Ateny

<mediawiki xmlns="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/" xmlns:xsi="http://www.w3.org/2001/XMLSchema-instance" xsi:schemaLocation="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/ http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11.xsd" version="0.11" xml:lang="pl">
  <siteinfo>
    <sitename>Wikipodróże</sitename>
    <dbname>plwikivoyage</dbname>
    <base>https://pl.wikivoyage.org/wiki/Strona_g%C5%82%C3%B3wna</base>
    <generator>MediaWiki 1.47.0-wmf.12</generator>
    <case>first-letter</case>
    <namespaces>
      <namespace key="-2" case="first-letter">Media</namespace>
      <namespace key="-1" case="first-letter">Specjalna</namespace>
      <namespace key="0" case="first-letter" />
      <namespace key="1" case="first-letter">Dyskusja</namespace>
      <namespace key="2" case="first-letter">Użytkownik</namespace>
      <namespace key="3" case="first-letter">Dyskusja użytkownika</namespace>
      <namespace key="4" case="first-letter">Wikipodróże</namespace>
      <namespace key="5" case="first-letter">Dyskusja Wikipodróży</namespace>
      <namespace key="6" case="first-letter">Plik</namespace>
      <namespace key="7" case="first-letter">Dyskusja pliku</namespace>
      <namespace key="8" case="first-letter">MediaWiki</namespace>
      <namespace key="9" case="first-letter">Dyskusja MediaWiki</namespace>
      <namespace key="10" case="first-letter">Szablon</namespace>
      <namespace key="11" case="first-letter">Dyskusja szablonu</namespace>
      <namespace key="12" case="first-letter">Pomoc</namespace>
      <namespace key="13" case="first-letter">Dyskusja pomocy</namespace>
      <namespace key="14" case="first-letter">Kategoria</namespace>
      <namespace key="15" case="first-letter">Dyskusja kategorii</namespace>
      <namespace key="710" case="first-letter">TimedText</namespace>
      <namespace key="711" case="first-letter">TimedText talk</namespace>
      <namespace key="828" case="first-letter">Moduł</namespace>
      <namespace key="829" case="first-letter">Dyskusja modułu</namespace>
      <namespace key="1728" case="first-letter">Wydarzenie</namespace>
      <namespace key="1729" case="first-letter">Dyskusja wydarzenia</namespace>
    </namespaces>
  </siteinfo>
  <page>
    <title>Ateny</title>
    <ns>0</ns>
    <id>301</id>
    <revision>
      <id>157770</id>
      <parentid>157567</parentid>
      <timestamp>2026-07-26T20:33:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Wcalenieja</username>
        <id>16948</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>&quot;na Wikipedii&quot;</comment>
      <origin>157770</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="146879" sha1="btvrpwzpgxqxfi1wu8lyi5l8kuxrkmp" xml:space="preserve">{{Top-banner|caption=|unesco=yes}}
{{Miejscowość infobox
 |nazwa            = Ateny
 |nazwa oryginalna = Αθήνα 
 |widok            = Athens Montage L.png
 |opis             = 
 |herb             = 
 |mapa             = Athen Attika.png
 |państwo          = [[Plik:Flag of Greece.svg|20px]] [[Grecja]]
 |region           = [[Attyka]]
 |powierzchnia     = 38,964
 |wysokość         = 170
 |prefiks          = 21
 |kod pocztowy     = 10431–11855, 16121
 |www              = https://www.cityofathens.gr/
}}
'''Ateny''' ([[Rozmówki greckie|grecki]]: Αθήνα, ''Athína'') to stolica [[Grecja|Grecji]], licząca 3,15 miliona mieszkańców (stan na 2025). Były ważnym ośrodkiem kulturalnym, politycznym i religijnym starożytnej Grecji, miejscem, które wywarło głęboki wpływ na rozwój cywilizacji zachodniej. Nie spodziewajcie się parku rozrywki dla filozofów; współczesne Ateny to tętniące życiem, pokryte graffiti, miejskie serce kraju, gdzie nowoczesna grecka kultura, biznes i życie towarzyskie kwitną pośród starożytnych zabytków.

== Charakterystyka ==
=== Starożytne Ateny ===
[[Plik:The Stoa of Attalus in Athens (50823740763).jpg|thumb|Zrekonstruowana Stoa Attalosa w starożytnej Agorze]]
Według mitologii greccy bogowie Posejdon i Atena pragnęli przejąć miasto na własność. Aby przekonać lud do ich akceptacji, obdarowali go darami. Posejdon wbił włócznię w ziemię i wytworzył wodę. Atena obdarowała miasto drzewami oliwnymi, które zapewniają pożywienie i dobrobyt gospodarczy poprzez handel. Ludność została następnie poproszona o głosowanie na bogów, a Atena wygrała jednym głosem, co doprowadziło do powstania miasta noszącego jej imię.

Pierwsze prehistoryczne osady powstały około 3000 r. p.n.e. wokół wzgórza Akropolu. Według legendy król Aten, Tezeusz, zjednoczył dziesięć plemion wczesnych Aten w jedno królestwo około 1230 r. p.n.e. Ten proces ''synoikismos'' (συνοικισμός) – zjednoczenia w jednym domu – stworzył największe i najbogatsze państwo na greckim kontynencie, ale także stworzył liczniejszą klasę ludzi wykluczonych z życia politycznego przez szlachtę.

Do VII wieku p.n.e. niepokoje społeczne stały się powszechne, a Areopag wyznaczył Drakona do opracowania nowego, surowego kodeksu prawnego (stąd nazwa „drakoński”). Mimo to, prawa drakońskie stanowiły ogromny postęp, ponieważ kodyfikowały przestępstwa i kary, w przeciwieństwie do wcześniejszych, arbitralnych wyroków władców. Kiedy system Drakona zawiódł, wyznaczyli Solona z misją stworzenia nowej konstytucji (594 p.n.e.). Był to wielki początek nowej rewolucji społecznej, będącej rezultatem demokracji Klejstenesa (508 p.n.e.). Kiedy rzymscy historycy spisali historię własnej republiki, zafałszowali datę, aby ich republika była starsza niż demokracja ateńska, ale dzisiejsi uczeni są zgodni, że Rzym „czerpał inspirację” od Greków.
[[Plik:Evzones marching, Athens, Greece.jpg|thumb|Marsz Evzonów, Grób Nieznanego Żołnierza]]
W V wieku p.n.e. Ateny osiągnęły szczyt swojej sławy. Było to najpotężniejsze greckie miasto-państwo i centrum greckiego życia kulturalnego, przyczyniając się do wielu ważnych osiągnięć kulturowych w historii Europy. Dziedziny nauki, takie jak nauka, filozofia, historia i medycyna, zostały rozwinięte przez ateńskich uczonych w okresie między 480 r. (bitwa pod [[Salamina|Salaminą]]) a 343 r. (kiedy Arystoteles udał się do Macedonii, aby objąć obowiązki nauczyciela Aleksandra, następcy tronu), znanym jako „złoty wiek” Aten – choć dominacja polityczna dobiegła końca po wojnie peloponeskiej (431–404 p.n.e.), znanej przede wszystkim z „Historii” ateńskiego generała i uczonego Tukidydesa, „ojca historii naukowej”.

Później Ateny stały się częścią imperium macedońskiego pod wodzą Aleksandra, a jeszcze później częścią Cesarstwa Rzymskiego. Choć politycznie traciła na znaczeniu, jej intelektualna reputacja zapewniła jej szczególny status, aż do roku 529 n.e., kiedy cesarz Justynian wydał edykt nakazujący wieczyste milczenie wszystkim szkołom, a intelektualne centrum imperium przeniosło się do Konstantynopola.

Ateny rozkwitały i prosperowały w czasie krucjat, czerpiąc korzyści z włoskiego handlu w tym okresie. Jednak ten owocny okres nie trwał długo, gdyż Grecja bardzo ucierpiała pod rządami Imperium Osmańskiego, by w XIX wieku odzyskać pozycję stolicy niepodległej Grecji.

=== Nowoczesne Ateny ===
[[File:Plaka1.JPG|thumb|250px|Stare Ateny]]
Ateny były zaledwie małym miastem prowincjonalnym, gdy w latach 30. XIX wieku wybrano je na stolicę nowożytnego państwa greckiego. Choć miasto miało prestiżową przeszłość, jego znaczenie polityczne, gospodarcze i kulturalne zmalało na przestrzeni wieków, pozostawiając po sobie jedynie klasyczne ruiny, będące pamiątką lepszych czasów. Wraz z decyzją o przeniesieniu stolicy z [[Nauplion]] do Aten, architekci i urbaniści zostali zatrudnieni do budowy nowego miasta obok klasycznych ruin, z okazałymi neoklasycystycznymi domami i budynkami użyteczności publicznej, rozległymi placami miejskimi, terenami zielonymi i szerokimi alejami, świadomie i zdecydowanie odwracając się od osmańskiej przeszłości miasta. Miasto odzyskało swoje znaczenie w cywilizacji greckiej i do 1900 roku przekształciło się w bardzo atrakcyjne, kosmopolityczne miasto, z bogatą neoklasycystyczną architekturą nawiązującą do przeszłości narodu.

[[Plik:National observatory Athens Greece.jpg|thumb|Narodowe Obserwatorium widziane z Akropolu]]
Jednak XX wiek przyniósł gwałtowny rozwój Aten. Miasto doznało niewielkich zniszczeń podczas II wojny światowej, a w kolejnych dekadach, w miarę gwałtownej industrializacji i urbanizacji kraju, miasto przechodziło rozległe zmiany urbanistyczne. W latach 60. i 70. XX wieku wiele XIX-wiecznych neoklasycystycznych budynków, często małych i prywatnych, zostało zburzonych, aby zrobić miejsce dla biurowców, często projektowanych przez wybitnych greckich architektów. Miasto rozrastało się również poprzez nieuporządkowaną zabudowę, szczególnie w kierunku zachodnim, w miarę jak jego populacja rosła, wchłaniając osoby poszukujące pracy z prowincji. Wraz z pojawieniem się motoryzacji, władze publiczne ograniczyły transport publiczny, nie przewidując korków ulicznych i smogu, które miały zagrozić miastu w latach 80. XX wieku.

Pod koniec lat 80. i na początku lat 90. XX wieku rzeczywistość miasta doprowadziła do gwałtownego przebudzenia wśród lokalnych i krajowych władz, a wraz z nowo odkrytym niezwykłym dobrobytem kraju, zakrojone na szeroką skalę projekty zaczęły powoli regenerować miasto i naprawiać część szkód poniesionych w poprzednich dekadach. W ciągu kolejnych 15 lat zainwestowano w nowe projekty infrastruktury transportowej, renowację zachowanych neoklasycystycznych budynków, gentryfikację historycznego centrum miasta oraz renowację wielu dawnych terenów przemysłowych i linii brzegowej. Renowacji urokliwych neoklasycystycznych budynków w historycznym centrum miasta towarzyszyła budowa atrakcyjnych, postmodernistycznych budynków w nowszych dzielnicach; oba te działania przyczyniły się do poprawy walorów estetycznych miasta. Obszar miejski Aten rozrósł się do 3,15 miliona mieszkańców, co stanowi prawie połowę populacji całego kraju.

=== Igrzyska Olimpijskie 2004 ===
[[File:Panathenaic Stadium, Athens, 20240601 1026 0064.jpg|thumb|Stadion Panathinaiko, na którym od ponad 2000 lat odbywają się imprezy sportowe.]]
Ateny gościły Letnie Igrzyska Olimpijskie w 2004 roku. Cały obszar miejski przeszedł gruntowne i trwałe zmiany, które poprawiły jakość życia zarówno turystów, jak i mieszkańców. Oprócz nowych autostrad i linii kolejowych, które ukończono przed Igrzyskami Olimpijskimi w 2004 roku, historyczne centrum miasta przeszło gruntowną renowację. Wśród najważniejszych projektów modernizacyjnych miasta należy wymienić ''Zjednoczenie Stanowisk Archeologicznych'' (które łączy ze sobą ruiny i zabytki z epoki klasycznej poprzez sieć przyjemnych deptaków) oraz renowację malowniczych neoklasycystycznych dzielnic Thissio i Pláka.

Zawody w pchnięciu kulą mężczyzn i kobiet odbyły się na odrestaurowanym stadionie w [[Olimpia|Olimpii]], gdzie w latach 776 p.n.e. odbywały się starożytne igrzyska olimpijskie. Po raz pierwszy w historii kobiety rywalizowały w tym miejscu. [[Olimpia]] to długa, ale ciekawa jednodniowa wycieczka z Aten.

=== Klimat ===
Wiosna i późna jesień to najlepsze pory na odwiedzenie Aten. Lato bywa wyjątkowo gorące i suche podczas fal upałów, ale zdarza się to rzadko. Zima to zdecydowanie niski sezon, z okazjonalnymi deszczowymi lub śnieżnymi dniami, ale także idealny czas na zaoszczędzenie pieniędzy i cieszenie się miastem bez tłumów turystów.

Podczas gdy w godzinach szczytu na głównych drogach może być nieco smogu, w większość słonecznych dni niebo jest lazurowe. Główną przyczyną zanieczyszczenia powietrza w Atenach jest otaczające miasto góry w kotlinie, która nie pozwala smogu wydostać się na zewnątrz. Rządowy zakaz wjazdu pojazdów z silnikiem Diesla do Aten oraz inicjatywy z początku lat 90. mające na celu poprawę emisji spalin samochodowych w znacznym stopniu przyczyniły się do poprawy warunków atmosferycznych w kotlinie.

== Orientacja ==
[[Plik:Hellenic Parliament from high above.jpg|thumb|right|Parlament Grecki o zachodzie słońca]]
Rozległe miasto z trzech stron ograniczają góry Ymettos, Parnitha i Pendeli. Wewnątrz Aten znajduje się dwanaście wzgórz [siedem historycznych to: Akropol, Areopag, Wzgórze Filopapposa, Wzgórze Obserwatorium (Wzgórze Muz), Pnyks, Lykavitos, Turkovounia (Anchesmos)], z których Akropol i Lykavitos są najbardziej widoczne. Wzgórza te zapewniają schronienie przed hałasem i zgiełkiem zatłoczonych ulic miasta, oferując niesamowite widoki na Zatokę Sarońską, granicę Aten z Morzem Egejskim od strony południowej. Ulice Aten (oznakowane w języku greckim i angielskim) płynnie przechodzą w [[Pireus]], starożytny i wciąż tętniący życiem port miasta.

Wiele atrakcji turystycznych znajduje się w odległości krótkiego spaceru od centrum miasta, na '''placu Syntagma''' (''Plateia Syntagmatos''), nazwanym na cześć greckiej konstytucji (''syntagma'') ogłoszonej z balkonu pałacu królewskiego, z którego rozciąga się widok na plac 3 września 1843 roku. Plac został upiększony, a szalony ruch uliczny w Atenach został przekierowany. Znajduje się tu główna stacja metra, a wokół niej kawiarnie, restauracje, bary szybkiej obsługi i biura linii lotniczych. Plac okazjonalnie służy jako miejsce zgromadzeń, demonstracji i uroczystości publicznych. Graniczy z dzielnicami Plaka od południa, Monastiraki od zachodu, Kolonaki od wschodu i Omonia od północy.

'''Akropol''' to starożytne, wysokie miasto Aten, wybitna skała wznosząca się wysoko nad współczesnym miastem, z imponującymi widokami i imponującą różnorodnością starożytnej architektury, głównie z okresu klasycznego starożytnej Grecji, z najsłynniejszym z nich jest Partenon. Wizyta w Atenach nie jest kompletna bez odwiedzenia Akropolu; W związku z tym setki turystów każdego dnia pielgrzymują do Plaki.

Zgentryfikowana w latach 90. XX wieku i obecnie bardzo popularna wśród turystów, '''Plaka''' to urocza, historyczna dzielnica u stóp Akropolu, z odrestaurowanymi neoklasycystycznymi domami z XIX wieku, deptakami, sklepami i restauracjami oraz malowniczymi ruinami z czasów rzymskich. Podobna dzielnica, '''Thissio''', po zachodniej stronie Akropolu, obecnie mieści wiele restauracji i kawiarni. Pomiędzy nimi znajduje się '''Monastiraki''', bardzo artystyczna dzielnica, która zyskuje coraz większą popularność wśród turystów. W sklepach można kupić różnorodne przedmioty, w tym antyki, naczynia kuchenne, pamiątki, rękodzieło, plakaty filmowe, przedmioty związane z kulturą punkową, ubrania w stylu funky i praktycznie wszystko, co przyjdzie do głowy. Kolejną częścią Plaki jest '''Anafiotika''', położona najdalej na północ. Znajduje się tam pierwszy Uniwersytet Ateński, zanim został przeniesiony do centrum Aten. To oaza spokoju i ciszy, z wieloma terenami zielonymi, które stanowią część zielonej przestrzeni Akropolu.

Granice Plaki nie są precyzyjnie określone. Wyraźne granice wyznaczają starożytna Agora i Plateia Monastiraki na zachodzie, Akropol i ulica Dhionysiou Areopayitou na południu, Świątynia Zeusa Olimpijskiego i Leoforos Amalias na południowym wschodzie oraz zachodnia część ulicy Mitropoleos, aż do katedry na północy (choć ulica Mitropoleos i Leoforos Amalias, mimo że stanowią granice, nie powinny być uważane za część Plaki, ponieważ mają nowoczesną i dość nijaką atmosferę). Północno-wschodnia i wschodnia granica są nieco mniej wyraźne, ale jeśli znajdziesz się na południe od ulicy Apollonos i na zachód od ulicy Nikis, prawdopodobnie poczujesz się, jakbyś nadal był w Place.

'''Plac Omonia''' (Πλατεία Ομονοίας) to centrum Aten, składające się z samego placu wraz z otaczającymi go ulicami, otwartymi przestrzeniami i skupiskiem okazałych budynków, w tym banków i biur. Sąsiednia, północna część '''Exarcheia'''' (Εξάρχεια), zdominowana przez Politechnikę Ateńską i jej słynną grupę anarchistów, to artystyczna dzielnica z mnóstwem barów i klubów, odwiedzanych przez studentów, intelektualistów i osoby zainteresowane kulturą alternatywną.

'''Kolonaki''' znajduje się w pobliżu Wzgórza Lykavittos. Granice dzielnicy nie są zbyt ostre; obejmuje ona południowe i południowo-wschodnie zbocza Wzgórza Lykavittos na północ od Alei Wasilisa Sofii. Kolonaki to elegancka dzielnica w centrum Aten. Tradycyjnie siedziba bogaczy, mieści liczne ambasady i kilka renomowanych szkół archeologicznych, w tym '''[https://www.ascsa.edu.gr/ American School]''' i '''[https://www.bsa.ac.uk/ British School]'''. Znajduje się tu również największe w mieście skupisko modnych butików odzieżowych oraz wiele, głównie ekskluzywnych, kawiarni, barów i restauracji.

== Dojazd ==
=== Samolotem ===
Lotnisko w Atenach jest ważnym węzłem komunikacyjnym w regionie Morza Egejskiego, Bałkanów i wschodniej części Morza Śródziemnego. Linie lotnicze American, Air Canada, Air Transat, Delta, Emirates, Norwegian Air Shuttle i United obsługują loty bezpośrednie z Ameryki Północnej (niektóre tylko sezonowo), a wielu europejskich przewoźników oferuje bezpośrednie loty do Aten.

{{Znacznik|Port lotniczy Ateny|37.936389|23.944444|typ=transport|treść=}}'''[[Port lotniczy Ateny|Międzynarodowy Port Lotniczy Ateny im. Eleftheriosa Venizelosa]]''' ({{IATA|ATH}}) (''27 km (17 mil) na wschód od centrum miasta, w pobliżu dzielnicy [[Spata]] (Σπάτα)''). ATH otwarto w 2001 roku w ramach modernizacji infrastruktury w ramach przygotowań do Igrzysk Olimpijskich. Obecnie jest to jedno z atrakcyjniejszych i najbardziej wydajnych lotnisk w Europie, choć niektórzy doświadczeni Ateńczycy twierdzą, że tęsknią za chaotyczną atmosferą dawnego Hellenikonu. Na lotnisku znajduje się standardowa oferta restauracji typu fast food, sklepów wolnocłowych, saloników i innych usług lotniskowych. Bezpłatne Wi-Fi było kiedyś ograniczone czasowo, ale teraz można z niego korzystać bezpłatnie przez nieograniczony czas. Naprzeciwko wypożyczalni samochodów znajduje się całodobowy sklep spożywczy. Przechowalnia bagażu, prowadzona przez Care4bag, znajduje się na południowym krańcu lotniska, po stronie ogólnodostępnej, na poziomie przylotów. Czas przechowywania bagażu waha się od 6 do 36 godzin, bez automatycznych szafek. Podobnie jak wiele lotnisk średniej wielkości, ATH korzysta z oddalonych stanowisk postojowych i autobusów wahadłowych jako środka tymczasowego w celu zwiększenia przepustowości, dopóki nie będzie uzasadniona budowa większej liczby stałych bramek i rękawów. Jednak przejazdy autobusami wahadłowymi mogą powodować znaczne opóźnienia, jeśli samolot jest zaparkowany na oddalonym stanowisku postojowym, a nie przy rękawie obok terminala.

Na poziomie przylotów znajduje się punkt informacji turystycznej, w którym można uzyskać informacje o greckich promach.

Na najwyższym piętrze znajduje się również małe muzeum z ciekawą historią Aten oraz przestrzenią na wystawy czasowe.

Dojazd:
* '''Metrem''' do centrum miasta, 10 € w jedną stronę. Dostępne są również bilety grupowe (2 lub 3 osoby), które zapewniają pewne zniżki (patrz poniżej). Linia metra na lotnisku to przedłużenie linii 3 (niebieska linia), która prowadzi do centralnych stacji Syntagma i Monastiráki. Pasażerowie metra muszą zmieniać pociągi na stacji Doukisis Plakentias.

Na lotnisku zarówno pociągi metra, jak i pociągi podmiejskie przechodzą z tej samej platformy. Jeśli podróżujesz do centrum miasta, powinieneś jechać pociągami metra.

Nie zapomnij zatwierdzić biletu przed zejściem na platformę i wejściem na pokład pociągu (w górnej części schodów ruchomych w hali biletowej znajdują się kasowniki). Brak ważnego biletu na początku podróży może oznaczać karę do 200 €. Kontrolerzy biletów są rygorystyczni i nie zawahają się wezwać pomocy policyjnej, jeśli zaczniesz się sprzeciwiać.

Nie wszystkie pociągi metra z Aten jeżdżą na lotnisko; zazwyczaj pociągi na lotnisku kursują co pół godziny, podczas gdy pociągi w odstępach nie jeżdżą całą trasą. Pociągi lotniskowe są wskazane w harmonogramie, a logo samolotu z przodu pociągu są również ogłaszane przez znaki na platformie metra. Warto odwiedzić dzień wcześniej stację metra, wyjaśnić agentowi (większość mówi po angielsku), kiedy trzeba być na lotnisku, i zapytać, o której godzinie należy złapać pociąg z lotniska z tej stacji. Informacje te można również uzyskać na stacji metra na lotnisku, która ma biuro obsadzone przez większość godzin przez kogoś, kto mówi po angielsku. Zakup biletu z wyprzedzeniem jest możliwy, ale nie konieczny; kupowanie z wyprzedzeniem oznacza jednak, że nie ryzykujesz zagubienia pociągu, jeśli w ostatniej chwili zauważysz, że nie ma zmian w automatach biletowych i musisz stać w kolejce, aby kupić go od agenta.

* Podróż '''[https://www.trainose.gr/ koleją podmiejską]''' do dworca kolejowego Larissis za 6 euro za pośrednictwem stacji Ano Liossia. Pociągi podmiejskie nie są tak szybkie jak pociągi metra. Zmiana w Ano Liossia na linię 2 (czerwona) może doprowadzić cię do stacji Omónia i Syntagma; pociągi do północnej Grecji i na Peloponez odjeżdżają z pobliskiej stacji Larissis. Lub zmień na Doukissis Plakentias na linię 3 (niebieski) metra, aby dostać się do stacji Monastiraki i Syntagma.

* '''Autobusem ekspresowym''': X93 do dworca autobusowego Kifissos, X95 do placu Syntagma (linie 2 i 3), X96 do portu Piraeus (linia 1) i X97 do stacji metra Elliniko (linia 2) za 6,00 €. W zależności od natężenia ruchu podróż trwa 45 minut do 1½ godziny. Autobusy, w przeciwieństwie do metra, działają 24 godziny na dobę. Wychodząc z lotniska wcześnie z Syntagma (przed otwarciem metra), bilety można kupić w kiosku obok przystanku autobusowego.

* '''Lokalnym autobusem''': bez nazwy autobus często odjeżdża przed hotelem Sofitel do stacji metra Koropi (1,80 €, 15 minut). Stamtąd można dojechać metrem do Aten (1,40 €). Według strony metra przejazd wynosi 10 €, ale od końca 2017 roku urzędnik stacji potwierdził, że wynosi tylko 1,40 €. Można również wziąć lokalny autobus 308 z metra Koropi za tę samą cenę.

* '''Taksówką''': jeśli weźmiesz taksówkę, bądź ostrożny. Przejazdy taksówką do centrum kosztują 38 euro w ciągu dnia i 50 euro w nocy. Zapytaj, czy cena zawiera koszty opłat.

=== Samochodem ===
Z Warszawy, należy udać się drogą DK7 do Krakowa. W Krakowie najlepiej kierować się na obwodnicę autostradową A4 i zjechać z niej na węźle Opatkowice (kierunek Chyżne). Po przekroczeniu granicy polsko-słowackiej w Chyżnem trzeba udać się drogą nr 59 do granicy słowacko-węgierskiej. Następnie trzeba kierować się na [[Budapeszt]], a w nim na [[Szeged]] (autostrada M5). Należy przekroczyć granicę węgiersko-serbską i udać się na [[Belgrad]] (droga nr 22). Z Belgradu przez [[Nisz]] do granicy serbsko-macedońskiej. W [[Macedonia|Macedonii]] do granicy macedońsko-greckiej, a następnie na [[Saloniki]], przez [[Larisa|Larisę]] do Aten. Odległość z Warszawy do Aten około 1.900 km (za maporama.com).

W związku ze wstąpieniem od 2007 [[Rumunia|Rumunii]] oraz [[Bułgaria|Bułgarii]] do Unii Europejskiej można też rozważyć wariant trasy: [[Słowacja]], [[Węgry]], [[Rumunia]], [[Bułgaria]]. Jest to co prawda wariant dłuższy, ale jesteśmy, przynajmniej teoretycznie, objęci opieką przewidzianą dla obywateli Unii. Jednakże kontroli granicznych jadąc tą drogą nie unikniemy (Rumunia i Bułgaria jeszcze nie są w Schengen).

=== Pociągiem ===
[[Plik:Athens Metro 02 - 2008-09-15.JPG|thumb|Trzeba gdzieś poprowadzić linię kolejową do Aten]]
'''[https://www.hellenictrain.gr/ Hellenic Train]''', krajowa linia kolejowa, łączy Ateny z innymi miastami w [[Grecja|Grecji]]. Jednak krajowy system kolejowy jest ograniczony w porównaniu z innymi krajami europejskimi i w efekcie ma tylko dwie linie. Jedna biegnie na południe, na [[Peloponez]]. Druga biegnie na północ, łącząc Ateny z drugim co do wielkości miastem Grecji, [[Saloniki|Salonikami]], i [[Larisa|Larisą]], stolicą regionu [[Tesalia]]. Stamtąd linia biegnie dalej na północ i aż na wschód, przechodząc przez wiele innych miast północnej Grecji i ostatecznie docierając do [[Stambuł]]u.

{{Znacznik|Dworzec Główny w Atenach|37.99294|23.72006|typ=transport|treść=}}'''Dworzec Główny w Atenach''' (''dworzec Larisa'') (dworzec Larisa czerwonej linii ([[Plik:Athens_Metro_Line_2.svg|15px]])). 

Istnieją dwa rodzaje pociągów: normalny, powolny, wyposażony w łóżka, oraz tzw. nowy typ „Intercity”, który jest droższy ze względu na „dopłatę za jakość”, która rośnie wraz z odległością. Na przykład podróż z Aten do [[Saloniki|Salonik]] pociągiem typu „Intercity” pozwoli zaoszczędzić maksymalnie godzinę, ale bilet będzie prawie dwukrotnie droższy. Pociąg „Intercity” jest zazwyczaj bardziej niezawodny, ale jednocześnie bardziej „wyboisty” niż zwykły pociąg.

Od 2024 roku pociągi międzynarodowe, które łączyły Ateny z [[Belgrad]]em i [[Sofia|Sofią]] przez [[Saloniki]], zostały zawieszone.

=== Promem ===
{{Znacznik|Pireus|37.9351377 |23.6224843|typ=transport|treść=}}'''[[Pireus]]''' to główny port morski Aten. Obsługuje go wiele promów. Regularnie odwiedzają go również statki wycieczkowe, zwłaszcza w cieplejszych miesiącach. Zazwyczaj pasażerowie promów pieszych będą mieli bliżej do stacji metra, która zapewnia dostęp do centrum Aten, niż pasażerowie statków wycieczkowych; odległości do pokonania pieszo mogą się znacznie różnić. Pasażerowie większych statków wycieczkowych zazwyczaj docierają do głównego terminalu promowego autobusem wahadłowym; w przeciwnym razie może to być niełatwy spacer. Mniejsze statki (np. o 1200 lub mniejszej liczbie pasażerów) mogą cumować w pobliżu terminalu, co jest łatwym spacerem. Z terminalu piesi mają do pokonania ponad milę bezpiecznego, równego odcinka do stacji metra w Pireusie; taksówki są łatwo dostępne, ale nie są tanie.

{{Znacznik|Lawrio|37.7085779 |24.0563638|typ=transport|treść=}}'''[[Lawrio]]''', 60 km (37 mil) na południe od centrum miasta, i {{Znacznik|Rafina|38.0229913 |24.0108963|typ=transport|treść=}}'''[[Rafina]]''', 25 km (16 mil) na wschód od centrum miasta, stanowią alternatywne porty Aten. Obsługiwane są przez regionalne autobusy KTEL.

=== Autobusem ===
'''[https://ktelbus.com/en/ Autokary regionalne KTEL]''' łączą Ateny z innymi miastami w Grecji. Flota autobusów została zmodernizowana, co sprawia, że ​​podróż jest przyjemna i bezpieczna. W niektórych kierunkach można również skorzystać z autobusów przewoźnika kolejowego (OSE, patrz poprzednia sekcja), które mogą być międzynarodowe, ale mogą być również wykorzystywane do transportu krajowego. Czasami współpracujemy z firmami z sąsiednich krajów, takich jak [[Turcja]], [[Bułgaria]], [[Serbia]], [[Macedonia Północna]] i [[Albania]], dlatego warto zapytać zarówno przewoźnika autobusowego, jak i kolejowego o dostępne opcje.

Istnieją dwa dworce autobusowe KTEL:

* {{Znacznik|Dworzec Liosion KTEL|38.010347 |23.7230531 |typ=transport|treść=}}'''Dworzec Liosion KTEL''' (Σταθμός Λιοσίων), Aleja Liosion (''w pobliżu stacji Aghios Nikolaos na linii [[Plik:Athens_Metro_Line_1.svg|15px]]''), ☏ +30 2108317186. 
* {{Znacznik|Dworzec KTEL Kifissos|37.9979 |23.6991 |typ=transport|treść=}}'''Dworzec KTEL Kifissos''' (Σταθμός Κηφισού), Aleja Kifissos. Linie autobusowe X93 (Międzynarodowe lotnisko w Atenach), 051 (centrum Aten), 052 (stacja metra Elaionas), 420 (port w [[Pireus]]ie). 
W Eleonas trwają prace budowlane nad jednym, połączonym terminalem, którego otwarcie planowane jest na 2026 rok.

==== Z Albanii ====
Kilka biur podróży oferuje połączenia autobusowe między [[Tirana|Tiraną]] a Atenami, zatrzymując się również w kilku innych miastach [[Albania|Albanii]]. Koszt przejazdu z Albanii do Aten wynosi zazwyczaj 30 euro (ten sam koszt niezależnie od miasta w Albanii).

* '''[https://albtrans.com.al/en/ Albatrans]''', ☏ +355 42 259 204, info@albatrans.com.al. 30 euro. 
* '''[https://top-lines.al/ Top Lines]''', ☏ +30 2105203350-1. 
* '''Papadakis Bros S.A.''', ☏ +30 210 52 02 551-3. 
* '''Osumi Travel''', ☏ +30 210 52 49 268. 30 euro lub 25 euro między [[Gjirokastra]] a Atenami. (aktualizacja: grudzień 2025)
* '''Alvavel''', ☏ +30 210 5222436. 30 €.

==== Z Bułgarii ====
[https://global.flixbus.com/bus-routes/bus-sofia-athens Flixbus]. z [[Sofia|Sofii]] do Aten

== Komunikacja ==
{{mapa|37.9792|23.7324|zoom=14|szerokość=520|wysokość=560|layer=W|lang=pl|grupy=transport,zobacz,natura,jedzenie,bar,nocleg,atrakcja,zakupy,alarm,zdrowie,zabytek,kontakt,nauka,punkt,rower,parking,obszar,metro}}
'''[https://www.oasa.gr/en/ Transport dla Aten (OASA)]''' obsługuje transport publiczny w Atenach. Jego pododdziały to STASY i OSY. Pojedynczy bilet uprawnia do podróżowania dowolnymi środkami transportu: metrem, tramwajami, autobusami, z nieograniczoną liczbą przesiadek w dowolnym miejscu w Atenach przez 90 minut.

Jeśli nie znasz greckiego, zawsze dostępna jest transkrypcja na litery łacińskie. Transliteracja może się różnić; na przykład Ellinko i Helliniko to zapisy słowa Ελληνικό. Informacje w języku angielskim są dostępne w wielu językach i większość pracowników porozumiewa się po angielsku.

=== Ceny ===
Cena podstawowa biletu wynosi 1,20 euro. Obejmuje ona wszystkie trasy OASA z wyjątkiem linii Airport Express (linia [[Plik:Athens_Metro_Line_3.svg|15px]] i trasa X80). Dostępne są również pakiety biletów dziennych, 3-dniowych + lotnisko, 5-dniowych oraz zbiorczych. Szczegóły w [https://www.oasa.gr/en/tickets/prices-of-products/ tabeli cen OASA].

{| class=&quot;wikitable&quot;
|+
!Cena
!Czas
!Zawiera X80?
|-
|€1.20
|90min
|Nie
|-
|€4.10
|1 dzień
|Tak
|-
|€8.20
|5 dni
|Nie
|-
|€20
|3 dni
|Tak
|}
''(Stan na grudzień 2025)''

'''Standardowa cena biletu na lotnisko lub z lotniska wynosi 9 euro w jedną stronę'''. Obejmuje ona pełną podróż z dowolnego punktu w ateńskim systemie komunikacji miejskiej do lotniska.

System płatności zbliżeniowych „tap2ride” jest dostępny we wszystkich środkach transportu. Wystarczy zbliżyć kartę zbliżeniową Visa, Mastercard lub telefon komórkowy (GPay, Apple Pay) do czytnika! W ten sposób opłacisz zwykły bilet o wartości 1,20 euro (lub opłatę lotniskową). Koszt jest naliczany na koniec dnia i nie przekracza 4,10 euro.

Zniżki (dla studentów i seniorów) są dostępne tylko za pośrednictwem spersonalizowanej karty ATH.ENA, jednak kłopot i jednorazowy koszt 4,50 euro prawdopodobnie nie będą warte swojej ceny w przypadku krótkiego pobytu. Należy pamiętać, że '''karta ATH.ENA i [https://www.oasa.gr/en/tickets/products/ath-ena-ticket/ bilet]''' różnią się: obowiązują różne regulacje. Na przykład '''bilet''' jest lepszym wyborem dla turystów (łatwiejszy i tymczasowy) i nie uprawnia do korzystania z niego na lotnisku w Atenach.

=== Metrem ===
[[Plik:Public transport map of Athens.png|thumb|Mapa transportu publicznego w Atenach|upright=1.5]]
[[Plik:20140622-Anthoupoli-62D304_(7872).jpg|thumb|Pociąg linii 2 na stacji Anthoupoli]]
Istnieją trzy linie:

* Linia [[Plik:Athens_Metro_Line_1.svg|15px]]: '''[[Pireus]] – Kifissia''', najstarsza linia, łączy port w Pireusie z północnymi przedmieściami Aten (stacja Kifissia) przez centrum miasta. Korzystając z tej linii, należy pilnować swoich rzeczy osobistych i być przygotowanym na wsiadanie do pociągu i proszenie o pieniądze.
* Linia [[Plik:Athens_Metro_Line_2.svg|15px]]: '''Anthoupoli – Elliniko''' łączy zachodnie i południowe Ateny przez centrum Aten.
* Linia [[Plik:Athens_Metro_Line_3.svg|15px]]: '''Dimotiko Theatro – Doukissis Plakentias – Lotnisko''' łączy [[Pireus]] i zachodnie przedmieścia ze wschodnimi przedmieściami (stacje Halandri i Doukissis Plakentias) oraz [[Port lotniczy Ateny|Międzynarodowym Portem Lotniczym]].
Stacja Syntagma (konstytucja; Σύνταγμα), stacja Larissa (Σταθμός Λαρίσης) i stacja Akropol (Akropoli; Ακρόπολη) to trzy główne stacje w tym systemie.

Zazwyczaj przed wejściem należy przejść przez kasownik, ale nie jest to wymagane przy wszystkich wyjściach. Stacje są czynne od 5:30 do 00:30.

Na wielu stacjach metra (np. Syntagma) znajdują się artefakty znalezione podczas budowy. W godzinach szczytu może być bardzo tłoczno. Latem klimatyzacja nie chłodzi zbyt dobrze.

=== Koleją podmiejską ===
'''[https://www.hellenictrain.gr/ Ateńską Kolej Podmiejską]''' (Proastiakos/Προαστιακός) obsługuje Hellenic Train. Istnieją 3 linie Proastiakos:

* Z [[Pireus]]u na lotnisko
* Z Pireusu do Egio
* Z Dworca Centralnego w Atenach (stacja Larissa) do [[Chalkida|Chalkidy]].

=== Tramwajem ===
[[Plik:Straßenbahnnetz Athen.png|thumb||upright=1.5|Sieć tramwajowa (2019)]]
'''[https://www.stasy.gr/?id=1&amp;no_cache=1&amp;L=1 Ateński tramwaj]''' łączy centrum miasta z południowymi przedmieściami i ma połączenia z liniami metra. Istnieją trzy linie tramwajowe:

* Linia T3: '''Stadion Pokoju i Przyjaźni – Szpital Asklipeio Voulas''' łączy Faliro z południowymi przedmieściami i biegnie wzdłuż wybrzeża.
* Linia T4: '''Syntagma – Neos Kosmos – Stadion Pokoju i Przyjaźni''' łączy centrum miasta z Faliro.
* Linia T5: '''Syntagma – Neos Kosmos – Szpital Asklipeio Voulas''' łączy centrum miasta z wybrzeżem i południowymi przedmieściami.

=== Autobusem ===
[https://www.oasa.gr/ Ateńska Organizacja Transportu Miejskiego] (ATM) zarządza siecią autobusów z silnikami diesla, autobusów na gaz ziemny i trolejbusów elektrycznych. Cena biletów na ekspresowe linie autobusowe (X), takie jak X93 (lotnisko – stacja Kifissos), wynosi 5,50 euro (2,70 euro dla dzieci, młodzieży i osób powyżej 65. roku życia).

Większość centralnych przystanków autobusowych posiada inteligentne wyświetlacze, które wyświetlają godziny przyjazdu autobusów i komunikaty komunikacyjne.

=== Taksówką ===
Kanarkowożółte taksówki są powszechnym widokiem w Atenach i stanowią rozsądny sposób poruszania się po mieście (o ile uda się uniknąć korków). Opłata początkowa wynosi 1,19 euro, po czym licznik nalicza 0,34 euro/km („stawka 1”) lub 0,64 euro/km („stawka 2”), a minimalna opłata wynosi 3,20 euro. Stawka 1 obowiązuje w granicach Aten, w tym na lotnisku, natomiast stawka 2 obowiązuje poza miastem i od północy do 5:00. Obowiązują dopłaty za wezwanie taksówki przez radio (1,60 euro), przejazdy na lotnisko i z lotniska (3,20 euro) oraz za ciężki bagaż (0,32 euro). Napiwki nie są obowiązkowe, choć często zaokrągla się je do pełnego euro.

Oszustwa związane z taksówkami nie są już tak powszechne jak kiedyś, ale nadal się zdarzają, więc nalegaj na taksometr i upewnij się, że stawka jest prawidłowa. W zatłoczonych miejscach turystycznych kierowcy próbują oszukiwać, ustalając absurdalnie wysokie stawki (np. 20 euro za krótki przejazd). W takich przypadkach najlepiej znaleźć inną taksówkę i ponownie nalegać na opłatę widniejącą na taksometrze. Jeśli uważasz, że naliczono Ci za dużo, poproś o paragon (taksówkarze są zobowiązani go wydać) i spisz numer rejestracyjny, a następnie zadzwoń na policję turystyczną pod numer 171, aby zgłosić kierowcę.

Taksówkarze rzadko przestrzegają przepisów ruchu drogowego. Spodziewaj się, że jeśli wylatujesz z Aten wczesnym lotem, kierowca będzie jechał agresywnie, aby dotrzeć na miejsce jak najszybciej.

Taksówki w Atenach są uważane za dość tanie. Dlatego możesz spodziewać się wspólnego przejazdu w godzinach szczytu, jeśli uda Ci się znaleźć taksówkę, oraz w nocy, po zamknięciu metra. Jeśli zatrzymasz taksówkę, która jest już zajęta (zajęte taksówki mają jasno podświetlony napis TAXI na dachu), kierowca zapyta Cię, dokąd chcesz jechać, zanim pozwoli Ci dołączyć do pozostałych pasażerów.

Strajki taksówkarzy i pracowników komunikacji miejskiej są częste, więc bądź przygotowany i śledź lokalne wiadomości. Jeśli to postawi Cię w trudnej sytuacji, gospodarz może mieć dla Ciebie kilka kreatywnych rozwiązań.

=== Samochodem ===
Możesz wypożyczyć samochód na lotnisku, gdzie swoją siedzibę ma większość dużych międzynarodowych wypożyczalni samochodów. Istnieje również kilka dużych lokalnych firm, które dostarczają samochód poza lotnisko. Na lotnisku znajdują się dwa parkingi dla wypożyczalni samochodów: A i B. Zanotuj, na którym z nich odebrałeś samochód, ponieważ tam musisz go zwrócić. Oba znajdują się w odległości krótkiego spaceru od stanowisk wynajmu.

Wynajem samochodów z automatyczną skrzynią biegów jest drogi. Ubezpieczenie CDW z udziałem własnym i „supercover” redukujące udział własny CDW do zera są bardzo drogie. Kiedy zobaczysz porysowane powierzchnie wielu greckich samochodów, zrozumiesz dlaczego.

Jeśli nie planujesz korzystać z płatnych dróg ekspresowych, prawdopodobnie będziesz potrzebować banknotów euro lub monet, aby zapłacić gotówką za przejazd autostradą Attiki Odos do i z Aten. Firma Attiki Odos nie posiada żadnego systemu w greckich wypożyczalniach samochodów, który automatycznie przekazywałby opłaty z elektronicznego systemu opłat drogowych e-PASS na indywidualne konta wynajmujących.

Jazda samochodem w Atenach jest niezwykle trudna. Ulice są niezwykle wąskie, zakręty są ślepe i często ciasne, znalezienie miejsca parkingowego przy krawężniku jest praktycznie niemożliwe, kierowcy są agresywni, a wypadki zdarzają się często. Motocykliści często rozdzielają pasy i przejeżdżają przez wszystkie, aby przecisnąć się przez gęsty ruch pojazdów. Znaki drogowe są małe i tajemnicze. Oznakowanie dróg jest często wyblakłe i mylące. Podobnie jak w większości krajów Europy, nazwy ulic są zazwyczaj umieszczane na tablicach przymocowanych do ścian budynków (a nie na oddzielnych słupkach na rogach ulic). Niektóre skrzyżowania są zaprojektowane w sposób niespotykany gdzie indziej, na przykład ulica jednokierunkowa oscyluje w przeciwnych kierunkach z każdym cyklem sygnalizacji świetlnej, aby dostosować się do ruchu na prostopadłej ulicy jednokierunkowej, która nie pokrywa się z jej odpowiednikiem po drugiej stronie (np. Agiou Meletiou przy Moschonision). Nie próbuj jeździć po Atenach, jeśli nie masz już dużego doświadczenia w prowadzeniu w podobnych warunkach w różnych miejscach, w różnych wypożyczonych samochodach.

Wiele ateńskich sygnalizacji świetlnych ma na dachu znak „stop”, który przypomina kierowcom o konieczności całkowitego zatrzymania się, jeśli sygnalizacja świetlna nie działa. Oczywiście, jeśli sygnalizacja świetlna świeci na zielono, znak „stop” jest pomijany.

W Atenach nie ma parkomatów ani automatów biletowych do parkowania przy krawężniku. W mało prawdopodobnym przypadku znalezienia miejsca parkingowego w Atenach, aby zaparkować przy krawężniku, należy pobrać z kiosku zdrapkę z datą i godziną rozpoczęcia parkowania i zostawić ją na desce rozdzielczej. Alternatywnie, można zapłacić online za pomocą aplikacji parkingowej, co wymaga roamingu danych lub wykupienia lokalnej karty eSIM do telefonu komórkowego.

Większość parkingów w centrum miasta oferuje jedynie usługę parkingowego. Twój samochód i wszelkie pozostawione w nim przedmioty są zdane na łaskę i niełaskę personelu parkingowego, który może skończyć w małym garażu, zajmując trzy lub cztery samochody. Jeśli zostawisz samochód na dłużej, spodziewaj się długiego oczekiwania na odbiór, ponieważ pracownik parkingu musi usunąć z drogi inne samochody.

W Atenach istnieją parkingi samoobsługowe, ale są rzadkością. Jeśli upierasz się przy jeździe samochodem po Atenach i wolisz parkować samodzielnie, dokładnie sprawdź takie parkingi i zaznacz ich lokalizację w aplikacji mapowej. Większość z nich stosuje standardowy system, który wymaga okazania biletu przy podniesieniu bramy wjazdowej. Wyjątkiem jest plac Klafthmonos, gdzie kamera odczytuje numer rejestracyjny zarówno przy bramie wjazdowej, jak i wyjazdowej, a za wyjazd należy zapłacić na podstawie numeru rejestracyjnego.

Najwygodniejszy parking samoobsługowy do zwiedzania Akropolu i Muzeum Akropolu znajduje się przy stacji metra Sygrou-Fix. Parking samoobsługowy przy placu Klafthmonos jest dogodny do zwiedzania placu Syntagma i placu Monastiraki. Parking samoobsługowy PolisPark w Platia Egiptou jest dogodny do zwiedzania Narodowego Muzeum Archeologicznego. Jest to jeden z niewielu parkingów samoobsługowych, który znajduje się poza granicami Daktylios, w odległości spaceru od stacji metra (Victoria).

Zawsze konsultuj się z wypożyczalnią samochodów, czy przydzielony Ci pojazd może wjechać do strefy kontroli zanieczyszczeń Daktylios w centrum miasta, gdy obowiązuje to ograniczenie (zazwyczaj od października do lipca). W przypadku pojazdów nieobjętych ograniczeniem Daktylios, to, czy numer rejestracyjny pojazdu kończy się parzystą, czy nieparzystą liczbą, decyduje o tym, czy pojazd może wjechać do strefy Daktylios w dni kalendarzowe, które są parzyste, czy nieparzyste. Innymi słowy, jeśli numer rejestracyjny Twojego pojazdu jest parzysty, a bieżący dzień kalendarzowy jest nieparzysty, nie możesz wjechać do Daktylios i odwrotnie.

=== Rowerem ===
Ateny nie są miastem przyjaznym rowerzystom, ponieważ brakuje ścieżek rowerowych, a kierowcy samochodów jeżdżą dość agresywnie. Niemniej jednak (a może właśnie dlatego) jazda na rowerze w Atenach stała się ostatnio pewnego rodzaju polityczną (kontr)akcją, zwłaszcza wśród młodych ludzi o alternatywnym stylu życia. Turystom niezaznajomionym z koszmarnym ruchem ulicznym w Atenach generalnie nie zaleca się korzystania z roweru jako głównego środka transportu. Jednak w sieci deptaków w historycznym centrum miasta przejażdżki są bezpieczne i mogą być całkiem przyjemne. System wypożyczalni rowerów jest w powijakach; jego stacja znajduje się w Technopolis.

=== Pieszo ===
Kilka centralnych ulic zostało wyłączonych z ruchu kołowego. Spacer archeologiczny, w większości wolny od ruchu samochodowego, rozpoczyna się na ulicy Vasilisis Amalias, przechodzi przed Muzeum Akropolu, Akropolem, Teatrem Herodion, Thiseio (ul. Apostolou Pavlou), ulicą Ermou i kończy się w popularnej dzielnicy Kerameikos (Gkazi), gdzie znajduje się wiele barów i klubów. Przyjemne spacery można odbyć również w Place, zwłaszcza w jej górnych partiach, oraz w dużej części Kolonaki. Ogród Narodowy może zapewnić mile widzianą ulgę od upału i hałasu centrum miasta.

Z dala od turystycznych ulic, spacery po Atenach są trudniejsze. Ruch uliczny w Atenach może utrudniać przechodzenie przez ulicę w niektórych obszarach, a spacerowanie niektórymi bardzo miejskimi ulicami jest nieprzyjemnym doświadczeniem z powodu hałasu. Letnia wilgotność jest męcząca, a parki oferują ucieczkę od niej. Na szczęście znaczną część zakorkowanego obszaru miasta można ominąć, korzystając z metra, którym można dojechać do większości miejsc, które turysta chciałby zobaczyć lub po których chciałby się przespacerować.

Noś wygodne buty z dobrą przyczepnością i pamiętaj, aby zostawić w domu wysokie obcasy lub podobne obuwie. Niektóre wrażliwe stanowiska archeologiczne zakazują chodzenia na obcasach, ponieważ spiczaste obcasy niszczą miękki, śliski marmur, po którym się chodzi.

=== Transfery lotniskowe ===
==== Metro i pociąg podmiejski ====
Na lotnisku zarówno pociągi metra, jak i pociągi podmiejskie odjeżdżają z tego '''samego peronu'''. Jeśli podróżujesz do mniejszych stacji, powinieneś skorzystać z pociągów metra, ponieważ jest tam więcej przystanków.

Pociągi lotniskowe kursują co 36 minut. Nie wszystkie pociągi metra z centrum Aten jadą na lotnisko; w przerwach pociągi zawracają na stacji Doukissis Plakentias. Pociągi lotniskowe są oznaczone w rozkładzie jazdy oraz logo samolotu z przodu pociągu, a także tablicami na peronie metra.

Na stacji metra na lotnisku znajduje się stanowisko, przy którym przez większość godzin pracuje osoba mówiąca po angielsku. Rozkład jazdy pociągów lotniskowych wywieszany jest na oknie przy przystanku (na stacji Syntagma). Warto przyjść na stację metra dzień wcześniej, wyjaśnić pracownikowi (głównie mówiącemu po angielsku), kiedy trzeba być na lotnisku i zapytać, o której godzinie należy wsiąść do pociągu lotniskowego z tej stacji.

Bilet można kupić w automacie za pomocą karty kredytowej lub gotówki, albo zbliżyć kartę zbliżeniową do bramki biletowej.

'''[https://www.hellenictrain.gr/ Kolej podmiejska]''' (linia A1/A2) ze stacji Lotnisko do stacji Centralnej w Atenach (Larissa/Larissis) odjeżdża co godzinę o xx:07, przejeżdżając przez centrum Aten, a następnie kierując się do [[Pireus]]u. Pociągi do północnej Grecji i na [[Peloponez]] odjeżdżają ze stacji Centralnej w Atenach. Ze stacji Lotnisko do stacji Monastiraki z przesiadką w Nerantziotissa. Przesiadka na stacji podmiejskiej Neratziotissa (z przesiadką na linię metra [[Plik:Athens_Metro_Line_1.svg|15px]] „stacja Neratziotissa”) umożliwia dojazd do stacji Monastiraki. Można również przesiąść się na stacji Doukissis Plakentias na linię [[Plik:Athens_Metro_Line_3.svg|15px]] (niebieską) metra, aby dojechać do stacji Monastiraki i Syntagma. Pociągi podmiejskie kursują rzadziej niż metro.

==== Autobusem ekspresowym ====
Podróż trwa od 45 minut do 1,5 godziny, w zależności od natężenia ruchu. Autobusy, w przeciwieństwie do metra, kursują 24 godziny na dobę. Wyjeżdżając na lotnisko wcześnie rano z Syntagmy (przed otwarciem metra), bilety można kupić w kiosku obok przystanku autobusowego.

==== Autobusem ====
'''[http://ktelattikis.gr/en/ Autobusy KTEL Attikis]''', jedyny przewoźnik obsługujący wszystkie dalekobieżne linie autobusowe w [[Attyka|Attyce]], odjeżdżają z przystanku przed hotelem Sofitel do stacji metra Koropi (1,60 EUR, 15 min, stan na marzec 2025). Częstotliwość kursowania zmienia się w ciągu dnia, od pół godziny do ponad trzech godzin; patrz powiązany rozkład jazdy (pracownicy na przystanku autobusu ekspresowego nie posiadają informacji o autobusach KTEL). Ze stacji Koropi można dojechać metrem do centrum miasta, płacąc normalną cenę biletu 1,20 EUR, unikając w ten sposób dodatkowej opłaty w wysokości 5,50 EUR pobieranej od Koropi z lotniska i z powrotem. Można również dojechać lokalnym autobusem linii 308 z metra Koropi w tej samej cenie. Aby dotrzeć na lotnisko, autobusy KTEL mijają stację Koropi 20-30 minut przed godzinami odjazdu z lotniska podanymi w powyższym powiązanym rozkładzie jazdy.

==== Taksówką ====
Jeśli korzystasz z taksówki, powinieneś wiedzieć, że obowiązuje specjalna zasada. Przejazd taksówką do centrum kosztuje 40 euro w ciągu dnia i 60 euro w nocy. Ceny są stałe i zawierają opłaty za przejazd.

== Język ==
Podczas gdy '''[[Rozmówki greckie|grecki]]''' jest językiem urzędowym w Grecji, wielu Ateńczyków mówi po [[Rozmówki angielskie|angielsku]], a ci z branży turystycznej prawdopodobnie mówią po [[Rozmówki francuskie|francusku]] i [[Rozmówki niemieckie|niemiecku]]. Prawie wszystkie znaki są napisane w języku greckim i angielskim.

== Warto zobaczyć ==
Na pierwszy rzut oka Ateny wydają się składać wyłącznie z odrażających, cztero- lub sześciopiętrowych betonowych budynków, pozbawionych charakteru i pilnie wymagających odświeżenia. Ale jeśli spojrzeć dalej, wśród szarości znajdziemy małe perełki. Obszary u stóp Akropolu, Anafiotika, Plaka, Monastiraki i Thissio, słyną z wielu wspaniałych neoklasycystycznych budynków, modnych i tradycyjnych kawiarni i sklepów, wąskich, krętych uliczek i niesamowitych widoków na Akropol. Małe greckie cerkwie prawosławne kryją się wśród betonu, często w najbardziej nieoczekiwanych miejscach. Zazwyczaj są pięknie zdobione ikonami i mosiężnymi elementami wyposażenia, ale pamiętaj, aby odpowiednio się ubrać (dobra zasada to zakaz noszenia krótkich rękawów i gołych nóg, jako wyraz szacunku).

=== Akropol ===
{{infobox|Cennik stanowisk archeologicznych w Grecji|W 2025 roku Grecja wprowadziła nowy system cen dla większości stanowisk archeologicznych w kraju:
* 30€ za Akropol
* 20€ za stanowiska archeologiczne i muzea z liczbą odwiedzających powyżej 200 000
* 15€ za stanowiska archeologiczne i muzea z liczbą odwiedzających powyżej 75 000
* 10€ za stanowiska archeologiczne i muzea z liczbą odwiedzających powyżej 15 000
* 5€ za inne stanowiska archeologiczne i muzea

Nie ma już biletów łączonych, każde stanowisko jest objęte osobną opłatą wstępu.

Opłaty za wstęp są o połowę niższe dla obywateli UE powyżej 65. roku życia lub nauczycieli towarzyszących uczniom. Niektóre stanowiska oferują również bezpłatny wstęp obywatelom UE poniżej 25. roku życia i dzieciom dowolnej narodowości poniżej 18. roku życia. Dodatkowe zniżki obowiązują niektórych mieszkańców Grecji. Większość zniżek oferowanych osobom niebędącym rezydentami Grecji przed 2025 nie jest już dostępna.
}}
* {{zobacz
| name=Akropol ateński | alt= | url= | adres= | lat=37.971667| long=23.726111| wskazówki=
| tollfree=+30 210 3214172 | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=To było starożytne, ufortyfikowane miasto Ateny, którego początki sięgają późnej epoki brązu. Obecnie znajduje się na Liście Światowego Dziedzictwa UNESCO ze względu na swoją historyczną rolę i liczne kultowe budowle greckiej epoki klasycznej, między innymi Partenon, Erectheion i Świątynię Ateny Nike. Akropol, kluczowy punkt orientacyjny Aten, widoczny z daleka, góruje nad ateńskim niebem i symbolizuje podwaliny współczesnej kultury i cywilizacji. Akropol jest uważany za trwały symbol cywilizacji zachodniej.
}}
Na szczycie Akropolu znajduje się kilka imponujących ruin w różnym stopniu odrestaurowania:
:* {{zobacz
| name=Propyleje | alt= | url= | adres= | lat=37.971694| long=23.725111| wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Monumentalna brama na zachodnim krańcu Akropolu z doryckimi kolumnami z marmuru pentelickiego. W widocznym miejscu na stromym bastionie po prawej stronie wejścia znajduje się ''Świątynia Ateny Nike''.
}}
[[Plik:View of the Acropolis Athens (pixinn.net).jpg|thumb|Akropol, miejsce narodzin cywilizacji zachodniej]]
:* {{zobacz
| name=Partenon | alt= | url= | adres= | lat=37.971527| long=23.726601| wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Ta potężna świątynia została wzniesiona w V wieku p.n.e. w podzięce za greckie zwycięstwo nad perskimi najeźdźcami. Później została przekształcona w kościół chrześcijański, a następnie w meczet osmański. Pozostała w większości nienaruszona do 1687 roku, kiedy to wenecka bomba spadła na Partenon, który Osmanowie wykorzystywali jako skład amunicji. W latach 1800–1803 7. hrabia Elgin wywiózł wiele ocalałych rzeźb i przetransportował je do Anglii. Od 1975 roku podjęto liczne, szeroko zakrojone prace renowacyjne, aby zachować pozostałe artefakty i zapewnić integralność strukturalną świątyni.
}}
:* {{zobacz
| name=Erechtejon| alt= | url= | adres= | lat=37.972083| long=23.726528| wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Ta elegancka świątynia była poświęcona przede wszystkim bogini Atenie. Nierówny teren prowadził do skomplikowanego planu, z wejściem od strony wschodniej, obramowanym sześcioma jońskimi kolumnami. Co nietypowe, świątynia ma dwa krużganki: jeden wsparty na jońskich kolumnach, a drugi na ogromnych ''kariatydach'' w kształcie kobiet.
}}
Bilet normalny kosztuje 30 euro, ulgowy 15 euro (patrz pasek boczny). Godziny otwarcia: 8:00-20:00 w okresie letnim (kwiecień-sierpień). Zimą godziny zamknięcia są zgodne z godziną zachodu słońca, aż do 17:00 w grudniu. ''Ostatnie wejście jest 30 minut przed zamknięciem''.

Wiele części terenu przechodzi gruntowne, ale pilnie potrzebne remonty. Biuro budowy znajduje się po południowej stronie Partenonu. Niektóre widoki mogą być zasłaniane przez rusztowania, dźwigi, tory kolejowe i inny nowoczesny sprzęt.

Akropol ma dwa wejścia: od zachodu i od południa.

* Główne wejście znajduje się na zachodnim krańcu Akropolu. Ze stacji metra Akropoli i Nowego Muzeum Akropolu należy iść na zachód ulicą Dionysiou Areopagitou i skręcić w pierwszą ulicę w prawo, w ulicę Theorias; Z przystanku metra Thissio na zachód od Monastiraki należy iść na zachód do ulicy Apostolou Pavlou, skręcić w nią w lewo i iść na południe, aby skręcić w lewo w Theorias. Z Plaki można iść na południe stromą ulicą Mnisikleous, aż dotrzesz do celu, i skręcić w prawo w Theorias.
* Wejście od strony południowej znajduje się w pobliżu Teatru Dionizosa.
Zgodnie z przepisami europejskimi, dostęp osób niepełnosprawnych na Akropol jest dozwolony za pomocą specjalnych ścieżek i specjalnie zbudowanej windy na północnej ścianie wzgórza. Winda jest przeznaczona ''wyłącznie'' dla osób poruszających się na wózkach inwalidzkich. Wszyscy pozostali odwiedzający, w tym osoby bardzo stare i bardzo młode, powinni być w stanie samodzielnie wejść i zejść z Akropolu.

Od 1 kwietnia 2024 obowiązkowe są bilety wstępu o określonej godzinie. Zdecydowanie zaleca się wcześniejszy zakup biletów online. Upewnij się, że kupujesz na '''[https://hhticket.gr/tap_b2c_new/english/tap.exe?PM=P1P&amp;place=000000002 oficjalnej stronie internetowej HHTicket]'''. Kasy biletowe na miejscu mogą sprzedawać bilety wstępu o określonej godzinie, ale trzeba wtedy odstać w długiej kolejce, aby je kupić. W szczycie sezonu kasy biletowe mogą nie mieć dostępnych przedziałów czasowych na ten sam dzień. Jeśli chodzi o dostęp do samych bramek wejściowych, pracownicy Akropolu wpuszczą Cię do kolejki w celu zeskanowania biletu dopiero 15 minut przed planowaną godziną wejścia na bilecie.

Przewodnicy prawie zawsze znajdują się w pobliżu bramek wejściowych i oferują odpłatne prywatne zwiedzanie Akropolu. Alternatywnie, poproś o bezpłatną ulotkę wydaną przez Archaeological Resources Fund, która zawiera plan terenu i cenne informacje o poszczególnych zabytkach.

Bilet wstępu obejmuje również dodatkowe zabytki i artefakty u stóp Akropolu. W szczególności:
* {{zobacz
| name=Teatr Dionizosa | alt= | url= | adres= | lat=37.970404| long=23.727777| wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Główny teatr klasycznych Aten, pierwszy teatr, jaki kiedykolwiek zbudowano. Wiele wielkich greckich sztuk zostało tu wystawionych po raz pierwszy. Według ''Uczty'' Platona, mógł pomieścić 19 000 widzów. ''Chmury'' Arystofanesa, kpiące z Sokratesa, zostały tu wystawione po raz pierwszy, a Platon uważał tę sztukę za czynnik przyczyniający się do procesu i egzekucji Sokratesa.
}}
* {{zobacz
| name=Odeon Heroda Attyka | alt= | url= | adres= | lat=37.970843| long=23.724524| wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Ten teatr, zbudowany w 161 roku n.e., nadal służy do koncertów i przedstawień. Kamienna ściana zachowała się do dziś, osiągając imponującą wysokość trzech pięter, ponieważ została włączona do późniejszej fortyfikacji na tym miejscu.
}}
Muzeum Akropolu znajduje się poza strefą bezpieczeństwa Akropolu, dlatego należy kupić oddzielny bilet wstępu o określonej godzinie. Aby zobaczyć obie atrakcje tego samego dnia, należy oszacować, ile czasu zajmie zwiedzanie. Większość osób potrzebuje co najmniej godziny na zwiedzanie Akropolu. Miłośnicy historii, klasyki lub fotografii krajobrazowej będą potrzebować co najmniej dwóch godzin. Opinie na temat tego, które miejsce najpierw odwiedzić, są podzielone, ale większość zgadza się, że warto odwiedzić oba. W słoneczny letni dzień warto odwiedzić klimatyzowane muzeum, a nie szczyt Akropolu w czasie największego upału.
* {{zobacz
| name=[https://www.theacropolismuseum.gr/en Muzeum Akropolu] | alt= | url= | adres=Dionysiou Areopagitou 15 | lat=37.968417| long=23.728472| wskazówki=Stacja metra Akropol
| tollfree=+30 210 900 0900 | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Do tego muzeum, oddzielnego od Akropolu, należy zakupić bilet wstępu o określonej godzinie. Zdecydowanie zaleca się wcześniejszy zakup online na oficjalnej stronie internetowej. Muzeum to zastępuje starsze muzeum na Akropolu, które było zdecydowanie zbyt małe, aby pomieścić i wystawić wszystkie artefakty odzyskane przez archeologów. Jego projekt z zewnątrz wygląda bardzo „nowocześnie”, ale w środku jest bardzo intuicyjny. Główne piętro wypełnia pozornie nieskończona kolekcja klasycznych rzeźb wydobytych z każdego etapu przedrzymskich Aten. Najwyższe piętro oferuje doskonały widok na Akropol i bogate eksponaty zastępcze dla marmurów Partenonu, aby obalić arogancką wymówkę Wielkiej Brytanii, że Grecja nie miała odpowiedniego miejsca do ich wystawienia. Większość osób będzie potrzebować co najmniej godziny; każdy, kto kocha sztukę klasyczną, będzie potrzebował dwóch godzin lub więcej. Wystawy mają szczegółowe opisy, a muzeum oferuje bezpłatny audioprzewodnik oparty na aplikacji. Archeolodzy odkryli rzymskie ruiny na tym miejscu przed rozpoczęciem budowy; Ostatecznym kompromisem było podniesienie muzeum ponad nimi. Po wizycie w muzeum należy zejść ścieżką na lewo od głównego placu wejściowego i skorzystać z biletu do muzeum, aby wejść do rzymskich ruin. Bilet wstępu kosztuje 20 euro, ulgowy 10 euro.
}}
=== Stanowiska archeologiczne ===
Akropol to jedyna duża atrakcja turystyczna, gdzie ekstremalny napływ turystów wymaga wcześniejszego planowania. Inne starożytne miejsca można zwiedzać we własnym tempie. Prawie wszystkie znajdują się w promieniu 2 km od Akropolu.
* {{zobacz
| name=Pnyks | alt= | url= | adres= | lat=37.971667| long=23.719444| wskazówki=500 m (1600 stóp) na zachód od Akropolu
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Jeśli Ateny są miejscem narodzin demokracji, to Pnyks jest jej kolebką. Około 507 roku p.n.e. to skaliste wzgórze, górujące nad Akropolem, stało się miejscem spotkań ''ekklesii'', wczesnego ateńskiego zgromadzenia demokratycznego. W związku z tym, w okresie „złotego wieku” Aten, miejsce to było świadkiem przemówień Peryklesa, Arystydesa i Alkibiadesa, a jego pojemność wynosiła od 6000 do 13 000 słuchaczy. Miejsce to było kilkakrotnie przebudowywane, co przełożyło się na trzy odrębne etapy w jego historii, aż do przeniesienia ''ekklesii'' do Teatru Dionizosa w I wieku p.n.e. W czasach rzymskich Pnyks służył jako sanktuarium Zeusa.
}}
* {{zobacz
| name=[http://odysseus.culture.gr/h/3/eh351.jsp?obj_id=2485 Starożytna Agora] | alt= | url= | adres= | lat=37.975| long=23.7225| wskazówki=dostępne tylko od strony zachodniego wejścia w Plateia Jacqueline de Romilly; historyczna Droga Panatenajska przechodzi obecnie przez gruntowny remont, który blokuje główne północne wejście do 2026.
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Wt-Nd 08:30-15:30, Pn 10:00-15:30. Miejsce, w którym znajdowało się starożytne centrum miasta, to zielona przestrzeń z pięknym widokiem na Akropol. Została zbudowana jako obszar wielofunkcyjny, a następnie z czasem przekształciła się w obszar religijny. Starożytna Agora została ostatecznie opuszczona, a następnie duża jej część została zabudowana na tysiąc lat. Otwarta przestrzeń, którą widzisz dzisiaj, została wykopana w latach 50. XIX wieku. Bilet wstępu kosztuje 20 EUR, ulgowy 10 EUR, ważny zarówno na stanowisko archeologiczne, jak i do muzeum.&lt;br/.&gt;Zawiera następujące miejsca:
}}
:* {{zobacz
| name=Świątynia Hefajstosa | alt= | url= | adres= | lat=37.975617| long=23.721392| wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Najlepiej zachowana starożytna świątynia grecka, V wiek p.n.e.
}}
:* {{zobacz
| name=[http://odysseus.culture.gr/h/1/eh151.jsp?obj_id=3290 Stoa Attalosa] | alt= | url= | adres= | lat=37.97513| long=23.724214| wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=W tym zrekonstruowanym starożytnym budynku mieści się muzeum, w którym przechowywane są pamiątki znalezione na Agorze.
}}
:* {{zobacz
| name=Kościół Świętych Apostołów | alt= | url= | adres= | lat=37.974| long=23.7239| wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Jeden z najstarszych kościołów w Atenach, pochodzący z XI wieku.
}}
[[Plik:Ac.agora3.jpg|thumb|right|Wieża Wiatrów i ruiny Forum Romanum]]
* {{zobacz
| name=[http://odysseus.culture.gr/h/3/eh352.jsp?obj_id=2402 Agora Rzymska] | alt= | url= | adres= | lat=37.974167| long=23.726111| wskazówki=na zachodnim krańcu Plaki
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=08:30 - 16:00. Obszar ten stał się głównym targowiskiem miasta, po tym jak starożytna agora na zachodzie stała się pod rządami rzymskimi przede wszystkim miejscem kultu. Znajduje się tu Wieża Wiatrów, ośmioboczna wieża z innym bóstwem wiatru po każdej stronie, pozostałości starożytnych sklepów oraz fontanna. Chociaż oficjalne wejście znajduje się na końcu ulicy Pikilis, nie można kupić biletów przy wejściu. Kasa biletowa znajduje się tuż za rogiem, po drugiej stronie ulicy, na północ, przy ulicy Epaminonda. Bilety wstępu: 10 €, ulgowe: 5 €.
}}
* {{zobacz
| name=Keramejkos | alt= | url= | adres= | lat=37.978333| long=23.718611| wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=08:30 - 16:00. Teren starożytnego cmentarza w Atenach. Znajduje się tam również Brama Dipylon, skąd rozpoczynała się procesja Panatenajska. W muzeum można obejrzeć liczne stele grobowe i inne znaleziska archeologiczne znalezione na terenie cmentarza. Na terenie cmentarza znajduje się ponad 20 żółwi, więc uważaj, żeby ich nie nadepnąć. Bilet wstępu: 10 €, ulgowy: 5 €.
}}
[[Plik:AteneOlympieionDaAcropoli.jpg|thumb|Świątynia Zeusa Olimpijskiego i Brama Hadriana widziane z Akropolu]]
* {{zobacz
| name=Świątynia Zeusa Olimpijskiego| alt= | url= | adres= | lat=37.969372| long=23.733078| wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Do dziś pozostały tylko ruiny. Kolumna, która runęła i wciąż można ją zobaczyć w kawałkach, została zburzona podczas burzy około wieku temu. Cena: 10 €, zniżka: 5 €.
}}
* {{zobacz
| name=Łuk Hadriana | alt= | url= | adres= | lat=37.970167| long=23.732| wskazówki=obok Świątyni Zeusa Olimpijskiego
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Monumentalna brama przypominająca rzymski łuk triumfalny. Została zbudowana około 131 roku n.e. na cześć rzymskiego cesarza Hadriana, wielbiciela kultury greckiej, za jego liczne dobrodziejstwa dla miasta. Wstęp wolny.
}}
* {{zobacz
| name=Liceum | alt= | url= | adres= | lat=37.97402| long=23.74334| wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=W starożytnej świątyni odbywały się tu wykłady Sokratesa, Platona i Arystotelesa, a także pierwsze posiedzenia Zgromadzenia Ateńskiego. Arystoteles uczynił świątynię siedzibą swojej szkoły, Liceum. Znajdował się tu pierwszy na świecie ogród zoologiczny i botaniczny, a także biblioteka, w której przez kolejne stulecia przechowywano dzieła klasycznej Grecji. Odkryte ponownie w 1996 roku, miejsce to można obecnie zwiedzać na świeżym powietrzu. Wejście znajduje się od północy, tym samym wejściem, co do Muzeum Bizantyjskiego i Chrześcijańskiego. Cena biletu: 10 EUR, ulgowy: 5 EUR.
}}
* {{zobacz
| name=Akademia Platona | alt= | url= | adres= | lat=37.992359| long=23.708059| wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Ten dom nauki został założony przez słynnego filozofa Platona. Jego równie sławny uczeń, Arystoteles, studiował tu przez 20 lat, zanim opuścił mury, by założyć własną szkołę. Miejsce to znajduje się na wolnym, odkrytym parku, gdzie można zobaczyć odkryte ruiny. Ruiny nie są dobrze opisane ani nie robią szczególnego wrażenia. Dokładne współrzędne podane tutaj służą do oznaczenia poszczególnych ruin w parku. Miejsce to znajduje się w odległości długiego spaceru od wszystkich innych zabytków lub w zasięgu jednej linii autobusowej, która kursuje wolniej niż pieszo po zatłoczonych ulicach.
}}
* {{zobacz
| name=[https://www.atlasobscura.com/places/hadrians-reservoir Zbiornik Hadriana] | alt= | url= | adres= | lat=37.979044111132616 | long=23.741593526570966 | wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Obecnie, w miejscu letniego kina plenerowego, można zobaczyć pozostałości zbiornika, który był końcowym odcinkiem akweduktu, który w czasach rzymskich dostarczał wodę Ateńczykom z Parnithy do podnóża góry Lykabettos. Można zaglądać tylko przez okna i nie ma możliwości zejścia do zbiornika. Wstęp wolny.
}}
=== Obiekty nowożytne ===
* {{zobacz
| name=[https://www.panathenaicstadium.gr/ Stadion Panathinaiko] | alt= | url= | adres=Leof. Vasileos Konstantinou | lat=37.968333| long=23.741111| wskazówki=
| tollfree=+30 210 75 22 984-6 | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Stadion, na którym odbyły się pierwsze nowożytne Igrzyska Olimpijskie w 1896 roku. Wcześniejsze wersje stadionu pochodzą nawet z 330 r. p.n.e. To ogromny, biały, marmurowy stadion w kształcie podkowy. Bilet wstępu kosztuje 12 euro, a ulgowy 6 euro.
}}
* {{zobacz
| name=[https://www.lycabettushill.com/ Wzgórze Lykabettus] | alt= | url= | adres= | lat=37.983056| long=23.746944| wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=200-metrowe wzgórze graniczące z dzielnicą Kolonaki. Na szczyt można dotrzeć pieszo (ścieżka zaczyna się 15 minut od stacji metra Evangelismos, a przejście krętą, ale utwardzoną i niezbyt stromą ścieżką zajmuje 30 minut) lub kolejką linowo-terenową (10 € w jedną stronę / 13 € w obie strony). Z połowy wysokości, patrząc w stronę morza, roztacza się niesamowity widok na Partenon z błękitem morza prześwitującym między jego kolumnami. Ze szczytu widać całe miasto, port w [[Pireus]]ie, a w pogodny dzień wyspę [[Egina|Eginę]] i [[Peloponez]]. Warto napić się drinka w tamtejszej kawiarni i odwiedzić kaplicę św. Jerzego.
}}
* {{zobacz
| name=[https://oaka.com.gr/ Stadion Olimpijski] | alt= | url= | adres= | lat=38.036111| long=23.7875| wskazówki=Stacja Eirini (linia metra [[Plik:Athens_Metro_Line_1.svg|15px]])
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=
}}
* {{zobacz
| name=[https://www.n-t.gr/ Teatr Narodowy] | alt= | url= | adres=Agiou Konstantinou 22 | lat=37.984828| long=23.725222| wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Niski, ale imponujący budynek wzniesiony w latach 1882–1890 przez architekta Ernsta Zillera w eklektycznym stylu epoki, na zlecenie króla Jerzego I.
}}
[[Plik:Tomb_of_the_unknow.jpg|thumb|right|Grób Nieznanego Żołnierza u podnóża greckiego parlamentu]]
* {{zobacz
| name=Plac Syntagma | alt= | url= | adres= | lat=37.975556| long=23.734722| wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Odwiedź budynek Parlamentu i niedawno odrestaurowany hotel Grande Bretagne.
}}
:* {{zobacz
| name=Budynek Parlamentu Greckiego | alt= | url= | adres= | lat=37.97529 | long=23.73707| wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Ten budynek znajduje się po wschodniej stronie placu. Był to dawny pałac królewski, zanim Grecja stała się republiką. U jego podstawy, zwrócony twarzą w stronę placu, znajduje się Grób Nieznanego Żołnierza.
}}
:* {{zobacz
| name=Grób Nieznanego Żołnierza | alt= | url= | adres= | lat=37.975349| long=23.736355| wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Zobacz zmianę warty przed Grobem Nieznanego Żołnierza przed Parlamentem, co godzinę. Strażnicy to fascynujący widok; noszą charakterystyczne mundury z plisowanymi kiltami i skórzanymi chodakami z pomponami. Mundury i nietypowy styl marszu strażników są hołdem dla powstańców lekkiej piechoty (ewzones), którzy dzielnie walczyli w greckiej wojnie o niepodległość. Upewnij się, że nie podchodzisz zbyt blisko ani nie stajesz po niewłaściwej stronie, jeśli chcesz zrobić zdjęcie. Jeśli tak się stanie, stracą broń, a ponieważ nie wolno im mówić, inny strażnik w regularnym mundurze wojskowym uprzejmie poprosi Cię o zmianę pozycji. Bardziej rozbudowana wersja ceremonii odbywa się w każdą niedzielę o godzinie 11:00, a towarzyszy jej marszowa orkiestra wojskowa.
}}
=== Dalej ===
[[Plik:Dafni Monastery.jpg|thumbnail|Klasztor Dafni]]
* {{zobacz
| name=[http://odysseus.culture.gr/h/2/eh251.jsp?obj_id=1514 Klasztor Dafni] | alt= | url= | adres=Aleja Athinon | lat=38.013056| long=23.635833| wskazówki=
| tollfree=+30 210 5811558 | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Wt. i Pt. 08:00-15:00. Bizantyjski klasztor z XI wieku, wpisany na Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO. Zniszczony przez trzęsienie ziemi w 1999 roku, ale obecnie w pełni odrestaurowany. Wstęp wolny.
}}
* {{zobacz
| name=Klasztor i Ogrody Kaisariani | alt= | url= | adres=Klasztor Kaisariani | lat=37.960694| long=23.798125| wskazówki=Najłatwiej jest wziąć taksówkę
| tollfree=+30 210 723 6619 | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Miła ucieczka od miasta u podnóża góry Hymettus. Szlaki piesze. Jest tu czynny klasztor, do którego można wejść, a na szlakach znajduje się kilka zrujnowanych kaplic i bazylik.
}}
=== Muzea i galerie ===
Ze względu na swoją starożytność i wpływy Ateny słyną z licznych muzeów i galerii. Do najważniejszych należą: Narodowe Muzeum Archeologiczne, Muzeum Akropolu, Muzeum Benaki i Muzeum Sztuki Cykladzkiej, Muzeum Agory oraz Muzeum Kanellopoulos i Muzeum Sztuki Ludowej.

==== Muzea archeologiczne ====
[[Plik:The Antikythera Mechanism (3209887483).jpg|thumb|Mechanizm z Antykithiry, starożytny komputer.]]
* {{zobacz
| name=[https://www.namuseum.gr/en/ Narodowe Muzeum Archeologiczne w Atenach] | alt= | url= | adres=44 Patission | lat=37.989167| long=23.732222| wskazówki=
| tollfree=+30 213 214 4800 | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Zima: śr.-pn. 8:30–15:30, wt. 13:00–20:00. To największe i najpopularniejsze z wielu muzeów w Atenach, zazwyczaj bardzo zatłoczone. Jego bogata kolekcja obejmuje skarby odkryte w [[Mykeny|Mykenach]] przez Heinricha Schliemanna; zdumiewającą kolekcję rzeźb, w tym najwcześniejsze znane greckie figurki datowane na około 2000 r. p.n.e.; freski z wulkanicznej wyspy Santorini; oraz pozostałości mechanizmu z Antykithiry, najstarszego znanego komputera mechanicznego. Zaplanuj kilka wizyt, aby wchłonąć wszystko. 12 EUR, ulgowe 6 EUR.
}}
* {{zobacz
| name=[https://pacf.gr/en/ Muzeum Kanellopoulos] | alt= | url= | adres=ulice 12 Theorias &amp; Panos | lat=37.972861| long=23.725889| wskazówki=Plaka
| tollfree=+30 21 0324 4447 | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Wt.-Niedz. 08:00-15:00. Niewielkie, ale znakomite muzeum prezentuje artefakty z Grecji mykeńskiej, w tym wspaniałe artefakty perskie. Kwi.-paź.: 4 €, 2 € ulgowe; Lis.-marzec: 2 €.
}}
==== Muzea sztuki ====
Sztuki wizualne odgrywają ważną rolę w życiu Ateńczyków. Oprócz dużych instytucji, takich jak Galeria Narodowa i Muzeum Benaki, w centrum miasta i okolicach rozsiane są liczne małe prywatne galerie, prezentujące prace współczesnych artystów wizualnych i medialnych. Powstały również bary-galerie, w których można napić się drinka lub kawy podczas zwiedzania wystawy.
* {{zobacz
| name=[https://www.benaki.org/index.php?lang=en Muzeum Kultury Greckiej Benaki] | alt= | url= | adres=1 Koumbari St. &amp; Vas. Sofias Ave | lat=37.975939| long=23.740408| wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Śr Pt 10:00-18:00; Czw Sb 10:00-00:00; Nd 10:00-16:00. Odwiedź piękny neoklasycystyczny budynek główny, w którym znajdują się zbiory sztuki greckiej, od czasów starożytnych, przez okres bizantyjski, po czasy nowożytne. Otwarte do późna i bezpłatne w czwartkowe wieczory. Sklep muzealny to dobre miejsce na zakup pamiątek. Wybór jest niewielki i wysoki, ale jakość jest doskonała. 9 €, studenci, seniorzy, osoby niepełnosprawne i nauczyciele 7 €; wystawy czasowe 7/5 €; Bilet „Benaki Museum Experience” o wartości 25 € uprawnia do jednego wejścia na wystawę we wszystkich budynkach Muzeum Benaki i jest ważny przez 3 miesiące.
}}
[[Plik:Stathatos Mansion.JPG|thumb|Muzeum Sztuki Cykladzkiej]]
* {{zobacz
| name=[https://cycladic.gr/en/ Muzeum Sztuki Cykladzkiej] | alt= | url= | adres=1 Koumbari St. &amp; Vas. Sofias Ave | lat=37.9757| long=23.74227| wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Pon.-Niedz. 10:00-17:00, czynne do 20:00 w czw. Muzeum posiada drugą co do wielkości kolekcję cypryjskich zabytków na świecie poza Cyprem, po Metropolitan Museum w Nowym Jorku. Do najpopularniejszych eksponatów należą figurki cykladzkie, idole z wczesnej epoki brązu na Cykladach, których styl wywarł ogromny wpływ na modernizm XX wieku, a także cypryjska ceramika i artefakty starożytnej Grecji, zwłaszcza wystawa „Sceny z życia codziennego w starożytnej Grecji”, która cieszy się popularnością wśród rodzin. Można tu również kupić wspaniałe pamiątki, a lunch jest dostępny w eleganckiej kawiarni Aethrion Café. Jeśli masz szczęście, możesz również odwiedzić ciekawą wystawę czasową (bez dodatkowej opłaty wstępu), ponieważ odbywają się tam wystawy archeologiczne, sztuki nowoczesnej i współczesnej. 7 EUR, w poniedziałki i dla studentów - 3,50 EUR.
}}
* {{zobacz
| name=[https://www.nationalgallery.gr/en/ Galeria Narodowa] | alt= | url= | adres=Michalakopoulou 1 | lat=37.986722| long=23.77825| wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=To jedna z głównych instytucji artystycznych w Grecji, prezentująca obrazy i dzieła sztuki pochodzące z najwybitniejszych greckich i europejskich lat XIX i XX wieku. Szczególny nacisk kładzie się na popularnych greckich artystów współczesnych, takich jak Giannis Tsarouchis, Domenikos Theotokopoulos (znany również jako El Greco), Theodors Vrizakis, Nikolaos Kounelakis, Nikiforos Litras, Konstantinos Parthenis, Maleas, Giannis Moralis i inni.
}}
* {{zobacz
| name=[https://www.benaki.org/index.php?lang=en Muzeum Sztuki Islamskiej Benaki] | alt= | url= | adres=22 Ag. Asomaton &amp; 12 Dipilou Streets – Kerameikos | lat=37.97924 | long=23.72023 | wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Czw. Pt. Sob. Nd. 10:00-18:00. Doskonała kolekcja, którą każdy zainteresowany sztuką islamską z pewnością zechce zobaczyć. Muzeum zostało otwarte w 2004 roku jako filia Benaki, ale mieści się w innej części miasta, w dwóch połączonych budynkach. 9 €; studenci, seniorzy i nauczyciele 7 €.
}}
* {{zobacz
| name=[https://www.melt.gr/en Muzeum Greckiej Sztuki Ludowej] | alt= | url= | adres=22 Panos | lat=37.972533| long=23.732308| wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Pon.-Niedz. 08:00-15:00. Doskonałe muzeum tego typu. Zbyt często pomijane przez turystów odwiedzających Ateny, mimo że znajduje się w gęsto zaludnionej dzielnicy Plaka. Wśród eksponatów znajdują się artefakty, narzędzia, malarstwo prymitywne, ceramika ludowa i wystrój wnętrz. Szczególnie eksponowane są stroje i hafty. 2 €; studenci spoza UE, seniorzy z UE 1 €; osoby poniżej 19. roku życia, studenci z UE (z dowodem osobistym) i osoby niepełnosprawne – wstęp wolny.
}}
* {{zobacz
| name=Miejska Galeria Sztuki w Atenach | alt= | url= | adres=Pireos 51 | lat=37.98301| long=23.719348| wskazówki=w pobliżu placu Koumoundourou
| tollfree=+30 210 3231841 | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Pn.-pt. 09:00-13:00 i 17:00-21:00. Prezentowane są obrazy greckich malarzy z pierwszej połowy XX wieku.
}}
* {{zobacz
| name=[https://www.vorresmuseum.gr/ Muzeum Vorres] | alt= | url= | adres=1 Parodos Diadochou Constantinou St., Paiania, Attiki | lat=37.953277| long=23.846715| wskazówki=Transport publiczny: Metro linia [[Plik:Athens_Metro_Line_3.svg|15px]] do Nomismatokopio, następnie autobusem 125 lub 308 do 1. przystanku Agias Triado. Alternatywnie: Metro linia [[Plik:Athens_Metro_Line_3.svg|15px]] do Koropi, następnie autobusem 307 do 2. przystanku Agias Triados
| tollfree=+30 210 3231841 | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Sob.-Niedz. 10:00-14:00, w dni powszednie po wcześniejszym umówieniu i dla grup co najmniej 20 osób. Muzeum sztuki ludowej i współczesnej. Jego teren zajmuje 320 000 m² (80 akrów), obejmując kilka budynków, ogrody i dziedzińce. Kolekcja obejmuje ponad 6000 eksponatów z 4000 lat greckiej historii i sztuki. Muzeum zostało przekazane państwu greckiemu przez rodzinę Vorres. Cena: 5 €, studenci: 3 €.
}}
[[Plik:Old Greek Parliament Athens.jpg|thumb|250px|Narodowe Muzeum Historyczne (Stary Parlament)]]
[[Plik:Averof_Today2.jpg|thumb|right|250px|Statek muzeum Averof]]

==== Inne muzea ====
[[Plik:Kotsanas Museum at Katakolon port.jpg|thumb|Muzeum Starożytnej Technologii Greckiej]]
* {{zobacz
| name=[https://kotsanas.com/ Muzeum Starożytnej Technologii Greckiej Kotsanas] | alt= | url= | adres= | lat=37.9776839| long=23.738217| wskazówki=
| tollfree=+30 693 183 1530 | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=10:00-15:00. Bardzo ciekawe muzeum, którego nie można przegapić. Doskonała prezentacja fantastycznych wynalazków starożytnych Greków. Większość modeli jest funkcjonalna i można z nimi wchodzić w interakcje. To stosunkowo małe muzeum, ale jeśli poświęcisz czas na przeczytanie wszystkiego, zajmie Ci to kilka godzin.
}}
* {{zobacz
| name=[https://nhmuseum.gr/en Narodowe Muzeum Historyczne] | alt= | url= | adres=Stadiou | lat=37.9775| long=23.732778| wskazówki=Na północny zachód od placu Syntagma
| tollfree=+30 210 3237617 | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Wt.-Niedz. 08:30-14:30. W starym budynku parlamentu znajduje się muzeum z bogatą kolekcją dokumentów historycznych, takich jak pierwsza konstytucja Grecji, meble i sprzęt z czasów rewolucji. Przy odrobinie szczęścia można zobaczyć starą salę posiedzeń. 3 €.
}}
* {{zobacz
| name=[https://www.nummus.gr/ Muzeum Numizmatyczne] | alt= | url= | adres=| lat=37.9778| long=23.7354| wskazówki=na północ od placu Syntagma
| tollfree=+30 210 3237617 | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Budynek muzeum jest jednym z najpiękniejszych w Atenach. Został wzniesiony przez Ernsta Zillera i służył jako ateńska rezydencja Schliemanna. Kolekcja zawiera tysiące starożytnych monet oraz starożytnych figurek greckich, rzymskich, bizantyjskich i średniowiecznych.
}}
* {{zobacz
| name=[http://odysseus.culture.gr/h/1/eh151.jsp?obj_id=3403 Muzeum Greckich Popularnych Instrumentów Muzycznych] | alt= | url= | adres=1-3 Dioyenous, Plaka | lat=37.97447| long=23.72751| wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Obejmuje eksponaty tradycyjnych greckich instrumentów muzycznych, w tym nagrania większości z nich.
}}
* {{zobacz
| name=[https://warmuseum.gr/en/ Narodowe Muzeum Wojny] | alt= | url= | adres=2 Rizari | lat=37.975278| long=23.745278| wskazówki=Nie w Kolonaki, ale tuż po drugiej stronie ulicy
| tollfree=+30 210 729-0543, +30 210-7252974 | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Listopad-marzec: 09:00-17:00, kwiecień-październik: 09:00-19:00. Narodowe Muzeum Wojny to jedyny znaczący, zachowany projekt publiczny dyktatury wojskowej, która panowała w Grecji w latach 1967-1974. Wystawy muzealne są staromodne i nastawione na bardziej udane okresy greckiej historii wojskowej. Czołgi, działa artyleryjskie i samoloty, eksponowane na zewnątrz muzeum, stanowią najciekawszą część jego kolekcji i można je zwiedzać bezpłatnie. Cena: 4 euro.
}}
* {{zobacz
| name=Park Tradycji Morskich | alt= | url= | adres=Palaio Faliro | lat=37.93369 | long=23.6849 | wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=W tym historyczne okręty wojenne Georgios Averof, Velos i replika starożytnej triremy.
}}
* {{zobacz
| name=[https://www.haf.gr/en/history/museum/ Muzeum Greckich Sił Powietrznych] | alt= | url= | adres=Palaio Faliro | lat=38.109539| long=23.781538| wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Można tu zobaczyć wiele starych samolotów, pochodzących nawet z lat 30. XX wieku.
}}
* {{zobacz
| name=[https://www.haf.gr/en/history/museum/ Technopolis Ateny] | alt= | url= | adres= | lat=37.9781| long=23.7141| wskazówki=Przy Peiraios Avenue i Persefonis Street, obok stacji metra Kerameikos
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Muzeum przemysłu o niezrównanej architekturze. Centrum pomogło w modernizacji historycznej dzielnicy Aten.
}}
* {{zobacz
| name=[https://karagiozismuseum.gr/ Muzeum Spathario] | alt= | url= | adres=Mesogeion &amp; Voriou Ipirou 27 | lat=38.054444| long=23.807444| wskazówki=
| tollfree=+30 210 80 22 360, +30 210 61 27 245. | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Pn Wt Czw Pt 09:00 - 14:00. Pierwsze i jedyne na świecie muzeum teatru cieni, poświęcone słynnej greckiej postaci teatru cieni „Karagiozis”. Wstęp wolny.
}}
* {{zobacz
| name=Centrum Kultury Hellenic Cosmos | alt= | url= | adres= | lat=37.9626148 | long=23.6887172 | wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=
}}
* {{zobacz
| name=Greckie Muzeum Motoryzacji | alt= | url= | adres= | lat=37.99134| long=23.73002| wskazówki=w pobliżu Pedion tou Areos i stacji metra Victoria (linia [[Plik:Athens_Metro_Line_1.svg|15px]])
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=
}}
* {{zobacz
| name=Muzeum Telekomunikacji OTE | alt= | url= | adres= | lat=38.088265 | long=23.808076 | wskazówki=
| tollfree=+30 21 0620 1899, +30 21 0620 1999 | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Darmowe
}}
* {{zobacz
| name=Centrum kultury Fundacji Michaela Cacoyannisa | alt= | url= | adres= | lat=37.967475 | long=23.696648 | wskazówki=
| tollfree=+30 210 3418550 | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=
}}
* {{zobacz
| name=Fundacja Planetarna Evgenidio | alt= | url= | adres=387 Syggrou | lat=37.9398247 | long=23.6963433 | wskazówki=wejście 11 Pentelis st Palaio Faliro, Ateny 175 64
| tollfree=+30 210 3418550 | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=
}}
* {{zobacz
| name=Centrum Kultury Onassis | alt= | url= | adres= | lat=37.9579477 | long=23.7193069 | wskazówki=
| tollfree=+30 210 3418550 | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=
}}
* {{zobacz
| name=[http://odysseus.culture.gr/h/1/eh151.jsp?obj_id=3348 Muzeum Epigraficzne] | alt= | url= | adres=1 Tositsa | lat=37.988556| long=23.732306| wskazówki=
| tollfree=+30 210 8232950. | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=
}}
* {{zobacz
| name=Narodowe Muzeum Sztuki Współczesnej | alt= | url= | adres=1 Tositsa | lat=37.9630089 | long=23.7253329| wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=
}}
* {{zobacz
| name=Cyfrowe Muzeum Platona. | alt= | url= | adres=1 Tositsa | lat=37.9944535 | long=23.7073032 | wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=
}}
* {{zobacz
| name=Muzeum Mineralogii i Petrologii | alt= | url= | adres=1 Tositsa | lat=37.9666472 | long=23.7843246 | wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=
}}
* {{zobacz
| name=Muzeum Gounaropoulos | alt= | url= | adres=1 Tositsa | lat=37.975| long=23.761528| wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=
}}

== Aktywny wypoczynek ==
* Jeśli masz szczęście i będziesz w Atenach w '''weekend wielkanocny''', zobaczysz spektakularny widok setek ludzi schodzących ze wzgórza w Wielką Sobotę w blasku świec, w ramach procesji Wigilii Paschalnej.
* Jeśli pogoda dopisze, wybierz się na '''plaże w południowych Atenach'''. Wsiądź do autobusu A2, B2 lub E22 ze stacji metra Sygrou lub do tramwaju ze stacji Syntagma. Po prostu wysiądź w miejscu, gdzie morze Cię zachwyci. Kawiarnie przy plaży mogą zaskoczyć Cię wysokimi cenami jedzenia i napojów. Jeśli jesteś jedyną osobą wsiadającą do autobusu, musisz go zatrzymać, bo inaczej po prostu przejedzie dalej. Więcej informacji znajdziesz w artykułach o [[Pireus]]ie, Palaio Faliro i Vari-Voula-Vouliagmeni.

=== Parki i natura ===
[[Plik:National Gardens.jpg|thumb|250px|Ogrody Narodowe]]
Kilka ateńskich wzgórz – '''Lykabettos''' i '''Pnyks''' (patrz wyżej), {{Znacznik|Filopappos|37.9675643 |23.7221248 |typ=natura}}'''wzgórze Filopappos''', {{Znacznik|Ardettos|37.96791 |23.73928 |typ=natura}}'''wzgórze Ardettos''' – porośniętych sosnami i innymi drzewami, przypomina raczej małe lasy niż typowe miejskie parki.

* {{Znacznik|Ogrody Narodowe|37.97351 |23.7378 |typ=natura}}'''Ogrody Narodowe''' (''między budynkami Parlamentu i Zappeionu''). Świt-Zmierzch. Spokojny i piękny park w centrum Aten, zdecydowanie najfajniejsze miejsce na ucieczkę przed letnim słońcem. Spaceruj po okolicy, podziwiaj osobliwą sztukę, która co jakiś czas wyrasta, z niedowierzaniem obserwuj „zoo”, usiądź na jednej z ławek, ciesz się bujną roślinnością i kwiatami, podziwiaj stawy z żółwiami i kaczkami, wypij frappe w kawiarni i wypatruj jednego z żółwi lądowych… to przyjemne miejsce na spędzenie czasu. 
* {{Znacznik|Pedion tou Areos|37.992836 |23.736514 |typ=natura}}'''Pedion tou Areos''' (Pole Marsowe). Zajmuje 27,7 hektara, w pobliżu Narodowego Muzeum Archeologicznego. 
* {{Znacznik|Ulica Dionysiou Aeropagitou|37.9698 |23.72633 |typ=atrakcja}}'''Ulica Dionysiou Aeropagitou'''. Ta charakterystyczna ulica zaczyna się od Świątyni Zeusa Olimpijskiego przy Alei Wasilissisa Olgasa, biegnie pod południowymi zboczami Akropolu w pobliżu Plaki i kończy się tuż za Świątynią Hefajstosa w Thiseio. Ulica została wyłączona z ruchu kołowego, tworząc malowniczą trasę. Cała trasa oferuje odwiedzającym widoki na Partenon i Agorę (miejsce spotkań starożytnych Ateńczyków), z dala od zgiełku centrum miasta. Ulica Dionisiou Areopagitou w Wikipedii.
* {{Znacznik|Park Narodowy Parnitha|38.173333 |23.7175 |typ=natura}}'''Park Narodowy Parnitha'''. Dobrze oznakowane ścieżki, wąwozy, źródła, potoki i jaskinie tworzą ten obszar chroniony. Piesze wędrówki i kolarstwo górskie we wszystkich czterech górach pozostają popularną formą aktywności na świeżym powietrzu dla wielu mieszkańców miasta. 
* {{Znacznik|Park Zoologiczny Attica|37.981243|23.907377|typ=natura}}'''Park Zoologiczny Attica''' w pobliskiej [[Spata|Spacie]].

=== Sport ===
* '''Piłka nożna''': Grecka reprezentacja mężczyzn rozgrywa mecze u siebie na stadionie Agia Sophia (32 500 miejsc siedzących), znanym również jako Opop Arena. Ukończony w 2022 roku, stadion znajduje się w Nea Filadelpheia, 10 km na północny zachód od centrum miasta. Finał Ligi Konferencji Europejskiej UEFA odbył się tam 29 maja 2024 roku.
:Ateny mają cztery kluby piłkarskie grające w Superlidze (Σούπερ Λιγκ), najwyższej klasie rozgrywkowej:
::'''[https://www.aekfc.gr/ AEK Ateny]''' gra na stadionie Agia Sophia.
::'''[https://www.atromitosfc.gr/ Atromitos]''' gra na 9000-miejscowym stadionie Peristeri, 3 km na północny zachód od Syntagmy.
::'''[https://www.olympiacos.org/ Olimpiakos]''' gra na 33 300-miejscowym stadionie Karaiskakis w Neo Faliro, 1 km na wschód od portu promowego w Pireusie.
::'''[https://www.pao.gr/ Panathinaikos]''' gra na stadionie Apostolos Nikolaidis na 16 000 miejsc, 1 km na północny wschód od Syntagma.
:Kluby znajdujące się niżej to Apollon Smyrnis na stadionie Georgios Kamaras, 5 km na północ od Syntagma i Ionikos na stadionie Neapolis, 10 km na zachód.
* '''Koszykówka''': Ateńskie drużyny grające w greckiej lidze koszykówki, najwyższej klasie rozgrywkowej, to Olympiakos na stadionie Pokoju i Przyjaźni w Neo Faliro, Panionios i Ionikos w hali krytej Sofia Befon Palaio Faliro, Peristeri w hali krytej Peristeri (obok Atromitos) oraz AEK i Panathinaikos oba w hali Nikos Galis.

=== Teatr i sztuki performatywne ===
W Atenach znajduje się 148 scen teatralnych – więcej niż w każdym innym mieście na świecie.

Oprócz licznych multipleksów, Ateny oferują wiele romantycznych kin plenerowych.

Miasto oferuje również liczne miejsca muzyczne, w tym:

* {{Znacznik|Ateńska Sala Koncertowa|37.98111|23.754164|typ=atrakcja}}'''[https://www.megaron.gr/ Ateńską Salę Koncertową]''' (Megaro Mousikis). To miejsce przyciąga światowej sławy artystów przez cały rok.

=== Działalność kulturalna ===
[[Plik:View towards Acropolis from Stavros Niarchos Cultural Foundation.jpg|thumb|Widok na Akropol z Centrum Kultury Stavros Niarchos]]
* {{Znacznik|Centrum Kultury Stavros Niarchos|37.94064 |23.69131 |typ=atrakcja}}'''[https://www.snfcc.org/ Centrum Kultury Stavros Niarchos]''' (Leismi Andrea Siggrou 364, Kallithea 176 74), 30 +30 216 8091000. 06:00-20:00 (ogrody otwarte do 22:00 latem; Biblioteka Narodowa otwarta 06:00-00:00). Ten kompleks na przedmieściach Kallithea ma piękne widoki z tarasu na Akropol z jednej strony i z drugiej strony. Odbywają się tu wieczorne koncerty i inne imprezy kulturalne. Warto odwiedzić budynek, ogrody i kompleks oraz bezpłatny autobus z placu Syntagma. Sprawdź stronę internetową po darmowe (opcjonalnie) wycieczki po angielsku. Znajduje się tu kolekcja Greckiej Biblioteki Narodowej, a jedno skrzydło budynku zawiera operę (którą można zwiedzać tylko w ramach bezpłatnej wycieczki, jeśli nie bierzesz udziału w wydarzeniu w audytorium). wstęęp wolny

== Nauka ==
Dla wszystkich chętnych organizowane są bezpłatne kursy języka greckiego na podstawowym poziomie. Kurs taki trwa od października do kwietnia, a zajęcia odbywają się w godzinach wieczornych.

=== Praca ===
Polacy, jako obywatele Unii Europejskiej, nie mają ograniczeń w zatrudnieniu. Należy pamiętać jednak o lokalnych ograniczeniach i przepisach. Wielu Polaków znajduje zatrudnienie w gastronomii, hotelarstwie, w budowlance lub przy sprzątaniu mieszkań.

== Zakupy ==
[[Plik:Souvenir shop.jpg|thumb|Sklep z pamiątkami w Plaka]]
[[Plik:Plaka District.jpg|thumb|Dzielnica Plaka w Atenach]]
Choć Ateny to ogromne miasto, mają stosunkowo niewiele centrów handlowych i dużych domów towarowych; małe, rodzinne sklepy wciąż górują nad wszystkim. Pamiątki są oczywiście dostępne wszędzie tam, gdzie docierają turyści. Inne możliwości zakupowe to antyki, reprodukcje muzealne, hafty i inne wyroby sztuki ludowej, a także greckie produkty spożywcze i napoje.

'''Plaka''' jest usiana sklepami z pamiątkami, z których większość sprzedaje tanie pamiątkowe drobiazgi, choć jest też kilka sklepów wyższej jakości. Ceny mogą być wysokie za towary dobrej jakości.

* '''Pchli targ''' może odnosić się do dwóch miejsc. Znak obok stacji Monastiraki na początku ulicy Ifaistou głosi, że wchodzisz na „ateński pchli targ”. Ulica jest usiana sklepami z używanymi rzeczami i dewocjonaliami wszelkiego rodzaju. Niewiele z nich jest szczególnie interesujących dla zwiedzających, choć na zachodnim krańcu ulicy znajduje się kilka interesujących sklepów ze starymi książkami, plakatami oraz greckimi i innymi nagraniami muzycznymi. Prawdziwy Pchli Targ odbywa się w niedzielne poranki w Plateia Avissinia na zachodnim krańcu ulicy Ifaistou. Znajdziesz tam niesamowity asortyment używanych przedmiotów, antyków i rupieci.
* Spośród wszystkich sklepów z pamiątkami i używanymi rzeczami w okolicy, Martinos przy Pandrossou 50 (☏ +30 210 321-3110) wyróżnia się jako prawdziwy antykwariat, oferujący najwyższej jakości przedmioty z Grecji i wschodniego regionu Morza Śródziemnego. Ceny są również najwyższe, więc jest to sklep dla doświadczonych kupców antyków, którzy chcą dokonać poważnych zakupów. Pamiętaj, że wywóz antyków z Grecji do własnego kraju może podlegać przepisom obu krajów i upewnij się, że je znasz, zanim zabierzesz cokolwiek starego do domu.
'''Kolonaki''' to ekskluzywna, modna i artystyczna dzielnica handlowa. Kolonaki oferuje typowy dla ekskluzywnej dzielnicy wybór sklepów; galerie sztuki, modne butiki odzieżowe i antykwariaty są powszechne. Obszar jest niewielki i wraz z wąskimi uliczkami na północ od niego, takimi jak Skoufa, Anagnostopoulou i deptak Tsakaloff, jest idealny na zwykły spacer. {{Znacznik|'''Plateia Kolonaki'''|37.97698 |23.74084|typ=zakupy|url=|kolor=008080|treść=}}'''Plateia Kolonaki''' (Plac Kolonaki) Mnóstwo sklepów znajduje się również wzdłuż ulic Patriarchou Ioakim i Haritos oraz ich przecznic.

Jeśli szukasz bardziej przystępnej ceny, spróbuj ulicy '''Ermou''', obok placu Syntagma. Skręć w prawo z Ermou przy sklepie z kosmetykami MAC, a znajdziesz się na Aghiou Markou i innych wąskich uliczkach, gdzie znajdziesz szeroki wybór niesamowicie tanich butów, torebek, biżuterii, prezentów i artykułów gospodarstwa domowego.

'''Uliczni sprzedawcy''', z towarem rozłożonym na kocach na chodnikach, można spotkać w wielu miejscach, gdzie gromadzą się turyści, zwłaszcza w Plaka i Monastiraki. Ich towary to głównie podróbki, tanie podróbki i nielegalne płyty CD. Ci sprzedawcy nie posiadają licencji, co stanowi naruszenie greckiego prawa. Możesz zauważyć, że znikają, gdy tylko pojawi się policjant, i pojawiają się ponownie, gdy tylko policja zniknie. Najlepiej ich ignorować. (To ostrzeżenie nie dotyczy sprzedawców owoców, orzechów itp. z ulicznych wózków, którzy zazwyczaj działają legalnie).

Główne sieci supermarketów to Sklavenitis i Masoutis. Większość greckich supermarketów jest zamknięta w niedziele. Jeśli musisz zrobić zakupy spożywcze w niedzielę, musisz znaleźć jeden z nielicznych wyjątków, który otwiera się w niedzielę, znaleźć dobrze wyposażony sklep spożywczy lub po prostu obejść się bez zakupów do poniedziałku.

* '''Laiki''' (Targ Ludowy), Divaki Pindou i Ioanni Theologou oraz w kilku innych miejscach w dzielnicach Aten. Targ owoców, warzyw i ryb. Świetna zabawa.

=== Centra handlowe ===
* {{Znacznik|'''The Mall Athens'''|38.04453 |23.79027 |typ=zakupy|url=|kolor=008080|treść=}}'''[https://themallathens.gr/el Centrum Handlowe The Mall Athens]''' (''stacja Neratziotissa (linia metra [[Plik:Athens_Metro_Line_1.svg|15px]] i kolej podmiejska)''). Największe centrum handlowe w Atenach z bogatą ofertą sklepów, kawiarni i restauracji oraz jednym z najnowocześniejszych kin w mieście.
* {{Znacznik|'''Golden Hall'''|38.03417 |23.79276 |typ=zakupy|url=|kolor=008080|treść=}}'''Golden Hall'''. Centrum handlowe przy alei Kifissias w Maroussi. Znajdują się w nim sklepy luksusowych marek, luksusowe kawiarnie, bary i restauracje. 
* {{Znacznik|'''Athens Metro Mall'''|37.939392 |23.739979 |typ=zakupy|url=|kolor=008080|treść=}}'''[https://www.athensmetromall.gr/ Athens Metro Mall]''', Par. Leof. Vouliagmenis 276, Ag. Dimitrios 173 43. Centrum handlowe przy alei Vouliagmenis, w pobliżu stacji Agios Dimitrios (linia metra 2). Z food courtu na najwyższym piętrze roztacza się piękny widok na miasto i morze. 
* '''Designer Outlet Athens''' i '''Smart Park''' w pobliskiej Spacie.

== Gastronomia ==
[[Plik:Plaka Restaurants.JPG|thumb|right|Tradycyjne restauracje (l. p.: tawerna, l. m.: tawerny) przy bocznych uliczkach dzielnicy Plaka]]
Prawdziwym zagłębiem restauracyjnym jest Plaka. Są to jednak głównie restauracje nastawione na jednorazowego turystę, co niekorzystnie odbija się na cenach i jakości. Nieco tańsze są restauracje w Pireusie. Wiedzieć należy, że Grecy chętnie korzystają z restauracji i w każdej części Aten znajduje się duży wybór lokali, w których można zamówić dobre jedzenie w umiarkowanej cenie i co nie mniej ważne dla turysty, typowo greckie.

Ceny (2008)
* drugie danie: od ok. 10 € (tawerna) do 35 € (dobra restauracja)
* sałatka „wiejska”: od 4,50 €
* sałatka szefa: od 10 €
* espresso: od 2,5 €
* butelka wina: od 20 €, karafka wina 0,5 litra od 5 €

Są to ceny w lokalach na Place, ceny w lokalach gdzie nie ma turystów są niższe, ale może wystąpić problem z zamówieniem, gdyż karta będzie wyłącznie po grecku.

=== Lokale szybkiej obsługi ===
Na szybki, przyzwoity i niedrogi posiłek, spróbuj '''souvlaki''' (σουβλάκι), czyli mięsa (zazwyczaj wieprzowiny lub kurczaka) grillowanego na szpikulcu. Zazwyczaj podaje się je z pomidorem, cebulą i '''tzatziki''' (τζατζίκι), jogurtem wzbogaconym czosnkiem i ogórkiem, zawiniętym w '''pitę''' (πίτα), czyli cienki chlebek. Ceny souvlaki zależą od pewności siebie i/lub odwagi właściciela osiedlowego sklepu, ale zazwyczaj wahają się od 1,70 do 3 euro, a dodatkowo dochodzą 5 euro za napój, sałatkę i frytki, co łącznie nie przekracza 7 euro. Jedzenie na wynos jest tańsze niż jedzenie przy stoliku. Souvlaki można kupić praktycznie wszędzie, zwłaszcza w miejscach turystycznych.

* Na końcu Mitropoleos, tuż za rogiem od stacji metra Monastiraki, znajduje się trio słynnych lokali z souvlaki — '''Thanasis''', '''Savvas''' i '''Bairaktaris''' (Μπαϊρακτάρης) — które, w zależności od tego, kogo zapytasz, są Zeusem lub Hadesem miłośników souvlaki. W każdym z nich, jeśli usiądziesz i poprosisz o souvlaki, otrzymasz talerz z mięsem, pitą i frytkami za około 9 euro. Jeśli jednak poprosisz kasjera o ''pitę z souvlaki'', dostaniesz to samo w kanapce na wynos za około 1,70 euro.
* {{Znacznik|'''Σουβλάκι Κώστας 1950 συνταγμα (Kostas)'''|37.9749191 |23.7319332 |typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}''''Σουβλάκι Κώστας 1950 συνταγμα (Kostas)''', 5 Pentelis (''wejdź do Metropolis od Placu Syntagma, skręć w lewo w Pentelis''). Jest autentyczny, przyjazny i szybki. 
* {{Znacznik|'''2 braci'''|37.9780537 |23.7697173 |typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''2 braci''' (Τα δύο αδέλφια), Leof. Stratarchou Alexandrou Papagou 81 (''wokół placu Alexandri (Gardenia)''). Najlepsze souvlaki w tej części Aten. Giro będzie kosztować około 2 €. 
Jeśli masz ochotę na kanapkę, sernik, szpinak lub coś na szybką przekąskę, spróbuj '''Grigorisa (Γρηγόρης)''' lub '''Everesta''' – dwie sieci fast foodów w większości dzielnic Aten i reszty Grecji. '''Goody's''' to grecki odpowiednik McDonald'sa, oferujący szeroki wybór smacznych dań, w tym makarony, sałatki, burgery itp. McDonald's jest taki sam jak wszędzie, ale tutaj ma nieco grecki charakter.

=== Oszczędnie ===
Ulica Adrianou, ciągnąca się wzdłuż północnej strony Akropolu od Thissio na zachodzie do Plaki na wschodzie, jest pełna tawern. Wiele z nich jest nastawionych na turystów i dość drogich, więc staraj się wybierać takie, w których klienci to również lokalni mieszkańcy. Spodziewaj się nieco wyższej ceny w każdym miejscu z widokiem na Akropol.

W centrum znajduje się kilka niedrogich restauracji.

* {{Znacznik|'''Vegan Beat Athens'''|37.9767757  |23.7297995 |typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''Vegan Beat Athens''', Perikleous 56. Wegańska restauracja z ulicznym jedzeniem. Smaczne jedzenie i mili ludzie tam pracujący. Dobre miejsce dla wszystkich wegan, a nawet osób niebędących weganami. Prawdziwy Partenon wegańskiej sceny Aten. Doskonałe wegańskie souvlaki.
* {{Znacznik|'''The Traditional'''|37.9777446 |23.7288011 |typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''The Traditional''', Kolokotroni 59. Tradycyjne greckie jedzenie. Jeśli chcesz zjeść w dobrej wiejskiej tawernie w centrum Aten, to tu trafisz. Świetne pieczone potrawy, sałatki i przystawki! Jedzenie jest przygotowywane ręcznie. 
* {{Znacznik|'''Krasopoulio tou Kokkora'''|37.9776907|23.7241521 |typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''Krasopoulio tou Kokkora''', Esopou 4. Jedna z najlepszych tradycyjnych greckich restauracji w centrum Aten. Właściciel jest uśmiechnięty, uprzejmy i bardzo chętny do pomocy. Wspaniałe miejsce na niezobowiązujący lunch lub kolację. Świeże składniki i solidne porcje. 
* {{Znacznik|'''Aspro Alogo'''|37.9747521 |23.7312560 |typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''Aspro Alogo''', Apollonos. Doskonała mała grecka restauracja, którą warto odwiedzić. Wszystko jest świeże i pyszne, a obsługa jest świetna. Właściciel jest pomocnym i hojnym człowiekiem. Uważne i serdeczne podejście. 
* {{Znacznik|'''Atlantikos'''|37.9774240 |23.7229415 |typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''Atlantikos''', Grecja, Avliton 7. Przyjemna mała restauracja z dużym wyborem owoców morza. Posiłki wyglądają prosto i są pyszne. Porcje są dość duże, a stosunek jakości do ceny jest bardzo dobrze wyważony. Należy przybyć punktualnie i spodziewać się dość długiego oczekiwania na stolik w małej uliczce. Najlepsza lokalna tawerna rybna z chrupiącymi anchois i idealnie usmażonymi, bez tłuszczu rybami. 
* {{Znacznik|'''Kafeneio Ivis'''|37.9775546 |23.7226786 |typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''Kafeneio Ivis''', Ivis 10. Bardzo autentyczna grecka tawerna, często odwiedzana przez mieszkańców. Świetny stosunek jakości do ceny. Ciepłe powitanie, ładny taras i szybka obsługa. 

=== Umiarkowanie ===
* {{Znacznik|'''Lefka'''|37.9868921 |23.7421405 |typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''[https://www.facebook.com/profile.php?id=100063486314695# Lefka]''', Mavromiháli 121, ☏ +30 210 36 14 038. Tradycyjna tawerna o długiej tradycji z przestronnymi miejscami na zewnątrz. Zamknięte w niedziele. 
* {{Znacznik|'''K Filippou'''|37.9791029 |23.7444796 |typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''[https://www.filippou.gr/en/ K Filippou]''', 19 Xenokratous, ☏ +30 210 72 16 390. Tradycyjna tawerna o długiej tradycji serwująca jedne z najlepszych i najbardziej autentycznych potraw w Atenach. Miejsca siedzące są wewnątrz i na zewnątrz, choć w pogodne dni trudno znaleźć wolne miejsce.
* {{Znacznik|'''Karamanlidika'''|37.9770462 |23.7228509 |typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''[https://www.karamanlidika.gr/ Karamanlidika]''', Ermou 119 (''w pobliżu greckiej Agory''), ☏ +30 210 32 19 119. Wyjątkowa, nieco ekskluzywna restauracja specjalizująca się w daniach kuchni ludu Karamanli. Ze względu na swoją historię, serwowane tu jedzenie to (bardzo dobrze przyrządzona) mieszanka kuchni greckiej i tureckiej. Ukryty klejnot (choć dość zatłoczony)! Za dania główne i wodę trzeba zapłacić 11 € od osoby. 
* {{Znacznik|'''Karavitis'''|37.9714946 |23.7436133 |typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''Karavitis''', Pafsaniou 4 (''w pobliżu Pafsaníou''), ☏ +30 210 75 15 155. Bardzo tradycyjna tawerna, której specjalnością są ''stamnaki'', czyli wołowina z ziemniakami i serem gotowana w sosie pomidorowym w glinianym garnku. Smażona cukinia jest tu również zawsze dobra. Najczęściej odwiedzają ją Grecy, ale dostępne jest menu w języku angielskim. 
* {{Znacznik|'''Το Κιούπι (To Kioupi)'''|38.0076697 |23.7295943 |typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''Το Κιούπι (To Kioupi)''', Acharnon 255, ☏ +30 210 36 14 033. Znana wśród niektórych ekspatriantów jako „dziura w ziemi”, ta piwniczna tawerna serwuje autentyczne, niedrogie, tradycyjne dania kuchni greckiej. 
* {{Znacznik|'''Platanos Taverna'''|37.9743207 |23.7276950 |typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''Platanos Taverna''', 4 Dioyenous (''Plaka''), ☏ +30 210 322 1065. Jedna z najstarszych tawern w Place z przyjemnym tarasem na świeżym powietrzu pod ogromnym platanem, choć niektórzy starzy wyjadacze z Aten narzekali, że jedzenie stało się nudne. 
* {{Znacznik|'''Zeus Xenios'''|37.9729390 |23.7277745 |typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''Zeus Xenios''' (wymawiane i czasami pisane Zefs we współczesnej grece), Mnisikleous 37 (''na samym końcu ulicy Mnesikleous''), ☏ +30 21 0324 9514. Położona dosłownie w cieniu Akropolu, oferuje cichsze i tańsze jedzenie niż liczne turystyczne tawerny wzdłuż Mnesikleous, których naganiacze będą próbowali Cię złapać, gdy będziesz szedł pod górę. Widok nie jest tak spektakularny, jak można by się spodziewać, ale miejsca na zewnątrz są bardzo przyjemne, a tradycyjne greckie dania obejmują kilka nietypowych, takich jak grillowana papryka w sosie jogurtowym. W cenę wliczona jest butelka wody, talerz przystawek i pieczywo czosnkowe. 
*{{Znacznik|'''Pame Psirri'''|37.9791381 |23.7243386 |typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}} '''[https://www.pamepsirri.gr/portal/ Pame Psirri]''' (Πάμε Ψυρρή), Katsikogianni 5, ☏ +30 210 3246098. Na placu Agii Anargiri – Psiri. „Mezedopolio”, w którym lokalni piosenkarze śpiewają muzykę rempetika. 
* {{Znacznik|'''O Morias'''|38.0084138 |23.8193609 |typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''O Morias''' (Ταβέρνα Ο ΜΩΡΙΑΣ), Eirinis 56, Ag. Paraskevi 153 41. Grecka restauracja.
* {{Znacznik|'''Voskopoula'''|38.0260094 |23.7481295 |typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''[https://www.voskopoula.com/ Voskopoula]''' (Βοσκοπούλα), Sivoron 87, 111 42. Grecka restauracja.
* {{Znacznik|'''Τaverna Μanolis'''|38.0305556 |23.8063889 |typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''Τaverna Μanolis'''., Samou 1 Chalandri, ☏ +30 210 6824342. Grecka restauracja – tawerna.
* {{Znacznik|'''Rosalia'''|37.9860893|23.735162|typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''[https://www.rozalia.gr/?language=en Rosalia]''', Valtetsiou 58 (''Exarxeia''), ☏ +30 210 3302933. Tawerna serwująca proste, tradycyjne dania kuchni greckiej.
* {{Znacznik|'''Giántes'''|37.9854293|23.7359815|typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''[https://www.facebook.com/yiantes/ Giántes]''', Valtetsiou 44 (''Exarxeia''), ☏ +30 210 3301369. Tawerna z ogrodem serwująca dania kuchni ekologicznej.
* {{Znacznik|'''Kostarelos Cheese and Dairy'''|38.0377372 |23.8253713|typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''[https://www.kostarelos.gr/ Kostarelos Cheese and Dairy]''', 46 Pentelis Avenue, ☏ +30 210 8104470. 
* '''Orea Penteli''' (''na placu Psiri''), ☏ +30 2103218627. Kolejne „mezedopolio” z muzyką na żywo w starym, odrestaurowanym budynku.

=== Ekskluzywnie ===
* {{Znacznik|'''Cafe Avissinia'''|37.9766922  |23.7236566 |typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''Cafe Avissinia''', Kinetou 7, ☏ +30 21 0321 7047, cafeavisinia@gmail.com. Wyjątkowa restauracja serwująca wyrafinowane i kreatywne innowacje tradycyjnych greckich dań w eleganckim otoczeniu. Znajduje się na placu o tej samej nazwie, na którym odbywa się główny ateński pchli targ. To ciekawe miejsce na lunch, gdzie można usiąść i delektować się wykwintnym jedzeniem i atmosferą, patrząc na mroczny bazar pchlego targu. Umiarkowanie drogo i niestety bez wina na wynos, choć mają krótką, ale dobrze dobraną kartę greckich win butelkowanych. Otwarte na lunch i kolację. Osoby rozważające spacer na kolację z Plaki lub metra Monastiraki powinny pamiętać, że okolica, choć ładna w ciągu dnia i nieznana jako szczególnie niebezpieczna nawet w nocy, po zmroku nabiera niekomfortowej atmosfery rodem z „Łowcy androidów”.

=== Koszerne posiłki ===
W Atenach jest tylko jedna restauracja koszerna – Gostijo, restauracja sefardyjska w Psiri.

== Życie nocne ==
[[Plik:Dacapo Athens.jpg|thumb|Kawiarnie w dzielnicy Kolonaki]]
Grecy uwielbiają towarzystwo, a Ateny tętnią życiem długo po tym, jak ich europejscy odpowiednicy położą się spać. 20:00 to najwcześniejsza godzina, o której większość Greków decyduje się na wyjście na kolację, a klubowicze zaczynają się szykować około północy. Wiele ateńskich klubów przenosi się latem na plażę. Kawiarnie wylewają się na ulice, a wieczorami wszędzie słychać ożywione rozmowy.

Udaj się do dzielnicy '''Psyrrí''' (stacja Monastiraki lub Thissio, odpowiednio linie [[Plik:Athens_Metro_Line_1.svg|15px]] i [[Plik:Athens_Metro_Line_3.svg|15px]] oraz linia [[Plik:Athens_Metro_Line_1.svg|15px]]), gdzie znajdziesz wiele eleganckich barów i małych klubów. To dzielnica na północ od ulicy Ermou, pomiędzy tymi dwoma stacjami metra.

W okolicy na północ od ulicy Ermou, pomiędzy Monastiraki a Syntagma, jest więcej i lepszych barów niż kiedyś. Ulice Aiolou i Kolokotroni oferują sporą różnorodność kawiarni i barów. '''Magazé''', '''Six Dogs''', '''Booze''' i wszystkie bary na placu Karytsi (małym placu na końcu ulicy Christou Lada, za placem Klafthmonos przy alei Stadiou) bywają bardzo zatłoczone w piątki i soboty, a odwiedzający piją drinki nawet na ulicach od wiosny do jesieni, gdy pogoda dopisuje.

Okolice stacji Kerameikos, zwane '''Gazi''' (Γκάζι, ''gaz''), od wielu lat są gejowską wioską Aten. Od otwarcia stacji metra w 2007 roku, dzielnica przyciąga wszelkiego rodzaju tłumy. Znajdują się tu dziesiątki barów, kawiarni i klubów, gejowskich i nie, a także małe sceny teatralne, zwłaszcza te na północny wschód od dzielnicy, w kierunku Metaxourgeio.

* {{Znacznik|'''Balux'''|37.85747817703172|23.750360208637797|typ=bar|url=|kolor=000000|treść=}}'''Balux''', Vassileos Georgiou B nr 58 Asteria, [[Glifada]]. Jeden z najlepszych barów w Atenach, jeśli chodzi o jego specyficzny styl, nazwanie go barem to mało powiedziane. Balux to duży kompleks położony tuż nad wodą w [[Glifada|Glifadzie]], jednej z najmodniejszych dzielnic miasta. Latem jest otwarty, oferując całodzienne pływanie w oceanie lub basenie, a nocą zamienia się w salon i klub. To miejsce, gdzie imprezują zamożni Ateńczycy.

Plac '''Plateia Exarchia''' i pobliskie ulice, takie jak '''Solomou''', oferują mnóstwo klubów i barów.

* '''Taximi''', skrzyżowanie ulic Harilaou Trikoupi i Isavron, ☏ +30 210-363-9919.
* '''Rebetiki Istoria''', 181 Ippokratous, ☏ +30 210 2587455. Jeden z najlepszych klubów rebetica, często otwarty latem, gdy większość innych jest zamknięta.
'''Plac Kolonaki''' (''Plateia Kolonaki''; oficjalna nazwa to ''Plateia Filikis Etaireias'', ale nikt z niego nie korzysta) graniczy z kawiarniami, których klientami są zazwyczaj dojrzali ateńscy celebryci, dla których to miejsce jest tradycyjnym domem w mieście. Większość tych kawiarni serwuje desery, lekkie posiłki i napoje, a większość z nich jest droga. Najwięcej ludzi jest w nich późnym wieczorem. Jedną z najbardziej znanych i prestiżowych jest '''Lykovrisi'''. Niewielu obcokrajowców odwiedza te kawiarnie, ale odwiedzający mogą uznać je za interesujące miejsce do obserwowania ludzi.
* '''Showroom''', Milioni 2 i Irakleitou. Przyjemna kawiarnia/restauracja. Piwo za 5 euro.
* '''Oréa Ellás''' („Piękna Grecja”) z dwoma wejściami: Mitropóleos 59 i Pandhróssou 36, Monastiráki (ale zaledwie minutę spacerem od Plaki; kawiarnia znajduje się na piętrze) to połączenie kawiarni i sklepu z pamiątkami. Kawiarnia, czynna przez cały dzień, ale nie po 18:00, oferuje kawę i napoje alkoholowe oraz ograniczony wybór przekąsek i słodyczy, w cudownym, staromodnym otoczeniu z zapierającym dech w piersiach widokiem na Akropol za oknem. Sklep o nazwie Kendro Ellinikis Paradosis (Centrum Tradycji Greckiej) to doskonałe miejsce na zakup pamiątek, które są droższe, ale znacznie lepsze niż bibeloty oferowane przez sklepiki z pamiątkami przy ulicy.
* {{Znacznik|'''Ydria'''|37.9748885|23.7274408|typ=bar|url=|kolor=000000|treść=}}'''[https://ydria.gr/ Ydria]''', Adhrianoú 68, ☏ +30-210-3251619. Ta rozległa kawiarnia-restauracja, zajmująca znaczną część Platía Paliás Agorás wzdłuż ulicy Adhrianoú na zachodnim krańcu Plaki, to dobre miejsce na kawę w ciągu dnia lub drinka przed lub po kolacji. Serwują tam również jedzenie, ale jeśli chcesz zjeść posiłek, zostaniesz skierowany do innej części lokalu, więc powiedz kelnerowi po przyjściu, jeśli chcesz tylko drinka. To najprzyjemniejsza kawiarnia na placu pełnym takich miejsc; pomimo lokalizacji w Place, jest stosunkowo cicha, z fragmentami widoków na starożytność z miejsc siedzących, głównie na zewnątrz. Szczególnie popularna wśród młodszych Greków, choć osoby w każdym wieku i o każdej narodowości poczują się tu komfortowo. Ceny w Place są średnie lub nieco niższe, co nadal oznacza, że ​​nie są tanie, choć ouzo podawane jest w dużych kieliszkach, a jeśli zamówisz do tego gigantyczny talerz ouzo (25 euro) z przystawkami, z łatwością wystarczy dla trzech osób.
* '''Vrettos''' przy Kydathineon 41 w Place to bardzo klimatyczna, stuletnia destylarnia, która produkuje własne ouzo, brandy i likiery, a wieczorami otwiera bar, gdzie można je zamawiać na kieliszki. Oferują również degustacje win wybranych spośród setek greckich gatunków w godzinach 10:00-16:00.
* '''Costa'''. Standardowe wyposażenie, ale z przyjemną klimatyzowaną i cichą częścią wypoczynkową na piętrze z widokiem na plac. Kawa za 3-4 euro.
* {{Znacznik|'''Metamatic_taf'''|37.97657 |23.72442 |typ=bar|url=|kolor=000000|treść=}}'''Metamatic_taf''' (Taf), Normanou 5, Monastiraki (''blisko placu Monastiraki i stacji metra przy ulicy Normanou''), ☏ +30 21 0323 8757, home@metamatictaf.gr. 10:00-04:00. Niezależna przestrzeń organizująca i goszcząca wydarzenia kulturalne związane z wszelkimi formami twórczości artystycznej, a także miejsce spotkań towarzyskich. Doskonałe koktajle i różnorodna muzyka jazzowa/soul.

=== Kawiarnie ===
Spróbuj '''frappé''', pysznej greckiej wersji zimnej kawy. Nie ma nic wspólnego z frappé, które znajdziesz w innych krajach. Podawane na słodko, średnio lub bez cukru, z mlekiem lub bez. Pyszne również z likierem Baileys.

* {{Znacznik|'''Playce'''|37.9941887|23.7637607|typ=bar|url=|kolor=000000|treść=}}'''[https://www.playce.gr/ Playce]''', Str. Papagou 128. Naprawdę przyjemna kawiarnia, w której można grać w gry planszowe, popijając kawę. Bardzo popularna.
* '''Filion Cafe'''. Rozpocznij dzień od podwójnego shota ciemnego espresso w tej kawiarni w dzielnicy Kolonaki, na północ od placu Syntagma.

=== Klubowanie i życie nocne ===
Ateny słyną z tętniącego życiem nocnego życia. Ateńczycy uwielbiają imprezować i robią to niemal każdej nocy w tygodniu. Wybór jest ogromny i każdy znajdzie coś dla siebie. Zazwyczaj imprezy zaczynają się dość późno: po północy w barach i klubach, a po 22:00 na kolację w miejskich tawernach, ateńskich restauracjach i barach-restauracjach.

Modne dzielnice to '''Gazi''', '''Psirri''', '''Metaxourgio''', '''Exarchia''', '''Monastiraki''', '''Theseion''' i '''Kolonaki'''. Tradycyjne greckie wieczory można spędzić w '''Place'''.

Wiele najpopularniejszych ateńskich klubów i barów znajduje się w '''Psirri'''. '''Gazi''' zmieniło się diametralnie. Większość galerii, popularnych barów, restauracji, klubów i greckich klubów nocnych (z występami greckich piosenkarzy pop na żywo) jest zastrzeżona przez swój industrialny design, ponieważ wiele z nich mieści się w przebudowanych – a kiedyś opuszczonych – fabrykach. Gazi to jedna z najmodniejszych dzielnic ateńskiego życia nocnego. Można tam dojechać metrem linii [[Plik:Athens_Metro_Line_3.svg|15px]] ze stacji Kerameikos.

'''Plaka i Monastiraki''' to dwie starożytne, historyczne i ponadczasowe ateńskie dzielnice, popularne wśród turystów. Nie ma w nich wielu dużych klubów tanecznych i barów, ale oferują tętniące życiem, tradycyjne miejsca, w których można cieszyć się grecką kulturą przez cały rok, a także kilka klubów rockowych i jazzowych.

W Gazi znajdziesz mnóstwo klubów nocnych z grecką muzyką na żywo wzdłuż '''alei Syggrou''' oraz na przemysłowych ulicach '''Iera Odos''' i '''Pireos'''. Latem życie przenosi się na '''aleję Posejdona''' i nadmorskie miejscowości '''[[Glifada]]''', '''[[Wula]]''' i '''[[Vouliagmeni]]'''. '''Kolonaki''' to główne miejsce gastronomiczne i rozrywkowe, skierowane do pracujących mieszkańców miasta, którzy po pracy chętnie wypiją drinka w licznych barach, otwartych – i tętniących życiem – do północy, nawet w dni powszednie. Tutejsze kluby są również bardzo eleganckie. '''Exarchia''' to miejsce, gdzie można znaleźć mniejsze, bardziej bohemistyczne miejsca, które przyciągają artystów i studentów. U stóp wzgórza Strefi znajduje się większość barów i klubów, z których wiele gra muzykę rockową. To alternatywna opcja na nocne życie Aten.

„Strefa klubowa” znajduje się w dzielnicy nadmorskiej, ciągnącej się na wschód – jeśli się tam trafi i ma się szczęście, można posłuchać muzyki niegreckiej. Wiele klubów i pubów znajduje się również w centrum Aten.

== Noclegi ==
[[Plik:Athens-Grande1.jpg|thumb|right|Grande Bretagne Hotel, jeden z najbardziej luksusowych w Atenach.]]
Ateny oferują szeroki wybór opcji zakwaterowania, od kempingów i hosteli, aż po luksusowe, pięciogwiazdkowe hotele.

Dla większości turystów głównym pytaniem jest: Plaka czy nie Plaka. W przypadku Plaki, kolejnym pytaniem jest, czy zatrzymać się tuż za Plaką, przy jednym z głównych szlaków prowadzących na wybrzeże (np. w Leoforos Andrea Siggrou znajdują się hotele Grand Hyatt, Marriott i InterContinental), czy w jednej z nadmorskich dzielnic, takich jak [[Glifada]] lub [[Pireus]]. Te ostatnie opcje mogą pozwolić na pobyt w nowocześniejszych hotelach lub z malowniczym widokiem na wybrzeże, ale wtedy trzeba dojechać do Plaki i wrócić na zwiedzanie.

Hotele w pobliżu lotniska można znaleźć w miejscowościach [[Spata]] i [[Rafina]].

=== Kampingi ===
* {{Znacznik|'''Kemping Dionissotis'''|38.1051 |23.8134 |typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''[https://www.campingdionissotis.gr/ Kemping Dionissotis]''' (''przy drodze prowadzącej do Varibobi/Tatoi (Parnitha)''), ☏ +30 210 8001496, +30 6977-261615, faks: +30 210 8001512, dionissiotis@hol.gr. Na terenie kempingu znajduje się sala śniadaniowa, minimarket, basen i plac zabaw dla dzieci. 115 miejsc na namioty. Cena: 6 euro za osobę, 4 euro za mały namiot, 6 euro za duży namiot/przyczepę kempingową.

=== Oszczędnie ===
* {{Znacznik|'''Athens Backpackers'''|37.96861 |23.73051 |typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''[https://backpackers.gr/ Athens Backpackers]''', ul. Makri 12 - Makryanni, Ateny, ☏ +30 210 32 25 891, info@backpackers.gr. Standardowy hostel dla backpackerów oferujący czyste i wygodne łóżka, całodobową recepcję i zniżkę na Wi-Fi. Świetne miejsce na poznanie innych podróżników. 
* {{Znacznik|'''Athens Psiri Hotel'''|37.981290|23.726320 |typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''Athens Psiri Hotel''', ul. Sofokleous 32 (''obok stacji metra Monastiraki i Plaka''), ☏ +30 2105234329. Zameldowanie: 13:30. Całkowicie odnowiony w 2020 roku. Wszystkie pokoje wyposażone są w prywatne łazienki, bezpłatne Wi-Fi, klimatyzację i ogrzewanie. Cena: 35 EUR. 
* '''AthenStyle''', Ag. Theklas 10 Monastiraki (''2 minuty od stacji metra Monastiraki''), ☏ +30 2103225010, info@athenstyle.com. Studia i łóżka w hostelu znajdują się w odległości spaceru od metra. Każdy pokój wieloosobowy wyposażony jest w zamykane szafki. Artyści namalowali murale w recepcji i niektórych pokojach, a w piwnicy znajduje się salon z wystawami sztuki, stołem bilardowym, kinem domowym i punktem internetowym. Mały bar na dachu to idealne miejsce na wieczorne drinki. Wydaje cotygodniowy przewodnik po sztuce i kulturze. Żółto-zielony budynek. 16-50 €.
* {{Znacznik|'''Hotel Dioskouros Athens'''|37.97128 |23.73237 |typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''Hotel Dioskouros Athens''', ul. Pittakou 6, Plaka, Ateny, ☏ +30 210 3248 165, faks: +30 210 3233359, hoteldioskouros@gmail.com. Oferuje proste, czyste zakwaterowanie w centralnej lokalizacji. Cena 15-20 € od osoby w sezonie. 
* {{Znacznik|'''Tony Hotel'''|37.9653650 |23.7233088 |typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''Tony Hotel''', 26 Zaharitsa Str., Koukaki, ☏ +30 210 9235761, tony@hoteltony.gr. 
* '''[https://www.hostelaphrodite.com/ Hostel Aprodite]''' (Aphrodite), 12 Einardou i Michail Voda róg 65, Ateny 10440, Grecja, ☏ +30 210-8810589, info@hostelaphrodite.com. Niedrogie miejsce dla backpackerów, niedaleko dworca kolejowego Larisa i placu Victoria, nieco na północ od dzielnicy Omonia. Cena: 12 EUR za pokój wieloosobowy z 6 łóżkami, 14 EUR za pokój wieloosobowy z 4 łóżkami i więcej. Klimatyzacja: dopłata 3 EUR za osobę.
* {{Znacznik|'''Orion'''|37.98736 |23.73802 |typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''[https://www.orion-dryades.com/ Orion]''', 105 Emm. Benaki &amp; Anexsartisias Str, ☏ +30 210 33 02 387-8, faks: +30 210 38 28 575. Ten niewielki hotel położony jest obok wzgórza Strefi, oferuje piękny widok z tarasu i znajduje się w spokojnej okolicy. Pokoje zostały niedawno odnowione, a śniadanie jest dostępne we wspólnej kuchni. Internet wliczony w cenę, a siostrzany hotel oferuje również pyszne śniadanie na tarasie. Cena pokoju dwuosobowego wynosi od 28 EUR. 
* {{Znacznik|'''Hotel Elite Athens'''|37.98271 |23.72528 |typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''Hotel Elite Athens''', 23 Pireos Str, Ateny, ☏ +30 210 32 25 891. 10 minut spacerem od Monastiraki; prosto urządzone pokoje z klimatyzacją i telewizorem. Na parterze znajduje się również bar i kawiarnia.

=== Umiarkowanie ===
* {{Znacznik|'''Acropolis View Hotel Athens'''|37.9688149|23.7239369|typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''[https://www.acropolisviewhotel.gr/en/home Acropolis View Hotel Athens]''', Webster Street 10, Ateny, ☏ +30 210 32 25 891. W tym hotelu dbamy o szczegóły, a większość pokoi jest co roku odnawiana. Pokoje wyposażone są w centralne ogrzewanie i klimatyzację, prywatne łazienki i mini lodówki, a niektóre mają balkony. Cena od 88 euro za pokój jednoosobowy w sezonie wysokim.
* {{Znacznik|'''Hotel Acropolis House'''|37.9733785|23.7320714|typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''[https://acropolishouse.gr/ Hotel Acropolis House]''', Kodrou 6-8, Plaka, ☏ +30 210 3226241, +30 210 3222344-45, faks: +30 210 3244143, htlacrhs@otenet.gr. Personel jest bardzo przyjazny, a hotel przechowa Twój bagaż, jeśli wyjedziesz później w ciągu dnia. Niektóre starsze, droższe pokoje są bardzo klimatyczne, inne raczej ponure. Łazienka w pokoju kosztuje 87 euro (w cenę wliczone jest śniadanie).
* {{Znacznik|'''Athos'''|37.97489 |23.73073 |typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''[https://www.athoshotel.gr/index.php Athos]''', ☏ +30 210 3221977-9. Patrou 3. Przyjemny hotel w dzielnicy Plaka z ogrodem na dachu i widokiem na Akropol. 
* {{Znacznik|'''Central Hotel'''|37.97462 |23.73103 |typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''[https://www.centralhotel.gr/ Central Hotel]''', ul. Apollonas 21 (''Plaka''), ☏ +30 210 32 25 891. Zaprojektowany przez architekta Steliosa Demosa, hotel łączy nowoczesny design z klasycznym greckim akcentem. Restauracja, codzienne śniadanie w formie bufetu. Cena pokoju standardowego w sezonie wysokim od 128 euro. 
* {{Znacznik|'''O&amp;B Athens Boutique Hotel'''|37.97756 |23.72194 |typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''[https://www.oandbhotel.com/ O&amp;B Athens Boutique Hotel]'''. Mały, butikowy hotel w centrum Aten, blisko atrakcji turystycznych, sklepów i rozrywki. 
* {{Znacznik|'''Hotel Omiros Athens'''|37.97466 |23.73171 |typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''Hotel Omiros Athens''', 15 Apollonos Str, Ateny, ☏ +30 210 32 25 891. Każdy z 40 pokoi wyposażony jest w klimatyzację, telewizor i mini lodówkę.
* {{Znacznik|'''Fresh Hotel'''|37.9813052|23.7268885|typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''[https://freshhotel.gr/ Fresh Hotel]'''. Wspaniały, designerski hotel, położony w odległości krótkiego spaceru od Akropolu w centrum Aten. Z baru na dachu i basenu roztacza się zapierający dech w piersiach widok na Akropol – idealny sposób na zakończenie dnia zwiedzania lub pracy.
* {{Znacznik|'''Periscope Hotel'''|37.978241|23.7439428|typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''[https://periscope.athenshotels.it/ Periscope Hotel]''', 22 Charitos Street. Ekskluzywny (z odpowiednimi cenami) modny hotel butikowy w Kolonaki, z eleganckim, minimalistycznym wystrojem. Ten hotel kiedyś nazywał się Athenian Inn i tę nazwę można nadal znaleźć w niektórych ateńskich hotelach w przewodnikach, ale dawny hotel został tak gruntownie odnowiony, że teraz jest zupełnie innym obiektem.
* '''[https://www.athens-mirabello.gr/ Mirabello]''', Geraniou 49, ☏ +30 210 52 23 657, info@athens-mirabello.gr.

=== Ekskluzywnie ===
* {{Znacznik|'''Radisson Blu Park Hotel'''|37.99126 |23.73330 |typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''[https://www.radissonhotels.com/en-us/hotels/radisson-blu-athens Radisson Blu Park Hotel]''', 10 Alexandras Ave, Ateny 10682, ☏ +30 210 8894500. Pięciogwiazdkowy hotel oferujący szybki dostęp do internetu, ekspresową pocztę, późne wymeldowanie i wymianę walut. Dojazd OSM
* {{Znacznik|'''The St George Lycabettus Hotel Athens'''|37.97942 |23.74248 |typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''[https://www.sgl.gr/ The St George Lycabettus Hotel Athens]''', 2 Kleomenous Street, 106 75, ☏ +30 210 7290711 19, faks: +30 210 7290439, info@sglycabettus.gr. Położony w dzielnicy Kolonaki. Ten butikowy hotel oferuje wspaniałe widoki na Akropol. 
* {{Znacznik|'''Hilton Athens'''|37.97609 |23.75058 |typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''[https://www.hilton.com/en/hotels/athhitw-hilton-athens/ Hilton Athens]''', Leoforos Vasilissis Sofias 46, ☏ +30 210 728 1000, reservations.athens@hilton.com. Zameldowanie: 16:00, wymeldowanie: 12:00. Położony na południe od dzielnicy Kolonaki, to największy hotel z największym basenem w Atenach. Piętnaście pięter i wspaniałe widoki wszędzie, gdzie spojrzysz. Na miejscu znajduje się również restauracja „Milos”. 
* {{Znacznik|'''President Hotel Athens'''|37.98928 |23.76369 |typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''[https://www.president.gr/ President Hotel Athens]''', 43 Kifissias Avenue, 11523, Ateny (''najbliższa stacja metra to Ambelokipoi, która znajduje się przy alei Alexandras. 5 minut spacerem od alei Alexandras znajduje się aleja Kifissias, a hotel znajduje się 5 minut spacerem od tego skrzyżowania''). ☏ +30 2106989000. Zameldowanie: 12:00, wymeldowanie: 12:00. Czterogwiazdkowy hotel odnowiony w 2004 roku z uroczym barem tarasowym i basenem, 3 restauracjami z widokiem na wzgórze Lykabetus oraz bardzo uprzejmą obsługą. Hotel znajduje się w idealnym miejscu, jeśli chodzi o dojazd autobusem lub metrem do północnych przedmieść Aten (Kifisia, Marousi, Chalandri itp.). Akropol, wzgórze Lykabetus i plac Syntagma znajdują się w odległości 5-15 minut jazdy taksówką. Cena pokoju dwuosobowego wynosi około 80 EUR za noc.
* {{Znacznik|'''Royal Olympic Hotel'''|37.96783 |23.73233 |typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''[https://www.royalolympic.com/ Royal Olympic Hotel]''', 28-34 Diakou Athanasiou, ☏ +30 210-928-8400. Obiekt położony jest naprzeciwko Świątyni Zeusa i zaledwie kilka kroków od dzielnicy Plaka. Odkryty basen, restauracja w ogrodzie na dachu. Dostępne bezpłatne Wi-Fi i sala konferencyjna. 
* {{Znacznik|'''Electra Hotel'''|37.97561 |23.73303 |typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''[https://www.electrahotels.gr/ Electra Hotel]''', 5, ul. Ermou Plac Syntagma, ☏ +30 210 33-78-000. 4-gwiazdkowy obiekt w samym sercu Aten. W odległości spaceru od wszystkich głównych zabytków oraz dzielnic biznesowych i handlowych. 
* {{Znacznik|'''Hotel Grande Bretagne'''|37.97651 |23.73549 |typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''[https://www.marriott.com/en-us/hotels/athlc-hotel-grande-bretagne-a-luxury-collection-hotel-athens/overview/ Hotel Grande Bretagne]''', ul. Vasileos Georgiou A' 1 (''północny kraniec placu Syntagma''), ☏ +30 210 3330000. Tradycyjnie „najlepszy hotel w mieście”, ten zabytkowy, luksusowy hotel ze złoconym drewnem, eleganckimi tkaninami i żyrandolami w częściach wspólnych od dawna jest preferowanym miejscem zakwaterowania dla dyplomatów i wpływowych osobistości. Ceny od 300 euro. 
* {{Znacznik|'''King George Palace'''|37.97643 |23.73496 |typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''King George Palace''', ul. Vassileos Georgiou A' 3, Plac Syntagma, ☏ +30 210 32-22-210. Niektóre pokoje oferują widok na Akropol, a apartament Royal Presidential Suite dysponuje prywatnym odkrytym basenem. Z restauracji Tudor na 7. piętrze roztacza się widok na Akropol. 
* {{Znacznik|'''Hellenic Vibes'''|37.9770090323007 |23.727248284533765 |typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''Hellenic Vibes''', Agias Irinis 7, Ateny 105 51 (''prosto w dół ulicy''), ☏ +30 210 32 40 504, info@hellenicvibes.gr. Hellenic Vibes Smart Hotel to zupełnie nowy, 5-gwiazdkowy hotel w samym sercu odnowionych Aten, oferujący 35 pokoi i ekskluzywne apartamenty. Znajduje się on za imponującą neoklasycystyczną fasadą z XIX wieku, zaledwie kilka kroków od Monastiraki i placu Agia Irini. Cena: 150 EUR.

== Kontakt ==
W całym mieście istnieje wiele bezpłatnych hotspotów bezprzewodowych. Bezprzewodowy dostęp do Internetu jest dostępny na placu Syntagma, placu Kotzia i Theseion. Alternatywnie możesz udać się do jednej z wielu kafejek internetowych w centrum miasta. Wiele barów, restauracji i kawiarni oferuje darmowe wi-fi dla swoich gości.

Sieć komórkowa (3G / 4G / 4G + / GPRS / GSM) obejmuje całe miasto. Ponadto w całym mieście można znaleźć telefony publiczne, a karty telefoniczne są dostępne w większości kiosków.

== Bezpieczeństwo ==
Ateny są '''generalnie bezpiecznym miastem'''. W mieście jest wielu policjantów i ochroniarzy. Wiele miejsc jest monitorowanych. Przestępstwa uliczne zdarzają się rzadko. Przestępstwa z użyciem przemocy wobec turystów zdarzają się rzadko.

W metrze (zwłaszcza na węzłach przesiadkowych z linią z lotniska), autobusach i innych zatłoczonych miejscach, w tym w dzielnicy Plaka, zdarzają się '''kieszonkowcy'''. Zauważysz, że mieszkańcy podróżują z rękami na torbach i kieszeniach, a torbę trzymają z przodu, a nie z boku lub z tyłu, co niestety nie jest bezpodstawne. Jeśli podczas jazdy metrem widoczna jest jakakolwiek kieszeń, torebka lub plecak, załóż, że padnie ofiarą kieszonkowców. Załóż, że każdy nieznajomy w metrze (niezależnie od tego, jak elegancko ubrany) jest potencjalnym kieszonkowcem i podejmij odpowiednie środki ostrożności. Uważaj na tłumy przy drzwiach pojazdów metra, zwłaszcza gdy drzwi wydają się być uszkodzone lub zablokowane.

'''Oszustwa związane z barami''' dla nieznajomych odnotowano w dzielnicach centrum Aten, często odwiedzanych przez turystów, takich jak Omonia, Syntagma i Plaka. Odnotowano również przypadki oszustw. Zazwyczaj ktoś cię zatrzyma i zapyta o drogę. Następnie pojawi się kilku innych mężczyzn podających się za policjantów, pokazując odznakę (oczywiście fałszywą). Zapytają, czy kupowałeś od nich narkotyki, a następnie poproszą o paszport i portfel do weryfikacji. Podczas gdy będziesz próbował przekonać ich o ważności paszportu, jeden z nich wykradnie ci pieniądze z portfela.

'''Demonstracje i zamieszki''' są powszechne i akceptowane przez większość Ateńczyków jako element codziennego życia i demokracji. (Nie należy oczekiwać niczego innego od kolebki demokracji!) Bądź na bieżąco z [https://www.ekathimerini.com/tag/protest/ doniesieniami o demonstracjach] i unikaj ich, jeśli nie chcesz ryzykować aresztowania lub użycia gazu łzawiącego, co często zdarza się w pobliżu Syntagmy. Grupy anarchistyczne często starły się z policją lub atakowały budynki rządowe lub miejsca postrzegane jako symbole kapitalizmu w nocy, głównie w Exarchii (Εξάρχεια). Jest mało prawdopodobne, aby turyści ucierpieli, ponieważ anarchiści zazwyczaj atakują wyłącznie mienie i policję, a nie ludność cywilną. Jednak parkowanie na noc w Exarchii może skutkować uszkodzeniem samochodu. Na ulicach często można zaobserwować antyizraelskie działania pro-palestyńskie (takie jak graffiti).

'''Rywalizacja piłkarska''' między lokalnym klubem Panathinaikosem a Olympiakosem z [[Pireus]]u jest niezwykle zacięta i czasami prowadzi do brutalnych starć między kibicami przeciwnych drużyn. Dla bezpieczeństwa unikaj noszenia koszulek Olympiakosu podczas pobytu w Atenach, zwłaszcza w dniu meczu, ponieważ może to skutkować nękaniem, a nawet oskarżeniami o przemoc ze strony kibiców drużyny przeciwnej.

Latem jest bardzo '''gorąco'''. Pamiętaj o piciu wystarczającej ilości wody i smarowaniu skóry kremem z filtrem przeciwsłonecznym.

Ateny mają '''słabe planowanie urbanistyczne''', zwłaszcza dróg. Największe zagrożenie podczas spacerów czyha na ulicach, gdzie chodniki nie istnieją lub są zbyt wąskie, aby piesi mogli się minąć. Jeśli samochód lub motocykl wyjedzie zza zakrętu zbyt szybko w tej samej sekundzie, ktoś może zostać potrącony.

'''W nagłym wypadku zadzwoń pod numer 112'''. To ogólnoeuropejski numer alarmowy, który umożliwia bezpłatne połączenie z policją, pogotowiem ratunkowym i strażą pożarną.

[[Plik:Patission Avenue.JPG|thumb|Aleja Patission, jedna z najbardziej ruchliwych ulic w Atenach]]
=== Turyści niepełnosprawni ===
* Będąc obywatelem Unii Europejskiej osoba niepełnosprawna posiadająca legitymację może ubiegać się o zniżki na bilety wstępu do atrakcji turystycznych, szczególnie tych, których renowacja była sponsorowana z pieniędzy unijnych. Świadomość i interpretacja przepisów w tym względzie zależy od osoby sprawdzającej bilety – należy oczekiwać różnych reakcji: od darmowego wejścia dla osoby niepełnosprawnej oraz jej opiekuna po całkowity brak zniżek, kiedy to warto powtórzyć pytanie. Niektóre atrakcje, m.in. Akropol, posiadają windy przeznaczone dla osób niepełnosprawnych.
* Ateńskie metro przystosowane jest do obsługi osób niepełnosprawnych ruchowo (wszędzie są windy) oraz niewidomych i niedowidzących.
* W centrum miasta, na skrzyżowaniach, sygnalizacja świetlna ma dodatkową sygnalizację dźwiękowa. Krawężniki są obniżone, a w chodnikach zamontowano płytki chodnikowe z rowkami lub punktami mające ułatwić poruszanie się niewidomym. Korzystanie z tych udogodnień, w praktyce, jest niemożliwe, gdyż zjazdy i chodniki zastawione są przez parkujące samochody, a na ciągach pieszych często wzniesiono kioski lub rozstawiono ogródki gastronomiczne. W wielu dzielnicach chodniki są bardzo wąskie, śliskie i często pozastawiane – trudno się nimi poruszać nawet osobom w pełni sprawnym.

Reasumując, choć formalnie miasto zostało nieco przystosowane dla osób niepełnosprawnych, to w praktyce z udogodnień tych zupełnie nie można korzystać. Ateny nie są zatem miastem przyjaznym dla osób niepełnosprawnych.

=== Obszary o złej reputacji ===
Ateńczycy mają negatywne postrzeganie obszarów wokół '''Placu Omonia''', a miejscowi radzą unikać tych terenów późno w nocy. Omonia jest znana z kieszonkowców i prostytutek, więc miej oko na swoje rzeczy.

Jest wielu ludzi, którzy używają narkotyków na otwartej przestrzeni nawet w ciągu dnia i może to być wstrząsający widok dla tych, którzy nie są do tego przyzwyczajeni. Zaleca się, aby nie przebywać z dziećmi na tych obszarach zbyt długo.

Jest wielu żebraków i bezdomnych, którzy chodzą po ulicach, prosząc o pieniądze lub jedzenie. Często używają dzieci jako narzędzi sympatii. Miejsca, których należy unikać to Plac Vathis (może być wypełniony przez narkomanów nawet do 17:00), drogi po prawej stronie Narodowego Muzeum Archeologicznego (prawie miejsce spotkań żebraków miasta - gęstość jest ogromna) i południowy koniec ul 3 września.

Tylne uliczki [[Pireus]]u są prawdopodobnie także miejscami, w których nierozsądnie jest wędrować późną nocą. Ulica Sofokleous (główna ulica na południe od Omonii), zwłaszcza zachodnia część przy ul. Pireos, zyskała reputację przestępców i narkotyków; niektórzy Ateńczycy radzą ci unikać tego nawet w ciągu dnia. Niektórzy mogą również twierdzić, że wędrówka po ogrodach Zappeio i parkach Pedion Areos w nocy może nie być mądra.

== Zdrowie ==
W Atenach trudniej zachorować niż zachować zdrowie! Chlorowana woda z kranu jest zdatna do picia, nawet jeśli jej kolor nie zawsze na to wskazuje. Jest tu mnóstwo lekarzy wszystkich specjalności. Jak można się spodziewać po europejskiej stolicy, jest też wystarczająco dużo szpitali. Apteki – zwłaszcza te poza centrum – czasami wyglądają na nieco zaniedbane, ale farmaceuci nie zarabiają tyle, co w innych krajach zachodnich UE. Ponieważ istnieje podobna usługa dostawy leków, praktycznie wszystkie leki są dostępne bardzo szybko. Jeśli lek nie jest sprzedawany pod tą samą marką, z pewnością istnieje alternatywa pod inną nazwą. Leki są bardzo tanie, dlatego warto kupić standardowe leki, takie jak aspiryna, z wyprzedzeniem.

== Informacje turystyczne ==
* Nie możesz zakładać, że będziesz w stanie dobrze porozumiewać się na przykład z taksówkarzami po angielsku. Zwłaszcza jeśli Twoja podróż prowadzi na obrzeża Aten, zalecana jest mapa, która pomoże Ci znaleźć cel podróży. Nazwa ulicy zazwyczaj nie wystarczy, zwłaszcza że w dawnych niezależnych dzielnicach istnieją ulice o tej samej nazwie. Greckie słowa często mają kilka łacińskich zapisów; na przykład ulica Aiolou jest zapisywana zarówno jako Aiolou, jak i Eolou.
* Publiczne toalety są niezwykle rzadkie w Atenach i w całej Grecji. W nagłych wypadkach możesz odwiedzić kawiarnię i zamówić przekąskę.
* Większość kawiarni i restauracji oferuje darmowe Wi-Fi, a hotele często również.
* Grecy są zazwyczaj bardzo uprzejmi, jeśli przywitasz ich kilkoma prostymi greckimi zwrotami. Przyjazne „Yassas” jako powitanie często działa cuda. ​​Jeśli na przykład kelner zacznie mówić po grecku, wystarczy krótkie przypomnienie, aby kontynuować rozmowę po angielsku.
* Od czasu kryzysu finansowego każdy zakup i usługa muszą być udokumentowane paragonem. Oznacza to, że często otrzymujesz paragon za zakup gumy do żucia w kiosku. Z drugiej strony, szczególnie przy większych zakupach, powinieneś domagać się paragonu, aby upewnić się, że właściciel sklepu nie uchyla się od płacenia podatków. Jeśli odmówią Ci paragonu, jesteś prawnie zobowiązany do zapłaty.

=== Ambasady ===
* [[Plik:Flag of Armenia.svg|20px]] '''Armenia''', 95 Konstantinou Paleologou Ave, Khalandri, ☏ +30 2106831130, faks: +30 2106831183, embassy.athens@mfa.am.
* [[Plik:Flag of Australia.svg|20px]] '''Australia''', poziom 6, Thon Building, Kifissias &amp; Alexandras Ave, ☏ +30 2108704000, faks: +30 2108704111, ae.athens@dfat.gov.au. 
* [[Plik:Flag of Austria.svg|20px]] '''Austria''', Vass. Sofias Avenue 4, ☏ +30 2107257270, faks: +30 2107257292, athen-ob@bmei.gv.at.
* [[Plik:Flag of Brazil.svg|20px]] '''Brazylia''', Platia Filikis Eterias 14, ☏ +30 2107213039, +30 2107234450, faks: +30 2107244731, embagre@embratenas.gr.
* [[Plik:Flag of Bulgaria.svg|20px]] '''Bułgaria''', Stratigou Kallari 33A, Psychiko, ☏ +30 2106748106, +30 2106748107, +30 2106748108, faks: +30 2106748130, embassbg@otenet.gr.
* [[Plik:Flag of Canada.svg|20px]] '''Kanada''', Ioannou Gennadiou 4, ☏ +30 2107273400, faks: +30 2107273480, athns@international.gc.ca. 
* [[Plik:Flag of the People's Republic of China.svg|20px]] Chiny, Dimokratias 10-12, Psychiko, ☏ +30 2106783840, faks: +30 2106723819, chinaemb_gr@mfa.gov.cn.
* [[Plik:Flag of Colombia.svg|20px]] '''Kolumbia''', Kyprou 40, ☏ +30 210 623 1453, faks: +30 210 623 1877, info@colombianconsulate.gr. (Konsulat). 
* [[Plik:Flag of Croatia.svg|20px]] '''Chorwacja''', Tzavela 4, Psychiko, ☏ +30 2106777033, +30 2106777037, +30 2106777049, faks: +30 2106711208, croemb.athens@mvpei.hr.
* [[Plik:Flag of Cyprus.svg|20px]] '''Cypr''', 2A Xenofontos Avenue, ☏ +30 2103734800, faks: +30 2107258886, cyempkl@hol.gr.
* [[Plik:Flag of Denmark.svg|20px]] '''Dania''', Mourouzi 10, ☏ +30 2107256440, faks: +30 2107256473, athamb@um.dk.
* [[Plik:Flag of Egypt.svg|20px]] '''Egipt''', 3, Vassilli Sophias Avenue, ☏ +30 2103618612, faks: +30 2103603538, embassyegypt@yahoo.com. 08:30-16:00. 
* [[Plik:Flag of Estonia.svg|20px]] '''Estonia''', Messoghion Ave, Athens Tower Bldg 2-4, ☏ +30 2107475660, faks: +30 2107475661, embassy.athens@mfa.ee.
* [[Plik:Flag of Finland.svg|20px]] '''Finlandia''', Hatziyianni Mexi 5, ☏ +30 2107255860, faks: +30 2107255864, sanomat.ate@formin.fi. 
* [[Plik:Flag of France.svg|20px]] '''Francja''', Vass. Sofias Ave 7, ☏ +30 2103391000, faks: +30 2103391009, ambafran@first.gr. 
* [[Plik:Flag of Germany.svg|20px]] '''Niemcy'''', Karaoli &amp; Dimitriou 3, ☏ +30 2107285111, faks: +30 2107285335, info@athen.diplo.de.
* [[Plik:Flag of Hungary.svg|20px]] '''Węgry''', Karneadou 25-29, ☏ +30 2107256800, faks: +30 2107256840, mission.ath@kum.hu.
* [[Plik:Flag of India.svg|20px]] '''Indie''', Kleanthous 3, ☏ +30 2107216481, +30 2107216227, faks: +30 2107211252, indembassy@ath.forthnet.gr. 
* [[Plik:Flag of Indonesia.svg|20px]] '''Indonezja''', ul. Marathonodromon 99, 15452 Paleo Psychico, skrytka pocztowa: 65181, ☏ +30 210 677-7692, +30 210 674-2345, bezpłatny numer: +30 694 646 0015, athena.kbri@kemlu.go.id.
* [[Plik:Flag of Ireland.svg|20px]] '''Irlandia''', Vass.Constantinou Ave 7, ☏ +30 2107232771, +30 2107238645, +30 2107232405, faks: +30 2107293383, athensembassy@dfa.ie. 
* [[Plik:Flag of Israel.svg|20px]] '''Izrae''', Marathonodromon 1, Psychiko, ☏ +30 2106705500, faks: +30 2106705555, ambass-sec@athens.mfa.gov.il. 
* [[Plik:Flag of Italy.svg|20px]] '''Włochy''', Sekeri 2, ☏ +30 2103617260, +30 2103617261, +30 2103617262, faks: +30 2103617330, ambasciata.atene@esteri.it.
* [[Plik:Flag of Japan.svg|20px]] '''Japonia''', Ethnikis Andistaseos 46, Chalandri, ☏ +30 2106709900, faks: +30 2106709980, embjapan@otenet.gr.
* [[Plik:Flag of Malta.svg|20px]] '''Malta''', Vass.Sofias Avenue 96, ☏ +30 2107785138, faks: +30 2107785242, maltaembassy.athens@gov.mt.
* [[Plik:Flag of the Netherlands.svg|20px]] '''Holandia''', Vass.Konstantinou Avenue 5-7, ☏ +30 2107254900, faks: +30 2107254907, ath@minbuza.nl.
* [[Plik:Flag of North Macedonia.svg|20px]] '''Republika Macedonii Północnej''', Papadiamanti 4, P. Psychico, ☏ +30 210 674 9585, faks: +30 210 674 9572, athens@mfa.gov.mk.
* [[Plik:Flag of Poland.svg|20px]] '''Polska''', Chryssanthemon 22, 154 52 Paleo Psychiko, tel: +30 210 6797 700, fax: +30 210 6797 711, ateny.amb.sekretariat@msz.gov.pl
* [[Plik:Flag of Norway.svg|20px]] '''Norwegia''', Vass.Sofias Ave 23, ☏ +30 21 0724 6173, faks: +30 21 0724 4989, emb.athens@mfa.no. 
* [[Plik:Flag of Portugal.svg|20px]] '''Portugalia''', Vass.Sofias Ave 23, ☏ +30 21 0723 6784, +30 21 0729 0096, +30 21 0725 7505, faks: +30 21 0729 0955, embportg@otenet.gr.
* [[Plik:Flag of Romania.svg|20px]] '''Rumunia''', Emmanouil Benaki 7, ☏ +30 21 0672 8875, +30 21 0672 8876, faks: +30 21 0672 8883, atena@mae.ro. Pon.-Czw. 9:00-15:00; Wt.-Śr. 12:00-18:00; Pt. 9:00-13:00. 
* [[Plik:Flag of Russia.svg|20px]] '''Rosja''', Nikiforou Litra 28, Psychiko, ☏ +30 21 0672 5235, +30 21 0672 6130, faks: +30 21 0674 9708, embraf@otenet.gr. 
* [[Plik:Flag of Saudi Arabia.svg|20px]] '''Arabia Saudyjska''', Marathonodromon 71, Psychiko, ☏ +30 21 0671 6911, +30 21 0671 6912, +30 21 0671 6913, faks: +30 21 0674 9833, gremb@mofa.gov.sa.
* [[Plik:Flag of Serbia.svg|20px]] '''Serbia''', 106, aleja Vassilissis Sophias, Konsulat 25, ul. Evrou, ☏ +30 210 777-43-44, +30 210 777-43-55, faks: +30 21 0674 9833, beograd@hol.gr. 
* [[Plik:Flag of South Africa.svg|20px]] '''Republika Południowej Afryki''', Kifissias Ave 60, Maroussi, ☏ +30 21 0610 6645, faks: +30 21 0610 6640, embassy@southafrica.gr.
* [[Plik:Flag of Spain.svg|20px]] '''Hiszpania''', Dionissiou Areopagitou, 21, ☏ +30 21 0921 3123, +30 21 0921 3237, +30 21 0921 3238, faks: +30 21 0921 3090, emb-esp@otenet.gr. 
* [[Plik:Flag of Sweden.svg|20px]] '''Szwecja''', Vass.Konstantinou Ave 7, ☏ +30 21 0726 6100, faks: +30 21 0726 6150, ambassaden.athen@foreign.ministry.se.
* [[Plik:Flag of Switzerland_(Pantone).svg|20px]] '''Szwajcaria''', Jassy 2, ☏ +30 21 0723 0364, +30 21 0723 0366, +30 21 0729 9471, faks: +30 21 0724 9209, vertretung@ath.rep.admin.ch.
* [[Plik:Flag of Republic of China.svg|20px]] '''Tajwan''', Leof. Marathonodromon 57, Psichiko 154 52, ☏ +30 21 0677 6750, grc@mofa.gov.tw. 
* [[Plik:Flag of Turkey.svg|20px]] '''Turcja''', Vass.Georgiou II 8, ☏ +30 21 0726 3000, faks: +30 210 7229597, info@turkishembasy.ondsl.gr.
* [[Plik:Flag of the United Kingdom.svg|20px]] '''Zjednoczone Królestwo Wielkiej Brytanii i Irlandii Północnej''', Ploutarchou 1, ☏ +30 21 0727 2600, faks: +30 21 0727 2723, info@fco.gov.uk.
* [[Plik:Flag of the United States.svg|20px]] '''Stany Zjednoczone Ameryki''', Vass.Sofias Ave 91, ☏ +30 21 0721 2951, +30 21 0729 4301, faks: +30 21 0645 6282, usembassy@usembassy.gr.

== Gdzie dalej ==
=== Wyspy ===
* '''[[Pireus]]''' - port w Atenach i '''[[Rafina]]''' (na wschodnim wybrzeżu Attyki) to punkty wyjścia dla wielu połączeń promowych na greckie wyspy i inne miejsca we wschodniej części Morza Śródziemnego, w tym we [[Włochy|Włoszech]], [[Egipt|Egipcie]], [[Turcja|Turcji]], [[Izrael]]u i [[Cypr]]. Szybki wodolot, katamaran lub usługi helikoptera zabiorą Cię również na wyspy greckie. Do Włoch łatwo dotrzeć łodzią z Patras (pociągiem lub autobusem do Patras).
* Port '''[[Lawrio]]''' na południu Attyki jest coraz bardziej rozbudowywany jako port promowy, szczególnie dla (niektórych) tras Cyklad. Rafina, a zwłaszcza Pireus, pozostają głównymi węzłami dla Cyklad i Dodekanezu.
* Najbliższe wyspy, odpowiednie na jednodniową wycieczkę z Pireusu, znajdują się w zatoce Argosaronic (lub Sarońskiej): '''[[Hydra]]''', '''[[Egina]]''', '''[[Poros]]''', '''[[Spetses]]''' i '''[[Salamina]]'''. '''[[Kiea]]''' (również wymawiane jako Tzia) jest również bardzo blisko, mniej niż dwie godziny od portu Lawrio. Jeśli myślisz o wyspie oddalonej od Pireusu, na przykład '''[[Paros]]''', '''[[Naksos]]''', '''[[Ios]]''', '''[[Santorini]]''' lub którejkolwiek z wysp Dodekanezu lub Północnej Morza Egejskiego, powinieneś rozważyć dodatkowe dni wolne od pobytu w Atenach ze względu na odległość od lądu. Latanie to także opcja na bardziej odległe wyspy.

=== Okolice ===
* Wycieczki samochodem do Kanału Korynckiego, starożytnego teatru w '''[[Epidaurus]]''' i starożytnych miejsc w '''[[Olimpia|Olimpii]]''', '''[[Delfy|Delfach]]''' i '''[[Mykeny|Mykeny]]''' są łatwe dzięki wypożyczonemu samochodowi. Inne miasta na [[Peloponez]]ie, takie jak '''[[Nauplion]]''', są urocze i warte zachodu.
* '''[[Sounio]]''', autobus Ktel zaczyna się od centrum Aten, a także zatrzymuje się na niektórych obszarach w południowych Atenach, bilet z punktu początkowego kosztuje 5 euro, i trochę centów. W ciągu dnia jest jeden autobus na godzinę. 1 godzina z centrum Aten samochodem.

=== Północ ===
* '''[[Saloniki]]''', drugie co do wielkości miasto w Grecji. Bilety można rezerwować online z wyprzedzeniem, a podróż trwa 5 godzin. Stąd możesz podróżować dalej do [[Macedonia Północna|Macedonii Północnej]] i [[Bułgaria|Bułgarii]].

{{Jest w|Attyka}}
{{Geo| 38°00′|23°43′}}

[[Kategoria:Grecja]]</text>
      <sha1>btvrpwzpgxqxfi1wu8lyi5l8kuxrkmp</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Filadelfia</title>
    <ns>0</ns>
    <id>573</id>
    <revision>
      <id>157771</id>
      <parentid>145123</parentid>
      <timestamp>2026-07-26T20:34:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Wcalenieja</username>
        <id>16948</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>&quot;w Wikipedii&quot;</comment>
      <origin>157771</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="110960" sha1="d1u3su59mp7ve498z68f9y4fa05mkmg" xml:space="preserve">{{top-banner}}
{{Miejscowość infobox 
|nazwa = Filadelfia
|nazwa oryginalna = Philadelphia
|widok = Philadelphia Montage by Jleon 0310.jpg
|opis = 
|herb = Seal_of_Philadelphia,_Pennsylvania.svg
|mapa = 
|państwo = [[Stany Zjedoczone]]
|region = [[Pensylwania]]
|powierzchnia = 369,59
|wysokość = 12
|lud = 1 567 200
|prefiks = 215, 267, 445
|kod pocztowy = 19092–19093, 19099, 191xx
|www = https://www.phila.gov/
}}
[[Plik:Philadelphia Night Skyline (14146388982).jpg|thumb|upright=1.3|Panorama Filadelfii]]
'''Filadelfia''', powszechnie nazywana '''Philly''', jest miejscem narodzin amerykańskiej demokracji. W Independence Hall, w tawernach i innych miejscach w mieście założyciele narodu zaplanowali i rozpoczęli amerykańską rewolucję, która dała początek narodowi. Odwiedzający zainteresowani historią [[Stany Zjednoczone|Stanów Zjednoczonych]] odkryją również, że jest to miasto pierwszych: pierwsza biblioteka (1731), pierwszy szpital (1751), pierwsza szkoła medyczna (1765), pierwsza stolica narodowa (1774), pierwsza giełda papierów wartościowych (1790), pierwsze zoo (1874) i pierwsza szkoła biznesu (1881).

== Dzielnice ==
Dla większości odwiedzających punktem centralnym będzie '''Center City''' i '''Old City''', które stanowią śródmiejską część Filadelfii. Ogranicza je Vine St. od północy, rzeka Delaware od wschodu, South St. od południa i rzeka Schuylkill od zachodu. Liczba mieszkańców Center City w 2010 wynosząca 57 000 czyni je trzecią najbardziej zaludnioną centralną dzielnicą biznesową w Ameryce, za [[Nowy Jork|Nowym Jorkiem]] i [[Chicago]]. Inne popularne dzielnice do odwiedzenia to '''West Philly''' i '''South Philly'''.

{{Lista regionów
| mapa regionów = Philadelphia districts map2.png
| rozmiar mapy = 341px
| opis mapy = Dzielnice Filadelfii

| nazwa regionu 1 = [[Filadelfia/Center City East|Center City East]]
| kolor regionu 1 = #ac5c91
| elementy regionu 1 = 
| opis regionu 1 = Piękny ratusz w Filadelfii, centrum kongresowe, Chinatown, Washington Square West, przyjazna gejom dzielnica Gayborhood i Broad Street Arts Corridor.

| nazwa regionu 2 = [[Filadelfia/Center City West|Center City West]]
| kolor regionu 2 = #d09440
| elementy regionu 2 = 
| opis regionu 2 = Na zachód od Broad Street i ratusza znajduje się dzielnica muzeów sztuki, Rittenhouse Square, przypominające galerię handlową na świeżym powietrzu centrum handlowe z restauracjami na Chestnut i Walnut Streets, a także spora część centralnej dzielnicy biznesowej z najwyższymi wieżowcami w Filadelfii.

| nazwa regionu 3 = [[Filadelfia/Center City West|Old City]]
| kolor regionu 3 = #3650ea 
| elementy regionu 3 = 
| opis regionu 3 = Najstarsza historyczna dzielnica Filadelfii, gdzie zaczęły się korzenie amerykańskiej niepodległości. Znajduje się między 6th Street a rzeką Delaware i obejmuje Independence Mall oraz zabytki, takie jak Liberty Bell, Constitution Hall i Independence Hall. Ważne są również firmy i galerie sztuki, designu i mody, dzięki czemu Old City jest tętniącą życiem i kulturowo zróżnicowaną dzielnicą o „staroświeckiej” europejskiej estetyce. Wieczorne godziny przynoszą dodatkowe emocje dzięki wspaniałym restauracjom, barom i klubom.

| nazwa regionu 4 = [[Filadelfia/South Philly|South Philly]]
| kolor regionu 4 = #71b37b
| elementy regionu 4 = 
| opis regionu 4 = South Street, Italian Market, kompleks sportowy, niezliczone tanie bary i restauracje Philly cheesesteaks.

| nazwa regionu 5 = [[Filadelfia/North Philly|North Philly]]
| kolor regionu 5 = #b5d29f
| elementy regionu 5 = 
| opis regionu 5 = Dzielnice zamieszkiwane przez klasę robotniczą, z których część zmaga się z problemem przestępczości, ale także siedziba Temple University i Northern Liberties.

| nazwa regionu 6 = [[Filadelfia/West Philly|West Philly]]
| kolor regionu 6 = #d56d76
| elementy regionu 6 = 
| opis regionu 6 = Na zachód od rzeki Schuylkill znajduje się University City, w którego skład wchodzą Uniwersytet Pensylwanii i Uniwersytet Drexel wraz z otaczającymi je dzielnicami.

| nazwa regionu 7 = [[Filadelfia/Północny zachód|Północny zachód]]
| kolor regionu 7 = #4fb7c0
| elementy regionu 7 = 
| opis regionu 7 = Z dala od głównych szlaków północno-zachodnie rejony miasta, najbardziej znane ze swoich dzielnic mieszkalnych klasy średniej i wyższej: Manayunk, Chestnut Hill, East Falls i Mt. Airy.

| nazwa regionu 8 = [[Filadelfia/Północny wschód|Północny wschód]]
| kolor regionu 8 = #69999f
| elementy regionu 8 = 
| opis regionu 8 = Najbardziej wysunięta na północny wschód część miasta jest obszarem mieszkalnym, ale też wielokulturowym.
}}

== Charakterystyka ==
[[Plik:Independence Hall.jpg|thumb|upright=1.3|Independence Hall, miejsce narodzin amerykańskiej demokracji, przy Chestnut St. 520.]]
Filadelfia, często nazywana „miejscem narodzin Ameryki”, jest miejscem narodzin nowoczesnej demokracji w kraju. Filadelfia została założona przez Williama Penna w 1681 roku, a obecny kształt i wielkość przybrała w 1784 roku, kiedy hrabstwo Montgomery zostało oddzielone od Filadelfii. Nazwa miasta oznacza „Miasto Braterskiej Miłości” i od początku było siedzibą wolności; założona przez Kwakerów kolonia promowała wolność religijną wśród swoich mieszkańców, co stanowiło jaskrawy kontrast z ówczesną [[Anglia|Anglią]].

Definicja „Filadelfii” zmieniła się w 1854 roku. Przedtem termin „Filadelfia” odnosił się do tego, co dziś nazywa się „Centralnym Miastem”, a to, co dziś nazywamy „Filadelfią”, było określane jako „Hrabstwo Filadelfia” (termin ten jest nadal używany w kontekstach prawnych i administracyjnych). Dla jasności będziemy używać współczesnej terminologii, choć wiele osób będzie nazywać Center City „Filadelfią”, odnosząc się do okresów sprzed 1854.

To największe miasto w [[Pensylwania|Pensylwanii]], drugie co do wielkości w północno-wschodniej megalopolis po [[Nowy Jork|Nowym Jorku]] i szóste co do wielkości miasto w Stanach Zjednoczonych. Filadelfia leży obok [[New Jersey]], po zachodniej stronie rzeki Delaware i jest oddalona od [[Delaware]] o zaledwie 15 mil. [[Region Filadelfii]], obszar metropolitalny znany jako Dolina Delaware z populacją przekraczającą sześć milionów, jest szóstym co do wielkości regionem metropolitalnym w kraju i 67. co do wielkości na świecie. Obejmuje hrabstwa w [[Pensylwania|Pensylwanii]], [[New Jersey]], [[Delaware]], a nawet [[Maryland]].

=== Historia ===
[[Plik:Goal in Walnut Street Philadelphia Birch's views plate 24 (cropped).jpg|thumb|upright=1.3|alt=Walnut Street, Philadelphia, c. 1800|Walnut St., ok. 1800]]
[[Plik:Liberty Bell 2008.jpg|thumb|upright=1.3|Dzwon Wolności, prawdopodobnie najbardziej rozpoznawalny symbol amerykańskiej wolności, jest wystawiony dla zwiedzających w Centrum Dzwonu Wolności przy Market St. 526.]]
Znana ze swojej roli w amerykańskiej wojnie o niepodległość, Filadelfia była świadkiem zwołania Kongresu Kontynentalnego, a także napisania Deklaracji Niepodległości i Konstytucji. Niedługo po powstaniu narodu w Filadelfii, Center City zostało nazwane stolicą kraju, pełniąc tę ​​rolę od 1790 do 1800 roku, kiedy to przejął ją [[Waszyngton]]. Przed 1854 rokiem miasto Filadelfia składało się mniej więcej z tego, co obecnie nazywamy Center City, rozciągającego się ze wschodu na zachód między rzekami Delaware i Schuylkill oraz z północy na południe między ulicami Vine i South. Wszystko inne było hrabstwem Philadelphia i obejmowało trzynaście gmin, sześć dzielnic i dziewięć okręgów. Ustawa o konsolidacji z 1854 roku skonsolidowała wszystkie te obszary w obrębie miasta Filadelfia, tworząc granice, które widzisz dzisiaj.

Benjamin Franklin, prawdopodobnie najsłynniejszy mieszkaniec Filadelfii, był odpowiedzialny za alternatywny tytuł miasta, „nowe Ateny”. Podczas gdy najsłynniejszy eksperyment Franklina dotyczył przewodzenia prądu, był on również odpowiedzialny za pierwszą w kraju firmę ubezpieczeniową, pierwszą bibliotekę publiczną w mieście i pierwszą straż pożarną; Franklin odegrał również dużą rolę w ustanowieniu miejskiego systemu pocztowego i wynalezieniu nowych udogodnień, takich jak soczewki dwuogniskowe i piec Franklin Stove.

Filadelfia widziała swoją panoramę i nazwę w światłach na przestrzeni lat w takich słynnych filmach, jak seria ''Rocky''; statua z ''Rocky III'' nadal stoi na szczycie „Rocky Steps” przed Philadelphia Museum of Art. Filmy takie jak ''Philadelphia'' i wiele dreszczowców rodowitego Filadelfianina M. Night Shyamalana rozgrywają się w mieście.

Dzwon Wolności znajduje się w samym centrum Filadelfii, wewnątrz pawilonu w pobliżu Independence Hall. Dzwon Wolności jest ważnym artefaktem w historii Filadelfii. Dzwoniono nim podczas pierwszego czytania Deklaracji Niepodległości w lipcu 1776, aby ogłosić uchwalenie Catholic Emancipation Act z 1829 w [[Wielka Brytania|Wielkiej Brytanii]] oraz podczas innych ważnych wydarzeń historycznych. John Sartain w swojej książce ''Reminiscences of a Very Old Man'' twierdzi, że dzwon pękł podczas ogłoszenia w 1829.:

:„Ostateczne uchwalenie Emancipation Act przez brytyjski parlament jest powiązane z historią Filadelfii. Po otrzymaniu wiadomości w Filadelfii dzwon Wolności na wieży State House został uderzony i pękł podczas dzwonienia. Kiedy byłem na wieży w 1830, dwa lata później, po raz pierwszy oglądając pęknięty dzwon, Downing, który był wówczas kustoszem Independence Hall, opowiedział mi o tym i zauważył, że dzwon odmówił dzwonienia na cześć brytyjskiego aktu, nawet gdy akt był dobry”.

=== Ludzie ===
6,2 miliona mieszkańców obszaru Filadelfii to zróżnicowana grupa niemal każdej narodowości. Główne wpływy kulturowe Filadelfii można dostrzec w mnogości irlandzkich pubów, włoskim targu, dzielnicy Chinatown i Reading Terminal, w którym mieszkają różnorodni kupcy — od imigrantów z Europy i Azji pierwszego pokolenia po lokalnych rolników Amish i Mennonitów.

W porównaniu z innymi dużymi miastami amerykańskimi, zwłaszcza tymi na północnym wschodzie, Filadelfia ma znacznie mniejszą populację imigrantów; do 1950 roku była magnesem dla imigrantów z [[Europa|Europy]], z mniejszą populacją Afrykanów. Jednak z powodu powolnej gospodarki, napięć rasowych i rosnącej popularności miast takich jak [[Nowy Jork]], [[Boston]], a nawet [[Atlanta]], populacja imigrantów w Filadelfii zmalała. Jednak od początku XXI wieku wiele się zmieniło, a obszar ten ponownie stał się bramą imigracyjną. Imigranci przybywają teraz z tak różnych miejsc, jak [[Chiny]], [[Indie]], [[Meksyk]], [[Dominikana|Republika Dominikańska]], [[Jamajka]], [[Ghana]], [[Maroko]] i [[Rosja]].

=== Gospodarka ===
Gospodarka Filadelfii jest tak różnorodna, jak populacja zamieszkująca miasto. W Old City, „Third Street Corridor”, od 3rd i Chestnut Street do Vine Street, jest domem dla wielu lokalnych firm przyczyniających się do rozwoju przemysłu artystycznego, projektowego i modowego. Philadelphia Stock Exchange, najstarsza giełda w Ameryce, działa od 1790 roku. Ponadto miasto jest siedzibą kilku firm z listy Fortune 500, w tym Comcast (największy w kraju dostawca telewizji kablowej i szerokopasmowego Internetu), CIGNA Insurance, Aramark i Lincoln Financial Group. Największymi prywatnymi pracodawcami w mieście są University of Pennsylvania, Children's Hospital of Philadelphia, Thomas Jefferson University Hospital i Temple University. W regionie znajduje się około 50 wyższych uczelni, co czyni Filadelfię dużym „miastem uniwersyteckim”.

Filadelfia, której początki sięgają korzeni miasta jako pierwszej stolicy kraju, jest również silnie reprezentowana przez rząd federalny. Mennica Stanów Zjednoczonych znajduje się w pobliżu historycznej dzielnicy Filadelfii, a oddział Federal Reserve Bank w Filadelfii jest blisko niej. Dzięki tej obecności rządowej miasto jest gospodarzem wielu prestiżowych kancelarii prawnych i jest uważane za jedno z centrów prawa w kraju.

Pennsylvania Railroad, niegdyś największa firma kolejowa na świecie, nadal wpływa na gospodarkę Filadelfii pod nazwą Amtrak. Druga najbardziej ruchliwa stacja Amtrak, 30th Street Station, znajduje się na zachodnim brzegu rzeki Schuylkill i zatrudnia wielu filadelfijczyków do pracy w obsłudze klienta, inżynierii, księgowości i IT na stacji.

Wiele szkół medycznych, firm farmaceutycznych i firm technologii medycznej ma swoje siedziby w Filadelfii i jej okolicach, co prawdopodobnie czyni ją stolicą opieki zdrowotnej w kraju. A liczne firmy handlu wirtualnego mają swoje siedziby w rejonie Filadelfii, w tym QVC, Half.com (zakupione przez eBay), DuckDuckGo i Monetate.

=== Klimat ===
Filadelfia leży na najbardziej wysuniętej na północ granicy wilgotnej strefy klimatu subtropikalnego; ma wiele cech wilgotnego klimatu kontynentalnego, a klimat ma cztery pory roku. Zimy są zimne i często śnieżne, ale rzadko są nie do zniesienia jak w [[Boston]]ie czy [[Chicago]]; temperatury zwykle oscylują wokół 32°F (0°C) w chłodniejszych miesiącach. Średnie roczne opady śniegu wynoszą 24 cale (59 cm), które rozkładają się głównie od grudnia do marca, ale obszar ten jest czasami nawiedzany przez niszczycielskie zamiecie śnieżne, które mogą zrzucić na miasto nawet połowę tej sumy lub nawet więcej w ciągu jednego dnia, jak w 1996 roku, kiedy pojedyncza burza zrzuciła na miasto 30,7 cala (78 cm) śniegu w ciągu zaledwie kilku dni. Godziny dzienne trwają od 7:15 do 16:45.

Z drugiej strony lata w Filadelfii są notorycznie gorące i wilgotne, a warunki mogą stać się dość nieprzyjemne, gdy temperatura powietrza wynosi około 90°F (32°C), a wilgotność jest wysoka. Słońce wschodzi od 5:45 rano do 20:30 wieczorem.

Wiosna i jesień są dość przyjemne, z temperaturami w granicach 60 i 70 °F (15°C-25°C).

== Język ==
Dla tych, którzy nie znają ani regionu środkowoatlantyckiego, ani północno-wschodniego, ani nawet tylko Filadelfii, lokalny żargon i wymowa mogą wydawać się dość zniechęcające. Starsza biała klasa robotnicza mówi głównie z charakterystycznym akcentem, podobnie jak społeczność afroamerykańska Filadelfii; w rzeczywistości ta ostatnia jest odpowiedzialna za wiele współczesnych slangowych słów i wyrażeń, które stały się wszechobecne w amerykańskiej kulturze. Jednak przesiedleńcy, naukowcy, inne mniejszości etniczne (zwłaszcza Azjaci) i pokolenie milenialsów mają teraz tendencję do mówienia z bardziej ogólnym amerykańskim akcentem. Większość młodych ludzi z obszaru Filadelfii poczyniła godne pochwały wysiłki w celu utrzymania elementów akcentu przy życiu, zwłaszcza w odniesieniu do samogłosek i słownictwa.

Oto zestawienie najpopularniejszych lokalnych terminów w Filadelfii:

* '''Wooder''' Woda. Jest to postrzegane jako ostateczny dowód, że ktoś pochodzi z Filadelfii.
* '''Youse (guys)''' Wy faceci, wy wszyscy. Druga osoba liczby mnogiej. (Może brzmieć jak /juːs/ (yooce) lub /juːz/ (yooze.)
* '''Water Ice''' Deser serwowany w lokalnych restauracjach, który zawiera smakowy lód kruszony. Czasami nazywany włoskim lodem. Pop's, w pobliżu skrzyżowania Oregon Avenue i Broad Street, jest prawdopodobnie najpopularniejszy.
* '''Gravy''' To sos pomidorowy i jest używany głównie przez osoby pochodzenia włoskiego. „Sos” jest zwykle przygotowywany z mięsa, w tym klopsików, kiełbasy, a czasem wieprzowiny, aby nadać mu smak.
* '''Coffee Regular''' (wymawiane Caw-fee Reg-lar) Kawa ze śmietanką i cukrem.
* '''Jimmies''' Czekolada lub kolorowe cukierki posypane lodami lub ciasteczkami.
* '''Steak''' Każda kanapka z rodziny cheesesteak. Cała kategoria menu w osiedlowych pizzeriach.
* '''Hoagie''' Kanapka Submarine.
* '''Grinder''' Tostowany hoagie.
* '''Tomato pie''' Ciasto na pizzę z sosem pomidorowym, ale bez sera (oprócz, być może, odrobiny Parmezanu).
* '''Stromboli''' Pizza bez sosu zwinięta w rulon: jak calzone, ale z mozzarellą i bez ricotty.
* '''Jawn''' Rzeczownik zastępczy używany jako symbol zastępczy dla większości rzeczy.
* '''Strapper''' Dość nowe określenie, używane pejoratywnie do opisania kogoś, kogo nie lubisz.

== Dojazd ==
[[Plik:Philadelphia International Airport.jpg|thumb|upright=1.3|Międzynarodowe lotnisko w Filadelfii, główne lotnisko miasta i jedno z największych w kraju]]
=== Samolotem ===
{{Znacznik|Międzynarodowy Port Lotniczy w Filadelfii|39.871944|-75.241111|typ=transport}}'''Międzynarodowy Port Lotniczy w Filadelfii''' ({{IATA|PHL}}), contactPHL@phl.org. Największe lotnisko w Dolinie Delaware, kilka minut od miasta. Obsługiwane jest przez taksówki i SEPTA Regional Rail Airport Line. Głównym przewoźnikiem w PHL jest American Airlines, który oferuje loty z miejsc docelowych w całych Stanach Zjednoczonych i [[Kanada|Kanadzie]], kilku miast europejskich i niektórych miejsc docelowych w Ameryce Łacińskiej. [https://www.southwest.com/ Southwest] stał się głównym krajowym konkurentem American Airlines w PHL, a obie linie lotnicze nieustannie próbują przelicytować się nawzajem na wielu trasach głównych. Firmy czarterowe, takie jak [https://monarchairgroup.com/ Monarch Air Group] i [https://www.mercuryjets.com/ Mercury Jets], latają różnymi prywatnymi samolotami czarterowymi i odrzutowcami, od luksusowych Gulfstreamów po ekonomiczne bliźniaki tłokowe dla małych grup i osób indywidualnych. 
Taksówki oferują stałą stawkę 28,50 USD z lotniska do Center City.

Airport Line obsługuje każdy terminal przez cały dzień do około północy i podróż między lotniskiem a Center City Filadelfii zajmuje około dwudziestu minut, zatrzymując się na wszystkich głównych stacjach tunelu podmiejskiego: 30th Street Station (Amtrak), Suburban Station (Penn Center, City Hall) i Jefferson Station (dawniej „Market East Station”: East Market Street, The Fashion District, Pennsylvania Convention Center, Reading Terminal). Bilety na Airport Line można kupić na peronie w kiosku, koszt podróży do centrum miasta wynosi 6,75 USD w kiosku lub 6,50 USD (plus 4,95 USD opłaty początkowej) z portfela podróżnego na SEPTA Key. Bilety zakupione w kasach biletowych na stacjach w Center City kosztują 6,75 USD. Możesz również kupić karnet dzienny za 13 USD ważny na wszystkie pociągi regionalne po 9:30 rano, z wyjątkiem [[New Jersey]], na pokładzie pociągu lub w kasie biletowej. Karnet rodzinny jest dostępny za 30 USD; obowiązują te same ograniczenia.

Lub autobus SEPTA nr 37 zatrzymuje się na wszystkich terminalach (bezpośrednio przed odbiorem bagażu) i jedzie do południowej Filadelfii, kończąc trasę na stacji metra Broad Street Line „Snyder”. Podróż kosztuje 2,50 USD, tylko gotówką, dokładną resztą lub z SEPTA key, płatne u kierowcy.

Alternatywnie możesz polecieć na lotnisko '''Newark Liberty International Airport''' ({{IATA|EWR}}) lub '''Baltimore-Washington International Airport''' ({{IATA|BWI}}), z których każde jest połączone Amtrak ze stacją 30th Street (1 godz. z EWR; 80 min. z BWI). Inne lotniska w okolicach [[Nowy Jork|Nowego Jorku]] i [[Waszyngton]]u są mniej wygodne.

{{Znacznik|Lotnisko Northeast Philadelphia|40.081944|-75.010556|typ=transport}}'''[https://www.phl.org/PNE Lotnisko Northeast Philadelphia]''' ({{IATA|PNE}}). Sama Filadelfia ma również lotnisko lotnictwa ogólnego, które nie obsługuje regularnych komercyjnych linii lotniczych. 

'''Lehigh Valley International Airport''' ({{IATA|ABE}}) w [[Allentown]] jest najlepszą opcją dla osób podróżujących do Lehigh Valley i znajduje się około 60 mil na północ od Filadelfii.

=== Pociągiem ===
[[Plik:30th Street Station Philadelphia July 2016 002 edit.jpg|thumb|upright=1.3|30th Street Station]]
{{Znacznik|Stacja 30th Street|39.955833|-75.181944|typ=transport}}'''[https://www.amtrak.com/stations/phl Stacja 30th Street]''' (''stacja William H. Gray III 30th Street''), 2955 Market Street. Główna stacja kolejowa Filadelfii i główny węzeł kolejowy. Stacja 30th Street jest również przystankiem na linii metra Market-Frankford, ma postój taksówek i kilka wypożyczalni samochodów. Operatorzy pociągów:
* '''[https://www.amtrak.com/home.html Amtrak]''', ☏ +1 215-856-7924, bezpłatny numer: +1-800-872-7245. Obsługuje pociągi w całych [[Stany Zjednoczone|Stanach Zjednoczonych Ameryki]]. Bilety na Amtrak z 30th Street Station jako punktem początkowym lub docelowym są również ważne na regionalnej kolei SEPTA do/ze stacji Suburban i Jefferson (Market East) w Philadelphia Center City. Oprócz tras poniżej, Amtrak zapewnia również połączenia do Filadelfii z [[Wirginia|Wirginii]], [[Charlotte]], [[Floryda|Florydy]] i [[Nowy Orlean|Nowego Orleanu]]. Niektóre z wielu tras zatrzymują się w Filadelfii.
** '''[https://www.amtrak.com/acela-express-train Acela]''' kursuje wiele razy dziennie między [[Boston]]em a [[Waszyngton]]em, D.C. z przystankami w Westwood, [[Providence]], [[New Haven]], Stamford, [[Nowy Jork|Nowym Jorku]], [[Newark (New Jersey)|Newark]], Filadelfii, [[Wilmington (Delawere)|Wilmington]] i [[Baltimore]].
** '''[https://www.amtrak.com/cardinal-train Cardinal]''' obsługuje trzy kursy tygodniowo między [[Chicago]] a [[Nowy Jork|Nowym Jorkiem]] z przystankami w Dyer, Rensselaer, Lafayette, [[Crawfordsville]], [[Indianapolis]], [[Connersville]], [[Cincinnati]], Ashland, Huntington, Charleston, Hinton, [[White Sulphur Springs]], Staunton, [[Charlottesville]], [[Culpeper]], [[Manassas]], [[Alexandria (Wirginia)|Alexandria]], [[Waszyngton]], D.C., [[Baltimore]], [[Wilmington (Delawere)|Wilmington]], Filadelfia, [[Trenton]] i [[Newark (New Jersey)|Newark]].
** '''[https://www.amtrak.com/carolinian-piedmont-train Carolinian]''' między [[Charlotte]] a [[Nowy Jork|Nowym Jorkiem]] przez [[Raleigh]], [[Richmond (Wirginia)|Richmond]] i [[Waszyngton]].
** '''https://www.amtrak.com/crescent-train Crescent]''' między [[Nowy Orlean|Nowym Orleanem]] a [[Nowy Jork|Nowym Jorkiem]] przez [[Birmingham (Alabama)|Birmingham]], [[Atlanta|Atlantę]], [[Charlotte]] i [[Waszyngton]].
** '''[https://www.amtrak.com/keystone-service-train Keystone]''' wiele kursów dziennie między [[Harrisburg]] a [[Nowy Jork|Nowym Jorkiem]] z przystankami w Elizabethtown, Lancaster, [[Coatesville]], [[Downingtown]], Exton, Paoli, Ardmore, Filadelfia, [[Trenton]] i [[Newark (New Jersey)|Newark]]. Niektóre kursy obsługują tylko między Harrisburg a Filadelfią. Czas podróży z Harrisburg do Filadelfii wynosi 1,75 godziny, a z Nowego Jorku 1,25 godziny.
** '''[https://www.amtrak.com/northeast-regional-train Northeast Regional]''' to najbardziej ruchliwa regionalna linia Amtrak, łącząca [[Boston]], [[Nowy Jork]], Filadelfię, [[Baltimore]], [[Waszyngton]], D.C. i wiele miast i miasteczek pomiędzy nimi. W kierunku wschodniego krańca trasy niektóre kursy kończą się w Springfield zamiast w Bostonie. Niektóre kursy kontynuują również na południe do [[Wirginia|Wirginii]] w kierunku [[Newport News]], [[Roanoke]] i [[Norfolk (Wirginia)|Norfolk]] na trzech oddzielnych trasach odgałęzień z [[Alexandrii (Wirginia)|Alexandrii]]. Jest to również najczęstsza linia Amtrak, z wieloma odjazdami dziennie, a najdłuższa podróż trwa 12,5 godziny. Zatrzymuje się na Union Station i State Street.
** '''[https://www.amtrak.com/silver-service-palmetto-train Palmetto]''' między [[Savannah]] a [[Nowy Jork|Nowym Jorkiem]].
** '''[https://www.amtrak.com/pennsylvanian-train Pennsylvanian]''' kursuje codziennie między [[Pittsburgh]] a [[Nowy Jork|Nowym Jorkiem]] z przystankami w Greensburg, Latrobe, Johnstown, [[Altoona]], Huntingdon, Lewistown, [[Harrisburg]], Elizabethtown, Lancaster, Exton, Paoli, Filadelfii, [[Trenton]] i [[Newark (New Jersey)|Newark]].
** '''[https://www.amtrak.com/silver-service-palmetto-train Silver Meteor]''' i '''[https://www.amtrak.com/silver-service-palmetto-train Silver Star]''' między [[Miami]] a [[Nowy Jork|Nowym Jorkiem]] przez [[Savannah]].
** '''[https://www.amtrak.com/vermonter-train Vermonter]''' kursuje codziennie między St. Albans a [[Waszyngton]]em, D.C., w tym przystanki w [[Essex Junction]], Waterbury, Montpelier, [[White River Junction]], Claremont, [[Bellows Falls]], [[Brattleboro]], Greenfield, Northampton, Holyoke, Springfield, [[Windsor Locks]], [[Hartford]], Meriden, [[New Haven]], Bridgeport, Stamford, [[Nowy Jork|Nowym Jorku]], [[Newark (New Jersey)|Newark]], [[Trenton]], Filadelfii, [[Wilmington (Delawere)|Wilmington]], [[Baltimore]] i [[New Carrollton]].
* Linie kolei regionalnej SEPTA (kolej podmiejska) łączą Filadelfię z jej wieloma przedmieściami. Wszystkie linie kolei regionalnej zatrzymują się na stacji 30th St (na górnym poziomie/holu SEPTA) i na dwóch przystankach w Center City (stacje Suburban i Jefferson).
* Linia New Jersey Transit Atlantic City łączy stację 30th Street z [[Atlantic City]].

Do Filadelfii z [[Nowy Jork|Nowego Jorku]] można dostać się koleją podmiejską zamiast Amtrak. Korzystając z tej metody, należy wziąć New Jersey Transit ze stacji New York Penn do Trenton, a następnie przesiąść się na linię SEPTA Regional Rail Trenton. Chociaż jest to około jedna trzecia ceny usługi Amtrak z Nowego Jorku, jest to o ponad godzinę wolniejsze; z drugiej strony jest to porównywalne zarówno z prędkością, jak i ceną przeciętnej podróży autobusem z Nowego Jorku, z dużo częstszymi przejazdami i wygodniejszą podróżą.

=== Samochodem ===
[[Plik:Walt Whitman Bridge EB 1 mi to US 130 NB-I-676.JPG|thumb|upright=1.3|Most Walta Whitmana, nazwany na cześć amerykańskiego poety Walta Whitmana, łączy Filadelfię z miastem Gloucester i [[Camden (New Jersey)|Camden]] w [[New Jersey]]]] 
Filadelfia jest połączona z sąsiednimi miastami autostradami:

* New Jersey Turnpike, biegnąca tuż za Filadelfią w stanie [[New Jersey]], jest główną trasą do [[Nowy Jork|Nowego Jorku]]. Co dziwne, nie ma bezpośredniego połączenia autostradowego między miastami — trzeba zjechać z Turnpike i przejechać przez kilka świateł, zanim wjedzie się na autostradę w Filadelfii.
* [[Plik:I-95.svg|22px]] biegnie na południe z Filadelfii do [[Baltimore]], [[Waszyngton]]u i reszty wschodniego wybrzeża, kończąc się w [[Miami]].
* Pennsylvania Turnpike przecina stan [[Pensylwania]] ze wschodu na zachód. Północno-wschodnie przedłużenie Turnpike łączy Filadelfię z [[Poconos]] i [[Wilkes-Barre]]-[[Scranton (Pensylwania)|Scranton]].
* W obrębie miasta głównymi autostradami są [[Plik:I-95.svg|22px]] (północ-południe), [[Plik:I-76.svg|22px]] (północ-południe w obrębie miasta) i [[Plik:I-676.svg|22px]] (wschód-zachód). [[Plik:US_1.svg|22px]] (zwana również Roosevelt Expressway) łączy północno-wschodnią Filadelfię z Center City.
Kilka mostów nad rzeką Delaware łączy Filadelfię z [[New Jersey]]. Wśród nich są most Tacony Palmyra (Route 73), most Betsy Ross (Route 90), most Benjamin Franklin (US 30) i most Walta Whitmana (I-76).

=== Autobusem ===
[[Plik:NJT bus Philadelphia 2018.jpg|thumb|upright=1.3|Dworzec autobusowy Philadelphia Greyhound Terminal przy Filbert St. 1001 jest głównym dworcem autobusowym miasta.]]
Filadelfia jest obsługiwana przez linie autobusowe Greyhound, Trailways, Bieber i Peter Pan do miast w całych Stanach Zjednoczonych. Miasto jest również obsługiwane przez usługę '''Chinatown Bus''', która początkowo była sposobem na dowóz chińskich pracowników imigrantów między różnymi Chinatown, ale obecnie jest niedrogą opcją autobusową dla każdego, kto chce dostać się do Filadelfii z [[Nowy Jork|Nowego Jorku]] lub [[Waszyngton]]u. Chociaż autobusy są okazją w porównaniu do korporacyjnych konkurentów, takich jak Greyhound, są dalekie od luksusu; korzystają również z małych terminali w obu dzielnicach Chinatown i mają kiepską reputację pod względem bezpieczeństwa, co może być zniechęcające dla mniej odważnych gości.

Aby konkurować z autobusami Chinatown na rynku tanich, bezpretensjonalnych autobusów, korporacyjne firmy autobusowe uruchomiły usługi Megabus i BoltBus. Istnieją dwa główne terminale autobusowe. Greyhound obsługuje {{Znacznik|Philadelphia Greyhound Terminal|39.9529|-75.1571|typ=transport}}'''główny terminal autobusowy''' miasta przy 1001 Filbert Street w Center City. Megabus i BoltBus zatrzymują się {{Znacznik|Przystanek autobusowy|39.956203|-75.184921|typ=transport}}'''przy krawężniku''' w pobliżu stacji 30th Street.

* '''[https://www.ilikebus.com/ Apex Bus]'''. Przystanek NYC znajduje się przy 88 E Broadway. Przystanek do Filadelfii znajduje się przy 121 N 11th St. Podróż trwa około 1½ godziny. 20 USD w jedną stronę, 35 USD w obie strony (z NYC). 
* '''Today's Bus'''. Przystanek NYC znajduje się przy 28 Allen St. Przystanek do Filadelfii znajduje się przy 121 N 11th St. Nie jest wymagany żaden zakup z wyprzedzeniem. 12 USD w jedną stronę (z NYC). 
* '''[https://www.megabus.com/ Megabus]'''. Zapewnia połączenia z NYC, [[Waszyngton]]u, D.C., [[Baltimore]], [[Pittsburgh]], [[State College]], [[Harrisburg]], [[Toronto]], [[Buffalo]], [[Boston]]u, [[Richmond (Wirginia)|Richmond]] i Hampton; ceny zaczynają się od 1 USD przy zamówieniu z odpowiednim wyprzedzeniem. Autobusy przyjeżdżają i odjeżdżają po wschodniej stronie Schuylkill Ave. między ulicami Chestnut i Walnut, kilka przecznic na południe od stacji 30th Street. edit
Jeśli kupujesz bilety online, upewnij się, że wsiadasz do właściwego autobusu. Niektóre firmy oszukują klientów, nakłaniając ich do skorzystania z niewłaściwego autobusu, a następnie naliczają dodatkową opłatę.

=== Statkiem ===
Usługi RiverLink i Freedom Ferry zapewniają podróż z Filadelfii do sąsiedniego [[Camden (New Jersey)|Camden]] w stanie [[New Jersey]] w okresie od kwietnia do września. Usługa zapewnia bezpośredni dojazd do Susquehanna Bank Center w Camden na nabrzeżu, popularnego miejsca koncertowego w rejonie Filadelfii. Dostęp do innych atrakcji nadbrzeżnych, w tym akwarium, jest również zapewniony przez usługę promową.

== Komunikacja ==
{{mapa|39.95225|-75.16365|grupy=transport,zobacz,natura,jedzenie,bar,nocleg,atrakcja,zakupy,alarm,zdrowie,zabytek,kontakt,nauka,punkt,rower,parking,obszar}}
Istnieje wiele opcji transportu publicznego, aby poruszać się po centrum Filadelfii. Autobusy, pociągi i tramwaje zbierają się na 30th St. Station i 69th St. Transportation Center.

W żadnej stacji SEPTA Transit obowiązuje całkowity zakaz palenia. Pracownicy SEPTA, funkcjonariusze policji tranzytowej, a nawet współpasażerowie poproszą Cię o zgaszenie/utylizację tytoniu przed wejściem. Naruszyciele mogą zostać ukarani grzywną, aresztowaniem, a nawet pracami społecznymi.

=== Pieszo ===
Filadelfia jest jednym z miast Ameryki, w których można spacerować. Zostało to wykorzystane, a miasto jest bardzo dobrze oznaczone znakami „Walk! Philadelphia”, które są umieszczone na każdym bloku, czasami w odległości zaledwie kilku stóp, i które kierują odwiedzających do sklepów, restauracji, galerii, rozrywek kulturalnych, lokalnych atrakcji i transportu publicznego, jeśli zajdzie taka potrzeba. Miasto ma dwie dzielnice handlowe, po których można spacerować, a także Benjamin Franklin Parkway, na którym znajduje się wiele muzeów, w tym Franklin Institute i Museum of Art, które zyskało sławę dzięki filmom „Rocky”. Spacer między większością lokalizacji w centrum miasta zajmuje 30 minut lub mniej.

=== Rowerem ===
W zależności od tego, skąd pochodzisz, możesz uznać infrastrukturę rowerową Filadelfii za znacznie lepszą lub znacznie gorszą niż ta, do której jesteś przyzwyczajony. Jazda na rowerze jest łatwa dzięki wielu cichym ulicom i ogólnie płaskiemu terenowi, dlatego jest niezwykle popularna w mieście, ale niektóre regresywne zasady dotyczące infrastruktury rowerowej pozostawiają wiele do życzenia. Szlak Schuylkill River Trail biegnie wzdłuż wschodniego brzegu rzeki, od której wzięła swoją nazwę, i jest niezwykle popularny zarówno wśród mieszkańców, jak i turystów. Łączy południową Filadelfię, centrum miasta, stację 30th Street, Art Museum, Boathouse Row i Manayunk, a następnie ciągnie się przez ponad 140 mil do źródeł rzeki. Innym popularnym szlakiem jest Delaware River Trail, który jest trochę patchworkowy, ale biegnie odcinkami przez północno-wschodnią część miasta. Rowerzyści mogą również korzystać z bocznych chodników Benjamin Franklin Bridge, z których roztacza się dobry widok na miasto. Kierowcy w Filadelfii mogą być czasami agresywni wobec rowerzystów, a kierowcy często parkują nielegalnie na ścieżkach rowerowych, dlatego należy zachować szczególną ostrożność podczas jazdy głównymi ulicami, szczególnie w Center City i University City. Chociaż może to być kuszące, jazda po chodnikach jest nielegalna w całym mieście, z wyjątkiem miejsc, w których jest to inaczej oznaczone. Rowery można również przewozić wszystkimi usługami SEPTA, z wyjątkiem trolejbusów.

Filadelfia ma również program współdzielenia rowerów, znany jako '''Indego'''. 24-godzinny karnet jest dostępny za 15 USD, ale 30-dniowy karnet kosztuje tylko 20 USD (sierpień 2023), więc jest to lepszy wybór dla wielu rowerzystów. Większość rowerów Indego to rowery elektryczne, które dowiozą Cię do celu szybciej, ale kosztują dodatkowe 0,20 USD/min. Wiele sklepów rowerowych w całym mieście ma również rowery dostępne do wypożyczenia po umiarkowanych cenach.

=== Autobusem ===
[[Plik:SEPTA 8130 800px.jpg|thumb|upright=1.3|Autobus SEPTA, część jednego z największych systemów transportu publicznego w kraju]]
'''[https://www.septa.org/ SEPTA Bus]'''. SEPTA obsługuje rozległą sieć autobusową w Filadelfii. Autobusy to wygodny (choć powolny) sposób dotarcia niemal wszędzie w mieście. Z powodu niedoboru kierowców (sierpień 2023) punktualność może być słaba, szczególnie na przedmieściach i w weekendy, a także prawdopodobnie sporadycznie będziesz mieć problemy z odjazdami. Częstotliwość kursowania jest nierównomierna na przedmieściach, więc planuj z wyprzedzeniem. W Center City trasy autobusów będą dość dobrze udokumentowane na przystankach autobusowych, ale we wszystkich innych miejscach w Filadelfii mapy tras i rozkłady jazdy zazwyczaj nie będą umieszczane; w rzeczywistości przystanki lub znaczniki tras mogą być umieszczane tylko na gałęzi drzewa, więc przeprowadź rozeznanie trasy autobusowej wcześniej.

'''[https://www.visitphilly.com/features/philly-phlash-downtown-loop/ Phlash Bus]'''. Filadelfia ma sezonowy (maj-październik) trolejbus dla turystów o nazwie Phlash. Porusza się on na 20-przystankowej trasie wschód-zachód, obejmującej główne lokalizacje turystyczne, od Museum of Art na zachodzie po Penn's Landing na wschodzie. Koszt przejazdu wynosi 2 USD lub 5 USD za jednodniowy karnet. Posiadacze karnetów SEPTA i kart kluczowych jadą za darmo, podobnie jak dzieci w wieku 4 lat i młodsze oraz seniorzy w wieku 65 lat i starsi. Szukaj fioletowego trolejbusu lub uskrzydlonego fioletowo-niebieskiego logo.

=== Pociągiem ===
Centrum transportowe 69th St. i stacja 30th St. stanowią główne węzły kolei podmiejskiej (regionalnej), metra i linii tramwajowych.

==== Kolej podmiejska ====
[[Plik:Silverliner IV-SEPTA-400-philadelphia-int-airport-22-6-2012-fws.jpg|thumb|upright=1.3|SEPTA oferuje usługi dojazdów do przedmieść Filadelfii]]
Pociągi regionalne '''[https://www.septa.org/ SEPTA Regional Rail]''' zatrzymują się w Center City w podziemnych tunelach kolei podmiejskiej. Trzy główne przystanki w Center City, 30th Street Station, Suburban Station i Jefferson Station, obsługują większość głównych atrakcji miasta. Suburban Station znajduje się w pobliżu ratusza, dzielnicy handlowej, dzielnicy finansowej i wielu atrakcji kulturalnych; Jefferson Station łączy się z Pennsylvania Convention Center, zakupami w Fashion District i Reading Terminal Market, słynnym lokalnym targowiskiem. Ceny biletów są ustalane w oparciu o system strefowy, w zakresie od 3,75 do 8,25 USD przy płatności kartą Key Card, 4,25 do 9,25 USD przy zakupie w automacie na stacji lub 5-10 USD przy zakupie gotówką lub kartą kredytową/debetową na pokładzie pociągu. Seniorzy posiadający Senior Fare Card jeżdżą bezpłatnie, z wyłączeniem podróży do/z stacji w [[Delaware]] lub [[New Jersey]]. Pasażerowie posiadający ważny bilet Amtrak na ten sam dzień mogą również jeździć bezpłatnie między stacjami Center City. Między Temple University, stacjami Center City i Penn Medicine, kursy są na ogół na tyle częste, że nie potrzebujesz rozkładu jazdy. W innych obszarach kursy odbywają się co pół godziny w dni robocze i co godzinę w weekendy, a w godzinach szczytu są częstsze. Linia Airport Line kursuje co 30 minut codziennie od około 4:30 rano do północy, a linia Paoli/Thorndale (pomiędzy Center City i Malvern) i linia Lansdale/Doylestown (pomiędzy Center City i Lansdale) również kursują co pół godziny w ciągu dnia w dni robocze. Mało używana linia Cynwyd Line kursuje tylko od poniedziałku do piątku według nieregularnego rozkładu jazdy, skoncentrowanego na godzinach szczytu.

'''[https://www.njtransit.com/ New Jersey Transit Atlantic City Line]''' zapewnia połączenia z przedmieściami w [[New Jersey]] i do [[Atlantic City]]. Harmonogramy kursów są nieco nierównomierne; sprawdź wcześniej rozkład jazdy online. Te pociągi odbierają pasażerów z hali Amtrak na stacji 30th Street. Ceny biletów zależą od odległości i wahają się od 2,25 do 10,75 USD dla dorosłych i od 1,00 do 4,90 USD dla dzieci poniżej 12 lat, seniorów, pasażerów niepełnosprawnych i żołnierzy w czynnej służbie. Bilety można kupić w automatach na stacjach lub w aplikacji mobilnej NJ Transit. Bilety można również kupić w pociągu, ale pobierana jest dopłata w wysokości 5 USD (z wyjątkiem pasażerów niepełnosprawnych i seniorów).

==== SEPTA Metro ====
[[Plik:Philadelphiasubway.png|thumb|upright=1.3|Mapa szybkiego transportu w Filadelfii]]
[[Plik:SEPTA AT&amp;T (Pattison) station.jpg|thumb|upright=1.3|Pociąg linii Broad Street]]
[[Plik:MarketFrankfordLineTrain.jpg|thumb|upright=1.3|Pociąg linii Market-Frankford]]
[[Plik:SEPTA Route 34 trolley 9107.jpg|thumb|upright=1.3|Tramwaj SEPTA]]
[[Plik:NorristownHSL2013USOPEN.JPG|thumb|upright=1.3|Linia szybkiej kolei Norristown obsługuje niektóre przedmieścia Filadelfii]]
[[Plik:PATCO Rebuilt.jpg|thumb|upright=1.3|Usługi PATCO [[New Jersey]]]]
SEPTA Metro to marka SEPTA dla różnych usług transportu kolejowego w mieście i pobliskich przedmieściach. Przechodzi ona proces zmiany marki, a różne nazwy mogą być widoczne na oznakowaniach i mapach pod koniec 2023 i na początku 2024.

'''Linia Broad Street (Orange)''' (BSL; przyszła B) — nazywana przez mieszkańców „metrem” — biegnie z północy na południe pod Broad Street, główną arterią północ-południe. Obsługuje Temple University, City Hall, Sports Stadium Complex i wszystkie miejsca pomiędzy. BSL ma również „odnogę” zwaną Broad-Ridge Spur, która obsługuje Chinatown i 8th &amp; Market Sts. w Center City. Na stacji City Hall są bezpłatne przesiadki na linię Market-Frankford i linie metra Subway-Surface Trolley. Przesiadka na linię Market-Frankford i linię PATCO Lindenwold jest również dostępna na stacji 8th/Market na Ridge Spur, ale nie jest bezpłatna.

'''Linia Market-Frankford (Blue)''' (MFL; przyszła L) — nazywana przez mieszkańców „el” — biegnie wzdłuż Market St od 69th St na wschód do 2nd St, a następnie skręca na północny wschód do Frankford Transportation Center w północno-wschodniej Filadelfii. Linia biegnie pod ziemią pod Market Street od 2nd do 45th Street i jest podniesiona w innych miejscach. Bezpłatna przesiadka z BSL jest dostępna na 15th St, a płatna przesiadka z Broad-Ridge Spur na stacji 8th St. Płatne przesiadki z Regional Rail SEPTA są dostępne na stacjach 11th St, 15th St i 30th St. Na 30th St można również wsiąść do pociągów międzymiastowych Amtrak.

'''Linie tramwajowe (zielona, ​​żółta i różowa)''' (w przyszłości T, G, D) — nazywane przez mieszkańców „trolejbusami” — to zespół pięciu linii tramwajowych: 10/T1 (Lancaster), 11/T4 (Woodland), 13/T3 (Chester), 34/T2 (Baltimore) i 36/T5 (Elmwood). Te trasy biegną wzdłuż różnych alei w zachodniej Filadelfii, ale wszystkie spotykają się przy wejściu do metra na 40 St. i Woodland Ave. (oprócz #10, która łączy się z metrem przy wejściu na 36th St.), aby jechać w tramwaju pod University of Pennsylvania i Drexel University do 30 St., a następnie pod Market St. od 30 do Juniper St, w pobliżu 13 St. Tramwaj dzieli stacje 30th, 15th i Juniper/13th St z MFL, ale jest jedynym metrem zatrzymującym się na 19th i 22nd Sts wzdłuż Market St. Istnieje bezpłatna przesiadka między liniami na wszystkich trzech współdzielonych stacjach. Szósta linia tramwajowa, 15/G, biegnie przez North Philly wzdłuż Girard Avenue i korzysta z odnowionych zabytkowych tramwajów PCC. Dwie dodatkowe linie tramwajowe podmiejskie, oznaczone numerami 101/D1 i 102/D2, obsługują odpowiednio przedmieścia Media i Sharon Hill, z 69th Street Transportation Center w Upper Darby, które jest zachodnim końcem linii Market-Frankford. Należy pamiętać, że z wyjątkiem trasy 15 linie tramwajowe nie są dostępne dla wózków inwalidzkich.

'''Norristown High Speed ​​(Purple) Line''' (dawniej znana jako Route 100, przyszła M) — ta naziemna usługa pociągów elektrycznych odjeżdża z terminalu MFL przy 69th Street i przejeżdża przez przedmieścia w hrabstwach Delaware i Montgomery do Norristown. Usługi odbywają się co około 20 minut, a w godzinach szczytu są częstsze. Przystanki są wykonywane wyłącznie na żądanie — aby poprosić o zatrzymanie pociągu, musisz być widoczny na peronie. W przeciwnym razie pociągi mogą pędzić z prędkością do 65 mil na godzinę, pozostawiając Cię na lodzie. Opłatę za przejazd uiszcza się przy bramkach obrotowych na stacjach 69th Street Transportation Center i Norristown Transportation Center, a także w kasie biletowej na wszystkich pozostałych stacjach.

'''[http://www.ridepatco.org/ Linia PATCO Lindenwold]''' obsługiwana przez Delaware River Port Authority przebiega między 16th i Locust Sts., mijając 8th i Market Sts. w Center City Philadelphia i stację Lindenwold w południowym [[New Jersey]]. PATCO biegnie pod ziemią w mieście i wznosi się nad ziemią, aby przekroczyć rzekę Delaware na moście Benjamina Franklina. Następnie biegnie pod ziemią w centrum [[Camden (New Jersey)|Camden]], a następnie przez resztę trasy w New Jersey jest nad ziemią. Nie ma bezpłatnej przesiadki między metrem SEPTA lub koleją regionalną a usługą PATCO, a karnety SEPTA nie są ważne w PATCO. Linia PATCO to najłatwiejszy sposób na dostęp do atrakcji nadbrzeżnych Camden, NJ, w tym Adventure Aquarium i BB&amp;T Pavilion w miejscu koncertu Waterfront. Ceny biletów zależą od odległości podróży. Stawki te są następujące:

* Dworce Lindenwold, Ashland &amp; Woodcrest i Filadelfia: 3,00 USD
* Dworce Haddonfield, Westmont &amp; Collingswood i Filadelfia: 2,60 USD
* Dworzec Ferry Avenue (Camden) i Filadelfia: 2,25 USD
* Podróż w Pensylwanii, między Broadway i City Hall (Camden) oraz między PA a tymi dwoma stacjami: 1,40 USD
* Każda inna podróż w New Jersey: 1,60 USD
Należy pamiętać, że PATCO nie jest obsługiwane przez SEPTA i korzysta z własnego systemu taryfowego. Karta Key Card nie jest akceptowana w PATCO, które korzysta z własnej karty taryfowej, znanej jako karta FREEDOM. Karta interkompatybilna, znana jako karta FREEDOM SHARE, jest sprzedawana w niektórych kasach biletowych PATCO za 5 USD i jest ważna w PATCO i wszystkich usługach SEPTA z wyjątkiem Regional Rail. Karta FREEDOM SHARE ma jednak istotne ograniczenia, gdyż można ją doładować jedynie na stronie internetowej PATCO i nie oferuje darmowych przelewów w ramach usług SEPTA, z których mogą korzystać użytkownicy karty Key Card.

=== Taryfy ===
Wszystkie usługi obsługiwane przez SEPTA (oprócz Regional Rail) korzystają ze wspólnego systemu taryfowego. Opłaty można uiścić kartą SEPTA Key, kartą kredytową/debetową zbliżeniową, Apple Pay, Google Pay, gotówką lub aplikacją mobilną SEPTA. Opłaty uiszczone kartą SEPTA Key, kartą kredytową/debetową lub portfelem mobilnym wynoszą 2,00 USD i obejmują dwa bezpłatne przelewy, które są ważne w ciągu 2 godzin od pierwszego dotknięcia. Opłaty uiszczone aplikacją mobilną SEPTA wynoszą również 2,00 USD, ale obejmują tylko jeden bezpłatny przelew. Opłaty gotówkowe wynoszą 2,50 USD i nie obejmują żadnych przelewów. Kartę SEPTA Key można kupić i doładować w automatach znajdujących się na wszystkich stacjach MFL i BSL, głównych stacjach Regional Rail, głównych centrach przesiadkowych autobusów i wielu lokalnych sprzedawcach detalicznych. Kosztuje 4,95 USD i jest automatycznie ładowany do portfela podróżnego karty, jeśli jest zarejestrowana na septakey.org lub w aplikacji mobilnej SEPTA. Seniorzy posiadający Senior Fare Card jeżdżą za darmo.

Należy pamiętać, że w przypadku płatności kartą kredytową/debetową lub portfelem mobilnym, wszystkie opłaty naliczone w ciągu dnia są pobierane w ramach jednej transakcji nocnej.

==== Karnety SEPTA ====
Pasażerowie, którzy chcą korzystać z połączenia tramwaju, autobusu i metra SEPTA w Filadelfii, mogą kupić jednodniowy bilet Convenience Pass. Kosztuje on 6 USD (sierpień 2023) i można go doładować na kartę Key Card tylko w automacie Key lub na stronie internetowej www.septakey.org. W przeciwieństwie do innych systemów transportu miejskiego, jednodniowy bilet nie uprawnia pasażera do nieograniczonych przejazdów w całym systemie i jest ograniczony do ośmiu przejazdów w dniu pierwszego użycia. Mimo to nadal skutecznie obniża koszt każdego przejazdu do 0,75 USD (w porównaniu ze standardowymi cenami od 2,00 do 2,50 USD). Dostępny jest również trzydniowy bilet Convenience Pass, który kosztuje 15 USD i uprawnia użytkownika do 24 przejazdów w ciągu 72 godzin.

Karnet Convenience Pass nie jest ważny na regionalnych/podmiejskich liniach kolejowych. Jednak SEPTA oferuje również FleX Pass, który ma dwie wersje: Anywhere FleX Pass i Neighborhood FleX Pass, które kosztują odpowiednio 13 i 10 dolarów. Oba FleX Passy umożliwiają do 10 przejazdów. Anywhere FleX Pass umożliwia przejazdy wszystkimi usługami SEPTA, w tym Regional Rail. Dopłata w wysokości 3,75 USD jest pobierana za wszystkie podróże do lub z [[New Jersey]]. Neighborhood FleX Pass umożliwia również przejazdy wszystkimi usługami; jednak przejazdy Regional Rail wykraczające poza strefę 2 będą obciążone dodatkową opłatą zależną od stacji, do której się jedzie.

=== Taksówką ===
Taksówki są regulowane przez Philadelphia Parking Authority i mają na masce licencję z medalionem. Wszystkie taksówki mają liczniki. Stawki wynoszą 2,70 USD przy flagfall i 2,50 USD za milę (1,6 km). Istnieje również zmienna dopłata paliwowa. W grudniu 2023 wynosiła 1,05 USD. W przypadku przejazdów między lotniskiem a Center City obowiązuje stała stawka, w tym dopłata paliwowa, w wysokości 32 USD. Dodatkowa opłata w wysokości 1 USD za pasażera (maksymalnie 3 USD) po pierwszym pasażerze zostanie naliczona za przejazdy ryczałtowe z lotniska do Center City dla pasażerów powyżej 12 roku życia. Przejazdy między lotniskiem a lokalizacjami innymi niż Center City obejmują dopłatę w wysokości 1,05 USD i minimalną opłatę w wysokości 12 USD. Dawanie napiwków za dobrą obsługę jest powszechne.

=== Za pośrednictwem usług przewozowych ===
Do poruszania się po Filadelfii można używać usług przewozowych [https://www.uber.com/global/pl/r/cities/philadelphia-pa-us/ Uber] i [https://www.lyft.com/rider/cities/philadelphia-pa Lyft].

=== Samochodem ===
Filadelfia jest również domem [https://www.enterprisecarshare.com/us/en/home.html?ctype=2 Enterprise Car Share] i Zipcar, gdzie po zarejestrowaniu możesz rezerwować pojazdy na godziny lub dni za znacznie mniej niż samochód do wynajęcia. Enterprise Car Share ma pojazdy, takie jak Toyota Prius, Volkswagen Beetle i Mini Cooper, stacjonujące w różnych lokalizacjach zwanych „podami” w Filadelfii. Najpierw dokonujesz rezerwacji online, a następnie używasz swojego osobistego klucza, aby odblokować pojazd i ruszasz w drogę. Wynajem kosztuje 5,90–7,90 USD za godzinę, czyli około 50 USD za cały dzień, plus kilka dolarów opłaty rezerwacyjnej i 0,09 USD za przejechaną milę (1,6 km).

==== Parkowanie ====
Filadelfia jest centrum obszaru metropolitalnego liczącego 6 milionów mieszkańców, więc drogi są zatłoczone od wczesnego ranka do późnego wieczora, a parkowanie nie jest tanie. Jeśli zdecydujesz się przyjechać samochodem, sprawdź w swoim hotelu, czy jest parking w mieście. Legalne miejsce parkingowe na ulicy jest dostępne, ale bardzo trudno je znaleźć w pobliżu atrakcji lub hoteli w centrum miasta.

==== Garaże ====
[https://philapark.org/garages/ '''Philadelphia Parking Authority''' prowadzi parkingi] w całym Center City i Old City za około 20 USD za kilka godzin i około 30 USD za dzień. Prywatne parkingi zazwyczaj kosztują trochę więcej.

==== Parkowanie na ulicy ====
Parkomaty zazwyczaj przyjmują formę elektronicznych kiosków, zazwyczaj z jednym kioskiem obsługującym cały blok miejsc parkingowych z opłatami. Na parkingach bez opłat, zazwyczaj znajdujących się w dzielnicach mieszkalnych miasta, większość miejsc parkingowych ma jedno- lub dwugodzinny limit dla osób bez zezwolenia lokalnego mieszkańca. Philadelphia Parking Authority jest znana (nawet niesławna) ze swojej wydajności, a pracownicy PPA ds. egzekwowania przepisów parkingowych są tak szybcy w wystawianiu mandatów, jak mało prawdopodobne jest, aby ustąpili prośbie łamiącego przepisy o pobłażliwość. Mandaty, które nie zostaną zapłacone terminowo, szybko naliczają dodatkowe opłaty karne.

==== Park and Ride ====
Parking jest dostępny w Fern Rock Transportation Center (północny koniec linii Broad Street Line), 69th Street Transportation Center (zachodni koniec linii Market-Frankford Line) i Frankford Transportation Center (wschodni koniec linii Market-Frankford Line), a także na większości stacji Regional Rail. Ceny parkingu wynoszą 1–2 USD dziennie za parking naziemny i 3–4 USD za parking w garażu. Parking naziemny na stacjach SEPTA jest bezpłatny w weekendy. Stacja NRG (południowy koniec linii Broad Street Line) i niektóre stacje Regional Rail mają również prywatne parkingi.

==== Ruch drogowy ====
[[Plik:Schuylkill Expressway Sept 2007.jpg|thumb|upright=1.3|Schuylkill Expressway, jedna z głównych arterii komunikacyjnych miasta i jedna z najbardziej zatłoczonych]]
Jeśli chodzi o natężenie ruchu, Center City Philadelphia wypada korzystnie w porównaniu z większością dużych miast USA. Jednak zdarzają się korki, szczególnie w godzinach szczytu. Ruch zazwyczaj odbywa się najwolniej w dzielnicy Chinatown, na ponumerowanych ulicach na zachód od Broad oraz w obszarach South St. i Old City w weekendowe wieczory. Broad St. jest zazwyczaj tylko umiarkowanie zatłoczona. Najbardziej uczęszczane drogi w okolicy to I-95, I-676/I-76 (Schuylkill Expressway), która łączy Center City z różnymi przedmieściami na zachód od miasta, oraz I-476 (Blue Route), która biegnie z południa na północny zachód od Filadelfii, łącząc I-95 z I-76, a dalej z PA Turnpike. Opóźnienia w godzinach szczytu są powszechne na wszystkich tych drogach: W godzinach szczytu rano I-95 w kierunku południowym zwykle tworzy zatory między zjazdami Bridge St. i Girard Ave.; a wschodnia I-76 zwykle tworzy korki od Gladwynne do 30th Street. W godzinach szczytu wieczornego I-95 zwykle zwalnia od zjazdów Bridge Street do Academy Road. Na I-676 i zachodnim Schuylkill ruch może odbywać się w systemie „stop-go” od Broad St. potencjalnie aż do tzw. „Conshohocken Curve”, tuż na wschód od miasta o tej samej nazwie, co skutecznie podwaja czas, jaki normalnie zajmuje przejazd z Center City do wjazdu na PA Turnpike w King of Prussia. Każdy, kto planuje przejechać przez Filadelfię w godzinach szczytu, powinien przewidzieć warunki ruchu i odpowiednio zaplanować podróż.

== Warto zobaczyć ==
[[Plik:Philadelphia printable tourist attractions map.jpg|thumb|upright=2.2|Atrakcje turystyczne]]
[[Plik:A358, Philadelphia, Pennsylvania, USA, Boathouse Row at night, 2009.JPG|thumb|upright=1.3|Historyczna ulica Boathouse Row w Filadelfii nad rzeką Schuylkill]]
Podróżni planujący odwiedzić wiele atrakcji mogą skorzystać z '''[https://www.citypass.com/philadelphia Philadelphia CityPASS]''', który zapewnia wstęp do 6 atrakcji w Filadelfii w ciągu 9 dni od pierwszego użycia po znacznie obniżonej cenie i obejmuje przyspieszone wejście w niektórych przypadkach. Do atrakcji należą: THE Franklin Institute; Adventure Aquarium; Phila Trolley &amp; the Big Bus Company, 24 godziny wstępu i wyjścia; Philadelphia Zoo; Option Ticket One z wyborem Academy of Natural Sciences lub National Constitution Center oraz Option Ticket Two z wyborem Please Touch Museum lub Eastern State Penitentiary. Weekend in Philly oferuje szczegółowy plan podróży, który obejmuje kilka z tych atrakcji.

=== Sztuka publiczna ===
Dzięki nowatorskiemu programowi [https://muralarts.org/ Mural Arts Program] w Filadelfii miasto ma naprawdę ogromną ilość dzieł sztuki, które można zobaczyć bez płacenia ani grosza ani wchodzenia do jednego budynku. Pierwotnie zaprojektowany, aby pomóc powstrzymać graffiti i ożywić budynki miasta, program Mural Arts Program sprawił, że Filadelfia ma obecnie największą kolekcję sztuki publicznej na świecie, z ponad 3500 ukończonymi muralami od momentu jego powstania. Oferowane są również [https://www.muralarts.org/tours/ wycieczki], od wycieczek tramwajem lub pociągiem po pieszą wycieczkę po muralach. Inna godna uwagi sztuka publiczna obejmuje wiele szklanych mozaik znalezionych w całym mieście; próbkę tej wspaniałej sztuki publicznej można zobaczyć na South St. na wschód od Broad.

Centrum Filadelfii oferuje wiele wystaw publicznych posągów. „The Clothespin” to rzeźba Claesa Oldenburga przypominająca spinacz do bielizny, znajdująca się tuż naprzeciwko ratusza na West Market St. LOVE Park, służący jako przystanek między ratuszem a wypełnionym muzeami Benjamin Franklin Pkwy., zawiera słynną statuę LOVE, która stała się symbolem braterskiej miłości, na której założono Filadelfię. Miejsce to było kiedyś najpopularniejszą atrakcją jeździecką w mieście (a może i w kraju), dopóki nowe przepisy i prace remontowe nie zakazały jazdy na łyżwach w parku. Po drugiej stronie bulwaru JFK od ratusza w budynku Municipal Services Building, odwiedzający mogą znaleźć wiele większych niż w rzeczywistości elementów gier planszowych, a także pomnik byłego burmistrza Franka Rizzo.

Więcej pomników można znaleźć w całym [https://www.associationforpublicart.org/ Fairmount Park] wzdłuż Kelly Dr. po wschodniej stronie rzeki Schuykill. Rzeźby Remmingtona można znaleźć na ścieżce, podczas gdy kilka rzeźb Alexandra Milne Caldera można znaleźć na [https://laurelhillphl.com/ cmentarzu Laurel Hill], który znajduje się tuż przy utwardzonej ścieżce spacerowej.

=== Muzea ===
[[Plik:Philadephia Museum of Art.jpg|thumb|upright=1.3|Muzeum Sztuki w Filadelfii, 2600 Benjamin Franklin Pkwy.]]
* {{zobacz
| name=[https://www.philamuseum.org/ Philadelphia Museum of Art] | alt= | url= | email=visitorservices@philamuseum.org
| adres=2600 Benjamin Franklin Parkway | lat=39.96581| long=-75.18121| wskazówki=
| telefon=+1 215-763-8100 | tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Niedziela, poniedziałek, czwartek, sobota 10:00-17:00, piątek 10:00-20:45.
}}
* {{zobacz
| name=[https://www.barnesfoundation.org/ Barnes Foundation] | alt= | url= | email=
| adres=2025 Benjamin Franklin Parkway | lat=39.96061| long=-75.17268| wskazówki=
| telefon=+1 215-278-7000 | tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Czw.-Pn. 11:00-17:00.
}}
* {{zobacz
| name=[https://ansp.org/ The Academy of Natural Sciences of Drexel University] | alt= | url= | email=visitorservices@ansp.org
| adres=1900 Benjamin Franklin Parkway | lat=39.957| long=-75.1714| wskazówki=
| telefon=+1 215-299-1019 | tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Śr.-Nd. 10:00-17:00. Dorośli 27 USD, dzieci 23 USD, seniorzy, wojskowi i studenci 24 USD.
}}
* {{zobacz
| name=[https://fi.edu/en The Franklin Institute Science Museum] | alt= | url= | email=reservations@fi.edu
| adres=222 North 20th St | lat=39.958056| long=-75.173611| wskazówki=
| telefon=+1 215-448-1200 | tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Codziennie od 9:30 do 17:00. Dorośli 23 dolary, dzieci do lat 19, seniorzy i żołnierze 21 dolarów.
}}
* {{zobacz
| name=[https://muttermuseum.org/ The Mütter Museum of The College of Physicians of Philadelphia] | alt= | url= | email=info@collegeofphysicians.org
| adres=19 S 22nd St | lat=39.953263| long=-75.176389| wskazówki=
| telefon=+1 215-563 3737 | tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Codziennie od 10:00 do 17:00. Dorośli 20 USD, młodzież (6-18 lat) 15 USD, dzieci (5 lat i młodsze) wstęp bezpłatny; seniorzy i wojskowi 18 USD.
}}
* {{zobacz
| name=[https://rosenbach.org/ The Rosenbach] | alt= | url= | email=info@rosenbach.org
| adres=2008-2010 Delancey Pl | lat=39.9474| long=-75.1751| wskazówki=
| telefon=+1 215-732 1600 | tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Czw.-Sob. 10:30-18:00, Nd. 10:30-16:30. Dorośli 12,50 USD, dzieci (12-18) 7,50 USD, dzieci (5-11) bezpłatnie, dzieci poniżej 5 lat nie mogą uczestniczyć w zajęciach ze względu na politykę szczepień.
}}
* {{zobacz
| name=[https://rodinmuseum.org/ Rodin Museum] | alt= | url= | email=
| adres=2151 Benjamin Franklin Parkway | lat=39.9619| long=-75.1739| wskazówki=
| telefon=+1 215-763 8100 | tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Pn.-pt. 10:00-17:00. Dorośli 12 USD, młodzież i dzieci wstęp wolny, seniorzy 11 USD.
}}
* Warto również odwiedzić dział książek rzadkich w '''Free Library of Philadelphia'''.
* W Center City East znajduje się '''African American Museum''' i '''Atwater Kent Museum of Philadelphia History'''.
* W Old City znajduje się '''National Museum of American Jewish History''' i '''Independence Seaport Museum'''.
* W West Philly znajduje się '''Penn Museum''' (archeologia) i '''Please Touch Museum'''.

=== Miejsca historyczne ===
[[Plik:Eastern State Penitentiary aerial crop.jpg|thumb|upright=1.3|Historic Eastern State Penitentiary na 2027 Fairmount Ave.]]
[[Plik:City hall Philadelphia.jpg|thumb|upright=1.3|Ratusz w Filadelfii przy Penn Square 1, zbudowany w 1894 roku, widziany z S. Broad St.]] 
* {{zobacz
| name=[https://www.nps.gov/inde/index.htm Independence National Historic Park] | alt= | url= | email=
| adres=525 Market St | lat=39.9478| long=-75.1481| wskazówki=
| telefon=+1 215-965-2305 | tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Independence National Historic Park to charakterystyczne miejsce historyczne Filadelfii w Starym Mieście. Znajdują się tam Dzwon Wolności, Independence Hall, Constitution Hall (miejsce Deklaracji Niepodległości i Konstytucji) i inne zabytkowe budynki.
}}
* {{zobacz
| name=[https://www.easternstate.org/ Eastern State Penitentiary] | alt= | url= | email=
| adres=2027 Fairmont Ave | lat=39.968333| long=-75.1725| wskazówki=
| telefon=+1 215-236-3300 | tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Codziennie od 10:00 do 17:00, zamknięte w Święto Dziękczynienia, Wigilię, Boże Narodzenie i Nowy Rok. Eastern State Penitentiary jest reklamowane jako „Najbardziej Historyczne Więzienie Ameryki”. Jest to również miejsce corocznej rekreacji z okazji Dnia Bastylii. W październiku w tym znanym z nawiedzeń więzieniu znajduje się jedna z najpopularniejszych atrakcji miasta na Halloween: nawiedzony dom „Terror Behind the Walls”. Dorośli 17 USD, seniorzy 15 USD, dzieci (7-12) 13 USD, dzieci (poniżej 7 lat) wstęp wolny.
}}
* {{zobacz
| name=[https://www.nps.gov/edal/index.htm Edgar Allan Poe National Historic Site] | alt= | url= | email=
| adres=532 N 7th St | lat=39.96198| long=-75.14998| wskazówki=
| telefon=+1 215-597-1061 | tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Niedziela Piątek Sobota 9:00-17:00. Edgar Allan Poe National Historic Site to dawny dom słynnego amerykańskiego autora powieści kryminalnych i makabrycznych. Bezpłatne.
}}
* {{zobacz
| name=[https://fairmountwaterworks.org/ Fairmount Water Works] | alt= | url= | email=
| adres=640 Waterworks Dr | lat=39.96634| long=-75.18349| wskazówki=
| telefon=+1 215-685-0723 | tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Śr.-pt. 11:00-17:00, sob. 10:00-17:00. Fairmount Water Works udostępnia informacje o lokalnych zlewniach, a także sztukę interpretacyjną. Bezpłatne.
}}

=== Parki ===
[[Plik:LOVE Park Philly.JPG|thumb|upright=1.3|LOVE Park przy 16th St. i JFK Blvd. z Muzeum Sztuki w Filadelfii w tle]]
William Penn zaprojektował Filadelfię tak, aby miała „pięć kwadratów” publicznej, otwartej przestrzeni. Cztery z pięciu kwadratów są teraz parkami miejskimi, w pewnym stopniu symetrycznie położonymi na czterech rogach wyimaginowanego kwadratu otaczającego samo centrum Center City. (Piąty kwadrat, w samym centrum miasta, jest obecnie zajmowany przez City Hall.)

'''Fairmount Park''' to duży park po obu stronach rzeki Schuykill na północny zachód od Center City. East Fairmount Park jest domem dla Smith Memorial Playground, Dell East Concerts i driving range. West Fairmount Park, którego większość została przemianowana na Centennial District, obejmuje Mann Music Center (gdzie latem gra Philadelphia Orchestra), Japanese Tea House, Please Touch Museum dla dzieci w odrestaurowanej Memorial Hall (z obchodów stulecia narodu).

'''LOVE Park''' to plac w pobliżu ratusza, znany z rzeźby Roberta Indiany „LOVE” i przyciągający deskorolkarzy z całego świata (jednak od 2002 zakaz jazdy na deskorolce jest rygorystycznie egzekwowany).

'''Spruce Street Harbor Park''' przybiera atmosferę jarmarku w letnie noce, z kolorowymi hamakami, pływającymi ogrodami, drzewami ozdobionymi kolorowymi światłami, lokalnymi piwami rzemieślniczymi i food truckami z niektórych najpopularniejszych restauracji w Filadelfii.

'''Rittenhouse Square''' (południowo-zachodni park w oryginalnym planie Williama Penna) znajduje się wśród klasycznych i eleganckich hoteli i rezydencji Rittenhouse i przyciąga ludzi z całego świata. Został nazwany na cześć Davida Rittenhouse'a, zegarmistrza i astronoma.

'''Logan Square''' (północny zachód, lepiej znany jako Logan Circle), nazwany na cześć sekretarza Williama Penna, Jamesa Logana, jest bramą do Fairmount Park i obszaru Art Museum. Do 1823 Logan Circle było miejscem egzekucji, a także cmentarzem. W Logan Circle znajduje się Swann Memorial Fountain.

'''Washington Square''' (południowo-wschodni park w pierwotnym planie Williama Penna) znajduje się w pobliżu Independence Hall. Był również używany jako cmentarz i pole garncarskie. '''Franklin Square''' (północny wschód) znajduje się na obrzeżach Chinatown przy 6th Street i Race Streets. Jest domem Philadelphia Park Liberty Carousel, ma pole do minigolfa w stylu Filadelfii, dwa place zabaw, fontannę (nowa technologia powoduje, że woda spada niżej w deszczowe lub wietrzne dni, aby osoby postronne nie zmoczyły się) i sklep z pamiątkami. Centrum '''City Hall''''s Square stanowi duży kompas w ziemi. Prowadzą do niego cztery łuki.

'''Penn Treaty Park''' w North Philly to mały park nad rzeką. W tym miejscu William Penn zawarł słynny traktat pokojowy z Tamanendem, wodzem Indian Lenape.

'''Philadelphia Zoo''', pierwsze zoo w Stanach Zjednoczonych, znajduje się w West Philly.

'''Clark Park''', również w West Philly, oferuje bogaty harmonogram wydarzeń: festiwale, targi staroci, przedstawienia teatralne, koncerty i całoroczny targ rolny.

== Aktywny wypoczynek ==
=== Teatr i muzyka ===
Filadelfia szczyci się szeroką gamą występów na żywo, szczególnie muzycznych. Miejsca można znaleźć w całym Center City East i West, Old City, South Philly i dzielnicach Northern Liberties/Fishtown w North Philly. '''[https://r5productions.com/ R5 Productions]''' promuje mniejsze zespoły i niedrogie pokazy w kilku lokalnych miejscach.

'''Fringe Festival''', odbywający się co roku we wrześniu, to 4-tygodniowe, ogólnomiejskie święto innowacji i kreatywności we współczesnym występie. Każdego września festiwal eksploduje w każdym zakątku Filadelfii, prezentując ponad 1000 artystycznie odważnych występów.

=== Sport ===
[[Plik:Philly (45).JPG|thumb|upright=1.3|Lincoln Financial Field w południowej Filadelfii, siedziba drużyny futbolowej NFL Philadelphia Eagles]]
[[Plik:Citizens Bank Park 2021.jpg|thumb|upright=1.3|Citizens Bank Park w południowej Filadelfii, siedziba drużyny baseballowej Philadelphia Phillies z Major League Baseball]]
[[Plik:Wells Fargo Center - 2019 OWL Grand Finals.jpg|thumb|upright=1.3|Wells Fargo Center w południowej Filadelfii, siedziba drużyny hokejowej Philadelphia Flyers i hokejowej Philadelphia 76ers]]
Filadelfia traktuje sport poważnie i ma prawo do miana stolicy sportu w kraju. Jako jeden z największych obszarów metropolitalnych w USA, Filadelfia ma bogatą historię i kulturę sportu, będąc miejscem narodzin znanych sportowców, takich jak Kobe Bryant. Jednak kiedykolwiek poruszany jest temat amerykańskiego sportu, szybko zauważysz, że Filadelfia jest postrzegana z obrzydzeniem i drwiną. Jest to wynik dwóch z góry przyjętych założeń: 1) drużyny sportowe z Filadelfii miały bardzo mało szczęścia w rywalizacji o mistrzostwa, nie mówiąc już o ich wygrywaniu, 2) kibice z Filadelfii mają opinię twardogłowych i pełnych pasji, którzy celowo angażują się w agresywne zachowania. Chociaż te stwierdzenia nie są nieprawdziwe, nie powinieneś zniechęcać się do dobrej zabawy, wręcz przeciwnie. W rzeczywistości kibice sportowi z Filadelfii są często chwaleni za swoją pasję i dogłębną wiedzę na temat swoich drużyn i zasad ligi, a niewiele miast może pochwalić się tak elektryzującą publicznością jak Filadelfia. Posiadanie drużyn o niestabilnych wynikach we wszystkich głównych sportach nieuchronnie stworzy fanów, którzy będą trzymać się swoich drużyn na dobre i na złe.

* '''[https://www.mlb.com/phillies Philadelphia Phillies]'''. Lokalna drużyna baseballowa miasta. Założona w 1883 roku, jest najstarszą franczyzą w jednym mieście w sporcie zawodowym. Od 2004 roku drużyna gra w Citizens Bank Park, wartym 350 milionów dolarów obiekcie baseballowym w południowej Filadelfii, który jest jednym z najlepszych w wielkich ligach. Do parku można łatwo dojechać metrem, a bilety zaczynają się od 18 dolarów. Jedzenie w parku zostało nazwane najlepszym jedzeniem na stadionie w badaniu widzów Food Network w 2007 roku. Wypatruj Dollar Dog Nights, gdzie hot dogi kosztują tylko 1 dolara. 
* '''[https://www.philadelphiaeagles.com/ Philadelphia Eagles]'''. Drużyna NFL z Filadelfii, która budzi podziały i bez cienia wątpliwości jest najbardziej uwielbiana przez mieszkańców. Pomimo wygrania tylko jednego Super Bowl w sezonie 2017-2018, Eagles są jedną z najbardziej zasłużonych franczyz NFL. Grają na Lincoln Financial Field, tuż obok Citizens Bank Park, od 2003 roku. Znani ze swoich zagorzałych i pełnych pasji fanów, mecze Eagles regularnie wyprzedają się, często jeszcze przed rozpoczęciem sezonu. Aby zobaczyć mecz, najlepiej zarezerwować bilety tak wcześnie, jak to możliwe, i unikać meczów z drużynami NFC East (chociaż są najbardziej rozrywkowe, są najpopularniejsze). 
* '''[https://www.nhl.com/flyers/ Philadelphia 76ers]'''. Miejska drużyna NBA, grająca na Wells Fargo Center, w bezpośrednim sąsiedztwie dwóch głównych stadionów.
* '''[https://www.nhl.com/flyers/ Philadelphia Flyers]'''. Fani hokeja mogą również cieszyć się miejską drużyną NHL, która dzieli Wells Fargo Center z Sixers. 
* '''[https://www.philadelphiaunion.com/ Philadelphia Union]'''. Członkowie Major League Soccer od 2010 roku, Union różnią się od innych drużyn z Filadelfii w czterech największych sportach w Ameryce Północnej tym, że nie grają w South Philly. Mecze domowe rozgrywane są na Subaru Park, ich stadionie piłkarskim nad brzegiem morza w pobliskim przedmieściu Chester. Rezerwowa drużyna Union, Philadelphia Union II, gra również w trzeciej lidze MLS Next Pro w Subaru Park. Stadion gości również NJ/NY Gotham FC, drużynę w National Women's Soccer League z siedzibą na przedmieściach New Jersey w Nowym Jorku, na jeden mecz domowy w każdym sezonie. 
* '''Sporty uniwersyteckie''' – Obszar Filadelfii jest również mekką sportów uniwersyteckich, zwłaszcza koszykówki męskiej. Jednym z terminów, które często zobaczysz lub usłyszysz na stronach sportowych, w talk-showach i ogólnych rozmowach o sporcie, jest „Big 5”. Odnosi się to do zaciętej rywalizacji w koszykówce męskiej, w którą historycznie zaangażowanych było pięć z sześciu głównych uniwersytetów w tym obszarze — Temple, Villanova, Saint Joseph's, Penn i La Salle. Szósty, Drexel, został oficjalnie dodany do rywalizacji po sezonie 2022–23, ale nazwa „Big 5” pozostała (częściowo na naleganie Drexela).
** '''[https://owlsports.com/ Temple Owls]'''. Drużyny sportowe Temple University należą do American Athletic Conference. Drużyna futbolowa, jedyny w mieście program NCAA Division I FBS najwyższej klasy, dzieli Lincoln Financial Field z Eagles. Męska drużyna koszykówki Temple jest regularnym kandydatem do wyróżnień konferencyjnych. Najbardziej znanym obiektem uczelni jest Liacouras Center na terenie kampusu, gdzie odbywają się mecze koszykówki. 
* '''[https://villanova.com/ Villanova Wildcats]'''. Villanova University (często nazywana „Nova”), szkoła katolicka na przedmieściach Main Line w Villanova, ma najbardziej znany w mieście program koszykówki uniwersyteckiej, jest członkiem trudnej konferencji Big East Conference z tytułami krajowymi w 2016 i 2018 roku. Ponieważ Big East nie sponsoruje futbolu, Nova gra w ten sport w drugiej lidze Division I FCS jako członek CAA Football, odrębnej ligi futbolowej prowadzonej przez Colonial Athletic Association. Większość obiektów Villanova znajduje się na terenie kampusu, w szczególności Finneran Pavilion (koszykówka) i Villanova Stadium (piłka nożna). Jednak mecze koszykówki o wysokim profilu często rozgrywane są w Wells Fargo Center. 
* '''[https://sjuhawks.com/ Saint Joseph's Hawks]'''. Uniwersytet Saint Joseph's, podobnie jak Villanova, jest instytucją katolicką i gra w Atlantic 10 Conference (A-10). Koszykówka jest gorącym sportem na terenie kampusu — „Saint Joe's” nie ma drużyny futbolowej. Mecze koszykówki rozgrywane są na terenie kampusu w Hagan Arena. Chociaż jest częścią Wielkiej Piątki, ma szczególnie silną rywalizację z Villanova, a ich mecz lokalnie nazywany jest „Świętą Wojną”. 
* '''Penn Quakers'''. Filadelfijski oddział Ivy League, University of Pennsylvania, również cieszy się bogatą tradycją sportową, szczególnie w koszykówce męskiej. Historycznie, Penn i Princeton dominowały w lidze w tym sporcie, chociaż inne szkoły wyłoniły się jako pretendenci. Penn szczyci się dwoma z najbardziej historycznych obiektów w amerykańskim sporcie — Palestra (koszykówka) i Franklin Field (piłka nożna i lekkoatletyka). Ten drugi jest również domem historycznych zawodów lekkoatletycznych Penn Relays. 
* '''[https://goexplorers.com/ La Salle Explorers]'''. La Salle University to kolejna katolicka instytucja w A-10. Podobnie jak Saint Joe's, nie ma również drużyny futbolowej. Mecze koszykówki rozgrywane są na terenie kampusu w Tom Gola Arena. La Salle Explorers w Wikipedii edytuj
* '''[https://drexeldragons.com/ Drexel Dragons]'''. Drexel University, prywatna świecka instytucja, jest czymś w rodzaju „dziwaka” w krajobrazie sportowym Filadelfii. Pomimo tego, że jest dosłownie tuż obok Penn, nie było częścią Wielkiej Piątki aż do 2023–24. Niemniej jednak Dragons cieszą się silną rywalizacją koszykówki z Penn, znaną jako Battle of 33rd Street — areny drużyn są oddalone od siebie zaledwie o trzy przecznice wzdłuż wspomnianej ulicy. Dragons są członkami CAA wszystkich sportów i podobnie jak Villanova i Saint Joe's nie mają drużyny futbolowej. Mecze koszykówki rozgrywane są na terenie kampusu w Daskalaskis Athletic Center, często nazywanym „The DAC”. 
* Oprócz powyższego, Filadelfia jest najczęstszym miejscem '''[https://armynavygame.com/ meczu Army–Navy]''', jednego z najbardziej kultowych wydarzeń w futbolu akademickim. W grze biorą udział drużyny dwóch najstarszych akademii wojskowych w kraju — Army Black Knights of the United States Military Academy i Navy Midshipmen of the United States Naval Academy. Gra jest przesiąknięta dziesiątkami lat tradycji wojskowych i łączy w sobie zaciętą rywalizację i wzajemny szacunek. Jego data została ustalona na drugą sobotę grudnia, tydzień po meczach o mistrzostwo konferencji FBS, co czyni go ostatnim meczem sezonu regularnego FBS. Kiedy jest w Filadelfii, mecz jest rozgrywany na Lincoln Financial Field; następny jest zaplanowany na „The Linc” w 2027 roku.

== Praca ==
Rynek pracy w Filadelfii stale się rozwija zarówno w mieście, jak i na jego przedmieściach. 975-stopowy (297 m) Comcast Center jest nieustannym przypomnieniem ożywienia gospodarczego Filadelfii i obecności Comcast w mieście. Ponadto Keystone Opportunity Zone nad Powelton Rail Yards w pobliżu stacji 30th St. obiecuje świetlaną przyszłość dla miejsc pracy i nowych budynków biurowych w mieście.

== Nauka ==
[[Plik:Penn campus 2.jpg|thumb|upright=1.3|Uniwersytet Pensylwanii, jeden z najstarszych i najbardziej prestiżowych uniwersytetów w kraju.]]
Filadelfia tętni możliwościami edukacyjnymi. Najbardziej prestiżowym uniwersytetem w mieście jest '''[https://www.upenn.edu/ University of Pennsylvania]''', instytucja Ivy League założona przez Benjamina Franklina w 1740 roku.

Inne uniwersytety to '''Temple University''', '''[https://www.jefferson.edu/ Thomas Jefferson University]''', '''[https://drexel.edu/ Drexel University]''' z jedynym programem kooperacyjnym w okolicy, '''[https://www.lasalle.edu/ La Salle University]''', główny uniwersytet katolicki, '''[https://www.sju.edu/ Saint Joseph's University]''', uniwersytet jezuicki, '''[https://www.unitedlutheranseminary.edu/ United Lutheran Seminary]''', szkoła teologiczna; a także „[https://www.wts.edu/ Westminster Theological Seminary]” w Glenside.

'''[https://www.ccp.edu/ Community College of Philadelphia]''' to wiodąca uczelnia społeczna w Filadelfii.

Szkoły artystyczne to '''[https://www.uarts.edu/ University of the Arts]''', jedna z najbardziej prestiżowych szkół artystycznych w Ameryce, '''[https://www.pafa.org/school Pennsylvania Academy of Fine Arts]''', '''[https://moore.edu/ Moore College of Art and Design]''', uczelnia wyłącznie dla kobiet, '''Hussian College''' i '''Art Institute of Philadelphia'''.

Szkoły zawodowe to '''[https://www.vinology.com/ The Wine School of Philadelphia]''', która oferuje profesjonalne dyplomy sommelierów i winiarzy, a także zajęcia z degustacji wina.

== Zakupy ==
[[Plik:Reading Terminal Market.jpg|thumb|upright=1.3|Rynek Reading Terminal przy Arch St. 1136.]]
[[Plik:Italian Market Vegetable Stand 3000px.jpg|thumb|upright=1.3|Italian Market w południowej Filadelfii]]
Stare Miasto Filadelfii zawsze było centrum handlu, a gdy Filadelfia stała się większym miastem, na Market Street, między Starym Miastem a Ratuszem, powstało wiele sklepów i domów towarowych. Dwa takie charakterystyczne domy towarowe na Market Street to Gimbels i Strawbridge &amp; Clothiers, które w XX wieku musiały mierzyć się z coraz większymi trudnościami w konkurowaniu z podmiejskimi sieciami domów towarowych. W latach 70. otwarto '''Gallery at Market East''', miejskie centrum handlowe z Gimbels i Strawbridge &amp; Clothiers jako głównymi punktami zaczepienia, aby powstrzymać falę sprzedawców detalicznych uciekających z centrum miasta do regionalnych centrów handlowych. Pomimo sukcesu w pierwszej dekadzie działalności, Gallery nie była w stanie konkurować; Gimbels zamknięto w 1986, a Strawbridge's w 2006. Gallery została zastąpiona przez '''Fashion District''' Mall, które znajdowało się tam, gdzie Gallery, z kinem, innymi atrakcjami i sklepami.

Tuż na północny zachód od Fashion District znajduje się '''Reading Terminal Market''', bardzo udany kryty targ publiczny, który został otwarty w 1893 roku w miejscu terminalu głównego Reading Railroad, obecnie części Philadelphia Convention Center, po zamknięciu targowisk na chodnikach na świeżym powietrzu w latach 50. XIX wieku z powodu obaw o zdrowie i bezpieczeństwo. Niektórzy sprzedawcy działają od ponad wieku i sprzedają produkty rolne, mięso, czekoladki i wiele innych, zazwyczaj ręcznie robionych artykułów spożywczych i przedmiotów. Jest wiele małych restauracji i sekcja dla sprzedawców z Pensylwanii (lub Amish).

Ekskluzywna dzielnica handlowa Center City ostatecznie odzyskała swoją pozycję w śródmieściu Filadelfii w latach 80. i 90. XX wieku i rozciąga się wzdłuż Chestnut Streets i Walnut Streets na zachód od Broad Street do Rittenhouse Square, oferując krajowe marki i butiki, od ekskluzywnych Burberry, Tiffany i Diesel po lokalnie zarządzane korporacyjne Anthropologie i Urban Outfitters. Chestnut Street oferuje również większy wybór sklepów średniej klasy, z wieloma strojami dla mężczyzn i kobiet, a także z przecenionymi H&amp;M i Daffy's, i rozciąga się od wschodnich ulic aż do 11th Street do 22nd Street. ''Shoppes at Liberty Place'' mieści się w drugim najwyższym budynku w Filadelfii, a '''The Shops at the Bellevue''' mieści się w zabytkowym budynku na Broad Street.

Jeśli szukasz bardziej wyjątkowego klimatu, są dzielnice handlowe o własnym, odrębnym charakterze. '''3rd Street Corridor''' w Old City ma najlepsze w mieście ekskluzywne, niezależne sklepy detaliczne z modą, sztuką i wzornictwem. Nie można przegapić zabytkowego '''Sugarcube''' dla miłośników mody. Miłośnicy piękna docenią '''Moko''', organiczne studio kosmetyczne wzdłuż korytarza. '''Antique Row''', na Pine Street między 9th a 13th (Center City), jest domem dla mieszanki sklepów z antykami i lokalnych butików z upominkami i rzemiosłem. '''Italian Market''' w South Philly to uliczny targ na świeżym powietrzu ze świeżymi produktami i jedzeniem; chociaż była to dzielnica głównie włoska, obecnie jest tam duży napływ Meksykanów. '''Chinatown''' (Center City) jest podobne do wielu innych podobnych Chinatown w różnych miastach USA, jako etniczna enklawa azjatycko-amerykańskich imigrantów i mieszkańców.

== Gastronomia ==
=== Cheesesteaks ===
[[Plik:Cheesteak etiquitte.jpg|thumb|upright=1.3|Tabliczka informująca jak zamówić cheesesteaka w restauracji Pat's King of Steaks przy E. Passyunk Ave. 1237.]]
[[Plik:philly_cheesesteak.jpg|thumb|upright=1.3|Cheesesteak z serem Provolone i cebulą z restauracji Jim's Steak przy 400 South St.]]
Żadna podróż do Filadelfii nie jest kompletna bez spróbowania '''cheesesteaka''', najsłynniejszego lokalnego jedzenia z Filadelfii, kanapki zrobionej ze świeżej bułki wypełnionej grillowaną wołowiną i serem (a także cebulą, pieczarkami i innymi opcjonalnymi dodatkami). Duchowymi domami cheesesteaka są '''[https://www.patskingofsteaks.com/ Pat's King of Steaks]''', gdzie cheesesteak został wynaleziony, oraz '''Geno's Steaks''', gdzie twierdzą, że ulepszyli wersję Pat's. Znajdują się one naprzeciwko siebie w South Philly na skrzyżowaniu 9th Street i Passyunk Avenue.

Istnieje wiele sposobów na zamówienie cheesesteaka. Niektóre cheesesteaki są robione z siekanego steka (Pat's i Geno's), podczas gdy inne są robione z pokrojonego w plastry top-round (Steve's). Podczas gdy Cheez-Wiz jest lokalnym przysmakiem, wiele osób lubi również ser amerykański lub provolone na swoich cheesesteakach. Sposób podania sera ma ogromne znaczenie. Niektóre lokale serwujące cheesesteaki po prostu kładą ser na wierzchu, aby się roztopił (Pat's i Geno's), podczas gdy inne, takie jak Steve's, nakładają gorący, roztopiony ser na wierzch, dodając do pysznego tłuszczu z mięsa. Każdy miejscowy powie ci również, że najważniejszą częścią cheesesteaka (lub hoagie, jeśli o to chodzi) jest bułka, dlatego wielu uważa, że ​​trudno jest odtworzyć cheesesteaka poza regionem Filadelfii. Wielu wysiedlonych mieszkańców Filadelfii, którzy otworzyli własne restauracje gdzie indziej, miało problemy z przygotowaniem autentycznych cheesesteaków i importują swoje bułki z okolic Filadelfii.

Chociaż Pat's i Geno's są najsłynniejszymi lokalami serwującymi cheesesteaki, są dalekie od najlepszych. Jest wiele innych do wyboru, szczególnie w południowej Filadelfii — '''John's Roast Pork''' w Snyder i przy alejce Weccacoe jest uważany przez wielu miejscowych za wyróżniający się. John's oferuje to, co radio sportowe 610 WIP's Cheesesteak Challenge nazwało najlepszym cheesesteakiem w mieście, a także wybitną kanapkę z pieczoną wieprzowiną. Ludzie odwiedzający John's często przyprowadzają przyjaciela i dzielą się cheesesteakiem i kanapką z pieczoną wieprzowiną. Na drugim miejscu na liście 610 cheesesteak znajduje się '''Steve's Prince of Steaks''' w północno-wschodniej Filadelfii, który ma 2 świetne lokale. Podają tam również pyszne frytki z serem, które można jeść z serem wiz, amerykańskim lub provolone. Wielu lubi '''[https://www.jimssteaks.com/ Jim's Steaks]''' lub '''[https://tonylukes.com/ Tony Luke's]'''. „The Great Northeast” to także dom '''[https://www.joessteaks.com/ Joe's Steaks + Soda Shop]''', uroczej, drogeryjnej restauracji na Torresdale Avenue w pobliżu rzeki Delaware. Żaden miłośnik cheesesteaków nie może się tak nazywać bez odwiedzenia '''[https://dalessandros.com/ Dalessandro's Steaks]''' lub Chubby's na Henry Avenue w dzielnicy Roxborough w północno-zachodniej Filadelfii (na północ od Manayunk i East Falls). Jedne z lepszych steków w tym regionie można znaleźć w restauracji Sorrentino's na Cresson w Manayunk, która oferuje wyłącznie dania na wynos. Sonny's w Old City, na Market St między 3. a 4. ulicą, serwuje również doskonałego cheesesteaka w lokalu niedaleko Independence Hall. Innym godnym uwagi sandwiczem w Filadelfii jest pieczona wieprzowina, którą można znaleźć w DiNic's w [https://readingterminalmarket.org/ Reading Terminal Market], Tony Luke's, John's lub w wersji latynoskiej w '''[https://www.hollyeats.com/porkyspoint/ Porky's Point]'''. Na koniec, najlepsza kanapka z pieczoną wołowiną w mieście podawana na lokalnie pieczonej bułce Sarcone's jest w '''caffe chicco'''.

Ostrzeżenie przed zamówieniem cheesesteaka, szczególnie w często zatłoczonych Pat's i Geno's — wiedz, jak zamawiać. W tych zatłoczonych i nastawionych na szybką obsługę lokalach panuje postawa „nie ma dla ciebie zupy”, która naprawdę może wyróżnić turystę. Sposób zamawiania jest następujący: Zakłada się, że zamierzasz zamówić cheesesteaka, więc jeśli nie zamierzasz tego robić, nie określaj tego. Najpierw powiedz, jaki jest rodzaj sera — zazwyczaj dostępne są tylko sery '''American''', '''Provolone''' i '''Whiz'''. Poproś o ser Swiss na własne ryzyko. Jedynym dodatkiem, którego nie znajdziesz w słoiku poza stoiskiem, będzie smażona cebula; '''z''' (lub „wit” w żargonie Philly) lub''''bez''' („witout”) określi twoje preferencje w tej kwestii. Tak więc „Whiz „Wit”, Provolone „Witout” itd. Niezbyt skomplikowane i prosty sposób na spędzenie miłego lokalnego momentu podczas podróży.

=== Jedzenie lokalne i uliczne ===
[[Plik:Wawa Market.jpg|thumb|upright=1.3|Sklepy całodobowe Wawa cieszą się popularnością w całej Filadelfii i jej przedmieściach]]
Cheesesteaki można znaleźć również w '''[https://readingterminalmarket.org/ Reading Terminal Market]''' na 12th i Arch Sts. Tutaj odwiedzający znajdą wiele stoisk z produktami rolnymi, mięsem, kwiatami i wypiekami. Reading Terminal Market to dobre miejsce na lunch, jeśli jesteś w okolicy. Mnogość sprzedawców i niskie ceny zapewniają mnóstwo opcji na szybki posiłek. Jest to również dom jednego z najlepszych precli w mieście (Miller's).

Najsłynniejszą przekąską w Filadelfii jest solony '''miękki precel''', który, chociaż ma kształt z trzema otworami jak miękkie precle wszędzie indziej, wyróżnia się tym, że jest spłaszczony w szeroki prostokąt i jest wykonany w długich łańcuchach, w których połączone są szerokie boki precli. Osoba może zazwyczaj kupić dwa, trzy lub więcej połączonych precli w sklepie spożywczym lub u ulicznego sprzedawcy. Cena jest niska, szczególnie w porównaniu do krajowych marek sprzedawanych w innych miastach i centrach handlowych. W przeciwieństwie do precli podawanych w wielu innych miastach, precle z Filadelfii nie są podawane na gorąco, ale w temperaturze pokojowej i często jedzone z musztardą.

Najsłynniejsza słodka przekąska pochodzi od marki '''Tastykake'''. Ich główna fabryka znajduje się w Navy Yard na dalekim południu Filadelfii, więc każdy smak i rodzaj TastyKake jest sprzedawany w Filadelfii i zwykle są one bardzo świeże, ponieważ nie muszą podróżować daleko do sklepu detalicznego.

Również unikatowe dla tego obszaru są '''[https://www.peanutchews.com/ Goldenberg's Peanut Chews]''', batonik czekoladowy wielkości kawałka z ciągnącym się orzechowym środkiem. Pierwotnie opracowany jako wysokoenergetyczny batonik w czasie I wojny światowej, ale nadal popularny do dziś!

'''Scrapple''' to ulubione danie domowe rdzennych mieszkańców Filadelfii. Najlepiej opisane jako doprawione śniadaniowe danie wieprzowe, scrapple ma pochodzenie pensylwańsko-holenderskie i jest wytwarzane z produktów ubocznych wieprzowiny (lepiej nie wiedzieć dokładnie, co się w nim znajduje) i mąki kukurydzianej, gotowanych na gęsty pudding, formowanych w bochenek, krojonych i smażonych. Znajdziesz go w menu śniadaniowym wielu osiedlowych jadłodajni w Filadelfii. Poproś o bardzo chrupiące.

Inne potrawy z Filadelfii to Philadelphia Cream Cheese, lód wodny i hoagies.

Fabryka Kraft/Nabisco znajduje się na dalekim północnym wschodzie Filadelfii przy Byberry i Roosevelt Blvd. Przejedź tam z opuszczonymi szybami i powąchaj!

'''Wawa''' to sieć lokalnych sklepów typu convenience podobna do 7-Eleven. Są najbardziej znane ze swoich terminali do zamawiania delikatesów, które pozwalają określić za pomocą ekranu dotykowego, co dokładnie chcesz w kanapce. Chociaż miejscowi odmawiają uznania cheesesteaków Wawa za autentyczne, ze względu na użycie mielonej wołowiny zamiast wołowiny w plastrach lub kostkach, opcja Wawa jest nadal pyszna i możesz ją dostosować do swoich potrzeb, korzystając z szerokiej gamy opcji. Wiele sklepów oferuje również przy ladzie odpowiednio grube i ciastowate świeże miękkie precle.

=== Wykwintne dania ===
Filadelfia ma niezwykle '''dynamiczną scenę''' kulinarną, a wielu młodych i przedsiębiorczych nowych szefów kuchni przybywa do City of Brotherly Love ze względu na jego kulturę jedzenia. Lokalni restauratorzy, tacy jak [https://starr-restaurants.com/ Stephen Starr], '''[https://vetricucina.com/ Marc Vetri]''', Iron Chefs '''[https://morimotorestaurant.com/ Masaharu Morimoto]''' i '''[https://garcesgroup.com/ Jose Garces]''', i inni stali się powszechnie znani i gwiazdami kulinarnymi, przekształcając scenę kulinarną Filadelfii i eksportując jej koncepcje do innych części kraju. Scena jest częściowo wspierana przez kulturę żywności ekologicznej i zrównoważonej pochodzącej od lokalnych rolników.

=== BYOBs ===
Drakońskie przepisy dotyczące alkoholu w Pensylwanii sprawiają, że uzyskanie licencji na sprzedaż alkoholu jest dla restauracji bardzo kosztowne i niewygodne. W rezultacie wiele restauracji — w tym niektóre z najlepszych — stosuje zasadę '''BYOB''', czyli „Przynieś własną butelkę” (''Bring Your Own Bottle''). Restauracje te reklamują swój status BYOB i zazwyczaj pomagają, dostarczając korkociągi, szklanki lub wodę sodową, pod warunkiem, że dostarczysz piwo, wino lub mocne alkohole. Będziesz musiał odebrać wino lub mocne alkohole w sponsorowanym przez państwo sklepie z alkoholem lub sześciopaki lub pojedyncze piwa w lokalnym barze lub sklepie z butelkami, które są dobrymi miejscami do znalezienia różnych piw rzemieślniczych. Sklepy całodobowe nie sprzedają napojów alkoholowych. Nawet jeśli nie pijesz lub nie chcesz pić, jedzenie w BYOB może się opłacić, ponieważ restauracja nie musi płacić za licencję i może pobierać nieco mniej za jedzenie.

== Życie nocne ==
[[Plik:Chestnut Street at Night.jpg|thumb|upright=1.3|Chestnut St. nocą]]
[[Plik:McGillin's Olde Ale House exterior.jpg|thumb|upright=1.3|McGillin's Olde Ale House przy Drury St. 1310 w Center City East]]
Ze względu na skomplikowane przepisy stanowe dotyczące napojów alkoholowych w [[Pensylwania|Pensylwanii]] większość supermarketów nie może sprzedawać piwa ani napojów spirytusowych, chociaż niektóre sklepy osiedlowe mogą to robić, a niektóre sklepy spożywcze sprzedają piwo i mają ograniczony wybór win. Państwowe sklepy z alkoholem o nazwie Fine Wine i Good Spirits są wszędzie, ale nie sprzedają piwa, a dystrybutorzy piwa sprzedają piwo tylko hurtowo i są rozproszeni w niewygodnych miejscach, a żaden z nich nie będzie otwarty do późna. Częściowo z powodu tej skomplikowanej struktury Filadelfia ma widocznie silną, publiczną '''kulturę piwa''', celebrowaną podczas wydarzeń takich jak coroczny letni '''Philly Beer Week''' lub '''Philly Craft Beer Festival''' w marcu.

Lokalne piwa to '''Yuengling''', '''Yards''' lub '''Troegs'''. Wiele barów będzie miało zróżnicowany wybór piw, które już znasz i kochasz, obok tych, o których nigdy nie słyszałeś. Jeśli kiedykolwiek utkniesz w martwym punkcie, ale nie chcesz wyglądać nie na miejscu, po prostu poproś o „'''lager'''”, co w Filadelfii oznacza Yuengling Traditional Lager, bursztynowe piwo typu lager sprzed prohibicji, dość różniące się od masowego jasnego piwa typu lager, które można znaleźć gdzie indziej. Możesz również zamówić „'''Citywide Special'''”, czyli kieliszek domowej whisky z puszką lub butelką jasnego piwa typu lager, zwykle Pabst Blue Ribbon lub Miller Lite.

Głównie większość '''życia nocnego''' rozgrywa się w Center City (Zachód i Wschód) oraz w Old City. Obszary wokół Rittenhouse Square w Center City oraz Headhouse Square i Penn's Landing w Old City to popularne miejsca, w których znajduje się wiele barów i klubów, z których wiele przyciąga modnych, młodych, ładnych ludzi z przedmieść lub uniwersytetów. Nieco dalej, szybko rozwijająca się dzielnica Northern Liberties to kolejne solidne miejsce do życia nocnego z bardziej „yuppie” lub „hipsterskim” klimatem. Kolejną dzielnicą, która ma tętniące życiem nocne życie, jest [https://manayunk.com/ dzielnica Manayunk].

Jednak bary można znaleźć w niemal każdym zakątku Filadelfii, a nic nie jest bardziej charakterystyczne dla Filadelfii niż '''lokalny bar''' jako domyślne miejsce spotkań towarzyskich; każda dzielnica ma jeden lub dwa tuż za rogiem, nawet jeśli jest to ciemna, zaniedbana knajpa bez odpowiedniego oznakowania i tłumu stałych bywalców klasy robotniczej lub nowy, ale wyglądający na stary pub przyciągający yuppies miejscami na zewnątrz i muzyką na żywo. Każda duża ulica lub znana dzielnica będzie miała swój własny wybór barów, a każdy z tych lokali będzie odpowiadał tłumowi, czy to studentom, fanom sportu, hipsterom czy klubowiczom. W szczególności ulice i dzielnice z godną uwagi kolekcją miejsc do picia, nie wliczając Center City, Old City lub Northern Liberties, obejmują University City i West Philly; South Street i Passyunk Ave w South Philly; oraz Art Museum District.

Latem dzielnica Center City District sponsoruje '''Center City Sips''', Happy Hour w całym centrum miasta, odbywający się w każdą środę od 17:00 do 19:00, w ramach którego wiele barów i restauracji bierze udział w specjalnych promocjach na drinki: piwo za 4 dolary, wino za 5 dolarów i koktajle za 6 dolarów, a zazwyczaj oferowane są także specjalne dania.

=== Quizzo ===
Mówi się, że Filadelfia wymyśliła lub przynajmniej spopularyzowała popularne wydarzenie '''pub trivia''', które jest tutaj znane jako '''[https://quizotrivia.com/ Quizzo]''', które są nazywane różnymi innymi nazwami, takimi jak „quiz nights”, gdy rozszerzyły się na inne części Stanów Zjednoczonych. Urodzony w Filadelfii Patrick Hines po raz pierwszy zaczął organizować gry Quizzo w New Deck Tavern w University City w 1993 roku (choć pisał to z jednym „z”, jak w „Quizo”), a drugą rozpoczął w Fergie's Pub w Center City w 1995 roku; obecnie w Filadelfii jest wiele innych barów organizujących własne wieczory Quizzo, a chociaż Hines przeprowadził się do [[Irlandia|Irlandii]], nadal pisze pytania do kilku lokalnych barów. Jeśli uda ci się znaleźć w grze (musisz mieć drużynę i niepotrzebnie długą i/lub zabawną nazwę drużyny lub sprawdzić, czy możesz dołączyć do którejś jako wolny agent), to fajny sposób na spędzenie wieczoru, ale bądź przygotowany na to, że zostaniesz całkowicie w tyle za fanami quizów, którzy regularnie grają.

=== Browary ===
* '''Philadelphia Brewing Company''' produkuje różnorodne piwa. Jeśli nie możesz dotrzeć do browaru (lub znaleźć go w barze), możesz odebrać zestaw degustacyjny (24 butelki) za około 30 USD u dystrybutora piwa.
* '''[https://yardsbrewing.com/ Yard's Brewing]'''. Produkuje różnorodne piwa, ale szczególnie Philadelphia Pale Ale, ESA (szczególnie jeśli znajdziesz je w formacie beczkowym) i piwa rewolucji. Historycznie certyfikowane piwa z receptur związanych z Benem Franklinem, Jeffersonem i porter nazwany na cześć gen. Washingtona. Dostępne przez Spring Garden Station na Market Frankford el.

=== Browary restauracyjne ===
* '''Earth Bread and Brewery''' - Znani zarówno z dobrze warzonego piwa, jak i pieczywa oraz lokalnych produktów spożywczych.
* '''Dock Street Brewery''' - Dwie lokalizacje w zachodniej i południowej Filadelfii. Słyną również z pizzy.
* '''Manayunk Brewery and Restaurant''' - Znajduje się w dzielnicy Manayunk, tuż przy Main St.
* '''Iron Hill Brewery''' - Lokalna sieć browarów restauracyjnych, która ma dwie lokalizacje w granicach miasta, jedną w Chestnut Hill i jedną w Market East.

== Imprezy ==
[[Plik:Aqua2007.jpg|thumb|upright=1.3|Mummers Parade, odbywająca się corocznie w Nowy Rok od 1901]]
* '''Maraton w Filadelfii''' to również coroczne wydarzenie. Ten maraton odbywa się co trzecią niedzielę listopada. Są trzy wyścigi: pełny maraton, półmaraton i „Rothman Institute 8k”.
* Co roku na początku lipca w Penns Landing odbywa się '''festiwal lodów All-You-Can-Eat'''. 5 USD, dzieci poniżej 6 lat wchodzą za darmo.
* '''Philadelphia Flower Show''', jedna z największych na świecie krytych wystaw kwiatów, odbywa się każdej wiosny w Pennsylvania Convention Center.
* '''AIDS Walk Philly''' odbywa się co roku w październiku. Jest to 8,2-milowy (13-kilometrowy) spacer, który zaczyna się i kończy na Eakins Oval (przed schodami Philadelphia Art Museum). Pierwszy spacer odbył się w 1987 roku i w tym roku zebrano 33 000 USD. Od tego czasu wydarzenie stało się coroczne.
* '''Mummers Parade''' odbywa się każdego Nowego Roku. Pierwsza oficjalna parada odbyła się 1 stycznia 1901. Lokalne kluby (zwykle nazywane stowarzyszeniami noworocznymi) rywalizują w jednej z czterech kategorii (Comics, Fancies, String Bands i Fancy Brigades). Przygotowują wyszukane kostiumy i ruchome dekoracje, których ukończenie zajmuje miesiące. Parada ponad 10 000 maszerujących przechodzi około 3 mil na północ ulicą Broad Street, zaczynając w południowej Filadelfii i kończąc w pobliżu ratusza w Center City.
* '''Made In America Festival''' to coroczny festiwal muzyczny odbywający się w weekend Labor Day na Benjamin Franklin Parkway. Podczas gdy raperzy przyciągają największą uwagę, występują zespoły z tak różnych gatunków muzycznych, jak free-jazz, metalcore i pop.
* '''West Philly Porchfest''' to uwielbiany coroczny festiwal muzyki zrób-to-sam, w ramach którego odbywają się bezpłatne pokazy na gankach w całej zachodniej Filadelfii.
* '''Festiwal Odunde''' odbywa się w promieniu ponad kilkunastu przecznic w dzielnicy Graduate Hospital w jedną niedzielę każdego roku w czerwcu. Setki stoisk i kilka scen muzycznych celebruje Afrykę i afrykańską diasporę.

== Noclegi ==
=== Hostele ===
W granicach miasta Filadelfia jest domem dla dwóch hosteli, oba są powiązane z Hostelling International USA:

* {{Znacznik|'''Apple Hostels of Philadelphia'''|39.94889 |-75.14528 |typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''[https://applehostels.com/ Apple Hostels of Philadelphia]''', 32 S Bank St, (''Stare Miasto''), ☏ +1 215-922-0222, philly@applehostels.com. Mniej niż 3 przecznice od Dzwonu Wolności i Independence Hall, bezpłatny bezprzewodowy Internet (dla podróżnych z laptopami), bezpłatna pościel, brak godzin policyjnych, brak zamknięć. Przystępny cenowo, czysty hostel z mnóstwem bezpłatnych zajęć, przyjaznym i kompetentnym personelem oraz wieloma wycieczkami na zewnątrz, które można zarezerwować w recepcji czynnej 24 godziny na dobę. 
* {{Znacznik|'''HI — Chamounix Mansion Hostel'''|40.00377 |-75.19635 |typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''[https://phlmansion.org/ HI — Chamounix Mansion Hostel]''', 3250 Chamounix Dr (''West Fairmount Park''), ☏ +1 215-878-3676. Na malowniczym urwisku nad rzeką Schuylkill i 45 minut od atrakcji kulturalnych i historycznych centrum Filadelfii. Powiązany z Hostelling International

=== Hotele ===
W Filadelfii znajduje się wiele hoteli. Ceny zazwyczaj wahają się od 100 do 200 dolarów za noc, z wyłączeniem tygodni z dużymi targami. Center City jest domem dla szerokiej gamy sieci hoteli średniej i wysokiej klasy, które można znaleźć w pięciu głównych obszarach:

* Convention Center: Loew's, Marriott, Courtyard by Marriott, Residences at the Marriott, Four Points, Hampton Inn, Le Meridien, Hilton Garden, Travelodge, Clarion Suites
* Rittenhouse/West Market-Palomar, Latham, Rittenhouse hotel, Bellevue at Stratford, Ritz Carlton, Embassy Suites, Four Seasons, Crowne Plaza, Sofitel, Club Quarters, Windsor Suites, Westin
* East of Broad/Washington Sq West-Doubletree, Alexander Inn, Independent Hotel, Holiday Inn, Rodeway Inn, Parker Spruce
* Old City (w pobliżu Independence Hall)-Sheraton Society Hill, Penn's View, Comfort Inn, Hyatt, Omni, Holiday Inn, Best Western
* Philadelphia International Airport w południowej Filadelfii

== Kontakt ==
Filadelfia jest w pełni objęta zasięgiem wszystkich głównych amerykańskich firm telefonii komórkowej. Telefony AT&amp;T, Verizon, Sprint i T-Mobile będą w pełni obsługiwane w większości części miasta. Jak zawsze, obsługa wewnątrz różni się w zależności od siły sygnału, marki telefonu i składu samego budynku. AT&amp;T podpisało umowę z SEPTA na świadczenie usług bezprzewodowych w tunelach tranzytowych.

== Bezpieczeństwo ==
Filadelfia ma poważny problem z przestępczością. Już pod koniec lat 80. XX wieku nadano jej niesławny przydomek „Killadelphia”. Nawet do dziś miasto cierpi z powodu jednych z najwyższych wskaźników przestępczości w USA. Jednak, jako regułę, ważne jest, aby wiedzieć, że miejsca, w których odwiedzający prawdopodobnie spędzą czas, są bezpieczne i dobrze strzeżone, więc bądź poinformowany o miejscach, które są popularne wśród turystów.

==== Obszary ====
Center City i okoliczne dzielnice mają bardzo niski wskaźnik przestępczości (jeden z najniższych w kraju). Zamożniejsze dzielnice, takie jak Rittenhouse Square, Old City i Society Hill, są bezpieczne, podobnie jak Northeast Philadelphia (w większości), Northwest Philadelphia, Art Museum Area, Chinatown, Parkway i Bella Vista. Niektóre drobne przestępstwa (głównie kieszonkowcy) zdarzają się, ale znacznie rzadziej, niż sugerują media. South Philadelphia jest ogólnie bezpieczna, chociaż niektórych części należy unikać nocą (zwłaszcza tych w pobliżu I-95).

Z drugiej strony, inne części miasta zmagają się z szerzącą się przestępczością. Działalność przestępcza miasta jest przytłaczająco skoncentrowana w North Philadelphia (z bardzo znaczącym wyjątkiem Temple University), Far West Philadelphia (chociaż ten obszar odnotował poprawę) i Southwest Philadelphia. Te obszary nie są zbyt interesujące dla turystów, ale zachowaj ostrożność, jeśli się tam zapuścisz.

==== Przestępstwa i oszustwa bez użycia przemocy ====
Kradzieże kieszonkowe i oszustwa nie są w Filadelfii tak powszechne jak w innych miastach, ale zagrożenie napadu lub zaczepienia przez niechciane osoby pozostaje realne, więc uważaj na swoje rzeczy. Jednym ze znanych oszustw jest „fotografowanie” przez bezdomnych mężczyzn w pobliżu pomnika Rocky'ego w Philadelphia Museum of Arts.

==== Ruch samochodowy ====
Uważaj na ruch uliczny, przechodząc przez główne skrzyżowania — w Filadelfii, podobnie jak w wielu dużych miastach, zawsze trzeba chodzić, przechodzić i jeździć defensywnie. Kręta autostrada Schuylkill oferuje piękne widoki, szczególnie w okolicach Boathouse Row, ale nie próbuj cieszyć się nimi z samochodu; przy dużych prędkościach, rzece po jednej stronie i ostrych skałach po drugiej, to pewny sposób na spowodowanie wypadku.

==== Sport ====
Choć często jest to wyolbrzymiane, kibice sportowi z Filadelfii zyskali reputację bardzo namiętnej i niesławnej grupy. Zaleca się zachowanie szczególnej czujności podczas uczestnictwa w ważnym meczu sportowym w Sports Complex, szczególnie tym, którzy mają odwagę nosić strój drużyny przeciwnej na wrogim terytorium. Dla tych kibiców najlepiej jest nie prowokować wiernych kibiców z Filadelfii i przyjmować ich ciosy bez zastanowienia, ponieważ kibice byli atakowani, a nawet poważnie ranni w bójkach w Sports Complex i wokół niego, a także w całym mieście.

==== Przedmieścia Filadelfii ====
Choć Filadelfia ma historię przestępczości, reszta Doliny Delaware należy do najbezpieczniejszych obszarów metropolitalnych w USA, choć w niektórych miejscach, takich jak [[Camden (New Jersey)|Camden]] (po drugiej stronie rzeki Delaware w stanie [[New Jersey]]), [[Reading (Pensylwania)|Reading]], [[Tinicum Township]] i [[Chester (Pensylwania)|Chester]], wskaźnik przestępczości jest bardzo wysoki, dlatego turyści powinni zachować ostrożność podczas zwiedzania tych regionów.

== Informacje turystyczne ==
* [https://www.discoverphl.com/ Odwiedź witrynę internetową Discover Philadelphia]

=== Konsulaty ===
* [[Plik:Flag of Belgium.svg|20px]] '''Belgia (honorowy)''', 1701 Market St, ☏ +1 215-963-5092, sjannetta@morganlewis.com. 
* [[Plik:Flag of Denmark.svg|20px]] '''Dania (honorowy)''', 1650 Market Street, Suite 1800, ☏ +1 215-864-7059, faks: +1 215-864-7123, kufflerj@whiteandwilliams.com. 
* [[Plik:Flag of France.svg|20px]] '''Francja (honorowy)''', One Penn Center, 1617 JFK Blvd Suite 1500, ☏ +1 215-557-2975, faks: +1 215-557-2990, consulfrancais@yahoo.com. 
* [[Plik:Flag of Germany.svg|20px]] '''Niemcy (honorowy)''', One Penn Center, 1617 John F. Kennedy Blvd Ste 340, ☏ +1 215-568-5573, faks: +1 215-665-0375, honconsulphila@aol.com. 
* [[Plik:Flag of Israel.svg|20px]] '''Izrael''', 1880 John F Kennedy Boulevard #1818, ☏ +1 267-479-5800, faks: +1 267-479-5855, information@philadelphia.mfa.gov.il. 
* [[Plik:Flag of Italy.svg|20px]] '''Włochy''', 100 S 6th St, 1026 Public Ledger Bldg, ☏ +1 215-592-7329, faks: +1 215-592-9808, urp.filadelfia@esteri.it. 
* [[Plik:Flag of Mexico.svg|20px]] '''Meksyk''', 111 S Independence Mall E, Bourse Bldg Ste 1010, ☏ +1 215-922-4262, faks: +1 215-923-7281. edytuj
* [[Plik:Flag of the Netherlands.svg|20px]] '''Holandia (honorowy)''', philadelphia@nlconsulate.com. 
* [[Plik:Flag of Norway.svg|20px]] '''Norwegia (honorowy)''', 1735 Market Street (BNY Mellon Center, Suite 3750), ☏ +1 215-564 5708, norconsul@verizon.net. 
* [[Plik:Flag of Portugal.svg|20px]] '''Portugalia (honorowy)''', 7950 Loreto Ave, ☏ +1 215-745-2889, faks: +1 215-745-2867. 
* [[Plik:Flag of Sweden.svg|20px]] '''Szwecja (honorowy)''', Larson &amp; Scheuritzel, Centre Square West, Suite 3510, 1500 Market Street, ☏ +1 267-507-6174, philadelphia@consulateofsweden.org.

== Gdzie dalej ==
[[Plik:Longwood 2011 09 02 0295 (6160246987).jpg|thumb|upright=1.3|Piękny park przyrodniczy, fontanny i krajobrazy Longwood Gardens można znaleźć nieco mniej niż godzinę jazdy od Filadelfii w [[Kennett Square]]]]
=== Pensylwania ===
* '''[[Allentown]]''', trzecie co do wielkości miasto Pensylwanii, jest bogate w historię, przyczyniając się zarówno do amerykańskiej rewolucji, jak i industrializacji kraju, a także jest domem Dorney Park.
* '''[[Doylestown (Pensylwania)|Doylestown]]''' - przeglądaj muzea światowej klasy, w tym słynne James A. Michener Art Museum, Moravian Pottery &amp; Tile Works, Mercer Museum i Fonthill, 44-pokojową rezydencję, która była pokazywana w programie A&amp;E „America’s Castles”.
* '''[[Gettysburg]]''', historyczne miejsce najkrwawszej i najważniejszej bitwy amerykańskiej wojny secesyjnej, która odwróciła losy wojny na korzyść Unii. Lincoln wygłosił tutaj później swoje przemówienie w Gettysburgu.
* '''[[Harrisburg]]''', stolica stanu Pensylwania.
* '''[[Hershey (Pensylwania)|Hershey]]''', siedziba Hershey Park.
* '''[[Kennett Square]]''', miejsce pięknych ogrodów Longwood Gardens, obejmujących ponad tysiąc akrów zadbanych krajobrazów i fontann.
* '''[[King of Prussia]]''', miasto na północny zachód od Filadelfii, w którym znajduje się King of Prussia Mall, największe centrum handlowe w Stanach Zjednoczonych pod względem wynajmowanej powierzchni handlowej, z ponad 400 sklepami.
* '''[[Lancaster (Pensylwania)|Lancaster]]''', dom Pensylwańskich Amishów.
* '''[[Langhorne]]''', dom Sesame Place, jedynego w swoim rodzaju parku rozrywki skierowanego do małych dzieci, przedszkolaków i uczniów szkół podstawowych; około 30-45 minut od Filadelfii.
* '''[[Lehigh Valley]]''', region wschodniej Pensylwanii mniej więcej w równej odległości od Filadelfii i [[Nowy Jork|Nowego Jorku]] z bogatą historią, w tym jako epicentrum rewolucji przemysłowej.
* '''[[New Hope]]''', duże centrum handlowe na północ od Filadelfii.
* '''[[Gory Poconos i Endless]]''', gdzie znajdują się niektóre ośrodki narciarskie i inne ośrodki górskie.
* '''[[Valley Forge]]''', historyczne miejsce, w którym Waszyngton i Armia Kontynentalna obozowały podczas brutalnej zimy 1777-78 po upadku Filadelfii podczas amerykańskiej wojny o niepodległość.
* '''[[Washington Crossing]]''', historyczne miejsce wojny o niepodległość, gdzie Washington rozpoczął jeden z najbardziej złożonych i odważnych rajdów, potajemnie przekraczając rzekę Delaware w nocy 25 grudnia 1776, przed zwycięskim atakiem z zaskoczenia w bitwie pod Trenton.
* '''[[York (Pensylwania)|York]]''', historyczne miejsce wojny o niepodległość.

=== New Jersey ===
* '''[[Jersey Shore]]''', w tym '''[[Atlantic City]]''', '''[[Cape May]]''', '''[[Ocean City (New Jersey)|Ocean City]]''' i '''[[Wildwood (New Jersey)|Wildwood]]'''. Wizyta na wybrzeżu Jersey jest lokalnie nazywana „zejściem na brzeg”. Atlantic City jest domem dla Borgata, Caesar's i kilku innych kasyn. Cape May oferuje wycieczki historyczne (i wycieczki z duchami!) po mieście. I hej, to świetny sposób na ochłodzenie się i odpoczynek — i być może spalenie tego cheesesteaka!
* '''[[Princeton]]''' w stanie New Jersey, siedziba Princeton University, to bogate, ładne, otoczone drzewami miasto.

=== Delawere ===
* '''[[New Castle (Delawere)|New Castle]]''', na południe od Filadelfii, to spokojne, urokliwe miasteczko.

=== Gdzie indziej ===
* Do '''[[Nowy Jork|Nowego Jorku]]''' można dojechać w 1 godzinę 20 minut pociągiem Amtrak, a nieco dłużej autobusem lub pociągiem SEPTA do '''[[Trenton]]''', a następnie pociągiem NJ Transit do New York Penn Station. Jazda samochodem jest możliwa, ale niezalecana ze względu na korki i problemy z parkowaniem w Nowym Jorku.
* '''[[Baltimore]]''' jest oddalone o 2 godziny na południe autostradą I-95 samochodem lub około 60-75 minut pociągiem Amtrak.
* '''[[Waszyngton]]''', stolica Stanów Zjednoczonych, jest oddalony o 2½ godziny na południe autostradą I-95 lub więcej przy korkach lub około 1 godziny 40 minut-2 godziny 10 minut pociągiem Amtrak.

{{Jest w|Pensylwania}}
{{użyteczny}}
{{geo|39.95383|-75.16245|zoom=12}}
[[Kategoria:Pensylwania]]</text>
      <sha1>d1u3su59mp7ve498z68f9y4fa05mkmg</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Kraków</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1117</id>
    <revision>
      <id>157786</id>
      <parentid>156747</parentid>
      <timestamp>2026-07-27T10:20:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Pros-horeca</username>
        <id>17509</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* Apartamenty */</comment>
      <origin>157786</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="31833" sha1="i4mhyhhbpdahd3217hw0crqda77z78r" xml:space="preserve">{{Top-banner|unesco=yes}}
{{Miejscowość infobox
 |nazwa        = Kraków
 |widok        = Kolaż Krakowa.JPG
 |herb         = POL Kraków COA.svg
 |mapa         = Krakow Mapa1.PNG
 |państwo      = [[Polska]]
 |region       = [[Województwo małopolskie]]
 |powierzchnia = 810 590
 |prefiks      = 12
 |www          = www.krakow.pl
}}
{{Mapframe|50.06185|19.93686|zoom=14|height=400|width=400}}'''Kraków''' – miasto na prawach powiatu położone w południowej [[Polska|Polsce]] nad [[Wisła|Wisłą]], drugie co do liczby mieszkańców i powierzchni miasto kraju. Dawna stolica kraju (do 1795 roku) i historyczna stolica Małopolski. Siedziba władz [[Województwo małopolskie|województwa małopolskiego]].

== Charakterystyka ==
Jedno z największych i najstarszych miast kraju, o wysokich walorach kulturowych i architektonicznych. Miasto owiane legendą, tam gdzie czas płynie inaczej i gdzie każda chwila staje się historią.

=== Historia ===
{{W Wikipedii|Historia Krakowa}}
Przez wieki Kraków był stolicą Polski, siedzibą królów, przyciągającą uczonych i artystów z całego świata. To ich talentom i wyobraźni zawdzięczamy bogatą spuściznę unikalnych zabytków historycznych odzwierciedlających najważniejsze kierunki w kulturze europejskiej.

== Dojazd ==
=== Samolotem ===
W Krakowie-Balicach znajduje się międzynarodowe lotnisko im. Jana Pawła II [http://www.krakowairport.pl/]. Ma bezpośrednie połączenie z kilkudziesięcioma miastami w Europie.

* Port lotniczy jest połączony linią kolejową z Dworcem Głównym w Krakowie. Bilet na przejazd tą trasą kosztuje 10,00 PLN (2,5 Euro). Czas dojazdu do dworca – 16–18 minut.
* Na lotnisko dojeżdżają także autobusy komunikacji miejskiej 208 oraz 292 (bilet: 4 zł{{stan na|2017|08}}, ponieważ lotnisko znajduje się poza granicami administracyjnymi miasta), czas dojazdu do centrum – 35–45 minut.

=== Pociągiem ===
Przez Kraków przebiegają dwie ważne linie kolejowe:

* wschód-zachód – [[Lwów]] – [[Rzeszów]] – [[Tarnów]] – [[Kraków]] – [[Katowice]] – [[Wrocław]] – [[Berlin]];
* z północy [[W:Centralna Magistrala Kolejowa|Centralna Magistrala Kolejowa]] – [[Gdańsk]] – [[Warszawa]] – [[Kraków]].

Kraków jest głównym miejscem przesiadkowym dla turystów jadących do [[Zakopane]]go w [[Tatry|Tatrach]]. Przez to miasto jeżdżą też pociągi do [[Praga|Pragi]], [[Wiedeń|Wiednia]], [[Budapeszt]]u i [[Bukareszt]]u.

=== Samochodem ===
* Z Warszawy i świętokrzyskiego: Droga krajowa nr 7 (E77) przez [[Radom]] i [[Kielce]] lub droga krajowa nr 79 przez [[Sandomierz]],
* Z Gdańska: Droga krajowa nr 1 (E75) przez [[Toruń]] i [[Łódź]]; w Mysłowicach wjechać na Autostradę A4 (E40),
* Z Wrocławia i Rzeszowa: Autostrada A4 (E40), odcinek [[Wrocław]] – [[Gliwice]] oraz [[Mysłowice]] – Kraków płatny,
* Z Tarnowa: Autostrada A4 (E40), droga krajowa nr 94 przez [[Brzesko]] i [[Bochnia|Bochnię]],
* Z Zakopanego: Droga krajowa nr 7 (E77).

[[Plik:Czerwieński Boulevard, view from W, Kraków, Poland.jpg|mały|Wawel – widok z daleka]]

== Transport ==
&lt;!-- === Pieszo ===
 --&gt;

=== Komunikacja miejska ===
[[Plik:Church of Our Lady Assumed into Heaven, 5 Mariacki square, Old Town, Kraków, Poland.jpg|mały|Kościół Mariacki]]
Kraków ma rozbudowaną sieć komunikacji miejskiej. W jej skład wchodzą linie autobusowe, tramwajowe oraz Krakowska Kolej Aglomeracyjna (Port lotniczy Kraków-Balice – Kraków Główny – Wieliczka Rynek Kopalnia) ([http://rozklady.mpk.krakow.pl/ rozkłady jazdy]). Do pobliskich miejscowości można się dostać autobusami PKS.

Ceny biletów MPK [http://www.mpk.krakow.pl/pl/bilety/ceny-biletow/]:
* bilet jednoprzejazdowy normalny: 3,80 zł
* bilet jednoprzejazdowy ulgowy: 1,90 zł
* bilet godzinny: 5,00 zł
* bilet godzinny ulgowy: 2,50 zł
* bilet normalny dzienny 24h: 15,00 zł
* bilet dwudniowy (48h) 24,00 zł
* bilet trzydniowy (72h) 36,00 zł

Większość autobusów i wszystkie tramwaje posiadają automat biletowy w środku pojazdu. Starsze akceptują wyłącznie gotówkę (monety), nowsze również płatności kartą. Na kilku liniach autobusowych jeżdżą pojazdy wyposażone wyłącznie w automaty akceptujące karty płatnicze. Poza pojazdami automaty biletowe znajdują się na wielu większych przystankach (m.in. w okolicach dworca kolejowego).

Przewóz bagażu jest darmowy.

Po wschodniej stronie dworca kolejowego Kraków Główny znajduje się dworzec autobusów PKS.
[[Plik:Krakow - Cloth Hall from Basilica - 4.jpg|mały|Sukiennice i wieża ratuszowa]]

=== Taksówki ===
* iCar [http://icartaxi.eu/] tel. 12 653 5555 lub 12 888 0000, dostępna również aplikacja mobilna
* Radio Taxi Barbakan [http://barbakan.krakow.pl/] tel. 196-61
* Radio Taxi Wawel [http://waweltaxi.pl/] tel. 1-9666
* Radio Taxi Dwójki [http://www.taxi.krakow.pl/] tel.196 22
* W mieście działa Uber oraz Taxify

=== Autokary turystyczne ===
W Krakowie operuje wiele firm oferujących czarterowy [https://busbus.pl/krakow wynajem autobusów], dostępna jest również lista miejsc parkingowych dla autokarów.

=== Samochód ===
Wypożyczalnie samochodów znajdują się m.in. na lotnisku w Balicach. Przy lotnisku znajdują się również [https://www.parkingdarko.pl/ parkingi] długoterminowe.

== Atrakcje ==
[[Plik:Wawel (4).jpg|thumb|Zamek Królewski]]
Kraków jest ważnym ośrodkiem kulturalnym i turystycznym. Zabytkowe Stare Miasto i Kazimierz w 1978 roku zostały wpisane na pierwszą [[lista światowego dziedzictwa UNESCO|listę światowego dziedzictwa kultury UNESCO]]. W roku 2000 Kraków otrzymał tytuł ''Europejskiej stolicy Kultury''. W 2008 r. odwiedziło go blisko 7,5 miliona turystów, w tym ponad 2 miliony cudzoziemców.

=== Rynek i okolice ===
{{osobny artykuł|Kraków/Rynek Główny}}
* '''Rynek Główny''' i '''Wieża Ratuszowa''' – Rynek w Krakowie postrzegany jest jako jeden z największych i najładniejszych rynków w całej Europie. Jest to wyjątkowe miejsce, które brało udział w wielu historycznych wydarzeniach. Niezmiennymi od lat symbolami Krakowa, są Kościół Mariacki, renesansowe Sukiennice, Ratusz, pomnik Adama Mickiewicza, Kościół św. Wojciecha, klimatyczne kawiarenki oraz oczywiście oswojone gołębie. Na krakowskim Rynku odbywają się również obchody najważniejszych polskich świąt oraz imprez regionalnych, takich jak: wystawy szopek bożonarodzeniowych, Lajkonik, juwenalia, a także wiele innych. Wysokość górującej na Rynkiem Wieży Ratuszowej wynosi 70 metrów i ma ona ok. pół metra odchylenia od pionu, co niewątpliwie jest jej cechą charakterystyczną. Wieża zbudowana jest z cegły i ozdobiona barokowym hełmem. W jej wnętrzach znajduje się Muzeum Historycznego Miasta Krakowa, a w podziemiach słynących niegdyś z sali tortur oraz więzienia zlokalizowana jest ówcześnie przytulna kawiarnia.

* [[Plik:Kosciol mariacki krakow.jpg|thumb|upright|Kościół Mariacki – widok z bliższej odległości]]
'''Sukiennice''' – renesansowy pasaż handlowy znajdujący się na środku Rynku Głównego. Pierwsze kramy, które zajmowały się handlem suknem, powstały w tym miejscu w 2. połowie XIII wieku. W wiekach późniejszych Sukiennice ulegały licznym przebudowom. Najważniejsza przebudowa w stylu renesansowym miała miejsce w latach 1556–1559 po pożarze z roku 1555. Ostatnia przebudowa została dokonana w latach 1875–1879. Obecnie Sukiennice to liczne kramy z biżuterią, wyrobami z bursztynu, rękodziełem, tradycyjnymi strojami krakowskimi, pamiątkami oraz lampami ze szkła witrażowego. Do ważnych krakowskich „instytucji” należy historyczna kawiarnia Noworolskiego. Nad kramami znajdują się herby polskich miast oraz cechów rzemieślniczych. Na I piętrze znajduje się Galeria Sztuki Polskiej XIX w. (oddział Muzeum Narodowego).

* '''Kościół Mariacki''' – jest trzynawową bazyliką na planie prostokąta i jednym z najważniejszych symboli Krakowa i głównym jego zabytkiem w stylu gotyckim. Budowla znajduje się przy północno-wschodnim rogu rynku krakowskiego, nieopodal ulicy Floriańskiej. Kościół Mariacki ozdobiony jest dwiema wieżyczkami o różnej wysokości. Z wyższej co godzinę rozbrzmiewa słynny ''Hejnał Mariacki''. Kościół powstał w latach 1290–1300. Jego wnętrze ogarnięte półmrokiem wypełnione jest przebogatymi barokowymi dziełami sztuki. Najznakomitszym dziełem znajdującym się w Bazylice Mariackiej jest Ołtarz Mariacki, wykonany w ciągu 12 lat przez mistrza [[W:Wit Stwosz|Wita Stwosza]] – jest to równocześnie jeden z cenniejszych drewnianych ołtarzy z okresu gotyku. Wykonany z drzewa lipowego, które następnie zostało polichromowane. Jest wspaniałym pentaptykiem, z 2 skrzydłami ruchomymi i 2 nieruchomymi. Znajduje się w nim ok. 200 figur, a największe z nich mierzą ok. 3 metrów wysokości. Figury te przedstawiają sceny cyklu maryjnego. Prezbiterium okryte jest sklepieniem gwieździstym z charakterystycznymi strzelistymi oknami. Cenne są także stalle z XVI wieku i 120 witraży z XIV wieku. Ciekawostką jest to, że w bazylice za młodu swe kazania wygłaszał późniejszy papież Jan Paweł II.

[[Plik:Krakau - Barbakan.jpg|thumb|Krakowski Barbakan]]
* '''[[W:Barbakan|Barbakan]]''' – wzniesiony został w latach 1498–1499 jako obrona przed groźbą najazdu wołosko-tureckiego i jest jedyną tak dobrze zachowaną budowlą tego typu w Europie. Ze względu na swój kształt zabytek ten zwany jest również rondlem. Jego średnica wynosi 24 m, a okalające go mury mają 3 m grubości! Barbakan to budowla obronna z siedmioma wieżyczkami, która na 4 poziomach ma ulokowanych 130 strzelnic. Niegdyś obiekt otoczony był 24-metrową fosą i łączył się z murami Bramy Floriańskiej. Dzisiejszy Barbakan daje turystom poczuć moc średniowiecznego polskiego oręża. Atmosfera zabytku sprzyja organizowanym tu koncertom i przedstawieniom, nic dziwnego zatem że codziennie przybywają tu rzesze turystów z całego świata. Dodatkową atrakcją są wystawy malarskie rozmieszczone wzdłuż murów obronnych. Zabytek ten znajduje się zaledwie kilka minut spacerem od Rynku Głównego, należy iść ulicą Floriańską.

* '''[[W:Collegium Maius Uniwersytetu Jagiellońskiego|Collegium Maius]]''' – jest to najstarsza budowla [[W:Akademia Krakowska|Akademii Krakowskiej]] założonej w XIV wieku przez Kazimierza Wielkiego, później nazwę tą zmieniono na [[W:Uniwersytet Jagielloński|Uniwersytet Jagielloński]]. Budynek zbudowany jest w stylu gotyckim i obecnie jest siedzibą Muzeum Uniwersytetu Jagiellońskiego. Znajdują się tutaj słynne zbiory muzealne, m.in. przyrządy astronomiczne, najstarszy globus z zarysowanym konturem Ameryki oraz obrazy Matejki i Malczewskiego.

* '''[[w:Planty Krakowskie|Planty]]''' – powstały w XIX wieku na terenach pozostałych murów obronnych. Uchodzą one za najbardziej znany zielony zakątek na terenie miasta. Na plantach znajdują się rozmaite gatunki drzew, kwiatów oraz krzewów, które nie tylko nadają im pięknego wyglądu, ale także cieszą oko wielu spacerowiczów.

* '''[[w:Brama Floriańska w Krakowie|Brama Floriańska]]''' – powstała ok. 1300 r., pierwsze wzmianki o niej pochodzą z 1307 r. Ufortyfikowanie tego odcinka murów miejskich było szczególnie ważne, gdyż umocnienia strzegły dwóch traktów: biegnącego na północ szlaku w kierunku Miechowa i wschodniego, odchodzącego od miasta w stronę Mogiły i [[Sandomierz]]a. Brama Floriańska ma 34,5 m wysokości i jest niezwykle fotogeniczna, nic więc dziwnego, że od dawna zajmuje jedno z pierwszych miejsc na liście pocztówkowych przebojów. Również chętnie fotografują się przy niej turyści.

=== Wawel ===
{{Osobny artykuł|Kraków/Wawel}}

* [[W:Zamek Królewski na Wawelu|'''Zamek Królewski na Wawelu''']] – [[Kraków/Wawel|Wawel]] to malownicze krakowskie wzgórze, położone 25 m nad lustrem wód Wisły. Znajdujące się na nim zabytkowe obiekty (katedra, zamek królów polskich, zabudowania obronne) uchodzą za jedne z najważniejszych polskich zabytków. Przepiękne położenie podkreśla ich niepowtarzalność, a widoki z wysokich murów, niegdyś przystosowanych do obrony przed atakami nieprzyjaznych wrogów do dziś zapierają dech w piersiach turystów. Według historycznych zapisków w przeszłości rezydencja ta należała do najsławniejszych królów Polski. Najstarsze zabudowania powstały w XI w., jeszcze za panowania Bolesława Chrobrego. Współczesny renesansowy styl budowli zaistniał natomiast już za panowania innego władcy, Zygmunta Starego. Wokół Wawelu, tuż przed wejściem do Zamku Królewskiego znajduje się tajemniczy, obszerny i przyciągający uwagę turystów dziedziniec. Wgłębiając się w te dotknięte duchem czasu wnętrza z pewnością możemy poczuć na własnej skórze oddech przeszłości. Odwiedzając to historyczne miejsce docenimy nie tylko jego wyjątkowość, ale i mieszczące się tutaj cenne zabytki. Wnętrza zamku zdobią kosztowne tkaniny oraz bajeczne malowidła przedstawiające historie człowieczeństwa począwszy od czasów prehistorycznych. Jednym z największych wielbicieli i koneserów cennych przedmiotów był niewątpliwie Zygmunt August, który to sprowadził do Polski ok. 35 arrasów ozdabiających pałac.

[[Plik:Wawel cathedral.PNG|thumb|Katedra wawelska]]
* [[W:Bazylika archikatedralna św. Stanisława i św. Wacława w Krakowie|'''Katedra Wawelska''']] – miejsce spoczynku królów polskich oraz wybitnych, cenionych w świecie artystycznym poetów. Trójnawowa bazylika z transeptem oraz dwoma wieżami: Zegarową i Zygmuntowską. Jest ona jedną z najstarszych budowli Wawelu. Tajemniczy półmrok panujący we wnętrzu budowli dodaje jej uroku i magii. Ściany przyozdobione są szczątkami prehistorycznych zwierząt, które mają na celu ochronę Wawelu przed złem. Niegdyś wierzono, iż gdy na ziemię spadnie część z rozwieszonych na ścianach kości, wówczas należy spodziewać się niebezpieczeństwa związanego z Wawelem. W tak specyficznym miejscu, nierzadko odprawiane są także uroczystości zaślubin. Katedra to miejsce również licznych zabytków, na uwagę zasługuje m.in. renesansowa kaplica Zygmuntowska. Gra świateł, cieni oraz kolorów wywiera ogromne wrażenie na turystach. To właśnie z tego miejsca najważniejszym uroczystościom w Krakowie towarzyszy dźwięk dzwonu Zygmunt, który po raz pierwszy zabrzmiał 13 lipca 1521 roku.

=== Kazimierz ===
[[Plik:Szeroka street, view from N, Kazimierz, Kraków, Poland.jpg|thumb|Ulica Szeroka na Kazimierzu]]
Jest to idealna dzielnica zarówno do dziennych spacerów, jak i nocnych szaleństw. Znany jest przede wszystkim z tego, że przed wojną był dzielnicą żydowską. Wyznawcy judaizmu osiedlili się tam jeszcze w XV wieku i przetrwali pięć stuleci, zostawiając spuściznę na skalę europejską, która przede wszystkim odcisnęła się w architekturze dzielnicy. Kazimierz to również historia chrześcijaństwa. To tu na Skałce, gdy jeszcze miasto nie było lokowane, miał zginąć święty Stanisław, tutaj również jego założyciel [[W:Kazimierz Wielki|Kazimierz Wielki]] zbudował dwa wielkie gotyckie kościoły: Bożego Ciała i św. Katarzyny. Te dwie przyczyny spowodowały, że przez Kazimierz przebiegają dwie krakowskie trasy turystyczne: zabytków żydowskich i św. Stanisława. W dzielnicy znajduje się również wiele interesujących restauracji, klubów oraz lokali, gdzie koncentruje się życie artystyczne Krakowa.

=== Pozostałe ===
[[Plik:DJI 0236 Kopiec Kościuszki.jpg|thumb|Kopiec Kościuszki]]
* '''Kopiec Kościuszki''' [http://www.kopieckosciuszki.pl/?x=&amp;lang=pl] – położony na zachód od centrum miasta, został usypany w latach 1820–1823. W latach 1850–1854 władze austriackie otoczyły podstawę kopca pierścieniem fortyfikacji. Obecnie w odrestaurowanej części poaustriackiego fortu znajduje się hotel oraz siedziba radia RMF FM. Przy kopcu działa wystawa poświęcona Tadeuszowi Kościuszce i historii kopca oraz wystawa figur woskowych poświęcona polskim bohaterom narodowym i wybitnym Polakom. Ze szczytu kopca można podziwiać rozległą panoramę Krakowa i okolic. Dojechać można autobusem liniowym nr 100. Bilet wstępu kosztuje 7 zł (ulgowy 5 zł).

* '''[[W:Sanktuarium Bożego Miłosierdzia w Krakowie-Łagiewnikach|Sanktuarium Bożego Miłosierdzia w Łagiewnikach]]''' – kult Miłosierdzia Bożego, relikwie św. siostry Faustyny i cudownego Obrazu Pana Jezusa Miłosiernego sprawia, że coraz więcej pielgrzymów i turystów odwiedza co roku to miejsce. Tereny zielone powstałe po dawnych „Białych morzach” sprawiają że turyści i mieszkańcy Krakowa chętnie tutaj odpoczywają, zwiedzając stare zabudowania Sanktuarium i Nową Bazylikę z licznymi kaplicami w podziemiach. W bezpośrednim sąsiedztwie Sanktuarium Bożego Miłosierdzia znajduje się Sanktuarium bł. Jana Pawła II i Centrum bł. Jana Pawła II „Nie lękajcie się”.

=== Muzea i galerie ===
* '''Muzeum Narodowe'''
* '''Muzeum na Wawelu'''

* '''Muzeum Historyczne Miasta Krakowa'''
** Pałac pod Krzysztofory – siedziba główna
** Dom pod Krzyżem – „Dzieje teatru krakowskiego”
** Stara Synagoga – „Dzieje i kultura Żydów krakowskich”
** Fabryka Emalia Oskara Schindlera – Muzeum Historyczne Miasta Krakowa i Muzeum Sztuki Współczesnej
** Apteka Pod Orłem
** Oddział „Ulica Pomorska” – Dom Śląski, wystawa pt. „Dzieje Krakowa w latach 1939–1956”
** Celestat – „Dzieje Krakowskiego Bractwa Kurkowego”
** Kamienica Hipolitów – „Dom Mieszczański”
** Zwierzyniecki Salon Artystyczny
** Wieża Ratuszowa
** Barbakan
** Dzieje Nowej Huty
** Trasa turystyczna Mury Obronne

* '''Muzeum Uniwersytetu Jagiellońskiego'''
* '''Muzeum Katedralne'''
* '''Muzeum Polskiej Akademii Nauk'''
* '''Muzeum Lotnictwa Polskiego'''

== Dzielnice miasta ==
[[Plik:Kraków dzielnice.svg|thumb|upright=1.8|Dzielnice Krakowa]]

=== Dzielnica I – Stare Miasto ===
Stare Miasto jest jedną z najpiękniejszych dzielnic, wartą zobaczenia.
* Można stąd dojść do: Kazimierza, Kleparza.
* Stare Miasto to historyczna dzielnica Krakowa; wiele restauracji, klubów, pubów, barów, zachęca do zwiedzenia wspaniałych, urokliwych zabytków.

=== Dzielnica II – Grzegórzki ===
Główną atrakcją Grzegórzek, położonych na wschód od Starego Miasta jest Opera Krakowska (przy ul. Lubicz). Z okolic Rynku Głównego (przystanek Poczta Główna) kursują tramwaje 10 i 52 (trzeba wysiąść przy rondzie Mogilskim, kier. Pleszów/Osiedle Piastów).

=== Dzielnica III – Prądnik Czerwony ===

=== Dzielnica IV – Prądnik Biały ===

=== Dzielnica V – Krowodrza ===

=== Dzielnica VI – Bronowice ===
Bronowice to spokojna dzielnica z ciekawą historią – bowiem to właśnie tu odbyło się słynne wesele, znane potem z przedstawienia teatralnego i filmu (pt. „Wesele”, co ciekawe, taką nazwę nosi też przystanek niedaleko Rydlówki). Można zwiedzić również „Rydlówkę” – dworek Tetmajerów, w którym teraz mieści się to muzeum. W listopadzie odbywa się tam impreza z okazji rocznicy wydarzeń ze sztuki. Można dojechać z centrum (przystanek Teatr Bagatela) tramwajami 4, 8, 24 oraz 13 i 14 (dwa ostatnie kończą trasę wcześniej, na początku Bronowic; przystanek Bronowice – inne mają pętlę w Bronowicach Małych, pod koniec dzielnicy).

=== Dzielnica VII – Zwierzyniec ===
[[Plik:Church of Divine Mercy, 3 Siostry Faustyny street, Łagiewniki, Kraków Poland.jpg|mały|Sanktuarium w Łagiewnikach]]
{{Osobny artykuł|Kraków/Zwierzyniec}}

=== Dzielnica VIII – Dębniki ===

=== Dzielnica IX – Łagiewniki ===
Łagiewniki są położone w południowej części Krakowa. Są one znane na całą Polskę z sanktuarium Bożego Miłosierdzia. Znajduje się tam grób św. s. Faustyny Kowalskiej. Z Rynku można dojechać tramwajem nr 8 (kierunek Borek Fałęcki, wsiadamy na przystanku Plac Wszystkich Świętych), a z dworca kolejowego i spod Galerii Krakowskiej (wsiadamy na przystanku Dworzec Główny) linią nr 10 (kierunek Borek Fałęcki). We wszystkich przypadkach dojazdu do sanktuarium trzeba wysiąść z tramwaju na przystanku „Sanktuarium Bożego Miłosierdzia” i przejść jeszcze około 400 m.

=== Dzielnica X – Swoszowice ===

=== Dzielnica XI – Podgórze Duchackie ===

=== Dzielnica XII – Bieżanów-Prokocim ===

=== Dzielnica XIII – Podgórze ===
{{Osobny artykuł|Kraków/Podgórze}}

=== Dzielnica XIV – Czyżyny ===

=== Dzielnica XV – Mistrzejowice ===

=== Dzielnica XVI – Bieńczyce ===

=== Dzielnica XVII – Wzgórza Krzesławickie ===
Jest to dawna wieś, włączona w granice miasta podczas budowy Nowej Huty. Wśród atrakcji turystycznych można wymienić:
* dworek Jana Matejki z przełomu XVIII i XIX wieku
* drewniany kościół pw. św. Jana Chrzciciela

=== Dzielnica XVIII – Nowa Huta ===
Nowa Huta jest wschodnią dzielnicą Krakowa. Z zabytków warto obejrzeć kombinat metalurgiczny (z centrum dojazd tramwajem nr 4) i Kopiec Wandy (dojazd tramwajem nr 10). Można także przejechać się z kombinatu do walcowni (tramwaj 22), zobaczyć kościół Arka Pana na ul. Obrońców Krzyża, w dawnej wsi Mogiła obok opactwa cystersów modrzewiowy kościół św. Bartłomieja z 1466 roku.

== Rozrywka ==
=== Wydarzenia ===
* Wydarzenia, koncerty, imprezy i spektakle w Krakowie: http://www.iKrakow.com
* Najciekawsze wydarzenia i imprezy w Krakowie: http://www.krakowlife.pl
* [http://www.e-krakow.pl/news Kalendarz imprez w Krakowie]

== Zakupy ==
=== Centra handlowe ===
* Bonarka City Center – [http://www.bonarkacitycenter.pl/ www], ul. Kamieńskiego 11, parking bezpłatny
* Centrum Handlowe Serenada – [https://www.centrumserenada.pl/#!/ www.centrumserenada.pl/], al. Gen. T. Bora-Komorowskiego 41
* Galeria Krakowska – [http://www.galeria-krakowska.pl/ www], ul. Pawia 5, parking płatny (2 PLN – 2 godziny, każda następna – 4 PLN)
* Galeria Bronowice
* Krokus
* Park Handlowy Zakopianka– [http://www.zakopianka.pl/ www]
* Galeria Kazimierz
* Centrum Handlowe M1
* Centrum Handlowe Czyżyny

=== Dostawcy Internetu ===
* Toya – [https://toya.net.pl/ www]
* orange – [https://www.orange.pl/ www]
* [https://www.awist.pl/zasieg/internet-krakow/ Awist] – [https://www.awist.pl/zasieg/internet-krakow/ www]
* Upc – [https://www.upc.pl/ www]
* Vectra – [https://www.vectra.pl/ www]

== Gastronomia ==
=== Restauracje ===
* Restauracja ''Monarchia'' [http://www.restauracjamonarchia.pl/], Kazimierz, Józefa 6, tel. 0 12 430-60-13
* Restauracja ''Gościniec Pod Zamkiem'' [http://www.gosciniec.krakow.pl/], ul. Stradomska 11; tel. 012 292 22 12, 012 292 22 10. Tradycyjne dania kuchni polskiej. Organizacja przyjęć okolicznościowych, bankietów i spotkań biznesowych.
* Restauracja ''Palermo'' [http://restauracjapalermo.pl/], ul. Torfowa 3; tel.12 26-27-100.
* Restauracja [https://kuchnia-u-doroty-krakaw.pl/ Kuchnia u Doroty] ,  Augustiańska 4, 31-064, tel. 517 945 338, Tradycyjna polska kuchnia w sercu Krakowa
* [https://milkbar-tomasza-krakow.pl/ Milkbar Tomasza], Św. Tomasza 24, 33-332 Kraków, tel.12 422 17 06, Tradycyjna polska kuchnia

=== Bary ===
Bar mleczny KRAKUS, ul. Limanowskiego 16, tel. 12 656 68 83, tradycyjna kuchnia polska.

[https://kraina-szeptow-krakow.pl/ Kraina Szeptów,]  ul. Izaaka 1, 31-057, tel. 12 292 09 49, Bar z duszą w sercu krakowskiego Kazimierza

[https://eszeweria-krakow.pl/ Eszeweria], Józefa 9, 31-056, Antyki, mosiężne świeczniki i mroczne lustra tworzą nostalgiczny klimat.

=== Puby ===
* [https://vavelsky.pl Mr. Vavelsky Pub &amp; Garden Karaoke Bar] – Gołębia 6, tel. +48 512 747 918

=== Kawiarnie ===
Coctail KAMA, ul. Jagiellońska 8 (róg Szewskiej i Jagiellońskiej), tel. 12 421 97 08, desery lodowe, ciasta i torty, kawa i herbata.

== Noclegi ==
* [https://noclegi.pl/krakow Noclegi.pl – Kraków] – baza noclegów w Krakowie
* [http://dom.kolping.pl Tanie noclegi Kraków]
* [http://greenhostel.pl/ Green Hostel] – nocleg w centrum Krakowa
* [http://www.czarnaperla.com Czarna Perła] – nocleg 10 minut od centrum Krakowa
* [http://www.trzykafki.pl Trzy Kafki Hostel i pokoje gościnne] – noclegi w centrum Krakowa
* [http://www.taniepokoje.com.pl Tanie Pokoje] – pokoje gościnne 10 minut pieszo od Rynku Głównego
* [http://www.casimi.pl Dom Casimi Pokoje Gościnne] w centrum Krakowa
* [http://www.pokoje.turystyka.pl Pokoje gościnne „Promień” przy Sanktuarium Bożego Miłosierdzia w Łagiewnikach]
* [http://taniespanie.pl Akademickie Centrum Noclegowe]
* [http://www.e-krakow.pl/ Nocowanie Kraków]
* [http://www.smkrakow.pl Schronisko PTSM „Oleandry”] – nocleg Kraków
* [https://draggo.house Draggo House Hostel Krakow], &lt;bdi&gt;ul. Gołębia 6&lt;/bdi&gt;, &lt;abbr&gt;☏&lt;/abbr&gt; &lt;bdi&gt;[[Tel:+48798757798|+48 798 757 798]]&lt;/bdi&gt;, &lt;abbr&gt;✉&lt;/abbr&gt; [[Mailto:info@draggo.house|info@draggo.house]]. Check-in: &lt;bdi&gt;15:00&lt;/bdi&gt;, check-out: &lt;bdi&gt;11:00&lt;/bdi&gt;. &lt;bdi&gt;65 m do Rynku Głównego, free WiFi, klimatyzacja, lokersy, własna restauracja i pub&lt;/bdi&gt;

=== Motele ===

=== Hotele ===
* [https://plazahotelkrakow.pl Plaza Hotel Kraków]
* [http://www.hotelprokocim.pl Hotel Prokocim]
* [http://www.habitel.pl Hotel Habitel]
* [http://www.hotel-fortuna.com.pl Fortuna Hotel w Krakowie]
* [http://www.sympozjum.com.pl/ Hotel Sympozjum]
* [http://www.larishotels.com Laris Hotels Group]
* [http://www.sleoneaparthotel.pl Aparthotel Leone]
* [http://www.siesta-aparthotel.pl Aparthotel Siesta]
* [http://www.maly-krakow.pl Aparthotel Mały Kraków]
* [http://www.aparthotelstation.pl Aparthotel Station]
* [http://www.larishotels.com/armon Armon Residence]
* [http://www.spatz.pl Aparthotel Spatz]
* [http://www.santihotel.pl Hotel Santi]

=== Apartamenty ===
Wynajem apartamentu to doskonała alternatywa dla tradycyjnych hoteli. Goście mają do dyspozycji własną kuchnię i przestrzeń, co świetnie sprawdza się zarówno podczas weekendowych wypadów, jak i dłuższych pobytów. Aby mieć pewność, że standard lokalu  nie zawiedzie, warto wybierać oferty, za którymi stoi profesjonalny [https://www.downtownrent.com/ operator najmu]. Kompleksowe [https://www.downtownrent.com/uslugi-dla-inwestorow/zarzadzanie-apartamentami-krakow zarządzanie apartamentami w Krakowie] przez wyspecjalizowanych operatorów to gwarancja hotelowego standardu czystości, wsparcia w trakcie pobytu oraz bezproblemowego odbioru kluczy / kodu.
* [http://www.zasypiam.pl Apartamenty Kraków] System rezerwacji apartamentów w Krakowie
* [http://www.krakow-apartamenty.biz AAA Apartamenty Krakow] – apartamenty w centrum Krakowa, na Kazimierzu oraz na Starym Mieście
* [http://www.bookapart.com/pl/apartamenty-krakow Apartamenty w Krakowie] – możliwość rezerwacji noclegu w ponad 400 apartamentach w Krakowie
* [http://palace-apartments.pl Palace Apartments Kraków] ekskluzywne, nowoczesne apartamenty na wynajem długoterminowy i krótkoterminowy w Krakowie.
* [http://www.apartamentywpolsce.pl/noclegi-krakow Apartamenty w Polsce] nowoczesne apartamenty w centrum Krakowa na dzień, tydzień, miesiąc.

=== Hostele ===
* [http://www.hostelyellow.com Hostel Yellow]
* [http://www.oldtownhostel.pl Old Town Hostel]
* [http://www.mosquitohostel.com Mosquito Hostel Krakow] – na Starym Mieście, Rynek Kleparski 4/6
* [http://www.hostel70s.pl Hostel 70s]
* [http://www.letsrockhostel.com/ Let’s Rock Hostel]
* [http://www.goodbyelenin.pl Good Bye Lenin Hostel]
* [http://www.mundohostel.eu Mundo Hostel] – między Starym Miastem a Kazimierzem
* [http://www.travellersinn.pl Travellers Inn Hostel Krakow] – Sarego 24; pokoje prywatne – Na Groblach 8
* [http://www.thestrangerhostel.com The Stranger Hostel]
* [http://www.gregtomhostel.com Greg&amp;Tom Hostel Greg&amp;Tom Hostel]
* [http://www.krakowhostel.pl Dizzy Daisy Downtown Hostel]
* [http://www.aqqhostel.com AQQ Hostel w Krakowie]
* [http://www.bursa.krakow.pl Backpackers Hostel Bursa Jagiellońska]
* [http://www.atlantishostel.pl Atlantis Hostel] – położony na Kazimierzu
* [https://draggo.house Draggo House Krakow Hostel] 75m od Rynku Głównego, standard hotelowy, cena hostelowa
* [http://www.pielgrzymka-sanktuarium.pl ABC Pielgrzyma] – noclegi, Sanktuarium Łagiewniki, Kraków
* [http://www.oldtownhostel.pl Old Town Hostel] najmniejszy hostel w Krakowie, 1 min od Rynku
* [http://www.premiumhostel.pl Premium Hostel Krakow] – hostel o standardzie zbliżonym do hoteli i niskich cenach
* [http://www.tarahostel.com TARA Hostel Kraków] – w odnowionej zabytkowej kamienicy w dzielnicy Kazimierz
* [http://www.hostelgiraffe.com Hostel Giraffe]

=== Bazy noclegowe ===
* [http://meteor.turystyka.pl/noclegi,krakow,0.html Kraków – noclegi, hotele i apartamenty] – opisy, ceny, fotografie oraz dane teleadresowe
* [http://holidio.pl/noclegi/kraków Kraków – rezerwacje noclegów, hoteli i apartamentów] – oceny, opinie, zdjęcia
* [https://e-turysta.net/noclegi-krakow/ Noclegi w Krakowie] – Kilkaset ofert noclegowych apartamentów, akademików, hosteli, hoteli – opinie, opisy, ceny, zdjęcia, dane kontaktowe

=== Przechowalnie bagażu ===
[https://luggage24.pl/lokalizacje/przechowalnia-bagazu-krakow/ 24h Luggage Storage Krakow - Przechowalnia Bagażu Kraków - Luggage24] 

== Konsulaty ==
* Konsulat Stanów Zjednoczonych
* Konsulat Węgier

== W okolicy ==
* [[Ojcowski Park Narodowy]] – piękny przełom Prądnika i skalne ostańce.
* [[Wieliczka]] – najpopularniejsza kopalnia soli w Polsce!
* [[Tatrzański Park Narodowy]] – góry i doliny na małym obszarze. W Polsce!
* [[Bochnia]] – kopalnia soli i podziemne sanatorium z komorą Ważyn.
* [[Książ Wielki|Książ Wielki -]] zabytkowy pałac na Mirowie

{{Trasy|biernik=Kraków|
{{Trasy/wiersz
| symbol          = {{trasy/symbol|PL-A|4}}
| kierunekl       = W
| dużel           = [[Wrocław]]
| małel           = [[Katowice]]
| kierunekp       = E
| dużep           = [[Rzeszów]]
| małep           = [[Tarnów]]
}}
{{Trasy/wiersz
| symbol          = {{trasy/symbol|PL-K|7}}
| kierunekl       = N
| dużel           = [[Kielce]]
| małel           = [[Jędrzejów]]
| kierunekp       = S
| dużep           = [[Rabka-Zdrój]]
| małep           = [[Myślenice]]
}}
{{Trasy/wiersz
| symbol          = {{trasy/symbol|PL-K|44}}
| kierunekl       = W
| dużel           = [[Oświęcim]]
| małel           = [[Skawina]]
}}
{{Trasy/wiersz
| symbol          = {{trasy/symbol|PL-K|75}}
| kierunekp       = E
| dużep           = [[Bochnia]]
| małep           = [[Niepołomice]]
}}
{{Trasy/wiersz
| symbol          = {{trasy/symbol|PL-K|79}}
| kierunekl       = W
| dużel           = [[Bytom]]
| małel           = [[Katowice]]
| kierunekp       = E
| dużep           = [[Warszawa]]
| małep           = [[Sandomierz]]
}}
{{Trasy/wiersz
| symbol          = {{trasy/symbol|PL-K|94}}
| kierunekl       = W
| dużel           = [[Dąbrowa Górnicza]]
| małel           = [[Olkusz]]
| kierunekp       = E
| dużep           = [[Bochnia]]
| małep           = [[Wieliczka]]
}}
{{Trasy/wiersz
| symbol          = {{trasy/symbol|PL-W|776}}
| kierunekp       = NE
| dużep           = [[Proszowice]]
| małep           = [[Kocmyrzów]]
}}
{{Trasy/wiersz
| symbol          = {{trasy/symbol|PL-W|780}}
| kierunekl       = W
| dużel           = [[Alwernia]]
| małel           = [[Kryspinów]]
}}
{{Trasy/wiersz
| symbol          = {{trasy/symbol|PL-W|794}}
| kierunekl       = NW
| dużel           = [[Wolbrom]]
| małel           = [[Skała (województwo małopolskie)|Skała]]
}}
}}

{{Atrybucja}}
{{geo|50.06185|19.93686}}
{{Jest w|Województwo małopolskie}}

[[Kategoria:Kraków| ]]</text>
      <sha1>i4mhyhhbpdahd3217hw0crqda77z78r</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>157791</id>
      <parentid>157786</parentid>
      <timestamp>2026-07-27T11:14:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Katafrakt</username>
        <id>3500</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Anulowano wersję [[Special:Diff/157786|157786]] autorstwa [[Special:Contributions/Pros-horeca|Pros-horeca]] ([[User talk:Pros-horeca|dyskusja]]) SEO spam</comment>
      <origin>157791</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="31157" sha1="ahh7ovzoigm024uq1ja2njhej7ewngm" xml:space="preserve">{{Top-banner|unesco=yes}}
{{Miejscowość infobox
 |nazwa        = Kraków
 |widok        = Kolaż Krakowa.JPG
 |herb         = POL Kraków COA.svg
 |mapa         = Krakow Mapa1.PNG
 |państwo      = [[Polska]]
 |region       = [[Województwo małopolskie]]
 |powierzchnia = 810 590
 |prefiks      = 12
 |www          = www.krakow.pl
}}
{{Mapframe|50.06185|19.93686|zoom=14|height=400|width=400}}'''Kraków''' – miasto na prawach powiatu położone w południowej [[Polska|Polsce]] nad [[Wisła|Wisłą]], drugie co do liczby mieszkańców i powierzchni miasto kraju. Dawna stolica kraju (do 1795 roku) i historyczna stolica Małopolski. Siedziba władz [[Województwo małopolskie|województwa małopolskiego]].

== Charakterystyka ==
Jedno z największych i najstarszych miast kraju, o wysokich walorach kulturowych i architektonicznych. Miasto owiane legendą, tam gdzie czas płynie inaczej i gdzie każda chwila staje się historią.

=== Historia ===
{{W Wikipedii|Historia Krakowa}}
Przez wieki Kraków był stolicą Polski, siedzibą królów, przyciągającą uczonych i artystów z całego świata. To ich talentom i wyobraźni zawdzięczamy bogatą spuściznę unikalnych zabytków historycznych odzwierciedlających najważniejsze kierunki w kulturze europejskiej.

== Dojazd ==
=== Samolotem ===
W Krakowie-Balicach znajduje się międzynarodowe lotnisko im. Jana Pawła II [http://www.krakowairport.pl/]. Ma bezpośrednie połączenie z kilkudziesięcioma miastami w Europie.

* Port lotniczy jest połączony linią kolejową z Dworcem Głównym w Krakowie. Bilet na przejazd tą trasą kosztuje 10,00 PLN (2,5 Euro). Czas dojazdu do dworca – 16–18 minut.
* Na lotnisko dojeżdżają także autobusy komunikacji miejskiej 208 oraz 292 (bilet: 4 zł{{stan na|2017|08}}, ponieważ lotnisko znajduje się poza granicami administracyjnymi miasta), czas dojazdu do centrum – 35–45 minut.

=== Pociągiem ===
Przez Kraków przebiegają dwie ważne linie kolejowe:

* wschód-zachód – [[Lwów]] – [[Rzeszów]] – [[Tarnów]] – [[Kraków]] – [[Katowice]] – [[Wrocław]] – [[Berlin]];
* z północy [[W:Centralna Magistrala Kolejowa|Centralna Magistrala Kolejowa]] – [[Gdańsk]] – [[Warszawa]] – [[Kraków]].

Kraków jest głównym miejscem przesiadkowym dla turystów jadących do [[Zakopane]]go w [[Tatry|Tatrach]]. Przez to miasto jeżdżą też pociągi do [[Praga|Pragi]], [[Wiedeń|Wiednia]], [[Budapeszt]]u i [[Bukareszt]]u.

=== Samochodem ===
* Z Warszawy i świętokrzyskiego: Droga krajowa nr 7 (E77) przez [[Radom]] i [[Kielce]] lub droga krajowa nr 79 przez [[Sandomierz]],
* Z Gdańska: Droga krajowa nr 1 (E75) przez [[Toruń]] i [[Łódź]]; w Mysłowicach wjechać na Autostradę A4 (E40),
* Z Wrocławia i Rzeszowa: Autostrada A4 (E40), odcinek [[Wrocław]] – [[Gliwice]] oraz [[Mysłowice]] – Kraków płatny,
* Z Tarnowa: Autostrada A4 (E40), droga krajowa nr 94 przez [[Brzesko]] i [[Bochnia|Bochnię]],
* Z Zakopanego: Droga krajowa nr 7 (E77).

[[Plik:Czerwieński Boulevard, view from W, Kraków, Poland.jpg|mały|Wawel – widok z daleka]]

== Transport ==
&lt;!-- === Pieszo ===
 --&gt;

=== Komunikacja miejska ===
[[Plik:Church of Our Lady Assumed into Heaven, 5 Mariacki square, Old Town, Kraków, Poland.jpg|mały|Kościół Mariacki]]
Kraków ma rozbudowaną sieć komunikacji miejskiej. W jej skład wchodzą linie autobusowe, tramwajowe oraz Krakowska Kolej Aglomeracyjna (Port lotniczy Kraków-Balice – Kraków Główny – Wieliczka Rynek Kopalnia) ([http://rozklady.mpk.krakow.pl/ rozkłady jazdy]). Do pobliskich miejscowości można się dostać autobusami PKS.

Ceny biletów MPK [http://www.mpk.krakow.pl/pl/bilety/ceny-biletow/]:
* bilet jednoprzejazdowy normalny: 3,80 zł
* bilet jednoprzejazdowy ulgowy: 1,90 zł
* bilet godzinny: 5,00 zł
* bilet godzinny ulgowy: 2,50 zł
* bilet normalny dzienny 24h: 15,00 zł
* bilet dwudniowy (48h) 24,00 zł
* bilet trzydniowy (72h) 36,00 zł

Większość autobusów i wszystkie tramwaje posiadają automat biletowy w środku pojazdu. Starsze akceptują wyłącznie gotówkę (monety), nowsze również płatności kartą. Na kilku liniach autobusowych jeżdżą pojazdy wyposażone wyłącznie w automaty akceptujące karty płatnicze. Poza pojazdami automaty biletowe znajdują się na wielu większych przystankach (m.in. w okolicach dworca kolejowego).

Przewóz bagażu jest darmowy.

Po wschodniej stronie dworca kolejowego Kraków Główny znajduje się dworzec autobusów PKS.
[[Plik:Krakow - Cloth Hall from Basilica - 4.jpg|mały|Sukiennice i wieża ratuszowa]]

=== Taksówki ===
* iCar [http://icartaxi.eu/] tel. 12 653 5555 lub 12 888 0000, dostępna również aplikacja mobilna
* Radio Taxi Barbakan [http://barbakan.krakow.pl/] tel. 196-61
* Radio Taxi Wawel [http://waweltaxi.pl/] tel. 1-9666
* Radio Taxi Dwójki [http://www.taxi.krakow.pl/] tel.196 22
* W mieście działa Uber oraz Taxify

=== Autokary turystyczne ===
W Krakowie operuje wiele firm oferujących czarterowy [https://busbus.pl/krakow wynajem autobusów], dostępna jest również lista miejsc parkingowych dla autokarów.

=== Samochód ===
Wypożyczalnie samochodów znajdują się m.in. na lotnisku w Balicach. Przy lotnisku znajdują się również [https://www.parkingdarko.pl/ parkingi] długoterminowe.

== Atrakcje ==
[[Plik:Wawel (4).jpg|thumb|Zamek Królewski]]
Kraków jest ważnym ośrodkiem kulturalnym i turystycznym. Zabytkowe Stare Miasto i Kazimierz w 1978 roku zostały wpisane na pierwszą [[lista światowego dziedzictwa UNESCO|listę światowego dziedzictwa kultury UNESCO]]. W roku 2000 Kraków otrzymał tytuł ''Europejskiej stolicy Kultury''. W 2008 r. odwiedziło go blisko 7,5 miliona turystów, w tym ponad 2 miliony cudzoziemców.

=== Rynek i okolice ===
{{osobny artykuł|Kraków/Rynek Główny}}
* '''Rynek Główny''' i '''Wieża Ratuszowa''' – Rynek w Krakowie postrzegany jest jako jeden z największych i najładniejszych rynków w całej Europie. Jest to wyjątkowe miejsce, które brało udział w wielu historycznych wydarzeniach. Niezmiennymi od lat symbolami Krakowa, są Kościół Mariacki, renesansowe Sukiennice, Ratusz, pomnik Adama Mickiewicza, Kościół św. Wojciecha, klimatyczne kawiarenki oraz oczywiście oswojone gołębie. Na krakowskim Rynku odbywają się również obchody najważniejszych polskich świąt oraz imprez regionalnych, takich jak: wystawy szopek bożonarodzeniowych, Lajkonik, juwenalia, a także wiele innych. Wysokość górującej na Rynkiem Wieży Ratuszowej wynosi 70 metrów i ma ona ok. pół metra odchylenia od pionu, co niewątpliwie jest jej cechą charakterystyczną. Wieża zbudowana jest z cegły i ozdobiona barokowym hełmem. W jej wnętrzach znajduje się Muzeum Historycznego Miasta Krakowa, a w podziemiach słynących niegdyś z sali tortur oraz więzienia zlokalizowana jest ówcześnie przytulna kawiarnia.

* [[Plik:Kosciol mariacki krakow.jpg|thumb|upright|Kościół Mariacki – widok z bliższej odległości]]
'''Sukiennice''' – renesansowy pasaż handlowy znajdujący się na środku Rynku Głównego. Pierwsze kramy, które zajmowały się handlem suknem, powstały w tym miejscu w 2. połowie XIII wieku. W wiekach późniejszych Sukiennice ulegały licznym przebudowom. Najważniejsza przebudowa w stylu renesansowym miała miejsce w latach 1556–1559 po pożarze z roku 1555. Ostatnia przebudowa została dokonana w latach 1875–1879. Obecnie Sukiennice to liczne kramy z biżuterią, wyrobami z bursztynu, rękodziełem, tradycyjnymi strojami krakowskimi, pamiątkami oraz lampami ze szkła witrażowego. Do ważnych krakowskich „instytucji” należy historyczna kawiarnia Noworolskiego. Nad kramami znajdują się herby polskich miast oraz cechów rzemieślniczych. Na I piętrze znajduje się Galeria Sztuki Polskiej XIX w. (oddział Muzeum Narodowego).

* '''Kościół Mariacki''' – jest trzynawową bazyliką na planie prostokąta i jednym z najważniejszych symboli Krakowa i głównym jego zabytkiem w stylu gotyckim. Budowla znajduje się przy północno-wschodnim rogu rynku krakowskiego, nieopodal ulicy Floriańskiej. Kościół Mariacki ozdobiony jest dwiema wieżyczkami o różnej wysokości. Z wyższej co godzinę rozbrzmiewa słynny ''Hejnał Mariacki''. Kościół powstał w latach 1290–1300. Jego wnętrze ogarnięte półmrokiem wypełnione jest przebogatymi barokowymi dziełami sztuki. Najznakomitszym dziełem znajdującym się w Bazylice Mariackiej jest Ołtarz Mariacki, wykonany w ciągu 12 lat przez mistrza [[W:Wit Stwosz|Wita Stwosza]] – jest to równocześnie jeden z cenniejszych drewnianych ołtarzy z okresu gotyku. Wykonany z drzewa lipowego, które następnie zostało polichromowane. Jest wspaniałym pentaptykiem, z 2 skrzydłami ruchomymi i 2 nieruchomymi. Znajduje się w nim ok. 200 figur, a największe z nich mierzą ok. 3 metrów wysokości. Figury te przedstawiają sceny cyklu maryjnego. Prezbiterium okryte jest sklepieniem gwieździstym z charakterystycznymi strzelistymi oknami. Cenne są także stalle z XVI wieku i 120 witraży z XIV wieku. Ciekawostką jest to, że w bazylice za młodu swe kazania wygłaszał późniejszy papież Jan Paweł II.

[[Plik:Krakau - Barbakan.jpg|thumb|Krakowski Barbakan]]
* '''[[W:Barbakan|Barbakan]]''' – wzniesiony został w latach 1498–1499 jako obrona przed groźbą najazdu wołosko-tureckiego i jest jedyną tak dobrze zachowaną budowlą tego typu w Europie. Ze względu na swój kształt zabytek ten zwany jest również rondlem. Jego średnica wynosi 24 m, a okalające go mury mają 3 m grubości! Barbakan to budowla obronna z siedmioma wieżyczkami, która na 4 poziomach ma ulokowanych 130 strzelnic. Niegdyś obiekt otoczony był 24-metrową fosą i łączył się z murami Bramy Floriańskiej. Dzisiejszy Barbakan daje turystom poczuć moc średniowiecznego polskiego oręża. Atmosfera zabytku sprzyja organizowanym tu koncertom i przedstawieniom, nic dziwnego zatem że codziennie przybywają tu rzesze turystów z całego świata. Dodatkową atrakcją są wystawy malarskie rozmieszczone wzdłuż murów obronnych. Zabytek ten znajduje się zaledwie kilka minut spacerem od Rynku Głównego, należy iść ulicą Floriańską.

* '''[[W:Collegium Maius Uniwersytetu Jagiellońskiego|Collegium Maius]]''' – jest to najstarsza budowla [[W:Akademia Krakowska|Akademii Krakowskiej]] założonej w XIV wieku przez Kazimierza Wielkiego, później nazwę tą zmieniono na [[W:Uniwersytet Jagielloński|Uniwersytet Jagielloński]]. Budynek zbudowany jest w stylu gotyckim i obecnie jest siedzibą Muzeum Uniwersytetu Jagiellońskiego. Znajdują się tutaj słynne zbiory muzealne, m.in. przyrządy astronomiczne, najstarszy globus z zarysowanym konturem Ameryki oraz obrazy Matejki i Malczewskiego.

* '''[[w:Planty Krakowskie|Planty]]''' – powstały w XIX wieku na terenach pozostałych murów obronnych. Uchodzą one za najbardziej znany zielony zakątek na terenie miasta. Na plantach znajdują się rozmaite gatunki drzew, kwiatów oraz krzewów, które nie tylko nadają im pięknego wyglądu, ale także cieszą oko wielu spacerowiczów.

* '''[[w:Brama Floriańska w Krakowie|Brama Floriańska]]''' – powstała ok. 1300 r., pierwsze wzmianki o niej pochodzą z 1307 r. Ufortyfikowanie tego odcinka murów miejskich było szczególnie ważne, gdyż umocnienia strzegły dwóch traktów: biegnącego na północ szlaku w kierunku Miechowa i wschodniego, odchodzącego od miasta w stronę Mogiły i [[Sandomierz]]a. Brama Floriańska ma 34,5 m wysokości i jest niezwykle fotogeniczna, nic więc dziwnego, że od dawna zajmuje jedno z pierwszych miejsc na liście pocztówkowych przebojów. Również chętnie fotografują się przy niej turyści.

=== Wawel ===
{{Osobny artykuł|Kraków/Wawel}}

* [[W:Zamek Królewski na Wawelu|'''Zamek Królewski na Wawelu''']] – [[Kraków/Wawel|Wawel]] to malownicze krakowskie wzgórze, położone 25 m nad lustrem wód Wisły. Znajdujące się na nim zabytkowe obiekty (katedra, zamek królów polskich, zabudowania obronne) uchodzą za jedne z najważniejszych polskich zabytków. Przepiękne położenie podkreśla ich niepowtarzalność, a widoki z wysokich murów, niegdyś przystosowanych do obrony przed atakami nieprzyjaznych wrogów do dziś zapierają dech w piersiach turystów. Według historycznych zapisków w przeszłości rezydencja ta należała do najsławniejszych królów Polski. Najstarsze zabudowania powstały w XI w., jeszcze za panowania Bolesława Chrobrego. Współczesny renesansowy styl budowli zaistniał natomiast już za panowania innego władcy, Zygmunta Starego. Wokół Wawelu, tuż przed wejściem do Zamku Królewskiego znajduje się tajemniczy, obszerny i przyciągający uwagę turystów dziedziniec. Wgłębiając się w te dotknięte duchem czasu wnętrza z pewnością możemy poczuć na własnej skórze oddech przeszłości. Odwiedzając to historyczne miejsce docenimy nie tylko jego wyjątkowość, ale i mieszczące się tutaj cenne zabytki. Wnętrza zamku zdobią kosztowne tkaniny oraz bajeczne malowidła przedstawiające historie człowieczeństwa począwszy od czasów prehistorycznych. Jednym z największych wielbicieli i koneserów cennych przedmiotów był niewątpliwie Zygmunt August, który to sprowadził do Polski ok. 35 arrasów ozdabiających pałac.

[[Plik:Wawel cathedral.PNG|thumb|Katedra wawelska]]
* [[W:Bazylika archikatedralna św. Stanisława i św. Wacława w Krakowie|'''Katedra Wawelska''']] – miejsce spoczynku królów polskich oraz wybitnych, cenionych w świecie artystycznym poetów. Trójnawowa bazylika z transeptem oraz dwoma wieżami: Zegarową i Zygmuntowską. Jest ona jedną z najstarszych budowli Wawelu. Tajemniczy półmrok panujący we wnętrzu budowli dodaje jej uroku i magii. Ściany przyozdobione są szczątkami prehistorycznych zwierząt, które mają na celu ochronę Wawelu przed złem. Niegdyś wierzono, iż gdy na ziemię spadnie część z rozwieszonych na ścianach kości, wówczas należy spodziewać się niebezpieczeństwa związanego z Wawelem. W tak specyficznym miejscu, nierzadko odprawiane są także uroczystości zaślubin. Katedra to miejsce również licznych zabytków, na uwagę zasługuje m.in. renesansowa kaplica Zygmuntowska. Gra świateł, cieni oraz kolorów wywiera ogromne wrażenie na turystach. To właśnie z tego miejsca najważniejszym uroczystościom w Krakowie towarzyszy dźwięk dzwonu Zygmunt, który po raz pierwszy zabrzmiał 13 lipca 1521 roku.

=== Kazimierz ===
[[Plik:Szeroka street, view from N, Kazimierz, Kraków, Poland.jpg|thumb|Ulica Szeroka na Kazimierzu]]
Jest to idealna dzielnica zarówno do dziennych spacerów, jak i nocnych szaleństw. Znany jest przede wszystkim z tego, że przed wojną był dzielnicą żydowską. Wyznawcy judaizmu osiedlili się tam jeszcze w XV wieku i przetrwali pięć stuleci, zostawiając spuściznę na skalę europejską, która przede wszystkim odcisnęła się w architekturze dzielnicy. Kazimierz to również historia chrześcijaństwa. To tu na Skałce, gdy jeszcze miasto nie było lokowane, miał zginąć święty Stanisław, tutaj również jego założyciel [[W:Kazimierz Wielki|Kazimierz Wielki]] zbudował dwa wielkie gotyckie kościoły: Bożego Ciała i św. Katarzyny. Te dwie przyczyny spowodowały, że przez Kazimierz przebiegają dwie krakowskie trasy turystyczne: zabytków żydowskich i św. Stanisława. W dzielnicy znajduje się również wiele interesujących restauracji, klubów oraz lokali, gdzie koncentruje się życie artystyczne Krakowa.

=== Pozostałe ===
[[Plik:DJI 0236 Kopiec Kościuszki.jpg|thumb|Kopiec Kościuszki]]
* '''Kopiec Kościuszki''' [http://www.kopieckosciuszki.pl/?x=&amp;lang=pl] – położony na zachód od centrum miasta, został usypany w latach 1820–1823. W latach 1850–1854 władze austriackie otoczyły podstawę kopca pierścieniem fortyfikacji. Obecnie w odrestaurowanej części poaustriackiego fortu znajduje się hotel oraz siedziba radia RMF FM. Przy kopcu działa wystawa poświęcona Tadeuszowi Kościuszce i historii kopca oraz wystawa figur woskowych poświęcona polskim bohaterom narodowym i wybitnym Polakom. Ze szczytu kopca można podziwiać rozległą panoramę Krakowa i okolic. Dojechać można autobusem liniowym nr 100. Bilet wstępu kosztuje 7 zł (ulgowy 5 zł).

* '''[[W:Sanktuarium Bożego Miłosierdzia w Krakowie-Łagiewnikach|Sanktuarium Bożego Miłosierdzia w Łagiewnikach]]''' – kult Miłosierdzia Bożego, relikwie św. siostry Faustyny i cudownego Obrazu Pana Jezusa Miłosiernego sprawia, że coraz więcej pielgrzymów i turystów odwiedza co roku to miejsce. Tereny zielone powstałe po dawnych „Białych morzach” sprawiają że turyści i mieszkańcy Krakowa chętnie tutaj odpoczywają, zwiedzając stare zabudowania Sanktuarium i Nową Bazylikę z licznymi kaplicami w podziemiach. W bezpośrednim sąsiedztwie Sanktuarium Bożego Miłosierdzia znajduje się Sanktuarium bł. Jana Pawła II i Centrum bł. Jana Pawła II „Nie lękajcie się”.

=== Muzea i galerie ===
* '''Muzeum Narodowe'''
* '''Muzeum na Wawelu'''

* '''Muzeum Historyczne Miasta Krakowa'''
** Pałac pod Krzysztofory – siedziba główna
** Dom pod Krzyżem – „Dzieje teatru krakowskiego”
** Stara Synagoga – „Dzieje i kultura Żydów krakowskich”
** Fabryka Emalia Oskara Schindlera – Muzeum Historyczne Miasta Krakowa i Muzeum Sztuki Współczesnej
** Apteka Pod Orłem
** Oddział „Ulica Pomorska” – Dom Śląski, wystawa pt. „Dzieje Krakowa w latach 1939–1956”
** Celestat – „Dzieje Krakowskiego Bractwa Kurkowego”
** Kamienica Hipolitów – „Dom Mieszczański”
** Zwierzyniecki Salon Artystyczny
** Wieża Ratuszowa
** Barbakan
** Dzieje Nowej Huty
** Trasa turystyczna Mury Obronne

* '''Muzeum Uniwersytetu Jagiellońskiego'''
* '''Muzeum Katedralne'''
* '''Muzeum Polskiej Akademii Nauk'''
* '''Muzeum Lotnictwa Polskiego'''

== Dzielnice miasta ==
[[Plik:Kraków dzielnice.svg|thumb|upright=1.8|Dzielnice Krakowa]]

=== Dzielnica I – Stare Miasto ===
Stare Miasto jest jedną z najpiękniejszych dzielnic, wartą zobaczenia.
* Można stąd dojść do: Kazimierza, Kleparza.
* Stare Miasto to historyczna dzielnica Krakowa; wiele restauracji, klubów, pubów, barów, zachęca do zwiedzenia wspaniałych, urokliwych zabytków.

=== Dzielnica II – Grzegórzki ===
Główną atrakcją Grzegórzek, położonych na wschód od Starego Miasta jest Opera Krakowska (przy ul. Lubicz). Z okolic Rynku Głównego (przystanek Poczta Główna) kursują tramwaje 10 i 52 (trzeba wysiąść przy rondzie Mogilskim, kier. Pleszów/Osiedle Piastów).

=== Dzielnica III – Prądnik Czerwony ===

=== Dzielnica IV – Prądnik Biały ===

=== Dzielnica V – Krowodrza ===

=== Dzielnica VI – Bronowice ===
Bronowice to spokojna dzielnica z ciekawą historią – bowiem to właśnie tu odbyło się słynne wesele, znane potem z przedstawienia teatralnego i filmu (pt. „Wesele”, co ciekawe, taką nazwę nosi też przystanek niedaleko Rydlówki). Można zwiedzić również „Rydlówkę” – dworek Tetmajerów, w którym teraz mieści się to muzeum. W listopadzie odbywa się tam impreza z okazji rocznicy wydarzeń ze sztuki. Można dojechać z centrum (przystanek Teatr Bagatela) tramwajami 4, 8, 24 oraz 13 i 14 (dwa ostatnie kończą trasę wcześniej, na początku Bronowic; przystanek Bronowice – inne mają pętlę w Bronowicach Małych, pod koniec dzielnicy).

=== Dzielnica VII – Zwierzyniec ===
[[Plik:Church of Divine Mercy, 3 Siostry Faustyny street, Łagiewniki, Kraków Poland.jpg|mały|Sanktuarium w Łagiewnikach]]
{{Osobny artykuł|Kraków/Zwierzyniec}}

=== Dzielnica VIII – Dębniki ===

=== Dzielnica IX – Łagiewniki ===
Łagiewniki są położone w południowej części Krakowa. Są one znane na całą Polskę z sanktuarium Bożego Miłosierdzia. Znajduje się tam grób św. s. Faustyny Kowalskiej. Z Rynku można dojechać tramwajem nr 8 (kierunek Borek Fałęcki, wsiadamy na przystanku Plac Wszystkich Świętych), a z dworca kolejowego i spod Galerii Krakowskiej (wsiadamy na przystanku Dworzec Główny) linią nr 10 (kierunek Borek Fałęcki). We wszystkich przypadkach dojazdu do sanktuarium trzeba wysiąść z tramwaju na przystanku „Sanktuarium Bożego Miłosierdzia” i przejść jeszcze około 400 m.

=== Dzielnica X – Swoszowice ===

=== Dzielnica XI – Podgórze Duchackie ===

=== Dzielnica XII – Bieżanów-Prokocim ===

=== Dzielnica XIII – Podgórze ===
{{Osobny artykuł|Kraków/Podgórze}}

=== Dzielnica XIV – Czyżyny ===

=== Dzielnica XV – Mistrzejowice ===

=== Dzielnica XVI – Bieńczyce ===

=== Dzielnica XVII – Wzgórza Krzesławickie ===
Jest to dawna wieś, włączona w granice miasta podczas budowy Nowej Huty. Wśród atrakcji turystycznych można wymienić:
* dworek Jana Matejki z przełomu XVIII i XIX wieku
* drewniany kościół pw. św. Jana Chrzciciela

=== Dzielnica XVIII – Nowa Huta ===
Nowa Huta jest wschodnią dzielnicą Krakowa. Z zabytków warto obejrzeć kombinat metalurgiczny (z centrum dojazd tramwajem nr 4) i Kopiec Wandy (dojazd tramwajem nr 10). Można także przejechać się z kombinatu do walcowni (tramwaj 22), zobaczyć kościół Arka Pana na ul. Obrońców Krzyża, w dawnej wsi Mogiła obok opactwa cystersów modrzewiowy kościół św. Bartłomieja z 1466 roku.

== Rozrywka ==
=== Wydarzenia ===
* Wydarzenia, koncerty, imprezy i spektakle w Krakowie: http://www.iKrakow.com
* Najciekawsze wydarzenia i imprezy w Krakowie: http://www.krakowlife.pl
* [http://www.e-krakow.pl/news Kalendarz imprez w Krakowie]

== Zakupy ==
=== Centra handlowe ===
* Bonarka City Center – [http://www.bonarkacitycenter.pl/ www], ul. Kamieńskiego 11, parking bezpłatny
* Centrum Handlowe Serenada – [https://www.centrumserenada.pl/#!/ www.centrumserenada.pl/], al. Gen. T. Bora-Komorowskiego 41
* Galeria Krakowska – [http://www.galeria-krakowska.pl/ www], ul. Pawia 5, parking płatny (2 PLN – 2 godziny, każda następna – 4 PLN)
* Galeria Bronowice
* Krokus
* Park Handlowy Zakopianka– [http://www.zakopianka.pl/ www]
* Galeria Kazimierz
* Centrum Handlowe M1
* Centrum Handlowe Czyżyny

=== Dostawcy Internetu ===
* Toya – [https://toya.net.pl/ www]
* orange – [https://www.orange.pl/ www]
* [https://www.awist.pl/zasieg/internet-krakow/ Awist] – [https://www.awist.pl/zasieg/internet-krakow/ www]
* Upc – [https://www.upc.pl/ www]
* Vectra – [https://www.vectra.pl/ www]

== Gastronomia ==
=== Restauracje ===
* Restauracja ''Monarchia'' [http://www.restauracjamonarchia.pl/], Kazimierz, Józefa 6, tel. 0 12 430-60-13
* Restauracja ''Gościniec Pod Zamkiem'' [http://www.gosciniec.krakow.pl/], ul. Stradomska 11; tel. 012 292 22 12, 012 292 22 10. Tradycyjne dania kuchni polskiej. Organizacja przyjęć okolicznościowych, bankietów i spotkań biznesowych.
* Restauracja ''Palermo'' [http://restauracjapalermo.pl/], ul. Torfowa 3; tel.12 26-27-100.
* Restauracja [https://kuchnia-u-doroty-krakaw.pl/ Kuchnia u Doroty] ,  Augustiańska 4, 31-064, tel. 517 945 338, Tradycyjna polska kuchnia w sercu Krakowa
* [https://milkbar-tomasza-krakow.pl/ Milkbar Tomasza], Św. Tomasza 24, 33-332 Kraków, tel.12 422 17 06, Tradycyjna polska kuchnia

=== Bary ===
Bar mleczny KRAKUS, ul. Limanowskiego 16, tel. 12 656 68 83, tradycyjna kuchnia polska.

[https://kraina-szeptow-krakow.pl/ Kraina Szeptów,]  ul. Izaaka 1, 31-057, tel. 12 292 09 49, Bar z duszą w sercu krakowskiego Kazimierza

[https://eszeweria-krakow.pl/ Eszeweria], Józefa 9, 31-056, Antyki, mosiężne świeczniki i mroczne lustra tworzą nostalgiczny klimat.

=== Puby ===
* [https://vavelsky.pl Mr. Vavelsky Pub &amp; Garden Karaoke Bar] – Gołębia 6, tel. +48 512 747 918

=== Kawiarnie ===
Coctail KAMA, ul. Jagiellońska 8 (róg Szewskiej i Jagiellońskiej), tel. 12 421 97 08, desery lodowe, ciasta i torty, kawa i herbata.

== Noclegi ==
* [https://noclegi.pl/krakow Noclegi.pl – Kraków] – baza noclegów w Krakowie
* [http://dom.kolping.pl Tanie noclegi Kraków]
* [http://greenhostel.pl/ Green Hostel] – nocleg w centrum Krakowa
* [http://www.czarnaperla.com Czarna Perła] – nocleg 10 minut od centrum Krakowa
* [http://www.trzykafki.pl Trzy Kafki Hostel i pokoje gościnne] – noclegi w centrum Krakowa
* [http://www.taniepokoje.com.pl Tanie Pokoje] – pokoje gościnne 10 minut pieszo od Rynku Głównego
* [http://www.casimi.pl Dom Casimi Pokoje Gościnne] w centrum Krakowa
* [http://www.pokoje.turystyka.pl Pokoje gościnne „Promień” przy Sanktuarium Bożego Miłosierdzia w Łagiewnikach]
* [http://taniespanie.pl Akademickie Centrum Noclegowe]
* [http://www.e-krakow.pl/ Nocowanie Kraków]
* [http://www.smkrakow.pl Schronisko PTSM „Oleandry”] – nocleg Kraków
* [https://draggo.house Draggo House Hostel Krakow], &lt;bdi&gt;ul. Gołębia 6&lt;/bdi&gt;, &lt;abbr&gt;☏&lt;/abbr&gt; &lt;bdi&gt;[[Tel:+48798757798|+48 798 757 798]]&lt;/bdi&gt;, &lt;abbr&gt;✉&lt;/abbr&gt; [[Mailto:info@draggo.house|info@draggo.house]]. Check-in: &lt;bdi&gt;15:00&lt;/bdi&gt;, check-out: &lt;bdi&gt;11:00&lt;/bdi&gt;. &lt;bdi&gt;65 m do Rynku Głównego, free WiFi, klimatyzacja, lokersy, własna restauracja i pub&lt;/bdi&gt;

=== Motele ===

=== Hotele ===
* [https://plazahotelkrakow.pl Plaza Hotel Kraków]
* [http://www.hotelprokocim.pl Hotel Prokocim]
* [http://www.habitel.pl Hotel Habitel]
* [http://www.hotel-fortuna.com.pl Fortuna Hotel w Krakowie]
* [http://www.sympozjum.com.pl/ Hotel Sympozjum]
* [http://www.larishotels.com Laris Hotels Group]
* [http://www.sleoneaparthotel.pl Aparthotel Leone]
* [http://www.siesta-aparthotel.pl Aparthotel Siesta]
* [http://www.maly-krakow.pl Aparthotel Mały Kraków]
* [http://www.aparthotelstation.pl Aparthotel Station]
* [http://www.larishotels.com/armon Armon Residence]
* [http://www.spatz.pl Aparthotel Spatz]
* [http://www.santihotel.pl Hotel Santi]

=== Apartamenty ===
* [http://www.zasypiam.pl Apartamenty Kraków] System rezerwacji apartamentów w Krakowie
* [http://www.krakow-apartamenty.biz AAA Apartamenty Krakow] – apartamenty w centrum Krakowa, na Kazimierzu oraz na Starym Mieście
* [http://www.bookapart.com/pl/apartamenty-krakow Apartamenty w Krakowie] – możliwość rezerwacji noclegu w ponad 400 apartamentach w Krakowie
* [http://palace-apartments.pl Palace Apartments Kraków] ekskluzywne, nowoczesne apartamenty na wynajem długoterminowy i krótkoterminowy w Krakowie.
* [http://www.apartamentywpolsce.pl/noclegi-krakow Apartamenty w Polsce] nowoczesne apartamenty w centrum Krakowa na dzień, tydzień, miesiąc.

=== Hostele ===
* [http://www.hostelyellow.com Hostel Yellow]
* [http://www.oldtownhostel.pl Old Town Hostel]
* [http://www.mosquitohostel.com Mosquito Hostel Krakow] – na Starym Mieście, Rynek Kleparski 4/6
* [http://www.hostel70s.pl Hostel 70s]
* [http://www.letsrockhostel.com/ Let’s Rock Hostel]
* [http://www.goodbyelenin.pl Good Bye Lenin Hostel]
* [http://www.mundohostel.eu Mundo Hostel] – między Starym Miastem a Kazimierzem
* [http://www.travellersinn.pl Travellers Inn Hostel Krakow] – Sarego 24; pokoje prywatne – Na Groblach 8
* [http://www.thestrangerhostel.com The Stranger Hostel]
* [http://www.gregtomhostel.com Greg&amp;Tom Hostel Greg&amp;Tom Hostel]
* [http://www.krakowhostel.pl Dizzy Daisy Downtown Hostel]
* [http://www.aqqhostel.com AQQ Hostel w Krakowie]
* [http://www.bursa.krakow.pl Backpackers Hostel Bursa Jagiellońska]
* [http://www.atlantishostel.pl Atlantis Hostel] – położony na Kazimierzu
* [https://draggo.house Draggo House Krakow Hostel] 75m od Rynku Głównego, standard hotelowy, cena hostelowa
* [http://www.pielgrzymka-sanktuarium.pl ABC Pielgrzyma] – noclegi, Sanktuarium Łagiewniki, Kraków
* [http://www.oldtownhostel.pl Old Town Hostel] najmniejszy hostel w Krakowie, 1 min od Rynku
* [http://www.premiumhostel.pl Premium Hostel Krakow] – hostel o standardzie zbliżonym do hoteli i niskich cenach
* [http://www.tarahostel.com TARA Hostel Kraków] – w odnowionej zabytkowej kamienicy w dzielnicy Kazimierz
* [http://www.hostelgiraffe.com Hostel Giraffe]

=== Bazy noclegowe ===
* [http://meteor.turystyka.pl/noclegi,krakow,0.html Kraków – noclegi, hotele i apartamenty] – opisy, ceny, fotografie oraz dane teleadresowe
* [http://holidio.pl/noclegi/kraków Kraków – rezerwacje noclegów, hoteli i apartamentów] – oceny, opinie, zdjęcia
* [https://e-turysta.net/noclegi-krakow/ Noclegi w Krakowie] – Kilkaset ofert noclegowych apartamentów, akademików, hosteli, hoteli – opinie, opisy, ceny, zdjęcia, dane kontaktowe

=== Przechowalnie bagażu ===
[https://luggage24.pl/lokalizacje/przechowalnia-bagazu-krakow/ 24h Luggage Storage Krakow - Przechowalnia Bagażu Kraków - Luggage24] 

== Konsulaty ==
* Konsulat Stanów Zjednoczonych
* Konsulat Węgier

== W okolicy ==
* [[Ojcowski Park Narodowy]] – piękny przełom Prądnika i skalne ostańce.
* [[Wieliczka]] – najpopularniejsza kopalnia soli w Polsce!
* [[Tatrzański Park Narodowy]] – góry i doliny na małym obszarze. W Polsce!
* [[Bochnia]] – kopalnia soli i podziemne sanatorium z komorą Ważyn.
* [[Książ Wielki|Książ Wielki -]] zabytkowy pałac na Mirowie

{{Trasy|biernik=Kraków|
{{Trasy/wiersz
| symbol          = {{trasy/symbol|PL-A|4}}
| kierunekl       = W
| dużel           = [[Wrocław]]
| małel           = [[Katowice]]
| kierunekp       = E
| dużep           = [[Rzeszów]]
| małep           = [[Tarnów]]
}}
{{Trasy/wiersz
| symbol          = {{trasy/symbol|PL-K|7}}
| kierunekl       = N
| dużel           = [[Kielce]]
| małel           = [[Jędrzejów]]
| kierunekp       = S
| dużep           = [[Rabka-Zdrój]]
| małep           = [[Myślenice]]
}}
{{Trasy/wiersz
| symbol          = {{trasy/symbol|PL-K|44}}
| kierunekl       = W
| dużel           = [[Oświęcim]]
| małel           = [[Skawina]]
}}
{{Trasy/wiersz
| symbol          = {{trasy/symbol|PL-K|75}}
| kierunekp       = E
| dużep           = [[Bochnia]]
| małep           = [[Niepołomice]]
}}
{{Trasy/wiersz
| symbol          = {{trasy/symbol|PL-K|79}}
| kierunekl       = W
| dużel           = [[Bytom]]
| małel           = [[Katowice]]
| kierunekp       = E
| dużep           = [[Warszawa]]
| małep           = [[Sandomierz]]
}}
{{Trasy/wiersz
| symbol          = {{trasy/symbol|PL-K|94}}
| kierunekl       = W
| dużel           = [[Dąbrowa Górnicza]]
| małel           = [[Olkusz]]
| kierunekp       = E
| dużep           = [[Bochnia]]
| małep           = [[Wieliczka]]
}}
{{Trasy/wiersz
| symbol          = {{trasy/symbol|PL-W|776}}
| kierunekp       = NE
| dużep           = [[Proszowice]]
| małep           = [[Kocmyrzów]]
}}
{{Trasy/wiersz
| symbol          = {{trasy/symbol|PL-W|780}}
| kierunekl       = W
| dużel           = [[Alwernia]]
| małel           = [[Kryspinów]]
}}
{{Trasy/wiersz
| symbol          = {{trasy/symbol|PL-W|794}}
| kierunekl       = NW
| dużel           = [[Wolbrom]]
| małel           = [[Skała (województwo małopolskie)|Skała]]
}}
}}

{{Atrybucja}}
{{geo|50.06185|19.93686}}
{{Jest w|Województwo małopolskie}}

[[Kategoria:Kraków| ]]</text>
      <sha1>ahh7ovzoigm024uq1ja2njhej7ewngm</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Kuala Lumpur</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1132</id>
    <revision>
      <id>157778</id>
      <parentid>144615</parentid>
      <timestamp>2026-07-27T07:24:21Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>CommonsDelinker</username>
        <id>3013</id>
      </contributor>
      <comment>Replacing Seal_of_Kuala_Lumpur_(1992-2019).svg with [[File:Coat_of_Arms_of_Kuala_Lumpur.svg]] (by [[:c:User:CommonsDelinker|CommonsDelinker]] because: Replace with latest logo).</comment>
      <origin>157778</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1347" sha1="migw5fsvki4oy8xr9f8vpvn4gnsoe2d" xml:space="preserve">{{top-banner}}
{{Informacje_podstawowe_miasto|nazwa=Kuala Lumpur
|widok=KL Composite2.jpg
|herb=Coat of Arms of Kuala Lumpur.svg
|mapa=MapMalaysiaKualaLumpur.png
|region=[[Malezja]]
|powierzchnia=243,65
|lud=1 453 978
|prefiks=
|www=
}}
'''Kuala Lumpur''' - stolica i największe miasto [[Malezja|Malezji]], położone w środkowej części [[Półwysep Malajski|Półwyspu Malajskiego]]. Liczy około 1,5 mln mieszkańców.

==Charakterystyka==

==Dojazd==

===Samolotem===
Port lotniczy Kuala Lumpur położony jest 50 km od miasta. Jest jednym z największych w [[Azja Południowo-Wschodnia|Azji Południowo-Wschodniej]].

Lotnisko jest połączone z centrum miasta za pomocą kolejki KLIA Express.

===Koleją===
Kuala Lumpur jest największym węzłem kolejowym Malezji.

===Samochodem=== 
Kuala Lumpur jest wielkim węzłem drogowym.

===Autobusem===

==Komunikacja==
[[Plik:Kuala Lumpur Public Transport.png|thumb|Sieć metra i kolei jednoszynowej w Kuala Lumpur]]
W Kuala Lumpur znajduje się sieć metra i kolej jednoszynowa.

==Warto zobaczyć==
*Petronas Towers
*Menara Kuala Lumpur

==Najbliższe okolice==

==Praca==

==Nauka==

==Zakupy==

==Gastronomia==

==Festiwale, imprezy==

==Nocleg==

==Kontakt==

==Bezpieczeństwo==

==Informacje turystyczne==

==Wyjazd==

{{Jest w|Malezja}}
{{Zarys}}

{{Atrybucja}}

[[Kategoria:Malezja]]</text>
      <sha1>migw5fsvki4oy8xr9f8vpvn4gnsoe2d</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Makau</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1334</id>
    <revision>
      <id>157772</id>
      <parentid>150958</parentid>
      <timestamp>2026-07-26T20:34:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Wcalenieja</username>
        <id>16948</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>&quot;w Wikipedii&quot;</comment>
      <origin>157772</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="94492" sha1="or09xdop95fwu716v3wiaauhh8m1m4a" xml:space="preserve">{{Top-banner|unesco=yes|przewodnik=tak}}
{{quickbar
| grafika=LargoDoSenado Buildings.JPG
| flaga=Flag of Macau.svg
| mapa=LocationMacau.png
| stolica=
| ustrój=
| waluta=Pataca
| powierzchnia=28,2
| ludność=541 200
| język=chiński (kantoński), portugalski
| religia=
| napięcie prądu=230
| numer kierunkowy=+853
| domena=.mo
| strefa czasowa=UTC +8
}}
[[File:Plaça de Senado, Macau.jpg|thumb|Largo do Senado]]
'''[https://www.macaotourism.gov.mo/en/ Makau]''' jest dawną [[Portugalia|portugalską kolonią]], znanym na całym świecie miejscem hazardu i jednym z najgęściej zaludnionych miejsc na świecie, z populacją 667 000 osób (2016) na obszarze o połowę mniejszym od Manhattanu. Wrócił pod [[Chiny|chińskie]] rządy w 1999 roku, jest teraz półautonomicznym „Specjalnym Regionem Administracyjnym”, status ten dzieli z pobliskim [[Hongkong]]iem.

Makau jest najbardziej znane jako główne miejsce '''hazardu'''. To sięga czasów kolonialnych, kiedy Hongkong miał ścisłe ograniczenia hazardu – był legalny tylko na torze wyścigów konnych dwa razy w tygodniu – ale w Makau były kasyna. Dziś Makau jest jedyną częścią Chin, w której kasyna są legalne pod auspicjami porozumienia „Jeden kraj, dwa systemy”. Około 2008 Makau wyprzedziło [[Las Vegas]] jako miejsce z hazardem o najwyższych dochodach na świecie i ma teraz znaczną przewagę; kilka głównych kasyn w Las Vegas zbudowało nowe zakłady w Makau, aby zarobić na trendzie.

Makau to bynajmniej nie tylko miejsce hazardu, a inne atrakcje to wspaniała kolonialna architektura, niektóre z nich wpisane na Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO, piękny klimat i piękne plaże oraz doskonałe jedzenie i picie.

== Dzielnice ==
[[Plik:Macao-map.png|thumb|350px|Dzielnice Makau]]
Makau podzielono geograficznie na trzy regiony: półwysep i dwie wyspy. Jednak rekultywacja obszaru między wyspami stworzyła czwarty region o nazwie Cotai.

{{Lista regionów
| mapa regionów =
| rozmiar mapy =
| opis mapy =

| nazwa regionu 1 = [[Makau/Półwysep|Półwysep]] 
| kolor regionu 1 = #c38888
| opis regionu 1 = Gęsto zatłoczony region połączony z kontynentem chińskim. Dzięki pięknej architekturze i mnóstwu kasyn jest centrum lokalnego życia i większości aktywności turystycznej w Makau.

| nazwa regionu 2 = [[Makau/Taipa|Taipa]] 
| kolor regionu 2 = #c0b870
| opis regionu 2 = Wyspa na południe od półwyspu, dostępna przez trzy mosty. Jest to główny ośrodek mieszkaniowy, w którym znajduje się międzynarodowe lotnisko w Makau.

| nazwa regionu 3 = [[Makau/Cotai|Cotai]] 
| kolor regionu 3 = #dcdc71
| opis regionu 3 = Nowy „Las Vegas Strip”, zbudowany na zrekultywowanym terenie między Coloane i Taipa, z ogromnymi nowymi kasynami, takimi jak The Venetian, największe kasyno na świecie.

| nazwa regionu 4 = [[Makau/Coloane|Coloane]] 
| kolor regionu 4 = #a4c97d
| opis regionu 4 = Najbardziej wysunięta na południe wyspa jest znacznie mniej rozwinięta niż inne regiony ze względu na górzysty teren. Ma uroczą starą wieś, dwie plaże, kilka szlaków turystycznych i ośrodek. Jest to również lokalizacja pierwszego pola golfowego w Makau; drugi znajduje się na Cotai Strip.
}}

== Charakterystyka ==
Jako pierwsza i ostatnia kolonia europejska w Azji Wschodniej, Makau ma bardziej widoczną historię kolonialną niż [[Hongkong]]. Budynki i brukowane lub wzorzyste ceglane uliczki w wielu częściach miasta, szczególnie w centrum starego miasta i Coloane, wyglądają jak gdzieś w śródziemnomorskiej [[Europa|Europie]]. Jednak ludzie i oznakowanie w języku chińskim wskazują na [[Azja|Azję]]. Ludność portugalska i makańska nadal jest obecna, ale większość ludności to rdzenni Chińczycy.

Makau jest wyjątkowe pod wieloma względami, ale ma również wiele bliskich powiązań kulturowych i gospodarczych z [[Hongkong]]iem i regionem [[Delta Rzeki Perłowej|Delty Rzeki Perłowej]] po drugiej stronie granicy.

=== Geografia ===
Oprócz miasta (Makau/Półwysep), Makau obejmuje wyspy Taipa i Coloane, które są połączone z Makau mostami i ze sobą groblą. Obszar między dwiema wyspami został odzyskany z morza i zabudowany w Cotai Strip; który stał się obszarem intensywnego rozwoju z wieloma nowymi kasynami i hotelami.

Chińskie miasto [[Zhuhai]] graniczy z Makau od północy, a przez przejście graniczne odbywa się intensywny dwukierunkowy ruch kołowy i pieszy. Specjalna Strefa Ekonomiczna Zhuhai rozciąga się na południe do wyspy Hengqin, obszaru na zachód od Taipa, Cotai i Coloane; Most Lotus z Cotai łączy się z tym obszarem. Miejscowa ludność Zhuhai i Makau przemieszcza się przez granicę, co sprawia, że ​​oba te miasta czują się jak bliźniacze miasta.

Makau jest subtropikalne z gorącymi latami i łagodnymi zimami. Chociaż zima jest zazwyczaj łagodna, czasami zdarzają się zimne fronty, które mogą powodować spadek temperatury o 10°C (18°F) w ciągu dnia. Zobacz poniżej omówienie ryzyka tajfunu.

=== Historia ===
[[Plik:Na Tcha Temple and the Ruins of St. Paul's.jpg|thumb|Makau to miejsce kontrastów: błyszczące kasyna górują nad eleganckimi kolonialnymi budynkami; tłumy mężczyzn grają w mahjong obok chrześcijańskich cmentarzy. Tutaj zza ruin katedry św. Pawła wystaje wciąż czynna tradycyjna chińska świątynia.]]
W XVI wieku [[Chiny]] dały [[Portugalia|Portugalii]] prawo do osiedlenia się w Makau w zamian za oczyszczenie terenu z piratów. Makau było pierwszą europejską osadą na [[Daleki Wschód|Dalekim Wschodzie]]. Był to też ostatni; na mocy umowy podpisanej przez Chiny i Portugalię, 20 grudnia 1999 r. Makau stało się Specjalnym Regionem Administracyjnym Makau (SAR) Chin, kończąc ponad 400-letnią administrację portugalską.

Jak każde miasto portowe, w Makau od zawsze były burdele i dość niebezpieczne bary dla marynarzy. Podobnie jak w wielu innych miejscach, to również miało miejsce przestępczość zorganizowana; w latach 90. na ulicach toczyły się wojny gangów, czasem z użyciem broni automatycznej, podczas gdy administracja portugalska w dużej mierze pozostawiła terytorium na pastwę losu i niewiele zrobiła, by zwalczać przemoc. Jednak po chińskim przejęciu w 1999 gangi zostały mocno zmiażdżone i dziś Makau nie jest bardziej niebezpieczne niż jakikolwiek inny ważny cel turystyczny.

Chiny używają hasła „jeden kraj, dwa systemy” dla relacji między rządem centralnym a dwoma SAR, [[Hongkong]]iem i Makau. Oba są częścią Chin i żadne z nich nie może prowadzić niezależnej polityki zagranicznej ani sił zbrojnych, ale każde z nich ma własne prawa i zgromadzenie ustawodawcze oraz wydaje własne wizy i walutę. Systemy rządzenia są złożone, a niektórzy mieszkańcy skarżą się, że nie są wystarczająco demokratyczne, a [[Pekin]] ma zbyt dużą kontrolę lub wpływy. To powiedziawszy, Makau cieszy się pewnymi wolnościami w stylu zachodnim, które są niespotykane na kontynencie, takimi jak wolność słowa, wolność zgromadzeń, wolność prasy i nieocenzurowany internet. W przeciwieństwie do [[Hongkong]]u ruch niepodległościowy w Makau nie zyskał na popularności, a większość mieszkańców z zadowoleniem przyjęła chińskie rządy i układ „jeden kraj, dwa systemy”.

Za rządów portugalskich Makau przez długi czas było źle zarządzane i zaniedbywane przez władze kolonialne. Po przejęciu, gospodarka Makau szybko się rozwinęła dzięki otwarciu licencji hazardowych. Do Makau codziennie przybywają tysiące turystów, głównie z Chin kontynentalnych i sąsiednich regionów. W rezultacie poziom życia w Makau znacznie wzrósł iw wielu przypadkach jest na poziomie niektórych krajów Europy Zachodniej. Rozwój ten został doceniony przez Międzynarodowy Fundusz Walutowy (MFW), który od 2016 roku klasyfikuje Makau jako zaawansowaną gospodarkę. Przemysł turystyczny również się zdywersyfikował: Makau promuje również swoje historyczne miejsca, kulturę i kuchnię.

=== Ludność ===
Aby utrzymać pokojowe stosunki z [[Chiny|Chinami]], [[Portugalia]] często traktowała Makau jako „chińskie miasto zarządzane przez Portugalię”, a nie pełnoprawną portugalską kolonię, taką jak [[Brazylia]] czy portugalskie kolonie w Afryce. W rezultacie język portugalski, katolicyzm i wiele innych elementów kultury portugalskiej nigdy nie doczekało się powszechnego przyjęcia w Makau, które poza kasynami i kolonialnymi budynkami pozostaje miastem '''Kantońskim'''. Ponadto prawie 60% ludności SAR urodziło się poza Makau, głównie z Chin kontynentalnych. To powiedziawszy, Portugalczycy wywarli znaczący wpływ na lokalną scenę kulinarną, być może najlepiej uosabianą przez makańską tartę jajeczną (蛋撻), która jest zlokalizowaną odmianą portugalskiego ''pastel de nata''.

Termin '''Makańczycy''' zwykle nie odnosi się do osób urodzonych lub mieszkających w Makau, ale raczej do określonej grupy etnicznej, a mianowicie osób pochodzenia azjatyckiego z pewnym pochodzeniem portugalskim lub przynajmniej z głównymi portugalskimi cechami kulturowymi (takimi jak przyjęcie katolicyzmu lub mówienie portugalskim w domu). Makańczycy stanowią niewielką, ale ważną kulturowo mniejszość. Przyszłość Makańczyków jest niepewna – podczas gdy wielu urzędników państwowych uważa zachowanie kultury portugalskiej za kluczowe dla turystyki i przyszłych możliwości biznesowych w SAR, niektórzy Makańczycy decydują się na zaniedbanie swojego portugalskiego dziedzictwa, aby lepiej zintegrować się ze społeczeństwem.

=== Kultura ===
Kultura lokalna w Makau opiera się przede wszystkim na tradycyjnej kulturze chińskiej, zwłaszcza prowincji [[Guangdong]], ze względu na jej historię jako część tego regionu. To powiedziawszy, Portugalczycy odcisnęli również swoje piętno na lokalnej kulturze, być może najbardziej widoczne w ich kuchni. Ponieważ Makau zostało oszczędzone przed ekscesami rewolucji kulturalnej, mieszkańcy Makau zachowali wiele aspektów tradycyjnej chińskiej kultury, które zaginęły na kontynencie.

=== Czytaj ===
''Narracja Makau'' (ISBN 0195920708) autorstwa Austina Coatesa. Świetne wprowadzenie do barwnej historii Makau. Możesz kupić tę książkę w muzeum w Fortaleza do Monte, z widokiem na ruiny św. Pawła.

== Język ==
{{infobox|Vong oczy Wong?|Jedną z osobliwości Makau jest to, że niektóre kantońskie nazwy i słowa, które są wymawiane za pomocą tego, co w języku angielskim jest dźwiękiem „W”, a które w Hongkongu są transliterowane przez „W”, są zamiast tego transliterowane przez „V”, takie jak w ''Cheoc Van'' (który w Hongkongu byłby ''Chuk Wan''). Widać to również w nazwisku ''Vong'' (w Hongkongu ''Wong''). Bez wątpienia wymowa portugalska miała wpływ na wybór transliteracji. Aby jeszcze bardziej skomplikować sprawę, nie zostało to zrobione konsekwentnie, więc w Makau są zarówno Vongi, jak i Wongi – oba pisane tym samym chińskim znakiem.}}
Oficjalnymi językami Makau są '''[[Rozmówki kantońskie|kantoński]]''' i '''[[Rozmówki portugalskie|portugalski]]'''.

'''Kantoński''' jest głównym językiem używanym w Makau. Wariant kantońskiego używanego w Makau jest podobny do tego w [[Hongkong]]u i [[Kanton]]ie, ale ma unikalny lokalny slang. Niemniej jednak, jeśli jesteś biegły w standardowym kantońskim, nie powinno to stanowić dużego wyzwania. Wiadomości będą nadawane w standardowym kantońskim.

Język '''[[Rozmówki chińskie|mandaryński]]''' staje się coraz szerzej używany, był obowiązkowy we wszystkich szkołach rządowych od czasu przekazania i jest drugim najbardziej użytecznym językiem na terytorium po kantońskim — większość mieszkańców jest w stanie go do pewnego stopnia zrozumieć, a wszystkie urzędy państwowe są w stanie zapewnić usługi w języku mandaryńskim. Większość osób uczących się po 1999 roku, jak również personel pracujący w głównych hotelach i atrakcjach turystycznych, będzie w miarę kompetentny w języku mandaryńskim. Jednak wiele starszych osób ma trudności z mówieniem po mandaryńsku (wybitnym przykładem jest mandaryński pieprzony kantoński byłego dyrektora naczelnego Fernando Chui).

Większość pracowników pierwszej linii w branży turystycznej posługuje się językiem '''angielskim'''. Prawie wszystkie muzea i kasyna mają personel posługujący się doskonałym językiem angielskim, podobnie jak wiele hoteli, sklepów i restauracji, zwłaszcza tych z wyższej półki. Jednak znajomość języka angielskiego wśród ogółu ludności jest nieco niższa niż w [[Hongkong]]u, choć wyższa niż w Chinach kontynentalnych. Warto zachować wizytówkę hotelu dla taksówkarzy.

Osoby mówiące po '''portugalsku''' nie uznają go za bardzo przydatny podczas próby komunikowania się z lokalnymi mieszkańcami, ponieważ mniej niż 10% populacji jest w nim zaznajomiony, ale bardzo pomaga w zrozumieniu nazw miejsc i znaków. Ponieważ portugalski nadal jest językiem urzędowym SAR, urzędy państwowe są prawnie zobowiązane do zatrudniania personelu mówiącego po portugalsku.

Wszystkie oficjalne znaki w Makau są dwujęzyczne w języku chińskim i portugalskim. Zgodnie z polityką „jeden kraj, dwa systemy” Makau nadal używa tradycyjnych chińskich znaków, a nie uproszczonych znaków chińskich używanych w Chinach kontynentalnych.

== Dojazd ==
Przez wiele lat zwykłym sposobem dotarcia do Makau był lot do [[Hongkong]]u i przeprawa promem do Makau. Dziś Makau staje się centrum tanich linii lotniczych, a niektórzy podróżni przylatują teraz do Makau, aby później udać się do Hongkongu.
[[Plik:Visa policy of Macau.svg|thumb|450px|Polityka wizowa Makau]]
=== Wymagania wstępne ===
[[Plik:Lago Nam Van, Macao, 2013-08-08, DD 04.jpg|thumb|Jezioro Nam Van]]
Makau ma '''odrębny system imigracyjny''' od [[Chiny|Chin]] kontynentalnych, [[Hongkong]]u i [[Tajwan]]u. Wszyscy podróżni z Chin kontynentalnych, Hongkongu, Tajwanu i innych krajów muszą przejść kontrolę imigracyjną i celną po przybyciu do Makau. Dlatego, jeśli chcesz ponownie wjechać na kontynent z Makau, będziesz musiał ubiegać się o kolejną chińską wizę, chyba że wcześniejsza jest wizą wielokrotnego wjazdu.

Posiadacze stałego dowodu tożsamości lub pozwolenia na ponowny wjazd do Hongkongu mogą bezwizowo wjeżdżać do Makau przez okres do 1 roku '''bez''' konieczności okazywania paszportu. Posiadacze niestałego dowodu tożsamości z Hongkongu mogą wjechać do Makau bez wizy przez okres do 30 dni i '''muszą''' okazać paszport.

Obywatele chińscy z kontynentu, którzy są zobowiązani do uzyskania '''zezwolenia na dwie strony''' (中华人民共和国往来港澳通行证), a także są zobowiązani do wcześniejszego ubiegania się o wizę. Jednak osoby w tranzycie do innych krajów mogą wjechać do Makau z paszportem na okres do 7 dni.

Cudzoziemcy następujących krajów/terytoriów mogą wjechać do Makau bez '''wiz''':

'''Do 180 dni''': Wielka Brytania

'''Do 90 dni''': wszystkie kraje Unii Europejskiej oraz Andora, Bośnia i Hercegowina, Brazylia, Republika Zielonego Przylądka, Dominika, Egipt, Ekwador, Islandia, Izrael, Japonia, Liban, Liechtenstein, Mali, Meksyk, Mongolia, Czarnogóra, Macedonia Północna, Norwegia, Korea Południowa, Szwajcaria i Tanzania

'''Do 30 dni''': Australia, Brunei, Kanada, Chile, Indie, Indonezja, Kiribati, Malezja, Monako, Namibia, Nowa Zelandia, Filipiny, Samoa, San Marino, Seszele, Singapur, RPA, Tajwan, Tajlandia, Turcja, Stany Zjednoczone i Urugwaj

Ponadto wszyscy zagraniczni goście, którzy zamierzają wjechać do Makau na mniej niż 48 godzin w celu dalszej podróży do innego miejsca docelowego przez Międzynarodowy Port Lotniczy Makau, są '''zwolnieni''' z obowiązku uzyskania wizy.

Jeśli potrzebujesz wizy, możesz ją otrzymać w chińskiej ambasadzie lub konsulacie lub po przybyciu do Makau (wizy do Makau są odrębne od wiz ważnych na podróż do Chin kontynentalnych; nie ma jednej wizy, która obsługuje oba obszary). '''Wiza w dniu przyjazdu''' kosztuje 100 MOP (indywidualna), 50 MOP (dzieci do lat 12; za osobę dla grup 10 lub więcej podróżnych ze zbiorowym dokumentem podróży) lub 200 MOP (paszport rodzinny). Wiza wydana w dniu przyjazdu jest ważna na wielokrotne wjazdy w ciągu 30 dni od daty jej wydania.

'''''Jednak''''' obywatele Bangladeszu, Nepalu, Nigerii, Pakistanu, Sri Lanki i Wietnamu '''nie mogą''' korzystać z wizy w miejscu przyjazdu (chyba że posiadają dowód tożsamości z Hongkongu) i muszą wcześniej złożyć wniosek o wizę do Makau w chińskiej ambasadzie lub w [http://hk.ocmfa.gov.cn/eng/ biurze komisarza chińskiego Ministerstwa Spraw Zagranicznych w Hongkongu], jeśli tam mieszkają. Formularz wniosku o wizę do Makau w przypadku ubiegania się o wizę w chińskiej ambasadzie lub w Urzędzie Komisarza Chińskiego Ministerstwa Spraw Zagranicznych w Hongkongu jest dostępny [https://www.fsm.gov.mo/psp/cht/pdf/psp_top6/psp_top6_sim_03_1_cp.pdf online], a opłata za wniosek wynosi 30 USD (plus 20 USD, jeśli ambasada musi skierować wniosek do Makau). Standardowa usługa zajmuje 5 dni roboczych na rozpatrzenie wniosku wizowego (jeśli ambasada musi skierować wniosek do Makau, wniosek trwa 3 tygodnie). Usługa ekspresowa (3 dni robocze) jest dostępna za dodatkowe 20 USD, natomiast usługa „dodatkowa ekspresowa” (w ten sam lub następny dzień roboczy) jest dostępna za dodatkowe 30 USD (usługi ekspresowe/„dodatkowe ekspresowe” nie są dostępne, jeśli ambasada musi skierować wniosek do Makau). Więcej informacji można znaleźć na tej stronie internetowej Sił Policji Bezpieczeństwa Publicznego SRA Makau.

Wszyscy podróżni, którzy wjeżdżają do Makau (bez względu na to, czy są zwolnieni z obowiązku wizowego, czy nie) mogą być zobowiązani do wykazania, że ​​mają minimum 5000 MOP na sfinansowanie pobytu i posiadają ważny bilet powrotny lub na dalszą podróż. Jedynym wyjątkiem od wymagań dotyczących biletów powrotnych/dalszej podróży są mieszkańcy Hongkongu lub Chin kontynentalnych, ale nie w przypadku, gdy używają oni Hongkongu SAR lub chińskiego paszportu do przejazdu przez Makau do kraju/terytorium trzeciego. Imigracja jest generalnie „bez zadawania pytań”, ale pojawiły się doniesienia o obywatelach Indii będących celem ataków urzędników imigracyjnych. Rozsądne może być przygotowanie się z kartami kredytowymi lub dostępem do konta bankowego z wystarczającymi środkami.

'''Minimalna ważność dokumentów podróży'''. W przypadku cudzoziemców maksymalny limit pobytu w Makau jest ograniczony do 30 dni przed upływem ważności paszportu lub dokumentu podróży oraz zezwolenia na wjazd lub ponowny wjazd. Na przykład, jeśli obywatelka Nowej Zelandii przy wjeździe do Makau przedstawi paszport, który ma ważność 40 dni, będzie mogła przebywać tylko do 10 dni, chociaż ogólnie Nowozelandczycy mogą przebywać do 30 dni w Makau w ruchu bezwizowym.

Podobnie jak [[Hongkong]], imigracja Makau nie stempluje paszportów. Zamiast tego wszyscy odwiedzający otrzymują przy wjeździe kartę lądowania, na której zostaną określone warunki wjazdu, a wjazd i wyjazd będą rejestrowane elektronicznie.

Szczegółowe informacje na temat wymogów imigracyjnych są dostępne na stronie internetowej Makau Public Security Police Force.

=== Samochodem ===
[[Plik:Lotus-bridge-macau.jpg|thumbnail|Skrzyżowanie boczne obok mostu Lotus]]
Istnieją trzy punkty wjazdowe do Makau z Chin. Dwa tradycyjne to '''Portas do Cerco''' (關閘 ''Guan Chap'' w języku kantońskim, ''Guānzhá'' w języku mandaryńskim) na dalekiej północy Półwyspu Makau, który łączy Cię z Gongbei w [[Zhuhai]], oraz '''Most Lotosu''' (oficjalnie graniczny punkt kontrolny Cotai), który łączy Cotai Strip z dzielnicą Wanzai w Zhuhai. Trzeci to most kombinowany/tunel z [[Hongkong]]u.

Możesz wjechać tylko wtedy, gdy Twój pojazd (tylko samochody, bez motocykli) ma tablice rejestracyjne z Makau i Chin kontynentalnych, a kierowca ma prawo jazdy z Makau i Chin. '''Musisz zmienić strony drogi''': Chiny kontynentalne jeżdżą po prawej stronie, Makau i Hongkong po lewej stronie.

* {{Znacznik|Portas do Cerco|22.214473091|113.548729204|typ=transport}}'''Portas do Cerco''': To zwykły punkt wejścia do Makau z [[Zhuhai]] i jest bardzo zajęty. Jest otwarty od 7 rano do północy. Przeprawa zaprowadzi Cię bezpośrednio do Gongbei w Zhuhai. '''Dojazd/wyjazd''': Najlepszym sposobem na dotarcie do skrzyżowania z dowolnego miejsca w Makau jest skorzystanie z Avenida Norte de Hipodromo, która prowadzi dalej jako Avenida da Ponte da Amizade lub Avenida Comendador Ho Yin z zachodniej części półwyspu. (Zobacz sekcję [[Zhuhai]], aby dowiedzieć się, jak dostać się na chińską stronę granicy.)
* {{Znacznik|Most Lotosu|22.1402|113.5468|typ=transport}}'''Hengqin Port/Most Lotos''': O wiele cichszy niż Portas do Cerco, to przejście obejmuje przejazd przez Most Lotosu nad wąskim kanałem między Cotai a wyspą Hengqin (Chiny) po odprawie imigracji zarówno chińskiej, jak i Makau. Przeprawa zapewnia całodobową obsługę. '''Dojazd/wyjazd''': Do punktu kontrolnego na granicy Cotai można dojechać przez Taipa-Coloane Istmus Road (nadal znaną jako Taipa-Coloane Causeway) i skręcić na rondzie Flor de Lotus mniej więcej w połowie drogi między Taipa i Coloane.
* 50-kilometrowe połączenie '''Hongkong-Zhuhai-Makau''', most i tunel otwarte w październiku 2018, było prawdopodobnie jednym z największych projektów budowlanych na świecie. Kierowcy muszą ubiegać się o dwa oddzielne zezwolenia (po jednym z każdego z rządów Hongkongu i Makau), aby przejechać przez most z Hongkongu, a po przybyciu do Makau musisz zaparkować samochód i skorzystać z transportu publicznego, więc skorzystaj z transferu autobus jest prawdopodobnie lepszym wyborem.

=== Samolotem ===
[[Plik:Macau International Airport 01.jpg|thumbnail|Międzynarodowy port lotniczy Makau]]
{{Znacznik|Międzynarodowy port lotniczy Makau|22.149444|113.591389|typ=transport}}'''[https://www.macau-airport.com/en Międzynarodowy port lotniczy Makau]''' ({{IATA|MFM}}) (''u wybrzeży wyspy Taipa''). Ma podstawowe udogodnienia i kilka aeromostów, ale możliwe, że zaparkujesz na asfalcie i pojedziesz autobusem do terminalu. 
Flagowym przewoźnikiem Makau jest '''[http://en.airmacau.com.mo/ Air Macau]''' (澳門航空). Chociaż nigdzie nie jest tak dobrze obsługiwane jak [[Hongkong]], lotnisko jest popularne wśród tanich linii lotniczych dzięki niższym opłatom za lądowanie. [https://www.airasia.com/en/gb AirAsia] lata do Makau z [[Kuala Lumpur]], [[Kota Kinabalu]], [[Kuching]], [[Penang]], [[Bangkok]]u i [[Pattaya]], podczas gdy [https://www.jetstar.com/sg/en/home Jetstar] obsługuje [[Singapur]], [https://www.cebupacificair.com/ Cebu Pacific] i Philippine Airlines obsługują [[Manila|Manilę]] i Clark, Thai AirAsia lata do [[Bangkok]]u.

System lekkiej kolei obsługuje lotnisko, ale obejmuje tylko południowe obszary Taipa, Coloane i Cotai. Rozszerzenie do Barra na południowo-zachodnim krańcu wyspy Makau ma zostać otwarte około 2023 roku.

Autobus '''AP1''' kursuje na trasie między lotniskiem a Bramą Barierową. Jego trasa przebiega przez kilka punktów na wyspie Taipa, a po drodze zatrzymuje się przy terminalu promowym na półwyspie. Kosztuje 4,20 MOP za pasażera, 3 MOP za torbę. Ma ograniczone miejsce na bagaż i może być bardzo zatłoczony (możesz nawet nie dostać się pierwszym autobusem, który przyjedzie). Zmień na terminalu promowym na inne miejsca docelowe, często autobus numer 3 odjeżdża z terminalu promowego i mija Lisboa, Landmark Hotel i Holiday Inn lub złap jeden z autobusów wahadłowych hotel/kasyno, który jedzie do terminalu promowego. Autobusy nie wydają reszty, ale w samym terminalu znajduje się kantor, który zamieni obcą walutę na MOP o niskim nominale.

Alternatywnie, weź taksówkę z licznikiem prosto do miejsca docelowego, ale jest dopłata lotniskowa w wysokości 5 MOP plus 2 MOP za most i 3 MOP za sztukę bagażu. Ceny biletów do centrum miasta wynoszą około 40-50 MOP, a podróż trwa 15-20 minut.

'''Jeśli jedziesz do Hongkongu, Zhuhai lub Shenzhen''', możesz skorzystać ze specjalnego autobusu '''[https://www.macau-airport.com/en/transportation/express-link-service Express Link]''' na lotnisku, aby połączyć się bezpośrednio z promem lub granicą [[Zhuhai]] bez przechodzenia przez granicę Makau. Jednak rozkład jazdy autobusów jest ograniczony (tylko w godzinach 11-18), co nieco ogranicza użyteczność; w zależności od lotu, jeśli nie potrzebujesz wizy do Makau, może być szybciej dwukrotnie przejść kontrolę imigracyjną. Jeśli masz bilet na ten sam dzień, możesz również skorzystać z tej usługi w kierunku powrotnym, aby przenieść się bezpośrednio na lotnisko.

Połączenia z Chinami kontynentalnymi nie są już ograniczone, z usługami do wielu miast. Air Macau lata codziennie do [[Pekin]]u, [[Nankin]], [[Ningbo]] i [[Szanghaj]]u. Latają też kilka razy w tygodniu do [[Chengdu]], [[Chongqing]], [[Hangzhou]], [[Hefei]], [[Nanning]], [[Wuhan]] i [[Xiamen]]. Xiamen Airlines latają do [[Fuzhou]], [[Hangzhou]] i [[Xiamen]]. Inne linie lotnicze to AirAsia, Cebu Pacific, EVA Air i Spring Airlines. Zwykle taniej jest polecieć do [[Zhuhai]] i przekroczyć granicę drogą lądową, ponieważ loty między Makau a kontynentem są uważane za loty międzynarodowe.

Alternatywne lotniska w pobliżu Makau to '''międzynarodowe lotnisko Guangzhou Baiyun''' ({{IATA|CAN}}) i '''[[Port lotniczy Hongkong|międzynarodowe lotnisko w Hongkongu]]''' ({{IATA|HKG}}). Lotnisko w Hongkongu ma bezpośrednie promy do Makau.

=== Statkiem ===
Jest to nadal główny sposób, w jaki większość odwiedzających dociera do Makau. Głównym terminalem promowym w Makau jest {{Znacznik|Terminal promowy Makau|22.197075|113.558911|typ=transport}}'''terminal promowy Macau''' (''Terminal Maritimo'') w porcie zewnętrznym (portugalski: ''Porto Exterior'', chiński: 外港) na półwyspie Makau. Jest to ruchliwy terminal obsługujący większość ruchu morskiego między Makau a [[Hongkong]]iem, a także chińskimi portami Shekou i międzynarodowym lotniskiem [[Shenzhen]]. '''Dojazd/wyjazd''': Autobusy 1A, 3, 3A, 10, 10A, 10B, 12, 28A, 28B, 28BX, 32 i AP1 kursują z terminalu promowego. Przystanek autobusowy znajduje się przy głównej drodze po prawej stronie, wychodząc z budynku. Odbierz bezpłatny rozkład jazdy autobusów w centrum informacji turystycznej w budynku. Jeśli wybierasz się bezpośrednio do kasyna lub hotelu, większość z tych obiektów zapewnia bezpłatne autobusy wahadłowe. Gromadzą się na lewo od budynku terminalu; wyjdź z poziomu wejściowego budynku i skręć w lewo. Obok przystanków autobusowych znajduje się postój taksówek. Taksówki do Largo do Senado kosztują mniej niż 30 MOP.

Mniej znany terminal promowy znajduje się przy molo nr 11 w porcie wewnętrznym (portugalski: ''Porto Interior'', chiński: 内港). Jest to nowy budynek terminalu promowego po tym, jak jego dawna strona molo 14 została przekazana deweloperom przez rząd Makau. Jest bardzo blisko centrum Makau i można do niego łatwo dotrzeć na piechotę. Ten terminal obsługuje głównie łodzie do [[Shenzhen]], [[Jiangmen]] i [[Wanzai]] przez Port Wewnętrzny w [[Zhuhai]].

Trzeci terminal, {{Znacznik|Taipa Ferry Terminal|22.1625|113.577778|typ=transport}}'''Taipa Ferry Terminal''', obsługuje połączenia Taipa, Cotai i Coloane z [[Hongkong]]iem i Shekou. Znajduje się obok terminalu lotniska.

==== Z Hongkongu ====
[[Plik:TurboJet Catamaran.JPG|thumb|Katamaran TurboJET zacumowany w Terminalu Maritimo]]
Promy do Makau kursują z kilku punktów w [[Hongkong]]u, w tym z międzynarodowego lotniska w Hongkongu, gdzie można ominąć imigrację w Hongkongu i przesiąść się bezpośrednio na prom do Makau.

* '''Makau-Wyspa Hongkong''': Promy z '''terminalu promowego Makau''' w Hongkongu w Sheung Wan na wyspie Hongkong kursują 24 godziny na dobę z częstotliwościami co 15–30 minut w dzień i co godzinę w nocy. W Makau cumują w terminalu promów morskich Macau Maritime Ferry Terminal. Najtańszy bilet w jedną stronę z Hongkongu to 142 HKD (dodatkowe 20 HKD za sztukę bagażu), a podróż trwa godzinę. Możesz kupić bilety online z wyprzedzeniem, aby zapewnić sobie żeglowanie, które chcesz w ruchliwych porach. W dni powszednie powinno być możliwe skorzystanie z następnej usługi, ale w weekendy i święta należy albo zarezerwować z wyprzedzeniem, albo być przygotowanym na czekanie. Ceny biletów weekendowych są droższe. Promy obsługiwane są przez '''[https://www.turbojet.com.hk/tc/ TurboJet]''' (☏ +853 7907039 (w Makau), +852 28593333 (w Hongkongu)). Innym częstym połączeniem promowym jest '''[https://www.cotaiwaterjet.com/ Cotai Jet]''' bezpośrednio do Taipa z Hongkongu, a z terminalu promowego do The Venetian kursują bezpłatne autobusy, które zapewniają szybki i łatwy dostęp do Taipy i Coloane. Sprzedawcy pozbawieni skrupułów mogą próbować sprzedać Ci bilety bez ustalonego czasu powrotu lub bardzo późnego z obietnicą, że możesz wrócić wcześniej, jeśli chcesz. Promy powrotne z Makau do Hongkongu są często całkowicie pełne w nocy, a powrót bez zarezerwowanych miejsc lub wcześniejszą łodzią jest mało prawdopodobny.
* '''Makau-Koulun''': Możesz również dostać się promem z '''terminalu promowego China (HK)''' na Canton Road, Tsim Sha Tsui w Koulun w Hongkongu. Promy są rzadsze w porównaniu z usługami z Hongkongu, kursują co pół godziny od 7:00 do 22:30. Ceny biletów zaczynają się od HKD133, a podróż trwa około 90 minut. Operatorem promowym (wcześniej New World First Ferries) jest również '''[https://www.turbojet.com.hk/tc/ TurboJet]''' (☏ +853 7907039 (w Makau), +852 28593333 (w Hongkongu)).
* '''Makau-Międzynarodowe lotnisko Hongkong''': Istnieją również promy z międzynarodowego lotniska w Hongkongu do Makau. Są one rzadsze, ale pozwalają ominąć imigrację i odprawę celną Hongkongu, przesiadając się bezpośrednio na prom w hali transferowej lotniska. Twój bagaż zostanie dla Ciebie przewieziony do Makau. Wsiadasz na prom na lotnisku SkyPier. Taryfa wynosi 254 HKD, a usługi są obsługiwane przez [https://www.turbojet.com.hk/en/routing-sailing-schedule/hk-airport-macau/sailing-schedule-fares.aspx TurboJET] (do terminalu promowego Macau Outer Harbor) i '''[https://www.cotaiwaterjet.com/ferry-schedule/hongkong-macau-taipa.html Cotai Water Jet]''' (do terminalu promowego Macau Taipa). Jeśli promy na lotnisku nie są dogodne dla Twojego rozkładu jazdy, możesz skorzystać z usługi Premier Plus oferowanej przez TurboJET. Będziesz musiał wejść do Hongkongu, ale kursuje co pół godziny. Pakiet ten obejmuje transfer samochodem z lotniska na molo Sheung Wan, prom do Makau, a następnie transfer samochodem do dowolnego miejsca w Makau. Kosztuje 461 HKD i obejmuje posiłek na promie.
Ceny biletów promowych różnią się w zależności od godziny i dnia tygodnia rejsu. Wyjazdy promów w nocy (między 18:00 a 6:00) oraz w weekendy są droższe.

Zwłaszcza na terminalu promowym HK Macau miej oko na naganiaczy biletowych. Niektóre biura tutaj odsprzedają legalne bilety hurtowe z niewielką zniżką, ale zupełnie śliski gatunek sprzedaje niewykorzystane bilety na promy, które mają właśnie odpłynąć – możesz je złapać, jeśli uciekniesz, ale nie będziesz miał szczęścia (i pieniędzy), jeśli nie t. Uważaj na każdego, kto znajduje się poza windami, który entuzjastycznie zaprasza Cię do biura agenta – i pokazuje bilety na przyszłe rejsy, tylko po to, abyś skończył z biletami na promy, które odpływają za kilka minut. Kilku naganiaczy udaje nawet „inspektorów” i, wyćwiczonymi sztuczkami, zamienia bilet. Niech tylko ktoś w mundurze zabierze twój bilet! Oficjalne kasy biletowe (są też terminale samoobsługowe) są dobrze oznakowane, a obsługa mówi po angielsku i nie musisz nikomu pokazywać swojego biletu, dopóki nie wejdziesz do strefy imigracyjnej.
Imigracja przebiega bardzo szybko, z wyjątkiem godzin szczytu i nie trzeba wypełniać karty przyjazdu.

==== Z kontynentalnych Chin ====
Kilka firm promowych kursuje do Makau z portów kontynentalnych, w tym [[Jiangmen]], Shekou (w [[Shenzhen]]) i terminalu promowego Fu Yong (obok lotniska w Shenzhen).

* '''Makau-Fu Yong (lotnisko Shenzhen)''': [https://www.turbojet.com.hk/en/ TurboJet] (☏ +853 7907039 (w Makau), +86-755 27776818 (w Shenzhen)) kursuje kilka promów dziennie między '''terminalem promowym Makau''' (Port Zewnętrzny/Porto Exterior) i terminal promowy Fu Yong. Czas podróży około godziny. Ceny zaczynają się od 171 MOP. Istnieją autobusy wahadłowe łączące terminal promowy Fu Yong z lotniskiem Shenzhen.
* '''Makau-Szekou (Shenzhen)''':
** Yuet Tung Shipping Co (☏ +853 28574478) obsługuje prom odpływający z terminalu '''Makau Inner Harbour''' przy molo 14 na Rua das Lorchas (w pobliżu skrzyżowania z Av Almeida Ribeiro) o godzinie 10.00, 14.00, 17.30 i 20.15. MOP 129 USD, MOP 78 USD dla dzieci. Z Shekou łodzie odpływają o 8:15, 11:45, 15:45 i 18:30. Podróż trwa około 80 minut.
** Shenzhen Xunlong Shipping Co działa z dwóch innych portów Makau: 10 razy dziennie między 9:45 a 20:45 z '''terminalu promowego Makau''' i 3 razy dziennie między 11 a 19 z '''terminalu promowego Taipa''' (170 ¥ w 2011 r.).
* '''Makau-Jiangmen''': CKS ma codzienne połączenie z [[Jiangmen]] z terminalu '''Makau Inner Harbour''' przy molo 14 na Rua das Lorchas.
* '''Makau-Wanzai (Zhuhai)''': Yuet Tung Shipping Co prowadzi statki między terminalem promowym Makau {{Znacznik|Inner Harbor Terminal|22.194778|113.535333|typ=transport}}'''Inner Harbor Terminal''' przy molo 14 na Rua das Lorchas a '''portem celnym Wanzai''' w Wanzai w [[Zhuhai]]. Czas przejazdu to około 30 minut. 12,50 USD. Łodzie zaczynają się o 8 rano i kończą około 16:00. Możesz złapać autobusy łączące do Gongbei i innych miejsc w Zhuhai z Wanzai.
Częstszą i tańszą opcją jest złapanie promu do/z portu Jiuzhou w Zhuhai, który znajduje się zaledwie kilka kilometrów od granicy Makau-Zhuhai. Wybierz się na krótką przejażdżkę taksówką (¥10) lub autobusem nr 4 z przejścia granicznego do terminalu promowego. Przejazd autobusem powinien być uwzględniony w bilecie na prom. Promy z portu Shenzhen Shekou do Zhuhai kursują co 30 minut. 90¥.

=== Autobusem ===
[[Plik:VR6495 at HZMB Zhuhai Port (20181024103741).jpg|thumb|Autobus wahadłowy HZMBus do Hongkongu]]
Z [[Hongkong]]u przez '''most Hongkong–Zhuhai–Makau (HZMB)''' kursują często autobusy wahadłowe [http://www.hzmbus.com/ HZMBus], odjeżdżające co 5 minut przez całą dobę. Podróż zajmuje około 40 minut, a bilety można kupić za pomocą Octopus lub AliPay w automatach biletowych, a także gotówką i kartami kredytowymi w kasie biletowej w '''porcie HZMB w Hongkongu'''. Do portu w Hongkongu można dojechać taksówkami lub różnymi autobusami, w tym trasami z lotniska CityFlyer (numer A), lub autobusem wahadłowym B5 ze stacji MTR Sunny Bay lub autobusem B6 z Tung Chung. Po przybyciu do {{Znacznik|HZMB Macau Port|22.201658|113.574598|typ=transport}}'''portu HZMB Macau''' możesz wziąć taksówkę lub autobus 101X, autobus 102X do St Paul's i Taipa lub autobus '''HZMB Integrated Resort Connection''' (bezpłatny) do terminalu promowego Taipa lub terminalu promów zewnętrznych, aby połączyć się z bezpłatnym  autobusem kasyn.

Możesz także wziąć autokar z [[Kanton]]u. Podróż trwa około 3 godzin i kosztuje około 80¥. Autobusy odjeżdżają z lotniska w Kantonie w regularnych odstępach czasu. Autobus zabierze Cię w odległości spaceru (200 metrów) od Portas do Cerco - zwykle punktu wejścia do Makau.

Z [[Shenzhen]] kursują bezpośrednie autobusy, zarówno z lotniska, jak i dworca autobusów dalekobieżnych, podróż trwa około trzech godzin. [[Dongguan]] ma również połączenia z lotniskiem w Makau, które również zajmuje trzy godziny i kosztuje 100¥.

Możesz także dostać się autobusem z dowolnego miejsca do dworca autobusowego Gongbei w [[Zhuhai]]. To sprawia, że ​​znajdujesz się po drugiej stronie ulicy od obiektów granicznych, dzięki czemu możesz chodzić do Makau (patrz następna sekcja). To może zaoszczędzić trochę pieniędzy; autobus jest mniej więcej w tej samej cenie, ale jedzenie i hotele są tańsze w Zhuhai.

=== Pociągiem ===
[[Plik:CRH6A-0617@ZHQ (20190221171000).jpg|thumb|Pociąg międzymiastowy na stacji kolejowej Zhuhai, która sąsiaduje z portem Gongbei (łączącym się z Portas do Cerco)]]
Makau nie ma własnego połączenia kolejowego, ale nowo otwarta {{Znacznik|Stacja kolejowa Zhuhai|22.218333|113.545|typ=transport}}'''stacja kolejowa Zhuhai''' po drugiej stronie granicy w [[Zhuhai]] znajduje się obok '''Portas do Cerco''' (bramy barierowej), północnego wejścia do Makau. Co godzinę kursuje międzymiastowy serwis z [[Kanton]]u, codzienny szybki serwis z [[Pekin]]u i dwa razy dziennie z Pekinu i [[Szanghaj]]u.

=== Pieszo ===
Z Chin kontynentalnych do Makau można przejść pieszo przez wspomniane wyżej '''Portas do Cerco''' (Brama Barierowa) na skrajnej północy Półwyspu Makau. W rzeczywistości tysiące obywateli Makau i Chin robi to codziennie, co sprawia, że ​​jest to przerażająco ruchliwe przejście. W zależności od pory i dnia tygodnia spodziewaj się długiego oczekiwania na przetworzenie.

Po chińskiej stronie znajduje się miasto [[Zhuhai]]; wyjście z terminalu spowoduje przejście do głównej dzielnicy turystycznej, Gongbei. To również stawia Cię na końcu Zhuhai szybkich pociągów, które łączą się bezpośrednio z [[Kanton]]em, a stamtąd do prawie każdego miejsca w Chinach.

Jak się tam dostać/stąd: Ogromny podziemny '''terminal autobusowy Portas do Cerco''' znajduje się pod ładnym ogrodem przed placem przejścia granicznego. Będziesz mógł znaleźć autobusy do większości części Makau, w tym Taipa, Coloane i Cotai Strip. Z centrum Makau taksówką do granicy jest około 10 minut i 30 MOP.

Ponieważ większość osób przekraczających Bramę Barierową to mieszkańcy kontynentu lub Makau, posiadacze zagranicznych paszportów mogą stać w krótkiej kolejce do odprawy imigracyjnej Zhuhai, ponieważ nie przechodzą przez te same stanowiska, co obywatele Chin. Jednak imigracja Makau dzieli przyjezdnych tylko na mieszkańców i odwiedzających Makau, bez dalszego różnicowania, a obcokrajowcy muszą stać w kolejce z przytłaczającą liczbą mieszkańców kontynentu. Oddzielna, zwykle znacznie krótsza, kolejka zarezerwowana jest dla dyplomatów, seniorów, osób niepełnosprawnych i kobiet w ciąży.

Przy Bramie Barierowej znajdują się kantory, które oferują bardzo dobre stawki, dzięki czemu możesz wymienić pieniądze na chińskie renminbi przed przekroczeniem odprawy celnej.

Aby poradzić sobie z rosnącym przepływem imigracyjnym przez Portas do Cerco, w pobliżu dworca kolejowego Zhuhai powstaje '''port Qingmao''', który rozpoczyna działalność 8 września 2021. Port wejścia działa 24 godziny na dobę, ale jest przeznaczony tylko dla obywateli chińskich oraz Makau i Stali mieszkańcy Hongkongu, którzy zarejestrowali swoje dokumenty podróży do elektronicznej odprawy imigracyjnej.

Chociaż w Wikipedii między Wanzai a Cotai nie wolno chodzić po '''Moście Lotosu''', możesz wsiąść do autobusu po odprawie imigracji zarówno chińskiej, jak i Makau w {{Znacznik|Port Hengqin|22.144|113.54598|typ=transport}}'''porcie Hengqin'''. Obecna linia dwóch autobusów łączy Port z Portas do Cerco i miejską Colane.

=== Helikopterem ===
Helikopter '''[http://www.skyshuttlehk.com/ Sky Shuttle]''' kursuje co 15–30 minut między terminalem Maritimo w Makau a przystanią promową Hongkong-Makau w Hongkongu, a także pięć razy dziennie na/z lotniska w Shenzhen. Podróż trwa zaledwie 16 minut, ale bilety kosztują aż 4300 HKD w jedną stronę, z dopłatą 500 HKD w główne święta.

== Transport ==
{{Mapframe|22.166667|113.55|zoom=12}}
{{Infobox|Kody Zdrowotne|[[Plik:健康码.png|thumb|right|Przykład „kodu zdrowia”]]Próbując zrównoważyć zdrowie publiczne i rozwój gospodarczy po pandemii, rząd Makau przyjął „[https://app.ssm.gov.mo/healthPHD/page/index.html kodeksy zdrowotne]”, aby wskazać stan zdrowia ludzi. Jest to generowane przez określone aplikacje na telefony komórkowe opracowane przez władze. Zielony kod oznacza, że dana osoba jest najmniej zagrożona, natomiast czerwony oznacza wysokie ryzyko transmisji i spowoduje odmowę wstępu do miejsc publicznych. Kody te będą sprawdzane podczas wchodzenia do miejsc publicznych.}}
[[Plik:Vistas de Macao, 2013-08-08, DD 02.jpg|thumb|400px|Widok na miasto, na pierwszym planie starsze wieżowce i niektóre z nowych wieżowców w tle]]
W przeciwieństwie do Chin kontynentalnych Mapy Google nie są blokowane i można z nich korzystać w Makau.

=== Pieszo ===
Jest to prawdopodobnie najlepszy sposób na poruszanie się po Półwyspie Makau, który jest mały, zwarty i pełen rzeczy do odkrycia. Wiele dróg jest również jednokierunkowych, więc jest spora szansa, że ​​nie będzie to wolniejsze niż skorzystanie z transportu drogowego, który może wymagać długiej pętli, aby dotrzeć do celu. Większość ulic ma chodnik dla pieszych ułatwiający chodzenie, chociaż będziesz musiał walczyć z tłumami idącymi we wszystkich kierunkach. Samochody bardziej zwracają uwagę na pieszych niż w Chinach kontynentalnych, ale przepisy ruchu drogowego nadal nie są zbyt dobrze przestrzegane, więc upewnij się, że patrzysz w obie strony przed przejściem i uważaj na duże pojazdy na wąskich drogach. Na Placu Senado i wokół niego chodniki będą wykonane z ręcznie układanych kawałków wapienia w prostych wzorach, co z pewnością przykuje Twoją uwagę. Makau jest również pagórkowate, bądź przygotowany na walkę w górę iw dół stromych pasów i schodów.

Zwłaszcza na starym mieście ulice miasta nie biegną według jakiegoś szczególnego schematu i najprawdopodobniej na pewnym etapie się zgubisz, co jest częścią zabawy z odkrywania Makau.

W pasie Cotai odległości są duże, ale chodniki są dość konsekwentnie obecne. Teraz dość łatwo jest chodzić między kasynami Galaxy, Venetian i City Dreams, a także między Galaxy a Taipa Village. Bardziej interesujący jest spacer po zmroku, aby rzucić okiem na oświetlone fasady kasyn. Wiele hoteli jest połączonych ze sobą wewnętrznymi chodnikami z drogimi sklepami.

=== Autobusem ===
[[Plik:Transmac K211 AP1.jpg|thumb|Publiczny autobus Transmac]]
Makau i jego dzielnice obsługiwane są przez dwie firmy autobusowe - Transportes Urbanos Macau (Transmac) i [http://www.tcm.com.mo/web/ Sociedade de Transportes Colectivos de Macau] (TCM). System autobusowy w Makau może być trudny w użyciu. Często trudno jest określić, w którym kierunku jedzie autobus, a trasy przez centrum miasta są bardzo kręte, często wymagając długiej jazdy na krótkim odcinku. Kierowcy autobusów zwykle mówią tylko po kantońsku, bardzo słabo po angielsku lub mandaryńsku i na pewno nie po portugalsku. Większość przystanków autobusowych nie ma angielskich znaków na znakach, chociaż czasami można znaleźć cel podróży z portugalskich nazw przystanków. Niektóre przystanki autobusowe mają opis trasy (z listą przystanków) na obrotowym drążku na przystanku, a mała kolorowa kropka wskazuje przystanek, na którym się znajdujesz (w tym kierunek na trasie, którą obsługuje przystanek). Terminal promowy to „Terminal Maritimo”, podczas gdy inne wzmianki o „Terminalu” wskazują na koniec (przystanek końcowy) trasy. Autobusy kursują od wczesnych godzin porannych do późnych godzin wieczornych, najczęściej od 6 rano do północy.

Niemniej jednak strony internetowe obu firm wymieniają przystanki, które wykonują wszystkie ich trasy. Witryna TCM jest dostępna w języku chińskim i angielskim, natomiast witryna Transmac przedstawia trasy w sposób schematyczny. W punkcie informacji turystycznej na terminalu promowym znajdują się bezpłatne mapy z trasami autobusów i mogą doradzić, jak dotrzeć do konkretnego miejsca.

Obowiązuje zryczałtowana opłata w wysokości 6 MOP (2018) na wszystkie linie autobusowe. Zapisz swoje miejsca docelowe napisane po chińsku, jeśli chcesz im powiedzieć, dokąd się wybierasz. Powinieneś zapłacić dokładną opłatę, ponieważ kierowcy nie wydają reszty, jeśli przepłacisz. Autobusy akceptują monety Hongkongu (ale nie monetę 10 HK).

Ogłoszenia w autobusie są podawane w języku kantońskim, portugalskim, mandaryńskim i czymś, co przypomina angielski (ale większość nazw przystanków jest po portugalsku). Przez ograniczony czas w autobusach można korzystać z bezpłatnego WiFi.

'''Macau Pass''', karta przedpłacona podobna do systemu Octopus Card w [[Hongkong]]u, jest obecnie powszechnie używana przez obywateli Makau, ponieważ zapewnia zniżki na płacenie za przejazd autobusem (ceny z Macau Pass wynoszą 3 MOP w przypadku tras regularnych i 4 MOP w przypadku tras ekspresowych, z bezpłatnymi transferami ). Jednak dla większości krótkoterminowych gości nie jest to warte – punkty dystrybucji są ograniczone, minimalna wartość dodana przy pierwszym otrzymaniu karty to 100 MOP$, a chociaż możliwy jest częściowy zwrot pieniędzy, jest to niewygodne. Jeśli jednak zdobędziesz Macau Pass, możesz jej również użyć jako płatności w wielu sklepach i restauracjach.

=== Skuterem ===
[[Plik:MacauMotocyclesParked1.jpg|thumbnail|W Makau nie brakuje skuterów!]]
Skutery są bardzo ekonomicznym i przyjemnym sposobem na zwiedzanie Makau, są również podstawowym środkiem transportu dla mieszkańców ze względu na wąskie uliczki Makau i brak miejsc parkingowych. Skutery można wypożyczyć już od kilku dolarów. Akceptowane są prawa jazdy z większości krajów obejmujące motorowery lub motocykle.

=== Autobusem wahadłowym ===
[[Plik:MQ-43-37 Cotai Central Shuttle Bus 24-05-2019.jpg|thumb|Autobus wahadłowy prowadzony przez Londoner]]
Jeśli masz więcej czasu niż pieniędzy, możesz podróżować po Makau za darmo, wsiadając i wysiadając z '''bezpłatnych autobusów wahadłowych''' obsługiwanych przez wszystkie główne kasyna i hotele. Praktycznie wszystkie obsługują Terminal Maritimo, z autobusami co 5 do 10 minut, podczas gdy duzi gracze (Venetian, Wynn, City of Dreams, Galaxy itp.) również kursują do bram granicznych, terminalu promowego Taipa i na lotnisko. Na przykład autobusy do hotelu Lisboa podwożą Cię zaledwie kilka przecznic od Largo do Senado. Większość kasyn i hoteli oferuje całkowicie bezpłatne autobusy wahadłowe, ale niektóre kasyna na nabrzeżu Starego Makau, w tym Lisboa, Wynn i MGM, wymagają od użytkowników, aby najpierw wydali pieniądze w swoich kasynach, zanim kupią bilety.

Niektóre bezpłatne autobusy wahadłowe kursują również między głównymi hotelami na Cotai Strip a większymi hotelami na starym mieście. Na przykład autobus wahadłowy między hotelem Sintra w starym Makau a Studio City lub City of Dreams na Taipa. Sieć hoteli Sands prowadzi również podobną usługę między swoimi hotelami na Cotai Strip (The Venetian, Parisian, Londoner) i oryginalnym Sands Hotel w mieście. Te szczególne wahadłowce są często bardzo popularne, ale kursują często i jest mało prawdopodobne, że będziesz długo czekać na jakimkolwiek przystanku.

=== Taksówką ===
Taksówki są tanie i wygodne. Postoje taksówek są rozsiane po całym mieście, ale w godzinach szczytu trzeba będzie trochę poczekać na taksówkę (można też złapać taksówki na ulicy, ale tam jeszcze trudniej je znaleźć). Od 2016 ceny taksówek zaczynają się od 17 MOP$. Largo do Senado do granicy kosztuje około 50 MOP. Najdłuższa możliwa podróż taksówką (z posterunku granicznego na skrajnej północy Makau do Coloane na południu) byłaby znacznie poniżej 200 MOP$, chyba że występują bardzo złe korki.

Dobrym pomysłem jest posiadanie napisów po chińsku w trudnych miejscach, takich jak małe hotele, ponieważ wielu taksówkarzy zna dobrze tylko kantoński. Większość zna język angielski na tyle, aby zrozumieć główne atrakcje i miejsca docelowe, a niektórzy z nich mogą mówić dobrze po mandaryńsku lub angielsku, chociaż nie jest mądrze liczyć na szczęście, a prawie nikt nie mówi po portugalsku. Większość taksówkarzy ma przy sobie listę kasyn i innych ważnych miejsc, więc w przypadku luki komunikacyjnej poszukaj jej na osłonie przeciwsłonecznej przedniego siedzenia pasażera. Jeśli wyjedziesz z kasyna/hotelu, dwujęzyczny pracownik mówiący po angielsku/kantońsku zazwyczaj będzie tam, aby powiedzieć taksówkarzowi, dokąd chcesz się udać.

Podobnie jak w [[Hongkong]]u, każda torba umieszczona w bagażniku taksówki będzie miała dodatkową dopłatę.

Wielu taksówkarzy nie pracuje w niedziele i korzysta z samochodów prywatnie. Te taksówki mają czerwony znak na przednim oknie. Spodziewaj się oczekiwania na darmową taksówkę w niedziele.

=== Rowerową rikszą ===
[[Plik:Macau Triciclos.JPG|thumb|''Triciclo'' rowerowa riksza]]
Podobnie jak w [[Hongkong]]u, riksze rowerowe (''triciclo'' lub ''riquexó'') to wymierająca rasa, choć kilka wciąż czai się w miejscach turystycznych, takich jak terminal promowy i hotel Lisboa. Ceny są do negocjacji, ale kilkugodzinne zwiedzanie miasta ''triciclo'' może kosztować około 200 MOP$.

=== Samochodem ===
Wynajem samochodów nie jest popularną opcją w Makau, biorąc pod uwagę dużą gęstość zaludnienia i niewielki rozmiar terytorium. [https://www.avis.com.mo/ Avis] świadczy usługi wynajmu samochodów w Makau i masz możliwość wynajęcia samochodu z kierowcą lub bez. Drogi są na ogół dobrze utrzymane, a znaki kierunkowe są w języku chińskim i portugalskim. W przeciwieństwie do Chin kontynentalnych, w Makau akceptowane są międzynarodowe prawa jazdy (IDP). Jeśli zamierzasz przebywać w Makau dłużej niż 14 dni, musisz [https://www.gov.mo/en/services/ps-1488/ zarejestrować] swój IDP na policji. W przypadku pobytów poniżej 14 dni nie jest wymagana rejestracja.

Ruch odbywa się po '''lewej''' stronie drogi, a większość samochodów jest z '''kierownicą po prawej stronie''' (jak w sąsiednim [[Hongkong]]u).

Jeśli chcesz jeździć po Chinach kontynentalnych, Twój pojazd musi mieć drugi zestaw tablic rejestracyjnych wydanych przez władze [[Guangdong]], co jest prawie niemożliwe dla turystów, a ponadto musisz mieć przy sobie dodatkową licencję kontynentalną, ponieważ rząd chiński tego nie robi, uznają licencje Hongkongu, Makau lub zagraniczne. Będziesz także musiał zmienić strony drogi na granicy.

=== Lekką koleją ===
Macao Light Rapid Transit został otwarty w grudniu 2019 z jedną linią łączącą terminal promowy Taipa i lotnisko z innymi częściami Taipy i Cotai. Przyszłe linie połączą resztę miasta.

Pociągi kursują co 5-10 minut od 6:30 do po 23:00.

== Warto zobaczyć ==
[[Plik:Macau-Sao Paulo-bw.jpg|thumb|200px|Statua przed katedrą Sao Paulo]]
[[Plik:Capela de Nossa Senhora da Penha 2011a.JPG|thumb|200px|Kościół Penha]]
Choć najbardziej znane z hazardu, Makau jest niezwykle bogate w atrakcje i emanuje atmosferą, dzięki setkom lat fuzji kultur europejskich i chińskich.

Makau to fascynujące miejsce, w którym można po prostu spacerować, ponieważ jest ono pełne kościołów, świątyń, fortec i innych starych budynków o ciekawej mieszance cech portugalskich i chińskich. Oprócz budynków w starej części Makau znajdują się również setki wąskich uliczek tworzących labirynt, w którym mieszkańcy Makau prowadzą interesy i pracują. Jeśli dotknie cię sama gęstość ludzi, zrób sobie przerwę i ciesz się kilkoma ładnymi ogrodami lub udaj się na wyspy.

Jedną z ciekawych rzeczy do zobaczenia w Makau jest posąg Bodhisatty Avalokiteśwary (znany jako 觀音 ''kwoon yam'' po kantońsku) nad morzem w pobliżu kasyna Sands i MGM Grand. Pomimo tego, że jest chińskim bóstwem, posąg ma wyraźnie europejski projekt i przypomina posągi Matki Boskiej, które można znaleźć w Europie.

A jeśli historia nie jest twoją rzeczą, jest '''Macau Tower''' z niesamowitymi widokami i sportami ekstremalnymi lub '''Fisherman's Wharf''', aby cieszyć się zajęciami w parku rozrywki i zakupami.
[[Plik:Macau Fisherman’s Wharf.jpg|thumb|'''Fisherman's Wharf''']]
Większość atrakcji znajdziesz na Półwyspie Makau, ale Taipa i Coloane, każda z ładną wioską, również przyciągają hordy turystów. Odwiedź odzyskany obszar lądowy Cotai, aby zobaczyć jego transformację w „Las Vegas Strip of the East”. Venetian jest najbardziej znanym centrum handlowym w stylu weneckim, przez które przebiegają kanały, a także największym kasynem na świecie. Miasto Marzeń, niewiele mniejsze, ekskluzywne sklepy z modą, trzy hotele i najdroższy spektakl teatralny na świecie (patrz niżej).

=== Dziedzictwo ===
Duża część Półwyspu Makau została wpisana na Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO, a 25 budynków i miejsc na tym obszarze uznano za mające znaczenie kulturowe i historyczne. Jednym z najlepszych sposobów na obejrzenie zabytków jest zrobienie trasy Macau Heritage Walk. Zabytkowe budynki, katedra Sao Paulo, fort i Muzeum Makau sąsiadują ze sobą i można je wygodnie oglądać pojedynczo, nawet jeśli nie można złapać czasu na spacer Heritage.

Taipa Village i Coloane Village, wcześniej zamieszkane przez rybaków, są również interesujące ze swoimi sklepami i domami z epoki kolonialnej wzdłuż wąskich uliczek.

=== Muzea ===
Makau ma kilka muzeów. „Przepustka do Muzeum Makau”, która dawała zniżki na większość z nich, nie jest już sprzedawana. Główne muzea, takie jak '''Muzeum Makau''', znajdują się na Półwyspie Makau, chociaż na Taipie są dwa muzea - '''Muzeum Historii Taipa i Coloane''' oraz '''Muzeum Domów Taipa'''.

=== Zwierzęta ===
Warto odwiedzić '''Macao Giant Panda Pavilion''' w Coloane – szczególnie dla tych podróżników, którzy raczej nie będą podróżować do Chin kontynentalnych. Pawilon znajduje się pośrodku '''parku Seac Pai Van''' i jest nieco trudniejszy do zdobycia niż inne atrakcje w Makau. Chociaż wstęp do parku jest bezpłatny, pawilon wymaga opłaty za wstęp w wysokości 10 MOP/HK. Jest to zdecydowanie najtańszy sposób na zobaczenie pand w Hongkongu lub Makau i ma 4 pandy rezydentów (stan na styczeń 2017). Jednak za tę cenę nie oczekuj zbyt wiele. Pamiętaj, aby przybyć rano, być może około 11 rano, ponieważ pandy zwykle śpią później w ciągu dnia.

== Warto zrobić ==
=== Kasyna ===
[[Plik:MGM Grand, Macao, 2013-08-08, DD 14.jpg|thumb|Kasyno Resort MGM Grand]]
Hazard to największa branża w Makau, a autobusy codziennie przyjeżdżają z [[Chiny|Chin]] kontynentalnych, aby spróbować szczęścia. Ponadto wielu mieszkańców [[Hongkong]]u przyjeżdża w weekendy w tym samym celu. Przez dziesięciolecia Casino Lisboa było największym i najbardziej znanym, punktem orientacyjnym dobrze znanym ludziom spoza Makau, ale powstało o wiele więcej kasyn. Niemniej jednak, oryginalne Casino Lisboa jest nadal warte odwiedzenia, ponieważ w jego salach znajduje się wiele oryginalnych antyków z prywatnej kolekcji potentata hazardowego Stanleya Ho.

Stare kasyno znajduje się wzdłuż nabrzeża w południowej części Półwyspu Makau. Na północ od Lisboa znajduje się pas z wieloma mniejszymi kasynami, licznymi hotelami i barami oraz kilkoma restauracjami. To może być jeden z ciekawszych obszarów Makau; ma między innymi całkiem niezłą restaurację indyjską i kilka portugalskich. Jednak niektóre części są również dość obskurne, z wieloma prostytutkami i naganiaczami, więc należy zachować ostrożność. Nowe kasyna zostały również otwarte w obszarze zwanym NAPE na południe od Avenida de Amizade, w tym Wynn Macau i Sands Macau.

Ale to wszystko jest wyprzedzane przez nowy rozwój na Cotai Strip, który jest przekształcany w &quot;Las Vegas Strip of the East&quot;. Największe kasyno na świecie, Venetian Macao, otworzyło swoje podwoje w sierpniu 2007, niewiele mniejsze City of Dreams pojawiło się w 2009, inne poszły za nimi, a kolejne są jeszcze przed nami. Istnieje również kilka kasyn na Taipa, w tym Crown Macau.

W każdym kasynie dostępne są bankomaty i wiele innych obiektów Forex, które umożliwiają wymianę pieniędzy. Gracze muszą mieć co najmniej 21 lat, aby móc grać. Co ciekawe, lokalni urzędnicy nie mają wstępu do kasyn z wyjątkiem pierwszych trzech dni chińskiego nowego roku.

Pełna lista kasyn znajduje się na stronach odpowiednich dzielnic.

=== Przedstawienia ===
Makau ma coraz większą różnorodność występów.

W Mieście Marzeń w Cotai odbywa się '''''The House of Dancing Water''''', najdroższy na świecie spektakl teatralny, którego produkcja kosztowała 250 milionów dolarów. Na scenie znajduje się pięć basenów olimpijskich o wartości wody, a bileterzy rozdają ręczniki kilka pierwszym rzędom publiczności.

=== Zajęcia przygodowe ===
Na wysokości 233 m (764 ft) bungy jump z wieży Makau, utrzymywany i obsługiwany przez A.J. Hackett jest drugim co do wielkości na świecie. Oprócz bungy można również spróbować skoku Sky, który jest trochę jak skok, ale jest bardziej chroniony i nie wymaga swobodnego spadania, oraz sky walk, czyli chroniony na platformie biegnącej po obwodzie piętro. U podstawy wieży prowadzone są również bouldering i wspinaczka sportowa. 

=== Pływanie ===
[[Plik:Hac Sa Beach 01.JPG|thumbnail|Plaża Hac Sa]]
Dwie plaże Makau, '''Hac Sa''' (黑沙 – ''czarny piasek'') i '''Cheoc Van''' (竹灣 – ''bambusowa zatoka''), znajdują się po południowej stronie wyspy Coloane. Są bardzo popularne i odwiedzane przez mieszkańców i turystów, zwłaszcza w weekendy.

Oprócz plaż w całym Makau znajduje się kilka publicznych basenów. Wszystkie wysokiej klasy hotele mają również baseny.

=== Piesze wycieczki i jazda na rowerze ===
Na stosunkowo wiejskich wyspach Taipa i Coloane są możliwości uprawiania turystyki pieszej i rowerowej. W Taipie dwa wzgórza '''Taipa Grande''' (大潭山) i '''Taipa Pequena''' (小潭山) są dwoma głównymi miejscami dla szlaków turystycznych, podczas gdy ścieżka rowerowa jest dostępna w pobliżu Ocean Gardens i Avenida dos Jogos da Ásia Oriental da Taipa.

W Coloane obszar jest znacznie bardziej wiejski i trudniej go zauważyć. Obszar w Coloane jest również bardziej górzysty, co stwarza więcej możliwości do uprawiania turystyki pieszej.

Lista tras pieszych i rowerowych dostępna jest na [https://www.iam.gov.mo/e/facility/introduction/trails stronie IAM].

=== Bowling ===
W '''Macau Dome''' (澳門蛋) w rejonie Cotai znajduje się kręgielnia o międzynarodowym standardzie, która została zbudowana w 2005 roku na Igrzyska Wschodnioazjatyckie. Istnieje również kręgielnia w Makau w pobliżu Camoes Garden/cmentarza protestanckiego.

== Zakupy ==
[[Plik:20090925182608 macau hong kong 20090924@macau hong kong 050.jpg|thumbnail|Makańska scena uliczna, ogromna wieża po lewej to Grand Lisboa]]
=== Pieniądze ===
Walutą Makau jest '''pataca''' (kod ISO: '''MOP'''), która dzieli się na 100 '''avos''', choć ze względu na wpływ [[Hongkong]]u na edukację Makau można je również określać jako „dolar” i „cent”. Ceny są wyświetlane jako 10 MOP$, na przykład (10 patacas). Monety Makau występują w nominałach 10-, 20 i 50 avos, 1-, 2-, 5 i 10 pataca. Banknoty Makau, emitowane przez dwa banki komercyjne (Banco Nacional Ultramarino i Banco da China) mają nominały 10-, 20-, 50-, 100-, 500 i 1000 pataca.

Pataca jest powiązana z dolarem hongkońskim (HKD) przy 1,03 patacas do 1 dolara. Dolary z Hongkongu są prawie powszechnie akceptowane w Makau na zasadzie 1:1, więc nie ma potrzeby kupowania MOP, jeśli masz już HKD, chociaż bankomaty i kantory są liczne. Większość firm postara się wydać resztę w HKD, jeśli płacisz w HKD, jeśli je mają. Czasami jednak firma może wydać resztę w banknotach MOP i monetach HKD lub na odwrót. Jeśli otrzymasz MOP w postaci reszty, wydaj ją przed wyjazdem z Makau. Moneta HKD10 może nie zostać przyjęta z powodu licznych fałszerstw.

Chiński juan/renminbi (¥, RMB lub CNY) są również akceptowane na niektórych obszarach, ale kurs może być niski i można go łatwo zamienić na patacas lub HKD. W kasynach preferowaną walutą jest HKD, a gracze z pataca mogą być faktycznie zobowiązani do wymiany na HKD (lub żetony kasynowe denominowane w HKD) przed rozpoczęciem gry. Transakcje dokonywane w urzędach będą jednak wymagały zapłaty w patacas.

Karta transportowa Macau Pass jest powszechnie akceptowana do dokonywania płatności w sklepach i restauracjach.

=== Bankowość ===
Zdobycie pieniędzy jest dość łatwe, ponieważ prawie na każdej ulicy znajdują się banki i bankomaty. Posiadacze karty debetowej w sieciach międzynarodowych nie będą mieli problemów z wypłatą pieniędzy. Chińskie karty '''Union Pay''' są powszechnie akceptowane, jednak wypłata z bankomatów wymaga okazania dowodu tożsamości na kontynencie i skanu twarzy. Bankomaty zazwyczaj wydają banknoty MOP (100 i 500 patacas) i HKD (100 i 500 dolarów), a niektóre również w chińskiej walucie.

Zamiana waluty na pataca poza Makau jest prawie niemożliwa i bezcelowa. Zmień tyle HKD, aby cię przemóc, a po przyjeździe zamień resztę na pataca. Kantory w Barrier Gate zapewniają dobre kursy wymiany, a także możesz zmienić trzymany HKD na pataca.

Z drugiej strony staraj się nie wyjeżdżać z Makau z dużą ilością pataca. W przeciwieństwie do HKD, w większości krajów są one dość trudne do wymiany. Nawet jeśli spróbujesz wymienić je w Hongkongu, kantory mogą pobierać wysoką prowizję, dzięki czemu otrzymasz mniej HKD niż jest wart MOP. Dlatego ze względu na akceptację 1:1 między HKD i MOP oraz trudności z wymianą między dwiema walutami poza Makau, zaleca się używanie HKD w jak największym stopniu do transakcji handlowych.

Karty kredytowe Visa i MasterCard są powszechnie akceptowane w głównych restauracjach, sklepach i na terminalu promowym, ale niektórzy sprzedawcy mogą wymagać minimalnej kwoty zakupu, zwykle 100 MOP.

=== Napiwki ===
[[Plik:Macau CityCenter Street.JPG|thumb|Bezduszne zakupy w centrum miasta]]
Napiwki są podobne do zwyczajów w [[Hongkong]]u. W większości przypadków miejscowi nie oczekują ani nie praktykują napiwków, chociaż napiwki nie będą odrzucane, jeśli zostaną zaoferowane, a boye hotelowi mogą spodziewać się około 10 MOP za noszenie bagażu. W restauracjach oferujących pełną obsługę zazwyczaj naliczana jest opłata za obsługę, która jest uważana za napiwek. Jeśli chcesz dać napiwek, powinieneś przekazać go w gotówce bezpośrednio osobie, którą chcesz wynagrodzić za jej dobrą obsługę i zrób to dyskretnie. Taksówkarze również nie oczekują napiwków i zwróciliby dokładną resztę lub zaokrągliliby ją na twoją korzyść, jeśli nie będzie im przeszkadzało szukanie reszty.

=== Kupowanie ===
Szczerze mówiąc, opcje zakupów w Makau nie przyćmią [[Hongkong]]u. Podczas gdy nowsze megakasyna wprowadziły Makau w radość sterylnych, pełnych franczyzy centrów handlowych, ulice w centrum miasta wokół starszych kasyn wciąż są dziwaczną monokulturą absurdalnie drogich sklepów z zegarkami, biżuterią i medycyną chińską (z naciskiem na ziołowe leki typu Viagra), wszystkie miały na celu uwolnienie szczęśliwych hazardzistów od ich wygranych. Znalezienie gustownych pamiątek może więc być zaskakująco trudne, chociaż na turystycznych ulicach między Largo do Senado a ruinami Sao Paulo nie brakuje sklepów z antykami.

Targowanie się w małych sklepach można robić, ale zwykle działa się na zasadzie, że sklepikarz podaje cenę, kupujący wydaje dźwięki &quot;hmmm&quot;, a sklepikarz trochę (lub dużo) obniża cenę. Pełnoprawny mecz targowy jest dość rzadki, ponieważ większość sklepów z antykami sprzedaje dokładnie to samo w dokładnie tych samych cenach.

Istnieje wiele lombardów, zwłaszcza wzdłuż Av de Almeida Ribeiro w centrum miasta, gdzie przegrywający hazardziści sprzedają swoje aparaty fotograficzne i Rolexy, aby sfinansować podróż do domu lub powrót do stolików. Dla kupujących ceny zwykle nie są szczególnie dobre, ale jeśli znasz towar i jesteś gotowy do targowania się, jest kilka dobrych ofert.

== Gastronomia ==
[[Plik:MargaretCafe PasteisDeNata.JPG|thumb|''Pastéis de nata'']]
[[Plik:PortoExterior PatoDeCabidela.JPG|thumb|''Pato de cabidela'']]
Makau słynie z doskonałych restauracji, wyjątkowej kuchni i spokojnych barów. Miasto słynie przede wszystkim z dwóch kuchni: '''portugalskiej''' i '''makańskiej'''.

Portugalskie jedzenie (''cozinha portuguesa''), przywiezione przez portugalskich kolonizatorów, jest obfite, słone i proste. Podczas gdy wiele restauracji twierdzi, że serwuje te rzeczy, w pełni autentyczne taryfy ograniczają się głównie do kilku ekskluzywnych restauracji, zwłaszcza do klastra na południowo-zachodnim krańcu półwyspu. Typowe dania kuchni portugalskiej to:

* '''''bacalhau''''' (solony dorsz), tradycyjnie podawany z ziemniakami i warzywami
* '''''caldo verde''''', zupa ziemniaczana, siekany jarmuż i kiełbasa chouriço
* '''''feijoada''''' (gulasz z fasoli), brazylijska podstawa popularna również w Makau
* '''''pastéis de nata''''' (tarty jajeczne), chrupiące i kruche na zewnątrz oraz miękkie i słodkie w środku
* '''''serradura''''' (budyń „trocinowy”), deser z bitej śmietany posypany pokruszonymi herbatnikami
Jedzenie Makau (''comida de Macau'') powstało, gdy wpływy portugalskie i chińskie zostały zmieszane z przyprawami przywiezionymi przez kupców z Afryki i Azji Południowo-Wschodniej, a wiele restauracji reklamujących „portugalskie” jedzenie w rzeczywistości serwuje głównie dania z Makau. Specjalista od owoców morza i grilla Fernando's na plaży Hac Sa w Coloane jest prawdopodobnie najbardziej znaną restauracją makańską.
[[Plik:Almond cookies being made in Macau.jpg|thumb|Słynne ciasteczka migdałowe Makau, wyrabiane ręcznie w historycznym centrum miasta]]
* '''ciasteczka migdałowe'''. Suche ciasteczka po chińsku o smaku migdałowym. Najlepsza pamiątka z Makau, są kompaktowe, trwałe i dlatego sprzedawane są praktycznie wszędzie.
* '''''galinha à africana''''' (kurczak w stylu afrykańskim). Grillowany kurczak panierowany w pikantnym sosie ''piri-piri''.
* '''''galinha à portuguesa''''' (kurczak po portugalsku). Kurczak w kokosowym curry; wbrew nazwie nie jest to wcale danie portugalskie, ale czysto makański wynalazek.
* '''''pato de cabidela''''' (krwawa kaczka), gulasz z kaczki z krwią i ziołami, podawany z ryżem; brzmi i wygląda trochę przerażająco, ale jest doskonały, gdy jest dobrze zrobiony. Oparta na portugalskim daniu cabidela, ale wersja makańska używa kaczki zamiast kurczaka.
* '''bułka schabowa'''. Makańska wersja hamburgera, sama nazwa mówi wszystko: jest to plaster świeżo usmażonej wieprzowiny (często z kilkoma kawałkami kości) z odrobiną pieprzu umieszczoną w świeżo upieczonej bułce.
* '''Suszona Wołowina'''. Bardziej wilgotny i świeży niż typowy suszony i całkiem pyszny. Łatwo znaleźć na ulicy prowadzącej do Ruin św. Pawła, gdzie sprzedawcy z wielkim entuzjazmem podadzą Ci darmowe próbki. Koniecznie wypróbuj je wszystkie, zanim wybierzesz ten, który najbardziej Ci się podoba!
Mimo wszystko, jedzenie wybierane w Makau jest nadal czysto kantońskie, a kilku miłośników twierdzi nawet, że dim sum i owoce morza biją tutaj [[Hongkong]]. Ulice środkowego Makau są zaśmiecone prostymi restauracjami oferującymi dania z ryżu i makaronu za mniej niż 30 MOP (chociaż menu często jest tylko w języku chińskim), podczas gdy każdy hotel kasynowy wart swojej soli ma fantazyjną kantońską restaurację z owocami morza, w której możesz zdmuchnąć swoje wygrane z hazardu na zupie z uchowca i płetwy rekina.

Chociaż liczba opcji jest nieco ograniczona w porównaniu z Hongkongiem, popularność kasyn z wysokimi obrotami doprowadziła również do mnożenia się restauracji z '''wyśmienitą kuchnią'''.

Największa koncentracja restauracji występuje na Półwyspie, gdzie są one rozrzucone po całym okręgu. Taipa jest obecnie głównym celem dla miłośników kuchni portugalskiej i makańskiej, a na wyspie jest wiele znanych restauracji. W Coloane znajduje się kilka restauracji, w których znajduje się również słynna piekarnia '''[https://www.lordstow.com/ Lord Stow's]''', która wynalazła makańską tartę jajeczną. Pyszny!

'''Wegetarianie''' powinni skorzystać z restauracji wegetariańskich z otworami na półwyspie. Poza zapewnieniem smacznego, niedrogiego wegetariańskiego posiłku, jest to sposób na ucieczkę od turystów i jedzenie tak, jak robią to miejscowi. Sprawdź oferty w Makau/Półwyspie i wypatruj znaków z literą 素 (sù, „wegetarianin”).

Zobacz chińskie maniery przy stole, aby uzyskać więcej informacji na temat etykiety jadalnej w Makau. Chociaż istnieją pewne drobne różnice, wiele tradycyjnych chińskich manier przy stole ma również zastosowanie w Makau.

== Życie nocne ==
[[Plik:MacauPatioDoComandanteMataEOliveira1.jpg|thumbnail|Cafés at Patio do Comandante Mata e Oliveira]]
Powszechnie dostępne jest '''portugalskie wino''' w rozsądnej cenie. Kieliszek w restauracji kosztuje około 20 MOP $, podczas gdy butelki zaczynają się od mniej niż 100 MOP $, a kieliszek chrupiącego ''vinho verde'' (&quot;zielonego wina&quot;, ale w rzeczywistości tylko młodego białego) bardzo dobrze pasuje do słonego makańskiego jedzenia. Podobnie jak w innych częściach Chin, miejscowi wolą koniaki i whisky. '''Piwo Makau''' jest znośne i powszechnie dostępne, podobnie jak filipińska marka San Miguel, która ma browar w Hongkongu. Znajduje się tu również muzeum wina, w którym można skosztować ponad 50 odmian wina.

W Makau tętni życie nocne. Istnieje wiele barów i klubów wzdłuż Avenida Sun Yat Sen, w pobliżu pomnika Kum Iam i Centrum Kultury, gdzie można miło spędzić wieczór. Miejscowi, zwłaszcza młodsi, wolą spotykać się ze znajomymi w zachodnich kawiarniach lub miejscach serwujących „bąbelkową herbatę”, herbatę podawaną z kulkami z tapioki i często o smaku owocowym, którą można podawać na ciepło lub na zimno. Sklepy w centrum miasta (w pobliżu placu Senado) są często otwarte do późnych godzin nocnych i często są zatłoczone. Kasyna stały się również wielkim hitem rozrywkowym, oferując występy na poziomie międzynarodowym (zalecana wcześniejsza rezerwacja) oraz kompleksowe centra handlowe dla osób mniej zainteresowanych próbowaniem szczęścia z automatami. Dla pań, które chcą się rozpieszczać po zakupach, w prawie wszystkich szanujących się hotelach dostępne są spa. Różnią się one od „sauny”, które są słabo zakamuflowanymi burdelami (prostytucja jest w Makau legalna), ale można je łatwo odróżnić po wyglądzie sklepu.

== Noclegi ==
Większość hoteli w Makau znajduje się na Półwyspie, chociaż istnieje również wiele opcji – w tym te z wyższej półki – na Taipa i, coraz częściej, na Cotai Strip, który stanowi wyzwanie dla Półwyspu, aby stać się głównym obszarem kasyn w Makau. Coloane ma mniej i znacznie cichszych opcji, ale wśród nich jest nadmorska Pousada de Coloane.

Ceny hoteli są najdroższe w piątkowe i sobotnie wieczory, ponieważ popyt jest wyższy, ponieważ turyści przyjeżdżają do Makau, aby grać w weekendy. Spróbuj dokonać rezerwacji za pośrednictwem biura podróży, nawet tego samego dnia, ponieważ stawki mogą być znacznie niższe niż stawki za dojazd. Jeśli przyjeżdżasz z [[Hongkong]]u, zarezerwuj przez agenta na molo promowym Shun Tak, aby uzyskać najlepsze oferty. Otrzymanie oferty pakietowej obejmującej bilety promowe w obie strony daje najlepszą cenę.

W rejonie Inner Harbour wiele pensjonatów i tanich hoteli jest również miejscem prowadzenia działalności przez wiele prostytutek z Chin kontynentalnych, które pracują w Makau, a większość hotelowych „saun” to w rzeczywistości słabo zakamuflowane burdele.

== Nauka ==
Makau ma 12 uczelni wyższych. Oprócz kilku mniejszych i bardziej wyspecjalizowanych szkół (Szkoła Turystyki, Instytut Studiów Europejskich itp.) ważne są:

* '''[https://www.um.edu.mo/ Uniwersytet w Makau]'''. Najstarsza i najpopularniejsza uczelnia, założona w 1981 roku (wtedy pod nazwą ''University of East Asia''). Oferuje programy studiów w wielu różnych dziedzinach na wszystkich poziomach, w tym kursy przeduniwersyteckie, studia licencjackie, magisterskie i doktoranckie. Większość stopni jest nauczana w języku angielskim, z wyjątkiem edukacji i prawa, które są nauczane w języku chińskim (kantońskim) lub portugalskim. 
* '''[https://www.must.edu.mo/ Uniwersytet Naukowo-Techniczny w Makau]'''. Założone po przekazaniu Makau Chinom w 1999 kursy prowadzone są głównie w języku chińskim (mandaryńskim) przez profesorów z kontynentu, a znaczna część populacji studentów pochodzi również z kontynentu. 
* '''[https://www.mpu.edu.mo/en/index.php Instytut Politechniczny w Makau]'''. Jest to spółka spin-off dawnego Uniwersytetu Azji Wschodniej, która została założona w 1991 roku, aby zapewnić zorientowaną na praktykę edukację i szkolenia głównie dla miejscowej ludności. edytować
* '''[https://www.usj.edu.mo/en/ Uniwersytet Świętego Józefa]'''. Założona w 1996 roku oferuje kursy przeduniwersyteckie, licencjackie i podyplomowe.

== Praca ==
Nierezydenci, którzy chcą podjąć pracę w Makau, w tym ci z [[Portugalia|Portugalii]] czy Chin kontynentalnych, muszą uzyskać ważne pozwolenie na pracę, a następnie otrzymują tzw. ''Niebieską Kartę'' (oficjalnie zwane ''zezwoleniem na pracę nierezydentów''). Proces trwa około miesiąca, aby otrzymać pozwolenie na pracę, kiedy to może rozpocząć się zatrudnienie, i kolejne 1-2 miesiące, aby otrzymać Niebieską Kartę.

Ponieważ nielegalne zatrudnienie w ciągu ostatnich dziesięcioleci było problemem nękającym Makau, władze ostro rozprawiają się z każdym złapanym przestępcą (zarówno pracownikiem, jak i pracodawcą). W związku z tym zaleca się odwiedzającym, aby nie angażowali się w nielegalne zatrudnienie.

== Bezpieczeństwo ==
=== Hazard ===
Kasyna są dochodowym biznesem na całym świecie nie bez powodu iz założenia są uzależniające, więc jeśli chcesz grać, zrób to w sposób odpowiedzialny. Miejskie Biuro Inspekcji i Koordynacji Gier udostępnia listę [https://www.dicj.gov.mo/web/en/responsible/responsible01/content.html#3 organizacji pomocy społecznej], które zajmowały się problematyką hazardu. Jeśli czujesz, że jesteś uzależniony, możesz również ubiegać się o [https://www.dicj.gov.mo/web/en/responsible/isolation/index.html samowykluczenie] za pośrednictwem tego samego biura.

Pomimo tego, że jest szeroko reklamowany w Chinach kontynentalnych, '''rząd Makau nigdy nie zatwierdził licencji kasynowych na hazard online'''. Możesz zostać pociągnięty do odpowiedzialności karnej za nielegalny hazard i możesz paść ofiarą oszustw i triad.

=== Trudne warunki pogodowe ===
Istnieje ryzyko tajfunów, głównie między lipcem a wrześniem. Istnieje system ostrzeżeń o tajfunach, które są wydawane przez Biuro Meteorologiczno-Geofizyczne Makau i są szeroko rozpowszechniane w telewizji i radiu:

System ostrzegania przed tajfunem jest w zasadzie kopią systemu stosowanego w Hongkongu.

* '''Numer 1''': cyklon tropikalny znajduje się w promieniu 800 km od Makau
* '''Numer 3''': cyklon tropikalny prawdopodobnie przyniesie wiatry o prędkości 41–62 km/h do Makau, w porywach 110 km/h (zwykle wydawane, gdy tajfun znajduje się w promieniu 300 km od Makau)
* '''Numer 8''': tropikalny cyklon zbliża się do Makau, przynosząc ze sobą wiatry 63–117 km/h i porywy dochodzące do 180 km/h
* '''Numer 9''': środek cyklonu tropikalnego zbliża się do Makau i oczekuje się, że Makau zostanie poważnie dotknięte 
* '''Numer 10''': centrum cyklonu tropikalnego uderzy bezpośrednio w Makau, ze średnią prędkością wiatru powyżej 118 km/h i intensywnymi porywami
Podczas tajfunu numer 8, 9 lub 10 wszystko w Makau się wyłącza. Ludzie zostają w domu i nie zaleca się wychodzenia na zewnątrz, ponieważ istnieje ryzyko obrażeń lub co gorsza spowodowane latającymi odłamkami.

'''Fale sztormowe''' mogą towarzyszyć tajfunom i powodować poważne powodzie w całym mieście. System ostrzegania przed przepięciami burzowymi oznacza:

* '''Niebieski''': poziom wody podniesie się poniżej 0,5 m powyżej poziomu drogi.
* '''Żółty''': Poziom wody wzrośnie do 0,5 do 1 m nad poziomem drogi.
* '''Pomarańczowy''': poziom wody wzrośnie do 1 do 1,5 m nad poziomem drogi.
* '''Czerwony''': Poziom wody podniesie się do 1,5 do 2,5 m nad poziomem drogi.
* '''Czarny''': poziom wody podniesie się ponad 2,5 m ponad poziom drogi.
Spodziewaj się powodzi w całym mieście, gdy zostanie wydane czerwone lub czarne ostrzeżenie przed falą sztormową. Listę dotkniętych obszarów według poziomów ostrzeżenia o falach sztormowych można znaleźć [https://www.smg.gov.mo/en/subpage/36/stormsurge-area tutaj].

'''Syreny''' zostaną aktywowane dla ostrzeżeń powyżej poziomu pomarańczowego. Rząd uchwalił plan ewakuacji po niszczycielskim tajfunie w 2017, a regularne ćwiczenia mają na celu przygotowanie się na tajfuny i fale sztormowe.


=== Egzekwowanie prawa ===
Podobnie jak w [[Portugalia|Portugalii]] i innych byłych koloniach portugalskich, Makau ma 2 odrębne siły policyjne, a mianowicie '''[https://www.fsm.gov.mo/psp/eng/main.html Siły Policji Bezpieczeństwa Publicznego]''' (chiński: 治安警察局/治安警, portugalski: Corpo de Polícia de Segurança Pública, CPSP) i '''[https://www.pj.gov.mo/Web/Policia/index_en.html Policję Sądowniczą]''' (chiński:司法警察局/司警, portugalski: Polícia Judiciária, PJ).

W rzadkich dużych operacjach można również zaobserwować agentów w cywilu z '''Unified Police Service''' (chiński: 警察總局, portugalski: Serviços de Polícia Unitários), agencji nadzorującej poprzednie dwie agencje. Służba Celna (chiński: 海關, portugalski: Serviços de Alfândega) patroluje morze terytorialne Makau i wykonuje inne obowiązki celne.

[[Plik:Typhoon Mangkhut (2018) in Macao-20180917-101940.jpg|thumb|Funkcjonariusze Policji Bezpieczeństwa Publicznego]]
[[Plik:CPSP MTW ME-06-72@1.jpg|thumb|Samochód policyjny Policji Bezpieczeństwa Publicznego]]

Policja Bezpieczeństwa Publicznego ma za zadanie zapobieganie i odstraszanie przestępczości, kontrolę ruchu i obowiązki imigracyjne. Funkcjonariusze policji bezpieczeństwa publicznego noszą jasnoniebieskie mundury i mają odznaki na mundurach. Ich pojazdy policyjne są pomalowane na granatowo. W nagłych wypadkach, szczególnie grożącego przestępstwem przeciwko osobom, można się z nimi skontaktować pod jednolitym numerem alarmowym policji, straży pożarnej i pogotowia ratunkowego '''999'''.

[[Plik:Typhoon Mangkhut (2018) in Macao-20180917-115443.jpg|thumb|Funkcjonariusze Policji Sądowej]]

Tymczasem policja sądowa zajmuje się większością przestępstw, choć ich obecność w widocznych miejscach publicznych jest coraz częstsza. Funkcjonariusze policji sądowej są ubrani po cywilnemu i powinni nosić kamizelkę pokazującą ich tożsamość policyjną. W nagłych wypadkach można się z nimi skontaktować pod numerem '''993'''. Chociaż policja bezpieczeństwa publicznego również będzie kierować sprawy do policji sądowej, lepiej jest skontaktować się bezpośrednio z policją sądową w przypadku przestępstw.

=== Przestępczość ===
[[Plik:MacauBecoDosBarbeiros1.jpg|thumbnail|Avenida de Almeida Ribeiro w nocy]]
W porównaniu do wielu innych miast na świecie podróżowanie po Makau jest stosunkowo bezpieczne. Poziom życia mieszkańców Makau jest ogólnie dobry (jeden z najlepszych w Azji). Ponadto, jako miasto nastawione na turystykę, rząd Makau chce „oczyścić” miasto i jego wizerunek. Na przykład policja w Makau jest obecnie postrzegana przez opinię publiczną jako bardziej skuteczna niż kiedyś.

Podczas podróży do Makau należy zwrócić uwagę na następujące punkty.

* Należy uważać na kieszonkowców, zwłaszcza w zatłoczonych miejscach, takich jak atrakcje turystyczne i stacje graniczne. Przechowuj swoje kosztowności w bezpiecznym miejscu. Kieszonkowcy zwykle przychodzą w grupie i wykorzystują jedną osobę do odwracania uwagi, podczas gdy inni pracują.
* Uważaj na nękanie ze strony ulicznych prostytutek i handlarzy rozdającymi ulotki/broszury. Wśród bardziej natarczywych miotaczy ulotek są Falun Gong, organizacja religijno-polityczna. Jeśli zabierzesz jedną z ich ulotek (co czasami jest najłatwiejszym sposobem na pozbycie się ich) i jedziesz do Chin kontynentalnych, wyrzuć ją przed przekroczeniem granicy. Organizacja jest nielegalna w Chinach, a przyłapanie na „szmuglowaniu” części ich propagandy byłoby poważnym problemem.
* Oszustwo z udziałem gości z Chin kontynentalnych proszących o pieniądze stało się powszechne, głównie w centrum Makau. Ci ludzie, którzy zwykle są odpowiednio ubrani, twierdzą, że zgubili portfel i nie jedli przez cały dzień, prosząc o 20–30 MOP na zakup jedzenia. Policja ostrzega w lokalnych mediach, aby nie dawać pieniędzy tym ludziom.
* W połowie lat 90. w Makau toczyły się zaciekłe wojny gangów między triadami, gangsterów z bronią automatyczną. Triady zostały mocno zmiażdżone po przekazaniu suwerenności i od tego czasu nie było żadnych oznak otwartego konfliktu mafii. Triady zwykle nie przeszkadzają zwykłym ludziom, więc radzę nie zadzierać z nimi (na przykład pożyczając pieniądze od rekinów pożyczkowych, a następnie nie spłacając ich), a oni nie będą z tobą zadzierać.
* Po przybyciu do Makau na terminal promowy uważaj na naganiaczy oferujących tanie przejazdy do miasta. Jeśli zaakceptujesz ich oferty, spodziewaj się, że najpierw zostaniesz zabrany do sklepów, które oferują prowizję naganiaczy. Jeśli utrzymasz się i odmówisz wejścia do tych promowanych sklepów, możesz zostać wyrzucony gdzieś na terytorium, a nie tam, gdzie chciałbyś być. Zachowaj bezpieczeństwo i poświęć trochę czasu na znalezienie odpowiednich tras transportu publicznego lub weź odpowiednią taksówkę.
* Pojawiły się doniesienia, że ​​oszuści działają w Portas do Cerco, gdzie wykorzystują IMSI-catcher do wysyłania oszukańczych wiadomości i nakłaniania ofiar do ujawnienia swoich danych osobowych. Wystarczy zignorować te wiadomości.

=== Aspekty prawne ===
Chociaż Makau uchwaliło ustawę o bezpieczeństwie narodowym w 2009, ma ona węższy zakres niż jej odpowiednik w Hongkongu i nie była stosowana w żadnych sprawach od czasu jej uchwalenia. Prawo na ogół nie dotyczy zwykłych podróżnych.

Zachowaj ostrożność podczas robienia zdjęć ludziom, ponieważ fotografowanie i/lub nagrywanie innych bez ich zgody jest przestępstwem.

W przeciwieństwie do portugalskiego prawa narkotykowego, prawo narkotykowe w Makau jest znacznie bardziej rygorystyczne i odpowiada standardom wschodnioazjatyckim. Nielegalne używanie narkotyków i posiadanie akcesoriów związanych z narkotykami może być zagrożone karą pozbawienia wolności od 3 miesięcy do roku.

== Zdrowie ==
Jedną z nieoczekiwanych przyczyn zachorowań w Makau jest ekstremalna zmiana temperatury między 35°C (95°F) wilgotną letnią pogodą na zewnątrz a 18°C ​​(65°F) klimatyzowanymi budynkami. Niektórzy ludzie doświadczają objawów przeziębienia po częstym poruszaniu się między dwiema skrajnościami; nie jest niczym niezwykłym noszenie swetra lub okrycia, aby utrzymać ciepło w pomieszczeniach, dlatego zwykle dobrą radą jest noszenie ubrania z długimi rękawami, gdy spodziewasz się odwiedzić klimatyzowane miejsca przez dłuższy czas.

Chociaż woda z kranu jest bezpieczna do picia (smak na bok), większość mieszkańców gotuje lub filtruje wodę lub kupuje niedrogą wodę butelkowaną, ze względu na smak i ponieważ systemy magazynowania wody w poszczególnych budynkach nie zawsze są dobrze utrzymane. Powinieneś ją również przegotować, jeśli nie jesteś pewien jakości rur w budynku, w którym przebywasz.

Ze względu na historię regionu zmagającą się z SARS (a później z ptasią grypą (H5N1)), zalecana jest dobra higiena osobista.

Chociaż system opieki zdrowotnej w Makau jest odpowiedni do rutynowych konsultacji, brak odpowiednio wyszkolonych specjalistów i obiektów oznacza, że ​​najprawdopodobniej zostaniesz skierowany do Hongkongu w przypadku poważniejszych problemów. Chociaż Hongkong dotuje swoich mieszkańców do leczenia szpitali publicznych, nie będziesz się do tego kwalifikować, jeśli jesteś mieszkańcem Makau. W związku z tym upewnij się, że Twoja polisa ubezpieczeniowa pokrywa zarówno koszty ewakuacji medycznej, jak i pełne, nie dotowane koszty leczenia.

Zdarzały się przypadki gorączki denga. Rząd rozpylił środek owadobójczy na obszarach, na których istnieje potencjał rozmnażania się komarów, więc ryzyko to jest w dużej mierze ograniczone. Najlepiej jednak unikać ugryzień, stosując środki odstraszające komary i/lub nosząc długie ubrania, szczególnie o zmierzchu.

== Szacunek ==
Etykieta społeczna w Makau jest bardzo podobna do sąsiedniego [[Hongkong]]u.

Ludzie w Makau są na ogół przyjaźnie nastawieni do obcokrajowców (biorąc pod uwagę fakt, że Makau miało setki lat portugalskich rządów kolonialnych, miejscowi, nawet starsza ludność, są przyzwyczajeni do życia obok ludzi Zachodu). Nie zakładaj jednak, że miejscowi mówią po angielsku (lub portugalsku); kilka podstawowych zwrotów kantońskich jest zawsze pomocnych.

Polityka na ogół nie jest tak drażliwa w Makau jak w Hongkongu; nie ma aktywnego ruchu niepodległościowego Makau, a większość mieszkańców z zadowoleniem przyjęła układ „Jeden kraj, dwa systemy”. Podobnie używanie mandaryńskiego nie jest tak politycznie obciążone w Makau, jak w Hongkongu. W przeciwieństwie do Hongkongu, mieszkańcy Makau w dużej mierze przyjęli „chińską” tożsamość.

Upijanie się lub pijaństwo nie jest tolerowane w Makau.

=== Biznes ===
Podobnie jak w Hongkongu, ludzie spotykający się po raz pierwszy witają się mocnym uściskiem dłoni. Podczas wręczania i odbierania wizytówek pamiętaj, aby robić to obiema rękami i lekkim pochyleniem głowy. Podanie lub odebranie wizytówki jedną ręką jest uważane za bardzo niegrzeczne.

=== Religia ===
Współczesne Makau jest w dużej mierze świeckie w codziennym życiu, a religia nie odgrywa prawie żadnej roli w pracy czy powiązaniach politycznych ludzi. To powiedziawszy, większość etnicznej chińskiej większości nadal do pewnego stopnia podąża za mieszanką buddyzmu i tradycyjnych chińskich religii ludowych. Odwiedzając chińskie świątynie należy okazywać podstawowy szacunek. Na przykład nie powinieneś wskazywać posągów bóstw palcem wskazującym, ponieważ uważa się to za bardzo niegrzeczne; zamiast tego użyj kciuka lub otwartej dłoni skierowanej do góry. Jednak robienie zdjęć jest zwykle dozwolone i nie musisz prosić o pozwolenie, o ile nie ma umieszczonego znaku zakazu fotografowania.

Jako spuścizna portugalskich rządów, katolicyzm jest praktykowany przez znaczną mniejszość, w tym większość społeczności etnicznej Makańczyków, i istnieje wiele kościołów.

W przeciwieństwie do Chin kontynentalnych, gdzie jest zakazana, religia Falun Gong jest dozwolona w Makau, a jej wyznawcy od czasu do czasu organizują protesty przeciwko rządowi chińskiemu.

== Kontakt ==
Prefiks wybierania międzynarodowego w Makau to '''853'''.

W różnych miejscach obiektu WiFi Go można bezpłatnie korzystać z publicznego '''WiFi'''. Poszukaj sieci „FreeWiFi.MO by WiFiGo”. Kilka hotspotów zapewnia całodobową obsługę; inne są od 8:00 do 1 w nocy. Inną opcją jest „CTM-WIFI”, która umożliwia logowanie tylko przez ograniczony czas każdego dnia. Żadna z tych sieci nie jest szczególnie niezawodna. Darmowe Wi-Fi jest również dostępne w autobusach publicznych, a niektóre hotele/kasyna mają Wi-Fi, do którego możesz się zalogować, nawet jeśli nie jesteś gościem.

Biura informacji turystycznej na Largo do Senado i na terminalu jetfoil mają mapy, informacje o muzeach i wydarzeniach, pomocny personel mówiący po angielsku, a w biurze Largo do Senado bezpłatny dostęp do Internetu. Być może będziesz musiał stać w kolejce do Internetu, ponieważ jest tylko kilka maszyn.

Chinoy Express, Rua dos Mercadores. Tania i szybka kawiarenka internetowa (MOP 5/godz.) tuż przy Rua da Felicidade. Serwuje tanie przekąski, a po drugiej stronie ulicy znajduje się filipińska piekarnia z tanim i smacznym pieczywem.

W przeciwieństwie do Chin kontynentalnych internet nie jest cenzurowany w Makau; wszystkie strony internetowe są dostępne.

=== Telefony komórkowe ===
Makau ma doskonały zasięg telefonii komórkowej. Makau ma zarówno sieci GSM 900/1800, jak i 3G 2100, a także LTE dla szybkich danych. Plany telefoniczne pochodzące z kontynentu wymagają odpowiedniej konfiguracji do użytku poza kontynentem i będą kosztować więcej (wszyscy dostawcy z kontynentu mają stałą ofertę, która kosztuje 25-30 JPY dziennie za nieograniczone korzystanie z danych, China Mobile również ma opcja stawki dziennej za połączenia głosowe i SMS-y, aby obniżyć stawki za użycie do tych samych, co na kontynencie za dodatkowe 2,90 JPY za dzień). Jeśli pochodzą z Hongkongu, niektóre plany telefoniczne z tego kraju traktują korzystanie z Makau tak samo, jak w HK (na przykład przedpłacona karta SIM Smartone HK HK 98 USD lub karta Discover Hong Kong SIM CSL), ale większość pobiera dodatkową opłatę. Jeśli zaczynasz w Makau i planujesz kontynuować gdzie indziej, Three i CTM oferują karty SIM ze zniżką w roamingu w HK i na kontynencie (i nie cenzurują danych, gdy są używane na kontynencie).

Od 22 grudnia 2019 roku przy zakupie kart SIM, w tym przedpłaconych, w celu aktywacji karty należy zarejestrować swoje imię i nazwisko u operatora.

== Informacje turystyczne ==
=== Konsulaty ===
W Makau znajduje się kilka konsulatów, które są w większości krajami portugalskojęzycznymi, chociaż jest bardziej prawdopodobne, że twój kraj będzie obsługiwany przez konsulat w Hongkongu.

* [[Plik:Flag of Angola.svg|20px]] '''Angola''' (''Consulado de Angola em Macau''), Avenida Dr. Mário Soares, Edifício FIT (Finanse i Informatyka, 7 piętro, ☏ +853 2871 6237, faks: +853 2871 6230, cgeralangola@macau.ctm.net. 
* [[Plik:Flag of Cabo Verde.svg|20px]] '''Wyspy Zielonego Przylądka''' (''Consulado de Cabo Verde em Macau''), 21 piętro, Makau Landmark, 555 Avenida da Amizade, ☏ +853 2878 8138, faks: +853 2878 8168, caboverde2007@gmail.com. 
* [[Plik:Flag_of_the_People's_Republic_of_China.svg|20px]] '''Chiny''' (''Biuro Komisarza Ministerstwa Spraw Zagranicznych Chińskiej Republiki Ludowej''), 208, Avenida de Marciano Baptista, ☏ +853 8791 5404, faks: +853 2872 6900. Zajmuje się również wizami do Hongkongu. 
* [[Plik:Flag of the Philippines.svg|20px]] '''Filipiny''' (''Filipiński Konsulat Generalny w Makau SAR''), Unit 1404-1406, 14. piętro AIA Tower Avenida Comercial de Macau, ☏ +853 2875 7111, +853 6698 1901 (całodobowa infolinia alarmowa), faks: +853 2875 7227 09.00-17.00 od poniedziałku do piątku (bez przerwy na lunch). 
* [[Plik:Flag of Portugal.svg|20px]] '''Portugalia''' (''Consulado Geral de Portugal em Macau''), 8 Rua Pedro Nolasco da Silva 45, R/C, ☏ +853 2 835 66 60, faks: +853 2 835 66 58, macau@mne.pt. 09.00-13.00 i 14.30-17.00. 
* [[Plik:Flag_of_the_Republic_of_China.svg|20px]] '''Tajwan''' (''Biuro Gospodarcze i Kulturalne w Tajpej''), Al. Dr Carlos d'Assumpcao, nr 411-417, Edif. Dynasty Plaza, 5 Andar J-O, ☏ +853 2830 6282, faks: +853 2830 6153, macteco@mac.gov.tw. Pn-Pt 09.00-12.--. 
* [[Plik:Flag of the United States.svg|20px]] '''Stany Zjednoczone''' (''Konsulat Generalny USA w Hongkongu i Makau''), 26 Garden Road, Hongkong, ☏ +852 2841 2211 (usługi dla obywateli USA), +852 5808 4666 (zapytania wizowe), information_resource_center_hk@state.gov. Odwiedź stronę internetową, aby uzyskać formularz zapytania o wizę. Pracownicy konsularni podróżują do Makau co miesiąc, aby świadczyć ograniczone usługi obywatelom Stanów Zjednoczonych, sprawdź na stronie internetowej następny „Dzień Makau”.

== Gdzie dalej ==
* '''[[Hongkong]]''' jest 40 minut HZMBus lub 60 minut promem.
* '''[[Zhuhai]]''' znajduje się tuż za chińską granicą, choć obywatele większości narodowości muszą mieć wizę, aby wjechać do Chin.
* Wszystkie miasta '''[[Delta Rzeki Perłowej|Delty Rzeki Perłowej]]''' oddalone są o kilka godzin jazdy pociągiem, autobusem lub promem.
* '''[[Tajpej]]''' i inne miejsca docelowe na '''[[Tajwan]]ie''', do których można się łatwo dostać dzięki około 15 codziennym lotom (2h) z Makau i więcej z Hongkongu.

{{przewodnik}}
{{Jest w|Chiny}}

[[Kategoria:Chiny]]</text>
      <sha1>or09xdop95fwu716v3wiaauhh8m1m4a</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Maskat</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1375</id>
    <revision>
      <id>157775</id>
      <parentid>155568</parentid>
      <timestamp>2026-07-26T20:36:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Wcalenieja</username>
        <id>16948</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>&quot;w Wikipedii&quot;</comment>
      <origin>157775</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="80732" sha1="b0373j8bkqbcikpzmykufz8up3d8rhi" xml:space="preserve">{{Top-banner}}
{{Miejscowość infobox
 |nazwa            = Maskat
 |nazwa oryginalna = مسقط 
 |widok            = Mascate_collage.png
 |opis             = 
 |herb             = Emblem_of_Muscat.png
 |mapa             = 
 |państwo          = [[Plik:Flag of Oman.svg|20px]] [[Oman]]
 |region           = [[Muhafazat Maskat]]
 |powierzchnia     = 3500
 |wysokość         = 20
 |ludność          = 635 300
 |prefiks          = 
 |kod pocztowy     = 
 |www              = https://www.mm.gov.om/Default.aspx
}}
'''Maskat''' ([[Rozmówki arabskie|arab]]. مسقط ''Masqaṭ'') jest stolicą sułtanatu [[Oman]]u i jego najważniejszym oraz najludniejszym miastem (w 2021 roku w obszarze metropolitalnym mieszkało 1,7 miliona osób). Jest zamieszkany od co najmniej 1000 roku p.n.e. i przez wieki był ważnym portem handlowym na Morskim Jedwabnym Szlaku. Jest domem dla wieloetnicznego i wielokulturowego społeczeństwa i przyjmuje największą liczbę zagranicznych turystów w kraju.

== Charakterystyka ==
Maskat, port o długiej tradycji handlowej, którego żeglarze docierali aż do odległego [[Zanzibar]]u, zachował niewiele śladów swojej przeszłości, a jego wygląd jest na wskroś nowoczesny.

Miasto bogate dzięki eksportowi ropy naftowej, Maskat nie jest dostępne dla każdego, ponieważ jest dość drogie pod względem kosztów utrzymania.

=== Geografia ===
[[Plik:Road towards Qantab, Muscat.jpg|thumb|left|Nierówny teren Maskatu, z zachodnimi górami Al-Hadżar zdobiącymi krajobraz]]
Położone między Morzem Arabskim a zachodnimi górami Al-Hadżar, współczesne miasto Maskat powstało z połączenia kilku mniejszych miasteczek, które rozrastały się przez lata, aż w końcu połączyły się w całość.

=== Klimat ===
Maskat ma gorący, suchy klimat z długimi, gorącymi latami i łagodnymi zimami. Roczne opady deszczu w Maskacie są niskie, wynoszące około 10 cm, koncentrujące się głównie od grudnia do kwietnia; w miesiącach letnich zazwyczaj spada zaledwie kilka kropli deszczu. Jednak w ostatnich latach miasto nawiedziły intensywne opady deszczu z systemów tropikalnych znad Morza Arabskiego. W latach 2007 i 2010 uderzyły dwa cyklony, przynosząc silne wiatry i opady przekraczające 100 mm w ciągu jednego dnia.

Klimat jest generalnie bardzo gorący, z temperaturami latem często sięgającymi 40°C i wilgotnością powietrza od 40% do 60%, co jest dość wysokim wskaźnikiem jak na takie temperatury.

=== Historia ===
Maskat to jedno z najstarszych miast [[Bliski Wschód|Bliskiego Wschodu]]. Znany jest od II wieku n.e. Około 1400 kg kadzidła przewożono rocznie statkami z południowej Arabii do Grecji, Rzymu i na Morze Śródziemne. Centrum tego handlu stanowiło miejsce zwane ''Khur Ruri'', które Grecy nazywali „Maskatem”.

Pierwszym obcokrajowcem w Maskacie był portugalski odkrywca Vasco da Gama, który wylądował w [[Oman]]ie w drodze do [[Indie|Indii]]. Portugalczycy powrócili w 1507 roku, aby splądrować i zdobyć Maskat. W 1649 roku imam Sultan bin Saif pokonał Portugalczyków i zepchnął ich na wschód, do [[Goa]] w [[Indie|Indiach]].

[[Plik:Muscatbeach.JPG|thumb|Plaża w mieście Maskat|left]]
Dzięki przejęciu od Portugalczyków lepszych okrętów wojennych, imam założył imperium rozciągające się od [[Zanzibar]]u na południu do [[Gwadar]]u w [[Pakistan]]ie na wschodzie. Z [[Zanzibar]]u i [[Beludżystan]]u sprowadzano niewolników do pracy w [[Oman]]ie lub sprzedawano ich gdzie indziej. Przyniosło to okres względnej stabilizacji i dobrobytu Maskatowi i [[Oman]]owi.

Naród został rozdarty przez konflikty i bunty po śmierci imama w 1679 roku. Maskat został następnie najechany przez Persów w 1737 roku, choć na krótko, gdy Ahmad bin Said pokonał ich i został wybrany na imama.

W 1803 roku wahabici z Arabii Saudyjskiej zaatakowali Oman, ale zostali odparci przez Sajjida Saida bin Sultana. Sułtan założył wówczas kolonię na żyznych ziemiach Zanzibaru i skutecznie rządził Omanem z obcej wyspy. Później, w 1853 roku, sułtan przeniósł tytuł „stolicy” Omanu na Zanzibar. Tak rozpoczął się upadek Maskatu i Omanu.

W 1913 roku sułtan rządził Maskatem, podczas gdy imam rządził Omanem. Jednak po uzyskaniu przez Indie niepodległości w 1947 roku, sułtan, z pomocą Brytyjczyków, pokonał imama i zjednoczył znaczną część Omanu. W 1964 roku wojna w Dhofarze rozpoczęła wypieranie Brytyjczyków z Omanu, ale uzyskanie niepodległości zajęło kolejne siedem lat.

== Orientacja ==
Miasto składa się ze Starego Maskatu (nazywanego ''Miastem Otoczonym Murami''), gdzie znajduje się pałac królewski; ''Mutra'' (w transliteracji [[Matrah]] lub Matruh), dawnej wioski rybackiej z labiryntowym Muttrah Souq, krytym targowiskiem; oraz ''Ruwi'', dzielnicy handlowej i dyplomatycznej miasta. Obszar metropolitalny zajmuje powierzchnię około 3500 km², a ten trójpodział może być uciążliwy dla turystów, ponieważ wiele obiektów noclegowych znajduje się z dala od głównych atrakcji turystycznych.

W przeciwieństwie do innych miast w Zatoce Omańskiej, zwłaszcza w ''[[Zjednoczone Emiraty Arabskie|Zjednoczonych Emiratach Arabskich]]'' i ''[[Katar]]ze'', Maskat nie ma ultramodernistycznej panoramy. Zgodnie z preferencjami sułtana, nowoczesne budynki muszą odzwierciedlać tradycyjne arabskie style architektoniczne.

=== Dzielnice ===
[[Plik:Old Masqat.jpg|thumb|Stary Maskat]]
Maskat to miasto rozdrobnione, składające się z dość odległych dzielnic, rozciągających się na przestrzeni 40 km wzdłuż linii brzegowej, która im dalej od lotniska, tym bardziej górzysta i nierówna.

Poniżej znajduje się krótki przegląd dzielnic Maskatu, od zachodu na wschód:

* {{Znacznik|'''Al Khuwair'''|23.5943132|58.4311020|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''Al Khuwair''' — Al Khuwair to pierwsza dzielnica, na którą trafisz jadąc z lotniska. Znajdują się tam ambasady i pięciogwiazdkowe hotele wzdłuż długiej, piaszczystej plaży. W sąsiedniej dzielnicy Al Azaiba znajduje się Wielki Meczet.
* {{Znacznik|'''Qurm'''|23.6301583|58.4947515|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''Qurm''' — Najbardziej wysunięta na wschód dzielnica, znana z nowoczesnych centrów handlowych.
* {{Znacznik|'''Matrah'''|23.6168390|58.5564838|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''[[Matrah]]''' — Matrah rozciąga się wzdłuż nabrzeża na południe od portu. Jego główną atrakcją jest suk, pełen wszelkiego rodzaju sklepów. Znajduje się tam również fort o tej samej nazwie, zbudowany przez Portugalczyków w XVI wieku w celu obrony portu. Matrah to obszar z tanimi hotelami i jest dość zatłoczony. 
* {{Znacznik|'''Stary Maskat'''|23.6129502|58.5933159|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''Stary Maskat''' — Otoczone murami stare miasto rozciąga się na wzgórzach z widokiem na morze. Znajduje się tu pałac sułtana Omanu. Jest to również najpiękniejsza i najbardziej elegancka część miasta. Oprócz typowych wizyt w ciągu dnia, bardzo przyjemnie jest odwiedzić tę dzielnicę nocą, gdy artystyczne oświetlenie podkreśla piękno budynków, a gwar turystów ustępuje miejsca ciszy i spokoju.
* {{Znacznik|'''Ruwi'''|23.5988703|58.5417954|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''Ruwi''' — Uważane za centrum Maskatu, Ruwi to dzielnica handlowa zamieszkana przez znaczną mniejszość indyjską.

== Dojazd ==
=== Samolotem ===
[[Plik:Oman Air at Muscat Airport (20130331-DSC04121).jpg|thumb|Oman Air na międzynarodowym lotnisku w Maskacie]]
[[Plik:Amouage-Aéroport international de Mascate 2013 (1).jpg|thumb|Airport Amouage perfume shop]]
{{Znacznik|Port lotniczy Maskat|23.60096 |58.28692 |typ=transport}}'''Międzynarodowy Port Lotniczy w Maskacie''' (''{{IATA|MCT}}, dawniej Międzynarodowy Port Lotniczy Seeb'') (''37 km na zachód od Matrah''), ☏ +968 24 519223, +968 24 519456. Loty z wielu miast [[Bliski Wschód|Bliskiego Wschodu]] i [[Azja Południowa|Azji Południowej]] oraz z kilku miast europejskich. 

* '''[https://www.omanair.com/en_us Oman Air]''' (''w Ruwi, naprzeciwko Banku Centralnego''), ☏ +968 24 707222, +968 24 798096 (rezerwacje), +968 24 750812 (bilety), faks: +968 24 795546. Obsługuje loty do Maskatu z wielu lotnisk na Bliskim Wschodzie, w Azji i Europie. Loty krajowe obsługują z [[Salala|Salali]] i Chasabu. 
* '''[https://www.airarabia.com/home Air Arabia]''', ☏ +968 24 700828. 2 loty dziennie z [[Szardża|Szardży]] do Maskatu, czas trwania lotu 55 min. 
* '''[https://www.airindiaexpress.com/home Air India Express]'''. Loty z [[Amritsar]] w środy i piątki (czas trwania lotu 3 godz. 15 min), z [[Delhi]] w dni powszednie i piątkowe (czas trwania lotu 5 godz. 20 min), z Kochi we wt., czw. i niedz. (czas trwania lotu 3 godz. 35 min), z [[Kozhikode]] w pt., sob., niedz. (czas trwania lotu 3 godz. 25 min), z [[Thiruvanantahapuram]] we wt., czw. i niedz. (czas trwania lotu 3 godz. 45 min lub 5 godz. 20 min, jeśli lot odbywa się przez Koczin). 
* '''[https://www.britishairways.com/travel/home/public/pl_pl/ British Airways]''', ☏ +968 24 565123, +968 24 2456877, faks: +968 24 795721. Usługa zakończona.
* '''[https://www.egyptair.com/Pages/variant.aspx Egypt Air]''', ☏ +968 24 794113, +968 24 796134, faks: +968 24 70989. Oferuje loty z [[Kair]]u do Maskatu od poniedziałku do piątku, przylot do Maskatu następnego ranka, czas lotu 4 godz. 
* '''[https://www.emirates.com/English/ Emirates]''', ☏ +968 24 786600, +968 24 792222, faks: +968 24 750989. 10 lotów dziennie z [[Dubaj]]u do Maskatu, czas lotu 1 godz. edytuj
* '''[https://www.etihad.com/en-pl/ Etihad Airways]''', ☏ +968 24 823555, +968 24 817861, faks: +968 24 823556. 3 loty dziennie z [[Abu Zabi]] do Maskatu, czas lotu 1 godz. 05 min. 
* '''[https://www.flydubai.com/en-pl/ Flydubai]'''. 3 loty dziennie z [[Dubaj]]u do Maskatu. 
* '''[https://www.gulfair.com/ Gulf Air]''', ☏ +968 24 703222, +968 24 703544, faks: +968 24 7003381. Loty z [[Bahrajn]]u do Maskatu. 
* '''[https://www.klm.com/ KLM]'''. Loty z [[Amsterdam]]u do Maskatu w dni powszednie (poniedziałek, wtorek, środa, piątek, niedziela), czas lotu 8 godz. 30 min. 
* '''[https://kuwaitairways.com/en Kuwait Airways]''', ☏ +968 24 701262, +968 24 704455, faks: +968 24 700483. 
* '''[https://www.lufthansa.com/pl/pl/homepage Lufthansa]''', ☏ +968 24 796692, +968 24 510400, faks: +968 24 798987. Codzienne loty z Frankfurtu do Maskatu z międzylądowaniem technicznym w Kuwejcie, czas lotu 8 godz. 
* '''[https://www.piac.com.pk/ Pakistan International Airlines]''', budynek nr 69, droga nr 2728, blok nr 127, ulica Markaz Tijari, obszar Centralnej Dzielnicy Biznesowej, ☏ +968 24792471, mctuupk@piac.aero. Loty z [[Islamabad]]u w poniedziałki, środy, czwartki, soboty i niedziele oraz z [[Peszawar]]u w środy, czwartki i soboty. 
* '''[https://www.qatarairways.com/en/homepage.html Qatar Airways]''', ☏ +968 24 787070, faks: +968 24 798987. 
* '''[https://www.rj.com/ Royal Jordanian]''', ☏ +968 24 796693, +968 24 707930, faks: +968 24 788098. Loty z [[Amman]]u do Maskatu we wtorki, czwartki, piątki i niedziele, przylot do Maskatu następnego ranka. 
* '''[https://www.swiss.com/pl/en/homepage Swiss]''', ☏ +968 24 703303, +968 24 787416, faks: +968 24 799502. Codzienne loty z [[Zurych]]u do Maskatu przez Dubaj. 
* '''[https://www.turkishairlines.com/ Turkish Airlines]'''. Codzienne loty ze [[Stambuł]]u.
* '''[https://www.salamair.com/en/ SalamAir]''' (السلام), ☏ +96824272222. 
Taksówki z i na lotnisko kosztują od 6 RO (Golden Tulip, w pobliżu lotniska) do 12 RO (Al Bustan Palace Hotel, Al Bustan). Taksówki można zarezerwować w punkcie taksówek (☏ +968 24518780, +968 24518781, taxi@omanairports.com). Przed rozpoczęciem podróży należy uzgodnić cenę przejazdu z kierowcą. Ceny należy uzgodnić przed rozpoczęciem podróży i można je opłacić z góry w punkcie taksówkowym na międzynarodowym lotnisku w Maskacie. Kasa. Bankomaty znajdują się wewnątrz terminala, tuż przed wyjściem, po lewej stronie drzwi.

{{Znacznik|Autobusy komunikacji miejskiej z lotniska|23.60138 |58.29078 |typ=transport}}'''autobusy komunikacji miejskiej z lotniska''' (parter, na zewnątrz nowego terminalu). Z tego miejsca odjeżdża wiele linii autobusowych. Rozkłady jazdy są zintegrowane z Mapami Google. Płatności możliwe są tylko gotówką. Wymień lub wypłać gotówkę wcześniej w terminalu lotniska. Autobusy komunikacji miejskiej obsługiwane są przez Mwasalat. 1,5 riala.

=== Samochodem ===
Do Maskatu można dotrzeć drogą lądową ze [[Zjednoczone Emiraty Arabskie|Zjednoczonych Emiratów Arabskich]]. Podróż trwa około 5 godzin, po przekroczeniu granicy w Hatta/[[Al-Ajn]]. Niektóre przejścia graniczne są przeznaczone wyłącznie dla obywateli Rady Współpracy Zatoki Perskiej.

Można również dojechać samochodem z Al Ghaydah w [[Jemen]]ie. Podróż trwa około 6 godzin przez przejście graniczne w Sarfeit do [[Salala]], a następnie kolejne 10 godzin do Maskatu.

=== Autobusem ===
* '''[https://mwasalat.om/ Mwasalat]''' (Oman National Transport Company), ☏ +968 24 708522 (rezerwacje), +968 24 510438 (informacje). Codziennie kursuje autobusem do Maskatu z ZEA ([[Szardża]], [[Abu Zabi]], [[Al-Ajn]] i Kalba w pobliżu Fudżajry). Codziennie kursuje również autobusem w Omanie z Burajmi (przez Sohar), [[Nizwa|Nizwy]] (2 godz. 20 min), [[Salala|Salali]] (13 godz., wymagana rezerwacja), Sanaw i Sur (4 godz. 15 min).
* {{Znacznik|Al-Khanjry Transport|23.597328 |58.544760 |typ=transport}}'''[https://www.alkhanjryonline.com/ Al-Khanjry Transport]''', Al-harty Complex, ☏ +968 24 700600, faks: +96824788878. Codziennie kursuje autobusem z [[Dubaj]]u do Maskatu trzy razy. 
Aby uzyskać więcej informacji, zapoznaj się z artykułem o [[Oman]]ie.

=== Statkiem ===
* {{Znacznik|National Ferry Company|23.62713 |58.56615 |typ=transport}}'''National Ferry Company''', Call Center i Biuro Wsiadania Pasażerów (''Port Sultan Qaboos, Mutrah''), ☏ +968 2449 5453 (biuro), bezpłatny numer: +968 800 72 000 (rezerwacje), faks: +968 2449 3910, reservation@nfc.om. Niedziela-Czwartek 7:30-15:30 (biuro). Promy przypływają co tydzień z Khasab do głównego portu w Mutrah, odpływając w każdą sobotę o 11:30 i docierając na miejsce 5 godzin później. Promy odpływają z Mutrah w każdy czwartek w południe. Wszystkie promy oferują bezpłatne Wi-Fi, a lunch, przekąski i napoje są wliczone w cenę biletu. Aby zapewnić sobie miejsce na promie, należy kupić bilet promowy z wyprzedzeniem. W jedną stronę: RO 45/23 (klasa biznes/turystyczna), w obie strony: RO 85/44 (klasa biznes/turystyczna). 
Statki wycieczkowe regularnie zatrzymują się przy {{Znacznik|Port Sultan Qaboos|23.6288|58.5659|typ=transport}}'''Port Sultan Qaboos''' w Mutrah. Autobusy wahadłowe dowożą turystów ze statku do wejścia do portu, dostępne są również taksówki. Tablica przy wyjściu z portu zawiera ceny biletów do najpopularniejszych miejsc docelowych; w przypadku wszystkich innych miejsc należy wcześniej dokonać negocjacji. Do promenady Corniche jest jednak niedaleko, a trasa przebiega obok targu rybnego (opisanego poniżej w sekcji „Zobacz”). Goście muszą zabrać ze sobą jedynie kartę pokładową na rejs i zezwolenie na wjazd turystyczny.

== Komunikacja ==
{{mapa|23.611|58.424|zoom=11|wysokość=400|szerokość=750|grupy=transport,zobacz,natura,jedzenie,bar,nocleg,atrakcja,zakupy,alarm,zdrowie,zabytek,kontakt,nauka,punkt,rower,parking,obszar,metro}}
=== Taksówką ===
==== E-zamawianie ====
Aplikacja O Taxi jest dostępna dla Maskatu, dzięki czemu nie musisz się targować o standardową taksówkę.

==== Maxi taksówka ====
[[Plik:Route taxi Muscat.JPG|thumb|Taksówka trasowa, czyli „maxi taksówka”]]
Istnieją taksówki maxi, znane również wśród społeczności ekspatów jako autobusy baisa. Są to białe minibusy z pomarańczowym znakiem taksówki na dachu. Kursują między Seeb na zachodzie a obszarem Corniche na wschodzie. Poruszają się tylko autostradami. Najlepszym miejscem na oczekiwanie na nie jest wjazd na skrzyżowanie, w pobliżu przystanku autobusowego i/lub tam, gdzie zobaczysz kilka osób czekających na taksówkę. Zatrzymaj taksówkę maxi i powiedz kierowcy, do którego miejsca na autostradzie chcesz jechać. Kierowca powie Ci, żebyś wsiadł do minibusa lub pojedzie w innym kierunku; w takim przypadku poczekaj na następny.

Przejazd w okolicach Maskatu kosztuje około 0,2–0,4 riala (styczeń 2026).

==== Standardowa taksówka ====
[[File:Taxi Muscat.JPG|thumb|Standardowa taksówka]]
Taksówki (głównie pomarańczowe i białe) są nieco droższe i kręcą się wokół hoteli, gdzie wyłudzają atrakcyjne stawki od nieostrożnych podróżnych. Za przejazd na lotnisko pobiorą 8 riali, jeśli się nie targujesz, ale powinieneś być w stanie wynegocjować 5 riali. Zawsze mówią, że zaoferują „dobrą cenę”, ale najlepiej ustalić, ile chcesz wydać, a następnie się na nią zgodzić, zanim wsiądziesz. Minimalna opłata to 1500 riali, a do większości miejsc docelowych nie będzie ona dużo wyższa.

Są również standardowe taksówki współdzielone w tym samym biało-pomarańczowym kolorze. Poruszają się głównie autostradami. Ceny powinny wynosić około 0,5-1 riali.

=== Autobusem publicznym ===
[https://mwasalat.om/ Firma Mwasalat] obsługuje kilka linii autobusów komunikacji miejskiej, które dojeżdżają do najważniejszych atrakcji turystycznych i lotniska. Autobusy kursują co 15–30 minut, są wygodne i wyposażone w klimatyzację. Wystarczy wejść głównymi drzwiami, podać kierowcy cel podróży i zapłacić gotówką. Ceny biletów zależą od odległości i wahają się od 300 BZ do 1 riala. Przesiadki nie są wliczone w cenę: na każdy autobus należy kupić nowy bilet. Kobiety powinny siedzieć z przodu. W styczniu 2023 r. działało około 7 linii autobusowych, z których większość rozpoczynała i kończyła podróż w Ruwi. Trasy, rozkłady jazdy, opóźnienia i aktualna pozycja autobusu są zintegrowane z Mapami Google. Autobusy czasami odjeżdżają kilka minut za wcześnie, co nie jest wyświetlane w Mapach Google.

* '''Trasa nr 1: Ruwi-Al Mabelah''' – prowadzi do Opery Królewskiej, Wielkiego Meczetu Sułtana Kabusa i lotniska
* '''Trasa nr 2: Ruwi-Al Wadi Al Kabir'''
* '''Trasa nr 3: Ruwi-Wadi Adei'''
* '''Trasa nr 4: Ruwi-Mutrah-Pałac Al Alam''' – prowadzi do suk Mutrah, Pałacu Al Alam i Muzeum Narodowego Omanu

=== Samochodem ===
Dla gości, którzy zatrzymują się w Maskacie na dłużej niż jeden dzień, wypożyczenie samochodu zapewnia największą elastyczność i jest znacznie bardziej ekonomiczne niż korzystanie z taksówek, ponieważ jeden przejazd taksówką z Ghubrah do Maskatu i z powrotem kosztuje mniej więcej tyle samo, co wynajem samochodu na jeden dzień. Samochód z napędem na dwa koła jest wystarczający do zwiedzania atrakcji w Maskacie i okolicach, ale jeśli planujesz zwiedzać wadi i góry, potrzebny będzie samochód z napędem na cztery koła.

Znaki drogowe w Maskacie mogą być mylące, a zjazdy z autostrad nie zawsze są wyraźnie oznaczone. W porównaniu z innymi miejscami w Zatoce Perskiej (np. w Dubaju i Dosze) kierowcy w Maskacie są dość zdyscyplinowani, ale odwiedzający spoza regionu mogą uznać lokalny styl jazdy za chaotyczny. Aby łatwiej oswoić się z ruchem ulicznym w Maskacie, łatwiej będzie wziąć taksówkę (lub bus hotelowy) z lotniska i zorganizować wynajem samochodu w swoim miejscu zakwaterowania – ceny są zazwyczaj takie same, jeśli nie lepsze niż na lotnisku.

Większość lokalnych i międzynarodowych wypożyczalni samochodów ma swoje biura na lotnisku. Teoretycznie do wynajęcia samochodu wymagane jest międzynarodowe prawo jazdy, ale zazwyczaj agenci proszą tylko o okazanie krajowego prawa jazdy. Wszystkie wynajmy samochodów obejmują obowiązkowe ubezpieczenie. Najtańszy wynajem samochodu kosztuje około 15 riali rupii dziennie za samochód klasy ekonomicznej z napędem na dwa koła, manualną skrzynią biegów i czasami bez klimatyzacji; za samochód z napędem na cztery koła należy spodziewać się dwukrotności tej kwoty.

* '''ABC''', ☏ +968 24 582663. Lokalna agencja. 
* '''Al Maskry Rent-a-Car''', ☏ +968 99438661, +968 99381524, info@almaskry.com. Znana lokalna agencja. 
* '''Avis Oman''', ☏ +968 24 510342 (lotnisko), +968 24 400888 (miasto). 
* '''Budget Oman''', ☏ +968 24 683999, faks: +968 24 683966, budgetom@omantel.net.om. 
* '''Europcar''', ☏ +968 24 521369 (lotnisko), +968 24 521369 (miasto). 
* '''Hertz''', ☏ +968 24 521187 (lotnisko), +968 24 625200 (miasto). 
* '''National''', ☏ +968 24 521369 (lotnisko), +968 24 601081 (miasto). 
* '''Sixt''', ☏ +968 24 510224 (lotnisko), +968 24 482793 (miasto). 
* '''Thrifty''', ☏ +968 24 521189 (lotnisko), +968 23 211493 (miasto).

== Warto zobaczyć ==
=== Stary Maskat ===
[[Plik:Old Muscat (2).jpg|thumb|Fort Al Jalali]]
* {{zobacz
| name=Fort Al Jalali | alt= | url= | adres=Qasr Al Alam St. | lat=23.616531| long=58.597961| wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Wstęp za specjalnym zezwoleniem. Zbudowany jako więzienie w Górach Skalistych w latach 80. XVI wieku (podczas okupacji portugalskiej), został przekształcony w muzeum poświęcone dziedzictwu kulturowemu Omanu. Niestety, fort jest zazwyczaj zamknięty dla zwiedzających, ale nadal można wspiąć się po stromych schodach na szczyt góry, skąd roztacza się wspaniały widok.
}}
[[Plik:Old Muscat (1).jpg|thumb|left|Fort Al Mirani]]
* {{zobacz
| name=Fort Al Mirani | alt= | url= | adres=Al Mirani St. | lat=23.617222| long=58.593056| wskazówki=Obok fortu, nad brzegiem morza znajduje się parking
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Zbudowany w tym samym okresie i pełniący te same funkcje co Fort Al Jalali, jest obecnie zamknięty i można go podziwiać jedynie z zewnątrz.
}}
[[File:Al Alam Palace.jpg|thumb|Pałac Królewski Qasr Al Alam]]
* {{zobacz
| name=Pałac Królewski Qasr Al Alam | alt= | url= | adres= | lat=23.616| long=58.5947| wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=To siedziba Qaboosa Omanu (sułtana i premiera). Ten wspaniały pałac stoi nad głębokowodnym portem i jest chroniony z dwóch stron przez bliźniacze forty Mirani i Dżalali. Turyści nie mają wstępu do pałacu, a jedynie mogą robić zdjęcia przed głównym wejściem.
}}
[[Plik:Bait al Zubair-Muscat.jpg|thumb|left|Muzeum Bait Al Zubair]]
* {{zobacz
| name=[https://www.baitalzubair.com/ Muzeum Bait Al Zubair] | alt= | url= | adres=Al Bahri Rd | lat=23.614333| long=58.589583| wskazówki=
| tollfree=+968 24 736688. | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Dorośli: 2 R, dzieci 10-15 lat: 1 R, dzieci poniżej 10 lat: wstęp bezpłatny (listopad 2019). Sobota-Czwartek 9:30-18:00. W muzeum prezentowane są wystawy poświęcone historii społecznej Omanu, a wycieczki często odbywają się z pobliskiego zrekonstruowanego domu.
}}
[[Plik:Muscat Gate Museum.jpg|thumb|Muzeum Bramy Maskackiej]]
* {{zobacz
| name=Muzeum Francusko-Omańskie | alt= | url= | adres=Qasr al-Alam St | lat=23.6149| long=58.5917| wskazówki=w Bait Fransa, w pobliżu komisariatu policji
| tollfree=+968 9334 1903 | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=0,500 OMR. Sobota-środa 8:00-13:00, czwartek 9:00-13:00. To niewielkie muzeum wiernie ilustruje więzi między Francją a Omanem. W muzeum znajdują się liczne eksponaty kolonialne z XIX wieku.
}}
* {{zobacz
| name=Muzeum Bramy Maskackiej | alt= | url= | adres=Al Bahri Rd | lat=23.6175| long=58.5869| wskazówki=
| tollfree=+968 9932 8754. | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Sobota-Czwartek 8:00-14:00. Otwarte w 2001 roku muzeum prezentuje artefakty i instalacje przedstawiające historię Omanu od neolitu do czasów współczesnych. Muzeum upamiętnia również położenie dawnych murów miejskich, które były użytkowane do lat 70. XX wieku. Z tego miejsca roztacza się piękny widok na miasto i pałac.
}}
* {{zobacz
| name=[https://www.baitmuznagallery.com/ Galeria Bait Muzna] | alt= | url= | adres=Saidiya St, Way 8662, House 234 | lat=23.614958 | long=58.589615 | wskazówki=naprzeciwko Muzeum Bait al-Zubair
| tollfree=+968 24739 204 | fax=+968 24739205,
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Galeria prezentująca głównie dzieła artystów omańskich lub tworzących w Omanie.
}}
* {{zobacz
| name=[https://www.facebook.com/nationalmuseumoman/ Narodowe Muzeum Omanu] | alt= | url= | adres=Al Saidiya St | lat=23.611583| long=58.59376| wskazówki=naprzeciwko Muzeum Bait al-Zubair
| tollfree=+968 22 081500 | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=0,500 OMR. Sob.-Czw. 10:00-17:00, Pt. 14:00-18:00. Muzeum, założone w 1978 roku, prezentuje srebrne ozdoby, miedziane wyroby rzemieślnicze oraz rekonstrukcje statków omańskich w skali. W muzeum znajduje się również sekcja poświęcona posiadłościom dynastii Al Busaidi. W 2015 roku otwarto nowe muzeum, które przeniosło się z dzielnicy Ruwi do tej lokalizacji.
}}
[[File:National Museum (Oman).jpg|thumb|left|Muzeum narodowe]]
[[File:Ali Musa Mosque.jpg|thumb|Meczet Ali Musa]]
* {{zobacz
| name=Meczet Ali Musa | alt= | url= | adres= | lat=23.611583 | long=58.593759 | wskazówki=Obok Pałacu Królewskiego
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=
}}
=== Matrah ===
[[Plik:Muttrah (2).jpg|thumb|Nabrzeże Corniche|left]]
Matrah, niegdyś wioska rybacka, słynie przede wszystkim z długiego nabrzeża. W porcie Matrah cumuje również jacht sułtana Omanu.
* {{zobacz
| name=Corniche | alt= | url= | adres=Al Bahri Rd | lat=23.621711 | long=58.562867 | wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Niedawno odnowiona dzielnica Corniche to popularne miejsce spacerów, a na jej terenie znajduje się wiele niedrogich restauracji (w tym z daniami na wynos). Z Corniche można również zobaczyć łodzie ''rybackie'' zwane dhow (arab. ﺩﺍﻭ, dāw) (tradycyjne arabskie żaglówki z jednym lub kilkoma trójkątnymi żaglami, zwanymi żaglami laten).
}}
[[File:Fish Market Mutrah Oman.jpg|thumb|Targ rybny]]
* {{zobacz
| name=Targ rybny | alt= | url= | adres=Al Bahri Rd | lat=23.625481 | long=58.562857 | wskazówki=na Corniche, w pobliżu hotelu Marina
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=6:00-10:00. Turyści mogą obserwować, jak rybacy rozładowują i sprzedają świeżo złowione ryby, a nawet... je kupić!
}}
[[File:Muscat-Bait Al Baranda Museum (6).jpg|thumb|Muzeum Bait al-Baranda|left]]
* {{zobacz
| name=Muzeum Bait al-Baranda | alt= | url= | adres=Al Mina St | lat=23.622914| long=58.560676| wskazówki=
| tollfree=+968 24 714262. | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=1 OMR (dorośli), 0,500 OMR (dzieci). Wystawa, mieszcząca się w domu z lat 30. XX wieku, ilustruje historię Maskatu. Pierwsze piętro poświęcone jest prehistorii i paleolitowi, a piętro wyższe historii ludzkości i etnografii.
}}
* {{zobacz
| name=Twierdza Matrah | alt= | url= | adres= | lat=23.620507 | long=58.567159 | wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Zbudowany przez Portugalczyków w 1580 roku, kontrolował wejście do portu. Wnętrze nie jest dostępne dla zwiedzających, ale turyści mogą wspiąć się na wzgórze, aby podziwiać piękny widok na okolicę.
}}
* {{Znacznik|Park Riyam|23.623058 |58.578327 |typ=natura}}'''Park Riyam''', Al Bahri Rd, ☎ +968 24 753000. Pon.-niedz. 8:00-23:30. W parku znajduje się mały plac zabaw z karuzelami. Z dużego kadzielnika, położonego na wzgórzach parku, roztacza się wspaniały widok na zatokę i miasto.
&lt;gallery mode=&quot;packed&quot; heights=&quot;150&quot;&gt;
File:Muscat Fort 2013, Muscat (20130331-DSC04113).jpg|Twierdza Matrah
File:Riyam Park.jpg|Park Riyam
File:Oman 2014 (15603592133).jpg|Portugalska wieża strażnicza
&lt;/gallery&gt;
* {{zobacz
| name=Portugalska wieża strażnicza | alt= | url= | adres=Al Bahri Rd | lat=23.624839 | long=58.579056 | wskazówki=przed parkiem Riyam
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Ta odnowiona wieża strażnicza, pochodząca z okresu kolonialnego Portugalii, jest idealnym miejscem do podziwiania wspaniałych zachodów słońca.
}}
[[Plik:Portuguese Watch tower Mutrah Oman.jpg|thumb|Starożytna portugalska wieża strażnicza w pobliżu Mutrah Souq]]
* {{zobacz
| name=Starożytny Suk Strażniczy | alt= | url= | adres= | lat=23.618472 | long=58.562294 | wskazówki=w pobliżu Mutrah Souq i Mutrah St
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Ta wieża obserwacyjna również została odnowiona i chociaż jest zamknięta dla zwiedzających, na wzgórze, na którym stoi, można dotrzeć pieszo, skąd rozciąga się wspaniały widok na Mutrah i Corniche. Droga na szczyt nie jest jednak dobrze oznakowana na każdym odcinku, a najłatwiejsze podejście prowadzi od północnego zachodu.
}}
[[Plik:Art Gallery (Ghalya's Museum of Modern Art).jpg|thumb|left|Muzeum Sztuki Nowoczesnej w Ghalya ]]
* {{zobacz
| name=Muzeum Sztuki Nowoczesnej w Ghalya | alt= | url= | adres=Al Wadi Khabir | lat=23.620323 | long=58.568276 | wskazówki=na Corniche, w pobliżu fortu Matrah 
| tollfree=+968 24 711640 | fax=+968 24 711620
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=T1 OMR (dorośli 12+), 500 BZS (dzieci 6-12). Sobota-Czwartek 9:30-18:00. Muzeum, otwarte w 2011 roku, składa się z kilku budynków i jest podzielone na trzy odrębne sekcje. W „Starym Domu” zrekonstruowano wyposażenie omańskiego domu z lat 1950-1970, zanim sułtan Qaboos doszedł do władzy. W „Muzeum Ubrań” i „Muzeum Sztuki Nowoczesnej” znajduje się stała wystawa prac lokalnych i międzynarodowych artystów.
}}
=== Ruwi i Qantab ===
[[Plik:Ruwi quarter in Mascat, Oman.jpg|thumb|Panorama Ruwi]]
Ruwi to główna dzielnica handlowa Maskatu i brama do Qantab, wioski położonej na południe od miasta.
* {{zobacz
| name=Muzeum Numizmatyczne | alt= | url= | adres=Al Bank Al Markazi St | lat=23.60029 | long=58.54657 | wskazówki=w budynku Banku Centralnego Omanu 
| tollfree=+968 24 796102. | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=250 BZS, dzieci poniżej 6 lat bezpłatnie. Sobota-środa 9:00-13:00. W muzeum znajdują się interesujące wystawy poświęcone walucie Omanu, z licznymi przykładami monet i banknotów.
}}
* {{zobacz
| name=Muzeum Sił Zbrojnych Sułtantu | alt= | url= | adres=Al Mujamma St | lat=23.608352 | long=58.54556 | wskazówki=Bait al-Falaj
| tollfree=+968 24 312648 | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=OMR1. To znakomite muzeum mieści się w budynku wzniesionym w 1845 roku jako letnia rezydencja królewska. Na dolnym piętrze znajduje się wystawa poświęcona historii Omanu, a na górnym – historia stosunków międzynarodowych i wojskowości Omanu.
}}
* {{zobacz
| name=Akwarium i Centrum Nauk Morskich | alt= | url= | adres=Al Mujamma St | lat=23.580671| long=58.604406| wskazówki=Pomiędzy hotelem Al Bustan Palace a jachtem Capital Yacht
| tollfree=+968 24 736449 | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Niedziela-Czwartek 8:00-14:00. Muzeum zostało założone w 1986 roku i prezentuje szeroką gamę gatunków morskich, ze szczególnym uwzględnieniem gatunków zagrożonych.
}}
* {{zobacz
| name=Łódź Sohar | alt= | url= | adres=Na rondzie Bustan | lat=23.567459 | long=58.608143 | wskazówki=w pobliżu hotelu Al Bustan Palace w Qantab
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Statek ten został zbudowany w stoczni DAW w Sur, na południe od Maskatu. W 1980 roku Tim Severin i załoga omańskiej marynarki wojennej wybrali się tym statkiem w rejs z Omanu do [[Kanton]]u w [[Chiny|Chinach]], aby odtworzyć legendarną podróż Sindbada. Severin opisał to wydarzenie w swojej książce „Podróż Sindbada”.
}}
=== Al Ghubrah, Al Khuwair, Al Qurm, i Bawshar ===
Alternatywą dla ''Centralnej Dzielnicy Biznesowej'' (CBD), Matrah i Ruwi, jest wiele innych lokalizacji położonych w niewielkiej odległości od głównej autostrady prowadzącej na północny zachód od CBD. Droga ta, zwana Autostradą '''Sułtana Kabusa''', przebiega przez liczne obszary wzdłuż swojej trasy, w tym teren lotniska, As-Sub, Sohar i północną granicę Omanu. Pozostając w Maskacie, dzielnice Al Qurm (''Qurum''), Madinat Al Sultan Kabusa, Al Khuwair, Bausher, Al-Hail i Seeb cieszą się dużym zainteresowaniem turystów.

Z Al Qurm do Seeb prowadzi również długa, nadmorska droga o długości około 50 km. Przy drodze znajdują się liczne hotele międzynarodowych sieci, ale co ważniejsze, można podziwiać piękno omańskiego wybrzeża: kilometry plaż, rybaków z sieciami i rozległe tereny do spacerów na łonie natury.
[[Plik:Sultan Qaboos Grand Mosque (1).jpg|thumb|Wielki Meczet Sułtana Kabusa]]
* {{zobacz
| name=[https://sultanqaboosgrandmosque.com/ Wielki Meczet Sułtana Kabusa] | alt= | url= | adres=Sultan St | lat=23.583889| long=58.389167| wskazówki=Al Khuwair
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Sobota-Czwartek 8:00-11:00 (dla turystów). Wielki Meczet, zbudowany w 1992 roku przez sułtana Kabusa ibn Saida, to niezwykły budynek. Sala modlitewna (musalla) ma powierzchnię 74 metrów kwadratowych, a jej podłogę pokrywa nieco mniejszy dywan. Jest to trzeci co do wielkości meczet na świecie. Prawie cały kompleks jest dostępny dla turystów niebędących muzułmanami, ale kobiety nadal muszą mieć zakryte głowy, nadgarstki i kostki podczas zwiedzania świątyni. Wewnątrz meczetu nie można pominąć kryształowego żyrandola Swarovskiego, gigantycznego, ręcznie robionego perskiego dywanu (drugiego co do wielkości na świecie) oraz marmurowej okładziny.
}}
* {{zobacz
| name=Muzeum Historii Naturalnej | alt= | url= | adres= | lat=23.5989| long=58.4231| wskazówki=po drugiej stronie autostrady od lodowiska
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=sobota 8:00-13:30; niedziela 8:00-13:30 i 16:00-18:00, pon-śr 8:00-13:30, czw 9:00-13:00.
}}
* {{zobacz
| name=Muzeum Dziecięce | alt= | url= | adres=2601 Way | lat=23.6159| long=58.4808| wskazówki=Al Qurm
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Sobota-środa 8:00-13:30, czwartek 9:00-13:00. Muzeum nauki podzielone zasadniczo na trzy sekcje: życie człowieka, fizyka i postęp naukowy.
}}
* {{zobacz
| name=Muzeum Dziedzictwa Omanu | alt= | url= | adres= | lat=23.6159| long=58.4808| wskazówki=Medinat Al Alam
| tollfree=+968 24 600946 | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=500 Bzs. Sobota-Środa 9:30-13:30, Czwartek 9:00-13:00. To niewielkie muzeum posiada znakomitą kolekcję znalezisk archeologicznych, ale warto je odwiedzić chociażby dla wspaniałego widoku (muzeum znajduje się na wzgórzu).
}}
[[Plik:Qurm Park 1.jpg|thumb|Rezerwat Przyrody Qurum]]
* {{Znacznik|Rezerwat Przyrody Qurum|23.618182 |58.489058 |typ=natura}}'''Rezerwat Przyrody Qurum''' (''Park Przyrody Qurum'') (''Al Qurm''). Znajduje się tam duży ogród różany, sztuczny wodospad, małe jezioro i park rozrywki, szczególnie warty odwiedzenia podczas Festiwalu w Maskacie.
[[Plik:Oil &amp; Gas Exhibition Centre 1.jpg|thumb|left|Centrum Wystawowe Ropy Naftowej i Gazu]]
* {{zobacz
| name=[https://www.pdo.co.om/en/Pages/Error.aspx?requestUrl=https://www.pdo.co.om/Pages/OGExhibition.aspx Centrum Wystawowe Ropy Naftowej i Gazu] | alt= | url= | adres=Seih Al Maleh St | lat=23.6251| long=58.5086| wskazówki=
| tollfree=+968 24 677834 | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=To prywatne muzeum ilustruje proces powstawania i wydobycia ropy naftowej i gazu ziemnego.
}}
* {{zobacz
| name=[https://www.pdo.co.om/en/Pages/Error.aspx?requestUrl=https://www.pdo.co.om/en/news/spotlight/Pages/Planetarium.aspx Planetarium] | alt= | url= | adres=Seih Al Maleh St | lat=23.624817 | long=58.50888 | wskazówki=obok Centrum Wystawowego Ropy Naftowej i Gazu
| tollfree=+968 24 675542 | fax=+968 24 675553
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Wstęp wolny. Niedziela-Czwartek, 7:30-15:30. Planetarium pomieści 60 osób. Pokazy odbywają się tylko dwa razy w tygodniu (z wyjątkiem specjalnych okazji), oba w języku angielskim. Wymagana jest rezerwacja.
}}
[[Plik:Bait-al-maqham-1.jpg|thumb|Bait Al Makham]
* {{zobacz
| name=Bait Al Makham | alt= | url= | adres= | lat=23.5342799 | long=58.3912618 | wskazówki=Bawshar
| tollfree=+968 24 641300 x142 (najpierw zadzwoń) | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=500 Bzs. Sobota-środa 8:00-14:00. Dom obronny zbudowany na początku XX wieku, obecnie odnowiony, z doskonałym widokiem z góry. Zaleca się parkowanie przy centrum handlowym, ponieważ droga dojazdowa jest wąska.
}}
* {{zobacz
| name=Fort Al Bayt Al Kabir | alt= | url= | adres=Al Safa St | lat=23.552584 | long=58.411479 | wskazówki=Bawshar
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Za darmo. Ruiny dużej fortecy z cegły mułowej. Za fortecą znajdują się inne pozostałości, jeszcze nieodkopane.
}}
* {{zobacz
| name=Meczet Mohammeda Al Ameena | alt= | url= | adres= | lat=23.578532 | long=58.414223 | wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Sobota-Czwartek 8:30-23:30. Meczet ten wyróżnia się artystycznym oświetleniem, które sprawia, że ​​nocą jest spektakularny i bardzo fotogeniczny.
}}

== Aktywny wypoczynek ==
* {{Znacznik|Royal Opera House Maskat|23.613768 |58.468078 |typ=atrakcja}}'''[https://rohmuscat.org.om/en/Pages/default.aspx Royal Opera House Maskat]''', Al Kharjiyah St, ☏ +968 24 403300, faks: +968 24 403322, info@rohmuscat.org.om. Ten zachwycający budynek jest miejscem, w którym odbywają się występy szerokiej gamy sztuk widowiskowych, w tym zachodniej muzyki klasycznej, klasycznej muzyki arabskiej, jazzu i flamenco, a także baletu i tańca współczesnego.

=== Zajęcia na świeżym powietrzu ===
[[Plik:Mutrah flickr07.jpg|thumb|Widok na port Mutrah ze szlaku trekkingowego C38]]
[[Plik:Bandar Jissah, Muscat, Oman (4324789732).jpg|thumb|Wzdłuż wybrzeża Bandar Jissah, w pobliżu Oman Dive Center]]
==== Trekking ====
W północnym Omanie można znaleźć wiele wyjątkowych szlaków trekkingowych, a dla spragnionych wrażeń jest kilka łatwych tras w Maskacie lub jego okolicach.

* {{Znacznik|Szlak trekkingowy C38|23.618374 |58.57467 |typ=natura}}'''Szlak trekkingowy C38''' (''z Parku Riyam do Suku Mutrah''). Ta krótka wędrówka pozwala oderwać się od nowoczesnego świata Maskatu i oferuje fantastyczne widoki na surowe góry otaczające stolicę. Szlak rozpoczyna się w Parku Riyam i biegnie 5000-letnim szlakiem górników do opuszczonej wioski, a kończy się w pobliżu Suku Mutrah. Przewidzieć na to 1,5-2 godziny, z dodatkowym 20-minutowym spacerem powrotnym wzdłuż promenady Corniche. Przyzwoitą mapę szlaków można znaleźć tutaj.

:Pomiędzy Parkiem Riyam a najwyższym punktem szlak prowadzi betonową, choć dość stromą ścieżką.

:Pomiędzy najwyższym punktem a Mutrah szlak biegnie głównie po gołej skale i jest oznaczony jedynie malowanymi flagami, które mogą być trudne do zauważenia. W niektórych miejscach może być nie do przejścia, chyba że zdecydujesz się na wspinaczkę po klifach. Zabierz co najmniej 2 litry wody i załóż buty z dobrą przyczepnością. Nie rozpoczynaj wędrówki po godzinie 16:00, chyba że idziesz w grupie i masz przy sobie latarki, ponieważ w ciemnościach bardzo prawdopodobne jest zgubienie się. Trasa OSM (aktualizacja październik 2024 | edycja)
* {{Znacznik|Szlaki trekkingowe C52 i C53|23.551359 |58.643124 |typ=natura}}'''Szlaki trekkingowe C52 i C53''' (''wybrzeże Bandar Jissah''). Te dwa łatwe szlaki oferują piękne widoki na wybrzeże. Oba rozpoczynają się w Bandar Jissah. Mapa szlaków dla C52; mapa szlaków dla C53.

==== Nurkowanie ====
[[Plik:Turtle-Oman Dive Centre.jpg|thumb|Żółw morski w pobliżu Oman Dive Center]]
* {{Znacznik|BlueZone Diving|23.582091 |58.6061 |typ=atrakcja}}'''BlueZone Diving''', Bander al Rhowda Marina, ☏ +968 24 737293, Bluzone@omantel.net.om. Centrum oferuje wyprawy nurkowe, a także pełen zakres kursów PADI. 
* {{Znacznik|Oman Dive Center|23.545153 |58.648354 |typ=atrakcja}}'''[https://extradivers-worldwide.com/en/ Oman Dive Center]''' (''Bandar Jissah, 15 km na południe od Maskatu''), ☏ +968 24 824240, reservation@omandivecenter.info. To niemieckie centrum organizuje wyprawy nurkowe i kursy certyfikacyjne PADI. Prywatna plaża jest otwarta dla turystów jednodniowych (2 RO w dni powszednie, 4 RO w weekendy), a nocleg można przenocować w jednym z bungalowów na plaży (49-176 RO, w zależności od sezonu i wielkości grupy; śniadanie i kolacja w cenie). Do tego obszaru nie dojeżdża transport publiczny, dlatego goście muszą skorzystać z taksówki lub wypożyczyć samochód.
* {{Znacznik|Omanta Scuba|23.63092 |58.2662 |typ=atrakcja}}'''[https://www.facebook.com/OmantaScubaDivingAcademy# Omanta Scuba]''', Al Mouj - Marina, 18th November Street, The Wave, ☏ +96890999270, info@omantascuba.com. 07:00-19:00. Oferuje wyprawy nurkowe i pełen zakres kursów PADI, a także wycieczki z obserwacją delfinów. Miejsca nurkowe obejmują wyspy Damaniyat, wyspę Fahal i Bhandra Kharan, a także inne miejsca w zależności od zapotrzebowania.

==== Kolarstwo górskie ====
Dzięki licznym doskonałym szlakom w pobliżu Maskatu, szybko rozwija się społeczność miłośników rowerów górskich. '''[https://bikeoman.com/ Bike Oman]''' organizuje cotygodniowe wycieczki rowerowe w czwartki, z których większość rozpoczyna się w odległości 20-45 minut jazdy od Maskatu. Latem organizują cotygodniowe nocne przejażdżki, zazwyczaj w poniedziałki.

* {{Znacznik|Oman Bicycle Shop|23.58711 |58.43020 |typ=atrakcja}}'''[https://www.omanbicycle.com/ Oman Bicycle Shop]''' (''za hotelem Radisson, Al Khuwair''), ☏ +968 96773824. Sob. 15:00-19:00; Niedz.-Czw. 10:00-13:00, 15:00-19:00; Pt. nieczynne. Rowery górskie można wypożyczyć na cały dzień, weekend lub tydzień.

==== Plaże ====
[[Plik:Qurum1.jpg|thumb|Plaża Publiczna Qurum]]
Na plażach prywatnych (tj. przy hotelach) dopuszczalne są stroje kąpielowe w stylu zachodnim. Na plażach publicznych należy jednak pamiętać o konserwatywnych normach obowiązujących w Omanie. Kobietom zaleca się noszenie kostiumów jednoczęściowych, a mężczyznom dłuższych spodenek kąpielowych (nie speedo); należy zakrywać ramiona i kolana, chyba że faktycznie przebywają na plaży. Kobiety mogą skorzystać z parasola, aby ukryć się przed ciekawskimi spojrzeniami.

Plaże z napisem „Plaża Rodzinna” są zamknięte dla mężczyzn samotnych i kawalerów.

* {{Znacznik|Plaża Publiczna Qurum|23.615253 |58.458828 |typ=natura}}'''Plaża Publiczna Qurum''' (''Qurum''). Brak udogodnień poza otwartymi prysznicami. Czysta i zadbana, z wypożyczalniami skuterów wodnych w pobliżu Intercontinental. W weekendy plaża jest bardzo zatłoczona. Wstęp bezpłatny. 
* {{Znacznik|Plaża Publiczna Marjan|23.639158 |58.491145 |typ=natura}}'''Plaża Publiczna Marjan''' (''PDO Public Beach'') (''w pobliżu Petroleum Development Oman (PDO), Qurum Heights''). Plaża jest cicha w ciągu dnia, a ożywia się wczesnym wieczorem. W niewielkiej odległości od brzegu znajdują się niewielkie, wspaniałe rafy koralowe, odpowiednie nawet dla początkujących nurków. Można tu spotkać błazenki, papugoryby, strzykwy, a czasami żółwie morskie i płaszczki. Bezpłatnie. 
* {{Znacznik|Plaża Publiczna Al Ghubrah|23.603977 |58.405518 |typ=natura}}'''Plaża Publiczna Al Ghubrah''' (''pomiędzy hotelem Chedi a zakładem odsalania wody Al Ghubrah''). To plaża rodzinna, z ławkami piknikowymi i zacienionymi miejscami. Wieczorem w pobliżu zakładu odsalania wody znajduje się kilka food trucków oferujących dobre i niedrogie jedzenie, w tym grillowane mięso i ryby, zupę z soczewicy i sałatki ziemniaczane. Bezpłatnie. 
* {{Znacznik|Plaża Publiczna Seeb|23.648691 |58.236097 |typ=natura}}'''Plaża Publiczna Seeb''' (''Seeb''). To długi odcinek plaży, z niektórymi odcinkami dość zatłoczonymi, a do niektórych można dojechać tylko samochodem z napędem na cztery koła. Bezpłatnie. 
* {{Znacznik|Plaża Publiczna Al Bustan|23.570714 |58.613637 |typ=natura}}'''Plaża Publiczna Al Bustan''' (''w pobliżu hotelu Al Bustan Palace''). Nazwana na cześć hotelu, plaża oferuje piękny widok na góry w tle. Bezpłatnie.

==== Obserwowanie ptaków ====
W mieście i okolicach znajduje się kilka atrakcyjnych miejsc dla miłośników ptaków.

* {{Znacznik|Plaża Publiczna Al Bustan|23.562079 |58.32858 |typ=natura}}'''[https://nws.nama.om/en-us/Wetland Mokradła Al Ansab]''' (''przy autostradzie Maskat, obok oczyszczalni ścieków''), ☏ +968 800 77111. Najlepiej zwiedzać wczesnym rankiem lub późnym popołudniem. Wycieczki odbywają się wyłącznie w godzinach 7:00-14:00. Zaobserwowano tu prawie 300 gatunków ptaków, niektóre podczas migracji, a inne żyją tu przez cały rok. Wycieczki z przewodnikiem można zarezerwować na stronie internetowej.

== Zakupy ==
[[Plik:Mutrah Souq, Muscat.JPG|thumb|Suk Matrah]]
[[Plik:Muttrah Souk, Muscat, Oman (4324701004).jpg|thumb|Antyczny sekstant na sprzedaż w Suk Matrah]]
[[Plik:Muscat Souk (9).jpg|thumb|Srebrne sztylety ceremonialne na sprzedaż na Suk Matrah]]
* {{Znacznik|'''Suk Matrah'''|23.61922 |58.56380 |typ=zakupy|url=|kolor=008080|treść=}}'''Suk Matrah''' (''główne wejście wzdłuż Corniche, Matrah''). Ten przypominający labirynt targowisko suk jest często określany jako najlepszy w regionie Zatoki Perskiej. Na suku znajduje się wiele sklepów z biżuterią, tradycyjnym omańskim rękodziełem i omańską żywnością w rozsądnych cenach. Warto zwrócić uwagę na arabskie, ręcznie haftowane mussar (chusty przeznaczone do noszenia jako turbany, RO 10+), odzież, orzechy, przyprawy, kadzidło i wyroby ceramiczne. Kilka sklepów akceptuje karty kredytowe. 
* {{Znacznik|'''Fabryka Perfum Amouage'''|23.591284 |58.237792 |typ=zakupy|url=|kolor=008080|treść=}}'''[https://amouage.com/en-eu Fabryka Perfum Amouage]''' (''w pobliżu lotniska''), ☏ +968 24 534800. Sob.-Czw. 8:30-16:00. Perfumy Amouage to najdroższe perfumy na świecie, a odwiedzający mogą dowiedzieć się więcej o ich produkcji. Zaleca się (ale nie jest to obowiązkowe) wcześniejszy kontakt telefoniczny w celu upewnienia się, że ktoś będzie dostępny, aby oprowadzić po obiekcie. 
* {{Znacznik|'''Fabryka Hałwy Barka Omani'''|23.681335 |58.186317 |typ=zakupy|url=|kolor=008080|treść=}}'''Fabryka Hałwy Barka Omani''' (''pomiędzy Seeb i Barką'').
* {{Znacznik|'''Fabryka Hałwy Boraka'''|23.617071 |58.562642 |typ=zakupy|url=|kolor=008080|treść=}}'''Fabryka Hałwy Boraka''', ul. Matrah (''Matrah''). 
* {{Znacznik|'''Jubiler Jawahir Oman'''|23.615218 |58.498114 |typ=zakupy|url=|kolor=008080|treść=}}'''[https://www.facebook.com/JawahirOman Jubiler Jawahir Oman]''', ul. Al Wilaj (''kompleks Al Qurum, Al Qurm''), ☏ +968 24 563239. Sprzedaje cenione omańskie srebro, przetworzone na współczesną biżuterię i upominki w warsztacie w Maskacie.
* {{Znacznik|'''Galeria Dziedzictwa Omanu'''|23.61634 |58.4631 |typ=zakupy|url=|kolor=008080|treść=}}'''Galeria Dziedzictwa Omanu''', Centrum Handlowe Jawharat Al Shatti (''po drugiej stronie ul. Al Kharijiyah od Royal Opera House, Al Khuwair''), ☏ +968 24 696974, faks: +968 24 696568, ohgmq@omantel.net.om. Galeria jest prowadzona przez organizację non-profit, która wspiera rozwój przemysłu chałupniczego. 
* {{Znacznik|'''Souq al Jumaa'''|23.578393 |58.562395 |typ=zakupy|url=|kolor=008080|treść=}}'''Souq al Jumaa''' (''Targi Piątkowe'') (''Wadi Kabir, Ruwi''). Piątki, 7:00-21:00. Tętniący życiem pchli targ, na którym znajdziesz wszystko, od biżuterii, sprzętu kempingowego, dywanów, a nawet samochodów. Jest tam również część z odzieżą, a w pobliżu znajdują się również stoiska z jedzeniem.

=== Galerie handlowe ===
* {{Znacznik|'''Mall of Oman'''|23.571593 |58.404873 |typ=zakupy|url=|kolor=008080|treść=}}'''Mall of Oman'''. To największe centrum handlowe w Omanie. 
* {{Znacznik|'''Markaz al Bahja Mall'''|23.61473 |58.24736 |typ=zakupy|url=|kolor=008080|treść=}}'''[https://markazalbahja.com/ Markaz al Bahja Mall]''' (''Seeb''), ☏ +968 24 503403. Edytuj trasę OSM. Omańska odpowiedź na Dubai Mall.
* {{Znacznik|'''City Centre Maskat'''|23.59887 |58.24805 |typ=zakupy|url=|kolor=008080|treść=}}'''[https://www.citycentremuscat.com/ City Centre Maskat]''' (''ul. Seeb''), ☏ +968 800 78786. Sob.-Śr. 10:00-22:00 Czw. Pt. 10:00-północ. Znajduje się tam wiele sklepów, w tym duży hipermarket Carrefour. 
* {{Znacznik|'''Oman Avenues Mall'''|23.5902115 |58.4110941 |typ=zakupy|url=|kolor=008080|treść=}}'''[https://www.omanavenuesmall.om/ Oman Avenues Mall]''' (''ul. Sultan Qaboos''), ☏ +968 24 540200. Oman Avenues Mall to drugie co do wielkości centrum handlowe w Omanie. Oferuje zakupy, restauracje, strefy dla dzieci i rozrywkę dla mieszkańców i turystów zagranicznych. 
* {{Znacznik|'''Qurum City Centre'''|23.60818 |58.49012 |typ=zakupy|url=|kolor=008080|treść=}}'''[https://www.citycentrequrum.com/ Qurum City Centre]'''. Znajduje się tam Carrefour. 
* {{Znacznik|'''Sabco Centre'''|23.612127 |58.49498 |typ=zakupy|url=|kolor=008080|treść=}}'''Sabco Centre''' (''w pobliżu zjazdu między ulicami Sultan Qaboos i Qurm Heights Rd, Qurm''). Zespół około pół tuzina średniej wielkości centrów handlowych, cieszących się dużą popularnością wśród mieszkańców. W samym Centrum Handlowym Sabco znajduje się niewielki, przypominający suk zespół sklepów, w którym można znaleźć wiele wyrobów rzemieślniczych dostępnych na Mutrah Souq. Znajduje się tam również sklep '''Godiva Chocolates''' (☏ +968 24 562367). Naprzeciwko Centrum Handlowego Sabco znajduje się '''Omani Craftsman's House''', w którym sprzedawane są wyłącznie wyroby rzemieślnicze z gwarancją „Made in Oman” w stałych (ale stosunkowo wysokich) cenach.

=== Hipermarkety ===
* {{Znacznik|'''Al Meera'''|23.591264 |58.376752 |typ=zakupy|url=|kolor=008080|treść=}}'''Al Meera''' (''Azaiba''), ☏ +968 24 583444. Sieć z siedzibą w [[Katar]]ze. 
* {{Znacznik|'''Lulu Hypermarket'''|23.61818 |58.54535 |typ=zakupy|url=|kolor=008080|treść=}}'''Lulu Hypermarket''', ul. Al Mina (''Matrah''). Wszystkie oddziały Lulu oferują delikatesy na wynos. 
* {{Znacznik|'''Lulu Hypermarket Wadi Kabir'''|23.579278 |58.561944 |typ=zakupy|url=|kolor=008080|treść=}}'''Lulu Hypermarket Wadi Kabir''', ul. 63 (''Ruwi''). 
* {{Znacznik|'''Lulu Hypermarket'''|23.591191 |58.411168 |typ=zakupy|url=|kolor=008080|treść=}}'''Lulu Hypermarket''', ul. As Sultan Qaboos (''Ghubrah''), ☏ +968 24 504504. Ta lokalizacja jest szczególnie dogodna, jeśli chcesz uzupełnić zapasy przed wyprawą w góry. 
* {{Znacznik|'''Carrefour Hypermarket'''|23.60836 |58.48970 |typ=zakupy|url=|kolor=008080|treść=}}'''Carrefour Hypermarket''', centrum Qurum. Inny Carrefour znajduje się w centrum Maskatu (patrz lista powyżej). 
* {{Znacznik|'''Sultan Shopping Center'''|23.606503 |58.499147 |typ=zakupy|url=|kolor=008080|treść=}}'''Sultan Shopping Center''' (''Al Qurm'').

=== Krawcy ===
Jest wielu indyjskich krawców. Garnitur w stylu włoskim kosztuje zazwyczaj 5 RO.

* {{Znacznik|'''The Raymond Shop'''|23.588561 |58.54556 |typ=zakupy|url=|kolor=008080|treść=}}'''[http://www.raymondindia.com/ray_search_results.asp?st=Sultanate%20Of%20Oman The Raymond Shop]''' (''Assarain Textiles LLC''), Ruwi High Street, Ruwi, ☏ +968 2483 0149, +968 9926 7972, raymonds@omantel.net.om. Garnitury szyte na miarę kosztują od 50 do 60 RO za sztukę, wykonane z czystej wełny, mieszanek wełnianych, kaszmiru, moheru, angory i lnu.

=== Kantory wymiany walut ===
* Centra wymiany walut Oman-ZEA – hipermarkety LuLu, Ghala i Ruwi
* Global Money Exchange – Ruwi
* Travelex – Międzynarodowy Port Lotniczy Seeb
* Purshottam Kanji – Ruwi
* Mustafa Sultan Exchange – wiele punktów w całym Omanie

== Gastronomia ==
[[Plik:Traditional Omani Food.jpg|thumb|Kuchnia omańska w dużym stopniu inspirowana jest kuchnią indyjską. Bazuje ona na bogato przyprawionym kurczaku, rybach i jagnięcinie, a także ryżu.]]
[[Plik:Bin Ateeq Restaurant 2.jpg|thumb|A traditional meal of lamb, compressed wheat sticky pancake, and sweet bread pudding at Bin Ateeq Restaurant]]
=== Oszczędnie ===
Jedzenie w Maskacie jest stosunkowo tanie, posiłek może kosztować zaledwie kilka riali. W Al Khuwayr, gdzie można zjeść niedrogie indyjskie jedzenie, znajduje się wiele restauracji serwujących dania indyjskich pracowników sezonowych. W Mutrah można spacerować wzdłuż wybrzeża w okolicy Corniche, aby poczuć chłodną morską bryzę i skusić się na kanapki i Halib (herbatę z mlekiem) lub Sulaimani (czarną herbatę) w jednej z przydrożnych restauracji. Filiżanka herbaty kosztuje około 0,100 RO.

==== Ruwi ====
* {{Znacznik|'''Restauracja Al Haikal'''|23.595482 |58.544736 |typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''Restauracja Al Haikal''', 2996 Way (''w pobliżu przystanku autobusowego, Ruwi''). Kuchnia pakistańska.
* {{Znacznik|'''Oman Express'''|23.5886296 |58.5476201 |typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''Oman Express''', 4359 Way, ☏ +968 24 7731329. Dostarcza lunch. 
* {{Znacznik|'''Restauracja Saravana Bhavan'''|23.595753 |58.541593 |typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''Restauracja Saravana Bhavan''', ulica Ruwi (''Ruwi, naprzeciwko centrum handlowego OC Centre''), ☏ +968 24 704502. Restauracja wegetariańska z kuchnią południowoindyjską. 
* {{Znacznik|'''KERA'''|23.6002304 |58.5392979 |typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''KERA''', ulica An Noor. 
* {{Znacznik|'''Piekarnia Al Haikal'''|23.5995413  |58.5414946 |typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''Piekarnia Al Haikal''', 2969 Way. Pakistańskie.
* {{Znacznik|'''Dhaka Restaurant &amp; Coffee Shop'''|23.5877576  |58.5524548 |typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''Dhaka Restaurant &amp; Coffee Shop''' مطعم و مقهى دكا, Saq Al Juma Street i LuLu Road. Benglaskie.

==== Qurum ====
* {{Znacznik|'''Al Tarboush'''|23.612667 |58.495318 |typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''Al Tarboush''' (''Al-Tarboosh''), 651 Way (''naprzeciwko Sabco Centre, Qurm''). Szybkie dania kuchni arabskiej/libańskiej dostępne na wynos lub na miejscu na pierwszym piętrze.

==== Al Ghubra ====
* {{Znacznik|'''Ofair Traditional Restaurant'''|23.592597 |58.402466 |typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''Ofair Traditional Restaurant''', ul. Al Marafah (''Al Khuwair''), ☏ +968 24 482965. Serwuje tradycyjne dania kuchni omańskiej. 
* {{Znacznik|'''Nisars Adukala'''|23.5923103 |58.4012795 |typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''Nisars Adukala''', niedaleko ulicy Al Safat. 
* {{Znacznik|'''Vegetarian's'''|23.5917919  |58.4065768 |typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''Vegetarian's''', niedaleko ulicy 40.
* {{Znacznik|'''Arab World Restaurant'''|23.5894786  |58.4066023 |typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''Arab World Restaurant''', Al Marafah St. 
* {{Znacznik|'''Abu Naseha Coffee Shop'''|23.5884158  |58.4062577 |typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''Abu Naseha Coffee Shop''' مقهى ابو نصحه, sklep nr 42, budynek nr 577, droga nr 4001. 
* {{Znacznik|'''Mazahbi Salalah Restaurant'''|23.5861131  |58.4046500 |typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''Mazahbi Salalah Restaurant''' مطعم مظابي صلالة, Souk Al Ghubrah St.

==== Stary Maskat ====
* {{Znacznik|'''Muscat Light Restaurant &amp; Coffeeshop'''|23.614152 |58.590699 |typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''Muscat Light Restaurant &amp; Coffeeshop''', Al Bahri Rd (''Stary Maskat''). Idealne miejsce na przerwę podczas pieszej wycieczki po Starym Maskacie.

==== Al Khuwayr Południowy ====
* {{Znacznik|'''Soha Restaurant'''|23.5963186  |58.4201076 |typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''Soha Restaurant''' مطعم سوهاء النباتي, Al Khuwair St. 
* {{Znacznik|'''Al Istanboly'''|23.5904437  |58.4284466 |typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''Al Istanboly''' مقهي إسطنبولي, Souk Al Khuwair St. 
* {{Znacznik|'''Al Karawan Al Turki Restaurant'''|23.5904382  |58.4287034|typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''Al Karawan Al Turki Restaurant''', Souk Al Khuwair St. 
* {{Znacznik|'''Old Turkish Restaurant &amp; Coffee Shop'''|23.5900522 |58.4284848 |typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''Old Turkish Restaurant &amp; Coffee Shop''' مطعم و مقهى التركي القديم, Souk Al Khuwair St. 
* {{Znacznik|'''Pakistani Nan'''|23.5874998  |58.4234868 |typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''Pakistani Nan''', 4144 Way.

=== Umiarkowanie ===
* {{Znacznik|'''Turkish House'''|23.592257 |58.430061 |typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''Turkish House''' (''Al Khuwair''), ☏ +968 24 488071. Codziennie 11:00-1:00. Najpopularniejsza turecka restauracja w Maskacie, serwująca wyśmienite dania rybne. Na wynos i z dowozem w okolicy Al Khuwair. 
* {{Znacznik|'''Ubhar Restaurant'''|23.61252 |58.464307 |typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''Ubhar Restaurant''', Al Sarooj Rd i Al Kharjiyah St (''Al Qurm''), ☏ +968 24 699826, info@ubharoman.com. Codziennie 12:30-15:30, 18:30-23:00. Wyjątkowe, tradycyjne dania kuchni omańskiej z nowoczesnym akcentem, bardzo wysoko oceniane. 
* {{Znacznik|'''Automatic'''|23.5991213  |58.3857870 |typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''Automatic''', 18th November Street. Kuchnia - libańska. Spróbuj hummusu (pasty z ciecierzycy), Fatoosh (sałatki), Mutabel (pasty z bakłażana), falafela i herbaty miętowej. Nawet kelnerzy nie wiedzą, dlaczego restauracja nazywa się „automatyczna”. Oddział Automatic znajduje się po stronie Centrum Sabco, naprzeciwko centralnego parkingu. Istnieją również oddziały w Ruwi, Al Khuwair i innych miejscach w Maskacie. 
* {{Znacznik|'''Al-exandria'''|23.5992027 |58.5397750 |typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''Al-exandria''', Fanja House, w pobliżu Centrum Sabco, Ruwi, ☏ +968 24 561611. Najlepsze roti (chleb indyjski). Spróbuj kurczaka Jalfrezi i Paneer aloo (ziemniaki). 
* {{Znacznik|'''Bin Ateeq'''|23.59655 |58.42657 |typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''Bin Ateeq''', Al Khuwair Rd (''w pobliżu stacji benzynowej Shell i Holiday Inn, Al Khuwair''), ☏ +968 24 478225, faks: +968 24 488784, mail@binateeqoman.com. Codziennie od 9:00 do 2:00. To miejsce jest wymieniane w różnych przewodnikach jako jedyna „autentyczna” omańska restauracja w mieście – a jego sława sprawia, że ​​jest obecnie popularna wśród turystów. Jedzenie jest akceptowalne, choć trochę drogie.

==== Restauracje hotelowe ====
* {{Znacznik|'''Restauracja Chedi Pizza'''|23.60210 |58.39860 |typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''Restauracja Chedi Pizza''', Way No. 3215 (''The Chedi Hotel, Ghubrah''). Oferuje tańsze jedzenie niż inne lokale Chedi, z tą samą stonowaną, elegancką atmosferą. 
* {{Znacznik|'''Restauracja w hotelu Haffa House'''|23.59593 |58.539999 |typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''Restauracja w hotelu Haffa House''', Al Farahidi St (Ruwi), ☏ +968 24 707207.

=== Ekskluzywnie ===
[[Plik:Lunch buffet in Al-Bustan Palace hotel.jpg|thumb|Brunch w formie bufetu w restauracji Al Khiran (''Al Bustan Palace Hotel'')]]
* {{Znacznik|'''Al Khiran'''|23.566775 |58.616244 |typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''Al Khiran''', Al Bustan Palace Hotel (''Qantab''). Słynie z piątkowych bufetów brunchowych. 19,5 RO + 17% opłaty za obsługę. 
* {{Znacznik|'''Bait Al Bahr'''|23.55121 |58.65997 |typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''[https://www.shangri-la.com/hotel-closure/SLMU/ Bait Al Bahr]''' (''Hotel Shangri-La''), ☏ +968 24 776565, bautakbahrservice.slmu@shangri-la.com. Codziennie 19:00-23:00. Tradycyjne omańskie owoce morza. Zdecydowanie zalecana rezerwacja; styl smart casual, zakaz palenia. 
* {{Znacznik|'''The Chedi'''|23.60251 |58.539999 |typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''[https://www.ghmhotels.com/en/muscat/dining/ The Chedi]''', North Ghubra 32 (''Al Ghubra''). Cztery otwarte kuchnie serwujące dania kuchni międzynarodowej. 
* {{Znacznik|'''Mumtaz Mahal'''|23.59593 |58.39950 |typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''[https://www.mumtazmahal.net/ Mumtaz Mahal]''', Way 2601, Bldg 80, Complex 226 (Al Qurm), ☏ +968 24 605 979, contact@mumtazmahal.net. Codziennie 12:00-15:00, 19:00-północ. Kuchnia indyjska. Obowiązuje strój elegancki i swobodny, akceptowane są rezerwacje i karty kredytowe. 
* {{Znacznik|'''Passage to India'''|23.592149 |58.522951 |typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''Passage to India''', Al Wutayyah (''w pobliżu Hatat House''), ☏ +968 24 563452 (rezerwacje). Kuchnia indyjska. 
* {{Znacznik|'''Restauracja w hotelu Haffa House'''|23.616187 |58.461973 |typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''Taj Samarkhand''', Oasis by the Sea Residences (''Al Qurm''), ☏ +968 24 602757. Kuchnia indyjska Peshwari.

=== Sklepy spożywcze ===
* {{Znacznik|'''Spinney's'''|23.606577 |58.453262 |typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''Spinney's''', ul. Al Khariyah (''Al Qurm, przy autostradzie Sultan Qaboos''). Libańska sieć sklepów spożywczych oferująca dania na wynos. 
* '''Supermarket Al Fair'''. Sieć supermarketów oferująca szeroki wybór produktów. Wiele z nich znajduje się przy głównej autostradzie Sultan Qaboos, co ułatwia ich znalezienie. 
* '''Lulu's'''. Ulubiona sieć supermarketów w Omanie, z filią przy ulicy Sultan Qaboos w Al-Khuwair.

== Życie nocne ==
[[Plik:Muscat Coffee Shop.jpg|thumb|Kawiarnia w Maskacie]]
Każda droga, róg ulicy, mały sklep spożywczy, chata czy sklepik ma swoją „kawiarnię” – prostą, ale wartą odwiedzenia. Świeże soki owocowe są pyszne i dostępne w wielu straganach i kawiarniach w Maskacie. Spodziewaj się ceny od 0,500 do 1,500 RU za te soki, w zależności od rodzaju i wielkości.

* {{Znacznik|'''Kawiarnia Al Ahli'''|23.618551 |58.564633 |typ=bar|url=|kolor=000000|treść=}}'''Kawiarnia Al Ahli''' (''Suk Matrah''), ☏ +968 24 713469. Oferuje również świeże soki owocowe. 
* {{Znacznik|'''Fast Food N Juice Centre'''|23.620232 |58.56489 |typ=bar|url=|kolor=000000|treść=}}'''Fast Food N Juice Centre''', Al Bahri Rd (''Matrah''). Z zewnętrznych stolików możesz obserwować ludzi. 
* {{Znacznik|'''Starbucks Coffee'''|23.622679 |58.475364 |typ=bar|url=|kolor=000000|treść=}}'''Starbucks Coffee''' (''Al Qurm''). Położona przy drodze nadmorskiej, która biegnie między hotelem Crown Plaza a hotelem Intercontinental. Jest tak blisko, że po przejściu przez ulicę znajdziesz się na plaży. Większe drinki kosztują około 2-2,2 RO, ale widok przez szklaną ścianę na fale uderzające o plażę jest doskonały.

=== Salony ===
* {{Znacznik|'''Left Bank'''|23.6154 |58.483559 |typ=bar|url=|kolor=000000|treść=}}'''Left Bank''' (''parter pod restauracją Mumtaz Mahal, Qurm''), ☏ +968 24 693699. Sob.-Czw. 12:00-15:00, 18:00-2:00; Pt. 14:00-1:30/2:00. Znany z dobrych drinków i dobrego jedzenia. Zalecana rezerwacja stolika, jeśli wybierasz się tu na kolację. Drogie.

== Imprezy, festiwale ==
* '''Festiwal w Maskacie'''. Odbywa się corocznie od końca stycznia do początku lutego. To trwające miesiąc wydarzenie celebruje kulturę i tradycje Omanu poprzez pokazy, pokazy kulinarne, taneczne i muzyczne oraz inne atrakcje.

== Noclegi ==
=== Oszczędnie ===
* Hostele można znaleźć w różnych częściach miasta. W Gubrah, wokół hotelu Al Maha International, znajduje się wiele hosteli, wiele niedrogich restauracji, dwa hipermarkety, centrum handlowe Oman Avenues Mall i autostrada z przystankiem autobusowym, taksówkami i taksówkami zbiorowymi. Te hostele w Gubrah mają dobre oceny w Mapach Google i na Booking.com, głównie dzięki przyjaznym właścicielom; jeśli masz wysokie wymagania dotyczące czystości, mogą nie być dobrym wyborem.
* '''Pensjonaty'''. W Maskacie znajduje się wiele pensjonatów (po arabsku Isteraha), które są dość przystępne cenowo i ogólnie akceptowalne.
* '''Okolica Corniche''' W Matrah znajduje się pięć hoteli nad brzegiem Corniche, a każdy z nich kosztuje 15 RO. Hotel Al Fanar, który jest bardzo zaniedbany na końcu nabrzeża, kosztuje 10 RO. Hotel Naseem, naprzeciwko Corniche, kosztuje 27 RO za pokój dwuosobowy (stan na grudzień 2016). 
* {{Znacznik|'''Aywa Guesthouse'''|23.595450 |58.398915 |typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''Aywa Guesthouse''' (''dawniej Aywa Hostel''), Ghubrah North, Way 3209, nr 725, ☏ +968 9804 9029, guesthouse@aywaholidays.com. Zameldowanie: 16:00, wymeldowanie: 12:00. Pensjonat dysponuje tarasem, salonem i kuchnią. Cena obejmuje Wi-Fi oraz korzystanie z komputera dla gości, drukarki/skanera i pralki. Pokój dwuosobowy RO 19. 
* {{Znacznik|'''Delmon Hotel Apartments'''|23.578671 |58.565011 |typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''[https://www.facebook.com/profile.php?id=100067716321417# Delmon Hotel Apartments]''', Al Wada Al Kabir St (''Ruwi''), ☏ +968 24 818181, faks: +968 24 818844, delmonhotelapartments@yahoo.com. Cena obejmuje śniadanie i bezpłatne Wi-Fi. RO 23-75. 
* {{Znacznik|'''Marina Hotel'''|23.624203 |58.560985 |typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''Marina Hotel''', Corniche (''Matrah, naprzeciwko targu rybnego''), ☏ +968 24 713100. Oferuje dobre widoki na port, ale w nocy, z powodu dwóch klubów nocnych, jest dość głośno. Darmowe Wi-Fi dostępne tylko w lobby.
* {{Znacznik|'''Ruwi Hotel'''|23.594371 |58.541883 |typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''Ruwi Hotel''' (''Ruwi''), ☏ +968 24 704244, faks: +968 24 704248, reservationruwi@omanhotels.com. Zniszczony i zaniedbany hotel, który bardziej przypomina standardowy hotel dla backpackerów z krajów trzeciego świata, ale ma ciekawy bar. 
* {{Znacznik|'''Al Waffa Hotel Flats'''|23.595392 |58.545478 |typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''Al Waffa Hotel Flats''', Dworzec autobusowy Ruwi Mwasalat, Maskat Oman (''naprzeciwko dworca autobusowego Mwasalat, patrz lokalizacja GPS''), ☏ +968 24786522. Pomimo nieco dziwnego wejścia do recepcji, hotel oferuje ładne, duże i czyste pokoje z toaletą, prysznicem, lodówką i telewizorem Smart TV. Doskonała lokalizacja. Cena: 20 RO/noc dla 2 osób.

=== Umiarkowanie ===
* {{Znacznik|'''Crown Plaza Hotel'''|23.628641 |58.483053 |typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''[https://www.ihg.com/crowneplaza/hotels/us/en/muscat/mschc/hoteldetail Crown Plaza Hotel]''', Al Qurm St (''dzielnica mieszkaniowa Heights, Al Qurm''), ☏ +968 24 660660. Zameldowanie: 14:00, wymeldowanie: 13:00. Z hotelu roztacza się wspaniały widok na północną plażę w kierunku hotelu Intercontinental. 
* {{Znacznik|'''Golden Tulip Seeb'''|23.58467 |58.30394 |typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''Golden Tulip Seeb''', Exhibition St (''Seeb, po drugiej stronie autostrady od lotniska''), ☏ +968 24 514444, +968 24 510055 (rezerwacje), fb@goldentulipseeb.com. 
* {{Znacznik|'''Haffa House Hotel'''|23.59579 |58.54020 |typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''Haffa House Hotel''', Al Farahidi St, ☏ +968 2470 7207, bezpłatny numer: +968 2470 7208, reservations@shanfarihotels.com. Zameldowanie: 14:00-północ, wymeldowanie: 12:00-15:00. Pokoje dla niepalących, siłownia na miejscu, bezpłatne Wi-Fi, przechowalnia bagażu. Cena od 40 RO, śniadanie wliczone w cenę. 
* {{Znacznik|'''Somerset Panorama Muscat'''|23.582824 |58.408375|typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''Somerset Panorama Muscat''', Al Ghubrah Street, ☏ +968 2 204 0000, enquiry.muscat@the-ascott.com. Obiekt oferuje apartamenty typu studio, jedno- i dwupokojowe. Udogodnienia obejmują sprzątanie, dostawę jedzenia, pranie i czyszczenie chemiczne.

=== Ekskluzywnie ===
[[Plik:Al Bustan Hotel.jpg|thumb|Al Bustan Palace Hotel]]
[[Plik:Hyatt hotel, Muscat, Oman.jpg|thumb|Grand Hyatt interior]]
Maskat oferuje szeroki wybór luksusowych hoteli, w tym te wymienione poniżej.

* {{Znacznik|'''Al Bustan Palace Hotel'''|23.567114 |58.615696 |typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''[https://www.ritzcarlton.com/en/hotels/mctrz-al-bustan-palace-a-ritz-carlton-hotel/overview/ Al Bustan Palace Hotel]''' (''Qantab''), ☏ +968 24 799666. Zbudowany w połowie lat 80. XX wieku na potrzeby konferencji regionalnej, hotel słynie z brunchów. Warto odwiedzić go, aby zobaczyć lobby i teren hotelu. 
* {{Znacznik|'''Al Falaj Hotel'''|23.606336 |58.538867 |typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''[https://www.alfalajhotel.com/ Al Falaj Hotel]''', Al Mujamma St, 2031 (''Ruwi''), ☏ +968 24 702311, faks: +968 24 795853, reservationalfalaj@omanhotels.com. 
* {{Znacznik|'''The Chedi'''|23.60244 |58.39914 |typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''[https://www.ghmhotels.com/en/muscat/#home The Chedi]''', North Ghubra 32 (''Al Ghubra''), ☏ +968 24 524400, faks: +968 24 493485, reservation@chedimuscat.com. Pięciogwiazdkowy luksus z tradycyjną omańską architekturą. The Chedi Muscat w Wikipedii.
* {{Znacznik|'''Somerset Panorama Muscat'''|23.566682 |58.573092 |typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''[https://www.facebook.com/profile.php?id=100069064556127# Crystal Suites]''', Vegetable &amp; Fruit Market Road, Way 6702, Block 167 Wadi Kabir (''Ruwi''), ☏ +968 24826100, info@crystalsuites.om. 78 pokoi, każdy z 32-calowym telewizorem LCD i odtwarzaczem DVD. Udogodnienia obejmują restaurację serwującą dania kuchni mughalskiej i afgańskiej, otwarte na niebo atrium z placem zabaw dla dzieci i zapleczem gastronomicznym oraz sale balowe na wesela i inne imprezy. 30+ RO. 
* {{Znacznik|'''Grand Hyatt'''|23.608705 |58.444442 |typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''[https://www.hyatt.com/en-US/hotel/oman/grand-hyatt-muscat/musca Grand Hyatt]''' (''Al Qurm''), ☏ +968 24 641234, faks: +968 24 605282, muscat.grand@hyatt.com. To wystawny budynek zaprojektowany przez jemeńskiego księcia, który wygląda niemal jak parodia arabskich pałaców.
* {{Znacznik|'''InterContinental Muscat'''|23.61615 |58.46523 |typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''[https://www.ihg.com/intercontinental/hotels/gb/en/muscat/mscha/hoteldetail InterContinental Muscat]''', Al Kharjiya St (Al Shati), ☏ +968 24 680000, bezpłatny numer: +968 800 77 999, muscat@icmuscathotel.com. Zameldowanie: 15:00 (wcześniejsze zameldowanie dostępne na życzenie), wymeldowanie: 12:00. Obiekt położony jest przy plaży, z restauracją i barem, siłownią, kortem tenisowym, odkrytym basenem i bezpłatnym Wi-Fi w całym hotelu. Cena od 110 RO, w tym śniadanie. 
* {{Znacznik|'''Shangri-La Barr Al Jissah Resort and Spa'''|23.55071 |58.66007 |typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''[https://www.shangri-la.com/hotel-closure/SLMU/ Shangri-La Barr Al Jissah Resort and Spa]''' (''na południowy wschód od Maskatu''), ☏ +968 24 776666, faks: +968 24 776677. Należy do międzynarodowej sieci luksusowych hoteli. W Bar al Jissah, około 30 minut od centrum Maskatu. Znalezienie hotelu może być trudne, dlatego przed podróżą samochodem należy zabrać ze sobą dobrą mapę. Shangri-La znajduje się w pięknym miejscu na wybrzeżu. 
* {{Znacznik|'''Hormuz Grand Muscat'''|23.577125 |58.291798 |typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''[https://www.radissonhotels.com/en-us/hotels/radisson-collection-muscat Hormuz Grand Muscat]''', Airport Road (''10 minut taksówką z lotniska''), ☏ +968 2435 0500, reservations.muscat@radissoncollection.com. Zameldowanie: 14:00, wymeldowanie: 12:00. Hotel Radisson Collection. Blisko lotniska.

== Bezpieczeństwo ==
Maskat to bardzo bezpieczne miasto dla turystów. Przestępczość jest praktycznie zerowa. Ruch uliczny bywa chaotyczny. Zaleca się szczególną ostrożność podczas przechodzenia przez ulicę, ponieważ praktycznie nie ma przejść dla pieszych ani sygnalizacji świetlnej.

Spożywanie, posiadanie, handel i przemyt narkotyków podlegają karze wieloletniego więzienia. Turyści mogą spożywać napoje alkoholowe w hotelach i na prywatnych plażach. Spożywanie alkoholu w miejscach publicznych jest zabronione, a w restauracjach i barach nie podaje się alkoholu. Spożywanie alkoholu w miejscu publicznym może skutkować tymczasowym aresztowaniem.

Aktywności homoseksualne są w Omanie nielegalne i zagrożone karą do trzech lat więzienia. Nie należy oczekiwać, że turyści zostaną uniewinnieni. Aby uniknąć konfliktów, mężczyźni podróżujący razem nie powinni rezerwować pokoi dwuosobowych w hotelach.

Fotografowanie osób nieznajomych wymaga wcześniejszej zgody ustnej. Fotografowanie policjantów i żołnierzy, posterunków policji i koszar, lotnisk i innych węzłów komunikacyjnych jest zabronione, w tym fotografowanie smartfonami.

Podczas publicznego nawoływania do modlitwy turyści powinni zachować ciszę, powstrzymać się od słuchania muzyki i nie używać smartfonów, w tym do wysyłania SMS-ów.

W transporcie publicznym znajdują się strefy bezpieczeństwa dla kobiet i dzieci, z których mogą korzystać turystki, ale jest to dobrowolne; turystki nie mają obowiązku korzystania z tych stref.

== Zdrowie ==
W Maskacie zaleca się picie wody butelkowanej. Woda z kranu zazwyczaj nie jest bezpieczna. W niektórych bardzo prostych restauracjach woda w plastikowym dzbanku na stole smakuje jak woda z kranu. Lepiej jej nie pić i zamiast tego zamówić wodę butelkowaną.

== Kontakt ==
Friendi oferuje 1 GB na tydzień za 1 rial (2026) z kartą SIM za darmo. Operator zapewnia zasięg w całym Maskacie, w innych miastach i wzdłuż głównych dróg Omanu. Ooredoo i Omantel oferują lepszy zasięg w odległych rejonach kraju. Omantel oferuje przedpłacone karty SIM '''Hayyak''' i karty doładowujące, które można kupić w sklepach z telefonami komórkowymi i hipermarketach. Dostępne są również przedpłacone '''karty Jibreen''', ważne zarówno na telefonach komórkowych, jak i stacjonarnych, o nominałach 5 i 1,5 riala. Karta o wartości 5 riali zapewnia 11 minut rozmów.

Od 2022 roku Zoom i Google Meet działają poprawnie, podobnie jak wiadomości przez WhatsApp, ale wideorozmowy w WhatsApp i FaceTime są zablokowane.

Karta ''Global One'' nie działa w Maskacie. Chociaż strona internetowa Global One podaje stawki za połączenia z Omanu, nie ma obok nich żadnych numerów. Najbliższa infolinia Global One znajduje się w [[Dubaj]]u.

Bezpłatne Wi-Fi jest dostępne w kilku parkach publicznych, w tym w Parku Narodowym Qurm, Ogrodzie Naseem, Parku Al Amerat i Wadi Kabir. Aby uzyskać dostęp, odwiedzający są przekierowywani na stronę Omantel, gdzie proszą o podanie numeru telefonu komórkowego, na który zostanie wysłane hasło; klienci mają limit 1,5 godziny dziennie. Costa Coffee oferuje również bezpłatne połączenie w pięciu lokalizacjach: w centrum Qurm, w centrum Maskatu, w MQ, w Bareeq al Shatti i w centrum handlowym Oasis Mall.

Hotspoty Omantel '''[https://www.omantel.om/?linkId=4&amp;Menuid= Ibhar]''' są rozsiane po całym Maskacie, głównie w kawiarniach, restauracjach i centrach handlowych. Karty przedpłacone Ibhar są dostępne w każdym punkcie Omantel lub w punkcie dostępu.

== Informacje turystyczne ==
Numer alarmowy (pogotowie ratunkowe, straż pożarna i policja) to 9999.

* '''National Travel Tourism''', ulica Ar-Rumaylah, Wattayah, ☏ +968 24 566046, nttoman@omantel.net.om. Sobota-Czwartek 8:00-13:00, 16:00-19:00.

=== Bankomaty ===
'''Bank Muscat''' i '''NBO''' mają zdecydowanie najwięcej bankomatów w Maskacie. Oba akceptują zagraniczne karty kredytowe.

=== Siłownie ===
W hotelach 4- i 5-gwiazdkowych znajdują się bardzo dobre siłownie, a w innych miejscach, takich jak Millennium Gym i Horizon Gym, można skorzystać z prywatnych siłowni. Możesz dopłacić za nie, biorąc pod uwagę liczbę dni pobytu w Maskacie.

=== Szpitale ===
* KIMS Oman Hospital, Darsait
* Muscat Private Hospital, Ghubrah
* Al Nahda Hospital, Ghubrah
* Sultan Qaboos University Hospital, Al Hamriya
* Al Shatti Hospital, Shatti al Qurum
* Atlas Star Medical Centre, Bausher
* Al Amal Medical Centre-Al Wadi Al Kabir, Al-Khuwair
* Royal Hospital
* Badr Al Sama Hospital-Ruwi, Al Khuwair, Al Khoud, Barka, Sohar, Salalah
* Babylon Medical Centre, Amerat

=== Pralnie ===
Opłaty za pranie w hotelach czterogwiazdkowych są wysokie. Ceny są znacznie niższe w licznych pralniach indyjskich, chociaż ubrania zostawione w poniedziałek zazwyczaj nie będą gotowe do środy.

=== Gazety ===
* '''[https://www.omanobserver.om/ Oman Daily Observer]'''. Jedna z najszerzej rozprowadzanych anglojęzycznych gazet w Omanie, dostępna również w wersji drukowanej. 
* '''Oman Tribune'''. 
* '''[https://timesofoman.com/ Times of Oman]'''. Najstarsza anglojęzyczna gazeta w Omanie, drukowana w Sa-Th, dostępna online i w wersji drukowanej. 
* '''Muscat Daily'''. Najszerzej rozprowadzana anglojęzyczna gazeta w Omanie, dostępna w wersji drukowanej. 
* '''TheWeek'''. Bezpłatny tygodnik wydawany w środy. 
* '''H!'''. Bezpłatny tygodnik oferujący lekką lekturę, wydawany w każdy weekend przez Times of Oman. 
* '''Oman Today'''. Mały, kolorowy magazyn z poradami dotyczącymi turystyki, lokalnych wycieczek i restauracji, wydawany co miesiąc. 
* '''[https://www.khaleejtimes.com/ Khaleej Times]'''. Wydawany w Dubaju i dostępny w całej Zatoce Perskiej.

=== Ambasady ===
* [[Plik:Flag of Bahrain.svg|20px]] '''Bahrajn''', 115, Madinat Al Sultan Qaboos, ☏ +968 24 605074, +968 24 605075, +968 24 605133, faks: +968 24605072. 
* [[Plik:Flag of the People's Republic of China.svg|20px]] '''Chiny''', Okręg ambasad w Khuwair, ☏ +968 2 495 8000, faks: +968 2 495 8055, chinaemb_om@mfa.gov.cn. Su-Cz 09:00-12:00. 
* [[Plik:Flag of Egypt.svg|20px]] '''Egipt''', ul. Jamai'at al Dowal al Arabyia (w strefie dyplomatycznej), ☏ +968 24 600411, +968 24 600982, faks: +968 24603626, np. emb_muscat@mfa.gov.eg. 
* [[Plik:Flag of France.svg|20px]] '''Francja''', P.O. Skrzynka pocztowa 208 Madinat Qabous PC 115, ☏ +968 24 681800, +968 24 681804 (w nagłych wypadkach), faks: +968 24 681843. 
* [[Plik:Flag of Germany.svg|20px]] '''Niemcy''', Hillat Al-Jazeera, droga nr 4911, willa 953 (w pobliżu szpitala Al Nahda, Ruwi), ☏ +968 24 832482, +968 24 837374, +968 24 835000, faks: +968 24 835690. Niedz.-Śr. 9:00-12:00. 
* [[Plik:Flag of Greece.svg|20px]] Grecja, PO Βox 175, ☏ +968 24 793072, faks: +968 787714. 
* [[Plik:Flag of Iran.svg|20px]] '''Iran''', ul. Jamai'at al Dowal al Arabyia (''w strefie dyplomatycznej''), ☏ +968 24 696944, +968 24 696947, faks: +968 24 696888. 
* [[Plik:Flag of Italy.svg|20px]] '''Włochy''', Al Qurum House 842 Way 2411, ☏ +968 24 560968, +968 24 564832, +968 24 564838, faks: +968 24 564846, ambamasc@omantel.net.com. 
* [[Plik:Flag of Jordan.svg|20px]] '''Jordania''', Jamai'at al Dowal al Arabyia St (w obszarze dyplomatycznym), ☏ +968 24 692760, +968 24 692761, faks: +968 24 692762. 
* [[Plik:Flag of Romania.svg|20px]] '''Rumunia''', Villa 2990, strada 2840, Shatti Al-Qurum, PO Box 161, Bareeq Al-Shati, ☏ +968 24953871, faks: +968 24953872, muscat@mae.ro. 
* [[Plik:Flag_of_Switzerland_(Pantone).svg|20px]] '''Szwajcaria''' (Konsulat), Al Asfoor Plaza Bldg 1F 104 (Qurum), ☏ +968 24 568205, faks: +968 24 568206, consulch@omantel.net.om. 
* [[Plik:Flag of the United Kingdom.svg|20px]] '''Wielka Brytania''', 116 Mina Al Fahal (w Obszarze Dyplomatycznym), ☏ +968 24 693077, +968 24 609000, faks: +968 24 609010, muscat.enquiries@fco.gov.uk. Niedz.-Czw. 7:30-14:30. edytuj
* [[Plik:Flag of the United States.svg|20px]] '''Stany Zjednoczone''', PO Box 202, PC 115, Madinat Al Sultan Qaboos, ☏ +968 24 643400, +968 24 643400 (w nagłych wypadkach), faks: +968 24 643740, consularmuscat@state.gov.

== Gdzie dalej ==
* Jedź na zachód do '''[[Nizwa|Nizwy]]''', a następnie wybierz się na pieszą wędrówkę lub biwak w majestatycznych górach '''[[Al-Hadżar]]'''. Zwiedź okoliczne twierdze i odwiedź wpisane na listę UNESCO miejsca: Bat, Al-Khutm i Al-Ayn.
* Jedź na południe przez godzinę, aby zwiedzić spektakularny '''[[Wadi Shab]]'''. Po drodze zobacz lej krasowy Bimmah, a następnie kontynuuj podróż do '''[[Sur]]'''.
* Udaj się na północ do '''[[Suhar]]''', aby ponurkować, odwiedź '''[[Ibri]]''', a następnie kontynuuj podróż na '''[[Półwysep Musandam]]'''.

{{użyteczny}}
{{Jest w|Oman}}
{{Geo|23.55706|58.47027|zoom=12}}
[[Kategoria:Oman]]</text>
      <sha1>b0373j8bkqbcikpzmykufz8up3d8rhi</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Międzyzdroje</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1430</id>
    <revision>
      <id>157788</id>
      <parentid>146090</parentid>
      <timestamp>2026-07-27T10:55:20Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-41876-13</username>
        <id>17587</id>
      </contributor>
      <comment>/* Noclegi */</comment>
      <origin>157788</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9597" sha1="i4dpieq469hlvzwlkjb71pbzipeli57" xml:space="preserve">{{Top-banner}}
{{Miejscowość infobox
 |nazwa            = Międzyzdroje
 |widok            = Wejście molo Międzyzdroje1.JPG
 |opis             = Wyjście na molo
 |herb             = POL Międzyzdroje COA.svg
 |mapa             =
 |państwo          = [[Polska]]
 |region           = [[Województwo zachodniopomorskie]]
 |powierzchnia     = 4,50
 |wysokość         =
 |lud              = 5479
 |prefiks          = (+48) 91
 |kod pocztowy     = 72-500
 |www              = www.miedzyzdroje.pl/
}}
{{Mapframe|53.928889|14.451389|zoom=14|height=400|width=400}}
'''Międzyzdroje''' (niem. ''Misdroy'') – miasto w północno-zachodniej [[Polska|Polsce]], w [[Województwo zachodniopomorskie|woj. zachodniopomorskim]], w [[Powiat kamieński|powiecie kamieńskim]], siedziba gminy miejsko-wiejskiej Międzyzdroje, położone na wyspie [[Wolin]] nad [[Morze Bałtyckie|Morzem Bałtyckim]].

== Charakterystyka ==
Międzyzdroje są atrakcyjną miejscowością wypoczynkową. Ich turystycznym atutem są szerokie piaszczyste plaże i bliskość Wolińskiego Parku Narodowego.
Międzyzdroje to miejscowość turystyczna położona nad Bałtykiem na wyspie Wolin. Wczasowiczów z całego kraju przyciągają szerokie piaszczyste plaże i inne liczne atrakcje. Charakterystycznym miejscem w Międzyzdrojach jest molo, jedno z najdłuższych na wybrzeżu. Od kilku lat atrakcją miasta jest Aleja Gwiazd, wzorowana na tej w Hollywood. Odciskają w niej swe dłonie polskie gwiazdy filmowe. Wiele pensjonatów i willi w Międzyzdrojach pochodzi z XIX wieku, co nadaje miasteczku specyficzny charakter. Z jednej strony jest to spokojne uzdrowisko, z drugiej – znany kurort, do którego zjeżdżają znani i bogaci. Jednym z najważniejszych wydarzeń rozrywkowych w Międzyzdrojach jest Europejski Festiwal Gwiazd.

== Dojazd ==
=== Samolotem ===

=== Pociągiem ===
Znajduje się tu stacja kolejowa.

=== Statkiem ===

== Komunikacja ==

== Warto zobaczyć ==
'''Plaża w Międzyzdrojach''' – uważana jest za jedną z najczystszych i najpiękniejszych plaż w Polsce. Odpoczywając na niej można skorzystać z bogatej oferty sprzętów wodnych. Przy plaży znajdują się także knajpki i kawiarnie.

'''Molo w Międzyzdrojach''' – jest to symbol tej nadmorskiej miejscowości. Ma prawie 400 m długości i jest jednym z najdłuższych w Polsce. Zaczyna się charakterystycznymi dwiema białymi wieżyczkami. Pierwsze molo w tym miejscu zbudowano już na początku XX wieku. To dzisiejsze pochodzi z lat 90-tych. Przy molo cumują statki wycieczkowe. Jest to jedno z ulubionych miejsc spacerów wśród turystów. W pobliżu znajduje się wiele punktów gastronomicznych i stoisk z pamiątkami.

[[File:Pomnik Gustawa Holoubka w Międzyzdrojach -Aw58.JPG|thumb|Ławeczka Gustawa Holoubka]]
'''[[w:Promenada Gwiazd w Międzyzdrojach|Promenada Gwiazd Międzyzdroje]]''' – jest to jedna z głównych atrakcji turystycznych Międzyzdrojów. Aleja jest wzorowana na podobnym miejscu w Hollywood. Każdego roku, podczas Festiwalu Gwiazd, znane postacie kina i telewizji zostawiają odciski swoich dłoni na pamiątkowych płytach. Od pewnego czasu przy Promenadzie Gwiazd pojawiają się ławeczki z podobiznami znanych osób. Jedna z ławeczek upamiętnia wybitnego aktora Gustawa Holoubka.

'''Muzeum Figur Woskowych''' – w muzeum można zobaczyć bardzo realistyczne woskowe rzeźby znanych aktorów i postaci filmowych, a także bohaterów kreskówek oraz popularnych muzyków. Turyści odwiedzający muzeum chętnie robią sobie zdjęcia z eksponatami, które do złudzenia przypominają żywe osoby. Ekspozycja stale się powiększa. Obecnie liczy około 30 figur. Muzeum znajduje się w pobliżu Promenady Gwiazd.
* adres: ul. Bohaterów Warszawy 20, 72-500 Międzyzdroje;
* telefon: 91 328 25 70;
* godziny otwarcia: 11:00-19:00;

'''Park Zdrojowy w Międzyzdrojach''' – park założono pod koniec XIX wieku. Można w nim zobaczyć ciekawe okazy drzew: dęby piramidalne, platany i żywotniki. Turyści często wybierają park jako miejsce wypoczynku. Jest to miejsce o zupełnie innym charakterze niż nadmorska promenada. W parku znajduje się zabytkowy dom zdrojowy, a także siedziba Międzynarodowego Domu Kultury oraz Muzeum Figur Woskowych.

'''Muzeum Przyrodnicze Wolińskiego Parku Narodowego''' – na wystawach w muzeum można poznać bliżej florę i faunę Wolińskiego Parku Narodowego. Placówka należy do najbardziej uczęszczanych muzeów przyrodniczych w kraju. Wystawy wykonane są przy użyciu realistycznych modeli, przedstawiających zwierzęta w ich naturalnym środowisku. Muzeum posiada największą w Polsce kolekcję samców batalionów w ich szacie godowej. Ważną część ekspozycji stanowi fotografia, malarstwo i rzeźba o tematyce przyrodniczej. Na wystawach bardzo realistycznie zostały przedstawione krajobrazy typowe dla Wolińskiego Parku Narodowego – klify nadmorskie i wybrzeże Zalewu Szczecińskiego.
* adres: ul. Niepodległości 3a, 72-500 Międzyzdroje;
* www: [http://www.wolinpn.pl www.wolinpn.pl];
* bilety: 3-5 PLN;
* godziny otwarcia: wtorek – sobota 9:00-15:00 (latem 9:00-17:00);

'''Zagroda pokazowa żubrów''' – znajduje się w niewielkiej odległości od centrum Międzyzdrojów. Można do niej dotrzeć podczas około półgodzinnego spaceru. W zagrodzie żyje kilka żubrów, a także inne leśne zwierzęta – osierocone sarny i dziki. Żubry to zwierzęta, które można spotkać niemal wyłącznie na terenie naszego kraju, a w Międzyzdrojach można podziwiać w środowisku zbliżonym do ich naturalnego. Mają do dyspozycji wybieg o wielkości 20 hektarów. Dla turystów wprowadzono liczne ułatwienia, takie jak pomosty widokowe, ławeczki oraz miejsca do spożywania posiłków. Do zagrody pokazowej można dojść dwoma popularnymi szlakami pieszymi.
* www: [http://www.wolinpn.pl www.wolinpn.pl];
* bilety: 3-5 PLN;
* godziny otwarcia: 
** maj – wrzesień: wtorek – niedziela 10-18, 
** październik – kwiecień: wtorek – niedziela 10-16;

'''Klify na Wyspie Wolin''' – najwyższe w Polsce klify – osiągają do 80 m wysokości ciągną się na przestrzeni 15 km, od Międzyzdrojów do Świdnej Kępy.


'''Wzgórze Wisielców''' – jest to rezerwat archeologiczny. Na wzgórzu znajduje się jedno z najstarszych cmentarzysk kurhanowych.
Na Wzgórzu Wisielców znajduje się rezerwat archeologiczny obejmujący cmentarzysko kurhanowe, które było jedną z największych nekropolii na Pomorzu. Zmarłych chowano w obrządku ciałopalnym, co wskazuje na pochodzenie cmentarzyska z IX-XI wieku. Pogrzeb polegał na spaleniu zwłok wraz z darami, które powierzono nieboszczykowi za życia. Mężczyzn chowano wraz z uzbrojeniem i narzędziami, a kobiety np. z klamrami. Nazwa pochodzi z czasów późniejszych. Na wzgórzu wieszano przestępców i piratów.

W mieście znajduje się 12 pomników przyrody i drzew pomnikowych, przeważnie dęby i cisy. 

== Najbliższe okolice ==
Niespełna 10 km na południe '''Średniowieczne grodzisko na klifie w [[w:Lubin (powiat kamieński)|Lubinie]]''' – wykopaliska na miejscu grodu, który funkcjonował w tym miejscu między X a XII wiekiem. Znajdują się na najwyższym punkcie nad Zalewem Szczecińskim. Gród ten miał charakter militarny i należał do największych na Pomorzu Zachodnim. Niedawno badania archeologiczne potwierdziły, że w tym miejscu znajdował się najstarszy kościół na Pomorzu. Podczas wykopalisk udało się znaleźć również wiele innych cennych przedmiotów. Grodzisko zlokalizowane jest w najwyższym punkcie nad Zalewem Szczecińskim, co daje możliwość podziwiania panoramy Zalewu i okolic. Do dyspozycji zwiedzających są tarasy widokowe oraz lunety.
* www: [http://www.grodziskolubin.pl www.grodziskolubin.pl];
* bilety: 2 PLN; 
* godziny otwarcia: maj – wrzesień: 10-20;

== Praca ==

== Nauka ==

== Zakupy ==
* Dyskonty spożywcze:
** Biedronka, ul. Gryfa Pomorskiego
** Netto, ul. Gryfa Pomorskiego
** Lidl, ul. Niepodległości

== Gastronomia ==

== Rozrywka ==
Istnieje wiele pubów, barów i klubów w Międzyzdrojach. Większość z nich jest na promenadzie.

Kluby / lokale taneczne w Międzyzdrojach:
* [http://www.podmolo.pl/dechy/ Dechy Klub]. pod molo
* [http://www.podmolo.pl/paradise/ Paradise Club], pod molo, w całej Dechy
* [http://www.vi-hotels.com/de/amber-baltic/restaurants-bar-und-cafe/night-klub-plaza/?sword_list Plaza Night Club] w Hotelu Amber Baltic, Promenada Gwiazd 1
* [http://www.scena-club.pl/ Scena Klub], Boh. Warszawy 20, przy promenadzie (obok Dom Kultury)

== Noclegi ==
* [http://www.czasnadmorze.pl/miedzyzdroje-noclegi-nad-morzem/ Międzyzdroje – noclegi nad morzem]
* [http://meteor.turystyka.pl/noclegi,miedzyzdroje,0.html Międzyzdroje noclegi]
* [https://www.seaforest.pl/ Sea &amp; Forest Resort] – [https://www.seaforest.pl/apartamenty/ Apartamenty w Międzyzdrojach]

== Kontakt ==
* Urząd Miejski w Międzyzdrojach, ulica Książąt Pomorskich 5, Międzyzdroje, tel. 91 327 56 31, 91 327 56 38 [http://www.międzyzdroje.pl]

== Bezpieczeństwo ==
* Policja, ul. Mickiewicza 14, Międzyzdroje, telefon: 112, 997, 91 382 53 35
* Straż Miejska, ul. Książąt Pomorskich 5, Międzyzdroje, telefon: 91 327 56 40
* Straż Pożarna, ul. Kolejowa 25, Międzyzdroje, telefon: 112, 998, 91 328 06 80, 91 328 05 69
* Urząd Morski, ul. Skłodowskiej-Curie 18, Międzyzdroje, telefon: 91 328 25 65, 91 328 01 19

== Informacje turystyczne ==


== Wyjazd ==


{{Atrybucja}}
{{Jest w|Powiat kamieński}}

{{Geo|53.928889|14.451389}}

[[Kategoria:Powiat kamieński]]</text>
      <sha1>i4dpieq469hlvzwlkjb71pbzipeli57</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Oaxaca (miasto)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1878</id>
    <revision>
      <id>157776</id>
      <parentid>131809</parentid>
      <timestamp>2026-07-26T20:36:37Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Wcalenieja</username>
        <id>16948</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>&quot;w Wikipedii&quot; i &quot;w Wikidanych&quot;</comment>
      <origin>157776</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="69290" sha1="k5r69cruiplcdbao2e2itnq0c45dzys" xml:space="preserve">{{Top-banner|unesco=yes|przewodnik=tak}}
{{Miejscowość infobox
 |nazwa = Oaxaca
 |widok = Oaxaca_centro.jpg
 |herb =
 |mapa =
 |region = [[Oaxaca (stan)|Oaxaca]]
 |powierzchnia = 85,48
 |lud = 715 000
 |prefiks = 951
 |www = https://www.municipiodeoaxaca.gob.mx/
}}
[[Plik:Colonial Oaxaca.jpg|300px|thumb|Hiszpańska kolonialna Oaxaca]]
'''Oaxaca''' (''Oaxaca de Juárez'') – miasto w południowym [[Meksyk]]u, w górach Sierra Madre Południowe. Leży na wysokości 1555 m (5102 stóp), więc w zimie noce są zimne, a dni ciepłe. Latem zawsze jest gorąco i często mokro. Kolorowe i bogate kulturowo historyczne centrum miasta Oaxaca, wraz z archeologicznymi ruinami [[Monte Alban]], jest wpisane na Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO.

== Charakterystyka ==
Ludzie żyli tu od najdawniejszych czasów; pierwsze osady to Zapotec i Mixtec. Pobliskie miejsca Monte Albán i Mitla zostały zbudowane przez Zapoteków i Miksteków, a ta pierwsza, wpisana na listę światowego dziedzictwa, jest uważana za prekursora dzisiejszej Oaxaca. Aztekowie przybyli około 1440 roku, a obecna nazwa pochodzi od azteckiego „huax yacac”, co oznacza „w nosie kabaczka”. W 1521 roku Hiszpanie pod wodzą Francisco de Orozco przybyli na poszukiwania złota.

Hiszpanie utworzyli kolonialne miasto w obecnym układzie siatki w XVI wieku, a w XIX wieku wzbogaciło się na eksporcie koszenili, czerwonego barwnika. Późniejszy rozwój niewiele go dotknął, więc dziś jest uroczym, zabytkowym centrum miasta.

W epoce hiszpańskiej nazwa miasta brzmiała Antequera, ale po odzyskaniu przez Meksyk niepodległości zmieniono ją na Oaxaca. Być może najsłynniejszy meksykański prezydent, Benito Juárez (którego imieniem nazwano lotnisko w Mexico City) urodził się w stanie i rozpoczął karierę polityczną w mieście. Po jego śmierci w 1872 roku jego nazwisko zostało dodane do oficjalnej nazwy miasta, która odtąd brzmi Oaxaca de Juárez.

Ważnym wydarzeniem we współczesnej historii były zamieszki w 2006 roku, które rozpoczęły się strajkiem nauczycieli. Pewnego razu policja otworzyła ogień do strajkujących zgromadzonych na demonstracji bez użycia przemocy. Następnie członkowie związku nauczycieli i ludzie przeciwni gubernatorowi stanu utworzyli ruch lewicowy o nazwie Zgromadzenie Ludowe Oaxaca (APPO), który przejął budynki rządowe i funkcje i ostatecznie przez kilka miesięcy kierował miastem jako wspólnotą anarchistyczną.

=== Klimat ===
Dzięki tropikalnej lokalizacji, ale wysoko nad poziomem morza, Oaxaca ma tropikalny klimat sawanny. W porze suchej, od listopada do kwietnia, pada bardzo mało, a w tym czasie temperatury w nocy zwykle spadają do około +10°C lub +50°F, ale czasami spadają do zera. Niemniej jednak, dzienne maksima średnio +27,1 °C (+80,8 °F) nawet w najchłodniejszym miesiącu, grudniu.

W pierwszych miesiącach roku temperatury wzrastają do kwietnia, który jest najcieplejszym miesiącem. Potem nadchodzi pora deszczowa od maja do października z mniejszymi wahaniami temperatury w ciągu dnia i cieplejszymi temperaturami w nocy, ale średnio 16-17 dni w miesiącu.

== Dojazd ==
=== Samolotem ===
* {{Znacznik|Port lotniczy Xoxocotlán|17.0004 |-96.7225 |typ=transport}}'''[http://www.asur.com.mx/en/airports/oaxaca/oaxaca-passengers.html Międzynarodowy port lotniczy Xoxocotlán]''' ({{IATA|OAX}})), Carretera Oaxaca-Puerto Angel Km 7,5, ☏ +52 951 511 5088. Małe lotnisko, które obsługuje głównie loty do meksykańskich miast, większość lotów do [[Meksyk (miasto)|Meksyku]], ale są też bezpośrednie loty do [[Tuxtla Gutiérrez]] , [[Villahermosa]], [[Monterrey]]. Większość głównych linii lotniczych może oferować usługi kooperacyjne do Oaxaca przez Mexico City przez AeroMexico. United lata bezpośrednio z [[Houston]] do Oaxaca regionalnymi odrzutowcami. American rozpoczyna bezpośrednie połączenie z [[Dallas]]/Ft. Worth w grudniu 2018. Volaris lata trzy razy w tygodniu bezpośrednio do [[Los Angeles]] LAX

Z lotniska musisz znaleźć transport do miasta. Wydaje się, że wszechobecne żółte taksówki w mieście nie zabierają przylotów z lotniska do miasta. Po wyjściu z lotniska znajduje się budka, w której możesz kupić bilet na ''colectivo'', małą furgonetkę, która odjedzie, gdy jest pełna i która podwiezie Cię pod wybrany adres. Kolejność jest ustalana na podstawie innych pasażerów w Twoim vanie, a cena wynosi 85 M$ (pesos) za osobę (dla Strefy 1 - Centro). Możesz również kupić taksówkę „specjalną”, która jest tylko dla Ciebie lub Twojej ekipy. Koszt to 300M$.

Aby dostać się na lotnisko przez colectivo, zdobądź bilet dzień wcześniej w biurze w pobliżu Zocalo w Alameda de Leon. Weź bilet lotniczy, a oni zarezerwują Ci miejsce w colectivo, które dowiezie Cię na lotnisko na czas lotu. Taksówka z historycznego centrum na lotnisko powinna kosztować 170-200 M$.

{{Znacznik|Transportacion Terrestre Aeropuerto|17.06162 |-96.72616 |typ=transport}}'''Transportacion Terrestre Aeropuerto''' (''w pobliżu katedry''), ☏ +52 921 511 5453, +52 921 514 1071. Pn-Sb 09:00-19:00, Niedz 09:00-13:00. Ta firma przewozowa oferuje prawdopodobnie najbardziej niezawodny transport na lotnisko i odbierze Cię bezpośrednio z miejsca pobytu. Bilety najlepiej kupować z jednodniowym wyprzedzeniem.

=== Autobusem ===
Bardziej żądni przygód podróżnicy mogą polecieć bezpośrednio ze [[Stany Zjednoczone|Stanów Zjednoczonych]] do Meksyku, [[Huatulco]] lub [[Puerto Escondido]], a następnie wsiąść do autobusu do Oaxaca (6,5 godz. z Meksyku lub 8 godz. z Huatulco lub Puerto Escondido). Usługi są doskonałe i zazwyczaj działają na czas.

* {{Znacznik|Dworzec autobusowy 1. klasy|17.07033 |-96.71698 |typ=transport}}'''Dworzec autobusowy 1. klasy''' (''Camionera Central Primera Clase''), Calz Niños Héroes de Chapultepec 1036 (''na północ od centro na Hwy 190''), numer bezpłatny: +52 800 702 8000, +52 800 009 9090. ADO (552 mln USD), Autobusy OCC (422-470M$) i Fypsa (270M$) kursują między stacją TAPO w Meksyku a Oaxaca. Bilety można kupić online lub bezpośrednio na stacji. Złap autobus na dworcu autobusowym TAPO w pobliżu lotniska w Mexico City. Jedzenie i napoje są dostępne na stacji. Autobus ma łazienkę i zatrzymuje się na co najmniej jeden przystanek.
Inna możliwość: aby ominąć chaotyczny dworzec autobusowy TAPO w Meksyku, jedź częstym autobusem Estrella Roja bezpośrednio z lotniska Terminal 1 do [[Puebla]], a następnie przesiądź się do Oaxaca.

=== Autobusem wahadłowym ===
Jeśli przyjeżdżasz z [[Puerto Escondido]], dwie firmy przewozowe kursują codziennie kilka razy między Puerto Escondido i Oaxaca (miasto) i są szybszą alternatywą dla autobusu. Bardzo malownicza trasa wije się bezpośrednio przez góry zakręconymi zakrętami i zajmuje około 6-7 godzin w zależności od warunków drogowych. Pasażerowie skłonni do choroby lokomocyjnej zdecydowanie powinni zażywać tabletki na chorobę lokomocyjną. W połowie drogi jest toaleta i przerwa na przekąski.

* {{Znacznik|Servicio Express|17.05549 |-96.72634 |typ=transport}}'''Servicio Express''' (''usługi ekspresowe''), Calle de M Arista 110, ☏ +52 951 516 4059, +52 951 226 1523 (komórka). Co godzinę od 04:00-23:00. Oferuje codzienną obsługę w 15-osobowych furgonetkach. 209 mln dolarów. 
* {{Znacznik|Transporte Villa del Mar|17.05994 |-96.73099 |typ=transport}}'''Transporte Villa del Mar''', Calle Galeana 322, ☏ +52 951 513 9262, lauren.zarate@hotmail.com. Co godzinę od 04:30-23:00. Oferuje codzienną obsługę w 15-osobowych furgonetkach. 170 mln dolarów.

== Komunikacja ==
{{Mapframe|17.0605|-96.7254|zoom=12|layer=W}}
Centralna, zorientowana na turystów część miasta jest dobrze oznakowana i łatwo można do niej dojść pieszo, chociaż taksówki są dość liczne, a autobusy liczne i tanie (7 M$). Możesz odebrać bezpłatną mapę miasta w jednym z kilku stoisk informacyjnych, w tym w jednym tuż przed katedrą. Wydaje się, że nikt z mieszkańców nie zna tras autobusowych ani miejsc, w których zatrzymują się autobusy zbiorowe (autobusy do pueblo), ale dobrą mapę autobusową można uzyskać za 40 M$ w Bibliotece Wypożyczalni Oaxacan.

W Centro Histórico znajduje się również wiele taksówek, w tym postój taksówek w pobliżu Zocalo. Upewnij się, że ustaliłeś cenę przed wyruszeniem do miejsca docelowego.

Autobusy zatrzymują się około 21:00.

Podobnie jak w przypadku innych meksykańskich miast, może istnieć więcej niż jedna droga o tej samej nazwie (Meksykańczycy często używają najbliższego rogu do nawigacji), a nazwa drogi może zmieniać się z jednego końca na drugi. Dotyczy to zwłaszcza śródmieścia miasta, które dzieli na północ i południe Aleja Independencia. Wszystkie przecinające ją ulice zmieniają nazwę, z wyjątkiem dwóch innych głównych ulic biegnących wzdłuż Independencia: Morelos Avenue i Hidalgo Avenue. Ze wschodu na zachód nazwy ulic zmieniają się przy skrzyżowaniu Macedonio Alcalá (na północ od Independencia) i Bustamante (południe).

== Warto zobaczyć ==
Ulice Oaxaca mają bardzo spokojny i organiczny charakter. Wiele radości z wycieczki do Oaxaca pochodzi ze zwykłego spaceru ulicami śródmieścia, siedzenia w kawiarni na chodniku na Zócalo i chłonięcia atmosfery. Podczas spacerów spróbuj zobaczyć kilka wybitnych lokalnych zabytków. Reforma, bogata dzielnica około 20 minut spacerem na północ od historycznego centrum, usiana modnymi kawiarniami i restauracjami, jest również warta odwiedzenia.

=== Zabytki w centrum miasta ===
[[Plik:Interior Templo de Santo Domingo de Guzmán.JPG|thumb|Wnętrze Templo de Santo Domingo]]
[[Plik:Cactus Fortress, Oaxaca (7413492214).jpg|thumb|Ogród Etnobotaniczny]]
* {{zobacz
| name=Zócalo | alt= | url= | email=
| adres= | lat=17.06058 | long=-96.72537 | wskazówki=
| telefon= | tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Złap występ uliczny, obserwuj klauna zabawiającego dzieci, kup pamiątkę lub po prostu oglądaj ludzi z kawiarni na chodniku w miarę upływu czasu. Większość atrakcji turystycznych znajduje się w pobliżu. Od lata 2014 plac jest okupowany przez nauczycieli protestujących przeciwko rządowym zmianom w szkolnictwie państwowym. W rezultacie plac jest pełen namiotów, a dziesiątki sprzedawców rozstawiło wokół placu stoiska. Zmieniło to cały charakter i funkcję placu. Nic nie wskazuje na to, kiedy to się skończy. Protesty są sporadyczne od 2006 roku
}}
* {{zobacz
| name=Świątynia Santo Domingo | alt=Dawny klasztor Santo Domingo | url= | email=
| adres= | lat=17.06567 | long=-96.72306 | wskazówki=róg Alcalá i Gurrión
| telefon=+52 951 516 2991 | tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Codziennie 07:00-13:00, 16:00-20:00. Spektakularny kościół zbudowany w latach 1570-1608, z późniejszymi barokowymi renowacjami. Został odrestaurowany. Na szczególną uwagę od strony południowej zasługuje wyszukana Capilla de la Virgen del Rosario, a także Capilla de la Cruz de Huatulco, w której znajduje się legendarny przedhiszpański krzyż Huatulco. Darmowy.
}}
* {{zobacz
| name=Katedra Metropolitalna | alt= | url= | email=
| adres= | lat=17.06154 | long=-96.72507 | wskazówki=
| telefon= | tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Największy kościół w Oaxaca pochodzi z 1533 roku i słynie z wyjątkowej interpretacji architektury w stylu barokowym. Położony obok Zocalo
}}
* {{zobacz
| name=Ogród Etnobotaniczny | alt= | url= | email=jetnobot@prodigy.net.mx.
| adres=Reforma s/n | lat=17.06576 | long=-96.72210 | wskazówki=róg Constitución, Centro
| telefon=+52 951 516 5325, | tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Pn-Pt 09:00-15:30, Sob 09:00-13:00. Dawna baza wojskowa, przekształcona w duży ogród botaniczny w 1993 roku. Ogród zaprojektowany przez artystę z Oaxaca Francisco Toledo, który kierował projektem, aby go stworzyć, ma największą kolekcję żywych kaktusów i agaw w Oaxaca. Ścieżki prowadzą zwiedzających przez stale rosnące kolekcje, które pokazują bogatą bioróżnorodność życia roślinnego Oaxaca. Wejście do ogrodu odbywa się wyłącznie z przewodnikiem. Zarejestruj się wcześniej przy wejściu. 100 M$ (wycieczki w języku angielskim), 50 M$ (wycieczki w języku hiszpańskim).
}}

=== Muzea i galerie ===
* {{zobacz
| name=[http://museocasajuarez.blogspot.com/ Dom Benito Juareza Dom Benito Juareza] | alt= | url= | email=inah.oaxaca@gmail.com.
| adres=García Vigil 609 | lat=17.06734 | long=-96.72457 | wskazówki=Centro Histórico
| telefon=+52 951 516 1860, | tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Wt-Nd 10:00-19:00. Zabytkowy dom dziecka byłego prezydenta Meksyku Benito Juareza. To skromne wyposażenie domu dla mężczyzny o skromnych korzeniach. 43 M$ (dorośli), bezpłatnie (niepełnosprawni/dzieci do lat 13), bezpłatny wstęp w niedziele dla mieszkańców; Pozwolenie na wideo za 45M$.
}}
* {{zobacz
| name=Muzeum Sztuki Przedhiszpańskiej w Meksyku Rufino Tamayo  | alt= | url= | email=museo_tamayo@hotmail.com.
| adres=Av Morelos 503 | lat=17.06341 | long=-96.72671 | wskazówki=Centro 
| telefon=+52 951 516 4750, | tollfree= | fax=+52 951 516 4750,
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Pn Wt-Sb 10:00-14:00, 16:00-19:00; Niedz 10:00-15:00. Zainaugurowane w 1974 roku muzeum zawiera około 1000 dzieł przedhiszpańskiej sztuki meksykańskiej, które zostały zebrane przez artystę Rufino Tamayo. Prace są pięknie eksponowane w pięciu salach wystawienniczych. Kolory do każdego pokoju zostały wybrane przez Tamayo, który często używał ich w swoich obrazach. 40 M$ (dorośli), 20 M$ (koncesje).
}}
* {{zobacz
| name=[https://museotextildeoaxaca.org/ Muzeum Włókiennictwa w Oaxaca] | alt=MTO | url= | email=info@museotextil.org.
| adres=Hidalgo 917, | lat=17.06077 | long=-96.72292 | wskazówki=Centro 
| telefon=+52 951 501 1104, | tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Pn-Sb 10:00-20:00, Nd 10:00-18:00. W XVIII-wiecznej rezydencji odrestaurowanej w 2007 Museo Textil de Oaxaca udostępnia eksponaty przedstawiające projekty, techniki i procesy twórcze wykorzystywane do produkcji tekstyliów z Oaxaca. Ponadto muzeum regularnie prowadzi konferencje i warsztaty. Wolny.
}}
* {{zobacz
| name=[https://casadelaciudad.org/ Muzeum Miasta] | alt= | url= | email=
| adres=Porfirio Díaz 115, | lat=17.06307 | long=-96.72652 | wskazówki=Centro 
| telefon=+52 951 516 9648, | tollfree= | fax=+52 951 516 9647,
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Codziennie 09:00-20:00. Zawiera wystawy poświęcone stylom architektonicznym, fotografii historycznej i sztuce miejskiej. Dwie fotografie lotnicze zrobione z Oaxaca w 1990 i 2006 roku są osadzone w podświetlonej podłodze, aby odwiedzający mogli przejść po nich i zbadać zmiany, jakie zaszły w mieście w ciągu tych 16 lat. Wolny.
}}
[[Plik:SantoDomingoCC351.JPG|thumb|Jeden ze skarbów z Grobowca 7 Monte Albán, w Centrum Kultury Santo Domingo]]
* {{zobacz
| name=Muzeum Kultur Oaxaca | alt= | url= | email=
| adres=Alcalá s/n, | lat=17.06629 | long=-96.72303 | wskazówki=obok dawnego klasztoru Santo Domingo 
| telefon=+52 951 516 2991. | tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Wt-Nd 10:00-18:00. Jest to muzeum historii i kultury regionalnej, z eksponatami na temat cywilizacji Zapoteków, Mixteków i Olmeków, a także historii kolonialnej i rewolucyjnej. Jego najbardziej oszałamiającą atrakcją jest kolekcja skarbów wydobytych z Grobowca 7 w [[Monte Alban]] przez archeologa Alfonso Caso w latach 30. XX wieku. Museo jest warte odwiedzenia, zajmuje większość pomieszczeń klasztoru Santo Domingo, jest więc ogromne i imponujące: będziesz potrzebował kilku godzin, aby je odwiedzić! Oferuje również ładne widoki na plac St Domingo i ogród botaniczny po drugiej stronie. 75 M$ (dorośli), bezpłatny wstęp w niedziele dla mieszkańców; 45 M$ (pozwolenie na wideo i statyw).
}}
* {{zobacz
| name=Centro Fotográfico Álvarez Bravo | alt= | url= | email=
| adres=C de M Bravo 116, | lat=17.06513 | long=-96.72571 | wskazówki= 
| telefon=+52 951 516 9800. | tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Śr-Pn 09:30-20:00. Założone przez meksykańskiego fotografa Manuela Álvareza Bravo i mieszczące się w pięknie odrestaurowanym kolonialnym budynku, w tym centrum znajdują się zmieniające się eksponaty prac meksykańskich i międzynarodowych fotografów. Wolny.
}}
* {{zobacz
| name=[http://fonotecaeduardomata.blogspot.com/ Instytut Grafiki] | alt= | url= | email=
| adres=Macedonia Alcalá 507, | lat=17.06642 | long=-96.72384 | wskazówki= 
| telefon=+52 951 516 6980 | tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Codziennie 10:00-20:00. Mniejsze miejsce, w którym odbywają się rotacyjne wystawy prac artystów krajowych i międzynarodowych. Wolny.
}}
* {{zobacz
| name=Muzeum Sztuki Współczesnej w Oaxaca | alt=MACO | url= | email=info@museomaco.com.
| adres=Macedonia Alcalá 202, | lat=17.06321 | long=-96.72408 | wskazówki= 
| telefon=+52 951 514 1055, | tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=W-Nd 10:30-20:00. Mieszczące się w budynku znanym jako Casa de Cortés muzeum prezentuje eksponaty lokalnych i uznanych w całym kraju współczesnych artystów. 20 M$ (dorośli), 10 M$ (studenci/seniorzy), w niedziele bezpłatnie.
}}
* {{zobacz
| name=[https://www.facebook.com/MUPOAX/ Muzeum Malarzy Oaxaci] | alt= | url= | email=museodelospintores@gmail.com.
| adres=Av de la Independencia | lat=17.06230 | long=-96.72574 | wskazówki= róg Garcia Vigil
| telefon=+52 951 516 5645, | tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Wt-Nd 10:00-20:00. Ten budynek z końca XVII wieku mieści na dwóch piętrach kolekcję historycznej i współczesnej sztuki z Oaxaca. 10 M$, za darmo w niedziele.
}}
* {{zobacz
| name=[https://www.facebook.com/Museo-del-Palacio-Oaxaca-185464638234432/ Museo del Palacio] | alt= | url= | email=mupal.oax@gmail.com.
| adres=Plaza de la Constitucion | lat=17.05997 | long=-96.72546 | wskazówki= róg Garcia Vigil
| telefon=+52 951 501 1662, | tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Wt-Sb 10:00-19:00, Nd 10:00-18:00. W tym XIX-wiecznym budynku znajduje się mural meksykańskiego malarza Arturo Garcii Bustosa oraz obrotowe eksponaty dotyczące historii miasta. Wolny.
}}

== Aktywny wypoczynek ==
[[Plik:Guelaguetza01.JPG|thumb|Guelaguetza]]
[[Plik:Rabanos2014 024.JPG|thumb|Noche de Rábanos]]
* {{Znacznik|Fundacion En Via|17.07141 |-96.71979 |typ=atrakcja}}'''[https://www.envia.org/ Fundacion En Via]''', Avenida Juarez 909, Centro, Oaxaca. Organizacja non-profit zajmująca się mikrofinansowaniem, która organizuje wycieczki do Teotitlan del Valle w każdy czwartek i sobotę. Pracują nad walką z ubóstwem w okolicy Oaxaca i edukacją podróżnych o sile mikrofinansowania. W Teotitlan uczestnicy poznają dwie grupy składające się z trzech kobiet, które starają się o mikropożyczki. Uczestnicy dowiadują się o swoim życiu i projektach, które mogą obejmować wszystko, od tkania pięknych dywanów, z których słynie miasto, po wyrabianie tortilli, hodowanie kurczaków, robienie pinat czy sprzedaż kwiatów na targu. Na koniec dnia 100% opłaty za wycieczkę jest przekazywane w formie nieoprocentowanej mikropożyczki jednej z dwóch grup kobiet. Wycieczki odbywają się w każdy czwartek w godzinach 13:00-19:00 oraz w każdą sobotę w godzinach 09:00-16:00. 655M$ lub 50 USD. 
* '''[https://mocadventures.com/ MOC Adventures]'''. Zapewnia małe, tygodniowe wycieczki podczas Día de los Muertos w Oaxaca. Wycieczki wprowadzają ludzi w historię Oaxaca i Dzień Zmarłych, angażując ich w wyjątkowe obchody, takie jak zwiedzanie Panteóns (cmentarzy), comprasas i innych ważnych wydarzeń, które odbywają się podczas Dia de los Muertos. 
* '''[https://www.hoofingitinoaxaca.com/ Kopytowanie go w Oaxaca]'''. Organizuje regularne wędrówki, zarówno dzienne, jak i okazjonalne nocne, do różnych miejsc wokół Oaxaca, a także do Sierra Norte. 
* {{Znacznik|Biblioteka pożyczkowa Oaxaca|17.06630 |-96.71977 |typ=atrakcja}}'''[https://www.oaxlibrary.org/ Biblioteka pożyczkowa Oaxaca]''', Pino Suarez 519, ☏ +52 951 518-7077, library@oaxlibrary.org. 14 marca-15 października: Pn-Pt 10:00-14:00 i 16:00-19:00, Sob 10:00-13:00; 16 października – 13 marca: Pn-Pt 10:00-19:00, Sob 10:00-13:00; nieczynne w niedziele i meksykańskie święta narodowe. Biblioteka i centrum kulturalne służące społeczności anglojęzycznej w Oaxaca, wspierające i zachęcające do zainteresowania czytaniem w społeczności dwujęzycznej i hiszpańskojęzycznej w każdym wieku. Wolny.

=== Sport ===
* {{Znacznik|Baseball|17.0698 |-96.7129 |typ=atrakcja}}'''[https://guerreros.mx/ Baseball]'''. Oaxaca ma popularną i odnoszącą sukcesy drużynę baseballową Guerreros, która gra od marca do końca sierpnia na Estadio del Beisbol. Bilety zaczynają się od 10 M$.
* '''Rugby''' Rugby jest rozgrywane w soboty z klubami Zinacantli i Jabalies Rugby, które są gospodarzem corocznego Torneo de Dia de los Muertos.

=== Wycieczki poza miasto ===
Wzdłuż ulicy Macedonio Alcala znajduje się wielu touroperatorów z różnymi miejscami docelowymi. Ceny zaczynają się od 150 M$ i oferują całodniowe wycieczki do wybranych miejsc, takich jak producenci dywanów wełnianych, producenci mezcalu, [[Mitla]], [[Monte Alban]] i [[Hierve el Agua]]. Koszt wycieczki nie obejmuje opłat za wstęp ani często drogiego lunchu w restauracji, więc możesz wziąć własne jedzenie.

[[Plik:Monte alban.jpg|thumb|Piękne Monte Alban]]

Na zachód od miasta jest {{Znacznik|Monte Alban|17.045642 |-96.766849 |typ=atrakcja}}'''[[Monte Alban]]''' – 8 km. Wpisany na Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO, jest to jedna z najbardziej imponujących ruin w Ameryce Łacińskiej. Zapotekowie zbudowali to miejsce we wczesnych wiekach naszej ery; rozpadał się na długo przed przybyciem Hiszpanów. Autobus na miejsce z 501 C d Minas co godzinę, wyjazd o wpół do drugiej i powrót o pełnej godzinie, 60 M$. Wejście na teren 50 M$.

==== W dalszej odległości ====
* {{Znacznik|Arbol del Tule|17.0463844 |-96.6361167 |typ=atrakcja}}'''Arbol del Tule'''. – 12 km szosą na Mitlę. To drzewo ma największą podstawę ze wszystkich drzew na świecie. Legenda głosi, że ma ponad 1400 lat. Opłata za wstęp w wysokości 10 M$. 
* {{Znacznik|Mitla|16.9218482 |-96.3625149 |typ=atrakcja}}'''Mitla'''. – 55km. Bardzo ważne miasto i ośrodek religijny Zapoteków. Słynie z prekolumbijskich budynków mezoamerykańskich. Wewnątrz Grobowca 1 znajduje się słynna &quot;Kolumna Życia&quot;, którą możesz objąć, aby dowiedzieć się, ile lat Ci pozostało do życia. Hiszpański jest tutaj pomocny, ponieważ urzędnicy ds. ruin mogą wyjaśnić, jak prawidłowo korzystać z kolumny. 
* {{Znacznik|Yagul|16.9580668 |-96.4493810 |typ=atrakcja}}'''Yagul'''. – 35 km. Choć często pomijane na rzecz bardziej rozległych ruin w Mitla i Monte Alban, ruiny w Yagul są bardziej pasterskie (a przez to bardziej zbliżone do pierwotnego otoczenia) i znacznie mniej oblegane przez turystów.
* {{Znacznik|Hierve el Agua|16.8661920 |-96.2758125 |typ=atrakcja}}'''[[Hierve el Agua]]''' (''dwie godziny jazdy autobusem lub taksówką z Oaxaca''). – 70 km. Naturalne, prawie ciepłe źródła na wysokości około 3000m w pobliżu potężnego skamieniałego wodospadu. Z płaskowyżu roztacza się zapierający dech w piersiach widok na pasma górskie.
* {{Znacznik|San Agustín Etla|17.1972896 |-96.7605886 |typ=atrakcja}}'''San Agustín Etla''' (''około 40 minut poza miastem Oaxaca''). – 20 km. Miejsce [http://www.casa.oaxaca.gob.mx/wp/ Centro de las Artes - San Agustín (CASA)], dawna fabryka, która została przekształcona w centrum sztuki. Aby przyjechać, można wziąć dzieloną taksówkę z głównego dworca autobusowego w Oaxaca. Koszt to 13,50 M$ i spada dwie przecznice od CASA. 
* '''Llano Grande''' (''2 godziny jazdy''). – 70 km. Jedna z 8 górskich wiosek w rejonie {{Znacznik|Sierra Norte|17.1842480 |-96.5141007 |typ=atrakcja}}'''[https://sierranorte.org.mx/ Sierra Norte]'''. Oprócz drobnego przemysłu drzewnego zapewniają tzw. ekoturystykę. Wycieczki do fantastycznych punktów widokowych można zarezerwować w Zócalo i wahają się od 400-1000 M$ za jednodniową wycieczkę, w zależności od liczby gości. Dostępne są wycieczki kilkudniowe, zapewniające zakwaterowanie w wiosce (wysokość: ok. 3000 m (9800 ft)). Wysokość sprawia, że ​​wędrówka jest wyczerpująca, ale nie jest niemożliwa nawet dla niewprawnych uczestników. Wskazówki: Mów po hiszpańsku i spróbuj wrócić na dół, zamiast czekać kilka godzin na autobus.
* {{Znacznik|Teotitlan del Valle|17.0303753 |-96.5199324 |typ=atrakcja}}'''Teotitlan del Valle''' (''około 40 minut poza miastem Oaxaca''). – 30 km. Wieś słynąca z tkactwa. Możesz zarezerwować dłuższy pobyt tutaj w Casa Sagrada. Koniecznie zajrzyj do spółdzielni kobiecej Vida Nueva w Teotitlan (jedna przecznica na wschód od głównego placu), która stara się stosować i zaszczepiać metody organiczne w swoich barwnikach. 
* {{Znacznik|Santiago Matatlán|16.8634208 |-96.3818721 |typ=atrakcja}}'''Santiago Matatlán''' (''godzina jazdy na południowy wschód autostradą 90''). – 50 km. Samozwańcza „Światowa Stolica Mezcal”. Wiele fábricas de mezcal, które możesz odwiedzić. Szczególnie polecany, jeśli lubisz mezcal, odwiedziłeś również Tequilę, Jalisco i masz dostęp do pojazdu. 
* {{Znacznik|Targ Tlacolula|16.9542706 |-96.4787743 |typ=atrakcja}}'''Targ Tlacolula''' (''około 45 minut od Oaxaca, autostradą 190''). Aktywny w niedziele do 16:00. – 30 km. Duży niedzielny targ, jeden z najstarszych w Mezoameryce, na którym ludzie z całego regionu gromadzą się, by sprzedawać swoje towary. Oferuje szeroki wybór dań kuchni lokalnej.
* '''Cenote w San Sebastian de las Grutas''' (''około dwóch godzin na południowy zachód od Oaxaca, przy autostradzie 131''). – 80 km. Piękna cenote ukryta w jaskini. Wejście jest niemożliwe bez lokalnego przewodnika; zapytaj w mieście  {{Znacznik|San Sebastian de las Grutas|16.6337723 |-96.9555993 |typ=atrakcja}}'''San Sebastian de las Grutas'''. 
* {{Znacznik|San José del Pacífico|16.1701685 |-96.5016203 |typ=atrakcja}}'''[[San José del Pacífico]]'''. – 140 km. Niewielkie miasteczko wysoko w górach słynące z psychodelicznych grzybów.

== Praca ==

== Nauka ==
=== Lekcje hiszpańskiego ===
* {{Znacznik|'''Amigos del Sol'''|17.0939|-96.7157|typ=nauka|url=|kolor=FF00FF|treść=}}'''Amigos del Sol''', Calzada San Felipe del Agua 322, ☏ +52 951 196 8039, institutoamigosdelsol@gmail.com. Pn-Sb. Zajęcia rozpoczynają się w każdy dzień tygodnia
* {{Znacznik|'''Becari'''|17.06508|-96.72559|typ=nauka|url=|kolor=FF00FF|treść=}}'''Becari''', Manuel Bravo 210, ☏ +52 951 514 6076, becari@becari.com.mx. Ma przyjazny i elastyczny personel oraz centralną lokalizację.
* {{Znacznik|'''Instituto Cultural Oaxaca'''|17.07142|-96.72000|typ=nauka|url=|kolor=FF00FF|treść=}}'''[https://icomexico.com/ Instituto Cultural Oaxaca]''', Av Benito Juárez 909, ☏ +52 951 515 3404, faks: +52 951 515 3728, info@icomexico.com. Jest to najdłużej działająca szkoła w Oaxaca, z bardzo uroczym kampusem, najbardziej odpowiednia dla studentów, którzy przyjeżdżają do Meksyku na zaliczenie kursu. Świetne miejsce do nauki dla niezależnych podróżników, ponieważ zapewnia łatwy sposób na poznanie innych podróżników i lokalnych mieszkańców Oaxacan. Jego program obejmuje kursy akademickie do nauczania gramatyki hiszpańskiej, warsztaty, od lekcji gotowania po tkactwo, aby uczyć o kulturze Oaxacan, oraz sesję „intercambio”, która łączy studenta Oaxacan uczącego się angielskiego z uczniem Instituto, aby oboje mogli ćwiczyć swoje języki.
* {{Znacznik|'''Vinigulaza'''|17.0639|-96.7183|typ=nauka|url=|kolor=FF00FF|treść=}}'''[http://www.vinigulaza.com/ Vinigulaza]''', Abasolo 503, ☏ +52 951 513 2763, info@vinigulaza.com. To urocza mała szkoła z małymi, przyjaznymi klasami i pomocnymi nauczycielami. Szkoła koncentruje się na rozmowach, a zaawansowani uczniowie mogą faktycznie mówić po hiszpańsku.
* {{Znacznik|'''Oaxaca Spanish Magic'''|17.0675|-96.7218|typ=nauka|url=|kolor=FF00FF|treść=}}'''[http://www.oaxacaspanishmagic.com/ Oaxaca Spanish Magic]''', Berriozábal 200 (''w pobliżu Santo Domingo''), ☏ +52 951 516 7316. Flor Bautista ma małą szkołę, która działa w pięknym ogrodzie. Znajdziesz tam troskliwych i cierpliwych nauczycieli, którzy skupiają się zarówno na gramatyce, jak i umiejętnościach konwersacyjnych. Nauczyciele dokładają wszelkich starań, aby pomóc uczniom przystosować się do Oaxaca i oferować dodatki, takie jak salsa i lekcje gotowania, a także weekendowe wycieczki do pueblo i inne imprezy.

=== Lekcje gotowania ===
[[Plik:Black Mole Ingredients Oaxaca.jpg|thumb|Składniki czarnego mole]]
* {{Znacznik|'''Casa de los Sabores'''|17.06492|-96.72182|typ=nauka|url=|kolor=FF00FF|treść=}}'''[https://casadelossabores.com/ Casa de los Sabores]''', Reforma 402, ☏ +52 951 516 6668, info@casadelossabores.com. Zajęcia z kuchni Oaxaca prowadzone są przez właściciela Chef Pilar Cabrera, szefa kuchni w ''La Olla Restaurante''.
* {{Znacznik|'''Seasons of My Heart'''|17.1287|-96.8286|typ=nauka|url=|kolor=FF00FF|treść=}}'''[https://seasonsofmyheart.com/ Seasons of My Heart]''', Rancho Aurora, Camino Real s/n (''San Lorenzo Cacaotepec''), ☏ +52 951 508 0469, info@seasonsofmyheart.com. Susana Trilling oferuje kursy o różnej długości. Ma też książkę kucharską, ''Seasons of my Heart: A Culinary Journey przez Oaxaca w Meksyku''. Jej zajęcia są często pełne – rezerwuj z wyprzedzeniem.
* {{Znacznik|'''Alma de mi Tierra'''|17.06502|-96.71625|typ=nauka|url=|kolor=FF00FF|treść=}}'''[http://www.almademitierra.net/ Alma de mi Tierra]''', Aldama 205 (''Jalatlaco''), ☏ +52 951 513 9211, almademitierra@hotmail.com, b521955@hotmail.com. Pn-Pt 09:00-17:00 (godz. biuro). Nora Valencia, pochodząca z Oaxaca, prowadzi lekcje gotowania i prowadzi wycieczki kulinarne w języku angielskim i hiszpańskim.
* '''[https://icomexico.com/ Instituto Cultural Oaxaca]''', Av Benito Juárez 909, ☏ +52 951 515 3404, faks: +52 951 515 3728, info@icomexico.com. Pn-Sb 09:00-13:00. Oferuje warsztaty kulinarne, które można odbyć w połączeniu z lekcjami języka hiszpańskiego lub niezależnie od nich.
* {{Znacznik|'''Casa Crespo'''|17.06561|-96.72426|typ=nauka|url=|kolor=FF00FF|treść=}}'''[https://casacrespo.com/ Casa Crespo]''', Allende 107 Centro Historico, Oaxaca. Gospodarz Oscar Carrizosa przyjmuje niewielką liczbę gości na kilka godzin przyjemnych zakupów na lokalnym targu, przygotowywania posiłków i jedzenia w swojej kultowej restauracji niecałą przecznicę od Muzeum Kultury Oaxaca i katedry Santo Domingo. 65 USD/os.

== Zakupy ==
* '''Czekolada'''. Ulica Mina pachnie czekoladą, a najsłynniejszym ciepłym napojem miasta jest gorąca czekolada.
* '''Mezcal'''. Stan Oaxaca jest również dobrze znany ze swojego Mezcal i istnieje kilka wycieczek, które odwiedzają destylarnie.

=== Targi ===
[[Plik:Alebrijes in Oaxaca, Mexico 2009.jpg|thumb|''Alebrijes'', fantazyjne drewniane figurki wyrzeźbione z drewna kopalowego, na sprzedaż w Mercado Pochote]]
[[Plik:2013-12-27 Oaxaca Markt 03 anagoria.JPG|thumb|Mercado Benito Juarez]]
[[Plik:Mercado merced chiles.jpg|thumb|Suszone chilli na sprzedaż w Mercado de la Merced]]
* {{Znacznik|'''Mercado de Artesanías'''|17.05710 |-96.72843 |typ=zakupy|url=|kolor=008080|treść=}}'''Mercado de Artesanías''' (''Targ Rękodzieła''), Gral Ignacio Zaragoza (''na rogu JP Garcia, jeden blok na południowy zachód od Mercado 20 deciembre''). Kolorowy targ rękodzieła skupiający się na ręcznie tkanych tekstyliach, z dodatkowymi sklepami sprzedającymi alebrijes (drewniane rzeźby) i alfarería (ceramika).
* {{Znacznik|'''Mercado Benito Juarez'''|17.0589 |-96.7266 |typ=zakupy|url=|kolor=008080|treść=}}'''Mercado Benito Juarez''', Calle Cabrera (''od Zócalo idź jedną przecznicę na południe; rynek jest całą przecznicę przed tobą i po twojej prawej''). Codziennie. Wszystko, od odzieży i galanterii skórzanej po kreta, świeże owoce, kwiaty i zboża luzem. W przypadku mięs ceny są nieco wysokie, jeśli nie są chłodzone, możesz zamiast tego spróbować supermarketu. Jedno z niewielu miejsc w mieście, w których można znaleźć brązowy ryż (poproś sprzedawców hurtowych ziaren o arroz integrál) lub zapalniczki (sprawdź sprzedawców na chodnikach w okolicy)
* {{Znacznik|'''Mercado de la Merced'''|17.06159 |-96.71605|typ=zakupy|url=|kolor=008080|treść=}}'''Mercado de la Merced''' (''Mercado de la Democracia''), Insurgentes 104 (między Av Morelos i Calle Murguía). Ten tradycyjny rynek koncentruje się na produktach spożywczych i produktach, w większości ekologicznych. Specjalności obejmują chleb, ser i tortille. Posiada również wiele stoisk z jedzeniem i restauracji, w których można jeść na miejscu lub na wynos.
* {{Znacznik|'''Pochote Xochimilco'''|17.07351 |-96.72454|typ=zakupy|url=|kolor=008080|treść=}}'''Pochote Xochimilco''', Calle Marcos Pérez 217, Colonia Centro (''między Crespo y Joaquin Amaro''). Pt Sob 08:30-15:30. Ręcznie robione tortille, tlayuda, ciastka, świeżo wyciskany sok, mezcal, warzywa i wyroby tkane. Pysznie przygotowane jedzenie jest doskonałym śniadaniem lub lunchem, a do dyspozycji jest część wypoczynkowa.
* {{Znacznik|'''Mercado 20 de Noviembre'''|17.05783 |-96.72709|typ=zakupy|url=|kolor=008080|treść=}}'''Mercado 20 de Noviembre''' (''Następny blok na południe od Mercado Benito Juarez.''). Kolejny duży, w większości zadaszony rynek na południe od Mercado Benito Juarez. Wielu sprzedawców z jedzeniem i miejscami do siedzenia i jedzenia. Po południowej stronie rynku znajduje się wielu sprzedawców czekolady.
* {{Znacznik|'''Mercado w Parku El Llano'''|17.0682 |-96.7196|typ=zakupy|url=|kolor=008080|treść=}}'''Mercado w Parku El Llano''' (''Między Benito Jaurez i Pino Saurez w Berriozabal''). W każdy piątek. Aktywny targ na chodnikach otaczających park. Ten rynek został wyparty przez władze i przeniesiony na północ od Pantion.
* {{Znacznik|'''Mercado de Abastos'''|17.0589 |-96.7339|typ=zakupy|url=|kolor=008080|treść=}}'''Mercado de Abastos''' (''Na południowy zachód od Centro Histórico, po drugiej stronie drogi Periférico''). Największy w mieście pchli targ, podzielony na sekcje z żywnością, odzieżą, sztuką, rzemiosłem i innymi towarami. Ten rynek jest OGROMNY i może być bardzo zajęty, szczególnie w soboty. Uważaj na kieszonkowców.

=== Sklepy spożywcze ===
* {{Znacznik|'''Soriana'''|17.06319 |-96.73348|typ=zakupy|url=|kolor=008080|treść=}}'''Soriana''', Calzada Madero 115 (''Centro''), ☏ +52 951 514 4519, numer bezpłatny: +52 800 707 4262. Codziennie. Duża sieć, która zawiera wszystkie podstawowe produkty
* {{Znacznik|'''Chedraui'''|17.0522 |-96.7168|typ=zakupy|url=|kolor=008080|treść=}}'''[https://www.chedraui.com.mx/ Chedraui]''', Av Periférico 300, ☏ +52 195 151 47189. Codziennie 07:00-23:00. Duży hipermarket (supermercado) o lepszej selekcji i jakości niż Soriana. Posiada dobrze zaopatrzoną aptekę oraz piekarnię i delikatesy.

== Gastronomia ==
Wśród rozlicznych ciekawych i pysznych dań, typowych dla tego regionu, jak np. mieso z warzywami owinięte w liście bananowe, najbardziej niezwykłą przekąską sprzedawaną garściami, są chapulines, czyli smażone w głębokim tłuszczu koniki polne (naprawdę smaczne!). Jeśli chodzi o trunki, to typowy dla regionu jest zdecydowanie mezcal, nazywany „oro de Oaxaca”, czyli złotem. W smaku przypominający polski bimber, serwowany z odrobiną chili i ćwiartką pomarańczy. W oryginalnych butelkach obowiązkowo pływa robak.

=== Oszczędnie ===
[[Plik:EnchiladasDivorciadas.JPG|thumb|''Enchiladas divorciadas'', w połowie z mole coloradito, a w połowie z salsa verde, serwowane na Targu 20 de Noviembre]]
* {{listing
|name=Mercado de la Merced
|lat=17.06192 
|long=-96.71596 
|www=
|adres=Insurgentes 104
|wskazówki=między Av Morelos i Calle Murguía
|telefon=
|email=
|fax= 
|dodatkowe informacje=Na tym tradycyjnym rynku jest kilka doskonałych restauracji. La Güerita, położona w północno-wschodniej części rynku, słynie z memeli i huitlacoche, ale ma tylko kilka miejsc. ''La Florecita'' (nr 37), z dużo większą liczbą dostępnych miejsc, jest szczególnie popularna ze względu na talayuda i gorącą czekoladę.
}}
* {{listing
|name=Mercado Benito Juárez
|lat=17.05911 
|long=-96.72663 
|www=
|adres=Calle Cabrera
|wskazówki=od Zócalo idź jedną przecznicę na południe; rynek jest całą przecznicą przed tobą i po twojej prawej
|telefon=
|email=
|fax= 
|dodatkowe informacje=Codziennie. Jeden ogromny rynek świeżych owoców i warzyw, mięsa, galanterii skórzanej i wielu innych artykułów. Jest kilka straganów oferujących gotowe do spożycia gorące posiłki oraz miejsce do siedzenia i spożywania ich; jest jednak więcej miejsc do jedzenia na Mercado 20 de Noviembre (wymienione poniżej).
}}
* {{listing
|name=Mercado 20 de Noviembre
|lat=17.05798 
|long=-96.72704 
|www=
|adres=Calle Cabrera
|wskazówki=blok na południe od Mercado Benito Juarez, trzeci blok na południe od Zócalo
|telefon=
|email=
|fax= 
|dodatkowe informacje=Kolejny ogromny targ – stragany z jedzeniem ustawiają się wzdłuż ulic poza rynkiem, serwując gorące, pikantne tlayuda i tostadas. Miejscowe kobiety oferują chapuliny (konik polny), a wewnątrz znajdziesz blaty, na których serwują krety, zupy i desery. W centrum każdej ulicy otaczającej rynek znajdują się 4 wejścia. Wejście od strony wschodniej, zwrócone w stronę C. Cabrera, ma sprzedawców mięsa, którzy ugotują dla ciebie twój zakup właśnie tam; prawdopodobnie jedna z najlepszych ofert na gotowe do spożycia mięso w mieście.
}}

=== Umiarkowanie ===
[[Plik:Pasillo Chile La Olla Oaxaca.jpg|thumb|Pasilla chile nadziewana fasolą i posypana smażonym queso panela, kawiarnia La Olla]]
* {{listing
|name=Andariega
|lat=17.06250 
|long=-96.72693 
|www=
|adres=Independencia 503
|wskazówki=
|telefon=+52 951 514 9331
|email=
|fax= 
|dodatkowe informacje=Codziennie 07:30-21:00. Serwuje duży wybór dań z mole i bardzo dobrą czterodaniową comida corrida.
}}
* {{listing
|name=Boulenc
|lat=17.0636 
|long=-96.7263 
|www=https://www.facebook.com/Boulenc.oax/
|adres=C. Porfirio Díaz 207
|wskazówki=
|telefon=+52 951 351 3648
|email=
|fax= 
|dodatkowe informacje=Codziennie 08:30-22:30. Jeśli zmęczysz się tradycyjną taryfą Oaxaca i zapragniesz czegoś bardziej znajomego, to jest to miejsce, do którego należy się udać.
}}
* {{listing
|name=Cabuche
|lat=17.0605 
|long=-96.7221 
|www=
|adres=Miguel Hildalgo 1017
|wskazówki=
|telefon=+52 951 514 1672
|email=
|fax= 
|dodatkowe informacje=Pn-Sb 10:00-22:00. Przyjemna mała restauracja ze świeżą kuchnią Oaxaca i zrozumieniem wymagań wegetariańskich / wegańskich.
}}
* {{listing
|name=La Casa de la Abuela
|lat=17.06103 
|long=-96.72584 
|www=
|adres=NW róg Zócalo
|wskazówki=na górze nad kawiarnią Primavera, wejście od Av Miguel Hidalgo
|telefon=+52 951 516 3544
|email=
|fax= 
|dodatkowe informacje=Codziennie 10:00-23:00. Oferuje duży wybór dań kuchni regionalnej, z pięknymi widokami z balkonu.
}}
* {{listing
|name=La Casa del Tío Güero
|lat=17.06848 
|long=-96.72429 
|www=
|adres=Calle de Manuel García Vigil
|wskazówki=
|telefon=+52 951 516 9584
|email=
|fax= 
|dodatkowe informacje=Typowa kuchnia Oaxaca. Dobry interes z dobrym jedzeniem, wszystko z oczyszczonej wody. Comida corrida 60 M$ (w tym napój i deser)
}}
* {{listing
|name=Comala
|lat=17.06567 
|long=-96.72432 
|www=
|adres=Allende 109
|wskazówki=
|telefon=+52 951 114 2747
|email=
|fax= 
|dodatkowe informacje=Pn-Sb 08:30-24:00. Serwuje duży wybór dań z Oaxaca oraz międzynarodowe przysmaki, w tym hamburgery i kanapki. Ma dobrą comida corrida. 80 M$ (comida corrida), sieć 85-120 M$.
}}
* {{listing
|name=Itanoní
|lat=17.0753 
|long=-96.7147 
|www=
|adres=Av Belisario Domínguez 513 
|wskazówki=Reforma
|telefon=+52 951 205 2282
|email=
|fax= 
|dodatkowe informacje=Pn-Sb 07:00-16:00 Nd 07:00-14:00. Quesadillas, tacos i tamales na bazie kukurydzy niemodyfikowane genetycznie są przygotowywane na zamówienie na świeżym powietrzu.
}}
* {{listing
|name=María Bonita
|lat=17.06836 
|long=-96.72319 
|www=
|adres=C Macedonio Alcalá 706 B 
|wskazówki=
|telefon=+52 951 516 7233
|email=mabonitarest@hotmail.com
|fax= 
|dodatkowe informacje=Wt-Sob 08:30-21:00, Nd 08:30-17:30. Serwuje tradycyjne dania z Oaxaca i oferuje dwudniowe lekcje gotowania. Darmowe Wi-Fi dostępne. 70 M$ (comida corrida).
}}
* {{listing
|name=Terranova
|lat=17.06031 
|long=-96.72480 
|www=http://www.terranova-oaxaca.com.mx/
|adres=Portal de Mercederes 
|wskazówki=SE róg Zócalo
|telefon=+52 951 516 4752
|email=
|fax= 
|dodatkowe informacje=Pn-Cz 08:00-22:00, P So 08:00-01:00, Nd 10:00-22:00. Przyjemnie położona, z miejscami do siedzenia na dole oraz miejscami do siedzenia wewnątrz na górze, ta niezawodna restauracja oferuje szeroki wybór tradycyjnych dań z Oaxaca. Doskonała obsługa. 75 mln dolarów comida corrida.
}}
* {{listing
|name=La Red Marisquerias
|lat=17.05903 
|long=-96.72525 
|www=https://www.facebook.com/La-Red-Aeropuerto-Marisquer%C3%ADa-247989438700303/
|adres=Carlos María Bustamante 200
|wskazówki=róg Bustatmante i Colon, blok na południe od Zócalo
|telefon=+52 951 516 4747
|email=
|fax= 
|dodatkowe informacje=Codziennie 12:00-20:00. Na lunch serwuje bajecznie świeże owoce morza w kilkudziesięciu różnych stylach. Kolejna lokalizacja znajduje się na południe od Targu Merced.
}}
* {{listing
|name=Las Quince Letras
|lat=17.06409 
|long=-96.72082 
|www=https://lasquinceletras.mx/
|adres=Calle de Mariano Abasolo 300
|wskazówki=
|telefon=+52 951 514 376
|email=
|fax= 
|dodatkowe informacje=Pon.-Sa 09ː00-22ː00, S 09ː00-19ː00. Niezły wybór moli tutaj.
}}

=== Ekskluzywnie ===
[[Plik:La biznaga camarones al ajillo y mole de tamarindo.jpg|thumb|Krewetki w sosie z tamaryndowca w La Biznaga]]
* {{listing
|name=Casa Oaxaca El Restaurante
|lat=17.06538 
|long=-96.72230 
|www=https://www.casaoaxacaelrestaurante.com/index.php
|adres=Calle Constitución 104A
|wskazówki=po drugiej stronie ulicy od Templo Santo Domingo i na tym samym dziedzińcu co Galleria Quetzalli
|telefon=+52 951 516 8531
|email=
|fax= 
|dodatkowe informacje=Pn-Sb 13:00-23:00 Nd 13:00-21:00. Jeśli chcesz zaszaleć na posiłku, którego nie znajdziesz w innych restauracjach w Oaxaca, Casa Oaxaca pasuje do rachunku. Poproś o stolik na dachu i ciesz się 5-daniowym menu degustacyjnym za 32 USD za osobę. Podaruj sobie zupę kukurydzianą, świeżą rybę z marmoladą pomidorową i soczystymi sorbetami. Lista win jest przyzwoita z kilkoma doskonałymi hiszpańskimi winami i dobrymi lokalnymi opcjami. W tym samym miejscu co hotel Casa Oaxaca znajduje się inna restauracja Casa Oaxaca.
}}
* {{listing
|name=Casa Oaxaca Reforma
|lat=17.0770 
|long=-96.7136 
|www=https://casaoaxacareforma.com/
|adres=Jazmines 518
|wskazówki=Reforma
|telefon=+52 951 502 6017
|email=
|fax= 
|dodatkowe informacje=Pn-Sb 07:45-19:00 Nd 10:00-18:00. Tradycyjna kuchnia Oaxaca autorstwa szefa kuchni Alejandro Ruiz Olmedo z Casa Oaxaca El Restaurante, ale w nieco bardziej przystępnych cenach.
}}
* {{listing
|name=La Biznaga
|lat=17.06644 
|long=-96.72453 
|www=https://m.facebook.com/biznagaoaxaca/
|adres=Manuel García Vigil 512
|wskazówki=
|telefon=+52 951 516 1800
|email=
|fax= 
|dodatkowe informacje=Pn-Cz 13:00-22:00, Pt-Sb 13:00-23:00. Zjedz obiad na zadaszonym dziedzińcu otoczonym sztuką i bezprzewodowymi internautami. Ceny są rozsądne za kreatywną kuchnię Oaxaca, a obserwowanie ludzi to bonus.
}}
* {{listing
|name=La Toscana
|lat=17.06822 
|long=-96.71675 
|www=
|adres=Calle 5 de Mayo 614
|wskazówki=Col Jalatlaco
|telefon=+52 951 513 8742
|email=latoscanadeoaxaca@gmail.com
|fax= 
|dodatkowe informacje=Pn-Ś 14:00-24:00, Cz-Sob 14:00-00:30, Nd 14:00-18:00. Najlepiej wziąć taksówkę do tej restauracji ze względu na lokalizację na uboczu. Podają najlepsze martini w Oaxaca i pyszne owoce morza we włoskim stylu.
}}
* {{listing
|name=Los Danzantes Oaxaca
|lat=17.06511 
|long=-96.72395 
|www=http://www.losdanzantes.com/
|adres=Calle Macedonio Alcalá 403
|wskazówki=
|telefon=+52 951 501 1184
|email=rpoaxaca@losdanzantes.com
|fax= 
|dodatkowe informacje=Nie-Ś 13:00-22:00, Cz-Sob 13:00-23:30. Wygodna i autentyczna mieszanka Oaxacan i nowoczesnej restauracji, jedzenie jest świetne. To pięknie zaprojektowana restauracja. Trochę drogo, ale zdecydowanie warto ze względu na atmosferę i jakość jedzenia. Wspaniale jest wypić drinka w nocy. Sieć 145 M$ i więcej.
}}
* {{listing
|name=Marco Polo
|lat=17.06890 
|long=-96.71877 
|www=https://m.facebook.com/MarcoPolo1254CocinadelMar/
|adres=Pino Suárez 806
|wskazówki=obok Paseo Juárez
|telefon=+52 951 513 4308
|email=tocagz@yahoo.com.mx
|fax= 
|dodatkowe informacje=Śr-Pn 08:00-12:00, 13:00-18:30. Słynący z owoców morza Marco Polo jest lokalnym faworytem. Spróbuj ceviche i piwa z chili.
}}

== Picie ==
Oaxaca słynie z co najmniej dwóch napojów: Mezcal i gorącej czekolady. Stan ma również dobrze prosperujący przemysł kawowy. Poza kilkoma wyjątkami, większość kawiarni jest nieczynna w niedzielę.
[[Plik:Elaboración de mezcal - Alambique y destilador.jpg|thumbnail|right|Fabryka Mezcal w Teotitlan del Valle]]

=== Mezcalerie ===
* {{Znacznik|'''Casa de Mezcal'''|17.05887 |-96.72610 |typ=bar|url=|kolor=000000|treść=}}'''Casa de Mezcal''', Miguel Cabrera, na południe od Zócalo. Lokalny bar serwujący kilka mezcale, piwo butelkowe i inne napoje
* {{Znacznik|'''Los Amantes Mezcalería'''|17.0656 |-96.7243 |typ=bar|url=|kolor=000000|treść=}}'''Los Amantes Mezcalería''', Ignacio Allende 107. Urocza, ale droga mezcaleria w pobliżu Tempo de Santo Domingo z wysokiej jakości mezcalem i gitarzystą.

=== Kawiarnie ===
* {{Znacznik|'''Café Kioo'''|17.06554 |-96.72489 |typ=bar|url=|kolor=000000|treść=}}'''Café Kioo''', 09-D Garcia Czuwanie. Ma wifi i gniazdka elektryczne i jest otwarty w niedziele.
* {{Znacznik|'''Café Los Cuiles'''|17.06470 |-96.72335 |typ=bar|url=|kolor=000000|treść=}}'''[https://m.facebook.com/pages/category/Coffee-Shop/Cafe-Los-Cuiles-214466495258117/ Café Los Cuiles]''', Labastida 115, ☏ +52 951 514 8259, pabloshep@hotmail.com. Codziennie 08:00-22:00. Dobra kawa, darmowe Wi-Fi, miła obsługa, dobra atmosfera. Spróbuj Café Oaxaqueña (lekko słodkie, z cynamonem. Mniam! Umiarkowane.
* {{Znacznik|'''Coffee Beans'''|17.06492 |-96.72282 |typ=bar|url=|kolor=000000|treść=}}'''Coffee Beans''', 5 de Mayo 400. Przytulna kawiarnia i bar sprzedające różne piwa i duży wybór kaw, w tym różne smaki zarówno na ciepło, jak i na zimno w przyzwoitych cenach 16 M$ za piwo, 12 M$ za kawę i trochę więcej smakowe). Nie ma Wi-Fi.
* {{Znacznik|'''Lobo Azul Café'''|17.05937 |-96.72418 |typ=bar|url=|kolor=000000|treść=}}'''[https://www.facebook.com/Lobo.Azul.Coffee.Roaster Lobo Azul Café]''', Armenta y López 120, ☏ +52 951 501 0335, Loboazulroasters@gmail.com. Pn-Cz 08:00-22:00, P So 09:00-23:00, Nd 09:00-22:00. Popularny wśród studentów, ze ścianami pokrytymi rewolucyjnymi plakatami. Palą własne ziarna kawy, a także serwują doskonałe śniadania i lunche, w tym szereg opcji wegetariańskich. Darmowe wifi.

=== Czekolada ===
Na wschodnim krańcu ulicy Mina (2 przecznice na południe od Zócalo) znajduje się kilka sklepów z czekoladą, w których można skosztować próbek. Niektóre z nich mają również kawiarnie z tyłu, w których można wypić kilka rodzajów gorących czekoladek. Niektóre mają darmowe Wi-Fi.

* {{Znacznik|'''La Capilla'''|16.9549 |-96.7555 |typ=bar|url=|kolor=000000|treść=}}'''La Capilla''', Carretera Oaxaca-Zaachila (''Zaachila, 10 km na południowy zachód od centrum Oaxaca''). Doskonałe miejsce do jedzenia, mają mole i różne typowe posiłki warte podróży do Zaachila.

=== Bary ===
Oaxaca nie słynie z życia nocnego i, z wyjątkiem Zócalo i jego okolic, ulice mogą być dość puste późną nocą. Wokół Templo de Santo Domingo znajduje się kilka barów na dachu, z których roztaczają się wspaniałe widoki, szczególnie o zachodzie słońca. Inne bary i kluby nocne są rozrzucone po całym centrum miasta.

* {{Znacznik|'''Cantina Salón de La Fama'''|17.0650 |-96.7260 |typ=bar|url=|kolor=000000|treść=}}'''Cantina Salón de La Fama''', C. Porfirio Diaz 115. Pn-Sb 12:00-00:00. Niezwykle lokalny bar ze świetną obsługą i czasami przezabawnymi dziełami sztuki. Muzyka lokalna na żywo, jeśli masz szczęście.
* {{Znacznik|'''Archivo Maguey'''|17.0634 |-96.7266 |typ=bar|url=|kolor=000000|treść=}}'''Archivo Maguey''', Śr. José María Morelos 509. Śr 15:00-23:00, Czw 15:00-00:00 P-Nd 15:00-01:00. Popularny bar, który późno w nocy graniczy z klubem nocnym. Zawiera ukryty bar i balkon znajdujący się za niezbyt tajną ruchomą biblioteczką. Okładka 30M$.

== Festiwale, imprezy ==
* '''Festiwal Guelaguetza'''. Lipiec. Guelaguetza podkreśla tradycyjne praktyki różnych rdzennych kultur ze stanu Oaxaca. Główne dni to poniedziałki po 16 lipca (Święto Św. Carmen). Termin Guelaguetza, najważniejszy zwyczaj ludu Oaxaca, wywodzi się od Zapoteckiego terminu „guendalezaa”, co oznacza „ofiarowanie, prezentowanie, spełnienie”, ponieważ w czasach kolonialnych bogata hiszpańska elita miała prawo do otrzymania pierwszego i najlepszego zbiorów zebranych przez rdzenną ludność. 
* '''Día de Muertos''' (''Dzień Zmarłych''). 31 października - 2 listopada. Meksykańskie święto, które odbywa się na oświetlonych świecami miejskich cmentarzach. Day of the Dead (Q309256) w Wikidanych Day of the Dead w Wikipedii (aktualizacja lut 2015 | edytuj)
* '''Noche de Rábanos''' (''Noc rzodkiewek'') (Zócalo). 23 grudnia. Jeśli zdarzy ci się być w Oaxaca 23 grudnia, nie będziesz chciał przegapić tego niezwykłego festiwalu. Zawodnicy tworzą sceny z rzeźbionych rzodkiewek. To długa tradycja w Oaxaca i została zapoczątkowana jako formalny konkurs w 1897 roku.

== Noclegi ==
Wiele miejsc noclegowych można znaleźć za pośrednictwem standardowych stron rezerwacji hotelowych, takich jak Booking.com, oraz agencji rezerwacji on-line Airbnb. Na booking.com musisz wybrać '''Oaxaca de Juárez'''. Kiedy lepiej poznasz miasto, możesz zdecydować, że niektóre obszary są dla Ciebie bardziej pożądane niż inne i możesz szukać w tych dzielnicach miejsc noclegowych. Niektóre obszary są bardziej ruchliwe i bardziej hałaśliwe, a niektóre wymagają krótkiego spaceru do centrum miasta, gdzie możesz spędzić trochę czasu.

Ceny mogą znacznie wzrosnąć w szczycie sezonu i trudno jest w tym czasie zarezerwować pokoje. Święta narodowe i święta religijne są również bardzo ruchliwe. Tanie hostele można znaleźć za około 200 M$ za noc (marzec 2022).
[[Plik:Catedral Metropolitana Oaxaca de juarez.jpg|thumb|Katedra Metropolitalna]]

=== Oszczędnie ===
* {{Znacznik|'''Casa Angel Youth Hostel'''|17.0678 |-96.7263 |typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''[https://www.casaangelhostel.com/ Casa Angel Youth Hostel]''', Tinoco y Palacios 610, ☏ +52 9515142224, casaangelhostel@hotmail.com. Zameldowanie: 14:00, wymeldowanie: 12:00. Casa Angel to odrestaurowany dom w centrum miasta, który tworzy stylowy hostel dla turystów z plecakami, położony 4 przecznice od światowej sławy kościoła Santo Domingo, w pobliżu głównych atrakcji Oaxaca. Oferuje niedrogie i stylowe zakwaterowanie dla swoich gości w 3, 4 i 10 osobowych pokojach wieloosobowych. Casa Angel posiada również taras na dachu (grillowanie co tydzień), wspólny obszar z TV i DVD, w pełni wyposażoną kuchnię, darmowe komputery i Wi-Fi, szafki i pyszne darmowe śniadanie każdego ranka.
* {{Znacznik|'''Hostal Central'''|17.0623 |-96.7322 |typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''Hostal Central''', Huzares 103, ☏ +52 951 205 6808. Zameldowanie: 14:00, wymeldowanie: 11:00. Wysoko oceniany hostel słynący z niesamowitych śniadań i obsługi klienta. Znajduje się kilka przecznic na zachód od Centro Histórico. Oferuje pokoje wieloosobowe typu basic i premium, a także pokoje prywatne. Nie hostel imprezowy, ale z pewnością hostel towarzyski.
* {{Znacznik|'''Hotel Eclipse'''|17.06103 |-96.72944 |typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''[https://www.facebook.com/Hotel-Eclipse-730351380318132/ Hotel Eclipse]''', Calle Valeria Trujano 414 (''około 3 przecznice na zachód od zocalo''), ☏ +52 951 516 9049. Dzieli ścianę z identycznym hotelem. Wspólne kąpiele. Niektóre stawki godzinowe, aby dać wyobrażenie o budżecie. W ogóle nie czyste!. 250 M$ i więcej.
* {{Znacznik|'''La Villada Inn Hostel'''|17.0940 |-96.7235 |typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''[http://www.lavillada.com/ La Villada Inn Hostel]''', Felipe Angeles, 204 (''Ejido Guadalupe Victoria, 15 minut jazdy taksówką od Zocalo''), ☏ +52 951 518 6217. Rodzinna posiadłość, dobrze wykonana eko-konstrukcja, relaksujące otoczenie i wspaniały widok na okoliczne pasma górskie z duży basen. 200 M$ za akademik.
* {{Znacznik|'''Oaxaca Campground'''|17.03095 |-96.59902 |typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''Oaxaca Campground''', Camino Villa Alta, San Francisco Lachigolo (''18 km od centrum Oaxaca''), ☏ +52 951 216-5426, numer bezpłatny: +52 863 232-5030, oaxacacampground@gmail.com. Zameldowanie: o każdej porze, wymeldowanie: 14:00. Kemping jest ogrodzony i bezpieczny z równymi kempingami, czystymi toaletami i gorącymi prysznicami. Darmowe wifi. Pełne i częściowe podłączenia do kamperów dowolnej wielkości. Zwierzęta są mile widziane i dostępna jest opieka nad zwierzętami, dzięki czemu możesz swobodnie odkrywać. W odległości spaceru znajduje się park wodny z basenem olimpijskim. 250 M$.

=== Umiarkowanie ===
[[Plik:Teotitlan del Valle - elaboración de textiles 02.jpg|thumbnail|right|Wystawa tkactwa w Teotitlan del Valle]]
* {{Znacznik|'''Casa Arnel'''|17.0676 |-96.7159 |typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''[http://casaarnel.com.mx/ Casa Arnel]''', Aldama 404, Colonia Jalatlaco (''w Jalatlaco, 3/4 mili od Zocalo, w pobliżu dworca autobusowego 1. klasy''), ☏ +52 951 5152856. Prowadzony przez wspaniałą rodzinę. Dużo papug w cudownym ogrodzie. Ładny taras z widokiem na kościół San Matias. Śniadanie w części wspólnej (extra). 450-800 M$.
* {{Znacznik|'''Casa de las Bugambilias'''|17.06475 |-96.72184 |typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''[https://lasbugambilias.com/ Casa de las Bugambilias]''', Reforma 402, ☏ +52 951 516 1165, bugambilias@lasbugambilias.com. Dziewięciopokojowy pensjonat, w którym mieści się również restauracja La Olla. Bezpłatne rozmowy międzymiastowe do wielu miejsc, w tym do USA, Kanady i Europy Zachodniej (z wyjątkiem telefonów komórkowych). Wi-Fi i komputer dla gości. 872-1 544 M$.
* {{Znacznik|'''Casa de los Ángeles'''|17.0738 |-96.7212 |typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''[https://casa-de-los-angeles-bb.business.site/ Casa de los Ángeles]''', 2a. Privada de M. Alcala nr 207, ☏ +52 951 515-9609. Mały i kameralny rodzinny pensjonat oferujący nocleg i śniadanie. Wygodna, spokojna lokalizacja, doskonałe jedzenie i serdeczna gościnność. 390 M$ i więcej ze śniadaniem.
* {{Znacznik|'''Casa de Los Frailes Hotel'''|17.06546 |-96.72146 |typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''Casa de Los Frailes Hotel''', Constitución 203, Col. Centro, ☏ +52 951 513 6670. Klimatyzowane apartamenty wyposażone w telewizję kablową, prywatną toaletę i łazienkę. Niektóre z jego udogodnień i usług to sala fitness, taras, kawiarnia, budzenie i dostęp do Internetu. 1170,90 M$ i więcej.
* {{Znacznik|'''Casa de Mis Recuerdos'''|17.06575 |-96.71942 |typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''[https://lacasademisrecuerdos.com/ Casa de Mis Recuerdos]''', Pino Suarez 508, ☏ +52 951 515 56 45. Mały pensjonat z pięknym dziedzińcem i pysznymi posiłkami. Wiele pokoi znajduje się na ulicy, więc weź ze sobą zatyczki do uszu. 673 M$.
* {{Znacznik|'''Hotel Aitana'''|17.06511 |-96.72807 |typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''[https://www.hotelaitanaoax.com/ Hotel Aitana]''', Manuel Sabino Crespo, 313, ☏ +52 951 514 3788. W XVIII-wiecznym budynku z tradycyjnym wyposażeniem
* {{Znacznik|'''Hotel Abu'''|17.06353 |-96.72354 |typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''[https://www.hotelabu.com/index.php/en/ Hotel Abu]''', Murguia 104 płk Centro, ☏ +52 951 516 4900, reservaciones@hotelabu.com. Zameldowanie: 15:00-24:00, wymeldowanie: 13:00. Wszystkie pokoje wyposażone są w Wi-Fi, podwójne/king łóżko i sejf. Restauracja/kawiarnia, centrum biznesowe, sala konferencyjna, pralnia i pralnia chemiczna. 56 USD i więcej.
* {{Znacznik|'''Hostal los Girasoles'''|17.08819 |-96.70056 |typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''Hostal los Girasoles''', José María Morelos 905, Centro, ☏ +52 951 516 0518. Zameldowanie: 24 godziny, wymeldowanie: 24 godziny. Tak jak wynajmowanie pokoju u rodziny Oaxaqueño. Mama, tata, dziadek i syn prowadzą ten mały hostel. Prywatne pokoje (z prywatną łazienką) i dorms. Prysznic jest powszechny. Zjedz z rodziną za 30 M$ (umie gotować!) Wi-Fi we wszystkich pokojach. Absolutna kradzież, biorąc pod uwagę, że jesteś traktowany jak członek rodziny 250 M$ i więcej
* {{Znacznik|'''La Noria Centro Histórico Hotel Boutique'''|17.06031 |-96.72296 |typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''[https://www.lanoria.com/ La Noria Centro Histórico Hotel Boutique]''', Miguel Hidalgo #918, Centro, ☏ +11 52 951 501 5400. Oferuje 24 klimatyzowane pokoje, z których wszystkie wyposażone są w telewizję kablową, prywatną toaletę i łazienkę oraz zestaw do parzenia kawy i herbaty. Niektóre z jego udogodnień to Wi-Fi w recepcji, wycieczki z przewodnikiem i wypożyczalnia samochodów oraz restauracja Asuncion (serwująca dania kuchni lokalnej, otwarta 07:00-23:00). 940 M$ i więcej.
* {{Znacznik|'''Hotel Las Mariposas'''|17.06574 |-96.74217 |typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''[https://www.lasmariposas.com.mx/ Hotel Las Mariposas]''', Pino Suarez 517, ☏ +52 951 515-5852, ventas@lasmariposas.com.mx. Rodzinny hotel, B&amp;B i apartamenty typu studio tylko 2 przecznice od kościoła Santo Domingo. Pokoje przy tylnym dziedzińcu są wyjątkowo ciche, co jest niezwykłe w Oaxaca. Obejmuje śniadanie kontynentalne z doskonałą kawą. 605 M$ i więcej
* {{Znacznik|'''Hacienda La Noria'''|17.05191 |-96.72003 |typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''Hacienda La Noria''', Avda Eduardo Mata 1918, ☏ +52 951 501 7400, numer bezpłatny: 01 800 202 3924, hacienda@lanoria.com.mx. Zameldowanie: 14:00, wymeldowanie: 13:30. Dysponuje on restauracją i odkrytym basenem oraz bezpłatnym bezprzewodowym dostępem do Internetu w pomieszczeniach ogólnodostępnych. 714 M$ i więcej.
* {{Znacznik|'''Parador San Agustin Hotel'''|17.06024 |-96.7238 |typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''Parador San Agustin Hotel''', Armenta y Lopez 215, ☏ +52 951 516 2022, e-mail@paradorsanagustinoaxaca.net. Zameldowanie: 13:00, wymeldowanie: 11:30. Luksusowy hotel z restauracją na miejscu i bezpłatnym parkingiem. 36 USD+.

=== Ekskluzywnie ===
* {{Znacznik|'''Quinta Real'''|17.06400 |-96.72276 |typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''[https://www.caminoreal.com/en/quintareal/quinta-real-oaxaca Quinta Real]''', 300 Cinco de Mayo, ☏ +52 951 132 4212. Zameldowanie: 15:00, wymeldowanie: 12:00. W dawnym klasztorze około 5 łaskawych dziedzińców. Może wydawać się trochę korporacyjny, z przyjęciami weselnymi i innymi funkcjami, a mariachi bezlitośnie brzdąkają po jajkach śniadaniowych. Ale po prostu piękny, w odległości krótkiego spaceru od wszystkich atrakcji miasta. Parkowanie samochodu z obsługą 175 M$ za dzień lub część.
* {{Znacznik|'''Hacienda Los Laureles'''|17.10447 |-96.71105 |typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''Hacienda Los Laureles''', C/ Hidalgo 21 (''obszar mieszkaniowy San Felipe del Agua''), ☏ +52 951 501 5300, bookings@hotelhaciendaloslaureles.com. Zameldowanie: 15:00, wymeldowanie: 12:00. Historyczny luksusowy hotel w cichej dzielnicy mieszkalnej z 23 pokojami i apartamentami, tradycyjną meksykańską architekturą, spa i restauracją. Oferuje klimatyzowane pokoje, z których wszystkie wyposażone są w telewizję satelitarną, luksusową łazienkę z lustrem i suszarką do włosów oraz dwa telefony i port danych. Petit Spa, basen z jacuzzi i centrum biznesowe z Wi-Fi. Najlepsze ceny na stronie zaczynają się od 2886 M$.
* {{Znacznik|'''Hotel de la Parra'''|17.06002 |-96.72426 |typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''[https://hoteldelaparra.com/ Hotel de la Parra]''', Vicente Guerrero 117 (''Centro''), ☏ +52 951 514 1900, reservaciones@hoteldelaparra.com. Kolonialna rezydencja przekształcona w hotel, który oferuje zakwaterowanie w stylu pueblo i basen, a także restaurację na miejscu. Zwierzęta akceptowane, bezpłatny bezprzewodowy dostęp do Internetu w miejscach publicznych. 145 USD i więcej.
* {{Znacznik|'''Hostal CasAntica'''|17.06324 |-96.72603 |typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''Hostal CasAntica''', Av. Morelos #601 Col. Centro, ☏ +52 951 516 2673. Dawny XVI-wieczny klasztor.
* {{Znacznik|'''Los Pilares Hostal'''|17.06604 |-96.71695 |typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''[https://www.lospilareshotel.com/ Los Pilares Hostal]''', Curtidurías 721-A (''Barrio de Jalatlaco''), ☏ +52 951 518 7000, +52 951 518 6998, reservaciones@lospilareshotel.com. Zameldowanie: 14:00-00:00, wymeldowanie: 11:00-12:00. Pokój jednoosobowy, standardowy dwuosobowy, standard king i master suite z klimatyzacją, telewizją satelitarną i telefonem. Basen, bezpłatny bezprzewodowy dostęp do Internetu, obsługa pokoju i biuro informacji turystycznej. Podwaja 1,435 M$+.
* {{Znacznik|'''Suites Bello Xochimilco'''|17.07370 |-96.72042 |typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''Suites Bello Xochimilco''', 2A Cerrada de Alcalá 223 (''Xochimilco''), ☏ +52 951 132 4212. Zameldowanie: 15:00, wymeldowanie: 13:00. Pięć apartamentów z trzema sypialniami i jeden apartament z dwiema sypialniami. Darmowe Wi-Fi w całym hotelu, zwierzęta akceptowane. 1628 mln USD i więcej.
* {{Znacznik|'''Hotel con Corazón'''|17.06425 |-96.73229 |typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''[https://www.hotelconcorazon.com/ Hotel con Corazón]''', División Oriente 129, Santa María del Marquesado, ☏ +52 951 427 7384. Oferuje spokojną atmosferę z pokojami z widokiem na zielony dziedziniec z basenem i restauracją. Najlepsze jest to, że część dochodów hotelu jest przeznaczona na finansowanie lokalnej edukacji dzieci i innych programów społecznych. 1625 M$.

== Kontakt ==
Oaxaca ma dobrą łączność 4G i LTE w całym mieście. Turyści zazwyczaj kupują kartę SIM od Telcel, największego meksykańskiego przewoźnika, a w centrum miasta znajduje się kilka lokalizacji Telcel.

== Bezpieczeństwo ==
Oaxaca jest bezpiecznym miastem według meksykańskich standardów, chociaż rabunki nie są nieznane. Niektóre ulice wychodzące z Centro Histórico stają się w nocy całkiem ciemne. Jeśli cel podróży jest daleko, rozważ skorzystanie z taksówki. Obszar między Centro Histórico a Cerro de Fortin (wzgórze z amfiteatrem) ma złą reputację, ale nie jest wyjątkowo niebezpieczny.

Kieszonkowcy są powszechni na Mercado de Abastos. Ogranicz kosztowności, które nosisz ze sobą podczas zwiedzania rynku i unikaj tłumów (jeśli możesz).

== Zdrowie ==
Jedzenie uliczne w Oaxaca jest obfite i pyszne, ale jest ryzykowne. Jedną z opcji jest unikanie ulicznego mięsa i trzymanie się dań wegetariańskich, chociaż w żadnym wypadku nie jest to strategia niezawodna. Innym jest podróżowanie z odpowiednim zapasem środka przeciwbiegunkowego, takiego jak Immodium/loperimid (można go również łatwo uzyskać w lokalnej aptece; poproś o „loperimida”). W najgorszym przypadku poproś mieszkańca, aby skierowało cię do lokalnego lekarza, który może przepisać antybiotyki lub inne leki za darmo lub za śmiesznie niską opłatą.

== Informacje turystyczne ==
* {{Znacznik|Informacja turystyczna|17.06657 |-96.72409 |typ=atrakcja}}'''Informacja turystyczna''' (''Módulo de Información Secretaría de Turismo del Gobierno del Estado de Oaxaca''), Plazuela del Carmen Alto 109. Darmowe mapy, informacje i inne ciekawe miejsca w stanie Oaxaca.

=== Konsulaty ===
* [[Plik:Flag of Canada.svg|20px]] '''Kanada''', Pino Suarez # 700 - 11B, Colonia Centro, 68000, Oaxaca, Oax., ☏ +52 951 513-3777, oaxaca@international.gc.ca. Agencja Konsularna Kanady; Udziela pomocy w przypadku zagubionych paszportów, nagłych wypadków medycznych (komunikacja) i trudności prawnych w Meksyku. 
* [[Plik:Flag of the United States.svg|20px]] '''Stany Zjednoczone''', C/ Macedonio Alcalá 407, Office 20, ☏ +52 951 514 3054, +52 951 516 2853, faks: +52 951 516 2701, ConAgencyOaxaca@state.gov. Pn-Cz 10:00-15:00.

=== Biblioteki ===
[[Plik:Biblioteca Pública Municipal de Oaxaca de Juárez.JPG|thumb|Biblioteca Pública]]
* '''[https://www.oaxlibrary.org/ Oaxaca Lending Library]''', Pino Suarez 519, ☏ +52 951 518 7077, library@oaxlibrary.org. Pn-Pt 10:00-14:00, 16:00-19:00; sob 10:00-13:00; zamknięte w święta państwowe. Jedna z najstarszych, nieprzerwanie działających bibliotek anglojęzycznych w Meksyku, z kolekcją 20 000 książek i ponad 450 członkami, oferuje zajęcia, wycieczki i doświadczenia wolontariackie. Odwiedzający mogą kupić bardzo pomocną mapę autobusową za 40 M$, a także dołączyć co miesiąc, aby cieszyć się pełnymi przywilejami bibliotecznymi. 200 M$ (1 miesiąc członkostwa), 300 M$ (2 miesiące), 350 M$ (3 miesiące). 
* '''[http://bpcoaxaca.blogspot.com/ Biblioteca Pública Central de Oaxaca]''' (''Centralna Biblioteka Publiczna''), Macedonio Alcalá 200 (''na rogu Morelos''), ☏ +52 951 516 1853, +52 951 516 4128. Pn-Pt 09:00-20:00. W pięknym, przebudowanym XVII-wiecznym budynku mieszczącym publikacje o Oaxaca (po hiszpańsku). W czytelni znajduje się również wiele gazet w języku hiszpańskim. W bibliotece odbywa się również wiele wydarzeń kulturalnych. 
* '''Biblioteca Infatil de Oaxaca''', Jose Lopez Alavez 1342, bs.difusion@gmail.com. Pn-Nd 10:00-19:00. Biblioteka dla dzieci z bardzo ciekawym projektem architektonicznym, którą warto odwiedzić tylko po to, aby zobaczyć. wolny.

=== Pieniądze ===
Waluty innych krajów można wymieniać na peso w bankach lub różnych kantorach, które są dość powszechne w centralnej części miasta. Warto rozejrzeć się za najlepszymi kursami wymiany. Może się okazać, że banki oferują lepsze stawki, ale mogą być nieco mniej wygodne w obsłudze. Na przykład banki mogą wymagać kserokopii twojej głównej strony paszportowej, którą będziesz musiał dostać w punkcie kserograficznym za mniej więcej peso, i mogą mieć dłuższe kolejki. Ich lepszy kurs wymiany może sprawić, że będzie to opłacalne, zwłaszcza jeśli wymieniasz większe kwoty.

Osoby pracujące w tych firmach prawdopodobnie nie mówią po angielsku. Nie powinno to stanowić problemu, gdy dowiesz się, na czym polega ten proces. Upewnij się więc, że masz przy sobie paszport i zdaj sobie sprawę, że możesz potrzebować kserokopii paszportu, którą będą przechowywać.

* '''ScotiaBank''', Independencia 801, ☏ +52 951 501 5720. Dość ruchliwe miejsce w pobliżu Zocalo, które wydaje się mieć korzystne kursy wymiany.

== Gdzie dalej ==
Następnym miejscem pobytu może być...

=== Na południu ===
* '''Plaże wybrzeża Pacyfiku'''. Wybrzeże Pacyfiku w Oaxaca jest – lub przynajmniej kiedyś było – jedną z najlepiej strzeżonych tajemnic. Pacific Coast Backpacker Route zaczyna się w '''[[Puerto Escondido]]''' (260 km) i prowadzi przez '''[[Mazunte]]''', '''[[Zipolite]]''' i '''[[Huatulco]]'''. Z regionalnego centrum San Pedro Pochutla można również złapać autobus do '''[[Tapachula]]''' i dalej do '''[[Gwatemala|Gwatemali]]'''.

=== Na północnym zachodzie ===
* '''[[Puebla]]''' – 340 km
* '''[[Orizaba]]''' – 310 km
* '''[[Córdoba (Veracruz)|Córdoba]]''' – 340 km

=== Na wschodzie ===
* '''[[Tuxtla Gutiérrez]]''' z międzylądowaniem w '''[[Salina Cruz]]''' (280 km). Z Tuxtli do '''[[San Cristobal de las Casas]]'''

=== Samolotem ===
Z Oaxaca są bezpośrednie tanie loty, na przykład do '''[[Cancún]]''', '''[[Mérida (Meksyk)|Mérida]]''' i '''[[Meksyk (miasto)|Mexico City]]'''.

{{przewodnik}}
{{Jest w|Oaxaca_(stan)}}

[[Kategoria:Meksyk]]</text>
      <sha1>k5r69cruiplcdbao2e2itnq0c45dzys</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Piacenza</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1890</id>
    <revision>
      <id>157774</id>
      <parentid>155592</parentid>
      <timestamp>2026-07-26T20:35:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Wcalenieja</username>
        <id>16948</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>&quot;w Wikipedii&quot; i &quot;w Wikidanych&quot;</comment>
      <origin>157774</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="53828" sha1="h8nz8vfyawyryj71gm26tpyztunskwe" xml:space="preserve">{{top-banner}}
{{Miejscowość infobox
 |nazwa            = Piacenza
 |nazwa oryginalna = 
 |widok            = Piazza_Cavalli_vista_aerea.jpg
 |opis             = 
 |herb             = Piacenza-Stemma.svg
 |mapa             = Map of comune of Piacenza (province of Piacenza, region Emilia-Romagna, Italy).svg
 |państwo          = [[Włochy]]
 |region           = [[Emilia-Romania]]
 |powierzchnia     = 118,24
 |wysokość         = 61
 |lud              = 102 600
 |prefiks          = 0523
 |kod pocztowy     = 29121-29122
 |www              = https://www.comune.piacenza.it/it
}}
'''Piacenza''' to miasto liczące około 100 000 mieszkańców, położone w regionie [[Emilia-Romania]] i będące stolicą prowincji o [[Prowincja Piacenza|tej samej nazwie]].

== Charakterystyka ==
Na prawym brzegu Padu jest najbardziej wysuniętym na zachód miastem w Emilii i najbardziej w ''Lombardii'', gdyż mocno przyciąga ją [[Mediolan]], który wygląda znacznie bardziej niż [[Bolonia]].

=== Geografia ===
Jej północne granice stanowią rejon Padu i [[Lodigiano]]; Dookoła rozciąga się żyzna dolina Padu, która wzięła nazwę [[Piacentino]] od miasta i [[Bassa Piacentina]] w pasie przybrzeżnym rzeki łącznie z miastem.

Znajduje się na prawym brzegu Padu, pomiędzy ujściami rzeki Trebbia na zachodzie i potokiem Nure na wschodzie. Około piętnastu kilometrów na południe pojawiają się zbocza wzgórz Piacenza, pierwsze odgałęzienia Apeninów Liguryjskich. Położenie geograficzne, na skrzyżowaniu [[Lombardia|Lombardii]], [[Liguria|Ligurii]] i Emilii, od zawsze determinowało jej strategiczno-wojskowe losy i czyniło z niej ważny węzeł autostradowy i kolejowy.

=== Klimat ===
Piacenza to miasto w Emilii-Romanii o najbardziej kontynentalnym klimacie, w związku z czym zimy są nieco ostrzejsze niż w innych miastach regionu, a opady są większe.

=== Historia ===
Kolonia rzymska założona w tym samym czasie co [[Cremona]], była ważnym łacińskim ośrodkiem kolonizacji doliny Padu podbitej przez legiony rzymskie. Przez Piacenzę przebiegała starożytna '''[[Via Postumia]]''', łącząca [[Genua|Genuę]] z [[Akwileja|Akwileą]]. Potężna gmina, posiadająca rozległy obszar wpływów; walczyła z Cremoną o dominację nad Padem; była pożądana i zdominowana przez Viscontiego i Sforzę; ostatecznie znalazła się we władzy Kościoła aż do powstania Księstwa Parmy i Piacenzy, które pisało jej historię aż do zjednoczenia.
[[Plik:Lalande, Joseph Jerome Le Français de – Voyage d'un françois en Italie, fait dans les années 1765 et 1766. Atlas, 1769 – BEIC 6417616 Piacenza.jpg|thumb|left|Piacenza. Płyta wzięta z ''Voyage d'un françois en Italie, fait dans les années 1765 i 1766. Atlas'', 1769]]

== Orientacja ==
Główne obszary miasta, które warto odwiedzić to:
[[Plik:Piazza Cavalli (Piacenza) 03.jpg|thumb|left|Piazza dei Cavalli]]
* {{Znacznik|'''Piazza dei Cavalli'''|45.05257683246841 |9.693349170132187|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''Piazza dei Cavalli''' — (''Piassa Caväi'') to XIII-wieczny plac, na którym stoi pałac gotycki, pałac gubernatora i kościół San Francesco i od którego zaczyna się Via XX Settembre. Swoją nazwę wzięła od dwóch posągów konnych przedstawiających Ranuccio i Alessandro Farnese, stworzonych przez Francesco Mochi da Montevarchi pomiędzy 1612 i 1628.

* {{Znacznik|'''Piazza Duomo'''|45.05090172654739 |9.697254442269442|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''Piazza Duomo'''

* {{Znacznik|'''Corso Vittorio Emanuele'''|45.049937771879044 |9.690274539067714|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''Corso Vittorio Emanuele'''

* {{Znacznik|'''Via XX Settembre'''|45.051753825948914 |9.695014093038294|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''Via XX Settembre''' — (''la Strä Dritta''), znana ze swoich balkonów z kutego żelaza, łączy Piazza Duomo i Piazza Cavalli, zgodnie z zwyczajem w średniowieczu, łącząc prostą drogą symbol władzy politycznej z władzą religijną. Zmieniono jej nazwę na via XX Settembre, aby zapoczątkować pamięć powszechną o podboju [[Rzym]]u przez Królestwo Włoch w 1870 roku. Jest to miejska ulica poświęcona zakupom w pełnym tego słowa znaczeniu, wraz z Corso Vittorio Emanuele (San Raimond lub, ostatnio, Curs). W niektórych okresach historycznych nazywano ją także ''Strä di Urévas'' (ulicą Złotników), ponieważ znajdowało się tam kilka sklepów złotniczych.
[[Plik:BET0458 59 60 tonemapped.jpg|thumb|left|Publiczna aleja spacerowa]]
* {{Znacznik|'''Publiczna aleja spacerowa'''|44.34033 |17.26721|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''Publiczna aleja spacerowa''' – zwana ''Facsal'' (lub ''Faxhall''): to wysadzana drzewami aleja o długości niecałe 2 km, zlokalizowana na fragmencie renesansowych murów miejskich. W cieniu wielowiekowych platanów i dominującej pozycji w porównaniu z otaczającymi miejscowościami, jest miejscem spacerów lub odpoczynku na licznych ławkach, którymi jest usiany. Zaczyna się od historycznego centrum (Corso Vittorio Emanuele II) i dociera do Piazzale della Libertà, niedaleko dworca kolejowego. Nazwa Facsal jest zniekształceniem nazwy Vauxhall Gardens w [[Londyn]]ie, ogrodów, których popularność wzrosła na początku XIX wieku do tego stopnia, że ​​stała się terminem ogólnym wskazującym wysadzane drzewami ogrody zlokalizowane w innych miastach.

* {{Znacznik|'''Via Taverna'''|45.0541255502169 |9.682675524075323|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''Via Taverna''' — (''Strä Alvä'' lub ''Strä Lvä''), wraz z pobliską Via Campagna, była jedną z najpopularniejszych dzielnic historycznego centrum, zamieszkaną przez ludzi skromnego pochodzenia. Tradycyjnie obszar ten był przez niezliczone pokolenia uważany za rezydencję mieszkańców Piacenzy, a w wyobraźni był miejscem par excellance charakteryzującym się specyfiką Piacenzy. Nazwa Strada Levata wzięła się stąd, że ulica znajdowała się wyżej niż inne sąsiednie ulice, takie jak Via Campagna.
[[Plik:001902 monumento alla lupa.JPG|thumb|Piazzale Roma]]
* {{Znacznik|'''Piazzale Roma'''|45.04744353051453 |9.705686437217036|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''Piazzale Roma''' – znana również jako ''La Lupa'', to stara brama w murach zwrócona w stronę Rzymu. Jego przydomek wywodzi się od monumentalnej kolumny umieszczonej pośrodku placu, na szczycie której wyrzeźbiona jest wilczyca, symbol Rzymu, z dziećmi Romulusem i Remusem, dzieło zamówione w 1938 roku dla upamiętnienia proklamacji Wiktora Emanuela III jako cesarz [[Etiopia|Etiopii]]. Znajduje się na południowym krańcu via Roma i via Scalabrini i wyznacza początek via Emilia.

* {{Znacznik|'''Piazza Borgo'''|45.053770932278105 |9.688977943554482|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''Piazza Borgo''' — plac zbudowany w czasach średniowiecza na zachód od granic starego rzymskiego miasta. Powstało około XI wieku w wyniku zjawiska urbanizacji, wraz z którym przybywały ze wsi masy chłopskie w nadziei znalezienia szczęścia w mieście. Nie znajdując w obwodzie starych rzymskich murów, budowali swoje domy poza obszarem miejskim, domy, które przyjęły nazwę przedmieścia, od której wzięła się wówczas nazwa placu. Od tego placu odchodzą Via del Castello, via Campagna i Taverna, trzy z ulic uznawanych przez mieszkańców Piacenzy za historyczne.

=== Dzielnice ===
Miejscowości Borghetto, Gerbido, I Vaccari, La Verza, Le Mose, Montale, Mortizza, Mucinasso, Pittolo, Roncaglia, San Bonico, Vallera są ośrodkami zamieszkałymi na terenie gminy Piacenza.

== Dojazd ==
=== Samolotem ===
Najbliżej położone są lotniska {{Znacznik|Port lotniczy Mediolan-Linate|45.449444|9.278333|typ=transport}}'''Linate''' ({{IATA|LIN}}) i {{Znacznik|Port lotniczy Mediolan-Malpensa|45.63|8.723056|typ=transport}}'''[[Port lotniczy Mediolan-Malpensa|Malpensa]]''' ({{IATA|MXP}}) ([[Mediolan]]) oraz {{Znacznik|Port lotniczy Parma|44.822222|10.295278|typ=transport}}'''Parma''' ({{IATA|PMF}}. Do Piacenzy można także dojechać z {{Znacznik|Port lotniczy Bolonia|44.535444|11.288667|typ=transport}}'''[[Port lotniczy Bolonia|Bolonii]]''' ({{IATA|BLQ}}) i {{Znacznik|Port lotniczy Bergamo-Orio al Serio|45.668889|9.700278|typ=transport}}'''[[Port lotniczy Bergamo-Orio al Serio|lotniska Orio al Serio]]''' ({{IATA|BGY}} w [[Bergamo]].

=== Koleją ===
{{Znacznik|Port lotniczy Bergamo-Orio al Serio|45.05202|9.70634|typ=transport}}'''Stacja Piacenza''', Piazzale Guglielmo Marconi. Stacja Piacenza położona jest na liniach kolejowych o znaczeniu krajowym dla połączeń północ-południe na linii [[Mediolan]]-[[Bolonia]].

=== Samochodem === 
W Piacenzy krzyżują się dwie ważne autostrady: [[Plik:Autostrada_A1_Italia.svg|22px]] Autostrada del Sole [[Mediolan]] – [[Bolonia]] i [[Plik:Autostrada_A21_Italia.svg|22px]]  [[Turyn]] – [[Brescia]].

=== Autobusem ===
Istnieje również połączenie autobusowe (patrz poniżej: ''SETA'') do [[Cremona|Cremony]]. {{Znacznik|Dworzec autobusowy|45.05205069643103|9.705466022128277|typ=transport}}'''Dworzec autobusowy''' znajduje się na placu przed stacją kolejową.

== Komunikacja ==
{{mapa | 45.050 | 9.690 | height=550 | width=550 | zoom=14|grupy=transport,zobacz,natura,jedzenie,bar,nocleg,atrakcja,zakupy,alarm,zdrowie,zabytek,kontakt,nauka,punkt,rower,parking,obszar}}
Historyczne centrum można zwiedzać pieszo.

=== Transportem publicznym ===
Po mieście można poruszać się autobusami miejskimi firmy [https://www.setaweb.it/ Seta], której terminal i kasa biletowa znajdują się na Piazza Cittadella (tel. +39 840 000 216).

=== Samochodem ===
Samochody można zostawić na różnych bezpłatnych, płatnych i strzeżonych parkingach zlokalizowanych przy wjeździe do miasta, przy bramach historycznego centrum oraz w historycznym centrum.

==== Parkingi darmowe ====
* {{Znacznik|'''Parking Viale Sant'Ambrogio'''|45.0542887 |9.7041145 |typ=parking|url=|kolor=00FF00|treść=}}'''Parking Viale Sant'Ambrogio''', Viale Sant'Ambrogio (''obok stacji''). 750 miejsc, ale często są pełne. 
* {{Znacznik|'''Parking przy stacji'''|45.0494617 |9.7076664 |typ=parking|url=|kolor=00FF00|treść=}}'''Parking przy stacji''' (''obok stacji''). 300 miejsc
* {{Znacznik|'''Parking Piazzale Milano/via Maculani'''|45.0579297 |9.6981007 |typ=parking|url=|kolor=00FF00|treść=}}'''Parking Piazzale Milano/via Maculani''', Piazzale Milano/via Maculani. 150 miejsc
* {{Znacznik|'''Parking przez Del Guazzo'''|45.0546395 |9.7013514 |typ=parking|url=|kolor=00FF00|treść=}}'''Parking przez Del Guazzo''', przez Del Guazzo. 100 miejsc
* {{Znacznik|'''Parking Via Anguissola'''|45.0570156 |9.6731501 |typ=parking|url=|kolor=00FF00|treść=}}'''Parking Via Anguissola''', Via Anguissola. 300 miejsc
* {{Znacznik|'''Parking szpitalny'''|45.0562367 |9.6783647 |typ=parking|url=|kolor=00FF00|treść=}}'''Parking szpitalny''', Via XXI Aprile. 240 miejsc
* {{Znacznik|'''Parking Viale Malta'''|45.0499083 |9.6839904 |typ=parking|url=|kolor=00FF00|treść=}}'''Parking Viale Malta''', Viale Malta. 450 miejsc

=== Rowerem ===
Poruszać się na dwóch kółkach można dzięki regionalnej usłudze wypożyczania rowerów „[http://www.mimuovoinbici.it/default.aspx Mi muovo in bici]” lub dzięki wypożyczalni rowerów działającej na stacji kolejowej przy Piazzale Guglielmo Marconi.

== Warto zobaczyć ==
=== Kościoły ===
[[Plik:Duomo (Piacenza), facciata 03.jpg|thumb|Katedra w Piacenzy]]
* {{zobacz
| name=Katedra |alt=Cattedrale di Santa Maria Assunta e Santa Giustina |  url= | email=cattedralepiacenza@gmail.com
| adres= | lat=45.05034 | long=9.697356 | wskazówki=
| telefon=+39 331 4606435 (informacja o muzeum), +39 0523 335154 (parafia) | tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Zbudowana w dwóch fazach, w latach 1122-1150 i 1202-1235 (lub według innych źródeł 1207-1250) w stylu romańskim z dodatkiem elementów gotyckich w drugiej fazie. Projekt budynku byłby dziełem Niccolò, z którym Wiligelmo również współpracował. We wnętrzu znajduje się kopuła z freskami z XVII wieku autorstwa Morazzone'a i Guercino. Pod koniec XVI wieku Camillo Procaccini i Ludovico Carracci ozdobili freski w prezbiterium i chórze: znaczna część ich dzieł została przeniesiona z pierwotnych miejsc podczas XIX-wiecznych renowacji. Pod czteroświetlną dzwonnicą zawieszona jest żelazna klatka zamówiona przez Ludovico il Moro w 1495 roku, co było czymś w rodzaju środka odstraszającego ówczesnych przestępców.
}}
[[Plik:Basilica di Sant'Antonino (Piacenza) - facciata, transetto nord, atrio del Paradiso e campanile 2022-08-08.jpg|thumb|left|Bazylika Sant'Antonino]]
* {{zobacz
| name=[http://www.sant-antonino.it/ Bazylika Sant'Antonino] |alt= |  url= | email=
| adres=Chiostri di Sant'Antonino 6 | lat=45.049627 | long=9.694845 | wskazówki=
| telefon= | tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Zbudowana w latach 350-375 w stylu romańskim, była kilkakrotnie przebudowywana, z czego ostatnia miała miejsce w latach 1915-1930 przez architekta Giulio Ulisse Arata. Posiada ośmiokątną dzwonnicę, krużganek z 1483 roku od strony południowej i wejście zwane Portico del Paradiso, zbudowane w 1350 roku przez Pietro Vago. Znajdują się w nim relikwie Antonina z Piacenzy, chrześcijańskiego męczennika zabitego w pobliżu Travo.
}}
[[Plik:Basilica di San Savino (Piacenza), facciata 06.jpg|upright|thumb|Bazylika San Savino]]
* {{zobacz
| name=[https://piacenzapace.it/davedere/basilica-di-san-savino/ Bazylika San Savino] |alt= |  url= | email=
| adres=Via G. Alberoni 35 | lat=45.050425 | long=9.701582 | wskazówki=
| telefon= | tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Zbudowana przez biskupa Sigifredo i konsekrowana w 1107 roku, znajduje się w miejscu, w którym w IV wieku naszej ery San Savino, drugi biskup Piacenzy, założył bazylikę. W XVIII wieku budowla została gruntownie przebudowana, zmieniając pierwotny styl romański poprzez dodanie sztukaterii i innych ozdób wewnątrz oraz przebudowę fasady w stylu neoklasycystycznym, co miało miejsce w 1721 roku.
}}
[[Plik:Basilica di San Francesco d'Assisi (Piacenza) - facciata 2 2022-08-08.jpg|150px|thumb|left|Bazylika San Francesco d'Assisi]]
* {{zobacz
| name=[https://piacenzapace.it/davedere/chiesa-di-san-francesco/ Bazylika San Francesco] |alt= |  url= | email=
| adres=via Sopramuro 46 | lat=45.05212 | long=9.69415 | wskazówki=
| telefon= | tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Został zbudowany w stylu gotyku lombardzkiego w latach 1278-1373. Na fasadzie znajdują się dwie przypory, rozeta, iglica i kilka iglic, po bokach znajdują się latające przypory; po prawej stronie pozostała część krużganków, po których pozostał portyk. Wewnątrz, ozdobiony freskami z XV i XVI wieku, ogłoszono przyłączenie miasta do Królestwa Sardynii w 1848 roku. Portal centralny bazyliki posiada u góry lunetę z płaskorzeźbą stygmatyzowanego św. Franciszka, a wewnątrz, na prawej ścianie obejścia płaskorzeźba przedstawiająca Rektora na krześle i braci, wykonana w warsztacie Giovanniego Antonio Amadeo około 1490 roku. Patriota Giuseppe Manfredi, przewodniczący Senatu Królestwa Włoch, zmarłego w 1918 roku, pochowany jest w bazylice.
}}
[[Plik:Basilica Chiesa di Sant Giovanni in Canale 1, Piacenza (14238707978).jpg|thumb|Bazylika San Giovanni in Canale]]
* {{zobacz
| name=[https://piacenzapace.it/davedere/chiesa-di-san-giovanni-in-canale/ Bazylika San Giovanni in Canale] |alt= |  url= | email=
| adres=via Croce 26 | lat=45.051719 | long=9.687919 | wskazówki=
| telefon= | tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Założona w 1220 przez dominikanów, została powiększona w połowie XVI w. o trzy przęsła; w tym samym okresie rozbudowano także chór. Wśród różnych pomników nagrobnych znajduje się malowany grobowiec, unikalny w Piacenzy, oraz duży sarkofag rodziny Scotti. Grobowiec Guglielmo da Saliceto z 1501 roku, znajdujący się w klasztorze, wskazuje na cechy stylu Amadeo.
}}
[[Plik:Basilica di Santa Maria di Campagna (Piacenza) 04.jpg|thumb|left|Bazylika Santa Maria di Campagna]]
* {{zobacz
| name=[https://piacenzapace.it/davedere/basilica-di-santa-maria-di-campagna/ Kościół Santa Maria di Campagna] |alt=Santuario della Madonna di Campagna |  url= | email=
| adres=piazzale delle Crociate | lat=45.0565 | long=9.6801 | wskazówki=
| telefon= | tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Budynek w stylu renesansowym, zbudowany w latach 1522-1528 według projektu Alessio Tramello w celu zastąpienia istniejącego wcześniej sanktuarium, znajduje się na Piazzale delle Crociate, tzw. dlatego, że tu podczas soboru w Piacenzy w marcu 1095 roku papież Urban II ogłosił pierwszej krucjaty, oficjalnie zakazanej na kolejnym soborze w Clermont. Pierwotnie był to krzyż grecki, później przekształcono go w odwrócony krzyż łaciński poprzez przedłużenie prezbiterium, które ukończono w 6 lat. Kopułę i dwie kaplice zdobią freski autorstwa Giovanniego Antonio Sacchiego, znanego jako Pordenone. Wewnątrz znajdują się dzieła Galeazzo, Antonio, Giulio i Bernardino Campi, Camillo Procaccini, Guercino i Malosso. Zawiera również dwa organy piszczałkowe wykonane przez Serassi z Bergamo. Większy, mieszczący się przy cornu Epistolae, powstał w latach 1825-1838 według projektu organisty i kompozytora organowego ojca Davide da Bergamo. Zamiast tego w 1836 roku zbudowano mniejsze organy, umieszczone w nawie na piętrze, pierwotnie będące instrumentem „domowym” Serassi i umieszczone w bazylice w 1991 roku, pochodzące z Teatru Miejskiego.
}}
[[Plik:Chiesa di San Sisto (Piacenza), esterno 07.jpg|thumb|Kościół San Sisto]]
* {{zobacz
| name=[https://piacenzapace.it/davedere/chiesa-di-san-sisto/ Kościół San Sisto] |alt= |  url= | email=
| adres=Via San Sisto 9b | lat=45.057029 | long=9.692562 | wskazówki=
| telefon= | tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Renesansowa bazylika szczycąca się cennym drewnianym chórem z 1514. Zbudowana w XIV w. w miejscu, w którym wcześniej znajdowała się świątynia zbudowana w 874 na polecenie cesarzowej Angilbergi, żony Ludovico II Młodszego i jest pierwszym dziełem sakralnym architekta Alessio Tramello w jego dojrzałość. Mieści się w nim kopia arcydzieła Raffaello Sanzio, Madonny Sykstyńskiej: oryginał, stworzony dla kościoła w Piacenzy, został sprzedany przez benedyktynów w 1754 roku Augustowi III, królowi polskiemu i elektorowi Saksonii. Po zjednoczeniu Włoch zespół rozdzielono na dwie części: kościół pełniący w dalszym ciągu swą funkcję sakralną oraz klasztor zajmowany przez 2. Pułk Inżynierów Mostowych.
}}
* {{zobacz
| name=Kościół San Sepolcro |alt= |  url= | email=
| adres=Cantone S. Nazzaro 14 | lat=45.055371 | long=9.685049 | wskazówki=
| telefon= | tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Wykonane przez Alessio Tramello między XV a XVI wiekiem. Fasada posiada przypory i portal w stylu barokowym. Wewnątrz malarz Antonio Beduschi stworzył Męczeństwo św. Szczepana i Pietę. Być może nazwa pochodzi od pielgrzyma z Piacenzy, który wracając z nawiedzenia Grobu Świętego w Jerozolimie, kazał wybudować w 938 r. miejsce kultu, które następnie zostało zniszczone. W epoce napoleońskiej został przekształcony w szpital wojskowy i dopiero w 1903 roku został ponownie poświęcony na modlitwę.
}}
[[Plik:Chiesa di Sant'Agostino (Piacenza) - facciata 2022-08-08.jpg|thumb|Bazylika Sant'Agostino]]
* {{zobacz
| name=Bazylika Sant'Agostino |alt= |  url= | email=
| adres=Stradone Farnese | lat=45.047368 | long=9.692808 | wskazówki=
| telefon= | tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Pochodzi z XVI wieku i posiada granitową fasadę w stylu neoklasycystycznym, zaprojektowaną przez Camillo Morigię. Jest to jedyny kościół w mieście, który ma plan pięcionawowy. Na ścianach transeptu widoczne są fragmenty fresków Malosso. Zdekonsekrowany po epoce napoleońskiej, stał się siedzibą galerii poświęconej sztuce współczesnej
}}
* {{zobacz
| name=Kościół San Vincenzo |alt= |  url= | email=
| adres= | lat=45.049229 | long=9.6959 | wskazówki=
| telefon= | tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=
}}
* {{zobacz
| name=Kościół Benedyktynów |alt= |  url= | email=
| adres=Via Benedettine | lat=45.053496 | long=9.700474 | wskazówki=
| telefon= | tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Zbudowany w latach 1677-1681 przez Domenico Valmaginiego na zlecenie Ranuccio II Farnese. Pierwotnie część zespołu klasztornego, zamkniętego w 1810, później stała się własnością państwa.
}}
* {{zobacz
| name=Kościół San Lorenzo |alt= |  url= | email=
| adres= | lat= | long= | wskazówki=
| telefon= | tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Pochodzące z XIV wieku. Wewnątrz można było podziwiać freski z Cyklu Santa Caterina, dzieło mistrza lombardzkiego z kręgu Giovannino de' Grassiego, przeniesione do Muzeum Obywatelskiego mieszczącego się w Palazzo Farnese w XX wieku po dekonsekracji i użytkowaniu kościoła jako magazyn, schronienie i teatr.
}}
[[Plik:Oratorio di San Dalmazio (Piacenza) - facciata e lato sud-ovest 2022-08-08.jpg|thumb|left|Kościół San Dalmazio]]
[[Plik:Chiesa di San Donnino (Piacenza) - facciata e lato nord 2022-08-08.jpg|thumb|Kościół San Donnino]]
* {{zobacz
| name=Kościół San Dalmazio |alt= |  url= | email=
| adres=Via Bernardino Mandelli 23 | lat=45.054288 | long=9.693261 | wskazówki=
| telefon= | tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Poświęcony San Dalmazzo di Pedona kościół wraz z przylegającym do niego klasztorem tworzył zespół sakralny udokumentowany już w 1040 r., zbudowany na wcześniej istniejącym kościele, którego pozostałości w krypcie sięgają według historyków VII wieku jako zależność opactwa Val Tolla Został również zbudowany w VII wieku przez biskupa Piacenza Catarasino, dawniej francuskiego mnicha benedyktynów, i zarządzany był przez mnichów z opactwa San Colombano di Bobbio, pod którego wpływem i hegemonią upadła wówczas dolina Tolla . Kościół San Dalmazio, powstały jako przeorat opactwa, później stał się parafią. Zniesione w XIX wieku przez biskupa Giovanniego Battistę Scalabriniego, zostało wzniesione jako „oratorium książęce” przez Marię Luigię z Austrii 24 października 1826 r., a tytuł ten Karol III Burbon 3 lutego 1850 r. zastąpił tytułem „oratorium królewskiego” „. Bractwo Ducha Świętego jest odpowiedzialne za konserwację kościoła S. Dalmazio i przyłączonych do niego budynków, po darowiznie Marii Luigii z Austrii.
}}
[[Plik:Chiesa di Sant'Anna 4.jpg|thumb|left|Kościół Sant'Anna|150px]]
* {{zobacz
| name=Kościół San Donnino |alt= |  url= | email=
| adres=Largo Cesare Battist | lat=45.051578 | long=9.692731 | wskazówki=
| telefon= | tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Pochodzący z XII wieku, a następnie przebudowany w 1236 roku w stylu romańskim, ma fasadę przerobioną w 1889 roku przez Camillo Guidottiego.
}}
[[Plik:Chiesa di Sant'Eufemia (Piacenza) - facciata e lato nord 2022-08-08.jpg|thumb|Bazylika Sant'Eufemia]]
* {{zobacz
| name=Kościół Sant'Anna |alt= |  url= | email=
| adres=Via Scalabrini 83 | lat=45.047720 | long=9.702187 | wskazówki=
| telefon= | tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Zbudowany po raz pierwszy w XII wieku, a następnie przebudowany w 1334 roku, zachował wewnątrz drewnianą statuę San Rocco, dzieło Giovanniego Angelo Del Maino z 1534 roku.
}}
* {{zobacz
| name=Bazylika Sant'Eufemia |alt= |  url= | email=
| adres=Via Sant'Eufemia 27 | lat=45.055726 | long=9.691136 | wskazówki=
| telefon=+39 0523320304. | tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Również w stylu romańskim. W kościele tym pochowano szczątki biskupa Aldo Gabrielli z Gubbio, który poświęcił budowlę. Wewnątrz zachowała się postać kobieca, drewniana rzeźba z około 1516 roku, dzieło Giovanniego Angelo Del Maino.
}}
[[Plik:Chiesa di San Pietro Apostolo (Piacenza) - facciata 2022-08-08.jpg|thumb|left|Chiesa św Piotra|150px]]
[[Plik:Piacenza - chiesa di San Paolo Apostolo - facciata.jpg|150px|thumb|Kościół San Paolo]]
* {{zobacz
| name=[https://www.facebook.com/giovabrigi Kościół św. Brygidy irlandzkiej] |alt= |  url= | email=
| adres=Via Del Castello 2 | lat=45.053588 | long=9.688882 | wskazówki=
| telefon=+39 0523320304. | tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Poświęcony patronce Irlandii, Świętej Brygidzie, został założony w latach 826-850 jako klasztor benedyktyński Santa Brigida przez irlandzkiego biskupa San Donato z Fiesole, aby gościć irlandzkich pielgrzymów. Kościół wraz z przyległym ksenodochio, szpitalem i hospicjum pielgrzymkowym pod wezwaniem Zmartwychwstania Najświętszego wraz z różnymi dobytkami i dobrami został podarowany 20 sierpnia 850 opactwu San Colombano di Bobbio. Darowizna została potwierdzona w 862 r. w inwentarzu majątku Bobbio w Piacenzy, wzbogaconym przez cesarza Ludovico II o inne feudalne dobra i środki, w tym prawa do ropy i żelaza z dworu Soriasco w Santa Maria della Versa.
}}
* {{zobacz
| name=Kościół św. Piotra |alt= |  url= | email=
| adres=Via Giosuè Carducci | lat=45.052619 | long=9.696017 | wskazówki=
| telefon=+39 0523320304. | tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Odbudowany przez jezuitów w 1587 roku na szczycie istniejącego budynku sprzed 1000 roku. Obok kościoła stoi pałac kolegium jezuickiego, ukończony w 1593 roku, w którym obecnie mieści się biblioteka Passerini Landi.
}}
* {{zobacz
| name=Kościół San Paulo |alt= |  url= | email=
| adres=Via Francesco Torta 6 | lat=45.048186 | long=9.699932 | wskazówki=
| telefon=+39 0523320304. | tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Budynek w stylu barokowym, pochodzący z XVII wieku, na miejscu istniejącego wcześniej XIV-wiecznego miejsca kultu, które z kolei zastąpiło kościół sprzed 1000 roku. Kościół ma bardzo prostą fasadę, jednonawowe wnętrze z sześcioma bocznymi kaplicami. Dzieła zachowane w San Paolo to San Biagio uzdrawiające dziecko i San Biagio przyjęte do nieba przez Odkupiciela przez Giovanniego Evangelistę Draghiego. Roberta de Longe to Męczeństwo św. Błażeja. Madonna z Dzieciątkiem na tronie jest dziełem anonimowego malarza z XIV wieku. Epizody Pisma Świętego i fresk przedstawiający upadek św. Pawła w drodze do Damaszku są autorstwa Pietro i Bartolomeo Baderna. Freski przedstawiające Błogosławieństwa są dziełem Luciano Ricchettiego, a dekoracje sklepienia autorstwa Angelo Capelli. Ambona Giovanniego Leoniego to projekt Andrei Guidottiego z Piacenzy.
}}
* {{zobacz
| name=Kościół San Bartolomeo |alt= |  url= | email=
| adres= | lat=45.056492 | long=9.686705 | wskazówki=
| telefon= | tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=
}}
* {{zobacz
| name=Palazzo Vescovile |alt= |  url= | email=
| adres= | lat=45.05065 | long=9.697724 | wskazówki=
| telefon= | tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=
}}
=== Architektura cywilna ===
[[Plik:Palazzo Gotico.JPG|thumb|Palazzo Gotico]]
* {{zobacz
| name=Palazzo Comunale |alt= |  url= | email=
| adres=piazza Cavalli | lat=45.052222 | long=9.692716 | wskazówki=
| telefon= | tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Uważany za symbol miasta. Budowany od 1281 roku na polecenie Alberto Scoto, regenta miasta Gibelinów.
}}
[[Plik:Palazzo Mandelli (Piacenza) - facciata e lato sud-ovest 2022-08-08.jpg|150px|thumb|left|Palazzo Mandelli]]
* {{zobacz
| name=Palazzo Mulazzani |alt= |  url= | email=
| adres= | lat= | long= | wskazówki=
| telefon= | tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Zawiera ukośne wielkie schody, prawdopodobnie stworzone przez Cerviniego oraz obraz Sebastiano Galeottiego Aurory i Cefalo.
}}
* {{zobacz
| name=Palazzo Mandelli |alt= |  url= | email=
| adres=Via Bernardino Mandelli 14 | lat=45.054094 | long=9.692909 | wskazówki=
| telefon=+39 0523 3861 | tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Zbudowany przez Francesco Tombę według projektu Gian Andrea Boldrini w latach 1745-1755; do 1827 był własnością rodziny Mandelli, a następnie w 1831 wraz z przeniesieniem na semestr rządu z Parmy do Piacenzy stał się siedzibą książęcą Marii Luigii, a po zjednoczeniu Włoch siedzibą prefektury. Od 1913 roku jest siedzibą siedziby Banku Włoch w Piacenzie.
}}
[[Plik:Palazzo Scotti da Fombio, Piacenza 07.jpg|thumb|Palazzo Scotti da Fombio]]
* {{zobacz
| name=Palazzo Scotti da Fombio |alt= |  url= | email=
| adres= | lat=45.054067 | long=9.685621 | wskazówki=
| telefon= | tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Zbudowany w 1490 roku z inicjatywy Paride i Ercole Scotti, posiada odsłoniętą ceglaną fasadę ozdobioną fryzem. Na rogu budynku fryz przedstawia rzeźbę przedstawiającą dwie osoby trzymające herb Scotti. W 1492 roku ukończono portal wykonany przez Gregorio Priniego z marmuru Candoglia, który zapewnia dostęp do wewnętrznego dziedzińca, wyposażonego w loggię. W 1869 roku stał się własnością rodziny Morigi i stał się siedzibą instytutu szkolenia mężczyzn, który później przekształcił się w Morigi University College.
}}
[[Plik:Palazzo Costa (Piacenza) - facciata 1 2022-08-08.jpg|thumb|Palazzo Costa]]
* {{zobacz
| name=Palazzo Landi |alt= |  url= | email=
| adres=Via Consiglio 15 | lat=45.052231 | long=9.699228 | wskazówki=
| telefon= | tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Zbudowany w ostatnich latach XV wieku na polecenie Manfredo Landiego, na fundamentach istniejącego wcześniej pałacu, również będącego własnością Landisów. W 1578 roku został zarekwirowany przez księcia Ottavio Farnese w związku z udziałem Agostino Landiego w spisku przeciwko jego ojcu Pierluigiemu. Stając się własnością państwa, służył najpierw jako Najwyższa Rada Sprawiedliwości, a następnie jako sąd finansowy. Fasadę ozdobioną fryzem z terakoty z syrenami, medalionami i trofeami zaprojektowali Giovanni Battagio da Lodi, już autor świątyni Inkoronaty w Lodi, i jego zięć Agostino De Fonduli. Marmurowy portal wejściowy, ozdobiony dwoma medalionami z męskimi postaciami, nawiązuje do łuków triumfalnych i jest dziełem rzeźbiarza Giovana Pietro da Rho. W budynku mieści się siedziba trybunału.
}}
* {{zobacz
| name=Palazzo Costa |alt= |  url= | email=
| adres=Via Roma 80 | lat=45.051138 | long=9.699324 | wskazówki=
| telefon= | tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Zbudowany na polecenie rodziny Costa pod koniec XVII wieku według projektu Bibieny. Posiada konstrukcję w kształcie litery U z fasadą w stylu rokoko i ogrodem angielskim. Mieści się w nim siedziba muzeum Fundacji Horaka.
}}
* {{zobacz
| name=[https://www.lafondazione.com/ Palazzo Rota Pisaroni] |alt= |  url= | email=
| adres=Via Sant'Eufemia 13 | lat=45.054239 | long=9.690163 | wskazówki=
| telefon= | tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Zbudowany przez Giuseppe Rotę w 1762, w 1830 stał się własnością śpiewaczki operowej Rosamundy Pisaroni, goszcząc w tamtych latach wielu przedstawicieli świata sztuki i kultury. Później stał się własnością Cassa di Risparmio di Piacenza i mieści się w nim siedziba Fundacji Piacenza i Vigevano.
}}
* {{zobacz
| name=Palazzo Somaglia |alt= |  url= | email=
| adres=Via Taverna Giuseppe 41 | lat=45.054105 | long=9.684555 | wskazówki=
| telefon= | tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Wznoszony od 1688 roku na zlecenie hrabiego Orazio Cavazzi della Somaglia, posiada fasadę z trzema rzędami okien i trzema małymi balkonami z kutego żelaza oraz klatką schodową z widokiem na loggię, prawdopodobnie dodaną około 1730 roku według projektu Domenico Cerviniego, charakteryzującą się czterema ukośnymi rozbieżne rampy z balustradą z piaskowca.
}}
[[Plik:Palazzo del Governatore (Piacenza) - facciata 2022-08-08.jpg|thumb|Palazzo del Governatore]]
* {{zobacz
| name=Palazzo del Governatore |alt= |  url= | email=
| adres=piazza Cavalli 29‒35 | lat=45.0529 | long=9.69331 | wskazówki=
| telefon= | tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Budynek z 1787 roku, wzniesiony w stylu neoklasycystycznym przez architekta Lotario Tombę, gościł gubernatora miasta aż do przyłączenia do Królestwa Sardynii. Na fasadzie znajduje się zegar, po bokach którego znajduje się zegar słoneczny i wieczny kalendarz stworzony przez Gian Francesco Barattieri. Fasada charakteryzuje się ograniczoną wysokością z dwiema bocznymi wieżyczkami dokładnie tak wysokimi, jak centralne wzniesienie, w którym znajduje się zegar. W budynku mieści się siedziba Okręgowej Izby Handlowej, a na parterze dobudowana w latach 50. XX w. zadaszona galeria handlowa.
}}
[[Plik:Palazzo dei Mercanti (Piacenza) - facciata 2022-08-08.jpg|thumb|left|Palazzo dei Mercanti]]
* {{zobacz
| name=Palazzo dei Mercanti |alt= |  url= | email=
| adres= | lat=45.05209 | long=9.6928 | wskazówki=
| telefon= | tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Został zbudowany w latach 1676-1697 według projektu architekta z Piacenzy, Angelo Caccialupiego, na polecenie kolegium Mercanti, od którego wziął swoją nazwę. Po kasacie Kolegium Kupców, co nastąpiło w czasach napoleońskich, było ono siedzibą kolegium elektorów, sądu handlowego i Teatro della Filodrammatica, a następnie stało się siedzibą gminy.
}}
* {{zobacz
| name=Palazzo Galli |alt= |  url= | email=
| adres= | lat=45.053327 | long=9.692304 | wskazówki=
| telefon= | tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=
}}
* {{zobacz
| name=Dawny duży hotel San Marco |alt= |  url= | email=
| adres= | lat=45.05374 | long=9.69346 | wskazówki=
| telefon= | tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=
}}
=== Architektura wojskowa ===
* {{zobacz
| name=Mury Farnezyjskie |alt= |  url= | email=
| adres=via IV novembre, via XXI aprile | lat=45.05880616039782 | long=9.685084706898717 | wskazówki=
| telefon= | tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=
}}
* {{zobacz
| name=Cytadela Viscontea |alt= |  url= | email=
| adres= | lat=45.055556 | long=9.696111 | wskazówki=
| telefon= | tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=
}}
* {{zobacz
| name=[http://www.turismoapiacenza.it/castello_di_mucinasso.html Zamek Mucinasso] |alt= |  url= | email=
| adres= | lat= | long= | wskazówki=
| telefon= | tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Znajdująca się na terenie przysiółka o tej samej nazwie i zbudowany w bliżej nieokreślonym okresie, w średniowieczu został zniszczony przez wojska Enzo Szwabii. W 1486 roku stał się własnością rodziny Radini Tedeschi. W 1503 roku Giovanni Radini Tedeschi przekazał prośbę o odbudowę znajdującego się w złym stanie dworu do króla Francji Ludwika XII. Budynek pozostał w rękach rodziny Radini Tedeschi nawet wtedy, gdy utraciła ona lenno Mucinasso. W 1916 roku został sprzedany przez hrabinę Leopoldę Radini Tedeschi, stając się własnością markizów Malvicini Fontana di Nibbiano. Budynek na przestrzeni wieków ulegał gruntownym przebudowom, natomiast fosę zasypano w XX wieku.
}}
* {{zobacz
| name=Torre della Razza |alt= |  url= | email=
| adres= | lat= | long= | wskazówki=
| telefon= | tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Pierwotnie należała do rodziny Raggia, od której wywodzi się zmieniona nazwa budynku, w 1687 roku działka znajdująca się w pobliżu wieży została nadana przez Izbę Książęcą Farnese hrabiemu Giovanni Battista Radini-Tedeschi, jednak nie jest to wiadomo, czy w jego skład wchodziło także budownictwo. Do wieży dobudowano później gospodarstwo rolne, które podlegało parafii San Giovanni in Canale i ostatecznie przeszło na własność państwa. Wieża, zbudowana prawdopodobnie w XVI wieku, znajduje się w pobliżu Via Emilia i mostu na potoku Nure.
}}
=== Inne ===
[[Plik:Monumento Alessandro Farnese di Francesco Mochi.JPG|150px|thumb|Pomnik Alessandro Farnese]]
* {{zobacz
| name=Posągi konne Alessandro i Ranuccio Farnese |alt= |  url= | email=
| adres=piazza Cavalli | lat=45.052703 | long=9.693128 | wskazówki=
| telefon= | tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Dzieła toskańskiego rzeźbiarza Francesco Mochi da Montevarchi pochodzą z XVII wieku. Obydwa posągi powstały na zamówienie. Ranuccio I Farnese, władca Parmy i Piacenzy, chcąc oddać hołd pamięci swojego zmarłego rodzica, Alessandro Farnese, a także zapewnić sobie trwałość na przyszłość, dlatego wezwał Piacenzę, miasto, które w tym okresie przejęło władzę tytuł stolicy dotychczasowego księstwa parmeńskiego nadał rzeźbiarz Francesco Mochi. Lokalizacja wybrana od początku to centralne miejsce na Piazza del Comune. Różne dokumenty, zwłaszcza ekonomiczne, poświadczają, że Mochi po obmyśleniu i zaprojektowaniu pierwszego posągu oraz przygotowaniu odlewu podjął się jego odlewu latem 1612 roku.
}}
[[Plik:Muntä di ratt.jpg|thumb|left|Muntä di ratt]]
* {{zobacz
| name=Muntä di ratt |alt= |  url= | email=
| adres= | lat=45.055770 | long=9.688506 | wskazówki=
| telefon= | tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=To charakterystyczne schody, które łączą via Mazzini z dolną drogą San Bartolomeo (San Burtlamé). Zgodnie z popularną tradycją nazywano ją „przejażdżką myszami”, ponieważ te gryzonie przekraczały ją, aby podczas powodzi i wezbrań opuścić dolne obszary miasta sąsiadujące z Padem. W rzeczywistości bardziej prawdopodobne jest, że etymologię wywodzi się z „montata ratta”, wyrażenia wskazującego na stromą wspinaczkę.
}}
* {{Znacznik|Park Papieża Jana Pawła II|45.034055 |9.681659|typ=natura}}'''Park Papieża Jana Pawła II''' (''park Galleana''). Jest to największy park miejski. Na terenie zielonym o powierzchni około 150 000 m², z czego 100 000 m² trawnika, mieściła się prochownia wojskowa (czyli skład amunicji), użytkowana do II wojny światowej. Na początek lat 80. XX wieku przekształcono go w park. Park wyposażony jest w toalety, znaczną ilość i wielkość ścieżek spacerowych i ścieżek w części zalesionej, które można zwiedzać pieszo lub na rowerze górskim, trzy fontanny wodne oraz szereg tablic informacyjnych dostarczających wiadomości o roślinach i zwierzętach którzy tam mieszkają. Na przemian występują duże przestrzenie łąkowe oraz kępy drzew i krzewów gatunków samoistnych, z większymi dębami, z mniej lub bardziej gęstymi kępami zalesionymi i polanami. Rząd wiśni i dębów szypułkowych, młody las mieszany charakteryzujący się żywopłotami i zaroślami złożonymi z tarniny, głogu, dzikiej róży i jeżyny, gdzieniegdzie pojawiają się okazy wiązu polnego, jeżyny, rusticano, morwy i orzecha włoskiego sporej wielkości. XVIII-wieczne mapy pozwoliły zidentyfikować placówkę wojskową na omawianym terenie poza XVI-wiecznymi murami obronnymi miasta. W czerwcu 1746 roku, podczas wojny o sukcesję austriacką, okolice te znalazły się w centrum krwawego starcia pomiędzy armią Marii Teresy Austriaczki, sojuszniczki Królestwa Sardynii, a wojskami francusko-hiszpańskimi.
=== Muzea ===
[[Plik:Palazzo Farnese (Piacenza) - lati sud-est e sud-ovest 2 2022-08-08.jpg|thumb|Palazzo Farnese]]
* {{zobacz
| name=[https://www.palazzofarnese.piacenza.it/it Palazzo Farnese] |alt= |  url= | email=musei.farnese@comune.piacenza.it.
| adres=piazza Cittadella 29 | lat=45.055531 | long=9.695937 | wskazówki=
| telefon=+39 0523 492 658 | tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Zbudowany na bazie istniejącej wcześniej cytadeli Visconti, został zbudowany w 1561 roku na zlecenie Ottavio Farnese, drugiego księcia Parmy i Piacenzy, i jego żony, Małgorzaty Austriackiej, córki Karola I Hiszpańskiego. Projekt budowlany, powierzony Francesco Paciotto w 1558, został ukończony przez Vignolę w 1561. Prace budowlane kontynuowano, naprzemiennie z przerwami, aż do 1603 r., kiedy to zostały definitywnie przerwane, gdy projekt del Vignola dotarł do połowy. znak jego ukończenia. Po pozbawieniu go całego majątku i dzieł sztuki w związku z wstąpieniem na tron ​​Obojga Sycylii w 1734 roku Karola Burbonów, byłego księcia Parmy i Piacenzy, pałac przeszedł okres degradacji i służył także jako siedziba koszary, które uległy dalszym grabieżom przez wojska napoleońskie i które po II wojnie światowej stały się schronieniem dla wysiedleńców. Począwszy od lat 60. XX wieku rozpoczęto renowację budynku, który przeszedł kilka kampanii restauratorskich i stał się siedzibą muzeów obywatelskich Piacenzy i Archiwum Państwowego.
}}
[[Plik:Ricci Oddi.jpg|thumb|left|Galeria sztuki współczesnej ''Ricci Oddi'']]
* {{zobacz
| name=[https://www.riccioddi.it/ Galeria sztuki współczesnej ''Ricci Oddi''] |alt= |  url= | email=info@riccioddi.it.
| adres=Via San Siro 13 | lat=45.049423 | long=9.691217 | wskazówki=
| telefon= | tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Pochodzi z prywatnej kolekcji zbieranej przez Giuseppe Ricci Oddiego od 1898 roku i początkowo znajdowała się w prywatnym domu Ricci Oddiego. Prace zostały przekazane miastu w 1924, a galerię otwarto dla publiczności w 1931, w której prezentowano cykl dzieł z lat 1830–1930, niemal wyłącznie sztuki figuratywnej, z niemal całkowitym wyłączeniem sztuk uznawanych za drugorzędne i o dużym znaczną równowagę pomiędzy dziełami pochodzącymi z różnych rejonów Włoch, ograniczając obecność artystów zagranicznych jedynie do wpływu, jaki ich dzieła wywarły na sztukę włoską. Po śmierci założyciela w 1937 roku galeria nadal powiększała swoje zbiory dzięki zapisom samego Ricciego Oddiego. W galerii znajduje się Portret damy Gustava Klimta, namalowany na wcześniejszym portrecie dziewczyny autorstwa samego Klimta i przez lata uważany za zaginiony. Obraz został skradziony z galerii w 1997 roku, rok po odkryciu obecności Portretu dziewczynki, i odnaleziony w galerii w 2019 roku.
}}
[[Plik:Antonello da Messina 004.jpg|150px|thumb|Antonello da Messina, Ecce Homo, 1473]]
* {{zobacz
| name=[https://www.collegioalberoni.it/ Collegio Alberoni] |alt= |  url= | email=
| adres= | lat=45.03529 | long=9.725557 | wskazówki=
| telefon= | tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Jest to rozległy kompleks architektoniczny, zbudowany w latach 1733-1752 z inicjatywy kardynała Giulio Alberoniego, od którego wziął swoją nazwę. W kompleksie mieści się seminarium, galeria sztuki, galeria Alberoni, złożona głównie z dzieł zebranych przez kardynała za jego życia, a także muzeum historii naturalnej Ecce Homo autorstwa Antonello da Messina, stworzone z materiałów podarowanych przez kardynała botanik i przyrodnik ks. Zaccaria da Piacenza, pracownia teologiczna, afiliowana przy wydziale teologicznym papieskiego uniwersytetu „San Tommaso d'Aquino” w Rzymie, obserwatorium astronomiczne, a od 2021 studia magisterskie na kierunku Medycyna i Chirurgia z Uniwersytetu w [[Parma|Parmie]].
}}
* {{zobacz
| name=[https://www.msn.piacenza.it/it Obywatelskie Muzeum Historii Naturalnej] |alt= |  url= | email=
| adres= | lat=45.04721 | long=9.70315 | wskazówki=
| telefon= | tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=
}}
* {{zobacz
| name=[https://piacenzapace.it/ Muzeum Kronos] |alt= |  url= | email=ufficiobeniculturali@curia.pc.it.
| adres=via Prevostura 7 | lat=45.050019 | long=9.698392 | wskazówki=
| telefon= | tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=W swoich pokojach prezentuje bogate dziedzictwo sztuki i kultury od XII do XX wieku, pochodzące z katedry i okolicznych kościołów. Trasę zwiedzania muzeum wzbogaca sugestywna wspinaczka na kopułę Guercino, chodnikami utworzonymi w średniowieczu w grubości murów katedry.
}}
* {{zobacz
| name=Instytut Gazzola |alt= |  url= | email=
| adres= | lat=45.05524 | long=9.68822 | wskazówki=
| telefon= | tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=
}}

== Aktywny wypoczynek ==
* Weź udział w meczu siatkówki ligi A1 w {{Znacznik|Pala Banca|45.0401|9.7577|typ=atrakcja}}'''Pala Banca''', w którym biorą udział Copra Elior Piacenza (mężczyźni) lub Rebecchi Nordmeccanica Piacenza (kobiety).
* '''Rugby Union''': [https://www.rugbylyons.it/ Rugby Lyons] gra w Serie A Elite, najwyższej krajowej lidze. Ich stadion {{Znacznik|Stadio Walter Beltrametti|45.030192159778544|9.692176504694206|typ=atrakcja}}'''Stadio Walter Beltrametti''' (pojemność 3000 osób) znajduje się 3 km na południe od centrum miasta.
* '''[https://www.letour.fr/en/ Tour de France]''' w 2024 roku rozpoczyna się we Włoszech. Etap 3, który odbędzie się w poniedziałek 1 lipca 2024 r., to wyścig o długości 225 km z Piacenzy do [[Turyn]]u.

=== Przedstawienia ===
[[Plik:001885 teatro municipale di piacenza.JPG|thumb|Teatr Miejski]]
* {{Znacznik|Teatr Miejski|45.04957|9.69343|typ=atrakcja}}'''[https://teatripiacenza.it/ Teatr Miejski]''', via G. Verdi, 41, ☎ +39 0523 49 2251 (kasa biletowa), info@teatripiacenza.it. Zaprojektowany przez architekta Lotario Tombę w celu zastąpienia teatru Cittadella, który został zniszczony w 1798 r. w wyniku pożaru, a zainaugurowany w 1804, ma fasadę inspirowaną fasadą teatru Scala w Mediolanie; wnętrza zaprojektował Alessandro Sanquirico, scenograf mediolańskiego teatru. Nad salą główną znajduje się dawna sala scenografów, przekształcona w latach 70. XX w. w salę widowiskową na 320 miejsc. 
* '''Teatr San Matteo'''.   
* {{Znacznik|Amatorski teatr dramatyczny|45.04932|9.69132|typ=atrakcja}}'''Amatorski teatr dramatyczny''', via Santa Franca 33. Zbudowany na początku XX wieku w wyniku przekształcenia kościoła klasztoru Santa Franca, zdekonsekrowanego po czasach napoleońskich. Pracami kierował inżynier Giovanni Gazzola, który stworzył fasady w stylu secesyjnym z dekoracjami w kształcie skrzydeł motyla i elementami z kutego żelaza, natomiast wnętrza nabrały bardziej dziewiętnastowiecznego charakteru z dekoracjami kwiatowymi. Teatro dei Filodrammatici (Piacenza) w Wikipedii Teatro Comunale dei Filodrammatici (Q28001165) w Wikidanych edytuj
* '''Sala Teatynów'''.   
* '''Teatr President'''.   
* '''[https://www.trieste34.com/ Triest 34]'''. 
* {{Znacznik|Kino UCI Piacenza|45.028403|9.695167|typ=atrakcja}}'''[https://www.ucicinemas.it/cinema/emilia-romagna/piacenza/uci-cinemas-piacenza/?__cf_chl_rt_tk=GMJjTgrYR4OsPgmGomiUefJ5m4u6IXW_AKQqO0.Yo1g-1716801401-0.0.1.1-1770 Kino UCI Piacenza]''', Via Corrado Visconti, 1,, ☎ +39 0238585259.

==Praca==

==Nauka==

== Zakupy ==
Coppa Piacentina – rodzaj wędliny produkowanej w regionie

Salume Piacentini – najsłynniejsza wędlina produkowana w Piacenzy

* {{Znacznik|'''Centrum handlowe Galassia'''|45.02890079509182 |9.697758453840274|typ=zakupy|url=|kolor=008080|treść=}}'''[https://www.ipergalassia.it/ Centrum handlowe Galassia]''', Via Luigi Gorgni, 20/A, ☎ +39 0523572611

== Gastronomia ==
=== Oszczędnie ===
* {{Znacznik|'''Royal Burger - sklep z kanapkami'''|45.043133 |9.691802|typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''Royal Burger - sklep z kanapkami''', Via Emilio Perinetti, 6, ☎ +39 0523 384773. 
* {{Znacznik|'''McDonald's Piacenza Stazione'''|45.051336 |9.706147|typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''McDonald's Piacenza Stazione''', P.le Marconi snc, ☎ +39 0523 315702. 
* {{Znacznik|'''La Piadineria'''|45.050207 |9.695955|typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''[https://www.lapiadineria.com/negozi/piacenza-via-chiapponi-17c/ La Piadineria]''', Via Chiapponi, 17/c, ☎ +39 0523 305852. Fast food.

=== Umiarkowanie ===
* {{Znacznik|'''La Carrozza - restauracja'''|45.056550 |9.700784|typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''La Carrozza - restauracja''', Via X Giugno, 122, ☎ +39 0523 326297. 
* {{Znacznik|'''Amore Verace Pizzeria'''|45.055215 |9.661236|typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''Amore Verace Pizzeria''', Via Don Alberto Carozza, 3, ☎ +39 0523 489965. 
* {{Znacznik|'''Restauracja Grotta Azzurra'''|45.047037 |9.675945|typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''Restauracja Grotta Azzurra''', Via Giacomo Morigi, 35, ☎ +39 0523 458765. 
* {{Znacznik|'''Pizzeria Zelig'''|45.044831 |9.673778|typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''Pizzeria Zelig''', Via Pietro Cella, 51 A, ☎ +39 0523 712389. 
* {{Znacznik|'''Pizzeria Tosello Piacenza'''|45.051723 |9.698015|typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''[https://www.facebook.com/PizzeriaTosello/ Pizzeria Tosello Piacenza]''', Via Francesco Daveri, 10, ☎ +39 0523 324824.

== Festiwale, imprezy ==
* '''Jarmark Świętego Antoniego''' (''uroczystość patronalna''). Odbywa się 4 lipca z okazji uroczystości patrona. 
* '''Święto Świętej Rity z Cascii'''.   
* '''Festiwal Prawa'''.   
* '''Festiwal Jazzowy w Piacenzie'''.   
* '''Cena bianca'''.   
* '''[https://www.venerdipiacentini.it/ Venerdì piacentini]'''.   
* '''Omeofest'''. Międzynarodowy Festiwal Homeopatii odbywający się w maju. Przeplata wydarzenia muzyczne, artystyczne i kulturalne z konferencjami specjalistycznymi.

== Nocleg ==
=== Oszczędnie ===
* {{Znacznik|'''Ostello Don Zermani'''|45.044816 |9.668979 |typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''[https://www.ostellodipiacenza.it/ Ostello Don Zermani]''', Via Zoni, 38/40, ☎ +39 0523 712319, faks: +39 0523 712319, info@ostellodipiacenza.it. Hostel „Don Zermani” położony jest kilka kroków od historycznego centrum Piacenzy, w dzielnicy mieszkalnej miasta, cichej i dobrze wyposażonej w transport publiczny. Obiekt pozbawiony jest barier architektonicznych, posiada windę oraz usługi dostosowane do potrzeb klientów o specjalnych potrzebach. 
* {{Znacznik|'''Residence Europa'''|45.027439 |9.692202 |typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''[https://www.residenceeuropa.it/ Residence Europa]''', Via Alessandro Vaciago, 12, ☎ +39 0523338067. Zameldowanie: 15:00, wymeldowanie: 11:00. Rezydencja z komfortowymi pokojami na obrzeżach miasta.

=== Umiarkowanie ===
* {{Znacznik|'''Idea Hotel'''|45.054215 |9.660635 |typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''[https://piacenza.ideahotel.it/ Idea Hotel]''', Via Emilia Pavese, 114/A, ☎ +39 0523 493811, faks: +39 02 49522251, rezerwacja.piacenza@ideahotel.it. Idea Hotel Piacenza to trzygwiazdkowy hotel położony zaledwie 200 metrów od zjazdu Piacenza Ovest z autostrady A21 Turyn-Piacenza-Brescia. Centrum miasta Piacenza oddalone jest od obiektu o około 2,5 km
* {{Znacznik|'''Park Hotel'''|45.030168 |9.68611 |typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''[https://www.parkhotelpiacenza.it/ Park Hotel]''', Strada Val Nure 7, ☎ +39 0523 712600, faks: +39 0523 453024, park.pc@bestwestern.it. Łatwy dojazd z każdego zjazdu z autostrady. Idealny na pobyty biznesowe oraz wycieczki kulinarne i winne w poszukiwaniu zapomnianej już autentyczności, którą Piacenza i jej okolice wciąż mogą zaoferować w bogatym kontekście historycznym i naturalistycznym.

=== Ekskluzywnie ===
* {{Znacznik|'''Hotel Ovest'''|45.047310 |9.667697 |typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''[https://www.piacenzahotels.com/it/hotelovest/index.php Hotel Ovest]''', Via Primo Maggio, 82, ☎ +39 0523 712222, faks: +39 0523 711301. Położony przy jednej z głównych ulic na obrzeżach centrum Piacenzy hotel Ovest oferuje nowoczesne pokoje wyposażone w bezpłatny dostęp do Internetu i 32-calowy telewizor z płaskim ekranem.
* {{Znacznik|'''Grande Albergo Roma'''|45.053624 |9.693317 |typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''[https://www.grandealbergoroma.it/ Grande Albergo Roma]''', Via Cittadella, 14, ☎ +39 0523 323201, fax: +39 0523 330548. Położony w historycznym centrum miasta, rzut kamieniem od słynnego Piazza Cavalli, Grande Albergo Roma jest symbolem tradycja od czterdziestu lat hotelu w Piacenzy.

== Kontakt ==
Od czerwca 2022 r. Piacenza ma 4G od Tima i 5G od Iliad, Vodafone i Wind Tre.

== Bezpieczeństwo ==
Okolice stacji nie są zbyt bezpieczne. Sugeruje się uważać na kosztowności.

== Informacje turystyczne ==
* {{Znacznik|Iat Piacenza|45.0527614|9.6927832|typ=atrakcja}}'''Iat Piacenza''' (''Biuro Informacji Turystycznej''), piazza Cavalli 10 (''w pobliżu skrzyżowania z via Calzolai''), ☏ +39 0523 492001. Codziennie 10:00–13:00 i 15:00–19:00; Pn-Sob 08:30-10:09 i 01:00-15:00. Zapytaj w Quinfo na dziedzińcu Palazzo Gotico (patrz poniżej).

== Gdzie dalej ==
Warte odwiedzenia są '''[[Piacentino]]''', '''[[Bassa piacentina]]''' i '''[[Colli Piacentini]]'''

* '''[[Bobbio]]''' — Opactwo San Colombano uczyniło z niego miejsce kultury, ale także władzy. Jego monumentalne centrum mówi nam, jakie znaczenie miało na przestrzeni wieków jako ważna siedziba handlowa i polityczno-administracyjna rozległego tzw. obszaru czterech prowincji.
* '''[[Caorso]]'''
* '''[[Castell'Arquato]]'''
* '''[[Castelvetro Piacentino]]'''
* '''[[Cortemaggiore]]''' - Miasto założone, zachowało układ urbanistyczny z końca XV wieku, okres jego narodzin miał uczynić z niego nową stolicę stanu Pallavicino.
* '''[[Monticelli d’Ongina]]'''
* '''[[San Pietro in Cerro]]''' – doskonale zachowany zamek i kościół parafialny z pewnością warte są półdniowej wizyty.
* '''[[Velleia]]'''
* '''[[Vigoleno]]'''

{{Jest w|Prowincja Piacenza}}
{{Geo|45.047778|9.700556}}

[[Kategoria:Emilia-Romania]]</text>
      <sha1>h8nz8vfyawyryj71gm26tpyztunskwe</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Województwo zachodniopomorskie</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2009</id>
    <revision>
      <id>157789</id>
      <parentid>157059</parentid>
      <timestamp>2026-07-27T10:56:11Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-41876-13</username>
        <id>17587</id>
      </contributor>
      <comment>/* Noclegi */</comment>
      <origin>157789</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9727" sha1="by39mglfopzr0zti42eec3wbe6sulyc" xml:space="preserve">{{Top-banner}}
{{Jednostka administracyjna infobox
 |grafika          = 
 |herb=POL województwo zachodniopomorskie COA.svg
 |flaga            = POL województwo zachodniopomorskie flag.svg
 |mapa             = West Pomeranian in Poland (+rivers).svg
 |stolica          = [[Szczecin]]
 |powierzchnia     =22 892,5 
 |ludność          =1 701 030 (2018) 
 |Język urzędowy=polski
 |Napięcie elektryczne=230 V / 50 Hz}}
'''Województwo zachodniopomorskie''' – położone jest w północno-zachodniej części [[Polska|Polski]] nad Morzem Bałtyckim. Graniczy z [[Niemcy|Niemcami]] oraz trzema innymi województwami: [[województwo pomorskie|pomorskim]], [[Województwo lubuskie|lubuskim]] i [[Województwo wielkopolskie|wielkopolskim]]. Powierzchnia województwa zachodniopomorskiego to 22 892 km², a liczba mieszkańców ok. 1,71 mln. Dzieli się na 18 powiatów i 3 miasta na prawach powiatu.

Stolicą województwa jest [[Szczecin]].

== Charakterystyka ==
=== Geografia ===
Województwo zachodniopomorskie leży w północno-zachodniej Polsce, nad Morzem Bałtyckim. Według danych z 1 stycznia 2014, powierzchnia województwa wynosi 22 892,48 km². Obszar ten obejmuje morskie wody wewnętrzne polskiej części Zalewu Szczecińskiego oraz akweny wokół cieśnin: Dziwny i Świny, które są częściami Morza Bałtyckiego. Północną granicę województwa stanowi wyznaczona linia brzegowa nad Zatoką Pomorską i dalszą częścią Bałtyku – długość tej granicy wynosi 185 km.

Większą część województwa obejmuje historyczne Pomorze Zachodnie. Południowe części należały dawniej do Wielkopolski i Nowej Marchii, dawniej ziemi lubuskiej. Tereny województwa należały następnie do prowincji Pomorze. W 1946 roku na większości obecnego obszaru znajdowało się województwo szczecińskie, które w 1950 roku podzielono na mniejsze woj. szczecińskie i woj. koszalińskie.

=== Flora i fauna ===

==== Roślinność ====
Flora województwa zaczęła odradzać się po ustąpieniu lądolodu skandynawskiego w postaci bezdrzewnej tundry z krzewami. Wraz z końcem plejstocenu ocieplił się klimat, tworząc warunki do rozwoju drzew, przede wszystkim brzozy omszonej, oraz roślinności stepowej. Holocen rozpoczął się okresem preborealnym, w którym pojawiły się zwarte lasy sosnowo-brzozowe, stopniowo uzupełniane przez wiąz, olszę i jesion. W ciepłym i wilgotnym okresie borealnym skład gatunkowy lasów uzupełniła leszczyna. Z czasem pojawiły się lipy i dęby. Intensywny rozwój dąbrów, a także olsów i łęgów, przypadł na okres atlantycki. W suchszym okresie subborealnym rozprzestrzenił się buk, jednocześnie spadł udział wiązu i lipy. Na współczesny charakter krajobrazów leśnych pojezierza znaczący wpływ miało ochłodzenie i zwilgotnienie klimatu w okresie subatlantyckim oraz intensywny rozwój osadnictwa, a z nim postępujące na dużą skalę wylesianie. To także rezultat migracji gatunków i ich przystosowywania się do zmiennych warunków klimatycznych. Część występujących na Pojezierzu Zachodniopomorskim gatunków roślin pochodzi jeszcze z okresu lodowcowego – są to relikty glacjalne. Najdogodniejsze warunki do rozwoju tych roślin stwarzają obszary torfowiskowe, w tym mszary i bory bagienne, gdzie przetrwały m.in. widłoząb Bergera, turzyca torfowa, turzyca strunowa, wełnianeczka alpejska, chamedafne północna, bażyna czarna, żurawina drobnoowocowa, zbiorowiska mszysto-turzycowe kwaśnych torfowisk niskich m.in. z gwiazdnicą grubolistną, wielosiłem błękitnym, brzozą niską oraz jeziorka torfowe, gdzie zachowały się grążel drobny i jeżogłówka pokrewna.

==== Świat zwierzęcy ====
Fauna Pojezierza Zachodniopomorskiego ma charakter napływowy, związany z migracją i osiedlaniem się gatunków w okresie po ustąpieniu lądolodu. Są to głównie przedstawiciele typowi dla Niziny Środkowoeuropejskiej, uzupełnieni o gatunki zachodnioeuropejskie, atlantyckie oraz wschodnioeuropejskie, występują także nieliczne gatunki charakterystyczne dla Europy południowej i północnej. Region, w którym położone jest pojezierze, podobnie jak większość nizinnej części Polski, w zoogeografii określany jest przejściowym. Potwierdzeniem przejściowości makroregionu są m.in. obserwacje słowika rdzawego docierającego do Polski z zachodu i słowika szarego przylatującego ze wschodu. Dodatkowo świat zwierzęcy uzupełniają gatunki obce, których rozprzestrzenianie się ma różne skutki. Niekorzystnie ocenia się obecność m.in. raka pręgowatego, którego ekspansja jest głównym powodem zanikania w wodach Polski północnej raka szlachetnego. Co ciekawe w województwie zachodniopomorskim można spotkać wymarłego dropia stepowego, którego osobniki cyklicznie przybywają tu na łowy.

=== Klimat ===
Klimat województwa charakteryzuje się dużą różnorodnością i zmiennością. Wynika to ze ścierania się na tym obszarze klimatu morskiego z klimatem lądowym oraz z wpływu czynników lokalnych na ukształtowanie się zjawisk pogodowych. Północna i zachodnia część województwa ma typowe cechy klimatu morskiego. W miarę oddalania się od morza i w kierunku wschodnim zaznaczają się stopniowo cechy klimatu kontynentalnego. Charakterystyczną cechą klimatu jest wzrost opadów w rejonach najwyższych wzniesień Pojezierza. Średnia roczna suma opadów kształtuje się na poziomie 650–800 mm. W obrębie poszczególnych obszarów występuje duża zmienność klimatu (mikroklimat), uwarunkowana cechami środowiska jak położenie (w pobliżu morza, jeziora, dużych rzek), ukształtowanie terenu, pokrycie obszaru (lasy, łąki, zabudowa), rzeźba terenu (pradoliny, wzniesienia).

=== Historia ===

== Dojazd ==
Województwo zachodniopomorskie od północy graniczy z Morzem Bałtyckim, a od zachodu z Niemcami. Daje to dodatkowe możliwości spędzenia czasu nad wodą, albo na wycieczce za granicą. Tutaj przecinają się najważniejsze szlaki komunikacyjne kontynentu. Ponadto położenie województwa idealnie wpływa na rozwój transportu promowego (promy wypływają ze Świnoujścia, Kołobrzegu i Łeby).

W województwie zachodniopomorskim znajduje się 1 lotnisko pasażerskie. Port Lotniczy Szczecin-Goleniów (kod IATA: SZZ) położony jest 46 km na północny wschód od centrum Szczecina, w pobliżu drogi ekspresowej S6. Można stąd dolecieć do Warszawy, Krakowa, Londynu, Liverpoolu, Dublina, Sztokholmu, Kopenhagi, Oslo, Bergen i Aten. Lotnisko ma dogodne połączenia kolejowe do Szczecina (m.in. Szczecin Główny i Szczecin Dąbie), Goleniowa, Gryfic i Kołobrzegu. 

Publiczny transport kolejowy w województwie obsługuje firma POLREGIO, Przewozy Regionalne i kilka mniejszych przewoźników. Komunikacja kolejowa tak jak drogowa jest dobrze zorganizowana, poza regionami słabo zaludnionymi.

== Powiaty ==
[[Plik:ZP Powiaty.png|thumb|upright=2.2|Powiaty w województwie zachodniopomorskim]]
Na terenie województwa zachodniopomorskiego są następujące powiaty:

=== Miasta na prawach powiatu ===
* 1 – '''[[Koszalin]]'''
* 2 – '''[[Szczecin]]'''
* 3 – '''[[Świnoujście]]'''

=== Powiaty ===
* 4 – '''[[w:powiat białogardzki|powiat białogardzki]]'''
* 5 – '''[[w:powiat choszczeński|powiat choszczeński]]'''
* 6 – '''[[powiat drawski]]'''
* 7 – '''[[powiat goleniowski]]'''
* 8 – '''[[powiat gryficki]]'''
* 9 – '''[[powiat gryfiński]]'''
* 10 – '''[[powiat kamieński]]'''
* 11 – '''[[w:powiat kołobrzeski|powiat kołobrzeski]]'''
* 12 – '''[[powiat koszaliński]]'''
* 13 – '''[[powiat łobeski]]'''
* 14 – '''[[powiat myśliborski]]'''
* 15 – '''[[powiat policki]]'''
* 16 – '''[[powiat pyrzycki]]'''
* 17 – '''[[powiat sławieński]]'''
* 18 – '''[[powiat stargardzki]]'''
* 19 – '''[[powiat szczecinecki]]'''
* 20 – '''[[powiat świdwiński]]'''
* 21 – '''[[powiat wałecki]]'''

== Ciekawe miejsca ==

== Transport ==
W województwie zachodniopomorskim funkcjonuje duża liczba przewoźników umożliwiających dotarcie w niemal każdy jego region. Ze względu na infrastrukturę województwa zachodniopomorskiego głównym środkiem transportu jest transport drogowy.

== Noclegi ==

* [https://www.seaforest.pl/ Sea &amp; Forest Resort] – [https://www.seaforest.pl/apartamenty/ Apartamenty w Międzyzdrojach]

== Wyjazd ==

== Gastronomia ==

== Warto zobaczyć ==
* miasta: [[Szczecin]], [[Koszalin]], [[Stargard]], [[Świnoujście]], [[Kołobrzeg]], [[Szczecinek]], [[Police]], [[Tychowo]], [[Wałcz]], [[Goleniów]], [[Gryfice]], [[Świdwin]], [[Pyrzyce]], [[Myślibórz]], [[Nowogard]], [[Kamień Pomorski]], [[Wolin]], [[Trzebiatów]], [[Darłowo]], [[w:Cedynia|Cedynia]], [[Czaplinek]], [[Czersk]], [[Chojna]], [[Lipiany]], [[Połczyn-Zdrój]], [[Chociwel]], [[Jarosławiec]], [[Maszewo]], [[Drawsko Pomorskie]], [[Nowe Warpno]], [[Sławno]], [[Złocieniec]], [[Wolin (miasto)|Wolin]], [[Międzywodzie]], [[Mrzeżyno]], [[Łobez]], [[Resko]], Trzcińsko Zdrój, Stepnica
* wsie: [[Brzesko]], [[Trzebież]], , [[Widuchowa]], [[Banie]] [[Kołbacz]], [[Nowogródek Pomorski]], [[Radowo Małe]].
* [[Drawieński Park Narodowy]] – rzeka Drawa, która oprócz walorów przyrodniczych stanowi jedno z największych wyzwań dla kajakarzy wśród polskich rzek nizinnych
* [[Drawski Park Krajobrazowy]] – położony jest we wschodniej części województwa zachodniopomorskiego. Obejmuje malowniczy obszar rzeki Drawy oraz liczne jeziora
* [[Woliński Park Narodowy]]
* [[Zalew Szczeciński]] w [[Nowe Warpno|Nowym Warpnie]], [[Trzebież]]y i [[Czarnocin]]ie

{{Atrybucja|Województwo_zachodniopomorskie}}
{{Jest w|Polska}}
[[Kategoria:Województwo zachodniopomorskie| ]]</text>
      <sha1>by39mglfopzr0zti42eec3wbe6sulyc</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>157792</id>
      <parentid>157789</parentid>
      <timestamp>2026-07-27T11:15:31Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Katafrakt</username>
        <id>3500</id>
      </contributor>
      <comment>/* Noclegi */ sekcja o noclegach nie ma większego sensu w artykule o województwie i - jak widać - bywa wykorzystywana głównie do reklamy i SEO spamu</comment>
      <origin>157792</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9587" sha1="ndmb4zjxkb3kjojisf9qwlv7w9yncp1" xml:space="preserve">{{Top-banner}}
{{Jednostka administracyjna infobox
 |grafika          = 
 |herb=POL województwo zachodniopomorskie COA.svg
 |flaga            = POL województwo zachodniopomorskie flag.svg
 |mapa             = West Pomeranian in Poland (+rivers).svg
 |stolica          = [[Szczecin]]
 |powierzchnia     =22 892,5 
 |ludność          =1 701 030 (2018) 
 |Język urzędowy=polski
 |Napięcie elektryczne=230 V / 50 Hz}}
'''Województwo zachodniopomorskie''' – położone jest w północno-zachodniej części [[Polska|Polski]] nad Morzem Bałtyckim. Graniczy z [[Niemcy|Niemcami]] oraz trzema innymi województwami: [[województwo pomorskie|pomorskim]], [[Województwo lubuskie|lubuskim]] i [[Województwo wielkopolskie|wielkopolskim]]. Powierzchnia województwa zachodniopomorskiego to 22 892 km², a liczba mieszkańców ok. 1,71 mln. Dzieli się na 18 powiatów i 3 miasta na prawach powiatu.

Stolicą województwa jest [[Szczecin]].

== Charakterystyka ==
=== Geografia ===
Województwo zachodniopomorskie leży w północno-zachodniej Polsce, nad Morzem Bałtyckim. Według danych z 1 stycznia 2014, powierzchnia województwa wynosi 22 892,48 km². Obszar ten obejmuje morskie wody wewnętrzne polskiej części Zalewu Szczecińskiego oraz akweny wokół cieśnin: Dziwny i Świny, które są częściami Morza Bałtyckiego. Północną granicę województwa stanowi wyznaczona linia brzegowa nad Zatoką Pomorską i dalszą częścią Bałtyku – długość tej granicy wynosi 185 km.

Większą część województwa obejmuje historyczne Pomorze Zachodnie. Południowe części należały dawniej do Wielkopolski i Nowej Marchii, dawniej ziemi lubuskiej. Tereny województwa należały następnie do prowincji Pomorze. W 1946 roku na większości obecnego obszaru znajdowało się województwo szczecińskie, które w 1950 roku podzielono na mniejsze woj. szczecińskie i woj. koszalińskie.

=== Flora i fauna ===

==== Roślinność ====
Flora województwa zaczęła odradzać się po ustąpieniu lądolodu skandynawskiego w postaci bezdrzewnej tundry z krzewami. Wraz z końcem plejstocenu ocieplił się klimat, tworząc warunki do rozwoju drzew, przede wszystkim brzozy omszonej, oraz roślinności stepowej. Holocen rozpoczął się okresem preborealnym, w którym pojawiły się zwarte lasy sosnowo-brzozowe, stopniowo uzupełniane przez wiąz, olszę i jesion. W ciepłym i wilgotnym okresie borealnym skład gatunkowy lasów uzupełniła leszczyna. Z czasem pojawiły się lipy i dęby. Intensywny rozwój dąbrów, a także olsów i łęgów, przypadł na okres atlantycki. W suchszym okresie subborealnym rozprzestrzenił się buk, jednocześnie spadł udział wiązu i lipy. Na współczesny charakter krajobrazów leśnych pojezierza znaczący wpływ miało ochłodzenie i zwilgotnienie klimatu w okresie subatlantyckim oraz intensywny rozwój osadnictwa, a z nim postępujące na dużą skalę wylesianie. To także rezultat migracji gatunków i ich przystosowywania się do zmiennych warunków klimatycznych. Część występujących na Pojezierzu Zachodniopomorskim gatunków roślin pochodzi jeszcze z okresu lodowcowego – są to relikty glacjalne. Najdogodniejsze warunki do rozwoju tych roślin stwarzają obszary torfowiskowe, w tym mszary i bory bagienne, gdzie przetrwały m.in. widłoząb Bergera, turzyca torfowa, turzyca strunowa, wełnianeczka alpejska, chamedafne północna, bażyna czarna, żurawina drobnoowocowa, zbiorowiska mszysto-turzycowe kwaśnych torfowisk niskich m.in. z gwiazdnicą grubolistną, wielosiłem błękitnym, brzozą niską oraz jeziorka torfowe, gdzie zachowały się grążel drobny i jeżogłówka pokrewna.

==== Świat zwierzęcy ====
Fauna Pojezierza Zachodniopomorskiego ma charakter napływowy, związany z migracją i osiedlaniem się gatunków w okresie po ustąpieniu lądolodu. Są to głównie przedstawiciele typowi dla Niziny Środkowoeuropejskiej, uzupełnieni o gatunki zachodnioeuropejskie, atlantyckie oraz wschodnioeuropejskie, występują także nieliczne gatunki charakterystyczne dla Europy południowej i północnej. Region, w którym położone jest pojezierze, podobnie jak większość nizinnej części Polski, w zoogeografii określany jest przejściowym. Potwierdzeniem przejściowości makroregionu są m.in. obserwacje słowika rdzawego docierającego do Polski z zachodu i słowika szarego przylatującego ze wschodu. Dodatkowo świat zwierzęcy uzupełniają gatunki obce, których rozprzestrzenianie się ma różne skutki. Niekorzystnie ocenia się obecność m.in. raka pręgowatego, którego ekspansja jest głównym powodem zanikania w wodach Polski północnej raka szlachetnego. Co ciekawe w województwie zachodniopomorskim można spotkać wymarłego dropia stepowego, którego osobniki cyklicznie przybywają tu na łowy.

=== Klimat ===
Klimat województwa charakteryzuje się dużą różnorodnością i zmiennością. Wynika to ze ścierania się na tym obszarze klimatu morskiego z klimatem lądowym oraz z wpływu czynników lokalnych na ukształtowanie się zjawisk pogodowych. Północna i zachodnia część województwa ma typowe cechy klimatu morskiego. W miarę oddalania się od morza i w kierunku wschodnim zaznaczają się stopniowo cechy klimatu kontynentalnego. Charakterystyczną cechą klimatu jest wzrost opadów w rejonach najwyższych wzniesień Pojezierza. Średnia roczna suma opadów kształtuje się na poziomie 650–800 mm. W obrębie poszczególnych obszarów występuje duża zmienność klimatu (mikroklimat), uwarunkowana cechami środowiska jak położenie (w pobliżu morza, jeziora, dużych rzek), ukształtowanie terenu, pokrycie obszaru (lasy, łąki, zabudowa), rzeźba terenu (pradoliny, wzniesienia).

=== Historia ===

== Dojazd ==
Województwo zachodniopomorskie od północy graniczy z Morzem Bałtyckim, a od zachodu z Niemcami. Daje to dodatkowe możliwości spędzenia czasu nad wodą, albo na wycieczce za granicą. Tutaj przecinają się najważniejsze szlaki komunikacyjne kontynentu. Ponadto położenie województwa idealnie wpływa na rozwój transportu promowego (promy wypływają ze Świnoujścia, Kołobrzegu i Łeby).

W województwie zachodniopomorskim znajduje się 1 lotnisko pasażerskie. Port Lotniczy Szczecin-Goleniów (kod IATA: SZZ) położony jest 46 km na północny wschód od centrum Szczecina, w pobliżu drogi ekspresowej S6. Można stąd dolecieć do Warszawy, Krakowa, Londynu, Liverpoolu, Dublina, Sztokholmu, Kopenhagi, Oslo, Bergen i Aten. Lotnisko ma dogodne połączenia kolejowe do Szczecina (m.in. Szczecin Główny i Szczecin Dąbie), Goleniowa, Gryfic i Kołobrzegu. 

Publiczny transport kolejowy w województwie obsługuje firma POLREGIO, Przewozy Regionalne i kilka mniejszych przewoźników. Komunikacja kolejowa tak jak drogowa jest dobrze zorganizowana, poza regionami słabo zaludnionymi.

== Powiaty ==
[[Plik:ZP Powiaty.png|thumb|upright=2.2|Powiaty w województwie zachodniopomorskim]]
Na terenie województwa zachodniopomorskiego są następujące powiaty:

=== Miasta na prawach powiatu ===
* 1 – '''[[Koszalin]]'''
* 2 – '''[[Szczecin]]'''
* 3 – '''[[Świnoujście]]'''

=== Powiaty ===
* 4 – '''[[w:powiat białogardzki|powiat białogardzki]]'''
* 5 – '''[[w:powiat choszczeński|powiat choszczeński]]'''
* 6 – '''[[powiat drawski]]'''
* 7 – '''[[powiat goleniowski]]'''
* 8 – '''[[powiat gryficki]]'''
* 9 – '''[[powiat gryfiński]]'''
* 10 – '''[[powiat kamieński]]'''
* 11 – '''[[w:powiat kołobrzeski|powiat kołobrzeski]]'''
* 12 – '''[[powiat koszaliński]]'''
* 13 – '''[[powiat łobeski]]'''
* 14 – '''[[powiat myśliborski]]'''
* 15 – '''[[powiat policki]]'''
* 16 – '''[[powiat pyrzycki]]'''
* 17 – '''[[powiat sławieński]]'''
* 18 – '''[[powiat stargardzki]]'''
* 19 – '''[[powiat szczecinecki]]'''
* 20 – '''[[powiat świdwiński]]'''
* 21 – '''[[powiat wałecki]]'''

== Ciekawe miejsca ==

== Transport ==
W województwie zachodniopomorskim funkcjonuje duża liczba przewoźników umożliwiających dotarcie w niemal każdy jego region. Ze względu na infrastrukturę województwa zachodniopomorskiego głównym środkiem transportu jest transport drogowy.

== Wyjazd ==

== Gastronomia ==

== Warto zobaczyć ==
* miasta: [[Szczecin]], [[Koszalin]], [[Stargard]], [[Świnoujście]], [[Kołobrzeg]], [[Szczecinek]], [[Police]], [[Tychowo]], [[Wałcz]], [[Goleniów]], [[Gryfice]], [[Świdwin]], [[Pyrzyce]], [[Myślibórz]], [[Nowogard]], [[Kamień Pomorski]], [[Wolin]], [[Trzebiatów]], [[Darłowo]], [[w:Cedynia|Cedynia]], [[Czaplinek]], [[Czersk]], [[Chojna]], [[Lipiany]], [[Połczyn-Zdrój]], [[Chociwel]], [[Jarosławiec]], [[Maszewo]], [[Drawsko Pomorskie]], [[Nowe Warpno]], [[Sławno]], [[Złocieniec]], [[Wolin (miasto)|Wolin]], [[Międzywodzie]], [[Mrzeżyno]], [[Łobez]], [[Resko]], Trzcińsko Zdrój, Stepnica
* wsie: [[Brzesko]], [[Trzebież]], , [[Widuchowa]], [[Banie]] [[Kołbacz]], [[Nowogródek Pomorski]], [[Radowo Małe]].
* [[Drawieński Park Narodowy]] – rzeka Drawa, która oprócz walorów przyrodniczych stanowi jedno z największych wyzwań dla kajakarzy wśród polskich rzek nizinnych
* [[Drawski Park Krajobrazowy]] – położony jest we wschodniej części województwa zachodniopomorskiego. Obejmuje malowniczy obszar rzeki Drawy oraz liczne jeziora
* [[Woliński Park Narodowy]]
* [[Zalew Szczeciński]] w [[Nowe Warpno|Nowym Warpnie]], [[Trzebież]]y i [[Czarnocin]]ie

{{Atrybucja|Województwo_zachodniopomorskie}}
{{Jest w|Polska}}
[[Kategoria:Województwo zachodniopomorskie| ]]</text>
      <sha1>ndmb4zjxkb3kjojisf9qwlv7w9yncp1</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Dagestan</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2393</id>
    <revision>
      <id>157785</id>
      <parentid>157359</parentid>
      <timestamp>2026-07-27T09:51:30Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-41895-22</username>
        <id>17584</id>
      </contributor>
      <comment>/* Samochodem */</comment>
      <origin>157785</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4176" sha1="gk5vym61pl6q86sokhsdvtkt6p30iez" xml:space="preserve">{{Top-banner}}
{{Jednostka administracyjna infobox
 |grafika =
 |flaga = Flag of Dagestan.svg
 |mapa = RussiaDagestanRep.png
 |stolica = [[Machaczkała]]
 |ustrój =
 |waluta = rubel
 |powierzchnia = 50 278
 |język = rosyjski
 |religia = islam
 |napięcie prądu = 230
 |numer kierunkowy =
 |domena =
 |strefa czasowa = 2 rosyjska strefa czasowa (czas moskiewski) UTC +3:00
}}
'''Dagestan''' – republika wchodząca w skład [[Rosja|Federacji Rosyjskiej]]. Stolicą Dagestanu jest [[Machaczkała]].

== Charakterystyka ==
=== Geografia ===
[[Plik:Caucasus-political pl.svg|thumb|upright=1.8|Mapa polityczna [[Kaukaz]]u]]
Dagestan graniczy z [[Kałmucja|Kałmucją]] na północy, [[Kraj Stawropolski|Krajem Stawropolskim]] na północnym zachodzie, [[Czeczenia|Czeczenią]] na zachodzie i [[Azerbejdżan]]em na południu. Leży nad [[Morze Kaspijskie|Morzem Kaspijskim]].

=== Klimat ===

=== Historia ===

=== Polityka ===

=== Gospodarka ===

== Dojazd ==
=== Samochodem ===

=== Samolotem ===

=== Statkiem ===

== Miasta ==
* [[Machaczkała]]
* [[Kaspijsk]]
* [[Derbent]]

== Transport ==

== Zakupy ==

== Gastronomia ==

== Noclegi ==

== Turystyka ==
Największą atrakcją turystyczną Dagestanu są góry Kaukazu. Turyści odwiedzają region przede wszystkim ze względu na spektakularne krajobrazy: głębokie kaniony, wodospady, skalne doliny i wysokogórskie wioski. Jednym z najbardziej znanych miejsc jest wioska '''Gamsutl''', często nazywana „dagestańskim Machu Picchu” – opuszczona osada położona wysoko w górach, z której rozciąga się niezwykły widok na okolicę.

Dużą popularnością cieszy się również '''kanion Sulak''', jeden z najgłębszych kanionów w Europie. Turyści przyjeżdżają tam podziwiać turkusową wodę rzeki, pływać łodziami oraz oglądać panoramę z punktów widokowych. Inną ważną atrakcją jest '''Derbent''', jedno z najstarszych miast Rosji, którego historia sięga ponad dwóch tysięcy lat. Znajduje się tam zabytkowa twierdza Naryn-Kała, wpisana na listę światowego dziedzictwa UNESCO.

Dagestan przyciąga także miłośników aktywnego wypoczynku. Można tam uprawiać trekking, wspinaczkę, fotografię krajobrazową oraz poznawać życie lokalnych społeczności. Ważnym elementem podróży jest również kuchnia – popularne są dania takie jak chinkal, kurze (pierogi), świeże pieczywo oraz potrawy przygotowywane według tradycyjnych kaukaskich receptur.

Turystyka w Dagestanie rozwija się, ponieważ coraz więcej osób poszukuje miejsc autentycznych, mniej zatłoczonych i odmiennych kulturowo. Region oferuje wyjątkowe połączenie przyrody, historii i tradycji, jednak podróż wymaga dobrego przygotowania, ponieważ infrastruktura turystyczna poza większymi miastami jest nadal ograniczona.

== Sporty walki ==


Dagestan słynie z niezwykle silnej tradycji sportów walki. Dla wielu mieszkańców regionu zapasy, sambo i MMA są nie tylko sportem, ale również ważnym elementem kultury i sposobem na zdobycie szacunku w społeczności.

Największą popularnością cieszą się '''zapasy''', które mają w Dagestanie bardzo długą historię. Dzieci często zaczynają trenować już od najmłodszych lat, a treningi są traktowane jako sposób na rozwój charakteru, dyscypliny i wytrwałości. Górzysty teren i tradycyjny styl życia regionu sprzyjały rozwijaniu siły fizycznej oraz odporności.

Dagestan stał się szczególnie znany dzięki zawodnikom '''MMA (mieszanych sztuk walki)'''. Najbardziej rozpoznawalnym przykładem jest Chabib Nurmagomiedow, który przez wiele lat był niepokonanym mistrzem organizacji Ultimate Fighting Championship (UFC). Jego sukces sprawił, że zainteresowanie MMA w Dagestanie jeszcze bardziej wzrosło.

Charakterystyczny dla dagestańskich zawodników jest styl oparty na zapasach, kontroli przeciwnika i ogromnej kondycji fizycznej. Wielu sportowców z tego regionu słynie z bardzo ciężkich treningów, dyscypliny oraz silnej mentalności. Popularne są również tradycyjne formy walki, takie jak zapasy narodowe i sambo bojowe.{{Atrybucja}}
{{Jest w|Północnokaukaski Okręg Federalny}}

[[Kategoria:Dagestan| ]]</text>
      <sha1>gk5vym61pl6q86sokhsdvtkt6p30iez</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Tirana</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2564</id>
    <revision>
      <id>157773</id>
      <parentid>157213</parentid>
      <timestamp>2026-07-26T20:35:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Wcalenieja</username>
        <id>16948</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>&quot;w Wikipedii&quot; i &quot;w Wikidanych&quot;</comment>
      <origin>157773</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="110854" sha1="fi8bivdcgp7iw5e4o030sypcu643iem" xml:space="preserve">{{Top-banner}}
{{Miejscowość infobox
 |nazwa            = Tirana
 |nazwa oryginalna = Tiranë
 |widok            = TiranaPhotoCollage.jpg
 |opis             = 
 |herb             = Stema_e_Bashkisë_Tiranë.svg
 |mapa             = 
 |państwo          = [[Plik:Flag of Albania.svg|20px]] [[Albania]]
 |region           = [[Plik:Flag_of_Tiranë.svg|20px]] [[Obwód Tirana]]
 |powierzchnia     = 1110
 |wysokość         = 110
 |ludność          = 526 000
 |prefiks          = +355 (0) 4
 |kod pocztowy     = 1000-1054
 |www              = https://tirana.al/
}}
'''Tirana''' ([[Rozmówki albańskie|alb]]. ''Tiranë'') to tętniąca życiem i stosunkowo zmodernizowana stolica [[Albania|Albanii]]. Jest najważniejszym ośrodkiem gospodarczym, finansowym, politycznym i handlowym kraju. Turyści często uważają to miasto za urokliwe, z jego kosmopolityczną i małomiasteczkową atmosferą oraz tętniącym życiem nocnym.

== Charakterystyka ==
Tirana jest najludniejszym miastem [[Albania|Albanii]] i jedną z największych gmin w kraju. W mieście znajdują się instytucje publiczne, uniwersytety oraz centrum życia administracyjnego, politycznego, gospodarczego i kulturalnego kraju.

Tirana jest stolicą dystryktu i prefektury o tej samej nazwie; z uwagi na status stolicy, administracyjnie jest specjalnym dystryktem albański.

=== Geografia ===
Tirana położona jest w żyznej dolinie u podnóża gór Dajtit (1613 m n.p.m.) na wschodzie i Gropa Mali (1828 m n.p.m.) w Shenmeri, dystrykcie Tirany. Od południa i zachodu otaczają ją stosunkowo niskie wzgórza (Kërrabe, Sauk i Vaqarr), a od północnego zachodu rozciąga się płaska dolina z widokiem na [[Morze Adriatyckie]].

Miasto otaczają dwa ważne obszary chronione: Park Narodowy Gór Dajtit oraz Park Przyrody Mali me Gropa-Bizë-Martanesh. Zimą góry są często ośnieżone i stanowią popularny cel podróży dla mieszkańców Tirany, gdzie opady śniegu zdarzają się rzadko. Pod względem bioróżnorodności lasy składają się głównie z sosen, dębów i buków, a jej wnętrze jest usiane kanionami, wodospadami, jaskiniami, jeziorami i innymi formami terenu. Ze względu na swoje naturalne dziedzictwo, Tirana jest zwana jako „naturalny balkon Tirany”. Na górę można dotrzeć wąską asfaltową drogą górską do obszaru znanego jako Fusha e Dajtit. Z tego niewielkiego obszaru roztacza się widok na Tiranę i jej równinę.

Dolinę przecina kilka kanałów wodnych; rzeka Tirana płynie w północnych przedmieściach, a rzeka Erzeni w południowych. Centrum miasta zasilają zarówno rzeka Tirana, jak i potok Lana, który u ujścia łączy się z rzeką Ishëm.

Tirana jest domem dla kilku sztucznych jezior, w tym Tirana, Farka, Tufina i Kashar.

Miasto położone jest około 34 kilometrów od wybrzeża Morza Adriatyckiego, gdzie znajduje się port Durrës.

=== Historia ===
Nazwa Tirana pojawia się po raz pierwszy w weneckim dokumencie z 1418 roku. Feudalni panowie ziem, na których obecnie leży Tirana, należeli do rodu Topiaj, który od połowy XIV wieku, aż do śmierci Skanderbega, najsłynniejszego przedstawiciela rodu, władał na zmianę z rodem Castrioti.

Po śmierci Skanderbega terytorium zostało zajęte przez Turków Osmańskich i uległo stopniowemu wyludnieniu.

Tirana została oficjalnie założona jako miasto w 1614 roku przez osmańskiego generała albańskiego Sulejmana Bargjina (późniejszego również Paszy) i rozkwitła wokół starego meczetu, łaźni tureckiej i wzniesionego przez niego türbe. Obszar, który obecnie odpowiada terytorium miasta, jest nieprzerwanie zamieszkiwany od epoki żelaza. Było zamieszkane przez Ilirów i stanowiło najprawdopodobniej zalążek iliryjskiego królestwa Taulantii, którego centrum w starożytności klasycznej znajdowało się w głębi lądu Epidamnos. Po wojnach iliryjskich zostało zaanektowane przez [[Rzym]] i stało się integralną częścią Cesarstwa Rzymskiego. Dziedzictwo tego okresu jest nadal widoczne, czego dowodem są mozaiki z Tirany. Później, w V i VI wieku, wokół tego miejsca zbudowano wczesnochrześcijańską bazylikę.

Po podziale Cesarstwa Rzymskiego na Wschodnie i Zachodnie w IV wieku, jego następca, Cesarstwo Bizantyjskie, przejęło kontrolę nad większością Albanii i za panowania Justyniana I zbudowało zamek Petrelë. Miasto pozostawało stosunkowo mało znaczące aż do XX wieku, kiedy to Kongres w [[Lushnje]] ogłosił je stolicą Albanii, po ogłoszeniu przez Albanię Deklaracji Niepodległości w 1912 roku.

Na początku XIX wieku cztery córki potomka paszy, Ahmeta Bargjina, poślubiły członków rodziny Kapllan Toptani, którzy przejęli władzę w Tiranie. W tym czasie miasto ograniczało się do dzielnic Mujo i Pazar, położonych dziś na obszarze między obecnym centrum a ulicą Elbasan.

Potomkowie rodziny Toptani rządzili do 1865 roku, kiedy to władze osmańskie utworzyły sandżak Durrës, którego Tirana była podprefekturą.

Od 1913 roku Tiraną zarządzał lokalny burmistrz.

Tirana została ogłoszona tymczasową stolicą Albanii 8 lutego 1920 roku przez Kongres w Lushnji, a status ten potwierdzono pięć lat później.

W 1923 roku austriaccy architekci opracowali wstępny plan zagospodarowania przestrzennego miasta. Ahmet Zogu był przywódcą Albanii w latach 1922–1939. Pełnił najpierw funkcję premiera (1922–1924), następnie prezydenta (1925–1928), a wreszcie króla (1928–1939). Centrum Tirany zaprojektowali Florestano di Fausto i Armando Brasini, znani włoscy architekci okresu faszystowskiego.

Brasini położył podwaliny pod modernizację i renowację budynków ministerialnych w centrum miasta, a jego projekt został później zrewidowany przez albańskiego architekta Eshrefa Frashëriego, włoskiego architekta Castellaniego oraz austriackich architektów Weissa i Kohlera.

Florestano di Fausto i Armando Brasini byli również odpowiedzialni za główny plac, obecnie nazywany Placem Skanderbega, obecną Aleję Męczenników (Deshmoret e Kombit), zwaną wówczas Aleją Savoy, Ratusz oraz Pałac Brygad (dawniej Pałac Królewski, obecnie Pałac Prezydencki).
[[Plik:Tirana Mother Teresa Square.jpg|thumb|left|Budynek uniwersytetu, dawny Casa del Fascio na placu Matki Teresy]]
W 1939 roku Tirana została zajęta przez siły faszystowskie, które powołały marionetkowy rząd. Włoski architekt Gherardo Bosio został poproszony o rewizję poprzednich planów i przedstawienie nowego projektu dla obszaru wokół obecnego Placu Matki Teresy.

W przededniu II wojny światowej południowy odcinek Alei Savoy i otaczające ją budynki zostały ukończone i przemianowane na faszystowskie.

Grand Hotel Dajti, wznoszący się nad Aleją Savoy, był efektem współpracy Gherardo Bosio i Gio Pontiego, uważanego za ojca nowoczesnego designu.

Reżim komunistyczny (1944–1991) zapoczątkował masową budowę apartamentowców w stylu socjalistycznym oraz przebudowę placu Skanderbega, zniszczonego podczas wojny. Stary Bazar i Katedra Prawosławna zostały zburzone, aby zrobić miejsce dla Pałacu Kultury. Ratusz został zburzony, a na jego miejscu powstało Narodowe Muzeum Historyczne, a budynek, w którym mieścił się albański parlament w czasach monarchii, został przekształcony w teatr dla dzieci (obecnie Teatr Lalek).

Aleja Savoy została przemianowana na Aleję Stalina, a przy jej wejściu umieszczono pomnik sowieckiego dyktatora. Po śmierci Envera Hodży rząd zbudował ku jego czci muzeum, które zostało zamknięte kilka lat później i obecnie znane jest jako Piramida Tirany.

Po upadku reżimu komunistycznego Tirana przeszła gruntowne zmiany urbanistyczne. Dachy komunistycznych kamienic pomalowano na jaskrawe kolory i abstrakcyjne wzory z inicjatywy ówczesnego burmistrza Ediego Ramy.

Renowacja centralnego placu Skenderbeja została ukończona 10 czerwca 2017 roku.

=== Obecnie ===
[[Plik:Tirana from Above 2016.jpg|thumb|300px|Widok na centrum Tirany ze Skytower]]
Dziś Tirana zmaga się z problemami zanieczyszczenia powietrza, głównie z powodu gwałtownego wzrostu liczby samochodów w mieście i ciągłych remontów. Dawno minęły czasy, gdy Tirana była niemal codziennie narażona na przerwy w dostawie prądu, co sprawiło, że stała się hałaśliwym miastem, ponieważ brak prądu i sygnalizacji świetlnej sprawiał, że samochody poruszały się za pomocą klaksonów. Sytuacja w zakresie przerw w dostawie prądu znacznie się poprawiła. Tirana przechodzi gruntowny remont po czasach totalitaryzmu. Wiele brzydkich, nudnych budynków zostało odmalowanych (w tym wiele przejść dla pieszych), ale wiele prac poza centrum wciąż pozostaje do wykonania. [[Rozmówki angielskie|Angielski]] jest drugim językiem wielu młodych mieszkańców, a wielu starszych mówi po [[Rozmówki włoskie|włosku]].

Głównym obszarem biznesowym i rozrywkowym (nieprzypadkowo) stał się „Blok” (Blloku), obszar, w którym w przeszłości mieszkali pod ścisłą ochroną przywódcy komunistyczni. Tirana to młode i tętniące życiem miasto liczące 528 000 mieszkańców (2024), tętniące nieustającą energią. Miasto było Europejską Stolicą Młodzieży w 2022 roku. Mieszkańcy chętnie spędzają czas w licznych kawiarniach i głównych parkach. Popularnym miejscem wypoczynku jest wjazd kolejką linową na górę Dajti, skąd można podziwiać panoramę miasta z góry.

Albańczycy są bardzo gościnni wobec obcokrajowców, mimo że media często niesprawiedliwie przedstawiają ich jako złodziei i gangsterów. Tirana jest bardzo przystępna dla osób lubiących przygody. Przestępczość rzadko, jeśli w ogóle, jest skierowana przeciwko obcokrajowcom, a ceny są bardzo niskie jak na standardy regionalne. Najgorsze, co można sobie wyobrazić, to nieobliczalny styl jazdy Albańczyków.

== Orientacja ==
'''Plac Szeszi Skënderbega''' (''Sheshi Skënderbeg'') to centralny plac Tirany. Przestronny (pięć hektarów) był miejscem parad i pochodów w czasach komunizmu. Swoją obecną nazwę przyjął w 1968 roku, kiedy wzniesiono tam Pomnik Skanderbega, brązowy posąg konny autorstwa rzeźbiarza Odhise Paskali.

Od placu rozchodzą się główne aleje, z których najważniejsza to '''Aleja Męczenników Narodu''' (''Bulevardi Dëshmorët e Kombit''), biegnąca prosto na południe i kończąca się na placu Matki Teresy, w pobliżu rozległego parku w Tiranie. Nad rzeką Laną Aleja Męczenników odchodzi na zachód od dzielnicy Blloku, najbardziej turystycznej dzielnicy Tirany.

'''Bulwar Zog I''' to północne przedłużenie poprzedniej alei. Kończy się w pobliżu dawnego dworca kolejowego.

=== Dzielnice ===
[[Plik:Tirana Minibashkitë.svg|thumb|left|11 gmin Tirany]]
Tirana jest podzielona na 11 jednostek miejskich (''Njësitë bashkiake''), które obejmują kilka dzielnic, z których wybór przedstawiono poniżej.

Centrum miasta odpowiada 10. gminie. Trzy najstarsze dzielnice w centrum to Mujos i Pazari, położone wzdłuż ulicy Elbasan, na południowym brzegu rzeki Lany, oraz Brraka, położona na wschód od alei Zog I, wokół współczesnej ulicy Haxhi Hysen Dalliu. Za czasów Imperium Osmańskiego, a następnie Włoch, Brraka była domem dla społeczności Egipcjan, którzy wraz z nadejściem reżimu komunistycznego zostali przeniesieni do obozu koncentracyjnego, a następnie straceni.

==== Północne przedmieścia ====
* {{Znacznik|'''Bathore'''|41.374156 |19.786239|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''Bathore''' — Bathore to coś więcej niż dzielnica, to slumsy, położone na wschód od autostrady [[Plik:SH1-AL.svg|30px]] do [[Szkodra|Szkodry]]. Powstało natychmiast po upadku komunizmu, w wyniku napływu ludności z albańskiej wsi.

==== Przedmieścia wschodnie ====
* {{Znacznik|'''Ali Demi'''|41.327481|19.835150 |typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''Ali Demi''' (1. gmina) — Ali Demi nosi imię bohatera II wojny światowej. W tej dzielnicy mieści się Bractwo Bektaszytów, prywatny szpital Continentale, główna siedziba policji, kilka szkół i obiektów sportowych.
* {{Znacznik|'''Fresku'''|41.345419 |19.856231|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''Fresku''' to dzielnica otaczająca restaurację o tej samej nazwie, znane miejsce, w którym warto się zatrzymać, jeśli planujesz połączyć przejazd kolejką linową na górę Dajiti z wizytą w muzeum Bunk'Art 1. Autobusy Porcelani zatrzymują się przed muzeum, a dolna stacja kolejki linowej znajduje się około 5 minut spacerem od muzeum.

==== Południowe przedmieścia =====
* {{Znacznik|'''Blloku'''|41.320673 |19.817327|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''Blloku''' — To najbardziej turystyczna dzielnica Nowej Tirany, wchodząca w skład 5. gminy. Wyróżnia się licznymi kawiarniami, barami, restauracjami i wieloma innymi atrakcjami. Swoją nazwę (Blok) zawdzięcza temu, że w czasach komunizmu była to dzielnica mieszkaniowa zarezerwowana dla przywódców Partii Pracy pod przewodnictwem Envera Hodży, a wstęp do niej był zabroniony zwykłym mieszkańcom. Jeszcze w 1991 roku dzielnica składała się wyłącznie z willi z ogrodami. Dziś jest to gęsto zaludniony obszar, gdzie wyrastają wysokie budynki, a wille komunistycznych przywódców zostały częściowo przekształcone w lokale użytkowe, w tym dawna rezydencję samego Envera Hodży.
:Edi Rama, były burmistrz Tirany, próbował uczynić tę dzielnicę dostępną wyłącznie dla pieszych, przynajmniej latem, ale jego inicjatywa się nie powiodła. Dziś Blloku roi się od samochodów. 
* {{Znacznik|'''Qyteti Studenti'''|41.320256|19.834295|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''Qyteti Studenti''' (2. gmina) – nazwa oznacza miasto studenckie i znajduje się po wschodniej stronie ulicy Elbasan. W okolicy znajdują się akademiki, ale ze względu na ich degradację studenci z większymi środkami finansowymi wolą wynajmować prywatne mieszkania w innych częściach Tirany.

==== Przedmieścia zachodnie ====
* {{Znacznik|'''21 Dhjetori'''|41.327054 |19.807716 |typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''21 Dhjetori''' (7. gmina) — Ta dzielnica położona na zachód od centrum miasta, charakteryzuje się dużym natężeniem ruchu na ulicach. Znajduje się tu kilka ambasad (brytyjska, bułgarska, chińska, francuska, grecka i niemiecka), wszystkie ustawione wzdłuż ulicy Rruga Skenderbej. Nazwa dzielnicy oznacza 21 grudnia i nawiązuje do urodzin Stalina, obchodzonych w Albanii na początku powojennej ery. Jej główną atrakcją jest mozaika tirańska z III wieku n.e.
* {{Znacznik|'''Selitë'''|41.315295 |19.792916|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''Selitë''' (5. gmina) — Dzielnica składająca się głównie z domów jednorodzinnych, jest bardzo popularna i dość droga dla mieszkańców. Selitë to dzielnica wyłącznie mieszkaniowa, pozbawiona usług, ale łatwo do niej dojechać samochodem dzięki zewnętrznej obwodnicy, która graniczy z nią od wschodu. {{Znacznik|'''Kodra e Diellit'''|41.306751 |19.798061|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''Kodra e Diellit''' (Wzgórze Słońca) 1 i 2 to dwie z najdroższych prywatnych rezydencji w Tiranie, choć domy stoją nieco zbyt blisko siebie.
* {{Znacznik|'''Yzberisht'''|41.325338 |19.774038|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''Yzberisht''' (6. gmina) — Pierwotnie dzielnica fabryczna, Yzberisht nabrała później charakteru mieszkalnego i dziś składa się z wielopiętrowych budynków, zamieszkiwanych głównie przez młode pary z klasy średniej. W okolicy otwarto liczne bary i restauracje, w tym hotel.
* {{Znacznik|'''Kombinat'''|41.313879 |19.766742|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''Kombinat''' (6. gmina) — Położony na południowy zachód od Yzberisht, Kombinat był również dzielnicą przemysłową w czasach komunizmu, a obecnie jest siedzibą Coca-Cola Albania. Od 2010 roku został częściowo przekształcony w dzielnicę mieszkaniową i może zostać poddany dalszej przebudowie. Jego sercem jest plac Garibaldiego, gdzie zatrzymują się autobusy z centrum miasta. Sąsiednia dzielnica Sharrës jest domem dla największego publicznego cmentarza w Tiranie, gdzie w 1991 roku przeniesiono ciało Envera Hodży z Narodowego Sanktuarium Męczenników (Pomnika Matki Albanii).
* {{Znacznik|'''Lapraka'''|41.341655 |19.788055|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''Lapraka''' lub Laprakë (11. Gmina) — bardzo duża dzielnica mieszkaniowa, łatwo dostępna z centrum, w tym autobusem z węzła ''Sheshi Shqiponja'' (Plac Orła). Znajduje się tu Szpital Uniwersytecki (''Spitali Universitar i Traumes''), targ z używanymi rzeczami, „Hysni Gërbolli” i nowy dworzec autobusowy. Na wschód od Lapraki znajdują się {{Znacznik|'''Don Bosko'''|41.338786 |19.803219|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''dzielnica Don Bosko''' i {{Znacznik|'''Vision Plus'''|41.337301 |19.804021|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''Vision Plus''' (nazwa pochodzi od kanału telewizyjnego działającego w tym rejonie). Obie dzielnice charakteryzują się szeregiem nowoczesnych, wielopiętrowych budynków, w których mieszka klasa średnia. Vision Plus ma również dużą koncentrację restauracji i lokali rozrywkowych.

== Dojazd ==
=== Samolotem ===
{{Znacznik|Port lotniczy Tirana|41.414722|19.720556|typ=transport|treść=}}'''[[Port lotniczy Tirana|Międzynarodowy Port Lotniczy im. Nënë Teresy w Tiranie]]''' – (Międzynarodowy Port Lotniczy im. Nënë Teresy w Rinas, {{IATA|TIA}}), Airport Rd Rinas (''17 km od centrum miasta''). Główne lotnisko [[Albania|Albanii]] z licznymi połączeniami do całej Europy oraz kilkoma połączeniami do [[Azja|Azji]] i [[Bliski Wschód|Bliskiego Wschodu]].

Autobusy łączą lotnisko z Tiraną, [[Durrës]], [[Szkodra|Szkodrą]] i [[Fier]].

Od marca 2025 roku na lotnisku akceptowane są mobilne karty pokładowe, np. aplikacje linii lotniczych, portfele i zapisane pliki PDF. Jeśli linia lotnicza zapewnia elektroniczną kartę pokładową, nie ma już potrzeby zamawiania jej w wersji drukowanej.

=== Samochodem ===
Od zachodu, jadąc z [[Durrës]], do Tirany można dojechać autostradą [[Plik:SH2-AL.svg|30px]]. [[Plik:SH4-AL.svg|30px]] z południa ([[Grecja]], [[Gjirokastra]], [[Fier]]) i [[Plik:SH1-AL.svg|30px]] z północy ([[Czarnogóra]], [[Szkodra]]) łączą się z [[Plik:SH2-AL.svg|30px]]. [[Plik:SH3-AL.svg|30px]] (obecnie częściowo modernizowana do autostrady) prowadzi na wschód z Tirany do [[Elbasan]]u, [[Jezioro Ochrydzkie|Jeziora Ochrydzkiego]] i granicy z [[Macedonia Północna|Macedonią]]. Główne drogi w Tiranie są generalnie w dobrym stanie, jednak o każdej porze dnia należy spodziewać się dużego natężenia ruchu.

=== Autobusem ===
Autobusy i ''furgony'' (minibusy) to zazwyczaj najlepszy środek transportu po Albanii, ale ich stan techniczny pozostawia wiele do życzenia. Istnieje niewiele firm autobusowych; wiele z nich obsługiwanych jest przez indywidualnych kierowców. Linie autobusowe mają rozkłady jazdy, a kierowcy powinni odjeżdżać o wyznaczonej porze, ale czasami autobusy odjeżdżają wcześniej lub później, w zależności od zapełnienia. Dlatego należy przybyć odpowiednio wcześnie.

Mapy Google zawierają informacje o większości połączeń i rozkładach jazdy autobusów międzymiastowych, co pozwala na dość dokładne planowanie podróży. Można również skorzystać z planera podróży na '''[https://www.etransport.al/ oficjalnej stronie internetowej]'''. Nie należy jednak polegać na ostatnim autobusie, zwłaszcza w przypadku bardziej oddalonych miejsc, takich jak [[Saranda]]. Odwołania autobusów nie są rzadkością. Wcześniej dobrą stroną do sprawdzenia aktualnych rozkładów jazdy autobusów była strona '''[https://about.gjirafa.com/ gjirafa.com]''' — ceny są orientacyjne.

Tirana ma dwa główne terminale, w zależności od tego, skąd odjeżdżają lub przyjeżdżają autobusy:

{{Znacznik|Północny Dworzec Autobusowy|41.344655 |19.77671 |typ=transport|treść=}}'''Północny Dworzec Autobusowy''', wiadukt Kamza (Kthesa e Kamzes) na terenie przyszłego Terminalu Multimodalnego w Tiranie, w pobliżu Casa Italia. Terminal ten obsługuje większość kierunków na północy i południu kraju, zwłaszcza wzdłuż wybrzeża, w tym [[Durrës]].
:'''Dojazd i wyjazd:''' Wsiądź do autobusu linii Kamëz z przystanku Teatri za operą (autobus nr 62/72?) w pobliżu przystanku autobusu lotniskowego lub do dowolnego autobusu linii 5/5A/5E z głównego przystanku Muzeu Kombetar na północny zachód od placu Skanderbega. Niektóre autobusy bez oznaczeń również kursują do terminala – wystarczy zapytać.
:Aby wrócić z dworca autobusowego do centrum miasta, zignoruj ​​naganiaczy taksówek i podążaj za innymi taksówkarzami, wyjdź z dworca, przejdź przez ulicę, a następnie przejdź 100 metrów w prawo do przystanku długich autobusów miejskich jadących do miasta. 

Poniżej podajemy godziny odjazdów z Tirany z tego terminalu (stan na październik 2021). Częstotliwość kursów powrotnych będzie podobna, ale godziny będą inne.

Połączenia w kierunku północnym (lewa strona terminalu):
:{| class=&quot;wikitable mw-collapsible mw-collapsed&quot;
! Peron !! Destynacja !! Godziny &amp;nbsp; 
|-
| 1 || [[Laç]] || 05:30; 06:00; 06:30; 07:00; 07:30; 08:00; 08:30; 09:00; 09:30; 10:00; 10:30; 11:00; 11:30; 12:00; 12:30; 13:00; 13:30; 14:00; 14:30; 15:00; 15:30; 16:00; 16:30; 17:00; 17:30; 18:00; 18:30; 19:00
|-
| 2 || [[Szkodra]] || 05:00; 06:00; 06:30; 07:00; 07:30; 08:00; 08:30; 09:00; 09:30; 10:00; 10:30; 11:00; 11:30; 12:00; 12:30; 13:00; 13:30; 14:00; 14:30; 15:00; 15:30; 16:00; 16:30; 17:00; 17:30; 18:00
|-
| 3 || [[Peshkopi]] || 05:00; 05:30; 06:00; 06:30; 07:00; 07:30; 08:00; 08:30; 09:00; 10:00; 10:40; 11:20; 12:30; 12:40; 13:20; 14:00; 14:40; 15:20; 16:00; 16:40
|-
| 4 || [[Fushë Krujë (Kamza)]] || 05:00; 05:30; 06:00; 06:30; 07:00; 07:30; 08:30; 09:00; 09:30; 10:00; 10:30; 11:00; 11:30; 12:30; 13:00; 13:30; 14:00; 14:30; 15:00; 15:30; 16:30; 17:00; 17:30; 18:00
|-
| 5 || [[Burrel]] || 06:00; 07:00; 08:00; 09:00; 10:00; 11:00; 12:00; 13:00; 14:00; 15:00; 16:00; 17:00
|-
| 6 || [[Kukës]] || 06:00; 07:00; 08:00; 09:00; 10:00; 11:00; 12:00; 13:00; 14:00; 15:00; 16:00; 17:00; 18:00; 19:00
|-
| 7a || [[Bajram Curri]] (Qafa&amp;nbsp;E&amp;nbsp;Malit) || 08:00; 10:00; 10:30; 11:00
|-
| 7b || [[Bajram Curri]] (Koman) || 05:00; 10:30
|-
| 8 || [[Fushë Krujë (Rinas)]] || 07:00; 08:00; 09:00; 10:00; 11:00; 12:00; 13:00; 14:00; 17:00
|-
| 9 || [[Lezhë]] || 06:00; 06:20; 07:00; 08:00; 09:00; 10:00; 11:00; 12:00; 12:30; 13:00; 14:00; 15:00; 16:00; 17:00; 18:00; 19:00
|-
| 10 || [[Rrëshen]] || 06:00; 07:30; 09:00; 10:30; 11:00; 12:00; 13:00; 14:00; 15:00; 16:00; 17:00; 18:00
|-
| 11 || [[Bajram Curri]] (Kosowo) || 05:30; 06:00; 07:00; 08:00; 09:00; 10:00; 11:00; 12:00; 14:00; 14:30; 15:30
|-
| 12 || [[Bulqizë]] || 06:00; 07:00; 08:00; 09:00; 10:00; 11:00; 12:30; 13:30; 14:30; 16:00; 17:00
|-
| 13 || [[Kruja]] || 07:00; 08:00; 09:00; 10:00; 11:00; 12:00; 13:30; 14:00; 15:00; 16:00; 17:00; 18:00
|-
| 14 || [[Pukë]] || 05:00; 06:00; 07:00; 10:00; 11:00; 11:45; 13:00; 14:00; 16:00
|-
| 15 || [[Fushë Arrëz]] || 05:00; 05:30; 06:00; 07:40; 08:10; 12:00; 14:00
|-
| 16 || [[Krumë]] || 06:30; 07:30; 08:30; 09:30; 12:30; 14:30; 16:00; 17:00
|-
| 17 || [[Vau Dejës]] || 07:00; 10:00; 17:00
|-
| 18 || [[Koplik]] || 06:30; 07:15; 12:00; 13:00
|-
| 19 || [[Klos]] || 05:30; 08:00; 12:00; 14:00
|}

Połączenia w kierunku południowym (prawa strona terminala):
:{| class=&quot;wikitable mw-collapsible mw-collapsed&quot;
! Peron !! Destynacja !! Godzina &amp;nbsp; 
|-
| 1 || [[Kavajë]] || 07:00; 08:30; 10:00; 12:00; 13:30; 14:00; 15:00; 17:00
|-
| 2 || [[Durrës]] || 06:00; 06:30; 07:00; 07:30; 08:00; 08:30; 08:45; 09:00; 09:20; 09:40; 10:10; 10:30; 10:50; 11:10; 11:30; 11:50; 12:10; 12:30; 13:00; 13:30; 14:00; 14:30; 15:00; 15:15; 15:30; 16:00; 16:20; 16:40; 17:00; 17:20; 17:40; 18:00; 18:30; 19:00; 19:30; 19:45; 20:00; 20:30; 21:00; 21:15
|-
| 3 || [[Rrogozhinë]] || 06:30; 07:30; 08:30; 09:30; 10:30; 12:00; 13:00; 14:00; 15:00; 17:00
|-
| 4 || [[Manëz]] || 09:00; 11:00; 13:00; 15:00
|-
| 5 || [[Himarë]] || 05:30; 07:30; 08:30; 12:30; 13:00; 18:00
|-
| 6 || [[Shijaku]] || 07:00; 10:00; 11:00; 12:00; 12:45; 13:30; 14:15; 15:00; 15:45; 16:30; 17:15; 18:00
|-
| 7 || [[Divjakë]] || 06:00; 07:00; 08:00; 09:00; 10:00; 11:30; 13:10; 14:45
|-
| 8 || [[Sukth]] || 06:20; 07:00; 07:30; 08:00; 08:30; 09:30; 10:30; 11:30; 12:30; 13:00; 14:00; 15:30; 16:30; 18:30; 20:30
|-
| 9 || [[Fier]] || 05:00; 05:30; 05:55; 06:20; 06:45; 07:10; 07:35; 08:00; 08:25; 08:50; 09:15; 09:40; 10:05; 10:30; 11:00; 11:30; 12:00; 12:30; 13:00; 13:30; 14:00; 14:30; 15:00; 15:30; 16:00; 16:30; 17:00; 17:30; 18:00; 18:30; 19:30
|-
| 10 || [[Berat]] || 05:40; 06:30; 07:15; 07:45; 08:15; 08:50; 09:20; 09:50; 10:20; 11:00; 11 :30; 12:00; 12:30; 13:00; 13:30; 14:00; 14:30; 15:00; 15:30; 16:00; 16:30; 17:00; 17:30
|-
| 11 || [[Gjirokastra]] || 05:00; 06:45; 08:00; 09:00; 10:00; 11:00; 12:00; 13:00; 14:30; 15:30; 17:30; 18:30; 20:30
|-
| 12 || [[Lushnje]] || 05:40; 06:10; 06:40; 07:10; 07:40; 08:10; 08:40; 09:10; 09:40; 10:10; 10:45; 11:30; 12:00; 12:30; 13:00; 13:30; 14:00; 14:45; 15:30; 16:15
|-
| 13 || [[Wlora]] || 05:00; 05:30; 05:55; 06:20; 06:45; 07:10; 07:35; 08:00; 08:25; 08:50; 09:15; 09:40; 1 0:05; 10:30; 11:00; 11:30; 12:00; 12:30; 13:00; 13:30; 14:00; 14:30; 15:00; 15:30; 16:00; 16:30; 17:00; 17:30
|-
| 14 || [[Saranda]] / [[Bregdet]] || 06:15; 21:00
|-
| 15 || [[Memaliaj]] || 07:15; 08:15; 14:00; 15:00; 16:45; 17:45
|-
| 16 || [[Përmet]] || 05:30; 06:30; 07:30; 08:15; 09:00; 11:30; 12:30; 14:00; 15:30; 17:00
|-
| 17 || [[Ballsh]] || 06:15; 07:45; 12:00; 13:00; 14:00; 15:00; 16:00
|-
| 18 || [[Libohovë]] || 05:45; 13:00
|-
| 18 || [[Këlcyrë]] || 12:00; 15:05
|-
| 19 || [[Kuçovë]] || 06:45; 09:00; 10:45; 11:45; 12:45; 13:45; 14:30; 15:15; 16:15; 17:15
|-
| 20 || [[Saranda]] || 05:30; 07:30; 08:30; 09:45; 12:30; 14:15; 16:00; 22:00
|-
| 21 || [[Patos]] || 04:45; 07:45; 10:40; 11:00; 11:40; 12:40; 13:40; 14:00; 14:40; 15:40
|-
| 21 || [[Selenicë]] || 12:15; 14:15
|-
| 22 || [[Tepelenë]] || 07:00; 11:00; 13:00; 14:00
|-
| 23 || [[Delvinë]] || 07:30; 10:30; 13:00; 14:50
|-
| 24 || [[Dropull]] || 04:30; 07:00; 13:45; 18:00
|-
| 25 || [[Fratar]] || 14:30; 16:00
|-
| 26 || [[Peqin]] || 06:45; 13:00
|-
| 26 || [[Konispol]] || 11:00
|-
| 27 || [[Poliçan]] || 07:05; 10:35; 12:15; 14:00
|-
| 28 || [[Orikum]] || 10:00
|-
| 28 || [[Roskovec]] || 12:15; 14:15; 15:15
|-
| 29 || [[Cërrik]] || 13:50
|-
| 30 || [[Skrapar]] || 06:00; 11:10; 13:00; 14:30; 16:10
|}

{{Znacznik|Dworzec autobusowy wschodni|41.284449 |19.856254 |typ=transport|treść=}}'''[https://tlatirana.com/ Dworzec autobusowy wschodni]''' (Tirana East Gate / TEG), Rruga Nacionale Tirana-Elbasan (''przy centrum handlowym TEG (Tirana East Gate); autobusy linii 2/8A z placu Skanderbega''). Dworzec ten obsługuje większość połączeń w głąb kraju, zwłaszcza na południe i w pobliżu [[Jezioro Ochrydzkie|Jeziora Ochrydzkiego]]. 

Połączenia południowo-wschodnie:
:{| class=&quot;wikitable mw-collapsible mw-collapsed&quot;
! Peron !! Destynacja !! Godziny &amp;nbsp; 
|-
| 1 || [[Elbasan]] (różne firmy) || 05:45–19:45 (co godzinę), 09:30, 12:30, 16:00, 20:00 &amp; 06:00, 06:30, 07:00, 07:30, 08:00, 08:30, 08:45, 09:00, 13:00, 13:30, 14:00, 14:15, 14:30, 15:00, 15:15, 15:30, 16:00, 19:45, 20:00, 20:30, 21:00, 21:30
|-
| 1 || [[Belsh]] || 13:00
|-
| 1 || [[Cërrik]] || 13:00
|-
| 1 || [[Gramsh]] || 07:00, 09:00, 13:00, 15:00
|-
| 2 || [[Librazhd]] || 12:15, 14:00, 16:00
|-
| 3 || [[Përrenjas]] || 13:00, 14:00
|-
| 4 || [[Pogradec]] || 06:30, 08:30, 09:30, 12:30, 13:30, 14:30, 15:30
|-
| 5 || [[Korcza]] || 05:45, 06:30, 07:15, 08:00, 08:45, 09:30, 10:15, 11:00, 11:45, 12:30, 13:15, 14:00, 14:45, 15:30, 16:15, 17:00
|-
| 5 || [[Ersekë]] || 06:00, 10:00, 14:30
|-
| 5 || [[Leskovik]] || 13:00
|-
| 6 || [[Bilisht]] || 06:30, 07:00, 11:30, 14:30
|}
[[Plik:International Schedule Tirana.jpg|thumb|Międzynarodowy rozkład jazdy autobusów z Tirany (stan na 2022)]]
* '''[https://tlatirana.com/linjat-nderkombetare/ Kosovo and International Lines]''' (''część Wschodniego Dworca Autobusowego / TEG''). Obsługuje połączenia do [[Kosowo|Kosowa]] i innych miejsc, w tym na [[Bałkany|Bałkanach]], we [[Włochy|Włoszech]] i [[Grecja|Grecji]]. 
:Rozkład jazdy autobusów (do) na październik 2021 r. obejmuje:
** [[Saloniki]] – 04:00 (Liko &amp; Kosta Tours), 05:00, 08:30 (Alpar, Alvavel), 07:00 (Start Travel, dni nieparzyste) ... 40 EUR
** [[Skopje]] – 08:00, 09:00, 13:00, 19:00, 21:00 (Dajani Tours), 08:00, 09:00, 19:00, 21:00 (Start Travel), 08:00, 19:00 (Drita/Deva Tours), 09:00, 21:00 (Hak Bus, najtańsze) ... 15-20 EUR
Sprawdź również stronę internetową dworca, aby uzyskać bardziej wiarygodny rozkład jazdy połączeń międzynarodowych.

==== Międzynarodowa ====
Do Tirany można dojechać autobusem z innych miast w Albanii i z zagranicy. Autobusy kursują codziennie z [[Turcja|Turcji]], [[Serbia|Serbii]], [[Macedonia Północna|Macedonii Północnej]], [[Ateny|Aten]] ([[Grecja]]) oraz kilka razy dziennie do [[Prisztina|Prisztiny]] w [[Kosowo|Kosowie]] (10 EUR, 4,5 godz.). Rozkład jazdy często się zmienia, dlatego należy sprawdzić aktualne informacje w miejscu wyjazdu.

Z [[Macedonia Północna|Macedonii Północnej]] autobusy odjeżdżają ze [[Skopje]], [[Ochryda|Ochrydy]] i [[Struga|Strugi]]. Dokładne godziny odjazdów z dworca autobusowego w [[Skopje]] to 9:00 i 21:00 (stan na październik 2021), 600 dinarów.

Z [[Czarnogóra|Czarnogóry]] należy dojechać autobusem lub taksówką do [[Ulcinj]], a następnie autobusem lub taksówką do [[Szkodra|Szkodry]] w Albanii, przekraczając granicę w [[Muriqan]]. Autobusy odjeżdżają z [[Szkodra|Szkodry]] do Tirany regularnie.

Z [[Kotor]]u do Tirany autobusy odjeżdżają codziennie o godz. 08:00, a latem co drugi dzień o 10:40 (przez [[Budva|Budvę]], [[Podgorica|Podgaricę]], [[Szkodra|Szkodrę]], ale bez przesiadki).

=== Taksówką ===
Aby obliczyć i zarezerwować przejazd, możesz skorzystać z '''[https://merrtaxi.com/ kalkulatora podróży taksówką]''' MerrTaxi Tirana, największej korporacji taksówkarskiej w Albanii, działającej 24 godziny na dobę, 7 dni w tygodniu w stolicy i zawsze korzystającej z taksometrów. Aby zamówić taksówkę, skorzystaj z krajowego bezpłatnego numeru telefonu ☏ 0800 5555 (tylko w Albanii) lub międzynarodowego numeru telefonu ☏ +355 67400 6610.

Hotel może również zorganizować taksówkę do granicy, ale zazwyczaj jest to droższe. Na przykład taksówka z Tirany do granicy z [[Macedonia Północna|Macedonią]], na dystansie 110 km (70 mil), zajmie 2,5 godziny i kosztuje około 9000 leków w '''MerrTaxi Tirana'''. Taksówka z Macedonii z taksometrem z granicy do [[Struga|Strugi]] kosztuje 10 euro, a do [[Ochryda|Ochrydy]] około 16 euro (1000 denarów), ale możesz ją kupić taniej, jeśli się potargujesz. Podróż do [[Struga|Strugi]] zajmuje 15 minut, a do Ochrydy 25 minut (lipiec 2018). Kontrola paszportowa zajmie około 30 minut.

Inną alternatywą jest aplikacja mobilna. [https://speedtaxi.al/ Speed ​​Taxi], [https://patoko.com/blog/taxi-price-calculator/ Patoko], [https://clust.al/en/ Clust] i [https://vrapon.al/en/taxi VrapOn Taxi Albania] to aplikacje podobne do Ubera.

=== Statkiem ===
Tirana nie jest portem, więc bezpośrednio takiej możliwości nie ma. Jednak, szczególnie jeśli podróżuje się z Włoch, można wziąć pod uwagę [[Durrës]], dokąd dopływają statki z [[Bari]], [[Triest]]u i [[Ankona|Ankony]]. 

=== Pociągiem ===
Obecnie w Tiranie i okolicach nie ma połączeń kolejowych. Stary dworzec Tirana został zburzony, aby zrobić miejsce dla nowej dzielnicy miejskiej – na pamiątkę umieszczono tam starą lokomotywę parową. Nie wiadomo, czy i kiedy planowana stacja w dzielnicy Laprakë zostanie otwarta. W przeszłości pociągi do [[Durrës]] kursowały ze {{Znacznik|Stacja Kashar|41.401333 |19.648694 |typ=transport|treść=}}'''stacji Kashar''' (odnowionej w 2015 roku, 7,5 km od miasta, do której można dojechać autobusem). Budowa nowej linii przez lotnisko planowana jest również na lata 30. XXI wieku.

Więcej informacji można znaleźć we wpisie dotyczącym [[Albania|Albanii]].

== Komunikacja ==
[[Plik:Tirana’s colorful crossings (zebras) 07 08 59 412000.jpeg|thumb|Kolorowe przejścia dla pieszych w Tiranie (zebry)]]
{{mapa|41.3281|19.8193|zoom=14|grupy=transport,zobacz,natura,jedzenie,bar,nocleg,atrakcja,zakupy,alarm,zdrowie,zabytek,kontakt,nauka,punkt,rower,parking,obszar,metro}}
W Tiranie nie ma metra. Jeśli nie dysponujesz własnym transportem, możesz poruszać się po mieście pieszo, autobusami i taksówkami.

=== Pieszo ===
Centrum miasta jest na tyle małe, że można je zwiedzać pieszo. Spacerowanie to satysfakcjonujące doświadczenie, ale należy pamiętać, że nie ma tu ciągłości pod względem szerokości chodników, materiałów budowlanych ani ich stanu. Chodniki często kończą się gwałtownie, mają duże dziury lub są bardzo wąskie. Uważaj podczas chodzenia, bo możesz skręcić kostkę lub wpaść do dziury. Nazwy ulic mogą się zmieniać, więc mieszkańcy rzadko je znają. Zaleca się naukę nawigacji po punktach orientacyjnych, a nie po adresach czy nazwach ulic. Orientację można uzyskać, korzystając z rzeki Lana i ulicy „Dëshmorët e Kombit”, która dzieli centralną część Tirany na cztery części. Na skrzyżowaniu rzeki Lana i Dëshmorët e Kombit łatwo rozpoznać „Piramidę” i „Taiwan Center”.

=== Autobusem ===
Transport publiczny w Tiranie obejmuje szereg linii autobusowych między miastami. Pojedynczy przejazd kosztuje 40 leków, a od 2023 roku dostępne są tylko bilety jednorazowe, sprzedawane w autobusie przez konduktora. Autobusy oznaczone jako ''Zielona Linia – Unaze'' kursują obwodnicą i poruszają się po pętli wokół centrum miasta. Nie wszystkie autobusy ''Zielonej Linii'' kursują jednak na ''Unaze''. Istnieją również linie obsługujące podmiejskie centra handlowe.

Od kwietnia 2024 roku wszystkie połączenia i rozkłady jazdy autobusów miejskich są dostępne w Mapach Google z dość wiarygodnym rozkładem jazdy. Autobusy podmiejskie mają zostać uwzględnione również do końca 2024 roku.

Również [https://www.openstreetmap.org/relation/8324455#map=14/41.34506/19.79364 OpenStreetMap], z którego korzysta ten przewodnik turystyczny i wiele aplikacji mobilnych, takich jak OsmAnd czy Mapy.cz, udostępnia dostępne trasy, ale mogą być nieaktualne.

Ponadto linie autobusowe są dostępne na stronie internetowej miasta. Przydatną aplikacją internetową i na Androida, która wcześniej informowała o transporcie publicznym w Tiranie, takich jak linie, wskazówki dojazdu, rozkłady jazdy i ceny, był GetJar.

=== Rowerem ===
Na niektórych głównych ulicach znajdują się połączone pasy dla autobusów i rowerów. Jazda rowerem po ulicy może być jednak dość niebezpieczna, ponieważ pasy są wąskie lub zajęte przez zaparkowane pojazdy (kierowcy samochodów stali się jednak ostrożniejsi w ostatnich latach). Pasy rowerowe znajdują się jednak wyłącznie na placu Skanderbega, bulwarze Deshmoret e Kombit oraz na chodnikach wzdłuż rzeki Lana i ulicy Kavaja.

Jeśli chodzi o zakup '''sprzętu rowerowego lub naprawę''', Rruga Qemal Stafa to nieoficjalna „ulica rowerowa” Tirany, z wieloma małymi, niedrogimi sklepami rowerowymi.

Kilka biur podróży oferuje wycieczki rowerowe po mieście, które stanowią interaktywny sposób dla zagranicznych turystów na zwiedzanie głównych atrakcji Tirany.

'''[https://albaniaturism.com/st_tour/tirana-bike-tour/ Tirana Bike Tour]''' to codzienna wycieczka rowerowa, która rozpoczyna się o 9:00 i 17:00 na placu Skanderbega. Wycieczki trwają zazwyczaj od 3 do 4 godzin. Cena waha się od 25 do 30 euro za osobę. Przejażdżki prowadzą lokalni, doświadczeni przewodnicy mówiący po angielsku. Telefon: +355677309886.

=== Taksówką ===
Przejazd przez miasto powinien kosztować 400–800 leków. Oficjalne taksówki mają w pojeździe listę z cenami przejazdów. Opłata za przejazd zaczyna się od 300 leków.

Zawsze możesz zażądać użycia taksometru lub negocjować cenę przed wejściem. Czasami taksówkarze mogą nawet udzielić zniżki na taksometr, tylko po to, żebyś wziął tę taksówkę zamiast następnej. Zachowaj jednak ostrożność, aby nie zapłacić za dużo lub nie wydać reszty – rachunek na 5000 leków może być zaproszeniem do oszustwa.

=== Samochodem ===
Parkowanie stanowi poważny problem. Jazda samochodem w Tiranie oferuje wyjątkowe wrażenia dla tych, którzy są gotowi się odważyć. Agresywna jazda i wykorzystywanie okazji pomoże Ci poruszać się w normalnym tempie. Kierowcy nieśmiali i bierni powinni unikać jazdy w Tiranie, ponieważ prawdopodobnie będą sfrustrowani.

W mieście nadal brakuje znaków drogowych z instrukcjami (na przykład jak wyjechać z miasta). W razie problemów po prostu pytaj ludzi (nie pokazuj im mapy, ponieważ Albańczycy nie są przyzwyczajeni do widoku map, a nawet policjanci nie wiedzą, jak się z nią obchodzić). Pamiętaj też, że słowo „car” brzmi identycznie jak albańskie słowo „penis”, więc nie zdziw się, jeśli ktoś będzie się na Ciebie gapił, gdy je wymówisz. „Auto” lub albańskie „makina” to odpowiednie zamienniki.

Wypożyczalnie samochodów w Albanii oferują międzynarodowe firmy, takie jak Hertz, Avis i Europcar, i można je zarezerwować online. Lokalne firmy często oferują jednak niższe ceny, na przykład Eagle Rent, Noshi Rent-a-Car i Albarent – ​​niektóre z nich mają stronę internetową, na której można dokonać rezerwacji. Przed podjęciem decyzji najlepiej zawsze sprawdzić ich oceny w Mapach Google.

== Warto zobaczyć ==
[[Plik:Et'hem Bey Mosque inner walls.jpg|thumb|Ściany wewnętrzne meczetu Ethem Beja]]
=== Obiekty sakralne ===
* {{zobacz
| name=Meczet Ethem Beja | alt=Xhamia e Et'hem Beut | url= | adres=Plac Skanderbega | lat=41.327806| long=19.819361| wskazówki=Centrum
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Codziennie 8:00-22:00 (lato), 8:00-19:00 (zima). Budowa tego meczetu trwała około 28 lat i zakończyła się w 1821 roku. Jest uważany za jeden z najpiękniejszych meczetów w Albanii, z bardzo interesującymi dekoracjami i dziełami sztuki. Ponownie otwarty w 2021 roku po gruntownej renowacji.
}}
* {{zobacz
| name=Meczet Kokonozit | alt=Xhamia e Kokonozit | url= | adres=Rruga Thimi Mitko | lat=41.3301| long=19.825| wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Ukończony w 1750 roku za czasów panowania Imperium Osmańskiego i jeden z niewielu, które przetrwały rządy komunistyczne w nienaruszonym stanie. W tym czasie budynek pełnił funkcję magazynu i sklepu tytoniowego, a w 1991 roku przywrócono mu pierwotne przeznaczenie.
}}
* {{zobacz
| name=Katedra katolicka św. Pawła | alt=Kisha Katedralja e Shën Palit | url= | adres=Bulevardi Zhan D'Ark | lat=41.324722| long=19.821389| wskazówki=naprzeciwko ETC i Piramidy
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Nowoczesna katedra zachwyca fascynującymi malowidłami ściennymi na oknach.
}}
* {{zobacz
| name=Katedra prawosławna Zmartwychwstania Chrystusa | alt=Katedralja Ortodokse e Ringjalljes se Krishtit, Katedralja &quot;Ngjallja e Krishtit&quot; ne Tirane | url= | adres=Rruga Ibrahim Rugova | lat=41.326469| long=19.817369| wskazówki=na zachód od placu Skanderbega, w pobliżu Ministerstwa Obrony
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Ta katedra charakteryzuje się fascynującą architekturą i bogatą ikonografią wnętrza. Kościół przykryty jest kopułą o wysokości 23 metrów.
}}
[[Plik:Tirana’s architectural interpolation and urban design.jpg|thumb|Grobowiec Kapllana Paszy z nowoczesnym budynkiem obok]]
* {{zobacz
| name=Grobowiec Kapllana Paszy | alt=Tyrbja e Kapllan Pashës | url= | adres=Rruga 28 Nëntori | lat=41.327778| long=19.821667| wskazówki=200 m na wschód
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Zbudowany w 1820 roku, pierwotnie obok meczetu zniszczonego podczas II wojny światowej. Kapllan Pasza, osmański władca Tirany, został tu pochowany, ale jego szczątki przeniesiono później do [[Stambuł]]u.
}}
* {{zobacz
| name=Sheh Dyrri Tekke | alt=Teqja e Sheh Dyrrit | url= | adres=Rruga e Barrikadave | lat=41.332591| long=19.819255| wskazówki=300 m na północny wschód
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=To ''teqe'' (teqe lub cemevi to turecki dom spotkań, w którym odbywają się nabożeństwa) w Tiranie. Dawniej był to również dom lokalnego szejka. Jest wpisany na listę zabytków kultury Albanii, jednak jest własnością prywatną i prawdopodobnie można go zobaczyć tylko z zewnątrz.
}}
* {{zobacz
| name=Meczet Garbarzy | alt=Xhamia e Tabakëve | url= | adres=Rruga Shyqyri Ishmi | lat=41.326667| long=19.828056| wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Zbudowany w XVII wieku w części miasta, w której mieszkali garbarze. Został w dużej mierze zniszczony przez strajk piorunowy w 1927 roku, ale szybko odbudowany. W czasach komunistycznych pełnił funkcję magazynu, a w 1990 roku został odnowiony i ponownie otwarty, a także wzniesiono nowy minaret. W pobliżu znajduje się również most zwany Mostem Garbarzy (''Ura e Tabakëve'').
}}
=== Muzea ===
[[Plik:Galeria e Arteve.jpg|thumb|Narodowa Galeria Sztuki z pawilonem w kształcie chmur na zewnątrz (po prawej na tym zdjęciu)]]
* {{zobacz
| name=[https://www.mhk.gov.al/ Muzeum Historii Narodowej] | alt=Muzeu Historik Kombëtar | url= | adres=Sheshi Skenderbej | lat=41.329306| long=19.817194| wskazówki=północno-zachodnia krawędź placu
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Codziennie 09:00-19:00. Największe muzeum w Albanii posiada wiele skarbów archeologicznych kraju oraz replikę potężnego miecza Skanderbega (jak go trzymał, jeździł konno i walczył w tym samym czasie, pozostaje zagadką). Oświetlenie może być słabe, ale znakomita kolekcja jest niemal w całości sygnowana w języku angielskim i prowadzi zwiedzających chronologicznie od starożytnej Ilirii do czasów postkomunistycznych. Kolekcja posągów, mozaik i kolumn z czasów greckich i rzymskich zapiera dech w piersiach. 500 leków. Od 15 marca 2024 muzeum jest zamknięte z powodu remontu do 15 marca 2028.
}}
* {{zobacz
| name=[https://www.gka.al/ Narodowa Galeria Sztuki] | alt=Galeria Kombetare e Arteve | url= | adres=Bulevardi Deshmoret e Kombit | lat=41.32546| long=19.820205| wskazówki=
| tollfree=+355 4 223 3975 | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Zamknięte z powodu remontu. Ta piękna przestrzeń, śledząca stosunkowo krótką historię malarstwa albańskiego od początku XIX wieku do dziś, oferuje również wystawy czasowe. Interesująca kolekcja obejmuje obrazy z XIX wieku przedstawiające sceny z codziennego życia Albańczyków, a także obrazy o znacznie bardziej politycznym wydźwięku, w tym prawdziwie wspaniałe przykłady albańskiego socrealizmu. Parterowa część galerii przeznaczona jest na wystawy czasowe o znacznie bardziej nowoczesnym i ambitnym charakterze. 200 leków.
}}
* {{zobacz
| name=Narodowe Muzeum Archeologiczne | alt=Muzeu Arkeologjik Nacional | url= | adres=Sheshi Nënë Tereza | lat=41.318286| long=19.8219| wskazówki=dwa bloki na zachód od stadionu Qemal Stafa
| tollfree=+355 4 222 6541. | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=10:00-14:30. Prezentowane są starożytne artefakty z czasów iliryjskich, rzymskich i helleńskich: wspaniałe mozaiki, rzymskie posągi i ilustrowane mapy. Kolekcja jest obszerna i miejscami imponująca, ale w języku albańskim jest niewiele opisów, a po angielsku nie ma ich wcale (nie oferuje się też wycieczek po angielsku), więc możesz czuć się nieco zagubiony, chyba że to Twoja specjalność. Planowany jest generalny remont, ale jak zauważył jeden z pracowników, muzeum czekało na niego od 1985 roku – więc nie wstrzymuj oddechu. 300 leków.
}}
* {{zobacz
| name=Muzeum Nauk Przyrodniczych Albanii | alt=Muzeu i Shkencave Natyrore | url= | adres=Rruga e Kavajës | lat=41.327| long=19.8057| wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=W muzeum można obejrzeć faunę i skład geologiczny Albanii.
}}
* {{zobacz
| name=Mozaika Tirany | alt=Mozaiku i Tiranes | url= | adres=Blloku pallateve Partizani, Lagja nr. 9 - Rruga Sandër Prosi | lat=41.33005| long=19.804222| wskazówki=1.3 km W
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Mozaikę odkryto podczas wykopalisk prowadzonych na terenie kompleksu mieszkalnego. Różne artefakty wskazują na istnienie w tym rejonie wioski tysiące lat temu. To jedyne stanowisko archeologiczne w Tiranie. Od października 2023 roku, co najmniej od czerwca 2023 roku, trwa tam remont, więc nie wstrzymujcie się z tym.
}}
* {{zobacz
| name=[https://www.bunkart.al/ Bunk'Art] | alt= | url= | adres=Rruga Fadil Deliu | lat=41.351686| long=19.860733| wskazówki=
| tollfree=+355 67 207 2905 | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Śr.-Niedz. 09:00-16:00. Ta fantastyczna przebudowa ogromnego bunkra z czasów zimnej wojny na obrzeżach Tirany na muzeum historii i sztuki współczesnej jest bez wątpienia atrakcją Tirany. Bunkier, o powierzchni prawie 3000 m², rozłożony na kilku piętrach pod ziemią, został zbudowany w latach 70. XX wieku dla albańskiej elity politycznej i przez większość swojego istnienia pozostawał tajemnicą. Teraz prezentuje wystawy łączące współczesną historię Albanii z dziełami sztuki współczesnej. 700 leków.
}}
[[Plik:Tiranë, Albania January 2023 - BUNK'ART 2 museum 02.jpg|thumb|Wewnątrz Bunk'Art 2]]
* {{zobacz
| name=[https://bunkart.al/2/home Bunk'Art 2] | alt= | url= | adres=Rr Sermedin Toptani | lat=41.326944| long=19.819444| wskazówki=
| tollfree=+355 67 207 2905 | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=09:00-21:00. Mniejszy kuzyn głównego Bunk'art, to muzeum, mieszczące się w komunistycznym bunkrze i podziemnym systemie tuneli pod Ministerstwem Spraw Wewnętrznych, koncentruje się na roli policji i służb bezpieczeństwa w Albanii w burzliwym XX wieku. Choć sam bunkier może nie być szczególnie interesujący, historia o reżimie dyktatorskim i wewnętrznych siłach bezpieczeństwa walczących z dysydentami została bardzo dobrze zrealizowana i stanowi fascynującą podróż za policyjne linie. 700 leków.
}}
* {{zobacz
| name=[https://muzeugjethi.gov.al/ Dom z liści] | alt= | url= | adres=Rr Ibrahim Rugova | lat=41.326594| long=19.816486| wskazówki=
| tollfree=+355 4 222 2612 | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=09:00-19:00. Ten okazały, stary budynek z lat 30. XX wieku początkowo pełnił funkcję pierwszego albańskiego szpitala położniczego, ale w ciągu kilku lat jego rola przesunęła się z tworzenia nowych żyć na ich odbieranie, ponieważ szpital przekształcono w ośrodek przesłuchań i nadzoru (czytaj: dom tortur). Pozostał nim aż do upadku reżimu komunistycznego. Dziś Dom Liści to muzeum poświęcone nadzorowi i przesłuchaniom w Albanii. 700 Leke.
}}
* {{zobacz
| name=[http://qendrazeta.com/ Centrum Sztuki Współczesnej ZETA] | alt= | url= | adres=Hekla Center, Abdyl Frashëri Street, 7, P31, A/4, drugie piegtro | lat=41.31891 | long=19.81747| wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Pon.-pt. 11:00-18:00, sob. 11:00-14:00. ZETA, jako przestrzeń wystawiennicza non-profit, powstała w 2007 roku. Zajmując powierzchnię 150 m² na drugim piętrze budynku mieszkalno-usługowego przy ulicy Abdyl Frashëri 7 w dzielnicy Blloku w Tiranie (zona Libri Universitar: pomiędzy winiarnią Santa Margherita a sklepem LC Waikiki), ZETA funkcjonuje jako autonomiczne miejsce kultury dla współczesnych sztuk wizualnych, w tym malarstwa, rzeźby, fotografii, wideo, instalacji, dźwięku i performansu. Oprócz wystaw, ZETA organizuje również programy edukacyjne, warsztaty i wydarzenia dyskursywne, we współpracy z lokalnymi i międzynarodowymi partnerami. Wstęp wolny.
}}
* {{zobacz
| name=[https://www.bankofalbania.org/Museum_and_education/About_the_Museum_of_the_Bank_of_Albania/Book_a_visit_at_the_Museum/ Muzeum Banku Albanii] | alt= | url= | adres=Plac Skanderbega 1 | lat=41.327697| long=19.816797| wskazówki=w siedzibie banku centralnego na głównym placu
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Wt Śr Czw 09:00-15:00. Muzeum zajmuje dwa piętra, z których każde jest pomyślane jako niezależna przestrzeń. Na pierwszym piętrze prezentowana jest bogata kolekcja numizmatyczna Banku Albanii od starożytności do dnia dzisiejszego. Drugie piętro muzeum prezentuje historię instytucji banku centralnego w Albanii, jego rolę w utrzymaniu stabilności cen i zapewnieniu stabilności finansowej kraju, a także jego funkcje konstytucyjne. Zwiedzający mogą dowiedzieć się więcej o wszystkich aspektach pieniądza i gospodarki, a także lepiej zrozumieć funkcję Banku Centralnego. Wejście do budynku od ulicy Ibrahima Rugova. Aby wejść do Muzeum Banku Albanii, należy zarezerwować wizytę online i okazać dokument tożsamości. Wstęp bezpłatny.
}}
* {{zobacz
| name=[https://kryegjyshataboterorebektashiane.org/en/home-2/ Muzeum Bektaszyzmu] | alt= | url= | adres=Rruga Bajo Topulli | lat=41.33138 | long=19.85008 | wskazówki=w Odeonie (Wielkiej Świątyni) w światowej siedzibie Bektashi
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Codziennie 09:00–19:00. Muzeum prezentuje, poprzez dokumenty, zdjęcia i oryginalne eksponaty, historię bektaszizmu (islamskiego ruchu sufistycznego) na skalę światową, a w szczególności albańskiego bektaszyzmu. Muzeum jest zorganizowane w 12 stoiskach z 12 gablotami, prezentującymi 12 imamów. Bardzo ważnym punktem jest aspekt poświęcony tolerancji religijnej i harmonii, które przyczyniły się i wnoszą znaczący wkład do Światowego Biskupstwa Bektaszytów. Częścią Muzeum Bektaszytów są trzy strefy: Komin – Kawa, Aszurja i Pielgrzymka. Ważnym miejscem jest ścisły związek bektaszyzmu w Albanii z Albańskim Odrodzeniem Narodowym. Oprócz działalności duchownych patriotycznych, specjalne stoisko poświęcone jest braciom Frasheri, gdzie wyróżniony jest wkład Naima Frasheri.
}}
* {{zobacz
| name=Muzeum Historyczne Sił Zbrojnych | alt= | url= | adres=Rruga Odhise Paskali | lat=41.3417 | long=19.8383 | wskazówki=w siedzibie Dowództwa Doktryny i Szkolenia (dawnej Szkoły Zjednoczonej)
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Pon.-pt. 08:30 - 16:00. W tym muzeum znajduje się ponad tysiąc obiektów, od średniowiecza do XIX wieku, zdobionych złotem i srebrem, szereg gablot z karabinami różnego typu, średniowiecznymi, renesansowymi, mieczami Skanderbega, Ali Paszy Tepeleny, samolotami, śmigłowcami, czołgami, czterema sylwetami, artylerią naziemną, bronią przeciwlotniczą różnych kalibrów, a także pojazdami transportowymi różnego typu. Dwa główne pawilony to: pawilon z epoki historycznej 1470-1945 i pawilon z lat 1945-1990. Na drugim piętrze znajduje się część mundurów używanych na przestrzeni lat przez Siły Zbrojne, aż po najnowsze mundury. Pierwszy pawilon, oprócz wartości historycznych, jest również świadectwem albańskiego rzemiosła w tym regionie. Zwiedzający krajowi muszą okazać dowód tożsamości. Goście zagraniczni muszą wysłać 3–4 dni przed planowaną wizytą prośbę pocztą elektroniczną i przesłać skan dowodu osobistego lub paszportu.
}}
* {{zobacz
| name=Studio House &quot;Kadare&quot; | alt= | url= | adres=Rruga e Dibrës 25 | lat=41.33046 | long=19.82017 | wskazówki=na trzecim piętrze pałacu przy ulicy Dibra
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=1 maja–15 października: wt.–sob. 9:00–19:00, nd. 10:00–17:00; 15 października–1 maja: wt.–sob. 10:00–17:00, nd. 10:00–15:00. Ten apartament był rezydencją i miejscem pracy Kadare, ważnego pisarza, w latach 1974–1989. Zaprojektował go architekt Maks Velo w 1972 roku, a w 2015 roku został uznany za zabytek kultury kategorii II. Ten modernistyczny i kubistyczny budynek nazywano wówczas „pałacem z sześcianów” i reprezentuje on aspiracje albańskiej architektury do podążania za duchem czasu, a w szczególności za Zachodem. Kadare Studio House ma na celu pogłębienie zrozumienia historii Albanii w okresie dyktatury. Wystawa prezentuje oryginalne dokumenty, przedmioty, książki i meble. Cena biletu dla dorosłych: 500 leków, cena biletu rodzinnego (dwie lub więcej osób): 250 leków, cena biletu dla studentów: 80 leków.
}}
=== Miejsca charakterystyczne ===
[[Plik:Tirana Castle, Albania 2019 02.jpg|thumb|Zamek w Tiranie]]
[[Plik:Pyramid of Tirana October 2023.jpg|thumb|Piramida]]
* {{zobacz
| name=Twierdza Justyniana (pozostałości zamku w Tiranie) | alt=Kalaja e Justinianit, Kalaja e Tiranës | url= | adres=Shëtitorja Murat Toptani | lat=41.326389| long=19.821944| wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Historia tego zamku sięga czasów sprzed 1300 roku i jest pozostałością z czasów bizantyjskich. Twierdza była miejscem, gdzie krzyżowały się główne drogi wschód-zachód i północ-południe, stanowiąc serce Tirany. Prawie wszystko, co pozostało z twierdzy na powierzchni, to sześciometrowy mur z czasów Imperium Osmańskiego, porośnięty winoroślą. W XXI wieku odkryto fundamenty murów i włączono je do deptaka Murat Toptani, a w pobliżu albańskiego parlamentu odsłonięto mozaikę upamiętniającą 100. rocznicę niepodległości Albanii. W grudniu 2018 roku w zamku w Tiranie otwarto nowy, tradycyjny bazar z licznymi sklepami z tradycyjnym rękodziełem i restauracjami serwującymi tradycyjne dania.
}}
* {{zobacz
| name=Ulica Busha | alt=Rruga Presidenti George W. Bush | url= | adres= | lat=41.3268 | long=19.8242 | wskazówki=naprzeciwko budynku Parlamentu i ulicy Murat Toptani – wsiądź do autobusu jadącego do przystanku „Rruga e Elbasanit”, a następnie przejdź przez most
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Ulicę nazwano na cześć prezydenta USA George'a W. Busha na cześć jego wizyty w tym kraju w 2007 roku.
}}
* {{zobacz
| name=Piramida | alt= | url= | adres=B.Desmoret e Combit/B. Bajram Curri | lat=41.323022| long=19.821567| wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=W ciągu dnia. Całkowicie odnowiona i ponownie otwarta w maju 2023 roku, piramida została zbudowana w 1987 roku według projektu córki Envera Hodży i przekształcona w muzeum poświęcone jej ojcu. W 2007 roku prezydent USA George W. Bush wygłosił przed nią przemówienie. Był to najdroższy budynek wzniesiony w czasach komunizmu, ale do 2017 roku stał pusty i zaniedbany przez pewien czas, a groziła mu rozbiórka. Zamiast tego został uratowany i odbudowany. Teraz można wejść po schodach na jej szczyt i podziwiać piękny widok na miasto.
}}
* {{zobacz
| name=Blloku lub Ish-Blloku | alt= | url= | adres=Głównie Rr. Ismail Qemali i pobliskie ulice. Granice od zachodu Rruga Sami Frashëri, z północny Bulevardi Bajram Curri, ze wschodu Bulevardi Desmoret e Combit, z południa Rruga Lek Dukagjini | lat=41.320833| long=19.816389| wskazówki=weź autobus oznaczony „Tirana e Re”; wysiądź na stacji o tej samej nazwie
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Wśród bloków mieszkalnych można znaleźć niektóre z najmodniejszych kawiarni, sklepów i restauracji w Tiranie. Tutaj znajduje się również '''willa byłego dyktatora, Envera Hodży'''. W czasach komunizmu obszar ten był zarezerwowany wyłącznie dla urzędników państwowych i nie miał wstępu dla zwykłych ludzi. Został otwarty dla publiczności w 1991 roku i od tego czasu stał się miejscem numer jeden dla młodzieży Tirany. W nocy obszar ten jest pełen ludzi, szczególnie w weekendy, kiedy większość klubów nocnych jest pełna. Ulice, zwłaszcza letnimi popołudniami, są pełne mieszkańców Tirany i drogich samochodów krążących po okolicy. Z Block można dostać się prawie wszędzie w mniej niż 10-15 minut. Jeśli masz ochotę na kawę lub relaks przy paradzie modnych i eleganckich ludzi, ten blok to idealne miejsce dla Ciebie. W bloku kupisz modne ubrania i francuskie przysmaki. Możesz też skorzystać z taksówek.
}}
* {{zobacz
| name=Most Garbarzy | alt=Ura e Tabakëve | url= | adres=Rruga George W. Bush i róg Bulevardi Zhan D'Ark corner | lat=41.32642| long=19.826052| wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=To kamienna kładka z okresu osmańskiego z XVIII wieku. Most był niegdyś częścią drogi Shëngjergj, która łączyła Tiranę ze wschodnimi wyżynami. Droga Shëngjergj zaopatrywała miasto w produkty rolne i zwierzęta gospodarskie. Most przechodził przez strumień Lanë i przylegał do obszaru rzeźników i pracowników przemysłu skórzanego. Rzeka Lanë została zmieniona w latach 30. XX wieku, a most został zaniedbany. W latach 90. XX wieku most został przywrócony do dawnej świetności i obecnie służy wyłącznie pieszym. Most Garbarzy składa się z głównego łuku, na którym most wznosi się w tylnym kształcie. Ten łuk ma lekką rozpiętość 8 m i jest zbudowany z dwóch rzędów bocznych łuków o grubości 1 metra. Wysokość od wody wynosiła 3,5 m. Nawierzchnia mostu o szerokości 2,5 m została zbudowana z kamieni rzecznych i ułożona bez widocznego porządku. Po obu stronach głównego łuku znajdują się dwa łuki w kształcie segmentów kołowych z niewielką przestrzenią.
}}
* {{zobacz
| name=[https://www.bksh.al/ Biblioteka Narodowa Albanii] | alt=Biblioteka Kombëtare e Shqipërisë | url= | adres=Sheshi Skënderbej | lat=41.328333| long=19.819722| wskazówki=
| tollfree=+355 422 23843 | fax=+355 422 23843
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Pon.-pt. 08:00-20:00, sob.-nd. 08:00-14:00. Biblioteka posiada ponad milion książek i słynie ze swoich starożytnych zbiorów.
}}
[[Plik:Et'hem Bey Mosque &amp; Clock tower.jpg|thumb|Meczet Ethem Beja i wieża zegarowa]]
* {{zobacz
| name=Wieża Zegarowa | alt=Kulla e Sahatit | url= | adres=Plac Skanderbega | lat=41.327717| long=19.819647| wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Sob.-Pn. Śr. 09:00-13:00, 16:00-18:00. Ta wieża stała się symbolem Tirany. Jest to jedna z najstarszych budowli w Tiranie, wzniesiona w latach 20. XIX wieku. Nie zapomnij odwiedzić pobliskiego '''Muzeum Wież Zegarowych Albanii''', w którym można obejrzeć wieże zegarowe z całej Albanii oraz tradycyjne stroje z regionu Tirany. Schody mają 90 spiralnych stopni. Ma 35 m wysokości i była wówczas najwyższym budynkiem w Tiranie. 10 leków.
}}
* {{zobacz
| name=Tradycyjny dom Sali Shijaku | alt=Shtëpia Sali Shijaku | url= | adres=Rr. Vildan Luarasi | lat=41.33613| long=19.81994| wskazówki=Kilka przecznic na wschód od stacji kolejowej
| tollfree=+355 422 61458 | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=09:00-17:00. W tym dobrze zachowanym tradycyjnym domu należącym do malarza Sali Shijaku można obejrzeć wystawy sztuki, tradycyjne wyposażenie domu i restaurację.
}}
* {{zobacz
| name=Ogród zoologiczny w Tiranie | alt=Kopshti Zoologjik Tiranë | url= | adres=Rruga Liqeni i Thate | lat=41.307806| long=19.809389| wskazówki=SW 1.6 km
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=09:00-18:00. Wizyta w tym zoo to niezwykłe doświadczenie; zwierząt jest niewiele, ale można je zobaczyć z bardzo bliska. W pobliżu znajduje się {{Znacznik|Ogród Botaniczny|41.3098813|19.8056919|typ=natura}}'''Ogród Botaniczny''', w którym można podziwiać najwspanialszą faunę Albanii. 50 leków
}}
* {{zobacz
| name=Cmentarz Męczenników | alt=Varrezat e Dëshmorëve të Kombit | url= | adres=Rruga Dr Shefqet Ndroqi | lat=41.30899| long=19.8405| wskazówki=SE 2km
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=To cmentarz, na którym pochowano szczątki 900 partyzantów walczących o Tiranę. Znajduje się tu również 12-metrowy pomnik Matki Albanii (Monumenti Nëna Shqipëri) wzniesiony w 1972 roku. Hodża został tu pochowany w 1985 roku, ale ekshumowano go w 1992 roku i przeniesiono na drugą stronę miasta.
}}
* {{zobacz
| name=Zamek Petrela | alt=Kalaja e Petrelës | url= | adres=Rruga Petreles | lat=41.255| long=19.854| wskazówki=15 km na południe
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=11:00–23:00? To jeden z najlepiej zachowanych zamków w Albanii. Jest znany jako starożytna osada licząca 2000 lat, którą dowodziła księżniczka Mamica, siostra bohatera narodowego Skanderbega. Wstęp wolny.
}}
* {{zobacz
| name=Zamek Preze | alt=Kalaja e Prezës | url= | adres=Fushë Prezë | lat=41.431| long=19.672| wskazówki=22 km na północny zachód
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Ten XV-wieczny zamek znajduje się na malowniczych wzgórzach wioski Preze na zachód od lotniska Rinas.
}}
* {{zobacz
| name=Ruiny zamku Dajti | alt=Kalaja e Dajtit | url= | adres=SH47 | lat=41.353611| long=19.922222| wskazówki=z Dajt Xhori, 1,5 km na południe
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Stanowisko archeologiczne obejmujące pozostałości rzymskiej fortyfikacji (zbudowanej na miejscu starszego zamku iliryjskiego) na zboczu góry Dajti.
}}
* {{zobacz
| name=Ruiny zamku Ndroqi| alt=Kalaja e Ndroqi | url= | adres=Çoçaj, Varosh | lat=41.2456 | long=19.6546| wskazówki=~20 km na zachód od Tirany – na północ od drogi SH56
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Zamek położony jest na wzgórzu w kształcie piramidy. Do zamku prowadzi brukowane przejście.
}}

== Aktywny wypoczynek ==
[[Plik:Tirana square.jpg|thumb|Plac Skanderbega w centrum Tirany]]
'''Wybierz się na wieczorny spacer''' głównymi ulicami lub do jednego z licznych parków i usiądź przy kawie lub drinku. Weź udział w tętniącym życiem nocnym życiu, odwiedzając jeden z licznych klubów. Jeśli jesteś odważny i żądny przygód, spróbuj niecodziennego doświadczenia jazdy po ulicach miasta, wynajmując samochód lub wypożycz rower w wypożyczalni. Możesz również przejechać się po mieście limuzyną lub wybrać się na malownicze przedmieścia na południe lub północny wschód/zachód od Tirany.

* Bezpłatny spacer rozpoczynający się codziennie o 10:00 (10:00 i 18:00 w okresie letnim) przed Operą Tirańską to dobry początek odkrywania miasta i dowiedzenia się więcej o jego historii, sztuce i życiu codziennym.

'''Poniżej znajdziesz kilka sugestii dotyczących wypraw:'''
* {{Znacznik|Ulica Murata Toptaniego|41.3264155|19.8194346 |typ=atrakcja}}'''Ulica Murata Toptaniego'''. Ulica Murata Toptaniego to ulica wyłącznie dla pieszych, położona na wschód od Parku Rinia, zbudowana z kamienia w pobliżu murów '''Zamku Tirańskiego'''. Znajdują się tu tradycyjne domy, kawiarnie i lokalny park. 
* {{Znacznik|Sheshi Skënderbej|41.32207 |19.82016 |typ=atrakcja}}'''Sheshi Skënderbej''' (Plac Skanderbega). Centrum Tirany. Na placu stoi pomnik albańskiego bohatera Skanderbega z flagą albańską na boku. Renowacje sprawiły, że plac jest przyjazny dla pieszych i komunikacji miejskiej. Budynki rządowe o włoskiej architekturze i niektóre z poniższych obiektów znajdują się tuż przy tym placu. 
* {{Znacznik|Spacer Bulwarem Dëshmorët e Kombit|50.0675|14.471667|typ=atrakcja}}'''Spacer Bulwarem Dëshmorët e Kombit''' (Bulwar Męczenników Narodu). Panoramiczny bulwar zbudowany przez Włochów w latach 30. XX wieku, podobny do Pól Elizejskich, rozciągający się na południe od placu Skanderbega. Bulwar charakteryzuje się faszystowską, komunistyczną i nowoczesną architekturą budynków rządowych, centrów biznesowych i hoteli. Znajduje się tu wiele lokalnych parków. Ulica ta biegnie od południowego krańca placu Skanderbega, przez rzekę Lanę, do placu Matki Teresy. Chodniki i przejścia dla pieszych na tej ulicy są szersze i bardziej przyjazne dla pieszych niż większość w mieście. Idąc na południe, budynek Politechniki Tirańskiej pięknie wpisuje się w centrum ulicy. Jest przyjemnie w nocy, gdy wszystkie budynki, w tym budynek Politechniki, są oświetlone (a szczególnie przyjemnie w grudniu i na początku stycznia, gdy drzewa i budynki wzdłuż ulicy są udekorowane światłami na święta). Ulica mija kilka charakterystycznych miejsc w Tiranie, w tym Park Rinia, Piramidę, Hotel Rogner, Biuro Prezydenta i Pałac Kongresów (centrum wydarzeń).
* {{Znacznik|Kompleks Tajwan|41.3247 |19.8174 |typ=atrakcja}}'''Kompleks Tajwan''' (Kompleksi Tajvani), Parku Rinia, Rruga Ibrahim Rugova, ☏ +355-4-225-1175. Całodobowo, 7 dni w tygodniu. To piękne miejsce w sercu Tirany. Znajdują się tam restauracje, kasyna, bary, klub itp. Otacza je ogromna, oświetlona fontanna z lśniącym mostem prowadzącym do restauracji. To idealne miejsce dla osób w każdym wieku. Dzieci mogą delektować się lodami gourmet i mrożonymi europejskimi napojami bezalkoholowymi, a dorośli i młodzież mogą korzystać z atrakcji kasyn. To doskonała atrakcja turystyczna, a w okolicy można spotkać wielu albańskich celebrytów. 
* {{Znacznik|Plac Matki Teresy|41.31788 |19.82126 |typ=atrakcja}}'''Plac Matki Teresy'''. Położony po południowej stronie bulwaru Deshmoret e Kombit, plac ten charakteryzuje się typową faszystowską architekturą. Wśród budynków znajdują się Uniwersytet Tirański, Instytut Archeologiczny, Akademia Sztuk Pięknych i Stadion Narodowy. 
* {{Znacznik|Wielki Park wzdłuż Sztucznego Jeziora|41.3139 |19.8239 |typ=natura}}'''Wielki Park wzdłuż Sztucznego Jeziora''' (Parku i Madh) (południowa część miasta). Ludzie urządzają pikniki i dobrze się bawią, a naturalne piękno pozwala na to dzięki ogromnym drzewom, otwartym przestrzeniom i otaczającym je górom. Sztuczne jezioro znajduje się pośrodku parku. Jest popularne wśród mieszkańców i turystów jako miejsce spacerów i lunchu lub kawy w jednej z restauracji lub kawiarni. Rośnie tam ponad 120 gatunków roślin. W pobliżu znajduje się popularny kompleks basenowy.
* {{Znacznik|Ali Demi Skate Park|41.32732 |19.83609 |typ=atrakcja}}'''Ali Demi Skate Park''' (''kieruj się na północny wschód ulicą Bulevardi-Bajram-Curri, a następnie skręć w prawo w Ruga-Ali-Demi; powinieneś przejechać około 800 m tą drogą; skatepark będzie bezpośrednio po prawej stronie; znajduje się obok parku z fontanną pośrodku i kawiarnią z drabinkami, jest tam wiele zielonych ramp''). Ali Demi Skate Park to świetne miejsce na rodzinny wypad, ponieważ po jednej ze stron znajduje się ładny park, są tam targi i piękna kawiarnia z placem zabaw dla małych dzieci z typowymi huśtawkami i ławkami oraz boiskami do piłki nożnej z tyłu. Skate Park jest pełen ludzi na rowerach, rolkach i deskorolkach. Skate Park jest bardzo dobry dla początkujących, rampy są betonowe (na rampach jest coping). Rampy są bardzo różnorodne — są małe i duże. Prawie wszystkie rampy mają kształt płaskowyżu, co sprzyja zjeżdżaniu w powietrzu. Jest tu wiele miejsc do wykonywania ollie i 180-stopniowych offów, a także inne miejsca do grindowania, jeśli jesteś doświadczonym skateboardzistą. Skatepark znajduje się nieco poniżej reszty parku, więc nie powinieneś tam jeździć w deszczu, ponieważ zalewa go woda. Wzdłuż boków skateparku znajdują się quarter pipe'y. Ten skatepark to świetna zabawa dla skaterów, rowerzystów i rolkarzy.
pipes along the sides of the skate park. This skate park is very fun for skaters, bikers, and rollerskaters. }}
[[Plik:Tirana from Dajt.jpg|thumb|Widok z kolejki linowej]]
* {{Znacznik|Park Narodowy Góry Dajti i Kolejka Linowa|41.365833 |19.925556 |typ=natura}}'''[https://dajtiekspres.com/ Park Narodowy Góry Dajti i Kolejka Linowa]''', SH47, Rruga Mali Dajti, Fushe Dajt (''25 km na wschód''), ☏ +355 672084471. Śr.–Pn. 09:00–18/19:00. To najłatwiej dostępna góra w kraju, którą odwiedza wielu mieszkańców, aby uciec od miejskiego zgiełku i zjeść lunch z pieczonej jagnięciny z rożna. Dajti Express, austriacka kolejka linowa, wjeżdża malowniczą trasą (prawie) na szczyt (1611 m), pokonując 15 minut. Odwiedź nowe Centrum Informacji Turystycznej w pobliżu wież radiowo-telewizyjnych w Fushe Dajt, otwarte w 2019 roku.
:Z centrum (po drugiej stronie ulicy od przystanku autobusowego Luna Airport Bus) można dojechać do Dajti Express niebieską linią autobusową (11, kierunek ''Porcelani''). Z przystanku Bunk'Art 1 spacer zajmuje 5–10 minut. Alternatywnie można wsiąść do autobusu (linie ''Porcelani'' lub ''Kinostudio'') i dojechać do przystanku ''IKV'', a następnie skorzystać z minibusa wahadłowego do Dajti Ekspres. (Szczegółowe informacje na ten temat można znaleźć na stronie [https://dajtiekspres.com/getting-here/ dajtiekspres.com]).
:Można również wybrać się na '''pieszą wędrówkę''' (w górę) i podziwiać krajobrazy, w jedną stronę około 2–3 godzin. Należy wysiąść z autobusu Porcelani (11) jeden przystanek przed Porcelani w Thesani (około 2–3 przystanki przed Bunk'Art). Tam znajduje się początek szlaku turystycznego prowadzącego do górnej stacji kolejki linowej, a nawet dalej do Dajti. Koszt przejazdu to 700/1400 leków (kolejka linowa w jedną stronę/powrót). Park Narodowy Dajti w Wikipedii Park Narodowy Dajti (Q1968784) w Wikidanych OSM (aktualizacja sierpień 2023 | edycja)
* {{Znacznik|Kanion i most Brar|41.3969 |19.8697 |typ=natura}}'''Kanion i most Brar''' (albański: Ura e Brarit), wioska Brar (''kieruj się ulicą Myslym Keta, na północny wschód od Tirany, w Parku Narodowym Góry Dajti''). Panoramiczny kanion i most osmański zaledwie kilka kroków od stolicy. Spektakularne widoki na okoliczne góry i Tiranę. Jaskinia i piękny wodospad znajdują się w pobliżu wioski Shengjergj. 
* {{Znacznik|Południowy wschód od Tirany|41.2669 |19.8710 |typ=atrakcja}}'''Południowy wschód od Tirany''' (Ogród Tirany (Bahcja e Tiranes)), Rruga e Elbasanit ([[Plik:SH3-AL.svg|30px]]) Berzhite, Farka (''na południowy wschód od Tirany wzdłuż drogi [[Plik:SH3-AL.svg|30px]]''). W zielonych obszarach Tirany, Berzhite, Petrela i Farke wzdłuż drogi Rruga e Elbasanit i [[Plik:SH3-AL.svg|30px]], znajduje się wiele małych kurortów i restauracji. W jednej z miejscowości znajduje się strzelnica, skromny klub golfowy i stadnina koni, a w innych tradycyjna kuchnia, drewniane wille i baseny. W okolicy znajduje się kilka strzeżonych osiedli z luksusowymi willami i udogodnieniami. Dodatkowo można odwiedzić Park Sztucznego Jeziora Farka w Farce, skąd roztacza się wspaniały widok na pasmo górskie Tirana. Edytuj wskazówki OSM
* {{Znacznik|Dajti Mini Golf|41.36815 |19.90545 |typ=atrakcja}}'''Dajti Mini Golf''' (''obok górnej stacji kolejki linowej; widoczne po prawej stronie podczas wjazdu kolejką''), ☏ +355 67 208 4471, info@dajtiekspres.com. 09:00-18:00. Przyjemne pole do minigolfa, podobne do tego, które można znaleźć w USA. Jest to pierwsze 18-dołkowe pole do minigolfa w Albanii. Odpowiednie dla graczy w każdym wieku, bez konieczności wcześniejszego doświadczenia. Z licznymi przeszkodami na drodze, celem gry jest wbicie piłki do dołka przy jak najmniejszej liczbie uderzeń. Pole jest wyposażone w oświetlenie, co pozwala graczom kontynuować grę po zachodzie słońca. Do pola najłatwiej dotrzeć kolejką linową Dajti Ekspres, która znajduje się około 2 km od centrum Tirany. Podróż kolejką linową na szczyt góry Dajti trwa około 15 minut. Dzieci w wieku 2-4 lat: 2 €, dzieci w wieku 5-11 lat: 7 €, dorośli w wieku 12+: 10 €, rodzina 4-osobowa (2 osoby dorosłe i 2 dzieci): 28 €, bilety łączone ze zniżką można kupić również na dolnej stacji.

=== Sport ===
[[Plik:Nach der Renovierung (September 2016).jpg|thumb|right|Stadiumi Selman Stermasi]]
* '''Piłka nożna''' – Miasto ma dwie drużyny grające w kategorii Superiore, najwyższej klasie rozgrywkowej. [https://kftirana.al/ KF Tirana] gra na {{Znacznik|Stadion Selmana Stërmasiego|41.319|19.811|typ=atrakcja}}'''stadionie Selmana Stërmasiego''' o pojemności 9500, położonym w południowo-zachodniej części centrum miasta. [https://partizani.al/sq/ FK Parizani] gra na {{Znacznik|Arena Kombëtare|41.318417|19.823806|typ=atrakcja}}'''Arenie Kombëtare''' o pojemności 22 500. Stadion ten, znany również jako Air Albania, gości domowe mecze reprezentacji. Znajduje się w południowo-wschodnim narożniku centrum miasta, w kierunku Grand Park.

== Praca ==

== Nauka ==

== Zakupy ==
=== Pieniądze ===
W mieście jest mnóstwo '''bankomatów''' akceptujących karty Cirrus/Maestro i Visa. Pobierają one opłatę 500–1400 leków (abi, UnionBank vs. otpbank) za wypłatę kartą zagraniczną.

'''ProCredit Bank''' przy ''Bulevardi Zogu I'' na północ od Skanderbeg wypłaca euro, pobierając za to opłatę 5 euro.

W mieście jest mnóstwo '''kantorów wymiany walut'''. Te na {{Znacznik|'''Rogu ulic Çamëria i Ibrahim Rugova'''|41.32751|19.81612|typ=zakupy|url=|kolor=008080|treść=}}'''rogu ulic Çamëria i Ibrahim Rugova''' wymieniają również nietypowe waluty, takie jak BAM – wystarczy zapytać pracowników kantoru lub udać się bezpośrednio do kantoru.

=== Rynki ===
[[Plik:0691 July 2017 in Tirana.jpg|thumb|Owoce przed sklepem]]
Lokalne targowiska na świeżym powietrzu znajdują się w większości dzielnic miasta, a warzywa i owoce często sprzedawane są tuż za rogiem. Prawdziwe targi, na których sprzedaje się najróżniejsze rzeczy, są zazwyczaj bardziej zatłoczone przed południem i otwarte do późna, choć stragany z warzywami i owocami stanowią wyjątek. Poniżej znajdują się większe targi w Tiranie:

* {{Znacznik|'''Targ Centralny'''|41.33022 |19.82429 |typ=zakupy|url=|kolor=008080|treść=}}'''Targ Centralny''' (Pazari i ri / Nowy Targ), Sheshi Avni Rustemi. Codziennie wczesnym rankiem. Raczej turystyczne, więc ceny są zawyżone. Można tam kupić świeże owoce i warzywa, orzechy, fasolę, produkty z pchlego targu, a także tradycyjne przybory kuchenne. 
* {{Znacznik|'''Tregu Dinamo'''|41.34149 |19.82435 |typ=zakupy|url=|kolor=008080|treść=}}'''[https://gjirafa.biz/tregudinamo-1 Tregu Dinamo]''', ☏ +355 42253798, info@dinamo-sha.com. Codziennie 08:00–15:00. Miejscowi chętnie robią tu zakupy. Targ zajmuje powierzchnię 60 000 m² i oferuje żywność, zioła, herbatę, kosmetyki, ubrania, artykuły kuchenne, sprzęt, zabawki, porcelanę, rzeczy używane (w tym okazjonalną kolekcję pianek) i tak dalej. Niewiele jest tu turystycznych pamiątek. 
* {{Znacznik|'''Targ Owoców i Warzyw'''|41.32555 |19.82858 |typ=zakupy|url=|kolor=008080|treść=}}'''Targ Owoców i Warzyw''' (Tregu i Fruta-Perimeve). Pn–Nd 08:00–19:00. Lokalne produkty i ceny. W pobliżu znajduje się również wiele straganów i sklepów o podobnym asortymencie, zwłaszcza wzdłuż Vath Koreshi (gdzie znajdują się również rzeźnicy). 
* '''Neranxi''' (Targ Organiczny/Zero Waste) (''Kilka sklepów rozsianych po Tiranie''). Codziennie 09:00–20:00. Oferuje produkty azjatyckie (mleko kokosowe itp.) oraz wiele produktów, które można kupić na kilogramy – orzechy, ryż, komosę ryżową, owies, płatki zbożowe, rumianek, fasolę, zioła, herbaty itp. Choć trochę drogo.
[[Plik:Olive stall at Sheshi Avni Rustemi 2.jpg|thumb|Ktoś chętny na oliwki?]] 
* {{Znacznik|'''Wielki Bazar'''|41.33932 |19.81473 |typ=zakupy|url=|kolor=008080|treść=}}'''Wielki Bazar''', Skender Kosturi (''niedostępny od strony „Nowego Bulwaru”''). Codziennie 7:00-15:00. Owoce, warzywa, książki, porcelana, używane rzeczy, sprzęt kuchenny, ubrania, buty itp. Większy niż Rynek Centralny, mało turystyczny, ale trochę oddalony od głównych szlaków. 
* {{Znacznik|'''Dzielnica rowerowa'''|41.33034 |19.82212 |typ=zakupy|url=|kolor=008080|treść=}}'''Dzielnica rowerowa''', Qemal Stafa. Liczne sklepy sprzedające używane i tanie rowery (niektóre z pewnością kradzione) oraz oferujące naprawy. 
* {{Znacznik|'''Dzielnica meblowa'''|41.33053 |19.82270 |typ=zakupy|url=|kolor=008080|treść=}}'''Dzielnica meblowa''', Qemal Stafa. Tuż obok sklepu z rowerami znajduje się kilka sklepów z używanymi meblami. Choć ich wybór jest nieco ograniczony. 
* {{Znacznik|'''Telefony komórkowe i elektronika'''|41.32707 |19.81489 |typ=zakupy|url=|kolor=008080|treść=}}'''Telefony komórkowe i elektronika''', Çamëria. Sklepy z telefonami komórkowymi można znaleźć w całym mieście, ale wielu mieszkańców udaje się tam, aby kupić telefony lub elektronikę, zwłaszcza używaną. 
* {{Znacznik|'''Sprzęt AGD'''|41.32761 |19.81391 |typ=zakupy|url=|kolor=008080|treść=}}'''Sprzęt AGD''', Shyqyri Bërxolli. Liczne małe sklepy sprzedające nowe i tanie sprzęty AGD, głównie z Chin. 
* {{Znacznik|'''Dzielnica z używanymi rzeczami'''|41.32751|19.80719 |typ=zakupy|url=|kolor=008080|treść=}}'''Dzielnica z używanymi rzeczami''' (''wzdłuż Jordan Misja, skoncentrowana na jej północnym krańcu, gdzie przechodzi w Rruga Riglata''). Narzędzia, ubrania, elektronika, antyki, sprzęt AGD itp. Prawdopodobnie dobrze byłoby, gdybyś mówił po albańsku i dokładnie powiedział, czego szukasz, w przeciwnym razie będziesz musiał przekopywać się przez sterty rupieci lub w ogóle nic nie znajdziesz. 
** {{Znacznik|'''Pchli targ'''|41.34799 |19.80825 |typ=zakupy|url=|kolor=008080|treść=}}'''Pchli targ'''. To z pewnością prawdziwy pchli targ, choć jego styl może odstraszyć większość osób spoza Albanii. Wszystko wygląda na brudne i jest rozrzucone po całym terenie. Niemniej jednak można tu znaleźć dobre okazje i sprawne rzeczy; możesz mieć nawet więcej szczęścia niż w innych sklepach w dzielnicy. 
** {{Znacznik|'''Naprawa komputerów Meti'''|41.347906 |19.80709 |typ=zakupy|url=|kolor=008080|treść=}}'''Naprawa komputerów Meti'''. Naprawa i używane części komputerowe. 
** {{Znacznik|'''Wyprzedaż garażowa'''|41.347401 |19.807148 |typ=zakupy|url=|kolor=008080|treść=}}'''Wyprzedaż garażowa'''. Prawdopodobnie największy sklep z używanymi rzeczami. Sprzęt AGD, narzędzia, kable itp.
* {{Znacznik|'''Tymczasowe targowiska z owocami i warzywami'''|41.32691 |19.82360 |typ=zakupy|url=|kolor=008080|treść=}}'''Tymczasowe targowiska z owocami i warzywami'''. Wydaje się, że istnieją targi sponsorowane przez miasto, które pojawiają się od czasu do czasu. Jednak nie ma dokładnego rozkładu jazdy. W pobliżu Hemingway Bar znajduje się {{Znacznik|'''Kolejne tymczasowe targowisko'''|41.3294352|19.8121408|typ=zakupy|url=|kolor=008080|treść=}}'''kolejne tymczasowe targowisko'''.

=== Sklepy ===
* {{Znacznik|'''Księgarnia Adrion International]'''|41.32847 |19.81923|typ=zakupy|url=|kolor=008080|treść=}}'''[https://www.adrionltd.com/ Księgarnia Adrion International]''', Pałac Kultury, Plac Skanderbega (''w centrum''), ☏ +355 4 223 5242. 08:30-21:30. Czasopisma i gazety z całego świata. Dostępne książki w języku angielskim. 
* {{Znacznik|'''Kioski''''|41.3332 |19.8192|typ=zakupy|url=|kolor=008080|treść=}}'''Kioski''' (pamiątki), Rr. Barrikadave i Rr. Durresit (''na północ od Placu Sulejmana Paszy i naprzeciwko Centrum Informacji Turystycznej''). 
* {{Znacznik|'''Natyral &amp; Organik'''|41.319500|19.816485|typ=zakupy|url=|kolor=008080|treść=}}'''Natyral &amp; Organik''', Rr. Vaso Pasha 3 Tiranë, ☏ +355 69 209 9047. Pn.-pt. 09:00-21:00, Sob. Niedz. 09:00-14:00, 17:30-21:00. Sklep współpracuje bezpośrednio z producentami i sprzedaje lokalną ekologiczną oliwę z oliwek, raki, wino, miód i suszone zioła.

==== Centra handlowe ====
[[Plik:Tiranë, Albania January 2023 - Toptani Qendra tregtare shopping center Food Seating.jpg|thumb|Restauracja w centrum handlowym Toptani]]
* {{Znacznik|'''Citypark Albania'''|41.3676 |19.6877|typ=zakupy|url=|kolor=008080|treść=}}'''Citypark Albania''', autostrada Tirana-Durrës, km 8 (''tuż za zjazdem na lotnisko''), ☏ +355 4 2376424. Duże centrum handlowe z około 180 sklepami, hipermarketem Mercator, strefą gastronomiczną i lodowiskiem.
* {{Znacznik|'''Dom towarowy Coin'''|41.31999 |19.82312 |typ=zakupy|url=|kolor=008080|treść=}}'''Dom towarowy Coin''' (Rr. Papa Gjon Pali II) (''Centrum Biznesowe ABA''). 
* {{Znacznik|'''Galeria Mall'''|41.33095 |19.82051 |typ=zakupy|url=|kolor=008080|treść=}}'''Galeria Mall''' (Galeria Lounge), Blv. Bajram Curri (''Europejskie Centrum Handlu, za Piramidą''), ☏ +355 4 2254100. Codziennie 09:00-20:00. Ponad 50 sklepów, barów i kawiarni. 
* {{Znacznik|'''Kristal Shopping Center'''|41.31417 |19.80248 |typ=zakupy|url=|kolor=008080|treść=}}'''[https://kristalcenter.com/en/kristal-en/ Kristal Shopping Center]''', Rr. Frang Bardhi, ☏ +355 4 4801028, info@kristalcenter.com. 09:00-21:00. Znajduje się tam supermarket Conad i kompleks kinowy. 
* {{Znacznik|'''Centrum handlowe QTU'''|41.3549 |19.7496 |typ=zakupy|url=|kolor=008080|treść=}}'''Centrum handlowe QTU''' (Qendra Tregtare Univers), autostrada Tirana-Durrës, km 6 (6,8 km NW), ☏ +355 4 380100. Znajduje się tam supermarket i sklep z elektroniką. 
* {{Znacznik|'''Tirana East Gate'''|41.2831 |19.8572 |typ=zakupy|url=|kolor=008080|treść=}}'''[https://www.teg.al/ Tirana East Gate]''' (TEG), autostrada Tiranë – Elbasan, km 0, ☏ +355 4 2395000. 
* {{Znacznik|'''Centrum handlowe Toptani'''|41.32708 |19.82263 |typ=zakupy|url=|kolor=008080|treść=}}'''[https://toptani.com.al/en/ Centrum handlowe Toptani]''', Rr. Abdi Toptani, ☏ +355 4 4 4540999, info@toptani.com.al. Eleganckie centrum handlowe w centrum miasta.

== Gastronomia ==
Jedzenie jest generalnie niedrogie, nawet w bardziej ekskluzywnych lokalach. Wpływy włoskie są wszechobecne, a większość lokali oferuje pizzę i/lub makarony, a także bardziej wyszukane dania. Dobrą zasadą jest, że najdroższe lub najbardziej eleganckie miejsca rzadko są najlepsze, szczególnie w Blloku. Do godnych uwagi dań, które odzwierciedlają lokalną kuchnię, należą ''fërgesë'' (pieczone warzywa z serem) i ''tavë dheu'' (fërgesë z dodatkiem wątróbki).

[[Plik:Tiranë, Albania 5 January 2023 - Tribeca and bicycle.jpg|thumb|Restauracje przy ulicy]]
=== Oszczędnie ===
Małe sklepiki i przydrożni sprzedawcy w całym mieście oferują takie potrawy jak ''sufllaqe'', ''doner'' i ''gjiro'' za 200–300 leków. Spróbuj też lokalnego specjału pochodzącego z Turcji, ''byreka'' (50–80 leków), który trudno nazwać haut cuisine, ale jest niedrogi.

Wiele lokalnych i niedrogich restauracji, przypominających kantyny, serwuje pyszne dania regionalne na lunch lub przez cały dzień. Polecamy:

* {{Znacznik|'''Flower's'''|41.3297118 |19.8119260 |typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''Flower's'' (''obok Hemmingway''). Menu dnia i à la carte. Darmowa woda i chleb, do których przywykli miejscowi. Muzaka, kremowy bakłażan… daje poczucie spróbowania czegoś więcej niż zwykle. 200–300 leków. 
* {{Znacznik|'''Gjelltore Dibra'''|41.3287793 |19.8244719 |typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''Gjelltore Dibra''' (''w pobliżu Nowego Bazaru''). Codziennie od 7:00 do 22:00. Lokalne dania i centralna lokalizacja.
* {{Znacznik|'''Tasty'''|41.32361 |19.80393 |typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''Tasty''', Rruga Muhamet Gjollesha (''przy pierwszej zachodniej obwodnicy''). Autentyczna i prosta restauracja przypominająca kantynę, z dużym wyborem niedrogich, autentycznych dań albańskich. 200–350 leków. 
* {{Znacznik|'''Te Dhuri'''|41.3204482 |19.8294082 |typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''Te Dhuri''' (Gatime Familjare). Dostępne jest tylko codzienne menu lunchowe, brak dań à la carte. Proste, ale pyszne. Wydaje się jednak, że znajomość albańskiego może być potrzebna, aby zakomunikować swoje potrzeby. 200–300 leków. 
* {{Znacznik|'''Vjosa'''|41.3255463 |19.8299855 |typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''Vjosa''' (''w pobliżu dzielnicy studenckiej''). Codziennie 7:00–22:00. Serwuje wszystkie standardowe dania albańskie: Supe Pule, Tashqebab, Tave Dheu, Salate Fshati, Fergese itp. 200–400 leków. 
Poza tym w całym mieście znajduje się wiele barów szybkiej obsługi z dużą ilością mięsa:

* {{Znacznik|'''Mr. Chicken'''|41.31892 |19.81687 |typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''Mr. Chicken''', Rr. Abdyl Frashëri (''w Blloku''). 09:00–24:00. Dobry smak albańskiego fast foodu. Świeży kurczak z rożna. 
* {{Znacznik|'''Gjiro Kamara, restauracja fast food'''|41.31952 |19.81963|typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''Gjiro Kamara, restauracja fast food''', Rr. Abdyl Frashëri (''w Blloku, obok Ambasady Słowenii''), ☏ +355 4 225 6513. Dobry smak albańskiego fast foodu. 
* {{Znacznik|'''Restauracja Marion'''|41.3218 |19.8346|typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''[https://www.facebook.com/MarionRestaurant Restauracja Marion]''' (Mensa Marion), Rruga Pjeter Budi, kampus studencki Uniwersytetu w Tiranie (''1 km na wschód''), ☏ +355 66 2083399. 08:00-23:00. Niedroga restauracja samoobsługowa na kampusie centralnym. Bardzo popularna wśród studentów. Poniżej 10 USD za posiłek.
* {{Znacznik|'''Qofte Tradita Met Kodra'''|41.3301242 |19.8246631 |typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''[https://www.facebook.com/MetKodraPazariiRi/?locale=sq_AL Qofte Tradita Met Kodra]''' (Te Met Kodra), Rruga Shemsi Haka. Mały grill na Sheshi Avni rustemi z ''qoftas'' (kotletami schabowymi). 
* {{Znacznik|'''Tek Zgara Tirones 2'''|41.326991 |19.807424|typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''Tek Zgara Tirones 2''', Rruga e Kavajës (''od placu Skanderberg idź dziesięć minut na zachód ulicą Rruga e Kavajës. Restauracja będzie po prawej stronie''), ☏ +355 69 948 4792. Codziennie 09:00-23:30. Dobra tradycyjna kuchnia albańska z dużymi porcjami. Dania główne 200-700 leków (maj 2018).
* {{Znacznik|'''Birrari Ke Tori'''|41.322418 |19.815403 |typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''Birrari Ke Tori''', Rruga Vaso Pasha. Proste, tradycyjne dania albańskie, głównie dania mięsne w menu. Restauracja znajduje się praktycznie w piwnicy, więc łatwo ją przegapić. 300-700 leków.

=== Umiarkowanie ===
* {{Znacznik|'''Oda'''|41.33154 |19.82461 |typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''Oda''', ☏ +355 4 2249541. Południe-do późna. Ta restauracja w tradycyjnym tirańskim domu serwuje pyszne dania kuchni tradycyjnej. Warto zauważyć, że jest to oryginalna restauracja — Oda Garden (znana również jako ODS) na południe od Pazari to ta, która została wrogo przejęta. 500–1000 leków. 
* {{Znacznik|'''Restauracja King House'''|41.32791 |19.81614|typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''Restauracja King House''', Rruga Deshmoret e 4 Shkurtit (''przy Banku Albanii''), ☏ +355 4 2255559. Połączenie doskonałej kuchni albańskiej i włoskiej. Zawsze bardzo popularna wśród ekspatów i mieszkańców.
* {{Znacznik|'''Restauracja Yamato'''|41.32007 |19.81453 |typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''[https://www.facebook.com/yamato.tirana Restauracja Yamato]''' (''Blloku''). Bardziej formalna restauracja niż inne lokale w Blloku, przyjazna dzieciom Yamato oferuje szeroki wybór dań kuchni japońskiej przygotowywanych przez filipińskiego szefa kuchni. 
* {{Znacznik|'''Era'''|41.32007 |19.81453 |typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''[https://era.al/ Era]''', Rruga Ismail Qemali, app 13/2, ☏ +355 42243845, erablloku@era.al. Restauracja Biloku serwująca dania kuchni albańskiej i włoskiej. Do wyboru są faszerowane bakłażany i pilaw z kurczakiem i orzeszkami pinii. 
* {{Znacznik|'''Spaghetti Western'''|41.32123 |19.81502 |typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''Spaghetti Western''', rr. Pjeter Bogdani 13 (''w dzielnicy Blloku''), ☏ +355 68 207 2000. 08:00-23:30. Restauracja z obsługą kelnerską i na miejscu. Dobre makarony, wyśmienite steki. Często oferują jasne piwo z nalewaka – miły smak domu dla niektórych amerykańskich podniebień. Zabawny, kiczowaty wystrój nawiązujący do włoskiego kina western, jak sugeruje nazwa lokalu. 1000–3000 leków. 
* {{Znacznik|'''Chinese Garden'''|41.326350 |19.825350 |typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''Chinese Garden''', Rr. George W. Bush, nr 1 (''przy krótkim deptaku między mostem garbarzy a parkiem Fan Noli''), ☏ +355 69 798 8808. 11:00-23:00. Chińska restauracja z obsługą kelnerską i obsługą na miejscu, serwująca zachodnie wersje kuchni chińskiej, choć czasami można tu spotkać chińskich dyplomatów, biznesmenów i turystów. Dobre jedzenie, duże porcje dań głównych, makaronu i ryżu. Na piętrze budynku. W cieplejszych miesiącach dostępne są posiłki na świeżym powietrzu. Około 1000 leków. 
* {{Znacznik|'''Sofra e Ariut'''|41.3141 |19.8334|typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''[https://sofraeariut.com/ Sofra e Ariut]''', Nd. 54 H.1 Njësia Bashkiake Nr. 1, Rruga e Elbasanit, (''w obrębie Wielkiego Parku w Tiranie''), ☏ +355 4 2372904. Restauracja specjalizuje się w tradycyjnej kuchni albańskiej, a jej wnętrza są udekorowane tradycyjnymi ornamentami.

=== Ekskluzywnie ===
* {{Znacznik|'''Juvenilja Castelo'''|41.3169 |19.8232|typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''[https://www.juvenilja.com/ Juvenilja Castelo]''', Sheshi Italia (''w pobliżu hotelu Sheraton, w Big Park''), ☏ +355 68 2022802. Czynne całą dobę. Serwuje głównie dania kuchni włoskiej i albańskiej. Restauracja pięciogwiazdkowa. 1000 leków. 
* {{Znacznik|'''Otium'''|41.32180 |19.81384 |typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''[https://www.facebook.com/profile.php?id=100032361926926# Otium]''', Rr Brigada e Vlll, ☏ +355 4 222 3570. Pon.-sob. 12:00-23:30, niedz. 12:00-17:30. Wśród kwitnących roślin można znaleźć przykłady kuchni galijskiej, w tym sezonowe owoce morza i inne dania. 
* {{Znacznik|'''Mullixhiu'''|41.3134001 |19.8166501 |typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''[https://www.mullixhiu.al/ Mullixhiu]''', ul. Lazgush Poradeci, ☏ +355 69 666 0444. Ta restauracja w dzielnicy Biloku jest częścią albańskiego ruchu slow food, w którym teatr kulinarny i prezentacja potraw są częścią doświadczenia. Menu degustacyjne z wieloma daniami: 2500–3000 leków.

== Życie nocne ==
* {{Znacznik|'''Hotspot Tirana'''|41.33383 |19.82494 |typ=bar|url=|kolor=000000|treść=}}'''[https://www.instagram.com/hotspot_tirana/ Hotspot Tirana]''', ☏ +355688321066. Przestrzeń coworkingowa, galeria, a czasem klub z otwartymi i przyjaznymi ludźmi. Zupełnie inne niż albańskie miejsce.

=== Kawiarnie ===
* {{Znacznik|'''Nektar Bookcafe'''|41.32868 |19.81289 |typ=bar|url=|kolor=000000|treść=}}'''Nektar Bookcafe'''. Podobno można tu znaleźć jeden z najlepszych salepów w Albanii. 170 leków.

=== Bary ===
'''Blloku''' jest głównym miejscem nocnego życia w mieście.

==== Oszczędnie ====
* {{Znacznik|'''My Way'''|41.32107 |19.81432 |typ=bar|url=|kolor=000000|treść=}}'''My Way'''. Młodzi mieszkańcy i niektórzy obcokrajowcy często odwiedzają to przytulne miejsce. Peja 250 leków. 
* {{Znacznik|'''Old House Bar'''|41.32196 |19.81473 |typ=bar|url=|kolor=000000|treść=}}'''Old House Bar'''. Kelner nie jest szczególnie pomocny i serwuje tylko piwo i koktajle, bez raki. Ale tłum i samo miejsce są warte odwiedzenia. Piwo 300 leków.
* {{Znacznik|'''My House'''|41.33394 |19.81608 |typ=bar|url=|kolor=000000|treść=}}'''My House''' (Stoa). W środku trochę dymu, ale bardzo lokalnie. Piwo 450 leków. 
* {{Znacznik|'''Miqtë e Muzikës Live'''|41.3286708 |19.8133709 |typ=bar|url=|kolor=000000|treść=}}'''Miqtë e Muzikës Live'''. Tętniące życiem miejsce z muzyką na żywo (jazz, regionalna) i serdecznym gospodarzem. Niektórzy uważają to miejsce za pułapkę na turystów, więc lepiej zapytać o ceny wcześniej.

==== Umiarkowanie ====
[[Plik:Sky Tower Tirana 2021.jpg|thumb|Sky tower]]
* {{Znacznik|'''Hemingway'''|41.329609 |19.812341 |typ=bar|url=|kolor=000000|treść=}}'''[https://hemingway.al/ Hemingway]''', Rruga Kont Urani. Od 18:00. Koktajl bar z jazzem, bluesem, reggae itp. Serwują tam również niedrogie lokalne piwo, ale się nim nie reklamują. Obsługa nie należy jednak do najszybszych. Koktajle: od 700 leków. 
* {{Znacznik|'''Komiteti Kafe Muzeum'''|41.32344 |19.82267 |typ=bar|url=|kolor=000000|treść=}}'''[https://www.facebook.com/komiteti.kafemuzeum/ Komiteti Kafe Muzeum]''', Rruga Fatmir Haxhiu. Stylizowane na muzeum kawiarni, to małe, artystyczne miejsce przypomina pchli targ. Każdy wolny centymetr jest wypełniony pamiątkami z czasów komunizmu, narzędziami rolniczymi (te widły wiszące przy barze to chyba ostrzeżenie), japońskimi wachlarzami, starymi zegarami i tak dalej. To z pewnością niezapomniane miejsce na kawę lub jeden z 25 rodzajów raki. Raki 200 leków. 
* {{Znacznik|'''Radio'''|41.320194|19.814968 |typ=bar|url=|kolor=000000|treść=}}'''[https://radiobar.al/ Radio]''', Rruga Ismail Qemali. Od 10:00. Nazwa pochodzi od kolekcji zabytkowych radioodbiorników, abażurów z lat 50. XX wieku, a nawet kolekcji książek propagandowych z czasów komunizmu, które można czytać przy koktajlu. Przyciąga młode i dobrze odżywione osoby. 
* {{Znacznik|'''Sky Tower Rotating Bar'''|41.32240 |19.81797|typ=bar|url=|kolor=000000|treść=}}'''Sky Tower Rotating Bar''', Rr. Ibrahim Rugova (''w Sky Hotel''). Bar w obrotowej wieży. Obrót jest nieco szarpany i może powodować lekką chorobę morską.

=== Kluby ===
'''Converse''', '''Charls''', {{Znacznik|'''Steel Wings'''|41.3213093|19.8101357|typ=bar|url=|kolor=000000|treść=}}'''Steel Wings''' (klub motocyklowy), '''Unit''', '''Mos Fli''' to kluby w Blloku, które chętnie odwiedzają zagorzali fani hard rocka i metalu.

* {{Znacznik|'''Tunel'''|41.32853 |19.82029 |typ=bar|url=|kolor=000000|treść=}}'''Tunel'''. Przyzwoity bar i klub, czasami z międzynarodowymi DJ-ami. Latem na dachu, zimą w piwnicy. Nie grają dłużej niż do 2:00 lub 3:00. Piwo 400 leków.

== Imprezy ==
* Obchody Dnia Lata w połowie marca i Dnia Niepodległości 28 listopada.
* '''Międzynarodowy Festiwal Filmowy w Tiranie''' (Tirana Film Fest). Ten coroczny festiwal filmowy, odbywający się pod koniec listopada i na początku grudnia, prezentuje twórczość artystów pochodzenia albańskiego. 
* '''[https://www.rallyalbania.org/ Rally Albania]''', Plac Matki Teresy, ☏ +355 4 2231 586. Wydarzenie obejmuje międzynarodowy konkurs na trudnych albańskich drogach wiejskich.

== Noclegi ==
=== Oszczędnie ===
* {{Znacznik|'''Star Hotel'''|41.32998 |19.81956 |typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''Star Hotel''', Rruga e Dibrës, 73 (''z placu Skanderbega przejdź obok hotelu Tirana International, zajmie to minutę''), ☏ +355 42231950, +355 696415459, starhotel2012@hotmail.com. Czyste, bezpieczne, prywatne pokoje z prywatną łazienką i prysznicem, zadbane, przyjazne, personel mówi po angielsku. Pokój dwuosobowy/z dwoma pojedynczymi łóżkami: 30 EUR [2013].
* {{Znacznik|'''Hotel Victoria'''|41.34111 |19.83088 |typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''[https://hotelvictoria.al/ Hotel Victoria]''', Rr. Dibrës Nd. 331 H. 1 (''2 km na południe''), ☏ +355-42-361-591, faks: +355-42-361-594, info@hotelvictoria.al. Rodzinny hotel w nowej dzielnicy mieszkalnej, oferujący ciszę i świeże powietrze. Pokój jednoosobowy 22 EUR, pokój dwuosobowy z dwoma pojedynczymi łóżkami 34 EUR, pokój trzyosobowy 44 EUR, pokój czteroosobowy 54 EUR. 
* {{Znacznik|'''Tirana Backpackers Hostel'''|41.32854 |19.80998 |typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''[https://www.tiranahostel.com/ Tirana Backpackers Hostel]''', Rruga Elbasanit 85/Rruga e Bogdanëve (''0,5 km na zachód od placu Skanderberg''). Niewielki hostel, z zaledwie 25 łóżkami, w pięknej willi z 1940 roku. Pokoje wieloosobowe są przestronne i dobrze oświetlone, z ogrodem. Można wypożyczyć rowery na wycieczki po mieście. 8-27 EUR.
* {{Znacznik|'''Hotel Verzaci'''|41.42445 |19.71207 |typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''Hotel Verzaci''', Rinas, SH60 (''15 km na północ''), ☏ +355-68-202-5542. Zameldowanie: 14:00, wymeldowanie: 12:00. Hotel znajduje się dziesięć minut spacerem od terminala lotniska w Tiranie, co jest bardzo dogodne zarówno dla osób wcześnie wylatujących, jak i przylatujących późno. Chociaż istnieją hotele jeszcze bliżej lotniska, ten hotel oferuje bardzo dobry stosunek jakości do ceny. 25 EUR (pokój jednoosobowy).
* {{Znacznik|'''Jolly City Centre Hotel'''|41.32928 |19.82545 |typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''Jolly City Centre Hotel''', Avni Rustemi, ☏ +355-4-225-0630, info@jollyhotel.al. Niewielki hotel w centrum Tirany z całodobową recepcją i przyjazną obsługą. Skromne śniadanie w formie bufetu jest wliczone w cenę. W przypadku przylotu samolotem należy wsiąść do autobusu lotniskowego Rinas Ekspress (250 leków), który kończy trasę za Operą, 500 m od hotelu. 23 EUR (pokój jednoosobowy). 
* {{Znacznik|'''Trip'n'Hostel'''|41.33193 |19.82566|typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''[https://tripnhostel.com/ Trip'n'Hostel]''', Rr Musa Maci (''przy małej bocznej uliczce''), ☏ +355 6830 48905, tripnhostel@gmail.com. Ten hostel mieści się w starannie zaprojektowanym, samodzielnym domu z zielonym ogrodem na tyłach, barem ze starymi płytami, kuchnią i salonem chilloutowym przypominającym piwnicę na dole. Pokoje wieloosobowe wyposażone są w ręcznie robione meble, zasłony między łóżkami zapewniające prywatność i zamykane na klucz szuflady, a na dachu znajduje się taras z hamakami. 10–30 EUR. 
* {{Znacznik|'''Milingona City Center Hostel'''|41.3305 |19.829028 |typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''[https://www.milingonahostel.com/ Milingona City Center Hostel]''', Rruga Vehbi Agolli 5 (''tuż za główną drogą Rruga Hoxha Tahsin''), ☏ +355 69 207 0076, milingonahostel@gmail.com. Wymeldowanie: 11:00. Niedrogi hostel niedaleko centrum miasta. Miejsca do siedzenia na zewnątrz w kolorowym, prowizorycznym ogrodzie to prawdziwa przyjemność. Po terenie zewnętrznym przechadza się kilka kotów domowych. Recepcja jest czynna całą dobę, ale za późne zameldowanie pobierana jest opłata. 15 euro.

=== Umiarkowanie ===
[[Plik:Tirana 31.jpg|thumb|Dzielnica Blloku z wieloma hotelami]]
* {{Znacznik|'''Hotel Baron'''|41.29945 |19.84985 |typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''[https://hotelbaron.al/ Hotel Baron]''', Rruga e Elbasanit 274 (''w pobliżu pomnika Matki Albanii, stadionu Qemala Stafy i Uniwersytetu w Tiranie''), ☏ +355-4-246-7649, info@hotelbaron.al. Zaplecze konferencyjne obejmuje sale konferencyjne, salę balową i bankietową. Pokój jednoosobowy: 35 EUR; pokój dwuosobowy z dwoma pojedynczymi łóżkami: 50 EUR; pokój trzyosobowy: 55 EUR; pokój czteroosobowy: 65 EUR.. Trasa OSM (aktualizacja: sierpień 2019 | edycja)
* {{Znacznik|'''Hotel City Tirana'''|41.32217 |19.82427 |typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''Hotel City Tirana''', Rruga Ismail Qemali, Nr 8/1, ☏ +355 4 2247799, faks: +355 4 2247799, info@hotelcitytirana.com. Hotel rodzinny z doskonałą obsługą. Od kwietnia 2024 r. „tymczasowo zamknięty”. Pokój jednoosobowy: 34-50 EUR; pokój dwuosobowy: 75 EUR. 
* {{Znacznik|'''Hotel Meg Klaus'''|41.33053 |19.81238 |typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''Hotel Meg Klaus''', Rruga Fortuzi 75 (''w dziedzińcu, ulica odchodząca od Rr.Mine Peza''), ☏ +355 4 2239214, faks: +355 4 2259236. 11 pokoi. Telewizor, klimatyzacja i łazienka działały bez zarzutu. Brak restauracji (i śniadania wliczonego w cenę), ale bar hotelowy. Niektórzy pracownicy mieli problemy z mówieniem po angielsku. Pokój jednoosobowy: 30 EUR, dwuosobowy: 40 EUR. 
* {{Znacznik|'''Bed and Breakfast Tirana Smile'''|41.32936 |19.80980 |typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''Bed and Breakfast Tirana Smile''', Rruga Bogdani, ☏ +355 684061561. Osiem pokoi. Każdy z nich ma duże miejsce do pracy i wygodne łóżka (choć łazienki są małe). Do dyspozycji Gości jest wspólny salon z sofami, książkami i dużym stołem, gdzie serwowane jest śniadanie. 42 EUR. 
* {{Znacznik|'''Green House'''|41.32314 |19.82366 |typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''Green House''', Rruga Jul Variboba 6, ☏ +355 692057599. Hotel z 10 pokojami. Niektóre pokoje posiadają balkony, wszystkie wyposażone są w niskie łóżka, dywany z długim włosiem, minibary i eleganckie meble. Na dole znajduje się duża restauracja z tarasem, gdzie goście codziennie rano jedzą śniadanie.

=== Ekskluzywnie ===
* {{Znacznik|'''Hotel Airport Tirana'''|41.41647 |19.71258 |typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''Hotel Airport Tirana''', Rinas Tirana International Airport im. Matki Teresy (''w pobliżu lotniska Rinas (Tirana)''), ☏ +355 48300190, faks: +355 4 48300191, hotelairportirana@live.com. Wspaniały hotel z wszelkimi nowoczesnymi udogodnieniami. Pokój jednoosobowy 8850 leków; pokój dwuosobowy 11800 leków. Edytuj wskazówki dojazdu OSM
* {{Znacznik|'''Hotel Brilant Antik'''|41.32728 |19.82519 |typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''[https://hotelbrilant.com/ Hotel Brilant Antik]''', Rr. Jeronim De Rada, No. 78 (''po drugiej stronie Parlamentu''), ☏ +355 4 2251166, info@hotelbrilant.com. Doskonałe pokoje i pomocny personel. 70 €, śniadanie wliczone w cenę. 
* {{Znacznik|'''Hotel Grand'''|41.32045 |19.81670 |typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''[https://grandhoteltirana.com/ Hotel Grand]''', Rr. Ismail Qemali 11 (''blisko centrum''), ☏ +355 696095399. Mały hotel o standardzie 3 gwiazdek. Pokój jednoosobowy 120 €; podwójne 160 €.
* {{Znacznik|'''Hotel Mondial'''|41.3268 |19.8027 |typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''[https://www.hotelmondial.al/ Hotel Mondial]''', Rruga Muhamet Gjollesha, ☏ +355 682004642, info@hotelmondial.al. Prestiżowy hotel czterogwiazdkowy. 28 pokoi. Również bar i restauracja. 
* {{Znacznik|'''Hotel Theranda'''|41.32158 |19.81192 |typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''[https://www.facebook.com/HotelTheranda/?_rdr Hotel Theranda]''', Rr. Andon Zako Cajupi, Villa 6 i 7 (''dwie minuty od centrum, dzielnica Blloku''), ☏ +355 4 2273766, faks: +355 42 273689. Hotel butikowy. Pojedynczy od 70 do 100 euro; pokój dwuosobowy/podwójny: od 90 do 130 euro. 
* {{Znacznik|'''Rogner Hotel Europapark'''|41.32086 |19.82163 |typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''[https://www.hotel-europapark.com/ Rogner Hotel Europapark]''', Bulevardi Deshmoret e Kombit, ☏ +355 42235035, info.tirana@rogner.com. Ten nowoczesny hotel, należący do sieci hoteli Rogner, mieści się w miejscu, w którym przed upadkiem planowano wybudować siedzibę partii komunistycznej. Bardzo luksusowy. Piękne ogrody i zawsze lodowaty basen zewnętrzny. Komfort godny pięciu gwiazdek. Bezpieczeństwo jest bezkonkurencyjne. Pokoje jednoosobowe: od 152 do 176 euro + podatek; pokoje dwuosobowe/z dwoma pojedynczymi łóżkami: od 170 do 201 euro + podatek. 
* {{Znacznik|'''Tirana International Hotel'''|41.32976 |19.81861 |typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''[https://www.tiranainternational.com/ Tirana International Hotel]''', Sheshi Skënderbej 8 (''przy placu Skanderberg''), ☏ +355 42234185, hotel@tiranainternational.com. Położony w centrum, hotel ten został wybudowany w czasach komunizmu i zmienił właściciela. Planowane są drastyczne zmiany w jego wyglądzie, ale pozostaje on jednym z głównych i najlepszych hoteli w Albanii. Jeśli masz czas, zjedz lunch na zadaszonym balkonie restauracji – jedzenie i obsługa są doskonałe. Weekend: pokój jednoosobowy: 60 euro, pokój dwuosobowy: 70 euro; w dni powszednie: pokój jednoosobowy: 112 euro, pokój dwuosobowy: 124-142 euro. 
* {{Znacznik|'''Xheko Imperial Hotel Tirana'''|41.31802 |19.81862 |typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''[https://www.xheko-imperial.com/ Xheko Imperial Hotel Tirana]''', Rr. Deshmoret e 4 Shkurtit, ☏ +355 4 225 9574. Mały hotel w dzielnicy Bllok. 48 luksusowych pokoi, wyposażonych we wszystkie nowoczesne udogodnienia. Restauracja serwująca tradycyjną kuchnię albańską.

== Kontakt ==
* {{Znacznik|'''Główny Urząd Pocztowy i Centrum Telefoniczne'''|41.32709 |19.81589 |typ=alarm|url=|kolor=8B008B|treść=}}'''Główny Urząd Pocztowy i Centrum Telefoniczne''', Sheshi Cameria. Pon.-pt. 08:00-20:00. Edytuj wskazówki OSM
* '''[https://postashqiptare.al/tarifat-postare/ Posta Shqiptare - Sherbimi Postare]''' (Poczta Albańska - Usługi Pocztowe), ☏ +355 68 204 4727, asistence@postashqiptare.al. Godziny otwarcia różnią się w zależności od lokalizacji; wszystkie placówki są nieczynne w niedziele. Listy i pocztówki można wysyłać w dowolnym urzędzie pocztowym. Jednakże... 1) nie wszystkie urzędy pocztowe mają żółte skrzynki pocztowe do nadawania przesyłek poza godzinami pracy. 2) Usługi pocztowe nie są w żadnym wypadku głównym źródłem dochodu poczty, więc agenci w okienku mogą być zaskoczeni, gdy poprosisz o kupno znaczków lub wysłanie listu. Odebranie zapasu znaczków lub umożliwienie obsługi agentów, którzy potrafią to zrobić, może zająć im kilka minut. Sprawdź cennik na stronie internetowej. Od stycznia 2021 r. standardowe stawki za przesyłki listowe (do 20 gramów) wynoszą: krajowe = 40 leków; kraje graniczące z Albanią = 90 leków; reszta Europy = 130 leków; Azja i Afryka = 140 leków; Ameryka = 150 leków.

== Bezpieczeństwo ==
[[Plik:City of Tirana,Albania in 2020.02.jpg|thumb|Ruch samochodowy i piesi o zmierzchu]]
Powinieneś zachować pewne środki ostrożności podczas poruszania się po mieście. Główna rada to po prostu patrzeć pod nogi. Choć wiele części miasta jest utrzymanych w dobrym stanie, wciąż zdarzają się dziury i zniszczone fragmenty ulic. Samochody również wydają się jeździć bardziej brawurowo niż w większości europejskich miast i często zakładają pierwszeństwo przejazdu, dlatego przy przechodzeniu przez jezdnię trzeba zachować szczególną ostrożność. Nawet zielone światło nie zawsze gwarantuje bezpieczeństwo! Spróbuj obserwować, kiedy ulicę przechodzą miejscowi, i przechodź razem z nimi.

== Zdrowie ==
=== Szpitale ===
* '''ABC Family Health Centre'''. Pon.-pt. 8:00-16:00. Lekarze anglojęzyczni. Prowadzone przez baptystów. Konsultacja: 20 USD. 
* '''Klinika IRMA''', Rruga Dora D'Istria, Pall Triss, Kati 3 (duża, wielospecjalistyczna klinika prowadzona przez lekarzy w centrum miasta, niedaleko Bllok), ☏ +355 4 2243000. Pon.-sob. 9:00-18:00. Lekarze anglojęzyczni, francusko- i włoskojęzyczni. Konsultacja: 20 USD.

== Informacje turystyczne ==
* {{Znacznik|'''Biuro informacji turystycznej'''|41.33036 |19.81699 |typ=alarm|url=|kolor=8B008B|treść=}}'''[https://www.visit-tirana.com/ Biuro informacji turystycznej]''', Rruga Ded Gjo Luli 4/Rruga Vorpsi (''na północ od placu Skanderbega (za Narodowym Muzeum Historycznym)''), infotourism@tirana.gov.al. czynne od poniedziałku do piątku w godzinach 9:00-19:00 (stan na 2022 rok). Anglojęzyczny personel jest bardzo pomocny i chętnie udostępni mapy miasta i transportu publicznego oraz wskazówki dojazdu do hosteli i hoteli. Dostępne są również bezpłatne egzemplarze przewodnika „Tirana in your Pocket”, który zawiera niezbędne informacje o rozkładach jazdy autobusów i furgon.

=== Ambasady ===
* [[Plik:Flag of the People's Republic of China.svg|20px]] '''Chiny''', ul. Skenderbeja 57, ☏ +355 4 223 2385, faks: +355 4 223 3159, chinaemb_al@mfa.gov.cn. Pn.-pt. 09:00-16:30. 
* [[Plik:Flag of Czech Republic.svg|20px]] '''Czechy''', ul. Skenderbega 10, ☏ +355-4-2234-004, faks: +355-4-2232-159. 
* [[Plik:Flag of Egypt.svg|20px]] '''Egipt''', ul. Iskandara Beka 1, ☏ +355-4-223-3022, faks: +355-4-223-2295, egyemb@albaniaonline.net. 09:00–16:00. 
* [[Plik:Flag of Greece.svg|20px]] '''Grecja''', Rruga Frederik Shiroka, nr 3, ☏ +355-4-227-4668, faks: +355-4-223-4290, gremb.tir@mfa.gr. 
* [[Plik:Flag of Iran.svg|20px]] '''Iran''', Rruga Mustafa Matohiti, nr 20, ☏ +355-4-225-5038, faks: +355-4-223-0409. 
* [[Plik:Flag of Italy.svg|20px]] '''Włochy''', Papa Gjon Pali II, nr 2, ☏ +355-4-227-5900, faks: +355-4-225-0921, segreteriaambasciata.tirana@esteri.it. 
* [[Plik:Flag of North Macedonia.svg|20px]] '''Macedonia Północna''', Rruga e Kavajës, nr. 116, ☏ +355-4-223-0909, faks: +355-4-223-2514, tirana@mfa.gov.mk. 
* [[Plik:Flag of Poland.svg|20px]] '''Polska''', Rruga e Bogdaneve, ☏ +355-4-223-4190, faks: +355-4-223-3364. 
* [[Plik:Flag of Romania.svg|20px]] '''Rumunia''', Rruga Pandeli Evangjeli 15, ☏ +355 4 230 31 34, tirana@mae.ro. 
* [[Plik:Flag of Russia.svg|20px]] '''Rosja''', 2 Donika Kastrioti Str., ☏ +355-4-225-6040, faks: +355-4-225-6046. 
* [[Plik:Flag of the United Kingdom.svg|20px]] '''Wielka Brytania''', Rruga Skenderbeg 12, ☏ +355-4-223-4973, faks: +355-4-224-7697, british.embassytirana@fco.gov.uk. 
* [[Plik:Flag of the United States.svg|20px]] '''Stany Zjednoczone Ameryki''', Rruga e Elbasanit, nr 103, ☏ +355-4-224-7285, faks: +355-4-223-2222.

== Gdzie dalej ==
* '''Zall-Bastar '''– idealne miejsce na piesze wędrówki w pobliżu jeziora Bovilla i szybki sprint w pobliżu wioski Perkola. Autobus odjeżdża z przystanku ''Myslym Keta'' w północno-wschodniej części miasta, do którego można dojechać linią L7 lub L15. Do Zall-Bastar można dojechać około 100 lekami.
* '''[[Szkodra]]''' – czwarte co do wielkości miasto w Albanii, blisko granicy z Czarnogórą.
* '''[[Góry Północnoalbańskie]]'''
* '''[[Gjirokastra]]''' – słynie z morwowej raki.
* '''[[Berat]]''' – miasto tysiąca okien ze starą turecką zabudową i twierdzą.
* '''[[Saranda]]''' – prom na '''[[Korfu]]'''.
* '''[[Përmet]]''' – interesujące miasto z popularnymi źródłami termalnymi w pobliżu.
* '''[[Kruja]]''' – fascynujące historyczne miasto niedaleko Tirany.
Istnieje również wiele bezpośrednich połączeń z '''pobliskimi krajami''', takimi jak '''[[Prizren]]''', '''[[Prisztina]]''', '''[[Skopje]]''', '''[[Ateny]]''' i '''[[Podgorica]]'''.

{{użyteczny}}
{{Jest w|Albania}}
{{geo|41.3237|19.8203}}
[[Kategoria:Albania]]</text>
      <sha1>fi8bivdcgp7iw5e4o030sypcu643iem</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Szarm el-Szejk</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2943</id>
    <revision>
      <id>157769</id>
      <parentid>151167</parentid>
      <timestamp>2026-07-26T20:32:46Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Wcalenieja</username>
        <id>16948</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>w Wikidanych oraz w Wikipedii*</comment>
      <origin>157769</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="66487" sha1="hwalm6p5bvvwmv2smefyp4625lg3igo" xml:space="preserve">{{Top-banner|przewodnik=tak}}
{{Miejscowość infobox
 |nazwa            = Szarm el-Szejk
 |nazwa oryginalna = شرم الشيخ
 |widok            = SharmKingBahrein.jpg
 |opis             = 
 |herb             = 
 |mapa             = 
 |państwo          = [[Plik:Flag of Egypt.svg|20px]] [[Egipt]]
 |region           = [[Plik:Flag_of_South_Sinai_Governorate.png|20px]] [[Synaj Południowy]]
 |powierzchnia     = 44,68
 |wysokość         = 1
 |lud              = 13 500
 |prefiks          = 0693
 |kod pocztowy     = 46619
 |www              = https://www.sharm-city.com/
}}
'''Szarm el-Szejk''' (ang. ''Sharm el-Sheikh'', arab. شرم الشيخ) to duży kurort na południowym krańcu półwyspu [[Synaj]] w [[Egipt|Egipcie]]. Główne powody, dla których warto odwiedzić to nurkowanie z akwalungiem i inne zajęcia wodne i plażowe oraz zwiedzanie pustyni Synaj. Często w skrócie „Sharm”, po arabsku wymawia się Sharm i-Shaykh: „Sha” to litera słońca, która pochłania poprzednie „el-”. To najbardziej rozwinięty i najbardziej kosmopolityczny kurort na [[Synaj]]u.

Kurort rozciąga się na ponad 20 kilometrów i szczyci się kilkoma zatokami z piaszczystymi plażami. W szczególności [[Naama Bay]], a w ostatnich latach coraz bardziej popularna jest [[Nabq Bay]], przyciąga turystów licznymi atrakcjami rekreacyjnymi i bogatym życiem nocnym. Centra nurkowe znajdują się głównie w południowej i centralnej części Szarm el-Szejk, a ośrodki surfingu i kitesurfingu zlokalizowane są głównie na północy, w [[Nabq Bay]].

== Charakterystyka ==
Szarm el-Szejk znajduje się na południowym krańcu pustynnego półwyspu otoczonego surowymi górami, bez historycznych szlaków handlowych i pielgrzymkowych oraz bez bogactwa mineralnego. Tak więc pozostała mało znaczącą wioską rybacką aż do XX wieku, kiedy to rozwinęła się jako baza morska kontrolująca szlaki żeglugowe na wschód w górę Zatoki Akaba do [[Jordania|Jordanii]] i na zachód w górę Zatoki Sueskiej do kanału. Ale to sprawiło, że stał się celem ataku wojskowego. Ataki z czasów II wojny światowej były raczej skierowane przeciwko konwojom morskim niż miastu. Thistlegorm zatonął w 1941 roku, będąc jedną z godnych uwagi ofiar w pobliżu. W 1956 Synaj został zajęty przez [[Izrael]] podczas konfliktu sueskiego, powracając pod kontrolę Egiptu w 1957 r. Obszar ten został ponownie zajęty w 1967 r., Tym razem na 15 lat, w czasie których Izraelczycy rozwinęli Sharm jako ośrodek turystyczny (i do pewnego stopnia drugiego miasteczka na wybrzeżu Synaju). Porozumienie pokojowe doprowadziło do ich stopniowego wycofywania się w latach 1979-1982.

W latach osiemdziesiątych Egipt stał się celem masowych turystów, a Sharm nadal się rozwijał. Prezydent Hosni Mubarak (w latach 1981-2011, zmarł w 2020) bardzo to poparł; zgarnął z tego wątpliwą fortunę, ale oznaczało to, że Sharm początkowo nie dostrzegał zamieszania „arabskiej wiosny”. Jednak w 2005 roku 88 osób zostało zabitych przez serię bomb w całym mieście, w 2006 roku doszło do bombardowań w Dahab, a od 2011 roku rozpoczęło się długotrwałe powstanie na Synaju. W 2015 roku Airbus został zestrzelony wkrótce po starcie z Sharm, zabijając wszystkich 224 na pokładzie. To plus ataki w innych częściach Egiptu całkowicie zniweczyły wizyty turystów, tak jak były zamierzone. Lepsze bezpieczeństwo i zastój w atakach doprowadziły do ​​wznowienia lotów turystycznych pod koniec 2019 roku, a miasto dopiero zaczynało się odradzać, gdy w 2020 roku koronawirus ponownie zamknął handel.

=== Historia ===
Szarm el-Szejk w starożytności wielokrotnie najeżdżana ze względu na bogate złoża miedzi i turkusów. Jest również punktem starego szlaku handlowego, którym były przewożone jedwab i przyprawy z [[Indie|Indii]].

Podczas konfliktu z [[Izrael]]em w 1956 [[Egipt]] stracił tę osadę, ale rok później, w 1957 odzyskał ją. W 1967 nastąpiła blokada morska [[Cieśnina Tirańska|Cieśniny Tirańskiej]], przez co Izraelczycy nie mogli pływać po [[Morze Czerwone|Morzu Czerwonym]]. Wywołało to wojnę egipsko-izraelską. [[Izrael]] zajął cały [[półwysep Synaj]] wraz z tą małą, rybacką wioską. Pod panowaniem izraelskim przerodziło się w miasto o nazwie Ofira. Nazwa ta obowiązywała do 1982. Otwarto tam cywilny port lotniczy Ofira. Wydatek ten miał na celu uniemożliwienie [[Egipt]]owi blokowania Cieśniny Tirańskiej oraz kontrolowanie szlaku drogowego pomiędzy [[Ejlat]]em a wybrzeżem [[Zatoka Sueska|Zatoki Sueskiej]]. Od tamtego czasu w tym mieście zaczęła rozwijać się turystyka.

Zachodnia część miasta powróciła do Egiptu w 1979, reszta została przyłączona w 1982 r. Od tego roku trwa rozwój bazy hotelowo-turystycznej. Powstało tam kilka osiedli turystycznych. Mieszkania te są nabywane przez obcokrajowców. W 2003 była tu meta końcowa rajdu Dakar. W 2007 otwarto tam drugi nowoczesny terminal lotniska i meczet. W ciągu ostatnich lat miasto to było miejscem spotkań przywódców światowych w specjalnie wybudowanym do tych celów centrum konferencyjnym.
Obecnie miasto jest najbardziej popularnym kurortem w [[Egipt|Egipcie]] wśród Polaków.

=== Klimat ===
Średnia temperatura w okresie zimowym wynosi od 15 do 35 stopni Celsjusza, w miesiącach letnich od 20 do 45 stopni Celsjusza. Temperatura Morza Czerwonego w tym regionie waha się od 21 do 28 stopni Celsjusza latem. Jednak z powodu niskiej wilgotności powietrza znoszenie tych wysokich temperatur nie jest takie trudne. Opady deszczu należą tu do niezwykle rzadkich zjawisk. Zawsze jest tu suche i ciepłe powietrze.

==== Woda Morza Czerwonego ====
Temperatura wody waha się od 19°C do 29°C w zależności od pory roku, a temperatura ta występuje również na większych głębokościach (30 metrów). Prądy mogą również przenosić chłodniejszą wodę. Zasolenie jest bardzo wysokie i wynosi 4,1%.

Prądy zmieniają się w ciągu roku i nie zawsze można je dokładnie przewidzieć. Ponieważ Morze Czerwone nie ma zasobów słodkiej wody i duże ilości wody parują, szczególnie latem, poziom wody spada latem o około metr. Ten niedobór rekompensowany jest dopiero zimą. Główne prądy schodzą na południe latem i na północ zimą. Prądy pływowe dodatkowo komplikują sytuację, ponieważ ich zakres pływów wynosi około jednego metra. Staje się to szczególnie problematyczne, gdy prądy rozdzielają się lub łączą na północ lub południe od bloku rafowego, co w tym drugim przypadku prowadzi do powstania prądów w dół morza.

=== Język ===
Chociaż językiem urzędowym jest współczesny [[Rozmówki arabskie|arabski]], sami Egipcjanie posługują się wyłącznie dialektami. Ze względu na znaczenie turystyczne kraju, powszechnie mówi się po [[Rozmówki angielskie|angielsku]]. Często używa się również [[Rozmówki niemiekcie|niemieckiego]], [[Rozmówki włoskie|włoskiego]] i [[Rozmówki rosyjskie|rosyjskiego]], zwłaszcza w centrach nurkowych. W hotelach, w zależności od liczby stałych gości, mówi się również innymi językami.

=== Infrastruktura ===
Przyjęło się, że domy są budowane w formie małych luksusowych willi z zielenią wokół i połączonych z nowoczesną infrastrukturą sklepów, restauracji i basenów. Ciągle rośnie popularność tego miasta wczasowego, z tego powodu firmy krajowe i zagraniczne nie obawiają się inwestować dużych sum pieniężnych. Miasto coraz bardziej się rozrasta. Powstają nowe osiedla m.in. [[Nabk Bay]], [[Delta Szarm]], [[Sunny Lake]], [[Montaza]] itp.

Miasto podzielone jest na kilka dzielnic, a dwie główne dzielnice to [[Szarm al-Maja]] i [[Naama Bay]]. Ta pierwsza to pierwotna część miasta, druga to główne centrum rozrywkowe miasta. Działa tam około 500 różnych hoteli i ciągle budowane są nowe kompleksy wypoczynkowe. Wiele ważnych osobistości, m.in. były prezydent Egiptu Hosni Mubarak, miało tu swoją własną rezydencję.

Gospodarka opiera się głównie na turystyce i uprawianiu sportów wodnych. Miasto posiada mnóstwo hoteli, restauracji, pola golfowe oraz inne obiekty rekreacyjne. Na wschodzie znajduje się [[wyspa Tiran]], oddzielona Cieśniną Tirańską.

W dzielnicy nazywanej [[Naama Bay]] znajduje się baza Międzynarodowych Sił Obserwacyjnych (''Multinational Force and Obserwer''), których zadaniem jest obserwować i kontrolować podzielony na zdemilitaryzowane pasy [[półwysep Synaj]].

== Dzielnice ==
Z pierwotnego starego miasta, nowoczesna osada turystyczna rozrosła się o około 20 km na północ od lotniska.

* Najnowszy ośrodek wypoczynkowy, {{Znacznik|'''Nabq Bay'''|28.037219 |34.433611|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''[[Nabq Bay]]''', powstał na północny wschód od międzynarodowego lotniska w Szarm el-Szejk i na południe od [[Rezerwat Przyrody Nabq|Rezerwatu Przyrody Nabq]].
* Na północ od Naama Bay, aż do lotniska w Szarm el-Szejk w Ras Nasrani, znajduje się kilka zatok o charakterze turystycznym. Są to, patrząc od północy na południe: {{Znacznik|'''Ras Nasrani'''|27.964719 |34.416111|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''[[Ras Nasrani]]''' (z ''Ra's Gamila'' i ''El Montazah''), {{Znacznik|'''White Knight​'''|27.96045 |34.398131|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''[[White Knight​]]''' z ''Soho Square'', {{Znacznik|'''Shark's Bay'''|27.9472 |34.3889|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''[[Shark's Bay]]''', {{Znacznik|'''Tiger Bay'''|27.929012 |34.365412|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''[[Tiger Bay]]''' (Coral Bay) i {{Znacznik|'''Gardens Bay'''|27.916842 |34.354892|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''[[Gardens Bay]]''' (Pasha Bay).
* {{Znacznik|'''Naama Bay'''|27.905278 |34.324167|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''[[Naama Bay]]''' to prawdopodobnie najpopularniejszy obszar w aglomeracji Szarm el-Szejk.
* Następnie znajduje się cypel między zatoką Naama a Starym Rynkiem, z {{Znacznik|'''Tower Bay i Ḥaiy en-Nūr'''|27.882469 |34.32565|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''[[Tower Bay i Ḥaiy en-Nūr]]''' oraz {{Znacznik|'''Haḍabat Umm es-Sīd'''|27.848889 |34.315833|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''[[Haḍabat Umm es-Sīd]]''', w skrócie ''Hadaba'', skalistym płaskowyżem.
* {{Znacznik|'''Old Sharm'''|27.864569 |34.296569|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''[[Old Sharm]]''' (również ''Old Market'' lub ''Szarm el-Maja''), około 6 km na południe od Naama Bay, to miejsce, gdzie pierwotnie znajdowało się miasto i zatoka o tej samej nazwie, ''Szarm el-Szejk''. Z niewielką liczbą hoteli, jest tu mnóstwo sklepów i restauracji.

== Dojazd  ==
=== Wiza ===
Jeśli chcesz pozostać tylko do 14 dni, wystarczy mała i bezpłatna wiza, tzw. wiza synajska. Jest ona wbijana w paszport z adnotacją „tylko Synaj” i nie można jej później przekształcić w wizę krajową. Wiza ta jest ważna tylko na pasie wybrzeża od [[Taba|Taby]] na północy do Starego Szarm na południu, w tym do [[Klasztor św. Katarzyny|klasztoru św. Katarzyny]]. Na wycieczki, takie jak do [[Park Narodowy Ras Muhammad|Parku Narodowego Ras Muhammad]] lub na dalsze podróże w głąb kraju, zawsze będziesz potrzebować wizy krajowej, tzw. dużej. Możesz ją uzyskać za 25 dolarów przy wjeździe na lotnisko. Przedłużenia wizy są wydawane tylko w stolicy prowincji, [[At-Tor]].

=== Samolotem ===
[[Plik:Terminal 2 Sharm el-Sheikh Airport.JPG|thumb|Terminal 2 międzynarodowego lotniska w Szarm el-Szejk]]
{{Znacznik|Międzynarodowy port lotniczy Szarm el-Szejk|27.977222|34.394722|typ=transport}}'''Międzynarodowy port lotniczy Szarm el-Szejk''' ({{IATA|SSH}}) w Ras Nasrani znajduje się około 10 kilometrów na północ od Naama Bay, na dalekiej północy kurortu. Jest on dobrze zorganizowany i utrzymany. Zalecana jest dobra znajomość języka angielskiego, aby w razie potrzeby móc komunikować się z personelem lotniska.

Loty krajowe obsługuje linia EgyptAir (infolinia: 0900 – 70000) między innymi do i z [[Kair]]u, [[Aleksandria|Aleksandrii]], [[Luksor]]u i [[Hurghada|Hurghady]]. Codziennie odbywa się od trzech do sześciu lotów do i z [[Kair]]u, głównie w niedziele, wtorki i czwartki. Godziny odlotów z [[Kair]]u to 5:00, 8:00 i 22:00; godziny odlotów z Szarm el-Szejk do [[Kair]]u to 6:30, 9:30 i 23:30; Czas lotu wynosi około 45 minut; bilet kosztuje około 120 euro. Główna siedziba EgyptAir znajduje się w dzielnicy Old Sharm. Oddziały EgyptAir znajdują się w niektórych hotelach.

Podróżni mogą dojechać taksówką lub autobusem na lotnisko w Szarm el-Szejk i z powrotem.

W dniu wylotu, podczas odprawy celnej na lotnisku, prosimy pamiętać, że jeśli podróżni mają przy sobie fajkę wodną lub podobne przedmioty, nie należy ich przewozić w bagażu podręcznym, lecz umieścić w walizce.

==== Kawiarnie na lotnisku ====
Kawiarnie po kontroli bezpieczeństwa to: '''Sbarro''' (przepełniona), '''Cafe Europa''' (z tyłu salonu, mniej zatłoczona): kanapki, kawa, egipskie słodycze; już wkrótce salon międzynarodowej sieci '''Caffè Ritazza''' (również w Atenach, Budapeszcie, Madrycie, Mediolanie, Londynie, Paryżu, Nowym Jorku, Sztokholmie, Zurychu, Wiedniu).

==== Sklepy na lotnisku ====
Po kontroli bezpieczeństwa: cukiernia oferuje lukum, Chałwę i inne egipskie słodycze.

=== Statkiem ===
Połączenia promowe między [[Hurghada|Hurghadą]] na wybrzeżu Morza Czerwonego a Sharm zostały zawieszone w 2018 roku. Wcześniej szybkie katamarany były obsługiwane przez La Pespes.

* {{Znacznik|Port morski Szarm el-Szejk|27.857528|34.280205|typ=transport}}'''Port morski Szarm el-Szejk''' znajduje się wzdłuż południowej drogi wjazdowej, około 1 km na południowy wschód od starego rynku.

=== Samochodem ===
Do Szarm el-Szejk można łatwo dotrzeć z miast [[Ejlat]] ([[Izrael]]) w [[Zatoka Akaba|Zatoce Akaba]] przez [[Nuwajbi]] i [[Dahab]], a także z kontynentu przez [[Kair]] lub [[Suez]]. Czas podróży jest znaczny, a odległość między [[Kair]]em a Szarm el-Szejk wynosi 490 km.

=== Autobusem ===
Do Szarm el-Szejk można dojechać autobusem z [[Taba|Taby]], [[Suez]]u, [[Aleksandria|Aleksandrii]], [[Kair]]u, [[Hurghada|Hurghady]], [[Kina]] i innych miejscowości. Można również, a często łatwiej, skorzystać z autobusów z [[Kair]]u lub innych miejscowości do [[Suez]]u, a następnie przesiąść się na autobusy z [[Suez]]u do Szarm el-Szejk.

[[Plik:Sharm el-Sheikh bus station.JPG|thumb|Przystanek autobusowy East Delta w Ḥaiy en-Nūr]]

Przystanki autobusowe znajdują się w Hajj al-Nur (dzielnica Al-Nur), na zachód od nowej autostrady nr 35, w połowie drogi między Naama Bay a Starym Szarm. {{Znacznik|Północny dworzec autobusowy|27.900507|34.287660|typ=transport}}'''Północny dworzec autobusowy''' (27° 54′ 2″ N 34° 17′ 16″ E), tel. Numer (0)69 366 0666 obsługiwany jest przez East Delta Travel, natomiast {{Znacznik|Południowy dworzec autobusowy|27.899056|34.287536|typ=transport}}'''południowy dworzec autobusowy''' (27° 53′ 57″ N 34° 17′ 15″ E) obsługiwany jest przez SuperJet, High Jet, Go Bus i [https://bluebus.com.eg/ Blue Bus]. {{Znacznik|Stary przystanek autobusowy|27.893206|34.302610|typ=transport}}'''Stary przystanek autobusowy''' (27° 53′ 36″ N 34° 18′ 9″ E) za stacją benzynową Mobil jest już nieczynny. W każdym przypadku zaleca się wcześniejszą rezerwację miejsca.

Autobusy odjeżdżają z '''East Delta''' kilka razy dziennie z [[Kair]]u o 0:00, 0:30, 8:00, 9:00, 16:00 i 22:30, a z Szarm el-Szejk do [[Kair]]u o 7:30, 10:30, 12:30, 13:30, 14:30 i 19:30. Podróż trwa osiem godzin.

East Delta odjeżdża również o 9:00 do [[Taba|Taby]] (5 godzin) z przystankami w [[Nuwajbi]] i [[Dahan]]. [[Suez]] (6 godzin) i [[Ismailia]] są obsługiwane kilka razy dziennie. [[Luksor]] (18:00, 12 godzin) i [[Aleksandria]] (9:15) są obsługiwane raz dziennie.

Autobusy '''SuperJet''' odjeżdżają kilka razy dziennie do i z [[Kair]]u. Podróż trwa siedem godzin.

'''Minibusy''' kursują między [[Kair]]em i [[Suez]]em oraz między [[Suez]]em i Szarm el-Szejk.

'''Informacje o opłatach za mikrobusy''' Jeśli podróż odbywa się w promieniu kilometra lub dwóch, koszt powinien wynosić około (LE3-5). Jeśli Twój przystanek jest dalej lub jeśli podróżujesz w późnych godzinach nocnych, bądź przygotowany na żądanie większej ilości pieniędzy, w niektórych przypadkach kierowcy mogą zażądać nawet do (LE10-20). Żądania wyższych opłat mogą mieć również miejsce, jeśli kierowca uzna, że ​​masz pieniądze! Przygotuj się więc do negocjacji. Jeśli opłata kierowcy jest nieracjonalna, wysiadaj - często obniża to koszty. Po przyjeździe zapytaj miejscowego, ile kosztuje autobus, zanim go przywołasz. Podane informacje podają cenę bazową, z którą możesz się targować.

== Komunikacja ==
{{mapa | 27.9480 | 34.3640 | zoom = 11 | szerokość = 300 | wysokość = 350|grupy=transport,zobacz,natura,jedzenie,bar,nocleg,atrakcja,zakupy,alarm,zdrowie,zabytek,kontakt,nauka,punkt,rower,parking,obszar}}
=== Taksówka ===
[[Plik:Sharm El Sheikh - panoramio (144).jpg|thumb|Taksówki w Szarm el-Szejk]]
W Szarm taksówki są na ogół nowoczesnymi modelami, Hyundai lub Chevrolet. Nie przejmuj się licznikiem w taksówce: prawdopodobnie już nie działa. Wkrótce pękają z powodu kurzu i i tak przyniosłyby więcej niż „ustalone” ceny. Zawsze zanotuj numer identyfikacyjny kierowcy. Policja turystyczna jest bardzo pomocna, jeśli masz problem lub szybko zorientujesz się, że zostawiłeś coś w środku, ale tylko z numerem taksówki.

Nie zakładaj, że mają liczniki. Miejscowi mówią, że tego nie robią. Upewnij się, że masz transport, który czeka na Ciebie, ponieważ lotnisko Szarm el-Szejk jest najgorszą częścią Egiptu, jeśli chodzi o taksówkę w rozsądnej cenie. Poproszą o LE150-400 na 10-minutową podróż do Nabq. Łatwo jest dostać się do głównej drogi, przywołać taksówkę i zapłacić LE50-100. W przeciwnym razie odejdziesz od poczucia naruszenia. Sprawdź w hotelu, czy ma usługę odbioru.

Upewnij się, że masz małe banknoty do opłacenia taryfy i nigdy nie płać przed dotarciem do celu, upewniając się, że zapłacisz tylko ustaloną wcześniej cenę. Upewnij się, że kierowca wie, że płacisz w funtach egipskich, a nie w funtach brytyjskich. Taksówki nie lubią brać monet.

=== Autobusem ===
Istnieje również flota niebiesko-białych tuk-tuków, które są w zasadzie małymi autobusami o różnym stanie technicznym, które służą do przewożenia mieszkańców wokół kurortu Szarm el-Szejk. To najbardziej ekonomiczny środek transportu w porównaniu z taksówkami, które są stosunkowo drogie. Biegną po ustalonej trasie z północy na południe, kierując się na obszar ekspatriantów / mieszkańców Hadaba. Aby przywołać tuk-tuka, zaczekaj obok głównej ulicy i podnieś rękę, aby oznaczyć jeden z nich, gdy się zbliża. Kiedy wsiadasz do autobusu, wejdź do środka, znajdź miejsce i po prostu przekaż pieniądze kierowcy (z pomocą innych pasażerów, jeśli siedzisz z tyłu). Taryfa nie powinna nigdy przekraczać LE3. Jeśli zaczniesz pytać o cenę, kierowca może bardzo spróbować zmusić Cię do zapłacenia znacznie więcej niż potrzeba. Nie próbuj płacić w obcej walucie. Po przybyciu do celu zawołaj „hinna quiis” (tutaj jest dobrze). Główne centrum turystyczne, Naama Bay, znane jest jako Marina (i nie ma tam przystani!).

Upewnij się, że masz zapas małych monet i banknotów, aby zapłacić za przejazd.

== Warto zobaczyć ==
[[Plik:Naama Bay Promenade R03.jpg|thumb|Promenada plażowa w Naama Bay]]
W kurortach Szarm el-Szejk znajduje się niewiele atrakcji na lądzie, z których większość powstała pod koniec XX i na początku XXI wieku. Główną atrakcją jest '''podwodna flora i fauna''', którą mogą odkrywać zarówno osoby nurkujące z rurką, jak i nurkujące. Rafy koralowe zajmują niemal całą długość plaży. W niektórych przypadkach po obu stronach raf prowadzą kładki, umożliwiając ich eksplorację od strony morza. Nawet w rejonach z rozległymi piaszczystymi plażami, takimi jak Naama Bay, w pobliżu brzegu znajdują się odosobnione rafy koralowe.

Tuż obok SOHO Square w White Knight znajduje się {{Znacznik|Culturama|27.96261|34.39435 |typ=atrakcja}}'''[https://soho-sharm.com/sharm-entertainment/culturama/ Culturama]''', prezentująca multimedialne pokazy poświęcone historii starożytnego Egiptu, piramidom i świątyniom oraz wielu innym zagadkom. W SOHO Square zainstalowano kilka rzeźb.

[[File:Vachellia habitus.jpg|thumb|Słodka akacja w Parku Pokoju]]

W rejonie Tiger Bay znajduje się ogród botaniczny {{Znacznik|Park Pokoju|27.944559|34.358411|typ=natura}}'''Park Pokoju''' (27° 56′ 41″ N 34° 21′ 30″ E). Dwa kilometry na południowy zachód od ogrodu botanicznego znajduje się ''Muzeum Narodowe Szarm el-Szejk''. W bezpośrednim sąsiedztwie Muzeum Narodowego znajduje się {{Znacznik|Meczet Al-Salam|27.929545 |34.345515|typ=zobacz|url=|kolor=808080|treść=}}'''Meczet Al-Salam''' (27° 55′ 46″ N 34° 20′ 44″ E).
* {{zobacz
| name=Muzeum Narodowe Szarm el-Szejk | alt=متحف شرم الشيخ | url= | email=
| adres=El Salam Rd, Sharm El Sheikh, ​‏طريق السلام ، شرم الشيخ | lat=27.931858 | long=34.34545 | wskazówki=
| telefon= | tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Muzeum archeologiczne zostało otwarte 3 listopada 2020 roku i zajmuje powierzchnię 191 000 m². Obejmuje dziewięć sal wystawowych, salę konferencyjną, amfiteatr, kilka sklepów i restauracji. W dwóch pierwszych salach eksponowanych jest około 1200 eksponatów, głównie z Muzeum Egipskiego w [[Kair]]ze. Otwarte: sob.–czw. w godz. 10:00–13:00, 17:00–23:00; pt. w godz. 0:00–24:00. Cena: 200 LE, dla studentów zagranicznych 100 LE, audioprzewodnik 50 LE (stan na grudzień 2023). (27° 55′ 55″ N 34° 20′ 44″ E)
}}
Inne meczety można znaleźć w Haḍabat Umm es-Sīd, Ḥaiy en-Nūr ({{Znacznik|Meczet el-Muṣṭafā|27.8925 |34.299577|typ=zobacz|url=|kolor=808080|treść=}}'''Meczet el-Muṣṭafā''' (‏مسجد المصطفى) ​, największy meczet w Szarm el-Szejk) i Starym Szarm ({{Znacznik|Meczet eṣ-Ṣaḥāba|27.866521 |34.295233|typ=zobacz|url=|kolor=808080|treść=}}'''Meczet eṣ-Ṣaḥāba''' (‏مسجد الصحابة) ​, drugi co do wielkości meczet). Te ostatnie meczety zostały zaprojektowane przez egipskiego architekta Fouada Tawfika Hafeza (‏فؤاد توفيق حافظ).

&lt;gallery mode=&quot;packed&quot; heights=&quot;160&quot;&gt;
 Al-Mustafa Mosque in Sharm El-Sheikh1.jpg|Meczet El-Muṣṭafā
 El Salam Mosque.jpg|Meczet Eṣ-Ṣaḥāba
 All Saints Coptic Church of the Heavenly.jpg|Katedra Niebiańska
&lt;/gallery&gt;

Koptyjska prawosławna {{Znacznik|Katedra Niebiańska|27.888061 |34.295422|typ=zobacz|url=|kolor=808080|treść=}}'''Katedra Niebiańska''' (Sobór Wszystkich Świętych) i katolicka {{Znacznik|Katedra Najświętszej Marii Panny|27.884531 |34.29701|typ=zobacz|url=|kolor=808080|treść=}}'''Katedra Najświętszej Marii Panny''' znajdują się w dzielnicy Ḥay an-Nūr.

Naama Bay to '''turystyczne centrum''' Szarm el-Szejk, z licznymi restauracjami, barami i sklepami. Promenada nadbrzeżna jest idealnym miejscem na spacery. Dla osób szukających relaksu dostępny jest park wodny {{Znacznik|Cleo Park|27.917468|34.322574 |typ=atrakcja}}'''Cleo Park'''.

W Haḍabat Umm es-Sīd znajduje się imponująca {{Znacznik|Latarnia morska|27.848611 |34.313889|typ=zobacz|url=|kolor=808080|treść=}}'''latarnia morska''' (27° 50′ 55″ N 34° 18′ 50″ E), delfinarium {{Znacznik|Dolphinella|27.863742|34.304622 |typ=atrakcja}}'''Dolphinella''' (27° 51′ 49″ N 34° 18′ 17″ E), {{Znacznik|Pokazy krokodyli i węży|27.860989|34.312105 |typ=atrakcja}}'''pokazy krokodyli i węży''', w tym muzeum węży oraz {{Znacznik|Pomnik|27.848572 |34.316420|typ=zobacz|url=|kolor=808080|treść=}}'''pomnik''' (27° 50′ 55″ N 34° 18′ 59″ E) w pobliżu restauracji El-Fanar, upamiętniający katastrofę samolotu Flash Airlines Flight 604 do [[Paryż]]a 3 stycznia 2004 roku, w której zginęło 148 osób na pokładzie. Pokazy krokodyli i węży odbywają się w pobliżu Dolphinella. Bar ''1001 Nocy'' (''Alf Leila wa Leila'') słynie z nocnych pokazów.

W Starym Sharm znajduje się małe {{Znacznik|Muzeum papirusów|27.864774 |34.293813|typ=zobacz|url=|kolor=808080|treść=}}'''muzeum papirusów''' z możliwością zakupu, a także kilka restauracji, barów i sklepów.

Wycieczki po '''okolicy i dalej oferują''' zarówno atrakcje krajobrazowe, jak i kulturowe, opisane w sekcji „Wycieczki”.

=== Sztuka w przestrzeni publicznej ===
Na południowy zachód od lotniska w Szarm el-Szejk znajduje się {{Znacznik|Pomnik Pokoju|27.96442 |34.36119|typ=zobacz|url=|kolor=808080|treść=}}'''Pomnik Pokoju''' (أيقونة السلام‎) na Placu Pokoju. Mierzący 34 metry, pomnik, stworzony przez Mohameda Kamala w 1984 roku, jest najwyższym metalowym dziełem sztuki na świecie i został wpisany do Księgi Rekordów Guinnessa. Pomnik, wznoszący się z granitowych liści lotosu, ma osiem skrzydeł i stalową kulę ziemską. Wokół globusa latają gołębie.

&lt;gallery mode=&quot;packed&quot; heights=&quot;160&quot;&gt;
 النصب_التذكارى_للسلام_بمدية_شرم_الشيخ.jpg|Pomnik Pokoju w Szarm el-Szejk
 Soho, Sharm Alsheak (6215970522).jpg|Meerjungfrauenskulptur am SOHO Square
 Images from Sharm El Sheikh 49..JPG|Dzieci huśtające się na SOHO Square
 Sharm El Sheikh Old Market - panoramio.jpg|Rzeźba konia na Starym Rynku w Starym Szarm
&lt;/gallery&gt;

Inne rzeźby można znaleźć w White Knight w SOHO Square i w Starym Szarm.

== Turystyka ==
Obecnie cała linia brzegowa jest zabudowana hotelami, restauracjami i innymi ośrodkami rozrywkowymi. Szarm el-Szejk jest najbogatszym miastem półwyspu Synaj. Jest zamieszkiwane przez szejków, którzy dbają o rozwój regionu.

Występuje tu multum różnych gatunków ryb i raf koralowych. Znajduje się tutaj mnóstwo baz i szkół do nurkowania. Do połowy lat 80. przybywali tu głównie amatorzy nurkowania, ale aktualnie to tylko 20–30%, w tym duże grupy z [[Polska|Polski]]. Miejsca do nurkowania: płytkie ogrody koralowe, wraki i strome ściany zarówno dla początkujących, jak i dla doświadczonych nurków. Inne atrakcje to: sporty wodne, delfinaria, pola golfowe, korty tenisowe, porty jachtowe, park wodny, centrum rozrywkowe z Tysiąca i Jednej Nocy, tory gokartowe, skoki bungee i trampolinie, dyskoteki, kluby nocne, restauracje i kasyna międzynarodowych sieci. Cały brzeg tego miasta stanowią ogrody koralowców. Można tu podziwiać las namorzyn. W pobliżu miasta znajduje się [[Park Narodowy Ras Mohammed]] obejmujący rozległy obszar pustynny, rafy koralowe i obserwatorium rekinów. Organizowane są również rejsy statkami ze szklanym dnem i ścianami.

Głównymi zasadami miasta są: „odpoczywaj, pływaj i baw się!”. Są również organizowane wycieczki krajoznawcze, tj. [[góra Synaj]], [[Klasztor św. Katarzyny]], [[Kolorowy Kanion]], [[Blue Hole]], [[Sarabit al-Chadim]], [[Hammam Faraun]], oraz do [[ziemia święta|Ziemi Świętej]], okolic [[Tiran|wyspy Tiran]], [[Kair]]u, [[Luksor]]u, [[Abu Simbel]], okolic [[Hurghada|Hurghady]] i [[Petra|Petry]] w [[Jordania|Jordanii]].

== Aktywny wypoczynek ==
Główne atrakcje w Szarm el-Szejk to oczywiście pływanie, snorkeling i nurkowanie w Morzu Czerwonym. Większość hoteli znajduje się blisko brzegu, co ułatwia to zadanie.

=== Plaże ===
Wiele hoteli i ośrodków wypoczynkowych ma własne plaże, zazwyczaj piaszczyste, z leżakami i parasolami. Są one idealne do opalania i relaksu. Koszt korzystania z plaż innych hoteli wynosi około 100 LE.

=== Kąpiel i pływanie ===
[[Plik:Naama Bay R01.jpg|thumb|Plaża w Naama Bay]]
Oczywiście większość turystów przyjeżdża tu dla relaksu, w tym kąpieli i pływania. Jednak jakość plaż jest bardzo zróżnicowana. Są piaszczyste, ale tylko częściowo sięgają do morza. W niektórych przypadkach skalisty płaskowyż lub pagórek sięga aż do brzegu, a dostęp do plaży jest możliwy tylko schodami. Szczególnie poza zatokami, bezpośrednio przy plaży, na pewno w rejonie przylądków (po arabsku Ra's), znajduje się rafa koralowa. Rozległy krajobraz rafowy można znaleźć w północnej części Nabq Bay, z lagunami wewnątrz rafy.

Jeśli dany obszar jest wyznaczony jako miejsce do nurkowania, w każdym razie mamy do czynienia z rafą koralową na otwartym morzu. Piaszczyste dno pozbawione dzikiej przyrody prawdopodobnie nie jest miejscem docelowym dla nurków ani osób uprawiających snorkeling.

Aby dostać się do morza, w różnych miejscach zbudowano drewniane pomosty. Jeśli ich brakuje i trzeba przejść przez rafę, należy chronić stopy przed ostrymi koralami, zakładając obuwie plażowe lub klapki. Za rafą otwarte morze opada stromo.

* Piaszczyste plaże łagodnie opadające do morza można znaleźć na przykład w Starym Szarm (Szarm el-Maja/Szarm al-Mija i zachodniej zatoce Szarm el-Szejk), w Naama Bay i w Tiger Bay.
* Jak wyraźnie wskazuje arabska nazwa Haḍabat Umm es-Sīd, jest to skalisty płaskowyż z rafą przybrzeżną. Schody prowadzą na plażę, a ścieżki do morza.
* W Shark’s Bay znajdują się skaliste wzgórza z piaszczystymi plażami.
* Nabq Bay, Raʾs Gamīla, Raʾs Naṣrānī i Gardens Bay posiadają rafy przybrzeżne.

=== Nurkowanie ===
Najciekawszą aktywnością jest oczywiście '''nurkowanie'''. W porównaniu z innymi kurortami, takimi jak [[Dahab]], [[Nuwajbi]] i [[Taba]], Szarm el-Szejk szczyci się największą liczbą i najważniejszymi miejscami do nurkowania w [[Zatoka Akaba|Zatoce Akaba]]. Oprócz różnorodności koralowców, ślimaków i rozgwiazd, do najciekawszych miejsc należą żółwie, wargacze Napoleona, najeżki, rozdymki, barakudy, zębacze, skrzydlice, mureny, płaszczki i okazjonalnie rekiny.

==== Miejsca do nurkowania ====
Choć rafy w '''Cieśnine Tirańskiej''' i '''Ra's Muhammad''' są najpopularniejsze, nie oznacza to, że inne miejsca nurkowe nie są równie interesujące:

* W [[Cieśnina Tirańska|Cieśnine Tirańskiej]], w pobliżu wyspy Tiran, znajduje się kilka znaczących raf: Jackson, Woodhouse, Thomas, Gordon i Laguna. Szczątki wraku Lara można zobaczyć na rafie Jackson, a Lullii na rafie Gordon.

&lt;gallery mode=&quot;packed&quot; heights=&quot;160&quot;&gt;
 SharmTiranLullia.jpg|Wrak Lullii, Cieśnina Tirańska
 JacksonReefChaetodon.jpg|Motylnik maskowy, Rafa Jackson 
 SharmKorallen.jpg|Korale w Morzu Czerwonym
&lt;/gallery&gt;

* Pomiędzy Cieśniną Tirańską na północy a Ras Muhammad na południu znajduje się około 16 '''lokalnych''' miejsc nurkowych (licząc od północy do południa): Raʾs Gamīla, Raʾs Naṣrānī, Ras Bob, White Knight, Shark’s Bay, Far Garden, Middle Garden, Near Garden in der Gardens Bay, Naʿama Bay, Tower, Pinky’s Wall, Amphoras, Turtle Bay, Paradise, Raʾs Umm Sīd, Temple i Ras Katy
* '''[[Ras Muhammad]]''', położony na południu Półwyspu Synaj, ma kilka ważnych i blisko położonych raf: Ras Zaʿtar, Jackfish Alley, Eel Garden, Shark Observatory, Anemone City, Rafę Rekinów i Rafę Jolanda. Nieco dalej na zachód znajdują się The Quay i Alternatives, których wizytę można połączyć z wizytą na wraku Dunraven. Zbudowany w 1873 roku, Dunraven zatonął zaledwie trzy lata później i spoczywa na głębokości od 15 do 30 metrów. Wrak najlepiej zwiedzać od rufy; szczególnie interesująca jest maszynownia.

&lt;gallery mode=&quot;packed&quot; heights=&quot;160&quot;&gt;
 SharmMuraene.jpg|Murena, Raʾs Muḥammad
 SharmYolandaTurtle.jpg|Żółw morski, Raʾs-Muḥammad
 SharmRotfeuerfisch.jpg|Ryba skorpena, [[Alternatives]]
&lt;/gallery&gt;

* Słynny wrak '''Thistlegorm''' znajduje się już w Zatoce Sueskiej. Jest on jednak tak daleko, że konieczne jest wczesne wypłynięcie, około godziny 4:00 rano. Wrak 131-metrowego Thistlegorma, zbudowanego w 1940 roku i wykorzystywanego jako statek transportowy, zatonął zaledwie rok później. Obecnie spoczywa na głębokości od 16 do 33 metrów. W tym przypadku interesujący jest ładunek statku: samochody, motocykle, lokomotywa i wagony kolejowe, skrzydła samolotów i działa artyleryjskie.
* Różni operatorzy nurkowi oferują wyprawy na pokładzie statku do '''Cieśniny Gubal''', tzw. Szlaku Północnego. Trwają one około tygodnia. Operatorzy zapewniają również transport na lotnisko i z powrotem.
Do wszystkich miejsc nurkowych można dotrzeć w ramach jednodniowych wycieczek. W Szarm el-Szejk znajdują się dwa mola dla łodzi nurkowych lub wycieczkowych. Należą do nich te na południu Naama Bay i większe w Zatoce El Maya w Starym Szarm (Travco).

Popularność tych obszarów ma swoją cenę: w szczycie sezonu często zdarza się, że nawet dwadzieścia łodzi kotwiczy w tym samym miejscu. Alternatywą są safari nurkowe, które na przykład prowadzą do Cieśniny Gubal na południu Zatoki Sueskiej i są organizowane przez kilka renomowanych centrów nurkowych.

Zdecydowanie nie można pominąć wizyty na hotelowych rafach koralowych. Często można tu zobaczyć o wiele więcej w krótkim czasie niż w bardziej odległych miejscach nurkowych.

'''Bezpieczeństwo''' podczas nurkowania jest najważniejsze.

* Prosimy o zabranie ze sobą zaświadczenia lekarskiego o zdolności do nurkowania i okazanie certyfikatów nurkowych.
* Pierwsze nurkowanie to zazwyczaj nurkowanie kontrolne, podczas którego optymalnie sprawdzana jest pływalność.
* Przewodnik nurkowy przeprowadzi instruktaż przed nurkowaniem, omówi prądy i głębokości oraz sprawdzi aktualne warunki przed nurkowaniem. Zaleca się ostrożność na krańcach raf, zwłaszcza w Cieśninie Tirańskiej, gdzie dwa silne prądy zbiegają się i spływają w dół. Nurkom zaleca się nurkowanie w Morzu Czerwonym wyłącznie z przewodnikiem. Dotyczy to wyłącznie raf przydomowych poszczególnych hoteli lub centrów nurkowych. Przewodnicy muszą być członkami South Sinai Association for Diving and Maritime Activities, tel. (0)69 366 0418.
* Maksymalna głębokość nurkowania wynosi 30 metrów.
Wszyscy (duzi) operatorzy nurkowi oferują sprężone powietrze, a także mieszanki wzbogacone tlenem (nitroks), czasami za dodatkową opłatą. Sprzęt można wypożyczyć, a ołowiane balasty i butle nurkowe są wliczone w pakiety nurkowe.

Można również nauczyć się nurkowania na miejscu. Kurs trwa około tygodnia, a nurkowania na wodach otwartych odbywają się w lokalnych miejscach nurkowych i na rafach przydomowych.

Ze względu na międzynarodowy skład nurków i narodowości przewodników nurkowych, komunikacja (np. podczas briefingów) na statkach będzie odbywać się głównie w języku angielskim. Jeśli nie znasz angielskiego, poproś współpasażerów o pomoc w tłumaczeniu.

==== Szanowani operatorzy nurkowi to m.in.: ====
[[Plik:SharmNaamaJetty.jpg|thumb|Przystań dla łodzi nurkowych na południu zatoki Naama]]
* '''[https://www.cameldive.com/ Camel Dive]''', Naʿama Bay, P.O. Box 10, 46619 Szarm el-Szejk (''w hotelu Camel''). Tel.: +20 (0)69 360 0700, Kom.: +20 (0)122 312 6610, Faks: +20 (0)69 360 0601. Camel Dive Club jest również jednym z pierwszych (od 1986 roku) i najbardziej doświadczonych centrów nurkowych. W recepcji można porozumiewać się w wielu językach (głównie angielskim i włoskim), a oferowane są kursy nurkowania technicznego i nitroksu. Na szczególną uwagę zasługuje własny hotel i restauracje. Na terenie hotelu i centrum nurkowego dostępny jest internet Wi-Fi. Klub posiada również oddziały w Hadaba, Nabq (Hotel Radison), Laguna Vista i Oriental Resort. Otwarte: codziennie w godzinach 8:00–18:00.
* '''[https://www.emperordivers.com/day-diving-location/sharm/ Emperor Divers]''', Na'ama Bay (''w hotelu Marina Sharm''). Tel. kom.: +20 (0)100 505 4257, e-mail: info.sharm@emperordivers.com. Otwarte: codziennie w godzinach 8:00–18:00.
* '''[https://oonasdiveclub.com/ Oonas Dive Center]''', Na'ama Bay (''w hotelu Oonas''). Tel.: +20 (0)69 360 0581. Otwarte: codziennie w godzinach 8:00–18:00.
* '''[https://redseacollege.com/ Red Sea Diving College]''', Na'ama Bay, Sultana Building, skrytka pocztowa 67, Szarm el-Szejk. Tel. kom.: +20 (0)128 444 4772, e-mail: info@redseacollege.com. Specjalizacje obejmują nurkowanie techniczne i szkolenie National Geographic Diver (nurkowanie przyjazne dla środowiska). Otwarte: codziennie w godzinach 8:00–18:00.
* '''[https://www.reefoasisdiveclub.com/diving-sharm-el-sheikh/ Reef Oasis Dive Club]''', Gardens Bay (''w Reef Oasis Blue Bay Resort''). Tel. kom.: +20 (0)109 060 0663, e-mail: info@reefoasisdiveclub.com. Otwarte: codziennie w godzinach 8:30–17:00.
* '''[https://www.sinaidive.club/sharm/ Sinai Dive Club]''' (سيناء دايف كلوب‎), White Knight (''w Hilton Sharks Bay''). Tel. kom.: +20 (0)122 281 5210. Kolejny oddział znajduje się w hotelu Baron. Recepcja centrum nurkowego mówi po angielsku, niemiecku, holendersku i japońsku. Klub dysponuje własnymi łodziami nurkowymi Angelina I–III i organizuje rejsy nurkowe na pokładzie. Oferujemy kursy na wszystkich poziomach zaawansowania. Otwarte codziennie w godzinach 8:00–17:00.

==== Inne centra nurkowe (wybór): ====
* '''[https://anthiasdivers.com/ Anthias Divers]''', Haḍabat Umm es-Sīd (''Sharm Reef Hotel''). Tel. kom.: +20 (0)100 117 4400, e-mail: info@anthiasdivers.net. Firma austriacka. Otwarte: codziennie w godzinach 8:00–18:00. 
* '''[https://www.aquariusredsea.com/ Aquarius Diving Club]''', Ra's Nasrānī (''w Coral Sea Imperial Sensatori''). Tel. kom.: +20 (0)100 258 6481, e-mail: sharmenquiries@aquariusredsea.com. Otwarte: codziennie w godzinach 8:00–17:00. 
* '''Marina Divers''', White Knight (''w hotelu Concorde El Salam''). Tel. kom.: +20 (0)127 664 0304. Otwarte: codziennie w godzinach 8:00–20:00. 
* '''[https://millennium-divers.com/ Millennium Divers]''', Haḍabat Umm es-Sīd (''plaża i restauracja El Fanar''). Tel. kom.: +20 (0)106 153 7884, e-mail: info@millennium-divers.com. Otwarte: 24/7. 
* '''[https://sharksbay.com/scuba-diving-sharm-el-sheikh/ Sharks Bay Umbi Diving Village]''', Shark's Bay (''Sharks Bay Umbi Diving Village''). Tel. kom.: +20 (0)127 724 4001. 
* '''[https://www.sheikhcoast.com/ Sheikh Coast Diving Center]''', Tiger Bay (''Domina Coral Bay Resort''). Tel. kom.: +20 (0)122 249 2942, e-mail: info@sheikhcoast.com. Otwarte: codziennie 9:00–18:00. 
* '''Subex Red Sea''', Naama Bay. Tel. kom.: +20 (0)128 066 7008, e-mail: sharm@subex.org. Centrum nurkowe ma bazy w Maritim Jolie Ville Resort w Naama Bay oraz Maritim Jolie Ville Golf Resort w Tiger Bay. Ceny często nie obejmują kosztów niezbędnych przewodników nurkowych. Wymagany jest dowód ubezpieczenia od następstw nieszczęśliwych wypadków nurkowych. Otwarte: codziennie w godzinach 7:30–19:00.
* '''[https://sunshine-divers.de/?lang=en Sunshine Divers]''', Shark's Bay (''Sunshine Divers Camp''). Tel.: +20 (0)122 783 1388. Otwarte: codziennie w godzinach 8:00–18:00.
Z powodu sytuacji politycznej w [[Egipt|Egipcie]] i związanych z nią trudności gospodarczych, kilka centrów nurkowych zostało zamkniętych.

=== Snorkeling ===
Potrzeby osób nurkujących z rurką i nurków znacznie się różnią, głównie dlatego, że osoby nurkujące z rurką muszą pozostawać na powierzchni. Najlepiej szukać opcji przeznaczonych wyłącznie dla osób nurkujących z rurką.

Oczywiście rafy u wybrzeży cieszą się popularnością nie tylko wśród nurków, ale wiele z nich cieszy się równie dużą popularnością wśród osób nurkujących z rurką (od północy do południa): Ra's Nasranī, Ras Bob, Shark's Bay, Far Garden, Middle Garden, Near Garden in Gardens Bay, Na'ama Bay, Tower, Pinky's Wall, Paradise, Ra's Umm Sid, Temple i Ras Katy.

=== Wycieczki quadami, przejażdżki na wielbłądach o zachodzie słońca ===
* Można zarezerwować te masowe wycieczki w dowolnym hotelu. Wycieczki na wielbłądach i quadach kosztują około 50 dolarów.

=== Wycieczki łodzią podwodną i łodzią ze szklanym dnem ===
* {{Znacznik|Royal Seascope Submarine|27.86192|34.28986 |typ=atrakcja}}'''[https://www.egyptsunmarine.com/en Royal Seascope Submarine]''' (Royal Seascope Yellow Submarine), Old Sharm, Szarm el-Szejk 8761020. Telefon komórkowy: +20 (0)122 242 4289. Łódź ze szklanym dnem zamaskowana jako łódź podwodna. Otwarte: codziennie od 7:00 do 17:00. (27° 51′ 43″ N 34° 17′ 24″ E)
* {{Znacznik|Seascope Semi Submarine|27.86711|34.30392 |typ=atrakcja}}'''Seascope Semi Submarine''' (‏سي سكوب سيمى صب مارين‎), Magles El Madina St., Umm El Sid Hill, Szarm el-Szejk 8762110. Tel.: +20 (0)69 366 1393. Łódź ze szklanym dnem przebrana za łódź podwodną. (27° 52′ 2″ N 34° 18′ 14″ E)infoedytuj
* {{Znacznik|Sea Scope Submarine|27.85775|34.28016 |typ=atrakcja}}'''Sea Scope Submarine''' (‏سي سكوب سب مارين‎, ​Seascope Submarine), Saqqalet Travco, Sharm El Mayah, Szarm el-Szejk 8761002. Tel.: +20 (0)69 366 1216. Łódź ze szklanym dnem przebrana za łódź podwodną. (27° 51′ 28″ N 34° 16′ 49″ E)

=== Zabawne sporty ===
[[Plik:Wassersport Parasailing in Ägypten IMG 9215WI.jpg|thumb|upright|Parasailing w okolicy hotelu Sharm Plaza]]
* {{Znacznik|Aquatic Vibes|27.95258|34.38564 |typ=atrakcja}}'''Aquatic Vibes''' (اكواتك فايبز), Shark's Bay (''w Sharks Bay Oasis''). Tel. kom.: +20 (0)122 218 2614. Wakeboarding, banany wodne, narty wodne. (27° 57′ 9″ N 34° 23′ 8″ E) 
* {{Znacznik|Sun’n’Fun|27.91495|34.33044 |typ=atrakcja}}'''Sun’n’Fun''', Naʿama Bay (''obok Fayrouz Resort''). Tel.: +20 (0)69 360 1623, Tel. kom.: +20 (0)106 459 1900. Windsurfing, narty wodne, banany wodne, fotele powietrzne (szerokie narty wodne z siedziskiem, czyli jazda na nartach wodnych z siedziskiem). (27° 54′ 54″ N 34° 19′ 49″ E)

=== Paralotniarstwo, parasailing, paragliding ===
* Loty na paralotni oferowane są przez różne biura podróży, czasami w połączeniu z wycieczkami łodzią ze szklanym dnem.

=== Kitesurfing, windsurfing i wakeboarding ===
Ze względu na rozległą rafę koralową i zamkniętą lagunę, zatoka Nabq jest znacznie bardziej sprzyjająca do uprawiania kitesurfingu, windsurfingu i wing foilingu niż jakikolwiek inny obszar w Szarm el-Szejk, co czyni ją jednym z najlepszych miejsc. Wśród operatorów znajdują się między innymi ''Kite Addicts Sharm'', ''Kite Bubble'', ''Kitefalcon'', ''Kite Nabq'', ''Luna Kite Center'' i ''Old School''. Wszystkie ośrodki oferują szkolenia i wypożyczalnię sprzętu. Typowymi językami są angielski, niemiecki, arabski i rosyjski. 

=== Jazda konna ===
* {{Znacznik|Edelweiss Equestrian Center|27.96415|34.39884 |typ=atrakcja}}'''Edelweiss Equestrian Center''', White Knight (''w Concorde El Salam''). Tel. kom.: +20 (0)100 868 7365. Otwarte: codziennie 9:00–21:00. (27° 57′ 51″ N 34° 23′ 56″ E)
* {{Znacznik|Mövenpick Equestrian|27.91518|34.33981 |typ=atrakcja}}'''Mövenpick Equestrian''' (''dawniej Sofitel Equestrian''), Naʿama Bay (''w hotelu Mövenpick''). Tel.: +20 (0)69 360 0081, Tel. kom.: +20 (0)100 838 0564, E-mail: Resort.SharmElSheikh.stable@moevenpick.com. (27° 54′ 55″ N 34° 20′ 23″ E)

=== Golf ===
W pobliżu ośrodka Pickalbatros Golf Beach Resort znajduje się 18-dołkowe {{Znacznik|Pole golfowe Maritim Jolie|27.941479|34.371361 |typ=atrakcja}}'''[https://www.1golf.eu/club/maritim-jolie-ville-golf-resort-sharm-el-sheikh/ pole golfowe Maritim Jolie]''' w Tiger Bay. Telefon komórkowy: +20 (0)102 487 7750. Pole golfowe zostało zaprojektowane przez Sanford Golf Design i otwarte w 1988 roku. Oferuje ono pole par 72 dla mężczyzn i kobiet o długości około 5454 jardów (4987 m). Na terenie obiektu znajdują się również różne obiekty treningowe, w tym bunker treningowy, 3-dołkowe pole krótkie, driving range i putting green. Goście są mile widziani. Na terenie obiektu znajduje się Akademia Golfa. Na polu golfowym znajduje się basen i bar. (27° 56′ 29″ N 34° 22′ 17″ E)

=== Tenis i squash ===
* Sharm Plaza Hotel, Gardens Bay, tel.: (0)69 360 3090.
* Laguna Vista, Nabq Bay, tel. kom.: (0)122 353 5388.
* {{Znacznik|SOHO Racket Center|27.96141|34.39230 |typ=atrakcja}}'''[https://soho-sharm.com/sharm-entertainment/tennis-squash-center/ SOHO Racket Center]''', White Knight, SOHO Square, Szarm el-Szejk 46628. tel. kom.: +20 (0)100 010 9109. Otwarte: codziennie w godzinach 8:00–22:00. (27° 57′ 41″ N 34° 23′ 32″ E)

=== Karting ===
* {{Znacznik|Tor wyścigowy Ghibli|27.92196|34.34461 |typ=atrakcja}}'''Tor wyścigowy Ghibli''', Naama Bay, Peace Road, Szarm el-Szejk 8763302. Tel.: +20 (0)69 360 3939. Otwarte: codziennie od 13:00 do 0:00. (27° 55′ 19″ N 34° 20′ 41″ E)
* {{Znacznik|Noos Karting Center|27.867610|34.311419 |typ=atrakcja}}'''Noos Karting Center''' (''NoosKarting''), El Fanar Rd., Umm El Sid Hill, Szarm el-Szejk. Tel.: +20 (0)69 366 2539, faks: +20 (0)69 366 1201. (27° 52′ 3″ N 34° 18′ 41″ E)

=== Sporty zimowe ===
* {{Znacznik|Lodowisko|27.96257|34.39428 |typ=atrakcja}}'''[https://www.soho-sharm.com/sharm-entertainment/ice-skating/ Lodowisko]''' (ايس رينك), White Knight, SOHO Square, Szarm el-Szejk 46628. Telefon komórkowy: +20 (0)100 010 9109. Lodowisko to świetna alternatywa nawet zimą. Czynne codziennie od 17:00 do 1:00. (27° 57′ 45″ N 34° 23′ 39″ E)

== Praca ==
Liczne hotele oferują niezliczone miejsca pracy dla lokalnych pracowników hotelowych. Stanowiska te są popularne, ponieważ są bardzo dobrze płatne w porównaniu z pracą w Dolinie Nilu.

Centra nurkowe okazjonalnie oferują pracę dla obcokrajowców jako instruktorów nurkowania i recepcjonistów. Oprócz standardowych certyfikatów (instruktorów nurkowania), wymagana jest znajomość języków obcych, zwłaszcza angielskiego.

== Zakupy ==
Woda w sklepach kosztuje około 3-5 LE. Przynieś swój krem ​​przeciwsłoneczny, ponieważ kosztują 80-200 LE w dowolnym miejscu w mieście, jeśli nie masz opalenizny, sklepikarz sprzeda ci jeden po bardzo złej cenie - witamy w Egipcie.

Na'ama Bay ma bardzo silnych sprzedawców i naiwny turysta, który przyjmuje „darmowy prezent” (nic w Egipcie nie jest za darmo) lub zakochuje się w „przyjdź i podpisz moją księgę gości” powinien zachować ostrożność w sklepie, tylko po to, aby być zamkniętym w środku. Robiąc zakupy, najlepiej nie rozmawiać ze sprzedawcami, którzy Cię angażują, chyba że masz pewność, że zamierzasz coś kupić. Pozwala to na pewien stopień bezproblemowego chodzenia (ponieważ nie wiedzą, jakim językiem mówisz).

&lt;gallery mode=&quot;packed&quot; heights=&quot;160&quot;&gt;
 Sharm El Sheikh Old Market - panoramio (1).jpg|Stary Rynek
 SharmNaamaMall.jpg|Naama Center
 Sharm Soho Square R01.jpg| Soho Square Mall
&lt;/gallery&gt;

Godziny otwarcia są zmienne, ale większość sklepów jest otwarta od wczesnego do późnego popołudnia oraz wieczorem. Jeśli szukasz wytchnienia od kłopotów i targowania się, jest supermarket Carrefour Express ze stałymi cenami. Pochodząc z zatoki, jest ukryty za jednym z centrów handlowych, w centrum handlowym Golden Pyramid - na Peace Road. Wybór jest ograniczony, ale wszystkie zszywki są dostępne bez kłopotów. Aby się tam dostać, wystarczy przedrzeć się przez tłum naganiaczy.

* '''Carrefour Express''', Marina, jedna ulica na zachód od „głównej ulicy disco” (''jedna ulica poza główną ulicą handlową / dokuczliwą w części Marina''). Jeden z klasycznych europejskich sklepów z metkami z cenami, możliwością płatności kartą kredytową bez wad, automatem do wymiany i bankomatem w środku. Mają dużo lokalnych przypraw, a nawet kilka pamiątek, takich jak mały papirus tylko dla LE2.

== Gastronomia ==
W Szarm el-Szejk znajduje się wiele restauracji, choć większość z nich mieści się w hotelach. Ponieważ wiele hoteli oferuje obecnie posiłki all-inclusive, zapotrzebowanie na restauracje poza hotelami zmalało.

Poniższa lista przedstawia krótki wybór restauracji. Serwują one głównie dania kuchni zagranicznej, przede wszystkim zachodniej, indyjskiej i azjatyckiej, a także restauracje serwujące owoce morza. Więcej restauracji i szczegółów na ich temat można znaleźć w artykułach dotyczących poszczególnych regionów.

'''Uwaga''': Ceny podane w menu nie zawsze zawierają 25% podatku (podatek od usług i VAT). Prosimy o wcześniejsze zapytanie w tej sprawie.

=== W Naama Bay ===
Większość restauracji znajduje się przy promenadzie nadmorskiej, w pobliżu centrum handlowego Naama Center lub przy ulicy King of Bahrein (nazywanej również przez niektórych ulicą Station Street ze względu na jasność w nocy – oczywiście nie ma tam dworca kolejowego).

* '''Ali Baba Coffee''', Naama Bay, ulica King of Bahrein. Restauracja z owocami morza.
* '''Kookai''' (''Ghazala Beach Hotel''). Japońska restauracja przy promenadzie nadmorskiej w pobliżu hotelu Ghazala Beach. Otwarte: 11:00–0:30.
* '''Pomodoro''' (بومودورو‎), Malek Al Bahrein, Naama Bay, Sharm El Sheikh 46619 (''w Camel Dive Club''). Tel.: +20 (0)100 000 3173. Restauracja włoska. Oferta: kuchnia włoska, pizza. Otwarte: codziennie od 6:30 do 23:30.
* '''Rangoli''' (''w hotelu Mövenpick''). Tel.: +20 (0)69 360 0081. Uważana za jedną z najlepszych restauracji indyjskich. Oferuje: kuchnię azjatycką, kuchnię indyjską. Otwarte: codziennie w godzinach 18:30–22:30.
* '''Safsafa''', Naama Bay (''Naama Center''). Tel.: +20 (0)69 360 0541. Restauracja rybna.
* '''Tam Tam Oriental Café''', Naama Bay (''Plaża Ghazala''). Tel.: +20 (0)69 360 0150. Egipska restauracja specjalizująca się w kuchni, położona przy promenadzie nadmorskiej w hotelu Ghazala Beach. Otwarte: codziennie w godzinach 10:00–22:00.
Na południowym krańcu Naama Bay, niedaleko siebie, znajdują się popularne restauracje typu fast food:

* '''KFC'''. Tel.: +20 (0)69 360 3036.
* '''McDonalds'''. Tel.: +20 (0)69 360 2110. Dostępna usługa dostawy.
* '''Pizza Hut'''. Tel.: +20 (0)69 360 3034.

=== Old Sharm (Old Market) ===
* '''[https://www.damauropastaepizza.it/ Da Mauro „Solo Pasta &amp; Pizza”]''', El Salam, Stare Miasto, Sharm El Sheikh. Tel.: +20 (0)106 513 2569, e-mail: Damaurosolopastaepizzasharm@gmail.com. Specjalizacje: kuchnia włoska. Otwarte: środa–poniedziałek, 18:00–23:00. 
* '''Restauracja El-Masrien''', El Souk El Kadim, Sharm El Sheikh. Tel.: +20 (0)69 366 2904, (0)69 366 2908, (0)69 366 2909, tel. kom.: +20 (0)122 417 7500, faks: +20 (0)69 366 2910. Restauracja z grillem serwująca dania mięsne i drobiowe. Funkcje: kuchnia egipska, grill.
* '''Fares''', El Souk El Kadim, Szarm el-Szejk. Tel.: +20 (0)69 366 3076, Komórka: +20 (0)100 028 7780, (0)100 960 6020, Faks: +20 (0)69 366 3076. Restauracja rybna.
* '''Restauracja Pizza Melodies''' (Melodie), El Souk El Kadim, Szarm el-Szejk. Tel.: +20 (0)69 366 4044, Komórka: +20 (0)122 770 4818, (0)100 003 5688. Pizzeria. Funkcja: Pizza.
* '''Safsafa''', El Souk El Kadim, Szarm el-Szejk. Tel.: +20 (0)69 366 0474, +20 (0)69 366 4937, Kom.: +20 (0)100 531 4244, Faks: +20 (0)69 366 4937. Restauracja rybna..
* '''Sinai Star''', El Souk El Kadim, Sharm El Sheikh. Tel.: +20 (0)69 366 0323. Restauracja rybna, kuchnia egipska. Oferta: kuchnia egipska.

=== White Knight ===
White Knight, położony w dzielnicy SOHO Square, znajduje się w pobliżu kilku znakomitych restauracji i barów. Należą do nich Bombay, Cafe Chino, Koutouki, L'Entrecôte Steak House, Luxor, Mai Thai, Mandarin Bistro, Sushi Lounge, Teppanyaki i Zen, oferujące dania kuchni zachodniej, egipskiej, indyjskiej i azjatyckiej. Wszystkie lokale mają ten sam numer telefonu (+20 (0)100 010 9109) i adres e-mail (mail@soho-sharm.com), na przykład do rezerwacji.

== Życie nocne ==
Jeśli chodzi o życie nocne, Naama Bay oferuje kilka klubów: The Pacha, Little Buddha i Hard Rock Cafe. (Tak, ta ostatnia jest jedną z sieci). Istnieje niezliczona ilość barów, a chodniki dla pieszych oferują wiele kawiarni, w których można również wypić shishę i obserwować ludzi.

Alkohol (w tym piwo) jest dostępny w restauracjach i kawiarniach ulicznych. Podróżni muszą mieć świadomość, że obecnie nakładane są podatki od napojów alkoholowych kupowanych w kawiarniach lub barach niezwiązanych z hotelami. Należy również pamiętać o ogólnych cenach napojów, ponieważ mogą one być stosunkowo drogie w porównaniu z cenami w europejskich lokalizacjach. Zawsze pytaj o menu drinków przed zamówieniem drinka. Sprawdź w kawiarniach Naama Bay, czy nie zostaniesz obciążony wejściem  i obejrzyj pokaz na parkiecie (zły taniec). Herbata i kawa kosztują około 15-25 LE, upewnij się, że płacisz rozsądne ceny.

Świeży sok z guawy jest koniecznością, doskonały w każdej kawiarni, razem z herbatą beduińską lub miętową.

=== Przegląd ===
Życie nocne często toczy się w hotelach. Znajdują się tam liczne bary, a sporadycznie także kasyna.

* '''Terrazzina''' w Old Sharm to najważniejszy klub nocny poza Naama Bay. Wieczorami i w nocy odbywają się tam różne imprezy, w tym imprezy, a DJ zaprasza do tańca.
* Największe zagęszczenie restauracji i barów znajduje się przy ulicy '''King of Bahrain''' w Naama Bay.
* Restauracje i bary znajdują się w dużych centrach handlowych.
* W restauracji '''1001 Nocy''' (''Alf Leila wa Leila'') w Hadaba odbywają się wieczorne koncerty muzyczne.

=== Bary (wybór) ===
[[Plik:Sharm el-Sheikh , photo by Hatem Moushir 18.jpg|thumb|Hard Rock Café w Naama Bay]]
* '''[https://www.buddhabar-eg.com/ Buddha Bar]''' (بودا بار), Naama Bay (''w hotelu Naama Bay''). Tel. kom.: +20 (0)128 204 1567. Kuchnia międzynarodowa i azjatycka. 
* '''[https://busstopclub-sharm.com/ Bus Stop Club]''' (''dawniej Pacha Sharm''), Naama Bay. Tel. kom.: +20 (0)128 042 6426. Klub. Otwarte: czwartki, niedziele, 23:00–3:30. 
* '''[https://www.cameldive.com/food-and-drinks-camel-bar-rooftop/ Camel Bar &amp; Rooftop]''', Naama Bay (''w hotelu Camel''). Tel.: +20 (0)69 360 0700. Bar. 
* '''Hard Rock Café Sharm el Sheikh''', Naama Bay. Tel.: +20 (0)69 360 2655. Bar i dyskoteka. 
* '''Hard Rock Café Nabq''', Nabq Bay. Tel.: +20 (0)69 371 0885. Bar i dyskoteka.
* '''[https://www.soho-sharm.com/sharm-nightclub-bar-cafe/ice-bar/ Ice Bar]''' (ايس بار‎), White Knight, SOHO Square, Sharm El Sheikh 46628 (w hotelu Royal Savoy). Tel.: +20 (0)100 010 9109. Najfajniejszy bar w Sharm el-Sheikh i na Bliskim Wschodzie. Wnętrze, w tym szkło, jest naturalnie wykonane z lodu. Temperatura około -9°C. Odpowiednie ubrania na życzenie. Otwarte: codziennie w godzinach 18:00–0:00.
* '''La Folie Bar''' (لا فولى تراس بار, La Folie Terrace Bar), Naama Bay (''w hotelu Lido Sharm''). Tel.: +20 (0)69 360 2603. 
* '''Pirates Bar''' (بايرتس بار‎), Naama Bay (''w hotelu Hilton Fayrouz''). Tel.: +20 (0)69 360 0136. Bar i restauracja. Otwarte: codziennie 10:30–24:00. 
* '''Piano Bar''', Ra's Naṣrānī (''Coral Sea Imperial Sensatori''). Telefon komórkowy: +20 (0)122 353 5388. Bar.

=== Kasyna (wybór) ===
[[Plik:Sharm El Sheikh - panoramio (106).jpg|thumb|Sinai Grand Casino]]
* '''Aladin Casino''' (علاء الدين كازينو), Tiger Bay. Tel.: +20 (0)69 360 0837. Otwarte: codziennie w godzinach 19:00–3:00.
* '''Casino Royale''', Na'ama Bay. Tel.: +20 (0)69 360 1731. Otwarte: 24 godziny na dobę, 7 dni w tygodniu. 
* '''[https://sinaigrandcasino.com/ Sinai Grand Casino]''', Na'ama Bay. Telefon komórkowy: +20 (0)100 345 8095, E-mail: public.relations@sinaigrandcasino.com. Otwarte: 24 godziny na dobę, 7 dni w tygodniu.
* '''Vegas Casino''', Nabq Bay.

== Festiwale, imprezy ==
* '''Festiwal Filmowy w Szarm El-Szejk''' (SAFF, SSFF). Międzynarodowy festiwal filmowy odbywający się pod koniec czerwca/na początku lipca w kinie Kiroseiz.
* '''Międzynarodowy Festiwal Teatrów Młodzieżowych''' w listopadzie.

== Noclegi ==
[[Plik:SharmView.jpg|thumb|Widok na Morze Czerwone z hotelu Sheraton Sharm]]
Większość hoteli w Szarm, szczególnie w rejonie Naama Bay, obsługuje turystów zorganizowanych. Istnieją głównie 3-6-gwiazdkowe hotele all-inclusive i jest bardzo niewiele (jeśli w ogóle) opcji budżetowych. Generalnie najlepiej jest usunąć gwiazdkę z oficjalnego rankingu, aby uniknąć rozczarowania. Wynajem mieszkań prywatnych jest ekonomiczny, ale różni się wyposażeniem.

Rejon Nabq lub Montaza znajduje się dość daleko na północ (12 km) od Zatoki Naama i Starego Rynku, więc albo jesteś przywiązany do ich racji żywnościowej, albo musisz zapłacić za taksówkę za każdą kolację w Na'ama (chociaż taksówki są niedrogie w większości hoteli lub skorzystaj z bezpłatnego autobusu hotelowego). Masz Soho Square i Mall Strip w obszarze Nabq hoteli all inclusive.

W przypadku hoteli w Na'ama Bay ich terytorium jest często przecinane przez deptak, więc plaża może pojawiać się po drugiej stronie ulicy od budynku hotelu - co oczywiście wpływa na prywatność nawet podczas korzystania z hotelowego basenu. Skrzyżowania Zebra na głównych drogach najlepiej ignorować, ponieważ kierowcy nie mają pojęcia, do czego służą! Pamiętaj, aby sprawdzić swój wybór na mapach Google, aby zobaczyć, czy naprawdę znajduje się on w pobliżu plaży, ponieważ niektórzy są oddaleni od wody w pewnej odległości, chociaż mają autobusy wahadłowe (z których niektóre ponoszą lokalne opłaty).

=== Przystępne cenowo zakwaterowanie ===
W Szarm el-Szejk jest tylko kilka niedrogich opcji zakwaterowania, głównie w Ras Umm Sid lub Starym Szarm. W Starym Szarm znajduje się również hostel młodzieżowy.

=== Umiarkowanie ===
* '''Maritim Jolie Ville Golf &amp; Resort''', ☏ +20 2 269 014 65, ✉ monika.elbadramany@jolieville-hotels.com. Hotel posiada jedyne 18-dołkowe międzynarodowe pole golfowe klasy mistrzowskiej PGA w okolicy (zdobywca Platinum MENA Travel Award dla najlepszego klubu golfowego na Bliskim Wschodzie iw Afryce w 2006 r.). Maritim Jolie Ville Resort (Q17068300) w Wikidanych Maritim Jolie Ville Resort w Wikipedii 
* '''Oonas Dive Club''', Na'ama Bay, ☏ +20693600581. Mały, niezależny hotel położony tuż przy plaży, na spokojniejszym końcu zatoki Na'ama. Ze zintegrowanym zapleczem restauracyjnym i barowym, barem na dachu i centrum nurkowym na miejscu. Przyjazny personel i indywidualna obsługa. 
* '''Savoy'''. Niezwykle przestronne i nowoczesne pokoje. 
* '''Sierra'''. Bardzo małe terytorium jak na liczbę odwiedzających. Lotnisko jest bardzo blisko, a nad terytorium hotelu przelatują samoloty. 
* '''Sofitel'''. Duży obszar jest odizolowany i prywatny, ale wciąż znajduje się w odległości spaceru od Naama Bay - umożliwiając przyjemne spacery po alei kwiatowej na kolację w Naama. Dekoracja wnętrz i terytorium w stylu marokańskim; terytorium pokryte kwiatami. Bardzo uprzejmy personel - w porównaniu do wielu innych ośrodków tej klasy w Sharm. Zbudowany na przełomie lat 80-tych i 90-tych, zgodnie z sugestiami wyposażenia łazienek; plastikowe krzesła na większości prywatnych tarasów. Duży basen, kort tenisowy (płatny tylko za światło elektryczne?), Siłownia, dostępne stadniny koni. 3 prywatne plaże, każda z prywatnym kawałkiem rafy koralowej tuż przy plaży. Śniadanie serwowane jest od 6:30 do 10:30; bufet nie jest uzupełniany po 10 rano. Dobry wybór tradycyjnych dań śniadaniowych; omlety i jajka sadzone na zamówienie; kawa jest tylko amerykańska; kakao jest zrobione z instant. Nie podaje się całych owoców, ale wszystkie składniki sałatki owocowej są. Horizon Bar wychodzi na morze; tarasy przy basenie serwują dania z głównej restauracji, w której serwowane jest śniadanie. Sałatka Cezar jest w porządku; Zupa z soczewicy nie jest ostra i całkiem dobra (jeśli lubisz zupę z soczewicy). Pizze są dość gumowate. Zupa ogórkowa zimna i dziwna. Jest też restauracja indyjska.

=== Ekskluzywnie ===
* '''Domina Oasis Hotel &amp; Resort''' (w pobliżu Sharm El Sheikh Golf Resort). 
* '''Grand Rotana Resort &amp; Spa'''. Około dziesięciu minut od lotniska. 
* '''Hilton Sharm Dreams Resort''', Nabq (w pobliżu Nabq Bay). Pokoje mają balkony, klimatyzację i rozkładane sofy. W pokojach jest także minibar i prysznic ręczny. 
* '''Hilton Fayrouz Resort Sharm El Sheikh''' (w pobliżu plaży Naama Bay). 
* '''Hilton Sharks Bay Sharm El Sheikh''' (w pobliżu Sharks Bay). 
* '''Hyatt Regency Sharm El Sheikh''', Gardens Bay, South Sinai, ☏ +20 69 360 1234, ✉ sharm@hyattintl.com. 5-gwiazdkowy hotel w stylu kurortu z 439 pokojami i apartamentami, centrum sportów wodnych i spa. 
* '''Marriott Sharm El Sheikh Resort''' (w pobliżu plaży Naama Bay). 
* '''Ośrodek Noria''' (w pobliżu plaży Naama Bay). Został zbudowany w tradycyjnym rzymskim stylu. To nie jest na plaży, ale ma bezpłatny autobus. Pobierają 3 € za godzinę za wifi. 
* '''Sheraton Sharm Hotel''', Resort, Villas &amp; Spa (w pobliżu Sharm El Sheikh Golf Resort), ☏ +20 69 3602070. 
Jedyne ośrodki Five Stars Plus to:
* '''Four Seasons Resort Sharm El Sheikh''', 1 Four Seasons Boulevard, ☏ +20 69 3603555. 
* '''Ritz Carlton'''. Spa, nurkowanie i snorkeling z hotelu. 
* '''The Cleopatra Luxury Resort Collection''', ☏ +20 69 37 10 850, faks: +20 69 37 10 851. Spa, nurkowanie i snorkeling z hotelu. EGP 444 HB. 
* '''Jaz Belvedere Resort Hotel''', El Montaza, ☏ +20 69 367 04 41, ✉ booking@jazbelvedere.com. 
* '''Jaz Mirabel Beach''' (Hotel Sharm El Sheikh), Nabq Bay, ☏ +20 69 371 03 71, ✉ booking@mirabelresort.net. Jaz Mirabel Beach oferuje wspaniałe widoki na Morze Czerwone w luksusowym, ale odprężającym, przyjaznym dla rodzin otoczeniu, na idealne wakacje w Egipcie. Jaz Mirabel Beach leży nad brzegiem laguny w Nabq Bay, dziesięć minut jazdy od międzynarodowego lotniska w Sharm El-Sheikh.

== Bezpieczeństwo ==
Szarm el-Szejk nie jest mniej niebezpieczny niż inne główne ośrodki polityczne i turystyczne, nawet w świecie zachodnim. Nigdy nie można oczekiwać stuprocentowego bezpieczeństwa. Oczywiście '''ataki''' z 22 lipca 2005 roku były poważnym ciosem, który tylko pogłębiły nadmiernie ostrożne działania niektórych organizatorów wycieczek. Od tego czasu zaostrzono środki bezpieczeństwa, wprowadzając intensywne kontrole pojazdów przy wejściach do ośrodków wypoczynkowych i na lotnisko oraz kontrole osobiste w hotelach.

Uniknięto najgorszego scenariusza całkowitego zamknięcia; we wrześniu 2005 roku liczba turystów powróciła do poziomu oczekiwanego w poprzednich latach. Zniszczony hotel Ghazala Gardens został odnowiony i od dawna wznowił działalność.

Morze Czerwone to nie zamknięty basen, ale siedlisko niezliczonych gatunków zwierząt. Od grudnia 2010 roku pojawił się nowy problem: '''ataki rekinów'''. Zwierzęta te zazwyczaj unikają brzegu. Prawdopodobnie, aby zaspokoić pragnienie zamożnych turystów, którzy chcą zrobić sobie zdjęcie z rekinem, rekiny te są wabione martwymi baranami i przyzwyczajane do brzegu. Na początku grudnia 2010 roku doszło do kilku ataków żarłacza białopłetwego i rekina ostronosego. Zginął niemiecki turysta. Od tego czasu nie doszło do dalszych ataków. Jednak w przyszłości, szczególnie zimą, liczba rekinów może wzrosnąć, a także mogą zostać wprowadzone zakazy pływania i nurkowania.

== Zdrowie ==
=== Lekarze w hotelach ===
Większość hoteli zatrudnia lekarza lub ma kontraktowego lekarza, który przyjeżdża do hotelu na wezwanie.

=== Szpitale ===
Szarm el-Szejk jest dobrze wyposażony w szpitale. Na południe od Naama Bay, w kierunku Haḍabat Umm es-Sīd, w Haiy an-Nūr, znajdują się:

* {{Znacznik|'''Sharm International Hospital'''|27.881902 |34.298372 |typ=zdrowie|url=|kolor=FF0000|treść=}}'''Sharm International Hospital''', El Salam Rd., Haiy el Nour. Tel.: +20 (0)69 366 0893, (0)69 366 0894, (0)69 366 0895, faks: +20 (0)69 366 0981. (27° 52′ 55″ N 34° 17′ 54″ E)
* {{Znacznik|'''Mount Sinai Hospital'''|27.890835 |34.303232 |typ=zdrowie|url=|kolor=FF0000|treść=}}'''Mount Sinai Hospital''', ul. El Salam Tel.: +20 (0)69 366 1745, faks: +20 (0)69 366 1744, (0)69 366 0364. (27° 53′ 27″ N 34° 18′ 12″ E) 
Na zachód od Starego Sharm znajduje się '''Centrum Medycyny Hiperbarycznej''', specjalizujące się w nurkowaniu. Choroby:
* {{Znacznik|'''Komora Hiperbaryczna i Centrum Medyczne Szarm'''|27.859087 |34.281866 |typ=zdrowie|url=|kolor=FF0000|treść=}}'''Komora Hiperbaryczna i Centrum Medyczne Szarm''', Sharm el-Mayah. Tel.: +20 (0)69 366 0922, (0)69 366 0923, faks: +20 (0)69 366 1011. Komorą dekompresyjną, niezbędną do leczenia wypadków dekompresyjnych u nurków, obsługują dr Adel Taher, tel. kom.: (0)122 212 4292, oraz dr Ahmed Sakr, tel. kom.: (0)122 333 1325. Numer telefonu komórkowego dr. Adela Tahera służy również jako numer alarmowy. (27° 51′ 33″ N 34° 16′ 55″ E)

=== Apteki ===
* '''Amr Pharmacy''', Na'ama Bay. Mobil: +20 (0)100 545 4492.infobearbeiten
* '''Towa Pharmacy''', Hadaba. Tel.: +20 (0)69 366 0388.

== Informacje turystyczne ==
* '''Informacja Turystyczna'''. Tel.: +20 (0)69 366 3573, (0)69 366 4721. Biuro jest zdalne i praktycznie nie istnieje. Czynne: sob.–czw. 9:00–15:00.

=== Sporty wodne ===
* [https://www.cdws.travel/ Chamber of Diving and Water sports]

=== Poczta ===
* '''Poczta''' (''Haḍabat Umm es-Sīd''). Otwarte: sob.–czw. 8:00–15:00.

== Gdzie dalej ==
* '''[[Dahab]]''' to mały i relaksujący kurort 90 km na północ od Szarm, oferujący nurkowanie z rurką, nurkowanie i inne sporty. Znakiem rozpoznawczym jest „Blue Hole”.
* '''[[Kair]]''', a zwłaszcza Giza, ma wszystkie klasyczne zabytki starożytnego Egiptu. Wiele jednodniowych wycieczek, ale zasługuje na kilka dni na zwiedzanie.
* '''[[Hurghada]]''', jeśli prom z Szarm zostanie wznowiony, przeniesie Cię w drogę do bajecznego '''[[Luksor]]u'''.

{{Jest w|Synaj}}
{{przewodnik}}
{{geo|27.912222|34.329722}}
[[Kategoria:Egipt]]</text>
      <sha1>hwalm6p5bvvwmv2smefyp4625lg3igo</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Województwo śląskie</title>
    <ns>0</ns>
    <id>3189</id>
    <revision>
      <id>157784</id>
      <parentid>157696</parentid>
      <timestamp>2026-07-27T09:28:53Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Pros-horeca</username>
        <id>17509</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* Noclegi */</comment>
      <origin>157784</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="27852" sha1="674uyyvwpe2ba54adkiw62adacqphde" xml:space="preserve">{{Top-banner}}
{{Jednostka administracyjna infobox
 |nazwa            = Województwo śląskie
 |mapa      = Silesian in Poland (+rivers).svg
 |flaga            = POL województwo śląskie flag.svg
 |herb             = POL województwo śląskie COA.svg
 |stolica          = [[Katowice]]
 |powierzchnia     = 12 333 km²
 |język            = polski, śląski
 |kod samochodowy  = S
 |kod pocztowy     = 40-0 - 44-3, 47-4
 |www              = www.slaskie.pl
}}

'''Województwo śląskie''' – położone jest w południowej części [[Polska|Polski]], graniczy z [[Czechy|Czechami]] i [[Słowacja|Słowacją]] oraz czterema innymi województwami: [[Województwo łódzkie|łódzkim]], [[Województwo świętokrzyskie|świętokrzyskim]], [[Województwo małopolskie|małopolskim]] i [[Województwo opolskie|opolskim]].

Województwo śląskie jest drugim (po [[Województwo mazowieckie|mazowieckim]]) największym województwem pod względem liczby ludności. W województwie występuje najwyższy w [[Polska|Polsce]] poziom urbanizacji.

== Charakterystyka ==
Powierzchnia województwa śląskiego to 12 333 km², a liczba mieszkańców około 4,6 mln. Dzieli się na 36 powiatów.

=== Geografia ===
Województwo śląskie pod względem geograficzno-fizycznym jest podzielone na co najmniej trzy części:
* [[Wyżyna Śląska]] – pokrywająca się z obszarem największego zgrupowania przemysłu, Górnośląskim Okręgiem Przemysłowym,
*[[Wyżyna Wieluńska]] - wyżyna ciągnąca się od okolic Wielunia do [[Częstochowa|Częstochowy]] i Kłobucka,
[[Wyżyna Krakowsko-Częstochowska]] – rozciąga się od okolic Wielunia w województwie łódzkim, po okolice Krakowa w województwie małopolskim,
* [[Beskidy]] – pasma górskie obejmujące Beskid Śląski, Beskid Mały i Beskid Żywiecki

=== Fauna ===
W województwie śląskim występuje wiele gatunków zwierząt. Spośród świata zwierzęcego w województwie można spotkać 63 gatunki ssaków, 262 gatunki ptaków, 6 gatunków gadów i niemal wszystkie gatunki płazów występujących w Polsce. W województwie występuje także wiele bezkręgowców i ryb (głównie w górskich rzekach).

=== Flora ===
Flora województwa śląskiego jest bardzo bogata. Liczy ona 1500 gatunków. Roślin wyższych, których obecność stwierdzono na terenie regionu jest prawie tyle co połowa liczby gatunków składających się na florę Polski. Składa się na to 7 gatunków widłakowatych, 8 skrzypowych, 25 paprociowych, 7 nagonasiennych i 1253 okrytonasiennych ( dane z 1997 r ).

Do roślin unikalnych i ważnych dla tutejszej flory należą m.in. warzucha polska, wilczomlecz pstry, koślaczek stożkowaty, oleśnik górski, pięciornik wiosenny, murawa naskalna, pełnik europejski i tojad morawski.

=== Klimat ===
Niezależnie od wpływów antropogenicznych, warunki pogodowe i klimatyczne województwa śląskiego należy określić jako typowe dla odmiany przejściowej strefy klimatu umiarkowanego ciepłego, kształtowanego przez szereg elementów klimatu i pogody, z których najważniejsze to: temperatura powietrza, ciśnienie atmosferyczne, wiatr, wilgotność powietrza, zachmurzenie, opady atmosferyczne, usłonecznienie.

Temperatury i opady są tu raczej umiarkowane oraz typowe dla tej części Polski. Zależnie od części województwa śląskiego występują różne wiatry, kształtowane głównie przez wiatry zachodnie. Najwyższa średnia terminowa prędkość wiatru, wynosząca 35 m/s została zmierzona 15 stycznia 1981 roku na posterunku zlokalizowanym na górze Skrzyczne. Natomiast maksymalna prędkość wiatru w porywie to 48 m/s i zmierzona została 19 grudnia 1989 roku w Bielsku-Białej.

=== Historia ===
Województwa nie należy utożsamiać z ''polskim Śląskiem'' jako krainą historyczną, która wchodzi w obręb obecnych województw opolskiego, śląskiego, dolnośląskiego i częściowo lubuskiego. Region ten wielokrotnie był przyczyną konfliktów na arenie europejskiej i przechodził pod panowanie czeskie, austriackie i niemieckie. Uwarunkowania historyczne zadecydowały o wielokulturowości tego obszaru. [[w:Ślązacy|Ślązacy]] używają własnego dialektu i często podkreślają swoją odrębność narodową czy też etniczną. Ponadto są oni ludnością autochtoniczną, czyli ludnością pierwotną (rodzimą) dla tych terenów, która zasiedla tutejsze ziemie od kilku wieków przed Mieszkiem I. Poza Ślązakami, województwo zamieszkują Górale żywieccy, należący do Małopolan.

== Dojazd ==
=== Samolotem ===

W województwie śląskim znajduje się [[w:Port lotniczy Katowice-Pyrzowice|port lotniczy Katowice-Pyrzowice]] [http://www.katowice-airport.com/] ({{IATA|KTW}}) z dwoma terminalami pasażerskimi oraz jednym terminalem cargo.

=== Pociągiem ===
Na Śląsku znajduje się wiele większych i mniejszych dworców kolejowych. Najważniejszym z nich jest jednak dworzec w Katowicach, położony niemal w samym centrum miasta, połączony z Galerią Katowicką - dużym centrum handlowym. Inne dworce można spotkać w niemal każdym średnim i większym mieście.

=== Samochodem ===
Śląsk to jeden z najlepiej rozwiniętych regionów pod względem infrastruktury drogowej. Wszystkie miasta GOP-u są połączone siecią dwupasmowych dróg. Dzięki temu podróżowanie po Śląsku oraz przejazd z Katowic do Krakowa (90 km)czy z Katowic do Wrocławia (200 km) autostradą A4 to najwygodniejszy sposób podróżowania.

=== Autobusem ===
Na terenie Górnośląskiego Okręgu Przemysłowego głównym przewoźnikiem jest KZK GOP, który współpracuje też z MZK Tychy, PKM Jaworzno oraz MZKP Tarnowskie Góry. Najważniejsze informacje o taryfach, rozkładach jazdy itp. można znaleźć na oficjalnej stronie KZK GOP: http://www.kzkgop.com.pl/

=== Statkiem ===
Na teren województwa śląskiego nie można bezpośrednio dostać się statkiem.

Kanał Gliwicki zapewnia dostęp do rzeki Odry, którą stosuje się jako śródlądowy logistyczny szlak wodny. Od ostatnich kilku lat rozwijają się turystyczne rejsy po Odrze, ale pomimo to nie ma ich wiele.

== Powiaty ==
Na terenie województwa śląskiego wyróżniamy następujące powiaty:
[[Plik:Śląskie administracja.png|thumb|Powiaty województwa śląskiego|upright=2.6]]

=== Powiaty grodzkie ===
* 1 – [[Częstochowa]]
* 2 – [[Bielsko-Biała]]
* 3 – [[Bytom]]
* 4 – [[Chorzów]]
* 5 – '''[[Katowice]]'''
* 6 – [[Dąbrowa Górnicza]]
* 7 – [[Gliwice]]
* 8 – [[Jastrzębie-Zdrój]]
* 9 – [[Jaworzno]]
* 10 – [[Mysłowice]]
* 11 – [[Piekary Śląskie]]
* 12 – [[Ruda Śląska]]
* 13 – [[Rybnik]]
* 14 – [[Siemianowice Śląskie]]
* 15 – [[Tychy]]
* 16 – [[Sosnowiec]]
* 17 – [[Świętochłowice]]
* 18 – [[Zabrze]]
* 19 – [[Żory]]

=== Powiaty ziemskie ===
* 20 – [[powiat będziński]]
* 21 – [[Powiat bielski (województwo śląskie)|powiat bielski]]
* 22 – [[powiat bieruńsko-lędziński]]
* 23 – [[powiat cieszyński]]
* 24 – [[powiat częstochowski]]
* 25 – [[powiat gliwicki]]
* 26 – [[powiat kłobucki]]
*27 – [[powiat lubliniecki]]
* 28 – [[powiat mikołowski]]
* 29 – [[powiat myszkowski]]
* 30 – [[powiat pszczyński]]
* 31 – [[powiat raciborski]]
* 32 – [[powiat rybnicki]]
* 33 – [[powiat tarnogórski]]
* 34 – [[powiat wodzisławski]]
* 35 – [[powiat zawierciański]]
* 36 – [[powiat żywiecki]]

== Ciekawe miejsca ==
Warto zobaczyć w tym celu listę na stronie https://gdziewyjechac.pl/49512/33-ciekawe-miejsca-i-atrakcje-w-woj-slaskim-ktore-warto-zobaczyc.html

== Transport ==

=== Transport drogowy ===
[[Plik:Droga szybkiego ruchu mysłowice.jpg|mały|Droga ekspresowa S1 w Mysłowicach]]
Województwo śląskie posiada najlepiej rozwiniętą sieć drogową w Polsce, czego dowodem jest ilość dróg przypadających tu na 1 km kwadratowy. Komunikacja drogowa jest jednak słabo rozwinięta w północnych obszarach, wokół Częstochowy. Szlaki drogowe przebiegają w województwie głównie na linii północ-południe, choć wiele dróg (chociażby autostrada z Krakowa do Wrocławia) przebiega ze wschodu na zachód. Najdłuższą drogą w województwie jest droga ekspresowa S1, o łącznej długości ponad 140 km kilometrów.

Jedynymi autostradami w województwie śląskim są A1 i A4, do dróg ekspresowych zaś należą: S1, S11, S52 i S86. Ponadto w planach jest budowa drogi S69, mającej być częścią drogi ekspresowej S1.

Zobacz też: https://pl.wikipedia.org/wiki/Drogi_wojew%C3%B3dzkie_w_wojew%C3%B3dztwie_%C5%9Bl%C4%85skim

=== Transport kolejowy ===
[[Plik:Bielsko-Biala 02.jpg|mały|Dworzec Bielsko-Biała Główna - uznany przez portal infoarchitektura.pl za 8. najładniejszy w Polsce]]
W województwie śląskim znajduje się 1978 km eksploatowanych linii kolejowych (1. miejsce w kraju), z czego 921 km to linie jednotorowe, natomiast 1057 km – dwu- i więcej torowe. 1734 km linii kolejowych jest zelektryfikowanych (stan na dzień 31 grudnia 2013). W 2017 roku statystyczny mieszkaniec województwa śląskiego jechał 4,5 raza pociągiem.

Od 9 grudnia 2012 wszystkie wewnątrz wojewódzkie połączenie kolejowe są realizowane przez Koleje Śląskie, których województwo śląskie jest jedynym udziałowcem. Połączenia z ościennymi województwami są wykonywane przez Koleje Śląskie oraz Przewozy Regionalne, a połączenie dalekobieżne przez PKP Intercity.

W 2015 roku dotacja dla Kolei Śląskich wyniosła 140 mln zł, a dla Przewozów Regionalnych 34 mln zł.

W województwie znajduje się 35 czynnych dworców kolejowych, z których niespełna połowa przeszła remont w XXI wieku, a 3 są wpisane do rejestru zabytków: Bielsko-Biała Główna, Czechowice-Dziedzice i Sosnowiec Główny (stan na dzień 30 czerwca 2015).

Kolejowy transport towarowy to przede wszystkim przewozy węgla kamiennego.

=== Transport lotniczy ===
[[Plik:Katowice-Pyrzowice - terminal B.jpg|mały|Terminal B lotniska w Katowicach-Pyrzowicach]]
W odległości około 30 km na północ od centrum Katowic znajduje się międzynarodowy port lotniczy Katowice-Pyrzowice. Po rozbudowie i oddaniu do użytkowania trzeciego terminala posiada on roczną przepustowość ok. 5,5 mln pasażerów. W 2017 obsłużono 3,8 mln pasażerów. Ma trzy terminale pasażerskie oraz terminal cargo W planach jest budowa czwartego terminala pasażerskiego. Obsługuje stałe połączenia rejsowe z ponad czterdziestoma lotniskami. Jest liderem wśród regionalnych portów lotniczych w lotach charterowych.

W centrum Katowic znajduje się również lotnisko Katowice-Muchowiec, w podbielskim Kaniowie przemysłowe lotnisko Kaniów, w Rybnickim Okręgu Węglowym działa Lotnisko Rybnik-Gotartowice. Ponadto na terenie województwa jest także wiele innych, mniejszych lotnisk i lądowisk.

Najbliższym czynnym lądowiskiem w Częstochowie jest lądowisko Częstochowa-Rudniki, oddalone od centrum miasta o 15 km. Jest ono lądowiskiem powojskowym w prywatnych rękach, z zastosowaniem sportowym – na części jego terenu operuje Aeroklub Częstochowski. Nie jest ono przystosowane do obsługi dużych samolotów, istnieje możliwość lądowania tylko małych samolotów pasażerskich. Ostatni raz lotnisko zostało użyte przez linie lotnicze w 1983 – przez jeden sezon Polskie Linie Lotnicze LOT oferowały z niego połączenia.

=== Transport wodny ===
Port Gliwice obecnie wraz ze stacją kolejową, terminalem celnym, wolnym obszarem celnym w Gliwicach, bazą magazynową, parkingami i biurami jest jednym z elementów Śląskiego Centrum Logistyki. Port w Gliwicach uważany jest za najnowocześniejszy i najbardziej uniwersalny port śródlądowy w kraju, z uwagi na swój kształt, linie i konstrukcje nabrzeży portowych, układ basenów, powierzchnię akwatorium. W porcie znajdują się urządzenia przeładunkowe o maksymalnym udźwigu 20 ton. Roczna zdolność przeładunkowa portu wynosi około 2 milionów ton. Port Gliwice stanowi początek Kanału Gliwickiego łączącego miasta GOP z Odrą (Odrzańska Droga Wodna), a za jej pośrednictwem z siecią śródlądowych kanałów Europy Zachodniej oraz Morzem Bałtyckim.

== Noclegi ==
'''KAIROS Apartments''' – komfortowe i w pełni wyposażone [https://www.kairos-apartments.pl/ apartamenty na wynajem na Śląsku] - w Katowicach oraz Gliwicach. Doskonała baza noclegowa i wypadowa w sercu Górnośląsko-Zagłębiowskiej Metropolii, stanowiąca niezależną alternatywą dla tradycyjnych hoteli zarówno dla turystów, jak i klientów biznesowych. Apartamenty rozlokowane w najważniejszych partiach miast.

== Gastronomia ==
W województwie śląskim działa bardzo dużo lokali gastronomicznych. Statystycznie w każdej gminie znajdują się minimum 2 obiekty tego typu, a w niektórych gminach i miastach nawet więcej. W przeprowadzonym na początku 2019 roku głosowaniu, głosujący wytypowali 35 najlepszych restauracji w województwie. Na liście znalazły się następujące lokale:

* '''Itamae Sushi''' (Bielsko-Biała)
*[[Plik:Katowice - Ul. Warszawska 05.jpg|mały|Budynek Kawiarni Kryształowej w Katowicach]]'''Restauracja Oaza''' (Chełm Śląski)
* '''Pierogarnia Zapiecek''' (Czechowice-Dziedzice)
* '''Zajazd Albatros''' (Brudzowice)
* '''Restauracja Pod Orzechem''' (Bytom)
* '''Piwniczka Piccolo''' (Chorzów)
* '''Restauracja Złoty Groń''' (Istebna)
* '''GierKrówka''' (Zawada k. Częstochowy)
* '''Restauracja Pałacowa''' (Dąbrowa Górnicza)
* '''Restauracja Trzy Światy'''(Gliwice)
*[[Plik:POL Cieszyn Przykopa 14 - 2.jpg|mały|Restauracja Dworek Cieszyński w Cieszynie]]'''Trele Morele''' (Jastrzębie-Zdrój)
*'''Restauracja Trzy Bramy''' (Jaworzno)
*'''Sztolnia''' (Katowice)
*'''Pizzeria Luna''' (Miedźno)
*'''Restauracja La Familia''' (Lubliniec)
*'''Carmelowa''' (Mysłowice)
*'''Brothers Pizza''' (Piekary Śląskie)
*'''Dworek Góralski Krywań''' (Mikołów)
*'''Kukubara Bowling Center''' (Myszków)
*'''Restauracja Kameralna''' (Pszczyna)
*'''Restauracja Przy Kominku''' (Racibórz)
*'''Esencja Smaku plus Stara Wozownia''' (Ruda Śl.)
*'''Pierogarnia Przytulna''' (Rybnik)
*'''Confit Restauracja i Wino''' (Siemianowice Śląskie)
*'''Czarci Młyn''' (Sosnowiec)
*'''Rock and Rondel''' (Tychy)
*'''Kuchnia Śląska U Franka''' (Świętochłowice)
*'''Restauracja Lando''' (Ptakowice)
*'''Willa Rydułtowy''' (Rydułtowy)
*'''Restauracja Twist''' (Zabrze)
*'''Chicago Bar&amp;Restaurant''' (Zawiercie)
*'''Restauracja Parole del Gusto''' (Żywiec)
*'''Restauracja Klimat''' (Żory)
[[Plik:Częstochowa, wieża bazyliki jasnogórskiej widziana z wałów - 2023.09.15.jpg|mały|Sanktuarium na Jasnej Górze]]

== Warto zobaczyć ==
* [[Częstochowa]] – duchowa stolica Polski, Jasna Góra jest jednym z najważniejszych miejsc pielgrzymkowych w Europie.
* [[Jura Krakowsko-Częstochowska]] – kraina zamków i wapiennych ostańców, raj dla miłośników jazdy rowerowej lub wspinaczki; szczególnie interesujące miejsca to:
**[[Plik:20140619 Zamek Bobolice 3880.jpg|mały|Zamek w Bobolicach]][[Olsztyn (województwo śląskie)|Olsztyn]] – majestatyczne ruiny i widok na Sokole Góry, które są najwyższymi wzniesieniami na Jurze,
** [[Podzamcze (województwo śląskie)|Podzamcze]] – koło Ogrodzieńca, największe jurajskie ruiny, uwiecznione w Zemście wg Andrzeja Wajdy,
** [[Góra Birów]] – Podzamcze, replika grodziska
**Góra Zborów – położony w Podlesicach rezerwat przyrody, usytuowany na wyniosłym, skalistym wzgórzu

* [[Plik:Chechlo-Naklo.jpg|mały|Jezioro Chechło-Nakło]][[Pętla beskidzka]] – trasa wiodąca przez najbardziej znane i atrakcyjne miejscowości Beskidu Śląskiego, pasma górskiego z jedną z najlepszych infrastruktur turystycznych w Polsce; wiedzie przez Bielsko-Białą, Żywiec, Węgierską Górkę, Istebną, Koniaków, Wisłę, Szczyrk, Ustroń oraz Cieszyn – miasto na granicy z wieloma pozostałościami po panowaniu pierwszych Piastów i Habsburgów.
* Zabytkowa Kopalnia Węgla Kamiennego Guido w Zabrzu – unikat w skali Europy, kopalnia węgla kamiennego udostępniona turystom do zwiedzania
* [[Plik:Sztolnia Królowa Luiza Szyb Carnall.jpg|mały|Sztolnia Królowa Luiza]][[Górnośląskie Koleje Wąskotorowe]] – śląska wąskotorówka (szerokość toru 785 mm); Najstarsza nieprzerwanie czynna kolej wąskotorowa na świecie. Kursuje na trasie Bytom – Tarnowskie Góry – Miasteczko Śląskie. Przebycie całej trasy trwa około 1 godziny 10 minut. pociągi kursują w sezonie letnim.
* Centralne Muzeum Pożarnictwa w Mysłowicach – największe w Polsce muzeum pożarnictwa
* [[Wojewódzki Park Kultury i Wypoczynku im. gen. Jerzego Ziętka w Chorzowie]]
* [[Zamek w Będzinie]] – XIV-wieczny zamek będziński był niegdyś ważnym elementem systemu obrony zachodnich granic Polski. Obecnie mieści się w nim muzeum ze stałą ekspozycją „Dawna Broń” i „Dzieje Będzina”.
* [[Trójkąt Trzech Cesarzy]] – miejsce w którym zbiegały się niegdyś granice trzech europejskich mocarstw: Rosji, Prus i Austro-Węgier.
* [[Plik:Kompleks zabudowań dawnej radiostacji z lat 1934-1936 (BUCHMANN).JPG|mały|Radiostacja gliwicka]]Sztolnia czarnego pstrąga w Tarnowskich Górach – sztolnia położona na głębokości 20–30 metrów i zalana jest wodą. Zwiedzanie odbywa się za pomocą łodzi.
*[[Plik:Superjednostka and spodek 2024.jpg|mały|Spodek w Katowicach]][[Pszczyna]] - stolica dawnego Księstwa Pszczyńskiego, to miasto o wielowiekowej historii. Świadectwem tego jest chociażby jeden z najpiękniejszych zamków w województwie śląskim. Oprócz [[w:Zamek_w_Pszczynie|Zamku księżnej Daisy]] (której ławeczka stoi przed bramą zamkową), w Pszczynie można podziwiać Park Zamkowy, Muzeum Prasy Śląskiej, Kościół ewangelicki, Rynek oraz Dwór &quot;Ludwikówka&quot;. Przebywając w Pszczynie warto także odwiedzić Skansen Zagroda Wsi Pszczyńskiej i Pokazową Zagrodę Żubrów w Jankowicach.
*Muzeum Zamkowe w Pszczynie – zamek-muzeum z bogatymi zbiorami oraz z przyległym do niego zespołem parkowym.
*[[Plik:SM Miedźna Kościół św Klemensa 2017 (10) full.jpg|mały|Drewniany kościół w [[Miedźna|Miedźnej]]]]W największym mieście w polskich górach (mowa tu o [[Bielsko-Biała|Bielsku-Białej]]), oprócz samych szczytów górskich jest wiele równie ważnych zabytków i atrakcji. Należą do nich m.in. Rynek, Zamek książąt Sułkowskich, Ratusz, ulica 11-go Listopada, Hotel Prezydent, Katedra św. Mikołaja, Studio Filmów Rysunkowych, Teatr Polski, ulica Podcienie, Bielski Syjon (dzielnica ewangelicka z jedynym w Polsce pomnikiem M. Lutra), Muzeum &quot;Stara Fabryka&quot;, Kamienica pod Żabami, Kolejka gondolowa na Szyndzielnię, Kościół św. Barbary i Dom Tkacza. Więcej interesujących informacji na stronie: http://www.wiecznatulaczka.pl/zobaczyc-bielsku-bialej-przewodnik-dla-ludzi-aktywnych/.
*W Lipowej, usytuowanej u podnóża góry Skrzyczne, oprócz samego wejścia na szczyt, warto odwiedzić Ścieżkę Edukacyjno-Przyrodniczą &quot;Dolina Zimnika&quot;. Będzie to nie tylko idealne miejsce dla dzieci, ale także dla dorosłych. Z obiektów zabytkowych położonych we wsi, należy przytoczyć położony w centrum miejscowości wznosi się kościół pw. Świętego Bartłomieja. W odległości 15 km od Lipowej znajduje się popularny w Beskidach cel turystyczny - [[Szczyrk]].
*[[Plik:Zamek Książąt Sułkowskich.jpg|mały|Zamek Książąt Sułkowskich w Bielsku-Białej]] Elektrownia Szczytowo-Pompowa Porąbka-Żar – druga co do wielkości elektrownia tego typu w Polsce. Elektrownia jest udostępniona dla zwiedzających w każdą wakacyjną niedzielą. Turyści są oprowadzani po elektrowni przez jednego z jej pracowników
*Łodygowice - duża turystyczna miejscowość, położona pod najwyższym szczytem Beskidu Małego (Czupel). W miejscowości znajduje się zabytkowy drewniany kościół rzymskokatolicki, siedemnastowieczny dwór obronny z zespołem parkowym i położony obok kościoła galicyjski domek chłopski z XIX wieku.
*Pietrzykowice - miejscowość nad Jeziorem Żywieckim, z zespołem około 10 bunkrów.
*W [[Tresna|Tresnej]] - niewielkiej miejscowości nad pięknym jeziorem Żywieckim, warto stanąć na zaporze wodnej, usytuowanej między Jeziorem Żywieckim i Jeziorem Międzybrodzkim.
*[[Plik:Zapora Porąbka 002.JPG|mały|Zapora Porąbka]]W [[Żywiec|Żywcu]] warto pozwiedzać Śródmieście, wstąpić do Muzeum Browaru Żywiec i odwiedzić plażę nad Jeziorem Żywieckim, zwanym ''Żywieckim Morzem''. Warto wstąpić również do nieodległej Węgierskiej Górki, w której polskie bunkry spokojnie stoją od kilkudziesięciu lat, jako dowód polskiego poświęcenia podczas kampanii wrześniowej.
* W [[Bładnice|Bładnicach]] swoją pracownię prowadzi rusznikarz Czesław Kanafek, wytwarzający repliki historycznych armat i broni czarnoprochowej. Ze wszystkich armat można strzelać. Działa Pana Czesława „występowały” w filmach ''Ogniem i Mieczem'' i ''Pan Tadeusz''.
* [[Plik:20180304 Barania Góra 0554 DxO.jpg|mały|Szczyt Baraniej Góry]]W [[Brenna|Brennej]] ciekawym miejscem jest dworek myśliwski „Konczakówka” zbudowana w 1924 r. z bali z drzewa limbowego i modrzewiowego sprowadzanych z Alp, układanych bez użycia gwoździ oraz „Stare Kino”, zabytkowy drewniany budynek z początku XX w., dziś miejsce spotkań zespołów regionalnych.
* W [[Drogomyśl]]u znajduje się kościół ewangelicko-augsburski (pl. Kościelny 2), zbudowany w stylu klasycystycznym w 1788 r. W ściany świątyni wmurowano tablicę fundacyjną w języku łacińskim z herbem fundatorów kościoła, rodziny Kaliszów. Po drugiej stronie ulicy stoi pałac Kaliszów, pochodzący z XVIII w. Na uwagę zasługuje też współczesny kościół katolicki pw. Dobrego Pasterzao niezwykle oryginalnej architekturze (plac Dobrego Pasterza) z lat 1966-1969, zbudowany według projektu Zbigniewa Webera. Warto też zobaczyć pomnik przyrody – wiąz szypułkowy.
* [[Plik:POL Wisła Malinka DW942 pod skocznią 3.JPG|mały|Skocznia narciarska w Wiśle]]W [[Górki Małe (województwo śląskie)|Górkach Małych]] działa prywatna „Chlebowa Chata”, miejsce, gdzie można spróbować młócić zboże cepem, mleć zboże na żarnach, upiec podpłomyki - potem można je zjeść i popić zbożową kawą z mlekiem, spróbować oddzielić śmietanę od mleka i ubić masło, a potem skosztować tych pyszności. Warto więc tam wstąpić i uczestniczyć w tych pracach gospodarskich, z pewnością będzie to niezapomniane przeżycie szczególnie dla mieszczuchów nieobytych z pracą w dawnej wsi, a zwłaszcza dla dzieci, dla których cała żywność pochodzi ze sklepu.
* [[Górki Wielkie]]. Największą atrakcją turystyczną jest szlachecki zespół dworski zbudowany w 1734 r. który został zakupiony w 1922 r. przez Tadeusza Kossaka ze słynnej rodziny artystów-malarzy, ojca  znanej pisarki Zofii Kossak-Szczuckiej, 2. voto Szatkowskiej. Tadeusz Kossak zamieszkał w nim wraz z rodziną, mieszkała i tworzyła tu jego córka, pisarka. Ostatnie mieszkanie pisarki w domku ogrodnika (od 1957 r.) zamieniono na poświęcone jej muzeum biograficzne. Ponadto w 1931 r. na wzgórzu Bucze dzięki Aleksandrowi Kamińskiemu powstała Stanica Związku Harcerstwa Polskiego, a następnie Centralna Szkoła Instruktorek ZHP.
* Wyjątkowym miejscem w [[Istebna|Istebnej]] jest zabytkowa, drewniana ''Kurna Chata'' Jana Kawuloka, gdzie można zobaczyć, jak dawniej się żyło w góralskiej izbie. Kurna chata (bez komina - dym z pieca unosił się w izbie), jest wyposażona w dawne sprzęty, meble, a co najciekawsze, w liczne instrumenty pasterskie - wykonane przez Jana Kawuloka. Na uwagę zasługują tu m.in.: trombity, gajdy, piściołki, okaryna i inne. Także odwiedzić należy ''Izbę Pamięci Jerzego Kukuczki'' utworzoną w jego rodzinnym domu, której opiekunką jest żona Jerzego Kukuczki, Cecylia która z ogromnym wzruszeniem, mimo upływu czasu, pokazuje pamiątki po zmarłym mężu, jego sprzęt taternicki, medale, puchary i inne cenne pamiątki.
* W [[Kończyce Wielkie|Kończycach Wielkich]] jest XVIII-wieczny drewniany kościół pw. św. Michała Archanioła należący do największych kościołów drewnianych na Pogórzu Śląskim. Wewnątrz nie można nie zauważyć przepięknej rokokowej chrzcielnicy, ozdobionej sceną chrztu Chrystusa w Jordanie. Także warto zobaczyć liczący ponad 750 lat „Mieszko” – to najstarszy na Śląsku dąb o obwodzie pnia 910 cm i wysokości 35 m, co zapewnia mu miejsce w grupie 15 największych dębów w Polsce.
* [[Kończyce Małe]] – najciekawszy jest &quot;Cieszyński Wawel&quot;, czyli kończycki zamek zbudowany w XV w. w stylu gotyckim i rozbudowany w XVI w. w stylu renesansowym. Po zniszczeniach wojennych II wojny światowej wyremontowany w latach 1956-1957 i 1993-1995. Zachowały się dwa skrzydła z czworoboku, podcień arkadowy od strony dziedzińca. W zamku mieści się Izba Regionalna Wsi Cieszyńskiej oraz hotel i restauracja „Gościniec Zamkowy”.  Duże znaczenie ma kościół pw. Narodzenia NMP z XVIII w. Wierni pielgrzymują tu do umieszczonego w głównym ołtarzu, pochodzącego z XV w. obrazu Matki Boskiej Kończyckiej, słynącego łaskami.
* [[Pruchna]] na trasie Katowice – Cieszyn) w której  warto zobaczyć kościoły: ewangelicko-augsburski pw. Zmartwychwstania Pańskiego (ul. Główna 66), wybudowany w 1893 r. oraz rzymskokatolicki pw. św. Anny (ul. Główna 37), wybudowany w miejscu dawnego drewnianego kościoła w latach 1871-1873, zameczek  (powstały w 1870), dawna siedziba folwarku Komory Cieszyńskiej, dawną gospodę &quot;U Brańczyka&quot;, na ulicy Głównej 2 (dawniej Pruchna 42), najstarszy budynek w miejscowości, zabytek z przełomu XVIII i XIX w. Interesującym reliktem przeszłości jest ostatni na Śląsku Cieszyńskim krzyż pokutny (ul. Katowicka 58).
* [[Tychy]], a w nich:
** Tyskie Browarium – instytucja muzealna, w której zgromadzono eksponaty dotyczące tradycji i historii Tyskich Browarów Książęcych oraz kolekcje fotografii, kufli, beczek, butelek, podkładek i wiele innych eksponatów związanych z piwem. Tyskie Browarium znajduje się na ul. Mikołowska 5 w Tychach.
* W [[Wisła (miasto)|Wiśle]] znajdują się w kilku obiektach muzealnych trofea i pamiątki naszego sławnego narciarza [[w:Adam Małysz|Adama Małysza]]. Znajduje się tu Rezydencja Prezydenta RP „Zamek”, ośrodek PTTK w Zameczku Habsburgów (z lat 1897–1898), Muzeum Spadochroniarstwa w budyneczku „Agawa”, a w budynku dawnej karczmy z 1794 r. jest siedziba Muzeum Beskidzkiego w którym są eksponaty obrazujące podstawowe dziedziny życia, kultury i twórczości górali Beskidu Śląskiego, takie jak: pasterstwo, tkactwo, obróbka drewna, ciesielstwo, kowalstwo oraz obróbka wełny i lnu. Na terenie miasta swoje źródła ma największa polska rzeka o tej samej nazwie – [[Wisła]].
* W barokowym kościele parafialnym w [[Zebrzydowice (województwo śląskie)|Zebrzydowicach]], jednej z najstarszych parafii w Księstwie Cieszyńskim w kaplicy znajduje się chrzcielnica z barokową rzeźbą św. Jana Chrzciciela, a spośród płyt nagrobnych umieszczonych w kościele, jedna jest ciekawa, bo to jedyny przykład rzeźby renesansowej rycerza z 1572 r. na płycie nagrobnej Jerzego Liszki w lewej ścianie prezbiterium.
* [[Racibórz]] jest jednym z najstarszych miast na Górnym Śląsku, a od wieków także stolica księstwa raciborskiego. Do największych atrakcji tej miejscowości należą rynek oraz średniowieczny zamek piastowski, którego historia sięga XIII wieku. Warto także odwiedzić Arboretum Bramy Morawskiej, które jest interesującym ogrodem botanicznym, prezentującym lokalną florę.

{{Atrybucja|Województwo_śląskie}}
{{Jest w|Polska}}

[[Kategoria:Województwo śląskie| ]]</text>
      <sha1>674uyyvwpe2ba54adkiw62adacqphde</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>157794</id>
      <parentid>157784</parentid>
      <timestamp>2026-07-27T11:29:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Katafrakt</username>
        <id>3500</id>
      </contributor>
      <comment>/* Noclegi */ usunięcie sekcji o noclegach - nie ma ona sensu w artykule o województwie i tylko przyciąga SEO spam</comment>
      <origin>157794</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="27410" sha1="klhcnam57dx15web6oqdznoymghqieh" xml:space="preserve">{{Top-banner}}
{{Jednostka administracyjna infobox
 |nazwa            = Województwo śląskie
 |mapa      = Silesian in Poland (+rivers).svg
 |flaga            = POL województwo śląskie flag.svg
 |herb             = POL województwo śląskie COA.svg
 |stolica          = [[Katowice]]
 |powierzchnia     = 12 333 km²
 |język            = polski, śląski
 |kod samochodowy  = S
 |kod pocztowy     = 40-0 - 44-3, 47-4
 |www              = www.slaskie.pl
}}

'''Województwo śląskie''' – położone jest w południowej części [[Polska|Polski]], graniczy z [[Czechy|Czechami]] i [[Słowacja|Słowacją]] oraz czterema innymi województwami: [[Województwo łódzkie|łódzkim]], [[Województwo świętokrzyskie|świętokrzyskim]], [[Województwo małopolskie|małopolskim]] i [[Województwo opolskie|opolskim]].

Województwo śląskie jest drugim (po [[Województwo mazowieckie|mazowieckim]]) największym województwem pod względem liczby ludności. W województwie występuje najwyższy w [[Polska|Polsce]] poziom urbanizacji.

== Charakterystyka ==
Powierzchnia województwa śląskiego to 12 333 km², a liczba mieszkańców około 4,6 mln. Dzieli się na 36 powiatów.

=== Geografia ===
Województwo śląskie pod względem geograficzno-fizycznym jest podzielone na co najmniej trzy części:
* [[Wyżyna Śląska]] – pokrywająca się z obszarem największego zgrupowania przemysłu, Górnośląskim Okręgiem Przemysłowym,
*[[Wyżyna Wieluńska]] - wyżyna ciągnąca się od okolic Wielunia do [[Częstochowa|Częstochowy]] i Kłobucka,
[[Wyżyna Krakowsko-Częstochowska]] – rozciąga się od okolic Wielunia w województwie łódzkim, po okolice Krakowa w województwie małopolskim,
* [[Beskidy]] – pasma górskie obejmujące Beskid Śląski, Beskid Mały i Beskid Żywiecki

=== Fauna ===
W województwie śląskim występuje wiele gatunków zwierząt. Spośród świata zwierzęcego w województwie można spotkać 63 gatunki ssaków, 262 gatunki ptaków, 6 gatunków gadów i niemal wszystkie gatunki płazów występujących w Polsce. W województwie występuje także wiele bezkręgowców i ryb (głównie w górskich rzekach).

=== Flora ===
Flora województwa śląskiego jest bardzo bogata. Liczy ona 1500 gatunków. Roślin wyższych, których obecność stwierdzono na terenie regionu jest prawie tyle co połowa liczby gatunków składających się na florę Polski. Składa się na to 7 gatunków widłakowatych, 8 skrzypowych, 25 paprociowych, 7 nagonasiennych i 1253 okrytonasiennych ( dane z 1997 r ).

Do roślin unikalnych i ważnych dla tutejszej flory należą m.in. warzucha polska, wilczomlecz pstry, koślaczek stożkowaty, oleśnik górski, pięciornik wiosenny, murawa naskalna, pełnik europejski i tojad morawski.

=== Klimat ===
Niezależnie od wpływów antropogenicznych, warunki pogodowe i klimatyczne województwa śląskiego należy określić jako typowe dla odmiany przejściowej strefy klimatu umiarkowanego ciepłego, kształtowanego przez szereg elementów klimatu i pogody, z których najważniejsze to: temperatura powietrza, ciśnienie atmosferyczne, wiatr, wilgotność powietrza, zachmurzenie, opady atmosferyczne, usłonecznienie.

Temperatury i opady są tu raczej umiarkowane oraz typowe dla tej części Polski. Zależnie od części województwa śląskiego występują różne wiatry, kształtowane głównie przez wiatry zachodnie. Najwyższa średnia terminowa prędkość wiatru, wynosząca 35 m/s została zmierzona 15 stycznia 1981 roku na posterunku zlokalizowanym na górze Skrzyczne. Natomiast maksymalna prędkość wiatru w porywie to 48 m/s i zmierzona została 19 grudnia 1989 roku w Bielsku-Białej.

=== Historia ===
Województwa nie należy utożsamiać z ''polskim Śląskiem'' jako krainą historyczną, która wchodzi w obręb obecnych województw opolskiego, śląskiego, dolnośląskiego i częściowo lubuskiego. Region ten wielokrotnie był przyczyną konfliktów na arenie europejskiej i przechodził pod panowanie czeskie, austriackie i niemieckie. Uwarunkowania historyczne zadecydowały o wielokulturowości tego obszaru. [[w:Ślązacy|Ślązacy]] używają własnego dialektu i często podkreślają swoją odrębność narodową czy też etniczną. Ponadto są oni ludnością autochtoniczną, czyli ludnością pierwotną (rodzimą) dla tych terenów, która zasiedla tutejsze ziemie od kilku wieków przed Mieszkiem I. Poza Ślązakami, województwo zamieszkują Górale żywieccy, należący do Małopolan.

== Dojazd ==
=== Samolotem ===

W województwie śląskim znajduje się [[w:Port lotniczy Katowice-Pyrzowice|port lotniczy Katowice-Pyrzowice]] [http://www.katowice-airport.com/] ({{IATA|KTW}}) z dwoma terminalami pasażerskimi oraz jednym terminalem cargo.

=== Pociągiem ===
Na Śląsku znajduje się wiele większych i mniejszych dworców kolejowych. Najważniejszym z nich jest jednak dworzec w Katowicach, położony niemal w samym centrum miasta, połączony z Galerią Katowicką - dużym centrum handlowym. Inne dworce można spotkać w niemal każdym średnim i większym mieście.

=== Samochodem ===
Śląsk to jeden z najlepiej rozwiniętych regionów pod względem infrastruktury drogowej. Wszystkie miasta GOP-u są połączone siecią dwupasmowych dróg. Dzięki temu podróżowanie po Śląsku oraz przejazd z Katowic do Krakowa (90 km)czy z Katowic do Wrocławia (200 km) autostradą A4 to najwygodniejszy sposób podróżowania.

=== Autobusem ===
Na terenie Górnośląskiego Okręgu Przemysłowego głównym przewoźnikiem jest KZK GOP, który współpracuje też z MZK Tychy, PKM Jaworzno oraz MZKP Tarnowskie Góry. Najważniejsze informacje o taryfach, rozkładach jazdy itp. można znaleźć na oficjalnej stronie KZK GOP: http://www.kzkgop.com.pl/

=== Statkiem ===
Na teren województwa śląskiego nie można bezpośrednio dostać się statkiem.

Kanał Gliwicki zapewnia dostęp do rzeki Odry, którą stosuje się jako śródlądowy logistyczny szlak wodny. Od ostatnich kilku lat rozwijają się turystyczne rejsy po Odrze, ale pomimo to nie ma ich wiele.

== Powiaty ==
Na terenie województwa śląskiego wyróżniamy następujące powiaty:
[[Plik:Śląskie administracja.png|thumb|Powiaty województwa śląskiego|upright=2.6]]

=== Powiaty grodzkie ===
* 1 – [[Częstochowa]]
* 2 – [[Bielsko-Biała]]
* 3 – [[Bytom]]
* 4 – [[Chorzów]]
* 5 – '''[[Katowice]]'''
* 6 – [[Dąbrowa Górnicza]]
* 7 – [[Gliwice]]
* 8 – [[Jastrzębie-Zdrój]]
* 9 – [[Jaworzno]]
* 10 – [[Mysłowice]]
* 11 – [[Piekary Śląskie]]
* 12 – [[Ruda Śląska]]
* 13 – [[Rybnik]]
* 14 – [[Siemianowice Śląskie]]
* 15 – [[Tychy]]
* 16 – [[Sosnowiec]]
* 17 – [[Świętochłowice]]
* 18 – [[Zabrze]]
* 19 – [[Żory]]

=== Powiaty ziemskie ===
* 20 – [[powiat będziński]]
* 21 – [[Powiat bielski (województwo śląskie)|powiat bielski]]
* 22 – [[powiat bieruńsko-lędziński]]
* 23 – [[powiat cieszyński]]
* 24 – [[powiat częstochowski]]
* 25 – [[powiat gliwicki]]
* 26 – [[powiat kłobucki]]
*27 – [[powiat lubliniecki]]
* 28 – [[powiat mikołowski]]
* 29 – [[powiat myszkowski]]
* 30 – [[powiat pszczyński]]
* 31 – [[powiat raciborski]]
* 32 – [[powiat rybnicki]]
* 33 – [[powiat tarnogórski]]
* 34 – [[powiat wodzisławski]]
* 35 – [[powiat zawierciański]]
* 36 – [[powiat żywiecki]]

== Ciekawe miejsca ==
Warto zobaczyć w tym celu listę na stronie https://gdziewyjechac.pl/49512/33-ciekawe-miejsca-i-atrakcje-w-woj-slaskim-ktore-warto-zobaczyc.html

== Transport ==

=== Transport drogowy ===
[[Plik:Droga szybkiego ruchu mysłowice.jpg|mały|Droga ekspresowa S1 w Mysłowicach]]
Województwo śląskie posiada najlepiej rozwiniętą sieć drogową w Polsce, czego dowodem jest ilość dróg przypadających tu na 1 km kwadratowy. Komunikacja drogowa jest jednak słabo rozwinięta w północnych obszarach, wokół Częstochowy. Szlaki drogowe przebiegają w województwie głównie na linii północ-południe, choć wiele dróg (chociażby autostrada z Krakowa do Wrocławia) przebiega ze wschodu na zachód. Najdłuższą drogą w województwie jest droga ekspresowa S1, o łącznej długości ponad 140 km kilometrów.

Jedynymi autostradami w województwie śląskim są A1 i A4, do dróg ekspresowych zaś należą: S1, S11, S52 i S86. Ponadto w planach jest budowa drogi S69, mającej być częścią drogi ekspresowej S1.

Zobacz też: https://pl.wikipedia.org/wiki/Drogi_wojew%C3%B3dzkie_w_wojew%C3%B3dztwie_%C5%9Bl%C4%85skim

=== Transport kolejowy ===
[[Plik:Bielsko-Biala 02.jpg|mały|Dworzec Bielsko-Biała Główna - uznany przez portal infoarchitektura.pl za 8. najładniejszy w Polsce]]
W województwie śląskim znajduje się 1978 km eksploatowanych linii kolejowych (1. miejsce w kraju), z czego 921 km to linie jednotorowe, natomiast 1057 km – dwu- i więcej torowe. 1734 km linii kolejowych jest zelektryfikowanych (stan na dzień 31 grudnia 2013). W 2017 roku statystyczny mieszkaniec województwa śląskiego jechał 4,5 raza pociągiem.

Od 9 grudnia 2012 wszystkie wewnątrz wojewódzkie połączenie kolejowe są realizowane przez Koleje Śląskie, których województwo śląskie jest jedynym udziałowcem. Połączenia z ościennymi województwami są wykonywane przez Koleje Śląskie oraz Przewozy Regionalne, a połączenie dalekobieżne przez PKP Intercity.

W 2015 roku dotacja dla Kolei Śląskich wyniosła 140 mln zł, a dla Przewozów Regionalnych 34 mln zł.

W województwie znajduje się 35 czynnych dworców kolejowych, z których niespełna połowa przeszła remont w XXI wieku, a 3 są wpisane do rejestru zabytków: Bielsko-Biała Główna, Czechowice-Dziedzice i Sosnowiec Główny (stan na dzień 30 czerwca 2015).

Kolejowy transport towarowy to przede wszystkim przewozy węgla kamiennego.

=== Transport lotniczy ===
[[Plik:Katowice-Pyrzowice - terminal B.jpg|mały|Terminal B lotniska w Katowicach-Pyrzowicach]]
W odległości około 30 km na północ od centrum Katowic znajduje się międzynarodowy port lotniczy Katowice-Pyrzowice. Po rozbudowie i oddaniu do użytkowania trzeciego terminala posiada on roczną przepustowość ok. 5,5 mln pasażerów. W 2017 obsłużono 3,8 mln pasażerów. Ma trzy terminale pasażerskie oraz terminal cargo W planach jest budowa czwartego terminala pasażerskiego. Obsługuje stałe połączenia rejsowe z ponad czterdziestoma lotniskami. Jest liderem wśród regionalnych portów lotniczych w lotach charterowych.

W centrum Katowic znajduje się również lotnisko Katowice-Muchowiec, w podbielskim Kaniowie przemysłowe lotnisko Kaniów, w Rybnickim Okręgu Węglowym działa Lotnisko Rybnik-Gotartowice. Ponadto na terenie województwa jest także wiele innych, mniejszych lotnisk i lądowisk.

Najbliższym czynnym lądowiskiem w Częstochowie jest lądowisko Częstochowa-Rudniki, oddalone od centrum miasta o 15 km. Jest ono lądowiskiem powojskowym w prywatnych rękach, z zastosowaniem sportowym – na części jego terenu operuje Aeroklub Częstochowski. Nie jest ono przystosowane do obsługi dużych samolotów, istnieje możliwość lądowania tylko małych samolotów pasażerskich. Ostatni raz lotnisko zostało użyte przez linie lotnicze w 1983 – przez jeden sezon Polskie Linie Lotnicze LOT oferowały z niego połączenia.

=== Transport wodny ===
Port Gliwice obecnie wraz ze stacją kolejową, terminalem celnym, wolnym obszarem celnym w Gliwicach, bazą magazynową, parkingami i biurami jest jednym z elementów Śląskiego Centrum Logistyki. Port w Gliwicach uważany jest za najnowocześniejszy i najbardziej uniwersalny port śródlądowy w kraju, z uwagi na swój kształt, linie i konstrukcje nabrzeży portowych, układ basenów, powierzchnię akwatorium. W porcie znajdują się urządzenia przeładunkowe o maksymalnym udźwigu 20 ton. Roczna zdolność przeładunkowa portu wynosi około 2 milionów ton. Port Gliwice stanowi początek Kanału Gliwickiego łączącego miasta GOP z Odrą (Odrzańska Droga Wodna), a za jej pośrednictwem z siecią śródlądowych kanałów Europy Zachodniej oraz Morzem Bałtyckim.

== Gastronomia ==
W województwie śląskim działa bardzo dużo lokali gastronomicznych. Statystycznie w każdej gminie znajdują się minimum 2 obiekty tego typu, a w niektórych gminach i miastach nawet więcej. W przeprowadzonym na początku 2019 roku głosowaniu, głosujący wytypowali 35 najlepszych restauracji w województwie. Na liście znalazły się następujące lokale:

* '''Itamae Sushi''' (Bielsko-Biała)
*[[Plik:Katowice - Ul. Warszawska 05.jpg|mały|Budynek Kawiarni Kryształowej w Katowicach]]'''Restauracja Oaza''' (Chełm Śląski)
* '''Pierogarnia Zapiecek''' (Czechowice-Dziedzice)
* '''Zajazd Albatros''' (Brudzowice)
* '''Restauracja Pod Orzechem''' (Bytom)
* '''Piwniczka Piccolo''' (Chorzów)
* '''Restauracja Złoty Groń''' (Istebna)
* '''GierKrówka''' (Zawada k. Częstochowy)
* '''Restauracja Pałacowa''' (Dąbrowa Górnicza)
* '''Restauracja Trzy Światy'''(Gliwice)
*[[Plik:POL Cieszyn Przykopa 14 - 2.jpg|mały|Restauracja Dworek Cieszyński w Cieszynie]]'''Trele Morele''' (Jastrzębie-Zdrój)
*'''Restauracja Trzy Bramy''' (Jaworzno)
*'''Sztolnia''' (Katowice)
*'''Pizzeria Luna''' (Miedźno)
*'''Restauracja La Familia''' (Lubliniec)
*'''Carmelowa''' (Mysłowice)
*'''Brothers Pizza''' (Piekary Śląskie)
*'''Dworek Góralski Krywań''' (Mikołów)
*'''Kukubara Bowling Center''' (Myszków)
*'''Restauracja Kameralna''' (Pszczyna)
*'''Restauracja Przy Kominku''' (Racibórz)
*'''Esencja Smaku plus Stara Wozownia''' (Ruda Śl.)
*'''Pierogarnia Przytulna''' (Rybnik)
*'''Confit Restauracja i Wino''' (Siemianowice Śląskie)
*'''Czarci Młyn''' (Sosnowiec)
*'''Rock and Rondel''' (Tychy)
*'''Kuchnia Śląska U Franka''' (Świętochłowice)
*'''Restauracja Lando''' (Ptakowice)
*'''Willa Rydułtowy''' (Rydułtowy)
*'''Restauracja Twist''' (Zabrze)
*'''Chicago Bar&amp;Restaurant''' (Zawiercie)
*'''Restauracja Parole del Gusto''' (Żywiec)
*'''Restauracja Klimat''' (Żory)
[[Plik:Częstochowa, wieża bazyliki jasnogórskiej widziana z wałów - 2023.09.15.jpg|mały|Sanktuarium na Jasnej Górze]]

== Warto zobaczyć ==
* [[Częstochowa]] – duchowa stolica Polski, Jasna Góra jest jednym z najważniejszych miejsc pielgrzymkowych w Europie.
* [[Jura Krakowsko-Częstochowska]] – kraina zamków i wapiennych ostańców, raj dla miłośników jazdy rowerowej lub wspinaczki; szczególnie interesujące miejsca to:
**[[Plik:20140619 Zamek Bobolice 3880.jpg|mały|Zamek w Bobolicach]][[Olsztyn (województwo śląskie)|Olsztyn]] – majestatyczne ruiny i widok na Sokole Góry, które są najwyższymi wzniesieniami na Jurze,
** [[Podzamcze (województwo śląskie)|Podzamcze]] – koło Ogrodzieńca, największe jurajskie ruiny, uwiecznione w Zemście wg Andrzeja Wajdy,
** [[Góra Birów]] – Podzamcze, replika grodziska
**Góra Zborów – położony w Podlesicach rezerwat przyrody, usytuowany na wyniosłym, skalistym wzgórzu

* [[Plik:Chechlo-Naklo.jpg|mały|Jezioro Chechło-Nakło]][[Pętla beskidzka]] – trasa wiodąca przez najbardziej znane i atrakcyjne miejscowości Beskidu Śląskiego, pasma górskiego z jedną z najlepszych infrastruktur turystycznych w Polsce; wiedzie przez Bielsko-Białą, Żywiec, Węgierską Górkę, Istebną, Koniaków, Wisłę, Szczyrk, Ustroń oraz Cieszyn – miasto na granicy z wieloma pozostałościami po panowaniu pierwszych Piastów i Habsburgów.
* Zabytkowa Kopalnia Węgla Kamiennego Guido w Zabrzu – unikat w skali Europy, kopalnia węgla kamiennego udostępniona turystom do zwiedzania
* [[Plik:Sztolnia Królowa Luiza Szyb Carnall.jpg|mały|Sztolnia Królowa Luiza]][[Górnośląskie Koleje Wąskotorowe]] – śląska wąskotorówka (szerokość toru 785 mm); Najstarsza nieprzerwanie czynna kolej wąskotorowa na świecie. Kursuje na trasie Bytom – Tarnowskie Góry – Miasteczko Śląskie. Przebycie całej trasy trwa około 1 godziny 10 minut. pociągi kursują w sezonie letnim.
* Centralne Muzeum Pożarnictwa w Mysłowicach – największe w Polsce muzeum pożarnictwa
* [[Wojewódzki Park Kultury i Wypoczynku im. gen. Jerzego Ziętka w Chorzowie]]
* [[Zamek w Będzinie]] – XIV-wieczny zamek będziński był niegdyś ważnym elementem systemu obrony zachodnich granic Polski. Obecnie mieści się w nim muzeum ze stałą ekspozycją „Dawna Broń” i „Dzieje Będzina”.
* [[Trójkąt Trzech Cesarzy]] – miejsce w którym zbiegały się niegdyś granice trzech europejskich mocarstw: Rosji, Prus i Austro-Węgier.
* [[Plik:Kompleks zabudowań dawnej radiostacji z lat 1934-1936 (BUCHMANN).JPG|mały|Radiostacja gliwicka]]Sztolnia czarnego pstrąga w Tarnowskich Górach – sztolnia położona na głębokości 20–30 metrów i zalana jest wodą. Zwiedzanie odbywa się za pomocą łodzi.
*[[Plik:Superjednostka and spodek 2024.jpg|mały|Spodek w Katowicach]][[Pszczyna]] - stolica dawnego Księstwa Pszczyńskiego, to miasto o wielowiekowej historii. Świadectwem tego jest chociażby jeden z najpiękniejszych zamków w województwie śląskim. Oprócz [[w:Zamek_w_Pszczynie|Zamku księżnej Daisy]] (której ławeczka stoi przed bramą zamkową), w Pszczynie można podziwiać Park Zamkowy, Muzeum Prasy Śląskiej, Kościół ewangelicki, Rynek oraz Dwór &quot;Ludwikówka&quot;. Przebywając w Pszczynie warto także odwiedzić Skansen Zagroda Wsi Pszczyńskiej i Pokazową Zagrodę Żubrów w Jankowicach.
*Muzeum Zamkowe w Pszczynie – zamek-muzeum z bogatymi zbiorami oraz z przyległym do niego zespołem parkowym.
*[[Plik:SM Miedźna Kościół św Klemensa 2017 (10) full.jpg|mały|Drewniany kościół w [[Miedźna|Miedźnej]]]]W największym mieście w polskich górach (mowa tu o [[Bielsko-Biała|Bielsku-Białej]]), oprócz samych szczytów górskich jest wiele równie ważnych zabytków i atrakcji. Należą do nich m.in. Rynek, Zamek książąt Sułkowskich, Ratusz, ulica 11-go Listopada, Hotel Prezydent, Katedra św. Mikołaja, Studio Filmów Rysunkowych, Teatr Polski, ulica Podcienie, Bielski Syjon (dzielnica ewangelicka z jedynym w Polsce pomnikiem M. Lutra), Muzeum &quot;Stara Fabryka&quot;, Kamienica pod Żabami, Kolejka gondolowa na Szyndzielnię, Kościół św. Barbary i Dom Tkacza. Więcej interesujących informacji na stronie: http://www.wiecznatulaczka.pl/zobaczyc-bielsku-bialej-przewodnik-dla-ludzi-aktywnych/.
*W Lipowej, usytuowanej u podnóża góry Skrzyczne, oprócz samego wejścia na szczyt, warto odwiedzić Ścieżkę Edukacyjno-Przyrodniczą &quot;Dolina Zimnika&quot;. Będzie to nie tylko idealne miejsce dla dzieci, ale także dla dorosłych. Z obiektów zabytkowych położonych we wsi, należy przytoczyć położony w centrum miejscowości wznosi się kościół pw. Świętego Bartłomieja. W odległości 15 km od Lipowej znajduje się popularny w Beskidach cel turystyczny - [[Szczyrk]].
*[[Plik:Zamek Książąt Sułkowskich.jpg|mały|Zamek Książąt Sułkowskich w Bielsku-Białej]] Elektrownia Szczytowo-Pompowa Porąbka-Żar – druga co do wielkości elektrownia tego typu w Polsce. Elektrownia jest udostępniona dla zwiedzających w każdą wakacyjną niedzielą. Turyści są oprowadzani po elektrowni przez jednego z jej pracowników
*Łodygowice - duża turystyczna miejscowość, położona pod najwyższym szczytem Beskidu Małego (Czupel). W miejscowości znajduje się zabytkowy drewniany kościół rzymskokatolicki, siedemnastowieczny dwór obronny z zespołem parkowym i położony obok kościoła galicyjski domek chłopski z XIX wieku.
*Pietrzykowice - miejscowość nad Jeziorem Żywieckim, z zespołem około 10 bunkrów.
*W [[Tresna|Tresnej]] - niewielkiej miejscowości nad pięknym jeziorem Żywieckim, warto stanąć na zaporze wodnej, usytuowanej między Jeziorem Żywieckim i Jeziorem Międzybrodzkim.
*[[Plik:Zapora Porąbka 002.JPG|mały|Zapora Porąbka]]W [[Żywiec|Żywcu]] warto pozwiedzać Śródmieście, wstąpić do Muzeum Browaru Żywiec i odwiedzić plażę nad Jeziorem Żywieckim, zwanym ''Żywieckim Morzem''. Warto wstąpić również do nieodległej Węgierskiej Górki, w której polskie bunkry spokojnie stoją od kilkudziesięciu lat, jako dowód polskiego poświęcenia podczas kampanii wrześniowej.
* W [[Bładnice|Bładnicach]] swoją pracownię prowadzi rusznikarz Czesław Kanafek, wytwarzający repliki historycznych armat i broni czarnoprochowej. Ze wszystkich armat można strzelać. Działa Pana Czesława „występowały” w filmach ''Ogniem i Mieczem'' i ''Pan Tadeusz''.
* [[Plik:20180304 Barania Góra 0554 DxO.jpg|mały|Szczyt Baraniej Góry]]W [[Brenna|Brennej]] ciekawym miejscem jest dworek myśliwski „Konczakówka” zbudowana w 1924 r. z bali z drzewa limbowego i modrzewiowego sprowadzanych z Alp, układanych bez użycia gwoździ oraz „Stare Kino”, zabytkowy drewniany budynek z początku XX w., dziś miejsce spotkań zespołów regionalnych.
* W [[Drogomyśl]]u znajduje się kościół ewangelicko-augsburski (pl. Kościelny 2), zbudowany w stylu klasycystycznym w 1788 r. W ściany świątyni wmurowano tablicę fundacyjną w języku łacińskim z herbem fundatorów kościoła, rodziny Kaliszów. Po drugiej stronie ulicy stoi pałac Kaliszów, pochodzący z XVIII w. Na uwagę zasługuje też współczesny kościół katolicki pw. Dobrego Pasterzao niezwykle oryginalnej architekturze (plac Dobrego Pasterza) z lat 1966-1969, zbudowany według projektu Zbigniewa Webera. Warto też zobaczyć pomnik przyrody – wiąz szypułkowy.
* [[Plik:POL Wisła Malinka DW942 pod skocznią 3.JPG|mały|Skocznia narciarska w Wiśle]]W [[Górki Małe (województwo śląskie)|Górkach Małych]] działa prywatna „Chlebowa Chata”, miejsce, gdzie można spróbować młócić zboże cepem, mleć zboże na żarnach, upiec podpłomyki - potem można je zjeść i popić zbożową kawą z mlekiem, spróbować oddzielić śmietanę od mleka i ubić masło, a potem skosztować tych pyszności. Warto więc tam wstąpić i uczestniczyć w tych pracach gospodarskich, z pewnością będzie to niezapomniane przeżycie szczególnie dla mieszczuchów nieobytych z pracą w dawnej wsi, a zwłaszcza dla dzieci, dla których cała żywność pochodzi ze sklepu.
* [[Górki Wielkie]]. Największą atrakcją turystyczną jest szlachecki zespół dworski zbudowany w 1734 r. który został zakupiony w 1922 r. przez Tadeusza Kossaka ze słynnej rodziny artystów-malarzy, ojca  znanej pisarki Zofii Kossak-Szczuckiej, 2. voto Szatkowskiej. Tadeusz Kossak zamieszkał w nim wraz z rodziną, mieszkała i tworzyła tu jego córka, pisarka. Ostatnie mieszkanie pisarki w domku ogrodnika (od 1957 r.) zamieniono na poświęcone jej muzeum biograficzne. Ponadto w 1931 r. na wzgórzu Bucze dzięki Aleksandrowi Kamińskiemu powstała Stanica Związku Harcerstwa Polskiego, a następnie Centralna Szkoła Instruktorek ZHP.
* Wyjątkowym miejscem w [[Istebna|Istebnej]] jest zabytkowa, drewniana ''Kurna Chata'' Jana Kawuloka, gdzie można zobaczyć, jak dawniej się żyło w góralskiej izbie. Kurna chata (bez komina - dym z pieca unosił się w izbie), jest wyposażona w dawne sprzęty, meble, a co najciekawsze, w liczne instrumenty pasterskie - wykonane przez Jana Kawuloka. Na uwagę zasługują tu m.in.: trombity, gajdy, piściołki, okaryna i inne. Także odwiedzić należy ''Izbę Pamięci Jerzego Kukuczki'' utworzoną w jego rodzinnym domu, której opiekunką jest żona Jerzego Kukuczki, Cecylia która z ogromnym wzruszeniem, mimo upływu czasu, pokazuje pamiątki po zmarłym mężu, jego sprzęt taternicki, medale, puchary i inne cenne pamiątki.
* W [[Kończyce Wielkie|Kończycach Wielkich]] jest XVIII-wieczny drewniany kościół pw. św. Michała Archanioła należący do największych kościołów drewnianych na Pogórzu Śląskim. Wewnątrz nie można nie zauważyć przepięknej rokokowej chrzcielnicy, ozdobionej sceną chrztu Chrystusa w Jordanie. Także warto zobaczyć liczący ponad 750 lat „Mieszko” – to najstarszy na Śląsku dąb o obwodzie pnia 910 cm i wysokości 35 m, co zapewnia mu miejsce w grupie 15 największych dębów w Polsce.
* [[Kończyce Małe]] – najciekawszy jest &quot;Cieszyński Wawel&quot;, czyli kończycki zamek zbudowany w XV w. w stylu gotyckim i rozbudowany w XVI w. w stylu renesansowym. Po zniszczeniach wojennych II wojny światowej wyremontowany w latach 1956-1957 i 1993-1995. Zachowały się dwa skrzydła z czworoboku, podcień arkadowy od strony dziedzińca. W zamku mieści się Izba Regionalna Wsi Cieszyńskiej oraz hotel i restauracja „Gościniec Zamkowy”.  Duże znaczenie ma kościół pw. Narodzenia NMP z XVIII w. Wierni pielgrzymują tu do umieszczonego w głównym ołtarzu, pochodzącego z XV w. obrazu Matki Boskiej Kończyckiej, słynącego łaskami.
* [[Pruchna]] na trasie Katowice – Cieszyn) w której  warto zobaczyć kościoły: ewangelicko-augsburski pw. Zmartwychwstania Pańskiego (ul. Główna 66), wybudowany w 1893 r. oraz rzymskokatolicki pw. św. Anny (ul. Główna 37), wybudowany w miejscu dawnego drewnianego kościoła w latach 1871-1873, zameczek  (powstały w 1870), dawna siedziba folwarku Komory Cieszyńskiej, dawną gospodę &quot;U Brańczyka&quot;, na ulicy Głównej 2 (dawniej Pruchna 42), najstarszy budynek w miejscowości, zabytek z przełomu XVIII i XIX w. Interesującym reliktem przeszłości jest ostatni na Śląsku Cieszyńskim krzyż pokutny (ul. Katowicka 58).
* [[Tychy]], a w nich:
** Tyskie Browarium – instytucja muzealna, w której zgromadzono eksponaty dotyczące tradycji i historii Tyskich Browarów Książęcych oraz kolekcje fotografii, kufli, beczek, butelek, podkładek i wiele innych eksponatów związanych z piwem. Tyskie Browarium znajduje się na ul. Mikołowska 5 w Tychach.
* W [[Wisła (miasto)|Wiśle]] znajdują się w kilku obiektach muzealnych trofea i pamiątki naszego sławnego narciarza [[w:Adam Małysz|Adama Małysza]]. Znajduje się tu Rezydencja Prezydenta RP „Zamek”, ośrodek PTTK w Zameczku Habsburgów (z lat 1897–1898), Muzeum Spadochroniarstwa w budyneczku „Agawa”, a w budynku dawnej karczmy z 1794 r. jest siedziba Muzeum Beskidzkiego w którym są eksponaty obrazujące podstawowe dziedziny życia, kultury i twórczości górali Beskidu Śląskiego, takie jak: pasterstwo, tkactwo, obróbka drewna, ciesielstwo, kowalstwo oraz obróbka wełny i lnu. Na terenie miasta swoje źródła ma największa polska rzeka o tej samej nazwie – [[Wisła]].
* W barokowym kościele parafialnym w [[Zebrzydowice (województwo śląskie)|Zebrzydowicach]], jednej z najstarszych parafii w Księstwie Cieszyńskim w kaplicy znajduje się chrzcielnica z barokową rzeźbą św. Jana Chrzciciela, a spośród płyt nagrobnych umieszczonych w kościele, jedna jest ciekawa, bo to jedyny przykład rzeźby renesansowej rycerza z 1572 r. na płycie nagrobnej Jerzego Liszki w lewej ścianie prezbiterium.
* [[Racibórz]] jest jednym z najstarszych miast na Górnym Śląsku, a od wieków także stolica księstwa raciborskiego. Do największych atrakcji tej miejscowości należą rynek oraz średniowieczny zamek piastowski, którego historia sięga XIII wieku. Warto także odwiedzić Arboretum Bramy Morawskiej, które jest interesującym ogrodem botanicznym, prezentującym lokalną florę.

{{Atrybucja|Województwo_śląskie}}
{{Jest w|Polska}}

[[Kategoria:Województwo śląskie| ]]</text>
      <sha1>klhcnam57dx15web6oqdznoymghqieh</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>York</title>
    <ns>0</ns>
    <id>3234</id>
    <revision>
      <id>157777</id>
      <parentid>154444</parentid>
      <timestamp>2026-07-26T20:37:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Wcalenieja</username>
        <id>16948</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>&quot;w Wikipedii&quot; i &quot;w Wikidanych&quot;</comment>
      <origin>157777</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="195098" sha1="cu3xemimynmb238aseoht9e8pkhqi4p" xml:space="preserve">{{Top-banner}}
{{Miejscowość infobox
 |nazwa            = York
 |nazwa oryginalna = 
 |widok            = York_Montage_2022.jpg
 |opis             =
 |herb             = Coat_of_Arms_of_City_of_York.svg
 |mapa             = EnglandYork.png
 |państwo          = [[Anglia]]
 |region           = [[North Yorkshire]]
 |powierzchnia     = 33,7
 |wysokość         = 25
 |prefiks          = 01904
 |kod pocztowy     = YO1, YO10, YO19, YO23-24, YO26, YO30-32, YO41
 |www              = https://www.york.gov.uk/
}}
[[Plik:A crippled beggar (4409040601).jpg|thumb|upright|York to średniowieczny raj]]
Starożytne miasto katedralne '''[https://www.visityork.org/ York]''' ma historię sięgającą ponad 2000 lat. Rzymianie, Sasi, Wikingowie i Brytyjczycy ze wszystkich epok pozostawili po sobie ślad. Znajdują się tu jedne z najlepiej zachowanych historycznych budynków i budowli w [[Europa|Europie]], w tym York Minster i dziesiątki innych kościołów, średniowieczna ulica handlowa Shambles, niezliczone piękne kamienice oraz mury i bramy miasta. Inne popularne atrakcje na liście ośmiu milionów odwiedzających rocznie York to Jorvik Viking Centre i brytyjskie Narodowe Muzeum Kolejnictwa.

York leży w [[North Yorkshire]] w [[Anglia|Anglii]] i jest nieoficjalną stolicą całego regionu [[Yorkshire]]. Miasto jest doskonałą bazą wypadową do zwiedzania „okręgu Bożego”, posiadając jedne z najlepszych hoteli w okolicy oraz wszystkie wygody i udogodnienia dużego miasta, zachowując jednocześnie atmosferę i skalę małego miasteczka. Sklepy, targi, puby i restauracje w Yorku zachwycą się oferowaniem produktów wytwarzanych w Yorkshire, więc trudno będzie Ci nie przesadzić.

W Yorku, wpisanym na listę Miast Sztuki Mediów UNESCO, odbywa się festiwal na każdą okazję, celebrujący wszystko, co kształtowało kulturę miasta na przestrzeni wieków: muzykę, taniec, czekoladę, teatr, literaturę, wyścigi konne, media cyfrowe. Niezależnie od pory roku, na pewno znajdziesz koncert, pokaz lub wystawę, która przypadnie Ci do gustu.

Ruszaj zatem do przodu i odkryj York!

== Charakterystyka ==
=== Orientacja ===
Chociaż York jest szóstym co do wielkości miastem w [[Yorkshire]] i nie ma oficjalnego statusu, York jest uważany za '''stolicę''' hrabstwa i jest również położony na wschód od jego geograficznego centrum. Przez 1800 lat było to największe i najważniejsze miasto w północnej Anglii, choć dziś liczy raczej skromną populację, niecałe 200 000 mieszkańców. Pomimo swojej wielkości, York kryje w sobie więcej historii i kultury niż wiele znacznie większych miejsc, a także jest fascynującym i pięknym miejscem o każdej porze roku.
{{infobox|„Whip-Ma-Whop-Ma” '''co?'''|York jest powszechnie znany jako miejsce, „gdzie ulice są ''bramami'', bramy są ''barami'', a bary ''pubami''!” Jeśli nic z tego nie ma dla ciebie sensu, pamiętaj, że York ma korzenie wikingskie, a Normanowie również wywarli wpływ na lokalny język. A więc tak, wiele ulic nazywa się '''bramami''' (od staronordyckiego ''gata''), wśród nich Micklegate, Fossgate i Whip-Ma-Whop-Ma-Gate, najkrótsza ulica w Yorku o niepozornie długiej nazwie, najwyraźniej oznaczającej „Co za ulica”. !&quot; Ufortyfikowane bramy w murach miejskich niezmiennie nazywane są '''barami''' (pomyśl o „barierach” i ma to sens), obszary wyłączone z ruchu kołowego logicznie nazywane są '''uliczkami''', a proste alejki nabierają nowej magii jako '''snickelways'''. Chcesz się napić po tym wszystkim? Zapytaj o najbliższy '''pub'''.}}
'''Centrum''' Yorku to zwarty i gęsty labirynt uliczek, w większości wyłączonych z ruchu kołowego, wzdłuż których stoją wielowiekowe budynki reprezentujące mieszankę stylów architektonicznych, od pozostałości rzymskich i wikingów, przez średniowieczne konstrukcje o konstrukcji drewnianej, po znacznie wspanialsze budowle z kamienia i cegły z późniejszych okresów. Centrum rozciąga się na obu brzegach dwóch rzek – '''Ouse''' (wymawiane ''ooze'') i '''Foss''' – które łączą się na południe od zamku. W sercu miasta stoi imponująca katedra '''York Minster''', jedna z największych gotyckich katedr na świecie i kościół-matka społeczności anglikańskiej w północnej Anglii. '''Arcybiskup Yorku''' (Stephen Cottrell, od 2020) zajmuje trzeci najwyższy urząd w Kościele anglikańskim, po królu i arcybiskupie [[Canterbury]]. Stare miasto w Yorku jest całkowicie otoczone szeregiem średniowiecznych '''murów''' obronnych. Mając nieco ponad 2 mile (3,2 km) długości, 13 stóp (4 m) wysokości i 6 stóp (1,8 m) grubości, są to najobszerniejsze i najlepiej zachowane mury miejskie w [[Wielka Brytania|Wielkiej Brytanii]].

Większość atrakcji turystycznych znajduje się w obrębie tych murów lub tuż za nimi, dlatego rzadko kiedy zapuszczasz się w zewnętrzne dzielnice Yorku. Jeśli jednak to zrobisz, uznasz je za przyjemne i mieszkalne, w większości zawierające domy z czerwonej cegły z XIX i XX wieku. Wokół Heslington na południowo-wschodnich przedmieściach znajduje się nowoczesny kampus '''uniwersytecki''', duży tor wyścigowy zwany '''Knavesmire''' na południowym zachodzie oraz rozległe parki wzdłuż trasy Ouse przez północne i południowe przedmieścia. Ta bezładna zabudowa miejska jest ograniczona swego rodzaju współczesnym murem miejskim: '''obwodnica''' oddziela York od wiejskiego otoczenia, dobrze wyposażonych pól uprawnych i wiosek w Vale of York.

=== Historia ===
York odegrał kluczową rolę w wielu epokach historii [[Anglia|Anglii]], a historia miasta ściśle odzwierciedla historię całego kraju.

Dowody na osadnictwo ludzkie w Yorku datowane są na 8000 rok p.n.e., ale miasto zostało założone dopiero w 71 roku naszej ery przez Rzymian, którzy nadali mu nazwę '''''Eboracum''''', jako latynizacja celtyckiego słowa ''Eburākon'', oznaczającego „miejsce cisu”. ''Eboracum'' początkowo było jedynie placówką wojskową u zbiegu rzek Ouse i Foss, ale szybko stało się jednym z najważniejszych miast rzymskiej [[Wielka Brytania|Wielkiej Brytanii]], a od 211 było stolicą prowincji ''Britannia Inferior''; Cesarze Hadrian, Septymiusz Sewer i Konstancjusz I odwiedzili je podczas ich kampanii wojskowych przeciwko rdzennym Brytom i Piktom. Ten ostatni z trójki faktycznie zmarł podczas swojego pobytu, a jego syn, przyszły Konstantyn Wielki, został po raz pierwszy ogłoszony przez swoich generałów cesarzem w mieście. Konstantyn później nawrócił się na chrześcijaństwo i zalegalizował wolność wyznania w całym Cesarstwie. ''Eboracum'' było zamożne i szczególnie przyciągało kupców i emerytowanych weteranów wojen cesarzy. Dlaczego wspomniani emeryci najwyraźniej wybrali wilgotny i chłodny klimat Yorkshire zamiast wielu śródziemnomorskich prowincji Imperium, pozostaje jedną z największych tajemnic historii.

Po Rzymie V wiek przyniósł przybycie Anglików – pierwszych Anglików. W tym okresie nastąpił rozwój handlu miasta, założenie York Minster jako małego drewnianego kościoła i okres politycznej pozycji pod rządami królów Northumbrii. Około 735 katedra była już na tyle ważna, że mogła być siedzibą arcybiskupa. Jednak '''''Eoforwic''''' („miejsce bogate w dziki”), jak je obecnie nazywano, okazało się zbyt wielkim sukcesem i szybko przykuło uwagę chciwych [[Norwegia|Norwegów]]: Wikingowie nękali i napadali na północ Anglii od lat siedemdziesiątych VIII wieku, ale po co żeglować dniami, żeby złapać świnię i bransoletkę i popędzić z powrotem do morza, kiedy będą mogli zebrać plony z tej bogatej ziemi uprawnej na własne potrzeby? Tak więc w 866 roku ogromna armia [[Dania|Duńczyków]] zdobyła ''Eoforwic'' i zdając sobie sprawę, że ta nazwa jest beznadziejna, ponownie ochrzciła swoje nowe miasto '''''Jórvík''''' (wymawiane „Yor-vik”). Stąd kontrolowali prawie całą północną i wschodnią Anglię, w regionie znanym jako Danelaw. ''Jórvík'' doskonale nadawał się na stolicę Wikingów, ponieważ jego położenie w głębi lądu zapewniało obronę i schronienie, a Ouse zapewniało ich łodziom łatwy dostęp do morza przez Humber. Mimo że potęga Wikingów rosła i słabła na przestrzeni wieków, duża liczba Skandynawów osiedliła się na stałe w tym regionie, co oznacza, że w czasach '''podboju Normanów''' ''Jórvík'' był miastem dwujęzycznym (staroangielskim i staronordyckim).

W 1066 roku Wikingowie zostali ponownie wyparci przez Sasów, ale mieli ambicje powrotu. Harold Godwinson został koronowany na króla Anglii, lecz stanął w obliczu połączonej inwazji swojego brata na wygnaniu Tostiga i króla nordyckiego Haralda Hardrady. Najeźdźcy wygrali bitwę pod Fulford na obrzeżach Yorku, ale król Harold pomaszerował na północ i pokonał ich pod Stamford Bridge, 24 km na wschód. Jednak gdy był odwrócony plecami, Normanowie Wilhelma Zdobywcy najechali zza kanału La Manche. Wyczerpana armia Harolda ponownie pomaszerowała na południe, tym razem po paraliżującą klęskę pod [[Hastings]]. Anglia znalazła się pod panowaniem Normanów, a społeczeństwo anglosasko-nordyckie, które rozwinęło się w tym kraju, a czego przykładem był York, zostało szybko i brutalnie zdemontowane.
[[Plik:York cathedra.jpg|thumb|250px|York Minster]]
'''Harrying Północy''' był brutalną kampanią ucisku przeciwko zbuntowanym mieszkańcom północy w latach po podboju. Ze swojego zamku w Yorku król Wilhelm nakazał masowe mordy na ludności cywilnej, zburzenie licznych wiosek i spalenie plonów na północy Anglii, a York również został poważnie uszkodzony. Podobnie jak w pozostałej części kraju, Normanowie stali się nową arystokracją, a Anglicy i pozostali Norwegowie zostali sprowadzeni do niewoli. Od tego momentu Normanowie umocnili swoje rządy budową zamków, klasztorów i wielkich katedr. Gotycki projekt York Minster po raz pierwszy ukształtował się w XII wieku, a obecne mury miejskie, ich bramy (zwane kratami) i Wieża Clifforda również ugruntowały wpływ Normanów na krajobraz Yorku.

Późne średniowiecze stworzyło wiele ważnych dziedzictwa architektonicznego i kulturowego, które są nadal widoczne. Wielowiekowa budowa katedry została ostatecznie ukończona w 1472, podczas gdy wyrafinowane sklepy z drewnianą konstrukcją w Shambles pochodzą głównie z XIV i XV wieku. York's '''Mystery Plays''', przedstawiające dziwne i wspaniałe historie biblijne, rozpoczęły się w tej samej epoce i trwają do dnia dzisiejszego. Następnie, w 1455 roku, Anglię pochłonęła wojna domowa: rywalizujący ze sobą członkowie rodziny królewskiej z Yorku i [[Lancaster]] stoczyli serię brutalnych kampanii o kontrolę nad koroną. Armie Yorku maszerowały pod sztandarem białej róży, podczas gdy ich wrodzy Lancastryjczycy podążali za czerwoną różą, stąd nazwa tego konfliktu, Wojny Dwóch Róż. Ostatni król Yorku, Ryszard III, został ostatecznie pokonany w bitwie pod Bosworth Field w 1485 roku, 30 lat po rozpoczęciu wojen. Przywódca Lancastryjczyków, Henryk VII, został pierwszym monarchą z dynastii Tudorów, a następnie demonizowano zarówno York w ogóle, jak i króla Ryszarda w szczególności.

Gospodarka i status miasta popadły w długotrwały upadek, który można było odzyskać dopiero po drugiej wojnie domowej w Anglii, podczas której rojalistyczny York ponownie znalazł się po złej stronie historii i był oblegany przez ostatecznych zwycięzców (parlament) przez 10 tygodni w 1644. Oblężenie i następujący po nim szturm na miasto zniszczyły wiele średniowiecznych budynków, ale utorowały drogę do budowy nowych, modnych ceglanych kamienic, gdy York odzyskał swój urok pod koniec XVII i XVIII wieku.

To odrodzenie się bogactwa miasta mogło uratować starożytne ulice Yorku przed przemysłem kominowym, który pojawił się w wielu innych północnych miastach od końca XVIII wieku. Rewolucja przemysłowa nie ominęła jednak Yorku całkowicie. W latach czterdziestych XIX wieku pierwsza '''kolej''' dalekobieżna kursowała na północ z [[Londyn]]u do [[Edynburg]]a, a dworzec w Yorku został zbudowany jako swego rodzaju katedra w hołdzie wielkiej mocy pociągów łączących, podczas gdy sąsiednie lokomotywy utrzymywały w ruchu silniki kraju. Miasto znalazło swoją drugą niszę produkcyjną wkrótce potem, gdy '''rodzina Rowntree''' otworzyła fabrykę czekolady. Wiele z ich wyrobów – między innymi KitKat, Aero i Smarties – nadal stanowi podstawowe przekąski w Wielkiej Brytanii i na całym świecie. Rowntrees, znani ze swojej filantropii, byli kwakrami, grupą religijną, która od trzech stuleci jest silnie obecna w Yorku i której członkowie zrobili wiele, aby ukształtować jego rozwój - byli także odpowiedzialni za rozwijający się przemysł kolejowy.

Chociaż jego znaczenie i względna wielkość w porównaniu z innymi miastami zmalały od XIX wieku, a jego status stolicy północy w wiarygodny sposób kwestionowany był przez takie miasta jak [[Manchester]] i [[Leeds]], York pozostaje zamożny i tętniący życiem; w 2018 zostało uznane przez ''The Sunday Times'' za najlepsze miasto do życia w Wielkiej Brytanii. W 2021 miasto obchodziło 1950. rocznicę swojego istnienia, a dzisiejszy gość z łatwością rozpozna i zdziwi się, jak dobrze York zachował aspekty każdego najważniejszego epizodu swojej historii, zarówno jeśli chodzi o kulturę i tradycje, jak i środowisko zabudowane.

=== Kiedy odwiedzić ===
'''Lato''' przynosi bardzo długie dni i największą szansę na słońce i ciepło, dlatego jest najlepszym czasem, aby w pełni wykorzystać miejskie place, parki i rzeki. Jeśli naprawdę lubisz kaszkiety i whippety, koniecznie przyjedź do miasta 1 sierpnia na Dzień Yorkshire, kiedy procesja dumnych mieszkańców Yorkshire maszeruje ulicami ze swoimi białymi różowymi flagami. Letni goście mogą również mieć okazję zobaczyć festiwale poświęcone czekoladzie, muzyce dawnej i tańcowi ludowemu, a szczęśliwcy mogą nawet wziąć udział w misterium – chociaż te mają nieregularny harmonogram i nie odbywają się co roku.

Z drugiej strony lato to okres, w którym wszyscy przyjeżdżają, więc nie jest to najlepszy czas, jeśli nie lubisz przebywać w towarzystwie tysięcy innych turystów. Poza tym do [[North Yorkshire]] nikt nie przyjeżdża ze względu na pogodę, a letnie susze są tak samo prawdopodobne jak fale upałów, więc dlaczego nie wybrać się na łódkę '''jesienią''' lub '''zimą'''? Niektóre z kluczowych corocznych wydarzeń w mieście, takie jak Festiwal Wikingów i obchody Bożego Narodzenia, odbywają się w chłodniejszej połowie roku. Co więcej, potrzeba krótkich dni, aby poczuć magiczną atmosferę wieczornej piosenki w Minster i trzeba zmarznąć, aby w pełni docenić komfort obfitego posiłku i kufla piwa przy trzaskającym ogniu w jednym z pubu Yorku.

Nawiasem mówiąc, jeśli planujesz wykorzystać York jako bazę wypadową do zwiedzania okolic i wybrzeża szerszego regionu, '''wiosna''' będzie dla Ciebie odpowiednią porą roku. Pola i drzewa są najbardziej zielone, kwitną dzikie kwiaty, liczba turystów jest mniejsza, a późnowiosenna pogoda często lepiej sprzyja wędrówkom i spacerom niż w środku lata. I szczerze, kto nie lubi widoku wiosennych baranków bawiących się radośnie?

== Dojazd ==
=== Samolotem ===
* {{Znacznik|Port lotniczy Manchester|53.3539 |-2.2750|typ=transport}}'''[[Port lotniczy Manchester]]''' ({{IATA|MAN}}), położony 137 km na południowy zachód od Yorku, oferuje bezpośrednie połączenia na całym świecie, w tym z [[Ameryka Północna|Ameryką Północną]], [[Afryka|Afryką]], [[Bliski Wschód|Bliskim Wschodem]], [[Pakistan]]em, Azją Wschodnią, [[Karaiby|Karaibami]] i prawie wszędzie w [[Europa|Europie]]. Bezpośredni pociąg do Yorku, obsługiwany przez [https://www.tpexpress.co.uk/ Transpennine Express], kursuje co 30 minut, a podróż zajmuje 1 godzinę 50 minut. Jadąc z lotniska, jedź M56 na M60 Manchester Ring Road (na wschód/w kierunku przeciwnym do ruchu wskazówek zegara), następnie na skrzyżowaniu 18 jedź M62 w kierunku [[Leeds]]. Prowadzi to przez Saddleworth Moor, najwyżej położony odcinek autostrady w Wielkiej Brytanii; przy dobrej pogodzie jest bardzo malownicza, ale śnieg i wyjątkowo gęsta mgła mogą źle wpłynąć na trasę lub nawet ją zamknąć o każdej porze roku. Na skrzyżowaniu 29 jedź M1 na północ. Ta wkrótce łączy się z autostradą A1 (M), skąd należy zjechać kolejnym zjazdem na A64 w kierunku York.
* {{Znacznik|Port lotniczy Leeds-Bradford|53.865 |-1.660|typ=transport}}'''[https://www.leedsbradfordairport.co.uk/ Port lotniczy Leeds-Bradford]''' ({{IATA|LBA}}) to lotnisko położone najbliżej Yorku, oddalone o 50 km samochodem. Ma przyzwoite połączenia w całej [[Europa Zachodnia|Europie Zachodniej]] i jest obsługiwany głównie przez tanich przewoźników. Aer Lingus i KLM łączą się ze swoimi węzłami przesiadkowymi w [[Port lotniczy Dublin|Dublinie]] i [[Port lotniczy Amsterdam-Schiphol|Amsterdamie Schiphol]]. Lotnisko znajduje się na północ od [[Leeds]], więc w większości przypadków można ominąć miejski ruch uliczny, jadąc autostradą A658 obok [[Harrogate]] do autostrady A59, skąd można złapać znaki prowadzące do Yorku. Transportem publicznym: autobusem [https://www.transdevbus.co.uk/flyer/services/YCD/A1 A1] z lotniska do Central Leeds. Można stąd dojechać pociągiem: Crosscountry, LNER i Transpennine Express [https://www.nationalrail.co.uk/ kursują] do Yorku, podróż trwa 25 minut i kursuje z częstotliwością „podstawa i jazda”.
* [[Londyn|Londyńskie]] lotniska mają oczywiście ogromną gamę lotów, zwłaszcza [[Port lotniczy Londyn-Heathrow|Heathrow]] ({{IATA|LHR}}) i [[Port lotniczy Londyn-Gatwick|Gatwick]] ({{IATA|LGW}}). Jednakże komunikacją miejską należy dojechać do centrum Londynu, a następnie ze stacji King's Cross udać się na północ do Yorku: z Heathrow skorzystaj z kombinacji linii Elizabeth lub Heathrow Express i londyńskiego metra; z Gatwick pociągiem Thameslink do St Pancras, sąsiadującego z King's Cross. Pociągi LNER odjeżdżają z King's Cross co 30 minut, a podróż trwa około 2 godziny. Alternatywnie, samochodem trzeba pokonać długą podróż (co najmniej 5 godzin przy dobrym ruchu) wokół obwodnicy M25 i w górę autostrady A1.

=== Samochodem ===
Z południa jedź autostradą M1 na północ do zjazdu 32, następnie M18 na wschód do zjazdu 2, A1 (M) na północ do zjazdu 44 i na koniec autostradą A64 na wschód do Yorku. Możesz też pozostać na M1 aż do A64, ale w godzinach szczytu w okolicach [[Sheffield]] i [[Leeds]] jest bardzo tłoczno. Mniejszy ruch można uzyskać, jadąc autostradą A1 z [[Londyn]]u. Z północy należy wjechać autostradą A1 (M) na wschód na A59 lub na A19. Jeśli jedziesz z północno-zachodniej części miasta, jedź M62 na wschód do M1; z [[Yorkshire Dales]] i Lakes skorzystaj z A59. Dojazd z [[Leeds]] autostradą A64, a z [[Kingston upon Hull|Hull]] (dla promów z [[Rotterdam]]u) autostradą A1079.

Stare miasto nie jest przeznaczone do jazdy samochodem i jest zdecydowanie wrogo nastawione do parkowania. Jeśli odwiedzasz York tylko na jeden dzień, nie próbuj parkować w mieście. Zamiast tego skorzystaj z jednego z miejsc typu „[https://www.itravelyork.info/park-ride parkuj i jedź]”, zlokalizowanych blisko obwodnicy i dobrze oznakowanych od głównych dróg. Każdy obiekt jest połączony z centrum miasta unikalną, oznaczoną kolorem trasą autobusową, kursującą zazwyczaj co 15 minut, siedem dni w tygodniu. Dzienny parking jest bezpłatny, a opłata za przejazd autobusem w obie strony kosztuje 3,60 GBP (maj 2023). Nie można jednak korzystać z usługi „parkuj i jedź” przez noc, więc jeśli przebywasz w Yorku, upewnij się, że w miejscu zakwaterowania znajduje się parking lub rozważ pozostawienie samochodu w domu.

{| class=&quot;wikitable floatcenter&quot;
!
!Dostęp drogowy
!Który autobus?
!Godziny
|-
!{{Znacznik|Askham Bar|53.928 |-1.117|typ=transport}}'''Askham Bar'''
|[[Image:UK road A64.svg|40px]] z [[Leeds]] i na południowym zachodzie
[[Image:UK-Motorway-A1 (M).svg|50px]] z południa
|'''Biały'''
|'''Pn-Sb''' 6:00-20:00,
'''Niedziela''' 9:30-18:00
|-

!{{Znacznik|Designer Outlet|53.922 |-1.074|typ=transport}}'''Designer Outlet'''
|[[Image:UK road A19.svg|40px]] z [[Selby]] i południa
|'''Czerowny'''
|'''Pn-Sob''' 7:00-22:30,
'''Niedz.''' 9:30-22:30
|-

!{{Znacznik|Grimston Bar|53.955 |-1.017|typ=transport}}'''Grimston Bar'''
|[[Image:UK road A166.svg|40px]] z [[Bridlington]] i wschodu
[[Image:UK road A1079.svg|40px]] z [[Kingston-upon-Hull|Hull]] i południowy wschód
|'''Żółty'''
|'''Pn-Sb''' 5:00-21:30,
'''Niedziela''' 9:30-18:00
|-

!{{Znacznik|Monks Cross|53.982 |-1.051|typ=transport}}'''Monks Cross'''
|[[Image:UK road A64.svg|40px]] od [[Scarborough]] i północnego wschodu
|'''Srebrny'''
|'''Pn-Sb''' 7:00-21:30,
'''Niedziela''' 9:30-19:00
|-

!{{Znacznik|Poppleton Bar|53.972 |-1.150|typ=transport}}'''Poppleton Bar'''
|[[Image:UK road A59.svg|40px]] z [[Harrogate]] i na zachodu
[[Image:UK-Motorway-A1 (M).svg|50px]] z północy
|'''Turkusowy'''
|'''Pn-Sb''' 7:00-18:30,
'''Niedziela''' 9:30-18:00
|-

!{{Znacznik|Rawcliffe Bar|53.984 |-1.123|typ=transport}}'''Rawcliffe Bar'''
|[[Image:UK road A19.svg|40px]] od [[Thirsk]]] i na północny zachód
|'''Zielony'''
|'''Pn-Sob''' 7:00-22:30,
'''Niedz.''' 9:30-22:30
|-
|}

=== Koleją ===
[[Plik:York Station Summer Sun.JPG|thumb|Dach stacji York]]
York leży na głównej linii wschodniego wybrzeża, a pociągi [https://www.lner.co.uk/ LNER] kursują co około 30 minut z [[Doncaster]] (20 min), [[Durham]] (50 min), [[Edynburg]]a Waverley (2 godz. 30 min), [[Leeds]] (25 min), [[Londyn|London]] King's Cross (2 godz. godz.) i [[Newcastle upon Tyne]] (1 godz.). Cogodzinne pociągi Crosscountry kursują do Yorku z [[Birmingham]] New Street (2 godz. 45 min – 3 godz. 15 min), [[Bristol]] Temple Meads (4 godz. 10 min), [[Plymouth]] (6 godz. 15 min) i [[Sheffield]] (45 min – 1 godz.). Pociągi [https://www.tpexpress.co.uk/ Transpennine Express] kursują dwa razy na godzinę z lotniska w Manchesterze (1 godz. 45 min), [[Manchester]] Piccadilly (1 godz. 30 min) i Manchester Victoria (1 godz. 15 min), przez [[Huddersfield]] (47 min) i [[Leeds]] oraz co godzinę z [[Liverpool]] Lime Street (2 godz. 10 min). Linie Transpennine i [https://www.northernrailway.co.uk/ Northern]] kursują ze [[Scarborough]] (50 min) i [[Kingston upon Hull|Hull]] (1 godz. 10 min) na wschodnim wybrzeżu Yorkshire oraz z [[Harrogate]] (40 min) i [[Knaresborough]] (30 min) na zachodzie hrabstwa. Chociaż istnieje wiele przewoźników kolejowych, czasy i ceny wszystkich przejazdów można znaleźć w [https://www.nationalrail.co.uk/ National Rail Planner] lub dzwoniąc pod numer ☏ +44 845 748 4950 (niegeograficznie).

King's Cross w [[Londyn]]ie sąsiaduje z St Pancras International, brytyjską stacją końcową szybkich pociągów Eurostar z pobliskiego kontynentu. Dzięki tej bardzo łatwej przesiadce do Yorku można dojechać w ciągu 4 godzin i 30 minut z [[Paryż]]a i [[Bruksela|Brukseli]], w 3 godziny i 30 minut z [[Lille]] i w niecałe 6 godzin z [[Amsterdam]]u.

{{Znacznik|Stacja kolejowa York|53.958 |-1.0929|typ=transport}}'''[https://www.nationalrail.co.uk/stations/york/ Stacja kolejowa York]''', Station Road, YO24 1AB. Tuż za zachodnimi murami dojedź do miasta na północ wzdłuż Station Road, prowadzącej do Ogrodów Muzealnych i Minster, lub na południe przez Queen Street do Micklegate i Centrum Jorvik. Przystanki autobusowe wielu linii znajdują się na dziedzińcu stacji, a każdy autobus, który tu nie przejeżdża, prawdopodobnie przejedzie przez Rougier Street tuż za murami. Od zachodu sąsiaduje z nim wspaniałe Narodowe Muzeum Kolejnictwa, oznakowane z peronów. Na stacji nie ma przechowalni bagażu; najbliższy znajduje się na High Petergate, około 50 m od York Minster.

=== Autobusem ===
[[Plik:YorkSigns1.jpg|thumb|300px|Poruszanie się po ulicach Yorku jest proste]]
National Express obsługuje dzienne i nocne autokary z [[Birmingham]], [[Kingston upon Hull|Hull]], [[Leeds]], [[Londyn]]u, [[Middlesbrough]], [[Milton Keynes]], [[Sheffield]] i [[Sunderland]]. Autobusy zatrzymują się przed dworcem kolejowym, na {{Znacznik|Przystanek RC|53.957 |-1.091|typ=transport}}'''przystanku RC''' dla połączeń w kierunku północnym i na {{Znacznik|Przystanek RG|53.958 |-1.092|typ=transport}}'''przystanku RG''' dla połączeń w kierunku południowym. '''Megabus''' nie obsługuje Yorku, ale zatrzymuje się w [[Leeds]].

'''[https://www.transdevbus.co.uk/york/ Coastliner]''' obsługuje dwie różne linie autobusowe (840 i 843) przez York z [[Leeds]] (840, 843), [[Tadcaster]] (840, 843), [[Malton]] (840, 843), [[Pickering]] (840), [[Scarborough]] (843) i [[Whitby]] (840) co roku 30 minut w ciągu dnia i co godzinę wieczorem. Obie trasy mają dwa punkty przyjęć w centrum Yorku: przed stacją kolejową na przystankach RC i RJ oraz przy {{Znacznik|The Stonebow|53.959 |-1.076|typ=transport}}'''The Stonebow'''. Ostatnie autobusy do Yorku odjeżdżają z Leeds o 22:15, Scarborough o 20:25 i Whitby o 17:00. Jednakże jednodniowi wycieczkowicze z Leeds mogą wrócić ostatnim autobusem z Yorku o 23:05. Ciesz się widokiem: linia 840 linii Coastliner zdobyła niezwykły tytuł „najbardziej malowniczej trasy autobusowej w Wielkiej Brytanii”.

'''Cityzap''', szybki autobus między [[Leeds]] a Yorkiem, został zlikwidowany w listopadzie 2022.

=== Bagaż ===
* {{Znacznik|Yorbag|53.962355|-1.084287|typ=atrakcja}}'''[https://yorbag.co.uk/ Yorbag]''', 20 High Petergate, YO1 7EH, ☏ +44 7561 852 654 (telefon komórkowy), info@yorbag.co.uk. Codziennie 9:00-19:00, ostatnia kropla o 17:00. Centralnie zlokalizowana przechowalnia bagażu, polecana przez firmę Visit York. Brak usług nocnych. Mała torba (55 cm x 35 cm x 25 cm lub mniejsza): 4 GBP do 10 godz. Duża torba: 4 GBP do 2 godzin, 6 GBP do 10 godzin.

== Komunikacja ==
{{Mapa|53.9570|-1.0826|zoom=14|grupy=transport,zobacz,natura,jedzenie,bar,nocleg,atrakcja,zakupy,alarm,zdrowie,zabytek,kontakt,nauka,punkt,rower,parking}}
[[Plik:OSM map of York UK 2.png|thumb|417px|York w obrębie murów miejskich]]
[[Plik:OSM map of York UK 1.png|thumb|417px|York i okoliczne wioski]]
Rada Miasta York posiada stronę internetową o nazwie '''[https://www.itravelyork.info/ i-Travel York]''', która zawiera bezstronne informacje na temat poruszania się po mieście pieszo, rowerem, autobusem i samochodem.

=== Pieszo ===
Najlepszy sposób na odkrycie Yorku: centrum miasta jest na tyle małe, że można przejść z jednej strony na drugą w 20 minut, a większość atrakcji znajduje się w niewielkiej odległości na płaskim terenie. To powiedziawszy, kręte, wąskie uliczki mogą być mylące i nie zawsze są dobrze oznakowane, więc mapa jest przydatna.

Niektóre ulice na Starym Mieście (tj. wewnątrz murów miejskich) są w ciągu dnia wyłączone z ruchu kołowego i zamknięte dla wszystkich samochodów z wyjątkiem niepełnosprawnych kierowców i pojazdów uprzywilejowanych codziennie w godzinach 10:30–17:00. Mapę tych dróg, lokalnie zwanych '''''deptakami''''', można zobaczyć w serwisie [https://www.york.gov.uk/footstreets i-Travel York]. Niektóre ulice podlegają dodatkowym kontrolom, np. Shambles jest przez cały czas wyłącznie dla pieszych. Zachowaj ostrożność spacerując po centrum miasta, gdy drogi są otwarte dla ruchu samochodowego o godzinie 17:00, ponieważ szybko się zapełniają pojazdami dostawczymi obsługującymi lokalne sklepy i firmy.

Jeśli lubisz spacery, koniecznie wybierz się na obwodnicę murów miejskich o długości 3,2 km (szczegóły poniżej), z której roztaczają się widoki na okolicę i które pozwolą Ci poczuć układ Yorku. Ponadto przez większą część rzeki Ouse przez miasto z północy na południe wzdłuż rzeki Ouse biegną ścieżki, a poza tym jest tu wiele parków do odkrycia, a także możliwość obserwacji dzikiej przyrody – pomysły znajdziesz w broszurze poświęconej [https://www.itravelyork.info/downloads/download/9/wildlife-walks spacerom po dzikiej przyrodzie i-Travel].

=== Rowerem ===
York to jedno z najbardziej przyjaznych rowerom miast w Wielkiej Brytanii — w mieście i wokół niego znajduje się rozległa sieć tras rowerowych, a większość kontroli ruchu ulicznego została ustawiona tak, aby zapewnić rowerzystom pierwszeństwo. W centrum miasta i wokół niego nie ma znaczących wzniesień, co jest dużą pomocą. Ścieżka rzeczna wzdłuż Ouse zawiera wspaniałe trasy rowerowe prowadzące z miasta. Należy również pamiętać, że policja i operatorzy telewizji przemysłowej bardzo niechętnie patrzą na jazdę na rowerze bez świateł po zmroku lub jazdę na rowerze po strefie dla pieszych w centrum miasta przed godziną 17:00 i nakładają za to na miejscu karę w wysokości 60 funtów. Pobierz bezpłatnie mapę trasy rowerowej Yorku z [https://www.itravelyork.info/downloads/download/8/cycle-route-map iTravel York].

* {{Znacznik|'''Get Cycling'''|53.945 |-1.077 |typ=rower|url=|kolor=00FF00|treść=}}'''[https://www.getcycling.org.uk/hire/ Get Cycling]''', 22 Hospital Fields Road, YO10 4DZ (1,6 km na południe od centrum miasta, pieszo nad rzeką lub autobusami 7, 18, 25, 26, 36, 42, 200, 415), ☏ +44 1904 636812 , admin@getcycling.org.uk. Pn.-Pt. 8:30-17:30, Sob. 8:30-17:00, nieczynne niedziele i święta. Wypożyczalnia rowerów oferująca szeroką gamę rowerów konwencjonalnych, elektrycznych, tandemowych i cargo. Wypożycza również rowery przystosowane do potrzeb osób niepełnosprawnych i dziecięce. Mapy i sugestie tras dostępne na życzenie. Rowery konwencjonalne/elektryczne/dziecięce: 4 godz. 20 GBP/35 GBP/10 GBP, 8 godz. 25 GBP/40 GBP/23 GBP, 24 godz. 30 GBP/45 GBP/26 GBP, 3 dni 65 GBP/75 GBP/£ 35, 7 dni 90 GBP/110 GBP/70 GBP. Inne taryfy dla rowerów typu tandem, cargo i dla osób niepełnosprawnych. Dla grup powyżej 10 osób 10% zniżki. Kaski, zamki i światła gratis.

=== Autobusem ===
[https://www.itravelyork.info/buses Linie autobusowe] łączą wszystkie interesujące miejsca w mieście. Pobierz [https://www.itravelyork.info/buses/bus-routes-and-journey-times/york-bus-route-map/ tutaj] plik PDF z mapą sieci miasta. Poszczególne trasy obsługują różni operatorzy, ale na szczęście nadal można kupić bilet, który działa na każdą firmę i linię w mieście w określonym terminie: '''[https://www.itravelyork.info/buses/fares-and-passes/allyork All York]''' jest dostępny w trzech wersjach, jednodniowej (4,90£), tygodniowej  (19£) i karnety miesięczne (66£) (maj 2023). Bilety jednodniowe nie są karnetami 24-godzinnymi, lecz ważne są do północy w dniu zakupu. Jeśli zostajesz na tydzień lub dłużej, rozważ zakup [https://www.itravelyork.info/buses/fares-and-passes/smartcard karty inteligentnej], na którą możesz załadować swój bilet do All York. Niektórzy operatorzy akceptują płatności zbliżeniowe kartami kredytowymi i debetowymi. Bilety te są ważne wyłącznie na przejazdy autobusami publicznymi, a nie na wycieczki krajoznawcze.

To powiedziawszy, większość tras autobusowych obsługuje prywatna firma [https://www.firstbus.co.uk/york/ First York]. Taryfy w jedną stronę dla dorosłych wynoszą 2£ (maj 2023), ale w przypadku dłuższych podróży wzrastają. Bilet możesz kupić za gotówkę lub bezdotykowo. Dla grup poszukujących zniżki, mamy korker: jeśli jesteś w grupie podzielnej przez pięć, możesz otrzymać [https://www.firstbus.co.uk/york/tickets/ticket-easy/great-value-group-tickets bilet], który daje pięciu osobom nieograniczone podróżowanie po Yorku przez cały dzień, ważny każdego dnia tygodnia po godzinie 9:00 od poniedziałku do piątku oraz o każdej porze w weekendy i święta. Bilet ten możesz kupić tylko za pośrednictwem [https://www.firstbus.co.uk/buy-tickets/ways-pay/first-bus-app aplikacji First Bus], ale każdy bilet pięcioosobowy kosztuje 9£ (maj 2023), więc jeśli podróżujesz wszędzie w grupie, jest to świetna wartość w porównaniu nawet z karnetem All York.

=== Taksówką ===
Jak wszędzie w Wielkiej Brytanii, wszystkie usługi taksówkarskie świadczone są przez prywatne firmy, ale opłaty są mierzone i ściśle regulowane przez władze lokalne. W tym przypadku stawki ustala Rada Miasta York, której szczegóły można pobrać ze [https://www.york.gov.uk/HackneyCarriageFares strony internetowej miasta]. W ciągu dnia (7:00–22:00) podstawowa opłata za przejazd wynosi 2,90 GBP, a w nocy (22:00–7:00) – 3,70 GBP. Do tego dolicza się 10 pensów za każde przebyte 80 metrów. Wyższe stawki obowiązują w okresie Bożego Narodzenia, Nowego Roku, świąt państwowych oraz za podróż do/z Knavesmire w dni wyścigów. Za zwierzęta domowe i dodatkowych pasażerów pobierane są niewielkie opłaty dodatkowe. (maj 2023)

Wszystkie cztery z poniższych firm mają aplikacje na iOS i Androida:

* '''[https://www.fleetways.co.uk/ Fleetways]''', ☏ +44 1904 365 365. (aktualizacja maj 2023 | edycja)
* '''[https://www.taxis-in-york.co.uk/ Getaway Cars]''', ☏ +44 1904 707 070. (aktualizacja maj 2023 | edycja)
* '''[https://www.streamlinetaxisyork.co.uk/ Streamline Taxis]''', ☏ +44 1904 656 565. (aktualizacja maj 2023 | edycja)
* '''[https://yorkcars-taxis.co.uk/ York Cars]''', ☏ +44 1904 765 765.

=== Samochodem ===
Najlepsza rada, jeśli chodzi o jazdę po Yorku, brzmi: ''nie jeździj''. Drogi zostały zaprojektowane dla wozów ciągniętych przez woły, a rada miejska aktywnie zniechęca do korzystania z samochodów, łącząc wysokie opłaty za parkowanie i środki uspokojenia ruchu. Jeśli przywozisz samochód do Yorku, najlepszym rozwiązaniem będzie pozostawienie go na parkingu w hotelu lub, jeśli jest to absolutnie konieczne, na parkingu w centrum miasta.

Jeśli używasz Yorku jako bazy wypadowej do zwiedzania okolic Yorkshire, wszystkie główne '''wypożyczalnie samochodów''' znajdziesz w mieście, głównie przy stacjach kolejowych.

== Warto zobaczyć ==
W Yorku jest wiele do zobaczenia, ale jeśli wyjedziesz bez odwiedzenia '''Minster''' i '''Centrum Wikingów Jorvik''' lub '''Narodowego Muzeum Kolejnictwa''', wizyta będzie niekompletna. Jeśli masz tylko jeden dzień, zaplanuj dwa z nich.

Oprócz tych trzech wyjątkowych atrakcji, radość Yorku polega na samodzielnym przemierzaniu starożytnych uliczek i napotykaniu zaskakujących budynków i pięknych widoków. Możesz znaleźć stare kościoły, sklepy o konstrukcji szachulcowej, ruiny opactwa lub pozostałości średniowiecznych umocnień.

=== Zabytki ===
[[Plik:Clifford's Tower, York - geograph.org.uk - 889063.jpg|thumb|300px|Wieża Clifforda]]
* {{zobacz
| name=[https://yorkminster.org/ York Minster] | alt= | url= | email=info@yorkminster.org
| adres=Deangate | lat=53.961944 | long=-1.081944 | wskazówki=
| telefon=+44 1904 557 200 | tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Wizyty: Pn-Sb 9:00-16:30, Niedz. 12:30-15:00; Muzeum: pn.-sob. 10:00-16:30, niedz. 13:00-15:15; Uwielbienie: 4 lub więcej nabożeństw dziennie w godzinach 7:30–18:00. Siedziba arcybiskupa Yorku i największa gotycka katedra w północnej Europie, York Minster dominuje nad panoramą miasta i sięga co najmniej VIII wieku. Wnętrze katedry ma piękne witraże i kilka ciekawych i osobliwych elementów – szukaj nowoczesnych posągów sygnalizujących w semaforze „Chrystus tu jest” oraz smoka zwisającego spod sufitu. '''Muzeum Undercroft''' pod katedrą prezentuje na interaktywnej wystawie znaleziska archeologiczne warte stulecia. Następnie wejdź po 275 schodach na szczyt '''Wieży Centralnej''' Minster, aby podziwiać panoramiczne widoki z najwyższego punktu Yorku (tylko w wieku 8+). Conocne nabożeństwo do Pieśni Wieczornej charakteryzuje się urzekającą akustyką i jest jedynym sposobem na dostanie się do katedry w niedzielne późne popołudnia. Po południowej stronie katedry na zewnątrz nie można przegapić {{Znacznik|posągu Konstantyna Wielkiego|53.961826|-1.081745|typ=zobacz|url=|kolor=808080|treść=}}'''Posąg Konstantyna Wielkiego''', który w 306 roku n.e. został ogłoszony cesarzem Rzymu w Yorku. Na drugim końcu placu znajduje się {{Znacznik|Rzymska kolumna|53.961634|-1.081813|typ=zobacz|url=|kolor=808080|treść=}}'''rzymska kolumna''', odkopana pod katedrą i wzniesiona ponownie w 1971 z okazji 1900. rocznicy założenia miasta. Gdy już to wszystko zobaczysz, zrelaksuj się w {{Znacznik|Dean's Park|53.963206|-1.082479|typ=natura}}'''Dean's Park''' – prostym obszarze porośniętym trawą i drzewami, z którego roztacza się widok na północną stronę katedry. Wiosną lub latem można dostrzec gniazda sokołów wędrownych. Osoba dorosła 11,50 £, senior 10,50 £, student z legitymacją £ 9, dziecko do 17 lat bezpłatnie. W cenie wstęp do Minster, muzeum i wycieczka z przewodnikiem; 5 funtów ekstra za wieżę. Nabożeństwa, park i plac za darmo. York Pass zaakceptowany.
}}
{{infobox|Średniowieczny pogrom w Yorku|'''Żydzi''' osiedlili się w Anglii po raz pierwszy w udokumentowanej historii po podboju Normanów. Będąc zwolnieni z katolickiego prawa zabraniającego pożyczania pieniędzy, naród żydowski był postrzegany jako siła napędowa wzrostu gospodarczego i dlatego przyznano mu specjalne immunitety w ramach Korony. Jako jedno z najważniejszych miast królestwa, w XII wieku York miał znaczną populację żydowską, ale trwające wojny religijne w Ziemi Świętej i niechęć zadłużonych mieszczan do wierzycieli podsyciły antysemityzm. 16 marca 1190 r. – w piątek Paschy – w takiej atmosferze wystarczyło, że przypadkowy pożar zrzucono na Żydów i utworzył się tłum linczujący.

Rodziny żydowskie w Yorku zostały zmuszone do ucieczki i odwoływania się do przyznanej im królewskiej ochrony, szukając schronienia w '''Wieża Clifforda'''. Jednak gdy już znaleźli się w środku, byli faktycznie oblężeni, a żołnierze, którzy mieli ich chronić, przebrali się i dołączyli do wrzeszczącego tłumu na zewnątrz. W pewnym momencie w wieży wybuchł pożar – nie wiadomo, czy spowodowali go mieszkańcy, czy też ich oprawcy. Społeczność mająca znaczną przewagę liczebną i stojąca w obliczu ultimatum dotyczącego przejścia na chrześcijaństwo lub poddania się rzezi, zdała sobie sprawę, że jedynym wyjściem jest samobójstwo; za radą rabina ojciec każdej rodziny zabił żonę i dzieci, a następnie odebrał sobie życie.

Spalona przez płomienie drewniana wieża spłonęła doszczętnie, a wśród jej popiołów ziemskie szczątki 150 osób.}}
* {{zobacz
| name=[https://www.english-heritage.org.uk/visit/places/cliffords-tower-york/ Wieża Clifforda] | alt= | url= | email=
| adres=Tower Street | lat=53.955833 | long=-1.08 | wskazówki=
| telefon=+44 1904 646 940 | tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Codziennie 10:00-18:00. W XI wieku Normanowie zbudowali tu zamek, aby powstrzymać Wikingów i podporządkować sobie miejscową ludność po podboju Anglii. Wikingowie, będąc Wikingami, szybko go zniszczyli, więc Normanowie zbudowali większy i lepszy – wieża, którą dzisiaj widzisz, była twierdzą zamku. Wieża była miejscem niesławnej masakry Żydów w Yorku w 1190. W 1684 jej wnętrze uległo zniszczeniu w wyniku eksplozji, ale pusta w środku wieża jest obecnie najstarszą pozostałością po zamku. Reszta popadała w ruinę, zanim została odbudowana na więzienie, a współcześnie mieszczące Muzeum Zamkowe. Dostęp odbywa się po bardzo stromych schodach na wzgórze; to trochę jak wspinanie się na piramidę. Po zamknięciu nadal można wejść do drzwi wejściowych i spojrzeć wstecz na plac – jest to szczególnie klimatyczne po zmroku. Dorosły 8,10 £, dziecko 5,40 £, ulgowy 7,30 £, członkowie English Heritage bezpłatnie
}}
* {{zobacz
| name=[https://www.fairfaxhouse.co.uk/ Fairfax House] | alt= | url= | email=nfo@fairfaxhouse.co.uk
| adres=Castlegate | lat=53.9568 | long=-1.08006 | wskazówki=
| telefon=+44 1904 655 543 | tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Sob.–Cz. 11:00–16:00, pt wejście tylko z przewodnikiem w godzinach 11:00, 14:00. Gruzińska kamienica zbudowana jako zimowy dom wicehrabiego Fairfaxa i jego córki, która została dziś pięknie odrestaurowana jako uroczy przykład arystokratycznego życia w Yorku. Jest udekorowany i umeblowany podobnie jak w latach 60. XVIII wieku, niemal wyłącznie przy użyciu przedmiotów z prywatnej kolekcji czekoladnika Noela Terry'ego (1889–1979). Szczególną atrakcją są misternie kute stiukowe sufity Giuseppe Cortese, które zdobią sześć okazałych pokoi Fairfaxów. „Gregory the Townhouse Mouse” zapewni dzieciom rozrywkę dzięki trasom eksploracyjnym wokół posiadłości. Wycieczki audio w ośmiu językach. Osoba dorosła 7,50 GBP, wycieczka z przewodnikiem 9 GBP. York Pass zaakceptowany.
}}
* {{zobacz
| name=[https://www.york.gov.uk/lord-mayor/guildhall Guildhall] | alt= | url= | email=civic@york.gov.uk
| adres=St. Helen’s Square | lat=53.9596 | long=-1.08563 | wskazówki=
| telefon=+44 1904 553 979 | tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Zbudowany w XV wieku jako sala posiedzeń cechów Yorku, ratusz jest obecnie także siedzibą rady miejskiej. Cech to stowarzyszenia rzemieślników i kupców określonej branży, coś na wzór czegoś pomiędzy stowarzyszeniem zawodowym, związkiem zawodowym i kartelem monopolistycznym. W średniowieczu cechy te odgrywały dominującą rolę w gospodarce każdego angielskiego miasta. Jednakże ratusz, który dzisiaj widzisz, jest wierną repliką, ponieważ oryginał został w większości zniszczony w wyniku bombardowań w 1942 roku. Zwróć uwagę na witraż przedstawiający historię Yorku.
}}
* {{zobacz
| name=[https://www.york.ac.uk/about/campus/landmarks/kings-manor/ King's Manor] | alt= | url= | email=
| adres=vExhibition Square | lat=53.9624 | long=-1.0865 | wskazówki=
| telefon=+44 1904 320 000 | tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Pn-pt 8:00-18:00. Obecnie jest to bardzo odpowiednia siedziba Wydziału Archeologii Uniwersytetu York, a w czasach dynastii Tudorów i Stuartów (XVI i XVII wiek) była to siedziba królewska. Ponieważ jest to działający budynek akademicki, być może będziesz musiał zadowolić się podziwianiem architektury znajdującej się na liście I stopnia z zewnątrz, chyba że możesz uchodzić za uczonego! Szanuj studentów i personel, bo inaczej zrujnujesz to dla przyszłych gości. Bezpłatny.
}}
[[Plik:York P1020256 - panoramio.jpg|thumb|300px|„Niech Bóg obdarzy nas szczęściem”]]
* {{zobacz
| name=[https://www.merchantshallyork.org/ Merchant Adventurers' Hall] | alt= | url= | email=enquiries@merchantshallyork.org
| adres=Fossgate | lat=53.9579 | long=-1.0788 | wskazówki=
| telefon=+44 1904 654 818 | tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Nie-pt 10:00-16:30, Sobota 10:00-13:30. Niezwykła drewniana sala cechowa, zbudowana przez kupców miejskich w latach 1357-1361. W wielkiej sali gromadzili się w celach biznesowych i towarzyskich, w podziemiach znajdował się przytułek dla biednych i chorych, a w kaplicy wygodnie odpuszczano wszystkie grzechy kupieckie. Dobra kawiarnia na miejscu. Dorosły 6,50 £, ulgowy 5,50 £, poniżej 17 lat bezpłatnie. York Pass zaakceptowany. Wstęp obejmuje wycieczkę audio w języku angielskim / przewodnik pisemny w innych językach.
}}
* {{zobacz
| name=[https://www.railwaymuseum.org.uk/ Narodowe Muzeum Kolejnictwa] | alt= | url= | email=info@railwaymuseum.org.uk
| adres=Leeman Road | lat=53.9598 | long=-1.09771 | wskazówki=Obok dworca kolejowego w Yorku. Autobus: 2, 10 lub pociągiem drogowym spod Minster
| telefon=+44 3330 161 010 | tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Codziennie od kwietnia do października w godzinach 10:00–18:00, od listopada do marca w godzinach 10:00–17:00. Największe muzeum kolejnictwa na świecie, ze wspaniałą kolekcją lokomotyw, taboru, sprzętu kolejowego, dokumentów i zapisów. Większość z nich to brytyjskie, ale są też wielkie parskające potwory z Chin i Stanów Zjednoczonych. Do najważniejszych atrakcji należy bogaty pociąg królewski królowej Wiktorii, słynne lokomotywy, takie jak rakieta i krzyżówka Stephensona, oraz Shinkansen pierwszej generacji – jedyny poza Japonią. Kiedy latem nie jeździ po szynach, Latający Szkot zimuje w NRM. Latem na podwórzu kursuje parowóz, a przez cały rok kursuje miniaturowa kolejka. A co najlepsze dla miłośników kolei: muzeum znajduje się w pobliżu stacji York i posiada taras widokowy z widokiem na główną linię East Coast!. Muzeum i wszystkie wystawy bezpłatne. Przejażdżki parowcem 4 funty, kolejką miniaturową 3 funty, dzieci do lat 2 bezpłatnie.
}}
* {{zobacz
| name=Snickelways | alt= | url= | email=
| adres= | lat=53.958 | long=-1.082 | wskazówki=
| telefon=| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Są to słynne średniowieczne (i późniejsze) alejki i wąskie uliczki biegnące przez centrum miasta, zazwyczaj wyłożone drewnianymi i ceglanymi domami i sklepami. W ciągu dnia wszystkie są wyłączone z ruchu kołowego i większość z nich jest zbyt wąska, aby mogły z nich korzystać pojazdy. Zobacz książkę Marka W. Jonesa ''A Walk Around the Snickelways of York'' (ISBN 1871125723) lub jej książeczkę w twardej oprawie ''The Complete Snickelways of York'' (ISBN 1871125049) z ich dziwacznymi, odręcznymi opisami i podążaj sugerowaną przez niego trasą, obejmując 50 Snickelways w obrębie murów miejskich. Sam Jones ukuł to określenie dla swoich książek w 1983 roku jako potrójne połączenie słów ''snicket'' i ''ginnel'' w dialekcie Yorkshire oraz ich standardowego angielskiego odpowiednika ''alleyway''.
}}
[[Plik:Treasurers House, York - panoramio.jpg|thumb|300px|Tulipany w ogrodach Treasurer's House]]
* {{zobacz
| name=[https://www.nationaltrust.org.uk/visit/yorkshire/treasurers-house-york Treasurer's House] | alt= | url= | email=treasurershouse@nationaltrust.org.uk
| adres=Minster Yard | lat=53.963 | long=-1.0808 | wskazówki=
| telefon=+44 1904 624 247 | tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Sob–wt 12:00–16:00 – potwierdzenie na stronie internetowej. Wpisana na listę zabytków kamienica i ogród z XII wieku, która przez wieki pełniła funkcję oficjalnej rezydencji skarbników York Minster. Frank Green, spadkobierca fortuny przemysłowca, kupił go w 1897 roku i przekształcił w wystawną podkładkę, aby obnosić się ze swoim ogromnym bogactwem i eklektycznymi gustami zdobniczymi oraz kolekcją dzieł sztuki, antyków i mebli. Dziś zarządza nim National Trust, a zwiedzający mogą odkryć zarówno oszałamiającą kolekcję Greena, jak i kontrastujące, uspokajające ogrody. Jak wszystkie dobre obiekty Trust, na miejscu znajduje się sklep i kawiarnia. Dorosły 9 GBP, dziecko 4,50 GBP. Członkowie NT bezpłatnie.
}}
* {{zobacz
| name=[https://yorkarmymuseum.co.uk/ York Army Museum] | alt= | url= | email=
| adres=3 Tower Street | lat=53.9561 | long=-1.0809 | wskazówki=
| telefon=+44 1904 461 010 | tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Wt-sobota 10:00-16:00. Kontakt poprzez [https://www.facebook.com/yorkarmymuseum Facebook] i [https://twitter.com/YorkArmyMuseum X]. Muzeum łączy zbiory jednego z najstarszych pułków kawalerii armii – Królewskiej Gwardii Smoków, pochodzącego z 1685 roku, z jednym z najnowszych pułków piechoty – Yorkshire Regiment, który powstał dopiero w 2006 roku. wielowiekowe relacje między Yorkshire a armią; zbiory obejmują medale, sztandary, mundury, broń palną, miecze i rzeczy osobiste żołnierzy, a także interaktywne eksponaty i wiele opowieści o indywidualnej odwadze i trudach ożywiania historii. Dorosły 5 GBP, dziecko w wieku 5-16 lat 2,50 GBP, do 5 lat bezpłatnie, ulgowy 4 GBP, obsługa 50% zniżki na obowiązujący bilet. York Pass zaakceptowany.
}}
* {{zobacz
| name=[https://www.mansionhouseyork.com/ York Mansion House] | alt= | url= | email=mansionhouse@york.gov.uk
| adres=St Helen's Square | lat=53.9599 | long=-1.08486 | wskazówki=
| telefon=+44 1904 461 010 | tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Śr-Nie, święta 10:30-17:00. W wielkiej oficjalnej rezydencji burmistrza Yorku, pochodzącej z 1732 roku, znajduje się niezrównana kolekcja złota i srebra obywatelskiego, a także obszerne meble, ceramika, wyroby szklane i dzieła sztuki. Gastronomów zainteresują codzienne pokazy gotowania w autentycznie odrestaurowanej kuchni z XVIII wieku. Dorosły 6,50 £, ulgowy 5 £, dziecko 3,50 £. York Pass zaakceptowany.
}}
=== York Archaeological Trust ===
[https://yorkarchaeology.co.uk/ York Archaeological Trust] prowadzi cztery atrakcje, które można zwiedzać w ramach różnych biletów indywidualnych lub łączonych. Najbardziej przydatnym z nich jest '''[https://www.jorvikvikingcentre.co.uk/visit/save/ Potrójny bilet]''', ważny przez 12 miesięcy, umożliwiający wstęp do trzech atrakcji Trustu: Jorvik, Barley Hall i DIG. Opłata ta wynosi 18 GBP za osobę dorosłą, 14,50 GBP za bilet ulgowy i 12,50 GBP za dziecko.
* {{zobacz
| name=[https://www.jorvikvikingcentre.co.uk/ Centrum Wikingów Jorvik] | alt= | url= | email=jorvik@yorkat.co.uk
| adres=19 Coppergate | lat=53.9578 | long=-1.08056 | wskazówki=w Centrum Handlowym Coppergate
| telefon=+44 1904 615 505 | tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Codziennie kwiecień-październik 10:00-18:00, listopad-marzec 10:00-16:00, dłuższe godziny w czasie wakacji szkolnych. Rekonstrukcja Yorku tak, jak mógł wyglądać ponad 1000 lat temu. Wizyta ma formę przejażdżki na siedząco, podczas której możesz poznać widoki, dźwięki, zapachy, różnorodne języki i twarze codziennego życia w X wieku, przy pomocy animatroniki, dioram i technologii ekranów dotykowych. Choć trochę przypomina wikingską wersję „It's a Small World”, wszystko, co widzisz, zostało szczegółowo zbadane, a samo centrum zbudowane jest na pozostałościach archeologicznych prawdziwego Jórvíku. Komentarz audio dostępny w 15 językach. Po przejażdżce czeka na Ciebie zbiór artefaktów, w tym replik. Więcej informacji można znaleźć w Muzeum Yorkshire. Dorosły 12,50 £, dziecko 5-16 lat 8,50 £, ulgowy 10,50 £. Szybkie wejście za pomocą Pastport. York Pass zaakceptowany.
}}
* {{zobacz
| name=[https://www.barleyhall.co.uk/ Barley Hall] | alt= | url= | email=barleyhall@yorkat.co.uk
| adres=2 Coffee Yard, off Stonegate | lat=53.9609 | long=-1.08272 | wskazówki=
| telefon=+44 1904 615 505 | tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Codziennie 10:00-15:00/16:00. Rekonstrukcja średniowiecznej kamienicy. Zbudowany w XIV wieku przez mnichów z Nostell Priory w Wakefield, ale na przestrzeni wieków był seryjnie rozbijany, zmieniany i zaniedbywany. W 1970 roku był to magazyn hydraulika, bliski rozbiórki. Obecnie odbudowano go do stanu z XV wieku, odrzucając późniejsze uzupełnienia. Jej krytycy twierdzą, że przypominało to raczej modernizację i upiększanie historii, ale trudno sobie wyobrazić, jak można było uczynić coś bardziej „autentycznego” i można to trafnie opisać jako duży element archeologii eksperymentalnej przeprowadzony przez ekspertów . Dorosły 6,50 £, dziecko 5-16 lat 3,50 £, ulgowy 5 £. Bilet łączony z Jorvikiem: dorosły 15 GBP, dziecko 10 GBP, ulgowy 12 GBP. York Pass zaakceptowany.
}}
[[Plik:Micklegate Bar, York 2.JPG|thumb|300px|Micklegate Bar]]
* {{zobacz
| name=[https://www.yorkcitywalls.com/ Micklegate Bar] | alt= | url= | email=
| adres=Micklegate | lat=53.955836 | long=-1.090876 | wskazówki=
| telefon=+44 1904 615 505 | tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Codziennie od kwietnia do października w godzinach 10:00–16:00, od listopada do marca w godzinach 10:00–15:00, w zależności od pogody. Micklegate Bar wzmiankowano po raz pierwszy w XII wieku, ale wykorzystano w nim kamień z wcześniejszej rzymskiej bramy. Od dawna stanowi on oficjalne wejście do Yorku dla członków rodziny królewskiej i gościł królową Elżbietę II podczas jej obchodów Diamentowego Jubileuszu w 2012 r. Od 2022 w bramie odbywa się wystawa poświęcona dwóm tysiącleciom Yorku jako miasta otoczonego murami. Dorosły 5 GBP, dziecko 5-16 lat 3 GBP, ulgowy 3,50 GBP.
}}
Czwarta atrakcja, '''DIG''', jest wymieniona w sekcji ''Aktywny wypoczynek'' poniżej.
=== York Museums Trust ===
York Museums Trust prowadzi kilka muzeów i galerii obywatelskich.
* {{zobacz
| name=[https://www.yorkartgallery.org.uk/ Galeria Sztuki w Yorku] | alt= | url= | email=enquiries@ymt.org.uk
| adres=Exhibition Square | lat=53.963056 | long=-1.086389 | wskazówki=
| telefon=+44 1904 687 687 | tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Codziennie 10:00-17:00. Publiczna galeria sztuki z kolekcją obrazów, grafik, akwareli, rysunków i ceramiki od XIV wieku do czasów współczesnych. W Galerii Burton prezentowane są dzieła włoskich i flamandzkich dawnych mistrzów oraz dzieła sztuki współczesnej z początku XX wieku, a na honorowym miejscu znajduje się XVIII-wieczny zegar automatyczny z Herkulesem, wodospadami i tańczącymi postaciami. Zwróć uwagę na obrazy mieszkańców Yorku, Williama Etty'ego i Alberta Moore'a. Przez cały rok regularnie odbywają się wystawy czasowe. Dorosły 7,27 £, student 5,60 £, dziecko bezpłatnie.
}}
[[Plik:Coppergate Helmet YORCM CA665-1.jpg|thumb|250px|Hełm Coppergate z VIII wieku w Muzeum Yorkshire]]
* {{zobacz
| name=[https://www.yorkcastlemuseum.org.uk/ Muzeum Zamkowe w Yorku] | alt= | url= | email=enquiries@ymt.org.uk
| adres=Tower Street | lat=53.9556 | long=-1.07827 | wskazówki=obok Wieży Clifforda
| telefon=+44 1904 687 687 | tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Codziennie 9:30-17:00. Znakomite muzeum życia codziennego z eksponatami atrakcyjnymi dla wszystkich grup wiekowych. Najważniejsze to Kirkgate, odtworzona wiktoriańska ulica i Half Moon Court, edwardiańska ulica, wystawy Yorku przemysłu cukierniczego, a także kostiumy i zabawki na przestrzeni wieków. Na terenie znajduje się dawne więzienie, w którym można zobaczyć cele i wyobrazić sobie, jak to było w 1739 r., kiedy niesławny rozbójnik Dick Turpin oczekiwał na egzekucję przez powieszenie. Przez cały rok odbywa się tu wiele specjalnych wystaw i wydarzeń. Dorosły 10,90 £, student 8,40 £, dziecko bezpłatnie.
}}
* {{zobacz
| name=[https://www.yorkshiremuseum.org.uk/ Muzeum Yorkshire] | alt= | url= | email=enquiries@ymt.org.uk
| adres=Museum Gardens, Museum Street | lat=53.9618 | long=-1.08744 | wskazówki=
| telefon=+44 1904 687 687 | tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Codziennie 10:00-17:00. Ciekawe i całkiem dobre dla ciekawskich dzieci. Zawiera stałe ekspozycje bogactw rzymskich i średniowiecznych, w tym skarb Wikingów z Vale of York. Istnieją również sekcje historii naturalnej poświęcone astronomii, biologii i geologii. Długoterminowa wystawa eksplorująca Jurassic World w Yorkshire wykorzystuje technologię VR i aktualne badania, aby zaangażować Cię w prehistoryczną przeszłość hrabstwa. Dorosły 7,27 £, student 5,60 £, dziecko bezpłatnie.
}}
** {{Znacznik|York Museum Gardens|53.9614|-1.08806|typ=natura}}'''[https://www.yorkmuseumgardens.org.uk/ York Museum Gardens]''' (''poza Muzeum Yorkshire''), ☏ +44 1904 687 687, enquiries@ymt.org.uk. Codziennie 10:30-18:00. Bezpłatne wycieczki w każdą niedzielę o 13:00. Ta bogata kolekcja botaniczna jest doskonałym miejscem na piknik. Przemierzaj różne granice (przyjazne motylom, orientalne, preriowe), nie omijając ogrodu paproci i skalniaków. Wiosną królują żonkile i dzwonki. Ogrody są jednak przeznaczone nie tylko dla miłośników przyrody, ponieważ można w nich znaleźć także wiele znaczących obiektów archeologicznych: rzymskie fortyfikacje z III wieku, znane jako {{Znacznik|Multangular Tower|53.961|-1.087|typ=zobacz|url=|kolor=808080|treść=}}'''[https://www.yorkmuseumgardens.org.uk/about/the-multangular-tower/ Multangular Tower]''', które weszły do akcji dopiero 14 wieków później podczas angielskiej wojny domowej; pozostałości {{Znacznik|Szpital św. Leonarda|53.961|-1.086|typ=zobacz|url=|kolor=808080|treść=}}'''[https://www.yorkmuseumgardens.org.uk/about/st-leonards-hospital/ szpitala św. Leonarda]''', w którym zapewniono opiekę fizyczną i duchową biednym i chorym średniowiecznego Yorku; ruiny {{Znacznik|Opactwo Św. Marii|53.962|-1.088|typ=zobacz|url=|kolor=808080|treść=}}'''[https://www.yorkmuseumgardens.org.uk/about/st-marys-abbey/ opactwa benedyktyńskie Św. Marii]''', które pochodzą z 1088 roku i niegdyś rywalizowały z ministrem pod względem wielkości. W ogrodach znajduje się również małe {{Znacznik|Obserwatorium York|53.961|-1.088|typ=zobacz|url=|kolor=808080|treść=}}'''[https://www.yorkmuseumgardens.org.uk/about/york-observatory/ Obserwatorium York]''', które zostało zbudowane w latach 1832/33 i nadal działa. Jest otwarte przez większość dni w godzinach 11:30–14:30, a także w niektóre zimowe wieczory podczas publicznych wydarzeń astronomicznych. Bezpłatny. Dostęp dla wózków inwalidzkich.
* {{zobacz
| name=[https://www.yorkstmarys.org.uk/ Kościół Mariacki] | alt= | url= | email=enquiries@ymt.org.uk
| adres=Castlegate | lat=53.9572 | long=-1.0804 | wskazówki=nie mylić z Opactwem św. Marii
| telefon=+44 1904 687 687 | tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Od poniedziałku do piątku w godzinach 10:00–17:00, w soboty w godzinach 10:00–18:00, zamknięte w W. Kościół saksoński, choć większość obecnych budynków pochodzi z XIII wieku. Jego 47-metrowa wieża jest najwyższa w Yorku i ma kilka pięknych witraży. Kościół Mariacki, zdekonsekrowany w latach pięćdziesiątych XX wieku, odrodził się jako miejsce sztuki współczesnej w 2004 roku i obecnie przez cały rok odbywają się w nim wystawy. Co najmniej do 31 sierpnia 2021 r. kościół jest w całości poświęcony ważnej wystawie: brytyjskiej premierze '''''[https://www.vangoghexpo.co.uk/york/ Van Gogh: The Immersive Experience]''''', która zawitała do Yorku po udanych wystawach w [[Amsterdam]]ie i kilku innych miastach europejskich. „Doświadczenie” to multisensoryczna, cyfrowa prezentacja 360 stopni, obejmująca setki dzieł holenderskiego postimpresjonisty, pozwalająca spojrzeć oczami samego wielkiego człowieka i uzyskać wgląd w jego wyjątkowy umysł. Dostęp do budynku normalnie bezpłatny. Van Gogh: dorosły 13 funtów, ulgowy 11 funtów, dziecko 9 funtów. York Pass zaakceptowany.
}}
=== Kościoły ===
Oprócz Minster w Yorku znajduje się wiele kościołów parafialnych o znaczeniu architektonicznym lub historycznym:
* {{zobacz
| name=[https://the-shrine-and-parish-church-of-all-saints-north-street.business.site/ All Saints, North Street] | alt= | url= | email=
| adres=North Street | lat=53.9584 | long=-1.08627 | wskazówki=
| telefon=+44 1904 728 122, +44 1904 867 113 | tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Pn-sobota 10:00-17:00, niedziela 10:15-18:30. Kolorowe anioły uśmiechają się do ciebie bezczelnie z sufitu w XII-wiecznym kościele, który znajduje się na liście I stopnia ze względu na najwspanialszą w mieście kolekcję średniowiecznych witraży. Najsłynniejsze okno, pochodzące z około 1410 roku, przedstawia ukłucie sumienia – popularny średnioangielski poemat. Bezpłatny.
}}
[[Plik:Stained glass detail, All Saints' church, Pavement, York (16487632997).jpg|thumb|300px|Św. Paweł, św. Piotr i św. Andrzej w oknie na witrażu w All Saints Pavement]]
* {{zobacz
| name=[https://www.facebook.com/ASPYork/ All Saints Pavement] | alt= | url= | email=
| adres=32-37 Coppergate | lat=53.9581 | long=-1.08069 | wskazówki=
| telefon= | tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Codziennie 9:00-19:00. Najlepiej oglądać go z zewnątrz, skąd można podziwiać jego niezwykłą ośmiokątną wieżę. Wszystkich Świętych jest także kościołem obywatelskim różnych cechów miejskich i kościołem garnizonowym Królewskiej Gwardii Smoków. Bezpłatny.
}}
* {{zobacz
| name=[https://www.visitchurches.org.uk/visit/church-listing/holy-trinity-york.html Holy Trinity, Goodramgate] | alt= | url= | email=
| adres=70 Goodramgate | lat=53.961 | long=-1.08039 | wskazówki=Wejdź przez skromne, zamknięte przejście naprzeciwko Tesco Express. Dostęp dla wózków inwalidzkich przez Petergate obok Poundland
| telefon=+44 1904 613 451 | tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Śr-sobota 11:00-15:00. Spokojny i klimatyczny kościół z XII wieku, wpisany na listę I, którego nie znajdziesz, jeśli go nie szukasz. Drewniane ławki skrzynkowe i kamienny ołtarz są niegdyś rzadkimi rzadkościami z wczesnego okresu historii kościoła. Bezpłatny.
}}
* {{zobacz
| name=[https://www.holytrinityyork.org/ Holy Trinity, Micklegate] | alt= | url= | email=info@holytrinityyork.org
| adres=Micklegate | lat=53.9566 | long=-1.08881 | wskazówki=
| telefon=+44 1904 593 608 | tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Pn.-Pt. 9:00-17:00, sob. niedz. 9:00-16:00. Założony przed 1066 rokiem, jest to jedyny budynek klasztorny sprzed reformacji w Yorku, który jest obecnie używany. Drewniane belki podtrzymujące dach zapierają dech w piersiach, a wewnątrz znajduje się niewielka interaktywna wystawa poświęcona średniowiecznym mnichom i ich klasztorowi, wykorzystująca ekrany dotykowe i obrazy 3D. Bezpłatny.
}}
* {{zobacz
| name=[https://www.facebook.com/yorkcitycentregroup/ St Helen Stonegate] | alt= | url= | email=
| adres=5 St Helen's Square | lat=53.9603 | long=-1.08391 | wskazówki=
| telefon=+44 1904 636 512 | tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Codziennie świt-zmierzch. Budynek ten, w dużej mierze pochodzący z XV wieku, ale zbudowany w miejscu ważnym w czasach rzymskich i prawdopodobnie założony już w VIII wieku, stanowi obecnie ciche schronienie przed zgiełkiem miasta. Jest także klimatyczną i kameralną salą koncertową. Bezpłatny.
}}
* {{zobacz
| name=St Martin-le-Grand | alt= | url= | email=
| adres=13 Coney Street | lat=53.9593 | long=-1.08459 | wskazówki=
| telefon=+44 1904 636 512 | tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Codziennie 9:00-17:00. Większa część kościoła, nazwana na cześć Marcina z Tours, pochodzi z XV wieku, a Wielkie Zachodnie Okno przedstawia 13 momentów z życia świętego. Budynek doznał poważnych zniszczeń w wyniku pożaru podczas nalotu w 1942 r., ale na szczęście wiele odrestaurowano, w tym kilka dziarskich, uśmiechniętych gargulców i bardzo atrakcyjny zegar z XVII wieku zdobiący fasadę. Bezpłatny.
}}
* {{zobacz
| name=[https://www.stolaveschurch.org.uk/ St Olave] | alt= | url= | email=
| adres=8 Marygate Lane | lat=53.962 | long=-1.089 | wskazówki=
| telefon=+44 1904 636 512 | tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Codziennie świt-zmierzch. Uważany za najstarszy kościół poświęcony Olafowi, patronowi Norwegii, znajdował się niegdyś w cieniu opactwa Mariackiego i nadal znajduje się na terenie opactwa. Podczas angielskiej wojny domowej stanowił część obrony Yorku podczas oblężenia miasta przez parlamentarzystów. Dziś cmentarz kościelny jest zieloną oazą, a kościół św. Olafa utrzymuje swoje powiązania ze Skandynawią. Bezpłatny.
}}
* {{zobacz
| name=[https://barconvent.co.uk/ The Bar Convent] | alt= | url= | email=reception@bar-convent.org.uk
| adres=17 Blossom Street | lat=53.9549 | long=-1.0918 | wskazówki=
| telefon=+44 1904 643 248 | tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Pn-Sob 10:00-17:00. Założony w XVII wieku, kiedy katolicy byli w Anglii powszechnie prześladowani, klasztor nadal jest domem dla wspólnoty sióstr, członkiń Zgromadzenia Jezusowego. W małym interaktywnym muzeum możesz odkryć niezwykłą historię odważnych sióstr, od ich podziemnego pochodzenia ukrytego przed władzami, aż po przetrwanie pod bombami Luftwaffe. Na miejscu znajduje się także kawiarnia i „tajemniczy” ogród, a także [https://barconvent.co.uk/guesthouse/ zakwaterowanie w stylu B&amp;B]. Dorosły 5 GBP, dziecko 2 GBP, ulgowy 4 GBP. York Pass zaakceptowany.
}}
=== Dalej ===
[[Plik:Holgate Windmill (8579).jpg|thumb|300px|Wiatrak Holgate]]
* {{zobacz
| name=[https://barconvent.co.uk/ Beningbrough Hall] | alt= | url= | email=beningbrough@nationaltrust.org.uk
| adres=Beningbrough | lat=54.0207 | long=-1.2106 | wskazówki=13 km na północ od centrum miasta, przy autostradzie A19 – kieruj się brązowymi znakami. Darmowy parking. Brak dogodnego dostępu komunikacją miejską
| telefon=+44 1904 472 027 | tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Hol i galerie są zamknięte do lata 2023. Tylko ogród: codziennie w godzinach 10:00-17:00. XVIII-wieczna rezydencja w stylu włoskiego baroku, obecnie zarządzana przez National Trust. Jest to dzieło Johna Bourchiera z czerwonej cegły, którego inspiracją była Wielka Podróż po Europie, którą odbył jako 20-latek. Wewnątrz wszystko jest pokryte złoconym i ozdobnym białym tynkiem, ze stale zmieniającą się rotacją ponad 100 portretów z epoki wypożyczonych na stałe z National Portrait Gallery w Londynie, podczas gdy na zewnątrz ogrody są bogate, rozległe i różnorodne. Oferowane atrakcje również są eklektyczne: Beningbrough nie jest stateczną rezydencją, w ogrodach mile widziane są psy, a dzieciom zapewniona jest bogata oferta zajęć przez cały rok, wypożyczalnia rowerów i kilka tematycznych tras spacerowych z intrygującymi tytułami, takimi jak „Dziesięć najlepszych drzew”. zainteresowań'. Całość uzupełnia restauracja, sklep i pełen przygód plac zabaw. Dorosły 13,50 £, dziecko 6,60 £ (11/5,50 £ w zimie). York Pass zaakceptowany. Członkowie NT bezpłatnie.
}}
* {{zobacz
| name=[https://www.english-heritage.org.uk/visit/places/york-cold-war-bunker/ Bunkier z Zimnej Wojny] | alt= | url= | email=
| adres=Monument Close | lat=53.9568 | long=-1.1167 | wskazówki=przy B1224 Acomb Road, 1,6 km na zachód od centrum miasta. Zaparkuj na Acomb Road lub w Carlton Tavern; Autobus: 1
| telefon=+44 1904 797 935 | tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Kwiecień-październik: piątek-niedziela 10:00-17:00, listopad-marzec sobota 10:00-17:00. Od lat sześćdziesiątych do dziewięćdziesiątych XX wieku za przeciwwybuchowymi drzwiami siedzieli ochotnicy Królewskiego Korpusu Obserwatorów, czekając, aby rejestrować wybuchy bomb nuklearnych w regionie i monitorować opad radioaktywny. Na szczęście w biurze spędzili kilka dekad spokojnie. Jest to obecnie najnowocześniejszy i jeden z najstraszniejszych obiektów English Heritage. Zwiedzanie wyłącznie z przewodnikiem, które trwa godzinę i obejmuje film oraz dokładną dekontaminację radiacyjną. Dorosły 10 funtów, ulgowy 9 funtów, dziecko 6 funtów. York Pass zaakceptowany. Członek EH jest bezpłatny.
}}
* {{zobacz
| name=[https://www.nationaltrust.org.uk/visit/yorkshire/goddards Goddards House] | alt= | url= | email=goddards@nationaltrust.org.uk
| adres=27 Tadcaster Road | lat=53.9403 | long=-1.10405 | wskazówki=1¾ mili (2,7 km) na południowy zachód od centrum. Autobusy: 4, 12, 13, 840, 843, ZAP
| telefon=+44 1904 771 930 | tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Kwiecień-październik: wtorek-niedziela 10:30-17:00, od połowy listopada do połowy grudnia: czwartek-niedziela 10:30-16:00. Dom rodzinny Noela Goddarda Terry’ego, właściciela firmy produkującej czekoladę Terry’s. Zbudowany w 1927 roku w stylu Arts &amp; Crafts, ale w większości umeblowany w stylu gruzińskim, części domu są otwarte dla publiczności, aby dać wgląd w to, jak wyglądałoby życie rodzinne Terrysów, ale część budynku jest regionalnym biurem Zaufanie Narodowe. Z drugiej strony typowo angielskie ogrody można zwiedzać w całości i polować na ptaki, pszczoły i motyle jak prawdziwy dżentelmen z lat dwudziestych. Osoba dorosła 5 GBP, dziecko 2,50 GBP, członek NT bezpłatnie.
}}
* {{zobacz
| name=[https://www.holgatewindmill.org/ Wiatrak Holgate] | alt= | url= | email=contact@holgatewindmill.org
| adres=Windmill Rise | lat=53.9561 | long=-1.1113 | wskazówki=1¾ mili (2,7 km) na południowy zachód od centrum. Autobusy: 4, 12, 13, 840, 843, ZAP
| telefon= | tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Młyn jest otwarty dla wycieczek w nieregularne weekendy w godzinach 11:00-16:00, latem bardzo często, zimą rzadko. Sklep Mill w każdą sobotę od 10:00 do południa. Pełny kalendarz tutaj. Jednym z bardziej niezwykłych zabytków Yorku jest XVIII-wieczny wiatrak, wyjątkowy w Wielkiej Brytanii ze względu na pięć żagli, który jest dość rzucający się w oczy pośrodku – dosłownie – bardzo zwyczajnej ulicy mieszkalnej. Po wyjściu z użytku w latach trzydziestych XX wieku młyn został pieczołowicie przywrócony do stanu używalności przez wolontariuszy w latach 2001–2012. W dni otwarte można zobaczyć poruszające się żagle, a następnie wejść do młyna i dowiedzieć się, w jaki sposób wykorzystuje się siłę wiatru do obracania kamień młyński i zmielić pszenicę i orkisz na mąkę. Ci sami wolontariusze są do Twojej dyspozycji, aby odpowiedzieć na Twoje pytania i sprzedać Ci część świeżo zmielonej mąki!. Osoba dorosła 3 GBP, dziecko (5-18 lat) 1 GBP.
}}
[[Plik:Murton Park - geograph.org.uk - 1356435.jpg|thumb|300px|Centrum Danelaw sprawi, że będziesz wdzięczny za centralne ogrzewanie]]
* {{zobacz
| name=[https://murtonpark.co.uk/ Murton Park] | alt= | url= | email= enquiries@murtonpark.co.uk
| adres=Murton Lane, Murton | lat=53.961 | long=-1.00875 | wskazówki=6,4 km na wschód od centrum, tuż za obwodnicą (Grimston Bar). Autobus: 747 ze stacji York do wioski Murton – usługi ograniczone, zobacz rozkład jazdy [https://www.eastyorkshirebuses.co.uk/ tutaj]
| telefon=+44 1904 489 966 | tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Muzeum rolnictwa: Wielkanoc-październik codziennie 10:30-16:30. Historia życia: wakacje szkolne codziennie, w tych samych godzinach. DVLR: Nie, święta, te same godziny. Trzy atrakcje w jednym:&lt;br/&gt;'''Muzeum Rolnictwa w Yorkshire''' zabiera zwiedzających przez typowy rok w gospodarstwie i przedstawia rozwój branży od XIX wieku do lat 60. XX wieku, a także można spotkać sprzęt rolniczy i urocze zwierzęta. Zobacz rekonstrukcje mleczarni, kuźni kowalskiej i gabinetu weterynaryjnego wyposażonego w sprzęt ze słynnej kliniki Jamesa Herriota w Thirsk. Szczególny nacisk położony jest na wystawę wewnętrzną poświęconą Kobiecej Armii Krajowej, która pomogła zapewnić Wielkiej Brytanii wyżywienie podczas dwóch wojen światowych i utorowała drogę powojennej równości płci. Następnie wybierz się na spacer ścieżką dydaktyczną, aby odkryć bogatą różnorodność dzikiej przyrody zamieszkującej pola uprawne.&lt;br/&gt;'''Centrum Danelaw''' sprawi, że będziesz wdzięczny za centralne ogrzewanie&lt;br/&gt;'''Danelaw Center for Living History''' prezentuje szereg odtworzonych wiejskich domów z przeszłości Yorkshire, od epoki żelaza, wiosek saksońskich/wikingów i fortu rzymskiego, po zagrodę Tudorów i farmę z czasów wojny. Ponieważ w czasie semestru centrum służy jako plenerowa sala lekcyjna, dostęp do niego dla ogółu społeczeństwa jest ograniczony do weekendów i wakacji szkolnych, a jeśli chcesz w pełni wykorzystać aspekty „żywej historii” (rekonstruktorzy, historie z długich wcześniej, zajęcia praktyczne, szkolenie z broni itp.), będziesz potrzebować ze sobą dzieci. Różnorodność ciekawych zajęć sprawi, że zapragniesz znów być dzieckiem. Aby dowiedzieć się dokładnie, jakie zajęcia odbywają się w jakie dni, zobacz stronę wydarzeń w [https://murtonpark.co.uk/whats-on/ witrynie].&lt;br/&gt;'''Lekka kolej Derwent Valley''' to półmilowa pozostałość linii, która niegdyś łączyła York z Selby. Obecnie można cieszyć się nieograniczonymi – chociaż krótkimi – przejażdżkami dieslem z uroczej małej stacji w Murton Park. A jeśli nadal denerwuje Cię to, że nie możesz dołączyć do swoich małych Wikingów w obronie ich wioski przed atakiem, możesz pocieszyć się, ucząc się zawodu maszynisty, korzystając z praktycznej lekcji od jednego z ekspertów DVLR. Gdy już opanujesz podstawy, możesz przejechać swoją lokomotywę całą długość toru i z powrotem – niestety, dzieci, musicie mieć ukończone 18 lat. Dorosły 11 GBP, dziecko/ulga 9 GBP, obejmuje wszystkie zajęcia związane z historią życia (jeśli są dostępne) i nieograniczony dostęp przez jeden rok. Doświadczenie w prowadzeniu lokomotywy (tylko dla dorosłych): 10 GBP.
}}
* {{zobacz
| name=[https://yorkshireairmuseum.org/ Muzeum Lotnictwa Yorkshire] | alt= | url= | email=museum@yorkshireairmuseum.org
| adres=Halifax Way, Elvington | lat=53.9248 | long=-0.96531 | wskazówki=7½ mili (12 km) na południowy wschód od centrum miasta, na B1228. Autobus: 36, X36 (M-Sa), 18a (Nie - ograniczona oferta). Przeczytaj godziny i szczegóły [https://yorkshireairmuseum.org/plan-your-visit/ tutaj]
| telefon=+44 1904 608 595 | tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Pn-Nie 10:00-16:00 (latem do 17:00). Dawny teren RAF Elvington (stacja dowodzenia bombowcami z II wojny światowej i baza Sił Powietrznych Wolnej Francji) został przekształcony w duży skansen. Oprócz ponad 60 historycznych samolotów i pojazdów, wiele oryginalnych elementów bazy RAF-u – takich jak wieża kontroli ruchu lotniczego, hangary i mesa oficerska – pozostaje świadectwem poświęcenia lotników i kobiet we wszystkich konfliktach. Jest także gospodarzem jedynego w Europie pomnika Sojuszniczych Sił Powietrznych. Mile widziane psy na smyczy. Na miejscu stołówka w stylu NAAFI. Dostępne broszury informacyjne w pięciu językach europejskich. Dorosły 12 GBP, dziecko 5-15 lat 5 GBP, do lat 5 bezpłatnie, ulgowy 9 GBP. York Pass zaakceptowany.
}}

== Aktywny wypoczynek ==
=== Atrakcje ===
* {{Znacznik|GR8escape|53.9597|-1.0797|typ=atrakcja}}'''[https://www.gr8escapeyork.co.uk/ GR8escape]''' (''pokoje ucieczki''), 4a Colliergate, YO1 8BP, ☏ +44 7897 122 834. Codziennie, wcześniej zarezerwowany przedział czasowy. Brak gwarancji wejścia w przypadku pojawienia się bez rezerwacji. E-mail poprzez formularz kontaktowy online. Twoja drużyna zostaje umieszczona w jednym z trzech pokoi tematycznych (Atlantis, NYPD, Ministry of Wizards), a Ty masz 60 minut na rozwiązanie serii zagadek i kodów umożliwiających ucieczkę. Zespoły od 2 do 6 graczy w wieku od 8 lat z towarzyszącą osobą dorosłą. Pn-Pt 48-78 GBP, Sobota 54-88 GBP. Ceny podane są za drużynę i różnią się w zależności od liczby graczy. 
* {{Znacznik|Wyścigi konne|53.9612|-1.0852|typ=atrakcja}}'''[https://www.yorkracecourse.co.uk/ Wyścigi konne]''' (''The Knavesmire''), Knavesmire Road, YO23 1EX (''1,6 km na południe od centrum miasta. Autobus: autobus 197 kursuje między stacją kolejową a torem w dni wyścigów''), ☏ +44 1904 620 911, zapytania@ yorkracecourse.co.uk. Regularne wyścigi płaskie w okresie od kwietnia do października, choć najważniejszym wydarzeniem są wyścigi Ebor Races pod koniec sierpnia. York był miejscem wyścigów konnych już od czasów rzymskich, a obecne miejsce, używane od początku XVIII wieku, jest jednym z największych torów wyścigów konnych w Anglii. Uczestnicy wyścigów przybywający na stoisko hrabstwa muszą przestrzegać formalnego ubioru. Poza tym eleganckie ubieranie się nie jest wymagane, ale zwiększa poczucie okazji. 5-300 funtów, w zależności od rasy i pożądanych miejsc.
[[Plik:York Racecourse - Stands.jpg|thumb|300px|Zapełnione stoiska w Knavesmire]]
* {{Znacznik|Jorvik DIG|53.959573|-1.078023|typ=atrakcja}}'''[https://digyork.co.uk/ Jorvik DIG]''', Kościół św. Zbawiciela, St Saviourgate, YO1 8NN, ☏ +44 1904 615 505, dig@yorkat.co.uk. Codziennie godziny otwarcia są różne, ostatnie wejście na godzinę przed zamknięciem. Praktyczne doświadczenie dla dzieci, które są instruowane, a następnie wypuszczają się na fałszywe wykopaliska archeologiczne, aby odkryć, co się da. „Syntetyczna gleba” oznacza, że rodzice cierpiący na zarazki mogą się zrelaksować i zastanawiać, dlaczego pobrano od nich opłatę za wstęp za siedzenie i oglądanie. Po zakończeniu wykopalisk dzieci mogą zająć się prawdziwymi znaleziskami odkrytymi podczas wykopalisk prowadzonych przez fundację York Archaeological Trust. Dorosły 7 GBP, dziecko/ulgowy 6,50 GBP. Bilet łączony z Centrum Jorvik: dorosły 15,50 GBP, ulgowy 13 GBP, dziecko 12 GBP. York Pass zaakceptowany. Zalecana rezerwacja. 
* {{Znacznik|Rowntree Park|53.9472|-1.0825|typ=natura}}'''[https://www.york.gov.uk/directory-record/640/rowntree-park Rowntree Park]''', Terry Avenue, YO23 1JQ (''Spacer: podążaj New Walk wzdłuż Ouse przez około 1,6 km od miasta, następnie przejdź przez Millennium Bridge. Autobus: 11, 26''), ☏ +44 1904 553 392 , parks@york.gov.uk. Pn.-Pt. 8:00-zmierzch, sobota: 9:00-zmierzch. Nazwany na cześć firmy Rowntree, która podarowała park miastu i poświęcony pracownikom firmy zaginionym podczas pierwszej wojny światowej, jest to 30-akrowa oaza zielonej flagi obok Ouse. Udogodnienia obejmują korty tenisowe i boisko do koszykówki, skatepark, plac zabaw dla dzieci i kawiarnię. Skorzystaj z Mostu Milenijnego, aby przejść przez rzekę i złap coś zimnego z „łodzi z lodami” {{Znacznik|'''Two Hoots'''|53.9450 |-1.0812 |typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''[https://www.facebook.com/TwoHootsIceCream/ Two Hoots]''' (☏ +44 7903 813 701), która w pogodne popołudnia zacumowana jest na przeciwległym brzegu. Bezpłatne
* {{Znacznik|York Dungeon|53.956897|-1.08196|typ=atrakcja}}'''[https://www.thedungeons.com/york/ York Dungeon]''', 12 Clifford Street, YO1 9RD, yorkguests@merlinentertainments.biz. Codziennie, głównie w godzinach 10:00–17:00, z okresowymi wydarzeniami nocnymi tylko dla dorosłych. Oszałamiająca wersja okropnej historii, odpowiednia dla dzieci w wieku powyżej 8 lat. 75-minutowa wycieczka z opowiadaniem historii i bardzo liberalną interpretacją wydarzeń historycznych, która sprawi, że będziesz się śmiać i krzyczeć. Część międzynarodowej serii The Dungeons prowadzonej przez Merlin Entertainments. Ceny wycieczek: dorosły/dziecko od 17 £; ceny online: dorosły od 13 £, dziecko od 12 £ z wejściem na określoną godzinę. York Pass zaakceptowany. Posiadacze Merlin Pass bezpłatnie. 
* {{Znacznik|York Maze|53.93874|-0.98685|typ=atrakcja}}'''[https://www.yorkmaze.com/ York Maze]''', Elvington Lane, YO19 5LT (''5 mil (8 km) na wschód od centrum miasta drogą B1228. Autobus: 36, X36 (M-Sa); rozkład jazdy i szczegóły tutaj.''), ☏ +44 1904 607 341, informacje @yorkmaze.com. Lato. Największy „labirynt kukurydziany” w Europie. Każdy rok jest inny; labirynt 2018 miał kształt dwóch gigantycznych dinozaurów z Parku Jurajskiego. Istnieje wiele innych atrakcji, takich jak mini labirynty dla dzieci, jazda na quadach, gry takie jak szalony golf i zabawa w stylu wesołego miasteczka, jak wyścigi świń (poważnie), występy sceniczne i przejażdżki. Na miejscu restauracja grillowa i kawiarnia. Przygotuj się na atak banalnych kalamburów na temat tego, jak wszystko jest „kukurydziane”. Dorosły 16 GBP, senior/dziecko 15 GBP, do 3 lat bezpłatnie. Dla osób niepełnosprawnych i ich opiekunów 50% zniżki na wszystkie ceny. Rabat 1 GBP przy zakupie online z wyprzedzeniem. 
** '''[https://www.yorkmazehallowscream.co.uk/ Hallowscream]''' (''zapewni prywatny autobus z Memorial Gardens, YO26 4ZF''), ☏ +44 1904 607 341, info@yorkmaze.com. Jesień. Jesienią w York Maze robi się krwawo: pięć nocnych labiryntów śledzonych przez szalonych naukowców i krwiożercze potwory, a także przerażające pokazy poboczne oraz sezonowe jedzenie i napoje. Ubierz się ciepło, załóż odpowiednie obuwie i przygotuj się na zmoknięcie – niezależnie od tego, czy pada deszcz. 20–42 GBP, w zależności od daty i rodzaju biletu. Dodaj 8 GBP za bilet powrotny autobusem. Bilety wyłącznie w przypadku rezerwacji on-line. Tylko osoby powyżej 14. roku życia, osobom poniżej 16. roku życia musi towarzyszyć osoba dorosła. 
* {{Znacznik|York's Chocolate Story|53.96|-1.0803|typ=atrakcja}}'''[https://www.yorkschocolatestory.com/ York's Chocolate Story]''', King's Square, YO1 7LD, ☏ +44 1904 527 765. Codziennie 10:00-16:00 (godzina rozpoczęcia ostatniej wycieczki). E-mail poprzez formularz kontaktowy online. Wycieczka z przewodnikiem opowiadająca o historycznej roli Yorku w przemyśle cukierniczym. Dowiedz się o pochodzeniu czekolady i znanych markach miasta, posłuchaj świadectw osób zatrudnionych w lokalnych fabrykach, obejrzyj pokazy produkcji czekolady i sam skosztuj dobrych rzeczy. Jako bonus możesz przygotować własny lizak czekoladowy (po wcześniejszym umówieniu można zorganizować pełne warsztaty czekoladowe). Na koniec wizyty znajduje się kawiarnia i sklep z czekoladą. Dorosły 15 GBP, dziecko 4-15 lat 12,50 GBP, do 4 lat bezpłatnie.

=== Wycieczki ===
[[Plik:York MMB 43.jpg|thumb|300px|Spacer po murach ze wspaniałymi widokami]]
* {{Znacznik|Spacer po murach miejskich|53.9553|-1.081|typ=atrakcja}}'''[https://www.york.gov.uk/york-city-centre/city-walls/1 Spacer po murach miejskich]''', ☏ +44 1904 551 550, ycc@york.gov.uk. Codziennie 8:00-zmierzch. Ciesz się wspaniałymi widokami i spróbuj wyobrazić sobie siebie w roli strażnika miejskiego, wypatrującego zbliżających się armii wroga. Mury są średniowieczne, zbudowane na fundamentach rzymskich, chociaż mosty Station Road są nowoczesne. Całkowita długość spaceru wynosi około 3,2 km. Jeśli brakuje Ci czasu lub energii, najlepszym odcinkiem jest zachodni obwód od {{Znacznik|Bootham Bar|53.96271|-1.08510|typ=atrakcja}}'''Bootham Bar''' do {{Znacznik|Monk Bar|53.96277|-1.07855|typ=atrakcja}}'''Monk Bar''', w pobliżu Minster. Na północnym wschodzie nigdy nie było muru, gdyż bagna wzdłuż rzeki Foss stanowiły wystarczającą obronę, więc jest to najmniej interesujący odcinek, gdzie trzeba iść ruchliwą Foss Islands Road. Na ścianach nie wolno wprowadzać psów, z wyjątkiem psów przewodników. Mapę i przewodnik po murach możesz pobrać [https://www.yorkwalls.org.uk/?page_id=3690 tutaj], dzięki uprzejmości Friends of York Walls. Bezpłatnie, z wyjątkiem wież Micklegate Bar i Monk Bar, które są małymi muzeami.
* '''[https://www.yorkluckycats.co.uk/york-cat-trail/ Lucky Cat Trail]''' (''rozpoczyna się w Shambles''), ☏ +44 1904 541 122. Koty od wieków uważane są w Yorku za zwiastuny szczęścia, a posągi kotów umieszczano kiedyś na budynkach w całym mieście, aby odstraszać szczury, myszy i zaraza, którą sądzono, że przenoszą. W rezydencji znaleziono nawet zmumifikowanego kota. Oryginalne posągi już dawno uległy zniszczeniu, ale koncepcja została wskrzeszona przez lokalnego architekta w 1979. Od tego czasu w coraz większej liczbie budynków dodano rzeźby kotów przyczepionych do ścian lub siedzących na balkonach. Dziś możesz podążać szlakiem wokół starego miasta, próbując znaleźć 22 koty i przy tym dostrzec wiele charakterystycznych miejsc. [https://www.yorkluckycats.co.uk/york-cat-trail/ Pobierz mapę szlaków] za darmo. 
* '''Wycieczki piesze: historia, kultura i spacery z duchami'''. Wspaniały. Istnieje wiele pieszych wycieczek i spacerów z duchami, które odbywają się przez cały rok. Wycieczki piesze prowadzone przez wolontariuszy koncentrują się zazwyczaj na historii i kulturze i odbywają się przez cały dzień, podczas gdy spacery duchów zwykle rozpoczynają się od godziny 18:00 i niezmiennie obejmują element teatru ulicznego. Wycieczki trwają godzinę lub dwie. Po prostu szukaj plakatów i billboardów rozwieszonych w centrum miasta, aby poznać szczegółowe informacje i miejsce spotkania tego wieczoru, lub [https://www.visityork.org/business-directory/category/things-to-do/tours-guides przejrzyj] katalog Visit York. Większość wycieczek odbywa się w języku angielskim, '''[https://www.descubreyork.co.uk/ Descubre York]''' oferuje również wycieczki w języku hiszpańskim i portugalskim, natomiast '''[https://www.yorktour.com/ Yorktour]''' oferuje wycieczki po francusku, niemiecku, włosku i turecku. Bezpłatne wycieczki po historii i kulturze, spacery z duchami 5-10 funtów. 
** {{Znacznik|The Original Ghost Walk of York|53.95711|-1.08316|typ=atrakcja}}'''[https://www.theoriginalghostwalkofyork.co.uk/ The Original Ghost Walk of York]''', wyjdź z pubu King's Arms, Ouse Bridge, ☏ +44 1904 764 222. Wieczorem o 20:00. E-mail poprzez formularz kontaktowy online. Żadnych sztuczek, sztuczek i jumpscare'ów, po prostu doświadczeni gawędziarze robią to, co potrafią najlepiej, wspomagani przez atmosferyczne tło tego starożytnego miasta i bardzo realistyczną, makabryczną historię, z której można czerpać. Dorosły 6 GBP, dziecko/ulgowy 4 GBP; nie ma potrzeby rezerwacji.
* '''Wycieczki autobusowe''' to łatwy sposób na odkrycie miasta, zwłaszcza jeśli masz ograniczony czas lub mobilność, choć ich cena jest znacznie wyższa niż opłaty za przejazd autobusem publicznym. York nie jest szczególnie duży, więc większość podróżnych z łatwością mogłaby o własnych siłach pokonać wszystko podczas wycieczki.
** '''[https://yorkcitysightseeing.com/ City Sightseeing York]''' (''Możesz wsiąść na dowolny przystanek na trasie, ale najbardziej logiczne miejsca będą na Station Road lub w biurze informacji turystycznej na Museum Street.''), ☏ +44 1904 633 990, hello@yorkbus.co.uk. Koniec lutego i początek listopada: codziennie 9:00-15:30, co 30 min. Wycieczka po mieście piętrowym autobusem z otwartym dachem z komentarzem w dziewięciu językach, komentarzem dla dzieci i dodatkową narracją w dialekcie Yorkshire. Obsługuje ciągłą usługę wsiadania i wysiadania w ramach obwodu; pełna pętla zajmuje 60 minut. Dorosły 16 GBP, dziecko 9 GBP, ulgowy 13 GBP, do lat 5 bezpłatnie, ważne przez 24 godziny od aktywacji. Oferuje zniżki na niektóre atrakcje na trasie. Bezpłatna wycieczka autobusowa z York Pass. 
** {{Znacznik|The Ghost Bus Tours|53.9585|-1.0916|typ=atrakcja}}'''[https://www.theghostbustours.com/york/ The Ghost Bus Tours]''', Station Road, YO24 1AA (''odjeżdża z przystanku RE obok głównego hotelu, 100 m od dworca kolejowego''), ☏ +44 844 567 8666 (premium), info@theghostbustours.com. wt-czw 19:30; Pt 19:30, 21:00; Sob. 18:00, 19:30, 21:00; Sobota 19:30. Około 75-minutowa komediowa przejażdżka po mieście czarnym autobusem, na pokładzie którego grają aktorzy i magia techniczna, tworząc przeżycie, którego prawdopodobnie nie zapomnisz. Dorosły 16 GBP, dziecko 12 GBP, ulgowy 13 GBP. 
* {{Znacznik|Pociąg drogowy|53.961788|-1.084147|typ=atrakcja}}'''[https://www.railwaymuseum.org.uk/whats-on/road-train Pociąg drogowy]''' (''Duncombe Place przy Minster / Narodowe Muzeum Kolejnictwa''), ☏ +44 033 0058 0058, info@ScienceMuseumGroup.ac.uk. Codziennie 11:00–15:45. Odjeżdża co 30 minut z muzeum o pełnej godzinie i wpół do ósmej, z Minster o kwadrans po i kwadrans po. Świetny sposób na podróżowanie pomiędzy centrum Yorku (Duncombe Place, obok York Minster) a Muzeum Kolejnictwa. Dorosły 3 GBP w jedną stronę, dziecko 2 GBP w jedną stronę. York Pass zaakceptowany.
[[Plik:York MMB 46 River Ouse.jpg|thumb|300px|Łodzie turystyczne kursujące po wodach]]
* '''Wybierz się na rejs po rzece Ouse''':
** {{Znacznik|City Cruises|53.9603|-1.086883|typ=atrakcja}}'''[https://www.cityexperiences.com/york/city-cruises/ City Cruises]''', Lendal Bridge, YO1 7DP / King's Staith, YO1 9SN (sprawdź, skąd wypływa Twój rejs), ☏ +44 1904 628 324, infoyork@citycruises.com. Rejs po mieście w ciągu dnia: codziennie od lutego do listopada, regularne rejsy w godzinach 10:30–15:00, czas trwania: 1 godz. Rejs wczesnym wieczorem: od marca do listopada wieczorem, odpływa o 18:00 (marzec, październik-listopad) / 19:30 (kwiecień-wrzesień), rejs trwa 1 godzinę. Wieczorny rejs oświetlony: od maja do września codziennie, odpływa o 21:15, trwa 1 godzinę 10 minut. Różne wycieczki łodzią wzdłuż Ouse. Trzy wymienione tutaj są najpopularniejsze, ale przez cały rok dostępnych jest wiele innych rejsów, w tym rejsy w porze lunchu i kolacji, wycieczki z duchami na Halloween i specjalne oferty związane ze Świętym Mikołajem; sprawdź stronę internetową. W ciągu dnia: osoba dorosła 10,50 GBP, dziecko 5-15 lat 6 GBP, ulgowy 9 GBP (akceptowany York Pass). Wczesny wieczór: osoba dorosła 11,50 GBP, dziecko 6,50 GBP, ulgowy 10 GBP. Wieczór oświetlony: osoba dorosła 15 GBP, dziecko/ulga 13 GBP. Dostępne rabaty w Internecie. 
** {{Znacznik|Wynajem łodzi motorowych|53.9562|-1.0828|typ=atrakcja}}'''[https://www.cityexperiences.com/york/city-cruises/self-drive-boats/ Wynajem łodzi motorowych]''' (''Red Boats''), King's Staith, YO1 9SN, ☏ +44 1904 628 324, infoyork@citycruises.com. 1 kwietnia–31 października od 10:00 do późnego popołudnia. Wystartuje 8-miejscowy czerwony silnik, abyś mógł zwiedzać Ouse własną parą, jeśli pozwalają na to warunki na rzece. Zapewniamy pełne szkolenie i kamizelki ratunkowe. Osoba wynajmująca łódź musi być osobą pełnoletnią i posiadać ważny dokument tożsamości. Od 20 £ za pół godziny, od 30 £ za godzinę + 40 £ kaucji zwrotnej. Dostępne rabaty w internecie. 
** '''York Skiff Hire''', ☏ +44 7742 669 107, steve.newby@btinternet.com. Wynajem łodzi wiosłowych. Skiff to tradycyjna drewniana łódź wiosłowa wypływająca z Tamizy w Londynie. W razie potrzeby otrzymasz wsparcie, a następnie będziesz mógł zabrać Amelię lub Belle Époque na spokojną wycieczkę wzdłuż rzeki Ouse. 50 GBP za 4 godziny, 80 GBP za 1 dzień. Kaucja zwrotna 100£.

=== Teatry ===
* {{Znacznik|Grand Opera House|53.9573|-1.08186|typ=atrakcja}}'''[https://www.atgtickets.com/venues/grand-opera-house-york/ Grand Opera House]''', Clifford and Cumberland Streets, YO1 9SW, ☏ +44 3330 096 690 (niegeograficzne; obowiązują standardowe stawki). Kasa biletowa od poniedziałku do soboty w godzinach 12:00–16:00, w dni pokazowe do 15 minut przed rozpoczęciem spektaklu. Został zbudowany jako giełda zboża w 1868 r., a w 1902 r. został przystosowany do pełnoetatowego użytku teatralnego. Widownia jest rzeczywiście bardzo okazała, choć trochę wyblakła. Pomimo nazwy, w Grand odbywają się różnorodne przedstawienia, musicale, koncerty i tańce, choć występy operowe i baletowe są raczej rzadkie. 
* {{Znacznik|Narodowe Centrum Muzyki Dawnej|53.9564|-1.07332|typ=atrakcja}}'''[https://www.ncem.co.uk/ Narodowe Centrum Muzyki Dawnej]''', Kościół św. Małgorzaty, Walmgate, YO1 9TL, ☏ +44 1904 658 338, boxoffice@ncem.co.uk. Kasa biletowa od poniedziałku do piątku w godzinach 9:00–17:00. Muzyka dawna to muzyka europejska z okresu średniowiecza, renesansu i baroku, chociaż ośrodek rozszerzył swoje badania na całą muzykę przednowoczesną z kultur całego świata. Oprócz dwóch festiwali (patrz poniżej), NCEM ma niezwykle żywy i różnorodny roczny program koncertów, seminariów i warsztatów, odbywających się głównie w jego bazie w XII-wiecznym zdekonsekrowanym kościele. Ceny różnią się w zależności od koncertu; poniżej 35. roku życia i studenci studiów stacjonarnych w każdym wieku otrzymują bardzo hojne zniżki.
[[Plik:York (Aerial view).jpg|thumb|300px|Stare Miasto z lotu ptaka]]
* {{Znacznik|Theatre Royal|53.962|-1.07424|typ=atrakcja}}'''[https://www.yorktheatreroyal.co.uk/ Theatre Royal]''', St Leonard's Place, YO1 7HD, ☏ +44 1904 623 568, boxoffice@yorktheatreroyal.co.uk. Kasa biletowa Pn. 10:00–17:00, wt.–sob. 10:00–20:00. Dom „poważnego” teatru w Yorku, pochodzący z 1744 roku i zbudowany na miejscu szpitala św. Leonarda, którego pozostałości można nadal oglądać w obecnym budynku. Zespół wystawia własne sztuki teatralne, a także otrzymuje spektakle objazdowe. 
* {{Znacznik|York Barbican|53.9534|-1.0828|typ=atrakcja}}'''[https://www.yorkbarbican.co.uk/ York Barbican]''', Paragon Street, YO10 4AH, ☏ +44 20 3356-5441 (numer londyński). Kasa biletowa od poniedziałku do piątku w godzinach 10:00–14:00, wieczory pokazowe od 17:00. E-mail poprzez formularz kontaktowy online. Średniej wielkości miejsce, w którym odbywają się objazdowe koncerty muzyczne i komediowe, występy orkiestrowe, opery, balet i występy w hołdzie dawnym legendom popu. Jedno z dwóch miejsc klubu komediowego Laugh Out Loud.

=== Kina ===
Wszystkie kina są otwarte codziennie od około 9:30 do północy lub tuż po niej.

* {{Znacznik|City Screen|53.959175|-1.084076|typ=atrakcja}}'''[https://www.picturehouses.com/cinema/city-screen-picturehouse City Screen]''' (''Picturehouse York''), 13-17 Coney Street, YO1 9QL, ☏ +44 871 902 5747 (premium), enquiries@picturehouses.co.uk. Szczyt to wtorek-piątek po 17:00, soboty i niedziele, święta cały dzień. Dzień zniżki to M. Nowoczesne kino, które pokazuje mieszankę filmów mainstreamowych i artystycznych. Posiada bar/kawiarnię z fantastycznym balkonem z widokiem na rzekę Ouse. Dorośli 10,70 GBP (szczyt 12,50 GBP), dziecko 7,20 GBP (szczyt 8 GBP), ulgowy 9,70 GBP (szczyt 11,50 GBP), poniedziałki 7,90 GBP dla wszystkich klientów, miejsca przyjazne osobom z autyzmem 3 GBP, osoby z demencją 4 GBP. 
* {{Znacznik|Everyman York|53.954826|-1.09312|typ=atrakcja}}'''[https://www.everymancinema.com/venues-list/x06tj-everyman-york/ Everyman York]''', Blossom Street, YO24 1AJ (10 minut spacerem na południowy zachód od centrum miasta. Autobusy: 1, 4, 5, 10, 13 i 3 z Askham Bar Park &amp; Ride. Bardzo ograniczona liczba miejsc parkingowych.), ☏ +44 872 436 9060 (premium), talk@everymangroup.com. Kino to, mieszczące się w charakterystycznym budynku w stylu art déco, jest bliskie sercom mieszkańców Yorku. Ceny różnią się w zależności od filmu i czasu wyświetlania, ale około 11–13 GBP dla dorosłych, 10–12 GBP ulgowe. 
* {{Znacznik|Vue Cinema|53.99071|-1.102496|typ=atrakcja}}'''[https://www.myvue.com/cinema/york/whats-on Vue Cinema]''', Clifton Moor Centre, Stirling Road, YO30 4XY (''przy obwodnicy A1237, 5 km na północny zachód od miasta. Autobus: 6''), ☏ +44 345 308 4620. Największy multipleks w mieście z 12 ekranami. 4,99 GBP za osobę

=== Sport ===
* '''[https://yorkcityknights.com/ York Knights]''' grają w Rugby League (13 drużyn) w Championship, drugiej lidze tej gry. Ich stadionem jest {{Znacznik|Community Stadium|53.98432|-1.05290|typ=atrakcja}}'''Community Stadium''' o pojemności 8500 miejsc, współdzielony z klubem piłkarskim i obecnie sponsorowany jako stadion społecznościowy LNER; to 4,8 km na północny wschód od centrum miasta, niedaleko Malton Rd. Kobieca drużyna York Valkyrie gra na tym samym stadionie w najwyższej klasie rozgrywkowej Super League. Sezon rozgrywek RL trwa od lutego do września. W 2022 roku na stadionie odbyły się mecze przełożonego z 2021 roku Finału Pucharu Świata Ligi Rugby.
* '''[https://yorkcityfootballclub.co.uk/ York City FC]''' awansował w 2022 roku i obecnie gra w piłkę nożną w National League, piątej lidze angielskiej. Oni też grają na Community Stadium.

== Praca ==

== Nauka ==
York to doskonałe miejsce na studenta; jest przyjazne, kompaktowe, spacerowe i piękne, z tętniącą życiem sceną kulturalną, która może konkurować z miastami wielokrotnie większymi. York okaże się tańszym miejscem do życia i nauki niż inne historyczne miasta na południu, takie jak [[Bath]], [[Cambridge]] czy [[Oksford]], choć z pewnością droższy niż inne, mniej pożądane części północy. Dzięki położeniu na głównej linii East Coast można łatwo dotrzeć do większości części [[Anglia|Anglii]] i [[Szkocja|Szkocji]].

=== Wyższa edukacja ===
* {{Znacznik|'''University of York'''|53.94659|-1.0525 |typ=nauka|url=|kolor=FF00FF|treść=}}'''[https://www.york.ac.uk/ University of York]''', YO10 5DD (''oba kampusy (wschodni i zachodni) znajdują się w Heslington, 2–3 mile (3–5 km) na wschód od centrum''), ☏ +44 1904 320 000. Niezmiennie w rankingach jednego z lepszych uniwersytetów w Wielkiej Brytanii i częścią prestiżowej Russell Group. Wydziały literatury angielskiej, chemii, informatyki i psychologii cieszą się szczególnie dobrą opinią na arenie międzynarodowej jako wiodące ośrodki badawcze. York to uniwersytet kolegialny, w którym studiuje około 18 000 studentów w dziewięciu szkołach wyższych, choć nie jest szczególnie stary jak na tak historyczne miasto, ponieważ został założony dopiero w 1963 roku. 
[[Plik:York central hall.jpg|thumb|300px|Wizja ery kosmicznej z lat 60. XX wieku – Sala Centralna Uniwersytetu York]]
* {{Znacznik|'''York St John University'''|53.9654 |-1.08067 |typ=nauka|url=|kolor=FF00FF|treść=}}'''[https://www.yorksj.ac.uk/ York St John University]''', Lord Mayor's Walk, YO31 7EX (''około ½ mili (800 m) na północ od centrum, w Bootham''), ☏ +44 1904 624 624. Mały i nowoczesny uniwersytet, na którym studiuje zaledwie 6000 studentów, St John's zajmuje dość dobre miejsce niski w skali kraju, ale ma mocne strony w teatrze, edukacji, języku angielskim i literaturze, zdrowiu, psychologii, sporcie i teologii.

=== Szkoły językowe ===
Wszystkie trzy wymienione tutaj szkoły językowe są akredytowane przez British Council i każda mieści się w dużych, dawnych kamienicach.

* {{Znacznik|'''British Study Centres York'''|53.9596 |-1.0832 |typ=nauka|url=|kolor=FF00FF|treść=}}'[https://www.bsceducation.com/destinations/york/ '''BSC Education - York'''], 7 New St, York YO1 8RA, ☏ 01273977702. BSC Education oferuje szeroki wachlarz kursów i programów dla dorosłych (16+) i dzieci (9-17 lat). Szkoły znajdują się w Londynie, Brighton, Manchesterze, Yorku, Edynburgu, na Malcie i w Kuwejcie. Kursy dla dorosłych obejmują: język angielski ogólny, przygotowanie do egzaminów IELTS i OET, szkolenia dla nauczycieli CELTA, lekcje indywidualne, programy grupowe i pobytowe oraz programy indywidualne dla grup.
* {{Znacznik|'''English in York Language School'''|53.9601 |-1.0765 |typ=nauka|url=|kolor=FF00FF|treść=}}'''[https://www.english-in-york.co.uk/ English in York Language School]''', Peasholme House, St Saviors Place, YO1 7PJ, ☏ +44 1904 636 771, admin@english-in-york.co.uk. Szkoła ta, założona w 1985 roku, przeznaczona jest wyłącznie dla osób powyżej 16 roku życia i oferuje różnorodne kursy, takie jak język ogólny, angielski biznesowy i programy intensywne. W przypadku większości kursów musisz przeznaczyć minimum tydzień, ale niektóre są krótsze lub dłuższe.
* {{Znacznik|'''Melton College, York'''|53.9542 |-1.1039 |typ=nauka|url=|kolor=FF00FF|treść=}}'''[https://www.melton-college.co.uk/ Melton College, York]''', 137 Holgate Road, YO24 4DH, ☏ +44 1904 622 250. Wyślij e-mail za pośrednictwem formularza kontaktowego online. Prawie 50-letni Melton College jest przeznaczony dla studentów na każdym poziomie umiejętności, w wieku od 11 lat. Starsi uczniowie mogą być zadowoleni z zapisania się do klasy w wieku 40+. Długość kursu waha się od 1 do 36 tygodni.

== Zakupy ==
York jest szczególnie polecany ze względu na wyjątkowe sklepy i butiki. Jest tam typowy wybór sklepów przy głównych ulicach, ale York to także świetne miejsce na niezależne sklepy, zwłaszcza jeśli szukasz prezentów, wysokiej klasy mody angielskiej i włoskiej, książek lub – trzeba to powiedzieć – turystycznego tatuażu! Sklepy w Yorku zmieniają się z roku na rok, ale piękne, staroświeckie witryny sklepowe, zarówno ze średniowiecznego drewna, jak i wiktoriańskiej czerwonej cegły, nie zmieniły się zbytnio od czasu ich pierwszej budowy. Rozbudowany deptak i ciekawa architektura sprawiają, że zakupy i spędzanie czasu stają się przyjemnością nawet dla najbardziej skąpego mieszkańca Yorkshire.
[[Plik:Shambles York.jpg|thumb|200px|Zakupy w Yorku nie muszą być Koszmarem ( ang. ''Shambles'')]]
* {{Znacznik|'''Coney Street'''|53.9589|-1.0838 |typ=zakupy|url=|kolor=008080|treść=}}'''Coney Street'''. Oprócz Parliament Street jest to miejsce w centrum miasta, z którego można udać się do sieci sklepów przy głównych ulicach Wielkiej Brytanii: Boots, H&amp;M, TK Maxx, Zara i in. 
* {{Znacznik|'''Fossgate'''|53.95777|-1.07802 |typ=zakupy|url=|kolor=008080|treść=}}'''Fossgate'''. Różne specjalistyczne sklepy z modą sprzedające meloniki, eleganckie stroje dla panów oraz odzież i akcesoria przeznaczone specjalnie dla wysokich kobiet. Przy ulicy {{Znacznik|'''Walmgate'''|53.9564|-1.0743 |typ=zakupy|url=|kolor=008080|treść=}}'''Walmgate''', do której prowadzi, znajduje się kilka sklepów z artykułami gospodarstwa domowego, sklep rowerowy i sklep modelarski. 
* {{Znacznik|'''Gillygate'''|53.9656|-1.0802 |typ=zakupy|url=|kolor=008080|treść=}}'''Gillygate'''. Kilka ciekawych sklepów, które wypełnią Twój dom pamiątkami z pobytu w Yorku, a także niezależna księgarnia, sprzedawca serów i sklep z grami retro. 
* {{Znacznik|'''High Petergate i Low Petergate'''|53.9615|-1.0824 |typ=zakupy|url=|kolor=008080|treść=}}'''High Petergate i Low Petergate'''. Centrum małych sklepów z modą i biżuterią, w których znajdują się zarówno wysokiej klasy marki, jak i sklepy niezależne. Miłośnicy słodkości powinni odwiedzić Fudge Kitchen. W miejscu, gdzie spotykają się obie Petergate, znajduje się {{Znacznik|'''Stonegate'''|53.9610|-1.083103979 |typ=zakupy|url=|kolor=008080|treść=}}'''Stonegate''', gdzie znajduje się kilka modnych niezależnych sklepów detalicznych oraz oryginalny House of Trembling Madness, który oferuje 900 butelkowanych piw. 
* {{Znacznik|'''Parliament Street'''|53.9590|-1.0813 |typ=zakupy|url=|kolor=008080|treść=}}'''Parliament Street'''. Jedną z niewielu szerokich i prostych dróg w centrum jest ten bardzo atrakcyjny, wysadzany drzewami bulwar, przy którym mieszczą się głównie większe sklepy sieciowe, takie jak Disney, M&amp;S oraz większość głównych banków i towarzystw budowlanych. Szlak biegnie dalej na północny zachód do znacznie węższej ulicy {{Znacznik|'''Davygate'''|53.9598|-1.0832 |typ=zakupy|url=|kolor=008080|treść=}}'''Davygate''', przy której mieszczą się giganci mody z głównych ulic, tacy jak New Look, Pandora i Superdry. 
** {{Znacznik|'''Browns'''|53.95969|-1.08252 |typ=zakupy|url=|kolor=008080|treść=}}'''[https://www.brownsyork.co.uk/ Browns]''', 21 Davygate, YO1 8QT, ☏ +44 1904 611 166. M-sobota 9:30-18:00, niedziela 11:00-17:00. Dobrej jakości rodzinny dom towarowy, który działa w Yorku od ponad 100 lat, oferuje zaopatrzenie większości światowych marek modowych i oferuje duże działy kosmetyków, mebli i torebek.
** {{Znacznik|'''York Farmers' Market'''|53.9596|-1.082 |typ=zakupy|url=|kolor=008080|treść=}}'''[https://www.yorkshirefarmersmarkets.co.uk/markets/york/ York Farmers' Market]''', Parliament Street, YO1 8SG, ☏ +44 1904 550 099. Pierwszy piątek miesiąca 9:00–16:00. Doskonałe miejsce do kupowania i omawiania jedzenia, napojów i rękodzieła z lokalnymi producentami. Mięso, jajka, organiczne warzywa, sery, ciasta, krówki, miód, ceramika, wełna - to wszystko jest tutaj. 
* {{Znacznik|'''Shambles'''|53.95932|-1.08002 |typ=zakupy|url=|kolor=008080|treść=}}'''Shambles'''. Średniowieczna ulica handlowa z wiszącymi budynkami o konstrukcji szachulcowej, będąca niegdyś ulicą rzeźników. Jest to z pewnością najbardziej turystyczna ulica w Yorku, pełna restauracji i sklepów z pamiątkami. Najbardziej godne uwagi z tych ostatnich to sklep z herbatą liściastą, popularna piekarnia rzemieślnicza, mały sklepik ze słodką porcelaną i zatłoczony sklep sprzedający pamiątki po Harrym Potterze. 
** {{Znacznik|'''Shambles Market'''|53.95927|-1.08052 |typ=zakupy|url=|kolor=008080|treść=}}'''[https://www.visityork.org/business-directory/category/shopping/shambles-market Shambles Market]''', 5 Silver Street, YO1 8RY (''między Shambles a Parliament Street''). Codziennie 7:00-17:00. Stały targ na świeżym powietrzu z ponad 85 straganami, z których niektóre sprzedają świeże lokalne produkty, inne wszechobecne na całym świecie jedzenie uliczne, inne ubrania i akcesoria, a jeszcze inne dzieła sztuki, rzemiosła, tkaniny i ceramikę.
* {{Znacznik|'''York Designer Outlet'''|53.92215|-1.07747 |typ=zakupy|url=|kolor=008080|treść=}}'''[https://www.mcarthurglen.com/en/outlets/uk/designer-outlet-york/ York Designer Outlet]''', St Nicholas Ave, YO19 4TA (''przy południowej obwodnicy A64, 5,6 km na południe od miasta. Autobus: 7, 415''), ☏ +44 1904 682 700. Pn.-pt. 10:00–18:00, sob. 9:00-19:00, niedz. 10:00-18:00. To kryte centrum handlowe, szczególnie interesujące dla miłośników mody, obejmuje 120 sklepów z odzieżą wielu znanych marek, takich jak Adidas, Calvin Klein, Fred Perry, GAP, Hugo Boss, Lacoste, Levi's, Nike, Ralph Lauren, Superdry i Ted Baker . Miłośnicy słodyczy również znajdą dobry wybór w sieciach cukierniczych: Cadbury, Haribo, Hotel Chocolat, Lindt...

== Gastronomia ==
=== Lokalne specjały ===
[[Plik:York ham.jpg|thumb|300px|Panierowana szynka York]]
Jako stolica [[Yorkshire]], kuchnia hrabstwa zajmuje centralne miejsce w wielu menu Yorku. To uczciwe i rustykalne dania, w którym obfite porcje są normą i powszechne są duże półmiski degustacyjne. Restauratorzy cenią puddingi, ciasta, lokalną dziczyznę, jagnięcinę i wołowinę z Yorkshire, podobnie jak lokalne sery: wensleydale z [[Dales]], shepherd's pocket blues z północy [[Thirsk]] i twardy ser kozi St Helen's Farm produkowany w Vale of York. Ryby i kraby z restauracji często wyładowywane są w portach wschodniego wybrzeża, takich jak [[Grimsby]] i [[Whitby]], natomiast połączenia nordyckie w hrabstwie są utrzymywane dzięki serwowaniu gravlaxu produkowanego w Yorkshire.

Samo miasto ma dwa słynne produkty: szynkę i czekoladę.

'''Szynka York''' jest produkowana w obrębie murów miejskich od setek lat, a lokalna legenda głosi, że pierwsze szynki wędzone były trocinami powstałymi przy budowie katedry. Szynka przygotowywana z mięsa dużej białej świni jest w smaku łagodna, słona, wędzona i często panierowana, a z wyglądu ma delikatny róż. Podawane na gorąco tradycyjnie podawane jest z sosem maderskim. Katastrofa nastąpiła w połowie XXI wieku, kiedy zbankrutowała ostatni rzeźnik w mieście, a przez 10 lat w Yorku nie produkowano szynki. Appleton's Butchers prowadził sklep przy Lendal od 2016, upamiętniając powrót szynek peklowanych w Yorku, ale został zamknięty w 2020 w wyniku pandemii COVID-19. W rezultacie tradycyjna szynka York nie jest już regularnie produkowana w mieście, chociaż wyspecjalizowani rzeźnicy z całego Yorkshire wędzą duże białe szynki według podobnego lub identycznego przepisu.

Podczas gdy inne miasta na północy zajmowały się produkcją przydatnych, ale nudnych rzeczy, takich jak stal i bawełna, XIX-wieczny York wybrał słodszą ścieżkę. '''Rowntree's''' stworzyło między innymi batony Aero, Pastylki Owocowe, Kit-Kat, Smarties i batony Yorkie, a także inne słodycze znane na całym świecie. Chociaż pierwotna fabryka została wykupiona przez Nestlé w latach 80. XX wieku i zmieniła nazwę większości produktów, pierwotna fabryka została utrzymana i rozbudowana, a marka Rowntree żyje dzięki Fruit Pastilles i nowszym produktom wprowadzonym od czasu przejęcia, takim jak Rowntree's Randoms. Inna duża firma z Yorku, '''Terry's''' (słynna z Chocolate Orange), nie przeżywała mniej różowych czasów: po przejęciu przez Modelez produkcja została przeniesiona za granicę. Ale wraz z inwestycją Nestlé w Yorku pojawiło się wielu małych '''niezależnych producentów czekolady''': [https://www.choc-affair.com/ Choc Affair], [https://guppyschocolates.co.uk/ Guppy's], [https://www.indieyork.co.uk/directory/monk-bar-chocolatiers Monk Bar] i [https://www.yorkcocoahouse.co.uk/ York Cocoa House].

=== Jedzenie poza domem ===
Choć scena restauracyjna w Yorku jest różnorodna, istnieją pewne ogólniki, które dotyczą wielu adresów miasta. Bez względu na to, jaką kuchnię oferują, mają wyczucie miejsca i lubią pracować z lokalnymi składnikami; nawet jeśli nigdy nie jadłeś puddingu z Yorkshire, trudno będzie ci znaleźć dobrą kawiarnię lub restaurację, która nie gotuje jedzenia produkowanego w hrabstwie. Oprócz wyżej wymienionych półmisków, wiele restauracji wydaje się mieć obsesję na punkcie „menu degustacyjnego”: wielodaniowych ekstrawagancji składających się z małych dań, często z sugerowanymi parami drinków za wysoką cenę. Chociaż może to być dobre do próbowania różnorodności, dla podróżnych ubogich w gotówkę lub czas wciąganie ich w spędzanie wielu godzin na drogim jedzeniu i piciu nie jest już tak zabawne. Z drugiej strony, w wielu miejscach można tanio zjeść wysokiej jakości jedzenie, jeśli zjesz lunch w dni powszednie lub wczesny wieczorny posiłek, zamiast czekać na kolację.

Koronawirus — wszystkie ogłoszenia opublikowane tutaj i oznaczone jako aktualne na czerwiec 2021 zostały zweryfikowane i potwierdzają, że nadal działają. Godziny otwarcia są tak aktualne, jak to możliwe, ale przed wyjazdem sprawdź dokładnie miejsce.

==== Oszczędnie ====
[[Plik:The Merchant Adventurers Hall The Great Hall.jpg|thumb|300px|Merchant Adventurers' Hall]]
* {{Znacznik|'''House of the Trembling Madness (Lendal)'''|53.96036 |-1.08563 |typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''[https://www.tremblingmadness.co.uk/lendal.html House of the Trembling Madness (Lendal)]''', 14 Lendal, YO1 8AA, ☏ +44 1904 848 998, info@tremblingmadness.co.uk. Codziennie 10:00-23:30. E-mail poprzez formularz kontaktowy online. Piwiarnia promująca łączenie dobrego piwa z wysokiej jakości jedzeniem. Menu pełne jest produktów regionalnych, od chleba wypiekanego w mieście, po półmiski lokalnie wędzonych mięs i obfite, pikantne ciasta. Obrazu dopełniają sznycel, salchichón i inne kontynentalne potrawy komfortowe. Ta sama firma ma znacznie mniejsze miejsce w Stonegate. danie główne 9-10 funtów. 
* {{Znacznik|'''Hungry Horace'''|53.96228 |-1.0727 |typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''[https://www.facebook.com/profile.php?id=100063626108601 Hungry Horace]''', 39 Layerthorpe, YO31 7UZ, ☏ +44 1904 622 629. Pn.-pt. 8:00–12:30. Klasyczna pracująca kawiarnia dla mężczyzn na śniadanie lub brunch. Tłuste i zniszczone, ale jedzenie jest na bardzo wysokim poziomie. Personel jest bardzo przyjazny i może nazywać cię miłością lub kwiatem. Dania główne od 4 GBP. 
* {{Znacznik|'''Ippuku Tea House''''|53.9606 |-1.0845 |typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''Ippuku Tea House''', 15 Blake Street, YO1 8QJ, ☏ +44 1904 671 311. Od poniedziałku do piątku w południe do 21:00, w soboty w godzinach 11:00–21:00, w niedziele w godzinach 11:00–20:00. Autentyczna japońska restauracja z opcjami wegańskimi i bezglutenowymi oraz ogromnym menu herbat towarzyszącym posiłkowi. Danie główne 7–13 GBP. 
* {{Znacznik|'''Millers Fish &amp; Chips'''|54.0166 |-1.0778 |typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''[https://www.millershaxby.com/ Millers Fish &amp; Chips]''', 55 The Village, Haxby, YO32 2JE (''7,2 km na północ od miasta w górę Haxby Road. Autobus: 13''), ☏ +44 1904 769 169, info@millershaxby.com. Wtorek-Cz 16:00-21:00, Piątek 11:30-14:00, 16:00-21:00. Wielokrotnie nagradzany, rodzinny chippy z daniami na wynos i restauracją. Tak dobry, jak na talerzu, jaki dostaniesz w Yorku, więc warto wybrać się na wycieczkę. Dostępne opcje bezglutenowe i halal. Plamiak i frytki 7,20 £ (na wynos). 
* {{Znacznik|'''Mr Chippy'''|53.959825 |-1.081422 |typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''[https://mrchippyyork.co.uk/ Mr Chippy]''', 2 Church Street, ☏ +44 01904 672 888. Poniedziałek–czwartek 11:00–20:30, piątek sobota 11:00–22:00, niedziela–20:30. Ryba z frytkami ze zwykłymi stronami. Oferuje pyszne dania wegańskie (w tym wegańską rybę z frytkami, z „rybą” z kwiatu bananowca) i miejsca do siedzenia na zewnątrz. 9–12 funtów. 
* {{Znacznik|'''Spring Espresso'''|53.9583 |-1.0787 |typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''[https://www.springespresso.co.uk/ Spring Espresso]''', 45 Fossgate, YO1 9TF, ☏ +44 1904 627 730. Codziennie 8:00-17:00. Odlotowe kanapki i panini rzemieślnicze (pomyśl o szynce York, kozim serze, pastrami, hummusie...) na lunch oraz wybór tostów, naleśników i ciastek na całodzienne śniadanie lub brunch. Doskonała świeża kawa, przygotowana w stylu [[Seattle]]. Kolejna identyczna kawiarnia znajduje się pod adresem Lendal 31. Artykuły spożywcze od 3 do 8 funtów; pełne lub wegetariańskie śniadanie angielskie 10,75 GBP. 
* {{Znacznik|'''St Crux Church'''|53.9590 |-1.0793 |typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''St Crux Church''' (''St Crux Parish Hall''), Whip-Ma-Whop-Ma-Gate, YO1 8BL, ☏ +44 1904 621 756. Codziennie 10:00–16:00. Po części wyprzedaż używanych książek, po części kawiarnia sprzedająca dobre, tanie domowe kanapki, ciasta i gorące napoje w maleńkim zdekonsekrowanym kościele – jedz na trawie na zewnątrz. 3 funty za bekon i herbatę. 
* {{Znacznik|'''The Taylor Made Kitchen'''|53.9591 |-1.0806 |typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''[https://thetaylormadekitchen.com/ The Taylor Made Kitchen]''', Shambles Market, 5 Silver Street, YO1 8RY, ☏ +44 7702 120 504 (komórka). Su-Cz w południe do 16:00, Piątek w południe do 20:00. E-mail poprzez formularz kontaktowy online. Znakomity wóz fast food serwujący burgery, burrito i brudne frytki w imponujących porcjach, ze świeżych, lokalnych składników. Posiłki 5-9 GBP. 
* {{Znacznik|'''Shambles Sausage &amp; Pie Company'''|53.9595 |-1.0802 |typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''[https://www.shamblessausageandpie.co.uk/ Shambles Sausage &amp; Pie Company]''', 45 Shambles, YO1 7LX, ☏ +44 7488 370 552. Wt-sobota 8:00–16:00. Kup naprawdę boskie placki wieprzowe w szerokiej gamie smaków, zarówno tradycyjnych, jak i egzotycznych, do chrupania na zewnątrz. Duet małżonków suszy także na miejscu boczek i przygotowuje wybór kiełbasek, z których część, ku miłemu zaskoczeniu, jest bardziej francuska niż brytyjska. 2-8 funtów.

==== Umiarkowanie ====
[[Plik:York's Chocolate Story (8456).jpg|thumb|300px|Wewnątrz York's Chocolate Story]]
* {{Znacznik|'''Ambiente'''|53.9579 |-1.0781 |typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''[https://www.ambiente-tapas.co.uk/ Ambiente]''', 31 Fossgate, YO1 9TA, ☏ +44 1904 638 252, bookings@ambiente-tapas.co.uk. Codziennie 11:30-22:00. Restauracja tapas o półindustrialnym wystroju wnętrz nawiązującym do nowoczesnego wyglądu Madrileño. W menu znajduje się fajna mieszanka klasycznych przysmaków, takich jak albóndigas i patatas bravas, a także innowacyjne dania, takie jak morcilla z Yorkshire. Mają drugą, znacznie mniejszą restaurację pod adresem Goodramgate 14. 4–8 GBP za tape.
* {{Znacznik|'''ASK Italian'''|53.961 |-1.0848 |typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''[https://www.askitalian.co.uk/italian/restaurants/york ASK Italian]''', The Grand Assembly Rooms, Blake Street, YO1 8QG, ☏ +44 1904 637 254. Nie-Cz 11:30-22:00, Piątek 11:30-23:00. Przyjdź raczej na scenerię niż na jedzenie (które jest w porządku dla sieci, po prostu nic specjalnego): XVIII-wieczne sale zgromadzeń z marmurowymi kolumnami, palladiańskie, z sufitami o wysokości 40 stóp (12 m) i gipsowymi cherubinami. Bardzo zajęty w weekendy i okresy turystyczne. Danie główne 11–15 GBP. 
* {{Znacznik|'''The Blue Barbakan'''|53.958 |-1.0779 |typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''[https://www.bluebarbakan.co.uk/ The Blue Barbakan]''', 35 Fossgate, YO1 9TA, ☏ +44 1904 672 474, info@bluebarbakan.co.uk. Pn. 9:00-15:00/17:30-21:00, wt.-pt 9:00-15:00/17:30-22:00, sob. 9:00-16:00/17:00-22:00, niedz. 10:00-21:00. Obfite jedzenie z Europy Wschodniej w zachodnim stylu. Powstałe w ten sposób pieczenie, zupy i ciasta nie są odległe od kuchni angielskiej, ale z intrygującym akcentem polskim czy węgierskim. Dania główne na lunch 7–11 GBP, dania główne na kolację 15–20 GBP. 
* {{Znacznik|'''The Chopping Block w Walmgate Ale House'''|53.9571 |-1.0769 |typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''[https://www.thechoppingblock.co.uk/ The Chopping Block w Walmgate Ale House]''', 25 Walmgate, YO1 9TX, ☏ +44 1904 629 222, choppingblock@walmgateale.co.uk. W 17:00–22:00, czw.–nie w południe–22:00. Znana wcześniej z dziwacznej, nowoczesnej kuchni brytyjskiej, zmiana szefa kuchni wprowadziła nowe menu obejmujące francuskie klasyki, takie jak wołowina po bourguignon i konfitowana kaczka. Składniki z Yorkshire są nadal kluczowe, a otoczenie jest tak pubowe jak zawsze. Lunch główny 10-12 GBP, obiadokolacja 14-22 GBP, gotowe menu 7,95 GBP za dwa dania, 19,95 GBP za trzy dania.
* {{Znacznik|'''Double Dutch Pancake House'''|53.96016 |-1.08088 |typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''[https://doubledutchpancakehouse.com/ Double Dutch Pancake House]''', 7 Church Street, ☏ +44 1904 658728. Pn. wt. w soboty 9:00–17:00, niedziele 9:00–16:00, zamknięte W. Holenderskie naleśniki, na słono lub na słodko, z różnymi kreatywnymi odmianami, takimi jak „meksykańskie” i &quot;Dzień Niepodległości&quot;. Stanowią pyszne śniadanie, lunch lub podwieczorek. Bogate menu wegańskie i opcje bezglutenowe. 9–13 funtów. 
* {{Znacznik|'''Phranakhon'''|53.960664 |-1.082272 |typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''[https://phranakhon.co.uk/phranakhon-york/ Phranakhon]''', 19 Grape Lane, YO1 7HU, ☏ +44 1904 636366. Jedna z trzech restauracji (wszystkie w Yorkshire). Tajskie tapas w zabytkowym niskim budynku. Dwie lub trzy potrawy na osobę powinny wystarczyć. 8–9 GBP za danie. 
* {{Znacznik|'''Pizza Express'''|53.9603 |-1.0865 |typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''[https://www.pizzaexpress.com/york-museum-street Pizza Express]''', 17 Museum Street, YO1 7DJ, ☏ +44 1904 672 904. Codziennie 11:30-23:00. Sieć, której nie trzeba przedstawiać, ale warto zajrzeć do tej sieci – spektakularnego klubu dla panów z XIX wieku, położonego nad brzegiem rzeki Ouse. Letnie wieczory na tarasach są przyjemne, a ich toalety to marmurowe świątynie wiktoriańskiego nadmiaru – warto tam zjeść choćby dla okazji skorzystania z solidnego pisuaru z mosiądzu i marmuru. Danie główne 11–16 GBP. 
* {{Znacznik|'''Skosh'''|53.9568 |-1.0895 |typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''[https://www.skoshyork.co.uk/ Skosh]''', 98 Micklegate, YO1 6JX, ☏ +44 1904 634 849, info@skoshyork.co.uk. W-sobota w południe-14:00 / 17:30-22:00, niedziela w południe-16:30. Wybierasz serię małych dań, a obsługa jest pod ręką i doradzi Ci, w jakiej kolejności je zjeść. Pomyśl o tym jak o miejscu z tapas lub meze, ale bez ograniczeń związanych z jedną kuchnią. Same dania są ambitne, pomysłowe i zapadające w pamięć, mają wyraźnie japońskie smaki i doskonale wykorzystują brytyjskie produkty. Zalecana rezerwacja. Od 2018 roku jest uwielbianym przez Michelin smakoszem śliniaków. Dania od 4 do 18 funtów. Policz 6-8 dań, które możesz podzielić między dwie osoby. 
* {{Znacznik|'''The Ivy'''|53.9602 |-1.0844 |typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''[https://ivycollection.com/restaurants/the-ivy-st-helens-square/ The Ivy]''', 2 St Helen's Square, YO1 8QP, ☏ +44 1904 403 888. Pn-czwartek 9:00-22:30, piątek sob 9:00-23:00, niedz. 9:00-22:00. Ustaw menu od poniedziałku do piątku w godzinach 11:30-18:30. Krajowa sieć serwująca nowoczesną kuchnię brytyjską i europejską. Chociaż w dużym menu nie ma wyjątkowych dań, kuchnia jest wysokiej jakości i istnieje szeroki wybór opcji wegetariańskich i wegańskich. Specjalnością jest ich wersja angielskiego klasyka – placek pasterski z wolno duszoną łopatką jagnięcą i dojrzewającym w jaskini cheddarem. Danie główne 14–25 GBP, gotowe menu 2 dania 16,95 GBP, 3 dania 21,50 GBP. 
* {{Znacznik|'''The Masons Arms'''|53.954 |-1.0773 |typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''[http://www.masonsarmsyork.co.uk/ The Masons Arms]'''', 6 Fishergate, YO10 4AB, ☏ +44 1904 541 479. M-czwartek w południe do 23:00, F w południe do północy, niedziela w południe do 23:00. Ostatnie zamówienia na jedzenie o 20:30 wieczorem. Wyślij e-mail za pośrednictwem formularza kontaktowego online. Wysokiej jakości dania z pubu obejmujące specjały dnia obejmujące zupę, domowe ciasto, lokalne bangers i puree oraz curry, a także osobne menu dotyczące steków i risotto. Połącz trochę z pikantnym gulaszem jagnięcym lub wolno pieczoną porchettą z brzucha. Bardzo ograniczony wybór dla wegetarian. Danie główne 11–16 GBP, niedzielna pieczeń 12,45 GBP za jedno danie, 14,95 GBP za dwa dania, 15,95 GBP za trzy dania. 
* {{Znacznik|'''The Rattle Owl'''|53.9567 |-1.0897 |typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''[https://www.rattleowl.co.uk/ The Rattle Owl]''', 104 Micklegate, YO1 6JX, ☏ +44 1904 658 658, info@rattleowl.co.uk. Pn-Pt 18:00-21:30, sobota 14:00-14:00 / 18:00-21:30, niedziela 18:00-18:30. Starannie opracowane menu sezonowe, czerpiące z tego, co jest dostępne lokalnie. Każde danie ma bardzo ograniczone opcje, więc można mieć nadzieję, że szef kuchni będzie posiadał wiedzę na temat gotowania i dbałość o szczegóły, a pod tym względem Grzechotnik mierzy wysoko. Pełne oceny również za życzliwą renowację XVII-wiecznego budynku i dodatkowe punkty za rzymskie pozostałości archeologiczne w piwnicy z winami! Danie główne 19–23 GBP; Niedzielny lunch dwa dania 27 GBP, trzy dania 33 GBP; menu degustacyjne sześć dań 60 GBP + 15 GBP za osobę. 
* {{Znacznik|'''The Viceroy'''|53.9633 |-1.0773 |typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''[http://www.viceroy-restaurant.co.uk/ The Viceroy]''' (''część małej lokalnej sieci Jinnah Restaurants''), 26 Monkgate, YO31 7PF, ☏ +44 1904 622 370. Codziennie od 17:30 do północy. E-mail poprzez formularz kontaktowy online. Ta długoletnia restauracja północnoindyjska (kaszmirska), zawsze zajęta nawet wczesnym wieczorem, jest ulubioną lokalizacją mieszkańców Yorku, którzy wracają tu raz po raz ze względu na doskonałe jedzenie i przyjazną atmosferę. Jak to mówią - będąc w [[Rzym]]ie. danie główne 10-16 funtów.

==== Ekskluzywnie ====
[[Plik:The Ivy St Helen's Square York.jpg|thumb|300px|Latem spożywanie posiłków na świeżym powietrzu nie jest rzadkością]]
* {{Znacznik|'''Arras'''|53.9605 |-1.0754 |typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''[https://arrasrestaurant.co.uk/ Arras]''', The Old Coach House, Peasholme Green, YO1 7PW, ☏ +44 1904 633 737, rezerwacje@arrasrestaurant.co.uk. Wt 18:00-21:30; W-sobota od południa do 14:00, 18:00 do 21:30. Pomimo nazwy wpływ Francji na gotowe menu Arras nie jest zbyt wyraźny. Zamiast tego skupiamy się na nielubianych składnikach, od których większość szefów kuchni trzyma się z daleka: podrobach, brukselce, węgorzu; może to być przepis na katastrofę, ale jakoś to działa. Dania są wyrafinowane i smaczne, a obsługa kompetentna i miła. To, co najlepsze, zostawiają na koniec w postaci brytyjskiej deski serów, którą sam szef kuchni wprowadził na rynek. Obiad 22,50 GBP za dwa dania, 27,50 GBP za trzy dania; kolacja 39,50 GBP za dwa dania, 49,50 GBP za trzy dania, 60 GBP za pięć dań, z parowaniem wina 100 GBP. 
* {{Znacznik|'''Café No.8 Bistro'''|53.9632 |-1.0849 |typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''[https://cafeno8.co.uk/establishments/bistro/ Café No.8 Bistro]''', 8 Gillygate, YO31 7EQ, ☏ +44 1904 653 074, bistro@cafeno8.co.uk. W-sobota 17:00-22:00, niedziela 12:00-17:00. Wyrafinowane jedzenie, które ma w duszy Yorkshire: jagnięcina z Wolds, ryby z Morza Północnego, ser z [[Thirsk]], a do budyniu rabarbar i pudding! Kameralną przestrzeń wewnętrzną uzupełnia niewielki ogródek jadalny z tyłu. Danie główne na kolację 14-32 GBP, niedzielne danie główne na lunch 14-18 GBP.
* {{Znacznik|'''Le Cochon Aveugle'''|53.9569 |-1.0763 |typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''[https://www.lecochonaveugle.uk/ Le Cochon Aveugle]''', 37 Walmgate, YO1 9TX, ☏ +44 1904 640 222, contact@lecochonaveugle.uk. Kolacja W-Sa o 19:00 i 20:30, lunch Sa o 12:30 i 13:30. Przyjdź maksymalnie 30 minut przed spotkaniem na aperitif. Zamknięte przez pół tygodnia, ograniczona liczba posiedzeń, gdy jest otwarta, zakaz dzieci i specjalne diety oraz bezwzględna polityka anulowania rezerwacji: „The Blind Pig” jest jak parodia dusznej i nieelastycznej francuskiej restauracji. Pod tym względem jedzenie całkowicie przekreśla oczekiwania: choć opiera się na tradycji galijskiej i ma do zaoferowania imponującą jaskinię à vin, nie boi się robić własnych rzeczy i czerpać z różnorodnych wpływów. Spodziewaj się kreatywnych, odważnych i wyrazistych dań w ramach 4-daniowego menu degustacyjnego w ciemno (z oczekiwaniem, że Ty, gość, wcielisz się w rolę świni). Ponieważ jest miejsce tylko na 20 okładek, konieczna jest rezerwacja. Czterodaniowy lunch 75 GBP, z parowaniem wina 135 GBP; czterodaniowa kolacja 95 GBP, z parowaniem wina 175 GBP. 
* {{Znacznik|'''Melton's'''|53.9508 |-1.0858 |typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''[https://meltonsrestaurant.co.uk/ Melton's]''', 7 Scarcroft Road, YO23 1ND (1,6 km na południe od centrum miasta. Autobus: 11, 26), ☏ +44 1904 634 341, Greatfood@meltonsrestaurant.co.uk. W-sobota w południe-13:45, wt-sobota 17:30-21:30. Promujące wyśmienitą kuchnię bez formalności, prowadzone przez dyrektora York Food Festival, to kolejne miejsce w mieście, które udowadnia wartość nowoczesnej brytyjskiej gastronomii. Spróbuj dorsza ze wschodniego wybrzeża lub gnocchi z dzikim czosnkiem. Przepyszne. Dostępne menu degustacyjne wegetariańskie i wegańskie. Zestaw menu (tylko kolacja): 42 GBP za dwa dania, 50 GBP za trzy dania; oba obejmują kanapki i chleb. Sześciodaniowe menu degustacyjne (lunch i kolacja): 62 £, z daniem serowym 70 £. Dodaj parowanie wina za 38 GBP. 
* {{Znacznik|'''The Judge's Lodging'''|53.9606 |-1.0854 |typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''[https://judgeslodgingyork.co.uk/ The Judge's Lodging]''', 9 Lendal, YO1 8AQ, ☏ +44 1904 638 733, relaks@judgeslodgingyork.co.uk. Pn-Cz 9:00-21:00, Piątek 9:00-21:30, Niedz 9:00-20:00. Wyśmienita kuchnia w rokokowym splendorze. Właściwie większość dań głównych – wybór eleganckich burgerów, a także niezła kolekcja sałatek, półmisków, dań mięsnych i rybnych – zdecydowanie należy do średniej półki, ale to stek i skorupiaki – oraz napoje – wyróżniają się odciąży Twoje kieszenie. Główne 13-30 GBP. 
* {{Znacznik|'''The Rise'''|53.9585 |-1.0889 |typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''[https://www.thegrandyork.co.uk/drinking-and-dining/the-rise/ The Rise]''', Station Rise, YO1 6GD (''w hotelu Grand''), ☏ +44 1904 894 580, dining@thegrandyork.co.uk. Codziennie 12:30-21:30. Nie daj się zwieść eleganckiemu hotelowi, jest to w zasadzie jedzenie barowe na wagę złota. Jeśli płacisz 22 funty za burgera, będziesz chciał, żeby to był najlepszy burger, jaki kiedykolwiek jadłeś, ale tak nie będzie. Dodaj do tego zmienną obsługę klienta i trudno w to uwierzyć, a Grand prowadzony jest przez tych samych ludzi. Główne 17-34 GBP. 
* {{Znacznik|'''The Star Inn the City'''|53.9605 |-1.0872 |typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''[https://www.starinnthecity.co.uk/ The Star Inn the City]''', Lendal Engine House, Museum Street, YO1 7DR, ☏ +44 1904 619 208, info@starinnthecity.co.uk. Pn-czwartek-21:00, Pt-niedz 9:30-21:00. Zjedz sezonowe produkty z Yorkshire obok Ouse w ciepłej aksamitnej i tartanowej dekoracji. Cook ma talent do nadawania tradycyjnym potrawom wyglądu nowych, nieustraszonych dań lub do przepracowania i niepotrzebnego „doprawiania” starych, ulubionych potraw, w zależności od punktu widzenia. To powiedziawszy, siostrzana restauracja Star w Helmsley ma gwiazdkę Michelin, więc zdecydowanie warto ją obejrzeć. Danie główne 15-32 GBP, brunch 9-12 GBP.

==== Popołudniowa herbata ====
York słynie z dekadenckich '''podwieczorków''': dzbanek herbaty z wybraną mieszanką, podawany z wykwintnymi kanapkami z odciętą skórką, ciastami palcowymi i ciastami oraz oczywiście bułeczkami owocowymi z gęstą śmietaną i dżemem. Twoje jedzenie będzie dostarczane na ułożonym w stos metalowym stojaku z trójpoziomowymi półmiskami zawierającymi każde danie posiłku. Do tego można dodać kieliszek szampana lub innego napoju alkoholowego, dla tych, którzy naprawdę chcą oddać się luksusowi. Jeśli brzmi to jak dużo jedzenia i picia, to dlatego, że tak jest; podwieczorek zazwyczaj zastępuje lunch i możesz nie mieć ochoty na kolację znacznie później, jeśli w ogóle! Cena pełnego podwieczorku jest dość wysoka; możesz liczyć na wydanie co najmniej 20 funtów na osobę i dodanie aż do 10 funtów więcej, jeśli pijesz też szampana. Weź pod uwagę, że samo miejsce jest często w równym stopniu częścią doświadczenia, jak podwieczorek, a Bettys, Garden Room i Countess of York prawdopodobnie oferują najbardziej luksusowe otoczenie.

Mniej pobłażliwą i tańszą opcją może być po prostu '''herbata kremowa''', czyli bułeczki z dżemem i śmietaną plus dzbanek herbaty, co nie powinno kosztować więcej niż 10 funtów. Większość kawiarni w Yorku, choć nie są tu wymienione, będzie serwować to danie oraz wybór innych tradycyjnych ciast.
[[Plik:Betty's York interior.jpg|thumb|300px|Wewnątrz Bettys Tea Rooms]]
* {{Znacznik|'''Bettys Tea Rooms'''|53.9601 |-1.0842 |typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''[https://www.bettys.co.uk/cafe-tea-rooms/our-locations/bettys-york Bettys Tea Rooms]''', 6-8 St Helen's Square, YO1 8QP, ☏ +44 1904 659 142, client.service@bettys.co.uk. Codziennie 9:00-21:00. Słynna na całym świecie ze swojej nostalgicznej atmosfery i spektakularnego cateringu w stylu cukierni szwajcarsko-yorkshire. Jest to herbaciarnia w stylu lat 30. XX wieku z palmami, kelnerkami w fartuchach i pianistą na żywo. Jest najbardziej znana z podwieczorków, ale serwuje także śniadania i lunche/kolacje. Opcje menu wegetariańskie, wegańskie i bezglutenowe. Ponieważ Bettys to herbaciarnia, którą chcą odwiedzić wszyscy turyści, przygotuj się na kolejkę na zewnątrz w godzinach szczytu lub dokonaj rezerwacji z dużym wyprzedzeniem. Alternatywnie możesz spróbować Little Bettys pod adresem 46 Stonegate, gdzie nie jest tak tłoczno. Podwieczorek 25–33 GBP, śniadanie 7–20 GBP, obiad/kolacja 10–20 GBP. 
* {{Znacznik|'''Countess of York'''|53.96 |-1.0956 |typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''[https://www.railwaymuseum.org.uk/visit/countess-york Countess of York]''', Leeman Road, YO26 4XJ (''na terenie Narodowego Muzeum Kolejnictwa''), ☏ +44 1904 686 295, countessofyork@nrm.org.uk. Herbata serwowana w południe, 14:00, 16:00. Fani kolei radujcie się! Na podwieczorek możesz napić się w bogato odrestaurowanym wagonie kolejowym NRM, „Hrabina Yorku”. Do wyboru kilkanaście mieszanek herbat Harrogate oraz sezonowy wybór kanapek i ciast, których główną atrakcją są tradycyjne bułeczki z Yorkshire, krem waniliowy i domowy dżem. Ponieważ pojemność jest ograniczona wielkością wagonu, zaleca się rezerwację z tygodniowym wyprzedzeniem. Bezpłatny żeton parkingowy na parkingu muzealnym. Tradycyjny podwieczorek 26 GBP, z szampanem 36 GBP. 
* {{Znacznik|'''The Cake Shop and Tea House'''|53.9583 |-1.0785 |typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''The Cake Shop and Tea House''', 24 Fossgate, YO1 9TA, ☏ +44 1904 671 199. Wt-pt 10:00–16:00, sobota 10:00–17:00, niedziela 11:00–16:00. Podwieczorek: 12:30–15:00. Wkrocz w lata czterdzieste XX wieku na nieco bardziej ekonomiczną popołudniową herbatę, która z pewnością jest mniej wyrafinowana niż inne opcje w mieście, ale mimo to nadal jest smaczna, sycąca i satysfakcjonująca. Zaletą pójścia do znacznie mniejszej herbaciarni, takiej jak ta, jest to, że możesz mieć pewność, że całe jedzenie jest świeżo przygotowane na miejscu, nie musisz dokonywać rezerwacji i nie będziesz musiał stać w kolejce po przyjeździe. To miejsce ma pewne dziwaczne zasady domowe (żadnych dzieci poniżej 10 lat, żadnych urządzeń przy stołach) i nieco temperamentnych właścicieli. Herbata dla dwojga 35 funtów. 
* {{Znacznik|'''The Garden Room'''|53.9586 |-1.0916 |typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''The Garden Room''', The Primary York, Station Road, YO24 1AA, ☏ +44 1904 688 677, info@therefectory.co.uk. Codziennie od 12:00 do 16:00. Wspaniały i wygodny salon z fotelami i sofami oraz widokiem na trawniki i katedrę. Tradycyjny podwieczorek 23,50 £, w tym. szampan 30,50 £. 
* {{Znacznik|'''The Grand Hotel'''|53.9585 |-1.0888 |typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''[https://www.thegrandyork.co.uk/drinking-and-dining/afternoon-tea/ The Grand Hotel]''', Station Rise, YO1 6GD, ☏ +44 1904 899 521, dining@thegrandyork.co.uk. Codziennie od 12:00 do 18:00 (należy usiąść do 15:45). Zapraszamy na czterodaniową herbatę do eleganckiej hotelowej restauracji Rise, z której roztacza się widok na mury miejskie. Dostępne menu wegetariańskie, wegańskie i bezglutenowe. Jest też specjalne menu dla dzieci. Wielki podwieczorek 25,50 £, w tym. wino musujące 30,50 £, zaw. gin z tonikiem 33,50 GBP, zaw. szampan 34,50 £, dzieci 17 £.

== Życie nocne ==
[[Plik:Printer's Devil - geograph.org.uk - 852716.jpg|thumb|250px|Stonegate to dla wielu ulica pokusy.]]
=== Warzenie i destylacja ===
W Yorku znajdują się trzy browary, jeden połączony z winnicą i jedna gorzelnia.

'''Piwo''', czyli '''ale''', warzone jest w obrębie murów miejskich od wieków, a najnowszym wcieleniem tej tradycji jest [https://www.york-brewery.co.uk/ browar York], który warzy całą gamę trzech jasnych piw, wielokrotnie nagradzanego ciemnego rubinowego piwa Centurion's Ghost oraz ich charakterystycznego złocistego piwa. ale ''Yorkshire Terrier''. Istnieje również stale zmieniający się wybór kreacji z limitowanych edycji, co dodaje odrobinę wyjątkowości napędzanej FOMO wizycie każdego miłośnika piwa w Yorku. Można także odwiedzić browar; szczegółowe informacje można znaleźć w sekcji „Aktywny wypoczynek”.

Nowością w okolicy jest [https://brewyork.co.uk/ Brew York], który uchyla się od tradycji i sprzedaje swoje piwa w puszkach. Specjalizują się w piwach rzemieślniczych w stylu amerykańskim o hipsterskich nazwach, takich jak ''Cereal Killa'' (bezglutenowe cytrusowe jasne piwo), ''Goose Willis'' (agrestowy błazen w formie piwa) i ''Tonkoko'' („9. najlepszy stout na świecie!”). Okresowo mieszają rzeczy, wycofując cały asortyment i wypuszczając nowy wybór; jest nawet IPA, która zmienia chmiel z każdą partią. Możesz napić się w ich niezwykle modnym „tap roomie” (patrz poniżej) lub poszukać ich dziwnego naparu w pubach.

'''Wino''': Yorkshire ma aż sześć winnic. Najbliżej jest [https://yorkshireheart.com/ Yorkshire Heart] przy Pool Lane, Nun Monkton YO26 8EL. Mają też browar i pole namiotowe oraz oferują wycieczki.

A potem jest '''gin'''. Działając pod wpływem uznanego ducha czasu o oszałamiająco pozbawionych wyobraźni nazwach, firma [https://yorkgin.com/ York Gin Company] wprowadziła na rynek swoją ofertę w marcu 2018 r. Na stałe wpisała się już w lokalną kulturę napojów, będąc zaopatrzona w dziesiątki sklepów, barów i hoteli w mieście i jego okolicach oraz teraz robi furorę w międzynarodowych nagrodach branżowych. Dostępne odmiany obejmują klasyczny wytrawny gin w stylu londyńskim, który osiągnął największą popularność w Yorku w XVIII wieku; ''Old Tom'', nasycony białą różą Yorkshire; oraz cesarski czerwony jałowiec, jabłko i ''Roman Fruit'' nasycony jagodami – wszystkie są ukłonem w stronę dziedzictwa miasta. Aby kupić whisky z Yorkshire, musisz odwiedzić Filey na wybrzeżu.

'''Cydr''' nie jest produkowany w Yorku i rzeczywiście nigdy nie był szczególnie popularny na północy, ale jeśli lubisz trunek jabłkowy, rozejrzyj się za cydrem Ampleforth Abbey Cider z pobliskiego [[Thirsk]].

=== Tradycyjne puby ===
W Yorku znajduje się prawdopodobnie najwięcej pubów na milę kwadratową spośród wszystkich miast w kraju; podobno jest jeden na każdy dzień w roku.

* {{Znacznik|'''The Ackhorne''''|53.9567|-1.0871 |typ=bar|url=|kolor=000000|treść=}}'''[https://www.facebook.com/TheAckhorne/ The Ackhorne]''', St Martin's Lane, YO1 6LR (''schowany w bardzo wąskiej uliczce przy Micklegate, obok kościoła''), ☏ +44 7977 190 297, theackhorneyork@aol.com. Od poniedziałku do piątku w południe do 21:00, w soboty w godzinach 11:00–21:00. Przytulne miejsce spotkań mieszkańców, zbyt dobrze ukryte, aby mogło być główną pułapką turystyczną. Pomyśl o quizie w pubie, pasztetach wieprzowych, piwach typu ale i cydrach z Yorkshire.
* {{Znacznik|'''The Blue Bell''''|53.9587|-1.07919 |typ=bar|url=|kolor=000000|treść=}}'''[https://www.facebook.com/profile.php?id=100049243010211 The Blue Bell]''', 53 Fossgate, YO1 9TF, ☏ +44 1904 654 904, bluebellyork@gmail.com. Pn-czwartek 11:00-23:00, piątek sobota 11:00-północ, niedziela 10:00-22:30. Najmniejszy pub w Yorku jest naprawdę malutki, ale edwardiańskie wnętrze (wpisane na listę II*), atmosfera konwersacji i prawdziwe piwa typu ale, głównie z okolic Yorkshire, sprawiają, że jest to ulubiona restauracja mieszkańców. Ponieważ nie ma innego wyjścia niż bar, dzieci nie mają wstępu. 
* {{Znacznik|'''The Keystones''''|53.9629|-1.0781 |typ=bar|url=|kolor=000000|treść=}}'''[https://www.crafted-social.co.uk/keystones-york The Keystones]''', 4 Monkgate, YO31 7PE, ☏ +44 1904 656 202, thekeystones.york@stonegatepubs.com. Codziennie od południa do 22:00. Popularny wśród młodszej publiczności ze względu na wydarzenia sportowe na żywo w telewizji w weekendy, stół bilardowy, różnorodne gry planszowe i bezpłatną konsolę Playstation 4. Ogródek piwny z tyłu. 
* {{Znacznik|'''The Kings Arms''''|53.957162|-1.083019 |typ=bar|url=|kolor=000000|treść=}}'''[https://samuelsmithsbrewery.co.uk/ The Kings Arms]''', 3 King's Staith, YO1 9SN, ☏ +44 1904 659 435. Pn: 11:00–23:00, niedziela–22:30. Królem, o którym mowa, jest Ryszard III, a jego dom położony jest tuż nad brzegiem rzeki, co oznacza, że jedną z corocznych tradycji staje się częścią rzeki, co z radością odnotowuje wskaźnik poziomu wody na ścianie wewnątrz. Niektóre zasady baru („zakaz przeklinania”, „zakaz pijaństwa”) są nieco podejrzane jak na pub, który serwuje wyłącznie piwa z lokalnego browaru Samuel Smith's. 
* {{Znacznik|'''Lendal Cellars''''|53.9599|-1.0849 |typ=bar|url=|kolor=000000|treść=}}'''[https://www.greeneking.co.uk/pubs/north-yorkshire/lendal-cellars Lendal Cellars]''', 26 Lendal, YO1 8AA, ☏ +44 1904 623 121, 7760@greeneking.co.uk. Nie-Cz w południe do 22:00, Piątek w godzinach 11:00-22:00. Standardowy pub sieci Greene King pod każdym względem oprócz jednego: budynku. Aby się tam dostać, zwiedzający musi opuścić ulicę korytarzem, a następnie zejść do podziemnego baru z łukowym sufitem, który w XVIII wieku był osobistą piwnicą z winami burmistrza. Klimatyczne miejsce na drinki, ale unikaj jedzenia. 
* {{Znacznik|'''The Maltings''''|53.95927|-1.08802 |typ=bar|url=|kolor=000000|treść=}}'''[http://www.maltings.co.uk/ The Maltings]''', Tanner's Moat, YO1 1HU, ☏ +44 1904 655 387, info@maltings.co.uk. Codziennie 11:00-23:00. Absolutnie niesamowity dom wolny od prawdziwego piwa. Lokalnym piwem jest słynny Black Sheep Bitter z Yorkshire, a sześć innych piw gościnnych i cztery tradycyjne cydry stale się zmieniają. 
* {{Znacznik|'''The Micklegate''''|53.9559|-1.0905 |typ=bar|url=|kolor=000000|treść=}}'''[https://www.facebook.com/127micklegate The Micklegate]''', 127 Micklegate, YO1 6LB, ☏ +44 1904 541 656. Su-czwartek 10:00-23:00, piątek sobota 10:00-północ. Dobre na hałaśliwe kilka godzin. Jeśli nie będzie meczu piłkarskiego na żywo z pełnymi entuzjazmu kibicami wpatrującymi się w mnogość ekranów, muzyka będzie grała głośno. 
* {{Znacznik|'''The Minster Inn''''|53.96311|-1.08827 |typ=bar|url=|kolor=000000|treść=}}'''[https://www.minsterinn.com/ The Minster Inn]''', 24 Marygate, YO30 7BH, ☏ +44 1904 849 240, minsterinnyork@gmail.com. Środa 16:00–22:00, Piątka 15:00–22:30, Sobota–22:30, Niedziela–20:00. Właściwie nie przy Minster i na uboczu, większość klientów zajazdu to stali bywalcy. Pełna lokalnego uroku, serwująca szeroki wybór tradycyjnych piw typu ale oraz, jako bonus od 16:00, pizze pieczone na kamieniu na zamówienie. Minster Inn (Q115558017) w Wikidanych Minster Inn w Wikipedii 
* {{Znacznik|'''The Priory''''|53.95635|-1.09007 |typ=bar|url=|kolor=000000|treść=}}'''The Priory''', 103 Micklegate, YO1 6LB, ☏ +44 1904 653 231. Od poniedziałku do czwartku od 15:00 do północy, od soboty od 11:00 do 1:00, w niedziele od 11:00 do północy. Pub ten, będący częścią sieci Wear Inns, wyposażony jest w stół bilardowy, szafę grającą i transmisje sportowe na żywo w telewizji. W Yorku można napić się lepszego piwa i, szczerze mówiąc, lepszych miejsc do jego wypicia, ale późne otwarcie sprawia, że The Priory wyróżnia się z tłumu. 
* {{Znacznik|'''The Roman Bath''''|53.9599|-1.0819 |typ=bar|url=|kolor=000000|treść=}}'''[https://www.facebook.com/roman.bath.3/ The Roman Bath]''', 9 St. Samson's Square, YO1 8RN, ☏ +44 1904 620 455. Codziennie 11:00-23:00. Pub Shabby John Smiths z szerokim wyborem piw typu lager i częstymi wieczorami z otwartym mikrofonem. Jak sama nazwa wskazuje, budynek znajduje się na szczycie pozostałości prawdziwej łaźni rzymskiej, którą można zwiedzać za opłatą (akceptowana jest York Pass). 
* {{Znacznik|'''The Three Legged Mare''''|53.96221|-1.0843 |typ=bar|url=|kolor=000000|treść=}}'''[https://www.facebook.com/threeleggedmareyork/ The Three Legged Mare]''' (''The Wonky Donkey''), 15 High Petergate, YO1 7EN, ☏ +44 1904 638 246, enquiries@york-brewery.co.uk. W–sobota–południe, niedz.–22.30, M–wt.–23.00. Pub Black Sheep Brewery, który serwuje piwa typu ale i przekąski barowe, ma dość aktywny tydzień towarzyski, z poniedziałkowym quizem, czwartkowym wieczorem z otwartym mikrofonem, w piątek muzyką ludową na żywo i różnymi występami muzycznymi na żywo w sobotnie wieczory. Psy mile widziane.
[[Plik:Shambles, York - panoramio (11).jpg|thumb|200px|Shambles o zmroku]]
=== Bary ===
W tej sekcji znajdziesz wybór najbardziej polecanych barów w mieście, z wszystkiego po trochu, od barów browarniczych po bary koktajlowe i miejsca, w których można napić się piwa Viking.
* {{Znacznik|'''Brew York''''|53.95757|-1.07619 |typ=bar|url=|kolor=000000|treść=}}'''[https://brewyork.co.uk/ Brew York]''', Enterprise Complex, Walmgate, YO1 9TT, ☏ +44 1904 848 448, info@brewyork.co.uk. Piwiarnia: wtorek-sobota-23:00, niedziela-21:00. Tap room: W, Czw 18:00–23:00, Piątek 16:00–23:00, Sobota–23:00, Niedziela–21:00. Zwiedzanie browaru (czas trwania 45-60 min): piątek 17:30, sobota 13:30, 15:30. Piwiarnia i barnik tego browaru rzemieślniczego na 200 miejsc znajdują się tuż obok maszyn piwowarskich; piwo nie mogło być świeższe! Mają też ładną małą część wypoczynkową na świeżym powietrzu z tyłu z widokiem na rzekę Foss. Burgery i koreańskie dodatki pomogą wchłonąć alkohol.
* {{Znacznik|'''Dusk''''|53.9595|-1.0837 |typ=bar|url=|kolor=000000|treść=}}'''[https://www.duskyork.co.uk/ Dusk]''', 8 New Street, YO1 8RA, ☏ +44 1904 634 851, duskyork@gmail.com. Codziennie 10:00-2:00. Koktajle 2 w cenie 1 od poniedziałku do czwartku przez całą noc, od piątku do niedzieli do 22:00. Świetne miejsce na koktajle, które określa się jako „spokojną kawiarnię za dnia, a nocą jaskinię niegodziwości”. Chociaż wieczór jest naprawdę zajęty, zwłaszcza gdy odbywa się muzyka na żywo, zazwyczaj można znaleźć trochę miejsca na górze. 
* {{Znacznik|'''Evil Eye''''|53.9611|-1.0830 |typ=bar|url=|kolor=000000|treść=}}'''[https://www.evileyelounge.com/ Evil Eye]''', 42 Stonegate, YO1 8AS, ☏ +44 1904 640 002, info@evileyelounge.com. śr czw 16:00-północ, pt 16:00-1:00, sob. 12:00-1:00, niedziela 12:00-północ. Kolorowy bar koktajlowy ukryty za sklepem z ginem należącym do tych samych ludzi. Być może będziesz musiał stać w kolejce, aby wejść, ponieważ miejsce jest bardzo małe. 
* {{Znacznik|'''House of the Trembling Madness (Stonegate)''''|53.9612|-1.0829 |typ=bar|url=|kolor=000000|treść=}}'''[https://www.tremblingmadness.co.uk/stonegate.html House of the Trembling Madness (Stonegate)]''', 48 Stonegate, YO1 8AS, ☏ +44 1904 640 009, info@tremblingmadness.co.uk. Codziennie od 10:00 do północy. E-mail poprzez formularz kontaktowy online. Jeśli nazwa Cię nie odstrasza, to prawdopodobnie nie odstraszy też wypchana głowa lwa wisząca nad barem ani inkrustowane woskiem świeczniki na stołach. Przejrzyj encyklopedyczną kolekcję belgijskich piw, a następnie rozkoszuj się alkoholem, popijając szalenie wyśmienite przekąski barowe. Ta sama firma ma znacznie większy lokal w Lendal. 
* {{Znacznik|'''Jalou''''|53.9573|-1.0853 |typ=bar|url=|kolor=000000|treść=}}'''[https://www.jalou.co.uk/york Jalou]''', 2 Micklegate, YO1 6JG, ☏ +44 1904 466 502. Su-W 16:00-1:00, czwartek-sobota w południe-2:00. E-mail poprzez formularz kontaktowy online. Glam Geordie spotyka się ze średniowiecznym Yorkiem: wystawne i drogie koktajle podawane do ścieżki dźwiękowej RnB w gotyckim kościele wpisanym na listę zabytków II stopnia z imponującym „neonowym żyrandolem” na środku. 
* {{Znacznik|'''The Biltmore''''|53.9602|-1.0817 |typ=bar|url=|kolor=000000|treść=}}'''[https://www.thebiltmore.co.uk/ The Biltmore]''', 29 Swinegate, YO1 8AZ, ☏ +44 1904 610 075, biltmore@biltmoreandoscars.co.uk. Wtorek-czwartek 17:00 - północ, piątek 15:00 - co najmniej o północy, sobota w południe - co najmniej o północy. Mieszczący się w przebudowanym zabytkowym kościele, ten inspirowany Nowym Jorkiem elegancki bar z szampanem i koktajlami jest miejscem relaksu w tygodniu i tętniącym życiem w weekendy przy muzyce DJ-a. 
* {{Znacznik|'''The York Tap''''|53.95842|-1.09265 |typ=bar|url=|kolor=000000|treść=}}'''[https://yorktap.com/ The York Tap]''', York Station, Station Road, YO24 1AB, ☏ +44 1904 659 009, enquiries@yorktap.com. Pn-Cz 10:00-23:00, Piątek 10:00-23:40, Niedz 11:00-23:00. Mieszczące się w elegancko przebudowanej edwardiańskiej herbaciarni, jest to miejsce na przyzwoity (jeśli nie tani) kufel piwa w oczekiwaniu na pociąg. Zgodnie ze swoim dawnym życiem, nadal można tu dostać gorące napoje, ciasta i domowe ciasta. 
* {{Znacznik|'''Vahe Bar''''|53.9619|-1.0796 |typ=bar|url=|kolor=000000|treść=}}'''[https://www.facebook.com/VaheBar Vahe Bar]''', 31-33 Goodramgate, YO1 7LS, ☏ +44 1904 628 344. W czwartek od 17:00 do 23:00, w piątek od 10:30 do północy, w sobotę od 12:30 do północy. Uroczy, spokojny bar z widokiem na York Minster, serwujący brytyjskie piwa typu ale i belgijskie beczki, a także ponad 200 butelkowanych piw kontynentalnych i 300 alkoholi wysokoprocentowych. 
* {{Znacznik|'''Valhalla''''|53.9598|-1.0807 |typ=bar|url=|kolor=000000|treść=}}'''[https://valhallayork.com/ Valhalla]''', 4 Patrick Pool, YO1 8BB, ☏ +44 1904 653 999. Su-czwartek w południe do 23:30, piątek w sobotę w godzinach 11:30-12:30. Każdy, kto zna mitologię nordycką, pokocha ten bar, który stanowi dowód na to, że duch Wikingów żyje i ma się w Yorku. Miejsce, w którym można głośno popijać miód pitny, cydr i piwo z wielkiego rogu oraz biesiadować z półmisków wypełnionych po brzegi wysokiej jakości produktami z Yorkshire i Skandynawii.
[[Plik:Madness (4409040609).jpg|thumb|250px|Takie są kluby nocne w Yorku.]]
=== Kluby nocne ===
Słabe ogniwo oferty życia nocnego Yorku. Jeśli masz ukończone, prawdopodobnie pokochasz wyjątkowo okropne pół tuzina ofert skierowanych bezpośrednio do populacji studentów (i nieletnich nastolatków) w mieście, ale jeśli szukasz jakiegokolwiek wyrafinowania lub muzycznej różnorodności, to powinieneś posłuchać wezwania [[Leeds]].

* {{Znacznik|'''Club Salvation''''|53.9582|-1.0873 |typ=bar|url=|kolor=000000|treść=}}'''[https://www.facebook.com/clubsalvation/ Club Salvation]''' (''Salvo''), 3 George Hudson Street, YO1 6JL, ☏ +44 1904 635 144, davesear@clubsalvation.co.uk. Czas semestru uniwersyteckiego: Pn. od 22:30 do 4:00, sobota od 23:00 do 4:00. Święta uniwersyteckie: sob. 23:00–4:00. Zasadniczo dla upojonych studentów, Salvo oferuje tanie drinki, muzykę z list przebojów i absolutnie żadnych zajęć. Bramkarze mają złe nastawienie, ale mają surową politykę dotyczącą narkotyków. Wstęp bezpłatny do 22:00, potem 5 GBP (bilet łączony z Towarzystwem). 
* {{Znacznik|'''Kuda Bar and Club''''|53.9568|-1.0818 |typ=bar|url=|kolor=000000|treść=}}'''[https://www.kudaclub.com/ Kuda Bar and Club]''', 12 Clifford Street, YO1 9RD, ☏ +44 1904 647 947, york@kudaclub.com. Pn., Pt 23:00–3:30, Sob. 21:00–3:30. Podzielony na dwa piętra i trzy pokoje, w tym bar tiki z dziewczynami hula i salon koktajlowy. Dostępne kabiny VIP. Napoje są drogie. Wstęp od 3 funtów. 
* {{Znacznik|'''Popworld''''|53.9574|-1.0867 |typ=bar|url=|kolor=000000|treść=}}'''[https://www.popworldparty.co.uk/york Popworld]''', George Hudson Street, YO1 6JL, ☏ +44 1904 645 161, popworld.york@stonegatepubs.com. Piątek w godzinach 21:00–2:00. Opisując siebie jako „ser ze stylem”, Popworld jest głęboko dumny z tego, jaki jest niefajny. Ten klub sieciowy jest mniejszy niż większość jego siostrzanych lokali, ale ma obrotowy parkiet taneczny, na którym możesz wykonywać swoje najgorsze ruchy przy muzyce równie słodkiej jak lepka powłoka podłogi. Wstęp na ogół bezpłatny, na niektóre wydarzenia 3 GBP. 
* {{Znacznik|'''The Stone Roses''''|53.9573|-1.0821 |typ=bar|url=|kolor=000000|treść=}}'''[https://www.facebook.com/WeAreTheStoneRosesBarYork/ The Stone Roses]''', 4 King Street, YO1 9SP, ☏ +44 1904 670 696, stonerosesstaff@gmail.com. Od poniedziałku do piątku w południe do 1:00, w soboty w godzinach 11:00–1:00. Bar rockowo-britpopowy z lat 90., który w miarę upływu nocy stopniowo zmienia się w klub. Przyzwoita atmosfera i okazyjne ceny. Wstęp bezpłatny z wyjątkiem koncertów.

=== Miejsca z muzyką na żywo i występami komediowymi ===
[[Plik:Vintage Trouble, York 2011.jpg|thumb|300px|Muzyka na żywo w Fibbers]]
* {{Znacznik|'''Fibbers''''|53.9574|-1.0897 |typ=bar|url=|kolor=000000|treść=}}'''[https://www.fibbers.co.uk/ Fibbers]''', 3-5 Toft Green, YO1 6JT, ☏ +44 1904 848 558 (ogólne), +44 8444 771 000 (bilety – taryfa premium), mrhpresents@gmail.com. Większość pokazów trwa od 19:30 do 22:30. Działający od lat 90. klub muzyczny, w którym od lat 90. gości wiele największych brytyjskich artystów. Koncertuje kilka wieczorów w tygodniu. Osobom w wieku 14–16 lat musi towarzyszyć osoba dorosła (18+). Nie, poniżej 14 lat. Od lata 2019 r., w obliczu niepewnej przyszłości – ciesz się nią, póki możesz. 
* {{Znacznik|'''The Basement''''|53.9591|-1.0848 |typ=bar|url=|kolor=000000|treść=}}'''[https://www.facebook.com/thebasementyork The Basement]''', 13-17 Coney Street, YO1 9QL (''pod City Screen Picturehouse''), ☏ +44 871 902 5747 (opłata premium), cityscreenyork.basement@picturehouses.co.uk. Większość koncertów od 20:00 do 23:00, większość innych wydarzeń od 19:30 do 22:00. Podziemna sala na 100 miejsc, w której można posłuchać muzyki na żywo (zwłaszcza jazzu), komedii, filmu, poezji, warsztatów i dyskusji. Jedno z dwóch miejsc klubu komediowego Laugh Out Loud. Tylko 16+. 
* {{Znacznik|'''The Crescent''''|53.9549|-1.0936 |typ=bar|url=|kolor=000000|treść=}}'''[http://thecrescentyork.com/ The Crescent]''', 8 The Crescent, YO24 1AW, ☏ +44 1904 622 510, thecrescentyork@gmail.com. Codziennie od 16:00 do północy (w soboty do 1:00). Klub robotniczych mężczyzn stał się miejscem wydarzeń społecznych. Wtorki to gra w stylu retro, środa to wieczór z otwartymi pokładami, a kilka razy w tygodniu odbywają się koncerty muzyczne. 
* {{Znacznik|'''The Fulford Arms''''|53.9471|-1.0736 |typ=bar|url=|kolor=000000|treść=}}'''[https://www.thefulfordarms.com/ The Fulford Arms]''', ​121 Fulford Road, YO10 4EX (''autobus: 7, 25, 26, 415''), ☏ +44 1904 620 410, thefulfordarms@gmail.com. M-czwartek 16:00-północ, piątek sobota 11:30-1:00, niedziela 11:30-północ. Pub z prawdziwym piwem, w którym w ciągu dnia panuje relaksująca „lokalna podmiejska atmosfera”, ale prawie każdego wieczoru można tu posłuchać muzyki na żywo i innych wydarzeń, takich jak zbiórki pieniędzy na cele charytatywne.

== Festiwale, imprezy ==
W Yorku odbywa się bardzo bogata [https://www.visityork.org/whats-on seria wydarzeń]. Najważniejsze wymieniono poniżej, od stycznia do grudnia; wydarzenia mające miejsce w drugiej połowie bieżącego roku są wymienione na dole.
[[Plik:Vikings shopping in York.jpg|thumb|300px|Wikingowie na zakupach]]
* '''[https://jorvikvikingfestival.co.uk/ Jorvik Viking Festival]''' (''11–19 lutego 2023''), ☏ +44 1904 615 505, jorvik@yorkat.co.uk. Ogólnomiejskie święto wszystkiego, co nordyckie; największy festiwal wikingów w Europie. Istnieją „żywe” obozowiska Wikingów, spacery z przewodnikiem i pogadanki. Ten festiwal jest bardzo atrakcyjny dla dzieci, z przebieraniem się, zabawą i występami bojowymi na kartach, a wszystko to jest poparte poważnym celem edukacyjnym Centrum Jorvik. Ceny są różne; mnóstwo bezpłatnych wydarzeń. 
** W innych porach roku skandynawscy goście powinni odwiedzić '''[https://yorkangloscan.org.uk/ York Anglo-Scandinavian Society]''', które regularnie organizuje pogadanki, zajęcia i pokazy filmów o skandynawskiej tematyce, głównie w Centrum Studiów Norweskich Uniwersytetu York.
* '''[https://yorkliteraturefestival.co.uk/ Festiwal Literatury w Yorku]''' (''marzec 2023''). E-mail poprzez formularz kontaktowy online. Odbywa się corocznie przez półtora tygodnia w marcu. Ten ogólnomiejski festiwal promuje sztukę Yorku, ze szczególnym naciskiem na literaturę, słowo mówione i poezję. Zawiera także muzykę, komedię, kino i teatr. Ceny są różne; kilka bezpłatnych wydarzeń. 
* '''[https://www.yorkfoodfestival.com/ York Chocolate Festival]''' (''6–10 kwietnia 2023''), Parliament Street / Shambles Market, ☏ +44 1904 635 149, admin@yorkfoodfestival.com. Ogólnomiejskie święto branży czekoladowej z targiem czekolady, rzemieślnikami zajmującymi się czekoladą i atrakcjami, które dzielą kawałek czekoladowej historii Yorku. 
* '''[https://yorkfestivalofideas.com/ York Festival of Ideas]''' (''połowa czerwca 2023''), yorkfestivalofideas@york.ac.uk. Odbywający się w różnych miejscach na terenie miasta festiwal obejmuje prelekcje, występy teatralne, muzykę i film, a jego motywem przewodnim jest innowacja. 
* '''[https://www.ebormorris.org.uk/ Day of Dance]''' (''1 lipca 2023'''). E-mail poprzez formularz kontaktowy online. Festiwal tradycyjnego tańca Morris na ulicach centrum miasta, podczas którego występują lokalne i krajowe grupy we wszystkich swoich kolorowych regaliach. 
* '''[https://www.ncem.co.uk/yemf/ York Early Music Festival]''' (''7–14 lipca 2023'''), ☏ +44 1904 658 338, boxoffice@ncem.co.uk. Światowej klasy cykl koncertów, wykładów i warsztatów poświęconych muzyce sprzed XVIII wieku, odbywający się w różnych miejscach miasta. Każdy rok ma inny temat przewodni – rok 2023 to „Dym i lustra” oraz 400. rocznica urodzin angielskiego kompozytora Williama Byrda. Ceny różnią się w zależności od koncertu. 
* '''[https://www.yorkmysteryplays.co.uk/ York Mystery Plays]''', info@yorkmysteryplays.co.uk. 10–15 funtów za biletowany występ. To jest „tajemnica” jak sens życia, a nie jak współczesna kryminał. Średniowieczna tradycja przedstawiania historii biblijnych za pomocą kolorowych, humorystycznych i rozrywkowych przedstawień wystawianych na platformach przewożonych po mieście. Występom mogą towarzyszyć tradycyjne zespoły muzyczne zwane „waitami”. Nie odbywa się co roku; najnowsze to 2022. 
* '''[https://www.yorkfoodfestival.com/ York Food and Drink Festival]''' (''22 września–1 października 2023''), Parliament Street / Shambles Market / St Sampson's Square, admin@yorkfoodfestival.com. Element żywnościowy koncentruje się na potrawach z Yorkshire, a program napojów ma charakter ogólnoświatowy i jest zorientowany na wino. Oferta wydarzeń jest bardzo szeroka, obejmująca pokazy, degustacje, poszukiwanie przepisów, targi i codzienne kolacje. Wielkie projekty „slow food”, Fairtrade i inne wartościowe projekty połączone z mnóstwem praktycznego gotowania dla dzieci w Food Factory. Lub, jeśli chcesz poznać kulinarne możliwości miasta, kup broszurę Taste Trail za 5 funtów, która opłaci Ci wszystkie próbki, którymi będziesz się obżerać. Rynki i demonstracje za darmo. Pozostałe wydarzenia biletowane w różnych cenach
[[Plik:Waites-in-York-july2010 (Cropped).jpg|thumb|300px|Czekając na Mystery Playing.]]
** '''[https://yorkbeerfestival.camra.org.uk/ York Beer &amp; Cider Festival]''' (''wrzesień 2023''), The Knavesmire (''25 minut spacerem od stacji York; obsługiwany także przez autobus festiwalowy kursujący co godzinę naprzeciwko stacji''), comms@yorkbeerfestival.org.uk. Pt 17:00-23:00, czwartek-sobota 11:00-23:00. Największy festiwal piwa w Yorkshire, prowadzony przez Campaign for Real Ale (CAMRA), serwujący ponad 500 piw (w tym 300 produkowanych w Yorkshire), 100 cydrów i perry, a także duży zagraniczny bar piwny, wino i napoje bezalkoholowe. Jest muzyka na żywo i szeroki wybór potraw z całego świata z licznych firm cateringowych i innych straganów. Miejsca do siedzenia znajdują się w ogromnym ogródku piwnym lub pod ogromnymi namiotami, jeśli jest mokro. Dzieci mile widziane (pod opieką) do godziny 20:00. W 7 GBP, Cz 8 GBP, F Sa 9,50 GBP. Ceny obejmują depozyt za szkło w wysokości 3 GBP, zwracany po zwrocie szkła. Członkowie CAMRA 2 GBP zniżki na te ceny. 
* '''[https://wst.tv/tournaments/uk-championship/ UK Snooker Championship]''' (''25 listopada–3 grudnia 2023''), Barbican. Mistrzostwa kraju odbywają się przez większość lat w Yorku. 
* '''[https://www.visityork.org/christmas Festiwal Bożego Narodzenia w Yorku]'''. Ulice Yorku ożywają w okresie poprzedzającym Boże Narodzenie. Kolędnicy i artyści grający na ulicy gromadzą się, by występować przed tysiącami świątecznych klientów. Jarmark św. Mikołaja obejmuje stragany i drewniane domki przy Parliament Street i St Samson's Square, specjalizujące się w prezentach, rękodziele i lokalnych potrawach bożonarodzeniowych. W innym miejscu Barley Hall prezentuje szczególny wgląd w to, jak ludzie obchodzili Boże Narodzenie w średniowieczu. 
** '''[https://www.ncem.co.uk/3d-flip-book/york-early-music-christmas-festival-2023/ Świąteczny Festiwal Muzyki Dawnej w Yorku]''', St Margaret's Church, Walmgate, YO1 9TL i inne miejsca, ☏ +44 1904 658 338, boxoffice@ncem.co.uk. Siostrzany bożonarodzeniowy festiwal letniego wydarzenia obejmuje serię koncertów z udziałem artystów o międzynarodowej sławie wykonujących muzykę sezonową z XVIII wieku i wcześniejszych. Różne ceny; poniżej 35. roku życia otrzymują absurdalnie hojne zniżki. 
** '''[https://www.yorkshireswinterwonderland.com/ Yorkshire's Winter Wonderland]''', York Designer Outlet, St. Nicholas Avenue, Fulford, YO19 4TA. Jazda na łyżwach: codziennie 10:30-21:30. Wesołe miasteczko: do 16 grudnia od poniedziałku do piątku w godzinach 15:00–20:00, w soboty w godzinach 10:30–20:00, od 19 grudnia codziennie w godzinach 11:00–20:00. Święty Mikołaj: codziennie 9:30-17:00. Główną atrakcją jest The Ice Factor, czyli największe sezonowe lodowisko na północy, którego centralnym elementem jest gigantyczna choinka bożonarodzeniowa. Wokół lodowiska znajduje się doskonałe małe wesołe miasteczko w stylu vintage, stragany z domkami z bali i oczywiście Grota Świętego Mikołaja. Łyżwy: dorosły 13,50 £, dziecko/ulgowy 12,50 £ za 1 godz. W cenie wypożyczenie łyżew. Mikołaj: 6 GBP, w tym zapakowany prezent.

== Noclegi ==
W Yorku znajdziesz wszystko, od skromnych hosteli i przytulnych pensjonatów po jedne z najwspanialszych historycznych hoteli w Anglii. Zwykłych sieciówek jest mnóstwo, ale jest też mnóstwo wyjątkowych, niezależnych sieci, które warto poszukać. Większość ofert zakwaterowania znajduje się w samym sercu miasta, w odległości krótkiego spaceru od atrakcji i usług, ale niektóre znajdują się w spokojniejszych dzielnicach mieszkalnych lub na obrzeżach, chociaż w kompaktowym Yorku nigdzie nie jest bardzo daleko od siebie. I chociaż większość ludzi nie kojarzy wypadów za miasto z możliwością biwakowania, istnieje zaskakująca liczba miejsc, w których można rozbić namiot lub zaparkować samochód kempingowy, zarówno w mieście, jak i nieco dalej.

=== Oszczędnie ===
* {{Znacznik|'''Astor York Hostel'''|53.9543 |-1.1018|typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''[https://astorhostels.com/hostels/york/ Astor York Hostel]''' (''Holgate Hill Hostel''), 124 Holgate Road, YO24 4BB (''autobus: 1, 5, 5A''), ☏ +44 1904 653 786, york@astorhostels.com. Małe, podstawowe pokoje. Sygnał Wi-Fi nie jest świetny. Ładne pomieszczenia ogólnodostępne, w tym bar. Bezkonkurencyjne śniadanie za 1 funt. Od 10 funtów.
* {{Znacznik|'''Diamonds Guest House'''|53.9482 |-1.0850|typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''[https://www.diamondsguesthouse.com/ Diamonds Guest House]''', 114 Bishopthorpe Road, YO23 1JX (''autobus: 11, 26''), ☏ +44 7717 941 122, Diamondsguesthouse@gmail.com. Przytulny, ale prosty pensjonat w wiktoriańskim domu oferujący śniadanie kontynentalne i bezpłatny bezprzewodowy dostęp do Internetu. Na terenie obiektu nie ma alkoholu, ale w pobliżu znajdują się dobre puby i restauracje. Diamonds ma także trzy inne pensjonaty w obiektach z epoki w okolicach Yorku. Od 38 GBP. 
* {{Znacznik|'''Park View Guest House'''|53.9686 |-1.0799|typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''[https://parkviewguesthouse.york-hotels.net/en/ Park View Guest House]''', 22 Haxby Road, YO31 8JX (''800 m na północ od centrum miasta. Autobus: 1, 5, 5A, 6, 40''), ☏ +44 1904 611 396, AhmForh@aol.com. Zameldowanie: 11:30, wymeldowanie: 10:00. Willa z epoki wiktoriańskiej z różnymi pokojami z łazienkami, w tym pokojem dwuosobowym dla osób niepełnosprawnych na parterze. Pełne śniadanie angielskie i kontynentalne. Parking prywatny. Wi-Fi. Od 20 GBP za osobę. 
* {{Znacznik|'''Queen Anne's Guest House'''|53.9648 |-1.0920|typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''[https://york-guesthouse.com/ Queen Anne's Guest House]''', 24 Queen Anne's Road, YO30 7AA (''autobus: 2''), ☏ +44 1904 629 389, info@queen-annes-guesthouse.co.uk. Zameldowanie: 11:30-13:30 lub 16:30-19:30, wymeldowanie: 10:00. Tradycyjny pensjonat prowadzony przez przyjazne małżeństwo. Ma mieszankę pokoi z łazienkami i kilka ze wspólnymi łazienkami. Od 30 GBP za osobę, w tym. bardzo smaczne pełne śniadania angielskie/wegańskie.
* {{Znacznik|'''Safestay York Hostel'''|53.9570 |-1.0891|typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''[https://www.safestay.com/venue/safestay-york-micklegate/ Safestay York Hostel]''', 88-90 Micklegate, YO1 6JX, ☏ +44 1904 627 720, recepcja-yk@safestay.com. Ładna georgiańska kamienica w samym centrum nocnego życia Yorku: dostępne są bezpłatne zatyczki do uszu, jeśli wydaje Ci się, że jest głośno. Mieszanka wspólnych akademików (4-12 osób, niektóre tylko dla kobiet) z łóżkami piętrowymi i pokojami prywatnymi (2-4 osoby). Bezpłatny bezprzewodowy dostęp do Internetu, bar, śniadanie 3,50 GBP. Od 10 funtów.
{{infobox|Gdzie są sieci budżetowe?|Jeśli szukasz hoteli takich jak '''Premier Inn''', '''Travelodge''' czy '''Ibis''' w popularnym miejscu turystycznym w Yorku, będziesz musiał wydać nieco więcej lub pójść na kompromis w sprawie lokalizacji. Hotele tych zwykle niedrogich sieci w centrum miasta pobierają opłaty za pokoje o podwyższonej cenie i dlatego są wymienione w poniższej sekcji „Średniej klasy”. Alternatywnie istnieją tańsze motele dla dwóch pierwszych marek przy autostradzie A64, około 16 km na zachód od miasta; szczegóły znajdziesz w Tadcaster.}}
* {{Znacznik|'''The Fort Boutique Hostel'''|53.9606 |-1.0834|typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''[https://www.thefortyork.co.uk/ The Fort Boutique Hostel]''', 1 Little Stonegate, YO1 8AX, ☏ +44 1904 620 222, info@thefortyork.co.uk. Pięć indywidualnie urządzonych pokoi stworzonych przez pięciu wschodzących brytyjskich artystów i projektantów. Również kilka akademików dla 6-8 osób. Pokój wspólny z kuchenką mikrofalową, lodówką i tosterem. Na miejscu dwa bary-restauracje. Śniadanie 4-9 GBP. Od 10 funtów. 
* {{Znacznik|'''YHA York Hostel'''|53.9686 |-1.1027|typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''[https://www.yha.org.uk/hostel/yha-york YHA York Hostel]''', Water End, YO30 6LP (''1,6 km na północ od murów miejskich. Można spacerować wzdłuż rzeki. Autobus: 2''), ☏ +44 345 371 9051 (numer niegeograficzny). Zameldowanie: 14:00, wymeldowanie: 10:00. To schronisko młodzieżowe jest czyste i ma dobre prysznice. Dobre pokoje rodzinne dla czterech osób. Odpowiednie śniadanie jest wliczone w cenę i zapakują ci śniadanie, jeśli wyjeżdżasz szczególnie wcześnie. Darmowe wifi. Darmowy parking. Pokój wieloosobowy od 15 GBP, pokój prywatny od 25 GBP za osobę.

=== Umiarkowanie ===
[[Plik:Statue Constantin 1er York 9.jpg|thumb|300px|Konstantyn Wielki został koronowany na cesarza znanego świata podczas pobytu w Yorku. Ponieważ nie możesz tego przewyższyć, równie dobrze możesz znaleźć miejsce, w którym serwowane jest dobre śniadanie.]]
* {{Znacznik|'''Holiday Inn York City Centre'''|53.9549 |-1.0764|typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''[https://www.ihg.com/holidayinn/hotels/gb/en/york/qqyct/hoteldetail Holiday Inn York City Centre]''' (''dawniej Hotel 53 – uwaga, stara strona internetowa jest nadal aktywna od sierpnia 2019''), 53 Piccadilly, YO1 9PL, ☏ +44 1904 559 000, rezerwacje@yorkhi.co.uk. Zameldowanie: 15:00, wymeldowanie: 11:00. Nowoczesny, 6-piętrowy hotel ze stylowymi, współczesnymi wnętrzami. Standardowe doświadczenie Holiday Inn (siłownia, klimatyzacja, dobre śniadanie); jest też inny, nieco dalej od miasta, na Tadcaster Road. Od 55 funtów. 
* {{Znacznik|'''Ibis York Centre'''|53.9533 |-1.0939|typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''[https://all.accor.com/hotel/6390/index.en.shtml Ibis York Centre]''', 77 The Mount, YO24 1BN (''autobus: 1, 4, 5, 5A, 12, 13, 840, 843, ZAP''), ☏ +44 113 396 8032 (numer Leeds). Zameldowanie: 14:00, wymeldowanie: 12:00. Lokalizacja w dużej ceglanej kamienicy oznacza, że pokoje są nieco mniejsze niż w innych hotelach Ibis. Na miejscu restauracja i bar. Zwierzęta mile widziane. Od 49 GBP. 
* {{Znacznik|'''Marmadukes Hotel'''|53.9673 |-1.0918|typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''[https://www.clementinestownhouse.co.uk/ Marmadukes Hotel]''', 4 St Peter's Grove, YO30 6AQ (''autobus: 2''), ☏ +44 1904 640 101, rezerwacje@marmadukestownhousehotelyork.com. Butikowy 4-gwiazdkowy hotel w wiktoriańskiej posiadłości. Wszystkie 21 pokoi posiada łazienki i bezpłatny bezprzewodowy dostęp do Internetu. Psy mile widziane. Od 69 GBP. 
* {{Znacznik|'''Middletons'''|53.9547 |-1.0842|typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''[https://www.middletonsyork.co.uk/ Middletons]''', Skeldergate, YO1 6DS, ☏ +44 1904 611 570, recepcja@middletonsyork.co.uk. Zameldowanie: 15:00, wymeldowanie: 11:00. 56 pokoi rozmieszczonych na terenie kompleksu zabytkowych budynków – niegdyś gościem tutaj był Charlie Chaplin – oraz przyjemna przestrzeń na świeżym powietrzu. Middletons dysponuje restauracją, barem i centrum fitness z małym basenem. Od 89 GBP. Parking 10 GBP za osobę 
* {{Znacznik|'''Mercure York, Fairfield Manor Hotel'''|53.9940 |-1.1317|typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''[https://all.accor.com/hotel/8342/index.en.shtml Mercure York, Fairfield Manor Hotel]''', Shipton Road, YO30 1XW (''6,4 km na północny zachód od centrum na A19. Autobusy: 19, 29, 30, 30X, 31, 31X''), ☏ +44 1904 225 012, 038rs@ jupiterhotels.co.uk. Zameldowanie: 14:00, wymeldowanie: 12:00. Dwór z XVIII wieku z kilkoma oryginalnymi elementami, położony na prywatnym terenie o powierzchni 6 akrów (2,4 ha) i oferujący widok na okolicę. Restauracja na miejscu. Lipiec 2020: tymczasowo zamknięte. Od 60 funtów za osobę. Zwierzęta 15 GBP. 
* {{Znacznik|'''Premier Inn York City'''|53.9553 |-1.0918|typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''[https://www.premierinn.com/gb/en/hotels/england/north-yorkshire/york/york-city-blossom-st-north.html Premier Inn York City]''' (''Blossom Street North''), 20 Blossom Street, YO24 1AJ (''nawigacja satelitarna: YO24 1AD''), ☏ +44 333 321 9198. Zameldowanie: 14:00, wymeldowanie: południe. Zawiera wieżę zegarową w stylu art déco. Pokoje standardowe wyposażone są w łóżko typu king-size i doskonałe prysznice. Dwoje dzieci może spać w tym samym pokoju na rozkładanych łóżkach, a śniadanie otrzymują bezpłatnie pod opieką płacącej osoby dorosłej. Tuż obok znajduje się kolejny Premier Inn, „Blossom Street South”. Od 33 GBP za osobę. 
* {{Znacznik|'''Travelodge York Central'''|53.9547 |-1.0770|typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''[https://www.travelodge.co.uk/hotels/196/York-Central-hotel Travelodge York Central]''', 90 Piccadilly, YO1 9NX (''autobus: 1, 3, 4, 5, 5A, 12, 13, 59, 840, 843, ZAP''), ☏ +44 871 984 6187 (premium). Zameldowanie: 15:00, wymeldowanie: 12:00. Pokoje są wygodne i prywatne, a ich cena jest dobra ze względu na lokalizację. Ale nie jedz śniadania, ponieważ Wetherspoons obok mają lepszą wartość. W Yorku znajdują się dwa inne ośrodki Travelodge w centrum – Layerthorpe i Micklegate. Od 30 GBP za osobę. 
* {{Znacznik|'''Bar Convent'''|53.955 |-1.091|typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''[https://barconvent.co.uk/guesthouse/ Bar Convent]''', 17 Blossom St YO24 1AQ, ☏ +44 1904 643238. Spokojny pensjonat w działającym klasztorze, niebezpiecznie założonym w 1686 roku, „przyjmuje wyznawców wszystkich wyznań i żadnej wiary”. Tylko psy asystujące. Kawiarnia w urokliwym atrium czynna jest od poniedziałku do soboty w godzinach 8:00-15:00. Podwójne zakwaterowanie ze śniadaniem 100 funtów.

=== Ekskluzywnie ===
[[Plik:194-SFEC-YORK-20070827.JPG|thumb|Marzysz o własnym zamku? Wieża Lendal z drugiej strony Ouse.]]
* {{Znacznik|'''Lendal Tower'''|53.9603 |-1.0871|typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''[https://lendaltower.com/ Lendal Tower]''', Lendal Bridge, YO1 7DP, ☏ +44 1423 709 713 (numer Harrogate), info@tiercel-leisure.com. Ta dumna XIV-wieczna wieża strzegąca mostu na rzece jest obecnie butikowym obiektem z własnym wyżywieniem, który może pomieścić sześć osób. Do najważniejszych atrakcji Twojego pobytu może należeć podziwianie panoramy z tarasu na dachu lub relaks jak lord w łóżku z baldachimem. Około 250 funtów za noc, minimum cztery noce. 
* {{Znacznik|'''Middlethorpe Hall'''|53.9306 |-1.08998|typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''[https://www.middlethorpe.com/ Middlethorpe Hall]''', Bishopthorpe Road, YO23 2 GB (''na południowym skraju toru wyścigowego Knavesmire, 4,8 km od centrum miasta. Autobus: 11''), ☏ +44 1904 641 241, info@middlethorpe.com. Zameldowanie: 14:00, wymeldowanie: 12:00. Jeśli kiedykolwiek chciałeś zatrzymać się w jednej z rezydencji National Trust, masz szansę: wiejska rezydencja i posiadłość z 1698 r., otoczona imponującym ogrodem o powierzchni 20 akrów (8,1 hektara). Pokoje i apartamenty w pełni wykorzystują antyki i elementy z epoki, ale istnieje wiele lokali gastronomicznych, basen w domku i spa. Od 106 GBP za osobę. 
* {{Znacznik|'''Park Inn by Radisson York City Centre'''|53.9583 |-1.0851|typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''[https://www.radissonhotels.com/en-us/hotels/radisson-hotel-york Park Inn by Radisson York City Centre]''', North Street, YO1 6JF, ☏ +44 1904 459 988, rezerwacje.york@parkinn.com. Z zewnątrz jest to okropne pudełko płatków kukurydzianych z połowy XX wieku, które stoi niezgrabnie na nabrzeżu rzeki Ouse. Oczywiście, gdy już znajdziesz się w środku, pamięć o budynku szybko zanika, gdy podziwiasz niczym niezakłócony widok na rzekę i atrakcyjne średniowieczne otoczenie. Do dyspozycji jest także basen, bar, restauracja grillowa i duża przestrzeń konferencyjna. Od 64 GBP za osobę. 
* {{Znacznik|'''The Dean Court Hotel'''|53.96201 |-1.08405|typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''[https://www.bestwestern.co.uk/destinations/yorkshire/york The Dean Court Hotel]''' (''Best Western''), Duncombe Place, YO1 7EF, ☏ +44 1904 625 082. Zameldowanie: 14:00, wymeldowanie: 11:00. Hotel ten mieszczący się w imponującym wiktoriańskim budynku słynie z wygodnych pokoi i apartamentów oraz widoków na katedrę wznoszącą się po przeciwnej stronie ulicy. Bezpłatne Wi-Fi, na miejscu bar i restauracja. Od 80 funtów za osobę. Usługa parkingowego 20 GBP za osobę. 
* {{Znacznik|'''The Grand Hotel'''|53.9588 |-1.0891|typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''[https://www.thegrandyork.co.uk/ The Grand Hotel]''', Station Rise, YO1 6GD, ☏ +44 1904 896 349, rezerwacje@thegrandyork.co.uk. Zameldowanie: 15:00, wymeldowanie: 11:00. Bardzo luksusowy hotel edwardiański ze złotej ery kolei. Istnieje wiele najlepszych opcji cateringowych, duża sala konferencyjna oraz spa, sala gimnastyczna i basen, które nawiązują do Romana Eboracum. Brak parkingu na miejscu, ale zespół konsjerża może zapewnić usługę spotkania i powitania na stacji, odbiór z szoferem, a nawet transfer helikopterem! Od 128 GBP za osobę. Usługa parkingowego 35 GBP za osobę. Pies 25 GBP za pobyt. 
* {{Znacznik|'''The Grange Hotel'''|53.9658 |-1.0911|typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''[https://www.guesthousehotels.co.uk/ The Grange Hotel]''', 1 Clifton, YO30 6AA (''autobus: 2''), ☏ +44 1904 644 744, info@grangehotel.co.uk. W kamienicy w stylu regencji zniknęło miejsce w stylu wiejskiego domu – wszystkie głębokie sofy, otwarty kominek i dyskretna obsługa. Istnieją trzy restauracje, począwszy od baru z owocami morza, poprzez nowoczesny bar w piwnicy, aż po pełną francuską srebrną obsługę. Nie tanie, ale głęboko luksusowe i prawdziwa odmiana od standardowych, paczkowanych hoteli międzynarodowych sieci. Od 89 GBP za osobę. Śniadanie 15,95 GBP za osobę. Parking 10 GBP za osobę. Pies 20 GBP ze smakołykami.
* {{Znacznik|'''The Judge's Lodging'''|53.9606 |-1.0853|typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''[https://judgeslodgingyork.co.uk/ The Judge's Lodging]''', 9 Lendal, YO1 8AQ, ☏ +44 1904 638 733, relaks@judgeslodgingyork.co.uk. Zameldowanie: 15:00, wymeldowanie: 11:00. Ekskluzywne miejsce w georgiańskiej kamienicy wpisanej na listę I, z kolekcją charakterystycznych i elegancko urządzonych pokoi. Na miejscu znajduje się tradycyjny bar i restauracja w piwnicy. Nie parkować. Od 135 GBP za osobę. 
* {{Znacznik|'''The Primary York'''|53.958378 |-1.091604|typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''[https://theprincipalyork.com/ The Primary York]''', Station Road, YO24 1AA, ☏ +44 1904 653 681, rezerwacje@theprincipalyork.com. Zameldowanie: 15:00, wymeldowanie: 11:00. W wiktoriańskiej rezydencji tuż obok dworca kolejowego. Spróbuj wybrać wyższe piętro, aby uniknąć hałasu z ulicy i sali konferencyjnej. Dobra restauracja, ale płacisz wyższą cenę za widok na ministra. Posiada również bar, basen i siłownię. Od 100 funtów za osobę.

=== Kempingi ===
Co niezwykłe, York ma kemping w centrum miasta:
[[Plik:Rowntree Park, York (20035035135).jpg|thumb|300px|Spokój w Rowntree Park]]
* {{Znacznik|'''York Rowntree Park'''|53.9507 |-1.0797|typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''[https://www.caravanclub.co.uk/club-sites/england/yorkshire/north-yorkshire/york-rowntree-park-club-campsite/ York Rowntree Park]''' (''Caravan Club''), Terry Avenue, YO23 1JQ (autobus: 11, 26), ☏ +44 1904 658 997. Zameldowanie: 13:00. Obóz w mieście! Obok parku Rowntree i rzeki Ouse jest to głównie miejsce dla przyczep kempingowych i samochodów kempingowych, choć są też stanowiska dla namiotów. Łazienka, pralnia, przyłącza prądu i gazu, Wi-Fi. Przyjazny dla osób niepełnosprawnych. Grill i psy dozwolone. Mile widziane osoby niebędące członkami. Taryfy są sezonowe: dorośli 8–12 GBP za osobę, dzieci 1–3 GBP za osobę, dodatkowe opłaty za twarde stanowisko z markizą, miejsce na namiot 6–11 GBP za osobę. Dostępne zniżki dla członków CC. 
Na obrzeżach Yorku lub w głębi lądu znajduje się kilka kempingów. Ze względu na lokalizację tuż przy obwodnicy miasta i wysokie oceny wybrano trzy następujące:

* {{Znacznik|'''Nurseries Caravan Park'''|53.9365 |-1.1465|typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''[https://nurseriescaravanpark.com/ Nurseries Caravan Park]''', Askham Bryan Lane, YO23 3QY (''6,4 km na południowy zachód od centrum miasta, przy obwodnicy A1237 i 2,4 km od A64. Autobus: 37 – rzadko''), ☏ +44 1904 797 427, enquiries@nurseriescaravanpark.com. Stanowiska dla turystów i namiotów w parku o powierzchni 7 akrów (2,8 ha). Ogrzewana łazienka z gorącymi prysznicami, pralnia samoobsługowa, mały sklep z niezbędnymi artykułami kempingowymi. Psy mile widziane na smyczy. Taryfy są sezonowe: 2 osoby dorosłe z samochodem i podłączeniem do prądu 19–21 GBP, 5 GBP/3 GBP za dodatkową osobę dorosłą/dziecko. 
* {{Znacznik|'''The Little Hide'''|54.0027 |-1.0922|typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''[https://thelittlehide.co.uk/ The Little Hide]''' (''glamping tylko dla dorosłych''), Willow House Caravan Park, Wigginton Road, YO32 2RH (na B1363, 4,8 km na północ od miasta, przy obwodnicy A1237. Autobus: 40 – co godzinę przez cały dzień do 19:00) , ☏ +44 7713 194 299 (telefon komórkowy), relaks@thelittlehide.co.uk. Zameldowanie: 13:00, wymeldowanie: 10:00. Dwuosobowe drewniane kabiny typu „pod”, trzyosobowa jurta. Wszystkie jednostki są ogrzewane i oświetlone oraz wyposażone w łóżka, sofę, stół i krzesła. Zabierz ze sobą własny sprzęt kuchenny, talerze i sztućce, a jeśli zamierzasz gotować, zabierz ze sobą kuchenkę gazową. Zapewnione grille. Na miejscu pranie i pranie, kawiarnia. Od 41 GBP za sztukę Tylko osoby powyżej 18. roku życia, psy mile widziane.
* {{Znacznik|'''Wagtail Park'''|53.9988 |-1.0305|typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''[https://wagtailpark.co.uk/ Wagtail Park]''', 23 North Lane, YO32 9SU (''6,4 km na północny wschód od centrum miasta, przy obwodnicy A1237. Brak dostępu do transportu publicznego''), ☏ +44 7970 643 777 (komórka), enquiries@wagtailpark.co Wielka Brytania Zameldowanie: 13:00-20:00, wymeldowanie: 12:00. Spokojny kemping na obrzeżach miasta; po prostu rozbij swój pojazd, przyczepę lub namiot, albo możesz wypróbować jedną z czterech „kapsuł”, przytulnych dwuosobowych kabin z ogrzewaniem i elektrycznością. Na miejscu znajduje się staw rybny, ale nie ma udogodnień ani zajęć specjalnie dla dzieci. Łazienka z mokrymi prysznicami. Psy mile widziane. Stanowisko dla namiotu, przyczepy kempingowej lub kampera od 17 GBP lub od 20 GBP z przyłączem do prądu. Poduszki już od 40 funtów.

== Kontakt ==
=== Telefon ===
Numer kierunkowy Yorku dla numerów stacjonarnych to 01904 w przypadku wybierania numeru z Wielkiej Brytanii lub +44 1904 spoza Wielkiej Brytanii. Połączenia wykonywane z telefonów stacjonarnych w Yorku nie wymagają numeru kierunkowego, aby się połączyć.

=== Internet ===
Większa część Yorku jest objęta bezpłatną usługą Wi-Fi '''[https://www.york.gov.uk/community-innovation/free-wi-fi-york/1 CityConnect]''' – na stronie internetowej znajduje się mapa wszystkich hotspotów. Wypełnij krótki formularz rejestracyjny online i gotowe.

Alternatywnie, jeśli nie masz urządzenia, które może połączyć się z Internetem lub musisz połączyć się z Internetem na komputerze stacjonarnym:

* {{Znacznik|York Explore Library|53.9614|-1.0862|typ=atrakcja}}'''[https://exploreyork.org.uk/york-explore/ York Explore Library]''', Library Square, Museum Street, YO1 7DS, ☏ +44 1904 552 828, york@exploreyork.org.uk. Pn-czwartek 9:00-20:00, piątek 10:00-18:00, sob 9:00-17:00, niedziela 11:00-16:00. Zapytaj w punkcie informacyjnym – zobaczysz wielu mieszkańców korzystających z komputerów, ale personel może również zapewnić odwiedzającym dostęp do Internetu. Dostępne są także urządzenia do drukowania.

== Bezpieczeństwo ==
York jest bezpiecznym miastem, w którym nie ma większego problemu z przestępczością. Niezmiennie plasuje się w czołówce najlepszych miejsc do życia w całej Wielkiej Brytanii, a wysoki poziom bezpieczeństwa ma na to wpływ. W przeciwieństwie do niektórych innych europejskich miast popularnych wśród turystów, odwiedzający York nie są szczególnym celem oszustw i przestępstw. Terroryzm jest lokalnie niespotykany, choć ogólnokrajowy poziom zagrożenia pozostaje wysoki. Istnieją jednak pewne środki ostrożności, które warto podjąć.

=== Życie nocne ===
Uważajcie na weekendowe wieczory w Yorku. Wielu miejscowych młodych ludzi przecenia swoją zdolność do spożywania alkoholu, a centrum miasta może wydawać się zalane lagerami, głównie w rejonie Micklegate. Jeśli ktoś się do ciebie zbliży, po prostu idź dalej, a znajdą kolejną ofiarę, którą będzie mógł dręczyć. Celuj jednak w puby polecane przez Wikivoyage, a przekonasz się, że bezpieczne spotkania towarzyskie w towarzystwie życzliwych mieszkańców są nadal możliwe!

Staraj się unikać zacisznych ścieżek rowerowych i zaułków w nocy, ponieważ często zdarzają się w tych częściach napady, jednak zazwyczaj są one oddalone od głównego centrum miasta.

=== Bezpieczeństwo rzeczne ===
Należy zachować ostrożność w pobliżu rzeki Ouse i na niej, ponieważ jest głęboka i zimna, a prąd jest zaskakująco silny. Jeśli piłeś, unikaj w ogóle zbliżania się do rzeki, szczególnie w nocy. Ścieżki nadbrzeżne mogą być śliskie i słabo oświetlone, a jeśli wpadniesz, w pobliżu może nie być nikogo, kto mógłby ci pomóc. Co roku w rzece Ouse tonie kilka osób, a przyczyną większości zgonów jest alkohol i ciemność.
[[Plik:Flooding in York - 20151227 13 08 40.jpg|thumb|300px|Nagle ten pensjonat nad rzeką wydaje się mniej atrakcyjny...]]
=== Powódź ===
Pomimo skomplikowanych zabezpieczeń York jest zalewany niemal każdej zimy. Wystarczy kilka dni ciągłych opadów gdzieś w górze rzeki, a domy i firmy znajdujące się najbliżej Ouse są zanurzone. Od [[Harrogate]] do Richmond znajduje się około 48 km wrzosowisk Pennine, skąd ulewny deszcz ma tylko jedną drogę ucieczki. Jeśli nadal będzie padać, to 48 godzin później rzeka w Yorku będzie pełna; kolejny dzień deszczu i posesje nad rzeką zaczynają być zalewane.

Oprócz dostarczania prasie wiarygodnych corocznych wiadomości, jedyną zaletą częstych powodzi w Yorku jest to, że miejscowi wiedzą, co robić. Jeśli złapie Cię powódź, podążaj za ich przykładem. Można także uzyskać [https://www.york.gov.uk/floods dostęp do portalu] porad przeciwpowodziowych urzędu miasta. Choć szkody materialne spowodowane przez wodę są często poważne, obrażenia i śmierć spowodowane powodzią zdarzają się niezwykle rzadko. Postępuj zgodnie z radami władz, a wszystko będzie dobrze.

== Zdrowie ==
* {{Znacznik|'''Szpital York'''|53.9705 |-1.0835 |typ=zdrowie|url=|kolor=FF0000|treść=}}'''[https://www.yorkhospitals.nhs.uk/our-hospitals/york-hospital/ Szpital York]''', Wigginton Road, YO31 8HE, ☏ +44 1904 631 313, 999, 112 (awaryjne). 24 godziny. Godziny zwiedzania 13:00–20:00. Szpital NHS z zapleczem pogotowia ratunkowego

=== Apteki nocne ===
* {{Znacznik|'''Monkbar Pharmacy'''|53.9626 |-1.0784 |typ=zdrowie|url=|kolor=FF0000|treść=}}'''Monkbar Pharmacy''', 3 Goodramgate, YO1 7LJ (przez Monk Bar), ☏ +44 1904 626 181, contact@monkbarpharmacy.co.uk. Pn-Sb 7:30-22:30, Niedz 8:30-18:30. 
* {{Znacznik|'''The Priory Pharmacy'''|53.9492 |-1.1994 |typ=zdrowie|url=|kolor=FF0000|treść=}}'''[https://thepriorypharmacy.co.uk/ The Priory Pharmacy]''', Priory Medical Centre, Cornlands Road, YO24 3WX (3,6 km na południowy zachód od miasta Acomb), ☏ +44 1904 404 101. Pon-sobota 8:00–23:00, niedziela 10:00–20:00. E-mail poprzez formularz kontaktowy online

== Informacje turystyczne ==
[[Plik:The Shambles, York (8464).jpg|thumb|Sklepy o konstrukcji drewnianej na Shambles]]
* {{Znacznik|Centrum Informacji Turystycznej|53.9612|-1.0852|typ=atrakcja}}'''[https://www.visityork.org/business-directory/visit-york-information-centre-gift-shop Centrum Informacji Turystycznej]''', 1 Museum Street, YO1 7DT, ☏ +44 1904 555 670, info@visityork.org. Pn-sobota 9:00-17:00, niedziela, święto państwowe 10:00-16:00. Pierwszy port, w którym można uzyskać mapy, setki ulotek, zniżki na atrakcje i bezstronne porady lokalnych ekspertów. 
{| class=&quot;wikitable floatright&quot;
! '''Ceny York Passów&lt;br&gt;&lt;small&gt;(grudzień 2023)&lt;/small&gt;'''
!Osoba dorosła
!Dziecko
|-
!Jeden dzień
|59£
|35£
|-

!Dwa dni
|75£
|45£
|-

!Trzni dni
|90£
|55£
|-

!Sześć dni
|150£
|75£
|-
|}
Jeśli planujesz ''dużo'' zwiedzać, możesz zaoszczędzić pieniądze kupując '''[https://yorkpass.com/ Visit York Pass]''', bilet umożliwiający dostęp do prawie [https://yorkpass.com/city-pass-attractions/ 40 atrakcji] w Yorku i jego regionie. Karnet obejmuje także 24-godzinny bilet na wycieczkę autobusową City Sightseeing, zniżki na posiłki, wynajem samochodu, taksówki i nie tylko.

Karnety można zdobyć na jeden, dwa, trzy lub sześć dni. Karnet jest cyfrowy i wydawany e-mailem na Twój smartfon; kupić online lub w Centrum Informacji Turystycznej.

Karnet jest ważny przez 12 miesięcy od daty zakupu i zostaje aktywowany po wejściu na pierwszą atrakcję. Karnet jednodniowy '''ważny jest przez jeden dzień kalendarzowy, a nie przez okres 24 godzin'''. Karnety dwu- i sześciodniowe ważne są przez następujące po sobie dni kalendarzowe. Z karnetów trzydniowych można korzystać przez dowolne trzy dni z sześciu. Karnety pokrywają opłatę za wstęp do każdej objętej atrakcji, ale nie pozwalają na przeskakiwanie w kolejce ani uprzywilejowany dostęp. Jak w przypadku każdego karnetu turystycznego, im więcej atrakcji odwiedzisz, tym więcej zaoszczędzisz pieniędzy; Wadą tego podejścia jest to, że zamiast ogarnąć wszystko, możesz biegać po mieście.

=== Instytucje religijne ===
W Yorku znajdują się dziesiątki kościołów chrześcijańskich, w tym wyznania [https://dioceseofyork.org.uk/ anglikańskiego], [https://middlesbrough-diocese.org.uk/parishes/ katolickiego], [https://www.yorkbaptist.org.uk/ baptystów], [https://www.yorkmethodist.org.uk/ metodystów], [https://www.yorkquakers.org.uk/ kwakrów], [https://www.trinitychurchyork.org.uk/ prezbiterianów], rosyjskiego prawosławia i [https://www.facebook.com/yorkldschurch/ Świętych w Dniach Ostatnich]. '''Muzułmanie''' mogą oddawać cześć Bogu w pierwszym i jedynym [https://www.yorkmosque.com/ meczecie] w mieście przy Bull Lane (YO10 3EN). Dom spotkań kwakrów przy Friargate (YO1 9RL) gości także liberalną społeczność '''[https://jewsinyork.org.uk/ żydowską]''' i '''[https://www.yorkbuddhistgroup.com/ buddyjską]''' w Yorku. Wyznawcy innych wyznań i wyznań zazwyczaj najbliższe miejsce kultu znajdą w [[Leeds]].

=== Toalety ===
W centrum Yorku znajduje się wiele toalet publicznych. Są one otwarte codziennie w godzinach 9:00–19:00 i prawie wszystkie pobierają opłatę w wysokości 0,40 GBP (lipiec 2021 r.); akceptowane są różne monety, ale nie wydaje się reszty. Trzy przydatne lokalizacje to:

* {{Znacznik|Castle Walk WC|53.9567|-1.0794|typ=atrakcja}}'''Castle Walk WC''', 31 Castle Walk, YO1 9WT (''blisko Clifford's Tower, Fairfax House, Jorvik, York Castle Museum'')
* {{Znacznik|Silver Street WC|53.9595|-1.0813|typ=atrakcja}}'''Silver Street WC''', 32C Parliament Street, YO1 8RS (''umieszczone centralnie, w przypadku większości sklepów i restauracji. Często, jeśli nie zawsze, podłoga jest brudna moczem, mimo że jest tam personel i pobierana jest opłata za wejście'').
* {{Znacznik|St Leonard's Place WC|53.9629|-1.0852|typ=atrakcja}}'''St Leonard's Place WC''', YO1 7HB (''obok Bootham Bar i blisko Minster i York Art Gallery'')
Bezpłatne toalety publiczne dostępne są na dworcu kolejowym, na pierwszym peronie od kasy biletowej, na prawo od York Tap.

== Gdzie dalej ==
York położony jest w centrum [[Yorkshire]], co czyni go doskonałą bazą wypadową na wielodniowe wycieczki w dowolnym kierunku.

=== Vale of York ===
[[Plik:York Minster Evening (7177963603).jpg|thumb|300px|Minister o zachodzie słońca]]
Vale to zamożny kraj rolniczy położony pomiędzy Pennines i wschodnim wybrzeżem. Usiana średniowiecznymi klasztorami, zamkami i rezydencjami, posiada także wybór atrakcyjnych małych miasteczek:

* '''[[Harrogate]]''' to oczywisty następny krok z Yorku, jako eleganckiego miasteczka uzdrowiskowego z czasów regencji, położonego 34 km na zachód autostradą A59 lub 33 minuty pociągiem i mieszczącego oryginalne herbaciarnie Bettys. Warto zatrzymać się po drodze w '''[[Knaresborough]]''' (25 min pociągiem), aby zobaczyć XII-wieczny zamek i odwiedzić legowisko czarownicy.
* '''[[Ripon]]''' to miasto wielkości wioski, w którym wciąż znajduje się imponująca wczesnoangielska katedra, nawiedzone ruiny opactwa Fountains i mnóstwo muzeów poświęconych tematyce sprawiedliwości. To 40 km na północny zachód przez A59 i A1 (M) lub autobus nr 22 jedzie absurdalnie
:1 godzina 20 minut Po drodze warto zajrzeć do rzymskiej willi w '''Aldborough'''.
* Warto wybrać się na 23-kilometrową podróż na południe autostradą A19 lub 20–30 minut pociągiem, aby zwiedzić opactwo w '''[[Selby]]''' z XI wieku.
* '''[[Tadcaster]]''' to miasteczko browarnicze słynące z piwa Sam Smiths, położone 16 km na południowy zachód autostradą A64 lub 25 minut autobusami nr 840, 843 lub 845.
* '''[[Thirsk]]''' to małe miasteczko targowe położone 37 km na północ, przy autostradzie A19 lub 15–20 minut pociągiem, z muzeum poświęconym weterynarzowi Jamesowi Herriotowi.

=== Dalej ===
* '''[[Kingston upon Hull|Hull]]''' to główny port morski na wschodnim wybrzeżu znajdujący się w okresie długo oczekiwanego renesansu miejskiego, który z sukcesem przekształcił się z synonimu nudy w brytyjskie Miasto Kultury 2017. To 66 km na południowy wschód przez autostrady A1079 i A63, czyli 1,5 godziny jazdy pociągiem.
* '''[[Leeds]]''' to największe i najbardziej kosmopolityczne miasto w Yorkshire, znane z okazałych pasaży handlowych i fantastycznych miejsc do klubów, picia i jedzenia. To 40 km na południowy zachód od autostrady A64, czyli 25 minut pociągiem.
* Apoteoza wiejskiego Yorkshire, '''[[Park Narodowy Dales]]''', znajduje się na zachód od Harrogate. Jedź autostradą A59 aż do '''opactwa Bolton''', a następnie drogą Wharfedale do serca parku: majestatyczny wiadukt Ribblehead, Three Peaks w Yorkshire, miasteczko serów '''[[Hawes]]''' i sielankowy Swaledale czekają. Dojazd komunikacją miejską jest najłatwiejszy latem, ponieważ kursują [https://www.dalesbus.org/york.html sezonowe linie autobusowe]. Podróże w innych porach roku prawdopodobnie zabiorą Cię przez Leeds, ale równie dobrze możesz wsiąść do autobusu do Nidderdale z Harrogate
* Wrzosowe połacie '''[[North York Moors|Parku Narodowego North York Moors]]''' rozciągają się na północ od '''[[Pickering (Anglia)|Pickering]]''' (42 km), do którego najlepiej dojechać autostradą A64, skręcającą w pobliżu '''[[Malton (Anglia)|Malton]]'''. Na terenie parku znajdują się posiadłość National Trust '''Nunnington Hall''', ruiny dziedzictwa angielskiego, '''opactwo Rievaulx''' i barokowa wspaniałość '''zamku Howard'''. Autobus linii brzegowej 840 kursuje z Yorku przez wrzosowiska.
* '''[[Bridlington]]''' (przez A166), '''[[Filey]]''' (przez A64) i '''[[Scarborough]]''' (przez A64) to wiktoriańskie kurorty nadmorskie, położone 66 km od Yorku, różnymi trasami. Malownicza nadmorska droga na północ od Scarborough prowadzi obok małych zatoczek i smaganych wiatrem wrzosowisk do '''[[Whitby]]''', gdzie można kontemplować hrabiego Draculę, jedząc prawdopodobnie najlepszą rybę z frytkami na świecie. Pociąg z Yorku do Scarborough jedzie 55 minut, a następnie można złapać dalsze pociągi lub autobusy do innych wymienionych tutaj miejsc docelowych.

{{Jest w|North Yorkshire}}
{{geo|53.9626|-1.0776}}
{{przewodnik}}
[[Kategoria:Yorkshire and the Humber]]</text>
      <sha1>cu3xemimynmb238aseoht9e8pkhqi4p</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Rakoniewice</title>
    <ns>0</ns>
    <id>4847</id>
    <revision>
      <id>157793</id>
      <parentid>82158</parentid>
      <timestamp>2026-07-27T11:25:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Katafrakt</username>
        <id>3500</id>
      </contributor>
      <comment>red.</comment>
      <origin>157793</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7946" sha1="e6tnie4nd64ock5fzk2ggooawwxteii" xml:space="preserve">{{Top-banner|60369 Rakoniewice palac  1a.JPG}}
{{Miasto infobox
 |nazwa            = Rakoniewice
 |nazwa oryginalna =
 |widok            = 60367 Rakoniewice kosciol muzeum pozarnictwa 2.JPG
 |opis             = Wielkopolskie Muzeum Pożarnictwa w szachulcowym kościele z 1763 r.
 |herb             = POL_Rakoniewice_COA.svg
 |mapa             =
 |państwo          = Polska 
 |region           = [[województwo wielkopolskie]]
 |powierzchnia     = 3,4
 |wysokość         =
 |lud              = 3322
 |prefiks          = (+48) 61
 |kod pocztowy     = 62-067
 |www              = www.rakoniewice.pl
}}
'''Rakoniewice'''  – miasto w [[Polska|Polsce]], w [[Województwo wielkopolskie|województwie wielkopolskim]], w [[Powiat grodziski (województwo wielkopolskie)|powiecie grodziskim]], siedziba [[w:Rakoniewice (gmina)|gminy miejsko-wiejskiej Rakoniewice]]. Główną atrakcją miasta jest Muzeum Pożarnictwa.
== Informacje ==
W latach 1975-1998 miasto administracyjnie należało do ówczesnego województwa poznańskiego.

Współrzędne geograficzne: 52°08′27&quot;N, 16°16′23″E
[[Plik:60381 Rakoniewice rynek 40 1.JPG|thumb|225 px|Rakoniewice rynek]]
[[Plik:60380 Rakoniewice rynek 5 1.JPG|thumb|225 px| Rakoniewice rynek]]
[[Plik:60379 Rakoniewice rynek 2 1.JPG|thumb|225 px| Rakoniewice rynek]]
[[Plik:60366 Rakoniewice kosciol parafialny 3.JPG|thumb|225 px|Kościół pw. św. Marcina i św. Stanisława w Rakoniewicach]]
[[Plik:2008 08060214 - Rakoniewice - zespół pałacowy - pałac z 1830 r.JPG|thumb|225 px| Rakoniewice zespół pałacowy - pałac z 1830 r.]]
[[Plik:Rakoniewice fontanna na rynku.JPG|thumb|225 px|Rakoniewice fontanna na rynku]]
Miasto liczy ok. 3300 mieszkańców. Leży w odległości 12 km na południowy zachód od Grodziska Wielkopolskiego.
== Dojazd ==

=== Samochodem ===
Przez miasto przebiega droga krajowa nr 32 [[Stęszew]] - [[Wolsztyn]] - [[Zielona Góra]] - [[Gubin]]

=== Pociągiem ===
Przez Rakoniewice linia kolejowa nr 357 Wolsztyn - [[Grodzisk Wielkopolski]] - [[Luboń koło Poznania]] - [[Poznań]] ze stacją [[w:Rakoniewice (stacja kolejowa)|Rakoniewice]]. Oprócz kursujących regularnie pociągów Kolei Wielkopolskich, do miasta docierają też okazjonalnie specjalne pociągi retro z [[Wolsztyn|Wolsztyna]], prowadzone lokomotywą parową.

== Historia ==
Osada została założona w 1252 r., a nazwę wzięła od komesa wielkopolskiego Rakonia. Prawa miejskie Rakoniewice uzyskały staraniem wojewody Krzysztofa Grzymułtowskiego w 1662 r. Lokacja Rakoniewic w XVII w. związana była z osadnictwem protestantów ze Śląska, którym sprzyjali właściciele majątku. Miasto stało się ośrodkiem rzemieślniczo - handlowym w rolniczej okolicy. Wśród zajęć ludności wyróżniały się hodowla i handel pijawkami oraz produkcja młynków do kawy. 

W 1707 spalili je Szwedzi.

W latach 1869-1872 swą pierwszą praktykę lekarską prowadził tutaj [[w:Robert Koch|Robert Koch]], odkrywca prątków gruźlicy, laureat Nagrody Nobla w dziedzinie fizjologii i medycyny w 1905 r. za badania nad gruźlicą. Dłuższy czas jednak pracował w nieodległym [[Wolsztyn]]ie.

W latach 1901-1906 miasto było widownią strajków szkolnych. 

Oddział z Rakoniewic brał udział w powstaniu wielkopolskim w 1919 r. 
== Rynek ==
Obecnie pl. Powstańców Wielkopolskich o dość znacznych rozmiarach (115x105 m) – centrum układu urbanistycznego z XVII w. Dawniej jednolicie zabudowany domami drewnianymi i szachulcowymi charakterystycznymi dla zabudowy rynków miast wielkopolskich. Wzniesione z nietrwałego materiału domy spaliły się w czasie dwóch wielkich pożarów w latach 1877 i 1927. Zachowały się tylko 4 takie domy podcieniowe z XVIII w., posiadające  ciemne kuchnie i częściowo autentyczne stropy. Dom nr 2 wg tradycji był najpierw mieszkaniem pastora a potem bednarza. W domu nr 40 mieściła się najpierw karczma a potem kuźnia.

W 2009 r. zaaranżowano na nowo nawierzchnię placu rynkowego i zbudowano fontannę – pomnik strażaków, dzieło Roberta Sobocińskiego.  
== Muzeum Pożarnictwa ==
[[Plik:2008 08060043 - Rakoniewice - szachulcowy kościół ewangelicki z 1763 r.- obecnie muzeum.JPG|thumb|225 px|Wielkopolskie Muzeum Pożarnictwa w kościele szachulcowym z 1763 r.]]
[[Plik:2008 08060059 - Rakoniewice - szachulcowy kościół ewangelicki z 1763 r.- obecnie muzeum.JPG|thumb|225 px|Wielkopolskie Muzeum Pożarnictwa w kościele szachulcowym z 1763 r.]]
Mieszczanie z Rakoniewic byli w większości wyznania ewangelickiego, dlatego założyciel miasta, Krzysztof Grzymułtowski ufundował w narożniku rynku protestancki zbór. W 1783 r. kościół został gruntownie odrestaurowany, a w 18 lat później dobudowano doń wieżę o drewnianej konstrukcji słupowej, zwieńczoną baniastym hełmem. Na wieży odmierza godziny odremontowany zegar z zabytkowym mechanizmem z 1881 r. Szachulcowa budowla do naszych czasów dotrwała, ale po II wojnie światowej stała opuszczona.
 
Na początku lat 70. XX w. działacze wolsztyńskiego oddziału PTTK zaproponowali, aby w opuszczonym i zdewastowanym kościele urządzić muzeum pożarnictwa. Był to bowiem czas, w którym ochotnicze straże pożarne posiadały jeszcze sporo starego, wychodzącego z użycia sprzętu pożarniczego, który jednak stopniowo wymieniały na nowy, szkoda jednak było unicestwić historyczny sprzęt i wyposażenie. 
W latach 1972-1794 przeprowadzono remont i adaptację pomieszczeń a 16 czerwca 1974 r. otwarto Wielkopolskie Muzeum Pożarnictwa PTTK.

Ekspozycja prezentowała  tradycje, formy pracy, dorobek i wyposażenie ochotniczych straży pożarnych, pochodzących z darów różnych osób, instytucji, a szczególnie ochotniczych straży ogniowych z terenu całej Wielkopolski. 

Osobliwe wrażenie wywiera ekspozycja muzealna muzeum techniki w wnętrzu typowym dla kościołów protestanckich z dwiema kondygnacjami balkonów. 
Szczególne zainteresowanie budzą eksponowane na parterze stare sikawki – konne wozy bojowe głównie z początków XX w., ale szczególnie najstarszy (w całości drewniany) sygnowany datą 1786. Także motopompy z okresu międzywojennego ale i sprzed kilkunastu lat, hełmy, puchary i medale z zawodów pożarniczych. Z góry zwisają żyrandole wykonane z kół wozów strażackich. 

Dla pomieszczenia kolekcji wyłączonych już ze służby samochodów pożarniczych wybudowano w latach 1983-1984 w głębi podwórza dwa pawilony. 

Na 30-lecie muzeum wyremontowano sąsiadujący budynek dawnej szkoły i przeniesiono do niego mundury, sztandary straży pożarnych (najstarszy z 1882 r. pochodzi z Ostroroga, malowany na płótnie). Także plakaty promujące ochotnicze straże ogniowe i ochronę przeciwpożarową, wydawnictwa propagandowe i instruktażowe. 

Częścią muzeum jest też pracownia przyrodnicza z bogatymi zbiorami Albina Łąckiego. A także dział poświęcony miastu – jego dziejom, zabytkom i współczesności. W bibliotece było ponad 3 000 woluminów publikacji specjalistycznych.

Początkowo było to jedno z wielu muzeów PTTK, następnie opiekę nad nim przejął samorząd lokalny.
 
Dziś Wielkopolskie Muzeum Pożarnictwa (oddział Centralnego Muzeum Pożarnictwa w [[Mysłowice|Mysłowicach]]) jest największą atrakcją miasteczka.
Wielkopolskie Muzeum Pożarnictwa ul. Kościelna 1, tel. 614441158
== Inne zabytki ==
* Kościół pw. św. Marcina i św. Stanisława z XVIII w.
* Pałac eklektyczny z XIX w. (1830?) z parkiem krajobrazowym.
== Gdzie dalej ==
* Rostarzewo (na drodze nr 32 pomiędzy Rakoniewicami a Wolsztynem) z dziwnym ratuszem. Tutejszy ratusz stanął w 1768 r. nad drogą z Grodziska do Wolsztyna. Przez bramę w jego osi bez problemu przejeżdżały wozy konne. Pełniła też funkcję rogatki.
{{Użyteczny}}
{{Geo|52°08′27″|16°16′23″}}
{{Jest w|Powiat grodziski (województwo wielkopolskie)}}
[[Kategoria:Powiat grodziski (województwo wielkopolskie)]]</text>
      <sha1>e6tnie4nd64ock5fzk2ggooawwxteii</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Ugljan</title>
    <ns>0</ns>
    <id>11137</id>
    <revision>
      <id>157787</id>
      <parentid>137228</parentid>
      <timestamp>2026-07-27T10:43:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Mihov11</username>
        <id>17586</id>
      </contributor>
      <origin>157787</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9247" sha1="bda51ru4mlt6zzz2yhtj753g8ngli0x" xml:space="preserve">&lt;!-- PL.WIKIPODROŻE (pl.wikivoyage.org) — UWAGA: artykuł „Ugljan&quot; JUŻ ISTNIEJE. Poniższą, rozszerzoną wersję najlepiej wkomponować w istniejącą stronę, zachowując jej strukturę. Nagłówki sekcji poniżej to propozycja — sprawdź nazewnictwo używane w innych polskich artykułach o miejscowościach. Listingi zapisano jako proste punkty; w razie potrzeby ujmij je w lokalny szablon listingu. --&gt;'''Ugljan''' – wyspa w [[Dalmacja Północna|Dalmacji Północnej]], w [[Chorwacja|Chorwacji]]. Jest najbliżej lądu położoną wyspą archipelagu zadarskiego i leży dokładnie naprzeciw miasta [[Zadar]], oddzielona jedynie kanałem zadarskim. Ze względu na wielowiekowe gaje oliwne bywa nazywana „Wyspą Oliwną&quot;.

== Informacje ogólne ==
[[Plik:Ugljan_Island_from_ferry.jpg|Ugljan widziana z promu z Zadaru]] Ugljan to zielona, pagórkowata wyspa o długości około 22 km i szerokości do około 4 km; najwyższy szczyt, Šćah, wznosi się na 286 m. Z około 6000 mieszkańców należy do najgęściej zaludnionych wysp chorwackich. Miejscowości ciągną się wzdłuż północno-wschodniego wybrzeża, zwróconego ku Zadarowi. Na południu wyspa połączona jest mostem z sąsiednią wyspą [[Pašman]], dzięki czemu obie dzielą jedną drogę.

Oliwki uprawia się tu od ponad 2000 lat; oliwa, wino, figi i rybołówstwo do dziś kształtują życie wyspy. W porównaniu z bardziej znanymi wyspami Chorwacji Ugljan pozostaje spokojny i autentyczny – ceniony przez piechurów, rowerzystów i podróżnych szukających cichej bazy w pobliżu Zadaru. W 2016 roku wyspa została wybrana „najlepszym ukrytym skarbem Europy&quot; w portalu Best European Destinations.

Miejscowości z północy na południe: Ugljan, Lukoran, Sutomišćica, Poljana, Preko, Kali i Kukljica. '''Preko''' to główna miejscowość i port promowy (nazwa oznacza „naprzeciw&quot;, gdyż leży dokładnie po drugiej stronie kanału niż Zadar). '''Kali''' to tradycyjna wioska rybacka z jedną z największych flot rybackich w Chorwacji, a '''Kukljica''' na południu – najbardziej turystyczna miejscowość.

== Dojazd ==
=== Statkiem ===
[[Plik:Supetar_ferry_at_cape_St._Peter.jpg|Prom zbliżający się do wyspy]] Regularne promy samochodowe kursują między Zadarem (Gaženica) a Preko (ok. 20–25 minut, przewoźnik Jadrolinija). Kursuje też szybszy statek pasażerski z nabrzeża starówki Zadaru do Preko. Latem rejsy są częste, poza sezonem – rzadsze.

* '''Jadrolinija''' (prom Zadar–Preko), https://www.jadrolinija.hr – prom samochodowo-pasażerski do Preko, głównego portu wyspy. Przed podróżą sprawdź aktualny rozkład i ceny.

=== Samochodem ===
Od południa na Ugljan można wjechać przez most z [[Pašman|Pašmanu]]. Pašman łączy się z lądem promem Tkon–Biograd, co umożliwia trasę okrężną przez [[Biograd na Moru]].

== Transport ==
Jedna główna droga biegnie przez całą wyspę, łącząc wszystkie miejscowości, i prowadzi dalej przez most na Pašman. Najwygodniej zwiedza się wyspę samochodem lub skuterem, ale ze względu na ciche drogi jest ona ulubionym miejscem '''rowerzystów''' (wypożyczalnie, także rowerów elektrycznych, m.in. na kempingach i w hotelach). Miejscowości łączy '''autobus''' o ograniczonym rozkładzie. Latem z Preko kursują '''taksówki wodne''' na wysepkę Galevac i na pobliskie plaże.

== Warto zobaczyć ==
[[Plik:Fort_St._Michael_Kroatien_1.jpg|Twierdza św. Michała nad Preko]]

* '''Twierdza św. Michała''' (Tvrđava sv. Mihovila) – na wzgórzu nad Preko, dojście pieszo lub samochodem. Ruiny weneckiej twierdzy na ok. 265 m z najpiękniejszą panoramą wyspy: rozległym widokiem na Zadar, kanał i okoliczny archipelag. Popularna także o zachodzie słońca.
* '''Galevac''' (Školjić) – niewielka wysepka naprzeciw Preko; taksówka wodna z nabrzeża w Preko. Zalesiona wysepka z XV-wiecznym klasztorem franciszkanów, do której dopływa się w kilka minut. Spokojna i zacieniona.
* '''Muline''' – w pobliżu miejscowości Ugljan, na północnym krańcu wyspy. Pozostałości rzymskiej willi rustykalnej i wczesnochrześcijańskiego kompleksu, w tym jedno z najstarszych znanych w regionie miejsc produkcji oliwy.
* '''Zatoka Sutomišćica''' – w Sutomišćicy. Osłonięta zatoka z dawnymi letnimi rezydencjami szlachty z Zadaru i przyjemnym nabrzeżem.

== Co robić ==
[[Plik:Ugljan_-_Sunset.jpg|Zachód słońca nad wyspą]]

* '''Piesze wędrówki i rowery''' – wyspa ma gęstą sieć znakowanych szlaków (znacznie ponad 100 km) wśród gajów oliwnych, lasów sosnowych i wzdłuż wybrzeża. Popularne jest podejście do twierdzy św. Michała. Przydają się solidne buty lub rower górski, bo niektóre szlaki są kamieniste i pozbawione cienia.
* '''Plaże i kąpiele''' – wybrzeże usiane jest niezliczonymi żwirowymi i skalistymi zatoczkami. Popularne to Jelenica koło Preko, żwirowa Batalaža i piaszczysta Jaz na południowym zachodzie, Mostir z parasolami oraz płytka, przyjazna rodzinom zatoka Velika Sabuša koło Kukljicy.
* '''Wycieczki łodzią''' – latem operatorzy i kempingi organizują jednodniowe rejsy do obszarów przyrodniczych Kornati i Telašćica; można też wynająć małą łódź.
* '''Gospa od Snijega (Matka Boża Śnieżna)''' – w Kukljicy. Tradycyjna procesja morska i święto na początku sierpnia, jedno z najżywszych na wyspie.

== Zakupy ==
Małe supermarkety, piekarnie i sklepy są w Preko, Kali i Kukljicy; większe zakupy łatwiej zrobić w Zadarze. Warto szukać lokalnej '''oliwy''', wina i suszonych fig, sprzedawanych bezpośrednio przez producentów w kilku miejscowościach.

== Gastronomia ==
Rodzinne tawerny (''konoba'') w miejscowościach serwują świeże ryby i owoce morza, dania z grilla, makarony i lokalną oliwę. Najwięcej restauracji jest w Kali i Kukljicy.

* '''Konoba Udica''' – Ulica II 87, Kukljica; tel. +385 98 919 7269; https://www.konoba-udica.com. Popularna tawerna rybna przy porcie w Kukljicy, znana ze steka z tuńczyka, ryby pieczonej pod ''peką'' i dobrej karty win chorwackich.
* '''Konoba Stari Mlin''' – Ulica II 99, Kukljica; tel. +385 23 373 304; https://www.starimlin.hr. Rodzinna tawerna na nabrzeżu Kukljicy, działa od 1989 roku; świeże ryby, sałatka z ośmiornicy i czarne risotto.
* '''Konoba Ugljan''' – Put Tabele 2, Ugljan; tel. +385 99 4288 888. Przytulna tawerna z obfitymi porcjami świeżych ryb i mięs, winem domowym i kilkoma daniami wegetariańskimi.
* '''Konoba Roko''' – Preko. Nadmorska tawerna i pizzeria w Preko z widokiem na wysepkę Ošljak; ryby i pizza.
* '''Pizzeria Mareta''' – Ugljan. Prosta pizzeria w miejscowości Ugljan.
* '''Beach Bites''' – Put uvale Suha 1, Ugljan (południowo-zachodnia część wyspy); tel. +385 98 176 8155. Restauracja na plaży Suha, prowadzona przez Camping Ugljan Resort, z widokiem na pobliskie wyspy archipelagu. W ofercie pizza, burgery, smażone kalamary, sałatki oraz napoje i koktajle; płatność kartą.

== Rozrywka i życie nocne ==
Latem w Preko, Kukljicy i na nabrzeżach otwarte są sezonowe kawiarnie, lodziarnie i bary na plaży. Warto spróbować lokalnych win i ''rakiji''. Bar na plaży kempingu Ugljan (zob. Nocleg) jest dostępny także dla osób z zewnątrz i ma ładny widok na morze.

== Nocleg ==
Baza noclegowa to głównie prywatne apartamenty, pokoje i małe pensjonaty, a nie duże hotele – przede wszystkim w Preko, Kukljicy, Kali i Lukoranie. W szczycie sezonu (lipiec–sierpień) rezerwuj z wyprzedzeniem.

* '''Camping Ugljan Resort''' – Put uvale Suha 1, 23275 Ugljan; tel. +385 23 240 950; https://camping-ugljan.com; e-mail: booking@camping-ugljan.com. Na spokojniejszym południowo-zachodnim wybrzeżu, ok. 2 km od miejscowości Ugljan. Nowoczesny 4-gwiazdkowy ekokemping w ustronnej, zalesionej zatoce nad samym morzem, wśród drzew oliwnych i sosen. Stanowiska różnej wielkości i domki mobilne (od studia po trzysypialniane), podgrzewany basen zewnętrzny, bar-restauracja na plaży i minimarket ze świeżym pieczywem. Wypożyczalnia rowerów, e-rowerów, desek SUP i łodzi oraz wycieczki na wyspy Kornati. Przyjazny psom, z własną plażą dla psów. Zwykle otwarty od kwietnia do października.
* '''Apartamenty i pokoje prywatne''' – najczęstsza opcja na całej wyspie, zwłaszcza w Preko, Kukljicy, Kali i Lukoranie; rezerwacja przez popularne portale lub lokalne agencje.

== Bezpieczeństwo ==
Ugljan jest bardzo bezpieczny. Obowiązują zwykłe zasady nad morzem: buty do wody na plażach skalistych i żwirowych, ostrożność ze słońcem latem i zapas wody na dłuższych wędrówkach, bo część szlaków jest pozbawiona cienia. Najbliższy szpital znajduje się w Zadarze.

== W okolicy ==

* [[Zadar]] – zabytkowe miasto na lądzie dokładnie naprzeciw, z Organami Morskimi, rzymskim forum i starówką.
* [[Pašman]] – sąsiednia wyspa na południu, połączona mostem.
* [[Dugi Otok]] – większa, dziksza wyspa dalej w morzu, z parkiem przyrody Telašćica.
* [[Kornati]] – słynny archipelag i park narodowy, na jednodniową wycieczkę.&lt;!-- Powiązanie z innymi wersjami językowymi przez Wikidata (Q1131774). --&gt;
{{Zarys}}

{{Jest w|Żupania zadarska}}

[[Kategoria:Chorwacja]]</text>
      <sha1>bda51ru4mlt6zzz2yhtj753g8ngli0x</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>157795</id>
      <parentid>157787</parentid>
      <timestamp>2026-07-27T11:34:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Katafrakt</username>
        <id>3500</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>poprawa umieszczenia obrazów</comment>
      <origin>157795</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9271" sha1="1plhqyuw5nlex3nhwy4xonbmidy2rsj" xml:space="preserve">&lt;!-- PL.WIKIPODROŻE (pl.wikivoyage.org) — UWAGA: artykuł „Ugljan&quot; JUŻ ISTNIEJE. Poniższą, rozszerzoną wersję najlepiej wkomponować w istniejącą stronę, zachowując jej strukturę. Nagłówki sekcji poniżej to propozycja — sprawdź nazewnictwo używane w innych polskich artykułach o miejscowościach. Listingi zapisano jako proste punkty; w razie potrzeby ujmij je w lokalny szablon listingu. --&gt;'''Ugljan''' – wyspa w [[Dalmacja Północna|Dalmacji Północnej]], w [[Chorwacja|Chorwacji]]. Jest najbliżej lądu położoną wyspą archipelagu zadarskiego i leży dokładnie naprzeciw miasta [[Zadar]], oddzielona jedynie kanałem zadarskim. Ze względu na wielowiekowe gaje oliwne bywa nazywana „Wyspą Oliwną&quot;.

== Informacje ogólne ==
[[Plik:Ugljan_Island_from_ferry.jpg|thumb|Ugljan widziana z promu z Zadaru]] Ugljan to zielona, pagórkowata wyspa o długości około 22 km i szerokości do około 4 km; najwyższy szczyt, Šćah, wznosi się na 286 m. Z około 6000 mieszkańców należy do najgęściej zaludnionych wysp chorwackich. Miejscowości ciągną się wzdłuż północno-wschodniego wybrzeża, zwróconego ku Zadarowi. Na południu wyspa połączona jest mostem z sąsiednią wyspą [[Pašman]], dzięki czemu obie dzielą jedną drogę.

Oliwki uprawia się tu od ponad 2000 lat; oliwa, wino, figi i rybołówstwo do dziś kształtują życie wyspy. W porównaniu z bardziej znanymi wyspami Chorwacji Ugljan pozostaje spokojny i autentyczny – ceniony przez piechurów, rowerzystów i podróżnych szukających cichej bazy w pobliżu Zadaru. W 2016 roku wyspa została wybrana „najlepszym ukrytym skarbem Europy&quot; w portalu Best European Destinations.

Miejscowości z północy na południe: Ugljan, Lukoran, Sutomišćica, Poljana, Preko, Kali i Kukljica. '''Preko''' to główna miejscowość i port promowy (nazwa oznacza „naprzeciw&quot;, gdyż leży dokładnie po drugiej stronie kanału niż Zadar). '''Kali''' to tradycyjna wioska rybacka z jedną z największych flot rybackich w Chorwacji, a '''Kukljica''' na południu – najbardziej turystyczna miejscowość.

== Dojazd ==
=== Statkiem ===
[[Plik:Supetar_ferry_at_cape_St._Peter.jpg|thumb|Prom zbliżający się do wyspy]] Regularne promy samochodowe kursują między Zadarem (Gaženica) a Preko (ok. 20–25 minut, przewoźnik Jadrolinija). Kursuje też szybszy statek pasażerski z nabrzeża starówki Zadaru do Preko. Latem rejsy są częste, poza sezonem – rzadsze.

* '''Jadrolinija''' (prom Zadar–Preko), https://www.jadrolinija.hr – prom samochodowo-pasażerski do Preko, głównego portu wyspy. Przed podróżą sprawdź aktualny rozkład i ceny.

=== Samochodem ===
Od południa na Ugljan można wjechać przez most z [[Pašman|Pašmanu]]. Pašman łączy się z lądem promem Tkon–Biograd, co umożliwia trasę okrężną przez [[Biograd na Moru]].

== Transport ==
Jedna główna droga biegnie przez całą wyspę, łącząc wszystkie miejscowości, i prowadzi dalej przez most na Pašman. Najwygodniej zwiedza się wyspę samochodem lub skuterem, ale ze względu na ciche drogi jest ona ulubionym miejscem '''rowerzystów''' (wypożyczalnie, także rowerów elektrycznych, m.in. na kempingach i w hotelach). Miejscowości łączy '''autobus''' o ograniczonym rozkładzie. Latem z Preko kursują '''taksówki wodne''' na wysepkę Galevac i na pobliskie plaże.

== Warto zobaczyć ==
[[Plik:Fort_St._Michael_Kroatien_1.jpg|thumb|Twierdza św. Michała nad Preko]]

* '''Twierdza św. Michała''' (Tvrđava sv. Mihovila) – na wzgórzu nad Preko, dojście pieszo lub samochodem. Ruiny weneckiej twierdzy na ok. 265 m z najpiękniejszą panoramą wyspy: rozległym widokiem na Zadar, kanał i okoliczny archipelag. Popularna także o zachodzie słońca.
* '''Galevac''' (Školjić) – niewielka wysepka naprzeciw Preko; taksówka wodna z nabrzeża w Preko. Zalesiona wysepka z XV-wiecznym klasztorem franciszkanów, do której dopływa się w kilka minut. Spokojna i zacieniona.
* '''Muline''' – w pobliżu miejscowości Ugljan, na północnym krańcu wyspy. Pozostałości rzymskiej willi rustykalnej i wczesnochrześcijańskiego kompleksu, w tym jedno z najstarszych znanych w regionie miejsc produkcji oliwy.
* '''Zatoka Sutomišćica''' – w Sutomišćicy. Osłonięta zatoka z dawnymi letnimi rezydencjami szlachty z Zadaru i przyjemnym nabrzeżem.

== Co robić ==
[[Plik:Ugljan_-_Sunset.jpg|thumb|Zachód słońca nad wyspą]]

* '''Piesze wędrówki i rowery''' – wyspa ma gęstą sieć znakowanych szlaków (znacznie ponad 100 km) wśród gajów oliwnych, lasów sosnowych i wzdłuż wybrzeża. Popularne jest podejście do twierdzy św. Michała. Przydają się solidne buty lub rower górski, bo niektóre szlaki są kamieniste i pozbawione cienia.
* '''Plaże i kąpiele''' – wybrzeże usiane jest niezliczonymi żwirowymi i skalistymi zatoczkami. Popularne to Jelenica koło Preko, żwirowa Batalaža i piaszczysta Jaz na południowym zachodzie, Mostir z parasolami oraz płytka, przyjazna rodzinom zatoka Velika Sabuša koło Kukljicy.
* '''Wycieczki łodzią''' – latem operatorzy i kempingi organizują jednodniowe rejsy do obszarów przyrodniczych Kornati i Telašćica; można też wynająć małą łódź.
* '''Gospa od Snijega (Matka Boża Śnieżna)''' – w Kukljicy. Tradycyjna procesja morska i święto na początku sierpnia, jedno z najżywszych na wyspie.

== Zakupy ==
Małe supermarkety, piekarnie i sklepy są w Preko, Kali i Kukljicy; większe zakupy łatwiej zrobić w Zadarze. Warto szukać lokalnej '''oliwy''', wina i suszonych fig, sprzedawanych bezpośrednio przez producentów w kilku miejscowościach.

== Gastronomia ==
Rodzinne tawerny (''konoba'') w miejscowościach serwują świeże ryby i owoce morza, dania z grilla, makarony i lokalną oliwę. Najwięcej restauracji jest w Kali i Kukljicy.

* '''Konoba Udica''' – Ulica II 87, Kukljica; tel. +385 98 919 7269; https://www.konoba-udica.com. Popularna tawerna rybna przy porcie w Kukljicy, znana ze steka z tuńczyka, ryby pieczonej pod ''peką'' i dobrej karty win chorwackich.
* '''Konoba Stari Mlin''' – Ulica II 99, Kukljica; tel. +385 23 373 304; https://www.starimlin.hr. Rodzinna tawerna na nabrzeżu Kukljicy, działa od 1989 roku; świeże ryby, sałatka z ośmiornicy i czarne risotto.
* '''Konoba Ugljan''' – Put Tabele 2, Ugljan; tel. +385 99 4288 888. Przytulna tawerna z obfitymi porcjami świeżych ryb i mięs, winem domowym i kilkoma daniami wegetariańskimi.
* '''Konoba Roko''' – Preko. Nadmorska tawerna i pizzeria w Preko z widokiem na wysepkę Ošljak; ryby i pizza.
* '''Pizzeria Mareta''' – Ugljan. Prosta pizzeria w miejscowości Ugljan.
* '''Beach Bites''' – Put uvale Suha 1, Ugljan (południowo-zachodnia część wyspy); tel. +385 98 176 8155. Restauracja na plaży Suha, prowadzona przez Camping Ugljan Resort, z widokiem na pobliskie wyspy archipelagu. W ofercie pizza, burgery, smażone kalamary, sałatki oraz napoje i koktajle; płatność kartą.

== Rozrywka i życie nocne ==
Latem w Preko, Kukljicy i na nabrzeżach otwarte są sezonowe kawiarnie, lodziarnie i bary na plaży. Warto spróbować lokalnych win i ''rakiji''. Bar na plaży kempingu Ugljan (zob. Nocleg) jest dostępny także dla osób z zewnątrz i ma ładny widok na morze.

== Nocleg ==
Baza noclegowa to głównie prywatne apartamenty, pokoje i małe pensjonaty, a nie duże hotele – przede wszystkim w Preko, Kukljicy, Kali i Lukoranie. W szczycie sezonu (lipiec–sierpień) rezerwuj z wyprzedzeniem.

* '''Camping Ugljan Resort''' – Put uvale Suha 1, 23275 Ugljan; tel. +385 23 240 950; https://camping-ugljan.com; e-mail: booking@camping-ugljan.com. Na spokojniejszym południowo-zachodnim wybrzeżu, ok. 2 km od miejscowości Ugljan. Nowoczesny 4-gwiazdkowy ekokemping w ustronnej, zalesionej zatoce nad samym morzem, wśród drzew oliwnych i sosen. Stanowiska różnej wielkości i domki mobilne (od studia po trzysypialniane), podgrzewany basen zewnętrzny, bar-restauracja na plaży i minimarket ze świeżym pieczywem. Wypożyczalnia rowerów, e-rowerów, desek SUP i łodzi oraz wycieczki na wyspy Kornati. Przyjazny psom, z własną plażą dla psów. Zwykle otwarty od kwietnia do października.
* '''Apartamenty i pokoje prywatne''' – najczęstsza opcja na całej wyspie, zwłaszcza w Preko, Kukljicy, Kali i Lukoranie; rezerwacja przez popularne portale lub lokalne agencje.

== Bezpieczeństwo ==
Ugljan jest bardzo bezpieczny. Obowiązują zwykłe zasady nad morzem: buty do wody na plażach skalistych i żwirowych, ostrożność ze słońcem latem i zapas wody na dłuższych wędrówkach, bo część szlaków jest pozbawiona cienia. Najbliższy szpital znajduje się w Zadarze.

== W okolicy ==

* [[Zadar]] – zabytkowe miasto na lądzie dokładnie naprzeciw, z Organami Morskimi, rzymskim forum i starówką.
* [[Pašman]] – sąsiednia wyspa na południu, połączona mostem.
* [[Dugi Otok]] – większa, dziksza wyspa dalej w morzu, z parkiem przyrody Telašćica.
* [[Kornati]] – słynny archipelag i park narodowy, na jednodniową wycieczkę.&lt;!-- Powiązanie z innymi wersjami językowymi przez Wikidata (Q1131774). --&gt;
{{Zarys}}

{{Jest w|Żupania zadarska}}

[[Kategoria:Chorwacja]]</text>
      <sha1>1plhqyuw5nlex3nhwy4xonbmidy2rsj</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Fertőd</title>
    <ns>0</ns>
    <id>14273</id>
    <revision>
      <id>157749</id>
      <parentid>137305</parentid>
      <timestamp>2026-07-26T14:04:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Carsten Steger</username>
        <id>11354</id>
      </contributor>
      <comment>Aerial image of Esterházy Palace replaced with an aerial image of significantly higher resolution.</comment>
      <origin>157749</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6715" sha1="0qjyg7yega8jrew3nofxxvbklapud17" xml:space="preserve">{{top-banner}}
{{Miejscowość infobox
 |nazwa            = Fertőd
 |nazwa oryginalna = 
 |widok            = Aerial image of Esterházy Palace and park, Fertőd (view from the south).jpg
 |opis             = 
 |herb             = HUN_Kapuvár_Címer.svg
 |mapa             = 
 |państwo          = [[Węgry]]
 |region           = [[Komitat Győr-Moson-Sopron|Győr-Moson-Sopron]]
 |powierzchnia     = 48,56
 |wysokość         = 
 |lud              = 3400
 |prefiks          = (+36) 99
 |kod pocztowy     = 
 |www              = http://www.fertod.hu/
}}
'''Fertőd''' – miasto na [[Węgry|Węgrzech]], w [[Komitat Győr-Moson-Sopron|Komitacie Győr-Moson-Sopron]], w powiecie Sopron-Fertőd, na południowym brzegu [[Jezioro Nezyderskie|jeziora Nezyderskiego]], znane z zamku rokokowego Esterházy i możliwości do wycieczek rowerowych po okolicy.

==Charakterystyka==
Gmina Fertőd powstała w 1950 z połączenia gmin ''Eszterháza'' (niem. Esterhaus) i ''Süttör'' (niem. Schüttern), nową nazwę wybrano ze względu na bliskość jeziora Nezyderskiego (węgierska nazwa: ''Fertő-tó'').

==Dojazd==

===Samolotem===
* {{Znacznik|Lotnisko Fertőszentmiklós|47.582778|16.845278|typ=transport}}'''[https://www.meidlairport.com/ Lotnisko Meidl]''' Fertõszentmiklós znajduje się 5 km na południe od Fertőd w sąsiedniej gminie i oferuje kursy pilotażowe, loty widokowe i skoki spadochronowe w tandemie, a także opcje podróży dla prywatnych pilotów. Wielkie plany rozbudowy tego lotniska w międzynarodowy port lotniczy z regularnymi połączeniami istniały od lat, ale do tej pory nie zostały zrealizowane.
Najbliższe lotniska obsługujące regularne połączenia znajdują się w {{Znacznik|Port lotniczy Bratysława|48.17 |17.212778 |typ=transport}}'''Bratysławie''' ({{IATA|BTS}}) (80 km), {{Znacznik|Międzynarodowy port lotniczy w Wiedniu|48.110278 |16.569722 |typ=transport}}'''Wiedniu''' ({{IATA|VIE}}) (100 km) i {{Znacznik|Port lotniczy Budapeszt|47.439444 |19.261944 |typ=transport}}'''Budapeszcie''' ({{IATA|BUD}}) (180 km)

===Koleją===
Stacja kolejowa {{Znacznik|Stacja Fertőszéplak-Fertőd|47.61803|16.85067|typ=transport}}'''Fertőszéplak-Fertőd''' znajduje się w zachodniej części miasta i jest obsługiwana przez pociągi regionalne Raaber Bahn ([https://www2.gysev.hu/ ROeEE / GySEV]).

* Z przesiadką w [[Parndorf]] lub [[Neusiedl am See]], do Fertőd można łatwo dojechać pociągiem z [[Wiedeń|Wiednia]] i [[Bratysława|Bratysławy]]. Pociągi zatrzymują się również w niektórych ważnych miejscach w [[Seewinkel]].
* Pociągi na wyżej wymienionym połączeniu kończą się w [[Fertõszentmiklós]]. Stacja ta jest przystankiem dla pociągów ekspresowych ROeEE / GySEV na trasie [[Sopron]]-[[Győr]]. Możesz więc przesiąść się w Fertõszentmiklós i jechać jedną stacją, lub po krótkim spacerze możesz bezpośrednio wejść na południowo-zachodni kraniec parku zamkowego.

===Samochodem===
* Z [[Eisenstadt]] lub [[Wiener Neustadt]] podróż prowadzi przez [[Sopron]] i dalej węgierską drogą drugorzędną 8518
* Z [[Győr]] należy jechać drogą krajową 85 do [[Fertõendréd]], a następnie jechać dalej drogą 8518
* Z [[Deutschkreutz]] i reszty środkowego [[Burgenland]]u przez dawne przejście graniczne Kopháza i dalej przez Balf drogą 8518.
* Z [[Wiedeń|Wiednia]] można jechać przez Eisenstadt i Sopron, jak opisano powyżej, lub przez Seewinkel:
* Autostrada A4 zjazd 56 Mönchhof i jedź dalej dawną drogą federalną B51 przez [[Frauenkirchen]] i [[Pamhagen]] na Węgry, do Fertőd można dojechać drogą drugorzędną 8531 z północy

===Autobusem===

===Statkiem===
Pomimo bliskości jeziora Nezyderskiego w pobliżu Fertőd nie ma przystani. Najbliższy przystanek dla promów pasażerskich i rowerowych znajduje się w [[Illmitz]].

=== Rowerem ===
Regionalne połączenia rowerowe w Fertőd i jego okolicach są dobrze rozwinięte i nadają się zarówno do wycieczek rowerowych i turystyki rowerowej:

* Ścieżka rowerowa wokół jeziora Nezyderskiego
* Trasa Illmitz-Apetlon-Pamhagen-Fertőd
* Trasa [[Kapuvár]]-Fertőd-Sopron
* Trasa Deutschkreutz-Kopháza-Balf-Fertőd

==Komunikacja==
{{Mapa|47.616667|16.866667|grupy=transport,zobacz,natura,jedzenie,bar,nocleg,atrakcja,zakupy,alarm,zdrowie,zabytek,kontakt,nauka,punkt, rower}}
Miasto i park zamkowy najlepiej zwiedzać pieszo. Liczne, dobrze rozwinięte ścieżki rowerowe są idealne na wycieczki po okolicy, podobnie jak samochód.

==Warto zobaczyć==
'''Zamek Eszterháza''' (również: Zamek Fertőd) jest jednym z największych zamków rokokowych na Węgrzech, jest częścią Światowego Dziedzictwa Neusiedler See-Seewinkel - Fertő-Hanság, a wraz z bagnistym parkiem zamkowym jest również częścią parku narodowego.

Pałac został zbudowany na początku XVIII wieku przez księcia Michała Esterházy jako mniejszy domek myśliwski, aw 1764 roku książę Mikołaj został przebudowany architektonicznie i ogrodniczo na styl pałacu wersalskiego. Renowację zlecono wiedeńskim dworskim budowniczym Johann Ferdinand Mödlhammer i Melchior Hefele, która trwała 46 lat. Większość użytych materiałów budowlanych pochodziła z kamieniołomu [[Sankt Margarethen im Burgenland,]], który był wówczas własnością rodziny Esterházy.

Jako typowy rokokowy pałac wzorowany na Wersalu, ma również duże podobieństwa strukturalne do pałacu Schönbrunn w [[Wiedeń|Wiedniu]].

== Aktywny wypoczynek ==
* W regionie jest wiele oznakowanych i odrębnych strukturalnie ścieżek rowerowych. Na przykład, można obejść całe jezioro Nezyderskie prawie bez ruchu (1-2 dni) lub dotrzeć rowerem do innych miejsc, takich jak [[Sopron]] lub [[Deutschkreutz]]. Ścieżki rowerowe są również odpowiednie dla mniej wyszkolonych rowerzystów ze względu na niewielkie wzniesienia.

==Praca==

==Nauka==

==Zakupy==
* Naprzeciwko głównego portalu zamkowego na dużym parkingu znajdują się (zawyżone) stragany sprzedające węgierskie salami i lokalne wyroby rękodzielnicze.
* W [[Kapuvár]] i [[Sopron]] są lepsze możliwości zakupów (w tym hipermarket Tesco)

==Gastronomia==
We wsi znajduje się kilka niedrogich kawiarni i restauracji.

==Festiwale, imprezy==

==Nocleg==

==Kontakt==

==Bezpieczeństwo==

==Informacje turystyczne==

== Gdzie dalej ==
* [[Jezioro Nezyderskie]] z [[Seewinkel]] i Waasen (Hanság)
* [[Północny Burgenland]]
** [[Eisenstadt]]
** [[Mattersburg]] i zamek [[Forchtenstein]]
** [[Sankt Margareten im Burgenland]]
* [[Środkowy Burgenland]]
** [[Deutschkreutz]]
** Region winiarski Horitschon
* [[Sopron]]

{{Jest w|Komitat Győr-Moson-Sopron}}

{{użyteczny}}

{{Atrybucja}}
[[Kategoria:Węgry]]</text>
      <sha1>0qjyg7yega8jrew3nofxxvbklapud17</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Wikipodróże:GUS2Wiki</title>
    <ns>4</ns>
    <id>16196</id>
    <revision>
      <id>157747</id>
      <parentid>157654</parentid>
      <timestamp>2026-07-26T12:59:50Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Alexis Jazz</username>
        <id>9635</id>
      </contributor>
      <comment>Updating gadget usage statistics from [[Special:GadgetUsage]] ([[phab:T121049]])</comment>
      <origin>157747</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="997" sha1="1n1wf34aqgbc0a0pwn72j0op12q80qt" xml:space="preserve">{{#ifexist:Project:GUS2Wiki/top|{{/top}}|This page provides a historical record of [[Special:GadgetUsage]] through its page history. To get the data in CSV format, see wikitext. To customize this message or add categories, create [[/top]].}}
Poniższe dane są kopią z pamięci podręcznej. Ostatnia aktualizacja odbyła się o 2026-07-25T18:32:58Z. W pamięci podręcznej {{PLURAL:5000|znajduje|znajdują|znajduje}} się maksymalnie {{PLURAL:5000|jeden wynik|5000 wyniki|5000 wyników}}.
{| class=&quot;sortable wikitable&quot;
! Gadżet !! data-sort-type=&quot;number&quot; | Liczba użytkowników !! data-sort-type=&quot;number&quot; | Użytkownicy aktywni
|-
|HotCat || 25 || 4
|-
|Navigation popups || 2 || 2
|-
|WikidataInfo || 15 || 1
|-
|heading-icons || 15 || 3
|-
|purge-tab || 8 || 2
|-
|replylinks || 14 || 2
|}
* [[Specjalna:Użycie gadżetów]]
* [[m:Meta:GUS2Wiki/Script|GUS2Wiki]]
&lt;!-- data in CSV format:
HotCat,25,4
Navigation popups,2,2
WikidataInfo,15,1
heading-icons,15,3
purge-tab,8,2
replylinks,14,2
--&gt;</text>
      <sha1>1n1wf34aqgbc0a0pwn72j0op12q80qt</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Krzeszów</title>
    <ns>0</ns>
    <id>19298</id>
    <revision>
      <id>157748</id>
      <timestamp>2026-07-26T13:00:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Gordon2007</username>
        <id>5356</id>
      </contributor>
      <comment>pierwsza wersja</comment>
      <origin>157748</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="14835" sha1="qyrl7ygqpe09xuigm3xhhs5ocaa1pn4" xml:space="preserve">{{Top-banner|Krzeszów - panorama Rynku (3).jpg|caption=Rynek w Krzeszowie}}
{{Miejscowość infobox
 |nazwa              = Krzeszów
 |widok              = 2018 Powiat niżański, Krzeszów, Kościół Narodzenia NMP 05.jpg
 |opis               = Drewniany kościół Narodzenia Najświętszej Maryi Panny
 |herb               =
 |mapa               =
 |państwo            = [[Polska]]
 |region             = [[Województwo podkarpackie]]
 |powierzchnia       =
 |wysokość           =
 |lud                = 692 (2021)
 |prefiks            = (+48) 15
 |kod pocztowy       = 37-418
 |www                = https://krzeszow.pl/
}}
{{Mapframe|50.403889|22.341111|zoom=14|height=400|width=400}}

'''Krzeszów''' – wieś w [[Polska|Polsce]], w [[Województwo podkarpackie|województwie podkarpackim]], w [[Powiat niżański|powiecie niżańskim]], będąca siedzibą gminy Krzeszów. Leży na prawym brzegu Sanu, przy drodze wojewódzkiej nr 863.

Miejscowość zachowała regularny układ dawnego miasteczka z prostokątnym rynkiem. Najważniejszym zabytkiem jest drewniany kościół Narodzenia Najświętszej Maryi Panny. Krzeszów jest również znany z tradycji sadowniczych i produkcji powideł śliwkowych. Na spokojne obejrzenie centrum i najważniejszych obiektów wystarczy kilka godzin; dłuższy pobyt można połączyć z wypoczynkiem nad Sanem i wycieczkami po okolicy.

== Charakterystyka ==
Krzeszów leży na skraju doliny Sanu, wśród terenów rolniczych i sadów. Centrum miejscowości tworzy rozległy rynek przecięty drogą wojewódzką nr 863. Kościół parafialny stoi na wzniesieniu na północny wschód od rynku.

Regularny układ przestrzenny dawnego miasta ukształtowano w 1641 roku. Zachował się prostokątny rynek, krzyżowy układ ulic oraz pozostałości dawnych umocnień ziemnych. Krzeszów utracił prawa miejskie w XIX wieku, lecz wygląd centrum nadal przypomina niewielkie miasteczko.

Miejscowa tradycja sadownicza jest związana przede wszystkim ze śliwami. Powidła krzeszowskie znajdują się na krajowej liście produktów tradycyjnych.

== Dojazd ==

=== Samolotem ===
Najbliższym dużym portem lotniczym jest port lotniczy Rzeszów-Jasionka. Dalszy dojazd do Krzeszowa jest najwygodniejszy wynajętym samochodem.

=== Pociągiem ===
Krzeszów nie ma stacji kolejowej. Najbliższa praktyczna stacja znajduje się w [[Rudnik nad Sanem|Rudniku nad Sanem]]. Dalszy dojazd wymaga skorzystania z samochodu, taksówki albo połączenia autobusowego.

=== Samochodem ===
Przez Krzeszów przebiega droga wojewódzka nr 863, łącząca Kopki z Tarnogrodem i Cieszanowem. Od strony [[Nisko|Niska]] i [[Rudnik nad Sanem|Rudnika nad Sanem]] należy jechać drogą krajową nr 77 do Kopek, a następnie skręcić na drogę wojewódzką nr 863.

Wokół rynku znajdują się miejsca parkingowe. W dni targowe (piątki) i podczas większych wydarzeń liczba wolnych miejsc może być ograniczona.

=== Autobusem ===
Do Krzeszowa docierają autobusy i busy regionalne. Liczba połączeń jest ograniczona i zmienia się zależnie od dnia tygodnia, dlatego rozkład należy sprawdzić bezpośrednio przed podróżą. Przystanek znajduje się w centrum miejscowości.

== Transport ==
Centrum Krzeszowa można zwiedzać pieszo. Rynek, kościół parafialny i wzgórze Rotunda leżą w niewielkiej odległości od siebie.

Samochód lub rower przydają się podczas dojazdu do źródełka na [[Komanowa Góra|Komanowej Górze]], obiektów rekreacyjnych nad Sanem oraz okolicznych miejscowości. W Krzeszowie nie działa regularna komunikacja miejska.

== Warto zobaczyć ==
{{listing
 |name                  = Rynek i historyczny układ przestrzenny
 |lat                   = 50.403673
 |long                  = 22.341130
 |image                 = Krzeszów - panorama Rynku (3).jpg
 |www                   =
 |adres                 = Rynek
 |wskazówki             = W centrum miejscowości, przy drodze wojewódzkiej nr 863
 |telefon               =
 |fax                   =
 |email                 =
 |dodatkowe informacje = Rozległy prostokątny rynek stanowi centrum zachowanego układu dawnego miasteczka. Przy rynku stoją niskie budynki mieszkalne i usługowe. W północno-wschodniej części urządzono parking.
}}

{{listing
 |name                  = Kościół Narodzenia Najświętszej Maryi Panny
 |lat                   = 50.406690
 |long                  = 22.347040
 |image                 = 2018 Powiat niżański, Krzeszów, Kościół Narodzenia NMP 05.jpg
 |www                   = https://www.krzeszow.org/
 |adres                 = ul. Kościelna 27
 |wskazówki             = Około 600 m na północny wschód od rynku, na wzniesieniu
 |telefon               = +48 15 879 83 05
 |fax                   =
 |email                 = parafia@krzeszow.org
 |dodatkowe informacje = Drewniany kościół z lat 1727–1728, otoczony cmentarzem i zespołem zabudowań parafialnych. Obok stoi drewniana dzwonnica. Zwiedzanie wnętrza najlepiej wcześniej uzgodnić telefonicznie; podczas nabożeństw należy zrezygnować ze zwiedzania.
}}

{{listing
 |name                  = Wzgórze Rotunda
 |lat                   =
 |long                  =
 |image                 =
 |www                   =
 |adres                 =
 |wskazówki             = Między rynkiem a kościołem parafialnym
 |telefon               =
 |fax                   =
 |email                 =
 |dodatkowe informacje = Wzniesienie związane z dawnym założeniem obronnym Krzeszowa. Zachowały się na nim słabo widoczne relikty ziemnych wałów. Miejsce najlepiej połączyć ze spacerem z rynku do kościoła.
}}

{{listing
 |name                  = Krzeszowska Chata
 |lat                   = 50.403700
 |long                  = 22.341100
 |image                 =
 |www                   = https://krzeszow-gok.pl/
 |adres                 = Rynek 9
 |wskazówki             = W podziemiach budynku Gminnego Ośrodka Kultury
 |telefon               = +48 15 879 83 03
 |fax                   =
 |email                 = sekretariat@krzeszow-gok.pl
 |dodatkowe informacje = Niewielka ekspozycja regionalna prezentująca dawne przedmioty gospodarstwa domowego, narzędzia rolnicze, stroje ludowe i fotografie. Pełni również funkcję lokalnego punktu informacji. Czynna od poniedziałku do piątku w godz. 8:30–15:30; zwiedzanie bezpłatne. Przed przyjazdem warto potwierdzić dostępność telefonicznie.
}}

{{listing
 |name                  = Kapliczki i źródełko na Komanowej Górze
 |lat                   = 50.386776
 |long                  = 22.366136
 |image                 =
 |www                   =
 |adres                 =
 |wskazówki             = Na południowy wschód od centrum, w części Krzeszów Dolny
 |telefon               =
 |fax                   =
 |email                 =
 |dodatkowe informacje = Miejsce lokalnego kultu religijnego, związane z przekazami o objawieniu maryjnym. Przy źródle stoją kapliczki i stacje drogi krzyżowej. W miejscowej tradycji wodzie przypisuje się właściwości lecznicze, jednak nie należy traktować tego jako informacji medycznej.
}}

== Aktywny wypoczynek ==
{{listing
 |name                  = Błękitny San
 |lat                   = 50.404122
 |long                  = 22.336271
 |image                 =
 |www                   = https://www.blekitnysan.pl/
 |adres                 = ul. Pocztowa 26
 |wskazówki             = Na zachód od rynku, w pobliżu Sanu
 |telefon               = +48 505 136 136
 |fax                   =
 |email                 =
 |dodatkowe informacje = Ośrodek rekreacyjny oferujący park linowy, spływy kajakowe, paintball, kort tenisowy i wynajem sprzętu. Dostępność poszczególnych atrakcji zależy od sezonu i poziomu wody. Przed przyjazdem zalecana jest rezerwacja telefoniczna.
}}

Okolica nadaje się do wycieczek rowerowych po drogach lokalnych oraz spacerów wzdłuż doliny Sanu. Odcinki dróg wojewódzkich są ruchliwe i nie wszędzie mają pobocze.

== Imprezy ==
Najważniejszym cyklicznym wydarzeniem są '''Powidlaki''', organizowane zwykle we wrześniu. Impreza nawiązuje do miejscowej tradycji sadowniczej i przygotowywania powideł. W programie odbywających się w poprzednich latach edycji znajdowały się koncerty, prezentacje kulinarne, kiermasze i pokazy smażenia powideł. Termin i program kolejnej edycji publikuje Gminny Ośrodek Kultury.

== Zakupy ==
W Krzeszowie warto szukać powideł śliwkowych i innych lokalnych przetworów. Największy wybór pojawia się podczas Powidlaków i okazjonalnych kiermaszów; stała dostępność poszczególnych produktów nie jest gwarantowana.

Podstawowe sklepy znajdują się przy rynku i głównych ulicach. Większe zakupy najłatwiej zrobić w [[Rudnik nad Sanem|Rudniku nad Sanem]], [[Nisko|Nisku]] albo [[Leżajsk]]u.

== Wyżywienie ==
{{listing
 |name                  = Pizzeria Siódemka
 |lat                   =
 |long                  =
 |image                 = Krzeszów - Pizzeria Siódemka (01).jpg
 |www                   = https://www.pizzeriasiodemka.pl/
 |adres                 = Rynek 20
 |wskazówki             = Przy południowej pierzei rynku
 |telefon               = +48 15 879 88 07
 |fax                   =
 |email                 =
 |dodatkowe informacje = Pizza oraz proste dania barowe. Według strony lokalu czynna od poniedziałku do czwartku w godz. 11:00–22:30, a od piątku do niedzieli w godz. 11:00–23:30.
}}

{{listing
 |name                  = Restauracja Babilon
 |lat                   =
 |long                  =
 |image                 =
 |www                   = https://restauracja-babilon.pl/
 |adres                 = ul. Polna 9
 |wskazówki             = Na południe od rynku
 |telefon               = +48 15 879 88 38
 |fax                   =
 |email                 = contact@restauracja-babilon.pl
 |dodatkowe informacje = Restauracja serwująca dania kuchni polskiej i potrawy typu pizza. Według strony lokalu czynna od poniedziałku do czwartku w godz. 11:00–22:00, w piątki i soboty w godz. 11:00–23:00, a w niedziele w godz. 13:00–23:00.
}}

== Noclegi ==
{{listing
| name = Agroturystyka Katarzyna Pokora
| lat = 50.406911
| long = 22.345505
| image = 
| www = 
| adres = ul. Kościelna 28
| wskazówki = W sąsiedztwie kościoła pw. NNMP
| telefon = +48 797 253 047
| fax = 
| email = kpokora74@gmail.com
| dodatkowe informacje = Cztery pokoje z łącznie 11 miejscami noclegowymi, dwie wspólne łazienki, aneks kuchenny, dostęp do Wi-Fi, parking oraz miejsce do przechowania rowerów. Aktualną cenę i dostępność należy potwierdzić telefonicznie.
}}

Liczba miejsc noclegowych w samej miejscowości jest niewielka. Większy wybór znajduje się w [[Leżajsk]]u, [[Nisko|Nisku]] i innych miejscowościach regionu.

== Zdrowie ==
W centrum Krzeszowa działają dwie przychodnie podstawowej opieki zdrowotnej. Osoba przebywająca czasowo poza miejscem zamieszkania może w razie nagłego zachorowania lub pogorszenia stanu zdrowia skorzystać z porady lekarza POZ w miejscu pobytu. Wizytę najlepiej wcześniej uzgodnić telefonicznie.

{{listing
 |name                  = Centrum Medyczne Kinesis
 |www                   = https://cmkinesis.pl/
 |adres                 = Rynek 32
 |wskazówki             = Przy rynku, w centrum miejscowości
 |telefon               = +48 502 699 725
 |email                 = kamien@cmkinesis.pl
 |dodatkowe informacje = Przychodnia podstawowej opieki zdrowotnej świadcząca usługi lekarza rodzinnego, pielęgniarki i położnej. POZ jest czynna od poniedziałku do piątku w godz. 8:00–18:00, z wyjątkiem dni ustawowo wolnych od pracy. Przed przyjściem należy skontaktować się z rejestracją.
}}

{{listing
 |name                  = Przychodnia „Nasze Zdrowie-Niwińscy”
 |www                   = https://www.przychodnia-krzeszow.pl/
 |adres                 = ul. Stolarska 1
 |wskazówki             = Około 200 m na północ od rynku
 |telefon               = +48 15 879 87 53, +48 539 218 909
 |dodatkowe informacje = Przychodnia lekarzy rodzinnych działająca w ramach umowy z NFZ. Świadczy także usługi pielęgniarki i położnej środowiskowej; na miejscu wykonywane są między innymi badania USG, EKG i spirometria oraz pobierany jest materiał do badań laboratoryjnych. Czynna od poniedziałku do piątku w godz. 8:00–18:00. Wymagana jest wcześniejsza rejestracja.
}}

W centrum znajdują się dwie apteki:

{{listing
 |name                  = Apteka Partyka J.M.
 |adres                 = Rynek 14
 |wskazówki             = Przy rynku
 |dodatkowe informacje = Apteka ogólnodostępna. Godziny otwarcia i dostępność leków należy sprawdzić na miejscu.
}}

{{listing
 |name                  = Apteka „W Rynku”
 |adres                 = Rynek 19
 |wskazówki             = Przy rynku
 |dodatkowe informacje = Apteka ogólnodostępna. Godziny otwarcia i dostępność leków należy sprawdzić na miejscu.
}}

Poza godzinami pracy miejscowych przychodni można skorzystać z nocnej i świątecznej opieki zdrowotnej działającej przy Szpitalu Powiatowym im. Polskiego Czerwonego Krzyża w [[Nisko|Nisku]], przy ul. Kościuszki 1. Gabinety znajdują się przy głównym wejściu do szpitala, w pomieszczeniach dawnej izby przyjęć. Opieka jest dostępna w dni powszednie od godz. 18:00 do 8:00 oraz całodobowo w dni ustawowo wolne od pracy; tel. +48 15 841 67 20.

W stanach nagłego zagrożenia zdrowia lub życia należy dzwonić pod numer alarmowy 112 albo numer pogotowia ratunkowego 999.
== Bezpieczeństwo ==
Krzeszów jest niewielką i spokojną miejscowością. Największej ostrożności wymaga droga wojewódzka nr 863 przebiegająca przez centrum, szczególnie podczas przechodzenia przez rynek.

Poziom wody i nurt Sanu mogą szybko się zmieniać. Podczas spływów należy korzystać z kamizelki asekuracyjnej, przestrzegać zaleceń organizatora i nie wchodzić do rzeki po intensywnych opadach.

== Informacje turystyczne ==
Podstawowych informacji o miejscowości, wydarzeniach i dostępnych materiałach udziela Gminny Ośrodek Kultury oraz działająca w jego budynku Krzeszowska Chata.

Urząd Gminy mieści się przy Rynku 2. Jest czynny od poniedziałku do piątku w godz. 7:30–15:30, tel. +48 15 879 83 51, e-mail: sekretariat@krzeszow.pl.

== Gdzie dalej ==
* [[Rudnik nad Sanem]] – najbliższe miasto ze stacją kolejową.
* [[Ulanów]] – niewielkie miasto położone nad Sanem i Tanwią.
* [[Nisko]] – siedziba powiatu niżańskiego.
* [[Leżajsk]] – miasto z bazyliką i klasztorem bernardynów.
* [[Tarnogród]] – miasteczko położone przy drodze wojewódzkiej nr 863, na północny wschód od Krzeszowa.

{{zarys}}
{{Jest w|Powiat niżański}}
{{Geo|50.403889|22.341111}}

[[Kategoria:Województwo podkarpackie]]</text>
      <sha1>qyrl7ygqpe09xuigm3xhhs5ocaa1pn4</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>157750</id>
      <parentid>157748</parentid>
      <timestamp>2026-07-26T15:37:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Gordon2007</username>
        <id>5356</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>uber i stok</comment>
      <origin>157750</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="16168" sha1="j5b853euceh1eejbi3rzc23fzeaen0u" xml:space="preserve">{{Top-banner|Krzeszów - panorama Rynku (3).jpg|caption=Rynek w Krzeszowie}}
{{Miejscowość infobox
 |nazwa              = Krzeszów
 |widok              = 2018 Powiat niżański, Krzeszów, Kościół Narodzenia NMP 05.jpg
 |opis               = Drewniany kościół Narodzenia Najświętszej Maryi Panny
 |herb               =
 |mapa               =
 |państwo            = [[Polska]]
 |region             = [[Województwo podkarpackie]]
 |powierzchnia       =
 |wysokość           =
 |lud                = 692 (2021)
 |prefiks            = (+48) 15
 |kod pocztowy       = 37-418
 |www                = https://krzeszow.pl/
}}
{{Mapframe|50.403889|22.341111|zoom=14|height=400|width=400}}

'''Krzeszów''' – wieś w [[Polska|Polsce]], w [[Województwo podkarpackie|województwie podkarpackim]], w [[Powiat niżański|powiecie niżańskim]], będąca siedzibą gminy Krzeszów. Leży na prawym brzegu Sanu, przy drodze wojewódzkiej nr 863.

Miejscowość zachowała regularny układ dawnego miasteczka z prostokątnym rynkiem. Najważniejszym zabytkiem jest drewniany kościół Narodzenia Najświętszej Maryi Panny. Krzeszów jest również znany z tradycji sadowniczych i produkcji powideł śliwkowych. Na spokojne obejrzenie centrum i najważniejszych obiektów wystarczy kilka godzin; dłuższy pobyt można połączyć z wypoczynkiem nad Sanem i wycieczkami po okolicy.

== Charakterystyka ==
Krzeszów leży na skraju doliny Sanu, wśród terenów rolniczych i sadów. Centrum miejscowości tworzy rozległy rynek przecięty drogą wojewódzką nr 863. Kościół parafialny stoi na wzniesieniu na północny wschód od rynku.

Regularny układ przestrzenny dawnego miasta ukształtowano w 1641 roku. Zachował się prostokątny rynek, krzyżowy układ ulic oraz pozostałości dawnych umocnień ziemnych. Krzeszów utracił prawa miejskie w XIX wieku, lecz wygląd centrum nadal przypomina niewielkie miasteczko.

Miejscowa tradycja sadownicza jest związana przede wszystkim ze śliwami. Powidła krzeszowskie znajdują się na krajowej liście produktów tradycyjnych.

== Dojazd ==

=== Samolotem ===
Najbliższym dużym portem lotniczym jest port lotniczy Rzeszów-Jasionka. Dalszy dojazd do Krzeszowa jest najwygodniejszy wynajętym samochodem.

=== Pociągiem ===
Krzeszów nie ma stacji kolejowej. Najbliższa praktyczna stacja znajduje się w [[Rudnik nad Sanem|Rudniku nad Sanem]] lub [[Nowa Sarzyna|Nowej Sarzynie]]. Dalszy dojazd wymaga skorzystania z samochodu, taksówki albo połączenia autobusowego.

=== Samochodem ===
Przez Krzeszów przebiega droga wojewódzka nr 863, łącząca Kopki z Tarnogrodem i Cieszanowem. Od strony [[Nisko|Niska]] i [[Rudnik nad Sanem|Rudnika nad Sanem]] należy jechać drogą krajową nr 77 do Kopek, a następnie skręcić na drogę wojewódzką nr 863.

Wokół rynku znajdują się miejsca parkingowe. W dni targowe (piątki) i podczas większych wydarzeń liczba wolnych miejsc może być ograniczona.

=== Autobusem ===
Do Krzeszowa docierają autobusy i busy regionalne. Liczba połączeń jest ograniczona i zmienia się zależnie od dnia tygodnia, dlatego rozkład należy sprawdzić bezpośrednio przed podróżą. Przystanek znajduje się w centrum miejscowości.

== Transport ==
Centrum Krzeszowa można zwiedzać pieszo. Rynek, kościół parafialny i wzgórze Rotunda leżą w niewielkiej odległości od siebie.

Samochód lub rower przydają się podczas dojazdu do źródełka na [[Komanowa Góra|Komanowej Górze]], obiektów rekreacyjnych nad Sanem oraz okolicznych miejscowości. W Krzeszowie nie działa regularna komunikacja miejska. Usługi przewozowe typu Uber i Bolt nie są w Krzeszowie stale dostępne. W aplikacji Uber może sporadycznie pojawić się kierowca z pobliskiego [[Leżajsk|Leżajska]], jednak czas oczekiwania może być długi, a przyjęcie kursu nie jest gwarantowane. 

== Warto zobaczyć ==
{{listing
 |name                  = Rynek i historyczny układ przestrzenny
 |lat                   = 50.403673
 |long                  = 22.341130
 |image                 = Krzeszów - panorama Rynku (3).jpg
 |www                   =
 |adres                 = Rynek
 |wskazówki             = W centrum miejscowości, przy drodze wojewódzkiej nr 863
 |telefon               =
 |fax                   =
 |email                 =
 |dodatkowe informacje = Rozległy prostokątny rynek stanowi centrum zachowanego układu dawnego miasteczka. Przy rynku stoją niskie budynki mieszkalne i usługowe. W północno-wschodniej części urządzono parking.
}}

{{listing
 |name                  = Kościół Narodzenia Najświętszej Maryi Panny
 |lat                   = 50.406690
 |long                  = 22.347040
 |image                 = 2018 Powiat niżański, Krzeszów, Kościół Narodzenia NMP 05.jpg
 |www                   = https://www.krzeszow.org/
 |adres                 = ul. Kościelna 27
 |wskazówki             = Około 600 m na północny wschód od rynku, na wzniesieniu
 |telefon               = +48 15 879 83 05
 |fax                   =
 |email                 = parafia@krzeszow.org
 |dodatkowe informacje = Drewniany kościół z lat 1727–1728, otoczony cmentarzem i zespołem zabudowań parafialnych. Obok stoi drewniana dzwonnica. Zwiedzanie wnętrza najlepiej wcześniej uzgodnić telefonicznie; podczas nabożeństw należy zrezygnować ze zwiedzania.
}}

{{listing
 |name                  = Wzgórze Rotunda
 |lat                   =
 |long                  =
 |image                 =
 |www                   =
 |adres                 =
 |wskazówki             = Między rynkiem a kościołem parafialnym
 |telefon               =
 |fax                   =
 |email                 =
 |dodatkowe informacje = Wzniesienie związane z dawnym założeniem obronnym Krzeszowa. Zachowały się na nim słabo widoczne relikty ziemnych wałów. Miejsce najlepiej połączyć ze spacerem z rynku do kościoła.
}}

{{listing
 |name                  = Krzeszowska Chata
 |lat                   = 50.403700
 |long                  = 22.341100
 |image                 =
 |www                   = https://krzeszow-gok.pl/
 |adres                 = Rynek 9
 |wskazówki             = W podziemiach budynku Gminnego Ośrodka Kultury
 |telefon               = +48 15 879 83 03
 |fax                   =
 |email                 = sekretariat@krzeszow-gok.pl
 |dodatkowe informacje = Niewielka ekspozycja regionalna prezentująca dawne przedmioty gospodarstwa domowego, narzędzia rolnicze, stroje ludowe i fotografie. Pełni również funkcję lokalnego punktu informacji. Czynna od poniedziałku do piątku w godz. 8:30–15:30; zwiedzanie bezpłatne. Przed przyjazdem warto potwierdzić dostępność telefonicznie.
}}

{{listing
 |name                  = Kapliczki i źródełko na Komanowej Górze
 |lat                   = 50.386776
 |long                  = 22.366136
 |image                 =
 |www                   =
 |adres                 =
 |wskazówki             = Na południowy wschód od centrum, w części Krzeszów Dolny
 |telefon               =
 |fax                   =
 |email                 =
 |dodatkowe informacje = Miejsce lokalnego kultu religijnego, związane z przekazami o objawieniu maryjnym. Przy źródle stoją kapliczki i stacje drogi krzyżowej. W miejscowej tradycji wodzie przypisuje się właściwości lecznicze, jednak nie należy traktować tego jako informacji medycznej.
}}

== Aktywny wypoczynek ==
{{listing
 |name                  = Błękitny San
 |lat                   = 50.404122
 |long                  = 22.336271
 |image                 =
 |www                   = https://www.blekitnysan.pl/
 |adres                 = ul. Pocztowa 26
 |wskazówki             = Na zachód od rynku, w pobliżu Sanu
 |telefon               = +48 505 136 136
 |fax                   =
 |email                 =
 |dodatkowe informacje = Ośrodek rekreacyjny oferujący park linowy, spływy kajakowe, paintball, kort tenisowy i wynajem sprzętu. Dostępność poszczególnych atrakcji zależy od sezonu i poziomu wody. Przed przyjazdem zalecana jest rezerwacja telefoniczna.
}}

Okolica nadaje się do wycieczek rowerowych po drogach lokalnych oraz spacerów wzdłuż doliny Sanu. Odcinki dróg wojewódzkich są ruchliwe i nie wszędzie mają pobocze.{{listing
| name = Wyciąg narciarski „Złoty Stok”
| lat = 50.405688
| long = 22.333787
| image = 
| www = https://zlotystok.info/
| adres = ul. Pocztowa
| wskazówki = Około 800 m na północny zachód od rynku. Na końcu ulicy za ośrodkiem Błękitny San
| telefon = +48 502 662 257, +48 508 350 270
| fax = 
| email = biuro@zlotystok.info
| dodatkowe informacje = Sezonowy stok narciarski z łatwą trasą zjazdową o długości 500 m i różnicy poziomów 65 m. Trasa jest ratrakowana, sztucznie naśnieżana i oświetlona, a narciarzy obsługuje wyciąg talerzykowy. Przy stoku działają szkółka narciarska, wypożyczalnia sprzętu, bar i parking. Ośrodek funkcjonuje wyłącznie przy odpowiednich warunkach zimowych; przed przyjazdem należy sprawdzić komunikat i obraz z kamery na stronie operatora. Płatności przyjmowane są tylko gotówką.
}}

Okolica nadaje się do wycieczek rowerowych po drogach lokalnych oraz spacerów wzdłuż doliny Sanu. Odcinki dróg wojewódzkich są ruchliwe i nie wszędzie mają pobocze.
== Imprezy ==
Najważniejszym cyklicznym wydarzeniem są '''Powidlaki''', organizowane zwykle we wrześniu. Impreza nawiązuje do miejscowej tradycji sadowniczej i przygotowywania powideł. W programie odbywających się w poprzednich latach edycji znajdowały się koncerty, prezentacje kulinarne, kiermasze i pokazy smażenia powideł. Termin i program kolejnej edycji publikuje Gminny Ośrodek Kultury.

== Zakupy ==
W Krzeszowie warto szukać powideł śliwkowych i innych lokalnych przetworów. Największy wybór pojawia się podczas Powidlaków i okazjonalnych kiermaszów; stała dostępność poszczególnych produktów nie jest gwarantowana.

Podstawowe sklepy znajdują się przy rynku i głównych ulicach. Większe zakupy najłatwiej zrobić w [[Rudnik nad Sanem|Rudniku nad Sanem]], [[Nisko|Nisku]] albo [[Leżajsk]]u.

== Wyżywienie ==
{{listing
 |name                  = Pizzeria Siódemka
 |lat                   =
 |long                  =
 |image                 = Krzeszów - Pizzeria Siódemka (01).jpg
 |www                   = https://www.pizzeriasiodemka.pl/
 |adres                 = Rynek 20
 |wskazówki             = Przy południowej pierzei rynku
 |telefon               = +48 15 879 88 07
 |fax                   =
 |email                 =
 |dodatkowe informacje = Pizza oraz proste dania barowe. Według strony lokalu czynna od poniedziałku do czwartku w godz. 11:00–22:30, a od piątku do niedzieli w godz. 11:00–23:30.
}}

{{listing
 |name                  = Restauracja Babilon
 |lat                   =
 |long                  =
 |image                 =
 |www                   = https://restauracja-babilon.pl/
 |adres                 = ul. Polna 9
 |wskazówki             = Na południe od rynku
 |telefon               = +48 15 879 88 38
 |fax                   =
 |email                 = contact@restauracja-babilon.pl
 |dodatkowe informacje = Restauracja serwująca dania kuchni polskiej i potrawy typu pizza. Według strony lokalu czynna od poniedziałku do czwartku w godz. 11:00–22:00, w piątki i soboty w godz. 11:00–23:00, a w niedziele w godz. 13:00–23:00.
}}

== Noclegi ==
{{listing
| name = Agroturystyka Katarzyna Pokora
| lat = 50.406911
| long = 22.345505
| image = 
| www = 
| adres = ul. Kościelna 28
| wskazówki = W sąsiedztwie kościoła pw. NNMP
| telefon = +48 797 253 047
| fax = 
| email = kpokora74@gmail.com
| dodatkowe informacje = Cztery pokoje z łącznie 11 miejscami noclegowymi, dwie wspólne łazienki, aneks kuchenny, dostęp do Wi-Fi, parking oraz miejsce do przechowania rowerów. Aktualną cenę i dostępność należy potwierdzić telefonicznie.
}}

Liczba miejsc noclegowych w samej miejscowości jest niewielka. Większy wybór znajduje się w [[Leżajsk]]u, [[Nisko|Nisku]] i innych miejscowościach regionu.

== Zdrowie ==
W centrum Krzeszowa działają dwie przychodnie podstawowej opieki zdrowotnej. Osoba przebywająca czasowo poza miejscem zamieszkania może w razie nagłego zachorowania lub pogorszenia stanu zdrowia skorzystać z porady lekarza POZ w miejscu pobytu. Wizytę najlepiej wcześniej uzgodnić telefonicznie.

{{listing
 |name                  = Centrum Medyczne Kinesis
 |www                   = https://cmkinesis.pl/
 |adres                 = Rynek 32
 |wskazówki             = Przy rynku, w centrum miejscowości
 |telefon               = +48 502 699 725
 |email                 = kamien@cmkinesis.pl
 |dodatkowe informacje = Przychodnia podstawowej opieki zdrowotnej świadcząca usługi lekarza rodzinnego, pielęgniarki i położnej. POZ jest czynna od poniedziałku do piątku w godz. 8:00–18:00, z wyjątkiem dni ustawowo wolnych od pracy. Przed przyjściem należy skontaktować się z rejestracją.
}}

{{listing
 |name                  = Przychodnia „Nasze Zdrowie-Niwińscy”
 |www                   = https://www.przychodnia-krzeszow.pl/
 |adres                 = ul. Stolarska 1
 |wskazówki             = Około 200 m na północ od rynku
 |telefon               = +48 15 879 87 53, +48 539 218 909
 |dodatkowe informacje = Przychodnia lekarzy rodzinnych działająca w ramach umowy z NFZ. Świadczy także usługi pielęgniarki i położnej środowiskowej; na miejscu wykonywane są między innymi badania USG, EKG i spirometria oraz pobierany jest materiał do badań laboratoryjnych. Czynna od poniedziałku do piątku w godz. 8:00–18:00. Wymagana jest wcześniejsza rejestracja.
}}

W centrum znajdują się dwie apteki:

{{listing
 |name                  = Apteka Partyka J.M.
 |adres                 = Rynek 14
 |wskazówki             = Przy rynku
 |dodatkowe informacje = Apteka ogólnodostępna. Godziny otwarcia i dostępność leków należy sprawdzić na miejscu.
}}

{{listing
 |name                  = Apteka „W Rynku”
 |adres                 = Rynek 19
 |wskazówki             = Przy rynku
 |dodatkowe informacje = Apteka ogólnodostępna. Godziny otwarcia i dostępność leków należy sprawdzić na miejscu.
}}

Poza godzinami pracy miejscowych przychodni można skorzystać z nocnej i świątecznej opieki zdrowotnej działającej przy Szpitalu Powiatowym im. Polskiego Czerwonego Krzyża w [[Nisko|Nisku]], przy ul. Kościuszki 1. Gabinety znajdują się przy głównym wejściu do szpitala, w pomieszczeniach dawnej izby przyjęć. Opieka jest dostępna w dni powszednie od godz. 18:00 do 8:00 oraz całodobowo w dni ustawowo wolne od pracy; tel. +48 15 841 67 20.

W stanach nagłego zagrożenia zdrowia lub życia należy dzwonić pod numer alarmowy 112 albo numer pogotowia ratunkowego 999.
== Bezpieczeństwo ==
Krzeszów jest niewielką i spokojną miejscowością. Największej ostrożności wymaga droga wojewódzka nr 863 przebiegająca przez centrum, szczególnie podczas przechodzenia przez rynek.

Poziom wody i nurt Sanu mogą szybko się zmieniać. Podczas spływów należy korzystać z kamizelki asekuracyjnej, przestrzegać zaleceń organizatora i nie wchodzić do rzeki po intensywnych opadach.

== Informacje turystyczne ==
Podstawowych informacji o miejscowości, wydarzeniach i dostępnych materiałach udziela Gminny Ośrodek Kultury oraz działająca w jego budynku Krzeszowska Chata.

Urząd Gminy mieści się przy Rynku 2. Jest czynny od poniedziałku do piątku w godz. 7:30–15:30, tel. +48 15 879 83 51, e-mail: sekretariat@krzeszow.pl.

== Gdzie dalej ==
* [[Rudnik nad Sanem]] – najbliższe miasto ze stacją kolejową.
* [[Ulanów]] – niewielkie miasto położone nad Sanem i Tanwią.
* [[Nisko]] – siedziba powiatu niżańskiego.
* [[Leżajsk]] – miasto z bazyliką i klasztorem bernardynów.
* [[Tarnogród]] – miasteczko położone przy drodze wojewódzkiej nr 863, na północny wschód od Krzeszowa.

{{zarys}}
{{Jest w|Powiat niżański}}
{{Geo|50.403889|22.341111}}

[[Kategoria:Województwo podkarpackie]]</text>
      <sha1>j5b853euceh1eejbi3rzc23fzeaen0u</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>157751</id>
      <parentid>157750</parentid>
      <timestamp>2026-07-26T15:39:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Gordon2007</username>
        <id>5356</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>link do komanowej góry</comment>
      <origin>157751</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="16051" sha1="gm4j1ce5khwz38bg9wo8djp3wouz4uo" xml:space="preserve">{{Top-banner|Krzeszów - panorama Rynku (3).jpg|caption=Rynek w Krzeszowie}}
{{Miejscowość infobox
 |nazwa              = Krzeszów
 |widok              = 2018 Powiat niżański, Krzeszów, Kościół Narodzenia NMP 05.jpg
 |opis               = Drewniany kościół Narodzenia Najświętszej Maryi Panny
 |herb               =
 |mapa               =
 |państwo            = [[Polska]]
 |region             = [[Województwo podkarpackie]]
 |powierzchnia       =
 |wysokość           =
 |lud                = 692 (2021)
 |prefiks            = (+48) 15
 |kod pocztowy       = 37-418
 |www                = https://krzeszow.pl/
}}
{{Mapframe|50.403889|22.341111|zoom=14|height=400|width=400}}

'''Krzeszów''' – wieś w [[Polska|Polsce]], w [[Województwo podkarpackie|województwie podkarpackim]], w [[Powiat niżański|powiecie niżańskim]], będąca siedzibą gminy Krzeszów. Leży na prawym brzegu Sanu, przy drodze wojewódzkiej nr 863.

Miejscowość zachowała regularny układ dawnego miasteczka z prostokątnym rynkiem. Najważniejszym zabytkiem jest drewniany kościół Narodzenia Najświętszej Maryi Panny. Krzeszów jest również znany z tradycji sadowniczych i produkcji powideł śliwkowych. Na spokojne obejrzenie centrum i najważniejszych obiektów wystarczy kilka godzin; dłuższy pobyt można połączyć z wypoczynkiem nad Sanem i wycieczkami po okolicy.

== Charakterystyka ==
Krzeszów leży na skraju doliny Sanu, wśród terenów rolniczych i sadów. Centrum miejscowości tworzy rozległy rynek przecięty drogą wojewódzką nr 863. Kościół parafialny stoi na wzniesieniu na północny wschód od rynku.

Regularny układ przestrzenny dawnego miasta ukształtowano w 1641 roku. Zachował się prostokątny rynek, krzyżowy układ ulic oraz pozostałości dawnych umocnień ziemnych. Krzeszów utracił prawa miejskie w XIX wieku, lecz wygląd centrum nadal przypomina niewielkie miasteczko.

Miejscowa tradycja sadownicza jest związana przede wszystkim ze śliwami. Powidła krzeszowskie znajdują się na krajowej liście produktów tradycyjnych.

== Dojazd ==

=== Samolotem ===
Najbliższym dużym portem lotniczym jest port lotniczy Rzeszów-Jasionka. Dalszy dojazd do Krzeszowa jest najwygodniejszy wynajętym samochodem.

=== Pociągiem ===
Krzeszów nie ma stacji kolejowej. Najbliższa praktyczna stacja znajduje się w [[Rudnik nad Sanem|Rudniku nad Sanem]] lub [[Nowa Sarzyna|Nowej Sarzynie]]. Dalszy dojazd wymaga skorzystania z samochodu, taksówki albo połączenia autobusowego.

=== Samochodem ===
Przez Krzeszów przebiega droga wojewódzka nr 863, łącząca Kopki z Tarnogrodem i Cieszanowem. Od strony [[Nisko|Niska]] i [[Rudnik nad Sanem|Rudnika nad Sanem]] należy jechać drogą krajową nr 77 do Kopek, a następnie skręcić na drogę wojewódzką nr 863.

Wokół rynku znajdują się miejsca parkingowe. W dni targowe (piątki) i podczas większych wydarzeń liczba wolnych miejsc może być ograniczona.

=== Autobusem ===
Do Krzeszowa docierają autobusy i busy regionalne. Liczba połączeń jest ograniczona i zmienia się zależnie od dnia tygodnia, dlatego rozkład należy sprawdzić bezpośrednio przed podróżą. Przystanek znajduje się w centrum miejscowości.

== Transport ==
Centrum Krzeszowa można zwiedzać pieszo. Rynek, kościół parafialny i wzgórze Rotunda leżą w niewielkiej odległości od siebie.

Samochód lub rower przydają się podczas dojazdu do źródełka na [[Komanowa Góra|Komanowej Górze]], obiektów rekreacyjnych nad Sanem oraz okolicznych miejscowości. W Krzeszowie nie działa regularna komunikacja miejska. Usługi przewozowe typu Uber i Bolt nie są w Krzeszowie stale dostępne. W aplikacji Uber może sporadycznie pojawić się kierowca z pobliskiego [[Leżajsk|Leżajska]], jednak czas oczekiwania może być długi, a przyjęcie kursu nie jest gwarantowane. 

== Warto zobaczyć ==
{{listing
 |name                  = Rynek i historyczny układ przestrzenny
 |lat                   = 50.403673
 |long                  = 22.341130
 |image                 = Krzeszów - panorama Rynku (3).jpg
 |www                   =
 |adres                 = Rynek
 |wskazówki             = W centrum miejscowości, przy drodze wojewódzkiej nr 863
 |telefon               =
 |fax                   =
 |email                 =
 |dodatkowe informacje = Rozległy prostokątny rynek stanowi centrum zachowanego układu dawnego miasteczka. Przy rynku stoją niskie budynki mieszkalne i usługowe. W północno-wschodniej części urządzono parking.
}}

{{listing
 |name                  = Kościół Narodzenia Najświętszej Maryi Panny
 |lat                   = 50.406690
 |long                  = 22.347040
 |image                 = 2018 Powiat niżański, Krzeszów, Kościół Narodzenia NMP 05.jpg
 |www                   = https://www.krzeszow.org/
 |adres                 = ul. Kościelna 27
 |wskazówki             = Około 600 m na północny wschód od rynku, na wzniesieniu
 |telefon               = +48 15 879 83 05
 |fax                   =
 |email                 = parafia@krzeszow.org
 |dodatkowe informacje = Drewniany kościół z lat 1727–1728, otoczony cmentarzem i zespołem zabudowań parafialnych. Obok stoi drewniana dzwonnica. Zwiedzanie wnętrza najlepiej wcześniej uzgodnić telefonicznie; podczas nabożeństw należy zrezygnować ze zwiedzania.
}}

{{listing
 |name                  = Wzgórze Rotunda
 |lat                   =
 |long                  =
 |image                 =
 |www                   =
 |adres                 =
 |wskazówki             = Między rynkiem a kościołem parafialnym
 |telefon               =
 |fax                   =
 |email                 =
 |dodatkowe informacje = Wzniesienie związane z dawnym założeniem obronnym Krzeszowa. Zachowały się na nim słabo widoczne relikty ziemnych wałów. Miejsce najlepiej połączyć ze spacerem z rynku do kościoła.
}}

{{listing
 |name                  = Krzeszowska Chata
 |lat                   = 50.403700
 |long                  = 22.341100
 |image                 =
 |www                   = https://krzeszow-gok.pl/
 |adres                 = Rynek 9
 |wskazówki             = W podziemiach budynku Gminnego Ośrodka Kultury
 |telefon               = +48 15 879 83 03
 |fax                   =
 |email                 = sekretariat@krzeszow-gok.pl
 |dodatkowe informacje = Niewielka ekspozycja regionalna prezentująca dawne przedmioty gospodarstwa domowego, narzędzia rolnicze, stroje ludowe i fotografie. Pełni również funkcję lokalnego punktu informacji. Czynna od poniedziałku do piątku w godz. 8:30–15:30; zwiedzanie bezpłatne. Przed przyjazdem warto potwierdzić dostępność telefonicznie.
}}

{{listing
| name = Kapliczki i źródełko na Komanowej Górze
| lat = 50.386776
| long = 22.366136
| image = 
| www = https://lokalwiki.pl/Komanowa_G%C3%B3ra
| adres = 
| wskazówki = Na południowy wschód od centrum, w części Krzeszów Dolny
| telefon = 
| fax = 
| email = 
| dodatkowe informacje = Miejsce lokalnego kultu religijnego, związane z przekazami o objawieniu maryjnym. Przy źródle stoją kapliczki i stacje drogi krzyżowej. W miejscowej tradycji wodzie przypisuje się właściwości lecznicze, jednak nie należy traktować tego jako informacji medycznej.
}}

== Aktywny wypoczynek ==
{{listing
 |name                  = Błękitny San
 |lat                   = 50.404122
 |long                  = 22.336271
 |image                 =
 |www                   = https://www.blekitnysan.pl/
 |adres                 = ul. Pocztowa 26
 |wskazówki             = Na zachód od rynku, w pobliżu Sanu
 |telefon               = +48 505 136 136
 |fax                   =
 |email                 =
 |dodatkowe informacje = Ośrodek rekreacyjny oferujący park linowy, spływy kajakowe, paintball, kort tenisowy i wynajem sprzętu. Dostępność poszczególnych atrakcji zależy od sezonu i poziomu wody. Przed przyjazdem zalecana jest rezerwacja telefoniczna.
}}

Okolica nadaje się do wycieczek rowerowych po drogach lokalnych oraz spacerów wzdłuż doliny Sanu. Odcinki dróg wojewódzkich są ruchliwe i nie wszędzie mają pobocze.{{listing
| name = Wyciąg narciarski „Złoty Stok”
| lat = 50.405688
| long = 22.333787
| image = 
| www = https://zlotystok.info/
| adres = ul. Pocztowa
| wskazówki = Około 800 m na północny zachód od rynku. Na końcu ulicy za ośrodkiem Błękitny San
| telefon = +48 502 662 257, +48 508 350 270
| fax = 
| email = biuro@zlotystok.info
| dodatkowe informacje = Sezonowy stok narciarski z łatwą trasą zjazdową o długości 500 m i różnicy poziomów 65 m. Trasa jest ratrakowana, sztucznie naśnieżana i oświetlona, a narciarzy obsługuje wyciąg talerzykowy. Przy stoku działają szkółka narciarska, wypożyczalnia sprzętu, bar i parking. Ośrodek funkcjonuje wyłącznie przy odpowiednich warunkach zimowych; przed przyjazdem należy sprawdzić komunikat i obraz z kamery na stronie operatora. Płatności przyjmowane są tylko gotówką.
}}

Okolica nadaje się do wycieczek rowerowych po drogach lokalnych oraz spacerów wzdłuż doliny Sanu. Odcinki dróg wojewódzkich są ruchliwe i nie wszędzie mają pobocze.
== Imprezy ==
Najważniejszym cyklicznym wydarzeniem są '''Powidlaki''', organizowane zwykle we wrześniu. Impreza nawiązuje do miejscowej tradycji sadowniczej i przygotowywania powideł. W programie odbywających się w poprzednich latach edycji znajdowały się koncerty, prezentacje kulinarne, kiermasze i pokazy smażenia powideł. Termin i program kolejnej edycji publikuje Gminny Ośrodek Kultury.

== Zakupy ==
W Krzeszowie warto szukać powideł śliwkowych i innych lokalnych przetworów. Największy wybór pojawia się podczas Powidlaków i okazjonalnych kiermaszów; stała dostępność poszczególnych produktów nie jest gwarantowana.

Podstawowe sklepy znajdują się przy rynku i głównych ulicach. Większe zakupy najłatwiej zrobić w [[Rudnik nad Sanem|Rudniku nad Sanem]], [[Nisko|Nisku]] albo [[Leżajsk]]u.

== Wyżywienie ==
{{listing
 |name                  = Pizzeria Siódemka
 |lat                   =
 |long                  =
 |image                 = Krzeszów - Pizzeria Siódemka (01).jpg
 |www                   = https://www.pizzeriasiodemka.pl/
 |adres                 = Rynek 20
 |wskazówki             = Przy południowej pierzei rynku
 |telefon               = +48 15 879 88 07
 |fax                   =
 |email                 =
 |dodatkowe informacje = Pizza oraz proste dania barowe. Według strony lokalu czynna od poniedziałku do czwartku w godz. 11:00–22:30, a od piątku do niedzieli w godz. 11:00–23:30.
}}

{{listing
 |name                  = Restauracja Babilon
 |lat                   =
 |long                  =
 |image                 =
 |www                   = https://restauracja-babilon.pl/
 |adres                 = ul. Polna 9
 |wskazówki             = Na południe od rynku
 |telefon               = +48 15 879 88 38
 |fax                   =
 |email                 = contact@restauracja-babilon.pl
 |dodatkowe informacje = Restauracja serwująca dania kuchni polskiej i potrawy typu pizza. Według strony lokalu czynna od poniedziałku do czwartku w godz. 11:00–22:00, w piątki i soboty w godz. 11:00–23:00, a w niedziele w godz. 13:00–23:00.
}}

== Noclegi ==
{{listing
| name = Agroturystyka Katarzyna Pokora
| lat = 50.406911
| long = 22.345505
| image = 
| www = 
| adres = ul. Kościelna 28
| wskazówki = W sąsiedztwie kościoła pw. NNMP
| telefon = +48 797 253 047
| fax = 
| email = kpokora74@gmail.com
| dodatkowe informacje = Cztery pokoje z łącznie 11 miejscami noclegowymi, dwie wspólne łazienki, aneks kuchenny, dostęp do Wi-Fi, parking oraz miejsce do przechowania rowerów. Aktualną cenę i dostępność należy potwierdzić telefonicznie.
}}

Liczba miejsc noclegowych w samej miejscowości jest niewielka. Większy wybór znajduje się w [[Leżajsk]]u, [[Nisko|Nisku]] i innych miejscowościach regionu.

== Zdrowie ==
W centrum Krzeszowa działają dwie przychodnie podstawowej opieki zdrowotnej. Osoba przebywająca czasowo poza miejscem zamieszkania może w razie nagłego zachorowania lub pogorszenia stanu zdrowia skorzystać z porady lekarza POZ w miejscu pobytu. Wizytę najlepiej wcześniej uzgodnić telefonicznie.

{{listing
 |name                  = Centrum Medyczne Kinesis
 |www                   = https://cmkinesis.pl/
 |adres                 = Rynek 32
 |wskazówki             = Przy rynku, w centrum miejscowości
 |telefon               = +48 502 699 725
 |email                 = kamien@cmkinesis.pl
 |dodatkowe informacje = Przychodnia podstawowej opieki zdrowotnej świadcząca usługi lekarza rodzinnego, pielęgniarki i położnej. POZ jest czynna od poniedziałku do piątku w godz. 8:00–18:00, z wyjątkiem dni ustawowo wolnych od pracy. Przed przyjściem należy skontaktować się z rejestracją.
}}

{{listing
 |name                  = Przychodnia „Nasze Zdrowie-Niwińscy”
 |www                   = https://www.przychodnia-krzeszow.pl/
 |adres                 = ul. Stolarska 1
 |wskazówki             = Około 200 m na północ od rynku
 |telefon               = +48 15 879 87 53, +48 539 218 909
 |dodatkowe informacje = Przychodnia lekarzy rodzinnych działająca w ramach umowy z NFZ. Świadczy także usługi pielęgniarki i położnej środowiskowej; na miejscu wykonywane są między innymi badania USG, EKG i spirometria oraz pobierany jest materiał do badań laboratoryjnych. Czynna od poniedziałku do piątku w godz. 8:00–18:00. Wymagana jest wcześniejsza rejestracja.
}}

W centrum znajdują się dwie apteki:

{{listing
 |name                  = Apteka Partyka J.M.
 |adres                 = Rynek 14
 |wskazówki             = Przy rynku
 |dodatkowe informacje = Apteka ogólnodostępna. Godziny otwarcia i dostępność leków należy sprawdzić na miejscu.
}}

{{listing
 |name                  = Apteka „W Rynku”
 |adres                 = Rynek 19
 |wskazówki             = Przy rynku
 |dodatkowe informacje = Apteka ogólnodostępna. Godziny otwarcia i dostępność leków należy sprawdzić na miejscu.
}}

Poza godzinami pracy miejscowych przychodni można skorzystać z nocnej i świątecznej opieki zdrowotnej działającej przy Szpitalu Powiatowym im. Polskiego Czerwonego Krzyża w [[Nisko|Nisku]], przy ul. Kościuszki 1. Gabinety znajdują się przy głównym wejściu do szpitala, w pomieszczeniach dawnej izby przyjęć. Opieka jest dostępna w dni powszednie od godz. 18:00 do 8:00 oraz całodobowo w dni ustawowo wolne od pracy; tel. +48 15 841 67 20.

W stanach nagłego zagrożenia zdrowia lub życia należy dzwonić pod numer alarmowy 112 albo numer pogotowia ratunkowego 999.
== Bezpieczeństwo ==
Krzeszów jest niewielką i spokojną miejscowością. Największej ostrożności wymaga droga wojewódzka nr 863 przebiegająca przez centrum, szczególnie podczas przechodzenia przez rynek.

Poziom wody i nurt Sanu mogą szybko się zmieniać. Podczas spływów należy korzystać z kamizelki asekuracyjnej, przestrzegać zaleceń organizatora i nie wchodzić do rzeki po intensywnych opadach.

== Informacje turystyczne ==
Podstawowych informacji o miejscowości, wydarzeniach i dostępnych materiałach udziela Gminny Ośrodek Kultury oraz działająca w jego budynku Krzeszowska Chata.

Urząd Gminy mieści się przy Rynku 2. Jest czynny od poniedziałku do piątku w godz. 7:30–15:30, tel. +48 15 879 83 51, e-mail: sekretariat@krzeszow.pl.

== Gdzie dalej ==
* [[Rudnik nad Sanem]] – najbliższe miasto ze stacją kolejową.
* [[Ulanów]] – niewielkie miasto położone nad Sanem i Tanwią.
* [[Nisko]] – siedziba powiatu niżańskiego.
* [[Leżajsk]] – miasto z bazyliką i klasztorem bernardynów.
* [[Tarnogród]] – miasteczko położone przy drodze wojewódzkiej nr 863, na północny wschód od Krzeszowa.

{{zarys}}
{{Jest w|Powiat niżański}}
{{Geo|50.403889|22.341111}}

[[Kategoria:Województwo podkarpackie]]</text>
      <sha1>gm4j1ce5khwz38bg9wo8djp3wouz4uo</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>157752</id>
      <parentid>157751</parentid>
      <timestamp>2026-07-26T18:13:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Gordon2007</username>
        <id>5356</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>noclegi, koordy</comment>
      <origin>157752</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="16378" sha1="n923jd46svbne5uawrcewqhu3zqnodh" xml:space="preserve">{{Top-banner|Krzeszów - panorama Rynku (3).jpg|caption=Rynek w Krzeszowie}}
{{Miejscowość infobox
 |nazwa              = Krzeszów
 |widok              = 2018 Powiat niżański, Krzeszów, Kościół Narodzenia NMP 05.jpg
 |opis               = Drewniany kościół Narodzenia Najświętszej Maryi Panny
 |herb               =
 |mapa               =
 |państwo            = [[Polska]]
 |region             = [[Województwo podkarpackie]]
 |powierzchnia       =
 |wysokość           =
 |lud                = 692 (2021)
 |prefiks            = (+48) 15
 |kod pocztowy       = 37-418
 |www                = https://krzeszow.pl/
}}
{{Mapframe|50.403889|22.341111|zoom=14|height=400|width=400}}

'''Krzeszów''' – wieś w [[Polska|Polsce]], w [[Województwo podkarpackie|województwie podkarpackim]], w [[Powiat niżański|powiecie niżańskim]], będąca siedzibą gminy Krzeszów. Leży na prawym brzegu Sanu, przy drodze wojewódzkiej nr 863.

Miejscowość zachowała regularny układ dawnego miasteczka z prostokątnym rynkiem. Najważniejszym zabytkiem jest drewniany kościół Narodzenia Najświętszej Maryi Panny. Krzeszów jest również znany z tradycji sadowniczych i produkcji powideł śliwkowych. Na spokojne obejrzenie centrum i najważniejszych obiektów wystarczy kilka godzin; dłuższy pobyt można połączyć z wypoczynkiem nad Sanem i wycieczkami po okolicy.

== Charakterystyka ==
Krzeszów leży na skraju doliny Sanu, wśród terenów rolniczych i sadów. Centrum miejscowości tworzy rozległy rynek przecięty drogą wojewódzką nr 863. Kościół parafialny stoi na wzniesieniu na północny wschód od rynku.

Regularny układ przestrzenny dawnego miasta ukształtowano w 1641 roku. Zachował się prostokątny rynek, krzyżowy układ ulic oraz pozostałości dawnych umocnień ziemnych. Krzeszów utracił prawa miejskie w XIX wieku, lecz wygląd centrum nadal przypomina niewielkie miasteczko.

Miejscowa tradycja sadownicza jest związana przede wszystkim ze śliwami. Powidła krzeszowskie znajdują się na krajowej liście produktów tradycyjnych.

== Dojazd ==

=== Samolotem ===
Najbliższym dużym portem lotniczym jest port lotniczy Rzeszów-Jasionka. Dalszy dojazd do Krzeszowa jest najwygodniejszy wynajętym samochodem.

=== Pociągiem ===
Krzeszów nie ma stacji kolejowej. Najbliższa praktyczna stacja znajduje się w [[Rudnik nad Sanem|Rudniku nad Sanem]] lub [[Nowa Sarzyna|Nowej Sarzynie]]. Dalszy dojazd wymaga skorzystania z samochodu, taksówki albo połączenia autobusowego.

=== Samochodem ===
Przez Krzeszów przebiega droga wojewódzka nr 863, łącząca Kopki z Tarnogrodem i Cieszanowem. Od strony [[Nisko|Niska]] i [[Rudnik nad Sanem|Rudnika nad Sanem]] należy jechać drogą krajową nr 77 do Kopek, a następnie skręcić na drogę wojewódzką nr 863.

Wokół rynku znajdują się miejsca parkingowe. W dni targowe (piątki) i podczas większych wydarzeń liczba wolnych miejsc może być ograniczona.

=== Autobusem ===
Do Krzeszowa docierają autobusy i busy regionalne. Liczba połączeń jest ograniczona i zmienia się zależnie od dnia tygodnia, dlatego rozkład należy sprawdzić bezpośrednio przed podróżą. Przystanek znajduje się w centrum miejscowości.

== Transport ==
Centrum Krzeszowa można zwiedzać pieszo. Rynek, kościół parafialny i wzgórze Rotunda leżą w niewielkiej odległości od siebie.

Samochód lub rower przydają się podczas dojazdu do źródełka na [[Komanowa Góra|Komanowej Górze]], obiektów rekreacyjnych nad Sanem oraz okolicznych miejscowości. W Krzeszowie nie działa regularna komunikacja miejska. Usługi przewozowe typu Uber i Bolt nie są w Krzeszowie stale dostępne. W aplikacji Uber może sporadycznie pojawić się kierowca z pobliskiego [[Leżajsk|Leżajska]], jednak czas oczekiwania może być długi, a przyjęcie kursu nie jest gwarantowane. 

== Warto zobaczyć ==
{{listing
 |name                  = Rynek i historyczny układ przestrzenny
 |lat                   = 50.403673
 |long                  = 22.341130
 |image                 = Krzeszów - panorama Rynku (3).jpg
 |www                   =
 |adres                 = Rynek
 |wskazówki             = W centrum miejscowości, przy drodze wojewódzkiej nr 863
 |telefon               =
 |fax                   =
 |email                 =
 |dodatkowe informacje = Rozległy prostokątny rynek stanowi centrum zachowanego układu dawnego miasteczka. Przy rynku stoją niskie budynki mieszkalne i usługowe. W północno-wschodniej części urządzono parking.
}}

{{listing
 |name                  = Kościół Narodzenia Najświętszej Maryi Panny
 |lat                   = 50.406690
 |long                  = 22.347040
 |image                 = 2018 Powiat niżański, Krzeszów, Kościół Narodzenia NMP 05.jpg
 |www                   = https://www.krzeszow.org/
 |adres                 = ul. Kościelna 27
 |wskazówki             = Około 600 m na północny wschód od rynku, na wzniesieniu
 |telefon               = +48 15 879 83 05
 |fax                   =
 |email                 = parafia@krzeszow.org
 |dodatkowe informacje = Drewniany kościół z lat 1727–1728, otoczony cmentarzem i zespołem zabudowań parafialnych. Obok stoi drewniana dzwonnica. Zwiedzanie wnętrza najlepiej wcześniej uzgodnić telefonicznie; podczas nabożeństw należy zrezygnować ze zwiedzania.
}}

{{listing
 |name                  = Wzgórze Rotunda
 |lat                   =
 |long                  =
 |image                 =
 |www                   =
 |adres                 =
 |wskazówki             = Między rynkiem a kościołem parafialnym
 |telefon               =
 |fax                   =
 |email                 =
 |dodatkowe informacje = Wzniesienie związane z dawnym założeniem obronnym Krzeszowa. Zachowały się na nim słabo widoczne relikty ziemnych wałów. Miejsce najlepiej połączyć ze spacerem z rynku do kościoła.
}}

{{listing
 |name                  = Krzeszowska Chata
 |lat                   = 50.403700
 |long                  = 22.341100
 |image                 =
 |www                   = https://krzeszow-gok.pl/
 |adres                 = Rynek 9
 |wskazówki             = W podziemiach budynku Gminnego Ośrodka Kultury
 |telefon               = +48 15 879 83 03
 |fax                   =
 |email                 = sekretariat@krzeszow-gok.pl
 |dodatkowe informacje = Niewielka ekspozycja regionalna prezentująca dawne przedmioty gospodarstwa domowego, narzędzia rolnicze, stroje ludowe i fotografie. Pełni również funkcję lokalnego punktu informacji. Czynna od poniedziałku do piątku w godz. 8:30–15:30; zwiedzanie bezpłatne. Przed przyjazdem warto potwierdzić dostępność telefonicznie.
}}

{{listing
| name = Kapliczki i źródełko na Komanowej Górze
| lat = 50.386776
| long = 22.366136
| image = 
| www = https://lokalwiki.pl/Komanowa_G%C3%B3ra
| adres = 
| wskazówki = Na południowy wschód od centrum, w części Krzeszów Dolny
| telefon = 
| fax = 
| email = 
| dodatkowe informacje = Miejsce lokalnego kultu religijnego, związane z przekazami o objawieniu maryjnym. Przy źródle stoją kapliczki i stacje drogi krzyżowej. W miejscowej tradycji wodzie przypisuje się właściwości lecznicze, jednak nie należy traktować tego jako informacji medycznej.
}}

== Aktywny wypoczynek ==
{{listing
 |name                  = Błękitny San
 |lat                   = 50.404122
 |long                  = 22.336271
 |image                 =
 |www                   = https://www.blekitnysan.pl/
 |adres                 = ul. Pocztowa 26
 |wskazówki             = Na zachód od rynku, w pobliżu Sanu
 |telefon               = +48 505 136 136
 |fax                   =
 |email                 =
 |dodatkowe informacje = Ośrodek rekreacyjny oferujący park linowy, spływy kajakowe, paintball, kort tenisowy i wynajem sprzętu. Dostępność poszczególnych atrakcji zależy od sezonu i poziomu wody. Przed przyjazdem zalecana jest rezerwacja telefoniczna.
}}

Okolica nadaje się do wycieczek rowerowych po drogach lokalnych oraz spacerów wzdłuż doliny Sanu. Odcinki dróg wojewódzkich są ruchliwe i nie wszędzie mają pobocze.{{listing
| name = Wyciąg narciarski „Złoty Stok”
| lat = 50.405688
| long = 22.333787
| image = 
| www = https://zlotystok.info/
| adres = ul. Pocztowa
| wskazówki = Około 800 m na północny zachód od rynku. Na końcu ulicy za ośrodkiem Błękitny San
| telefon = +48 502 662 257, +48 508 350 270
| fax = 
| email = biuro@zlotystok.info
| dodatkowe informacje = Sezonowy stok narciarski z łatwą trasą zjazdową o długości 500 m i różnicy poziomów 65 m. Trasa jest ratrakowana, sztucznie naśnieżana i oświetlona, a narciarzy obsługuje wyciąg talerzykowy. Przy stoku działają szkółka narciarska, wypożyczalnia sprzętu, bar i parking. Ośrodek funkcjonuje wyłącznie przy odpowiednich warunkach zimowych; przed przyjazdem należy sprawdzić komunikat i obraz z kamery na stronie operatora. Płatności przyjmowane są tylko gotówką.
}}

Okolica nadaje się do wycieczek rowerowych po drogach lokalnych oraz spacerów wzdłuż doliny Sanu. Odcinki dróg wojewódzkich są ruchliwe i nie wszędzie mają pobocze.
== Imprezy ==
Najważniejszym cyklicznym wydarzeniem są '''Powidlaki''', organizowane zwykle we wrześniu. Impreza nawiązuje do miejscowej tradycji sadowniczej i przygotowywania powideł. W programie odbywających się w poprzednich latach edycji znajdowały się koncerty, prezentacje kulinarne, kiermasze i pokazy smażenia powideł. Termin i program kolejnej edycji publikuje Gminny Ośrodek Kultury.

== Zakupy ==
W Krzeszowie warto szukać powideł śliwkowych i innych lokalnych przetworów. Największy wybór pojawia się podczas Powidlaków i okazjonalnych kiermaszów; stała dostępność poszczególnych produktów nie jest gwarantowana.

Podstawowe sklepy znajdują się przy rynku i głównych ulicach. Większe zakupy najłatwiej zrobić w [[Rudnik nad Sanem|Rudniku nad Sanem]], [[Nisko|Nisku]] albo [[Leżajsk]]u.

== Wyżywienie ==
{{listing
| name = Pizzeria Siódemka
| lat = 50.4031231
| long = 22.3391748
| image = Krzeszów - Pizzeria Siódemka (01).jpg
| www = https://www.pizzeriasiodemka.pl/
| adres = Rynek 20
| wskazówki = Obok Banku Spółdzielczego
| telefon = +48 15 879 88 07
| fax = 
| email = 
| dodatkowe informacje = Pizza oraz proste dania barowe. Według strony lokalu czynna od poniedziałku do czwartku w godz. 11:00–22:30, a od piątku do niedzieli w godz. 11:00–23:30.
}}

{{listing
| name = Restauracja Babilon
| lat = 50.4015132
| long = 22.3457852
| image = 
| www = https://restauracja-babilon.pl/
| adres = ul. Polna 9
| wskazówki = Około 500 m na południowy wschód od rynku; przy hotelu Babilon
| telefon = +48 15 879 88 38
| fax = 
| email = contact@restauracja-babilon.pl
| dodatkowe informacje = Restauracja serwująca dania kuchni polskiej i potrawy typu pizza. Według strony lokalu czynna od poniedziałku do czwartku w godz. 11:00–22:00, w piątki i soboty w godz. 11:00–23:00, a w niedziele w godz. 13:00–23:00.
}}

== Noclegi ==
{{listing
| name = Agroturystyka Katarzyna Pokora
| lat = 50.406911
| long = 22.345505
| image = 
| www = 
| adres = ul. Kościelna 28
| wskazówki = W sąsiedztwie kościoła pw. NNMP
| telefon = +48 797 253 047
| fax = 
| email = kpokora74@gmail.com
| dodatkowe informacje = Cztery pokoje z łącznie 11 miejscami noclegowymi, dwie wspólne łazienki, aneks kuchenny, dostęp do Wi-Fi, parking oraz miejsce do przechowania rowerów. Aktualną cenę i dostępność należy potwierdzić telefonicznie.
}}{{listing
| name = Hotel Babilon
| lat = 50.4014707
| long = 22.3454257
| image = 
| www = https://restauracja-babilon.pl/pokoje/
| adres = ul. Polna 9
| wskazówki = Około 500 m na południowy wschód od rynku; przy restauracji Babilon
| telefon = +48 15 879 88 38
| fax = 
| email = kontakt@restauracja-babilon.pl
| dodatkowe informacje = Obiekt oferuje około 40 miejsc noclegowych w pokojach dwu-, trzy- i czteroosobowych z łazienkami i bezprzewodowym dostępem do Internetu. Na miejscu działają restauracja i bar; dostępne są także śniadania oraz bezpłatny parking. Rezerwacje są przyjmowane telefonicznie codziennie w godz. 11:00–22:00. Aktualne ceny i dostępność należy potwierdzić przed przyjazdem.
}}

== Zdrowie ==
W centrum Krzeszowa działają dwie przychodnie podstawowej opieki zdrowotnej. Osoba przebywająca czasowo poza miejscem zamieszkania może w razie nagłego zachorowania lub pogorszenia stanu zdrowia skorzystać z porady lekarza POZ w miejscu pobytu. Wizytę najlepiej wcześniej uzgodnić telefonicznie.

{{listing
 |name                  = Centrum Medyczne Kinesis
 |www                   = https://cmkinesis.pl/
 |adres                 = Rynek 32
 |wskazówki             = Przy rynku, w centrum miejscowości
 |telefon               = +48 502 699 725
 |email                 = kamien@cmkinesis.pl
 |dodatkowe informacje = Przychodnia podstawowej opieki zdrowotnej świadcząca usługi lekarza rodzinnego, pielęgniarki i położnej. POZ jest czynna od poniedziałku do piątku w godz. 8:00–18:00, z wyjątkiem dni ustawowo wolnych od pracy. Przed przyjściem należy skontaktować się z rejestracją.
}}

{{listing
 |name                  = Przychodnia „Nasze Zdrowie-Niwińscy”
 |www                   = https://www.przychodnia-krzeszow.pl/
 |adres                 = ul. Stolarska 1
 |wskazówki             = Około 200 m na północ od rynku
 |telefon               = +48 15 879 87 53, +48 539 218 909
 |dodatkowe informacje = Przychodnia lekarzy rodzinnych działająca w ramach umowy z NFZ. Świadczy także usługi pielęgniarki i położnej środowiskowej; na miejscu wykonywane są między innymi badania USG, EKG i spirometria oraz pobierany jest materiał do badań laboratoryjnych. Czynna od poniedziałku do piątku w godz. 8:00–18:00. Wymagana jest wcześniejsza rejestracja.
}}

W centrum znajdują się dwie apteki:

{{listing
 |name                  = Apteka Partyka J.M.
 |adres                 = Rynek 14
 |wskazówki             = Przy rynku
 |dodatkowe informacje = Apteka ogólnodostępna. Godziny otwarcia i dostępność leków należy sprawdzić na miejscu.
}}

{{listing
 |name                  = Apteka „W Rynku”
 |adres                 = Rynek 19
 |wskazówki             = Przy rynku
 |dodatkowe informacje = Apteka ogólnodostępna. Godziny otwarcia i dostępność leków należy sprawdzić na miejscu.
}}

Poza godzinami pracy miejscowych przychodni można skorzystać z nocnej i świątecznej opieki zdrowotnej działającej przy Szpitalu Powiatowym im. Polskiego Czerwonego Krzyża w [[Nisko|Nisku]], przy ul. Kościuszki 1. Gabinety znajdują się przy głównym wejściu do szpitala, w pomieszczeniach dawnej izby przyjęć. Opieka jest dostępna w dni powszednie od godz. 18:00 do 8:00 oraz całodobowo w dni ustawowo wolne od pracy; tel. +48 15 841 67 20.

W stanach nagłego zagrożenia zdrowia lub życia należy dzwonić pod numer alarmowy 112 albo numer pogotowia ratunkowego 999.
== Bezpieczeństwo ==
Krzeszów jest niewielką i spokojną miejscowością. Największej ostrożności wymaga droga wojewódzka nr 863 przebiegająca przez centrum, szczególnie podczas przechodzenia przez rynek.

Poziom wody i nurt Sanu mogą szybko się zmieniać. Podczas spływów należy korzystać z kamizelki asekuracyjnej, przestrzegać zaleceń organizatora i nie wchodzić do rzeki po intensywnych opadach.

== Informacje turystyczne ==
Podstawowych informacji o miejscowości, wydarzeniach i dostępnych materiałach udziela Gminny Ośrodek Kultury oraz działająca w jego budynku Krzeszowska Chata.

Urząd Gminy mieści się przy Rynku 2. Jest czynny od poniedziałku do piątku w godz. 7:30–15:30, tel. +48 15 879 83 51, e-mail: sekretariat@krzeszow.pl.

== Gdzie dalej ==
* [[Rudnik nad Sanem]] – najbliższe miasto ze stacją kolejową.
* [[Ulanów]] – niewielkie miasto położone nad Sanem i Tanwią.
* [[Nisko]] – siedziba powiatu niżańskiego.
* [[Leżajsk]] – miasto z bazyliką i klasztorem bernardynów.
* [[Tarnogród]] – miasteczko położone przy drodze wojewódzkiej nr 863, na północny wschód od Krzeszowa.

{{zarys}}
{{Jest w|Powiat niżański}}
{{Geo|50.403889|22.341111}}

[[Kategoria:Województwo podkarpackie]]</text>
      <sha1>n923jd46svbne5uawrcewqhu3zqnodh</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>157753</id>
      <parentid>157752</parentid>
      <timestamp>2026-07-26T18:21:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Gordon2007</username>
        <id>5356</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>koordy</comment>
      <origin>157753</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="15966" sha1="25ut8d0fw3nhny26tia34bwqe2ykdv7" xml:space="preserve">{{Top-banner|Krzeszów - panorama Rynku (3).jpg|caption=Rynek w Krzeszowie}}
{{Miejscowość infobox
 |nazwa              = Krzeszów
 |widok              = 2018 Powiat niżański, Krzeszów, Kościół Narodzenia NMP 05.jpg
 |opis               = Drewniany kościół Narodzenia Najświętszej Maryi Panny
 |herb               =
 |mapa               =
 |państwo            = [[Polska]]
 |region             = [[Województwo podkarpackie]]
 |powierzchnia       =
 |wysokość           =
 |lud                = 692 (2021)
 |prefiks            = (+48) 15
 |kod pocztowy       = 37-418
 |www                = https://krzeszow.pl/
}}
{{Mapframe|50.403889|22.341111|zoom=14|height=400|width=400}}

'''Krzeszów''' – wieś w [[Polska|Polsce]], w [[Województwo podkarpackie|województwie podkarpackim]], w [[Powiat niżański|powiecie niżańskim]], będąca siedzibą gminy Krzeszów. Leży na prawym brzegu Sanu, przy drodze wojewódzkiej nr 863.

Miejscowość zachowała regularny układ dawnego miasteczka z prostokątnym rynkiem. Najważniejszym zabytkiem jest drewniany kościół Narodzenia Najświętszej Maryi Panny. Krzeszów jest również znany z tradycji sadowniczych i produkcji powideł śliwkowych. Na spokojne obejrzenie centrum i najważniejszych obiektów wystarczy kilka godzin; dłuższy pobyt można połączyć z wypoczynkiem nad Sanem i wycieczkami po okolicy.

== Charakterystyka ==
Krzeszów leży na skraju doliny Sanu, wśród terenów rolniczych i sadów. Centrum miejscowości tworzy rozległy rynek przecięty drogą wojewódzką nr 863. Kościół parafialny stoi na wzniesieniu na północny wschód od rynku.

Regularny układ przestrzenny dawnego miasta ukształtowano w 1641 roku. Zachował się prostokątny rynek, krzyżowy układ ulic oraz pozostałości dawnych umocnień ziemnych. Krzeszów utracił prawa miejskie w XIX wieku, lecz wygląd centrum nadal przypomina niewielkie miasteczko.

Miejscowa tradycja sadownicza jest związana przede wszystkim ze śliwami. Powidła krzeszowskie znajdują się na krajowej liście produktów tradycyjnych.

== Dojazd ==

=== Samolotem ===
Najbliższym dużym portem lotniczym jest port lotniczy Rzeszów-Jasionka. Dalszy dojazd do Krzeszowa jest najwygodniejszy wynajętym samochodem.

=== Pociągiem ===
Krzeszów nie ma stacji kolejowej. Najbliższa praktyczna stacja znajduje się w [[Rudnik nad Sanem|Rudniku nad Sanem]] lub [[Nowa Sarzyna|Nowej Sarzynie]]. Dalszy dojazd wymaga skorzystania z samochodu, taksówki albo połączenia autobusowego.

=== Samochodem ===
Przez Krzeszów przebiega droga wojewódzka nr 863, łącząca Kopki z Tarnogrodem i Cieszanowem. Od strony [[Nisko|Niska]] i [[Rudnik nad Sanem|Rudnika nad Sanem]] należy jechać drogą krajową nr 77 do Kopek, a następnie skręcić na drogę wojewódzką nr 863.

Wokół rynku znajdują się miejsca parkingowe. W dni targowe (piątki) i podczas większych wydarzeń liczba wolnych miejsc może być ograniczona.

=== Autobusem ===
Do Krzeszowa docierają autobusy i busy regionalne. Liczba połączeń jest ograniczona i zmienia się zależnie od dnia tygodnia, dlatego rozkład należy sprawdzić bezpośrednio przed podróżą. Przystanek znajduje się w centrum miejscowości.

== Transport ==
Centrum Krzeszowa można zwiedzać pieszo. Rynek, kościół parafialny i wzgórze Rotunda leżą w niewielkiej odległości od siebie.

Samochód lub rower przydają się podczas dojazdu do źródełka na [[Komanowa Góra|Komanowej Górze]], obiektów rekreacyjnych nad Sanem oraz okolicznych miejscowości. W Krzeszowie nie działa regularna komunikacja miejska. Usługi przewozowe typu Uber i Bolt nie są w Krzeszowie stale dostępne. W aplikacji Uber może sporadycznie pojawić się kierowca z pobliskiego [[Leżajsk|Leżajska]], jednak czas oczekiwania może być długi, a przyjęcie kursu nie jest gwarantowane. 

== Warto zobaczyć ==
{{listing
| name = Rynek i historyczny układ przestrzenny
| lat = 50.4027067
| long = 22.3402046
| image = Krzeszów - panorama Rynku (3).jpg
| www = 
| adres = Rynek
| wskazówki = W centrum miejscowości, ulice dookoła Rynku
| telefon = 
| fax = 
| email = 
| dodatkowe informacje = Rozległy prostokątny rynek stanowi centrum zachowanego układu dawnego miasteczka. Przy rynku stoją niskie budynki mieszkalne i usługowe. W północno-wschodniej części urządzono parking.
}}

{{listing
 |name                  = Kościół Narodzenia Najświętszej Maryi Panny
 |lat                   = 50.406690
 |long                  = 22.347040
 |image                 = 2018 Powiat niżański, Krzeszów, Kościół Narodzenia NMP 05.jpg
 |www                   = https://www.krzeszow.org/
 |adres                 = ul. Kościelna 27
 |wskazówki             = Około 600 m na północny wschód od rynku, na wzniesieniu
 |telefon               = +48 15 879 83 05
 |fax                   =
 |email                 = parafia@krzeszow.org
 |dodatkowe informacje = Drewniany kościół z lat 1727–1728, otoczony cmentarzem i zespołem zabudowań parafialnych. Obok stoi drewniana dzwonnica. Zwiedzanie wnętrza najlepiej wcześniej uzgodnić telefonicznie; podczas nabożeństw należy zrezygnować ze zwiedzania.
}}

{{listing
| name = Wzgórze Rotunda
| lat = 50.4062643
| long = 22.3446368
| image = 
| www = https://lokawiki.pl/Wzgórze_Rotunda_(Krzeszów)
| adres = 
| wskazówki = Między rynkiem a kościołem parafialnym
| telefon = 
| fax = 
| email = 
| dodatkowe informacje = Wzniesienie związane z dawnym założeniem obronnym Krzeszowa. Zachowały się na nim słabo widoczne relikty ziemnych wałów. Miejsce najlepiej połączyć ze spacerem z rynku do kościoła.
}}

{{listing
| name = Krzeszowska Chata
| lat = 50.4036632
| long = 22.3412793
| image = 
| www = https://krzeszow-gok.pl/
| adres = Rynek 9
| wskazówki = W podziemiach budynku Gminnego Ośrodka Kultury
| telefon = +48 15 879 83 03
| fax = 
| email = sekretariat@krzeszow-gok.pl
| dodatkowe informacje = Niewielka ekspozycja regionalna prezentująca dawne przedmioty gospodarstwa domowego, narzędzia rolnicze, stroje ludowe i fotografie. Pełni również funkcję lokalnego punktu informacji. Czynna od poniedziałku do piątku w godz. 8:30–15:30; zwiedzanie bezpłatne. Przed przyjazdem warto potwierdzić dostępność telefonicznie.
}}

{{listing
| name = Kapliczki i źródełko na Komanowej Górze
| lat = 50.386776
| long = 22.366136
| image = 
| www = https://lokalwiki.pl/Komanowa_G%C3%B3ra
| adres = 
| wskazówki = Na południowy wschód od centrum, w części Krzeszów Dolny
| telefon = 
| fax = 
| email = 
| dodatkowe informacje = Miejsce lokalnego kultu religijnego, związane z przekazami o objawieniu maryjnym. Przy źródle stoją kapliczki i stacje drogi krzyżowej. W miejscowej tradycji wodzie przypisuje się właściwości lecznicze, jednak nie należy traktować tego jako informacji medycznej.
}}

== Aktywny wypoczynek ==
{{listing
 |name                  = Błękitny San
 |lat                   = 50.404122
 |long                  = 22.336271
 |image                 =
 |www                   = https://www.blekitnysan.pl/
 |adres                 = ul. Pocztowa 26
 |wskazówki             = Na zachód od rynku, w pobliżu Sanu
 |telefon               = +48 505 136 136
 |fax                   =
 |email                 =
 |dodatkowe informacje = Ośrodek rekreacyjny oferujący park linowy, spływy kajakowe, paintball, kort tenisowy i wynajem sprzętu. Dostępność poszczególnych atrakcji zależy od sezonu i poziomu wody. Przed przyjazdem zalecana jest rezerwacja telefoniczna.
}}

Okolica nadaje się do wycieczek rowerowych po drogach lokalnych oraz spacerów wzdłuż doliny Sanu. Odcinki dróg wojewódzkich są ruchliwe i nie wszędzie mają pobocze.{{listing
| name = Wyciąg narciarski „Złoty Stok”
| lat = 50.405688
| long = 22.333787
| image = 
| www = https://zlotystok.info/
| adres = ul. Pocztowa
| wskazówki = Około 800 m na północny zachód od rynku. Na końcu ulicy za ośrodkiem Błękitny San
| telefon = +48 502 662 257, +48 508 350 270
| fax = 
| email = biuro@zlotystok.info
| dodatkowe informacje = Sezonowy stok narciarski z łatwą trasą zjazdową o długości 500 m i różnicy poziomów 65 m. Trasa jest ratrakowana, sztucznie naśnieżana i oświetlona, a narciarzy obsługuje wyciąg talerzykowy. Przy stoku działają szkółka narciarska, wypożyczalnia sprzętu, bar i parking. Ośrodek funkcjonuje wyłącznie przy odpowiednich warunkach zimowych; przed przyjazdem należy sprawdzić komunikat i obraz z kamery na stronie operatora. Płatności przyjmowane są tylko gotówką.
}}

Okolica nadaje się do wycieczek rowerowych po drogach lokalnych oraz spacerów wzdłuż doliny Sanu. Odcinki dróg wojewódzkich są ruchliwe i nie wszędzie mają pobocze.
== Imprezy ==
Najważniejszym cyklicznym wydarzeniem są '''Powidlaki''', organizowane zwykle we wrześniu. Impreza nawiązuje do miejscowej tradycji sadowniczej i przygotowywania powideł. W programie odbywających się w poprzednich latach edycji znajdowały się koncerty, prezentacje kulinarne, kiermasze i pokazy smażenia powideł. Termin i program kolejnej edycji publikuje Gminny Ośrodek Kultury.

== Zakupy ==
W Krzeszowie warto szukać powideł śliwkowych i innych lokalnych przetworów. Największy wybór pojawia się podczas Powidlaków i okazjonalnych kiermaszów; stała dostępność poszczególnych produktów nie jest gwarantowana.

Podstawowe sklepy znajdują się przy rynku i głównych ulicach. Większe zakupy najłatwiej zrobić w [[Rudnik nad Sanem|Rudniku nad Sanem]], [[Nisko|Nisku]] albo [[Leżajsk]]u.

== Wyżywienie ==
{{listing
| name = Pizzeria Siódemka
| lat = 50.4031231
| long = 22.3391748
| image = Krzeszów - Pizzeria Siódemka (01).jpg
| www = https://www.pizzeriasiodemka.pl/
| adres = Rynek 20
| wskazówki = Obok Banku Spółdzielczego
| telefon = +48 15 879 88 07
| fax = 
| email = 
| dodatkowe informacje = Pizza oraz proste dania barowe. Według strony lokalu czynna od poniedziałku do czwartku w godz. 11:00–22:30, a od piątku do niedzieli w godz. 11:00–23:30.
}}

{{listing
| name = Restauracja Babilon
| lat = 50.4015132
| long = 22.3457852
| image = 
| www = https://restauracja-babilon.pl/
| adres = ul. Polna 9
| wskazówki = Około 500 m na południowy wschód od rynku; przy hotelu Babilon
| telefon = +48 15 879 88 38
| fax = 
| email = contact@restauracja-babilon.pl
| dodatkowe informacje = Restauracja serwująca dania kuchni polskiej i potrawy typu pizza. Według strony lokalu czynna od poniedziałku do czwartku w godz. 11:00–22:00, w piątki i soboty w godz. 11:00–23:00, a w niedziele w godz. 13:00–23:00.
}}

== Noclegi ==
{{listing
| name = Agroturystyka Katarzyna Pokora
| lat = 50.406911
| long = 22.345505
| image = 
| www = 
| adres = ul. Kościelna 28
| wskazówki = W sąsiedztwie kościoła pw. NNMP
| telefon = +48 797 253 047
| fax = 
| email = kpokora74@gmail.com
| dodatkowe informacje = Cztery pokoje z łącznie 11 miejscami noclegowymi, dwie wspólne łazienki, aneks kuchenny, dostęp do Wi-Fi, parking oraz miejsce do przechowania rowerów. Aktualną cenę i dostępność należy potwierdzić telefonicznie.
}}{{listing
| name = Hotel Babilon
| lat = 50.4014707
| long = 22.3454257
| image = 
| www = https://restauracja-babilon.pl/pokoje/
| adres = ul. Polna 9
| wskazówki = Około 500 m na południowy wschód od rynku; przy restauracji Babilon
| telefon = +48 15 879 88 38
| fax = 
| email = kontakt@restauracja-babilon.pl
| dodatkowe informacje = Obiekt oferuje około 40 miejsc noclegowych w pokojach dwu-, trzy- i czteroosobowych z łazienkami i bezprzewodowym dostępem do Internetu. Na miejscu działają restauracja i bar; dostępne są także śniadania oraz bezpłatny parking. Rezerwacje są przyjmowane telefonicznie codziennie w godz. 11:00–22:00. Aktualne ceny i dostępność należy potwierdzić przed przyjazdem.
}}

== Zdrowie ==
W centrum Krzeszowa działają dwie przychodnie podstawowej opieki zdrowotnej. Osoba przebywająca czasowo poza miejscem zamieszkania może w razie nagłego zachorowania lub pogorszenia stanu zdrowia skorzystać z porady lekarza POZ w miejscu pobytu. Wizytę najlepiej wcześniej uzgodnić telefonicznie.

{{listing
 |name                  = Centrum Medyczne Kinesis
 |www                   = https://cmkinesis.pl/
 |adres                 = Rynek 32
 |wskazówki             = Przy rynku, w centrum miejscowości
 |telefon               = +48 502 699 725
 |email                 = kamien@cmkinesis.pl
 |dodatkowe informacje = Przychodnia podstawowej opieki zdrowotnej świadcząca usługi lekarza rodzinnego, pielęgniarki i położnej. POZ jest czynna od poniedziałku do piątku w godz. 8:00–18:00, z wyjątkiem dni ustawowo wolnych od pracy. Przed przyjściem należy skontaktować się z rejestracją.
}}

{{listing
 |name                  = Przychodnia „Nasze Zdrowie-Niwińscy”
 |www                   = https://www.przychodnia-krzeszow.pl/
 |adres                 = ul. Stolarska 1
 |wskazówki             = Około 200 m na północ od rynku
 |telefon               = +48 15 879 87 53, +48 539 218 909
 |dodatkowe informacje = Przychodnia lekarzy rodzinnych działająca w ramach umowy z NFZ. Świadczy także usługi pielęgniarki i położnej środowiskowej; na miejscu wykonywane są między innymi badania USG, EKG i spirometria oraz pobierany jest materiał do badań laboratoryjnych. Czynna od poniedziałku do piątku w godz. 8:00–18:00. Wymagana jest wcześniejsza rejestracja.
}}

W centrum znajdują się dwie apteki:

{{listing
 |name                  = Apteka Partyka J.M.
 |adres                 = Rynek 14
 |wskazówki             = Przy rynku
 |dodatkowe informacje = Apteka ogólnodostępna. Godziny otwarcia i dostępność leków należy sprawdzić na miejscu.
}}

{{listing
 |name                  = Apteka „W Rynku”
 |adres                 = Rynek 19
 |wskazówki             = Przy rynku
 |dodatkowe informacje = Apteka ogólnodostępna. Godziny otwarcia i dostępność leków należy sprawdzić na miejscu.
}}

Poza godzinami pracy miejscowych przychodni można skorzystać z nocnej i świątecznej opieki zdrowotnej działającej przy Szpitalu Powiatowym im. Polskiego Czerwonego Krzyża w [[Nisko|Nisku]], przy ul. Kościuszki 1. Gabinety znajdują się przy głównym wejściu do szpitala, w pomieszczeniach dawnej izby przyjęć. Opieka jest dostępna w dni powszednie od godz. 18:00 do 8:00 oraz całodobowo w dni ustawowo wolne od pracy; tel. +48 15 841 67 20.

W stanach nagłego zagrożenia zdrowia lub życia należy dzwonić pod numer alarmowy 112 albo numer pogotowia ratunkowego 999.
== Bezpieczeństwo ==
Krzeszów jest niewielką i spokojną miejscowością. Największej ostrożności wymaga droga wojewódzka nr 863 przebiegająca przez centrum, szczególnie podczas przechodzenia przez rynek.

Poziom wody i nurt Sanu mogą szybko się zmieniać. Podczas spływów należy korzystać z kamizelki asekuracyjnej, przestrzegać zaleceń organizatora i nie wchodzić do rzeki po intensywnych opadach.

== Informacje turystyczne ==
Podstawowych informacji o miejscowości, wydarzeniach i dostępnych materiałach udziela Gminny Ośrodek Kultury oraz działająca w jego budynku Krzeszowska Chata.

Urząd Gminy mieści się przy Rynku 2. Jest czynny od poniedziałku do piątku w godz. 7:30–15:30, tel. +48 15 879 83 51, e-mail: sekretariat@krzeszow.pl.

== Gdzie dalej ==
* [[Rudnik nad Sanem]] – najbliższe miasto ze stacją kolejową.
* [[Ulanów]] – niewielkie miasto położone nad Sanem i Tanwią.
* [[Nisko]] – siedziba powiatu niżańskiego.
* [[Leżajsk]] – miasto z bazyliką i klasztorem bernardynów.
* [[Tarnogród]] – miasteczko położone przy drodze wojewódzkiej nr 863, na północny wschód od Krzeszowa.

{{zarys}}
{{Jest w|Powiat niżański}}
{{Geo|50.403889|22.341111}}

[[Kategoria:Województwo podkarpackie]]</text>
      <sha1>25ut8d0fw3nhny26tia34bwqe2ykdv7</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>157754</id>
      <parentid>157753</parentid>
      <timestamp>2026-07-26T18:22:55Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Gordon2007</username>
        <id>5356</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>157754</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="15948" sha1="q5wn4i8t64sy0ndb99dp3m1nxu59ctq" xml:space="preserve">{{Top-banner|Krzeszów - panorama Rynku (3).jpg|caption=Rynek w Krzeszowie}}
{{Miejscowość infobox
 |nazwa              = Krzeszów
 |widok              = 2018 Powiat niżański, Krzeszów, Kościół Narodzenia NMP 05.jpg
 |opis               = Drewniany kościół Narodzenia Najświętszej Maryi Panny
 |herb               =
 |mapa               =
 |państwo            = [[Polska]]
 |region             = [[Województwo podkarpackie]]
 |powierzchnia       =
 |wysokość           =
 |lud                = 692 (2021)
 |prefiks            = (+48) 15
 |kod pocztowy       = 37-418
 |www                = https://krzeszow.pl/
}}
{{Mapframe|50.403889|22.341111|zoom=14|height=400|width=400}}

'''Krzeszów''' – wieś w [[Polska|Polsce]], w [[Województwo podkarpackie|województwie podkarpackim]], w [[Powiat niżański|powiecie niżańskim]], będąca siedzibą gminy Krzeszów. Leży na prawym brzegu Sanu, przy drodze wojewódzkiej nr 863.

Miejscowość zachowała regularny układ dawnego miasteczka z prostokątnym rynkiem. Najważniejszym zabytkiem jest drewniany kościół Narodzenia Najświętszej Maryi Panny. Krzeszów jest również znany z tradycji sadowniczych i produkcji powideł śliwkowych. Na spokojne obejrzenie centrum i najważniejszych obiektów wystarczy kilka godzin; dłuższy pobyt można połączyć z wypoczynkiem nad Sanem i wycieczkami po okolicy.

== Charakterystyka ==
Krzeszów leży na skraju doliny Sanu, wśród terenów rolniczych i sadów. Centrum miejscowości tworzy rozległy rynek przecięty drogą wojewódzką nr 863. Kościół parafialny stoi na wzniesieniu na północny wschód od rynku.

Regularny układ przestrzenny dawnego miasta ukształtowano w 1641 roku. Zachował się prostokątny rynek, krzyżowy układ ulic oraz pozostałości dawnych umocnień ziemnych. Krzeszów utracił prawa miejskie w XIX wieku, lecz wygląd centrum nadal przypomina niewielkie miasteczko.

Miejscowa tradycja sadownicza jest związana przede wszystkim ze śliwami. Powidła krzeszowskie znajdują się na krajowej liście produktów tradycyjnych.

== Dojazd ==

=== Samolotem ===
Najbliższym dużym portem lotniczym jest port lotniczy Rzeszów-Jasionka. Dalszy dojazd do Krzeszowa jest najwygodniejszy wynajętym samochodem.

=== Pociągiem ===
Krzeszów nie ma stacji kolejowej. Najbliższa praktyczna stacja znajduje się w [[Rudnik nad Sanem|Rudniku nad Sanem]] lub [[Nowa Sarzyna|Nowej Sarzynie]]. Dalszy dojazd wymaga skorzystania z samochodu, taksówki albo połączenia autobusowego.

=== Samochodem ===
Przez Krzeszów przebiega droga wojewódzka nr 863, łącząca Kopki z Tarnogrodem i Cieszanowem. Od strony [[Nisko|Niska]] i [[Rudnik nad Sanem|Rudnika nad Sanem]] należy jechać drogą krajową nr 77 do Kopek, a następnie skręcić na drogę wojewódzką nr 863.

Wokół rynku znajdują się miejsca parkingowe. W dni targowe (piątki) i podczas większych wydarzeń liczba wolnych miejsc może być ograniczona.

=== Autobusem ===
Do Krzeszowa docierają autobusy i busy regionalne. Liczba połączeń jest ograniczona i zmienia się zależnie od dnia tygodnia, dlatego rozkład należy sprawdzić bezpośrednio przed podróżą. Przystanek znajduje się w centrum miejscowości.

== Transport ==
Centrum Krzeszowa można zwiedzać pieszo. Rynek, kościół parafialny i wzgórze Rotunda leżą w niewielkiej odległości od siebie.

Samochód lub rower przydają się podczas dojazdu do źródełka na Komanowej Górze, obiektów rekreacyjnych nad Sanem oraz okolicznych miejscowości. W Krzeszowie nie działa regularna komunikacja miejska. Usługi przewozowe typu Uber i Bolt nie są w Krzeszowie stale dostępne. W aplikacji Uber może sporadycznie pojawić się kierowca z pobliskiego [[Leżajsk|Leżajska]], jednak czas oczekiwania może być długi, a przyjęcie kursu nie jest gwarantowane. 

== Warto zobaczyć ==
{{listing
| name = Rynek i historyczny układ przestrzenny
| lat = 50.4027067
| long = 22.3402046
| image = Krzeszów - panorama Rynku (3).jpg
| www = 
| adres = Rynek
| wskazówki = W centrum miejscowości, ulice dookoła Rynku
| telefon = 
| fax = 
| email = 
| dodatkowe informacje = Rozległy prostokątny rynek stanowi centrum zachowanego układu dawnego miasteczka. Przy rynku stoją niskie budynki mieszkalne i usługowe. W północno-wschodniej części urządzono parking.
}}

{{listing
 |name                  = Kościół Narodzenia Najświętszej Maryi Panny
 |lat                   = 50.406690
 |long                  = 22.347040
 |image                 = 2018 Powiat niżański, Krzeszów, Kościół Narodzenia NMP 05.jpg
 |www                   = https://www.krzeszow.org/
 |adres                 = ul. Kościelna 27
 |wskazówki             = Około 600 m na północny wschód od rynku, na wzniesieniu
 |telefon               = +48 15 879 83 05
 |fax                   =
 |email                 = parafia@krzeszow.org
 |dodatkowe informacje = Drewniany kościół z lat 1727–1728, otoczony cmentarzem i zespołem zabudowań parafialnych. Obok stoi drewniana dzwonnica. Zwiedzanie wnętrza najlepiej wcześniej uzgodnić telefonicznie; podczas nabożeństw należy zrezygnować ze zwiedzania.
}}

{{listing
| name = Wzgórze Rotunda
| lat = 50.4062643
| long = 22.3446368
| image = 
| www = https://lokalwiki.pl/Wzgórze_Rotunda_(Krzeszów)
| adres = 
| wskazówki = Między rynkiem a kościołem parafialnym
| telefon = 
| fax = 
| email = 
| dodatkowe informacje = Wzniesienie związane z dawnym założeniem obronnym Krzeszowa. Zachowały się na nim słabo widoczne relikty ziemnych wałów. Miejsce najlepiej połączyć ze spacerem z rynku do kościoła.
}}

{{listing
| name = Krzeszowska Chata
| lat = 50.4036632
| long = 22.3412793
| image = 
| www = https://krzeszow-gok.pl/
| adres = Rynek 9
| wskazówki = W podziemiach budynku Gminnego Ośrodka Kultury
| telefon = +48 15 879 83 03
| fax = 
| email = sekretariat@krzeszow-gok.pl
| dodatkowe informacje = Niewielka ekspozycja regionalna prezentująca dawne przedmioty gospodarstwa domowego, narzędzia rolnicze, stroje ludowe i fotografie. Pełni również funkcję lokalnego punktu informacji. Czynna od poniedziałku do piątku w godz. 8:30–15:30; zwiedzanie bezpłatne. Przed przyjazdem warto potwierdzić dostępność telefonicznie.
}}

{{listing
| name = Kapliczki i źródełko na Komanowej Górze
| lat = 50.386776
| long = 22.366136
| image = 
| www = https://lokalwiki.pl/Komanowa_G%C3%B3ra
| adres = 
| wskazówki = Na południowy wschód od centrum, w części Krzeszów Dolny
| telefon = 
| fax = 
| email = 
| dodatkowe informacje = Miejsce lokalnego kultu religijnego, związane z przekazami o objawieniu maryjnym. Przy źródle stoją kapliczki i stacje drogi krzyżowej. W miejscowej tradycji wodzie przypisuje się właściwości lecznicze, jednak nie należy traktować tego jako informacji medycznej.
}}

== Aktywny wypoczynek ==
{{listing
 |name                  = Błękitny San
 |lat                   = 50.404122
 |long                  = 22.336271
 |image                 =
 |www                   = https://www.blekitnysan.pl/
 |adres                 = ul. Pocztowa 26
 |wskazówki             = Na zachód od rynku, w pobliżu Sanu
 |telefon               = +48 505 136 136
 |fax                   =
 |email                 =
 |dodatkowe informacje = Ośrodek rekreacyjny oferujący park linowy, spływy kajakowe, paintball, kort tenisowy i wynajem sprzętu. Dostępność poszczególnych atrakcji zależy od sezonu i poziomu wody. Przed przyjazdem zalecana jest rezerwacja telefoniczna.
}}

Okolica nadaje się do wycieczek rowerowych po drogach lokalnych oraz spacerów wzdłuż doliny Sanu. Odcinki dróg wojewódzkich są ruchliwe i nie wszędzie mają pobocze.{{listing
| name = Wyciąg narciarski „Złoty Stok”
| lat = 50.405688
| long = 22.333787
| image = 
| www = https://zlotystok.info/
| adres = ul. Pocztowa
| wskazówki = Około 800 m na północny zachód od rynku. Na końcu ulicy za ośrodkiem Błękitny San
| telefon = +48 502 662 257, +48 508 350 270
| fax = 
| email = biuro@zlotystok.info
| dodatkowe informacje = Sezonowy stok narciarski z łatwą trasą zjazdową o długości 500 m i różnicy poziomów 65 m. Trasa jest ratrakowana, sztucznie naśnieżana i oświetlona, a narciarzy obsługuje wyciąg talerzykowy. Przy stoku działają szkółka narciarska, wypożyczalnia sprzętu, bar i parking. Ośrodek funkcjonuje wyłącznie przy odpowiednich warunkach zimowych; przed przyjazdem należy sprawdzić komunikat i obraz z kamery na stronie operatora. Płatności przyjmowane są tylko gotówką.
}}

Okolica nadaje się do wycieczek rowerowych po drogach lokalnych oraz spacerów wzdłuż doliny Sanu. Odcinki dróg wojewódzkich są ruchliwe i nie wszędzie mają pobocze.
== Imprezy ==
Najważniejszym cyklicznym wydarzeniem są '''Powidlaki''', organizowane zwykle we wrześniu. Impreza nawiązuje do miejscowej tradycji sadowniczej i przygotowywania powideł. W programie odbywających się w poprzednich latach edycji znajdowały się koncerty, prezentacje kulinarne, kiermasze i pokazy smażenia powideł. Termin i program kolejnej edycji publikuje Gminny Ośrodek Kultury.

== Zakupy ==
W Krzeszowie warto szukać powideł śliwkowych i innych lokalnych przetworów. Największy wybór pojawia się podczas Powidlaków i okazjonalnych kiermaszów; stała dostępność poszczególnych produktów nie jest gwarantowana.

Podstawowe sklepy znajdują się przy rynku i głównych ulicach. Większe zakupy najłatwiej zrobić w [[Rudnik nad Sanem|Rudniku nad Sanem]], [[Nisko|Nisku]] albo [[Leżajsk]]u.

== Wyżywienie ==
{{listing
| name = Pizzeria Siódemka
| lat = 50.4031231
| long = 22.3391748
| image = Krzeszów - Pizzeria Siódemka (01).jpg
| www = https://www.pizzeriasiodemka.pl/
| adres = Rynek 20
| wskazówki = Obok Banku Spółdzielczego
| telefon = +48 15 879 88 07
| fax = 
| email = 
| dodatkowe informacje = Pizza oraz proste dania barowe. Według strony lokalu czynna od poniedziałku do czwartku w godz. 11:00–22:30, a od piątku do niedzieli w godz. 11:00–23:30.
}}

{{listing
| name = Restauracja Babilon
| lat = 50.4015132
| long = 22.3457852
| image = 
| www = https://restauracja-babilon.pl/
| adres = ul. Polna 9
| wskazówki = Około 500 m na południowy wschód od rynku; przy hotelu Babilon
| telefon = +48 15 879 88 38
| fax = 
| email = contact@restauracja-babilon.pl
| dodatkowe informacje = Restauracja serwująca dania kuchni polskiej i potrawy typu pizza. Według strony lokalu czynna od poniedziałku do czwartku w godz. 11:00–22:00, w piątki i soboty w godz. 11:00–23:00, a w niedziele w godz. 13:00–23:00.
}}

== Noclegi ==
{{listing
| name = Agroturystyka Katarzyna Pokora
| lat = 50.406911
| long = 22.345505
| image = 
| www = 
| adres = ul. Kościelna 28
| wskazówki = W sąsiedztwie kościoła pw. NNMP
| telefon = +48 797 253 047
| fax = 
| email = kpokora74@gmail.com
| dodatkowe informacje = Cztery pokoje z łącznie 11 miejscami noclegowymi, dwie wspólne łazienki, aneks kuchenny, dostęp do Wi-Fi, parking oraz miejsce do przechowania rowerów. Aktualną cenę i dostępność należy potwierdzić telefonicznie.
}}{{listing
| name = Hotel Babilon
| lat = 50.4014707
| long = 22.3454257
| image = 
| www = https://restauracja-babilon.pl/pokoje/
| adres = ul. Polna 9
| wskazówki = Około 500 m na południowy wschód od rynku; przy restauracji Babilon
| telefon = +48 15 879 88 38
| fax = 
| email = kontakt@restauracja-babilon.pl
| dodatkowe informacje = Obiekt oferuje około 40 miejsc noclegowych w pokojach dwu-, trzy- i czteroosobowych z łazienkami i bezprzewodowym dostępem do Internetu. Na miejscu działają restauracja i bar; dostępne są także śniadania oraz bezpłatny parking. Rezerwacje są przyjmowane telefonicznie codziennie w godz. 11:00–22:00. Aktualne ceny i dostępność należy potwierdzić przed przyjazdem.
}}

== Zdrowie ==
W centrum Krzeszowa działają dwie przychodnie podstawowej opieki zdrowotnej. Osoba przebywająca czasowo poza miejscem zamieszkania może w razie nagłego zachorowania lub pogorszenia stanu zdrowia skorzystać z porady lekarza POZ w miejscu pobytu. Wizytę najlepiej wcześniej uzgodnić telefonicznie.

{{listing
 |name                  = Centrum Medyczne Kinesis
 |www                   = https://cmkinesis.pl/
 |adres                 = Rynek 32
 |wskazówki             = Przy rynku, w centrum miejscowości
 |telefon               = +48 502 699 725
 |email                 = kamien@cmkinesis.pl
 |dodatkowe informacje = Przychodnia podstawowej opieki zdrowotnej świadcząca usługi lekarza rodzinnego, pielęgniarki i położnej. POZ jest czynna od poniedziałku do piątku w godz. 8:00–18:00, z wyjątkiem dni ustawowo wolnych od pracy. Przed przyjściem należy skontaktować się z rejestracją.
}}

{{listing
 |name                  = Przychodnia „Nasze Zdrowie-Niwińscy”
 |www                   = https://www.przychodnia-krzeszow.pl/
 |adres                 = ul. Stolarska 1
 |wskazówki             = Około 200 m na północ od rynku
 |telefon               = +48 15 879 87 53, +48 539 218 909
 |dodatkowe informacje = Przychodnia lekarzy rodzinnych działająca w ramach umowy z NFZ. Świadczy także usługi pielęgniarki i położnej środowiskowej; na miejscu wykonywane są między innymi badania USG, EKG i spirometria oraz pobierany jest materiał do badań laboratoryjnych. Czynna od poniedziałku do piątku w godz. 8:00–18:00. Wymagana jest wcześniejsza rejestracja.
}}

W centrum znajdują się dwie apteki:

{{listing
 |name                  = Apteka Partyka J.M.
 |adres                 = Rynek 14
 |wskazówki             = Przy rynku
 |dodatkowe informacje = Apteka ogólnodostępna. Godziny otwarcia i dostępność leków należy sprawdzić na miejscu.
}}

{{listing
 |name                  = Apteka „W Rynku”
 |adres                 = Rynek 19
 |wskazówki             = Przy rynku
 |dodatkowe informacje = Apteka ogólnodostępna. Godziny otwarcia i dostępność leków należy sprawdzić na miejscu.
}}

Poza godzinami pracy miejscowych przychodni można skorzystać z nocnej i świątecznej opieki zdrowotnej działającej przy Szpitalu Powiatowym im. Polskiego Czerwonego Krzyża w [[Nisko|Nisku]], przy ul. Kościuszki 1. Gabinety znajdują się przy głównym wejściu do szpitala, w pomieszczeniach dawnej izby przyjęć. Opieka jest dostępna w dni powszednie od godz. 18:00 do 8:00 oraz całodobowo w dni ustawowo wolne od pracy; tel. +48 15 841 67 20.

W stanach nagłego zagrożenia zdrowia lub życia należy dzwonić pod numer alarmowy 112 albo numer pogotowia ratunkowego 999.
== Bezpieczeństwo ==
Krzeszów jest niewielką i spokojną miejscowością. Największej ostrożności wymaga droga wojewódzka nr 863 przebiegająca przez centrum, szczególnie podczas przechodzenia przez rynek.

Poziom wody i nurt Sanu mogą szybko się zmieniać. Podczas spływów należy korzystać z kamizelki asekuracyjnej, przestrzegać zaleceń organizatora i nie wchodzić do rzeki po intensywnych opadach.

== Informacje turystyczne ==
Podstawowych informacji o miejscowości, wydarzeniach i dostępnych materiałach udziela Gminny Ośrodek Kultury oraz działająca w jego budynku Krzeszowska Chata.

Urząd Gminy mieści się przy Rynku 2. Jest czynny od poniedziałku do piątku w godz. 7:30–15:30, tel. +48 15 879 83 51, e-mail: sekretariat@krzeszow.pl.

== Gdzie dalej ==
* [[Rudnik nad Sanem]] – najbliższe miasto ze stacją kolejową.
* [[Ulanów]] – niewielkie miasto położone nad Sanem i Tanwią.
* [[Nisko]] – siedziba powiatu niżańskiego.
* [[Leżajsk]] – miasto z bazyliką i klasztorem bernardynów.
* [[Tarnogród]] – miasteczko położone przy drodze wojewódzkiej nr 863, na północny wschód od Krzeszowa.

{{zarys}}
{{Jest w|Powiat niżański}}
{{Geo|50.403889|22.341111}}

[[Kategoria:Województwo podkarpackie]]</text>
      <sha1>q5wn4i8t64sy0ndb99dp3m1nxu59ctq</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>157756</id>
      <parentid>157754</parentid>
      <timestamp>2026-07-26T19:09:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Gordon2007</username>
        <id>5356</id>
      </contributor>
      <comment>+zabytki</comment>
      <origin>157756</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="17919" sha1="7ou9sdb6ytoz2pkw17lcegtnlvwfzpd" xml:space="preserve">{{Top-banner|Krzeszów - panorama Rynku (3).jpg|caption=Rynek w Krzeszowie}}
{{Miejscowość infobox
 |nazwa              = Krzeszów
 |widok              = 2018 Powiat niżański, Krzeszów, Kościół Narodzenia NMP 05.jpg
 |opis               = Drewniany kościół Narodzenia Najświętszej Maryi Panny
 |herb               =
 |mapa               =
 |państwo            = [[Polska]]
 |region             = [[Województwo podkarpackie]]
 |powierzchnia       =
 |wysokość           =
 |lud                = 692 (2021)
 |prefiks            = (+48) 15
 |kod pocztowy       = 37-418
 |www                = https://krzeszow.pl/
}}
{{Mapframe|50.403889|22.341111|zoom=14|height=400|width=400}}

'''Krzeszów''' – wieś w [[Polska|Polsce]], w [[Województwo podkarpackie|województwie podkarpackim]], w [[Powiat niżański|powiecie niżańskim]], będąca siedzibą gminy Krzeszów. Leży na prawym brzegu Sanu, przy drodze wojewódzkiej nr 863.

Miejscowość zachowała regularny układ dawnego miasteczka z prostokątnym rynkiem. Najważniejszym zabytkiem jest drewniany kościół Narodzenia Najświętszej Maryi Panny. Krzeszów jest również znany z tradycji sadowniczych i produkcji powideł śliwkowych. Na spokojne obejrzenie centrum i najważniejszych obiektów wystarczy kilka godzin; dłuższy pobyt można połączyć z wypoczynkiem nad Sanem i wycieczkami po okolicy.

== Charakterystyka ==
Krzeszów leży na skraju doliny Sanu, wśród terenów rolniczych i sadów. Centrum miejscowości tworzy rozległy rynek przecięty drogą wojewódzką nr 863. Kościół parafialny stoi na wzniesieniu na północny wschód od rynku.

Regularny układ przestrzenny dawnego miasta ukształtowano w 1641 roku. Zachował się prostokątny rynek, krzyżowy układ ulic oraz pozostałości dawnych umocnień ziemnych. Krzeszów utracił prawa miejskie w XIX wieku, lecz wygląd centrum nadal przypomina niewielkie miasteczko.

Miejscowa tradycja sadownicza jest związana przede wszystkim ze śliwami. Powidła krzeszowskie znajdują się na krajowej liście produktów tradycyjnych.

== Dojazd ==

=== Samolotem ===
Najbliższym dużym portem lotniczym jest port lotniczy Rzeszów-Jasionka. Dalszy dojazd do Krzeszowa jest najwygodniejszy wynajętym samochodem.

=== Pociągiem ===
Krzeszów nie ma stacji kolejowej. Najbliższa praktyczna stacja znajduje się w [[Rudnik nad Sanem|Rudniku nad Sanem]] lub [[Nowa Sarzyna|Nowej Sarzynie]]. Dalszy dojazd wymaga skorzystania z samochodu, taksówki albo połączenia autobusowego.

=== Samochodem ===
Przez Krzeszów przebiega droga wojewódzka nr 863, łącząca Kopki z Tarnogrodem i Cieszanowem. Od strony [[Nisko|Niska]] i [[Rudnik nad Sanem|Rudnika nad Sanem]] należy jechać drogą krajową nr 77 do Kopek, a następnie skręcić na drogę wojewódzką nr 863.

Wokół rynku znajdują się miejsca parkingowe. W dni targowe (piątki) i podczas większych wydarzeń liczba wolnych miejsc może być ograniczona.

=== Autobusem ===
Do Krzeszowa docierają autobusy i busy regionalne. Liczba połączeń jest ograniczona i zmienia się zależnie od dnia tygodnia, dlatego rozkład należy sprawdzić bezpośrednio przed podróżą. Przystanek znajduje się w centrum miejscowości.

== Transport ==
Centrum Krzeszowa można zwiedzać pieszo. Rynek, kościół parafialny i wzgórze Rotunda leżą w niewielkiej odległości od siebie.

Samochód lub rower przydają się podczas dojazdu do źródełka na Komanowej Górze, obiektów rekreacyjnych nad Sanem oraz okolicznych miejscowości. W Krzeszowie nie działa regularna komunikacja miejska. Usługi przewozowe typu Uber i Bolt nie są w Krzeszowie stale dostępne. W aplikacji Uber może sporadycznie pojawić się kierowca z pobliskiego [[Leżajsk|Leżajska]], jednak czas oczekiwania może być długi, a przyjęcie kursu nie jest gwarantowane. 

== Warto zobaczyć ==
{{listing
| name = Rynek i historyczny układ przestrzenny
| lat = 50.4027067
| long = 22.3402046
| image = Krzeszów - panorama Rynku (3).jpg
| www = 
| adres = Rynek
| wskazówki = W centrum miejscowości, ulice dookoła Rynku
| telefon = 
| fax = 
| email = 
| dodatkowe informacje = Rozległy prostokątny rynek stanowi centrum zachowanego układu dawnego miasteczka. Przy rynku stoją niskie budynki mieszkalne i usługowe. W północno-wschodniej części urządzono parking.
}}

{{listing
 |name                  = Kościół Narodzenia Najświętszej Maryi Panny
 |lat                   = 50.406690
 |long                  = 22.347040
 |image                 = 2018 Powiat niżański, Krzeszów, Kościół Narodzenia NMP 05.jpg
 |www                   = https://www.krzeszow.org/
 |adres                 = ul. Kościelna 27
 |wskazówki             = Około 600 m na północny wschód od rynku, na wzniesieniu
 |telefon               = +48 15 879 83 05
 |fax                   =
 |email                 = parafia@krzeszow.org
 |dodatkowe informacje = Drewniany kościół z lat 1727–1728, otoczony cmentarzem i zespołem zabudowań parafialnych. Obok stoi drewniana dzwonnica. Zwiedzanie wnętrza najlepiej wcześniej uzgodnić telefonicznie; podczas nabożeństw należy zrezygnować ze zwiedzania.
}}

{{listing
| name = Wzgórze Rotunda
| lat = 50.4062643
| long = 22.3446368
| image = 
| www = https://lokalwiki.pl/Wzgórze_Rotunda_(Krzeszów)
| adres = 
| wskazówki = Między rynkiem a kościołem parafialnym
| telefon = 
| fax = 
| email = 
| dodatkowe informacje = Wzniesienie związane z dawnym założeniem obronnym Krzeszowa. Zachowały się na nim słabo widoczne relikty ziemnych wałów. Miejsce najlepiej połączyć ze spacerem z rynku do kościoła.
}}

{{listing
| name = Krzeszowska Chata
| lat = 50.4036632
| long = 22.3412793
| image = 
| www = https://krzeszow-gok.pl/
| adres = Rynek 9
| wskazówki = W podziemiach budynku Gminnego Ośrodka Kultury
| telefon = +48 15 879 83 03
| fax = 
| email = sekretariat@krzeszow-gok.pl
| dodatkowe informacje = Niewielka ekspozycja regionalna prezentująca dawne przedmioty gospodarstwa domowego, narzędzia rolnicze, stroje ludowe i fotografie. Pełni również funkcję lokalnego punktu informacji. Czynna od poniedziałku do piątku w godz. 8:30–15:30; zwiedzanie bezpłatne. Przed przyjazdem warto potwierdzić dostępność telefonicznie.
}}

{{listing
| name = Kapliczki i źródełko na Komanowej Górze
| lat = 50.386776
| long = 22.366136
| image = 
| www = https://lokalwiki.pl/Komanowa_G%C3%B3ra
| adres = 
| wskazówki = Na południowy wschód od centrum, w części Krzeszów Dolny
| telefon = 
| fax = 
| email = 
| dodatkowe informacje = Miejsce lokalnego kultu religijnego, związane z przekazami o objawieniu maryjnym. Przy źródle stoją kapliczki i stacje drogi krzyżowej. W miejscowej tradycji wodzie przypisuje się właściwości lecznicze, jednak nie należy traktować tego jako informacji medycznej.
}}

== Aktywny wypoczynek ==
{{listing
 |name                  = Błękitny San
 |lat                   = 50.404122
 |long                  = 22.336271
 |image                 =
 |www                   = https://www.blekitnysan.pl/
 |adres                 = ul. Pocztowa 26
 |wskazówki             = Na zachód od rynku, w pobliżu Sanu
 |telefon               = +48 505 136 136
 |fax                   =
 |email                 =
 |dodatkowe informacje = Ośrodek rekreacyjny oferujący park linowy, spływy kajakowe, paintball, kort tenisowy i wynajem sprzętu. Dostępność poszczególnych atrakcji zależy od sezonu i poziomu wody. Przed przyjazdem zalecana jest rezerwacja telefoniczna.
}}

Okolica nadaje się do wycieczek rowerowych po drogach lokalnych oraz spacerów wzdłuż doliny Sanu. Odcinki dróg wojewódzkich są ruchliwe i nie wszędzie mają pobocze.{{listing
| name = Wyciąg narciarski „Złoty Stok”
| lat = 50.405688
| long = 22.333787
| image = 
| www = https://zlotystok.info/
| adres = ul. Pocztowa
| wskazówki = Około 800 m na północny zachód od rynku. Na końcu ulicy za ośrodkiem Błękitny San
| telefon = +48 502 662 257, +48 508 350 270
| fax = 
| email = biuro@zlotystok.info
| dodatkowe informacje = Sezonowy stok narciarski z łatwą trasą zjazdową o długości 500 m i różnicy poziomów 65 m. Trasa jest ratrakowana, sztucznie naśnieżana i oświetlona, a narciarzy obsługuje wyciąg talerzykowy. Przy stoku działają szkółka narciarska, wypożyczalnia sprzętu, bar i parking. Ośrodek funkcjonuje wyłącznie przy odpowiednich warunkach zimowych; przed przyjazdem należy sprawdzić komunikat i obraz z kamery na stronie operatora. Płatności przyjmowane są tylko gotówką.
}}

Okolica nadaje się do wycieczek rowerowych po drogach lokalnych oraz spacerów wzdłuż doliny Sanu. Odcinki dróg wojewódzkich są ruchliwe i nie wszędzie mają pobocze.
== Imprezy ==
Najważniejszym cyklicznym wydarzeniem są '''Powidlaki''', organizowane zwykle we wrześniu. Impreza nawiązuje do miejscowej tradycji sadowniczej i przygotowywania powideł. W programie odbywających się w poprzednich latach edycji znajdowały się koncerty, prezentacje kulinarne, kiermasze i pokazy smażenia powideł. Termin i program kolejnej edycji publikuje Gminny Ośrodek Kultury.

== Zakupy ==
Podstawowe sklepy znajdują się przy rynku i głównych ulicach. Przy rynku funkcjonują typowe sklepy takie jak: Lewiatan, Groszek, GS Społem. Natomiast w niewielkim oddaleniu od Rynku funkcjonuje sklep ze zdrową żywnością Kłos-pol.{{listing
| name = Sklep Kłos-Pol
| lat = 50.4033463
| long = 22.3374937
| image = 
| www = https://klospol.pl/
| adres = ul. Klasztorna 7
| wskazówki = Sklep działa przy młynie Kłos-Pol
| telefon = +48 665 920 516, +48 609 020 047
| fax = 
| email = klospol@interia.pl
| dodatkowe informacje = Sklep firmowy działający przy młynie oferujący między innymi produkowane na miejscu mąki oraz kasze, ziarna, bakalie, miody, oleje, przetwory i produkty bezglutenowe.
}}W Krzeszowie warto szukać powideł śliwkowych i innych lokalnych przetworów. Największy wybór pojawia się podczas Powidlaków i okazjonalnych kiermaszów; stała dostępność poszczególnych produktów nie jest gwarantowana.

== Wyżywienie ==
{{listing
| name = Pizzeria Siódemka
| lat = 50.4031231
| long = 22.3391748
| image = Krzeszów - Pizzeria Siódemka (01).jpg
| www = https://www.pizzeriasiodemka.pl/
| adres = Rynek 20
| wskazówki = Obok Banku Spółdzielczego
| telefon = +48 15 879 88 07
| fax = 
| email = 
| dodatkowe informacje = Pizza oraz proste dania barowe. Według strony lokalu czynna od poniedziałku do czwartku w godz. 11:00–22:30, a od piątku do niedzieli w godz. 11:00–23:30.
}}

{{listing
| name = Restauracja Babilon
| lat = 50.4015132
| long = 22.3457852
| image = 
| www = https://restauracja-babilon.pl/
| adres = ul. Polna 9
| wskazówki = Około 500 m na południowy wschód od rynku; przy hotelu Babilon
| telefon = +48 15 879 88 38
| fax = 
| email = contact@restauracja-babilon.pl
| dodatkowe informacje = Restauracja serwująca dania kuchni polskiej i potrawy typu pizza. Według strony lokalu czynna od poniedziałku do czwartku w godz. 11:00–22:00, w piątki i soboty w godz. 11:00–23:00, a w niedziele w godz. 13:00–23:00.
}}

== Noclegi ==
{{listing
| name = Agroturystyka Katarzyna Pokora
| lat = 50.406911
| long = 22.345505
| image = 
| www = 
| adres = ul. Kościelna 28
| wskazówki = W sąsiedztwie kościoła pw. NNMP
| telefon = +48 797 253 047
| fax = 
| email = kpokora74@gmail.com
| dodatkowe informacje = Cztery pokoje z łącznie 11 miejscami noclegowymi, dwie wspólne łazienki, aneks kuchenny, dostęp do Wi-Fi, parking oraz miejsce do przechowania rowerów. Aktualną cenę i dostępność należy potwierdzić telefonicznie.
}}{{listing
| name = Hotel Babilon
| lat = 50.4014707
| long = 22.3454257
| image = 
| www = https://restauracja-babilon.pl/pokoje/
| adres = ul. Polna 9
| wskazówki = Około 500 m na południowy wschód od rynku; przy restauracji Babilon
| telefon = +48 15 879 88 38
| fax = 
| email = kontakt@restauracja-babilon.pl
| dodatkowe informacje = Obiekt oferuje około 40 miejsc noclegowych w pokojach dwu-, trzy- i czteroosobowych z łazienkami i bezprzewodowym dostępem do Internetu. Na miejscu działają restauracja i bar; dostępne są także śniadania oraz bezpłatny parking. Rezerwacje są przyjmowane telefonicznie codziennie w godz. 11:00–22:00. Aktualne ceny i dostępność należy potwierdzić przed przyjazdem.
}}

== Zdrowie ==
W centrum Krzeszowa działają dwie przychodnie podstawowej opieki zdrowotnej. Osoba przebywająca czasowo poza miejscem zamieszkania może w razie nagłego zachorowania lub pogorszenia stanu zdrowia skorzystać z porady lekarza POZ w miejscu pobytu. Wizytę najlepiej wcześniej uzgodnić telefonicznie.

{{listing
 |name                  = Centrum Medyczne Kinesis
 |www                   = https://cmkinesis.pl/
 |adres                 = Rynek 32
 |wskazówki             = Przy rynku, w centrum miejscowości
 |telefon               = +48 502 699 725
 |email                 = kamien@cmkinesis.pl
 |dodatkowe informacje = Przychodnia podstawowej opieki zdrowotnej świadcząca usługi lekarza rodzinnego, pielęgniarki i położnej. POZ jest czynna od poniedziałku do piątku w godz. 8:00–18:00, z wyjątkiem dni ustawowo wolnych od pracy. Przed przyjściem należy skontaktować się z rejestracją.
}}

{{listing
 |name                  = Przychodnia „Nasze Zdrowie-Niwińscy”
 |www                   = https://www.przychodnia-krzeszow.pl/
 |adres                 = ul. Stolarska 1
 |wskazówki             = Około 200 m na północ od rynku
 |telefon               = +48 15 879 87 53, +48 539 218 909
 |dodatkowe informacje = Przychodnia lekarzy rodzinnych działająca w ramach umowy z NFZ. Świadczy także usługi pielęgniarki i położnej środowiskowej; na miejscu wykonywane są między innymi badania USG, EKG i spirometria oraz pobierany jest materiał do badań laboratoryjnych. Czynna od poniedziałku do piątku w godz. 8:00–18:00. Wymagana jest wcześniejsza rejestracja.
}}

W centrum znajdują się dwie apteki:

{{listing
 |name                  = Apteka Partyka J.M.
 |adres                 = Rynek 14
 |wskazówki             = Przy rynku
 |dodatkowe informacje = Apteka ogólnodostępna. Godziny otwarcia i dostępność leków należy sprawdzić na miejscu.
}}

{{listing
 |name                  = Apteka „W Rynku”
 |adres                 = Rynek 19
 |wskazówki             = Przy rynku
 |dodatkowe informacje = Apteka ogólnodostępna. Godziny otwarcia i dostępność leków należy sprawdzić na miejscu.
}}

Poza godzinami pracy miejscowych przychodni można skorzystać z nocnej i świątecznej opieki zdrowotnej działającej przy Szpitalu Powiatowym im. Polskiego Czerwonego Krzyża w [[Nisko|Nisku]], przy ul. Kościuszki 1. Gabinety znajdują się przy głównym wejściu do szpitala, w pomieszczeniach dawnej izby przyjęć. Opieka jest dostępna w dni powszednie od godz. 18:00 do 8:00 oraz całodobowo w dni ustawowo wolne od pracy; tel. +48 15 841 67 20.

W stanach nagłego zagrożenia zdrowia lub życia należy dzwonić pod numer alarmowy 112 albo numer pogotowia ratunkowego 999.

== Zabytki ==
{{listing
| name = Cmentarz żydowski
| lat = 50.407724
| long = 22.334899
| image = Krzeszów - Cmentarz żydowski (kirkut) - macewy (19).jpg
| www = https://zabytek.pl/pl/obiekty/g-226830
| adres = 
| wskazówki = Około 1 km na północny zachód od rynku; około 300 m od zabudowań ul. Ulanowskiej, na zboczu wzniesienia nad Sanem
| telefon = 
| fax = 
| email = 
| dodatkowe informacje = Cmentarz założono prawdopodobnie w XVII wieku. Na powierzchni około 0,96 ha zachowało się około 100 macew pochodzących z okresu od XVIII wieku do końca lat 30. XX wieku. Nekropolia została zdewastowana podczas II wojny światowej, a w 2001 roku uporządkowano ją i ogrodzono. Cmentarz jest miejscem kultu religijnego; podczas zwiedzania należy zachować ciszę i nie dotykać ani nie przestawiać nagrobków.
| wikipedia = Cmentarz żydowski w Krzeszowie
| wikidata = Q11691016
}}{{listing
| name = Pomnik pamięci ponad 1500 zamordowanych Żydów
| lat = 50.407724
| long = 22.334899
| image = 
| www = https://mpn.rzeszow.uw.gov.pl/?resting_place=krzeszow-mogila-zbiorowa-zydow-ofiar-terroru
| adres = 
| wskazówki = W obrębie cmentarza żydowskiego, w centrum ziemnej mogiły zbiorowej
| telefon = 
| fax = 
| email = 
| dodatkowe informacje = Pomnik z kamiennych głazów ustawiono w 1986 roku. Umieszczona na nim inskrypcja w językach polskim i hebrajskim upamiętnia ponad 1500 żydowskich mężczyzn, kobiet i dzieci z Krzeszowa, Lipin i okolic, zamordowanych przez niemieckich nazistów w listopadzie 1942 roku. Pomnik ufundował Charles Schreiber z Nowego Jorku. Miejsce należy zwiedzać z zachowaniem powagi.
}}

== Bezpieczeństwo ==
Krzeszów jest niewielką i spokojną miejscowością. Największej ostrożności wymaga droga wojewódzka nr 863 przebiegająca przez centrum, szczególnie podczas przechodzenia przez rynek.

Poziom wody i nurt Sanu mogą szybko się zmieniać. Podczas spływów należy korzystać z kamizelki asekuracyjnej, przestrzegać zaleceń organizatora i nie wchodzić do rzeki po intensywnych opadach.

== Informacje turystyczne ==
Podstawowych informacji o miejscowości, wydarzeniach i dostępnych materiałach udziela Gminny Ośrodek Kultury.

== Gdzie dalej ==
* [[Rudnik nad Sanem]] – najbliższe miasto ze stacją kolejową.
* [[Ulanów]] – niewielkie miasto położone nad Sanem i Tanwią.
* [[Nisko]] – siedziba powiatu niżańskiego.
* [[Leżajsk]] – miasto z bazyliką i klasztorem bernardynów.
* [[Tarnogród]] – miasteczko położone przy drodze wojewódzkiej nr 863, na północny wschód od Krzeszowa.

{{zarys}}
{{Jest w|Powiat niżański}}
{{Geo|50.403889|22.341111}}

[[Kategoria:Województwo podkarpackie]]</text>
      <sha1>7ou9sdb6ytoz2pkw17lcegtnlvwfzpd</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>157757</id>
      <parentid>157756</parentid>
      <timestamp>2026-07-26T19:11:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Gordon2007</username>
        <id>5356</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* Imprezy */</comment>
      <origin>157757</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="17956" sha1="bd486og4wvcrsjx73hzsl2ee22d0rpp" xml:space="preserve">{{Top-banner|Krzeszów - panorama Rynku (3).jpg|caption=Rynek w Krzeszowie}}
{{Miejscowość infobox
 |nazwa              = Krzeszów
 |widok              = 2018 Powiat niżański, Krzeszów, Kościół Narodzenia NMP 05.jpg
 |opis               = Drewniany kościół Narodzenia Najświętszej Maryi Panny
 |herb               =
 |mapa               =
 |państwo            = [[Polska]]
 |region             = [[Województwo podkarpackie]]
 |powierzchnia       =
 |wysokość           =
 |lud                = 692 (2021)
 |prefiks            = (+48) 15
 |kod pocztowy       = 37-418
 |www                = https://krzeszow.pl/
}}
{{Mapframe|50.403889|22.341111|zoom=14|height=400|width=400}}

'''Krzeszów''' – wieś w [[Polska|Polsce]], w [[Województwo podkarpackie|województwie podkarpackim]], w [[Powiat niżański|powiecie niżańskim]], będąca siedzibą gminy Krzeszów. Leży na prawym brzegu Sanu, przy drodze wojewódzkiej nr 863.

Miejscowość zachowała regularny układ dawnego miasteczka z prostokątnym rynkiem. Najważniejszym zabytkiem jest drewniany kościół Narodzenia Najświętszej Maryi Panny. Krzeszów jest również znany z tradycji sadowniczych i produkcji powideł śliwkowych. Na spokojne obejrzenie centrum i najważniejszych obiektów wystarczy kilka godzin; dłuższy pobyt można połączyć z wypoczynkiem nad Sanem i wycieczkami po okolicy.

== Charakterystyka ==
Krzeszów leży na skraju doliny Sanu, wśród terenów rolniczych i sadów. Centrum miejscowości tworzy rozległy rynek przecięty drogą wojewódzką nr 863. Kościół parafialny stoi na wzniesieniu na północny wschód od rynku.

Regularny układ przestrzenny dawnego miasta ukształtowano w 1641 roku. Zachował się prostokątny rynek, krzyżowy układ ulic oraz pozostałości dawnych umocnień ziemnych. Krzeszów utracił prawa miejskie w XIX wieku, lecz wygląd centrum nadal przypomina niewielkie miasteczko.

Miejscowa tradycja sadownicza jest związana przede wszystkim ze śliwami. Powidła krzeszowskie znajdują się na krajowej liście produktów tradycyjnych.

== Dojazd ==

=== Samolotem ===
Najbliższym dużym portem lotniczym jest port lotniczy Rzeszów-Jasionka. Dalszy dojazd do Krzeszowa jest najwygodniejszy wynajętym samochodem.

=== Pociągiem ===
Krzeszów nie ma stacji kolejowej. Najbliższa praktyczna stacja znajduje się w [[Rudnik nad Sanem|Rudniku nad Sanem]] lub [[Nowa Sarzyna|Nowej Sarzynie]]. Dalszy dojazd wymaga skorzystania z samochodu, taksówki albo połączenia autobusowego.

=== Samochodem ===
Przez Krzeszów przebiega droga wojewódzka nr 863, łącząca Kopki z Tarnogrodem i Cieszanowem. Od strony [[Nisko|Niska]] i [[Rudnik nad Sanem|Rudnika nad Sanem]] należy jechać drogą krajową nr 77 do Kopek, a następnie skręcić na drogę wojewódzką nr 863.

Wokół rynku znajdują się miejsca parkingowe. W dni targowe (piątki) i podczas większych wydarzeń liczba wolnych miejsc może być ograniczona.

=== Autobusem ===
Do Krzeszowa docierają autobusy i busy regionalne. Liczba połączeń jest ograniczona i zmienia się zależnie od dnia tygodnia, dlatego rozkład należy sprawdzić bezpośrednio przed podróżą. Przystanek znajduje się w centrum miejscowości.

== Transport ==
Centrum Krzeszowa można zwiedzać pieszo. Rynek, kościół parafialny i wzgórze Rotunda leżą w niewielkiej odległości od siebie.

Samochód lub rower przydają się podczas dojazdu do źródełka na Komanowej Górze, obiektów rekreacyjnych nad Sanem oraz okolicznych miejscowości. W Krzeszowie nie działa regularna komunikacja miejska. Usługi przewozowe typu Uber i Bolt nie są w Krzeszowie stale dostępne. W aplikacji Uber może sporadycznie pojawić się kierowca z pobliskiego [[Leżajsk|Leżajska]], jednak czas oczekiwania może być długi, a przyjęcie kursu nie jest gwarantowane. 

== Warto zobaczyć ==
{{listing
| name = Rynek i historyczny układ przestrzenny
| lat = 50.4027067
| long = 22.3402046
| image = Krzeszów - panorama Rynku (3).jpg
| www = 
| adres = Rynek
| wskazówki = W centrum miejscowości, ulice dookoła Rynku
| telefon = 
| fax = 
| email = 
| dodatkowe informacje = Rozległy prostokątny rynek stanowi centrum zachowanego układu dawnego miasteczka. Przy rynku stoją niskie budynki mieszkalne i usługowe. W północno-wschodniej części urządzono parking.
}}

{{listing
 |name                  = Kościół Narodzenia Najświętszej Maryi Panny
 |lat                   = 50.406690
 |long                  = 22.347040
 |image                 = 2018 Powiat niżański, Krzeszów, Kościół Narodzenia NMP 05.jpg
 |www                   = https://www.krzeszow.org/
 |adres                 = ul. Kościelna 27
 |wskazówki             = Około 600 m na północny wschód od rynku, na wzniesieniu
 |telefon               = +48 15 879 83 05
 |fax                   =
 |email                 = parafia@krzeszow.org
 |dodatkowe informacje = Drewniany kościół z lat 1727–1728, otoczony cmentarzem i zespołem zabudowań parafialnych. Obok stoi drewniana dzwonnica. Zwiedzanie wnętrza najlepiej wcześniej uzgodnić telefonicznie; podczas nabożeństw należy zrezygnować ze zwiedzania.
}}

{{listing
| name = Wzgórze Rotunda
| lat = 50.4062643
| long = 22.3446368
| image = 
| www = https://lokalwiki.pl/Wzgórze_Rotunda_(Krzeszów)
| adres = 
| wskazówki = Między rynkiem a kościołem parafialnym
| telefon = 
| fax = 
| email = 
| dodatkowe informacje = Wzniesienie związane z dawnym założeniem obronnym Krzeszowa. Zachowały się na nim słabo widoczne relikty ziemnych wałów. Miejsce najlepiej połączyć ze spacerem z rynku do kościoła.
}}

{{listing
| name = Krzeszowska Chata
| lat = 50.4036632
| long = 22.3412793
| image = 
| www = https://krzeszow-gok.pl/
| adres = Rynek 9
| wskazówki = W podziemiach budynku Gminnego Ośrodka Kultury
| telefon = +48 15 879 83 03
| fax = 
| email = sekretariat@krzeszow-gok.pl
| dodatkowe informacje = Niewielka ekspozycja regionalna prezentująca dawne przedmioty gospodarstwa domowego, narzędzia rolnicze, stroje ludowe i fotografie. Pełni również funkcję lokalnego punktu informacji. Czynna od poniedziałku do piątku w godz. 8:30–15:30; zwiedzanie bezpłatne. Przed przyjazdem warto potwierdzić dostępność telefonicznie.
}}

{{listing
| name = Kapliczki i źródełko na Komanowej Górze
| lat = 50.386776
| long = 22.366136
| image = 
| www = https://lokalwiki.pl/Komanowa_G%C3%B3ra
| adres = 
| wskazówki = Na południowy wschód od centrum, w części Krzeszów Dolny
| telefon = 
| fax = 
| email = 
| dodatkowe informacje = Miejsce lokalnego kultu religijnego, związane z przekazami o objawieniu maryjnym. Przy źródle stoją kapliczki i stacje drogi krzyżowej. W miejscowej tradycji wodzie przypisuje się właściwości lecznicze, jednak nie należy traktować tego jako informacji medycznej.
}}

== Aktywny wypoczynek ==
{{listing
 |name                  = Błękitny San
 |lat                   = 50.404122
 |long                  = 22.336271
 |image                 =
 |www                   = https://www.blekitnysan.pl/
 |adres                 = ul. Pocztowa 26
 |wskazówki             = Na zachód od rynku, w pobliżu Sanu
 |telefon               = +48 505 136 136
 |fax                   =
 |email                 =
 |dodatkowe informacje = Ośrodek rekreacyjny oferujący park linowy, spływy kajakowe, paintball, kort tenisowy i wynajem sprzętu. Dostępność poszczególnych atrakcji zależy od sezonu i poziomu wody. Przed przyjazdem zalecana jest rezerwacja telefoniczna.
}}

Okolica nadaje się do wycieczek rowerowych po drogach lokalnych oraz spacerów wzdłuż doliny Sanu. Odcinki dróg wojewódzkich są ruchliwe i nie wszędzie mają pobocze.{{listing
| name = Wyciąg narciarski „Złoty Stok”
| lat = 50.405688
| long = 22.333787
| image = 
| www = https://zlotystok.info/
| adres = ul. Pocztowa
| wskazówki = Około 800 m na północny zachód od rynku. Na końcu ulicy za ośrodkiem Błękitny San
| telefon = +48 502 662 257, +48 508 350 270
| fax = 
| email = biuro@zlotystok.info
| dodatkowe informacje = Sezonowy stok narciarski z łatwą trasą zjazdową o długości 500 m i różnicy poziomów 65 m. Trasa jest ratrakowana, sztucznie naśnieżana i oświetlona, a narciarzy obsługuje wyciąg talerzykowy. Przy stoku działają szkółka narciarska, wypożyczalnia sprzętu, bar i parking. Ośrodek funkcjonuje wyłącznie przy odpowiednich warunkach zimowych; przed przyjazdem należy sprawdzić komunikat i obraz z kamery na stronie operatora. Płatności przyjmowane są tylko gotówką.
}}

Okolica nadaje się do wycieczek rowerowych po drogach lokalnych oraz spacerów wzdłuż doliny Sanu. Odcinki dróg wojewódzkich są ruchliwe i nie wszędzie mają pobocze.
== Imprezy ==
Najważniejszym cyklicznym wydarzeniem są '''Powidlaki''', organizowane zwykle we wrześniu na krzeszowski placu targowym. Impreza nawiązuje do miejscowej tradycji sadowniczej i przygotowywania powideł. W programie odbywających się w poprzednich latach edycji znajdowały się koncerty, prezentacje kulinarne, kiermasze i pokazy smażenia powideł. Termin i program kolejnej edycji publikuje zwykle Gminny Ośrodek Kultury.

== Zakupy ==
Podstawowe sklepy znajdują się przy rynku i głównych ulicach. Przy rynku funkcjonują typowe sklepy takie jak: Lewiatan, Groszek, GS Społem. Natomiast w niewielkim oddaleniu od Rynku funkcjonuje sklep ze zdrową żywnością Kłos-pol.{{listing
| name = Sklep Kłos-Pol
| lat = 50.4033463
| long = 22.3374937
| image = 
| www = https://klospol.pl/
| adres = ul. Klasztorna 7
| wskazówki = Sklep działa przy młynie Kłos-Pol
| telefon = +48 665 920 516, +48 609 020 047
| fax = 
| email = klospol@interia.pl
| dodatkowe informacje = Sklep firmowy działający przy młynie oferujący między innymi produkowane na miejscu mąki oraz kasze, ziarna, bakalie, miody, oleje, przetwory i produkty bezglutenowe.
}}W Krzeszowie warto szukać powideł śliwkowych i innych lokalnych przetworów. Największy wybór pojawia się podczas Powidlaków i okazjonalnych kiermaszów; stała dostępność poszczególnych produktów nie jest gwarantowana.

== Wyżywienie ==
{{listing
| name = Pizzeria Siódemka
| lat = 50.4031231
| long = 22.3391748
| image = Krzeszów - Pizzeria Siódemka (01).jpg
| www = https://www.pizzeriasiodemka.pl/
| adres = Rynek 20
| wskazówki = Obok Banku Spółdzielczego
| telefon = +48 15 879 88 07
| fax = 
| email = 
| dodatkowe informacje = Pizza oraz proste dania barowe. Według strony lokalu czynna od poniedziałku do czwartku w godz. 11:00–22:30, a od piątku do niedzieli w godz. 11:00–23:30.
}}

{{listing
| name = Restauracja Babilon
| lat = 50.4015132
| long = 22.3457852
| image = 
| www = https://restauracja-babilon.pl/
| adres = ul. Polna 9
| wskazówki = Około 500 m na południowy wschód od rynku; przy hotelu Babilon
| telefon = +48 15 879 88 38
| fax = 
| email = contact@restauracja-babilon.pl
| dodatkowe informacje = Restauracja serwująca dania kuchni polskiej i potrawy typu pizza. Według strony lokalu czynna od poniedziałku do czwartku w godz. 11:00–22:00, w piątki i soboty w godz. 11:00–23:00, a w niedziele w godz. 13:00–23:00.
}}

== Noclegi ==
{{listing
| name = Agroturystyka Katarzyna Pokora
| lat = 50.406911
| long = 22.345505
| image = 
| www = 
| adres = ul. Kościelna 28
| wskazówki = W sąsiedztwie kościoła pw. NNMP
| telefon = +48 797 253 047
| fax = 
| email = kpokora74@gmail.com
| dodatkowe informacje = Cztery pokoje z łącznie 11 miejscami noclegowymi, dwie wspólne łazienki, aneks kuchenny, dostęp do Wi-Fi, parking oraz miejsce do przechowania rowerów. Aktualną cenę i dostępność należy potwierdzić telefonicznie.
}}{{listing
| name = Hotel Babilon
| lat = 50.4014707
| long = 22.3454257
| image = 
| www = https://restauracja-babilon.pl/pokoje/
| adres = ul. Polna 9
| wskazówki = Około 500 m na południowy wschód od rynku; przy restauracji Babilon
| telefon = +48 15 879 88 38
| fax = 
| email = kontakt@restauracja-babilon.pl
| dodatkowe informacje = Obiekt oferuje około 40 miejsc noclegowych w pokojach dwu-, trzy- i czteroosobowych z łazienkami i bezprzewodowym dostępem do Internetu. Na miejscu działają restauracja i bar; dostępne są także śniadania oraz bezpłatny parking. Rezerwacje są przyjmowane telefonicznie codziennie w godz. 11:00–22:00. Aktualne ceny i dostępność należy potwierdzić przed przyjazdem.
}}

== Zdrowie ==
W centrum Krzeszowa działają dwie przychodnie podstawowej opieki zdrowotnej. Osoba przebywająca czasowo poza miejscem zamieszkania może w razie nagłego zachorowania lub pogorszenia stanu zdrowia skorzystać z porady lekarza POZ w miejscu pobytu. Wizytę najlepiej wcześniej uzgodnić telefonicznie.

{{listing
 |name                  = Centrum Medyczne Kinesis
 |www                   = https://cmkinesis.pl/
 |adres                 = Rynek 32
 |wskazówki             = Przy rynku, w centrum miejscowości
 |telefon               = +48 502 699 725
 |email                 = kamien@cmkinesis.pl
 |dodatkowe informacje = Przychodnia podstawowej opieki zdrowotnej świadcząca usługi lekarza rodzinnego, pielęgniarki i położnej. POZ jest czynna od poniedziałku do piątku w godz. 8:00–18:00, z wyjątkiem dni ustawowo wolnych od pracy. Przed przyjściem należy skontaktować się z rejestracją.
}}

{{listing
 |name                  = Przychodnia „Nasze Zdrowie-Niwińscy”
 |www                   = https://www.przychodnia-krzeszow.pl/
 |adres                 = ul. Stolarska 1
 |wskazówki             = Około 200 m na północ od rynku
 |telefon               = +48 15 879 87 53, +48 539 218 909
 |dodatkowe informacje = Przychodnia lekarzy rodzinnych działająca w ramach umowy z NFZ. Świadczy także usługi pielęgniarki i położnej środowiskowej; na miejscu wykonywane są między innymi badania USG, EKG i spirometria oraz pobierany jest materiał do badań laboratoryjnych. Czynna od poniedziałku do piątku w godz. 8:00–18:00. Wymagana jest wcześniejsza rejestracja.
}}

W centrum znajdują się dwie apteki:

{{listing
 |name                  = Apteka Partyka J.M.
 |adres                 = Rynek 14
 |wskazówki             = Przy rynku
 |dodatkowe informacje = Apteka ogólnodostępna. Godziny otwarcia i dostępność leków należy sprawdzić na miejscu.
}}

{{listing
 |name                  = Apteka „W Rynku”
 |adres                 = Rynek 19
 |wskazówki             = Przy rynku
 |dodatkowe informacje = Apteka ogólnodostępna. Godziny otwarcia i dostępność leków należy sprawdzić na miejscu.
}}

Poza godzinami pracy miejscowych przychodni można skorzystać z nocnej i świątecznej opieki zdrowotnej działającej przy Szpitalu Powiatowym im. Polskiego Czerwonego Krzyża w [[Nisko|Nisku]], przy ul. Kościuszki 1. Gabinety znajdują się przy głównym wejściu do szpitala, w pomieszczeniach dawnej izby przyjęć. Opieka jest dostępna w dni powszednie od godz. 18:00 do 8:00 oraz całodobowo w dni ustawowo wolne od pracy; tel. +48 15 841 67 20.

W stanach nagłego zagrożenia zdrowia lub życia należy dzwonić pod numer alarmowy 112 albo numer pogotowia ratunkowego 999.

== Zabytki ==
{{listing
| name = Cmentarz żydowski
| lat = 50.407724
| long = 22.334899
| image = Krzeszów - Cmentarz żydowski (kirkut) - macewy (19).jpg
| www = https://zabytek.pl/pl/obiekty/g-226830
| adres = 
| wskazówki = Około 1 km na północny zachód od rynku; około 300 m od zabudowań ul. Ulanowskiej, na zboczu wzniesienia nad Sanem
| telefon = 
| fax = 
| email = 
| dodatkowe informacje = Cmentarz założono prawdopodobnie w XVII wieku. Na powierzchni około 0,96 ha zachowało się około 100 macew pochodzących z okresu od XVIII wieku do końca lat 30. XX wieku. Nekropolia została zdewastowana podczas II wojny światowej, a w 2001 roku uporządkowano ją i ogrodzono. Cmentarz jest miejscem kultu religijnego; podczas zwiedzania należy zachować ciszę i nie dotykać ani nie przestawiać nagrobków.
| wikipedia = Cmentarz żydowski w Krzeszowie
| wikidata = Q11691016
}}{{listing
| name = Pomnik pamięci ponad 1500 zamordowanych Żydów
| lat = 50.407724
| long = 22.334899
| image = 
| www = https://mpn.rzeszow.uw.gov.pl/?resting_place=krzeszow-mogila-zbiorowa-zydow-ofiar-terroru
| adres = 
| wskazówki = W obrębie cmentarza żydowskiego, w centrum ziemnej mogiły zbiorowej
| telefon = 
| fax = 
| email = 
| dodatkowe informacje = Pomnik z kamiennych głazów ustawiono w 1986 roku. Umieszczona na nim inskrypcja w językach polskim i hebrajskim upamiętnia ponad 1500 żydowskich mężczyzn, kobiet i dzieci z Krzeszowa, Lipin i okolic, zamordowanych przez niemieckich nazistów w listopadzie 1942 roku. Pomnik ufundował Charles Schreiber z Nowego Jorku. Miejsce należy zwiedzać z zachowaniem powagi.
}}

== Bezpieczeństwo ==
Krzeszów jest niewielką i spokojną miejscowością. Największej ostrożności wymaga droga wojewódzka nr 863 przebiegająca przez centrum, szczególnie podczas przechodzenia przez rynek.

Poziom wody i nurt Sanu mogą szybko się zmieniać. Podczas spływów należy korzystać z kamizelki asekuracyjnej, przestrzegać zaleceń organizatora i nie wchodzić do rzeki po intensywnych opadach.

== Informacje turystyczne ==
Podstawowych informacji o miejscowości, wydarzeniach i dostępnych materiałach udziela Gminny Ośrodek Kultury.

== Gdzie dalej ==
* [[Rudnik nad Sanem]] – najbliższe miasto ze stacją kolejową.
* [[Ulanów]] – niewielkie miasto położone nad Sanem i Tanwią.
* [[Nisko]] – siedziba powiatu niżańskiego.
* [[Leżajsk]] – miasto z bazyliką i klasztorem bernardynów.
* [[Tarnogród]] – miasteczko położone przy drodze wojewódzkiej nr 863, na północny wschód od Krzeszowa.

{{zarys}}
{{Jest w|Powiat niżański}}
{{Geo|50.403889|22.341111}}

[[Kategoria:Województwo podkarpackie]]</text>
      <sha1>bd486og4wvcrsjx73hzsl2ee22d0rpp</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>157758</id>
      <parentid>157757</parentid>
      <timestamp>2026-07-26T19:25:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Gordon2007</username>
        <id>5356</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>157758</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="17731" sha1="h7v385o1wp0gpgnszz78dfi4kn0gv0d" xml:space="preserve">{{Top-banner|Krzeszów - panorama Rynku (3).jpg|caption=Rynek w Krzeszowie}}
{{Miejscowość infobox
 |nazwa              = Krzeszów
 |widok              = 2018 Powiat niżański, Krzeszów, Kościół Narodzenia NMP 05.jpg
 |opis               = Drewniany kościół Narodzenia Najświętszej Maryi Panny
 |herb               =
 |mapa               =
 |państwo            = [[Polska]]
 |region             = [[Województwo podkarpackie]]
 |powierzchnia       =
 |wysokość           =
 |lud                = 692 (2021)
 |prefiks            = (+48) 15
 |kod pocztowy       = 37-418
 |www                = https://krzeszow.pl/
}}
{{Mapframe|50.403889|22.341111|zoom=14|height=400|width=400}}

'''Krzeszów''' – wieś w [[Polska|Polsce]], w [[Województwo podkarpackie|województwie podkarpackim]], w [[Powiat niżański|powiecie niżańskim]], będąca siedzibą gminy Krzeszów. Leży na prawym brzegu Sanu, przy drodze wojewódzkiej nr 863.

Miejscowość zachowała regularny układ dawnego miasteczka z prostokątnym rynkiem. Najważniejszym zabytkiem jest drewniany kościół Narodzenia Najświętszej Maryi Panny. Krzeszów jest również znany z tradycji sadowniczych i produkcji powideł śliwkowych. Na spokojne obejrzenie centrum i najważniejszych obiektów wystarczy kilka godzin; dłuższy pobyt można połączyć z wypoczynkiem nad Sanem i wycieczkami po okolicy.

== Charakterystyka ==
Krzeszów leży na skraju doliny Sanu, wśród terenów rolniczych i sadów. Centrum miejscowości tworzy rozległy rynek przecięty drogą wojewódzką nr 863. Kościół parafialny stoi na wzniesieniu na północny wschód od rynku.

Regularny układ przestrzenny dawnego miasta ukształtowano w 1641 roku. Zachował się prostokątny rynek, krzyżowy układ ulic oraz pozostałości dawnych umocnień ziemnych. Krzeszów utracił prawa miejskie w XIX wieku, lecz wygląd centrum nadal przypomina niewielkie miasteczko.

Miejscowa tradycja sadownicza jest związana przede wszystkim ze śliwami. Powidła krzeszowskie znajdują się na krajowej liście produktów tradycyjnych.

== Dojazd ==

=== Samolotem ===
Najbliższym dużym portem lotniczym jest port lotniczy Rzeszów-Jasionka. Dalszy dojazd do Krzeszowa jest najwygodniejszy wynajętym samochodem.

=== Pociągiem ===
Krzeszów nie ma stacji kolejowej. Najbliższa praktyczna stacja znajduje się w [[Rudnik nad Sanem|Rudniku nad Sanem]] lub [[Nowa Sarzyna|Nowej Sarzynie]]. Dalszy dojazd wymaga skorzystania z samochodu, taksówki albo połączenia autobusowego.

=== Samochodem ===
Przez Krzeszów przebiega droga wojewódzka nr 863, łącząca Kopki z Tarnogrodem i Cieszanowem. Od strony [[Nisko|Niska]] i [[Rudnik nad Sanem|Rudnika nad Sanem]] należy jechać drogą krajową nr 77 do Kopek, a następnie skręcić na drogę wojewódzką nr 863.

Wokół rynku znajdują się miejsca parkingowe. W dni targowe (piątki) i podczas większych wydarzeń liczba wolnych miejsc może być ograniczona.

=== Autobusem ===
Do Krzeszowa docierają autobusy i busy regionalne. Liczba połączeń jest ograniczona i zmienia się zależnie od dnia tygodnia, dlatego rozkład należy sprawdzić bezpośrednio przed podróżą. Przystanek znajduje się w centrum miejscowości.

== Transport ==
Centrum Krzeszowa można zwiedzać pieszo. Rynek, kościół parafialny i wzgórze Rotunda leżą w niewielkiej odległości od siebie.

Samochód lub rower przydają się podczas dojazdu do źródełka na Komanowej Górze oraz okolicznych miejscowości. W Krzeszowie nie działa regularna komunikacja miejska. Usługi przewozowe typu Uber i Bolt nie są w Krzeszowie stale dostępne. W aplikacji Uber może sporadycznie pojawić się kierowca z pobliskiego [[Leżajsk|Leżajska]], jednak czas oczekiwania może być długi, a przyjęcie kursu nie jest gwarantowane. 

== Warto zobaczyć ==
{{listing
| name = Rynek i historyczny układ przestrzenny
| lat = 50.4027067
| long = 22.3402046
| image = Krzeszów - panorama Rynku (3).jpg
| www = 
| adres = Rynek
| wskazówki = W centrum miejscowości, ulice dookoła Rynku
| telefon = 
| fax = 
| email = 
| dodatkowe informacje = Rozległy prostokątny rynek stanowi centrum zachowanego układu dawnego miasteczka. Przy rynku stoją niskie budynki mieszkalne i usługowe. W północno-wschodniej części urządzono parking.
}}

{{listing
 |name                  = Kościół Narodzenia Najświętszej Maryi Panny
 |lat                   = 50.406690
 |long                  = 22.347040
 |image                 = 2018 Powiat niżański, Krzeszów, Kościół Narodzenia NMP 05.jpg
 |www                   = https://www.krzeszow.org/
 |adres                 = ul. Kościelna 27
 |wskazówki             = Około 600 m na północny wschód od rynku, na wzniesieniu
 |telefon               = +48 15 879 83 05
 |fax                   =
 |email                 = parafia@krzeszow.org
 |dodatkowe informacje = Drewniany kościół z lat 1727–1728, otoczony cmentarzem i zespołem zabudowań parafialnych. Obok stoi drewniana dzwonnica. Zwiedzanie wnętrza najlepiej wcześniej uzgodnić telefonicznie; podczas nabożeństw należy zrezygnować ze zwiedzania.
}}

{{listing
| name = Wzgórze Rotunda
| lat = 50.4062643
| long = 22.3446368
| image = 
| www = https://lokalwiki.pl/Wzgórze_Rotunda_(Krzeszów)
| adres = 
| wskazówki = Między rynkiem a kościołem parafialnym
| telefon = 
| fax = 
| email = 
| dodatkowe informacje = Wzniesienie związane z dawnym założeniem obronnym Krzeszowa. Zachowały się na nim słabo widoczne relikty ziemnych wałów. Miejsce najlepiej połączyć ze spacerem z rynku do kościoła.
}}

{{listing
| name = Krzeszowska Chata
| lat = 50.4036632
| long = 22.3412793
| image = 
| www = https://krzeszow-gok.pl/
| adres = Rynek 9
| wskazówki = W podziemiach budynku Gminnego Ośrodka Kultury
| telefon = +48 15 879 83 03
| fax = 
| email = sekretariat@krzeszow-gok.pl
| dodatkowe informacje = Niewielka ekspozycja regionalna prezentująca dawne przedmioty gospodarstwa domowego, narzędzia rolnicze, stroje ludowe i fotografie. Pełni również funkcję lokalnego punktu informacji. Czynna od poniedziałku do piątku w godz. 8:30–15:30; zwiedzanie bezpłatne. Przed przyjazdem warto potwierdzić dostępność telefonicznie.
}}

{{listing
| name = Kapliczki i źródełko na Komanowej Górze
| lat = 50.386776
| long = 22.366136
| image = 
| www = https://lokalwiki.pl/Komanowa_G%C3%B3ra
| adres = 
| wskazówki = Na południowy wschód od centrum, w części Krzeszów Dolny
| telefon = 
| fax = 
| email = 
| dodatkowe informacje = Miejsce lokalnego kultu religijnego, związane z przekazami o objawieniu maryjnym. Przy źródle stoją kapliczki i stacje drogi krzyżowej. W miejscowej tradycji wodzie przypisuje się właściwości lecznicze, jednak nie należy traktować tego jako informacji medycznej.
}}

== Aktywny wypoczynek ==
{{listing
 |name                  = Błękitny San
 |lat                   = 50.404122
 |long                  = 22.336271
 |image                 =
 |www                   = https://www.blekitnysan.pl/
 |adres                 = ul. Pocztowa 26
 |wskazówki             = Na zachód od rynku, w pobliżu Sanu
 |telefon               = +48 505 136 136
 |fax                   =
 |email                 =
 |dodatkowe informacje = Ośrodek rekreacyjny oferujący park linowy, spływy kajakowe, paintball, kort tenisowy i wynajem sprzętu. Dostępność poszczególnych atrakcji zależy od sezonu i poziomu wody. Przed przyjazdem zalecana jest rezerwacja telefoniczna.
}}

Okolica nadaje się do wycieczek rowerowych po drogach lokalnych oraz spacerów wzdłuż doliny Sanu. Odcinki dróg wojewódzkich są ruchliwe i nie wszędzie mają pobocze.{{listing
| name = Wyciąg narciarski „Złoty Stok”
| lat = 50.405688
| long = 22.333787
| image = 
| www = https://zlotystok.info/
| adres = ul. Pocztowa
| wskazówki = Około 800 m na północny zachód od rynku. Na końcu ulicy za ośrodkiem Błękitny San
| telefon = +48 502 662 257, +48 508 350 270
| fax = 
| email = biuro@zlotystok.info
| dodatkowe informacje = Sezonowy stok narciarski z łatwą trasą zjazdową o długości 500 m i różnicy poziomów 65 m. Trasa jest ratrakowana, sztucznie naśnieżana i oświetlona, a narciarzy obsługuje wyciąg talerzykowy. Przy stoku działają szkółka narciarska, wypożyczalnia sprzętu, bar i parking. Ośrodek funkcjonuje wyłącznie przy odpowiednich warunkach zimowych; przed przyjazdem należy sprawdzić komunikat i obraz z kamery na stronie operatora. Płatności przyjmowane są tylko gotówką.
}}

Okolica nadaje się do wycieczek rowerowych po drogach lokalnych oraz spacerów wzdłuż doliny Sanu. Odcinki dróg wojewódzkich są ruchliwe i nie wszędzie mają pobocze.
== Imprezy ==
Najważniejszym cyklicznym wydarzeniem są '''[https://lokalwiki.pl/Powidlaki Powidlaki]''', organizowane zwykle we wrześniu na krzeszowski placu targowym. Impreza nawiązuje do miejscowej tradycji sadowniczej i przygotowywania powideł. W programie odbywających się w poprzednich latach edycji znajdowały się koncerty, prezentacje kulinarne, kiermasze i pokazy smażenia powideł. Termin i program kolejnej edycji publikuje zwykle Gminny Ośrodek Kultury.

== Zakupy ==
Podstawowe sklepy znajdują się przy rynku i głównych ulicach. Przy rynku funkcjonują typowe sklepy takie jak: Lewiatan, Groszek, GS Społem. Natomiast w niewielkim oddaleniu od Rynku funkcjonuje sklep ze zdrową żywnością Kłos-pol.{{listing
| name = Sklep Kłos-Pol
| lat = 50.4033463
| long = 22.3374937
| image = 
| www = https://klospol.pl/
| adres = ul. Klasztorna 7
| wskazówki = Sklep działa przy młynie Kłos-Pol
| telefon = +48 665 920 516, +48 609 020 047
| fax = 
| email = klospol@interia.pl
| dodatkowe informacje = Sklep firmowy działający przy młynie oferujący między innymi produkowane na miejscu mąki oraz kasze, ziarna, bakalie, miody, oleje, przetwory i produkty bezglutenowe.
}}W Krzeszowie warto szukać powideł śliwkowych i innych lokalnych przetworów. Największy wybór pojawia się podczas Powidlaków i okazjonalnych kiermaszów; stała dostępność poszczególnych produktów nie jest gwarantowana.

== Wyżywienie ==
{{listing
| name = Pizzeria Siódemka
| lat = 50.4031231
| long = 22.3391748
| image = Krzeszów - Pizzeria Siódemka (01).jpg
| www = https://www.pizzeriasiodemka.pl/
| adres = Rynek 20
| wskazówki = Obok Banku Spółdzielczego
| telefon = +48 15 879 88 07
| fax = 
| email = 
| dodatkowe informacje = Pizza oraz proste dania barowe. Według strony lokalu czynna od poniedziałku do czwartku w godz. 11:00–22:30, a od piątku do niedzieli w godz. 11:00–23:30.
}}

{{listing
| name = Restauracja Babilon
| lat = 50.4015132
| long = 22.3457852
| image = 
| www = https://restauracja-babilon.pl/
| adres = ul. Polna 9
| wskazówki = Około 500 m na południowy wschód od rynku; przy hotelu Babilon
| telefon = +48 15 879 88 38
| fax = 
| email = contact@restauracja-babilon.pl
| dodatkowe informacje = Restauracja serwująca dania kuchni polskiej i potrawy typu pizza. Według strony lokalu czynna od poniedziałku do czwartku w godz. 11:00–22:00, w piątki i soboty w godz. 11:00–23:00, a w niedziele w godz. 13:00–23:00.
}}

== Noclegi ==
{{listing
| name = Agroturystyka Katarzyna Pokora
| lat = 50.406911
| long = 22.345505
| image = 
| www = 
| adres = ul. Kościelna 28
| wskazówki = W sąsiedztwie kościoła pw. NNMP
| telefon = +48 797 253 047
| fax = 
| email = kpokora74@gmail.com
| dodatkowe informacje = Cztery pokoje z łącznie 11 miejscami noclegowymi, dwie wspólne łazienki, aneks kuchenny, dostęp do Wi-Fi, parking oraz miejsce do przechowania rowerów. Aktualną cenę i dostępność należy potwierdzić telefonicznie.
}}{{listing
| name = Hotel Babilon
| lat = 50.4014707
| long = 22.3454257
| image = 
| www = https://restauracja-babilon.pl/pokoje/
| adres = ul. Polna 9
| wskazówki = Około 500 m na południowy wschód od rynku; przy restauracji Babilon
| telefon = +48 15 879 88 38
| fax = 
| email = kontakt@restauracja-babilon.pl
| dodatkowe informacje = Obiekt oferuje około 40 miejsc noclegowych w pokojach dwu-, trzy- i czteroosobowych z łazienkami i bezprzewodowym dostępem do Internetu. Na miejscu działają restauracja i bar; dostępne są także śniadania oraz bezpłatny parking. Rezerwacje są przyjmowane telefonicznie codziennie w godz. 11:00–22:00. Aktualne ceny i dostępność należy potwierdzić przed przyjazdem.
}}

== Zdrowie ==
W centrum Krzeszowa działają dwie przychodnie podstawowej opieki zdrowotnej. Osoba przebywająca czasowo poza miejscem zamieszkania może w razie nagłego zachorowania lub pogorszenia stanu zdrowia skorzystać z porady lekarza POZ w miejscu pobytu. Wizytę najlepiej wcześniej uzgodnić telefonicznie.

{{listing
 |name                  = Centrum Medyczne Kinesis
 |www                   = https://cmkinesis.pl/
 |adres                 = Rynek 32
 |wskazówki             = Przy rynku, w centrum miejscowości
 |telefon               = +48 502 699 725
 |email                 = kamien@cmkinesis.pl
 |dodatkowe informacje = Przychodnia podstawowej opieki zdrowotnej świadcząca usługi lekarza rodzinnego, pielęgniarki i położnej. POZ jest czynna od poniedziałku do piątku w godz. 8:00–18:00, z wyjątkiem dni ustawowo wolnych od pracy. Przed przyjściem należy skontaktować się z rejestracją.
}}

{{listing
 |name                  = Przychodnia „Nasze Zdrowie-Niwińscy”
 |www                   = https://www.przychodnia-krzeszow.pl/
 |adres                 = ul. Stolarska 1
 |wskazówki             = Około 200 m na północ od rynku
 |telefon               = +48 15 879 87 53, +48 539 218 909
 |dodatkowe informacje = Przychodnia lekarzy rodzinnych działająca w ramach umowy z NFZ. Świadczy także usługi pielęgniarki i położnej środowiskowej; na miejscu wykonywane są między innymi badania USG, EKG i spirometria oraz pobierany jest materiał do badań laboratoryjnych. Czynna od poniedziałku do piątku w godz. 8:00–18:00. Wymagana jest wcześniejsza rejestracja.
}}

W centrum znajdują się dwie apteki:

{{listing
 |name                  = Apteka Partyka J.M.
 |adres                 = Rynek 14
 |wskazówki             = Przy rynku
 |dodatkowe informacje = Apteka ogólnodostępna. Godziny otwarcia i dostępność leków należy sprawdzić na miejscu.
}}

{{listing
 |name                  = Apteka „W Rynku”
 |adres                 = Rynek 19
 |wskazówki             = Przy rynku
 |dodatkowe informacje = Apteka ogólnodostępna. Godziny otwarcia i dostępność leków należy sprawdzić na miejscu.
}}

Poza godzinami pracy miejscowych przychodni można skorzystać z nocnej i świątecznej opieki zdrowotnej działającej przy Szpitalu Powiatowym im. Polskiego Czerwonego Krzyża w [[Nisko|Nisku]], przy ul. Kościuszki 1. Gabinety znajdują się przy głównym wejściu do szpitala, w pomieszczeniach dawnej izby przyjęć. Opieka jest dostępna w dni powszednie od godz. 18:00 do 8:00 oraz całodobowo w dni ustawowo wolne od pracy; tel. +48 15 841 67 20.

W stanach nagłego zagrożenia zdrowia lub życia należy dzwonić pod numer alarmowy 112 albo numer pogotowia ratunkowego 999.

== Zabytki ==
{{listing
| name = Cmentarz żydowski
| lat = 50.407724
| long = 22.334899
| image = Krzeszów - Cmentarz żydowski (kirkut) - macewy (19).jpg
| www = https://zabytek.pl/pl/obiekty/g-226830
| adres = 
| wskazówki = Około 1 km na północny zachód od rynku; około 300 m od zabudowań ul. Ulanowskiej, na zboczu wzniesienia nad Sanem
| telefon = 
| fax = 
| email = 
| dodatkowe informacje = Cmentarz założono prawdopodobnie w XVII wieku. Na powierzchni około 0,96 ha zachowało się około 100 macew pochodzących z okresu od XVIII wieku do końca lat 30. XX wieku. Nekropolia została zdewastowana podczas II wojny światowej, a w 2001 roku uporządkowano ją i ogrodzono. Cmentarz jest miejscem kultu religijnego; podczas zwiedzania należy zachować ciszę i nie dotykać ani nie przestawiać nagrobków.
| wikipedia = Cmentarz żydowski w Krzeszowie
| wikidata = Q11691016
}}{{listing
| name = Pomnik pamięci ponad 1500 zamordowanych Żydów
| lat = 50.407724
| long = 22.334899
| image = 
| www = https://lokalwiki.pl/Pomnik_ku_pami%C4%99ci_mordu_1500_%C5%BByd%C3%B3w
| adres = 
| wskazówki = W obrębie cmentarza żydowskiego, w centrum ziemnej mogiły zbiorowej
| telefon = 
| fax = 
| email = 
| dodatkowe informacje = Pomnik z kamiennych głazów ustawiono w 1986 roku. Umieszczona na nim inskrypcja w językach polskim i hebrajskim upamiętnia ponad 1500 żydowskich mężczyzn, kobiet i dzieci z Krzeszowa, Lipin i okolic, zamordowanych przez niemieckich nazistów w listopadzie 1942 roku. Pomnik ufundował Charles Schreiber z Nowego Jorku. Miejsce należy zwiedzać z zachowaniem powagi.
}}

== Bezpieczeństwo ==
Krzeszów jest niewielką i spokojną miejscowością. Największej ostrożności wymaga droga wojewódzka nr 863 przebiegająca przez centrum, szczególnie podczas przechodzenia przez rynek.

== Informacje turystyczne ==
Podstawowych informacji o miejscowości, wydarzeniach i dostępnych materiałach udziela Gminny Ośrodek Kultury.

== Gdzie dalej ==
* [[Rudnik nad Sanem]] – najbliższe miasto ze stacją kolejową.
* [[Ulanów]] – niewielkie miasto położone nad Sanem i Tanwią.
* [[Nisko]] – siedziba powiatu niżańskiego.
* [[Leżajsk]] – miasto z bazyliką i klasztorem bernardynów.
* [[Tarnogród]] – miasteczko położone przy drodze wojewódzkiej nr 863, na północny wschód od Krzeszowa.

{{zarys}}
{{Jest w|Powiat niżański}}
{{Geo|50.403889|22.341111}}

[[Kategoria:Województwo podkarpackie]]</text>
      <sha1>h7v385o1wp0gpgnszz78dfi4kn0gv0d</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>157759</id>
      <parentid>157758</parentid>
      <timestamp>2026-07-26T19:26:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Gordon2007</username>
        <id>5356</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>koordy</comment>
      <origin>157759</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="17733" sha1="mplr9zric80g5k0kiggw9fao6j2kbmn" xml:space="preserve">{{Top-banner|Krzeszów - panorama Rynku (3).jpg|caption=Rynek w Krzeszowie}}
{{Miejscowość infobox
 |nazwa              = Krzeszów
 |widok              = 2018 Powiat niżański, Krzeszów, Kościół Narodzenia NMP 05.jpg
 |opis               = Drewniany kościół Narodzenia Najświętszej Maryi Panny
 |herb               =
 |mapa               =
 |państwo            = [[Polska]]
 |region             = [[Województwo podkarpackie]]
 |powierzchnia       =
 |wysokość           =
 |lud                = 692 (2021)
 |prefiks            = (+48) 15
 |kod pocztowy       = 37-418
 |www                = https://krzeszow.pl/
}}
{{Mapframe|50.403889|22.341111|zoom=14|height=400|width=400}}

'''Krzeszów''' – wieś w [[Polska|Polsce]], w [[Województwo podkarpackie|województwie podkarpackim]], w [[Powiat niżański|powiecie niżańskim]], będąca siedzibą gminy Krzeszów. Leży na prawym brzegu Sanu, przy drodze wojewódzkiej nr 863.

Miejscowość zachowała regularny układ dawnego miasteczka z prostokątnym rynkiem. Najważniejszym zabytkiem jest drewniany kościół Narodzenia Najświętszej Maryi Panny. Krzeszów jest również znany z tradycji sadowniczych i produkcji powideł śliwkowych. Na spokojne obejrzenie centrum i najważniejszych obiektów wystarczy kilka godzin; dłuższy pobyt można połączyć z wypoczynkiem nad Sanem i wycieczkami po okolicy.

== Charakterystyka ==
Krzeszów leży na skraju doliny Sanu, wśród terenów rolniczych i sadów. Centrum miejscowości tworzy rozległy rynek przecięty drogą wojewódzką nr 863. Kościół parafialny stoi na wzniesieniu na północny wschód od rynku.

Regularny układ przestrzenny dawnego miasta ukształtowano w 1641 roku. Zachował się prostokątny rynek, krzyżowy układ ulic oraz pozostałości dawnych umocnień ziemnych. Krzeszów utracił prawa miejskie w XIX wieku, lecz wygląd centrum nadal przypomina niewielkie miasteczko.

Miejscowa tradycja sadownicza jest związana przede wszystkim ze śliwami. Powidła krzeszowskie znajdują się na krajowej liście produktów tradycyjnych.

== Dojazd ==

=== Samolotem ===
Najbliższym dużym portem lotniczym jest port lotniczy Rzeszów-Jasionka. Dalszy dojazd do Krzeszowa jest najwygodniejszy wynajętym samochodem.

=== Pociągiem ===
Krzeszów nie ma stacji kolejowej. Najbliższa praktyczna stacja znajduje się w [[Rudnik nad Sanem|Rudniku nad Sanem]] lub [[Nowa Sarzyna|Nowej Sarzynie]]. Dalszy dojazd wymaga skorzystania z samochodu, taksówki albo połączenia autobusowego.

=== Samochodem ===
Przez Krzeszów przebiega droga wojewódzka nr 863, łącząca Kopki z Tarnogrodem i Cieszanowem. Od strony [[Nisko|Niska]] i [[Rudnik nad Sanem|Rudnika nad Sanem]] należy jechać drogą krajową nr 77 do Kopek, a następnie skręcić na drogę wojewódzką nr 863.

Wokół rynku znajdują się miejsca parkingowe. W dni targowe (piątki) i podczas większych wydarzeń liczba wolnych miejsc może być ograniczona.

=== Autobusem ===
Do Krzeszowa docierają autobusy i busy regionalne. Liczba połączeń jest ograniczona i zmienia się zależnie od dnia tygodnia, dlatego rozkład należy sprawdzić bezpośrednio przed podróżą. Przystanek znajduje się w centrum miejscowości.

== Transport ==
Centrum Krzeszowa można zwiedzać pieszo. Rynek, kościół parafialny i wzgórze Rotunda leżą w niewielkiej odległości od siebie.

Samochód lub rower przydają się podczas dojazdu do źródełka na Komanowej Górze oraz okolicznych miejscowości. W Krzeszowie nie działa regularna komunikacja miejska. Usługi przewozowe typu Uber i Bolt nie są w Krzeszowie stale dostępne. W aplikacji Uber może sporadycznie pojawić się kierowca z pobliskiego [[Leżajsk|Leżajska]], jednak czas oczekiwania może być długi, a przyjęcie kursu nie jest gwarantowane. 

== Warto zobaczyć ==
{{listing
| name = Rynek i historyczny układ przestrzenny
| lat = 50.4027067
| long = 22.3402046
| image = Krzeszów - panorama Rynku (3).jpg
| www = 
| adres = Rynek
| wskazówki = W centrum miejscowości, ulice dookoła Rynku
| telefon = 
| fax = 
| email = 
| dodatkowe informacje = Rozległy prostokątny rynek stanowi centrum zachowanego układu dawnego miasteczka. Przy rynku stoją niskie budynki mieszkalne i usługowe. W północno-wschodniej części urządzono parking.
}}

{{listing
 |name                  = Kościół Narodzenia Najświętszej Maryi Panny
 |lat                   = 50.406690
 |long                  = 22.347040
 |image                 = 2018 Powiat niżański, Krzeszów, Kościół Narodzenia NMP 05.jpg
 |www                   = https://www.krzeszow.org/
 |adres                 = ul. Kościelna 27
 |wskazówki             = Około 600 m na północny wschód od rynku, na wzniesieniu
 |telefon               = +48 15 879 83 05
 |fax                   =
 |email                 = parafia@krzeszow.org
 |dodatkowe informacje = Drewniany kościół z lat 1727–1728, otoczony cmentarzem i zespołem zabudowań parafialnych. Obok stoi drewniana dzwonnica. Zwiedzanie wnętrza najlepiej wcześniej uzgodnić telefonicznie; podczas nabożeństw należy zrezygnować ze zwiedzania.
}}

{{listing
| name = Wzgórze Rotunda
| lat = 50.4062643
| long = 22.3446368
| image = 
| www = https://lokalwiki.pl/Wzgórze_Rotunda_(Krzeszów)
| adres = 
| wskazówki = Między rynkiem a kościołem parafialnym
| telefon = 
| fax = 
| email = 
| dodatkowe informacje = Wzniesienie związane z dawnym założeniem obronnym Krzeszowa. Zachowały się na nim słabo widoczne relikty ziemnych wałów. Miejsce najlepiej połączyć ze spacerem z rynku do kościoła.
}}

{{listing
| name = Krzeszowska Chata
| lat = 50.4036632
| long = 22.3412793
| image = 
| www = https://krzeszow-gok.pl/
| adres = Rynek 9
| wskazówki = W podziemiach budynku Gminnego Ośrodka Kultury
| telefon = +48 15 879 83 03
| fax = 
| email = sekretariat@krzeszow-gok.pl
| dodatkowe informacje = Niewielka ekspozycja regionalna prezentująca dawne przedmioty gospodarstwa domowego, narzędzia rolnicze, stroje ludowe i fotografie. Pełni również funkcję lokalnego punktu informacji. Czynna od poniedziałku do piątku w godz. 8:30–15:30; zwiedzanie bezpłatne. Przed przyjazdem warto potwierdzić dostępność telefonicznie.
}}

{{listing
| name = Kapliczki i źródełko na Komanowej Górze
| lat = 50.386776
| long = 22.366136
| image = 
| www = https://lokalwiki.pl/Komanowa_G%C3%B3ra
| adres = 
| wskazówki = Na południowy wschód od centrum, w części Krzeszów Dolny
| telefon = 
| fax = 
| email = 
| dodatkowe informacje = Miejsce lokalnego kultu religijnego, związane z przekazami o objawieniu maryjnym. Przy źródle stoją kapliczki i stacje drogi krzyżowej. W miejscowej tradycji wodzie przypisuje się właściwości lecznicze, jednak nie należy traktować tego jako informacji medycznej.
}}

== Aktywny wypoczynek ==
{{listing
 |name                  = Błękitny San
 |lat                   = 50.404122
 |long                  = 22.336271
 |image                 =
 |www                   = https://www.blekitnysan.pl/
 |adres                 = ul. Pocztowa 26
 |wskazówki             = Na zachód od rynku, w pobliżu Sanu
 |telefon               = +48 505 136 136
 |fax                   =
 |email                 =
 |dodatkowe informacje = Ośrodek rekreacyjny oferujący park linowy, spływy kajakowe, paintball, kort tenisowy i wynajem sprzętu. Dostępność poszczególnych atrakcji zależy od sezonu i poziomu wody. Przed przyjazdem zalecana jest rezerwacja telefoniczna.
}}

Okolica nadaje się do wycieczek rowerowych po drogach lokalnych oraz spacerów wzdłuż doliny Sanu. Odcinki dróg wojewódzkich są ruchliwe i nie wszędzie mają pobocze.{{listing
| name = Wyciąg narciarski „Złoty Stok”
| lat = 50.405688
| long = 22.333787
| image = 
| www = https://zlotystok.info/
| adres = ul. Pocztowa
| wskazówki = Około 800 m na północny zachód od rynku. Na końcu ulicy za ośrodkiem Błękitny San
| telefon = +48 502 662 257, +48 508 350 270
| fax = 
| email = biuro@zlotystok.info
| dodatkowe informacje = Sezonowy stok narciarski z łatwą trasą zjazdową o długości 500 m i różnicy poziomów 65 m. Trasa jest ratrakowana, sztucznie naśnieżana i oświetlona, a narciarzy obsługuje wyciąg talerzykowy. Przy stoku działają szkółka narciarska, wypożyczalnia sprzętu, bar i parking. Ośrodek funkcjonuje wyłącznie przy odpowiednich warunkach zimowych; przed przyjazdem należy sprawdzić komunikat i obraz z kamery na stronie operatora. Płatności przyjmowane są tylko gotówką.
}}

Okolica nadaje się do wycieczek rowerowych po drogach lokalnych oraz spacerów wzdłuż doliny Sanu. Odcinki dróg wojewódzkich są ruchliwe i nie wszędzie mają pobocze.
== Imprezy ==
Najważniejszym cyklicznym wydarzeniem są '''[https://lokalwiki.pl/Powidlaki Powidlaki]''', organizowane zwykle we wrześniu na krzeszowski placu targowym. Impreza nawiązuje do miejscowej tradycji sadowniczej i przygotowywania powideł. W programie odbywających się w poprzednich latach edycji znajdowały się koncerty, prezentacje kulinarne, kiermasze i pokazy smażenia powideł. Termin i program kolejnej edycji publikuje zwykle Gminny Ośrodek Kultury.

== Zakupy ==
Podstawowe sklepy znajdują się przy rynku i głównych ulicach. Przy rynku funkcjonują typowe sklepy takie jak: Lewiatan, Groszek, GS Społem. Natomiast w niewielkim oddaleniu od Rynku funkcjonuje sklep ze zdrową żywnością Kłos-pol.{{listing
| name = Sklep Kłos-Pol
| lat = 50.4033463
| long = 22.3374937
| image = 
| www = https://klospol.pl/
| adres = ul. Klasztorna 7
| wskazówki = Sklep działa przy młynie Kłos-Pol
| telefon = +48 665 920 516, +48 609 020 047
| fax = 
| email = klospol@interia.pl
| dodatkowe informacje = Sklep firmowy działający przy młynie oferujący między innymi produkowane na miejscu mąki oraz kasze, ziarna, bakalie, miody, oleje, przetwory i produkty bezglutenowe.
}}W Krzeszowie warto szukać powideł śliwkowych i innych lokalnych przetworów. Największy wybór pojawia się podczas Powidlaków i okazjonalnych kiermaszów; stała dostępność poszczególnych produktów nie jest gwarantowana.

== Wyżywienie ==
{{listing
| name = Pizzeria Siódemka
| lat = 50.4031231
| long = 22.3391748
| image = Krzeszów - Pizzeria Siódemka (01).jpg
| www = https://www.pizzeriasiodemka.pl/
| adres = Rynek 20
| wskazówki = Obok Banku Spółdzielczego
| telefon = +48 15 879 88 07
| fax = 
| email = 
| dodatkowe informacje = Pizza oraz proste dania barowe. Według strony lokalu czynna od poniedziałku do czwartku w godz. 11:00–22:30, a od piątku do niedzieli w godz. 11:00–23:30.
}}

{{listing
| name = Restauracja Babilon
| lat = 50.4015132
| long = 22.3457852
| image = 
| www = https://restauracja-babilon.pl/
| adres = ul. Polna 9
| wskazówki = Około 500 m na południowy wschód od rynku; przy hotelu Babilon
| telefon = +48 15 879 88 38
| fax = 
| email = contact@restauracja-babilon.pl
| dodatkowe informacje = Restauracja serwująca dania kuchni polskiej i potrawy typu pizza. Według strony lokalu czynna od poniedziałku do czwartku w godz. 11:00–22:00, w piątki i soboty w godz. 11:00–23:00, a w niedziele w godz. 13:00–23:00.
}}

== Noclegi ==
{{listing
| name = Agroturystyka Katarzyna Pokora
| lat = 50.406911
| long = 22.345505
| image = 
| www = 
| adres = ul. Kościelna 28
| wskazówki = W sąsiedztwie kościoła pw. NNMP
| telefon = +48 797 253 047
| fax = 
| email = kpokora74@gmail.com
| dodatkowe informacje = Cztery pokoje z łącznie 11 miejscami noclegowymi, dwie wspólne łazienki, aneks kuchenny, dostęp do Wi-Fi, parking oraz miejsce do przechowania rowerów. Aktualną cenę i dostępność należy potwierdzić telefonicznie.
}}{{listing
| name = Hotel Babilon
| lat = 50.4014707
| long = 22.3454257
| image = 
| www = https://restauracja-babilon.pl/pokoje/
| adres = ul. Polna 9
| wskazówki = Około 500 m na południowy wschód od rynku; przy restauracji Babilon
| telefon = +48 15 879 88 38
| fax = 
| email = kontakt@restauracja-babilon.pl
| dodatkowe informacje = Obiekt oferuje około 40 miejsc noclegowych w pokojach dwu-, trzy- i czteroosobowych z łazienkami i bezprzewodowym dostępem do Internetu. Na miejscu działają restauracja i bar; dostępne są także śniadania oraz bezpłatny parking. Rezerwacje są przyjmowane telefonicznie codziennie w godz. 11:00–22:00. Aktualne ceny i dostępność należy potwierdzić przed przyjazdem.
}}

== Zdrowie ==
W centrum Krzeszowa działają dwie przychodnie podstawowej opieki zdrowotnej. Osoba przebywająca czasowo poza miejscem zamieszkania może w razie nagłego zachorowania lub pogorszenia stanu zdrowia skorzystać z porady lekarza POZ w miejscu pobytu. Wizytę najlepiej wcześniej uzgodnić telefonicznie.

{{listing
 |name                  = Centrum Medyczne Kinesis
 |www                   = https://cmkinesis.pl/
 |adres                 = Rynek 32
 |wskazówki             = Przy rynku, w centrum miejscowości
 |telefon               = +48 502 699 725
 |email                 = kamien@cmkinesis.pl
 |dodatkowe informacje = Przychodnia podstawowej opieki zdrowotnej świadcząca usługi lekarza rodzinnego, pielęgniarki i położnej. POZ jest czynna od poniedziałku do piątku w godz. 8:00–18:00, z wyjątkiem dni ustawowo wolnych od pracy. Przed przyjściem należy skontaktować się z rejestracją.
}}

{{listing
 |name                  = Przychodnia „Nasze Zdrowie-Niwińscy”
 |www                   = https://www.przychodnia-krzeszow.pl/
 |adres                 = ul. Stolarska 1
 |wskazówki             = Około 200 m na północ od rynku
 |telefon               = +48 15 879 87 53, +48 539 218 909
 |dodatkowe informacje = Przychodnia lekarzy rodzinnych działająca w ramach umowy z NFZ. Świadczy także usługi pielęgniarki i położnej środowiskowej; na miejscu wykonywane są między innymi badania USG, EKG i spirometria oraz pobierany jest materiał do badań laboratoryjnych. Czynna od poniedziałku do piątku w godz. 8:00–18:00. Wymagana jest wcześniejsza rejestracja.
}}

W centrum znajdują się dwie apteki:

{{listing
 |name                  = Apteka Partyka J.M.
 |adres                 = Rynek 14
 |wskazówki             = Przy rynku
 |dodatkowe informacje = Apteka ogólnodostępna. Godziny otwarcia i dostępność leków należy sprawdzić na miejscu.
}}

{{listing
 |name                  = Apteka „W Rynku”
 |adres                 = Rynek 19
 |wskazówki             = Przy rynku
 |dodatkowe informacje = Apteka ogólnodostępna. Godziny otwarcia i dostępność leków należy sprawdzić na miejscu.
}}

Poza godzinami pracy miejscowych przychodni można skorzystać z nocnej i świątecznej opieki zdrowotnej działającej przy Szpitalu Powiatowym im. Polskiego Czerwonego Krzyża w [[Nisko|Nisku]], przy ul. Kościuszki 1. Gabinety znajdują się przy głównym wejściu do szpitala, w pomieszczeniach dawnej izby przyjęć. Opieka jest dostępna w dni powszednie od godz. 18:00 do 8:00 oraz całodobowo w dni ustawowo wolne od pracy; tel. +48 15 841 67 20.

W stanach nagłego zagrożenia zdrowia lub życia należy dzwonić pod numer alarmowy 112 albo numer pogotowia ratunkowego 999.

== Zabytki ==
{{listing
| name = Cmentarz żydowski
| lat = 50.407724
| long = 22.334899
| image = Krzeszów - Cmentarz żydowski (kirkut) - macewy (19).jpg
| www = https://zabytek.pl/pl/obiekty/g-226830
| adres = 
| wskazówki = Około 1 km na północny zachód od rynku; około 300 m od zabudowań ul. Ulanowskiej, na zboczu wzniesienia nad Sanem
| telefon = 
| fax = 
| email = 
| dodatkowe informacje = Cmentarz założono prawdopodobnie w XVII wieku. Na powierzchni około 0,96 ha zachowało się około 100 macew pochodzących z okresu od XVIII wieku do końca lat 30. XX wieku. Nekropolia została zdewastowana podczas II wojny światowej, a w 2001 roku uporządkowano ją i ogrodzono. Cmentarz jest miejscem kultu religijnego; podczas zwiedzania należy zachować ciszę i nie dotykać ani nie przestawiać nagrobków.
| wikipedia = Cmentarz żydowski w Krzeszowie
| wikidata = Q11691016
}}{{listing
| name = Pomnik pamięci ponad 1500 zamordowanych Żydów
| lat = 50.4119737
| long = 22.3389384
| image = 
| www = https://lokalwiki.pl/Pomnik_ku_pami%C4%99ci_mordu_1500_%C5%BByd%C3%B3w
| adres = 
| wskazówki = W obrębie cmentarza żydowskiego, w centrum ziemnej mogiły zbiorowej
| telefon = 
| fax = 
| email = 
| dodatkowe informacje = Pomnik z kamiennych głazów ustawiono w 1986 roku. Umieszczona na nim inskrypcja w językach polskim i hebrajskim upamiętnia ponad 1500 żydowskich mężczyzn, kobiet i dzieci z Krzeszowa, Lipin i okolic, zamordowanych przez niemieckich nazistów w listopadzie 1942 roku. Pomnik ufundował Charles Schreiber z Nowego Jorku. Miejsce należy zwiedzać z zachowaniem powagi.
}}

== Bezpieczeństwo ==
Krzeszów jest niewielką i spokojną miejscowością. Największej ostrożności wymaga droga wojewódzka nr 863 przebiegająca przez centrum, szczególnie podczas przechodzenia przez rynek.

== Informacje turystyczne ==
Podstawowych informacji o miejscowości, wydarzeniach i dostępnych materiałach udziela Gminny Ośrodek Kultury.

== Gdzie dalej ==
* [[Rudnik nad Sanem]] – najbliższe miasto ze stacją kolejową.
* [[Ulanów]] – niewielkie miasto położone nad Sanem i Tanwią.
* [[Nisko]] – siedziba powiatu niżańskiego.
* [[Leżajsk]] – miasto z bazyliką i klasztorem bernardynów.
* [[Tarnogród]] – miasteczko położone przy drodze wojewódzkiej nr 863, na północny wschód od Krzeszowa.

{{zarys}}
{{Jest w|Powiat niżański}}
{{Geo|50.403889|22.341111}}

[[Kategoria:Województwo podkarpackie]]</text>
      <sha1>mplr9zric80g5k0kiggw9fao6j2kbmn</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>157760</id>
      <parentid>157759</parentid>
      <timestamp>2026-07-26T19:28:30Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Gordon2007</username>
        <id>5356</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Konto Gordon2007 przeniosło stronę [[Użytkownik:Gordon2007/Brudnopis]] do [[Krzeszów]]: Publikacja z brudnopisu</comment>
      <origin>157759</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="17733" sha1="mplr9zric80g5k0kiggw9fao6j2kbmn" xml:space="preserve">{{Top-banner|Krzeszów - panorama Rynku (3).jpg|caption=Rynek w Krzeszowie}}
{{Miejscowość infobox
 |nazwa              = Krzeszów
 |widok              = 2018 Powiat niżański, Krzeszów, Kościół Narodzenia NMP 05.jpg
 |opis               = Drewniany kościół Narodzenia Najświętszej Maryi Panny
 |herb               =
 |mapa               =
 |państwo            = [[Polska]]
 |region             = [[Województwo podkarpackie]]
 |powierzchnia       =
 |wysokość           =
 |lud                = 692 (2021)
 |prefiks            = (+48) 15
 |kod pocztowy       = 37-418
 |www                = https://krzeszow.pl/
}}
{{Mapframe|50.403889|22.341111|zoom=14|height=400|width=400}}

'''Krzeszów''' – wieś w [[Polska|Polsce]], w [[Województwo podkarpackie|województwie podkarpackim]], w [[Powiat niżański|powiecie niżańskim]], będąca siedzibą gminy Krzeszów. Leży na prawym brzegu Sanu, przy drodze wojewódzkiej nr 863.

Miejscowość zachowała regularny układ dawnego miasteczka z prostokątnym rynkiem. Najważniejszym zabytkiem jest drewniany kościół Narodzenia Najświętszej Maryi Panny. Krzeszów jest również znany z tradycji sadowniczych i produkcji powideł śliwkowych. Na spokojne obejrzenie centrum i najważniejszych obiektów wystarczy kilka godzin; dłuższy pobyt można połączyć z wypoczynkiem nad Sanem i wycieczkami po okolicy.

== Charakterystyka ==
Krzeszów leży na skraju doliny Sanu, wśród terenów rolniczych i sadów. Centrum miejscowości tworzy rozległy rynek przecięty drogą wojewódzką nr 863. Kościół parafialny stoi na wzniesieniu na północny wschód od rynku.

Regularny układ przestrzenny dawnego miasta ukształtowano w 1641 roku. Zachował się prostokątny rynek, krzyżowy układ ulic oraz pozostałości dawnych umocnień ziemnych. Krzeszów utracił prawa miejskie w XIX wieku, lecz wygląd centrum nadal przypomina niewielkie miasteczko.

Miejscowa tradycja sadownicza jest związana przede wszystkim ze śliwami. Powidła krzeszowskie znajdują się na krajowej liście produktów tradycyjnych.

== Dojazd ==

=== Samolotem ===
Najbliższym dużym portem lotniczym jest port lotniczy Rzeszów-Jasionka. Dalszy dojazd do Krzeszowa jest najwygodniejszy wynajętym samochodem.

=== Pociągiem ===
Krzeszów nie ma stacji kolejowej. Najbliższa praktyczna stacja znajduje się w [[Rudnik nad Sanem|Rudniku nad Sanem]] lub [[Nowa Sarzyna|Nowej Sarzynie]]. Dalszy dojazd wymaga skorzystania z samochodu, taksówki albo połączenia autobusowego.

=== Samochodem ===
Przez Krzeszów przebiega droga wojewódzka nr 863, łącząca Kopki z Tarnogrodem i Cieszanowem. Od strony [[Nisko|Niska]] i [[Rudnik nad Sanem|Rudnika nad Sanem]] należy jechać drogą krajową nr 77 do Kopek, a następnie skręcić na drogę wojewódzką nr 863.

Wokół rynku znajdują się miejsca parkingowe. W dni targowe (piątki) i podczas większych wydarzeń liczba wolnych miejsc może być ograniczona.

=== Autobusem ===
Do Krzeszowa docierają autobusy i busy regionalne. Liczba połączeń jest ograniczona i zmienia się zależnie od dnia tygodnia, dlatego rozkład należy sprawdzić bezpośrednio przed podróżą. Przystanek znajduje się w centrum miejscowości.

== Transport ==
Centrum Krzeszowa można zwiedzać pieszo. Rynek, kościół parafialny i wzgórze Rotunda leżą w niewielkiej odległości od siebie.

Samochód lub rower przydają się podczas dojazdu do źródełka na Komanowej Górze oraz okolicznych miejscowości. W Krzeszowie nie działa regularna komunikacja miejska. Usługi przewozowe typu Uber i Bolt nie są w Krzeszowie stale dostępne. W aplikacji Uber może sporadycznie pojawić się kierowca z pobliskiego [[Leżajsk|Leżajska]], jednak czas oczekiwania może być długi, a przyjęcie kursu nie jest gwarantowane. 

== Warto zobaczyć ==
{{listing
| name = Rynek i historyczny układ przestrzenny
| lat = 50.4027067
| long = 22.3402046
| image = Krzeszów - panorama Rynku (3).jpg
| www = 
| adres = Rynek
| wskazówki = W centrum miejscowości, ulice dookoła Rynku
| telefon = 
| fax = 
| email = 
| dodatkowe informacje = Rozległy prostokątny rynek stanowi centrum zachowanego układu dawnego miasteczka. Przy rynku stoją niskie budynki mieszkalne i usługowe. W północno-wschodniej części urządzono parking.
}}

{{listing
 |name                  = Kościół Narodzenia Najświętszej Maryi Panny
 |lat                   = 50.406690
 |long                  = 22.347040
 |image                 = 2018 Powiat niżański, Krzeszów, Kościół Narodzenia NMP 05.jpg
 |www                   = https://www.krzeszow.org/
 |adres                 = ul. Kościelna 27
 |wskazówki             = Około 600 m na północny wschód od rynku, na wzniesieniu
 |telefon               = +48 15 879 83 05
 |fax                   =
 |email                 = parafia@krzeszow.org
 |dodatkowe informacje = Drewniany kościół z lat 1727–1728, otoczony cmentarzem i zespołem zabudowań parafialnych. Obok stoi drewniana dzwonnica. Zwiedzanie wnętrza najlepiej wcześniej uzgodnić telefonicznie; podczas nabożeństw należy zrezygnować ze zwiedzania.
}}

{{listing
| name = Wzgórze Rotunda
| lat = 50.4062643
| long = 22.3446368
| image = 
| www = https://lokalwiki.pl/Wzgórze_Rotunda_(Krzeszów)
| adres = 
| wskazówki = Między rynkiem a kościołem parafialnym
| telefon = 
| fax = 
| email = 
| dodatkowe informacje = Wzniesienie związane z dawnym założeniem obronnym Krzeszowa. Zachowały się na nim słabo widoczne relikty ziemnych wałów. Miejsce najlepiej połączyć ze spacerem z rynku do kościoła.
}}

{{listing
| name = Krzeszowska Chata
| lat = 50.4036632
| long = 22.3412793
| image = 
| www = https://krzeszow-gok.pl/
| adres = Rynek 9
| wskazówki = W podziemiach budynku Gminnego Ośrodka Kultury
| telefon = +48 15 879 83 03
| fax = 
| email = sekretariat@krzeszow-gok.pl
| dodatkowe informacje = Niewielka ekspozycja regionalna prezentująca dawne przedmioty gospodarstwa domowego, narzędzia rolnicze, stroje ludowe i fotografie. Pełni również funkcję lokalnego punktu informacji. Czynna od poniedziałku do piątku w godz. 8:30–15:30; zwiedzanie bezpłatne. Przed przyjazdem warto potwierdzić dostępność telefonicznie.
}}

{{listing
| name = Kapliczki i źródełko na Komanowej Górze
| lat = 50.386776
| long = 22.366136
| image = 
| www = https://lokalwiki.pl/Komanowa_G%C3%B3ra
| adres = 
| wskazówki = Na południowy wschód od centrum, w części Krzeszów Dolny
| telefon = 
| fax = 
| email = 
| dodatkowe informacje = Miejsce lokalnego kultu religijnego, związane z przekazami o objawieniu maryjnym. Przy źródle stoją kapliczki i stacje drogi krzyżowej. W miejscowej tradycji wodzie przypisuje się właściwości lecznicze, jednak nie należy traktować tego jako informacji medycznej.
}}

== Aktywny wypoczynek ==
{{listing
 |name                  = Błękitny San
 |lat                   = 50.404122
 |long                  = 22.336271
 |image                 =
 |www                   = https://www.blekitnysan.pl/
 |adres                 = ul. Pocztowa 26
 |wskazówki             = Na zachód od rynku, w pobliżu Sanu
 |telefon               = +48 505 136 136
 |fax                   =
 |email                 =
 |dodatkowe informacje = Ośrodek rekreacyjny oferujący park linowy, spływy kajakowe, paintball, kort tenisowy i wynajem sprzętu. Dostępność poszczególnych atrakcji zależy od sezonu i poziomu wody. Przed przyjazdem zalecana jest rezerwacja telefoniczna.
}}

Okolica nadaje się do wycieczek rowerowych po drogach lokalnych oraz spacerów wzdłuż doliny Sanu. Odcinki dróg wojewódzkich są ruchliwe i nie wszędzie mają pobocze.{{listing
| name = Wyciąg narciarski „Złoty Stok”
| lat = 50.405688
| long = 22.333787
| image = 
| www = https://zlotystok.info/
| adres = ul. Pocztowa
| wskazówki = Około 800 m na północny zachód od rynku. Na końcu ulicy za ośrodkiem Błękitny San
| telefon = +48 502 662 257, +48 508 350 270
| fax = 
| email = biuro@zlotystok.info
| dodatkowe informacje = Sezonowy stok narciarski z łatwą trasą zjazdową o długości 500 m i różnicy poziomów 65 m. Trasa jest ratrakowana, sztucznie naśnieżana i oświetlona, a narciarzy obsługuje wyciąg talerzykowy. Przy stoku działają szkółka narciarska, wypożyczalnia sprzętu, bar i parking. Ośrodek funkcjonuje wyłącznie przy odpowiednich warunkach zimowych; przed przyjazdem należy sprawdzić komunikat i obraz z kamery na stronie operatora. Płatności przyjmowane są tylko gotówką.
}}

Okolica nadaje się do wycieczek rowerowych po drogach lokalnych oraz spacerów wzdłuż doliny Sanu. Odcinki dróg wojewódzkich są ruchliwe i nie wszędzie mają pobocze.
== Imprezy ==
Najważniejszym cyklicznym wydarzeniem są '''[https://lokalwiki.pl/Powidlaki Powidlaki]''', organizowane zwykle we wrześniu na krzeszowski placu targowym. Impreza nawiązuje do miejscowej tradycji sadowniczej i przygotowywania powideł. W programie odbywających się w poprzednich latach edycji znajdowały się koncerty, prezentacje kulinarne, kiermasze i pokazy smażenia powideł. Termin i program kolejnej edycji publikuje zwykle Gminny Ośrodek Kultury.

== Zakupy ==
Podstawowe sklepy znajdują się przy rynku i głównych ulicach. Przy rynku funkcjonują typowe sklepy takie jak: Lewiatan, Groszek, GS Społem. Natomiast w niewielkim oddaleniu od Rynku funkcjonuje sklep ze zdrową żywnością Kłos-pol.{{listing
| name = Sklep Kłos-Pol
| lat = 50.4033463
| long = 22.3374937
| image = 
| www = https://klospol.pl/
| adres = ul. Klasztorna 7
| wskazówki = Sklep działa przy młynie Kłos-Pol
| telefon = +48 665 920 516, +48 609 020 047
| fax = 
| email = klospol@interia.pl
| dodatkowe informacje = Sklep firmowy działający przy młynie oferujący między innymi produkowane na miejscu mąki oraz kasze, ziarna, bakalie, miody, oleje, przetwory i produkty bezglutenowe.
}}W Krzeszowie warto szukać powideł śliwkowych i innych lokalnych przetworów. Największy wybór pojawia się podczas Powidlaków i okazjonalnych kiermaszów; stała dostępność poszczególnych produktów nie jest gwarantowana.

== Wyżywienie ==
{{listing
| name = Pizzeria Siódemka
| lat = 50.4031231
| long = 22.3391748
| image = Krzeszów - Pizzeria Siódemka (01).jpg
| www = https://www.pizzeriasiodemka.pl/
| adres = Rynek 20
| wskazówki = Obok Banku Spółdzielczego
| telefon = +48 15 879 88 07
| fax = 
| email = 
| dodatkowe informacje = Pizza oraz proste dania barowe. Według strony lokalu czynna od poniedziałku do czwartku w godz. 11:00–22:30, a od piątku do niedzieli w godz. 11:00–23:30.
}}

{{listing
| name = Restauracja Babilon
| lat = 50.4015132
| long = 22.3457852
| image = 
| www = https://restauracja-babilon.pl/
| adres = ul. Polna 9
| wskazówki = Około 500 m na południowy wschód od rynku; przy hotelu Babilon
| telefon = +48 15 879 88 38
| fax = 
| email = contact@restauracja-babilon.pl
| dodatkowe informacje = Restauracja serwująca dania kuchni polskiej i potrawy typu pizza. Według strony lokalu czynna od poniedziałku do czwartku w godz. 11:00–22:00, w piątki i soboty w godz. 11:00–23:00, a w niedziele w godz. 13:00–23:00.
}}

== Noclegi ==
{{listing
| name = Agroturystyka Katarzyna Pokora
| lat = 50.406911
| long = 22.345505
| image = 
| www = 
| adres = ul. Kościelna 28
| wskazówki = W sąsiedztwie kościoła pw. NNMP
| telefon = +48 797 253 047
| fax = 
| email = kpokora74@gmail.com
| dodatkowe informacje = Cztery pokoje z łącznie 11 miejscami noclegowymi, dwie wspólne łazienki, aneks kuchenny, dostęp do Wi-Fi, parking oraz miejsce do przechowania rowerów. Aktualną cenę i dostępność należy potwierdzić telefonicznie.
}}{{listing
| name = Hotel Babilon
| lat = 50.4014707
| long = 22.3454257
| image = 
| www = https://restauracja-babilon.pl/pokoje/
| adres = ul. Polna 9
| wskazówki = Około 500 m na południowy wschód od rynku; przy restauracji Babilon
| telefon = +48 15 879 88 38
| fax = 
| email = kontakt@restauracja-babilon.pl
| dodatkowe informacje = Obiekt oferuje około 40 miejsc noclegowych w pokojach dwu-, trzy- i czteroosobowych z łazienkami i bezprzewodowym dostępem do Internetu. Na miejscu działają restauracja i bar; dostępne są także śniadania oraz bezpłatny parking. Rezerwacje są przyjmowane telefonicznie codziennie w godz. 11:00–22:00. Aktualne ceny i dostępność należy potwierdzić przed przyjazdem.
}}

== Zdrowie ==
W centrum Krzeszowa działają dwie przychodnie podstawowej opieki zdrowotnej. Osoba przebywająca czasowo poza miejscem zamieszkania może w razie nagłego zachorowania lub pogorszenia stanu zdrowia skorzystać z porady lekarza POZ w miejscu pobytu. Wizytę najlepiej wcześniej uzgodnić telefonicznie.

{{listing
 |name                  = Centrum Medyczne Kinesis
 |www                   = https://cmkinesis.pl/
 |adres                 = Rynek 32
 |wskazówki             = Przy rynku, w centrum miejscowości
 |telefon               = +48 502 699 725
 |email                 = kamien@cmkinesis.pl
 |dodatkowe informacje = Przychodnia podstawowej opieki zdrowotnej świadcząca usługi lekarza rodzinnego, pielęgniarki i położnej. POZ jest czynna od poniedziałku do piątku w godz. 8:00–18:00, z wyjątkiem dni ustawowo wolnych od pracy. Przed przyjściem należy skontaktować się z rejestracją.
}}

{{listing
 |name                  = Przychodnia „Nasze Zdrowie-Niwińscy”
 |www                   = https://www.przychodnia-krzeszow.pl/
 |adres                 = ul. Stolarska 1
 |wskazówki             = Około 200 m na północ od rynku
 |telefon               = +48 15 879 87 53, +48 539 218 909
 |dodatkowe informacje = Przychodnia lekarzy rodzinnych działająca w ramach umowy z NFZ. Świadczy także usługi pielęgniarki i położnej środowiskowej; na miejscu wykonywane są między innymi badania USG, EKG i spirometria oraz pobierany jest materiał do badań laboratoryjnych. Czynna od poniedziałku do piątku w godz. 8:00–18:00. Wymagana jest wcześniejsza rejestracja.
}}

W centrum znajdują się dwie apteki:

{{listing
 |name                  = Apteka Partyka J.M.
 |adres                 = Rynek 14
 |wskazówki             = Przy rynku
 |dodatkowe informacje = Apteka ogólnodostępna. Godziny otwarcia i dostępność leków należy sprawdzić na miejscu.
}}

{{listing
 |name                  = Apteka „W Rynku”
 |adres                 = Rynek 19
 |wskazówki             = Przy rynku
 |dodatkowe informacje = Apteka ogólnodostępna. Godziny otwarcia i dostępność leków należy sprawdzić na miejscu.
}}

Poza godzinami pracy miejscowych przychodni można skorzystać z nocnej i świątecznej opieki zdrowotnej działającej przy Szpitalu Powiatowym im. Polskiego Czerwonego Krzyża w [[Nisko|Nisku]], przy ul. Kościuszki 1. Gabinety znajdują się przy głównym wejściu do szpitala, w pomieszczeniach dawnej izby przyjęć. Opieka jest dostępna w dni powszednie od godz. 18:00 do 8:00 oraz całodobowo w dni ustawowo wolne od pracy; tel. +48 15 841 67 20.

W stanach nagłego zagrożenia zdrowia lub życia należy dzwonić pod numer alarmowy 112 albo numer pogotowia ratunkowego 999.

== Zabytki ==
{{listing
| name = Cmentarz żydowski
| lat = 50.407724
| long = 22.334899
| image = Krzeszów - Cmentarz żydowski (kirkut) - macewy (19).jpg
| www = https://zabytek.pl/pl/obiekty/g-226830
| adres = 
| wskazówki = Około 1 km na północny zachód od rynku; około 300 m od zabudowań ul. Ulanowskiej, na zboczu wzniesienia nad Sanem
| telefon = 
| fax = 
| email = 
| dodatkowe informacje = Cmentarz założono prawdopodobnie w XVII wieku. Na powierzchni około 0,96 ha zachowało się około 100 macew pochodzących z okresu od XVIII wieku do końca lat 30. XX wieku. Nekropolia została zdewastowana podczas II wojny światowej, a w 2001 roku uporządkowano ją i ogrodzono. Cmentarz jest miejscem kultu religijnego; podczas zwiedzania należy zachować ciszę i nie dotykać ani nie przestawiać nagrobków.
| wikipedia = Cmentarz żydowski w Krzeszowie
| wikidata = Q11691016
}}{{listing
| name = Pomnik pamięci ponad 1500 zamordowanych Żydów
| lat = 50.4119737
| long = 22.3389384
| image = 
| www = https://lokalwiki.pl/Pomnik_ku_pami%C4%99ci_mordu_1500_%C5%BByd%C3%B3w
| adres = 
| wskazówki = W obrębie cmentarza żydowskiego, w centrum ziemnej mogiły zbiorowej
| telefon = 
| fax = 
| email = 
| dodatkowe informacje = Pomnik z kamiennych głazów ustawiono w 1986 roku. Umieszczona na nim inskrypcja w językach polskim i hebrajskim upamiętnia ponad 1500 żydowskich mężczyzn, kobiet i dzieci z Krzeszowa, Lipin i okolic, zamordowanych przez niemieckich nazistów w listopadzie 1942 roku. Pomnik ufundował Charles Schreiber z Nowego Jorku. Miejsce należy zwiedzać z zachowaniem powagi.
}}

== Bezpieczeństwo ==
Krzeszów jest niewielką i spokojną miejscowością. Największej ostrożności wymaga droga wojewódzka nr 863 przebiegająca przez centrum, szczególnie podczas przechodzenia przez rynek.

== Informacje turystyczne ==
Podstawowych informacji o miejscowości, wydarzeniach i dostępnych materiałach udziela Gminny Ośrodek Kultury.

== Gdzie dalej ==
* [[Rudnik nad Sanem]] – najbliższe miasto ze stacją kolejową.
* [[Ulanów]] – niewielkie miasto położone nad Sanem i Tanwią.
* [[Nisko]] – siedziba powiatu niżańskiego.
* [[Leżajsk]] – miasto z bazyliką i klasztorem bernardynów.
* [[Tarnogród]] – miasteczko położone przy drodze wojewódzkiej nr 863, na północny wschód od Krzeszowa.

{{zarys}}
{{Jest w|Powiat niżański}}
{{Geo|50.403889|22.341111}}

[[Kategoria:Województwo podkarpackie]]</text>
      <sha1>mplr9zric80g5k0kiggw9fao6j2kbmn</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>157763</id>
      <parentid>157760</parentid>
      <timestamp>2026-07-26T19:32:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Gordon2007</username>
        <id>5356</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* Imprezy */ lit.</comment>
      <origin>157763</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="17734" sha1="jgjwu6z5k59g0dc09pvjzyvxppmqg9b" xml:space="preserve">{{Top-banner|Krzeszów - panorama Rynku (3).jpg|caption=Rynek w Krzeszowie}}
{{Miejscowość infobox
 |nazwa              = Krzeszów
 |widok              = 2018 Powiat niżański, Krzeszów, Kościół Narodzenia NMP 05.jpg
 |opis               = Drewniany kościół Narodzenia Najświętszej Maryi Panny
 |herb               =
 |mapa               =
 |państwo            = [[Polska]]
 |region             = [[Województwo podkarpackie]]
 |powierzchnia       =
 |wysokość           =
 |lud                = 692 (2021)
 |prefiks            = (+48) 15
 |kod pocztowy       = 37-418
 |www                = https://krzeszow.pl/
}}
{{Mapframe|50.403889|22.341111|zoom=14|height=400|width=400}}

'''Krzeszów''' – wieś w [[Polska|Polsce]], w [[Województwo podkarpackie|województwie podkarpackim]], w [[Powiat niżański|powiecie niżańskim]], będąca siedzibą gminy Krzeszów. Leży na prawym brzegu Sanu, przy drodze wojewódzkiej nr 863.

Miejscowość zachowała regularny układ dawnego miasteczka z prostokątnym rynkiem. Najważniejszym zabytkiem jest drewniany kościół Narodzenia Najświętszej Maryi Panny. Krzeszów jest również znany z tradycji sadowniczych i produkcji powideł śliwkowych. Na spokojne obejrzenie centrum i najważniejszych obiektów wystarczy kilka godzin; dłuższy pobyt można połączyć z wypoczynkiem nad Sanem i wycieczkami po okolicy.

== Charakterystyka ==
Krzeszów leży na skraju doliny Sanu, wśród terenów rolniczych i sadów. Centrum miejscowości tworzy rozległy rynek przecięty drogą wojewódzką nr 863. Kościół parafialny stoi na wzniesieniu na północny wschód od rynku.

Regularny układ przestrzenny dawnego miasta ukształtowano w 1641 roku. Zachował się prostokątny rynek, krzyżowy układ ulic oraz pozostałości dawnych umocnień ziemnych. Krzeszów utracił prawa miejskie w XIX wieku, lecz wygląd centrum nadal przypomina niewielkie miasteczko.

Miejscowa tradycja sadownicza jest związana przede wszystkim ze śliwami. Powidła krzeszowskie znajdują się na krajowej liście produktów tradycyjnych.

== Dojazd ==

=== Samolotem ===
Najbliższym dużym portem lotniczym jest port lotniczy Rzeszów-Jasionka. Dalszy dojazd do Krzeszowa jest najwygodniejszy wynajętym samochodem.

=== Pociągiem ===
Krzeszów nie ma stacji kolejowej. Najbliższa praktyczna stacja znajduje się w [[Rudnik nad Sanem|Rudniku nad Sanem]] lub [[Nowa Sarzyna|Nowej Sarzynie]]. Dalszy dojazd wymaga skorzystania z samochodu, taksówki albo połączenia autobusowego.

=== Samochodem ===
Przez Krzeszów przebiega droga wojewódzka nr 863, łącząca Kopki z Tarnogrodem i Cieszanowem. Od strony [[Nisko|Niska]] i [[Rudnik nad Sanem|Rudnika nad Sanem]] należy jechać drogą krajową nr 77 do Kopek, a następnie skręcić na drogę wojewódzką nr 863.

Wokół rynku znajdują się miejsca parkingowe. W dni targowe (piątki) i podczas większych wydarzeń liczba wolnych miejsc może być ograniczona.

=== Autobusem ===
Do Krzeszowa docierają autobusy i busy regionalne. Liczba połączeń jest ograniczona i zmienia się zależnie od dnia tygodnia, dlatego rozkład należy sprawdzić bezpośrednio przed podróżą. Przystanek znajduje się w centrum miejscowości.

== Transport ==
Centrum Krzeszowa można zwiedzać pieszo. Rynek, kościół parafialny i wzgórze Rotunda leżą w niewielkiej odległości od siebie.

Samochód lub rower przydają się podczas dojazdu do źródełka na Komanowej Górze oraz okolicznych miejscowości. W Krzeszowie nie działa regularna komunikacja miejska. Usługi przewozowe typu Uber i Bolt nie są w Krzeszowie stale dostępne. W aplikacji Uber może sporadycznie pojawić się kierowca z pobliskiego [[Leżajsk|Leżajska]], jednak czas oczekiwania może być długi, a przyjęcie kursu nie jest gwarantowane. 

== Warto zobaczyć ==
{{listing
| name = Rynek i historyczny układ przestrzenny
| lat = 50.4027067
| long = 22.3402046
| image = Krzeszów - panorama Rynku (3).jpg
| www = 
| adres = Rynek
| wskazówki = W centrum miejscowości, ulice dookoła Rynku
| telefon = 
| fax = 
| email = 
| dodatkowe informacje = Rozległy prostokątny rynek stanowi centrum zachowanego układu dawnego miasteczka. Przy rynku stoją niskie budynki mieszkalne i usługowe. W północno-wschodniej części urządzono parking.
}}

{{listing
 |name                  = Kościół Narodzenia Najświętszej Maryi Panny
 |lat                   = 50.406690
 |long                  = 22.347040
 |image                 = 2018 Powiat niżański, Krzeszów, Kościół Narodzenia NMP 05.jpg
 |www                   = https://www.krzeszow.org/
 |adres                 = ul. Kościelna 27
 |wskazówki             = Około 600 m na północny wschód od rynku, na wzniesieniu
 |telefon               = +48 15 879 83 05
 |fax                   =
 |email                 = parafia@krzeszow.org
 |dodatkowe informacje = Drewniany kościół z lat 1727–1728, otoczony cmentarzem i zespołem zabudowań parafialnych. Obok stoi drewniana dzwonnica. Zwiedzanie wnętrza najlepiej wcześniej uzgodnić telefonicznie; podczas nabożeństw należy zrezygnować ze zwiedzania.
}}

{{listing
| name = Wzgórze Rotunda
| lat = 50.4062643
| long = 22.3446368
| image = 
| www = https://lokalwiki.pl/Wzgórze_Rotunda_(Krzeszów)
| adres = 
| wskazówki = Między rynkiem a kościołem parafialnym
| telefon = 
| fax = 
| email = 
| dodatkowe informacje = Wzniesienie związane z dawnym założeniem obronnym Krzeszowa. Zachowały się na nim słabo widoczne relikty ziemnych wałów. Miejsce najlepiej połączyć ze spacerem z rynku do kościoła.
}}

{{listing
| name = Krzeszowska Chata
| lat = 50.4036632
| long = 22.3412793
| image = 
| www = https://krzeszow-gok.pl/
| adres = Rynek 9
| wskazówki = W podziemiach budynku Gminnego Ośrodka Kultury
| telefon = +48 15 879 83 03
| fax = 
| email = sekretariat@krzeszow-gok.pl
| dodatkowe informacje = Niewielka ekspozycja regionalna prezentująca dawne przedmioty gospodarstwa domowego, narzędzia rolnicze, stroje ludowe i fotografie. Pełni również funkcję lokalnego punktu informacji. Czynna od poniedziałku do piątku w godz. 8:30–15:30; zwiedzanie bezpłatne. Przed przyjazdem warto potwierdzić dostępność telefonicznie.
}}

{{listing
| name = Kapliczki i źródełko na Komanowej Górze
| lat = 50.386776
| long = 22.366136
| image = 
| www = https://lokalwiki.pl/Komanowa_G%C3%B3ra
| adres = 
| wskazówki = Na południowy wschód od centrum, w części Krzeszów Dolny
| telefon = 
| fax = 
| email = 
| dodatkowe informacje = Miejsce lokalnego kultu religijnego, związane z przekazami o objawieniu maryjnym. Przy źródle stoją kapliczki i stacje drogi krzyżowej. W miejscowej tradycji wodzie przypisuje się właściwości lecznicze, jednak nie należy traktować tego jako informacji medycznej.
}}

== Aktywny wypoczynek ==
{{listing
 |name                  = Błękitny San
 |lat                   = 50.404122
 |long                  = 22.336271
 |image                 =
 |www                   = https://www.blekitnysan.pl/
 |adres                 = ul. Pocztowa 26
 |wskazówki             = Na zachód od rynku, w pobliżu Sanu
 |telefon               = +48 505 136 136
 |fax                   =
 |email                 =
 |dodatkowe informacje = Ośrodek rekreacyjny oferujący park linowy, spływy kajakowe, paintball, kort tenisowy i wynajem sprzętu. Dostępność poszczególnych atrakcji zależy od sezonu i poziomu wody. Przed przyjazdem zalecana jest rezerwacja telefoniczna.
}}

Okolica nadaje się do wycieczek rowerowych po drogach lokalnych oraz spacerów wzdłuż doliny Sanu. Odcinki dróg wojewódzkich są ruchliwe i nie wszędzie mają pobocze.{{listing
| name = Wyciąg narciarski „Złoty Stok”
| lat = 50.405688
| long = 22.333787
| image = 
| www = https://zlotystok.info/
| adres = ul. Pocztowa
| wskazówki = Około 800 m na północny zachód od rynku. Na końcu ulicy za ośrodkiem Błękitny San
| telefon = +48 502 662 257, +48 508 350 270
| fax = 
| email = biuro@zlotystok.info
| dodatkowe informacje = Sezonowy stok narciarski z łatwą trasą zjazdową o długości 500 m i różnicy poziomów 65 m. Trasa jest ratrakowana, sztucznie naśnieżana i oświetlona, a narciarzy obsługuje wyciąg talerzykowy. Przy stoku działają szkółka narciarska, wypożyczalnia sprzętu, bar i parking. Ośrodek funkcjonuje wyłącznie przy odpowiednich warunkach zimowych; przed przyjazdem należy sprawdzić komunikat i obraz z kamery na stronie operatora. Płatności przyjmowane są tylko gotówką.
}}

Okolica nadaje się do wycieczek rowerowych po drogach lokalnych oraz spacerów wzdłuż doliny Sanu. Odcinki dróg wojewódzkich są ruchliwe i nie wszędzie mają pobocze.
== Imprezy ==
Najważniejszym cyklicznym wydarzeniem są '''[https://lokalwiki.pl/Powidlaki Powidlaki]''', organizowane zwykle we wrześniu na krzeszowskim placu targowym. Impreza nawiązuje do miejscowej tradycji sadowniczej i przygotowywania powideł. W programie odbywających się w poprzednich latach edycji znajdowały się koncerty, prezentacje kulinarne, kiermasze i pokazy smażenia powideł. Termin i program kolejnej edycji publikuje zwykle Gminny Ośrodek Kultury.

== Zakupy ==
Podstawowe sklepy znajdują się przy rynku i głównych ulicach. Przy rynku funkcjonują typowe sklepy takie jak: Lewiatan, Groszek, GS Społem. Natomiast w niewielkim oddaleniu od Rynku funkcjonuje sklep ze zdrową żywnością Kłos-pol.{{listing
| name = Sklep Kłos-Pol
| lat = 50.4033463
| long = 22.3374937
| image = 
| www = https://klospol.pl/
| adres = ul. Klasztorna 7
| wskazówki = Sklep działa przy młynie Kłos-Pol
| telefon = +48 665 920 516, +48 609 020 047
| fax = 
| email = klospol@interia.pl
| dodatkowe informacje = Sklep firmowy działający przy młynie oferujący między innymi produkowane na miejscu mąki oraz kasze, ziarna, bakalie, miody, oleje, przetwory i produkty bezglutenowe.
}}W Krzeszowie warto szukać powideł śliwkowych i innych lokalnych przetworów. Największy wybór pojawia się podczas Powidlaków i okazjonalnych kiermaszów; stała dostępność poszczególnych produktów nie jest gwarantowana.

== Wyżywienie ==
{{listing
| name = Pizzeria Siódemka
| lat = 50.4031231
| long = 22.3391748
| image = Krzeszów - Pizzeria Siódemka (01).jpg
| www = https://www.pizzeriasiodemka.pl/
| adres = Rynek 20
| wskazówki = Obok Banku Spółdzielczego
| telefon = +48 15 879 88 07
| fax = 
| email = 
| dodatkowe informacje = Pizza oraz proste dania barowe. Według strony lokalu czynna od poniedziałku do czwartku w godz. 11:00–22:30, a od piątku do niedzieli w godz. 11:00–23:30.
}}

{{listing
| name = Restauracja Babilon
| lat = 50.4015132
| long = 22.3457852
| image = 
| www = https://restauracja-babilon.pl/
| adres = ul. Polna 9
| wskazówki = Około 500 m na południowy wschód od rynku; przy hotelu Babilon
| telefon = +48 15 879 88 38
| fax = 
| email = contact@restauracja-babilon.pl
| dodatkowe informacje = Restauracja serwująca dania kuchni polskiej i potrawy typu pizza. Według strony lokalu czynna od poniedziałku do czwartku w godz. 11:00–22:00, w piątki i soboty w godz. 11:00–23:00, a w niedziele w godz. 13:00–23:00.
}}

== Noclegi ==
{{listing
| name = Agroturystyka Katarzyna Pokora
| lat = 50.406911
| long = 22.345505
| image = 
| www = 
| adres = ul. Kościelna 28
| wskazówki = W sąsiedztwie kościoła pw. NNMP
| telefon = +48 797 253 047
| fax = 
| email = kpokora74@gmail.com
| dodatkowe informacje = Cztery pokoje z łącznie 11 miejscami noclegowymi, dwie wspólne łazienki, aneks kuchenny, dostęp do Wi-Fi, parking oraz miejsce do przechowania rowerów. Aktualną cenę i dostępność należy potwierdzić telefonicznie.
}}{{listing
| name = Hotel Babilon
| lat = 50.4014707
| long = 22.3454257
| image = 
| www = https://restauracja-babilon.pl/pokoje/
| adres = ul. Polna 9
| wskazówki = Około 500 m na południowy wschód od rynku; przy restauracji Babilon
| telefon = +48 15 879 88 38
| fax = 
| email = kontakt@restauracja-babilon.pl
| dodatkowe informacje = Obiekt oferuje około 40 miejsc noclegowych w pokojach dwu-, trzy- i czteroosobowych z łazienkami i bezprzewodowym dostępem do Internetu. Na miejscu działają restauracja i bar; dostępne są także śniadania oraz bezpłatny parking. Rezerwacje są przyjmowane telefonicznie codziennie w godz. 11:00–22:00. Aktualne ceny i dostępność należy potwierdzić przed przyjazdem.
}}

== Zdrowie ==
W centrum Krzeszowa działają dwie przychodnie podstawowej opieki zdrowotnej. Osoba przebywająca czasowo poza miejscem zamieszkania może w razie nagłego zachorowania lub pogorszenia stanu zdrowia skorzystać z porady lekarza POZ w miejscu pobytu. Wizytę najlepiej wcześniej uzgodnić telefonicznie.

{{listing
 |name                  = Centrum Medyczne Kinesis
 |www                   = https://cmkinesis.pl/
 |adres                 = Rynek 32
 |wskazówki             = Przy rynku, w centrum miejscowości
 |telefon               = +48 502 699 725
 |email                 = kamien@cmkinesis.pl
 |dodatkowe informacje = Przychodnia podstawowej opieki zdrowotnej świadcząca usługi lekarza rodzinnego, pielęgniarki i położnej. POZ jest czynna od poniedziałku do piątku w godz. 8:00–18:00, z wyjątkiem dni ustawowo wolnych od pracy. Przed przyjściem należy skontaktować się z rejestracją.
}}

{{listing
 |name                  = Przychodnia „Nasze Zdrowie-Niwińscy”
 |www                   = https://www.przychodnia-krzeszow.pl/
 |adres                 = ul. Stolarska 1
 |wskazówki             = Około 200 m na północ od rynku
 |telefon               = +48 15 879 87 53, +48 539 218 909
 |dodatkowe informacje = Przychodnia lekarzy rodzinnych działająca w ramach umowy z NFZ. Świadczy także usługi pielęgniarki i położnej środowiskowej; na miejscu wykonywane są między innymi badania USG, EKG i spirometria oraz pobierany jest materiał do badań laboratoryjnych. Czynna od poniedziałku do piątku w godz. 8:00–18:00. Wymagana jest wcześniejsza rejestracja.
}}

W centrum znajdują się dwie apteki:

{{listing
 |name                  = Apteka Partyka J.M.
 |adres                 = Rynek 14
 |wskazówki             = Przy rynku
 |dodatkowe informacje = Apteka ogólnodostępna. Godziny otwarcia i dostępność leków należy sprawdzić na miejscu.
}}

{{listing
 |name                  = Apteka „W Rynku”
 |adres                 = Rynek 19
 |wskazówki             = Przy rynku
 |dodatkowe informacje = Apteka ogólnodostępna. Godziny otwarcia i dostępność leków należy sprawdzić na miejscu.
}}

Poza godzinami pracy miejscowych przychodni można skorzystać z nocnej i świątecznej opieki zdrowotnej działającej przy Szpitalu Powiatowym im. Polskiego Czerwonego Krzyża w [[Nisko|Nisku]], przy ul. Kościuszki 1. Gabinety znajdują się przy głównym wejściu do szpitala, w pomieszczeniach dawnej izby przyjęć. Opieka jest dostępna w dni powszednie od godz. 18:00 do 8:00 oraz całodobowo w dni ustawowo wolne od pracy; tel. +48 15 841 67 20.

W stanach nagłego zagrożenia zdrowia lub życia należy dzwonić pod numer alarmowy 112 albo numer pogotowia ratunkowego 999.

== Zabytki ==
{{listing
| name = Cmentarz żydowski
| lat = 50.407724
| long = 22.334899
| image = Krzeszów - Cmentarz żydowski (kirkut) - macewy (19).jpg
| www = https://zabytek.pl/pl/obiekty/g-226830
| adres = 
| wskazówki = Około 1 km na północny zachód od rynku; około 300 m od zabudowań ul. Ulanowskiej, na zboczu wzniesienia nad Sanem
| telefon = 
| fax = 
| email = 
| dodatkowe informacje = Cmentarz założono prawdopodobnie w XVII wieku. Na powierzchni około 0,96 ha zachowało się około 100 macew pochodzących z okresu od XVIII wieku do końca lat 30. XX wieku. Nekropolia została zdewastowana podczas II wojny światowej, a w 2001 roku uporządkowano ją i ogrodzono. Cmentarz jest miejscem kultu religijnego; podczas zwiedzania należy zachować ciszę i nie dotykać ani nie przestawiać nagrobków.
| wikipedia = Cmentarz żydowski w Krzeszowie
| wikidata = Q11691016
}}{{listing
| name = Pomnik pamięci ponad 1500 zamordowanych Żydów
| lat = 50.4119737
| long = 22.3389384
| image = 
| www = https://lokalwiki.pl/Pomnik_ku_pami%C4%99ci_mordu_1500_%C5%BByd%C3%B3w
| adres = 
| wskazówki = W obrębie cmentarza żydowskiego, w centrum ziemnej mogiły zbiorowej
| telefon = 
| fax = 
| email = 
| dodatkowe informacje = Pomnik z kamiennych głazów ustawiono w 1986 roku. Umieszczona na nim inskrypcja w językach polskim i hebrajskim upamiętnia ponad 1500 żydowskich mężczyzn, kobiet i dzieci z Krzeszowa, Lipin i okolic, zamordowanych przez niemieckich nazistów w listopadzie 1942 roku. Pomnik ufundował Charles Schreiber z Nowego Jorku. Miejsce należy zwiedzać z zachowaniem powagi.
}}

== Bezpieczeństwo ==
Krzeszów jest niewielką i spokojną miejscowością. Największej ostrożności wymaga droga wojewódzka nr 863 przebiegająca przez centrum, szczególnie podczas przechodzenia przez rynek.

== Informacje turystyczne ==
Podstawowych informacji o miejscowości, wydarzeniach i dostępnych materiałach udziela Gminny Ośrodek Kultury.

== Gdzie dalej ==
* [[Rudnik nad Sanem]] – najbliższe miasto ze stacją kolejową.
* [[Ulanów]] – niewielkie miasto położone nad Sanem i Tanwią.
* [[Nisko]] – siedziba powiatu niżańskiego.
* [[Leżajsk]] – miasto z bazyliką i klasztorem bernardynów.
* [[Tarnogród]] – miasteczko położone przy drodze wojewódzkiej nr 863, na północny wschód od Krzeszowa.

{{zarys}}
{{Jest w|Powiat niżański}}
{{Geo|50.403889|22.341111}}

[[Kategoria:Województwo podkarpackie]]</text>
      <sha1>jgjwu6z5k59g0dc09pvjzyvxppmqg9b</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Użytkownik:Gordon2007/Brudnopis</title>
    <ns>2</ns>
    <id>19299</id>
    <revision>
      <id>157761</id>
      <timestamp>2026-07-26T19:28:30Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Gordon2007</username>
        <id>5356</id>
      </contributor>
      <comment>Konto Gordon2007 przeniosło stronę [[Użytkownik:Gordon2007/Brudnopis]] do [[Krzeszów]]: Publikacja z brudnopisu</comment>
      <origin>157761</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="20" sha1="ib8rz4jokx0ivxa0x8uaypyn6mzgk8v" xml:space="preserve">#PATRZ [[Krzeszów]]</text>
      <sha1>ib8rz4jokx0ivxa0x8uaypyn6mzgk8v</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Płoty</title>
    <ns>0</ns>
    <id>19300</id>
    <revision>
      <id>157762</id>
      <timestamp>2026-07-26T19:32:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Igor123121</username>
        <id>14446</id>
      </contributor>
      <comment>nowe, 25 wyzwań na 25 lat polskiej Wikipedii</comment>
      <origin>157762</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3698" sha1="smk3n977lkjbwqv58is5nnpb2bl9iai" xml:space="preserve">{{top-banner}}
{{Miejscowość infobox
 |nazwa        = Płoty
 |widok        = Ploty dron widok od poludnia.jpg
 |herb         = POL Płoty COA 1.svg
 |mapa         =
 |państwo      = [[Polska]]
 |region       = [[zachodniopomorskie]]
 |powierzchnia = 4,12
 |lud          = 3998
 |prefiks      =
 |www          = http://www.ploty.pl/
}}
'''Płoty''' (niem. ''Plathe an der Rega'') to kameralne miasto w północno-zachodniej [[Polska|Polsce]], położone w [[Województwo zachodniopomorskie|województwie zachodniopomorskim]], w [[Powiat gryficki|powiecie gryfickim]]. Miejscowość leży na Równinie Gryfickiej, malowniczo rozciągając się nad brzegami rzeki Regi. Płoty są siedzibą gminy miejsko-wiejskiej i stanowią bazę dla miłośników spływów kajakowych oraz historii [[Województwo zachodniopomorskie|Pomorza Zachodniego]].

[[Plik:Ploty Stary Zamek 2025 (2).jpg|mały|Stary Zamek]]

== Charakterystyka ==
Płoty uzyskały prawa miejskie już w 1277 roku na prawie lubeckim. Architektonicznym fenomenem miasteczka jest obecność dwóch zamków usytuowanych blisko siebie, co stanowi rzadkość w skali regionu. Miasto ma typowo kameralny charakter (około 4 tysiące mieszkańców) i jest otoczone lasami oraz czystymi rzekami.

[[Plik:Ploty Kosciol Przemienienia Panskiego dron 2.jpg|mały|Kościół]]

== Dojazd ==
=== Samochodem ===
Przez Płoty przebiega droga krajowa DK6 (łącząca [[Szczecin]] z [[Koszalin|Koszalinem]] i [[Gdańsk|Gdańskiem]]) oraz droga wojewódzka DW152. Odległość ze Szczecina wynosi około 80 km, a nad [[Morze Bałtyckie]] (np. do Rewala czy [[Niechorze|Niechorza]]) jest stąd zaledwie 40 km.

=== Pociągiem ===
W mieście znajduje się stacja kolejowa Płoty, położona na linii kolejowej łączącej [[Szczecin]] z [[Kołobrzeg|Kołobrzegiem]]. Kursują tędy regularne pociągi regionalne (Polregio).

== Warto zobaczyć ==
* '''Stary Zamek (ul. Zamkowa 2)''' – budowla z XIII wieku, pierwotnie wzniesiona jako gotycka wieża mieszkalna przez rycerza Dubisława. W kolejnych wiekach przebudowywana przez rody von Wedel i von Blücher. Obecnie odrestaurowany obiekt mieści Miejską Bibliotekę Publiczną.
* '''Nowy Zamek (Pałac)''' – wzniesiony w latach 1606–1618 przez ród von der Osten, po tym jak rodzina wyprzedała udziały w Starym Zamku. To renesansowa rezydencja otoczona pięknym, zabytkowym parkiem miejskim z wiekowym starodrzewem.
* '''Kościół pw. Przemienienia Pańskiego''' – neogotycka świątynia wybudowana w latach 1902–1903. Zachwyca strzelistą architekturą, a jej fundatorami byli dawni właściciele lokalnych zamków (hrabia von der Osten oraz Karl von Bismarck).
* '''Ratusz miejski''' – klasycystyczny budynek z XIX wieku znajdujący się w centrum miasteczka, stanowiący serce lokalnej administracji.
* '''Zabytkowa elektrownia wodna''' – uruchomiona na rzece Redze w 1905 roku. Co ciekawe, obiekt jest w pełni zintegrowany z mostem rzecznym i nieprzerwanie działa do dnia dzisiejszego.
* '''Spływy kajakowe Regą''' – Rega to jeden z najatrakcyjniejszych i najbardziej zróżnicowanych szlaków kajakowych w Polsce. Odcinek wokół Płotów oferuje zarówno spokojne, urokliwe fragmenty, jak i nieco bardziej wymagające progi rzeczne. Na miejscu działają lokalne wypożyczalnie, takie jak Witczakowe Kajaki.

== Najbliższa okolica ==
* '''[[Gryfice]]''' – Miasto powiatowe z zachowanymi murami obronnymi, bramami miejskimi oraz unikatową Stałą Wystawą Pomorskich Kolei Wąskotorowych.
* '''[[Resko]]''' – Pobliskie miasteczko nad Regą ze zmodernizowanym rynkiem i historycznym Wzgórzem Zamkowym rodu Borków.


{{Jest w|Powiat gryficki}}
[[Kategoria:Powiat gryficki]]</text>
      <sha1>smk3n977lkjbwqv58is5nnpb2bl9iai</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pyrzyce</title>
    <ns>0</ns>
    <id>19301</id>
    <revision>
      <id>157764</id>
      <timestamp>2026-07-26T19:33:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Igor123121</username>
        <id>14446</id>
      </contributor>
      <comment>nowe, 25 wyzwań na 25 lat polskiej Wikipedii</comment>
      <origin>157764</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5401" sha1="5ltwiz8i79odmxji3bhnkrmqfsyvrh9" xml:space="preserve">{{top-banner}}
{{Miejscowość infobox
 |nazwa        = Pyrzyce
 |widok        = Pyrzyce Urzad Miejski.jpg
 |herb         = POL Pyrzyce COA 1.svg
 |mapa         = Plan Pyrzyc.svg
 |państwo      = [[Polska]]
 |region       = [[zachodniopomorskie]]
 |powierzchnia = 38,79
 |lud          = 12 435
 |prefiks      =
 |www          = https://pyrzyce.um.gov.pl/
}}
'''Pyrzyce''' (niem. ''Pyritz'', łac. ''Piriseum'') to miasto powiatowe w północno-zachodniej [[Polska|Polsce]], zlokalizowane w [[Województwo zachodniopomorskie|województwie zachodniopomorskim]], w samym sercu niezwykle żyznej Równiny Pyrzyckiej. Miejscowość ta jest siedzibą gminy miejsko-wiejskiej Pyrzyce i leży około 45 km na południowy wschód od [[Szczecin|Szczecina]]. Choć miasto ucierpiało w 90% pod koniec II wojny światowej, do dziś słynie z jednych z najlepiej zachowanych średniowiecznych obwarowań miejskich w Polsce, przez co bywa nazywane „miastem baszt”.
[[Plik:Pyrzyce kaplica kolb9464.JPG|mały|Kaplica św. Ducha (Szpitalna), obecnie Muzeum Ziemi Pyrzyckiej]]
== Charakterystyka ==
Pyrzyce to jeden z najstarszych ośrodków osadnictwa miejskiego na [[Województwo zachodniopomorskie|Pomorzu Zachodnim]], którego historia sięga VIII wieku. W 1124 roku z inicjatywy Bolesława Krzywoustego dotarła tu misja chrystianizacyjna biskupa Ottona z Bambergu, który ochrzcił pierwszych mieszkańców [[Pomorze|Pomorza]]. Prawa miejskie osada otrzymała w 1263 roku od księcia Barnima I. Ze względu na unikalne i bardzo żyzne gleby pyrzyckie, miasto w średniowieczu zyskało przydomek „spichlerza Pomorza Zachodniego”.

== Dojazd ==
=== Samochodem ===
Do Pyrzyc prowadzi droga wojewódzka DW122 oraz droga krajowa DK3 (obecnie biegnąca w pobliżu jako droga ekspresowa S3). Z węzła na drodze ekspresowej S3 można szybko i wygodnie dojechać do miasta. Odległość od Szczecina wynosi ok. 45 km, a od Gorzowa Wielkopolskiego ok. 60 km.
=== Autobusem ===
Z racji braku czynnego pasażerskiego ruchu kolejowego, transport zbiorowy opiera się na regularnych połączeniach autobusowych i busach prywatnych przewoźników, które kursują głównie na trasie Szczecin – Pyrzyce – Myślibórz/Gorzów Wielkopolski.
[[Plik:Mini Tężnie na pl. Wolności w Pyrzycach.jpg|mały|Mini Tężnie na pl. Wolności w Pyrzycach]]
== Warto zobaczyć ==
* '''Miejskie Mury Obronne''' – wybudowane w XIII wieku z kamienia i nadbudowane w XIV–XV wieku cegłą ceramiczną do wysokości aż 7–9 metrów. Pierwotnie miały długość około 2 kilometrów i opasały całe miasto. Do dziś zachował się niemal pełny obwód tych imponujących, średniowiecznych obwarowań.
* '''Baszta Sowia (ul. 1 Maja 1)''' – XIV-wieczna baszta, która w XIX wieku w wyniku osunięcia się gruntu odchyliła się w górnej części o około 30 cm od pionu, stając się pyrzycką „krzywą wieżą”.
* '''Baszta Lodowa (ul. 2 Marca)''' – zwana również Wysoką, wzniesiona około 1420 roku. Łączyła funkcje obronne z więziennymi, a jej nazwa nawiązuje do dawnego sposobu przechowywania w niej lodu na potrzeby mieszkańców.
* '''Brama Szczecińska (ul. Kilińskiego 1)''' – jedna z głównych, potężnych bram wjazdowych do dawnego miasta, świetnie zachowana do czasów współczesnych.
* '''Studzienka św. Ottona (Baptysterium, ul. Warszawska)''' – zabytkowa studnia wzniesiona w latach 1825–1826 według projektu słynnego architekta Karla Friedricha Schinkla. Stoi w miejscu dawnego „Świętego Źródła”, w którym w 1124 roku biskup Otton z Bambergu dokonał masowego chrztu Pyrzyczan.
* '''Kościół pw. Wniebowzięcia NMP''' – gotycka świątynia farna wzniesiona w XIV wieku, wielokrotnie niszczona przez pożary i wojny, a następnie pieczołowicie odbudowywana.
* '''Kościół NMP Bolesnej (ul. Staromiejska)''' – najstarsza zachowana budowla sakralna w mieście, wzniesiona około 1260 roku jako świątynia klasztorna zakonu augustianek. Obok wznosi się historyczne Wzgórze Chramowe.
* '''Pomnik – Czołg IS-2''' – rzadko spotykany w Polsce ciężki czołg produkcji radzieckiej (lata 1943–1945), który stanowi pamiątkę ciężkich walk o przełamanie wału pomorskiego i zdobycie miasta w 1945 roku.

== Warto zrobić ==
* '''Spacer historyczną ścieżką wzdłuż murów obronnych''' – wokół średniowiecznych murów wytyczono trasę spacerową; urokliwym elementem krajobrazu są przylegające bezpośrednio do kamiennych obwarowań ogrody działkowe mieszkańców.
* '''Inhalacje przy Tężni Solankowej''' (ul. Ciepłownicza 27) – nowoczesna minitężnia solankowa, która wykorzystuje lokalne zasoby wód termalnych i solankowych. Wydzielany aerozol ma świetne właściwości relaksacyjne i zdrowotne.

== Najbliższa okolica ==
* '''Brzesko Szczecińskie''' (ok. 8 km na południe) – wieś, w której znajduje się unikatowy XIII-wieczny kościół granitowy (obecnie Sanktuarium Maryjne) słynący z wyjątkowego, bogato rzeźbionego i polichromowanego stropu z wiszącymi konsolami.
* '''Jezioro Miedwie''' (ok. 15 km na północ) – piąte pod względem wielkości jezioro w Polsce, stanowiące znakomite centrum sportów wodnych, żeglarstwa, kitesurfingu oraz rekreacji plażowej (główny ośrodek turystyczny znajduje się w pobliskiej Morzyczynie).


{{Jest w|Województwo dolnośląskie}}
[[Kategoria:Województwo dolnośląskie]]</text>
      <sha1>5ltwiz8i79odmxji3bhnkrmqfsyvrh9</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Psie Pole</title>
    <ns>0</ns>
    <id>19302</id>
    <revision>
      <id>157765</id>
      <timestamp>2026-07-26T19:33:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Igor123121</username>
        <id>14446</id>
      </contributor>
      <comment>nowe, 25 wyzwań na 25 lat polskiej Wikipedii</comment>
      <origin>157765</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4547" sha1="ri01cxtvt6mv8qu4z21s9dsrjxqhws2" xml:space="preserve">{{top-banner}}
{{Miejscowość infobox
 |nazwa        = Psie Pole
 |widok        = Wroclaw Psie Pole Rynek.jpg
 |herb         = POL COA PsiePole1.png
 |mapa         = Plan Pyrzyc.svg
 |państwo      = [[Polska]]
 |region       = [[dolnośląskie]]
 |powierzchnia = 97,7
 |lud          = 103 556
 |prefiks      =
 |www          =
}}
'''Psie Pole''' (niem. ''Hundsfeld'') to dawne, samodzielne miasto na [[Województwo dolnośląskie|Dolnym Śląsku]], które 1 kwietnia 1928 roku zostało oficjalnie włączone w granice administracyjne [[Wrocław|Wrocławia]]. Obecnie stanowi ono centralną część wrocławskiego osiedla Psie Pole-Zawidawie, ulokowanego w północno-wschodniej części metropolii, nad rzeką Widawą. Dla turystów odwiedzających Wrocław jest to fascynujące „miasto w mieście”, które zachowało swój odrębny, małomiasteczkowy układ urbanistyczny z rynkiem na czele, stanowiąc unikalny kontrast dla wrocławskiego Starego Miasta.
[[Plik:Wroclaw Psie Pole.jpg|mały|Psie Pole Rynek]]
== Charakterystyka ==
Nazwa miejscowości po raz pierwszy pojawiła się w kronikach w 1206 roku. Według słynnej legendy opisanej przez Wincentego Kadłubka, nazwa nawiązuje do bitwy na Psim Polu z 1109 roku, w której wojska Bolesława Krzywoustego miały rozgromić armię cesarza Henryka V. Pole bitwy miało zostać pokryte ciałami poległych, którymi później żywiły się dzikie psy. Współcześni historycy podchodzą do tej opowieści sceptycznie, wskazując, że nazwa mogła po prostu pochodzić od lichej, „psiej” ziemi lub książęcej psiarni.

Psie Pole uzyskało prawa miejskie już w 1252 roku. Przez stulecia miasto rozwijało się jako ważny punkt rzemieślniczy i handlowy na szlaku wiodącym w kierunku Oleśnicy i Warszawy. W XIX wieku zyskało połączenie kolejowe oraz własną infrastrukturę przemysłową.
[[Plik:Kosciol swJakuba&amp;swKrzysztofa Wroclaw-PsiePole.jpg|mały|kościół św. Jakuba i Krzysztofa na Psim Polu]]
== Dojazd ==
=== Pociągiem ===
Wygodny dojazd z centrum [[Wrocław|Wrocławia]] zapewnia stacja kolejowa Wrocław Psie Pole. Kursują tu pociągi regionalne (Koleje Dolnośląskie i Polregio) jadące w kierunku [[Olejnica|Oleśnicy]], [[Kluczbork|Kluczborka]], [[Ostrów Wielkopolski|Ostrowa Wielkopolskiego]] czy [[Krotoszyn|Krotoszyna]]. Podróż z Dworca Głównego trwa zaledwie około 15 minut.
=== Autobusem ===
Osiedle jest skomunikowane z resztą [[Wrocław|Wrocławia]]. Kluczowym węzłem przesiadkowym jest zrewitalizowany rynek (przystanek „Psie Pole Rondo”), skąd odjeżdżają autobusy linii:
* D, 111, 121, 128, 131, 150, N – łączące Psie Pole z pl. Grunwaldzkim, Galerią Dominikańską i Głównym Dworcem.

== Warto zobaczyć ==
* '''Rynek Psiego Pola''' – dawny plac targowy, serce dawnego miasta. Przeszedł gruntowną rewitalizację, dzięki której zamieniono go w przyjazny deptak. Atrakcją rynku są małe posągi psów umieszczone na kamiennych postumentach, nawiązujące bezpośrednio do legendy o nazwie osiedla.
* '''Kościół św. Jakuba i św. Krzysztofa (ul. Krzywoustego 291)''' – gotycko-barokowa świątynia rzymskokatolicka, której historia sięga początku XIII wieku. Budowla ucierpiała podczas oblężenia Festung Breslau w 1945 roku, po czym została zrekonstruowana z przywróceniem jej wcześniejszych cech stylowych.
* '''Zabudowa ul. Bolesława Krzywoustego''' – główna arteria dawnego miasta, wzdłuż której ciągną się malownicze, jedno- i dwupiętrowe kamienice czynszowe z przełomu XIX i XX wieku.
* '''Zabytkowa Wieża Ciśnień''' – charakterystyczny element industrialnego krajobrazu północno-wschodniego Wrocławia, świadek technicznego rozwoju dawnego miasta na początku XX wieku.

== Warto zrobić ==
* '''Spacer nad rzeką Widawą''' – obszar wokół rzeki to zielone płuca tej części Wrocławia. Znajdują się tu wały przeciwpowodziowe, które są popularną trasą spacerową oraz rekreacyjną trasą rowerową dla mieszkańców.
* '''Odpoczynek na bulwarze rynkowym''' – przestrzeń rynku wyposażona jest w fontannę, ławki oraz kawiarniane ogródki, idealne na relaks w cieniu zabytkowych fasad kamienic.

== Najbliższa okolica ==
* '''Karłowice''' – sąsiednie wrocławskie osiedle, zaprojektowane na początku XX wieku jako ekskluzywne miasto-ogród z piękną willową architekturą.
* '''Zakrzów''' – dawna wieś, obecnie osiedle graniczące z Psim Polem, znane z historycznego pałacu.

{{Jest w|Dolny Śląsk}}
[[Kategoria:Województwo dolnośląskie]]</text>
      <sha1>ri01cxtvt6mv8qu4z21s9dsrjxqhws2</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Dyskusja:Płoty</title>
    <ns>1</ns>
    <id>19303</id>
    <revision>
      <id>157766</id>
      <timestamp>2026-07-26T19:34:50Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Igor123121</username>
        <id>14446</id>
      </contributor>
      <comment>drobne poprawki</comment>
      <origin>157766</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="159" sha1="a21mihatp3wa1cmgxq84arc78me97mt" xml:space="preserve">{{Wyzwanie 25 lat|wyzwanie=3|login=Igor123121}} [[Użytkownik:Igor123121|Igor123121]] ([[Dyskusja użytkownika:Igor123121|dyskusja]]) 21:34, 26 lip 2026 (CEST)</text>
      <sha1>a21mihatp3wa1cmgxq84arc78me97mt</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Dyskusja:Pyrzyce</title>
    <ns>1</ns>
    <id>19304</id>
    <revision>
      <id>157767</id>
      <timestamp>2026-07-26T19:34:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Igor123121</username>
        <id>14446</id>
      </contributor>
      <comment>drobne poprawki</comment>
      <origin>157767</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="159" sha1="a21mihatp3wa1cmgxq84arc78me97mt" xml:space="preserve">{{Wyzwanie 25 lat|wyzwanie=3|login=Igor123121}} [[Użytkownik:Igor123121|Igor123121]] ([[Dyskusja użytkownika:Igor123121|dyskusja]]) 21:34, 26 lip 2026 (CEST)</text>
      <sha1>a21mihatp3wa1cmgxq84arc78me97mt</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Dyskusja:Psie Pole</title>
    <ns>1</ns>
    <id>19305</id>
    <revision>
      <id>157768</id>
      <timestamp>2026-07-26T19:34:57Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Igor123121</username>
        <id>14446</id>
      </contributor>
      <comment>drobne poprawki</comment>
      <origin>157768</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="159" sha1="a21mihatp3wa1cmgxq84arc78me97mt" xml:space="preserve">{{Wyzwanie 25 lat|wyzwanie=3|login=Igor123121}} [[Użytkownik:Igor123121|Igor123121]] ([[Dyskusja użytkownika:Igor123121|dyskusja]]) 21:34, 26 lip 2026 (CEST)</text>
      <sha1>a21mihatp3wa1cmgxq84arc78me97mt</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Czarna Białostocka</title>
    <ns>0</ns>
    <id>19306</id>
    <revision>
      <id>157779</id>
      <timestamp>2026-07-27T07:33:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Zala</username>
        <id>4754</id>
      </contributor>
      <comment>nowy artykuł, #25na25</comment>
      <origin>157779</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4082" sha1="pcp47n3xs0hkro3xjx4pfxybrhoil4a" xml:space="preserve">{{Top-banner}} &lt;!-- można wstawić zdjęcie-panoramę miasta, zalecane 2100x300 px --&gt;
{{Miejscowość infobox
 |nazwa            = Czarna Białostocka
 |nazwa oryginalna = &lt;!-- oryginalna pisownia nazwy miasta w miejscowym języku--&gt;
 |widok            = Czarna Białostocka - Pomnik rodakom poległym w walkach za wolną i niepodległą Polskę.jpg
 |opis             = &lt;!-- opis co jest na zdjęciu --&gt;
 |herb             = POL Czarna Białostocka COA.svg
 |mapa             = Czarna Białostocka map.svg
 |państwo          = [[Polska]]
 |region           = [[województwo podlaskie]]
 |powierzchnia     = 14,28
 |wysokość         = &lt;!-- wysokość n.p.m. bez metrów--&gt;
 |lud              = 8579
 |prefiks          = (+48) 85
 |kod pocztowy     =16-020 
 |www              = https://www.czarnabialostocka.pl/
}}
{{Mapframe|53.305833|23.282222|zoom=14|height=400|width=400}}
'''Czarna Białostocka''' – miasto w [[Polska|Polsce]], w [[Województwo podlaskie|województwie podlaskim]], w [[powiat białostocki|powiecie białostockim]], siedziba [[Czarna Białostocka (gmina)|gminy miejsko-wiejskiej Czarna Białostocka]].

== Charakterystyka ==
Miasto i Gmina Czarna Białostocka w znacznej części położone są wśród lasów [[Puszcza Knyszyńska|Puszczy Knyszyńskiej]]. Zabudowania miejskie rozciągają się na polanie leśnej, a w pobliżu nich znajduje się malowniczo położony [[Zalew wodny Czapielówka|zalew Czapielówka]]. Pobliskie lasy obfitują w bogactwo flory i fauny jakiej trudno szukać w innych miejscach kraju. Takie warunki stwarzają podstawę do rozwoju turystyki. Malownicze położenie Czarnej Białostockiej powoduje, że dysponuje ona znakomitymi warunkami do różnego rodzaju wypoczynku przez cały rok.

== Informacje ==
&lt;!-- Opis ogólny i opisy: historii, położenia geograficznego, klimatu, kiedy jechać i jak się przygotować.--&gt;

=== Historia ===

=== Geografia ===

=== Klimat ===

=== Kiedy jechać ===

=== Przygotowania ===

== Dojazd ==
=== Samolotem ===

=== Pociągiem ===

=== Samochodem ===

=== Autobusem ===

=== Statkiem ===

== Dzielnice ==

== Transport ==
Przez Czarną Białostocką biegnie [[droga krajowa]] [[Droga krajowa nr 19 (Polska)| nr 19]] [[Kuźnica (województwo podlaskie)|Kuźnica Białostocka]] – [[Sokółka]] – Czarna Białostocka – [[Białystok]] – [[Bielsk Podlaski]] – [[Siemiatycze]] – [[Radzyń Podlaski]] – [[Lubartów]] – [[Lublin]] – [[Kraśnik]] – [[Janów Lubelski]] – [[Nisko]] – [[Rzeszów]].

Znajdująca się w mieście [[Czarna Białostocka (stacja kolejowa)|stacja kolejowa Czarna Białostocka]] jest stacją węzłową [[linia kolejowa nr 6|linii kolejowej nr 6]], dawnej [[Kolej Warszawsko-Petersburska|kolei Warszawsko-Petersburskiej]].

== Warto zobaczyć ==
[[Plik:Czarna Białostocka zalew Czapielówka.jpg|thumb|left|Zalew Czapielówka]]
* skansen,
* Obóz Partyzancki,
* rezerwaty leśne:
** [[Rezerwat przyrody Budzisk]]
** [[Rezerwat przyrody Jesionowe Góry]]
** [[Rezerwat przyrody Międzyrzecze]]
* leśna [[kolej wąskotorowa]] o całkowitej długości 20&amp;nbsp;km łącząca Czarną Białostocką z [[Kopna Góra|Kopną Górą]], gdzie zlokalizowana jest jedna z ważniejszych atrakcji Białostocczyzny – [[Arboretum]] w [[Arboretum w Kopnej Górze|Kopnej Górze]]. Linią opiekuje się Fundacja na Rzecz Leśnych Kolei Wąskotorowych. Obecnie żaden z odcinków nie jest czynny.
* [[Zalew wodny Czapielówka]] położony w środku lasu. Znajduje się tam pomost, wzdłuż wykonana jest metalowa balustrada oraz podjazd dla osób niepełnosprawnych.

=== Imprezy ===

== Aktywny wypoczynek ==

== Praca i nauka ==

== Zakupy ==

== Wyżywienie ==
=== Skromnie ===

=== Umiarkowanie ===

=== Wystawnie ===

== Rozrywka ==

== Zakwaterowanie ==
=== Skromnie ===

=== Umiarkowanie ===

=== Ekskluzywnie ===

== Bezpieczeństwo ==
=== Zdrowie ===

== Kontakt ==

== Gdzie dalej ==

{{zarys}}
{{Geo||&lt;!-- Współrzędne geograficzne, szerokość i długość geograficzna --&gt;}}

{{Jest w|Powiat białostocki}}

[[Kategoria:Województwo podlaskie]]</text>
      <sha1>pcp47n3xs0hkro3xjx4pfxybrhoil4a</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>157780</id>
      <parentid>157779</parentid>
      <timestamp>2026-07-27T07:54:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Zala</username>
        <id>4754</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>drobne techniczne</comment>
      <origin>157780</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3818" sha1="rzb24v2h713lgq0uhb03r752kl7lmoe" xml:space="preserve">{{Miejscowość infobox
 |nazwa            = Czarna Białostocka
 |nazwa oryginalna = &lt;!-- oryginalna pisownia nazwy miasta w miejscowym języku--&gt;
 |widok            = Czarna Białostocka - Pomnik rodakom poległym w walkach za wolną i niepodległą Polskę.jpg
 |opis             = &lt;!-- opis co jest na zdjęciu --&gt;
 |herb             = POL Czarna Białostocka COA.svg
 |mapa             = Czarna Białostocka map.svg
 |państwo          = [[Polska]]
 |region           = [[województwo podlaskie]]
 |powierzchnia     = 14,28
 |wysokość         = &lt;!-- wysokość n.p.m. bez metrów--&gt;
 |lud              = 8579
 |prefiks          = (+48) 85
 |kod pocztowy     =16-020 
 |www              = https://www.czarnabialostocka.pl/
}}
{{Mapframe|53.305833|23.282222|zoom=14|height=400|width=400}}
'''Czarna Białostocka''' – miasto w [[Polska|Polsce]], w [[Województwo podlaskie|województwie podlaskim]], w [[powiat białostocki|powiecie białostockim]], siedziba [[Czarna Białostocka (gmina)|gminy miejsko-wiejskiej Czarna Białostocka]].

== Charakterystyka ==
Miasto i Gmina Czarna Białostocka w znacznej części położone są wśród lasów [[Puszcza Knyszyńska|Puszczy Knyszyńskiej]]. Zabudowania miejskie rozciągają się na polanie leśnej, a w pobliżu nich znajduje się malowniczo położony [[Zalew wodny Czapielówka|zalew Czapielówka]]. Pobliskie lasy obfitują w bogactwo flory i fauny jakiej trudno szukać w innych miejscach kraju. Takie warunki stwarzają podstawę do rozwoju turystyki. Malownicze położenie Czarnej Białostockiej powoduje, że dysponuje ona znakomitymi warunkami do różnego rodzaju wypoczynku przez cały rok.

== Informacje ==
&lt;!-- Opis ogólny i opisy: historii, położenia geograficznego, klimatu, kiedy jechać i jak się przygotować.--&gt;

=== Historia ===

=== Geografia ===

=== Klimat ===

=== Kiedy jechać ===

=== Przygotowania ===

== Dojazd ==
=== Samolotem ===

=== Pociągiem ===

=== Samochodem ===

=== Autobusem ===

=== Statkiem ===

== Dzielnice ==

== Transport ==
Przez Czarną Białostocką biegnie droga krajowa nr 19 [[Kuźnica (województwo podlaskie)|Kuźnica Białostocka]] – [[Sokółka]] – Czarna Białostocka – [[Białystok]] – [[Bielsk Podlaski]] – [[Siemiatycze]] – [[Radzyń Podlaski]] – [[Lubartów]] – [[Lublin]] – [[Kraśnik]] – [[Janów Lubelski]] – [[Nisko]] – [[Rzeszów]].

Znajdująca się w mieście stacja kolejowa Czarna Białostocka jest stacją węzłową linii kolejowej nr 6, dawnej kolei Warszawsko-Petersburskiej.

== Warto zobaczyć ==
[[Plik:Czarna Białostocka zalew Czapielówka.jpg|thumb|left|Zalew Czapielówka]]
* skansen,
* Obóz Partyzancki,
* rezerwaty leśne:
** [[Rezerwat przyrody Budzisk]]
** [[Rezerwat przyrody Jesionowe Góry]]
** [[Rezerwat przyrody Międzyrzecze]]
* leśna kolej wąskotorowa o całkowitej długości 20&amp;nbsp;km łącząca Czarną Białostocką z [[Kopna Góra|Kopną Górą]], gdzie zlokalizowana jest jedna z ważniejszych atrakcji Białostocczyzny – Arboretum w Kopnej Górze. Linią opiekuje się Fundacja na Rzecz Leśnych Kolei Wąskotorowych. Obecnie żaden z odcinków nie jest czynny.
* [[Zalew wodny Czapielówka]] położony w środku lasu. Znajduje się tam pomost, wzdłuż wykonana jest metalowa balustrada oraz podjazd dla osób niepełnosprawnych.

=== Imprezy ===

== Aktywny wypoczynek ==

== Praca i nauka ==

== Zakupy ==

== Wyżywienie ==
=== Skromnie ===

=== Umiarkowanie ===

=== Wystawnie ===

== Rozrywka ==

== Zakwaterowanie ==
=== Skromnie ===

=== Umiarkowanie ===

=== Ekskluzywnie ===

== Bezpieczeństwo ==
=== Zdrowie ===

== Kontakt ==

== Gdzie dalej ==

{{zarys}}
{{Geo||&lt;!-- Współrzędne geograficzne, szerokość i długość geograficzna --&gt;}}

{{Jest w|Powiat białostocki}}

[[Kategoria:Województwo podlaskie]]</text>
      <sha1>rzb24v2h713lgq0uhb03r752kl7lmoe</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Brok</title>
    <ns>0</ns>
    <id>19307</id>
    <revision>
      <id>157781</id>
      <timestamp>2026-07-27T08:11:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Zala</username>
        <id>4754</id>
      </contributor>
      <comment>nowy artykuł, #25na25</comment>
      <origin>157781</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4702" sha1="3qbo54k197f6rkdf85coiq0l9tc68y1" xml:space="preserve">{{Miejscowość infobox
 |nazwa            = Brok
 |nazwa oryginalna = &lt;!-- oryginalna pisownia nazwy miasta w miejscowym języku--&gt;
 |widok            = Brok church 2 beentree.jpg
 |opis             = Kościół w Broku
 |herb             = POL gmina Brok COA.svg
 |mapa             = Brok location map.svg
 |państwo          = [[Polska]]
 |region           = [[województwo mazowieckie]]
 |powierzchnia     = 28,06
 |wysokość         = &lt;!-- wysokość n.p.m. bez metrów--&gt;
 |lud              = 1866
 |prefiks          = +48 29
 |kod pocztowy     = 07-306
 |www              = https://www.brok.pl/
}}
{{Mapframe|52.698333|21.857500|zoom=14|height=400|width=400}}
'''Brok''' miasto w [[Polska|Polsce]], w [[województwo mazowieckie|województwie mazowieckim]], w [[powiat ostrowski (województwo mazowieckie)|powiecie ostrowskim]], siedziba [[Brok (gmina)|gminy miejsko-wiejskiej Brok]].

== Informacje ==
Brok leży w dawnej [[ziemia nurska|ziemi nurskiej]] historycznego [[Mazowsze|Mazowsza]]. Miasto położone jest w [[Dolina Dolnego Bugu|Dolinie Dolnego Bugu]], nad rzekami [[Bug]] i [[Brok (rzeka)|Brok]].

Dzięki braku ciężkiego przemysłu, sielskiemu klimatowi oraz otoczeniu przez lasy Puszczy Białej i Nadbużańskiego Parku Krajobrazowego, Brok pełni dziś przede wszystkim funkcję spokojnego letniska i bazy wypadowej dla turystów.

=== Historia ===
Nazwa miejscowości wywodzi się bezpośrednio od rzeki Brok (dawniej Broczysko) i w starosłowiańskim języku oznaczała wodę, która „broczy, ciecze lub sączy się powoli”. Pierwsza udokumentowana wzmianka o Broku jako grodzie obronnym z kościołem pochodzi już z 1203 roku z dokumentu księcia Konrada mazowieckiego. Miasto uzyskało prawa miejskie w 1501 roku z rąk biskupa płockiego Wincentego Przerębskiego. Przez stulecia stanowiło prywatną własność i letnią rezydencję biskupów płockich. W XVI wieku działał tu tętniący życiem, ważny nadbużański port zbożowy i handlowy. Podobnie jak wiele polskich miast, Brok ucierpiał w trakcie potopu szwedzkiego i zaborów. W 1870 roku władze carskie odebrały mu prawa miejskie, które miejscowość odzyskała w 1922 roku.

=== Geografia ===

=== Klimat ===

=== Kiedy jechać ===

=== Przygotowania ===

== Dojazd ==
=== Samolotem ===

=== Pociągiem ===

=== Samochodem ===

=== Autobusem ===

=== Statkiem ===

== Dzielnice ==

== Transport ==

== Warto zobaczyć ==
[[Plik:Kościół pod wezwaniem Św. Andrzeja Apostoła w Broku nad Bugiem 17.JPG|thumb|left|Kościół św. Andrzeja Apostoła]]
[[Plik:Brok - fotopolska.eu (331602).jpg|thumb|left|Kamienica z XIX w. przy ul. Kościelnej w Broku]]
* Kościół św. Andrzeja Apostoła – gotycko-renesansowy z lat 1542–1560 projektu Jana Baptysty Wenecjanina. Kościół jest siedzibą parafii św. Andrzeja Apostoła. Kościół znajduje się na Pętli Wschodniej szlaku krajoznawczego Perły Mazowsza.
* Zamek biskupów płockich z XVII wieku (w ruinie). W czasie potopu szwedzkiego zamek uszkodzony w 1657 roku i ponownie na początku XVIII wieku. W 1822 roku pałac został odebrany władzom kościelnym, a w 1831 roku spłonął, a wiosną 1910 roku został rozebrany korpus pałacu przez okolicznych chłopów, w związku z czym do dzisiaj zachowały się tylko pozostałości wieży i fundamenty. W kościele znajduje się marmurowa tablica z 1716 r., która była umieszczona nad wejściem do pałacu, z napisem: ''„Ante istas fores l Quisquis antea fores / Vidisses inter favillas / hoc palatium, civitatem et villas”.''
* Cmentarz żydowski z końca XVIII wieku
* Ratusz zbudowany w 1 poł. XIX wieku w stylu klasycystycznym i przebudowany w 1929 roku.
* Domy z XIX wieku przy Placu Kościelnym (nr 5, nr 11)
* Domkowa kapliczka przydrożna z lat 30. XX w. w miejscu pustelni z XIX wieku

=== Imprezy ===

== Aktywny wypoczynek ==
Brok to raj dla osób szukających ucieczki od miejskiego zgiełku. Turystów przyciąga tu dzika, nielimitowana rzeka Bug, która w tym regionie tworzy spektakularne meandry, piaszczyste wyspy oraz starorzecza. Miejscowość oferuje szeroką, piaszczystą plażę miejską, jest popularnym punktem startowym dla spływów kajakowych oraz oferuje liczne szlaki piesze i rowerowe po Puszczy Białej.

== Praca i nauka ==

== Zakupy ==

== Wyżywienie ==
=== Skromnie ===

=== Umiarkowanie ===

=== Wystawnie ===

== Rozrywka ==

== Zakwaterowanie ==
=== Skromnie ===

=== Umiarkowanie ===

=== Ekskluzywnie ===

== Bezpieczeństwo ==
=== Zdrowie ===

== Kontakt ==

== Gdzie dalej ==

{{zarys}}
{{Geo||&lt;!-- Współrzędne geograficzne, szerokość i długość geograficzna --&gt;}}

{{Jest w|Powiat ostrowski}}

[[Kategoria:Województwo mazowieckie]]</text>
      <sha1>3qbo54k197f6rkdf85coiq0l9tc68y1</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Lipsk (Polska)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>19308</id>
    <revision>
      <id>157782</id>
      <timestamp>2026-07-27T08:34:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Zala</username>
        <id>4754</id>
      </contributor>
      <comment>nowy artykuł, #25na25</comment>
      <origin>157782</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4742" sha1="3uzkuaidzg7he0un48b4wu7ogmm9kvu" xml:space="preserve">{{Miejscowość infobox
 |nazwa            = Lipsk
 |nazwa oryginalna = &lt;!-- oryginalna pisownia nazwy miasta w miejscowym języku--&gt;
 |widok            = Neogotycki Kościół Matki Bożej Anielskiej w Lipsku widziany od południowej strony miasta.jpg
 |opis             = Kościół w Lipsku
 |herb             = POL Lipsk COA.svg
 |mapa             = Lipsk location map.svg
 |państwo          = [[Polska]]
 |region           = [[województwo podlaskie]]
 |powierzchnia     = 4,98
 |wysokość         = &lt;!-- wysokość n.p.m. bez metrów--&gt;
 |lud              = 2052
 |prefiks          = (+48) 87
 |kod pocztowy     = 16-315
 |www              = https://www.lipsk.pl
}}
{{Mapframe|53.733611|23.403611|zoom=14|height=400|width=400}}
'''Lipsk''' - miasto w [[Polska|Polsce]], w [[Województwo podlaskie|województwie podlaskim]], w [[powiat augustowski|powiecie augustowskim]], siedziba [[Lipsk (gmina)|gminy miejsko-wiejskiej Lipsk]]

Dziś Lipsk jest znany przede wszystkim jako „wschodnia brama” do Biebrzańskiego Parku Narodowego oraz niezwykle żywy i unikalny ośrodek tradycyjnej sztuki ludowej.

== Informacje ==
Miasteczko leży w mikroregionie Kotliny Biebrzańskiej, w otoczeniu rozległych, podmokłych łąk, bagien i torfowisk, które ciągną się wzdłuż górnego biegu Biebrzy. Bezpośrednie sąsiedztwo Biebrzańskiego Parku Narodowego oraz Puszczy Augustowskiej sprawia, że Lipsk jest doskonałym punktem wypadowym dla ornitologów (obszar ten słynie z tysięcy ptaków wodno-błotnych), fotografów przyrody oraz miłośników pieszych i rowerowych wycieczek.

=== Historia ===
Choć pierwsza osada pod nazwą Wola Lipska powstała w 1533 roku, to prawdziwy miejski początek dał jej król Stefan Batory, który 8 grudnia 1580 roku nadał Lipskowi prawa miejskie (magdeburskie) i herb przedstawiający łódź z żaglem. Monarcha planował uczynić z Lipska potężny port rzeczny i handlowy na trasie z Grodna do Warszawy. Choć wielkie plany królewskie pokrzyżowały późniejsze wojny, w Lipsku do dziś przetrwał idealnie regularny, pasmowy układ siatki ulic, zaprojektowany w XVI wieku przez leśniczego Piotra Wiesiołowskiego w ramach tzw. pomiary włócznej. W 1870 roku władze carskie w ramach represji po powstaniu styczniowym odebrały Lipskowi status miasta (przemianowano go przejściowo na wieś Petropawłowsk). Lipsk odzyskał prawa miejskie dopiero w 1983 roku, do czego mocno przyczyniło się lokalne Towarzystwo Przyjaciół Lipska oraz pochodzący stąd gen. Mirosław Milewski (ówczesny minister spraw wewnętrznych PRL).

=== Geografia ===

=== Klimat ===

=== Kiedy jechać ===

=== Przygotowania ===

== Dojazd ==
=== Samolotem ===

=== Pociągiem ===

=== Samochodem ===

=== Autobusem ===

=== Statkiem ===

== Dzielnice ==

== Transport ==

== Warto zobaczyć ==
[[Plik:Neogotycki Kościół Matki Bożej Anielskiej w Lipsku widziany od południowej strony miasta.jpg|thumb|left|Neogotycki Kościół Matki Bożej Anielskiej w Lipsku]]
[[Plik:Lipsk stary ratusz.jpg|thumb|left|Zabytkowy budynek starego ratusza, obecnie Muzeum Regionalne]]
[[Plik:68-LP-13-PDOT Lipsk 01.jpg|thumb|left|Jeden ze schronów Linii Mołotowa]]
* Kościół Matki Bożej Anielskiej: dominujący nad miasteczkiem, imponujący neogotycki kościół z dwiema strzelistymi wieżami, wybudowany na początku XX wieku (konsekrowany w 1914 r.).
* Sztuka Ludowa i Pisanki Lipskie: Lipsk to absolutna stolica polskiego pisankarstwa. Miejscowe twórczynie ludowe od pokoleń stosują unikalną, pradawną technikę batikową (nakładanie roztopionego wosku szpilką) i tworzą słynne pisanki lipskie. Bogatą kolekcję rękodzieła, w tym także tradycyjne tkaniny dwuosnowowe i sejpaki, można podziwiać w Muzeum Lipskiej Pisanki działającym przy Miejsko-Gminnym Ośrodku Kultury.
* Kopiec Wolności: Usypany w dwudziestoleciu międzywojennym (w 1926 roku) przez mieszkańców Lipska jako symbol odzyskania niepodległości, zniszczony przez sowietów i odbudowany po latach.
* Cmentarz żydowski z XIX wieku.
* Schrony tzw. Linii Mołotowa z okresu II wojny światowej

=== Imprezy ===

== Aktywny wypoczynek ==
Szlaki Kajakowe Biebrzy: w Lipsku bierze początek jeden z najpiękniejszych, a zarazem najbardziej dzikich i naturalnych szlaków kajakowych w Polsce. Spływ Biebrzą pozwala na bezpośrednie obcowanie z nieskażoną przyrodą.

== Praca i nauka ==

== Zakupy ==

== Wyżywienie ==
=== Skromnie ===

=== Umiarkowanie ===

=== Wystawnie ===

== Rozrywka ==

== Zakwaterowanie ==
=== Skromnie ===

=== Umiarkowanie ===

=== Ekskluzywnie ===

== Bezpieczeństwo ==
=== Zdrowie ===

== Kontakt ==

== Gdzie dalej ==

{{zarys}}

{{Jest w|Powiat augustowski}}

[[Kategoria:Województwo podlaskie]]</text>
      <sha1>3uzkuaidzg7he0un48b4wu7ogmm9kvu</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>157783</id>
      <parentid>157782</parentid>
      <timestamp>2026-07-27T08:35:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Zala</username>
        <id>4754</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>int.</comment>
      <origin>157783</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4743" sha1="fpj9tnc1ljknukb3hac3q2lf42kv7ri" xml:space="preserve">{{Miejscowość infobox
 |nazwa            = Lipsk
 |nazwa oryginalna = &lt;!-- oryginalna pisownia nazwy miasta w miejscowym języku--&gt;
 |widok            = Neogotycki Kościół Matki Bożej Anielskiej w Lipsku widziany od południowej strony miasta.jpg
 |opis             = Kościół w Lipsku
 |herb             = POL Lipsk COA.svg
 |mapa             = Lipsk location map.svg
 |państwo          = [[Polska]]
 |region           = [[województwo podlaskie]]
 |powierzchnia     = 4,98
 |wysokość         = &lt;!-- wysokość n.p.m. bez metrów--&gt;
 |lud              = 2052
 |prefiks          = (+48) 87
 |kod pocztowy     = 16-315
 |www              = https://www.lipsk.pl
}}
{{Mapframe|53.733611|23.403611|zoom=14|height=400|width=400}}
'''Lipsk''' - miasto w [[Polska|Polsce]], w [[Województwo podlaskie|województwie podlaskim]], w [[powiat augustowski|powiecie augustowskim]], siedziba [[Lipsk (gmina)|gminy miejsko-wiejskiej Lipsk]].

Dziś Lipsk jest znany przede wszystkim jako „wschodnia brama” do Biebrzańskiego Parku Narodowego oraz niezwykle żywy i unikalny ośrodek tradycyjnej sztuki ludowej.

== Informacje ==
Miasteczko leży w mikroregionie Kotliny Biebrzańskiej, w otoczeniu rozległych, podmokłych łąk, bagien i torfowisk, które ciągną się wzdłuż górnego biegu Biebrzy. Bezpośrednie sąsiedztwo Biebrzańskiego Parku Narodowego oraz Puszczy Augustowskiej sprawia, że Lipsk jest doskonałym punktem wypadowym dla ornitologów (obszar ten słynie z tysięcy ptaków wodno-błotnych), fotografów przyrody oraz miłośników pieszych i rowerowych wycieczek.

=== Historia ===
Choć pierwsza osada pod nazwą Wola Lipska powstała w 1533 roku, to prawdziwy miejski początek dał jej król Stefan Batory, który 8 grudnia 1580 roku nadał Lipskowi prawa miejskie (magdeburskie) i herb przedstawiający łódź z żaglem. Monarcha planował uczynić z Lipska potężny port rzeczny i handlowy na trasie z Grodna do Warszawy. Choć wielkie plany królewskie pokrzyżowały późniejsze wojny, w Lipsku do dziś przetrwał idealnie regularny, pasmowy układ siatki ulic, zaprojektowany w XVI wieku przez leśniczego Piotra Wiesiołowskiego w ramach tzw. pomiary włócznej. W 1870 roku władze carskie w ramach represji po powstaniu styczniowym odebrały Lipskowi status miasta (przemianowano go przejściowo na wieś Petropawłowsk). Lipsk odzyskał prawa miejskie dopiero w 1983 roku, do czego mocno przyczyniło się lokalne Towarzystwo Przyjaciół Lipska oraz pochodzący stąd gen. Mirosław Milewski (ówczesny minister spraw wewnętrznych PRL).

=== Geografia ===

=== Klimat ===

=== Kiedy jechać ===

=== Przygotowania ===

== Dojazd ==
=== Samolotem ===

=== Pociągiem ===

=== Samochodem ===

=== Autobusem ===

=== Statkiem ===

== Dzielnice ==

== Transport ==

== Warto zobaczyć ==
[[Plik:Neogotycki Kościół Matki Bożej Anielskiej w Lipsku widziany od południowej strony miasta.jpg|thumb|left|Neogotycki Kościół Matki Bożej Anielskiej w Lipsku]]
[[Plik:Lipsk stary ratusz.jpg|thumb|left|Zabytkowy budynek starego ratusza, obecnie Muzeum Regionalne]]
[[Plik:68-LP-13-PDOT Lipsk 01.jpg|thumb|left|Jeden ze schronów Linii Mołotowa]]
* Kościół Matki Bożej Anielskiej: dominujący nad miasteczkiem, imponujący neogotycki kościół z dwiema strzelistymi wieżami, wybudowany na początku XX wieku (konsekrowany w 1914 r.).
* Sztuka Ludowa i Pisanki Lipskie: Lipsk to absolutna stolica polskiego pisankarstwa. Miejscowe twórczynie ludowe od pokoleń stosują unikalną, pradawną technikę batikową (nakładanie roztopionego wosku szpilką) i tworzą słynne pisanki lipskie. Bogatą kolekcję rękodzieła, w tym także tradycyjne tkaniny dwuosnowowe i sejpaki, można podziwiać w Muzeum Lipskiej Pisanki działającym przy Miejsko-Gminnym Ośrodku Kultury.
* Kopiec Wolności: Usypany w dwudziestoleciu międzywojennym (w 1926 roku) przez mieszkańców Lipska jako symbol odzyskania niepodległości, zniszczony przez sowietów i odbudowany po latach.
* Cmentarz żydowski z XIX wieku.
* Schrony tzw. Linii Mołotowa z okresu II wojny światowej

=== Imprezy ===

== Aktywny wypoczynek ==
Szlaki Kajakowe Biebrzy: w Lipsku bierze początek jeden z najpiękniejszych, a zarazem najbardziej dzikich i naturalnych szlaków kajakowych w Polsce. Spływ Biebrzą pozwala na bezpośrednie obcowanie z nieskażoną przyrodą.

== Praca i nauka ==

== Zakupy ==

== Wyżywienie ==
=== Skromnie ===

=== Umiarkowanie ===

=== Wystawnie ===

== Rozrywka ==

== Zakwaterowanie ==
=== Skromnie ===

=== Umiarkowanie ===

=== Ekskluzywnie ===

== Bezpieczeństwo ==
=== Zdrowie ===

== Kontakt ==

== Gdzie dalej ==

{{zarys}}

{{Jest w|Powiat augustowski}}

[[Kategoria:Województwo podlaskie]]</text>
      <sha1>fpj9tnc1ljknukb3hac3q2lf42kv7ri</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Dyskusja użytkownika:Igor123121</title>
    <ns>3</ns>
    <id>19309</id>
    <revision>
      <id>157790</id>
      <timestamp>2026-07-27T11:13:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Katafrakt</username>
        <id>3500</id>
      </contributor>
      <comment>/* Wyzwanie 25 lat */ nowa sekcja</comment>
      <origin>157790</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="457" sha1="nnw6790kumlh35qbrmxzmiz1lrnawzf" xml:space="preserve">== Wyzwanie 25 lat ==

Witam. Przeglądając ostatnie zmiany zauważyłem, że umieściłeś w dyskusjach utworzonych przez siebie artykułów szablon wyzwania 25 lat Wikipedii. Zgodnie z opisem na stronie wyzwania, te szablony powinny być umieszczone w dyskusji odpowiedniego miasta, ale w Wikipedii, nie tutaj (tutaj tylko utworzenie artykułu). [[Użytkownik:Katafrakt|Katafrakt]] ([[Dyskusja użytkownika:Katafrakt|dyskusja]]) 13:13, 27 lip 2026 (CEST)</text>
      <sha1>nnw6790kumlh35qbrmxzmiz1lrnawzf</sha1>
    </revision>
  </page>
</mediawiki>