Użytkownik:Revi C.

<mediawiki xmlns="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/" xmlns:xsi="http://www.w3.org/2001/XMLSchema-instance" xsi:schemaLocation="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/ http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11.xsd" version="0.11" xml:lang="pl">
  <siteinfo>
    <sitename>Wikipodróże</sitename>
    <dbname>plwikivoyage</dbname>
    <base>https://pl.wikivoyage.org/wiki/Strona_g%C5%82%C3%B3wna</base>
    <generator>MediaWiki 1.47.0-wmf.13</generator>
    <case>first-letter</case>
    <namespaces>
      <namespace key="-2" case="first-letter">Media</namespace>
      <namespace key="-1" case="first-letter">Specjalna</namespace>
      <namespace key="0" case="first-letter" />
      <namespace key="1" case="first-letter">Dyskusja</namespace>
      <namespace key="2" case="first-letter">Użytkownik</namespace>
      <namespace key="3" case="first-letter">Dyskusja użytkownika</namespace>
      <namespace key="4" case="first-letter">Wikipodróże</namespace>
      <namespace key="5" case="first-letter">Dyskusja Wikipodróży</namespace>
      <namespace key="6" case="first-letter">Plik</namespace>
      <namespace key="7" case="first-letter">Dyskusja pliku</namespace>
      <namespace key="8" case="first-letter">MediaWiki</namespace>
      <namespace key="9" case="first-letter">Dyskusja MediaWiki</namespace>
      <namespace key="10" case="first-letter">Szablon</namespace>
      <namespace key="11" case="first-letter">Dyskusja szablonu</namespace>
      <namespace key="12" case="first-letter">Pomoc</namespace>
      <namespace key="13" case="first-letter">Dyskusja pomocy</namespace>
      <namespace key="14" case="first-letter">Kategoria</namespace>
      <namespace key="15" case="first-letter">Dyskusja kategorii</namespace>
      <namespace key="710" case="first-letter">TimedText</namespace>
      <namespace key="711" case="first-letter">TimedText talk</namespace>
      <namespace key="828" case="first-letter">Moduł</namespace>
      <namespace key="829" case="first-letter">Dyskusja modułu</namespace>
      <namespace key="1728" case="first-letter">Wydarzenie</namespace>
      <namespace key="1729" case="first-letter">Dyskusja wydarzenia</namespace>
    </namespaces>
  </siteinfo>
  <page>
    <title>Użytkownik:Revi C.</title>
    <ns>2</ns>
    <id>4190</id>
    <revision>
      <id>158031</id>
      <parentid>145811</parentid>
      <timestamp>2026-08-02T00:03:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Pathoschild</username>
        <id>418</id>
      </contributor>
      <comment>global user pages ([[m:Synchbot|requested by Revi C.]])</comment>
      <origin>158031</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="728" sha1="mwy0jss0sk5cun6wre6tfv29a0k0yns" xml:space="preserve">__NOINDEX__&lt;div class=&quot;mw-content-ltr&quot; lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;{{#babel:ko|en-3|pl-0}} [[File:Revi wikimedia image.jpg|thumb|center|middle|If you are here to talk about CommonsDelinker removing a deleted image, please [[:c:User talk:Revi C.|go here]].]]
Hello! I am [[:m:User:Revi C.|revi]]. I edit to [[m:SWMT|revert vandals]], do Wikidata stuff&lt;!--(I am a Wikidata Admin! &lt;small&gt;([{{fullurl:wikidata:Special:ListUsers/Revi C.|limit=1}} Verify])&lt;/small&gt;)--&gt;, or do [[:c:COM:FR|Commons Filemoving stuff]] (I am Commons Admin too! &lt;small&gt;([{{fullurl:c:Special:ListUsers/Revi C.|limit=1}} Verify])&lt;/small&gt;). Come to [[:m:User:Revi C.|my Meta userpage]] or [[:c:User:Revi C.|my Commons userpage]] for more information. Thank you.&lt;/div&gt;</text>
      <sha1>mwy0jss0sk5cun6wre6tfv29a0k0yns</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Dyskusja użytkownika:Revi C.</title>
    <ns>3</ns>
    <id>4191</id>
    <revision>
      <id>158030</id>
      <parentid>145810</parentid>
      <timestamp>2026-08-01T23:22:21Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Pathoschild</username>
        <id>418</id>
      </contributor>
      <comment>global user pages ([[m:Synchbot|requested by Revi C.]])</comment>
      <origin>158030</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1120" sha1="esxe13mcstpjlux1bt2hqwxr2v8t8mn" xml:space="preserve">__NOINDEX__&lt;div class=&quot;mw-content-ltr&quot; lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[File:Revi logo (pink).png|thumb|center|&lt;span style=&quot;color:red&quot;&gt;PLEASE DO NOT LEAVE MESSAGE HERE!&lt;/span&gt;]]

''' &lt;span style=&quot;color:red&quot;&gt; BEFORE YOU BLOCK MY ACCOUNT: IF MY EDIT SUMMARY INCLUDE PREFIX &lt;/span&gt;''(Script)''&lt;span style=&quot;color:red&quot;&gt;, DON'T BLOCK ME, JUST TELL ME TO SLOW DOWN AT COMMONS' TALK PAGE. IT IS AN AUTOMATED SCRIPT BEING USED ON COMMONS TO MOVE FILES.&lt;/span&gt;

Instead, please leave your message following site:
&lt;br /&gt;
[[File:Wikidata-logo-en.svg|45px|link=d:User talk:Revi C.]] [[d:User talk:Revi C.]] for Wikidata (Interwiki links) stuff &lt;!--(I am {{int:Group-sysop}} there)--&gt;
&lt;br /&gt;
[[File:Commons-logo.svg|45px|link=commons:User talk:Revi C.]] [[commons:User talk:Revi C.]] for renaming stuff or [[User:CommonsDelinker|CommonsDelinker]] action (I am {{int:Group-sysop}} there)
&lt;br /&gt;
[[File:Wikimedia Community Logo optimized.svg|45px|link=m:User talk:Revi C.]] [[meta:User talk:Revi C.]] for other stuff (User right notification, revert message, etc...)

Messages left on this page may be reverted or moved without any response.&lt;/div&gt;</text>
      <sha1>esxe13mcstpjlux1bt2hqwxr2v8t8mn</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Użytkownik:Hym411</title>
    <ns>2</ns>
    <id>4982</id>
    <redirect title="Użytkownik:Revi C." />
    <revision>
      <id>158032</id>
      <parentid>145815</parentid>
      <timestamp>2026-08-02T00:39:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Pathoschild</username>
        <id>418</id>
      </contributor>
      <comment>global user pages ([[m:Synchbot|requested by Hym411]])</comment>
      <origin>158032</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="26" sha1="88g0cv17whfgb1wkeh281mptujwtlut" xml:space="preserve">#REDIRECT [[User:Revi C.]]</text>
      <sha1>88g0cv17whfgb1wkeh281mptujwtlut</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Dyskusja użytkownika:Hym411</title>
    <ns>3</ns>
    <id>4983</id>
    <redirect title="Dyskusja użytkownika:Revi C." />
    <revision>
      <id>158033</id>
      <parentid>145816</parentid>
      <timestamp>2026-08-02T01:09:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Pathoschild</username>
        <id>418</id>
      </contributor>
      <comment>global user pages ([[m:Synchbot|requested by Hym411]])</comment>
      <origin>158033</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="31" sha1="o9z79lcc9a9pfmqmrod5w3eyk4q9i0o" xml:space="preserve">#REDIRECT [[User talk:Revi C.]]</text>
      <sha1>o9z79lcc9a9pfmqmrod5w3eyk4q9i0o</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Główny Szlak Beskidzki</title>
    <ns>0</ns>
    <id>15457</id>
    <revision>
      <id>158023</id>
      <parentid>110731</parentid>
      <timestamp>2026-08-01T17:15:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>KrzysztofPoplawski</username>
        <id>4279</id>
      </contributor>
      <comment>kierunek przejścia, przygotowanie</comment>
      <origin>158023</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7602" sha1="3gq8yv23xxy3i2cn96f4wgsnbjwdx83" xml:space="preserve">{{Top-banner|Niemcowa panorama BS2.JPG}}
[[Plik:Główny Szlak Beskidzki - Path to Smerek 15.jpg|mały|230x230px|Słupek przy szlaku na Smerek]]
'''Główny Szlak Beskidzki im. Kazimierza Sosnowskiego''' (GSB) - najdłuższy szlak w polskich górach, biegnący przez [[województwo śląskie]], [[Województwo małopolskie|małopolskie]] i [[Województwo podkarpackie|podkarpackie]]. Został wytyczony w okresie międzywojennym i liczył wówczas prawie 740 km (obecnie jego długość to 518 km). Jest on oznaczony kolorem czerwonym. Początek szlaku zaczyna się w [[Ustroń|Ustroniu]], a kończy w Wołosatem. Swoją nazwę zawdzięcza projektantowi Kazimierzowi Sosnowskiemu, na cześć którego w 1973 roku Polskie Towarzystwo Turystyczno-Krajoznawcze nazwało trasę. 
[[Plik:Szczyt Babiej Góry.jpg|mały|230x230px|Babia Góra - najwyższy punkt GSB]]

== Przygotowania ==
Ze względu na swoją długość szlaku nie da się przejść w ciągu jednego lub kilku dni. Należy więc dokładnie zapoznać się z każdym spośród 6 etapów, jakie posiada trasa. Przejście całego GSB trwa zwykle około trzech tygodni; szybcy turyści pokonują go krócej, a spokojny plan z odpoczynkiem może zająć 24–28 dni. 

* Trasa prowadzi po bardzo zróżnicowanym podłożu: leśnych drogach, błocie, kamieniach, drogach asfaltowych i otwartych grzbietach. Potrzebne są rozchodzone buty, ochrona przed deszczem i słońcem oraz ciepła warstwa także latem.
* W górach często występuje inwersja, czyli spadek temperatury wraz ze wzrostem wysokości. Należy też uważać na wiatry, szczególnie w okolicach Babiej Góry, gdzie są one zdradliwe, a ich prędkość może dochodzić do 100 km/h.
* [[Babiogórski Park Narodowy|Babia Góra]], grzbiet Radziejowej i [[Bieszczady|bieszczadzkie połoniny]] są odsłonięte. Przed wyjściem trzeba sprawdzić ostrzeżenia pogodowe i komunikaty GOPR oraz parków narodowych. W razie burzy nie należy kontynuować marszu grzbietem.
* Należy mieć mapę offline albo mapę papierową. Sam kolor znaków nie wystarcza na skrzyżowaniach leśnych dróg, a na wschodzie zasięg telefonii bywa słaby.
* Noclegi w schroniskach i małych gospodarstwach warto rezerwować telefonicznie. Bazy namiotowe są zwykle czynne tylko latem, a pojedyncze obiekty w Beskidzie Niskim mogą przyjmować gości wyłącznie po wcześniejszym uzgodnieniu.
* Nie należy planować etapu na podstawie samej obecności wiaty. Większość wiat służy do odpoczynku, nie ma wody ani miejsc do spania i nie jest legalnym miejscem biwakowym.
* W Babiogórskim Parku Narodowym i Bieszczadzkim Parku Narodowym obowiązują bilety i regulaminy parków. W Bieszczadzkim PN szlaki są dostępne od świtu do zmierzchu; nocowanie jest dozwolone tylko w wyznaczonych obiektach i miejscach.

== Dojazd ==
Początkowym punktem Głównego Szlaku Beskidzkiego jest Ustroń. Do miasta prowadzi droga wojewódzka 941 oraz linia kolejowa nr 191 ([[Goleszów]] - Ustroń - [[Wisła (miasto)|Wisła]]). Dobrym miejscem startu będzie rynek, gdzie można zaparkować samochód lub dworzec PKP Ustroń Polana.
[[Plik:Szczyt_Babiej_Góry.jpg|mały|230x230px|Babia Góra – najwyższy punkt GSB]]

== Kierunek przejścia ==
GSB można przejść '''w obu kierunkach'''. Określenia „początek” i „koniec” są umowne, a czerwone znaki są widoczne w obie strony. 

* '''Ustroń → Wołosate''' – łatwiejszy dojazd na start, dobre zaopatrzenie w zachodniej części i widowiskowe zakończenie w Bieszczadach. Trudnością jest powrót z Wołosatego, zwłaszcza poza wakacjami; po drodze zaplecze stopniowo staje się rzadsze.
* '''Wołosate → Ustroń''' – na początku przechodzi się przez słabiej skomunikowane Bieszczady i Beskid Niski, a kończy w miejscowości z całoroczną koleją. Ten wariant ułatwia logistykę zakończenia wyprawy, ale wymaga wcześniejszego dopasowania do sezonowego autobusu do Wołosatego i zabrania większego zapasu żywności już na start.

Wędrując ze wschodu na zachód, należy po prostu czytać opisy przebiegu poniżej od końca. Suma podejść, trudności techniczne i przepisy parków narodowych nie zależą od kierunku, ale różnią się długość podejść, nasłonecznienie i wygoda planowania dostaw.

== Etapy ==

=== Etap 1 - Beskid Śląski ===
Ustroń → Czantoria Wielka → Soszów Wielki → Stożek Mały → Stożek Wielki → Przełęcz Kubalonka → [[Istebna]] Stecówka → Barania Góra → Magurka Radziechowska → Glinne → [[Węgierska Górka]]

Dystans: 0 km - 58 km, Całkowity czas przejścia: ok. 16 godzin, Najwyższy punkt: 1220 m n.p.m. (Barania Góra)

=== Etap 2 - Beskid Żywiecki i Makowski ===
Węgierska Górka → Żabnica → Hala Słowianka → Hala Miziowa → Przełęcz Glinne → Jaworzyna → Mędralowa → Przełęcz Jałowiecka → Fickowe Rozstaje → Markowe Szczawiny → Babia Góra → Przełęcz Krowiarki → Okrąglica → Drobny Wierch → Cupel → Bystra Podhalańska → [[Jordanów]] → Skawa → Zakopianka

Dystans: 58 km - 159 km, Całkowity czas przejścia: ok. 28 godzin, Najwyższy punkt: 1725 m n.p.m. (Babia Góra)

=== Etap 3 - Gorce ===
Zakopianka → [[Rabka-Zdrój]] → Maciejowa → Obidowiec → Turbacz → Hala Długa → Kiczora → Przełęcz Knurowska → Studzionki → Lubań → Średni Groń → [[Krościenko nad Dunajcem]]

Dystans: 159 km - 211 km, Całkowity czas przejścia: ok. 15 godzin, Najwyższy punkt: 1310 m n.p.m. (Turbacz)

=== Etap 4 - Beskid Sądecki ===
Krościenko nad Dunajcem → Dzwonkówka → Przełęcz Przysłop → Wielka Przehyba → Radziejowa → Wielki Rogacz → Niemcowa → [[Rytro]] → Sucha Struga → Makowica → Pisana Hala → Hala Łabowska → Jaworzyna Krynicka → Diabelski Kamień → [[Krynica-Zdrój]] → Huzary

Dystans: 211 km - 274 km, Całkowity czas przejścia: ok. 20 godzin, Najwyższy punkt: 1262 m n.p.m. (Radziejowa)

=== Etap 5 - Beskid Niski ===
Huzary → Mochnaczka Niżna → Banica → Ropki → Hańczowa → Regietów → Rotunda → Popowe Wierchy → Krzywa → Wołowiec → Bartne → Magura Wątkowska → Ostrysz → Kolanin → Przełęcz Hałbowska → Kąty → Grzywacka Góra → Polana → Chyrowa → Cergowa → [[Iwonicz-Zdrój]] → [[Rymanów|Rymanów-Zdrój]] → Wisłoczek → Puławy Górne → Rezerwat Bukowica → Tokarnia → Kamień → Wahalowski Wierch → Komańcza

Dystans: 274 km - 422 km, Całkowity czas przejścia: ok. 48 godzin, Najwyższy punkt: 864 m n.p.m. (Huzary)

=== Etap 6 - Bieszczady ===
Komańcza → Duszatyn → Jeziorka Duszatyńskie → Przełęcz Żebrak → Jaworne → Wołosań → Bacówka pod Honem → Cisna → Góra Jasło → Smerek → Przełęcz Orłowicza → Połonina Wetlińska → Brzegi Górne → Połonina Caryńska → [[Ustrzyki Górne]] → Tarnica → Kopa Bukowska → Halicz → Rozsypaniec → Wołosate

Dystans: 422 km - 518 km, Całkowity czas przejścia: ok. 29 godzin, Najwyższy punkt: 1333 m n.p.m. (Halicz)

== Galeria ==
&lt;gallery mode=&quot;nolines&quot; widths=&quot;180&quot; heights=&quot;140&quot;&gt;
Plik:Stożek Wielki (Beskid Śląski)-09 2005.jpg|Stożek Wielki ([[Beskid Śląski]])
Plik:Babia Góra 2017 07.jpg|Babia Góra (Beskid Żywiecki)
Plik:Zbójecka Góra BW48.jpg|Zbójecka Góra ([[Beskid Makowski]])
Plik:Turbacz a6.jpg|Turbacz ([[Gorce]])
Plik:POL Jaworzyna Krynicka Jastrzebik.JPG|Jaworzyna Krynicka (Beskid Sądecki)
Plik:Góra Grzywacka (HB5).jpg|Grzywacka Góra ([[Beskid Niski]])
Plik:Połonina Wetlińska - Smerek.JPG|Połonina Wetlińska ([[Bieszczady]]) 
&lt;/gallery&gt;
[[Kategoria:Szlaki turystyczne]]</text>
      <sha1>3gq8yv23xxy3i2cn96f4wgsnbjwdx83</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>158024</id>
      <parentid>158023</parentid>
      <timestamp>2026-08-01T17:17:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>KrzysztofPoplawski</username>
        <id>4279</id>
      </contributor>
      <comment>/* Dojazd */</comment>
      <origin>158024</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="13440" sha1="fr3clnyiyrcg25ujie57z9gkht8r1i8" xml:space="preserve">{{Top-banner|Niemcowa panorama BS2.JPG}}
[[Plik:Główny Szlak Beskidzki - Path to Smerek 15.jpg|mały|230x230px|Słupek przy szlaku na Smerek]]
'''Główny Szlak Beskidzki im. Kazimierza Sosnowskiego''' (GSB) - najdłuższy szlak w polskich górach, biegnący przez [[województwo śląskie]], [[Województwo małopolskie|małopolskie]] i [[Województwo podkarpackie|podkarpackie]]. Został wytyczony w okresie międzywojennym i liczył wówczas prawie 740 km (obecnie jego długość to 518 km). Jest on oznaczony kolorem czerwonym. Początek szlaku zaczyna się w [[Ustroń|Ustroniu]], a kończy w Wołosatem. Swoją nazwę zawdzięcza projektantowi Kazimierzowi Sosnowskiemu, na cześć którego w 1973 roku Polskie Towarzystwo Turystyczno-Krajoznawcze nazwało trasę. 
[[Plik:Szczyt Babiej Góry.jpg|mały|230x230px|Babia Góra - najwyższy punkt GSB]]

== Przygotowania ==
Ze względu na swoją długość szlaku nie da się przejść w ciągu jednego lub kilku dni. Należy więc dokładnie zapoznać się z każdym spośród 6 etapów, jakie posiada trasa. Przejście całego GSB trwa zwykle około trzech tygodni; szybcy turyści pokonują go krócej, a spokojny plan z odpoczynkiem może zająć 24–28 dni. 

* Trasa prowadzi po bardzo zróżnicowanym podłożu: leśnych drogach, błocie, kamieniach, drogach asfaltowych i otwartych grzbietach. Potrzebne są rozchodzone buty, ochrona przed deszczem i słońcem oraz ciepła warstwa także latem.
* W górach często występuje inwersja, czyli spadek temperatury wraz ze wzrostem wysokości. Należy też uważać na wiatry, szczególnie w okolicach Babiej Góry, gdzie są one zdradliwe, a ich prędkość może dochodzić do 100 km/h.
* [[Babiogórski Park Narodowy|Babia Góra]], grzbiet Radziejowej i [[Bieszczady|bieszczadzkie połoniny]] są odsłonięte. Przed wyjściem trzeba sprawdzić ostrzeżenia pogodowe i komunikaty GOPR oraz parków narodowych. W razie burzy nie należy kontynuować marszu grzbietem.
* Należy mieć mapę offline albo mapę papierową. Sam kolor znaków nie wystarcza na skrzyżowaniach leśnych dróg, a na wschodzie zasięg telefonii bywa słaby.
* Noclegi w schroniskach i małych gospodarstwach warto rezerwować telefonicznie. Bazy namiotowe są zwykle czynne tylko latem, a pojedyncze obiekty w Beskidzie Niskim mogą przyjmować gości wyłącznie po wcześniejszym uzgodnieniu.
* Nie należy planować etapu na podstawie samej obecności wiaty. Większość wiat służy do odpoczynku, nie ma wody ani miejsc do spania i nie jest legalnym miejscem biwakowym.
* W Babiogórskim Parku Narodowym i Bieszczadzkim Parku Narodowym obowiązują bilety i regulaminy parków. W Bieszczadzkim PN szlaki są dostępne od świtu do zmierzchu; nocowanie jest dozwolone tylko w wyznaczonych obiektach i miejscach.
== Dojazd ==

=== Zachodni kraniec: Ustroń Zdrój ===
Zachodni znak końcowy GSB znajduje się przy '''stacji kolejowej Ustroń Zdrój'''. Czerwony szlak prowadzi stąd przez Równicę, schodzi do Ustronia Polany i dopiero potem podchodzi na Czantorię. Rozpoczęcie przy Ustroniu Polanie skraca oficjalną trasę o odcinek przez Równicę.

* '''Pociągi''' – stację Ustroń Zdrój obsługuje linia S6 Kolei Śląskich. Pociągi jadą w stronę Wisły, a w przeciwnym kierunku przez Skoczów, Pszczynę i Tychy do Katowic; w okresie robót część kursów może zastępować autobus. Bieżące tabele: [https://www.kolejeslaskie.pl/rozklad_jazdy/liniowy-rozklad-jazdy/ Koleje Śląskie] i [https://portalpasazera.pl/ Portal Pasażera].
* '''Autobusy''' – Ustroń ma połączenia z Wisłą, Skoczowem, Cieszynem, Bielskiem-Białą i wybrane połączenia dalekobieżne. Rozkłady: [https://wispol.pl/rozklad-jazdy/ WISPOL], [https://www.lajkonikbus.pl/wis-a-ustro--skoczow-bielsko-bia-a-tychy-krakow.html Lajkonik – trasa do Krakowa] oraz [https://miasto.ustron.pl/p/przedsiebiorstwo_komunikacyjne_transkom komunikacja miejska].
* '''Samochód''' – do Ustronia prowadzi droga wojewódzka 941. Przy przejściu całego szlaku wygodniej przyjechać komunikacją publiczną. Pozostawienie auta na kilka tygodni należy wcześniej uzgodnić z właścicielem wybranego parkingu; zwykłe parkingi w centrum nie muszą dopuszczać tak długiego postoju.

=== Wschodni kraniec: Wołosate ===
Wołosate leży około 6 km drogą od Ustrzyk Górnych. Nie ma stacji kolejowej, a liczba autobusów silnie zależy od sezonu, dnia tygodnia i okresu szkolnego.

Najpewniejszy schemat dojazdu to '''Sanok lub Zagórz → Ustrzyki Górne → Wołosate'''. Do Sanoka i Zagórza można dotrzeć koleją lub autobusem z Rzeszowa, Krakowa i innych dużych miast. Dalej jeżdżą przewoźnicy regionalni. W sezonie linia B22 i inne kursy łączą Wołosate z Ustrzykami Górnymi, Brzegami Górnymi, Wetliną oraz – zależnie od kursu – z Ustrzykami Dolnymi, Leskiem, Zagórzem albo Sanokiem.

* Rozkłady z przystanku Ustrzyki Górne i kody kursowania: [https://www.pks-jaroslaw.pl/tabliczki-przystankowe/13223168/ustrzyki-gorne PKS Jarosław].
* Trasy Sanok – Wetlina/Ustrzyki Górne: [https://travelpl.pl/sanok-ustrzyki-gorne-sanok/ TravelPL].
* Rozkład linii B22 Wetlina – Ustrzyki Górne – Wołosate: [https://www.bzkustrzyki.pl/bzk_ustrzyki_2022/web/uploads/pub/strony/strona_3347/text/Linia%20B22%20PKS%20Jaros%C5%82aw.pdf Bieszczadzki Związek Komunikacyjny].

Połączenie trzeba sprawdzić dla konkretnej daty, łącznie z objaśnieniem liter przy kursie. Poza wakacjami ostatni odcinek może wymagać noclegu w Ustrzykach Górnych albo zamówionego wcześniej transferu. Przy kończeniu w Wołosatem nie należy zakładać, że po zejściu będzie jeszcze autobus.

== Miejsca umożliwiające przerwanie wędrówki ==
{| class=&quot;wikitable&quot;
!Miejsce na trasie
!Transport i główne kierunki
!Rozkład
|-
|'''Ustroń Zdrój, Ustroń Polana'''
|kolej do Wisły oraz przez Skoczów i Tychy do Katowic; autobusy do Wisły, Cieszyna, Bielska-Białej i Krakowa
|[https://www.kolejeslaskie.pl/rozklad_jazdy/liniowy-rozklad-jazdy/ Koleje Śląskie], [https://wispol.pl/rozklad-jazdy/ WISPOL]
|-
|'''Węgierska Górka'''
|kolej do Żywca, Bielska-Białej i Katowic oraz do Rajczy i Zwardonia
|[https://www.kolejeslaskie.pl/rozklad_jazdy/liniowy-rozklad-jazdy/ linia S5 Kolei Śląskich]
|-
|'''Jordanów, Skawa, Rabka-Zdrój'''
|kolej w stronę Krakowa i Zakopanego; z Rabki także autobusy do Krakowa, Nowego Targu i Zakopanego
|[https://kolejemalopolskie.com.pl/pl/rozklad-jazdy/rozklady-kolejowe/krakow-glowny-zakopane Koleje Małopolskie], [https://portalpasazera.pl/ Portal Pasażera]
|-
|'''Krościenko nad Dunajcem'''
|autobusy do Nowego Targu, Nowego Sącza, Krakowa, Szczawnicy/Jaworek i Ochotnicy
|[https://kroscienko.pl/pl/894/0/rozklad-jazdy.html rozkłady gminne]
|-
|'''Rytro'''
|kolej i autobusy w stronę Nowego Sącza oraz Piwnicznej/Krynicy; część pociągów jedzie dalej do Tarnowa lub Krakowa
|[https://www.kolejemalopolskie.com.pl/pl/rozklad-jazdy/rozklady-kolejowe/krakow-glowny-nowy-sacz-jaslo-krynica-zdroj Koleje Małopolskie]
|-
|'''Krynica-Zdrój'''
|kolej przez Muszynę i Nowy Sącz; autobusy m.in. do Krakowa i Nowego Sącza
|[https://www.kolejemalopolskie.com.pl/pl/rozklad-jazdy/rozklady-kolejowe/krakow-glowny-nowy-sacz-jaslo-krynica-zdroj kolej], [https://www.szwagropol.pl/pl/linie-autobusowe/rozklad-jazdy/ autobusy]
|-
|'''Hańczowa'''
|lokalne autobusy do Uścia Gorlickiego, Wysowej-Zdroju i Gorlic; oferta jest ograniczona w weekendy
|[https://www.usciegorlickie.pl/komunikacja-gminna komunikacja gminna]
|-
|'''Kąty'''
|autobusy przez Nowy Żmigród do Jasła; wybrane kursy w stronę Krempnej i okolicznych wsi
|[https://www.e-podroznik.pl/33462%2Codjazdy%2Crozklad-jazdy-pks-katy.html tablica odjazdów]
|-
|'''Iwonicz-Zdrój, Rymanów-Zdrój'''
|autobusy do Krosna, Sanoka, Rzeszowa i wybrane kursy dalekobieżne; oferta lokalna zależy od sezonu
|[https://neobus.pl/rozklad-jazdy Neobus], [https://www.krosno.pl/aktualnosci/-sezonowa-weekendowa-linia-autobusowa-mks-do-iwonicza-zdroju-i-rymanowa-zdroju%2C28353 MKS Krosno]
|-
|'''Komańcza'''
|autobusy przez Zagórz do Sanoka oraz kursy lokalne; w 2026 roku nie należy opierać planu na pociągu bez sprawdzenia bieżących robót i rozkładu
|[https://komancza.pl/s/135/rozklad-jazdy-autobusow-gmina-komancza rozkłady gminy], [https://portalpasazera.pl/ kolej]
|-
|'''Cisna, Smerek, Wetlina, Brzegi Górne, Ustrzyki Górne, Wołosate'''
|sezonowe autobusy wzdłuż dużej obwodnicy bieszczadzkiej oraz w stronę Leska, Zagórza i Sanoka; najwięcej kursów zatrzymuje się w Cisnej, Wetlinie i Ustrzykach Górnych
|[https://travelpl.pl/sanok-ustrzyki-gorne-sanok/ TravelPL], [https://www.pks-jaroslaw.pl/tabliczki-przystankowe/13223168/ustrzyki-gorne PKS Jarosław]
|}
W małych miejscowościach autobus może kursować tylko w dni nauki szkolnej albo dni robocze. Rozkład należy sprawdzić przed zejściem ze szlaku, a nie dopiero na przystanku.[[Plik:Szczyt_Babiej_Góry.jpg|mały|230x230px|Babia Góra – najwyższy punkt GSB]]

== Kierunek przejścia ==
GSB można przejść '''w obu kierunkach'''. Określenia „początek” i „koniec” są umowne, a czerwone znaki są widoczne w obie strony. 

* '''Ustroń → Wołosate''' – łatwiejszy dojazd na start, dobre zaopatrzenie w zachodniej części i widowiskowe zakończenie w Bieszczadach. Trudnością jest powrót z Wołosatego, zwłaszcza poza wakacjami; po drodze zaplecze stopniowo staje się rzadsze.
* '''Wołosate → Ustroń''' – na początku przechodzi się przez słabiej skomunikowane Bieszczady i Beskid Niski, a kończy w miejscowości z całoroczną koleją. Ten wariant ułatwia logistykę zakończenia wyprawy, ale wymaga wcześniejszego dopasowania do sezonowego autobusu do Wołosatego i zabrania większego zapasu żywności już na start.

Wędrując ze wschodu na zachód, należy po prostu czytać opisy przebiegu poniżej od końca. Suma podejść, trudności techniczne i przepisy parków narodowych nie zależą od kierunku, ale różnią się długość podejść, nasłonecznienie i wygoda planowania dostaw.

== Etapy ==

=== Etap 1 - Beskid Śląski ===
Ustroń → Czantoria Wielka → Soszów Wielki → Stożek Mały → Stożek Wielki → Przełęcz Kubalonka → [[Istebna]] Stecówka → Barania Góra → Magurka Radziechowska → Glinne → [[Węgierska Górka]]

Dystans: 0 km - 58 km, Całkowity czas przejścia: ok. 16 godzin, Najwyższy punkt: 1220 m n.p.m. (Barania Góra)

=== Etap 2 - Beskid Żywiecki i Makowski ===
Węgierska Górka → Żabnica → Hala Słowianka → Hala Miziowa → Przełęcz Glinne → Jaworzyna → Mędralowa → Przełęcz Jałowiecka → Fickowe Rozstaje → Markowe Szczawiny → Babia Góra → Przełęcz Krowiarki → Okrąglica → Drobny Wierch → Cupel → Bystra Podhalańska → [[Jordanów]] → Skawa → Zakopianka

Dystans: 58 km - 159 km, Całkowity czas przejścia: ok. 28 godzin, Najwyższy punkt: 1725 m n.p.m. (Babia Góra)

=== Etap 3 - Gorce ===
Zakopianka → [[Rabka-Zdrój]] → Maciejowa → Obidowiec → Turbacz → Hala Długa → Kiczora → Przełęcz Knurowska → Studzionki → Lubań → Średni Groń → [[Krościenko nad Dunajcem]]

Dystans: 159 km - 211 km, Całkowity czas przejścia: ok. 15 godzin, Najwyższy punkt: 1310 m n.p.m. (Turbacz)

=== Etap 4 - Beskid Sądecki ===
Krościenko nad Dunajcem → Dzwonkówka → Przełęcz Przysłop → Wielka Przehyba → Radziejowa → Wielki Rogacz → Niemcowa → [[Rytro]] → Sucha Struga → Makowica → Pisana Hala → Hala Łabowska → Jaworzyna Krynicka → Diabelski Kamień → [[Krynica-Zdrój]] → Huzary

Dystans: 211 km - 274 km, Całkowity czas przejścia: ok. 20 godzin, Najwyższy punkt: 1262 m n.p.m. (Radziejowa)

=== Etap 5 - Beskid Niski ===
Huzary → Mochnaczka Niżna → Banica → Ropki → Hańczowa → Regietów → Rotunda → Popowe Wierchy → Krzywa → Wołowiec → Bartne → Magura Wątkowska → Ostrysz → Kolanin → Przełęcz Hałbowska → Kąty → Grzywacka Góra → Polana → Chyrowa → Cergowa → [[Iwonicz-Zdrój]] → [[Rymanów|Rymanów-Zdrój]] → Wisłoczek → Puławy Górne → Rezerwat Bukowica → Tokarnia → Kamień → Wahalowski Wierch → Komańcza

Dystans: 274 km - 422 km, Całkowity czas przejścia: ok. 48 godzin, Najwyższy punkt: 864 m n.p.m. (Huzary)

=== Etap 6 - Bieszczady ===
Komańcza → Duszatyn → Jeziorka Duszatyńskie → Przełęcz Żebrak → Jaworne → Wołosań → Bacówka pod Honem → Cisna → Góra Jasło → Smerek → Przełęcz Orłowicza → Połonina Wetlińska → Brzegi Górne → Połonina Caryńska → [[Ustrzyki Górne]] → Tarnica → Kopa Bukowska → Halicz → Rozsypaniec → Wołosate

Dystans: 422 km - 518 km, Całkowity czas przejścia: ok. 29 godzin, Najwyższy punkt: 1333 m n.p.m. (Halicz)

== Galeria ==
&lt;gallery mode=&quot;nolines&quot; widths=&quot;180&quot; heights=&quot;140&quot;&gt;
Plik:Stożek Wielki (Beskid Śląski)-09 2005.jpg|Stożek Wielki ([[Beskid Śląski]])
Plik:Babia Góra 2017 07.jpg|Babia Góra (Beskid Żywiecki)
Plik:Zbójecka Góra BW48.jpg|Zbójecka Góra ([[Beskid Makowski]])
Plik:Turbacz a6.jpg|Turbacz ([[Gorce]])
Plik:POL Jaworzyna Krynicka Jastrzebik.JPG|Jaworzyna Krynicka (Beskid Sądecki)
Plik:Góra Grzywacka (HB5).jpg|Grzywacka Góra ([[Beskid Niski]])
Plik:Połonina Wetlińska - Smerek.JPG|Połonina Wetlińska ([[Bieszczady]]) 
&lt;/gallery&gt;
[[Kategoria:Szlaki turystyczne]]</text>
      <sha1>fr3clnyiyrcg25ujie57z9gkht8r1i8</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>158025</id>
      <parentid>158024</parentid>
      <timestamp>2026-08-01T17:21:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>KrzysztofPoplawski</username>
        <id>4279</id>
      </contributor>
      <comment>baza noclegowa</comment>
      <origin>158025</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="18897" sha1="nko5q1b8cntexzeltla60zdmoc4j80c" xml:space="preserve">{{Top-banner|Niemcowa panorama BS2.JPG}}
[[Plik:Główny Szlak Beskidzki - Path to Smerek 15.jpg|mały|230x230px|Słupek przy szlaku na Smerek]]
'''Główny Szlak Beskidzki im. Kazimierza Sosnowskiego''' (GSB) - najdłuższy szlak w polskich górach, biegnący przez [[województwo śląskie]], [[Województwo małopolskie|małopolskie]] i [[Województwo podkarpackie|podkarpackie]]. Został wytyczony w okresie międzywojennym i liczył wówczas prawie 740 km (obecnie jego długość to 518 km). Jest on oznaczony kolorem czerwonym. Początek szlaku zaczyna się w [[Ustroń|Ustroniu]], a kończy w Wołosatem. Swoją nazwę zawdzięcza projektantowi Kazimierzowi Sosnowskiemu, na cześć którego w 1973 roku Polskie Towarzystwo Turystyczno-Krajoznawcze nazwało trasę. 
[[Plik:Szczyt Babiej Góry.jpg|mały|230x230px|Babia Góra - najwyższy punkt GSB]]

== Przygotowania ==
Ze względu na swoją długość szlaku nie da się przejść w ciągu jednego lub kilku dni. Należy więc dokładnie zapoznać się z każdym spośród 6 etapów, jakie posiada trasa. Przejście całego GSB trwa zwykle około trzech tygodni; szybcy turyści pokonują go krócej, a spokojny plan z odpoczynkiem może zająć 24–28 dni. 

* Trasa prowadzi po bardzo zróżnicowanym podłożu: leśnych drogach, błocie, kamieniach, drogach asfaltowych i otwartych grzbietach. Potrzebne są rozchodzone buty, ochrona przed deszczem i słońcem oraz ciepła warstwa także latem.
* W górach często występuje inwersja, czyli spadek temperatury wraz ze wzrostem wysokości. Należy też uważać na wiatry, szczególnie w okolicach Babiej Góry, gdzie są one zdradliwe, a ich prędkość może dochodzić do 100 km/h.
* [[Babiogórski Park Narodowy|Babia Góra]], grzbiet Radziejowej i [[Bieszczady|bieszczadzkie połoniny]] są odsłonięte. Przed wyjściem trzeba sprawdzić ostrzeżenia pogodowe i komunikaty GOPR oraz parków narodowych. W razie burzy nie należy kontynuować marszu grzbietem.
* Należy mieć mapę offline albo mapę papierową. Sam kolor znaków nie wystarcza na skrzyżowaniach leśnych dróg, a na wschodzie zasięg telefonii bywa słaby.
* Noclegi w schroniskach i małych gospodarstwach warto rezerwować telefonicznie. Bazy namiotowe są zwykle czynne tylko latem, a pojedyncze obiekty w Beskidzie Niskim mogą przyjmować gości wyłącznie po wcześniejszym uzgodnieniu.
* Nie należy planować etapu na podstawie samej obecności wiaty. Większość wiat służy do odpoczynku, nie ma wody ani miejsc do spania i nie jest legalnym miejscem biwakowym.
* W Babiogórskim Parku Narodowym i Bieszczadzkim Parku Narodowym obowiązują bilety i regulaminy parków. W Bieszczadzkim PN szlaki są dostępne od świtu do zmierzchu; nocowanie jest dozwolone tylko w wyznaczonych obiektach i miejscach.
== Dojazd ==

=== Zachodni kraniec: Ustroń Zdrój ===
Zachodni znak końcowy GSB znajduje się przy '''stacji kolejowej Ustroń Zdrój'''. Czerwony szlak prowadzi stąd przez Równicę, schodzi do Ustronia Polany i dopiero potem podchodzi na Czantorię. Rozpoczęcie przy Ustroniu Polanie skraca oficjalną trasę o odcinek przez Równicę.

* '''Pociągi''' – stację Ustroń Zdrój obsługuje linia S6 Kolei Śląskich. Pociągi jadą w stronę Wisły, a w przeciwnym kierunku przez Skoczów, Pszczynę i Tychy do Katowic; w okresie robót część kursów może zastępować autobus. Bieżące tabele: [https://www.kolejeslaskie.pl/rozklad_jazdy/liniowy-rozklad-jazdy/ Koleje Śląskie] i [https://portalpasazera.pl/ Portal Pasażera].
* '''Autobusy''' – Ustroń ma połączenia z Wisłą, Skoczowem, Cieszynem, Bielskiem-Białą i wybrane połączenia dalekobieżne. Rozkłady: [https://wispol.pl/rozklad-jazdy/ WISPOL], [https://www.lajkonikbus.pl/wis-a-ustro--skoczow-bielsko-bia-a-tychy-krakow.html Lajkonik – trasa do Krakowa] oraz [https://miasto.ustron.pl/p/przedsiebiorstwo_komunikacyjne_transkom komunikacja miejska].
* '''Samochód''' – do Ustronia prowadzi droga wojewódzka 941. Przy przejściu całego szlaku wygodniej przyjechać komunikacją publiczną. Pozostawienie auta na kilka tygodni należy wcześniej uzgodnić z właścicielem wybranego parkingu; zwykłe parkingi w centrum nie muszą dopuszczać tak długiego postoju.

=== Wschodni kraniec: Wołosate ===
Wołosate leży około 6 km drogą od Ustrzyk Górnych. Nie ma stacji kolejowej, a liczba autobusów silnie zależy od sezonu, dnia tygodnia i okresu szkolnego.

Najpewniejszy schemat dojazdu to '''Sanok lub Zagórz → Ustrzyki Górne → Wołosate'''. Do Sanoka i Zagórza można dotrzeć koleją lub autobusem z Rzeszowa, Krakowa i innych dużych miast. Dalej jeżdżą przewoźnicy regionalni. W sezonie linia B22 i inne kursy łączą Wołosate z Ustrzykami Górnymi, Brzegami Górnymi, Wetliną oraz – zależnie od kursu – z Ustrzykami Dolnymi, Leskiem, Zagórzem albo Sanokiem.

* Rozkłady z przystanku Ustrzyki Górne i kody kursowania: [https://www.pks-jaroslaw.pl/tabliczki-przystankowe/13223168/ustrzyki-gorne PKS Jarosław].
* Trasy Sanok – Wetlina/Ustrzyki Górne: [https://travelpl.pl/sanok-ustrzyki-gorne-sanok/ TravelPL].
* Rozkład linii B22 Wetlina – Ustrzyki Górne – Wołosate: [https://www.bzkustrzyki.pl/bzk_ustrzyki_2022/web/uploads/pub/strony/strona_3347/text/Linia%20B22%20PKS%20Jaros%C5%82aw.pdf Bieszczadzki Związek Komunikacyjny].

Połączenie trzeba sprawdzić dla konkretnej daty, łącznie z objaśnieniem liter przy kursie. Poza wakacjami ostatni odcinek może wymagać noclegu w Ustrzykach Górnych albo zamówionego wcześniej transferu. Przy kończeniu w Wołosatem nie należy zakładać, że po zejściu będzie jeszcze autobus.

== Miejsca umożliwiające przerwanie wędrówki ==
{| class=&quot;wikitable&quot;
!Miejsce na trasie
!Transport i główne kierunki
!Rozkład
|-
|'''Ustroń Zdrój, Ustroń Polana'''
|kolej do Wisły oraz przez Skoczów i Tychy do Katowic; autobusy do Wisły, Cieszyna, Bielska-Białej i Krakowa
|[https://www.kolejeslaskie.pl/rozklad_jazdy/liniowy-rozklad-jazdy/ Koleje Śląskie], [https://wispol.pl/rozklad-jazdy/ WISPOL]
|-
|'''Węgierska Górka'''
|kolej do Żywca, Bielska-Białej i Katowic oraz do Rajczy i Zwardonia
|[https://www.kolejeslaskie.pl/rozklad_jazdy/liniowy-rozklad-jazdy/ linia S5 Kolei Śląskich]
|-
|'''Jordanów, Skawa, Rabka-Zdrój'''
|kolej w stronę Krakowa i Zakopanego; z Rabki także autobusy do Krakowa, Nowego Targu i Zakopanego
|[https://kolejemalopolskie.com.pl/pl/rozklad-jazdy/rozklady-kolejowe/krakow-glowny-zakopane Koleje Małopolskie], [https://portalpasazera.pl/ Portal Pasażera]
|-
|'''Krościenko nad Dunajcem'''
|autobusy do Nowego Targu, Nowego Sącza, Krakowa, Szczawnicy/Jaworek i Ochotnicy
|[https://kroscienko.pl/pl/894/0/rozklad-jazdy.html rozkłady gminne]
|-
|'''Rytro'''
|kolej i autobusy w stronę Nowego Sącza oraz Piwnicznej/Krynicy; część pociągów jedzie dalej do Tarnowa lub Krakowa
|[https://www.kolejemalopolskie.com.pl/pl/rozklad-jazdy/rozklady-kolejowe/krakow-glowny-nowy-sacz-jaslo-krynica-zdroj Koleje Małopolskie]
|-
|'''Krynica-Zdrój'''
|kolej przez Muszynę i Nowy Sącz; autobusy m.in. do Krakowa i Nowego Sącza
|[https://www.kolejemalopolskie.com.pl/pl/rozklad-jazdy/rozklady-kolejowe/krakow-glowny-nowy-sacz-jaslo-krynica-zdroj kolej], [https://www.szwagropol.pl/pl/linie-autobusowe/rozklad-jazdy/ autobusy]
|-
|'''Hańczowa'''
|lokalne autobusy do Uścia Gorlickiego, Wysowej-Zdroju i Gorlic; oferta jest ograniczona w weekendy
|[https://www.usciegorlickie.pl/komunikacja-gminna komunikacja gminna]
|-
|'''Kąty'''
|autobusy przez Nowy Żmigród do Jasła; wybrane kursy w stronę Krempnej i okolicznych wsi
|[https://www.e-podroznik.pl/33462%2Codjazdy%2Crozklad-jazdy-pks-katy.html tablica odjazdów]
|-
|'''Iwonicz-Zdrój, Rymanów-Zdrój'''
|autobusy do Krosna, Sanoka, Rzeszowa i wybrane kursy dalekobieżne; oferta lokalna zależy od sezonu
|[https://neobus.pl/rozklad-jazdy Neobus], [https://www.krosno.pl/aktualnosci/-sezonowa-weekendowa-linia-autobusowa-mks-do-iwonicza-zdroju-i-rymanowa-zdroju%2C28353 MKS Krosno]
|-
|'''Komańcza'''
|autobusy przez Zagórz do Sanoka oraz kursy lokalne; w 2026 roku nie należy opierać planu na pociągu bez sprawdzenia bieżących robót i rozkładu
|[https://komancza.pl/s/135/rozklad-jazdy-autobusow-gmina-komancza rozkłady gminy], [https://portalpasazera.pl/ kolej]
|-
|'''Cisna, Smerek, Wetlina, Brzegi Górne, Ustrzyki Górne, Wołosate'''
|sezonowe autobusy wzdłuż dużej obwodnicy bieszczadzkiej oraz w stronę Leska, Zagórza i Sanoka; najwięcej kursów zatrzymuje się w Cisnej, Wetlinie i Ustrzykach Górnych
|[https://travelpl.pl/sanok-ustrzyki-gorne-sanok/ TravelPL], [https://www.pks-jaroslaw.pl/tabliczki-przystankowe/13223168/ustrzyki-gorne PKS Jarosław]
|}
W małych miejscowościach autobus może kursować tylko w dni nauki szkolnej albo dni robocze. Rozkład należy sprawdzić przed zejściem ze szlaku, a nie dopiero na przystanku.[[Plik:Szczyt_Babiej_Góry.jpg|mały|230x230px|Babia Góra – najwyższy punkt GSB]]

== Kierunek przejścia ==
GSB można przejść '''w obu kierunkach'''. Określenia „początek” i „koniec” są umowne, a czerwone znaki są widoczne w obie strony. 

* '''Ustroń → Wołosate''' – łatwiejszy dojazd na start, dobre zaopatrzenie w zachodniej części i widowiskowe zakończenie w Bieszczadach. Trudnością jest powrót z Wołosatego, zwłaszcza poza wakacjami; po drodze zaplecze stopniowo staje się rzadsze.
* '''Wołosate → Ustroń''' – na początku przechodzi się przez słabiej skomunikowane Bieszczady i Beskid Niski, a kończy w miejscowości z całoroczną koleją. Ten wariant ułatwia logistykę zakończenia wyprawy, ale wymaga wcześniejszego dopasowania do sezonowego autobusu do Wołosatego i zabrania większego zapasu żywności już na start.

Wędrując ze wschodu na zachód, należy po prostu czytać opisy przebiegu poniżej od końca. Suma podejść, trudności techniczne i przepisy parków narodowych nie zależą od kierunku, ale różnią się długość podejść, nasłonecznienie i wygoda planowania dostaw.

== Etapy ==

=== Etap 1 - Beskid Śląski ===
Ustroń → Czantoria Wielka → Soszów Wielki → Stożek Mały → Stożek Wielki → Przełęcz Kubalonka → [[Istebna]] Stecówka → Barania Góra → Magurka Radziechowska → Glinne → [[Węgierska Górka]]

Dystans: 0 km - 58 km, Całkowity czas przejścia: ok. 16 godzin, Najwyższy punkt: 1220 m n.p.m. (Barania Góra)

=== Etap 2 - Beskid Żywiecki i Makowski ===
Węgierska Górka → Żabnica → Hala Słowianka → Hala Miziowa → Przełęcz Glinne → Jaworzyna → Mędralowa → Przełęcz Jałowiecka → Fickowe Rozstaje → Markowe Szczawiny → Babia Góra → Przełęcz Krowiarki → Okrąglica → Drobny Wierch → Cupel → Bystra Podhalańska → [[Jordanów]] → Skawa → Zakopianka

Dystans: 58 km - 159 km, Całkowity czas przejścia: ok. 28 godzin, Najwyższy punkt: 1725 m n.p.m. (Babia Góra)

=== Etap 3 - Gorce ===
Zakopianka → [[Rabka-Zdrój]] → Maciejowa → Obidowiec → Turbacz → Hala Długa → Kiczora → Przełęcz Knurowska → Studzionki → Lubań → Średni Groń → [[Krościenko nad Dunajcem]]

Dystans: 159 km - 211 km, Całkowity czas przejścia: ok. 15 godzin, Najwyższy punkt: 1310 m n.p.m. (Turbacz)

=== Etap 4 - Beskid Sądecki ===
Krościenko nad Dunajcem → Dzwonkówka → Przełęcz Przysłop → Wielka Przehyba → Radziejowa → Wielki Rogacz → Niemcowa → [[Rytro]] → Sucha Struga → Makowica → Pisana Hala → Hala Łabowska → Jaworzyna Krynicka → Diabelski Kamień → [[Krynica-Zdrój]] → Huzary

Dystans: 211 km - 274 km, Całkowity czas przejścia: ok. 20 godzin, Najwyższy punkt: 1262 m n.p.m. (Radziejowa)

=== Etap 5 - Beskid Niski ===
Huzary → Mochnaczka Niżna → Banica → Ropki → Hańczowa → Regietów → Rotunda → Popowe Wierchy → Krzywa → Wołowiec → Bartne → Magura Wątkowska → Ostrysz → Kolanin → Przełęcz Hałbowska → Kąty → Grzywacka Góra → Polana → Chyrowa → Cergowa → [[Iwonicz-Zdrój]] → [[Rymanów|Rymanów-Zdrój]] → Wisłoczek → Puławy Górne → Rezerwat Bukowica → Tokarnia → Kamień → Wahalowski Wierch → Komańcza

Dystans: 274 km - 422 km, Całkowity czas przejścia: ok. 48 godzin, Najwyższy punkt: 864 m n.p.m. (Huzary)

=== Etap 6 - Bieszczady ===
Komańcza → Duszatyn → Jeziorka Duszatyńskie → Przełęcz Żebrak → Jaworne → Wołosań → Bacówka pod Honem → Cisna → Góra Jasło → Smerek → Przełęcz Orłowicza → Połonina Wetlińska → Brzegi Górne → Połonina Caryńska → [[Ustrzyki Górne]] → Tarnica → Kopa Bukowska → Halicz → Rozsypaniec → Wołosate

Dystans: 422 km - 518 km, Całkowity czas przejścia: ok. 29 godzin, Najwyższy punkt: 1333 m n.p.m. (Halicz)

== Baza noclegowa, biwaki i schrony ==
Poniższe zestawienie podaje przede wszystkim obiekty bezpośrednio przy GSB lub ważne w miejscach, gdzie nie ma szerokiego wyboru. Ustroń, Węgierska Górka, Jordanów, Rabka-Zdrój, Krościenko nad Dunajcem, Rytro, Krynica-Zdrój, Iwonicz-Zdrój, Rymanów-Zdrój, Komańcza, Cisna, Wetlina i Ustrzyki Górne mają większą bazę noclegową; w tych miejscach nie ma potrzeby wyliczania pojedynczych pensjonatów.

Aktualizowany wykaz z telefonami, odległościami od szlaku i uwagami o wyżywieniu publikuje [https://glowny-szlak-beskidzki.pl/wp-content/uploads/2026/04/noclegi-proponowane-na-gsb.pdf Stowarzyszenie Główny Szlak Beskidzki]. Przed przyjściem trzeba potwierdzić otwarcie i dostępność miejsca.

=== Beskid Śląski ===
Na trasie działają schroniska lub obiekty noclegowe na Równicy, Soszowie Wielkim, Stożku Wielkim, Kubalonce i Przysłopie pod Baranią Górą. Pomiędzy nimi leżą miejscowości z dużą bazą w Ustroniu i rejonie Wisły oraz Węgierska Górka. W weekendy miejsca w schroniskach warto rezerwować.

=== Beskid Żywiecki, Pasmo Polic i okolice Rabki ===
Najważniejsze obiekty przy szlaku to schroniska na Słowiance, Rysiance, Hali Miziowej, Markowych Szczawinach i Hali Krupowej. Schronisko na Hali Lipowskiej leży krótko poza czerwonym szlakiem. Latem działają studenckie bazy namiotowe na Hali Głuchaczki i na Jaworzynie; terminy ich otwarcia trzeba sprawdzić u organizatorów.

Między Policą a Bystrą są proste, bezobsługowe schrony turystyczne, m.in. Chatka pod Policą i schron Wędźno. Nie prowadzą rezerwacji, mają bardzo małą pojemność i nie mogą być jedynym zaplanowanym noclegiem. Wędźno ma pobliski ciek wodny, lecz wodę należy uzdatnić. Duża baza znajduje się w Jordanowie i Rabce-Zdroju.

=== Gorce ===
Przy szlaku leżą schroniska PTTK na Maciejowej, Starych Wierchach i Turbaczu. Możliwość rozstawienia namiotu przy obiekcie trzeba uzgodnić z obsługą. Na Lubaniu działa sezonowa Studencka Baza Namiotowa SKPG Kraków; zwykle trzeba mieć własny namiot, a baza nie zastępuje sklepu ani schroniska z restauracją. W rejonie Studzionek są pojedyncze gospodarstwa i miejsca biwakowe. Rabka-Zdrój i Krościenko nad Dunajcem mają dużą bazę noclegową.

=== Beskid Sądecki ===
Schroniska przy trasie znajdują się na Przehybie, Hali Łabowskiej i Jaworzynie Krynickiej. Pomiędzy Rytrem a Halą Łabowską leży prywatne schronisko Cyrla. Krościenko, Rytro i Krynica-Zdrój oferują duży wybór noclegów. Grzbiety między tymi punktami są długie, dlatego nie należy liczyć na przypadkowy nocleg po drodze.

=== Beskid Niski ===
Tu odległości między całorocznymi obiektami są największe, a część noclegów działa tylko po wcześniejszym telefonie.

* Banica – pojedyncze gospodarstwo przyjmujące turystów i namioty; posiłek należy uzgodnić wcześniej.
* Ropki – pojedyncze obiekty turystyczne przy trasie, w tym Chata Wędrowca GSB; nocleg i wyżywienie trzeba potwierdzić.
* Hańczowa i Regietów – kilka gospodarstw w dolinie; część leży ponad kilometr od czerwonego szlaku. Sezonowa baza namiotowa w Radocynie wymaga wyraźnego zejścia z GSB.
* Okolice Ługu – bezobsługowy schron turystyczny „Lipka” ze stołem, piecem i miejscem do odpoczynku; obok jest strumień, ale nie jest to kontrolowane ujęcie wody pitnej.
* Krzywa i Wołowiec – pojedyncze gospodarstwa, tylko po potwierdzeniu.
* Bartne – bacówka PTTK z noclegiem i wyżywieniem oraz pojedyncze gospodarstwa we wsi.
* Okolice Ostrysza – bezobsługowy schron turystyczny „Ostrysz”.
* Kąty i Chyrowa – pojedyncze gospodarstwa; w Kątach działa też punkt gastronomiczny.
* Wisłoczek – sezonowa baza namiotowa SKPB Rzeszów, zwykle czynna latem.
* Puławy Górne – pojedyncze obiekty noclegowe; działalność ośrodka narciarskiego i gastronomii jest sezonowa.

Iwonicz-Zdrój, Rymanów-Zdrój i Komańcza mają większy wybór noclegów. Bezobsługowe schrony są bezpłatnym zapleczem awaryjnym, ale nie gwarantują wolnego miejsca, opału, czystości ani wody.

=== Bieszczady ===

* Prełuki – bardzo ograniczona liczba miejsc prywatnych; brak sklepu.
* Rejon Przełęczy Żebrak/Rabego – sezonowa Studencka Baza Namiotowa Rabe. Poza sezonem dostępność chaty trzeba potwierdzić; wodę ze strumienia należy uzdatnić.
* Cisna – duża baza; Bacówka PTTK pod Honem leży bezpośrednio przy zejściu GSB i oferuje nocleg, posiłki oraz miejsce na namiot.
* Smerek – kilka noclegów blisko szlaku. Wetlina, położona około 2–3 km poza GSB, ma znacznie większy wybór i sklepy.
* Brzegi Górne – baza bardzo mała; pojedynczy nocleg trzeba rezerwować z wyprzedzeniem. Nie należy zakładać nocowania w wiacie BdPN.
* Ustrzyki Górne – duża baza noclegowa i pole kempingowe.
* Wołosate – mała baza prywatna i sezonowe zaplecze turystyczne; przy późnym zakończeniu etapu potrzebna jest rezerwacja albo pewny autobus.

Schron turystyczny BdPN na Połoninie Wetlińskiej, zwany „Chatką Puchatka”, jest punktem odpoczynku, a nie normalnym schroniskiem noclegowym. Można tam kupić napoje i skorzystać z sanitariatów, gdy pozwalają na to warunki techniczne; nocleg w przedsionku jest dopuszczany wyłącznie awaryjnie. Legalne pola namiotowe Bieszczadzkiego PN znajdują się w miejscach wskazanych przez park, m.in. w Górnej Wetlince poza przebiegiem GSB.

== Galeria ==
&lt;gallery mode=&quot;nolines&quot; widths=&quot;180&quot; heights=&quot;140&quot;&gt;
Plik:Stożek Wielki (Beskid Śląski)-09 2005.jpg|Stożek Wielki ([[Beskid Śląski]])
Plik:Babia Góra 2017 07.jpg|Babia Góra (Beskid Żywiecki)
Plik:Zbójecka Góra BW48.jpg|Zbójecka Góra ([[Beskid Makowski]])
Plik:Turbacz a6.jpg|Turbacz ([[Gorce]])
Plik:POL Jaworzyna Krynicka Jastrzebik.JPG|Jaworzyna Krynicka (Beskid Sądecki)
Plik:Góra Grzywacka (HB5).jpg|Grzywacka Góra ([[Beskid Niski]])
Plik:Połonina Wetlińska - Smerek.JPG|Połonina Wetlińska ([[Bieszczady]]) 
&lt;/gallery&gt;
[[Kategoria:Szlaki turystyczne]]</text>
      <sha1>nko5q1b8cntexzeltla60zdmoc4j80c</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>158027</id>
      <parentid>158025</parentid>
      <timestamp>2026-08-01T17:29:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>KrzysztofPoplawski</username>
        <id>4279</id>
      </contributor>
      <origin>158027</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="22566" sha1="l5s0e5zhefrj2x5wb6fc4b9awqw55yv" xml:space="preserve">{{Top-banner|Niemcowa panorama BS2.JPG}}
[[Plik:Główny Szlak Beskidzki - Path to Smerek 15.jpg|mały|230x230px|Słupek przy szlaku na Smerek]]
'''Główny Szlak Beskidzki im. Kazimierza Sosnowskiego''' (GSB) - najdłuższy szlak w polskich górach, biegnący przez [[województwo śląskie]], [[Województwo małopolskie|małopolskie]] i [[Województwo podkarpackie|podkarpackie]]. Został wytyczony w okresie międzywojennym i liczył wówczas prawie 740 km (obecnie jego długość to 518 km). Jest on oznaczony kolorem czerwonym. Początek szlaku zaczyna się w [[Ustroń|Ustroniu]], a kończy w Wołosatem. Swoją nazwę zawdzięcza projektantowi Kazimierzowi Sosnowskiemu, na cześć którego w 1973 roku Polskie Towarzystwo Turystyczno-Krajoznawcze nazwało trasę. 
[[Plik:Szczyt Babiej Góry.jpg|mały|230x230px|Babia Góra - najwyższy punkt GSB]]

== Przygotowania ==
Ze względu na swoją długość szlaku nie da się przejść w ciągu jednego lub kilku dni. Należy więc dokładnie zapoznać się z każdym spośród 6 etapów, jakie posiada trasa. Przejście całego GSB trwa zwykle około trzech tygodni; szybcy turyści pokonują go krócej, a spokojny plan z odpoczynkiem może zająć 24–28 dni. 

* Trasa prowadzi po bardzo zróżnicowanym podłożu: leśnych drogach, błocie, kamieniach, drogach asfaltowych i otwartych grzbietach. Potrzebne są rozchodzone buty, ochrona przed deszczem i słońcem oraz ciepła warstwa także latem.
* W górach często występuje inwersja, czyli spadek temperatury wraz ze wzrostem wysokości. Należy też uważać na wiatry, szczególnie w okolicach Babiej Góry, gdzie są one zdradliwe, a ich prędkość może dochodzić do 100 km/h.
* [[Babiogórski Park Narodowy|Babia Góra]], grzbiet Radziejowej i [[Bieszczady|bieszczadzkie połoniny]] są odsłonięte. Przed wyjściem trzeba sprawdzić ostrzeżenia pogodowe i komunikaty GOPR oraz parków narodowych. W razie burzy nie należy kontynuować marszu grzbietem.
* Należy mieć mapę offline albo mapę papierową. Sam kolor znaków nie wystarcza na skrzyżowaniach leśnych dróg, a na wschodzie zasięg telefonii bywa słaby.
* Noclegi w schroniskach i małych gospodarstwach warto rezerwować telefonicznie. Bazy namiotowe są zwykle czynne tylko latem, a pojedyncze obiekty w Beskidzie Niskim mogą przyjmować gości wyłącznie po wcześniejszym uzgodnieniu.
* Nie należy planować etapu na podstawie samej obecności wiaty. Większość wiat służy do odpoczynku, nie ma wody ani miejsc do spania i nie jest legalnym miejscem biwakowym.
* W Babiogórskim Parku Narodowym i Bieszczadzkim Parku Narodowym obowiązują bilety i regulaminy parków. W Bieszczadzkim PN szlaki są dostępne od świtu do zmierzchu; nocowanie jest dozwolone tylko w wyznaczonych obiektach i miejscach.
== Dojazd ==

=== Zachodni kraniec: Ustroń Zdrój ===
Zachodni znak końcowy GSB znajduje się przy '''stacji kolejowej Ustroń Zdrój'''. Czerwony szlak prowadzi stąd przez Równicę, schodzi do Ustronia Polany i dopiero potem podchodzi na Czantorię. Rozpoczęcie przy Ustroniu Polanie skraca oficjalną trasę o odcinek przez Równicę.

* '''Pociągi''' – stację Ustroń Zdrój obsługuje linia S6 Kolei Śląskich. Pociągi jadą w stronę Wisły, a w przeciwnym kierunku przez Skoczów, Pszczynę i Tychy do Katowic; w okresie robót część kursów może zastępować autobus. Bieżące tabele: [https://www.kolejeslaskie.pl/rozklad_jazdy/liniowy-rozklad-jazdy/ Koleje Śląskie] i [https://portalpasazera.pl/ Portal Pasażera].
* '''Autobusy''' – Ustroń ma połączenia z Wisłą, Skoczowem, Cieszynem, Bielskiem-Białą i wybrane połączenia dalekobieżne. Rozkłady: [https://wispol.pl/rozklad-jazdy/ WISPOL], [https://www.lajkonikbus.pl/wis-a-ustro--skoczow-bielsko-bia-a-tychy-krakow.html Lajkonik – trasa do Krakowa] oraz [https://miasto.ustron.pl/p/przedsiebiorstwo_komunikacyjne_transkom komunikacja miejska].
* '''Samochód''' – do Ustronia prowadzi droga wojewódzka 941. Przy przejściu całego szlaku wygodniej przyjechać komunikacją publiczną. Pozostawienie auta na kilka tygodni należy wcześniej uzgodnić z właścicielem wybranego parkingu; zwykłe parkingi w centrum nie muszą dopuszczać tak długiego postoju.

=== Wschodni kraniec: Wołosate ===
Wołosate leży około 6 km drogą od Ustrzyk Górnych. Nie ma stacji kolejowej, a liczba autobusów silnie zależy od sezonu, dnia tygodnia i okresu szkolnego.

Najpewniejszy schemat dojazdu to '''Sanok lub Zagórz → Ustrzyki Górne → Wołosate'''. Do Sanoka i Zagórza można dotrzeć koleją lub autobusem z Rzeszowa, Krakowa i innych dużych miast. Dalej jeżdżą przewoźnicy regionalni. W sezonie linia B22 i inne kursy łączą Wołosate z Ustrzykami Górnymi, Brzegami Górnymi, Wetliną oraz – zależnie od kursu – z Ustrzykami Dolnymi, Leskiem, Zagórzem albo Sanokiem.

* Rozkłady z przystanku Ustrzyki Górne i kody kursowania: [https://www.pks-jaroslaw.pl/tabliczki-przystankowe/13223168/ustrzyki-gorne PKS Jarosław].
* Trasy Sanok – Wetlina/Ustrzyki Górne: [https://travelpl.pl/sanok-ustrzyki-gorne-sanok/ TravelPL].
* Rozkład linii B22 Wetlina – Ustrzyki Górne – Wołosate: [https://www.bzkustrzyki.pl/bzk_ustrzyki_2022/web/uploads/pub/strony/strona_3347/text/Linia%20B22%20PKS%20Jaros%C5%82aw.pdf Bieszczadzki Związek Komunikacyjny].

Połączenie trzeba sprawdzić dla konkretnej daty, łącznie z objaśnieniem liter przy kursie. Poza wakacjami ostatni odcinek może wymagać noclegu w Ustrzykach Górnych albo zamówionego wcześniej transferu. Przy kończeniu w Wołosatem nie należy zakładać, że po zejściu będzie jeszcze autobus.

== Miejsca umożliwiające przerwanie wędrówki ==
{| class=&quot;wikitable&quot;
!Miejsce na trasie
!Transport i główne kierunki
!Rozkład
|-
|'''Ustroń Zdrój, Ustroń Polana'''
|kolej do Wisły oraz przez Skoczów i Tychy do Katowic; autobusy do Wisły, Cieszyna, Bielska-Białej i Krakowa
|[https://www.kolejeslaskie.pl/rozklad_jazdy/liniowy-rozklad-jazdy/ Koleje Śląskie], [https://wispol.pl/rozklad-jazdy/ WISPOL]
|-
|'''Węgierska Górka'''
|kolej do Żywca, Bielska-Białej i Katowic oraz do Rajczy i Zwardonia
|[https://www.kolejeslaskie.pl/rozklad_jazdy/liniowy-rozklad-jazdy/ linia S5 Kolei Śląskich]
|-
|'''Jordanów, Skawa, Rabka-Zdrój'''
|kolej w stronę Krakowa i Zakopanego; z Rabki także autobusy do Krakowa, Nowego Targu i Zakopanego
|[https://kolejemalopolskie.com.pl/pl/rozklad-jazdy/rozklady-kolejowe/krakow-glowny-zakopane Koleje Małopolskie], [https://portalpasazera.pl/ Portal Pasażera]
|-
|'''Krościenko nad Dunajcem'''
|autobusy do Nowego Targu, Nowego Sącza, Krakowa, Szczawnicy/Jaworek i Ochotnicy
|[https://kroscienko.pl/pl/894/0/rozklad-jazdy.html rozkłady gminne]
|-
|'''Rytro'''
|kolej i autobusy w stronę Nowego Sącza oraz Piwnicznej/Krynicy; część pociągów jedzie dalej do Tarnowa lub Krakowa
|[https://www.kolejemalopolskie.com.pl/pl/rozklad-jazdy/rozklady-kolejowe/krakow-glowny-nowy-sacz-jaslo-krynica-zdroj Koleje Małopolskie]
|-
|'''Krynica-Zdrój'''
|kolej przez Muszynę i Nowy Sącz; autobusy m.in. do Krakowa i Nowego Sącza
|[https://www.kolejemalopolskie.com.pl/pl/rozklad-jazdy/rozklady-kolejowe/krakow-glowny-nowy-sacz-jaslo-krynica-zdroj kolej], [https://www.szwagropol.pl/pl/linie-autobusowe/rozklad-jazdy/ autobusy]
|-
|'''Hańczowa'''
|lokalne autobusy do Uścia Gorlickiego, Wysowej-Zdroju i Gorlic; oferta jest ograniczona w weekendy
|[https://www.usciegorlickie.pl/komunikacja-gminna komunikacja gminna]
|-
|'''Kąty'''
|autobusy przez Nowy Żmigród do Jasła; wybrane kursy w stronę Krempnej i okolicznych wsi
|[https://www.e-podroznik.pl/33462%2Codjazdy%2Crozklad-jazdy-pks-katy.html tablica odjazdów]
|-
|'''Iwonicz-Zdrój, Rymanów-Zdrój'''
|autobusy do Krosna, Sanoka, Rzeszowa i wybrane kursy dalekobieżne; oferta lokalna zależy od sezonu
|[https://neobus.pl/rozklad-jazdy Neobus], [https://www.krosno.pl/aktualnosci/-sezonowa-weekendowa-linia-autobusowa-mks-do-iwonicza-zdroju-i-rymanowa-zdroju%2C28353 MKS Krosno]
|-
|'''Komańcza'''
|autobusy przez Zagórz do Sanoka oraz kursy lokalne; w 2026 roku nie należy opierać planu na pociągu bez sprawdzenia bieżących robót i rozkładu
|[https://komancza.pl/s/135/rozklad-jazdy-autobusow-gmina-komancza rozkłady gminy], [https://portalpasazera.pl/ kolej]
|-
|'''Cisna, Smerek, Wetlina, Brzegi Górne, Ustrzyki Górne, Wołosate'''
|sezonowe autobusy wzdłuż dużej obwodnicy bieszczadzkiej oraz w stronę Leska, Zagórza i Sanoka; najwięcej kursów zatrzymuje się w Cisnej, Wetlinie i Ustrzykach Górnych
|[https://travelpl.pl/sanok-ustrzyki-gorne-sanok/ TravelPL], [https://www.pks-jaroslaw.pl/tabliczki-przystankowe/13223168/ustrzyki-gorne PKS Jarosław]
|}
W małych miejscowościach autobus może kursować tylko w dni nauki szkolnej albo dni robocze. Rozkład należy sprawdzić przed zejściem ze szlaku, a nie dopiero na przystanku.[[Plik:Szczyt_Babiej_Góry.jpg|mały|230x230px|Babia Góra – najwyższy punkt GSB]]

== Kierunek przejścia ==
GSB można przejść '''w obu kierunkach'''. Określenia „początek” i „koniec” są umowne, a czerwone znaki są widoczne w obie strony. 

* '''Ustroń → Wołosate''' – łatwiejszy dojazd na start, dobre zaopatrzenie w zachodniej części i widowiskowe zakończenie w Bieszczadach. Trudnością jest powrót z Wołosatego, zwłaszcza poza wakacjami; po drodze zaplecze stopniowo staje się rzadsze.
* '''Wołosate → Ustroń''' – na początku przechodzi się przez słabiej skomunikowane Bieszczady i Beskid Niski, a kończy w miejscowości z całoroczną koleją. Ten wariant ułatwia logistykę zakończenia wyprawy, ale wymaga wcześniejszego dopasowania do sezonowego autobusu do Wołosatego i zabrania większego zapasu żywności już na start.

Wędrując ze wschodu na zachód, należy po prostu czytać opisy przebiegu poniżej od końca. Suma podejść, trudności techniczne i przepisy parków narodowych nie zależą od kierunku, ale różnią się długość podejść, nasłonecznienie i wygoda planowania dostaw.

== Etapy ==

=== Etap 1 - Beskid Śląski ===
Ustroń → Czantoria Wielka → Soszów Wielki → Stożek Mały → Stożek Wielki → Przełęcz Kubalonka → [[Istebna]] Stecówka → Barania Góra → Magurka Radziechowska → Glinne → [[Węgierska Górka]]

Dystans: 0 km - 58 km, Całkowity czas przejścia: ok. 16 godzin, Najwyższy punkt: 1220 m n.p.m. (Barania Góra)

=== Etap 2 - Beskid Żywiecki i Makowski ===
Węgierska Górka → Żabnica → Hala Słowianka → Hala Miziowa → Przełęcz Glinne → Jaworzyna → Mędralowa → Przełęcz Jałowiecka → Fickowe Rozstaje → Markowe Szczawiny → Babia Góra → Przełęcz Krowiarki → Okrąglica → Drobny Wierch → Cupel → Bystra Podhalańska → [[Jordanów]] → Skawa → Zakopianka

Dystans: 58 km - 159 km, Całkowity czas przejścia: ok. 28 godzin, Najwyższy punkt: 1725 m n.p.m. (Babia Góra)

=== Etap 3 - Gorce ===
Zakopianka → [[Rabka-Zdrój]] → Maciejowa → Obidowiec → Turbacz → Hala Długa → Kiczora → Przełęcz Knurowska → Studzionki → Lubań → Średni Groń → [[Krościenko nad Dunajcem]]

Dystans: 159 km - 211 km, Całkowity czas przejścia: ok. 15 godzin, Najwyższy punkt: 1310 m n.p.m. (Turbacz)

=== Etap 4 - Beskid Sądecki ===
Krościenko nad Dunajcem → Dzwonkówka → Przełęcz Przysłop → Wielka Przehyba → Radziejowa → Wielki Rogacz → Niemcowa → [[Rytro]] → Sucha Struga → Makowica → Pisana Hala → Hala Łabowska → Jaworzyna Krynicka → Diabelski Kamień → [[Krynica-Zdrój]] → Huzary

Dystans: 211 km - 274 km, Całkowity czas przejścia: ok. 20 godzin, Najwyższy punkt: 1262 m n.p.m. (Radziejowa)

=== Etap 5 - Beskid Niski ===
Huzary → Mochnaczka Niżna → Banica → Ropki → Hańczowa → Regietów → Rotunda → Popowe Wierchy → Krzywa → Wołowiec → Bartne → Magura Wątkowska → Ostrysz → Kolanin → Przełęcz Hałbowska → Kąty → Grzywacka Góra → Polana → Chyrowa → Cergowa → [[Iwonicz-Zdrój]] → [[Rymanów|Rymanów-Zdrój]] → Wisłoczek → Puławy Górne → Rezerwat Bukowica → Tokarnia → Kamień → Wahalowski Wierch → Komańcza

Dystans: 274 km - 422 km, Całkowity czas przejścia: ok. 48 godzin, Najwyższy punkt: 864 m n.p.m. (Huzary)

=== Etap 6 - Bieszczady ===
Komańcza → Duszatyn → Jeziorka Duszatyńskie → Przełęcz Żebrak → Jaworne → Wołosań → Bacówka pod Honem → Cisna → Góra Jasło → Smerek → Przełęcz Orłowicza → Połonina Wetlińska → Brzegi Górne → Połonina Caryńska → [[Ustrzyki Górne]] → Tarnica → Kopa Bukowska → Halicz → Rozsypaniec → Wołosate

Dystans: 422 km - 518 km, Całkowity czas przejścia: ok. 29 godzin, Najwyższy punkt: 1333 m n.p.m. (Halicz)

== Baza noclegowa, biwaki i schrony ==
Poniższe zestawienie podaje przede wszystkim obiekty bezpośrednio przy GSB lub ważne w miejscach, gdzie nie ma szerokiego wyboru. Ustroń, Węgierska Górka, Jordanów, Rabka-Zdrój, Krościenko nad Dunajcem, Rytro, Krynica-Zdrój, Iwonicz-Zdrój, Rymanów-Zdrój, Komańcza, Cisna, Wetlina i Ustrzyki Górne mają większą bazę noclegową; w tych miejscach nie ma potrzeby wyliczania pojedynczych pensjonatów.

Aktualizowany wykaz z telefonami, odległościami od szlaku i uwagami o wyżywieniu publikuje [https://glowny-szlak-beskidzki.pl/wp-content/uploads/2026/04/noclegi-proponowane-na-gsb.pdf Stowarzyszenie Główny Szlak Beskidzki]. Przed przyjściem trzeba potwierdzić otwarcie i dostępność miejsca.

=== Beskid Śląski ===
Na trasie działają schroniska lub obiekty noclegowe na Równicy, Soszowie Wielkim, Stożku Wielkim, Kubalonce i Przysłopie pod Baranią Górą. Pomiędzy nimi leżą miejscowości z dużą bazą w Ustroniu i rejonie Wisły oraz Węgierska Górka. W weekendy miejsca w schroniskach warto rezerwować.

=== Beskid Żywiecki, Pasmo Polic i okolice Rabki ===
Najważniejsze obiekty przy szlaku to schroniska na Słowiance, Rysiance, Hali Miziowej, Markowych Szczawinach i Hali Krupowej. Schronisko na Hali Lipowskiej leży krótko poza czerwonym szlakiem. Latem działają studenckie bazy namiotowe na Hali Głuchaczki i na Jaworzynie; terminy ich otwarcia trzeba sprawdzić u organizatorów.

Między Policą a Bystrą są proste, bezobsługowe schrony turystyczne, m.in. Chatka pod Policą i schron Wędźno. Nie prowadzą rezerwacji, mają bardzo małą pojemność i nie mogą być jedynym zaplanowanym noclegiem. Wędźno ma pobliski ciek wodny, lecz wodę należy uzdatnić. Duża baza znajduje się w Jordanowie i Rabce-Zdroju.

=== Gorce ===
Przy szlaku leżą schroniska PTTK na Maciejowej, Starych Wierchach i Turbaczu. Możliwość rozstawienia namiotu przy obiekcie trzeba uzgodnić z obsługą. Na Lubaniu działa sezonowa Studencka Baza Namiotowa SKPG Kraków; zwykle trzeba mieć własny namiot, a baza nie zastępuje sklepu ani schroniska z restauracją. W rejonie Studzionek są pojedyncze gospodarstwa i miejsca biwakowe. Rabka-Zdrój i Krościenko nad Dunajcem mają dużą bazę noclegową.

=== Beskid Sądecki ===
Schroniska przy trasie znajdują się na Przehybie, Hali Łabowskiej i Jaworzynie Krynickiej. Pomiędzy Rytrem a Halą Łabowską leży prywatne schronisko Cyrla. Krościenko, Rytro i Krynica-Zdrój oferują duży wybór noclegów. Grzbiety między tymi punktami są długie, dlatego nie należy liczyć na przypadkowy nocleg po drodze.

=== Beskid Niski ===
Tu odległości między całorocznymi obiektami są największe, a część noclegów działa tylko po wcześniejszym telefonie.

* Banica – pojedyncze gospodarstwo przyjmujące turystów i namioty; posiłek należy uzgodnić wcześniej.
* Ropki – pojedyncze obiekty turystyczne przy trasie, w tym Chata Wędrowca GSB; nocleg i wyżywienie trzeba potwierdzić.
* Hańczowa i Regietów – kilka gospodarstw w dolinie; część leży ponad kilometr od czerwonego szlaku. Sezonowa baza namiotowa w Radocynie wymaga wyraźnego zejścia z GSB.
* Okolice Ługu – bezobsługowy schron turystyczny „Lipka” ze stołem, piecem i miejscem do odpoczynku; obok jest strumień, ale nie jest to kontrolowane ujęcie wody pitnej.
* Krzywa i Wołowiec – pojedyncze gospodarstwa, tylko po potwierdzeniu.
* Bartne – bacówka PTTK z noclegiem i wyżywieniem oraz pojedyncze gospodarstwa we wsi.
* Okolice Ostrysza – bezobsługowy schron turystyczny „Ostrysz”.
* Kąty i Chyrowa – pojedyncze gospodarstwa; w Kątach działa też punkt gastronomiczny.
* Wisłoczek – sezonowa baza namiotowa SKPB Rzeszów, zwykle czynna latem.
* Puławy Górne – pojedyncze obiekty noclegowe; działalność ośrodka narciarskiego i gastronomii jest sezonowa.

Iwonicz-Zdrój, Rymanów-Zdrój i Komańcza mają większy wybór noclegów. Bezobsługowe schrony są bezpłatnym zapleczem awaryjnym, ale nie gwarantują wolnego miejsca, opału, czystości ani wody.

=== Bieszczady ===

* Prełuki – bardzo ograniczona liczba miejsc prywatnych; brak sklepu.
* Rejon Przełęczy Żebrak/Rabego – sezonowa Studencka Baza Namiotowa Rabe. Poza sezonem dostępność chaty trzeba potwierdzić; wodę ze strumienia należy uzdatnić.
* Cisna – duża baza; Bacówka PTTK pod Honem leży bezpośrednio przy zejściu GSB i oferuje nocleg, posiłki oraz miejsce na namiot.
* Smerek – kilka noclegów blisko szlaku. Wetlina, położona około 2–3 km poza GSB, ma znacznie większy wybór i sklepy.
* Brzegi Górne – baza bardzo mała; pojedynczy nocleg trzeba rezerwować z wyprzedzeniem. Nie należy zakładać nocowania w wiacie BdPN.
* Ustrzyki Górne – duża baza noclegowa i pole kempingowe.
* Wołosate – mała baza prywatna i sezonowe zaplecze turystyczne; przy późnym zakończeniu etapu potrzebna jest rezerwacja albo pewny autobus.

Schron turystyczny BdPN na Połoninie Wetlińskiej, zwany „Chatką Puchatka”, jest punktem odpoczynku, a nie normalnym schroniskiem noclegowym. Można tam kupić napoje i skorzystać z sanitariatów, gdy pozwalają na to warunki techniczne; nocleg w przedsionku jest dopuszczany wyłącznie awaryjnie. Legalne pola namiotowe Bieszczadzkiego PN znajdują się w miejscach wskazanych przez park, m.in. w Górnej Wetlince poza przebiegiem GSB.

== Zaopatrzenie i woda ==

=== Sklepy ===
Nie należy zakładać, że każdy sklep zaznaczony na mapie będzie czynny. Godziny w małych wsiach zmieniają się sezonowo, a w niedziele i poza wakacjami sklep może być zamknięty. Najbezpieczniej uzupełniać zapasy w większych miejscowościach.
{| class=&quot;wikitable&quot;
!Odcinek
!Pewniejsze punkty zaopatrzenia
!Uwagi
|-
|'''Beskid Śląski i Żywiecki'''
|Ustroń, rejon Wisły, Węgierska Górka, Żabnica, Korbielów po zejściu z Przełęczy Glinne
|Na grzbietach działają bufety schronisk, ale ich godziny są krótsze niż sklepów.
|-
|'''Pasmo Polic i Gorce'''
|Bystra Podhalańska, Jordanów, Skawa, Rabka-Zdrój, Krościenko nad Dunajcem
|Między schroniskami na Hali Krupowej i Maciejowej zakupy najlepiej zrobić w Bystrej, Jordanowie albo Rabce.
|-
|'''Beskid Sądecki'''
|Krościenko, Rytro, Krynica-Zdrój
|Na odcinkach Krościenko–Rytro i Rytro–Krynica żywność można kupić w schroniskach, lecz trzeba mieć zapas na cały dzień.
|-
|'''Beskid Niski: Krynica–Bartne'''
|Krynica-Zdrój, Mochnaczka Niżna, Hańczowa; sklep w Zdyni/Ługu po krótkim zejściu; ograniczone zakupy w rejonie Bartnego
|Według wykazu GSB z 2026 roku sklep w Mochnaczce Niżnej działał od poniedziałku do soboty 7:00–20:00, a w niedziele handlowe 9:00–16:00; punkt w Zdyni/Ługu od poniedziałku do soboty 6:30–18:00, latem do 20:00, i w niedziele 15:00–18:00. Godziny trzeba potwierdzić na miejscu.
|-
|'''Beskid Niski: Bartne–Komańcza'''
|Kąty, Lubatowa, Iwonicz-Zdrój, Rymanów-Zdrój, Komańcza
|Na wschód od Rymanowa możliwości zakupów są nieregularne. Na odcinek Rymanów–Komańcza należy zabrać zapas na co najmniej jeden długi dzień, a przy krótszych etapach na dwa dni.
|-
|'''Bieszczady'''
|Komańcza, Cisna, Smerek lub Wetlina po zejściu, Ustrzyki Górne
|W Prełukach nie ma sklepu. Wołosate ma tylko ograniczone, sezonowe zaopatrzenie, dlatego przed odcinkiem przez Halicz zakupy najlepiej zrobić w Ustrzykach Górnych.
|}
W Bieszczadach sklepy w Wetlinie i Ustrzykach Górnych bywają czynne dłużej w sezonie letnim. W internetowych katalogach aktualizowanych w 2026 roku podawano m.in. godziny 7:00–23:00 dla [https://biznes-top.pl/wetlina/sklep-spozywczy/sklep-u-zdzicha/ sklepu „U Zdzicha” w Wetlinie], 8:00–20:00 w dni robocze dla [https://ding.pl/abc%2Cwetlina-wetlina-101%2C32455 sklepu ABC w Wetlinie] i 7:00–20:00 dla [https://www.pkt.pl/firma/centrum-sklep-spozywczy-406324 sklepu Centrum w Ustrzykach Górnych]. Są to dane zewnętrzne i sezonowe – trzeba sprawdzić je tego samego dnia, zwłaszcza w niedzielę i poza wakacjami.

=== Woda ===
Najpewniejszym miejscem uzupełnienia wody są czynne schroniska, kwatery i miejscowości. GSB często prowadzi grzbietami, dlatego źródło widoczne na mapie może być okresowe albo wyschnięte.

Potwierdzane punkty sezonowe lub terenowe to m.in. baza na Głuchaczkach, źródło przy bazie na Lubaniu, baza w Wisłoczku, baza w Radocynie poza szlakiem, Chata Józefa i Chata Kasi w Beskidzie Niskim, strumienie przy schronie Lipka i bazie Rabe oraz źródło w rejonie Przełęczy Goprowców. Ich wydajność i jakość nie są gwarantowane. Wodę ze źródeł, strumieni i ujęć bez informacji sanitarnej należy filtrować, przegotować albo zdezynfekować.

Większy zapas trzeba nabrać przed:

* odcinkami grzbietowymi Babiej Góry i Polic;
* podejściem z Krościenka na Przehybę oraz przejściem grzbietu Radziejowej;
* długimi odcinkami leśnymi Beskidu Niskiego, szczególnie w upale;
* grzbietem Jasła i Smereka, połoninami oraz odcinkiem Ustrzyki Górne – Halicz – Wołosate.

== Galeria ==
&lt;gallery mode=&quot;nolines&quot; widths=&quot;180&quot; heights=&quot;140&quot;&gt;
Plik:Stożek Wielki (Beskid Śląski)-09 2005.jpg|Stożek Wielki ([[Beskid Śląski]])
Plik:Babia Góra 2017 07.jpg|Babia Góra (Beskid Żywiecki)
Plik:Zbójecka Góra BW48.jpg|Zbójecka Góra ([[Beskid Makowski]])
Plik:Turbacz a6.jpg|Turbacz ([[Gorce]])
Plik:POL Jaworzyna Krynicka Jastrzebik.JPG|Jaworzyna Krynicka (Beskid Sądecki)
Plik:Góra Grzywacka (HB5).jpg|Grzywacka Góra ([[Beskid Niski]])
Plik:Połonina Wetlińska - Smerek.JPG|Połonina Wetlińska ([[Bieszczady]]) 
&lt;/gallery&gt;
[[Kategoria:Szlaki turystyczne]]</text>
      <sha1>l5s0e5zhefrj2x5wb6fc4b9awqw55yv</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Nowy Dwór Gdański</title>
    <ns>0</ns>
    <id>19328</id>
    <revision>
      <id>158005</id>
      <parentid>158003</parentid>
      <timestamp>2026-08-01T12:08:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Walkuszek</username>
        <id>17600</id>
      </contributor>
      <comment>/* Geografia */</comment>
      <origin>158005</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3151" sha1="1je9bmswmk3j0ra4z8s1tzdv4nmc4pl" xml:space="preserve">{{Top-banner}} &lt;!-- można wstawić zdjęcie-panoramę miejscowości, zalecane 2100x300 px --&gt;
{{Miejscowość infobox
 |widok            = SM Nowy Dwór Gdański Sikorskiego 9 (0) ID 636939.jpg
 |opis             = &lt;!-- opis co jest na zdjęciu --&gt;
 |herb             = &lt;!-- herb miejscowości, np. Herb_Warszawy.png--&gt;
 |mapa             = &lt;!-- położenie miejscowości na mapie państwa --&gt;
 |państwo          = [[Polska]]
 |region           = [[województwo pomorskie]]
 |powierzchnia     = 5,07
 |wysokość         = -1,4–4,9
 |prefiks          = (+48) 55
 |kod pocztowy     = 82-100
 |www              = https://miastonowydwor.pl/
}} 
{{Mapframe |54.2130500|19.1177100|zoom=14|height=400|width=400}}
'''Nowy Dwór Gdański''' - miasto w [[Województwo pomorskie|województwie pomorskim]], siedziba [[Powiat nowodworski (województwo pomorskie)|powiatu nowodworskiego]] oraz [[Nowy Dwór Gdański (gmina)|gminy miejsko-wiejskiej Nowy Dwór Gdański]]. Pod względem geograficznym położone jest w centralnej części [[Żuławy Wiślane|Żuław Wiślanych]], nad rzeką Tugą.

== Charakterystyka ==
&lt;!-- Opis ogólny i szkice dot.: historii, położenia geograficznego, klimatu, kiedy jechać i jak się przygotować. --&gt;

=== Historia ===

=== Geografia ===
Z racji usytuowania w centrum [[Żuławy_Wiślane|Żuław Wiślanych]], Nowy Dwór Gdański dość często uważany jest wręcz za stolicę Żuław. Znaczna jego część leży w depresji, czyli poniżej poziomu morza. Przez miasto przepływa rzeka Tuga, która zbiera wody z okolicznych kanałów i rowów melioracyjnych.

=== Klimat ===

=== Kiedy jechać ===

=== Przygotowania ===

== Dojazd ==

=== Pociągiem [[w:Żuławska_Kolej_Dojazdowa|Żuławskiej Kolei Dojazdowej]] ===

=== Samochodem ===

=== Autobusem ===
Dojazd autobusem z Gdańska do Nowego Dworu Gdańskiego zajmuje około godziny i jest możliwy dzięki ⁠PKS Elbląg oraz ⁠PKS Gdańsk (linia 871).
PKS Elbląg kursuje bezpośrednio na trasie do Nowego Dworu Gdańskiego zatrzymując się po drodze na kilku przystankach (dojazd zajmuje około 25 minut). Odjazdy z Gdańska w dzień powszedni są dosyć częste. Z kolei autobus PKS Gdańsk (linia 871) jedzie w wydłużonej relacji m.in. przez Cedry Wielkie i Ostaszewo do Nowego Dworu Gdańskiego (ok. 1 godzina i 5 minut). Aktualne rozkłady jazdy warto sprawdzać na portalu lub aplikacji e-podróżnik lub na stronach konkretnych przewoźników.

== Dzielnice ==

== Transport ==

== Warto zobaczyć ==
=== Imprezy ===

== Aktywny wypoczynek ==

== Praca i nauka ==

== Zakupy ==
&lt;!-- 
== Wyżywienie ==
=== Skromnie ===

=== Umiarkowanie ===

=== Wystawnie ===
--&gt;
== Rozrywka ==

== Noclegi ==
&lt;!-- 
=== Skromnie ===

=== Umiarkowanie ===

=== Ekskluzywnie ===

== Bezpieczeństwo ==
--&gt;
=== Zdrowie ===

== Kontakt ==

== Gdzie dalej ==
&lt;!-- Gdzie można udać się na 1-dniową wycieczkę (w pobliżu) i gdzie są w bezpośrednim sąsiedztwie miejsca, które mogą być następnym punktem podróży. --&gt;

{{zarys}}
{{Geo|54°12′50″N|19°07′08″E|}}
{{Jest w|Powiat nowodworski (województwo pomorskie)}}

[[Kategoria:Województwo pomorskie]]</text>
      <sha1>1je9bmswmk3j0ra4z8s1tzdv4nmc4pl</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>158006</id>
      <parentid>158005</parentid>
      <timestamp>2026-08-01T12:22:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Walkuszek</username>
        <id>17600</id>
      </contributor>
      <comment>/* Historia */</comment>
      <origin>158006</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4234" sha1="142p3b6gg0bubid07d3n4tf8168mhrt" xml:space="preserve">{{Top-banner}} &lt;!-- można wstawić zdjęcie-panoramę miejscowości, zalecane 2100x300 px --&gt;
{{Miejscowość infobox
 |widok            = SM Nowy Dwór Gdański Sikorskiego 9 (0) ID 636939.jpg
 |opis             = &lt;!-- opis co jest na zdjęciu --&gt;
 |herb             = &lt;!-- herb miejscowości, np. Herb_Warszawy.png--&gt;
 |mapa             = &lt;!-- położenie miejscowości na mapie państwa --&gt;
 |państwo          = [[Polska]]
 |region           = [[województwo pomorskie]]
 |powierzchnia     = 5,07
 |wysokość         = -1,4–4,9
 |prefiks          = (+48) 55
 |kod pocztowy     = 82-100
 |www              = https://miastonowydwor.pl/
}} 
{{Mapframe |54.2130500|19.1177100|zoom=14|height=400|width=400}}
'''Nowy Dwór Gdański''' - miasto w [[Województwo pomorskie|województwie pomorskim]], siedziba [[Powiat nowodworski (województwo pomorskie)|powiatu nowodworskiego]] oraz [[Nowy Dwór Gdański (gmina)|gminy miejsko-wiejskiej Nowy Dwór Gdański]]. Pod względem geograficznym położone jest w centralnej części [[Żuławy Wiślane|Żuław Wiślanych]], nad rzeką Tugą.

== Charakterystyka ==
&lt;!-- Opis ogólny i szkice dot.: historii, położenia geograficznego, klimatu, kiedy jechać i jak się przygotować. --&gt;

=== Historia ===
Nowy Dwór Gdański początkowo należał do obszaru będącego własnością księstwa pomorskiego. Od XIII do XV wieku był własnością zakonu krzyżackiego, a po zakończeniu wojny 13-letniej został przyłączony do Polski. 
Prawa miejskie otrzymał w 1880 r. z rąk Wilhelma I, zaś w latach 1920-1939 pozostawał w granicach Wolnego Miasta Gdańska.

Historia miasta nierozerwalnie łączy się z działalnością Mennonitów, anabaptystycznego odłamu Kościoła Katolickiego powstałego w Szwajcarii na skutek Reformacji. Mennonici, którzy spotkali się z represjami wyemigrowali m.in. na ziemie Rzeczypospolitej Oboja Narodów - tolerancyjnej względem innowierców. Osiedlili się na Żuławach, których podmokłe tereny należało osuszyć, zabezpieczyć przed powodziami, użyźnić i zagospodarować. Mennonici zbudowali, a następnie przez lata, aż do opuszczenia Żuław w 1945 r., unowocześniali system melioracyjny. Dziś, na terenach ich ówczesnej działalności wytyczono Szlak Mennonitów łączący miejsca związane z historią żuławskiego osadnictwa.

=== Geografia ===
Z racji usytuowania w centrum [[Żuławy_Wiślane|Żuław Wiślanych]], Nowy Dwór Gdański dość często uważany jest wręcz za stolicę Żuław. Znaczna jego część leży w depresji, czyli poniżej poziomu morza. Przez miasto przepływa rzeka Tuga, która zbiera wody z okolicznych kanałów i rowów melioracyjnych.

=== Klimat ===

=== Kiedy jechać ===

=== Przygotowania ===

== Dojazd ==

=== Pociągiem [[w:Żuławska_Kolej_Dojazdowa|Żuławskiej Kolei Dojazdowej]] ===

=== Samochodem ===

=== Autobusem ===
Dojazd autobusem z Gdańska do Nowego Dworu Gdańskiego zajmuje około godziny i jest możliwy dzięki ⁠PKS Elbląg oraz ⁠PKS Gdańsk (linia 871).
PKS Elbląg kursuje bezpośrednio na trasie do Nowego Dworu Gdańskiego zatrzymując się po drodze na kilku przystankach (dojazd zajmuje około 25 minut). Odjazdy z Gdańska w dzień powszedni są dosyć częste. Z kolei autobus PKS Gdańsk (linia 871) jedzie w wydłużonej relacji m.in. przez Cedry Wielkie i Ostaszewo do Nowego Dworu Gdańskiego (ok. 1 godzina i 5 minut). Aktualne rozkłady jazdy warto sprawdzać na portalu lub aplikacji e-podróżnik lub na stronach konkretnych przewoźników.

== Dzielnice ==

== Transport ==

== Warto zobaczyć ==
=== Imprezy ===

== Aktywny wypoczynek ==

== Praca i nauka ==

== Zakupy ==
&lt;!-- 
== Wyżywienie ==
=== Skromnie ===

=== Umiarkowanie ===

=== Wystawnie ===
--&gt;
== Rozrywka ==

== Noclegi ==
&lt;!-- 
=== Skromnie ===

=== Umiarkowanie ===

=== Ekskluzywnie ===

== Bezpieczeństwo ==
--&gt;
=== Zdrowie ===

== Kontakt ==

== Gdzie dalej ==
&lt;!-- Gdzie można udać się na 1-dniową wycieczkę (w pobliżu) i gdzie są w bezpośrednim sąsiedztwie miejsca, które mogą być następnym punktem podróży. --&gt;

{{zarys}}
{{Geo|54°12′50″N|19°07′08″E|}}
{{Jest w|Powiat nowodworski (województwo pomorskie)}}

[[Kategoria:Województwo pomorskie]]</text>
      <sha1>142p3b6gg0bubid07d3n4tf8168mhrt</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>158007</id>
      <parentid>158006</parentid>
      <timestamp>2026-08-01T12:25:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Walkuszek</username>
        <id>17600</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* Kiedy jechać */</comment>
      <origin>158007</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4155" sha1="ot7ffy1zi3yw25hfg91ifg3tjyirg76" xml:space="preserve">{{Top-banner}} &lt;!-- można wstawić zdjęcie-panoramę miejscowości, zalecane 2100x300 px --&gt;
{{Miejscowość infobox
 |widok            = SM Nowy Dwór Gdański Sikorskiego 9 (0) ID 636939.jpg
 |opis             = &lt;!-- opis co jest na zdjęciu --&gt;
 |herb             = &lt;!-- herb miejscowości, np. Herb_Warszawy.png--&gt;
 |mapa             = &lt;!-- położenie miejscowości na mapie państwa --&gt;
 |państwo          = [[Polska]]
 |region           = [[województwo pomorskie]]
 |powierzchnia     = 5,07
 |wysokość         = -1,4–4,9
 |prefiks          = (+48) 55
 |kod pocztowy     = 82-100
 |www              = https://miastonowydwor.pl/
}} 
{{Mapframe |54.2130500|19.1177100|zoom=14|height=400|width=400}}
'''Nowy Dwór Gdański''' - miasto w [[Województwo pomorskie|województwie pomorskim]], siedziba [[Powiat nowodworski (województwo pomorskie)|powiatu nowodworskiego]] oraz [[Nowy Dwór Gdański (gmina)|gminy miejsko-wiejskiej Nowy Dwór Gdański]]. Pod względem geograficznym położone jest w centralnej części [[Żuławy Wiślane|Żuław Wiślanych]], nad rzeką Tugą.

== Charakterystyka ==
&lt;!-- Opis ogólny i szkice dot.: historii, położenia geograficznego, klimatu, kiedy jechać i jak się przygotować. --&gt;

=== Historia ===
Nowy Dwór Gdański początkowo należał do obszaru będącego własnością księstwa pomorskiego. Od XIII do XV wieku był własnością zakonu krzyżackiego, a po zakończeniu wojny 13-letniej został przyłączony do Polski. 
Prawa miejskie otrzymał w 1880 r. z rąk Wilhelma I, zaś w latach 1920-1939 pozostawał w granicach Wolnego Miasta Gdańska.

Historia miasta nierozerwalnie łączy się z działalnością Mennonitów, anabaptystycznego odłamu Kościoła Katolickiego powstałego w Szwajcarii na skutek Reformacji. Mennonici, którzy spotkali się z represjami wyemigrowali m.in. na ziemie Rzeczypospolitej Oboja Narodów - tolerancyjnej względem innowierców. Osiedlili się na Żuławach, których podmokłe tereny należało osuszyć, zabezpieczyć przed powodziami, użyźnić i zagospodarować. Mennonici zbudowali, a następnie przez lata, aż do opuszczenia Żuław w 1945 r., unowocześniali system melioracyjny. Dziś, na terenach ich ówczesnej działalności wytyczono Szlak Mennonitów łączący miejsca związane z historią żuławskiego osadnictwa.

=== Geografia ===
Z racji usytuowania w centrum [[Żuławy_Wiślane|Żuław Wiślanych]], Nowy Dwór Gdański dość często uważany jest wręcz za stolicę Żuław. Znaczna jego część leży w depresji, czyli poniżej poziomu morza. Przez miasto przepływa rzeka Tuga, która zbiera wody z okolicznych kanałów i rowów melioracyjnych.

== Dojazd ==

=== Pociągiem [[w:Żuławska_Kolej_Dojazdowa|Żuławskiej Kolei Dojazdowej]] ===

=== Samochodem ===

=== Autobusem ===
Dojazd autobusem z Gdańska do Nowego Dworu Gdańskiego zajmuje około godziny i jest możliwy dzięki ⁠PKS Elbląg oraz ⁠PKS Gdańsk (linia 871).
PKS Elbląg kursuje bezpośrednio na trasie do Nowego Dworu Gdańskiego zatrzymując się po drodze na kilku przystankach (dojazd zajmuje około 25 minut). Odjazdy z Gdańska w dzień powszedni są dosyć częste. Z kolei autobus PKS Gdańsk (linia 871) jedzie w wydłużonej relacji m.in. przez Cedry Wielkie i Ostaszewo do Nowego Dworu Gdańskiego (ok. 1 godzina i 5 minut). Aktualne rozkłady jazdy warto sprawdzać na portalu lub aplikacji e-podróżnik lub na stronach konkretnych przewoźników.

== Transport ==

== Warto zobaczyć ==
=== Imprezy ===

== Aktywny wypoczynek ==

== Praca i nauka ==

== Zakupy ==
&lt;!-- 
== Wyżywienie ==
=== Skromnie ===

=== Umiarkowanie ===

=== Wystawnie ===
--&gt;
== Rozrywka ==

== Noclegi ==
&lt;!-- 
=== Skromnie ===

=== Umiarkowanie ===

=== Ekskluzywnie ===

== Bezpieczeństwo ==
--&gt;
=== Zdrowie ===

== Kontakt ==

== Gdzie dalej ==
&lt;!-- Gdzie można udać się na 1-dniową wycieczkę (w pobliżu) i gdzie są w bezpośrednim sąsiedztwie miejsca, które mogą być następnym punktem podróży. --&gt;

{{zarys}}
{{Geo|54°12′50″N|19°07′08″E|}}
{{Jest w|Powiat nowodworski (województwo pomorskie)}}

[[Kategoria:Województwo pomorskie]]</text>
      <sha1>ot7ffy1zi3yw25hfg91ifg3tjyirg76</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>158008</id>
      <parentid>158007</parentid>
      <timestamp>2026-08-01T12:39:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Walkuszek</username>
        <id>17600</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* Samochodem */</comment>
      <origin>158008</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4692" sha1="fpafq54hew35aaz6qey3v57gxpt1cix" xml:space="preserve">{{Top-banner}} &lt;!-- można wstawić zdjęcie-panoramę miejscowości, zalecane 2100x300 px --&gt;
{{Miejscowość infobox
 |widok            = SM Nowy Dwór Gdański Sikorskiego 9 (0) ID 636939.jpg
 |opis             = &lt;!-- opis co jest na zdjęciu --&gt;
 |herb             = &lt;!-- herb miejscowości, np. Herb_Warszawy.png--&gt;
 |mapa             = &lt;!-- położenie miejscowości na mapie państwa --&gt;
 |państwo          = [[Polska]]
 |region           = [[województwo pomorskie]]
 |powierzchnia     = 5,07
 |wysokość         = -1,4–4,9
 |prefiks          = (+48) 55
 |kod pocztowy     = 82-100
 |www              = https://miastonowydwor.pl/
}} 
{{Mapframe |54.2130500|19.1177100|zoom=14|height=400|width=400}}
'''Nowy Dwór Gdański''' - miasto w [[Województwo pomorskie|województwie pomorskim]], siedziba [[Powiat nowodworski (województwo pomorskie)|powiatu nowodworskiego]] oraz [[Nowy Dwór Gdański (gmina)|gminy miejsko-wiejskiej Nowy Dwór Gdański]]. Pod względem geograficznym położone jest w centralnej części [[Żuławy Wiślane|Żuław Wiślanych]], nad rzeką Tugą.

== Charakterystyka ==
&lt;!-- Opis ogólny i szkice dot.: historii, położenia geograficznego, klimatu, kiedy jechać i jak się przygotować. --&gt;

=== Historia ===
Nowy Dwór Gdański początkowo należał do obszaru będącego własnością księstwa pomorskiego. Od XIII do XV wieku był własnością zakonu krzyżackiego, a po zakończeniu wojny 13-letniej został przyłączony do Polski. 
Prawa miejskie otrzymał w 1880 r. z rąk Wilhelma I, zaś w latach 1920-1939 pozostawał w granicach Wolnego Miasta Gdańska.

Historia miasta nierozerwalnie łączy się z działalnością Mennonitów, anabaptystycznego odłamu Kościoła Katolickiego powstałego w Szwajcarii na skutek Reformacji. Mennonici, którzy spotkali się z represjami wyemigrowali m.in. na ziemie Rzeczypospolitej Oboja Narodów - tolerancyjnej względem innowierców. Osiedlili się na Żuławach, których podmokłe tereny należało osuszyć, zabezpieczyć przed powodziami, użyźnić i zagospodarować. Mennonici zbudowali, a następnie przez lata, aż do opuszczenia Żuław w 1945 r., unowocześniali system melioracyjny. Dziś, na terenach ich ówczesnej działalności wytyczono Szlak Mennonitów łączący miejsca związane z historią żuławskiego osadnictwa.

=== Geografia ===
Z racji usytuowania w centrum [[Żuławy_Wiślane|Żuław Wiślanych]], Nowy Dwór Gdański dość często uważany jest wręcz za stolicę Żuław. Znaczna jego część leży w depresji, czyli poniżej poziomu morza. Przez miasto przepływa rzeka Tuga, która zbiera wody z okolicznych kanałów i rowów melioracyjnych.

== Dojazd ==

=== Pociągiem [[w:Żuławska_Kolej_Dojazdowa|Żuławskiej Kolei Dojazdowej]] ===

=== Samochodem ===
Nowy Dwór Gdański leży przy drodze ekspresowej S7, łączącej Gdańsk z Elblągiem i Warszawą. Z Trójmiasta należy jechać S7 w kierunku Elbląga i zjechać na węźle Nowy Dwór Gdański. Od strony Elbląga, Olsztyna i Warszawy wygodny jest również węzeł Żuławy Wschód.

Z Malborka, Sztumu, Kwidzyna i Grudziądza do miasta prowadzi DK55, natomiast ze Stegny i Mierzei Wiślanej – DW502. Z zachodniej i południowej Polski można dojechać autostradą A1, a następnie S7, ewentualnie przez Malbork drogami DK22 i DK55.

=== Autobusem ===
Dojazd autobusem z Gdańska do Nowego Dworu Gdańskiego zajmuje około godziny i jest możliwy dzięki ⁠PKS Elbląg oraz ⁠PKS Gdańsk (linia 871).
PKS Elbląg kursuje bezpośrednio na trasie do Nowego Dworu Gdańskiego zatrzymując się po drodze na kilku przystankach (dojazd zajmuje około 25 minut). Odjazdy z Gdańska w dzień powszedni są dosyć częste. Z kolei autobus PKS Gdańsk (linia 871) jedzie w wydłużonej relacji m.in. przez Cedry Wielkie i Ostaszewo do Nowego Dworu Gdańskiego (ok. 1 godzina i 5 minut). Aktualne rozkłady jazdy warto sprawdzać na portalu lub aplikacji e-podróżnik lub na stronach konkretnych przewoźników.

== Transport ==

== Warto zobaczyć ==
=== Imprezy ===

== Aktywny wypoczynek ==

== Praca i nauka ==

== Zakupy ==
&lt;!-- 
== Wyżywienie ==
=== Skromnie ===

=== Umiarkowanie ===

=== Wystawnie ===
--&gt;
== Rozrywka ==

== Noclegi ==
&lt;!-- 
=== Skromnie ===

=== Umiarkowanie ===

=== Ekskluzywnie ===

== Bezpieczeństwo ==
--&gt;
=== Zdrowie ===

== Kontakt ==

== Gdzie dalej ==
&lt;!-- Gdzie można udać się na 1-dniową wycieczkę (w pobliżu) i gdzie są w bezpośrednim sąsiedztwie miejsca, które mogą być następnym punktem podróży. --&gt;

{{zarys}}
{{Geo|54°12′50″N|19°07′08″E|}}
{{Jest w|Powiat nowodworski (województwo pomorskie)}}

[[Kategoria:Województwo pomorskie]]</text>
      <sha1>fpafq54hew35aaz6qey3v57gxpt1cix</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>158009</id>
      <parentid>158008</parentid>
      <timestamp>2026-08-01T12:43:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Walkuszek</username>
        <id>17600</id>
      </contributor>
      <comment>/* Autobusem */</comment>
      <origin>158009</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5180" sha1="fzcxsictzmmtxn3aewom5f8xttsp8ey" xml:space="preserve">{{Top-banner}} &lt;!-- można wstawić zdjęcie-panoramę miejscowości, zalecane 2100x300 px --&gt;
{{Miejscowość infobox
 |widok            = SM Nowy Dwór Gdański Sikorskiego 9 (0) ID 636939.jpg
 |opis             = &lt;!-- opis co jest na zdjęciu --&gt;
 |herb             = &lt;!-- herb miejscowości, np. Herb_Warszawy.png--&gt;
 |mapa             = &lt;!-- położenie miejscowości na mapie państwa --&gt;
 |państwo          = [[Polska]]
 |region           = [[województwo pomorskie]]
 |powierzchnia     = 5,07
 |wysokość         = -1,4–4,9
 |prefiks          = (+48) 55
 |kod pocztowy     = 82-100
 |www              = https://miastonowydwor.pl/
}} 
{{Mapframe |54.2130500|19.1177100|zoom=14|height=400|width=400}}
'''Nowy Dwór Gdański''' - miasto w [[Województwo pomorskie|województwie pomorskim]], siedziba [[Powiat nowodworski (województwo pomorskie)|powiatu nowodworskiego]] oraz [[Nowy Dwór Gdański (gmina)|gminy miejsko-wiejskiej Nowy Dwór Gdański]]. Pod względem geograficznym położone jest w centralnej części [[Żuławy Wiślane|Żuław Wiślanych]], nad rzeką Tugą.

== Charakterystyka ==
&lt;!-- Opis ogólny i szkice dot.: historii, położenia geograficznego, klimatu, kiedy jechać i jak się przygotować. --&gt;

=== Historia ===
Nowy Dwór Gdański początkowo należał do obszaru będącego własnością księstwa pomorskiego. Od XIII do XV wieku był własnością zakonu krzyżackiego, a po zakończeniu wojny 13-letniej został przyłączony do Polski. 
Prawa miejskie otrzymał w 1880 r. z rąk Wilhelma I, zaś w latach 1920-1939 pozostawał w granicach Wolnego Miasta Gdańska.

Historia miasta nierozerwalnie łączy się z działalnością Mennonitów, anabaptystycznego odłamu Kościoła Katolickiego powstałego w Szwajcarii na skutek Reformacji. Mennonici, którzy spotkali się z represjami wyemigrowali m.in. na ziemie Rzeczypospolitej Oboja Narodów - tolerancyjnej względem innowierców. Osiedlili się na Żuławach, których podmokłe tereny należało osuszyć, zabezpieczyć przed powodziami, użyźnić i zagospodarować. Mennonici zbudowali, a następnie przez lata, aż do opuszczenia Żuław w 1945 r., unowocześniali system melioracyjny. Dziś, na terenach ich ówczesnej działalności wytyczono Szlak Mennonitów łączący miejsca związane z historią żuławskiego osadnictwa.

=== Geografia ===
Z racji usytuowania w centrum [[Żuławy_Wiślane|Żuław Wiślanych]], Nowy Dwór Gdański dość często uważany jest wręcz za stolicę Żuław. Znaczna jego część leży w depresji, czyli poniżej poziomu morza. Przez miasto przepływa rzeka Tuga, która zbiera wody z okolicznych kanałów i rowów melioracyjnych.

== Dojazd ==

=== Pociągiem [[w:Żuławska_Kolej_Dojazdowa|Żuławskiej Kolei Dojazdowej]] ===

=== Samochodem ===
Nowy Dwór Gdański leży przy drodze ekspresowej S7, łączącej Gdańsk z Elblągiem i Warszawą. Z Trójmiasta należy jechać S7 w kierunku Elbląga i zjechać na węźle Nowy Dwór Gdański. Od strony Elbląga, Olsztyna i Warszawy wygodny jest również węzeł Żuławy Wschód.

Z Malborka, Sztumu, Kwidzyna i Grudziądza do miasta prowadzi DK55, natomiast ze Stegny i Mierzei Wiślanej – DW502. Z zachodniej i południowej Polski można dojechać autostradą A1, a następnie S7, ewentualnie przez Malbork drogami DK22 i DK55.

=== Autobusem ===
Dojazd autobusem '''z Gdańska''' do Nowego Dworu Gdańskiego zajmuje około godziny i jest możliwy dzięki ⁠PKS Elbląg oraz ⁠PKS Gdańsk (linia 871). PKS Elbląg kursuje bezpośrednio na trasie do Nowego Dworu Gdańskiego zatrzymując się po drodze na kilku przystankach (dojazd zajmuje około 25 minut). Odjazdy z Gdańska w dzień powszedni są dosyć częste. Z kolei autobus PKS Gdańsk (linia 871) jedzie w wydłużonej relacji m.in. przez Cedry Wielkie i Ostaszewo do Nowego Dworu Gdańskiego (ok. 1 godzina i 5 minut). 

'''Z Elbląga''' do Nowego Dworu Gdańskiego kursują bezpośrednie autobusy PKS Elbląg jadące w stronę Gdańska oraz, w sezonie letnim, Krynicy Morskiej. Podróż trwa zazwyczaj około 25–40 minut. Wybrane kursy obsługują również miejscowości pośrednie: Kazimierzowo, Jazową, Solnicę, Rakowe Pole i Kmiecin.

'''Z Malborka''' kursują busy przez Nowy Staw, prowadzone przez Kościeleczki lub Dębinę. Są już rzadsze i zasadniczo ograniczone do dni powszednich. 

Aktualne rozkłady jazdy warto sprawdzać na portalu lub aplikacji e-podróżnik lub na stronach konkretnych przewoźników.

== Transport ==

== Warto zobaczyć ==
=== Imprezy ===

== Aktywny wypoczynek ==

== Praca i nauka ==

== Zakupy ==
&lt;!-- 
== Wyżywienie ==
=== Skromnie ===

=== Umiarkowanie ===

=== Wystawnie ===
--&gt;
== Rozrywka ==

== Noclegi ==
&lt;!-- 
=== Skromnie ===

=== Umiarkowanie ===

=== Ekskluzywnie ===

== Bezpieczeństwo ==
--&gt;
=== Zdrowie ===

== Kontakt ==

== Gdzie dalej ==
&lt;!-- Gdzie można udać się na 1-dniową wycieczkę (w pobliżu) i gdzie są w bezpośrednim sąsiedztwie miejsca, które mogą być następnym punktem podróży. --&gt;

{{zarys}}
{{Geo|54°12′50″N|19°07′08″E|}}
{{Jest w|Powiat nowodworski (województwo pomorskie)}}

[[Kategoria:Województwo pomorskie]]</text>
      <sha1>fzcxsictzmmtxn3aewom5f8xttsp8ey</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>158010</id>
      <parentid>158009</parentid>
      <timestamp>2026-08-01T13:30:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Walkuszek</username>
        <id>17600</id>
      </contributor>
      <comment>/* Pociągiem Żuławskiej Kolei Dojazdowej */</comment>
      <origin>158010</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6338" sha1="31r9n86sfzmhjho0eaiij12ic25a1gd" xml:space="preserve">{{Top-banner}} &lt;!-- można wstawić zdjęcie-panoramę miejscowości, zalecane 2100x300 px --&gt;
{{Miejscowość infobox
 |widok            = SM Nowy Dwór Gdański Sikorskiego 9 (0) ID 636939.jpg
 |opis             = &lt;!-- opis co jest na zdjęciu --&gt;
 |herb             = &lt;!-- herb miejscowości, np. Herb_Warszawy.png--&gt;
 |mapa             = &lt;!-- położenie miejscowości na mapie państwa --&gt;
 |państwo          = [[Polska]]
 |region           = [[województwo pomorskie]]
 |powierzchnia     = 5,07
 |wysokość         = -1,4–4,9
 |prefiks          = (+48) 55
 |kod pocztowy     = 82-100
 |www              = https://miastonowydwor.pl/
}} 
{{Mapframe |54.2130500|19.1177100|zoom=14|height=400|width=400}}
'''Nowy Dwór Gdański''' - miasto w [[Województwo pomorskie|województwie pomorskim]], siedziba [[Powiat nowodworski (województwo pomorskie)|powiatu nowodworskiego]] oraz [[Nowy Dwór Gdański (gmina)|gminy miejsko-wiejskiej Nowy Dwór Gdański]]. Pod względem geograficznym położone jest w centralnej części [[Żuławy Wiślane|Żuław Wiślanych]], nad rzeką Tugą.

== Charakterystyka ==
&lt;!-- Opis ogólny i szkice dot.: historii, położenia geograficznego, klimatu, kiedy jechać i jak się przygotować. --&gt;

=== Historia ===
Nowy Dwór Gdański początkowo należał do obszaru będącego własnością księstwa pomorskiego. Od XIII do XV wieku był własnością zakonu krzyżackiego, a po zakończeniu wojny 13-letniej został przyłączony do Polski. 
Prawa miejskie otrzymał w 1880 r. z rąk Wilhelma I, zaś w latach 1920-1939 pozostawał w granicach Wolnego Miasta Gdańska.

Historia miasta nierozerwalnie łączy się z działalnością Mennonitów, anabaptystycznego odłamu Kościoła Katolickiego powstałego w Szwajcarii na skutek Reformacji. Mennonici, którzy spotkali się z represjami wyemigrowali m.in. na ziemie Rzeczypospolitej Oboja Narodów - tolerancyjnej względem innowierców. Osiedlili się na Żuławach, których podmokłe tereny należało osuszyć, zabezpieczyć przed powodziami, użyźnić i zagospodarować. Mennonici zbudowali, a następnie przez lata, aż do opuszczenia Żuław w 1945 r., unowocześniali system melioracyjny. Dziś, na terenach ich ówczesnej działalności wytyczono Szlak Mennonitów łączący miejsca związane z historią żuławskiego osadnictwa.

=== Geografia ===
Z racji usytuowania w centrum [[Żuławy_Wiślane|Żuław Wiślanych]], Nowy Dwór Gdański dość często uważany jest wręcz za stolicę Żuław. Znaczna jego część leży w depresji, czyli poniżej poziomu morza. Przez miasto przepływa rzeka Tuga, która zbiera wody z okolicznych kanałów i rowów melioracyjnych.

== Dojazd ==

=== Pociągiem [[w:Żuławska_Kolej_Dojazdowa|Żuławskiej Kolei Dojazdowej]] ===
[[w:Żuławska_Kolej_Dojazdowa|Żuławska Kolej Dojazdowa]] stwarza kilka możliwości transportowych. Bezpośrednio można podróżować do Sztutowa z przystankami pośrednimi w Cyganku, Tujsku, Rybinie, Popowie, Stegnie PKS i Stegnie Morskiej oraz przy Muzeum Stutthof. W Sztutowie można przesiąść się na ŻKD drugiej linii kursującej przez przystanki Junoszyno, Jantar i Mikoszewo do przystanku Prawy Brzeg Wisły. Połączenia te wraz z kursami powrotnymi są okazją do zwiedzenia Żuław Wiślanych aż do ujścia Wisły, a dodatkowo umożliwiają wysiadkę w atrakcyjnych miejscowościach wypoczynkowych (Junoszyno, Jantar, Mikoszewo, Stegna) lub w miejscach o znaczeniu historycznym i kulturalnym takich jak np. [https://pl.wikipedia.org/wiki/Muzeum_Stutthof_w_Sztutowie Muzeum Stutthof], czy zabytkowy [https://pl.wikipedia.org/wiki/Ko%C5%9Bci%C3%B3%C5%82_Naj%C5%9Bwi%C4%99tszego_Serca_Pana_Jezusa_w_Stegnie kościół Najświętszego Serca Pana Jezusa w Stegnie]. Mikoszewo i Prawy Brzeg Wisły, czyli zachodni koniec obecnej sieci ŻKD stwarza możliwość dotarcia do miejsca przeprawy w kierunku Świbna i dalszej podróży np. autobusem.

=== Samochodem ===
Nowy Dwór Gdański leży przy drodze ekspresowej S7, łączącej Gdańsk z Elblągiem i Warszawą. Z Trójmiasta należy jechać S7 w kierunku Elbląga i zjechać na węźle Nowy Dwór Gdański. Od strony Elbląga, Olsztyna i Warszawy wygodny jest również węzeł Żuławy Wschód.

Z Malborka, Sztumu, Kwidzyna i Grudziądza do miasta prowadzi DK55, natomiast ze Stegny i Mierzei Wiślanej – DW502. Z zachodniej i południowej Polski można dojechać autostradą A1, a następnie S7, ewentualnie przez Malbork drogami DK22 i DK55.

=== Autobusem ===
Dojazd autobusem '''z Gdańska''' do Nowego Dworu Gdańskiego zajmuje około godziny i jest możliwy dzięki ⁠PKS Elbląg oraz ⁠PKS Gdańsk (linia 871). PKS Elbląg kursuje bezpośrednio na trasie do Nowego Dworu Gdańskiego zatrzymując się po drodze na kilku przystankach (dojazd zajmuje około 25 minut). Odjazdy z Gdańska w dzień powszedni są dosyć częste. Z kolei autobus PKS Gdańsk (linia 871) jedzie w wydłużonej relacji m.in. przez Cedry Wielkie i Ostaszewo do Nowego Dworu Gdańskiego (ok. 1 godzina i 5 minut). 

'''Z Elbląga''' do Nowego Dworu Gdańskiego kursują bezpośrednie autobusy PKS Elbląg jadące w stronę Gdańska oraz, w sezonie letnim, Krynicy Morskiej. Podróż trwa zazwyczaj około 25–40 minut. Wybrane kursy obsługują również miejscowości pośrednie: Kazimierzowo, Jazową, Solnicę, Rakowe Pole i Kmiecin.

'''Z Malborka''' kursują busy przez Nowy Staw, prowadzone przez Kościeleczki lub Dębinę. Są już rzadsze i zasadniczo ograniczone do dni powszednich. 

Aktualne rozkłady jazdy warto sprawdzać na portalu lub aplikacji e-podróżnik lub na stronach konkretnych przewoźników.

== Transport ==

== Warto zobaczyć ==
=== Imprezy ===

== Aktywny wypoczynek ==

== Praca i nauka ==

== Zakupy ==
&lt;!-- 
== Wyżywienie ==
=== Skromnie ===

=== Umiarkowanie ===

=== Wystawnie ===
--&gt;
== Rozrywka ==

== Noclegi ==
&lt;!-- 
=== Skromnie ===

=== Umiarkowanie ===

=== Ekskluzywnie ===

== Bezpieczeństwo ==
--&gt;
=== Zdrowie ===

== Kontakt ==

== Gdzie dalej ==
&lt;!-- Gdzie można udać się na 1-dniową wycieczkę (w pobliżu) i gdzie są w bezpośrednim sąsiedztwie miejsca, które mogą być następnym punktem podróży. --&gt;

{{zarys}}
{{Geo|54°12′50″N|19°07′08″E|}}
{{Jest w|Powiat nowodworski (województwo pomorskie)}}

[[Kategoria:Województwo pomorskie]]</text>
      <sha1>31r9n86sfzmhjho0eaiij12ic25a1gd</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>158011</id>
      <parentid>158010</parentid>
      <timestamp>2026-08-01T13:32:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Walkuszek</username>
        <id>17600</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* Pociągiem Żuławskiej Kolei Dojazdowej */</comment>
      <origin>158011</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6371" sha1="4hgnzjqe2ohqxubcmryx4aemmc5z2tb" xml:space="preserve">{{Top-banner}} &lt;!-- można wstawić zdjęcie-panoramę miejscowości, zalecane 2100x300 px --&gt;
{{Miejscowość infobox
 |widok            = SM Nowy Dwór Gdański Sikorskiego 9 (0) ID 636939.jpg
 |opis             = &lt;!-- opis co jest na zdjęciu --&gt;
 |herb             = &lt;!-- herb miejscowości, np. Herb_Warszawy.png--&gt;
 |mapa             = &lt;!-- położenie miejscowości na mapie państwa --&gt;
 |państwo          = [[Polska]]
 |region           = [[województwo pomorskie]]
 |powierzchnia     = 5,07
 |wysokość         = -1,4–4,9
 |prefiks          = (+48) 55
 |kod pocztowy     = 82-100
 |www              = https://miastonowydwor.pl/
}} 
{{Mapframe |54.2130500|19.1177100|zoom=14|height=400|width=400}}
'''Nowy Dwór Gdański''' - miasto w [[Województwo pomorskie|województwie pomorskim]], siedziba [[Powiat nowodworski (województwo pomorskie)|powiatu nowodworskiego]] oraz [[Nowy Dwór Gdański (gmina)|gminy miejsko-wiejskiej Nowy Dwór Gdański]]. Pod względem geograficznym położone jest w centralnej części [[Żuławy Wiślane|Żuław Wiślanych]], nad rzeką Tugą.

== Charakterystyka ==
&lt;!-- Opis ogólny i szkice dot.: historii, położenia geograficznego, klimatu, kiedy jechać i jak się przygotować. --&gt;

=== Historia ===
Nowy Dwór Gdański początkowo należał do obszaru będącego własnością księstwa pomorskiego. Od XIII do XV wieku był własnością zakonu krzyżackiego, a po zakończeniu wojny 13-letniej został przyłączony do Polski. 
Prawa miejskie otrzymał w 1880 r. z rąk Wilhelma I, zaś w latach 1920-1939 pozostawał w granicach Wolnego Miasta Gdańska.

Historia miasta nierozerwalnie łączy się z działalnością Mennonitów, anabaptystycznego odłamu Kościoła Katolickiego powstałego w Szwajcarii na skutek Reformacji. Mennonici, którzy spotkali się z represjami wyemigrowali m.in. na ziemie Rzeczypospolitej Oboja Narodów - tolerancyjnej względem innowierców. Osiedlili się na Żuławach, których podmokłe tereny należało osuszyć, zabezpieczyć przed powodziami, użyźnić i zagospodarować. Mennonici zbudowali, a następnie przez lata, aż do opuszczenia Żuław w 1945 r., unowocześniali system melioracyjny. Dziś, na terenach ich ówczesnej działalności wytyczono Szlak Mennonitów łączący miejsca związane z historią żuławskiego osadnictwa.

=== Geografia ===
Z racji usytuowania w centrum [[Żuławy_Wiślane|Żuław Wiślanych]], Nowy Dwór Gdański dość często uważany jest wręcz za stolicę Żuław. Znaczna jego część leży w depresji, czyli poniżej poziomu morza. Przez miasto przepływa rzeka Tuga, która zbiera wody z okolicznych kanałów i rowów melioracyjnych.

== Dojazd ==

=== Pociągiem [[w:Żuławska_Kolej_Dojazdowa|Żuławskiej Kolei Dojazdowej]] ===
[[w:Żuławska_Kolej_Dojazdowa|Żuławska Kolej Dojazdowa]] stwarza kilka możliwości transportowych. Bezpośrednio można podróżować do i ze Sztutowa z przystankami pośrednimi w Cyganku, Tujsku, Rybinie, Popowie, Stegnie PKS i Stegnie Morskiej oraz przy Muzeum Stutthof. W Sztutowie można przesiąść się na ŻKD drugiej linii kursującej przez przystanki Junoszyno, Jantar i Mikoszewo do przystanku Prawy Brzeg Wisły. Połączenia te wraz z kursami powrotnymi do Nowego Dworu Gdańskiego są okazją do zwiedzenia Żuław Wiślanych aż do ujścia Wisły, a dodatkowo umożliwiają wysiadkę w atrakcyjnych miejscowościach wypoczynkowych (Junoszyno, Jantar, Mikoszewo, Stegna) lub w miejscach o znaczeniu historycznym i kulturalnym takich jak np. [https://pl.wikipedia.org/wiki/Muzeum_Stutthof_w_Sztutowie Muzeum Stutthof], czy zabytkowy [https://pl.wikipedia.org/wiki/Ko%C5%9Bci%C3%B3%C5%82_Naj%C5%9Bwi%C4%99tszego_Serca_Pana_Jezusa_w_Stegnie kościół Najświętszego Serca Pana Jezusa w Stegnie]. Mikoszewo i Prawy Brzeg Wisły, czyli zachodni koniec obecnej sieci ŻKD stwarza możliwość dotarcia do miejsca przeprawy w kierunku Świbna i dalszej podróży np. autobusem.

=== Samochodem ===
Nowy Dwór Gdański leży przy drodze ekspresowej S7, łączącej Gdańsk z Elblągiem i Warszawą. Z Trójmiasta należy jechać S7 w kierunku Elbląga i zjechać na węźle Nowy Dwór Gdański. Od strony Elbląga, Olsztyna i Warszawy wygodny jest również węzeł Żuławy Wschód.

Z Malborka, Sztumu, Kwidzyna i Grudziądza do miasta prowadzi DK55, natomiast ze Stegny i Mierzei Wiślanej – DW502. Z zachodniej i południowej Polski można dojechać autostradą A1, a następnie S7, ewentualnie przez Malbork drogami DK22 i DK55.

=== Autobusem ===
Dojazd autobusem '''z Gdańska''' do Nowego Dworu Gdańskiego zajmuje około godziny i jest możliwy dzięki ⁠PKS Elbląg oraz ⁠PKS Gdańsk (linia 871). PKS Elbląg kursuje bezpośrednio na trasie do Nowego Dworu Gdańskiego zatrzymując się po drodze na kilku przystankach (dojazd zajmuje około 25 minut). Odjazdy z Gdańska w dzień powszedni są dosyć częste. Z kolei autobus PKS Gdańsk (linia 871) jedzie w wydłużonej relacji m.in. przez Cedry Wielkie i Ostaszewo do Nowego Dworu Gdańskiego (ok. 1 godzina i 5 minut). 

'''Z Elbląga''' do Nowego Dworu Gdańskiego kursują bezpośrednie autobusy PKS Elbląg jadące w stronę Gdańska oraz, w sezonie letnim, Krynicy Morskiej. Podróż trwa zazwyczaj około 25–40 minut. Wybrane kursy obsługują również miejscowości pośrednie: Kazimierzowo, Jazową, Solnicę, Rakowe Pole i Kmiecin.

'''Z Malborka''' kursują busy przez Nowy Staw, prowadzone przez Kościeleczki lub Dębinę. Są już rzadsze i zasadniczo ograniczone do dni powszednich. 

Aktualne rozkłady jazdy warto sprawdzać na portalu lub aplikacji e-podróżnik lub na stronach konkretnych przewoźników.

== Transport ==

== Warto zobaczyć ==
=== Imprezy ===

== Aktywny wypoczynek ==

== Praca i nauka ==

== Zakupy ==
&lt;!-- 
== Wyżywienie ==
=== Skromnie ===

=== Umiarkowanie ===

=== Wystawnie ===
--&gt;
== Rozrywka ==

== Noclegi ==
&lt;!-- 
=== Skromnie ===

=== Umiarkowanie ===

=== Ekskluzywnie ===

== Bezpieczeństwo ==
--&gt;
=== Zdrowie ===

== Kontakt ==

== Gdzie dalej ==
&lt;!-- Gdzie można udać się na 1-dniową wycieczkę (w pobliżu) i gdzie są w bezpośrednim sąsiedztwie miejsca, które mogą być następnym punktem podróży. --&gt;

{{zarys}}
{{Geo|54°12′50″N|19°07′08″E|}}
{{Jest w|Powiat nowodworski (województwo pomorskie)}}

[[Kategoria:Województwo pomorskie]]</text>
      <sha1>4hgnzjqe2ohqxubcmryx4aemmc5z2tb</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>158012</id>
      <parentid>158011</parentid>
      <timestamp>2026-08-01T14:04:50Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Walkuszek</username>
        <id>17600</id>
      </contributor>
      <comment>/* Warto zobaczyć */</comment>
      <origin>158012</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7249" sha1="813ekn1qgxfepa99smbmnj25e869kft" xml:space="preserve">{{Top-banner}} &lt;!-- można wstawić zdjęcie-panoramę miejscowości, zalecane 2100x300 px --&gt;
{{Miejscowość infobox
 |widok            = SM Nowy Dwór Gdański Sikorskiego 9 (0) ID 636939.jpg
 |opis             = &lt;!-- opis co jest na zdjęciu --&gt;
 |herb             = &lt;!-- herb miejscowości, np. Herb_Warszawy.png--&gt;
 |mapa             = &lt;!-- położenie miejscowości na mapie państwa --&gt;
 |państwo          = [[Polska]]
 |region           = [[województwo pomorskie]]
 |powierzchnia     = 5,07
 |wysokość         = -1,4–4,9
 |prefiks          = (+48) 55
 |kod pocztowy     = 82-100
 |www              = https://miastonowydwor.pl/
}} 
{{Mapframe |54.2130500|19.1177100|zoom=14|height=400|width=400}}
'''Nowy Dwór Gdański''' - miasto w [[Województwo pomorskie|województwie pomorskim]], siedziba [[Powiat nowodworski (województwo pomorskie)|powiatu nowodworskiego]] oraz [[Nowy Dwór Gdański (gmina)|gminy miejsko-wiejskiej Nowy Dwór Gdański]]. Pod względem geograficznym położone jest w centralnej części [[Żuławy Wiślane|Żuław Wiślanych]], nad rzeką Tugą.

== Charakterystyka ==
&lt;!-- Opis ogólny i szkice dot.: historii, położenia geograficznego, klimatu, kiedy jechać i jak się przygotować. --&gt;

=== Historia ===
Nowy Dwór Gdański początkowo należał do obszaru będącego własnością księstwa pomorskiego. Od XIII do XV wieku był własnością zakonu krzyżackiego, a po zakończeniu wojny 13-letniej został przyłączony do Polski. 
Prawa miejskie otrzymał w 1880 r. z rąk Wilhelma I, zaś w latach 1920-1939 pozostawał w granicach Wolnego Miasta Gdańska.

Historia miasta nierozerwalnie łączy się z działalnością Mennonitów, anabaptystycznego odłamu Kościoła Katolickiego powstałego w Szwajcarii na skutek Reformacji. Mennonici, którzy spotkali się z represjami wyemigrowali m.in. na ziemie Rzeczypospolitej Oboja Narodów - tolerancyjnej względem innowierców. Osiedlili się na Żuławach, których podmokłe tereny należało osuszyć, zabezpieczyć przed powodziami, użyźnić i zagospodarować. Mennonici zbudowali, a następnie przez lata, aż do opuszczenia Żuław w 1945 r., unowocześniali system melioracyjny. Dziś, na terenach ich ówczesnej działalności wytyczono Szlak Mennonitów łączący miejsca związane z historią żuławskiego osadnictwa.

=== Geografia ===
Z racji usytuowania w centrum [[Żuławy_Wiślane|Żuław Wiślanych]], Nowy Dwór Gdański dość często uważany jest wręcz za stolicę Żuław. Znaczna jego część leży w depresji, czyli poniżej poziomu morza. Przez miasto przepływa rzeka Tuga, która zbiera wody z okolicznych kanałów i rowów melioracyjnych.

== Dojazd ==

=== Pociągiem [[w:Żuławska_Kolej_Dojazdowa|Żuławskiej Kolei Dojazdowej]] ===
[[w:Żuławska_Kolej_Dojazdowa|Żuławska Kolej Dojazdowa]] stwarza kilka możliwości transportowych. Bezpośrednio można podróżować do i ze Sztutowa z przystankami pośrednimi w Cyganku, Tujsku, Rybinie, Popowie, Stegnie PKS i Stegnie Morskiej oraz przy Muzeum Stutthof. W Sztutowie można przesiąść się na ŻKD drugiej linii kursującej przez przystanki Junoszyno, Jantar i Mikoszewo do przystanku Prawy Brzeg Wisły. Połączenia te wraz z kursami powrotnymi do Nowego Dworu Gdańskiego są okazją do zwiedzenia Żuław Wiślanych aż do ujścia Wisły, a dodatkowo umożliwiają wysiadkę w atrakcyjnych miejscowościach wypoczynkowych (Junoszyno, Jantar, Mikoszewo, Stegna) lub w miejscach o znaczeniu historycznym i kulturalnym takich jak np. [https://pl.wikipedia.org/wiki/Muzeum_Stutthof_w_Sztutowie Muzeum Stutthof], czy zabytkowy [https://pl.wikipedia.org/wiki/Ko%C5%9Bci%C3%B3%C5%82_Naj%C5%9Bwi%C4%99tszego_Serca_Pana_Jezusa_w_Stegnie kościół Najświętszego Serca Pana Jezusa w Stegnie]. Mikoszewo i Prawy Brzeg Wisły, czyli zachodni koniec obecnej sieci ŻKD stwarza możliwość dotarcia do miejsca przeprawy w kierunku Świbna i dalszej podróży np. autobusem.

=== Samochodem ===
Nowy Dwór Gdański leży przy drodze ekspresowej S7, łączącej Gdańsk z Elblągiem i Warszawą. Z Trójmiasta należy jechać S7 w kierunku Elbląga i zjechać na węźle Nowy Dwór Gdański. Od strony Elbląga, Olsztyna i Warszawy wygodny jest również węzeł Żuławy Wschód.

Z Malborka, Sztumu, Kwidzyna i Grudziądza do miasta prowadzi DK55, natomiast ze Stegny i Mierzei Wiślanej – DW502. Z zachodniej i południowej Polski można dojechać autostradą A1, a następnie S7, ewentualnie przez Malbork drogami DK22 i DK55.

=== Autobusem ===
Dojazd autobusem '''z Gdańska''' do Nowego Dworu Gdańskiego zajmuje około godziny i jest możliwy dzięki ⁠PKS Elbląg oraz ⁠PKS Gdańsk (linia 871). PKS Elbląg kursuje bezpośrednio na trasie do Nowego Dworu Gdańskiego zatrzymując się po drodze na kilku przystankach (dojazd zajmuje około 25 minut). Odjazdy z Gdańska w dzień powszedni są dosyć częste. Z kolei autobus PKS Gdańsk (linia 871) jedzie w wydłużonej relacji m.in. przez Cedry Wielkie i Ostaszewo do Nowego Dworu Gdańskiego (ok. 1 godzina i 5 minut). 

'''Z Elbląga''' do Nowego Dworu Gdańskiego kursują bezpośrednie autobusy PKS Elbląg jadące w stronę Gdańska oraz, w sezonie letnim, Krynicy Morskiej. Podróż trwa zazwyczaj około 25–40 minut. Wybrane kursy obsługują również miejscowości pośrednie: Kazimierzowo, Jazową, Solnicę, Rakowe Pole i Kmiecin.

'''Z Malborka''' kursują busy przez Nowy Staw, prowadzone przez Kościeleczki lub Dębinę. Są już rzadsze i zasadniczo ograniczone do dni powszednich. 

Aktualne rozkłady jazdy warto sprawdzać na portalu lub aplikacji e-podróżnik lub na stronach konkretnych przewoźników.

== Warto zobaczyć ==
Nowy Dwór Gdański nie jest szczególnie rozległym miastem i w czasie maksymalnie dwóch godzin można dotrzeć do jego najciekawszych miejsc. Warto więc wybrać się na spacer i odwiedzić m.in:

* [[w:Kościół_Przemienienia_Pańskiego_w_Nowym_Dworze_Gdańskim|Kościół Przemienienia Pańskiego]];
* [[w:Wieża_ciśnień_w_Nowym_Dworze_Gdańskim|wieżę ciśnień]] z początku XX wieku;
* stację ŻKD;
* ulice z zabytkowymi, drewnianymi domkami żuławskimi - wciąż zamieszkałymi, a nawet odnawianymi i remontowanymi - są bardzo urokliwe.

Oczywiście nie można pominąć miejsca najważniejszego - Muzeum Żuławskiego występującego obecnie jako [[w:Żuławski_Park_Historyczny_w_Nowym_Dworze_Gdańskim|Żuławski Park Historyczny w Nowym Dworze Gdańskim]], w którym można obejrzeć m.in. zabytki związane z historią i kulturą Żuław Wiślanych, dziejami i działalnością mennonitów, dawnym przemysłem, codziennym życiem i rzemiosłem mieszkańców oraz ochroną przeciwpowodziową, jak również lapidarium Cmentarza Jedenastu Wsi w Żelichowie-[[w:Cyganek|Cyganku]].

== Noclegi, zakupy ==&lt;!-- 
=== Skromnie ===

=== Umiarkowanie ===

=== Ekskluzywnie ===

== Bezpieczeństwo ==
--&gt;
== Gdzie dalej ==&lt;!-- Gdzie można udać się na 1-dniową wycieczkę (w pobliżu) i gdzie są w bezpośrednim sąsiedztwie miejsca, które mogą być następnym punktem podróży. --&gt;

{{zarys}}
{{Geo|54°12′50″N|19°07′08″E|}}
{{Jest w|Powiat nowodworski (województwo pomorskie)}}

[[Kategoria:Województwo pomorskie]]</text>
      <sha1>813ekn1qgxfepa99smbmnj25e869kft</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>158013</id>
      <parentid>158012</parentid>
      <timestamp>2026-08-01T14:32:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Walkuszek</username>
        <id>17600</id>
      </contributor>
      <origin>158013</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8269" sha1="q9fqbgy2f3nwj53xxcistualxcs8a01" xml:space="preserve">{{Top-banner}} &lt;!-- można wstawić zdjęcie-panoramę miejscowości, zalecane 2100x300 px --&gt;
{{Miejscowość infobox
 |widok            = SM Nowy Dwór Gdański Sikorskiego 9 (0) ID 636939.jpg
 |opis             = &lt;!-- opis co jest na zdjęciu --&gt;
 |herb             = &lt;!-- herb miejscowości, np. Herb_Warszawy.png--&gt;
 |mapa             = &lt;!-- położenie miejscowości na mapie państwa --&gt;
 |państwo          = [[Polska]]
 |region           = [[województwo pomorskie]]
 |powierzchnia     = 5,07
 |wysokość         = -1,4–4,9
 |prefiks          = (+48) 55
 |kod pocztowy     = 82-100
 |www              = https://miastonowydwor.pl/
}} 
{{Mapframe |54.2130500|19.1177100|zoom=14|height=400|width=400}}
'''Nowy Dwór Gdański''' - miasto w [[Województwo pomorskie|województwie pomorskim]], siedziba [[Powiat nowodworski (województwo pomorskie)|powiatu nowodworskiego]] oraz [[Nowy Dwór Gdański (gmina)|gminy miejsko-wiejskiej Nowy Dwór Gdański]]. Pod względem geograficznym położone jest w centralnej części [[Żuławy Wiślane|Żuław Wiślanych]], nad rzeką Tugą.

== Charakterystyka ==
&lt;!-- Opis ogólny i szkice dot.: historii, położenia geograficznego, klimatu, kiedy jechać i jak się przygotować. --&gt;

=== Historia ===
Nowy Dwór Gdański początkowo należał do obszaru będącego własnością księstwa pomorskiego. Od XIII do XV wieku był własnością zakonu krzyżackiego, a po zakończeniu wojny 13-letniej został przyłączony do Polski. 
Prawa miejskie otrzymał w 1880 r. z rąk Wilhelma I, zaś w latach 1920-1939 pozostawał w granicach Wolnego Miasta Gdańska.

Historia miasta nierozerwalnie łączy się z działalnością Mennonitów, anabaptystycznego odłamu Kościoła Katolickiego powstałego w Szwajcarii na skutek Reformacji. Mennonici, którzy spotkali się z represjami wyemigrowali m.in. na ziemie Rzeczypospolitej Oboja Narodów - tolerancyjnej względem innowierców. Osiedlili się na Żuławach, których podmokłe tereny należało osuszyć, zabezpieczyć przed powodziami, użyźnić i zagospodarować. Mennonici zbudowali, a następnie przez lata, aż do opuszczenia Żuław w 1945 r., unowocześniali system melioracyjny. Dziś, na terenach ich ówczesnej działalności wytyczono Szlak Mennonitów łączący miejsca związane z historią żuławskiego osadnictwa.

=== Geografia ===
Z racji usytuowania w centrum [[Żuławy_Wiślane|Żuław Wiślanych]], Nowy Dwór Gdański dość często uważany jest wręcz za stolicę Żuław. Znaczna jego część leży w depresji, czyli poniżej poziomu morza. Przez miasto przepływa rzeka Tuga, która zbiera wody z okolicznych kanałów i rowów melioracyjnych.

== Dojazd ==

=== Pociągiem [[w:Żuławska_Kolej_Dojazdowa|Żuławskiej Kolei Dojazdowej]] ===
[[w:Żuławska_Kolej_Dojazdowa|Żuławska Kolej Dojazdowa]] stwarza kilka możliwości transportowych. Bezpośrednio można podróżować do i ze Sztutowa z przystankami pośrednimi w Cyganku, Tujsku, Rybinie, Popowie, Stegnie PKS i Stegnie Morskiej oraz przy Muzeum Stutthof. W Sztutowie można przesiąść się na ŻKD drugiej linii kursującej przez przystanki Junoszyno, Jantar i Mikoszewo do przystanku Prawy Brzeg Wisły. Połączenia te wraz z kursami powrotnymi do Nowego Dworu Gdańskiego są okazją do zwiedzenia Żuław Wiślanych aż do ujścia Wisły, a dodatkowo umożliwiają wysiadkę w atrakcyjnych miejscowościach wypoczynkowych (Junoszyno, Jantar, Mikoszewo, Stegna) lub w miejscach o znaczeniu historycznym i kulturalnym takich jak np. [https://pl.wikipedia.org/wiki/Muzeum_Stutthof_w_Sztutowie Muzeum Stutthof], czy zabytkowy [https://pl.wikipedia.org/wiki/Ko%C5%9Bci%C3%B3%C5%82_Naj%C5%9Bwi%C4%99tszego_Serca_Pana_Jezusa_w_Stegnie kościół Najświętszego Serca Pana Jezusa w Stegnie]. Mikoszewo i Prawy Brzeg Wisły, czyli zachodni koniec obecnej sieci ŻKD stwarza możliwość dotarcia do miejsca przeprawy w kierunku Świbna i dalszej podróży np. autobusem.

=== Samochodem ===
Nowy Dwór Gdański leży przy drodze ekspresowej S7, łączącej Gdańsk z Elblągiem i Warszawą. Z Trójmiasta należy jechać S7 w kierunku Elbląga i zjechać na węźle Nowy Dwór Gdański. Od strony Elbląga, Olsztyna i Warszawy wygodny jest również węzeł Żuławy Wschód.

Z Malborka, Sztumu, Kwidzyna i Grudziądza do miasta prowadzi DK55, natomiast ze Stegny i Mierzei Wiślanej – DW502. Z zachodniej i południowej Polski można dojechać autostradą A1, a następnie S7, ewentualnie przez Malbork drogami DK22 i DK55.

=== Autobusem ===
Dojazd autobusem '''z Gdańska''' do Nowego Dworu Gdańskiego zajmuje około godziny i jest możliwy dzięki ⁠PKS Elbląg oraz ⁠PKS Gdańsk (linia 871). PKS Elbląg kursuje bezpośrednio na trasie do Nowego Dworu Gdańskiego zatrzymując się po drodze na kilku przystankach (dojazd zajmuje około 25 minut). Odjazdy z Gdańska w dzień powszedni są dosyć częste. Z kolei autobus PKS Gdańsk (linia 871) jedzie w wydłużonej relacji m.in. przez Cedry Wielkie i Ostaszewo do Nowego Dworu Gdańskiego (ok. 1 godzina i 5 minut). 

'''Z Elbląga''' do Nowego Dworu Gdańskiego kursują bezpośrednie autobusy PKS Elbląg jadące w stronę Gdańska oraz, w sezonie letnim, Krynicy Morskiej. Podróż trwa zazwyczaj około 25–40 minut. Wybrane kursy obsługują również miejscowości pośrednie: Kazimierzowo, Jazową, Solnicę, Rakowe Pole i Kmiecin.

'''Z Malborka''' kursują busy przez Nowy Staw, prowadzone przez Kościeleczki lub Dębinę. Są już rzadsze i zasadniczo ograniczone do dni powszednich. 

Aktualne rozkłady jazdy warto sprawdzać na portalu lub aplikacji e-podróżnik lub na stronach konkretnych przewoźników.

== Warto zobaczyć ==
Nowy Dwór Gdański nie jest szczególnie rozległym miastem i w czasie maksymalnie dwóch godzin można dotrzeć do jego najciekawszych miejsc. Warto więc wybrać się na spacer i odwiedzić m.in:

* [[w:Kościół_Przemienienia_Pańskiego_w_Nowym_Dworze_Gdańskim|Kościół Przemienienia Pańskiego]];[[File:Kościół Przemienienia Pańskiego w Nowym Dworze Gdańskim.jpg|thumb|Kościół Przemienienia Pańskiego w Nowym Dworze Gdańskim]][[File:Kościół Przemienienia Pańskiego w Nowym Dworze Gdańskim - wnętrze.jpg|thumb|Kościół Przemienienia Pańskiego w Nowym Dworze Gdańskim - wnętrze]][[File:Kościół Przemienienia Pańskiego w Nowym Dworze Gdańskim - tablica.jpg|thumb|Kościół Przemienienia Pańskiego w Nowym Dworze Gdańskim - tablica]]
* [[w:Wieża_ciśnień_w_Nowym_Dworze_Gdańskim|wieżę ciśnień]] z początku XX wieku[[File:Zabytkowa wieża ciśnień w Nowym Dworze Gdańskim.jpg|thumb|Zabytkowa wieża ciśnień w Nowym Dworze Gdańskim]];
* stację ŻKD[[File:Stacja kolejki Żuławskiej Kolei Dojazdowej w Nowym Dworze Gdańskim.jpg|thumb|Stacja kolejki Żuławskiej Kolei Dojazdowej w Nowym Dworze Gdańskim]];
* ulice z zabytkowymi, drewnianymi domkami żuławskimi - wciąż zamieszkałymi, a nawet odnawianymi i remontowanymi - są bardzo urokliwe.

Oczywiście nie można pominąć miejsca najważniejszego - Muzeum Żuławskiego występującego obecnie jako [[w:Żuławski_Park_Historyczny_w_Nowym_Dworze_Gdańskim|Żuławski Park Historyczny w Nowym Dworze Gdańskim]], w którym można obejrzeć m.in. zabytki związane z historią i kulturą Żuław Wiślanych, dziejami i działalnością mennonitów, dawnym przemysłem, codziennym życiem i rzemiosłem mieszkańców oraz ochroną przeciwpowodziową, jak również lapidarium Cmentarza Jedenastu Wsi w Żelichowie-[[w:Cyganek|Cyganku]].[[File:Widok na dziedziniec Żuławskiego Parku Historycznego.jpg|thumb|Widok na dziedziniec Żuławskiego Parku Historycznego]][[File:Makieta Nowego Dworu Gdańskiego w Żuławskim Parku Historycznym.jpg|thumb|Makieta Nowego Dworu Gdańskiego w Żuławskim Parku Historycznym]]

== Noclegi, zakupy ==&lt;!-- 
=== Skromnie ===

=== Umiarkowanie ===

=== Ekskluzywnie ===

== Bezpieczeństwo ==
--&gt;
== Gdzie dalej ==&lt;!-- Gdzie można udać się na 1-dniową wycieczkę (w pobliżu) i gdzie są w bezpośrednim sąsiedztwie miejsca, które mogą być następnym punktem podróży. --&gt;

{{zarys}}
{{Geo|54°12′50″N|19°07′08″E|}}
{{Jest w|Powiat nowodworski (województwo pomorskie)}}

[[Kategoria:Województwo pomorskie]]</text>
      <sha1>q9fqbgy2f3nwj53xxcistualxcs8a01</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>158014</id>
      <parentid>158013</parentid>
      <timestamp>2026-08-01T14:43:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Walkuszek</username>
        <id>17600</id>
      </contributor>
      <origin>158014</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8945" sha1="me7yqzfrb3yigyx88q1lkwbe5kvzr0t" xml:space="preserve">{{Top-banner}} &lt;!-- można wstawić zdjęcie-panoramę miejscowości, zalecane 2100x300 px --&gt;
{{Miejscowość infobox
 |widok            = SM Nowy Dwór Gdański Sikorskiego 9 (0) ID 636939.jpg
 |opis             = &lt;!-- opis co jest na zdjęciu --&gt;
 |herb             = &lt;!-- herb miejscowości, np. Herb_Warszawy.png--&gt;
 |mapa             = &lt;!-- położenie miejscowości na mapie państwa --&gt;
 |państwo          = [[Polska]]
 |region           = [[województwo pomorskie]]
 |powierzchnia     = 5,07
 |wysokość         = -1,4–4,9
 |prefiks          = (+48) 55
 |kod pocztowy     = 82-100
 |www              = https://miastonowydwor.pl/
}} 
{{Mapframe |54.2130500|19.1177100|zoom=14|height=400|width=400}}
'''Nowy Dwór Gdański''' - miasto w [[Województwo pomorskie|województwie pomorskim]], siedziba [[Powiat nowodworski (województwo pomorskie)|powiatu nowodworskiego]] oraz [[Nowy Dwór Gdański (gmina)|gminy miejsko-wiejskiej Nowy Dwór Gdański]]. Pod względem geograficznym położone jest w centralnej części [[Żuławy Wiślane|Żuław Wiślanych]], nad rzeką Tugą.

== Charakterystyka ==
&lt;!-- Opis ogólny i szkice dot.: historii, położenia geograficznego, klimatu, kiedy jechać i jak się przygotować. --&gt;

=== Historia ===
Nowy Dwór Gdański początkowo należał do obszaru będącego własnością księstwa pomorskiego. Od XIII do XV wieku był własnością zakonu krzyżackiego, a po zakończeniu wojny 13-letniej został przyłączony do Polski. 
Prawa miejskie otrzymał w 1880 r. z rąk Wilhelma I, zaś w latach 1920-1939 pozostawał w granicach Wolnego Miasta Gdańska.

Historia miasta nierozerwalnie łączy się z działalnością Mennonitów, anabaptystycznego odłamu Kościoła Katolickiego powstałego w Szwajcarii na skutek Reformacji. Mennonici, którzy spotkali się z represjami wyemigrowali m.in. na ziemie Rzeczypospolitej Oboja Narodów - tolerancyjnej względem innowierców. Osiedlili się na Żuławach, których podmokłe tereny należało osuszyć, zabezpieczyć przed powodziami, użyźnić i zagospodarować. Mennonici zbudowali, a następnie przez lata, aż do opuszczenia Żuław w 1945 r., unowocześniali system melioracyjny. Dziś, na terenach ich ówczesnej działalności wytyczono Szlak Mennonitów łączący miejsca związane z historią żuławskiego osadnictwa.

=== Geografia ===
Z racji usytuowania w centrum [[Żuławy_Wiślane|Żuław Wiślanych]], Nowy Dwór Gdański dość często uważany jest wręcz za stolicę Żuław. Znaczna jego część leży w depresji, czyli poniżej poziomu morza. Przez miasto przepływa rzeka Tuga, która zbiera wody z okolicznych kanałów i rowów melioracyjnych.

== Dojazd ==

=== Pociągiem [[w:Żuławska_Kolej_Dojazdowa|Żuławskiej Kolei Dojazdowej]] ===
[[w:Żuławska_Kolej_Dojazdowa|Żuławska Kolej Dojazdowa]] stwarza kilka możliwości transportowych. Bezpośrednio można podróżować do i ze Sztutowa z przystankami pośrednimi w Cyganku, Tujsku, Rybinie, Popowie, Stegnie PKS i Stegnie Morskiej oraz przy Muzeum Stutthof. W Sztutowie można przesiąść się na ŻKD drugiej linii kursującej przez przystanki Junoszyno, Jantar i Mikoszewo do przystanku Prawy Brzeg Wisły. Połączenia te wraz z kursami powrotnymi do Nowego Dworu Gdańskiego są okazją do zwiedzenia Żuław Wiślanych aż do ujścia Wisły, a dodatkowo umożliwiają wysiadkę w atrakcyjnych miejscowościach wypoczynkowych (Junoszyno, Jantar, Mikoszewo, Stegna) lub w miejscach o znaczeniu historycznym i kulturalnym takich jak np. [https://pl.wikipedia.org/wiki/Muzeum_Stutthof_w_Sztutowie Muzeum Stutthof], czy zabytkowy [https://pl.wikipedia.org/wiki/Ko%C5%9Bci%C3%B3%C5%82_Naj%C5%9Bwi%C4%99tszego_Serca_Pana_Jezusa_w_Stegnie kościół Najświętszego Serca Pana Jezusa w Stegnie]. Mikoszewo i Prawy Brzeg Wisły, czyli zachodni koniec obecnej sieci ŻKD stwarza możliwość dotarcia do miejsca przeprawy w kierunku Świbna i dalszej podróży np. autobusem.

=== Samochodem ===
Nowy Dwór Gdański leży przy drodze ekspresowej S7, łączącej Gdańsk z Elblągiem i Warszawą. Z Trójmiasta należy jechać S7 w kierunku Elbląga i zjechać na węźle Nowy Dwór Gdański. Od strony Elbląga, Olsztyna i Warszawy wygodny jest również węzeł Żuławy Wschód.

Z Malborka, Sztumu, Kwidzyna i Grudziądza do miasta prowadzi DK55, natomiast ze Stegny i Mierzei Wiślanej – DW502. Z zachodniej i południowej Polski można dojechać autostradą A1, a następnie S7, ewentualnie przez Malbork drogami DK22 i DK55.

=== Autobusem ===
Dojazd autobusem '''z Gdańska''' do Nowego Dworu Gdańskiego zajmuje około godziny i jest możliwy dzięki ⁠PKS Elbląg oraz ⁠PKS Gdańsk (linia 871). PKS Elbląg kursuje bezpośrednio na trasie do Nowego Dworu Gdańskiego zatrzymując się po drodze na kilku przystankach (dojazd zajmuje około 25 minut). Odjazdy z Gdańska w dzień powszedni są dosyć częste. Z kolei autobus PKS Gdańsk (linia 871) jedzie w wydłużonej relacji m.in. przez Cedry Wielkie i Ostaszewo do Nowego Dworu Gdańskiego (ok. 1 godzina i 5 minut). 

'''Z Elbląga''' do Nowego Dworu Gdańskiego kursują bezpośrednie autobusy PKS Elbląg jadące w stronę Gdańska oraz, w sezonie letnim, Krynicy Morskiej. Podróż trwa zazwyczaj około 25–40 minut. Wybrane kursy obsługują również miejscowości pośrednie: Kazimierzowo, Jazową, Solnicę, Rakowe Pole i Kmiecin.

'''Z Malborka''' kursują busy przez Nowy Staw, prowadzone przez Kościeleczki lub Dębinę. Są już rzadsze i zasadniczo ograniczone do dni powszednich. 

Aktualne rozkłady jazdy warto sprawdzać na portalu lub aplikacji e-podróżnik lub na stronach konkretnych przewoźników.

== Warto zobaczyć ==
Nowy Dwór Gdański nie jest szczególnie rozległym miastem i w czasie maksymalnie dwóch godzin można dotrzeć do jego najciekawszych miejsc. Warto więc wybrać się na spacer i odwiedzić m.in:

* [[w:Kościół_Przemienienia_Pańskiego_w_Nowym_Dworze_Gdańskim|Kościół Przemienienia Pańskiego]];[[File:Kościół Przemienienia Pańskiego w Nowym Dworze Gdańskim.jpg|thumb|Kościół Przemienienia Pańskiego w Nowym Dworze Gdańskim]][[File:Kościół Przemienienia Pańskiego w Nowym Dworze Gdańskim - wnętrze.jpg|thumb|Kościół Przemienienia Pańskiego w Nowym Dworze Gdańskim - wnętrze]][[File:Kościół Przemienienia Pańskiego w Nowym Dworze Gdańskim - tablica.jpg|thumb|Kościół Przemienienia Pańskiego w Nowym Dworze Gdańskim - tablica]]
* [[w:Wieża_ciśnień_w_Nowym_Dworze_Gdańskim|wieżę ciśnień]] z początku XX wieku[[File:Zabytkowa wieża ciśnień w Nowym Dworze Gdańskim.jpg|thumb|Zabytkowa wieża ciśnień w Nowym Dworze Gdańskim]];
* stację ŻKD[[File:Stacja kolejki Żuławskiej Kolei Dojazdowej w Nowym Dworze Gdańskim.jpg|thumb|Stacja kolejki Żuławskiej Kolei Dojazdowej w Nowym Dworze Gdańskim]];
* ulice z zabytkowymi, drewnianymi domkami żuławskimi - wciąż zamieszkałymi, a nawet odnawianymi i remontowanymi - są bardzo urokliwe.

Oczywiście nie można pominąć miejsca najważniejszego - Muzeum Żuławskiego występującego obecnie jako [[w:Żuławski_Park_Historyczny_w_Nowym_Dworze_Gdańskim|Żuławski Park Historyczny w Nowym Dworze Gdańskim]], w którym można obejrzeć m.in. zabytki związane z historią i kulturą Żuław Wiślanych, dziejami i działalnością mennonitów, dawnym przemysłem, codziennym życiem i rzemiosłem mieszkańców oraz ochroną przeciwpowodziową, jak również lapidarium Cmentarza Jedenastu Wsi w Żelichowie-[[w:Cyganek|Cyganku]].[[File:Widok na dziedziniec Żuławskiego Parku Historycznego.jpg|thumb|Widok na dziedziniec Żuławskiego Parku Historycznego]][[File:Makieta Nowego Dworu Gdańskiego w Żuławskim Parku Historycznym.jpg|thumb|Makieta Nowego Dworu Gdańskiego w Żuławskim Parku Historycznym]]

== Noclegi, zakupy ==
'''Noclegi:''' baza noclegowa w Nowym Dworze Gdańskim jest dość skromna, ale obejmuje całoroczne pokoje gościnne, apartamenty i kwatery prywatne. Więcej gospodarstw agroturystycznych znajduje się w okolicznych wsiach na terenie gminy, a w sezonie letnim zalecana jest wcześniejsza rezerwacja. Warto zapoznać się z [https://miastonowydwor.pl/obiekty-hotelarskie-.html wykazem obiektów hotelarskich] na stronie Urzędu Miejskiego.
 
'''Zakupy:''' w Nowym Dworze Gdańskim funkcjonują liczne supermarkety i sklepy różnych branż, dzięki czemu można bez problemu uzupełnić zapasy przed wycieczką pieszą po Żuławach lub na Mierzeję Wiślaną. W Żuławskim Parku Historycznym znajduje się ponadto sklepik z regionalnymi wydawnictwami i pamiątkami.

== Gdzie dalej ==&lt;!-- Gdzie można udać się na 1-dniową wycieczkę (w pobliżu) i gdzie są w bezpośrednim sąsiedztwie miejsca, które mogą być następnym punktem podróży. --&gt;

{{zarys}}
{{Geo|54°12′50″N|19°07′08″E|}}
{{Jest w|Powiat nowodworski (województwo pomorskie)}}

[[Kategoria:Województwo pomorskie]]</text>
      <sha1>me7yqzfrb3yigyx88q1lkwbe5kvzr0t</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>158015</id>
      <parentid>158014</parentid>
      <timestamp>2026-08-01T15:25:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Walkuszek</username>
        <id>17600</id>
      </contributor>
      <comment>/* Nowy Dwór Gdański jako baza wycieczkowa */</comment>
      <origin>158015</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10766" sha1="48ssd1l85sng6pwv34rx7b087c45vx3" xml:space="preserve">{{Top-banner}} &lt;!-- można wstawić zdjęcie-panoramę miejscowości, zalecane 2100x300 px --&gt;
{{Miejscowość infobox
 |widok            = SM Nowy Dwór Gdański Sikorskiego 9 (0) ID 636939.jpg
 |opis             = &lt;!-- opis co jest na zdjęciu --&gt;
 |herb             = &lt;!-- herb miejscowości, np. Herb_Warszawy.png--&gt;
 |mapa             = &lt;!-- położenie miejscowości na mapie państwa --&gt;
 |państwo          = [[Polska]]
 |region           = [[województwo pomorskie]]
 |powierzchnia     = 5,07
 |wysokość         = -1,4–4,9
 |prefiks          = (+48) 55
 |kod pocztowy     = 82-100
 |www              = https://miastonowydwor.pl/
}} 
{{Mapframe |54.2130500|19.1177100|zoom=14|height=400|width=400}}
'''Nowy Dwór Gdański''' - miasto w [[Województwo pomorskie|województwie pomorskim]], siedziba [[Powiat nowodworski (województwo pomorskie)|powiatu nowodworskiego]] oraz [[Nowy Dwór Gdański (gmina)|gminy miejsko-wiejskiej Nowy Dwór Gdański]]. Pod względem geograficznym położone jest w centralnej części [[Żuławy Wiślane|Żuław Wiślanych]], nad rzeką Tugą.

== Charakterystyka ==
&lt;!-- Opis ogólny i szkice dot.: historii, położenia geograficznego, klimatu, kiedy jechać i jak się przygotować. --&gt;

=== Historia ===
Nowy Dwór Gdański początkowo należał do obszaru będącego własnością księstwa pomorskiego. Od XIII do XV wieku był własnością zakonu krzyżackiego, a po zakończeniu wojny 13-letniej został przyłączony do Polski. 
Prawa miejskie otrzymał w 1880 r. z rąk Wilhelma I, zaś w latach 1920-1939 pozostawał w granicach Wolnego Miasta Gdańska.

Historia miasta nierozerwalnie łączy się z działalnością Mennonitów, anabaptystycznego odłamu Kościoła Katolickiego powstałego w Szwajcarii na skutek Reformacji. Mennonici, którzy spotkali się z represjami wyemigrowali m.in. na ziemie Rzeczypospolitej Oboja Narodów - tolerancyjnej względem innowierców. Osiedlili się na Żuławach, których podmokłe tereny należało osuszyć, zabezpieczyć przed powodziami, użyźnić i zagospodarować. Mennonici zbudowali, a następnie przez lata, aż do opuszczenia Żuław w 1945 r., unowocześniali system melioracyjny. Dziś, na terenach ich ówczesnej działalności wytyczono Szlak Mennonitów łączący miejsca związane z historią żuławskiego osadnictwa.

=== Geografia ===
Z racji usytuowania w centrum [[Żuławy_Wiślane|Żuław Wiślanych]], Nowy Dwór Gdański dość często uważany jest wręcz za stolicę Żuław. Znaczna jego część leży w depresji, czyli poniżej poziomu morza. Przez miasto przepływa rzeka Tuga, która zbiera wody z okolicznych kanałów i rowów melioracyjnych.

== Dojazd ==

=== Pociągiem [[w:Żuławska_Kolej_Dojazdowa|Żuławskiej Kolei Dojazdowej]] ===
[[w:Żuławska_Kolej_Dojazdowa|Żuławska Kolej Dojazdowa]] stwarza kilka możliwości transportowych. Bezpośrednio można podróżować do i ze Sztutowa z przystankami pośrednimi w Cyganku, Tujsku, Rybinie, Popowie, Stegnie PKS i Stegnie Morskiej oraz przy Muzeum Stutthof. W Sztutowie można przesiąść się na ŻKD drugiej linii kursującej przez przystanki Junoszyno, Jantar i Mikoszewo do przystanku Prawy Brzeg Wisły. Połączenia te wraz z kursami powrotnymi do Nowego Dworu Gdańskiego są okazją do zwiedzenia Żuław Wiślanych aż do ujścia Wisły, a dodatkowo umożliwiają wysiadkę w atrakcyjnych miejscowościach wypoczynkowych (Junoszyno, Jantar, Mikoszewo, Stegna) lub w miejscach o znaczeniu historycznym i kulturalnym takich jak np. [https://pl.wikipedia.org/wiki/Muzeum_Stutthof_w_Sztutowie Muzeum Stutthof], czy zabytkowy [https://pl.wikipedia.org/wiki/Ko%C5%9Bci%C3%B3%C5%82_Naj%C5%9Bwi%C4%99tszego_Serca_Pana_Jezusa_w_Stegnie kościół Najświętszego Serca Pana Jezusa w Stegnie]. Mikoszewo i Prawy Brzeg Wisły, czyli zachodni koniec obecnej sieci ŻKD stwarza możliwość dotarcia do miejsca przeprawy w kierunku Świbna i dalszej podróży np. autobusem.

=== Samochodem ===
Nowy Dwór Gdański leży przy drodze ekspresowej S7, łączącej Gdańsk z Elblągiem i Warszawą. Z Trójmiasta należy jechać S7 w kierunku Elbląga i zjechać na węźle Nowy Dwór Gdański. Od strony Elbląga, Olsztyna i Warszawy wygodny jest również węzeł Żuławy Wschód.

Z Malborka, Sztumu, Kwidzyna i Grudziądza do miasta prowadzi DK55, natomiast ze Stegny i Mierzei Wiślanej – DW502. Z zachodniej i południowej Polski można dojechać autostradą A1, a następnie S7, ewentualnie przez Malbork drogami DK22 i DK55.

=== Autobusem ===
Dojazd autobusem '''z Gdańska''' do Nowego Dworu Gdańskiego zajmuje około godziny i jest możliwy dzięki ⁠PKS Elbląg oraz ⁠PKS Gdańsk (linia 871). PKS Elbląg kursuje bezpośrednio na trasie do Nowego Dworu Gdańskiego zatrzymując się po drodze na kilku przystankach (dojazd zajmuje około 25 minut). Odjazdy z Gdańska w dzień powszedni są dosyć częste. Z kolei autobus PKS Gdańsk (linia 871) jedzie w wydłużonej relacji m.in. przez Cedry Wielkie i Ostaszewo do Nowego Dworu Gdańskiego (ok. 1 godzina i 5 minut). 

'''Z Elbląga''' do Nowego Dworu Gdańskiego kursują bezpośrednie autobusy PKS Elbląg jadące w stronę Gdańska oraz, w sezonie letnim, Krynicy Morskiej. Podróż trwa zazwyczaj około 25–40 minut. Wybrane kursy obsługują również miejscowości pośrednie: Kazimierzowo, Jazową, Solnicę, Rakowe Pole i Kmiecin.

'''Z Malborka''' kursują busy przez Nowy Staw, prowadzone przez Kościeleczki lub Dębinę. Są już rzadsze i zasadniczo ograniczone do dni powszednich. 

Aktualne rozkłady jazdy warto sprawdzać na portalu lub aplikacji e-podróżnik lub na stronach konkretnych przewoźników.

== Warto zobaczyć ==
Nowy Dwór Gdański nie jest szczególnie rozległym miastem i w czasie maksymalnie dwóch godzin można dotrzeć do jego najciekawszych miejsc. Warto więc wybrać się na spacer i odwiedzić m.in:

* [[w:Kościół_Przemienienia_Pańskiego_w_Nowym_Dworze_Gdańskim|Kościół Przemienienia Pańskiego]];[[File:Kościół Przemienienia Pańskiego w Nowym Dworze Gdańskim.jpg|thumb|Kościół Przemienienia Pańskiego w Nowym Dworze Gdańskim]][[File:Kościół Przemienienia Pańskiego w Nowym Dworze Gdańskim - wnętrze.jpg|thumb|Kościół Przemienienia Pańskiego w Nowym Dworze Gdańskim - wnętrze]][[File:Kościół Przemienienia Pańskiego w Nowym Dworze Gdańskim - tablica.jpg|thumb|Kościół Przemienienia Pańskiego w Nowym Dworze Gdańskim - tablica]]
* [[w:Wieża_ciśnień_w_Nowym_Dworze_Gdańskim|wieżę ciśnień]] z początku XX wieku;[[File:Zabytkowa wieża ciśnień w Nowym Dworze Gdańskim.jpg|thumb|Zabytkowa wieża ciśnień w Nowym Dworze Gdańskim]]
* stację ŻKD;[[File:Stacja kolejki Żuławskiej Kolei Dojazdowej w Nowym Dworze Gdańskim.jpg|thumb|Stacja kolejki Żuławskiej Kolei Dojazdowej w Nowym Dworze Gdańskim]]
* ulice z zabytkowymi, drewnianymi domkami żuławskimi - wciąż zamieszkałymi, a nawet odnawianymi i remontowanymi - są bardzo urokliwe.

Oczywiście nie można pominąć miejsca najważniejszego - Muzeum Żuławskiego występującego obecnie jako [[w:Żuławski_Park_Historyczny_w_Nowym_Dworze_Gdańskim|Żuławski Park Historyczny w Nowym Dworze Gdańskim]], w którym można obejrzeć m.in. zabytki związane z historią i kulturą Żuław Wiślanych, dziejami i działalnością mennonitów, dawnym przemysłem, codziennym życiem i rzemiosłem mieszkańców oraz ochroną przeciwpowodziową, jak również lapidarium Cmentarza Jedenastu Wsi w Żelichowie-[[w:Cyganek|Cyganku]].[[File:Widok na dziedziniec Żuławskiego Parku Historycznego.jpg|thumb|Widok na dziedziniec Żuławskiego Parku Historycznego]][[File:Makieta Nowego Dworu Gdańskiego w Żuławskim Parku Historycznym.jpg|thumb|Makieta Nowego Dworu Gdańskiego w Żuławskim Parku Historycznym]]

== Noclegi, zakupy ==
'''Noclegi:''' baza noclegowa w Nowym Dworze Gdańskim jest dość skromna, ale obejmuje całoroczne pokoje gościnne, apartamenty i kwatery prywatne. Więcej gospodarstw agroturystycznych znajduje się w okolicznych wsiach na terenie gminy, a w sezonie letnim zalecana jest wcześniejsza rezerwacja. Warto zapoznać się z [https://miastonowydwor.pl/obiekty-hotelarskie-.html wykazem obiektów hotelarskich] na stronie Urzędu Miejskiego.
 
'''Zakupy:''' w Nowym Dworze Gdańskim funkcjonują liczne supermarkety i sklepy różnych branż, dzięki czemu można bez problemu uzupełnić zapasy przed wycieczką pieszą po Żuławach lub na Mierzeję Wiślaną. W Żuławskim Parku Historycznym znajduje się ponadto sklepik z regionalnymi wydawnictwami i pamiątkami.

== Nowy Dwór Gdański jako baza wycieczkowa ==
=== Wycieczki piesze ===
W okolicy Nowego Dworu Gdańskiego sieć znakowanych szlaków pieszych jest bardzo skromna. Nie przebiegają tędy żadne szlaki piesze PTTK. Jedynym znakowanym szlakiem przechodzącym przez miasto jest Pomorska Droga św. Jakuba. Z Nowego Dworu Gdańskiego można nią wyruszyć w dwóch kierunkach:

* '''w stronę Niedźwiedzicy''': Nowy Dwór Gdański – Tuja – Lubieszewo – Ostaszewo – Nowa Kościelnica – Niedźwiedzica; cały odcinek ma około 19 km. Po drodze można zobaczyć żuławskie kościoły, zabudowę wiejską i ruiny średniowiecznego kościoła w Ostaszewie;
* '''w stronę Marzęcina i Elbląga''': Nowy Dwór Gdański – Marzęcino to około 9,5 km, a przejście całego etapu do Elbląga liczy około 26,6 km. Trasa prowadzi dalej przez Nowinki, Stobnę, Kępki i Bielniki.

Na krótszą wycieczkę można wybrać się w okolice [[w:Orłowo_(województwo_pomorskie)|Orłowa]] i [[w:Żelichowo_(województwo_pomorskie)|Żelichowa]]. Znajdują się tam domy podcieniowe i inne zabytki związane z dawnym osadnictwem żuławskim. Od trzynastu lat, z inicjatywy Żuławskiego Parku Historycznego, odbywają się [https://zph.org.pl/program-dni-otwartych-zulawskich-zabytkow-27-28-06-2026/ Dni Otwarte Zabytków Żuławskich], które mogą być inspiracją do odbycia ciekawych wędrówek pieszych lub w połączeniu z trasą ŻKD po okolicznych miejscowościach i zabytkach.  

Wszystkie szlaki krajoznawcze prowadzą przez płaski, otwarty krajobraz Żuław. Trasę trzeba ułożyć samodzielnie, wykorzystując drogi lokalne i ciągi pieszo-rowerowe. Należy liczyć się z dłuższymi odcinkami asfaltowymi, a na trasie mierzyć się z małą ilością cienia oraz silnym wiatrem.

Latem można dojechać Żuławską Koleją Dojazdową do Stegny, Jantaru albo Sztutowa i kontynuować wycieczkę pieszo żółtym [[w:Jantarowy_Szlak|Szlakiem Jantarowym]], będącym częścią europejskiego szlaku E9.

{{zarys}}
{{Geo|54°12′50″N|19°07′08″E|}}
{{Jest w|Powiat nowodworski (województwo pomorskie)}}

[[Kategoria:Województwo pomorskie]]</text>
      <sha1>48ssd1l85sng6pwv34rx7b087c45vx3</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>158016</id>
      <parentid>158015</parentid>
      <timestamp>2026-08-01T15:41:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Walkuszek</username>
        <id>17600</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* Historia */</comment>
      <origin>158016</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10856" sha1="rise4fwsoq3per9t9uxorjt1qmskyne" xml:space="preserve">{{Top-banner}} &lt;!-- można wstawić zdjęcie-panoramę miejscowości, zalecane 2100x300 px --&gt;
{{Miejscowość infobox
 |widok            = SM Nowy Dwór Gdański Sikorskiego 9 (0) ID 636939.jpg
 |opis             = &lt;!-- opis co jest na zdjęciu --&gt;
 |herb             = &lt;!-- herb miejscowości, np. Herb_Warszawy.png--&gt;
 |mapa             = &lt;!-- położenie miejscowości na mapie państwa --&gt;
 |państwo          = [[Polska]]
 |region           = [[województwo pomorskie]]
 |powierzchnia     = 5,07
 |wysokość         = -1,4–4,9
 |prefiks          = (+48) 55
 |kod pocztowy     = 82-100
 |www              = https://miastonowydwor.pl/
}} 
{{Mapframe |54.2130500|19.1177100|zoom=14|height=400|width=400}}
'''Nowy Dwór Gdański''' - miasto w [[Województwo pomorskie|województwie pomorskim]], siedziba [[Powiat nowodworski (województwo pomorskie)|powiatu nowodworskiego]] oraz [[Nowy Dwór Gdański (gmina)|gminy miejsko-wiejskiej Nowy Dwór Gdański]]. Pod względem geograficznym położone jest w centralnej części [[Żuławy Wiślane|Żuław Wiślanych]], nad rzeką Tugą.

== Charakterystyka ==
&lt;!-- Opis ogólny i szkice dot.: historii, położenia geograficznego, klimatu, kiedy jechać i jak się przygotować. --&gt;

=== Historia ===
Nowy Dwór Gdański początkowo należał do obszaru będącego własnością księstwa pomorskiego. Od XIII do XV wieku był własnością zakonu krzyżackiego, a po zakończeniu wojny 13-letniej został przyłączony do Polski. 
Prawa miejskie otrzymał w 1880 r. z rąk Wilhelma I, zaś w latach 1920-1939 pozostawał w granicach Wolnego Miasta Gdańska.

Historia miasta jest związana z mennonitami – wspólnotą chrześcijańską wywodzącą się z anabaptystycznego nurtu reformacji, której nazwa pochodzi od niderlandzkiego reformatora [[Menno Simonsahttps://pl.wikipedia.org/wiki/Menno_Simons|Menno Simonsa]]. Mennonici, którzy spotkali się z represjami wyemigrowali m.in. na ziemie Rzeczypospolitej Oboja Narodów - tolerancyjnej względem innowierców. Osiedlili się na Żuławach, których podmokłe tereny należało osuszyć, zabezpieczyć przed powodziami, użyźnić i zagospodarować. Mennonici zbudowali, a następnie przez lata, aż do opuszczenia Żuław w 1945 r., unowocześniali system melioracyjny. Dziś, na terenach ich ówczesnej działalności wytyczono Szlak Mennonitów łączący miejsca związane z historią żuławskiego osadnictwa.

=== Geografia ===
Z racji usytuowania w centrum [[Żuławy_Wiślane|Żuław Wiślanych]], Nowy Dwór Gdański dość często uważany jest wręcz za stolicę Żuław. Znaczna jego część leży w depresji, czyli poniżej poziomu morza. Przez miasto przepływa rzeka Tuga, która zbiera wody z okolicznych kanałów i rowów melioracyjnych.

== Dojazd ==

=== Pociągiem [[w:Żuławska_Kolej_Dojazdowa|Żuławskiej Kolei Dojazdowej]] ===
[[w:Żuławska_Kolej_Dojazdowa|Żuławska Kolej Dojazdowa]] stwarza kilka możliwości transportowych. Bezpośrednio można podróżować do i ze Sztutowa z przystankami pośrednimi w Cyganku, Tujsku, Rybinie, Popowie, Stegnie PKS i Stegnie Morskiej oraz przy Muzeum Stutthof. W Sztutowie można przesiąść się na ŻKD drugiej linii kursującej przez przystanki Junoszyno, Jantar i Mikoszewo do przystanku Prawy Brzeg Wisły. Połączenia te wraz z kursami powrotnymi do Nowego Dworu Gdańskiego są okazją do zwiedzenia Żuław Wiślanych aż do ujścia Wisły, a dodatkowo umożliwiają wysiadkę w atrakcyjnych miejscowościach wypoczynkowych (Junoszyno, Jantar, Mikoszewo, Stegna) lub w miejscach o znaczeniu historycznym i kulturalnym takich jak np. [https://pl.wikipedia.org/wiki/Muzeum_Stutthof_w_Sztutowie Muzeum Stutthof], czy zabytkowy [https://pl.wikipedia.org/wiki/Ko%C5%9Bci%C3%B3%C5%82_Naj%C5%9Bwi%C4%99tszego_Serca_Pana_Jezusa_w_Stegnie kościół Najświętszego Serca Pana Jezusa w Stegnie]. Mikoszewo i Prawy Brzeg Wisły, czyli zachodni koniec obecnej sieci ŻKD stwarza możliwość dotarcia do miejsca przeprawy w kierunku Świbna i dalszej podróży np. autobusem.

=== Samochodem ===
Nowy Dwór Gdański leży przy drodze ekspresowej S7, łączącej Gdańsk z Elblągiem i Warszawą. Z Trójmiasta należy jechać S7 w kierunku Elbląga i zjechać na węźle Nowy Dwór Gdański. Od strony Elbląga, Olsztyna i Warszawy wygodny jest również węzeł Żuławy Wschód.

Z Malborka, Sztumu, Kwidzyna i Grudziądza do miasta prowadzi DK55, natomiast ze Stegny i Mierzei Wiślanej – DW502. Z zachodniej i południowej Polski można dojechać autostradą A1, a następnie S7, ewentualnie przez Malbork drogami DK22 i DK55.

=== Autobusem ===
Dojazd autobusem '''z Gdańska''' do Nowego Dworu Gdańskiego zajmuje około godziny i jest możliwy dzięki ⁠PKS Elbląg oraz ⁠PKS Gdańsk (linia 871). PKS Elbląg kursuje bezpośrednio na trasie do Nowego Dworu Gdańskiego zatrzymując się po drodze na kilku przystankach (dojazd zajmuje około 25 minut). Odjazdy z Gdańska w dzień powszedni są dosyć częste. Z kolei autobus PKS Gdańsk (linia 871) jedzie w wydłużonej relacji m.in. przez Cedry Wielkie i Ostaszewo do Nowego Dworu Gdańskiego (ok. 1 godzina i 5 minut). 

'''Z Elbląga''' do Nowego Dworu Gdańskiego kursują bezpośrednie autobusy PKS Elbląg jadące w stronę Gdańska oraz, w sezonie letnim, Krynicy Morskiej. Podróż trwa zazwyczaj około 25–40 minut. Wybrane kursy obsługują również miejscowości pośrednie: Kazimierzowo, Jazową, Solnicę, Rakowe Pole i Kmiecin.

'''Z Malborka''' kursują busy przez Nowy Staw, prowadzone przez Kościeleczki lub Dębinę. Są już rzadsze i zasadniczo ograniczone do dni powszednich. 

Aktualne rozkłady jazdy warto sprawdzać na portalu lub aplikacji e-podróżnik lub na stronach konkretnych przewoźników.

== Warto zobaczyć ==
Nowy Dwór Gdański nie jest szczególnie rozległym miastem i w czasie maksymalnie dwóch godzin można dotrzeć do jego najciekawszych miejsc. Warto więc wybrać się na spacer i odwiedzić m.in:

* [[w:Kościół_Przemienienia_Pańskiego_w_Nowym_Dworze_Gdańskim|Kościół Przemienienia Pańskiego]];[[File:Kościół Przemienienia Pańskiego w Nowym Dworze Gdańskim.jpg|thumb|Kościół Przemienienia Pańskiego w Nowym Dworze Gdańskim]][[File:Kościół Przemienienia Pańskiego w Nowym Dworze Gdańskim - wnętrze.jpg|thumb|Kościół Przemienienia Pańskiego w Nowym Dworze Gdańskim - wnętrze]][[File:Kościół Przemienienia Pańskiego w Nowym Dworze Gdańskim - tablica.jpg|thumb|Kościół Przemienienia Pańskiego w Nowym Dworze Gdańskim - tablica]]
* [[w:Wieża_ciśnień_w_Nowym_Dworze_Gdańskim|wieżę ciśnień]] z początku XX wieku;[[File:Zabytkowa wieża ciśnień w Nowym Dworze Gdańskim.jpg|thumb|Zabytkowa wieża ciśnień w Nowym Dworze Gdańskim]]
* stację ŻKD;[[File:Stacja kolejki Żuławskiej Kolei Dojazdowej w Nowym Dworze Gdańskim.jpg|thumb|Stacja kolejki Żuławskiej Kolei Dojazdowej w Nowym Dworze Gdańskim]]
* ulice z zabytkowymi, drewnianymi domkami żuławskimi - wciąż zamieszkałymi, a nawet odnawianymi i remontowanymi - są bardzo urokliwe.

Oczywiście nie można pominąć miejsca najważniejszego - Muzeum Żuławskiego występującego obecnie jako [[w:Żuławski_Park_Historyczny_w_Nowym_Dworze_Gdańskim|Żuławski Park Historyczny w Nowym Dworze Gdańskim]], w którym można obejrzeć m.in. zabytki związane z historią i kulturą Żuław Wiślanych, dziejami i działalnością mennonitów, dawnym przemysłem, codziennym życiem i rzemiosłem mieszkańców oraz ochroną przeciwpowodziową, jak również lapidarium Cmentarza Jedenastu Wsi w Żelichowie-[[w:Cyganek|Cyganku]].[[File:Widok na dziedziniec Żuławskiego Parku Historycznego.jpg|thumb|Widok na dziedziniec Żuławskiego Parku Historycznego]][[File:Makieta Nowego Dworu Gdańskiego w Żuławskim Parku Historycznym.jpg|thumb|Makieta Nowego Dworu Gdańskiego w Żuławskim Parku Historycznym]]

== Noclegi, zakupy ==
'''Noclegi:''' baza noclegowa w Nowym Dworze Gdańskim jest dość skromna, ale obejmuje całoroczne pokoje gościnne, apartamenty i kwatery prywatne. Więcej gospodarstw agroturystycznych znajduje się w okolicznych wsiach na terenie gminy, a w sezonie letnim zalecana jest wcześniejsza rezerwacja. Warto zapoznać się z [https://miastonowydwor.pl/obiekty-hotelarskie-.html wykazem obiektów hotelarskich] na stronie Urzędu Miejskiego.
 
'''Zakupy:''' w Nowym Dworze Gdańskim funkcjonują liczne supermarkety i sklepy różnych branż, dzięki czemu można bez problemu uzupełnić zapasy przed wycieczką pieszą po Żuławach lub na Mierzeję Wiślaną. W Żuławskim Parku Historycznym znajduje się ponadto sklepik z regionalnymi wydawnictwami i pamiątkami.

== Nowy Dwór Gdański jako baza wycieczkowa ==
=== Wycieczki piesze ===
W okolicy Nowego Dworu Gdańskiego sieć znakowanych szlaków pieszych jest bardzo skromna. Nie przebiegają tędy żadne szlaki piesze PTTK. Jedynym znakowanym szlakiem przechodzącym przez miasto jest Pomorska Droga św. Jakuba. Z Nowego Dworu Gdańskiego można nią wyruszyć w dwóch kierunkach:

* '''w stronę Niedźwiedzicy''': Nowy Dwór Gdański – Tuja – Lubieszewo – Ostaszewo – Nowa Kościelnica – Niedźwiedzica; cały odcinek ma około 19 km. Po drodze można zobaczyć żuławskie kościoły, zabudowę wiejską i ruiny średniowiecznego kościoła w Ostaszewie;
* '''w stronę Marzęcina i Elbląga''': Nowy Dwór Gdański – Marzęcino to około 9,5 km, a przejście całego etapu do Elbląga liczy około 26,6 km. Trasa prowadzi dalej przez Nowinki, Stobnę, Kępki i Bielniki.

Na krótszą wycieczkę można wybrać się w okolice [[w:Orłowo_(województwo_pomorskie)|Orłowa]] i [[w:Żelichowo_(województwo_pomorskie)|Żelichowa]]. Znajdują się tam domy podcieniowe i inne zabytki związane z dawnym osadnictwem żuławskim. Od trzynastu lat, z inicjatywy Żuławskiego Parku Historycznego, odbywają się [https://zph.org.pl/program-dni-otwartych-zulawskich-zabytkow-27-28-06-2026/ Dni Otwarte Zabytków Żuławskich], które mogą być inspiracją do odbycia ciekawych wędrówek pieszych lub w połączeniu z trasą ŻKD po okolicznych miejscowościach i zabytkach.  

Wszystkie szlaki krajoznawcze prowadzą przez płaski, otwarty krajobraz Żuław. Trasę trzeba ułożyć samodzielnie, wykorzystując drogi lokalne i ciągi pieszo-rowerowe. Należy liczyć się z dłuższymi odcinkami asfaltowymi, a na trasie mierzyć się z małą ilością cienia oraz silnym wiatrem.

Latem można dojechać Żuławską Koleją Dojazdową do Stegny, Jantaru albo Sztutowa i kontynuować wycieczkę pieszo żółtym [[w:Jantarowy_Szlak|Szlakiem Jantarowym]], będącym częścią europejskiego szlaku E9.

{{zarys}}
{{Geo|54°12′50″N|19°07′08″E|}}
{{Jest w|Powiat nowodworski (województwo pomorskie)}}

[[Kategoria:Województwo pomorskie]]</text>
      <sha1>rise4fwsoq3per9t9uxorjt1qmskyne</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>158017</id>
      <parentid>158016</parentid>
      <timestamp>2026-08-01T15:44:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Walkuszek</username>
        <id>17600</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* Historia */</comment>
      <origin>158017</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10815" sha1="jbsg5wxwe5jwamoaundwya8xk20lmi0" xml:space="preserve">{{Top-banner}} &lt;!-- można wstawić zdjęcie-panoramę miejscowości, zalecane 2100x300 px --&gt;
{{Miejscowość infobox
 |widok            = SM Nowy Dwór Gdański Sikorskiego 9 (0) ID 636939.jpg
 |opis             = &lt;!-- opis co jest na zdjęciu --&gt;
 |herb             = &lt;!-- herb miejscowości, np. Herb_Warszawy.png--&gt;
 |mapa             = &lt;!-- położenie miejscowości na mapie państwa --&gt;
 |państwo          = [[Polska]]
 |region           = [[województwo pomorskie]]
 |powierzchnia     = 5,07
 |wysokość         = -1,4–4,9
 |prefiks          = (+48) 55
 |kod pocztowy     = 82-100
 |www              = https://miastonowydwor.pl/
}} 
{{Mapframe |54.2130500|19.1177100|zoom=14|height=400|width=400}}
'''Nowy Dwór Gdański''' - miasto w [[Województwo pomorskie|województwie pomorskim]], siedziba [[Powiat nowodworski (województwo pomorskie)|powiatu nowodworskiego]] oraz [[Nowy Dwór Gdański (gmina)|gminy miejsko-wiejskiej Nowy Dwór Gdański]]. Pod względem geograficznym położone jest w centralnej części [[Żuławy Wiślane|Żuław Wiślanych]], nad rzeką Tugą.

== Charakterystyka ==
&lt;!-- Opis ogólny i szkice dot.: historii, położenia geograficznego, klimatu, kiedy jechać i jak się przygotować. --&gt;

=== Historia ===
Nowy Dwór Gdański początkowo należał do obszaru będącego własnością księstwa pomorskiego. Od XIII do XV wieku był własnością zakonu krzyżackiego, a po zakończeniu wojny 13-letniej został przyłączony do Polski. Prawa miejskie otrzymał w 1880 r. z rąk Wilhelma I, zaś w latach 1920-1939 pozostawał w granicach Wolnego Miasta Gdańska.

Historia miasta jest związana z mennonitami – wspólnotą chrześcijańską wywodzącą się z anabaptystycznego nurtu reformacji, której nazwa pochodzi od niderlandzkiego reformatora [[w:Menno_Simons|Menno Simonsa]]. Mennonici, którzy spotkali się z represjami wyemigrowali m.in. na ziemie Rzeczypospolitej Oboja Narodów - tolerancyjnej względem innowierców. Osiedlili się na Żuławach, których podmokłe tereny należało osuszyć, zabezpieczyć przed powodziami, użyźnić i zagospodarować. Mennonici zbudowali, a następnie przez lata, aż do opuszczenia Żuław w 1945 r., unowocześniali system melioracyjny. Dziś, na terenach ich ówczesnej działalności wytyczono Szlak Mennonitów łączący miejsca związane z historią żuławskiego osadnictwa.


=== Geografia ===
Z racji usytuowania w centrum [[Żuławy_Wiślane|Żuław Wiślanych]], Nowy Dwór Gdański dość często uważany jest wręcz za stolicę Żuław. Znaczna jego część leży w depresji, czyli poniżej poziomu morza. Przez miasto przepływa rzeka Tuga, która zbiera wody z okolicznych kanałów i rowów melioracyjnych.

== Dojazd ==

=== Pociągiem [[w:Żuławska_Kolej_Dojazdowa|Żuławskiej Kolei Dojazdowej]] ===
[[w:Żuławska_Kolej_Dojazdowa|Żuławska Kolej Dojazdowa]] stwarza kilka możliwości transportowych. Bezpośrednio można podróżować do i ze Sztutowa z przystankami pośrednimi w Cyganku, Tujsku, Rybinie, Popowie, Stegnie PKS i Stegnie Morskiej oraz przy Muzeum Stutthof. W Sztutowie można przesiąść się na ŻKD drugiej linii kursującej przez przystanki Junoszyno, Jantar i Mikoszewo do przystanku Prawy Brzeg Wisły. Połączenia te wraz z kursami powrotnymi do Nowego Dworu Gdańskiego są okazją do zwiedzenia Żuław Wiślanych aż do ujścia Wisły, a dodatkowo umożliwiają wysiadkę w atrakcyjnych miejscowościach wypoczynkowych (Junoszyno, Jantar, Mikoszewo, Stegna) lub w miejscach o znaczeniu historycznym i kulturalnym takich jak np. [https://pl.wikipedia.org/wiki/Muzeum_Stutthof_w_Sztutowie Muzeum Stutthof], czy zabytkowy [https://pl.wikipedia.org/wiki/Ko%C5%9Bci%C3%B3%C5%82_Naj%C5%9Bwi%C4%99tszego_Serca_Pana_Jezusa_w_Stegnie kościół Najświętszego Serca Pana Jezusa w Stegnie]. Mikoszewo i Prawy Brzeg Wisły, czyli zachodni koniec obecnej sieci ŻKD stwarza możliwość dotarcia do miejsca przeprawy w kierunku Świbna i dalszej podróży np. autobusem.

=== Samochodem ===
Nowy Dwór Gdański leży przy drodze ekspresowej S7, łączącej Gdańsk z Elblągiem i Warszawą. Z Trójmiasta należy jechać S7 w kierunku Elbląga i zjechać na węźle Nowy Dwór Gdański. Od strony Elbląga, Olsztyna i Warszawy wygodny jest również węzeł Żuławy Wschód.

Z Malborka, Sztumu, Kwidzyna i Grudziądza do miasta prowadzi DK55, natomiast ze Stegny i Mierzei Wiślanej – DW502. Z zachodniej i południowej Polski można dojechać autostradą A1, a następnie S7, ewentualnie przez Malbork drogami DK22 i DK55.

=== Autobusem ===
Dojazd autobusem '''z Gdańska''' do Nowego Dworu Gdańskiego zajmuje około godziny i jest możliwy dzięki ⁠PKS Elbląg oraz ⁠PKS Gdańsk (linia 871). PKS Elbląg kursuje bezpośrednio na trasie do Nowego Dworu Gdańskiego zatrzymując się po drodze na kilku przystankach (dojazd zajmuje około 25 minut). Odjazdy z Gdańska w dzień powszedni są dosyć częste. Z kolei autobus PKS Gdańsk (linia 871) jedzie w wydłużonej relacji m.in. przez Cedry Wielkie i Ostaszewo do Nowego Dworu Gdańskiego (ok. 1 godzina i 5 minut). 

'''Z Elbląga''' do Nowego Dworu Gdańskiego kursują bezpośrednie autobusy PKS Elbląg jadące w stronę Gdańska oraz, w sezonie letnim, Krynicy Morskiej. Podróż trwa zazwyczaj około 25–40 minut. Wybrane kursy obsługują również miejscowości pośrednie: Kazimierzowo, Jazową, Solnicę, Rakowe Pole i Kmiecin.

'''Z Malborka''' kursują busy przez Nowy Staw, prowadzone przez Kościeleczki lub Dębinę. Są już rzadsze i zasadniczo ograniczone do dni powszednich. 

Aktualne rozkłady jazdy warto sprawdzać na portalu lub aplikacji e-podróżnik lub na stronach konkretnych przewoźników.

== Warto zobaczyć ==
Nowy Dwór Gdański nie jest szczególnie rozległym miastem i w czasie maksymalnie dwóch godzin można dotrzeć do jego najciekawszych miejsc. Warto więc wybrać się na spacer i odwiedzić m.in:

* [[w:Kościół_Przemienienia_Pańskiego_w_Nowym_Dworze_Gdańskim|Kościół Przemienienia Pańskiego]];[[File:Kościół Przemienienia Pańskiego w Nowym Dworze Gdańskim.jpg|thumb|Kościół Przemienienia Pańskiego w Nowym Dworze Gdańskim]][[File:Kościół Przemienienia Pańskiego w Nowym Dworze Gdańskim - wnętrze.jpg|thumb|Kościół Przemienienia Pańskiego w Nowym Dworze Gdańskim - wnętrze]][[File:Kościół Przemienienia Pańskiego w Nowym Dworze Gdańskim - tablica.jpg|thumb|Kościół Przemienienia Pańskiego w Nowym Dworze Gdańskim - tablica]]
* [[w:Wieża_ciśnień_w_Nowym_Dworze_Gdańskim|wieżę ciśnień]] z początku XX wieku;[[File:Zabytkowa wieża ciśnień w Nowym Dworze Gdańskim.jpg|thumb|Zabytkowa wieża ciśnień w Nowym Dworze Gdańskim]]
* stację ŻKD;[[File:Stacja kolejki Żuławskiej Kolei Dojazdowej w Nowym Dworze Gdańskim.jpg|thumb|Stacja kolejki Żuławskiej Kolei Dojazdowej w Nowym Dworze Gdańskim]]
* ulice z zabytkowymi, drewnianymi domkami żuławskimi - wciąż zamieszkałymi, a nawet odnawianymi i remontowanymi - są bardzo urokliwe.

Oczywiście nie można pominąć miejsca najważniejszego - Muzeum Żuławskiego występującego obecnie jako [[w:Żuławski_Park_Historyczny_w_Nowym_Dworze_Gdańskim|Żuławski Park Historyczny w Nowym Dworze Gdańskim]], w którym można obejrzeć m.in. zabytki związane z historią i kulturą Żuław Wiślanych, dziejami i działalnością mennonitów, dawnym przemysłem, codziennym życiem i rzemiosłem mieszkańców oraz ochroną przeciwpowodziową, jak również lapidarium Cmentarza Jedenastu Wsi w Żelichowie-[[w:Cyganek|Cyganku]].[[File:Widok na dziedziniec Żuławskiego Parku Historycznego.jpg|thumb|Widok na dziedziniec Żuławskiego Parku Historycznego]][[File:Makieta Nowego Dworu Gdańskiego w Żuławskim Parku Historycznym.jpg|thumb|Makieta Nowego Dworu Gdańskiego w Żuławskim Parku Historycznym]]

== Noclegi, zakupy ==
'''Noclegi:''' baza noclegowa w Nowym Dworze Gdańskim jest dość skromna, ale obejmuje całoroczne pokoje gościnne, apartamenty i kwatery prywatne. Więcej gospodarstw agroturystycznych znajduje się w okolicznych wsiach na terenie gminy, a w sezonie letnim zalecana jest wcześniejsza rezerwacja. Warto zapoznać się z [https://miastonowydwor.pl/obiekty-hotelarskie-.html wykazem obiektów hotelarskich] na stronie Urzędu Miejskiego.
 
'''Zakupy:''' w Nowym Dworze Gdańskim funkcjonują liczne supermarkety i sklepy różnych branż, dzięki czemu można bez problemu uzupełnić zapasy przed wycieczką pieszą po Żuławach lub na Mierzeję Wiślaną. W Żuławskim Parku Historycznym znajduje się ponadto sklepik z regionalnymi wydawnictwami i pamiątkami.

== Nowy Dwór Gdański jako baza wycieczkowa ==
=== Wycieczki piesze ===
W okolicy Nowego Dworu Gdańskiego sieć znakowanych szlaków pieszych jest bardzo skromna. Nie przebiegają tędy żadne szlaki piesze PTTK. Jedynym znakowanym szlakiem przechodzącym przez miasto jest Pomorska Droga św. Jakuba. Z Nowego Dworu Gdańskiego można nią wyruszyć w dwóch kierunkach:

* '''w stronę Niedźwiedzicy''': Nowy Dwór Gdański – Tuja – Lubieszewo – Ostaszewo – Nowa Kościelnica – Niedźwiedzica; cały odcinek ma około 19 km. Po drodze można zobaczyć żuławskie kościoły, zabudowę wiejską i ruiny średniowiecznego kościoła w Ostaszewie;
* '''w stronę Marzęcina i Elbląga''': Nowy Dwór Gdański – Marzęcino to około 9,5 km, a przejście całego etapu do Elbląga liczy około 26,6 km. Trasa prowadzi dalej przez Nowinki, Stobnę, Kępki i Bielniki.

Na krótszą wycieczkę można wybrać się w okolice [[w:Orłowo_(województwo_pomorskie)|Orłowa]] i [[w:Żelichowo_(województwo_pomorskie)|Żelichowa]]. Znajdują się tam domy podcieniowe i inne zabytki związane z dawnym osadnictwem żuławskim. Od trzynastu lat, z inicjatywy Żuławskiego Parku Historycznego, odbywają się [https://zph.org.pl/program-dni-otwartych-zulawskich-zabytkow-27-28-06-2026/ Dni Otwarte Zabytków Żuławskich], które mogą być inspiracją do odbycia ciekawych wędrówek pieszych lub w połączeniu z trasą ŻKD po okolicznych miejscowościach i zabytkach.  

Wszystkie szlaki krajoznawcze prowadzą przez płaski, otwarty krajobraz Żuław. Trasę trzeba ułożyć samodzielnie, wykorzystując drogi lokalne i ciągi pieszo-rowerowe. Należy liczyć się z dłuższymi odcinkami asfaltowymi, a na trasie mierzyć się z małą ilością cienia oraz silnym wiatrem.

Latem można dojechać Żuławską Koleją Dojazdową do Stegny, Jantaru albo Sztutowa i kontynuować wycieczkę pieszo żółtym [[w:Jantarowy_Szlak|Szlakiem Jantarowym]], będącym częścią europejskiego szlaku E9.

{{zarys}}
{{Geo|54°12′50″N|19°07′08″E|}}
{{Jest w|Powiat nowodworski (województwo pomorskie)}}

[[Kategoria:Województwo pomorskie]]</text>
      <sha1>jbsg5wxwe5jwamoaundwya8xk20lmi0</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>158018</id>
      <parentid>158017</parentid>
      <timestamp>2026-08-01T15:51:53Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Walkuszek</username>
        <id>17600</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* Historia */</comment>
      <origin>158018</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10489" sha1="9qftb4hw6cfknll151bqdogqui6hp9k" xml:space="preserve">{{Top-banner}}{{Miejscowość infobox
 |widok            = SM Nowy Dwór Gdański Sikorskiego 9 (0) ID 636939.jpg
 |opis             = &lt;!-- opis co jest na zdjęciu --&gt;
 |herb             = &lt;!-- herb miejscowości, np. Herb_Warszawy.png--&gt;
 |mapa             = &lt;!-- położenie miejscowości na mapie państwa --&gt;
 |państwo          = [[Polska]]
 |region           = [[województwo pomorskie]]
 |powierzchnia     = 5,07
 |wysokość         = -1,4–4,9
 |prefiks          = (+48) 55
 |kod pocztowy     = 82-100
 |www              = https://miastonowydwor.pl/
}} 
{{Mapframe |54.2130500|19.1177100|zoom=14|height=400|width=400}}
'''Nowy Dwór Gdański''' - miasto w [[Województwo pomorskie|województwie pomorskim]], siedziba [[Powiat nowodworski (województwo pomorskie)|powiatu nowodworskiego]] oraz [[Nowy Dwór Gdański (gmina)|gminy miejsko-wiejskiej Nowy Dwór Gdański]]. Pod względem geograficznym położone jest w centralnej części [[Żuławy Wiślane|Żuław Wiślanych]], nad rzeką Tugą.

== Charakterystyka ==
=== Historia ===
Nowy Dwór Gdański początkowo należał do obszaru będącego własnością księstwa pomorskiego. Od XIII do XV wieku był własnością zakonu krzyżackiego, a po zakończeniu wojny 13-letniej został przyłączony do Polski. Prawa miejskie otrzymał w 1880 r. z rąk Wilhelma I, zaś w latach 1920-1939 pozostawał w granicach Wolnego Miasta Gdańska.

Historia miasta jest związana z mennonitami – wspólnotą chrześcijańską wywodzącą się z anabaptystycznego nurtu reformacji, której nazwa pochodzi od niderlandzkiego reformatora [[w:Menno_Simons|Menno Simonsa]]. Mennonici, którzy spotkali się z represjami wyemigrowali m.in. na ziemie Rzeczypospolitej Obojga Narodów - tolerancyjnej względem innowierców. Uczestniczyli w osuszaniu i zagospodarowywaniu podmokłych terenów, a także rozwijali i modernizowali żuławski system melioracyjny.  Dziś, na terenach ich ówczesnej działalności wytyczono Szlak Mennonitów łączący miejsca związane z historią żuławskiego osadnictwa.

=== Geografia ===
Z racji usytuowania w centrum [[Żuławy_Wiślane|Żuław Wiślanych]], Nowy Dwór Gdański dość często uważany jest wręcz za stolicę Żuław. Znaczna jego część leży w depresji, czyli poniżej poziomu morza. Przez miasto przepływa rzeka Tuga, która zbiera wody z okolicznych kanałów i rowów melioracyjnych.

== Dojazd ==

=== Pociągiem [[w:Żuławska_Kolej_Dojazdowa|Żuławskiej Kolei Dojazdowej]] ===
[[w:Żuławska_Kolej_Dojazdowa|Żuławska Kolej Dojazdowa]] stwarza kilka możliwości transportowych. Bezpośrednio można podróżować do i ze Sztutowa z przystankami pośrednimi w Cyganku, Tujsku, Rybinie, Popowie, Stegnie PKS i Stegnie Morskiej oraz przy Muzeum Stutthof. W Sztutowie można przesiąść się na ŻKD drugiej linii kursującej przez przystanki Junoszyno, Jantar i Mikoszewo do przystanku Prawy Brzeg Wisły. Połączenia te wraz z kursami powrotnymi do Nowego Dworu Gdańskiego są okazją do zwiedzenia Żuław Wiślanych aż do ujścia Wisły, a dodatkowo umożliwiają wysiadkę w atrakcyjnych miejscowościach wypoczynkowych (Junoszyno, Jantar, Mikoszewo, Stegna) lub w miejscach o znaczeniu historycznym i kulturalnym takich jak np. [https://pl.wikipedia.org/wiki/Muzeum_Stutthof_w_Sztutowie Muzeum Stutthof], czy zabytkowy [https://pl.wikipedia.org/wiki/Ko%C5%9Bci%C3%B3%C5%82_Naj%C5%9Bwi%C4%99tszego_Serca_Pana_Jezusa_w_Stegnie kościół Najświętszego Serca Pana Jezusa w Stegnie]. Mikoszewo i Prawy Brzeg Wisły, czyli zachodni koniec obecnej sieci ŻKD stwarza możliwość dotarcia do miejsca przeprawy w kierunku Świbna i dalszej podróży np. autobusem.

=== Samochodem ===
Nowy Dwór Gdański leży przy drodze ekspresowej S7, łączącej Gdańsk z Elblągiem i Warszawą. Z Trójmiasta należy jechać S7 w kierunku Elbląga i zjechać na węźle Nowy Dwór Gdański. Od strony Elbląga, Olsztyna i Warszawy wygodny jest również węzeł Żuławy Wschód.

Z Malborka, Sztumu, Kwidzyna i Grudziądza do miasta prowadzi DK55, natomiast ze Stegny i Mierzei Wiślanej – DW502. Z zachodniej i południowej Polski można dojechać autostradą A1, a następnie S7, ewentualnie przez Malbork drogami DK22 i DK55.

=== Autobusem ===
Dojazd autobusem '''z Gdańska''' do Nowego Dworu Gdańskiego zajmuje około godziny i jest możliwy dzięki ⁠PKS Elbląg oraz ⁠PKS Gdańsk (linia 871). PKS Elbląg kursuje bezpośrednio na trasie do Nowego Dworu Gdańskiego zatrzymując się po drodze na kilku przystankach (dojazd zajmuje około 25 minut). Odjazdy z Gdańska w dzień powszedni są dosyć częste. Z kolei autobus PKS Gdańsk (linia 871) jedzie w wydłużonej relacji m.in. przez Cedry Wielkie i Ostaszewo do Nowego Dworu Gdańskiego (ok. 1 godzina i 5 minut). 

'''Z Elbląga''' do Nowego Dworu Gdańskiego kursują bezpośrednie autobusy PKS Elbląg jadące w stronę Gdańska oraz, w sezonie letnim, Krynicy Morskiej. Podróż trwa zazwyczaj około 25–40 minut. Wybrane kursy obsługują również miejscowości pośrednie: Kazimierzowo, Jazową, Solnicę, Rakowe Pole i Kmiecin.

'''Z Malborka''' kursują busy przez Nowy Staw, prowadzone przez Kościeleczki lub Dębinę. Są już rzadsze i zasadniczo ograniczone do dni powszednich. 

Aktualne rozkłady jazdy warto sprawdzać na portalu lub aplikacji e-podróżnik lub na stronach konkretnych przewoźników.

== Warto zobaczyć ==
Nowy Dwór Gdański nie jest szczególnie rozległym miastem i w czasie maksymalnie dwóch godzin można dotrzeć do jego najciekawszych miejsc. Warto więc wybrać się na spacer i odwiedzić m.in:

* [[w:Kościół_Przemienienia_Pańskiego_w_Nowym_Dworze_Gdańskim|Kościół Przemienienia Pańskiego]];[[File:Kościół Przemienienia Pańskiego w Nowym Dworze Gdańskim.jpg|thumb|Kościół Przemienienia Pańskiego w Nowym Dworze Gdańskim]][[File:Kościół Przemienienia Pańskiego w Nowym Dworze Gdańskim - wnętrze.jpg|thumb|Kościół Przemienienia Pańskiego w Nowym Dworze Gdańskim - wnętrze]][[File:Kościół Przemienienia Pańskiego w Nowym Dworze Gdańskim - tablica.jpg|thumb|Kościół Przemienienia Pańskiego w Nowym Dworze Gdańskim - tablica]]
* [[w:Wieża_ciśnień_w_Nowym_Dworze_Gdańskim|wieżę ciśnień]] z początku XX wieku;[[File:Zabytkowa wieża ciśnień w Nowym Dworze Gdańskim.jpg|thumb|Zabytkowa wieża ciśnień w Nowym Dworze Gdańskim]]
* stację ŻKD;[[File:Stacja kolejki Żuławskiej Kolei Dojazdowej w Nowym Dworze Gdańskim.jpg|thumb|Stacja kolejki Żuławskiej Kolei Dojazdowej w Nowym Dworze Gdańskim]]
* ulice z zabytkowymi, drewnianymi domkami żuławskimi - wciąż zamieszkałymi, a nawet odnawianymi i remontowanymi - są bardzo urokliwe.

Oczywiście nie można pominąć miejsca najważniejszego - Muzeum Żuławskiego występującego obecnie jako [[w:Żuławski_Park_Historyczny_w_Nowym_Dworze_Gdańskim|Żuławski Park Historyczny w Nowym Dworze Gdańskim]], w którym można obejrzeć m.in. zabytki związane z historią i kulturą Żuław Wiślanych, dziejami i działalnością mennonitów, dawnym przemysłem, codziennym życiem i rzemiosłem mieszkańców oraz ochroną przeciwpowodziową, jak również lapidarium Cmentarza Jedenastu Wsi w Żelichowie-[[w:Cyganek|Cyganku]].[[File:Widok na dziedziniec Żuławskiego Parku Historycznego.jpg|thumb|Widok na dziedziniec Żuławskiego Parku Historycznego]][[File:Makieta Nowego Dworu Gdańskiego w Żuławskim Parku Historycznym.jpg|thumb|Makieta Nowego Dworu Gdańskiego w Żuławskim Parku Historycznym]]

== Noclegi, zakupy ==

=== Noclegi ===
Baza noclegowa w Nowym Dworze Gdańskim jest dość skromna, ale obejmuje całoroczne pokoje gościnne, apartamenty i kwatery prywatne. Więcej gospodarstw agroturystycznych znajduje się w okolicznych wsiach na terenie gminy, a w sezonie letnim zalecana jest wcześniejsza rezerwacja. Warto zapoznać się z [https://miastonowydwor.pl/obiekty-hotelarskie-.html wykazem obiektów hotelarskich] na stronie Urzędu Miejskiego.

=== Zakupy ===
W Nowym Dworze Gdańskim funkcjonują liczne supermarkety i sklepy różnych branż, dzięki czemu można bez problemu uzupełnić zapasy przed wycieczką pieszą po Żuławach lub na Mierzeję Wiślaną. W Żuławskim Parku Historycznym znajduje się ponadto sklepik z regionalnymi wydawnictwami i pamiątkami.

== Nowy Dwór Gdański jako baza wycieczkowa ==
=== Wycieczki piesze ===
W okolicy Nowego Dworu Gdańskiego sieć znakowanych szlaków pieszych jest bardzo skromna. Nie przebiegają tędy żadne szlaki piesze PTTK. Jedynym znakowanym szlakiem przechodzącym przez miasto jest Pomorska Droga św. Jakuba. Z Nowego Dworu Gdańskiego można nią wyruszyć w dwóch kierunkach:

* '''w stronę Niedźwiedzicy''': Nowy Dwór Gdański – Tuja – Lubieszewo – Ostaszewo – Nowa Kościelnica – Niedźwiedzica; cały odcinek ma około 19 km. Po drodze można zobaczyć żuławskie kościoły, zabudowę wiejską i ruiny średniowiecznego kościoła w Ostaszewie;
* '''w stronę Marzęcina i Elbląga''': Nowy Dwór Gdański – Marzęcino to około 9,5 km, a przejście całego etapu do Elbląga liczy około 26,6 km. Trasa prowadzi dalej przez Nowinki, Stobnę, Kępki i Bielniki.

Na krótszą wycieczkę można wybrać się w okolice [[w:Orłowo_(województwo_pomorskie)|Orłowa]] i [[w:Żelichowo_(województwo_pomorskie)|Żelichowa]]. Znajdują się tam domy podcieniowe i inne zabytki związane z dawnym osadnictwem żuławskim. Od trzynastu lat, z inicjatywy Żuławskiego Parku Historycznego, odbywają się [https://zph.org.pl/program-dni-otwartych-zulawskich-zabytkow-27-28-06-2026/ Dni Otwarte Zabytków Żuławskich], które mogą być inspiracją do odbycia ciekawych wędrówek pieszych lub w połączeniu z trasą ŻKD po okolicznych miejscowościach i zabytkach.  

Wszystkie szlaki krajoznawcze prowadzą przez płaski, otwarty krajobraz Żuław. Trasę trzeba ułożyć samodzielnie, wykorzystując drogi lokalne i ciągi pieszo-rowerowe. Należy liczyć się z dłuższymi odcinkami asfaltowymi, a na trasie mierzyć się z małą ilością cienia oraz silnym wiatrem.

Latem można dojechać Żuławską Koleją Dojazdową do Stegny, Jantaru albo Sztutowa i kontynuować wycieczkę pieszo żółtym [[w:Jantarowy_Szlak|Szlakiem Jantarowym]], będącym częścią europejskiego szlaku E9.

{{zarys}}
{{Geo|54°12′50″N|19°07′08″E|}}
{{Jest w|Powiat nowodworski (województwo pomorskie)}}

[[Kategoria:Województwo pomorskie]]</text>
      <sha1>9qftb4hw6cfknll151bqdogqui6hp9k</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>158019</id>
      <parentid>158018</parentid>
      <timestamp>2026-08-01T16:21:11Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Walkuszek</username>
        <id>17600</id>
      </contributor>
      <comment>/* Wycieczki piesze */</comment>
      <origin>158019</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11790" sha1="p134lqr7ho6h54z424h4hu6ag8dprh5" xml:space="preserve">{{Top-banner}}{{Miejscowość infobox
 |widok            = SM Nowy Dwór Gdański Sikorskiego 9 (0) ID 636939.jpg
 |opis             = &lt;!-- opis co jest na zdjęciu --&gt;
 |herb             = &lt;!-- herb miejscowości, np. Herb_Warszawy.png--&gt;
 |mapa             = &lt;!-- położenie miejscowości na mapie państwa --&gt;
 |państwo          = [[Polska]]
 |region           = [[województwo pomorskie]]
 |powierzchnia     = 5,07
 |wysokość         = -1,4–4,9
 |prefiks          = (+48) 55
 |kod pocztowy     = 82-100
 |www              = https://miastonowydwor.pl/
}} 
{{Mapframe |54.2130500|19.1177100|zoom=14|height=400|width=400}}
'''Nowy Dwór Gdański''' - miasto w [[Województwo pomorskie|województwie pomorskim]], siedziba [[Powiat nowodworski (województwo pomorskie)|powiatu nowodworskiego]] oraz [[Nowy Dwór Gdański (gmina)|gminy miejsko-wiejskiej Nowy Dwór Gdański]]. Pod względem geograficznym położone jest w centralnej części [[Żuławy Wiślane|Żuław Wiślanych]], nad rzeką Tugą.

== Charakterystyka ==
=== Historia ===
Nowy Dwór Gdański początkowo należał do obszaru będącego własnością księstwa pomorskiego. Od XIII do XV wieku był własnością zakonu krzyżackiego, a po zakończeniu wojny 13-letniej został przyłączony do Polski. Prawa miejskie otrzymał w 1880 r. z rąk Wilhelma I, zaś w latach 1920-1939 pozostawał w granicach Wolnego Miasta Gdańska.

Historia miasta jest związana z mennonitami – wspólnotą chrześcijańską wywodzącą się z anabaptystycznego nurtu reformacji, której nazwa pochodzi od niderlandzkiego reformatora [[w:Menno_Simons|Menno Simonsa]]. Mennonici, którzy spotkali się z represjami wyemigrowali m.in. na ziemie Rzeczypospolitej Obojga Narodów - tolerancyjnej względem innowierców. Uczestniczyli w osuszaniu i zagospodarowywaniu podmokłych terenów, a także rozwijali i modernizowali żuławski system melioracyjny.  Dziś, na terenach ich ówczesnej działalności wytyczono Szlak Mennonitów łączący miejsca związane z historią żuławskiego osadnictwa.

=== Geografia ===
Z racji usytuowania w centrum [[Żuławy_Wiślane|Żuław Wiślanych]], Nowy Dwór Gdański dość często uważany jest wręcz za stolicę Żuław. Znaczna jego część leży w depresji, czyli poniżej poziomu morza. Przez miasto przepływa rzeka Tuga, która zbiera wody z okolicznych kanałów i rowów melioracyjnych.

== Dojazd ==

=== Pociągiem [[w:Żuławska_Kolej_Dojazdowa|Żuławskiej Kolei Dojazdowej]] ===
[[w:Żuławska_Kolej_Dojazdowa|Żuławska Kolej Dojazdowa]] stwarza kilka możliwości transportowych. Bezpośrednio można podróżować do i ze Sztutowa z przystankami pośrednimi w Cyganku, Tujsku, Rybinie, Popowie, Stegnie PKS i Stegnie Morskiej oraz przy Muzeum Stutthof. W Sztutowie można przesiąść się na ŻKD drugiej linii kursującej przez przystanki Junoszyno, Jantar i Mikoszewo do przystanku Prawy Brzeg Wisły. Połączenia te wraz z kursami powrotnymi do Nowego Dworu Gdańskiego są okazją do zwiedzenia Żuław Wiślanych aż do ujścia Wisły, a dodatkowo umożliwiają wysiadkę w atrakcyjnych miejscowościach wypoczynkowych (Junoszyno, Jantar, Mikoszewo, Stegna) lub w miejscach o znaczeniu historycznym i kulturalnym takich jak np. [https://pl.wikipedia.org/wiki/Muzeum_Stutthof_w_Sztutowie Muzeum Stutthof], czy zabytkowy [https://pl.wikipedia.org/wiki/Ko%C5%9Bci%C3%B3%C5%82_Naj%C5%9Bwi%C4%99tszego_Serca_Pana_Jezusa_w_Stegnie kościół Najświętszego Serca Pana Jezusa w Stegnie]. Mikoszewo i Prawy Brzeg Wisły, czyli zachodni koniec obecnej sieci ŻKD stwarza możliwość dotarcia do miejsca przeprawy w kierunku Świbna i dalszej podróży np. autobusem.

=== Samochodem ===
Nowy Dwór Gdański leży przy drodze ekspresowej S7, łączącej Gdańsk z Elblągiem i Warszawą. Z Trójmiasta należy jechać S7 w kierunku Elbląga i zjechać na węźle Nowy Dwór Gdański. Od strony Elbląga, Olsztyna i Warszawy wygodny jest również węzeł Żuławy Wschód.

Z Malborka, Sztumu, Kwidzyna i Grudziądza do miasta prowadzi DK55, natomiast ze Stegny i Mierzei Wiślanej – DW502. Z zachodniej i południowej Polski można dojechać autostradą A1, a następnie S7, ewentualnie przez Malbork drogami DK22 i DK55.

=== Autobusem ===
Dojazd autobusem '''z Gdańska''' do Nowego Dworu Gdańskiego zajmuje około godziny i jest możliwy dzięki ⁠PKS Elbląg oraz ⁠PKS Gdańsk (linia 871). PKS Elbląg kursuje bezpośrednio na trasie do Nowego Dworu Gdańskiego zatrzymując się po drodze na kilku przystankach (dojazd zajmuje około 25 minut). Odjazdy z Gdańska w dzień powszedni są dosyć częste. Z kolei autobus PKS Gdańsk (linia 871) jedzie w wydłużonej relacji m.in. przez Cedry Wielkie i Ostaszewo do Nowego Dworu Gdańskiego (ok. 1 godzina i 5 minut). 

'''Z Elbląga''' do Nowego Dworu Gdańskiego kursują bezpośrednie autobusy PKS Elbląg jadące w stronę Gdańska oraz, w sezonie letnim, Krynicy Morskiej. Podróż trwa zazwyczaj około 25–40 minut. Wybrane kursy obsługują również miejscowości pośrednie: Kazimierzowo, Jazową, Solnicę, Rakowe Pole i Kmiecin.

'''Z Malborka''' kursują busy przez Nowy Staw, prowadzone przez Kościeleczki lub Dębinę. Są już rzadsze i zasadniczo ograniczone do dni powszednich. 

Aktualne rozkłady jazdy warto sprawdzać na portalu lub aplikacji e-podróżnik lub na stronach konkretnych przewoźników.

== Warto zobaczyć ==
Nowy Dwór Gdański nie jest szczególnie rozległym miastem i w czasie maksymalnie dwóch godzin można dotrzeć do jego najciekawszych miejsc. Warto więc wybrać się na spacer i odwiedzić m.in:

* [[w:Kościół_Przemienienia_Pańskiego_w_Nowym_Dworze_Gdańskim|Kościół Przemienienia Pańskiego]];[[File:Kościół Przemienienia Pańskiego w Nowym Dworze Gdańskim.jpg|thumb|Kościół Przemienienia Pańskiego w Nowym Dworze Gdańskim]][[File:Kościół Przemienienia Pańskiego w Nowym Dworze Gdańskim - wnętrze.jpg|thumb|Kościół Przemienienia Pańskiego w Nowym Dworze Gdańskim - wnętrze]][[File:Kościół Przemienienia Pańskiego w Nowym Dworze Gdańskim - tablica.jpg|thumb|Kościół Przemienienia Pańskiego w Nowym Dworze Gdańskim - tablica]]
* [[w:Wieża_ciśnień_w_Nowym_Dworze_Gdańskim|wieżę ciśnień]] z początku XX wieku;[[File:Zabytkowa wieża ciśnień w Nowym Dworze Gdańskim.jpg|thumb|Zabytkowa wieża ciśnień w Nowym Dworze Gdańskim]]
* stację ŻKD;[[File:Stacja kolejki Żuławskiej Kolei Dojazdowej w Nowym Dworze Gdańskim.jpg|thumb|Stacja kolejki Żuławskiej Kolei Dojazdowej w Nowym Dworze Gdańskim]]
* ulice z zabytkowymi, drewnianymi domkami żuławskimi - wciąż zamieszkałymi, a nawet odnawianymi i remontowanymi - są bardzo urokliwe.

Oczywiście nie można pominąć miejsca najważniejszego - Muzeum Żuławskiego występującego obecnie jako [[w:Żuławski_Park_Historyczny_w_Nowym_Dworze_Gdańskim|Żuławski Park Historyczny w Nowym Dworze Gdańskim]], w którym można obejrzeć m.in. zabytki związane z historią i kulturą Żuław Wiślanych, dziejami i działalnością mennonitów, dawnym przemysłem, codziennym życiem i rzemiosłem mieszkańców oraz ochroną przeciwpowodziową, jak również lapidarium Cmentarza Jedenastu Wsi w Żelichowie-[[w:Cyganek|Cyganku]].[[File:Widok na dziedziniec Żuławskiego Parku Historycznego.jpg|thumb|Widok na dziedziniec Żuławskiego Parku Historycznego]][[File:Makieta Nowego Dworu Gdańskiego w Żuławskim Parku Historycznym.jpg|thumb|Makieta Nowego Dworu Gdańskiego w Żuławskim Parku Historycznym]]

== Noclegi, zakupy ==

=== Noclegi ===
Baza noclegowa w Nowym Dworze Gdańskim jest dość skromna, ale obejmuje całoroczne pokoje gościnne, apartamenty i kwatery prywatne. Więcej gospodarstw agroturystycznych znajduje się w okolicznych wsiach na terenie gminy, a w sezonie letnim zalecana jest wcześniejsza rezerwacja. Warto zapoznać się z [https://miastonowydwor.pl/obiekty-hotelarskie-.html wykazem obiektów hotelarskich] na stronie Urzędu Miejskiego.

=== Zakupy ===
W Nowym Dworze Gdańskim funkcjonują liczne supermarkety i sklepy różnych branż, dzięki czemu można bez problemu uzupełnić zapasy przed wycieczką pieszą po Żuławach lub na Mierzeję Wiślaną. W Żuławskim Parku Historycznym znajduje się ponadto sklepik z regionalnymi wydawnictwami i pamiątkami.

== Nowy Dwór Gdański jako baza wycieczkowa ==
=== Wycieczki piesze ===
W okolicy Nowego Dworu Gdańskiego sieć znakowanych szlaków pieszych jest bardzo skromna. Nie przebiegają tędy żadne szlaki piesze PTTK. Jedynym znakowanym szlakiem przechodzącym przez miasto jest Pomorska Droga św. Jakuba. Z Nowego Dworu Gdańskiego można nią wyruszyć w dwóch kierunkach:

* '''w stronę Niedźwiedzicy''': Nowy Dwór Gdański – Tuja – Lubieszewo – Ostaszewo – Nowa Kościelnica – Niedźwiedzica; cały odcinek ma około 19 km. Po drodze można zobaczyć żuławskie kościoły, zabudowę wiejską i ruiny średniowiecznego kościoła w Ostaszewie;
* '''w stronę Marzęcina i Elbląga''': Nowy Dwór Gdański – Marzęcino to około 9,5 km, a przejście całego etapu do Elbląga liczy około 26,6 km. Trasa prowadzi dalej przez Nowinki, Stobnę, Kępki i Bielniki.

Na krótszą wycieczkę można wybrać się w okolice [[w:Orłowo_(województwo_pomorskie)|Orłowa]] i [[w:Żelichowo_(województwo_pomorskie)|Żelichowa]]. Znajdują się tam domy podcieniowe i inne zabytki związane z dawnym osadnictwem żuławskim. Od trzynastu lat, z inicjatywy Żuławskiego Parku Historycznego, odbywają się [https://zph.org.pl/program-dni-otwartych-zulawskich-zabytkow-27-28-06-2026/ Dni Otwarte Zabytków Żuławskich], które mogą być inspiracją do odbycia ciekawych wędrówek pieszych lub w połączeniu z trasą ŻKD po okolicznych miejscowościach i zabytkach.  

Wszystkie szlaki krajoznawcze prowadzą przez płaski, otwarty krajobraz Żuław. Trasę trzeba ułożyć samodzielnie, wykorzystując drogi lokalne i ciągi pieszo-rowerowe. Należy liczyć się z dłuższymi odcinkami asfaltowymi, a na trasie mierzyć się z małą ilością cienia oraz silnym wiatrem.

Latem można dojechać Żuławską Koleją Dojazdową do Stegny, Jantaru albo Sztutowa i kontynuować wycieczkę pieszo żółtym [[w:Jantarowy_Szlak|Szlakiem Jantarowym]], będącym częścią europejskiego szlaku E9.

=== Wycieczki rowerowe ===

=== Wycieczki drogą wodną ===
Nowy Dwór Gdański jest połączony Tugą ze Szkarpawą i siecią szlaków Pętli Żuławskiej wchodzącej w system Międzynarodowej Drogi Wodnej E70. To stwarza kilka możliwości uprawiania turystyki drogą wodną:

* [https://mdwe70.pl/turystyka-wodna/trasy-turystyczne/rejs-petla-zulawska/ Pętla Żuławska] — rejsy jachtami, motorówkami lub większymi jednostkami na trzech trasach, a wśród nich Rejs do Stolicy Żuław (Rybina – ujście Tugi – Żelichowo – Nowy Dwór Gdański – Rybina) na dystancie ok. 40 km (5-6 godzin).

* [https://kajaki.pomorskie.eu/?doing_wp_cron=1785600001.2639479637145996093750 Pomorskie Szlaki Kajakowe] — krótsze etapy, liczne miejsca wodowania, przystanie i oznakowanie dla kajakarzy. W Nowym Dworze Gdańskim znajdują się dwie stanice oraz trzecia w pobliskim Żelichowie:
** [https://kajaki.pomorskie.eu/stanica/przystan-kajakowa-przy-zok-na-tudze-w-nowym-dworze-gdanskim/ Przystań kajakowa przy ŻOK na Tudze] w Nowym Dworze Gdańskim;
** [https://kajaki.pomorskie.eu/stanica/przystan-kajakowa-w-nowym-dworze-gdanskim-przy-ul-wejhera/ Przystań kajakowa przy ul. Wejhera] w Nowym Dworze Gdańskim;
** [https://kajaki.pomorskie.eu/stanica/przystan-kajakowa-wraz-z-zagospodarowaniem-terenu-w-zelichowie/ Przystań kajakowa] w Żelichowie.
{{zarys}}
{{Geo|54°12′50″N|19°07′08″E|}}
[[Kategoria:Województwo pomorskie]]</text>
      <sha1>p134lqr7ho6h54z424h4hu6ag8dprh5</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>158020</id>
      <parentid>158019</parentid>
      <timestamp>2026-08-01T16:58:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Walkuszek</username>
        <id>17600</id>
      </contributor>
      <comment>/* Wycieczki rowerowe */</comment>
      <origin>158020</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="13939" sha1="8uv2yq9f92w2n93j1n9ll7gj5cjgyc8" xml:space="preserve">{{Top-banner}}{{Miejscowość infobox
 |widok            = SM Nowy Dwór Gdański Sikorskiego 9 (0) ID 636939.jpg
 |opis             = &lt;!-- opis co jest na zdjęciu --&gt;
 |herb             = &lt;!-- herb miejscowości, np. Herb_Warszawy.png--&gt;
 |mapa             = &lt;!-- położenie miejscowości na mapie państwa --&gt;
 |państwo          = [[Polska]]
 |region           = [[województwo pomorskie]]
 |powierzchnia     = 5,07
 |wysokość         = -1,4–4,9
 |prefiks          = (+48) 55
 |kod pocztowy     = 82-100
 |www              = https://miastonowydwor.pl/
}} 
{{Mapframe |54.2130500|19.1177100|zoom=14|height=400|width=400}}
'''Nowy Dwór Gdański''' - miasto w [[Województwo pomorskie|województwie pomorskim]], siedziba [[Powiat nowodworski (województwo pomorskie)|powiatu nowodworskiego]] oraz [[Nowy Dwór Gdański (gmina)|gminy miejsko-wiejskiej Nowy Dwór Gdański]]. Pod względem geograficznym położone jest w centralnej części [[Żuławy Wiślane|Żuław Wiślanych]], nad rzeką Tugą.

== Charakterystyka ==
=== Historia ===
Nowy Dwór Gdański początkowo należał do obszaru będącego własnością księstwa pomorskiego. Od XIII do XV wieku był własnością zakonu krzyżackiego, a po zakończeniu wojny 13-letniej został przyłączony do Polski. Prawa miejskie otrzymał w 1880 r. z rąk Wilhelma I, zaś w latach 1920-1939 pozostawał w granicach Wolnego Miasta Gdańska.

Historia miasta jest związana z mennonitami – wspólnotą chrześcijańską wywodzącą się z anabaptystycznego nurtu reformacji, której nazwa pochodzi od niderlandzkiego reformatora [[w:Menno_Simons|Menno Simonsa]]. Mennonici, którzy spotkali się z represjami wyemigrowali m.in. na ziemie Rzeczypospolitej Obojga Narodów - tolerancyjnej względem innowierców. Uczestniczyli w osuszaniu i zagospodarowywaniu podmokłych terenów, a także rozwijali i modernizowali żuławski system melioracyjny.  Dziś, na terenach ich ówczesnej działalności wytyczono Szlak Mennonitów łączący miejsca związane z historią żuławskiego osadnictwa.

=== Geografia ===
Z racji usytuowania w centrum [[Żuławy_Wiślane|Żuław Wiślanych]], Nowy Dwór Gdański dość często uważany jest wręcz za stolicę Żuław. Znaczna jego część leży w depresji, czyli poniżej poziomu morza. Przez miasto przepływa rzeka Tuga, która zbiera wody z okolicznych kanałów i rowów melioracyjnych.

== Dojazd ==

=== Pociągiem [[w:Żuławska_Kolej_Dojazdowa|Żuławskiej Kolei Dojazdowej]] ===
[[w:Żuławska_Kolej_Dojazdowa|Żuławska Kolej Dojazdowa]] stwarza kilka możliwości transportowych. Bezpośrednio można podróżować do i ze Sztutowa z przystankami pośrednimi w Cyganku, Tujsku, Rybinie, Popowie, Stegnie PKS i Stegnie Morskiej oraz przy Muzeum Stutthof. W Sztutowie można przesiąść się na ŻKD drugiej linii kursującej przez przystanki Junoszyno, Jantar i Mikoszewo do przystanku Prawy Brzeg Wisły. Połączenia te wraz z kursami powrotnymi do Nowego Dworu Gdańskiego są okazją do zwiedzenia Żuław Wiślanych aż do ujścia Wisły, a dodatkowo umożliwiają wysiadkę w atrakcyjnych miejscowościach wypoczynkowych (Junoszyno, Jantar, Mikoszewo, Stegna) lub w miejscach o znaczeniu historycznym i kulturalnym takich jak np. [https://pl.wikipedia.org/wiki/Muzeum_Stutthof_w_Sztutowie Muzeum Stutthof], czy zabytkowy [https://pl.wikipedia.org/wiki/Ko%C5%9Bci%C3%B3%C5%82_Naj%C5%9Bwi%C4%99tszego_Serca_Pana_Jezusa_w_Stegnie kościół Najświętszego Serca Pana Jezusa w Stegnie]. Mikoszewo i Prawy Brzeg Wisły, czyli zachodni koniec obecnej sieci ŻKD stwarza możliwość dotarcia do miejsca przeprawy w kierunku Świbna i dalszej podróży np. autobusem.

=== Samochodem ===
Nowy Dwór Gdański leży przy drodze ekspresowej S7, łączącej Gdańsk z Elblągiem i Warszawą. Z Trójmiasta należy jechać S7 w kierunku Elbląga i zjechać na węźle Nowy Dwór Gdański. Od strony Elbląga, Olsztyna i Warszawy wygodny jest również węzeł Żuławy Wschód.

Z Malborka, Sztumu, Kwidzyna i Grudziądza do miasta prowadzi DK55, natomiast ze Stegny i Mierzei Wiślanej – DW502. Z zachodniej i południowej Polski można dojechać autostradą A1, a następnie S7, ewentualnie przez Malbork drogami DK22 i DK55.

=== Autobusem ===
Dojazd autobusem '''z Gdańska''' do Nowego Dworu Gdańskiego zajmuje około godziny i jest możliwy dzięki ⁠PKS Elbląg oraz ⁠PKS Gdańsk (linia 871). PKS Elbląg kursuje bezpośrednio na trasie do Nowego Dworu Gdańskiego zatrzymując się po drodze na kilku przystankach (dojazd zajmuje około 25 minut). Odjazdy z Gdańska w dzień powszedni są dosyć częste. Z kolei autobus PKS Gdańsk (linia 871) jedzie w wydłużonej relacji m.in. przez Cedry Wielkie i Ostaszewo do Nowego Dworu Gdańskiego (ok. 1 godzina i 5 minut). 

'''Z Elbląga''' do Nowego Dworu Gdańskiego kursują bezpośrednie autobusy PKS Elbląg jadące w stronę Gdańska oraz, w sezonie letnim, Krynicy Morskiej. Podróż trwa zazwyczaj około 25–40 minut. Wybrane kursy obsługują również miejscowości pośrednie: Kazimierzowo, Jazową, Solnicę, Rakowe Pole i Kmiecin.

'''Z Malborka''' kursują busy przez Nowy Staw, prowadzone przez Kościeleczki lub Dębinę. Są już rzadsze i zasadniczo ograniczone do dni powszednich. 

Aktualne rozkłady jazdy warto sprawdzać na portalu lub aplikacji e-podróżnik lub na stronach konkretnych przewoźników.

== Warto zobaczyć ==
Nowy Dwór Gdański nie jest szczególnie rozległym miastem i w czasie maksymalnie dwóch godzin można dotrzeć do jego najciekawszych miejsc. Warto więc wybrać się na spacer i odwiedzić m.in:

* [[w:Kościół_Przemienienia_Pańskiego_w_Nowym_Dworze_Gdańskim|Kościół Przemienienia Pańskiego]];[[File:Kościół Przemienienia Pańskiego w Nowym Dworze Gdańskim.jpg|thumb|Kościół Przemienienia Pańskiego w Nowym Dworze Gdańskim]][[File:Kościół Przemienienia Pańskiego w Nowym Dworze Gdańskim - wnętrze.jpg|thumb|Kościół Przemienienia Pańskiego w Nowym Dworze Gdańskim - wnętrze]][[File:Kościół Przemienienia Pańskiego w Nowym Dworze Gdańskim - tablica.jpg|thumb|Kościół Przemienienia Pańskiego w Nowym Dworze Gdańskim - tablica]]
* [[w:Wieża_ciśnień_w_Nowym_Dworze_Gdańskim|wieżę ciśnień]] z początku XX wieku;[[File:Zabytkowa wieża ciśnień w Nowym Dworze Gdańskim.jpg|thumb|Zabytkowa wieża ciśnień w Nowym Dworze Gdańskim]]
* stację ŻKD;[[File:Stacja kolejki Żuławskiej Kolei Dojazdowej w Nowym Dworze Gdańskim.jpg|thumb|Stacja kolejki Żuławskiej Kolei Dojazdowej w Nowym Dworze Gdańskim]]
* ulice z zabytkowymi, drewnianymi domkami żuławskimi - wciąż zamieszkałymi, a nawet odnawianymi i remontowanymi - są bardzo urokliwe.

Oczywiście nie można pominąć miejsca najważniejszego - Muzeum Żuławskiego występującego obecnie jako [[w:Żuławski_Park_Historyczny_w_Nowym_Dworze_Gdańskim|Żuławski Park Historyczny w Nowym Dworze Gdańskim]], w którym można obejrzeć m.in. zabytki związane z historią i kulturą Żuław Wiślanych, dziejami i działalnością mennonitów, dawnym przemysłem, codziennym życiem i rzemiosłem mieszkańców oraz ochroną przeciwpowodziową, jak również lapidarium Cmentarza Jedenastu Wsi w Żelichowie-[[w:Cyganek|Cyganku]].[[File:Widok na dziedziniec Żuławskiego Parku Historycznego.jpg|thumb|Widok na dziedziniec Żuławskiego Parku Historycznego]][[File:Makieta Nowego Dworu Gdańskiego w Żuławskim Parku Historycznym.jpg|thumb|Makieta Nowego Dworu Gdańskiego w Żuławskim Parku Historycznym]]

== Noclegi, zakupy, gastronomia ==

=== Noclegi ===
Baza noclegowa w Nowym Dworze Gdańskim jest dość skromna, ale obejmuje całoroczne pokoje gościnne, apartamenty i kwatery prywatne. Więcej gospodarstw agroturystycznych znajduje się w okolicznych wsiach na terenie gminy, a w sezonie letnim zalecana jest wcześniejsza rezerwacja. Warto zapoznać się z [https://miastonowydwor.pl/obiekty-hotelarskie-.html wykazem obiektów hotelarskich] na stronie Urzędu Miejskiego.

=== Zakupy ===
W Nowym Dworze Gdańskim funkcjonują liczne supermarkety i sklepy różnych branż, dzięki czemu można bez problemu uzupełnić zapasy przed wycieczką pieszą po Żuławach lub na Mierzeję Wiślaną. W Żuławskim Parku Historycznym znajduje się ponadto sklepik z regionalnymi wydawnictwami i pamiątkami.

=== Gastronomia ===

== Nowy Dwór Gdański jako baza wycieczkowa ==
=== Wycieczki piesze ===
W okolicy Nowego Dworu Gdańskiego sieć znakowanych szlaków pieszych jest bardzo skromna. Nie przebiegają tędy żadne szlaki piesze PTTK. Jedynym znakowanym szlakiem przechodzącym przez miasto jest Pomorska Droga św. Jakuba. Z Nowego Dworu Gdańskiego można nią wyruszyć w dwóch kierunkach:

* '''w stronę Niedźwiedzicy''': Nowy Dwór Gdański – Tuja – Lubieszewo – Ostaszewo – Nowa Kościelnica – Niedźwiedzica; cały odcinek ma około 19 km. Po drodze można zobaczyć żuławskie kościoły, zabudowę wiejską i ruiny średniowiecznego kościoła w Ostaszewie;
* '''w stronę Marzęcina i Elbląga''': Nowy Dwór Gdański – Marzęcino to około 9,5 km, a przejście całego etapu do Elbląga liczy około 26,6 km. Trasa prowadzi dalej przez Nowinki, Stobnę, Kępki i Bielniki.

Na krótszą wycieczkę można wybrać się w okolice [[w:Orłowo_(województwo_pomorskie)|Orłowa]] i [[w:Żelichowo_(województwo_pomorskie)|Żelichowa]]. Znajdują się tam domy podcieniowe i inne zabytki związane z dawnym osadnictwem żuławskim. Od trzynastu lat, z inicjatywy Żuławskiego Parku Historycznego, odbywają się [https://zph.org.pl/program-dni-otwartych-zulawskich-zabytkow-27-28-06-2026/ Dni Otwarte Zabytków Żuławskich], które mogą być inspiracją do odbycia ciekawych wędrówek pieszych lub w połączeniu z trasą ŻKD po okolicznych miejscowościach i zabytkach.  

Wszystkie szlaki krajoznawcze prowadzą przez płaski, otwarty krajobraz Żuław. Trasę trzeba ułożyć samodzielnie, wykorzystując drogi lokalne i ciągi pieszo-rowerowe. Należy liczyć się z dłuższymi odcinkami asfaltowymi, a na trasie mierzyć się z małą ilością cienia oraz silnym wiatrem.

Latem można dojechać Żuławską Koleją Dojazdową do Stegny, Jantaru albo Sztutowa i kontynuować wycieczkę pieszo żółtym [[w:Jantarowy_Szlak|Szlakiem Jantarowym]], będącym częścią europejskiego szlaku E9.

=== Wycieczki rowerowe ===
Nowy Dwór Gdański stanowi dogodną bazę wycieczek rowerowych po Żuławach. Warto nadmienić, że w pociągach ŻKD można przewozić rowery w wagonie wskazanym przez drużynę konduktorską. Pozwala to połączyć przejazd kolejką do Stegny lub Sztutowa z powrotem rowerowym przez Rybinę, Tujsk i Żelichowo i w przeciwnym kierunku.

Przez Nowy Dwór Gdański przebiega kilka tras:

* [https://wirtualneszlaki.pl/szlaki-rowerowe/eurovelo-r13-szlak-zelaznej-kurtyny-rowerowy EuroVelo 10/13 (dawna trasa R10)] - etap 6: Jantar – Rybina – Żelichowo – Nowy Dwór Gdański – Kmiecin – Solnica – Jazowa – Kępki – Elbląg (39 km);
* [https://miastonowydwor.pl/trasy-rowerowe.html lokalne drogi rowerowe]:
** '''do Tui''' - śladem dawnej linii kolei wąskotorowej. Jej główną atrakcją jest gotycki kościół pw. św. Jakuba Apostoła z XIV wieku w [[w:Tuja_(województwo_pomorskie|Tui]]);
** '''do Żelichowa''' - trasa prowadzi z centrum ulicą Portową (z miejscem odpoczynku dla rowerzystów), następnie wzdłuż Tugi i przez mosty do Żelichowa. Po drodze można zwiedzić [[w:Cerkiew_św._Mikołaja_w_Żelichowie|cerkiew św. Mikołaja]], [https://www.klubnowodworski.pl/dzialania/lapidarium-cmentarz-11-wsi/ Cmentarz Jedenastu Wsi] oraz zabytkowy dom podcieniowy - obecnie [https://www.malyholender.pl/ Gospoda Mały Holender];
** '''do Rybiny''' - jako kontynuacja trasy z Żelichowa. [[w:Rybina|Rybina]] to ważny węzeł wodny Żuław. Znajdują się tam zabytkowe mosty zwodzone, ręcznie [[w:Most_obrotowy_w_Rybinie|obracany most kolejowy]] Żuławskiej Kolei Dojazdowej oraz przystań na [[w:Szkarpawa|Szkarpawie]];
** '''w kierunku Elbląga''' przez Kmiecin, Solnicę, Jazową i Kępki

* [https://www.klubnowodworski.pl/dzialania/szlak-mennonitow/ Szlak Mennonitów] - dalekobieżny szlak prowadzący z Gdańska przez Żuławy do Malborka i Elbląga. Cała trasa liczy około 172 km, a w rejonie Nowego Dworu Gdańskiego prowadzi m.in. przez Orłowo, Lubieszewo i Ostaszewo. Trasa mija domy podcieniowe, gotyckie kościoły, dawne cmentarze, wiatraki i obiekty hydrotechniczne.

=== Wycieczki drogą wodną ===
Nowy Dwór Gdański jest połączony Tugą ze Szkarpawą i siecią szlaków Pętli Żuławskiej wchodzącej w system Międzynarodowej Drogi Wodnej E70. To stwarza kilka możliwości uprawiania turystyki drogą wodną:

* [https://mdwe70.pl/turystyka-wodna/trasy-turystyczne/rejs-petla-zulawska/ Pętla Żuławska] — rejsy jachtami, motorówkami lub większymi jednostkami na trzech trasach, a wśród nich Rejs do Stolicy Żuław (Rybina – ujście Tugi – Żelichowo – Nowy Dwór Gdański – Rybina) na dystancie ok. 40 km (5-6 godzin).

* [https://kajaki.pomorskie.eu/?doing_wp_cron=1785600001.2639479637145996093750 Pomorskie Szlaki Kajakowe] — krótsze etapy, liczne miejsca wodowania, przystanie i oznakowanie dla kajakarzy. W Nowym Dworze Gdańskim znajdują się dwie stanice oraz trzecia w pobliskim Żelichowie:
** [https://kajaki.pomorskie.eu/stanica/przystan-kajakowa-przy-zok-na-tudze-w-nowym-dworze-gdanskim/ Przystań kajakowa przy ŻOK na Tudze] w Nowym Dworze Gdańskim;
** [https://kajaki.pomorskie.eu/stanica/przystan-kajakowa-w-nowym-dworze-gdanskim-przy-ul-wejhera/ Przystań kajakowa przy ul. Wejhera] w Nowym Dworze Gdańskim;
** [https://kajaki.pomorskie.eu/stanica/przystan-kajakowa-wraz-z-zagospodarowaniem-terenu-w-zelichowie/ Przystań kajakowa] w Żelichowie.
{{zarys}}
{{Geo|54°12′50″N|19°07′08″E|}}
[[Kategoria:Województwo pomorskie]]</text>
      <sha1>8uv2yq9f92w2n93j1n9ll7gj5cjgyc8</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>158021</id>
      <parentid>158020</parentid>
      <timestamp>2026-08-01T17:09:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Walkuszek</username>
        <id>17600</id>
      </contributor>
      <comment>/* Gastronomia */</comment>
      <origin>158021</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="14635" sha1="hk270s85el8mo0v4fcavu4026g716di" xml:space="preserve">{{Top-banner}}{{Miejscowość infobox
 |widok            = SM Nowy Dwór Gdański Sikorskiego 9 (0) ID 636939.jpg
 |opis             = Nowy Dwór Gdański Sikorskiego 9
 |herb             = &lt;!-- herb miejscowości, np. Herb_Warszawy.png--&gt;
 |mapa             = &lt;!-- położenie miejscowości na mapie państwa --&gt;
 |państwo          = [[Polska]]
 |region           = [[województwo pomorskie]]
 |powierzchnia     = 5,07
 |wysokość         = -1,4–4,9
 |prefiks          = (+48) 55
 |kod pocztowy     = 82-100
 |www              = https://miastonowydwor.pl/
}} 
{{Mapframe |54.2130500|19.1177100|zoom=14|height=300|width=300}}
'''Nowy Dwór Gdański''' - miasto w [[Województwo pomorskie|województwie pomorskim]], siedziba [[Powiat nowodworski (województwo pomorskie)|powiatu nowodworskiego]] oraz [[Nowy Dwór Gdański (gmina)|gminy miejsko-wiejskiej Nowy Dwór Gdański]]. Pod względem geograficznym położone jest w centralnej części [[Żuławy Wiślane|Żuław Wiślanych]], nad rzeką Tugą.

== Charakterystyka ==
=== Historia ===
Nowy Dwór Gdański początkowo należał do obszaru będącego własnością księstwa pomorskiego. Od XIII do XV wieku był własnością zakonu krzyżackiego, a po zakończeniu wojny 13-letniej został przyłączony do Polski. Prawa miejskie otrzymał w 1880 r. z rąk Wilhelma I, zaś w latach 1920-1939 pozostawał w granicach Wolnego Miasta Gdańska.

Historia miasta jest związana z mennonitami – wspólnotą chrześcijańską wywodzącą się z anabaptystycznego nurtu reformacji, której nazwa pochodzi od niderlandzkiego reformatora [[w:Menno_Simons|Menno Simonsa]]. Mennonici, którzy spotkali się z represjami wyemigrowali m.in. na ziemie Rzeczypospolitej Obojga Narodów - tolerancyjnej względem innowierców. Uczestniczyli w osuszaniu i zagospodarowywaniu podmokłych terenów, a także rozwijali i modernizowali żuławski system melioracyjny.  Dziś, na terenach ich ówczesnej działalności wytyczono Szlak Mennonitów łączący miejsca związane z historią żuławskiego osadnictwa.

=== Geografia ===
Z racji usytuowania w centrum [[Żuławy_Wiślane|Żuław Wiślanych]], Nowy Dwór Gdański dość często uważany jest wręcz za stolicę Żuław. Znaczna jego część leży w depresji, czyli poniżej poziomu morza. Przez miasto przepływa rzeka Tuga, która zbiera wody z okolicznych kanałów i rowów melioracyjnych.

== Dojazd ==

=== Pociągiem [[w:Żuławska_Kolej_Dojazdowa|Żuławskiej Kolei Dojazdowej]] ===
[[w:Żuławska_Kolej_Dojazdowa|Żuławska Kolej Dojazdowa]] stwarza kilka możliwości transportowych. Bezpośrednio można podróżować do i ze Sztutowa z przystankami pośrednimi w Cyganku, Tujsku, Rybinie, Popowie, Stegnie PKS i Stegnie Morskiej oraz przy Muzeum Stutthof. W Sztutowie można przesiąść się na ŻKD drugiej linii kursującej przez przystanki Junoszyno, Jantar i Mikoszewo do przystanku Prawy Brzeg Wisły. Połączenia te wraz z kursami powrotnymi do Nowego Dworu Gdańskiego są okazją do zwiedzenia Żuław Wiślanych aż do ujścia Wisły, a dodatkowo umożliwiają wysiadkę w atrakcyjnych miejscowościach wypoczynkowych (Junoszyno, Jantar, Mikoszewo, Stegna) lub w miejscach o znaczeniu historycznym i kulturalnym takich jak np. [https://pl.wikipedia.org/wiki/Muzeum_Stutthof_w_Sztutowie Muzeum Stutthof], czy zabytkowy [https://pl.wikipedia.org/wiki/Ko%C5%9Bci%C3%B3%C5%82_Naj%C5%9Bwi%C4%99tszego_Serca_Pana_Jezusa_w_Stegnie kościół Najświętszego Serca Pana Jezusa w Stegnie]. Mikoszewo i Prawy Brzeg Wisły, czyli zachodni koniec obecnej sieci ŻKD stwarza możliwość dotarcia do miejsca przeprawy w kierunku Świbna i dalszej podróży np. autobusem.

=== Samochodem ===
Nowy Dwór Gdański leży przy drodze ekspresowej S7, łączącej Gdańsk z Elblągiem i Warszawą. Z Trójmiasta należy jechać S7 w kierunku Elbląga i zjechać na węźle Nowy Dwór Gdański. Od strony Elbląga, Olsztyna i Warszawy wygodny jest również węzeł Żuławy Wschód.

Z Malborka, Sztumu, Kwidzyna i Grudziądza do miasta prowadzi DK55, natomiast ze Stegny i Mierzei Wiślanej – DW502. Z zachodniej i południowej Polski można dojechać autostradą A1, a następnie S7, ewentualnie przez Malbork drogami DK22 i DK55.

=== Autobusem ===
Dojazd autobusem '''z Gdańska''' do Nowego Dworu Gdańskiego zajmuje około godziny i jest możliwy dzięki ⁠PKS Elbląg oraz ⁠PKS Gdańsk (linia 871). PKS Elbląg kursuje bezpośrednio na trasie do Nowego Dworu Gdańskiego zatrzymując się po drodze na kilku przystankach (dojazd zajmuje około 25 minut). Odjazdy z Gdańska w dzień powszedni są dosyć częste. Z kolei autobus PKS Gdańsk (linia 871) jedzie w wydłużonej relacji m.in. przez Cedry Wielkie i Ostaszewo do Nowego Dworu Gdańskiego (ok. 1 godzina i 5 minut). 

'''Z Elbląga''' do Nowego Dworu Gdańskiego kursują bezpośrednie autobusy PKS Elbląg jadące w stronę Gdańska oraz, w sezonie letnim, Krynicy Morskiej. Podróż trwa zazwyczaj około 25–40 minut. Wybrane kursy obsługują również miejscowości pośrednie: Kazimierzowo, Jazową, Solnicę, Rakowe Pole i Kmiecin.

'''Z Malborka''' kursują busy przez Nowy Staw, prowadzone przez Kościeleczki lub Dębinę. Są już rzadsze i zasadniczo ograniczone do dni powszednich. 

Aktualne rozkłady jazdy warto sprawdzać na portalu lub aplikacji e-podróżnik lub na stronach konkretnych przewoźników.

== Warto zobaczyć ==
Nowy Dwór Gdański nie jest szczególnie rozległym miastem i w czasie maksymalnie dwóch godzin można dotrzeć do jego najciekawszych miejsc. Warto więc wybrać się na spacer i odwiedzić m.in:

* [[w:Kościół_Przemienienia_Pańskiego_w_Nowym_Dworze_Gdańskim|Kościół Przemienienia Pańskiego]];[[File:Kościół Przemienienia Pańskiego w Nowym Dworze Gdańskim.jpg|thumb|Kościół Przemienienia Pańskiego w Nowym Dworze Gdańskim]][[File:Kościół Przemienienia Pańskiego w Nowym Dworze Gdańskim - wnętrze.jpg|thumb|Kościół Przemienienia Pańskiego w Nowym Dworze Gdańskim - wnętrze]][[File:Kościół Przemienienia Pańskiego w Nowym Dworze Gdańskim - tablica.jpg|thumb|Kościół Przemienienia Pańskiego w Nowym Dworze Gdańskim - tablica]]
* [[w:Wieża_ciśnień_w_Nowym_Dworze_Gdańskim|wieżę ciśnień]] z początku XX wieku;[[File:Zabytkowa wieża ciśnień w Nowym Dworze Gdańskim.jpg|thumb|Zabytkowa wieża ciśnień w Nowym Dworze Gdańskim]]
* stację ŻKD;[[File:Stacja kolejki Żuławskiej Kolei Dojazdowej w Nowym Dworze Gdańskim.jpg|thumb|Stacja kolejki Żuławskiej Kolei Dojazdowej w Nowym Dworze Gdańskim]]
* ulice z zabytkowymi, drewnianymi domkami żuławskimi - wciąż zamieszkałymi, a nawet odnawianymi i remontowanymi - są bardzo urokliwe.

Oczywiście nie można pominąć miejsca najważniejszego - Muzeum Żuławskiego występującego obecnie jako [[w:Żuławski_Park_Historyczny_w_Nowym_Dworze_Gdańskim|Żuławski Park Historyczny w Nowym Dworze Gdańskim]], w którym można obejrzeć m.in. zabytki związane z historią i kulturą Żuław Wiślanych, dziejami i działalnością mennonitów, dawnym przemysłem, codziennym życiem i rzemiosłem mieszkańców oraz ochroną przeciwpowodziową, jak również lapidarium Cmentarza Jedenastu Wsi w Żelichowie-[[w:Cyganek|Cyganku]].[[File:Widok na dziedziniec Żuławskiego Parku Historycznego.jpg|thumb|Widok na dziedziniec Żuławskiego Parku Historycznego]][[File:Makieta Nowego Dworu Gdańskiego w Żuławskim Parku Historycznym.jpg|thumb|Makieta Nowego Dworu Gdańskiego w Żuławskim Parku Historycznym]]

== Noclegi, zakupy, gastronomia ==

=== Noclegi ===
Baza noclegowa w Nowym Dworze Gdańskim jest dość skromna, ale obejmuje całoroczne pokoje gościnne, apartamenty i kwatery prywatne. Więcej gospodarstw agroturystycznych znajduje się w okolicznych wsiach na terenie gminy, a w sezonie letnim zalecana jest wcześniejsza rezerwacja. Warto zapoznać się z [https://miastonowydwor.pl/obiekty-hotelarskie-.html wykazem obiektów hotelarskich] na stronie Urzędu Miejskiego.

=== Zakupy ===
W Nowym Dworze Gdańskim funkcjonują liczne supermarkety i sklepy różnych branż, dzięki czemu można bez problemu uzupełnić zapasy przed wycieczką pieszą po Żuławach lub na Mierzeję Wiślaną. W Żuławskim Parku Historycznym znajduje się ponadto sklepik z regionalnymi wydawnictwami i pamiątkami.

=== Gastronomia ===
Baza gastronomiczna Nowego Dworu Gdańskiego choć jest różnorodna nie reprezentuje tradycyjnej żuławskiej kuchni. W mieście działają restauracje z kuchnią polską i europejską, lokale z obiadami domowymi, burgerownie, pizzerie, kebaby, restauracja azjatycka, lodziarnie i kawiarnie. Większość lokali skupia się w centrum oraz przy ulicach Sikorskiego, Warszawskiej i Gdańskiej. Są to m.in: Willa Joker, Sielska Zagroda, U Kilera, Kurak, Smaczna Stacja, Japońska Wiśnia, Słodka Kraina lub Natural Ice Cream Factory. Potraw inspirowanych tradycją żuławską można spróbować przede wszystkim w gospodzie [https://www.malyholender.pl/ Mały Holender] w pobliskim Żelichowie.

== Nowy Dwór Gdański jako baza wycieczkowa ==
=== Wycieczki piesze ===
W okolicy Nowego Dworu Gdańskiego sieć znakowanych szlaków pieszych jest bardzo skromna. Nie przebiegają tędy żadne szlaki piesze PTTK. Jedynym znakowanym szlakiem przechodzącym przez miasto jest Pomorska Droga św. Jakuba. Z Nowego Dworu Gdańskiego można nią wyruszyć w dwóch kierunkach:

* '''w stronę Niedźwiedzicy''': Nowy Dwór Gdański – Tuja – Lubieszewo – Ostaszewo – Nowa Kościelnica – Niedźwiedzica; cały odcinek ma około 19 km. Po drodze można zobaczyć żuławskie kościoły, zabudowę wiejską i ruiny średniowiecznego kościoła w Ostaszewie;
* '''w stronę Marzęcina i Elbląga''': Nowy Dwór Gdański – Marzęcino to około 9,5 km, a przejście całego etapu do Elbląga liczy około 26,6 km. Trasa prowadzi dalej przez Nowinki, Stobnę, Kępki i Bielniki.

Na krótszą wycieczkę można wybrać się w okolice [[w:Orłowo_(województwo_pomorskie)|Orłowa]] i [[w:Żelichowo_(województwo_pomorskie)|Żelichowa]]. Znajdują się tam domy podcieniowe i inne zabytki związane z dawnym osadnictwem żuławskim. Od trzynastu lat, z inicjatywy Żuławskiego Parku Historycznego, odbywają się [https://zph.org.pl/program-dni-otwartych-zulawskich-zabytkow-27-28-06-2026/ Dni Otwarte Zabytków Żuławskich], które mogą być inspiracją do odbycia ciekawych wędrówek pieszych lub w połączeniu z trasą ŻKD po okolicznych miejscowościach i zabytkach.  

Wszystkie szlaki krajoznawcze prowadzą przez płaski, otwarty krajobraz Żuław. Trasę trzeba ułożyć samodzielnie, wykorzystując drogi lokalne i ciągi pieszo-rowerowe. Należy liczyć się z dłuższymi odcinkami asfaltowymi, a na trasie mierzyć się z małą ilością cienia oraz silnym wiatrem.

Latem można dojechać Żuławską Koleją Dojazdową do Stegny, Jantaru albo Sztutowa i kontynuować wycieczkę pieszo żółtym [[w:Jantarowy_Szlak|Szlakiem Jantarowym]], będącym częścią europejskiego szlaku E9.

=== Wycieczki rowerowe ===
Nowy Dwór Gdański stanowi dogodną bazę wycieczek rowerowych po Żuławach. Warto nadmienić, że w pociągach ŻKD można przewozić rowery w wagonie wskazanym przez drużynę konduktorską. Pozwala to połączyć przejazd kolejką do Stegny lub Sztutowa z powrotem rowerowym przez Rybinę, Tujsk i Żelichowo i w przeciwnym kierunku.

Przez Nowy Dwór Gdański przebiega kilka tras:

* [https://wirtualneszlaki.pl/szlaki-rowerowe/eurovelo-r13-szlak-zelaznej-kurtyny-rowerowy EuroVelo 10/13 (dawna trasa R10)] - etap 6: Jantar – Rybina – Żelichowo – Nowy Dwór Gdański – Kmiecin – Solnica – Jazowa – Kępki – Elbląg (39 km);
* [https://miastonowydwor.pl/trasy-rowerowe.html lokalne drogi rowerowe]:
** '''do Tui''' - śladem dawnej linii kolei wąskotorowej. Jej główną atrakcją jest gotycki kościół pw. św. Jakuba Apostoła z XIV wieku w [[w:Tuja_(województwo_pomorskie|Tui]]);
** '''do Żelichowa''' - trasa prowadzi z centrum ulicą Portową (z miejscem odpoczynku dla rowerzystów), następnie wzdłuż Tugi i przez mosty do Żelichowa. Po drodze można zwiedzić [[w:Cerkiew_św._Mikołaja_w_Żelichowie|cerkiew św. Mikołaja]], [https://www.klubnowodworski.pl/dzialania/lapidarium-cmentarz-11-wsi/ Cmentarz Jedenastu Wsi] oraz zabytkowy dom podcieniowy - obecnie [https://www.malyholender.pl/ Gospoda Mały Holender];
** '''do Rybiny''' - jako kontynuacja trasy z Żelichowa. [[w:Rybina|Rybina]] to ważny węzeł wodny Żuław. Znajdują się tam zabytkowe mosty zwodzone, ręcznie [[w:Most_obrotowy_w_Rybinie|obracany most kolejowy]] Żuławskiej Kolei Dojazdowej oraz przystań na [[w:Szkarpawa|Szkarpawie]];
** '''w kierunku Elbląga''' przez Kmiecin, Solnicę, Jazową i Kępki

* [https://www.klubnowodworski.pl/dzialania/szlak-mennonitow/ Szlak Mennonitów] - dalekobieżny szlak prowadzący z Gdańska przez Żuławy do Malborka i Elbląga. Cała trasa liczy około 172 km, a w rejonie Nowego Dworu Gdańskiego prowadzi m.in. przez Orłowo, Lubieszewo i Ostaszewo. Trasa mija domy podcieniowe, gotyckie kościoły, dawne cmentarze, wiatraki i obiekty hydrotechniczne.

=== Wycieczki drogą wodną ===
Nowy Dwór Gdański jest połączony Tugą ze Szkarpawą i siecią szlaków Pętli Żuławskiej wchodzącej w system Międzynarodowej Drogi Wodnej E70. To stwarza kilka możliwości uprawiania turystyki drogą wodną:

* [https://mdwe70.pl/turystyka-wodna/trasy-turystyczne/rejs-petla-zulawska/ Pętla Żuławska] — rejsy jachtami, motorówkami lub większymi jednostkami na trzech trasach, a wśród nich Rejs do Stolicy Żuław (Rybina – ujście Tugi – Żelichowo – Nowy Dwór Gdański – Rybina) na dystancie ok. 40 km (5-6 godzin).

* [https://kajaki.pomorskie.eu/?doing_wp_cron=1785600001.2639479637145996093750 Pomorskie Szlaki Kajakowe] — krótsze etapy, liczne miejsca wodowania, przystanie i oznakowanie dla kajakarzy. W Nowym Dworze Gdańskim znajdują się dwie stanice oraz trzecia w pobliskim Żelichowie:
** [https://kajaki.pomorskie.eu/stanica/przystan-kajakowa-przy-zok-na-tudze-w-nowym-dworze-gdanskim/ Przystań kajakowa przy ŻOK na Tudze] w Nowym Dworze Gdańskim;
** [https://kajaki.pomorskie.eu/stanica/przystan-kajakowa-w-nowym-dworze-gdanskim-przy-ul-wejhera/ Przystań kajakowa przy ul. Wejhera] w Nowym Dworze Gdańskim;
** [https://kajaki.pomorskie.eu/stanica/przystan-kajakowa-wraz-z-zagospodarowaniem-terenu-w-zelichowie/ Przystań kajakowa] w Żelichowie.
{{zarys}}
{{Geo|54°12′50″N|19°07′08″E|}}
[[Kategoria:Województwo pomorskie]]</text>
      <sha1>hk270s85el8mo0v4fcavu4026g716di</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>158022</id>
      <parentid>158021</parentid>
      <timestamp>2026-08-01T17:12:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Walkuszek</username>
        <id>17600</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>158022</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="14640" sha1="i2lzq2bjog4az54ap9qkx2yvgnv6ohw" xml:space="preserve">{{Top-banner}}{{Miejscowość infobox
 |widok            = SM Nowy Dwór Gdański Sikorskiego 9 (0) ID 636939.jpg
 |opis             = Nowy Dwór Gdański Sikorskiego 9
 |herb             = &lt;!-- herb miejscowości, np. Herb_Warszawy.png--&gt;
 |mapa             = &lt;!-- położenie miejscowości na mapie państwa --&gt;
 |państwo          = [[Polska]]
 |region           = [[województwo pomorskie]]
 |powierzchnia     = 5,07
 |wysokość         = -1,4–4,9
 |prefiks          = (+48) 55
 |kod pocztowy     = 82-100
 |www              = https://miastonowydwor.pl/
}} 
{{Mapframe |54.2130500|19.1177100|zoom=14|height=300|width=300}}
'''Nowy Dwór Gdański''' - miasto w [[Województwo pomorskie|województwie pomorskim]], siedziba [[Powiat nowodworski (województwo pomorskie)|powiatu nowodworskiego]] oraz [[Nowy Dwór Gdański (gmina)|gminy miejsko-wiejskiej Nowy Dwór Gdański]]. Pod względem geograficznym położone jest w centralnej części [[Żuławy Wiślane|Żuław Wiślanych]], nad rzeką Tugą.

== Charakterystyka ==
=== Historia ===
Nowy Dwór Gdański początkowo należał do obszaru będącego własnością księstwa pomorskiego. Od XIII do XV wieku był własnością zakonu krzyżackiego, a po zakończeniu wojny 13-letniej został przyłączony do Polski. Prawa miejskie otrzymał w 1880 r. z rąk Wilhelma I, zaś w latach 1920-1939 pozostawał w granicach Wolnego Miasta Gdańska.

Historia miasta jest związana z mennonitami – wspólnotą chrześcijańską wywodzącą się z anabaptystycznego nurtu reformacji, której nazwa pochodzi od niderlandzkiego reformatora [[w:Menno_Simons|Menno Simonsa]]. Mennonici, którzy spotkali się z represjami wyemigrowali m.in. na ziemie Rzeczypospolitej Obojga Narodów - tolerancyjnej względem innowierców. Uczestniczyli w osuszaniu i zagospodarowywaniu podmokłych terenów, a także rozwijali i modernizowali żuławski system melioracyjny.  Dziś, na terenach ich ówczesnej działalności wytyczono Szlak Mennonitów łączący miejsca związane z historią żuławskiego osadnictwa.

=== Geografia ===
Z racji usytuowania w centrum [[Żuławy_Wiślane|Żuław Wiślanych]], Nowy Dwór Gdański dość często uważany jest wręcz za stolicę Żuław. Znaczna jego część leży w depresji, czyli poniżej poziomu morza. Przez miasto przepływa rzeka Tuga, która zbiera wody z okolicznych kanałów i rowów melioracyjnych.

== Dojazd ==

=== Pociągiem [[w:Żuławska_Kolej_Dojazdowa|Żuławskiej Kolei Dojazdowej]] ===
[[w:Żuławska_Kolej_Dojazdowa|Żuławska Kolej Dojazdowa]] stwarza kilka możliwości transportowych. Bezpośrednio można podróżować do i ze Sztutowa z przystankami pośrednimi w Cyganku, Tujsku, Rybinie, Popowie, Stegnie PKS i Stegnie Morskiej oraz przy Muzeum Stutthof. W Sztutowie można przesiąść się na ŻKD drugiej linii kursującej przez przystanki Junoszyno, Jantar i Mikoszewo do przystanku Prawy Brzeg Wisły. Połączenia te wraz z kursami powrotnymi do Nowego Dworu Gdańskiego są okazją do zwiedzenia Żuław Wiślanych aż do ujścia Wisły, a dodatkowo umożliwiają wysiadkę w atrakcyjnych miejscowościach wypoczynkowych (Junoszyno, Jantar, Mikoszewo, Stegna) lub w miejscach o znaczeniu historycznym i kulturalnym takich jak np. [https://pl.wikipedia.org/wiki/Muzeum_Stutthof_w_Sztutowie Muzeum Stutthof], czy zabytkowy [https://pl.wikipedia.org/wiki/Ko%C5%9Bci%C3%B3%C5%82_Naj%C5%9Bwi%C4%99tszego_Serca_Pana_Jezusa_w_Stegnie kościół Najświętszego Serca Pana Jezusa w Stegnie]. Mikoszewo i Prawy Brzeg Wisły, czyli zachodni koniec obecnej sieci ŻKD stwarza możliwość dotarcia do miejsca przeprawy w kierunku Świbna i dalszej podróży np. autobusem.

=== Samochodem ===
Nowy Dwór Gdański leży przy drodze ekspresowej S7, łączącej Gdańsk z Elblągiem i Warszawą. Z Trójmiasta należy jechać S7 w kierunku Elbląga i zjechać na węźle Nowy Dwór Gdański. Od strony Elbląga, Olsztyna i Warszawy wygodny jest również węzeł Żuławy Wschód.

Z Malborka, Sztumu, Kwidzyna i Grudziądza do miasta prowadzi DK55, natomiast ze Stegny i Mierzei Wiślanej – DW502. Z zachodniej i południowej Polski można dojechać autostradą A1, a następnie S7, ewentualnie przez Malbork drogami DK22 i DK55.

=== Autobusem ===
Dojazd autobusem '''z Gdańska''' do Nowego Dworu Gdańskiego zajmuje około godziny i jest możliwy dzięki ⁠PKS Elbląg oraz ⁠PKS Gdańsk (linia 871). PKS Elbląg kursuje bezpośrednio na trasie do Nowego Dworu Gdańskiego zatrzymując się po drodze na kilku przystankach (dojazd zajmuje około 25 minut). Odjazdy z Gdańska w dzień powszedni są dosyć częste. Z kolei autobus PKS Gdańsk (linia 871) jedzie w wydłużonej relacji m.in. przez Cedry Wielkie i Ostaszewo do Nowego Dworu Gdańskiego (ok. 1 godzina i 5 minut). 

'''Z Elbląga''' do Nowego Dworu Gdańskiego kursują bezpośrednie autobusy PKS Elbląg jadące w stronę Gdańska oraz, w sezonie letnim, Krynicy Morskiej. Podróż trwa zazwyczaj około 25–40 minut. Wybrane kursy obsługują również miejscowości pośrednie: Kazimierzowo, Jazową, Solnicę, Rakowe Pole i Kmiecin.

'''Z Malborka''' kursują busy przez Nowy Staw, prowadzone przez Kościeleczki lub Dębinę. Są już rzadsze i zasadniczo ograniczone do dni powszednich. 

Aktualne rozkłady jazdy warto sprawdzać na portalu lub aplikacji e-podróżnik lub na stronach konkretnych przewoźników.

== Warto zobaczyć ==
Nowy Dwór Gdański nie jest szczególnie rozległym miastem i w czasie maksymalnie dwóch godzin można dotrzeć do jego najciekawszych miejsc. Warto więc wybrać się na spacer i odwiedzić m.in:

* [[w:Kościół_Przemienienia_Pańskiego_w_Nowym_Dworze_Gdańskim|Kościół Przemienienia Pańskiego]];[[File:Kościół Przemienienia Pańskiego w Nowym Dworze Gdańskim.jpg|thumb|Kościół Przemienienia Pańskiego w Nowym Dworze Gdańskim]][[File:Kościół Przemienienia Pańskiego w Nowym Dworze Gdańskim - wnętrze.jpg|thumb|Kościół Przemienienia Pańskiego w Nowym Dworze Gdańskim - wnętrze]][[File:Kościół Przemienienia Pańskiego w Nowym Dworze Gdańskim - tablica.jpg|thumb|Kościół Przemienienia Pańskiego w Nowym Dworze Gdańskim - tablica]]
* [[w:Wieża_ciśnień_w_Nowym_Dworze_Gdańskim|wieżę ciśnień]] z początku XX wieku;[[File:Zabytkowa wieża ciśnień w Nowym Dworze Gdańskim.jpg|thumb|Zabytkowa wieża ciśnień w Nowym Dworze Gdańskim]]
* stację ŻKD;[[File:Stacja kolejki Żuławskiej Kolei Dojazdowej w Nowym Dworze Gdańskim.jpg|thumb|Stacja kolejki Żuławskiej Kolei Dojazdowej w Nowym Dworze Gdańskim]]
* ulice z zabytkowymi, drewnianymi domkami żuławskimi - wciąż zamieszkałymi, a nawet odnawianymi i remontowanymi - są bardzo urokliwe.

Oczywiście nie można pominąć miejsca najważniejszego - Muzeum Żuławskiego występującego obecnie jako [[w:Żuławski_Park_Historyczny_w_Nowym_Dworze_Gdańskim|Żuławski Park Historyczny w Nowym Dworze Gdańskim]], w którym można obejrzeć m.in. zabytki związane z historią i kulturą Żuław Wiślanych, dziejami i działalnością mennonitów, dawnym przemysłem, codziennym życiem i rzemiosłem mieszkańców oraz ochroną przeciwpowodziową, jak również lapidarium Cmentarza Jedenastu Wsi w Żelichowie-[[w:Cyganek|Cyganku]].[[File:Widok na dziedziniec Żuławskiego Parku Historycznego.jpg|thumb|Widok na dziedziniec Żuławskiego Parku Historycznego]][[File:Makieta Nowego Dworu Gdańskiego w Żuławskim Parku Historycznym.jpg|thumb|Makieta Nowego Dworu Gdańskiego w Żuławskim Parku Historycznym]]

== Noclegi, zakupy, gastronomia ==

=== Noclegi ===
Baza noclegowa w Nowym Dworze Gdańskim jest dość skromna, ale obejmuje całoroczne pokoje gościnne, apartamenty i kwatery prywatne. Więcej gospodarstw agroturystycznych znajduje się w okolicznych wsiach na terenie gminy, a w sezonie letnim zalecana jest wcześniejsza rezerwacja. Warto zapoznać się z [https://miastonowydwor.pl/obiekty-hotelarskie-.html wykazem obiektów hotelarskich] na stronie Urzędu Miejskiego.

=== Zakupy ===
W Nowym Dworze Gdańskim funkcjonują liczne supermarkety i sklepy różnych branż, dzięki czemu można bez problemu uzupełnić zapasy przed wycieczką pieszą po Żuławach lub na Mierzeję Wiślaną. W Żuławskim Parku Historycznym znajduje się ponadto sklepik z regionalnymi wydawnictwami i pamiątkami.

=== Gastronomia ===
Baza gastronomiczna Nowego Dworu Gdańskiego choć jest różnorodna nie reprezentuje tradycyjnej żuławskiej kuchni. W mieście działają restauracje z kuchnią polską i europejską, lokale z obiadami domowymi, burgerownie, pizzerie, kebaby, restauracja azjatycka, lodziarnie i kawiarnie. Większość lokali skupia się w centrum oraz przy ulicach Sikorskiego, Warszawskiej i Gdańskiej. Są to m.in: Willa Joker, Sielska Zagroda, U Kilera, Kurak, Smaczna Stacja, Japońska Wiśnia, Słodka Kraina lub Natural Ice Cream Factory. Potraw inspirowanych tradycją żuławską można spróbować przede wszystkim w gospodzie [https://www.malyholender.pl/ Mały Holender] w pobliskim Żelichowie.

== Nowy Dwór Gdański jako baza wycieczkowa ==
=== Wycieczki piesze ===
W okolicy Nowego Dworu Gdańskiego sieć znakowanych szlaków pieszych jest bardzo skromna. Nie przebiegają tędy żadne szlaki piesze PTTK. Jedynym znakowanym szlakiem przechodzącym przez miasto jest Pomorska Droga św. Jakuba. Z Nowego Dworu Gdańskiego można nią wyruszyć w dwóch kierunkach:

* '''w stronę Niedźwiedzicy''': Nowy Dwór Gdański – Tuja – Lubieszewo – Ostaszewo – Nowa Kościelnica – Niedźwiedzica; cały odcinek ma około 19 km. Po drodze można zobaczyć żuławskie kościoły, zabudowę wiejską i ruiny średniowiecznego kościoła w Ostaszewie;
* '''w stronę Marzęcina i Elbląga''': Nowy Dwór Gdański – Marzęcino to około 9,5 km, a przejście całego etapu do Elbląga liczy około 26,6 km. Trasa prowadzi dalej przez Nowinki, Stobnę, Kępki i Bielniki.

Na krótszą wycieczkę można wybrać się w okolice [[w:Orłowo_(województwo_pomorskie)|Orłowa]] i [[w:Żelichowo_(województwo_pomorskie)|Żelichowa]]. Znajdują się tam domy podcieniowe i inne zabytki związane z dawnym osadnictwem żuławskim. Od trzynastu lat, z inicjatywy Żuławskiego Parku Historycznego, odbywają się [https://zph.org.pl/program-dni-otwartych-zulawskich-zabytkow-27-28-06-2026/ Dni Otwarte Zabytków Żuławskich], które mogą być inspiracją do odbycia ciekawych wędrówek pieszych lub w połączeniu z trasą ŻKD po okolicznych miejscowościach i zabytkach.  

Wszystkie szlaki krajoznawcze prowadzą przez płaski, otwarty krajobraz Żuław. Trasę trzeba ułożyć samodzielnie, wykorzystując drogi lokalne i ciągi pieszo-rowerowe. Należy liczyć się z dłuższymi odcinkami asfaltowymi, a na trasie mierzyć się z małą ilością cienia oraz silnym wiatrem.

Latem można dojechać Żuławską Koleją Dojazdową do Stegny, Jantaru albo Sztutowa i kontynuować wycieczkę pieszo żółtym [[w:Jantarowy_Szlak|Szlakiem Jantarowym]], będącym częścią europejskiego szlaku E9.

=== Wycieczki rowerowe ===
Nowy Dwór Gdański stanowi dogodną bazę wycieczek rowerowych po Żuławach. Warto nadmienić, że w pociągach ŻKD można przewozić rowery w wagonie wskazanym przez drużynę konduktorską. Pozwala to połączyć przejazd kolejką do Stegny lub Sztutowa z powrotem rowerowym przez Rybinę, Tujsk i Żelichowo i w przeciwnym kierunku.

Przez Nowy Dwór Gdański przebiega kilka tras:

* [https://wirtualneszlaki.pl/szlaki-rowerowe/eurovelo-r13-szlak-zelaznej-kurtyny-rowerowy EuroVelo 10/13 (dawna trasa R10)] - etap 6: Jantar – Rybina – Żelichowo – Nowy Dwór Gdański – Kmiecin – Solnica – Jazowa – Kępki – Elbląg (39 km);
* [https://miastonowydwor.pl/trasy-rowerowe.html lokalne drogi rowerowe]:
** '''do Tui''' - śladem dawnej linii kolei wąskotorowej. Jej główną atrakcją jest gotycki kościół pw. św. Jakuba Apostoła z XIV wieku w [[w:Tuja_(województwo_pomorskie|Tui]]);
** '''do Żelichowa''' - trasa prowadzi z centrum ulicą Portową (z miejscem odpoczynku dla rowerzystów), następnie wzdłuż Tugi i przez mosty do Żelichowa. Po drodze można zwiedzić [[w:Cerkiew_św._Mikołaja_w_Żelichowie|cerkiew św. Mikołaja]], [https://www.klubnowodworski.pl/dzialania/lapidarium-cmentarz-11-wsi/ Cmentarz Jedenastu Wsi] oraz zabytkowy dom podcieniowy - obecnie [https://www.malyholender.pl/ Gospoda Mały Holender];
** '''do Rybiny''' - jako kontynuacja trasy z Żelichowa. [[w:Rybina|Rybina]] to ważny węzeł wodny Żuław. Znajdują się tam zabytkowe mosty zwodzone, ręcznie [[w:Most_obrotowy_w_Rybinie|obracany most kolejowy]] Żuławskiej Kolei Dojazdowej oraz przystań na [[w:Szkarpawa|Szkarpawie]];
** '''w kierunku Elbląga''' przez Kmiecin, Solnicę, Jazową i Kępki

* [https://www.klubnowodworski.pl/dzialania/szlak-mennonitow/ Szlak Mennonitów] - dalekobieżny szlak prowadzący z Gdańska przez Żuławy do Malborka i Elbląga. Cała trasa liczy około 172 km, a w rejonie Nowego Dworu Gdańskiego prowadzi m.in. przez Orłowo, Lubieszewo i Ostaszewo. Trasa mija domy podcieniowe, gotyckie kościoły, dawne cmentarze, wiatraki i obiekty hydrotechniczne.

=== Wycieczki drogą wodną ===
Nowy Dwór Gdański jest połączony Tugą ze Szkarpawą i siecią szlaków Pętli Żuławskiej wchodzącej w system Międzynarodowej Drogi Wodnej E70. To stwarza kilka możliwości uprawiania turystyki drogą wodną:

* [https://mdwe70.pl/turystyka-wodna/trasy-turystyczne/rejs-petla-zulawska/ Pętla Żuławska] — rejsy jachtami, motorówkami lub większymi jednostkami na trzech trasach, a wśród nich Rejs do Stolicy Żuław (Rybina – ujście Tugi – Żelichowo – Nowy Dwór Gdański – Rybina) na dystancie ok. 40 km (5-6 godzin).

* [https://kajaki.pomorskie.eu/?doing_wp_cron=1785600001.2639479637145996093750 Pomorskie Szlaki Kajakowe] — krótsze etapy, liczne miejsca wodowania, przystanie i oznakowanie dla kajakarzy. W Nowym Dworze Gdańskim znajdują się dwie stanice oraz trzecia w pobliskim Żelichowie:
** [https://kajaki.pomorskie.eu/stanica/przystan-kajakowa-przy-zok-na-tudze-w-nowym-dworze-gdanskim/ Przystań kajakowa przy ŻOK na Tudze] w Nowym Dworze Gdańskim;
** [https://kajaki.pomorskie.eu/stanica/przystan-kajakowa-w-nowym-dworze-gdanskim-przy-ul-wejhera/ Przystań kajakowa przy ul. Wejhera] w Nowym Dworze Gdańskim;
** [https://kajaki.pomorskie.eu/stanica/przystan-kajakowa-wraz-z-zagospodarowaniem-terenu-w-zelichowie/ Przystań kajakowa] w Żelichowie.
{{użyteczny}}
{{Geo|54°12′50″N|19°07′08″E|}}
[[Kategoria:Województwo pomorskie]]</text>
      <sha1>i2lzq2bjog4az54ap9qkx2yvgnv6ohw</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>158026</id>
      <parentid>158022</parentid>
      <timestamp>2026-08-01T17:28:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Walkuszek</username>
        <id>17600</id>
      </contributor>
      <origin>158026</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="15009" sha1="194s0rv90pyv4abw67u7eczbzn9uet9" xml:space="preserve">{{Top-banner}}{{Miejscowość infobox
 |widok            = SM Nowy Dwór Gdański Sikorskiego 9 (0) ID 636939.jpg
 |opis             = Nowy Dwór Gdański Sikorskiego 9
 |herb             = &lt;!-- herb miejscowości, np. Herb_Warszawy.png--&gt;
 |mapa             = &lt;!-- położenie miejscowości na mapie państwa --&gt;
 |państwo          = [[Polska]]
 |region           = [[województwo pomorskie]]
 |powierzchnia     = 5,07
 |wysokość         = -1,4–4,9
 |prefiks          = (+48) 55
 |kod pocztowy     = 82-100
 |www              = https://miastonowydwor.pl/
}} 
{{Mapframe |54.2130500|19.1177100|zoom=14|height=300|width=300}}
'''Nowy Dwór Gdański''' - miasto w [[Województwo pomorskie|województwie pomorskim]], siedziba [[Powiat nowodworski (województwo pomorskie)|powiatu nowodworskiego]] oraz [[Nowy Dwór Gdański (gmina)|gminy miejsko-wiejskiej Nowy Dwór Gdański]]. Pod względem geograficznym położone jest w centralnej części [[Żuławy Wiślane|Żuław Wiślanych]], nad rzeką Tugą.

== Charakterystyka ==
=== Historia ===
Nowy Dwór Gdański początkowo należał do obszaru będącego własnością księstwa pomorskiego. Od XIII do XV wieku był własnością zakonu krzyżackiego, a po zakończeniu wojny 13-letniej został przyłączony do Polski. Prawa miejskie otrzymał w 1880 r. z rąk Wilhelma I, zaś w latach 1920-1939 pozostawał w granicach Wolnego Miasta Gdańska.

Historia miasta jest związana z mennonitami – wspólnotą chrześcijańską wywodzącą się z anabaptystycznego nurtu reformacji, której nazwa pochodzi od niderlandzkiego reformatora [[w:Menno_Simons|Menno Simonsa]]. Mennonici, którzy spotkali się z represjami wyemigrowali m.in. na ziemie Rzeczypospolitej Obojga Narodów - tolerancyjnej względem innowierców. Uczestniczyli w osuszaniu i zagospodarowywaniu podmokłych terenów, a także rozwijali i modernizowali żuławski system melioracyjny.  Dziś, na terenach ich ówczesnej działalności wytyczono Szlak Mennonitów łączący miejsca związane z historią żuławskiego osadnictwa.

=== Geografia ===
Z racji usytuowania w centrum [[Żuławy_Wiślane|Żuław Wiślanych]], Nowy Dwór Gdański dość często uważany jest wręcz za stolicę Żuław. Znaczna jego część leży w depresji, czyli poniżej poziomu morza. Przez miasto przepływa rzeka Tuga, która zbiera wody z okolicznych kanałów i rowów melioracyjnych.

== Dojazd ==

=== Pociągiem [[w:Żuławska_Kolej_Dojazdowa|Żuławskiej Kolei Dojazdowej]] (tylko w okresie letnim) ===
[[w:Żuławska_Kolej_Dojazdowa|Żuławska Kolej Dojazdowa]] stwarza kilka możliwości transportowych, należy jednak pamiętać, że funkcjonuje wyłącznie w okresie letnim i warto każdorazowo sprawdzać [https://kolejzulawska.pl/rozklad-jazdy/ rozkład jazdy]. Bezpośrednio można podróżować do i ze Sztutowa z przystankami pośrednimi w Cyganku, Tujsku, Rybinie, Popowie, Stegnie PKS i Stegnie Morskiej oraz przy Muzeum Stutthof. W Sztutowie można przesiąść się na ŻKD drugiej linii kursującej przez przystanki Junoszyno, Jantar i Mikoszewo do przystanku Prawy Brzeg Wisły. Połączenia te wraz z kursami powrotnymi do Nowego Dworu Gdańskiego są okazją do zwiedzenia Żuław Wiślanych aż do ujścia Wisły, a dodatkowo umożliwiają wysiadkę w atrakcyjnych miejscowościach wypoczynkowych (Junoszyno, Jantar, Mikoszewo, Stegna) lub w miejscach o znaczeniu historycznym i kulturalnym takich jak np. [https://pl.wikipedia.org/wiki/Muzeum_Stutthof_w_Sztutowie Muzeum Stutthof], czy zabytkowy [https://pl.wikipedia.org/wiki/Ko%C5%9Bci%C3%B3%C5%82_Naj%C5%9Bwi%C4%99tszego_Serca_Pana_Jezusa_w_Stegnie kościół Najświętszego Serca Pana Jezusa w Stegnie]. Mikoszewo i Prawy Brzeg Wisły, czyli zachodni koniec obecnej sieci ŻKD stwarza możliwość dotarcia do miejsca przeprawy w kierunku Świbna i dalszej podróży np. autobusem.

=== Samochodem ===
Nowy Dwór Gdański leży przy drodze ekspresowej S7, łączącej Gdańsk z Elblągiem i Warszawą. Z Trójmiasta należy jechać S7 w kierunku Elbląga i zjechać na węźle Nowy Dwór Gdański. Od strony Elbląga, Olsztyna i Warszawy wygodny jest również węzeł Żuławy Wschód.

Z Malborka, Sztumu, Kwidzyna i Grudziądza do miasta prowadzi DK55, natomiast ze Stegny i Mierzei Wiślanej – DW502. Z zachodniej i południowej Polski można dojechać autostradą A1, a następnie S7, ewentualnie przez Malbork drogami DK22 i DK55.

=== Autobusem ===
Dojazd autobusem '''z Gdańska''' do Nowego Dworu Gdańskiego jest możliwy dzięki ⁠PKS Elbląg oraz ⁠PKS Gdańsk (linia 871). PKS Elbląg kursuje bezpośrednio na trasie do Nowego Dworu Gdańskiego zatrzymując się po drodze na kilku przystankach (dojazd zajmuje około 25 minut). Odjazdy z Gdańska w dni powszednie są dosyć częste. Z kolei autobus PKS Gdańsk (linia 871) jedzie w wydłużonej relacji m.in. przez Cedry Wielkie i Ostaszewo do Nowego Dworu Gdańskiego (ok. 1 godzina i 5 minut). 

'''Z Elbląga''' do Nowego Dworu Gdańskiego kursują bezpośrednie autobusy PKS Elbląg jadące w stronę Gdańska oraz, w sezonie letnim, Krynicy Morskiej. Podróż trwa zazwyczaj około 25–40 minut. Wybrane kursy obsługują również miejscowości pośrednie: Kazimierzowo, Jazową, Solnicę, Rakowe Pole i Kmiecin.

'''Z Malborka''' kursują busy przez Nowy Staw, prowadzone przez Kościeleczki lub Dębinę. Są już rzadsze i zasadniczo ograniczone do dni powszednich. 

Aktualne rozkłady jazdy warto sprawdzać na portalu lub aplikacji e-podróżnik lub na stronach konkretnych przewoźników.

== Warto zobaczyć ==
Nowy Dwór Gdański nie jest szczególnie rozległym miastem i w czasie maksymalnie dwóch godzin można dotrzeć do jego najciekawszych miejsc. Warto więc wybrać się na spacer i odwiedzić m.in:

* [[w:Kościół_Przemienienia_Pańskiego_w_Nowym_Dworze_Gdańskim|Kościół Przemienienia Pańskiego]];[[File:Kościół Przemienienia Pańskiego w Nowym Dworze Gdańskim.jpg|thumb|Kościół Przemienienia Pańskiego w Nowym Dworze Gdańskim]][[File:Kościół Przemienienia Pańskiego w Nowym Dworze Gdańskim - wnętrze.jpg|thumb|Kościół Przemienienia Pańskiego w Nowym Dworze Gdańskim - wnętrze]][[File:Kościół Przemienienia Pańskiego w Nowym Dworze Gdańskim - tablica.jpg|thumb|Kościół Przemienienia Pańskiego w Nowym Dworze Gdańskim - tablica]]
* [[w:Wieża_ciśnień_w_Nowym_Dworze_Gdańskim|wieżę ciśnień]] z początku XX wieku;[[File:Zabytkowa wieża ciśnień w Nowym Dworze Gdańskim.jpg|thumb|Zabytkowa wieża ciśnień w Nowym Dworze Gdańskim]]
* stację ŻKD;[[File:Stacja kolejki Żuławskiej Kolei Dojazdowej w Nowym Dworze Gdańskim.jpg|thumb|Stacja kolejki Żuławskiej Kolei Dojazdowej w Nowym Dworze Gdańskim]]
* ulice z zabytkowymi, drewnianymi domkami żuławskimi - wciąż zamieszkałymi, a nawet odnawianymi i remontowanymi - są bardzo urokliwe.

Oczywiście nie można pominąć miejsca najważniejszego - Muzeum Żuławskiego występującego obecnie jako [[w:Żuławski_Park_Historyczny_w_Nowym_Dworze_Gdańskim|Żuławski Park Historyczny w Nowym Dworze Gdańskim]], w którym można obejrzeć m.in. zabytki związane z historią i kulturą Żuław Wiślanych, dziejami i działalnością mennonitów, dawnym przemysłem, codziennym życiem i rzemiosłem mieszkańców oraz ochroną przeciwpowodziową, jak również lapidarium Cmentarza Jedenastu Wsi w Żelichowie-[[w:Cyganek|Cyganku]].[[File:Widok na dziedziniec Żuławskiego Parku Historycznego.jpg|thumb|Widok na dziedziniec Żuławskiego Parku Historycznego]][[File:Makieta Nowego Dworu Gdańskiego w Żuławskim Parku Historycznym.jpg|thumb|Makieta Nowego Dworu Gdańskiego w Żuławskim Parku Historycznym]]

== Noclegi, zakupy, gastronomia ==

=== Noclegi ===
Baza noclegowa w Nowym Dworze Gdańskim jest dość skromna, ale obejmuje całoroczne pokoje gościnne, apartamenty i kwatery prywatne. Więcej gospodarstw agroturystycznych znajduje się w okolicznych wsiach na terenie gminy, a w sezonie letnim zalecana jest wcześniejsza rezerwacja. Warto zapoznać się z [https://miastonowydwor.pl/obiekty-hotelarskie-.html wykazem obiektów hotelarskich] na stronie Urzędu Miejskiego.

=== Zakupy ===
W Nowym Dworze Gdańskim funkcjonują liczne supermarkety i sklepy różnych branż, dzięki czemu można bez problemu uzupełnić zapasy przed wycieczką pieszą po Żuławach lub na Mierzeję Wiślaną. W Żuławskim Parku Historycznym znajduje się ponadto sklepik z regionalnymi wydawnictwami i pamiątkami.

=== Gastronomia ===
Baza gastronomiczna Nowego Dworu Gdańskiego, choć jest różnorodna, oferuje niewiele potraw tradycyjnej kuchni żuławskiej. W mieście działają restauracje z kuchnią polską i europejską, lokale z obiadami domowymi, burgerownie, pizzerie, kebaby, restauracja azjatycka, lodziarnie i kawiarnie. Większość lokali skupia się w centrum oraz przy ulicach Sikorskiego, Warszawskiej i Gdańskiej. Do działających lokali należą m.in. Willa Joker, Sielska Zagroda, U Kilera, Kurak, Smaczna Stacja, Japońska Wiśnia, Słodka Kraina oraz Natural Ice Cream Factory. Potraw inspirowanych tradycją żuławską można spróbować przede wszystkim w gospodzie [https://www.malyholender.pl/ Mały Holender] w pobliskim Żelichowie.

== Nowy Dwór Gdański jako baza wycieczkowa ==
=== Wycieczki piesze ===
W okolicy Nowego Dworu Gdańskiego sieć znakowanych szlaków pieszych jest bardzo skromna. Nie przebiegają tędy żadne szlaki piesze PTTK. Jedynym znakowanym szlakiem przechodzącym przez miasto jest Pomorska Droga św. Jakuba. Z Nowego Dworu Gdańskiego można nią wyruszyć w dwóch kierunkach:

* '''w stronę Niedźwiedzicy''': Nowy Dwór Gdański – Tuja – Lubieszewo – Ostaszewo – Nowa Kościelnica – Niedźwiedzica; cały odcinek ma około 19 km. Po drodze można zobaczyć żuławskie kościoły, zabudowę wiejską i ruiny średniowiecznego kościoła w Ostaszewie;
* '''w stronę Marzęcina i Elbląga''': Nowy Dwór Gdański – Marzęcino to około 9,5 km, a przejście całego etapu do Elbląga liczy około 26,6 km. Trasa prowadzi dalej przez Nowinki, Stobnę, Kępki i Bielniki.

Na krótszą wycieczkę można wybrać się w okolice [[w:Orłowo_(województwo_pomorskie)|Orłowa]] i [[w:Żelichowo_(województwo_pomorskie)|Żelichowa]]. Znajdują się tam domy podcieniowe i inne zabytki związane z dawnym osadnictwem żuławskim. Corocznie, z inicjatywy Żuławskiego Parku Historycznego, odbywają się [https://zph.org.pl/program-dni-otwartych-zulawskich-zabytkow-27-28-06-2026/ Dni Otwarte Zabytków Żuławskich], które mogą być inspiracją do odbycia ciekawych wędrówek pieszych lub w połączeniu z przejazdem ŻKD (sezonowo!) po okolicznych miejscowościach i zabytkach.  

Wszystkie szlaki krajoznawcze prowadzą przez płaski, otwarty krajobraz Żuław. Trasę trzeba ułożyć samodzielnie, wykorzystując drogi lokalne i ciągi pieszo-rowerowe. Należy liczyć się z dłuższymi odcinkami asfaltowymi, a na trasie mierzyć się z małą ilością cienia oraz silnym wiatrem.

Latem można dojechać Żuławską Koleją Dojazdową do Stegny, Jantaru albo Sztutowa i kontynuować wycieczkę pieszo żółtym [[w:Jantarowy_Szlak|Szlakiem Jantarowym]], będącym częścią europejskiego szlaku E9.

=== Wycieczki rowerowe ===
Nowy Dwór Gdański stanowi dogodną bazę wycieczek rowerowych po Żuławach. Warto nadmienić, że w pociągach ŻKD można przewozić rowery w wagonie wskazanym przez drużynę konduktorską. Pozwala to połączyć przejazd kolejką do Stegny lub Sztutowa z powrotem rowerowym przez Rybinę, Tujsk i Żelichowo i w przeciwnym kierunku. Przed podróżą warto sprawdzić aktualny [https://kolejzulawska.pl/rozklad-jazdy/ rozkład jazdy ŻKD], pamiętając, że funkcjonuje ona tylko w okresie letnim.

Przez Nowy Dwór Gdański przebiega kilka tras:

* [https://wirtualneszlaki.pl/szlaki-rowerowe/eurovelo-r13-szlak-zelaznej-kurtyny-rowerowy EuroVelo 10/13 (dawna trasa R10)] - etap 6: Jantar – Rybina – Żelichowo – Nowy Dwór Gdański – Kmiecin – Solnica – Jazowa – Kępki – Elbląg (39 km);
* [https://miastonowydwor.pl/trasy-rowerowe.html lokalne drogi rowerowe]:
** '''do Tui''' - śladem dawnej linii kolei wąskotorowej. Jej główną atrakcją jest gotycki kościół pw. św. Jakuba Apostoła z XIV wieku w [[w:Tuja_(województwo_pomorskie|Tui]];
** '''do Żelichowa''' - trasa prowadzi z centrum ulicą Portową (z miejscem odpoczynku dla rowerzystów), następnie wzdłuż Tugi i przez mosty do Żelichowa. Po drodze można zwiedzić [[w:Cerkiew_św._Mikołaja_w_Żelichowie|cerkiew św. Mikołaja]], [https://www.klubnowodworski.pl/dzialania/lapidarium-cmentarz-11-wsi/ Cmentarz Jedenastu Wsi] oraz zabytkowy dom podcieniowy - obecnie [https://www.malyholender.pl/ Gospoda Mały Holender];
** '''do Rybiny''' - jako kontynuacja trasy z Żelichowa. [[w:Rybina|Rybina]] to ważny węzeł wodny Żuław. Znajdują się tam zabytkowe mosty zwodzone, ręcznie [[w:Most_obrotowy_w_Rybinie|obracany most kolejowy]] Żuławskiej Kolei Dojazdowej oraz przystań na [[w:Szkarpawa|Szkarpawie]];
** '''w kierunku Elbląga''' przez Kmiecin, Solnicę, Jazową i Kępki

* [https://www.klubnowodworski.pl/dzialania/szlak-mennonitow/ Szlak Mennonitów] - dalekobieżny szlak prowadzący z Gdańska przez Żuławy do Malborka i Elbląga. Cała trasa liczy około 172 km, a w rejonie Nowego Dworu Gdańskiego prowadzi m.in. przez Orłowo, Lubieszewo i Ostaszewo. Trasa mija domy podcieniowe, gotyckie kościoły, dawne cmentarze, wiatraki i obiekty hydrotechniczne.

=== Wycieczki drogą wodną ===
Nowy Dwór Gdański jest połączony Tugą ze Szkarpawą i siecią szlaków Pętli Żuławskiej wchodzącej w system Międzynarodowej Drogi Wodnej E70. To stwarza kilka możliwości uprawiania turystyki drogą wodną:

* [https://mdwe70.pl/turystyka-wodna/trasy-turystyczne/rejs-petla-zulawska/ Pętla Żuławska] — rejsy jachtami, motorówkami lub większymi jednostkami na trzech trasach, a wśród nich Rejs do Stolicy Żuław (Rybina – ujście Tugi – Żelichowo – Nowy Dwór Gdański – Rybina) na dystansie ok. 40 km (5-6 godzin).

* [https://kajaki.pomorskie.eu/?doing_wp_cron=1785600001.2639479637145996093750 Pomorskie Szlaki Kajakowe] — krótsze etapy, liczne miejsca wodowania, przystanie i oznakowanie dla kajakarzy. W Nowym Dworze Gdańskim znajdują się dwie stanice oraz trzecia w pobliskim Żelichowie:
** [https://kajaki.pomorskie.eu/stanica/przystan-kajakowa-przy-zok-na-tudze-w-nowym-dworze-gdanskim/ Przystań kajakowa przy ŻOK na Tudze] w Nowym Dworze Gdańskim;
** [https://kajaki.pomorskie.eu/stanica/przystan-kajakowa-w-nowym-dworze-gdanskim-przy-ul-wejhera/ Przystań kajakowa przy ul. Wejhera] w Nowym Dworze Gdańskim;
** [https://kajaki.pomorskie.eu/stanica/przystan-kajakowa-wraz-z-zagospodarowaniem-terenu-w-zelichowie/ Przystań kajakowa] w Żelichowie.
{{użyteczny}}
{{Geo|54°12′50″N|19°07′08″E|}}
[[Kategoria:Województwo pomorskie]]</text>
      <sha1>194s0rv90pyv4abw67u7eczbzn9uet9</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>158028</id>
      <parentid>158026</parentid>
      <timestamp>2026-08-01T17:58:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Walkuszek</username>
        <id>17600</id>
      </contributor>
      <comment>/* Warto zobaczyć */</comment>
      <origin>158028</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="15535" sha1="3v8ybxf6qxaf4919x1o7rxrhlcrvout" xml:space="preserve">{{Top-banner}}{{Miejscowość infobox
 |widok            = SM Nowy Dwór Gdański Sikorskiego 9 (0) ID 636939.jpg
 |opis             = Nowy Dwór Gdański Sikorskiego 9
 |herb             = &lt;!-- herb miejscowości, np. Herb_Warszawy.png--&gt;
 |mapa             = &lt;!-- położenie miejscowości na mapie państwa --&gt;
 |państwo          = [[Polska]]
 |region           = [[województwo pomorskie]]
 |powierzchnia     = 5,07
 |wysokość         = -1,4–4,9
 |prefiks          = (+48) 55
 |kod pocztowy     = 82-100
 |www              = https://miastonowydwor.pl/
}} 
{{Mapframe |54.2130500|19.1177100|zoom=14|height=300|width=300}}
'''Nowy Dwór Gdański''' - miasto w [[Województwo pomorskie|województwie pomorskim]], siedziba [[Powiat nowodworski (województwo pomorskie)|powiatu nowodworskiego]] oraz [[Nowy Dwór Gdański (gmina)|gminy miejsko-wiejskiej Nowy Dwór Gdański]]. Pod względem geograficznym położone jest w centralnej części [[Żuławy Wiślane|Żuław Wiślanych]], nad rzeką Tugą.

== Charakterystyka ==
=== Historia ===
Nowy Dwór Gdański początkowo należał do obszaru będącego własnością księstwa pomorskiego. Od XIII do XV wieku był własnością zakonu krzyżackiego, a po zakończeniu wojny 13-letniej został przyłączony do Polski. Prawa miejskie otrzymał w 1880 r. z rąk Wilhelma I, zaś w latach 1920-1939 pozostawał w granicach Wolnego Miasta Gdańska.

Historia miasta jest związana z mennonitami – wspólnotą chrześcijańską wywodzącą się z anabaptystycznego nurtu reformacji, której nazwa pochodzi od niderlandzkiego reformatora [[w:Menno_Simons|Menno Simonsa]]. Mennonici, którzy spotkali się z represjami wyemigrowali m.in. na ziemie Rzeczypospolitej Obojga Narodów - tolerancyjnej względem innowierców. Uczestniczyli w osuszaniu i zagospodarowywaniu podmokłych terenów, a także rozwijali i modernizowali żuławski system melioracyjny.  Dziś, na terenach ich ówczesnej działalności wytyczono Szlak Mennonitów łączący miejsca związane z historią żuławskiego osadnictwa.

=== Geografia ===
Z racji usytuowania w centrum [[Żuławy_Wiślane|Żuław Wiślanych]], Nowy Dwór Gdański dość często uważany jest wręcz za stolicę Żuław. Znaczna jego część leży w depresji, czyli poniżej poziomu morza. Przez miasto przepływa rzeka Tuga, która zbiera wody z okolicznych kanałów i rowów melioracyjnych.

== Dojazd ==

=== Pociągiem [[w:Żuławska_Kolej_Dojazdowa|Żuławskiej Kolei Dojazdowej]] (tylko w okresie letnim) ===
[[w:Żuławska_Kolej_Dojazdowa|Żuławska Kolej Dojazdowa]] stwarza kilka możliwości transportowych, należy jednak pamiętać, że funkcjonuje wyłącznie w okresie letnim i warto każdorazowo sprawdzać [https://kolejzulawska.pl/rozklad-jazdy/ rozkład jazdy]. Bezpośrednio można podróżować do i ze Sztutowa z przystankami pośrednimi w Cyganku, Tujsku, Rybinie, Popowie, Stegnie PKS i Stegnie Morskiej oraz przy Muzeum Stutthof. W Sztutowie można przesiąść się na ŻKD drugiej linii kursującej przez przystanki Junoszyno, Jantar i Mikoszewo do przystanku Prawy Brzeg Wisły. Połączenia te wraz z kursami powrotnymi do Nowego Dworu Gdańskiego są okazją do zwiedzenia Żuław Wiślanych aż do ujścia Wisły, a dodatkowo umożliwiają wysiadkę w atrakcyjnych miejscowościach wypoczynkowych (Junoszyno, Jantar, Mikoszewo, Stegna) lub w miejscach o znaczeniu historycznym i kulturalnym takich jak np. [https://pl.wikipedia.org/wiki/Muzeum_Stutthof_w_Sztutowie Muzeum Stutthof], czy zabytkowy [https://pl.wikipedia.org/wiki/Ko%C5%9Bci%C3%B3%C5%82_Naj%C5%9Bwi%C4%99tszego_Serca_Pana_Jezusa_w_Stegnie kościół Najświętszego Serca Pana Jezusa w Stegnie]. Mikoszewo i Prawy Brzeg Wisły, czyli zachodni koniec obecnej sieci ŻKD stwarza możliwość dotarcia do miejsca przeprawy w kierunku Świbna i dalszej podróży np. autobusem.

=== Samochodem ===
Nowy Dwór Gdański leży przy drodze ekspresowej S7, łączącej Gdańsk z Elblągiem i Warszawą. Z Trójmiasta należy jechać S7 w kierunku Elbląga i zjechać na węźle Nowy Dwór Gdański. Od strony Elbląga, Olsztyna i Warszawy wygodny jest również węzeł Żuławy Wschód.

Z Malborka, Sztumu, Kwidzyna i Grudziądza do miasta prowadzi DK55, natomiast ze Stegny i Mierzei Wiślanej – DW502. Z zachodniej i południowej Polski można dojechać autostradą A1, a następnie S7, ewentualnie przez Malbork drogami DK22 i DK55.

=== Autobusem ===
Dojazd autobusem '''z Gdańska''' do Nowego Dworu Gdańskiego jest możliwy dzięki ⁠[https://www.pks.elblag.pl/ PKS Elbląg] oraz [https://www.flixbus.pl/ ⁠FlixBus]. PKS Elbląg kursuje bezpośrednio na trasie do Nowego Dworu Gdańskiego zatrzymując się po drodze na kilku przystankach (dojazd zajmuje około 25 minut). Odjazdy z Gdańska w dni powszednie są dosyć częste. Podróż FlixBusem trwa około 35 minut. 

'''Z Elbląga''' do Nowego Dworu Gdańskiego kursują bezpośrednie autobusy PKS Elbląg jadące w stronę Gdańska oraz, w sezonie letnim, Krynicy Morskiej. Podróż trwa zazwyczaj około 25–40 minut. Wybrane kursy obsługują również miejscowości pośrednie: Kazimierzowo, Jazową, Solnicę, Rakowe Pole i Kmiecin. Z Elblaga rownież można dojechac FlixBusem, a podróż trwa około 20 minut.

'''Z Malborka''' kursują busy [https://www.pkskwidzyn.pl/ Powiślańskiej Komunikacji Samochodowej (PKS Kwidzyn)] przez Nowy Staw, Kościeleczki lub Dębinę. Są już rzadsze i zasadniczo ograniczone do dni powszednich. 

Aktualne rozkłady jazdy warto sprawdzać na portalu lub aplikacji [https://www.e-podroznik.pl/ e-podróżnik] oraz na stronach konkretnych przewoźników.

== Warto zobaczyć ==
Nowy Dwór Gdański nie jest szczególnie rozległym miastem i w czasie maksymalnie dwóch godzin można dotrzeć do jego najciekawszych miejsc. Warto więc wybrać się na spacer i odwiedzić m.in:

* [[w:Kościół_Przemienienia_Pańskiego_w_Nowym_Dworze_Gdańskim|Kościół Przemienienia Pańskiego]];[[File:Kościół Przemienienia Pańskiego w Nowym Dworze Gdańskim.jpg|thumb|Kościół Przemienienia Pańskiego w Nowym Dworze Gdańskim]][[File:Kościół Przemienienia Pańskiego w Nowym Dworze Gdańskim - wnętrze.jpg|thumb|Kościół Przemienienia Pańskiego w Nowym Dworze Gdańskim - wnętrze]][[File:Kościół Przemienienia Pańskiego w Nowym Dworze Gdańskim - tablica.jpg|thumb|Kościół Przemienienia Pańskiego w Nowym Dworze Gdańskim - tablica]]
* [[w:Wieża_ciśnień_w_Nowym_Dworze_Gdańskim|wieżę ciśnień]] z początku XX wieku;[[File:Zabytkowa wieża ciśnień w Nowym Dworze Gdańskim.jpg|thumb|Zabytkowa wieża ciśnień w Nowym Dworze Gdańskim]]
* stację ŻKD;[[File:Stacja kolejki Żuławskiej Kolei Dojazdowej w Nowym Dworze Gdańskim.jpg|thumb|Stacja kolejki Żuławskiej Kolei Dojazdowej w Nowym Dworze Gdańskim]]
* ulice z zabytkowymi, drewnianymi domkami żuławskimi - wciąż zamieszkałymi, a nawet odnawianymi i remontowanymi - są bardzo urokliwe.

Oczywiście nie można pominąć miejsca najważniejszego - Muzeum Żuławskiego występującego obecnie jako [[w:Żuławski_Park_Historyczny_w_Nowym_Dworze_Gdańskim|Żuławski Park Historyczny w Nowym Dworze Gdańskim]], ul. Kopernika 17, w którym można obejrzeć m.in. zabytki związane z historią i kulturą Żuław Wiślanych, dziejami i działalnością mennonitów, dawnym przemysłem, codziennym życiem i rzemiosłem mieszkańców oraz ochroną przeciwpowodziową, jak również lapidarium Cmentarza Jedenastu Wsi w Żelichowie-[[w:Cyganek|Cyganku]].[[File:Widok na dziedziniec Żuławskiego Parku Historycznego.jpg|thumb|Widok na dziedziniec Żuławskiego Parku Historycznego, ul. Kopernika 17]][[File:Makieta Nowego Dworu Gdańskiego w Żuławskim Parku Historycznym.jpg|thumb|Makieta Nowego Dworu Gdańskiego w Żuławskim Parku Historycznym]]

== Noclegi, zakupy, gastronomia ==

=== Noclegi ===
Baza noclegowa w Nowym Dworze Gdańskim jest dość skromna, ale obejmuje całoroczne pokoje gościnne, apartamenty i kwatery prywatne. Więcej gospodarstw agroturystycznych znajduje się w okolicznych wsiach na terenie gminy, a w sezonie letnim zalecana jest wcześniejsza rezerwacja. Warto zapoznać się z [https://miastonowydwor.pl/obiekty-hotelarskie-.html wykazem obiektów hotelarskich] na stronie Urzędu Miejskiego.

=== Zakupy ===
W Nowym Dworze Gdańskim funkcjonują liczne supermarkety i sklepy różnych branż, dzięki czemu można bez problemu uzupełnić zapasy przed wycieczką pieszą po Żuławach lub na Mierzeję Wiślaną. W Żuławskim Parku Historycznym znajduje się ponadto sklepik z regionalnymi wydawnictwami i pamiątkami.

=== Gastronomia ===
Baza gastronomiczna Nowego Dworu Gdańskiego, choć jest różnorodna, oferuje niewiele potraw tradycyjnej kuchni żuławskiej. W mieście działają restauracje z kuchnią polską i europejską, lokale z obiadami domowymi, burgerownie, pizzerie, kebaby, restauracja azjatycka, lodziarnie i kawiarnie. Większość lokali skupia się w centrum oraz przy ulicach Sikorskiego, Warszawskiej i Gdańskiej. Do działających lokali należą m.in. [https://willajoker.pl/ Willa Joker], [https://karczma-sielska-zagroda.eatbu.com/?lang=pl Sielska Zagroda], [https://www.facebook.com/p/U-kilera-100063741024917/?locale=pl_PL U Kilera], [https://www.facebook.com/p/Kurakndgpl-100045127820354/?locale=pl_PL Kurak], [https://www.smacznastacja.com/ Smaczna Stacja], [https://www.ryz-fish.pl/sushi/japonska-wisnia/ Japońska Wiśnia], [https://www.facebook.com/p/S%C5%82odka-Kraina-61589181721548/ Słodka Kraina] oraz [https://www.facebook.com/fabryka.lodow.ndg Fabryka Lodów]. Potraw inspirowanych tradycją żuławską można spróbować przede wszystkim w gospodzie [https://www.malyholender.pl/ Mały Holender] w pobliskim Żelichowie.

== Nowy Dwór Gdański jako baza wycieczkowa ==
=== Wycieczki piesze ===
W okolicy Nowego Dworu Gdańskiego sieć znakowanych szlaków pieszych jest bardzo skromna. Nie przebiegają tędy żadne szlaki piesze PTTK. Jedynym znakowanym szlakiem przechodzącym przez miasto jest Pomorska Droga św. Jakuba. Z Nowego Dworu Gdańskiego można nią wyruszyć w dwóch kierunkach:

* '''w stronę Niedźwiedzicy''': Nowy Dwór Gdański – Tuja – Lubieszewo – Ostaszewo – Nowa Kościelnica – Niedźwiedzica; cały odcinek ma około 19 km. Po drodze można zobaczyć żuławskie kościoły, zabudowę wiejską i ruiny średniowiecznego kościoła w Ostaszewie;
* '''w stronę Marzęcina i Elbląga''': Nowy Dwór Gdański – Marzęcino to około 9,5 km, a przejście całego etapu do Elbląga liczy około 26,6 km. Trasa prowadzi dalej przez Nowinki, Stobnę, Kępki i Bielniki.

Na krótszą wycieczkę można wybrać się w okolice [[w:Orłowo_(województwo_pomorskie)|Orłowa]] i [[w:Żelichowo_(województwo_pomorskie)|Żelichowa]]. Znajdują się tam domy podcieniowe i inne zabytki związane z dawnym osadnictwem żuławskim. Corocznie, z inicjatywy Żuławskiego Parku Historycznego, odbywają się [https://zph.org.pl/program-dni-otwartych-zulawskich-zabytkow-27-28-06-2026/ Dni Otwarte Zabytków Żuławskich], które mogą być inspiracją do odbycia ciekawych wędrówek pieszych lub w połączeniu z przejazdem ŻKD (sezonowo!) po okolicznych miejscowościach i zabytkach.  

Wszystkie szlaki krajoznawcze prowadzą przez płaski, otwarty krajobraz Żuław. Trasę trzeba ułożyć samodzielnie, wykorzystując drogi lokalne i ciągi pieszo-rowerowe. Należy liczyć się z dłuższymi odcinkami asfaltowymi, a na trasie mierzyć się z małą ilością cienia oraz silnym wiatrem.

Latem można dojechać Żuławską Koleją Dojazdową do Stegny, Jantaru albo Sztutowa i kontynuować wycieczkę pieszo żółtym [[w:Jantarowy_Szlak|Szlakiem Jantarowym]], będącym częścią europejskiego szlaku E9.

=== Wycieczki rowerowe ===
Nowy Dwór Gdański stanowi dogodną bazę wycieczek rowerowych po Żuławach. Warto nadmienić, że w pociągach ŻKD można przewozić rowery w wagonie wskazanym przez drużynę konduktorską. Pozwala to połączyć przejazd kolejką do Stegny lub Sztutowa z powrotem rowerowym przez Rybinę, Tujsk i Żelichowo i w przeciwnym kierunku. Przed podróżą warto sprawdzić aktualny [https://kolejzulawska.pl/rozklad-jazdy/ rozkład jazdy ŻKD], pamiętając, że funkcjonuje ona tylko w okresie letnim.

Przez Nowy Dwór Gdański przebiega kilka tras:

* [https://wirtualneszlaki.pl/szlaki-rowerowe/eurovelo-r13-szlak-zelaznej-kurtyny-rowerowy EuroVelo 10/13 (dawna trasa R10)] - etap 6: Jantar – Rybina – Żelichowo – Nowy Dwór Gdański – Kmiecin – Solnica – Jazowa – Kępki – Elbląg (39 km);
* [https://miastonowydwor.pl/trasy-rowerowe.html lokalne drogi rowerowe]:
** '''do Tui''' - śladem dawnej linii kolei wąskotorowej. Jej główną atrakcją jest gotycki kościół pw. św. Jakuba Apostoła z XIV wieku w [[w:Tuja_(województwo_pomorskie|Tui]];
** '''do Żelichowa''' - trasa prowadzi z centrum ulicą Portową (z miejscem odpoczynku dla rowerzystów), następnie wzdłuż Tugi i przez mosty do Żelichowa. Po drodze można zwiedzić [[w:Cerkiew_św._Mikołaja_w_Żelichowie|cerkiew św. Mikołaja]], [https://www.klubnowodworski.pl/dzialania/lapidarium-cmentarz-11-wsi/ Cmentarz Jedenastu Wsi] oraz zabytkowy dom podcieniowy - obecnie [https://www.malyholender.pl/ Gospoda Mały Holender];
** '''do Rybiny''' - jako kontynuacja trasy z Żelichowa. [[w:Rybina|Rybina]] to ważny węzeł wodny Żuław. Znajdują się tam zabytkowe mosty zwodzone, ręcznie [[w:Most_obrotowy_w_Rybinie|obracany most kolejowy]] Żuławskiej Kolei Dojazdowej oraz przystań na [[w:Szkarpawa|Szkarpawie]];
** '''w kierunku Elbląga''' przez Kmiecin, Solnicę, Jazową i Kępki

* [https://www.klubnowodworski.pl/dzialania/szlak-mennonitow/ Szlak Mennonitów] - dalekobieżny szlak prowadzący z Gdańska przez Żuławy do Malborka i Elbląga. Cała trasa liczy około 172 km, a w rejonie Nowego Dworu Gdańskiego prowadzi m.in. przez Orłowo, Lubieszewo i Ostaszewo. Trasa mija domy podcieniowe, gotyckie kościoły, dawne cmentarze, wiatraki i obiekty hydrotechniczne.

=== Wycieczki drogą wodną ===
Nowy Dwór Gdański jest połączony Tugą ze Szkarpawą i siecią szlaków Pętli Żuławskiej wchodzącej w system Międzynarodowej Drogi Wodnej E70. To stwarza kilka możliwości uprawiania turystyki drogą wodną:

* [https://mdwe70.pl/turystyka-wodna/trasy-turystyczne/rejs-petla-zulawska/ Pętla Żuławska] — rejsy jachtami, motorówkami lub większymi jednostkami na trzech trasach, a wśród nich Rejs do Stolicy Żuław (Rybina – ujście Tugi – Żelichowo – Nowy Dwór Gdański – Rybina) na dystansie ok. 40 km (5-6 godzin).

* [https://kajaki.pomorskie.eu/?doing_wp_cron=1785600001.2639479637145996093750 Pomorskie Szlaki Kajakowe] — krótsze etapy, liczne miejsca wodowania, przystanie i oznakowanie dla kajakarzy. W Nowym Dworze Gdańskim znajdują się dwie stanice oraz trzecia w pobliskim Żelichowie:
** [https://kajaki.pomorskie.eu/stanica/przystan-kajakowa-przy-zok-na-tudze-w-nowym-dworze-gdanskim/ Przystań kajakowa przy ŻOK na Tudze] w Nowym Dworze Gdańskim;
** [https://kajaki.pomorskie.eu/stanica/przystan-kajakowa-w-nowym-dworze-gdanskim-przy-ul-wejhera/ Przystań kajakowa przy ul. Wejhera] w Nowym Dworze Gdańskim;
** [https://kajaki.pomorskie.eu/stanica/przystan-kajakowa-wraz-z-zagospodarowaniem-terenu-w-zelichowie/ Przystań kajakowa] w Żelichowie.
{{użyteczny}}
{{Geo|54°12′50″N|19°07′08″E|}}
[[Kategoria:Województwo pomorskie]]</text>
      <sha1>3v8ybxf6qxaf4919x1o7rxrhlcrvout</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>158029</id>
      <parentid>158028</parentid>
      <timestamp>2026-08-01T18:19:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Walkuszek</username>
        <id>17600</id>
      </contributor>
      <origin>158029</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="17719" sha1="0zinyx367diw1thb7d4inbp6aou7vbr" xml:space="preserve">{{Top-banner}}{{Miejscowość infobox
 |widok            = SM Nowy Dwór Gdański Sikorskiego 9 (0) ID 636939.jpg
 |opis             = Nowy Dwór Gdański Sikorskiego 9
 |herb             = &lt;!-- herb miejscowości, np. Herb_Warszawy.png--&gt;
 |mapa             = &lt;!-- położenie miejscowości na mapie państwa --&gt;
 |państwo          = [[Polska]]
 |region           = [[województwo pomorskie]]
 |powierzchnia     = 5,07
 |wysokość         = -1,4–4,9
 |prefiks          = (+48) 55
 |kod pocztowy     = 82-100
 |www              = https://miastonowydwor.pl/
}} 
{{Mapframe |54.2130500|19.1177100|zoom=14|height=300|width=300}}
'''Nowy Dwór Gdański''' - miasto w [[Województwo pomorskie|województwie pomorskim]], siedziba [[Powiat nowodworski (województwo pomorskie)|powiatu nowodworskiego]] oraz [[Nowy Dwór Gdański (gmina)|gminy miejsko-wiejskiej Nowy Dwór Gdański]]. Pod względem geograficznym położone jest w centralnej części [[Żuławy Wiślane|Żuław Wiślanych]], nad rzeką Tugą.

== Charakterystyka ==
=== Historia ===
Nowy Dwór Gdański początkowo należał do obszaru będącego własnością księstwa pomorskiego. Od XIII do XV wieku był własnością zakonu krzyżackiego, a po zakończeniu wojny 13-letniej został przyłączony do Polski. Prawa miejskie otrzymał w 1880 r. z rąk Wilhelma I, zaś w latach 1920-1939 pozostawał w granicach Wolnego Miasta Gdańska.

Historia miasta jest związana z mennonitami – wspólnotą chrześcijańską wywodzącą się z anabaptystycznego nurtu reformacji, której nazwa pochodzi od niderlandzkiego reformatora [[w:Menno_Simons|Menno Simonsa]]. Mennonici, którzy spotkali się z represjami wyemigrowali m.in. na ziemie Rzeczypospolitej Obojga Narodów - tolerancyjnej względem innowierców. Uczestniczyli w osuszaniu i zagospodarowywaniu podmokłych terenów, a także rozwijali i modernizowali żuławski system melioracyjny.  Dziś, na terenach ich ówczesnej działalności wytyczono Szlak Mennonitów łączący miejsca związane z historią żuławskiego osadnictwa.

=== Geografia ===
Z racji usytuowania w centrum [[Żuławy_Wiślane|Żuław Wiślanych]], Nowy Dwór Gdański dość często uważany jest wręcz za stolicę Żuław. Znaczna jego część leży w depresji, czyli poniżej poziomu morza. Przez miasto przepływa rzeka Tuga, która zbiera wody z okolicznych kanałów i rowów melioracyjnych.

=== Kiedy jechać? ===
Najwięcej możliwości zwiedzania Nowego Dworu Gdańskiego i okolic daje okres od późnej wiosny do wczesnej jesieni. Latem kursuje [[w:Żuławska_Kolej_Dojazdowa|Żuławska Kolej Dojazdowa]], a warunki sprzyjają wycieczkom rowerowym, pieszym i kajakowym. Wiosna i początek jesieni są dobrym wyborem dla osób zainteresowanych spokojnym zwiedzaniem Żuław, bowiem ruch turystyczny w miejscowościach nadmorskich jest mniejszy. Ze względu na otwarty krajobraz należy przygotować się na silny wiatr, niewielką ilość cienia i szybko zmieniające się warunki pogodowe. Przed przyjazdem warto sprawdzić aktualny rozkład ŻKD oraz terminy wydarzeń organizowanych przez [[w:Żuławski_Park_Historyczny_w_Nowym_Dworze_Gdańskim|Żuławski Park Historyczny.]]

== Dojazd ==

=== Pociągiem [[w:Żuławska_Kolej_Dojazdowa|Żuławskiej Kolei Dojazdowej]] (tylko w okresie letnim) ===
[[w:Żuławska_Kolej_Dojazdowa|Żuławska Kolej Dojazdowa]] stwarza kilka możliwości transportowych, należy jednak pamiętać, że funkcjonuje wyłącznie w okresie letnim i warto każdorazowo sprawdzać [https://kolejzulawska.pl/rozklad-jazdy/ rozkład jazdy]. Bezpośrednio można podróżować do i ze Sztutowa z przystankami pośrednimi w Cyganku, Tujsku, Rybinie, Popowie, Stegnie PKS i Stegnie Morskiej oraz przy Muzeum Stutthof. W Sztutowie można przesiąść się na ŻKD drugiej linii kursującej przez przystanki Junoszyno, Jantar i Mikoszewo do przystanku Prawy Brzeg Wisły. Połączenia te wraz z kursami powrotnymi do Nowego Dworu Gdańskiego są okazją do zwiedzenia Żuław Wiślanych aż do ujścia Wisły, a dodatkowo umożliwiają wysiadkę w atrakcyjnych miejscowościach wypoczynkowych (Junoszyno, Jantar, Mikoszewo, Stegna) lub w miejscach o znaczeniu historycznym i kulturalnym takich jak np. [https://pl.wikipedia.org/wiki/Muzeum_Stutthof_w_Sztutowie Muzeum Stutthof], czy zabytkowy [https://pl.wikipedia.org/wiki/Ko%C5%9Bci%C3%B3%C5%82_Naj%C5%9Bwi%C4%99tszego_Serca_Pana_Jezusa_w_Stegnie kościół Najświętszego Serca Pana Jezusa w Stegnie]. Mikoszewo i Prawy Brzeg Wisły, czyli zachodni koniec obecnej sieci ŻKD stwarza możliwość dotarcia do miejsca przeprawy w kierunku Świbna i dalszej podróży np. autobusem.

=== Samochodem ===
Nowy Dwór Gdański leży przy drodze ekspresowej S7, łączącej Gdańsk z Elblągiem i Warszawą. Z Trójmiasta należy jechać S7 w kierunku Elbląga i zjechać na węźle Nowy Dwór Gdański. Od strony Elbląga, Olsztyna i Warszawy wygodny jest również węzeł Żuławy Wschód.

Z Malborka, Sztumu, Kwidzyna i Grudziądza do miasta prowadzi DK55, natomiast ze Stegny i Mierzei Wiślanej – DW502. Z zachodniej i południowej Polski można dojechać autostradą A1, a następnie S7, ewentualnie przez Malbork drogami DK22 i DK55.

=== Autobusem ===
Dojazd autobusem '''z Gdańska''' do Nowego Dworu Gdańskiego jest możliwy dzięki ⁠[https://www.pks.elblag.pl/ PKS Elbląg] oraz [https://www.flixbus.pl/ ⁠FlixBus]. Część kursów PKS Elbląg prowadzi bezpośrednio drogą S7, inne obsługują trasę lokalną przez Cedry Małe, Ostaszewo i Orłowo, dlatego przejazd zajmuje – zależnie od połączenia – od około 35 minut do ponad godziny. Odjazdy z Gdańska w dni powszednie są dosyć częste. Podróż FlixBusem trwa około 35 minut i są to połączenia bezpośrednie. 

'''Z Elbląga''' do Nowego Dworu Gdańskiego kursują bezpośrednie autobusy PKS Elbląg jadące w stronę Gdańska oraz, w sezonie letnim, Krynicy Morskiej. Podróż trwa zazwyczaj około 25–40 minut. Wybrane kursy obsługują również miejscowości pośrednie: Kazimierzowo, Jazową, Solnicę, Rakowe Pole i Kmiecin. Z Elblaga rownież można dojechac FlixBusem, a podróż trwa około 20 minut.

'''Z Malborka''' kursują busy [https://www.pkskwidzyn.pl/ Powiślańskiej Komunikacji Samochodowej (PKS Kwidzyn)] przez Nowy Staw, Kościeleczki lub Dębinę. Są już rzadsze i zasadniczo ograniczone do dni powszednich. 

Aktualne rozkłady jazdy warto sprawdzać na portalu lub aplikacji [https://www.e-podroznik.pl/ e-podróżnik] oraz na stronach konkretnych przewoźników.

== Transport ==
W Nowym Dworze Gdańskim nie funkcjonuje komunikacja miejska. Centrum jest niewielkie i można je wygodnie zwiedzać pieszo lub rowerem. Rower ułatwia również dotarcie do [[w:Orłowo_(województwo_pomorskie)|Orłowa]], [[w:Żelichowo_(województwo_pomorskie)|Żelichowa]] i innych pobliskich miejscowości.

== Warto zobaczyć ==
Nowy Dwór Gdański nie jest szczególnie rozległym miastem i w czasie maksymalnie dwóch godzin można dotrzeć do jego najciekawszych miejsc. Warto więc wybrać się na spacer pieszo bądź rowerem i odwiedzić m.in:

* [[w:Kościół_Przemienienia_Pańskiego_w_Nowym_Dworze_Gdańskim|Kościół Przemienienia Pańskiego]];[[File:Kościół Przemienienia Pańskiego w Nowym Dworze Gdańskim.jpg|thumb|Kościół Przemienienia Pańskiego w Nowym Dworze Gdańskim, ul. Drzymały 3]][[File:Kościół Przemienienia Pańskiego w Nowym Dworze Gdańskim - wnętrze.jpg|thumb|Kościół Przemienienia Pańskiego w Nowym Dworze Gdańskim - wnętrze]][[File:Kościół Przemienienia Pańskiego w Nowym Dworze Gdańskim - tablica.jpg|thumb|Kościół Przemienienia Pańskiego w Nowym Dworze Gdańskim - tablica]]
* [[w:Wieża_ciśnień_w_Nowym_Dworze_Gdańskim|wieżę ciśnień]] z początku XX wieku;[[File:Zabytkowa wieża ciśnień w Nowym Dworze Gdańskim.jpg|thumb|Zabytkowa wieża ciśnień w Nowym Dworze Gdańskim, ul. Tuwima 5]]
* stację ŻKD;[[File:Stacja kolejki Żuławskiej Kolei Dojazdowej w Nowym Dworze Gdańskim.jpg|thumb|Stacja kolejki Żuławskiej Kolei Dojazdowej w Nowym Dworze Gdańskim]]
* ulice z zabytkowymi, drewnianymi domkami żuławskimi - wciąż zamieszkałymi, a nawet odnawianymi i remontowanymi - są bardzo urokliwe.

Oczywiście nie można pominąć miejsca najważniejszego - Muzeum Żuławskiego występującego obecnie jako [[w:Żuławski_Park_Historyczny_w_Nowym_Dworze_Gdańskim|Żuławski Park Historyczny w Nowym Dworze Gdańskim]], ul. Kopernika 17, w którym można obejrzeć m.in. zabytki związane z historią i kulturą Żuław Wiślanych, dziejami i działalnością mennonitów, dawnym przemysłem, codziennym życiem i rzemiosłem mieszkańców oraz ochroną przeciwpowodziową, jak również lapidarium Cmentarza Jedenastu Wsi w Żelichowie-[[w:Cyganek|Cyganku]].[[File:Widok na dziedziniec Żuławskiego Parku Historycznego.jpg|thumb|Widok na dziedziniec Żuławskiego Parku Historycznego, ul. Kopernika 17]][[File:Makieta Nowego Dworu Gdańskiego w Żuławskim Parku Historycznym.jpg|thumb|Makieta Nowego Dworu Gdańskiego w Żuławskim Parku Historycznym]]

== Noclegi, zakupy, gastronomia ==

=== Noclegi ===
Baza noclegowa w Nowym Dworze Gdańskim jest dość skromna, ale obejmuje całoroczne pokoje gościnne, apartamenty i kwatery prywatne. Więcej gospodarstw agroturystycznych znajduje się w okolicznych wsiach na terenie gminy, a w sezonie letnim zalecana jest wcześniejsza rezerwacja. Warto zapoznać się z [https://miastonowydwor.pl/obiekty-hotelarskie-.html wykazem obiektów hotelarskich] na stronie Urzędu Miejskiego.

=== Zakupy ===
W Nowym Dworze Gdańskim funkcjonują liczne supermarkety i sklepy różnych branż, dzięki czemu można bez problemu uzupełnić zapasy przed wycieczką pieszą po Żuławach lub na Mierzeję Wiślaną. W Żuławskim Parku Historycznym znajduje się ponadto sklepik z regionalnymi wydawnictwami i pamiątkami.

=== Gastronomia ===
Baza gastronomiczna Nowego Dworu Gdańskiego, choć jest różnorodna, oferuje niewiele potraw tradycyjnej kuchni żuławskiej. W mieście działają restauracje z kuchnią polską i europejską, lokale z obiadami domowymi, burgerownie, pizzerie, kebaby, restauracja azjatycka, lodziarnie i kawiarnie. Większość lokali skupia się w centrum oraz przy ulicach Sikorskiego, Warszawskiej i Gdańskiej. Do działających lokali należą m.in. [https://willajoker.pl/ Willa Joker], [https://karczma-sielska-zagroda.eatbu.com/?lang=pl Sielska Zagroda], [https://www.facebook.com/p/U-kilera-100063741024917/?locale=pl_PL U Kilera], [https://www.facebook.com/p/Kurakndgpl-100045127820354/?locale=pl_PL Kurak], [https://www.smacznastacja.com/ Smaczna Stacja], [https://www.ryz-fish.pl/sushi/japonska-wisnia/ Japońska Wiśnia], [https://www.facebook.com/p/S%C5%82odka-Kraina-61589181721548/ Słodka Kraina] oraz [https://www.facebook.com/fabryka.lodow.ndg Fabryka Lodów]. Potraw inspirowanych tradycją żuławską można spróbować przede wszystkim w gospodzie [https://www.malyholender.pl/ Mały Holender] w pobliskim Żelichowie.

== Nowy Dwór Gdański jako baza wycieczkowa ==
=== Wycieczki piesze ===
W okolicy Nowego Dworu Gdańskiego sieć znakowanych szlaków pieszych jest bardzo skromna. Nie przebiegają tędy żadne szlaki piesze PTTK. Jedynym znakowanym szlakiem przechodzącym przez miasto jest Pomorska Droga św. Jakuba. Z Nowego Dworu Gdańskiego można nią wyruszyć w dwóch kierunkach:

* '''w stronę Niedźwiedzicy''': Nowy Dwór Gdański – Tuja – Lubieszewo – Ostaszewo – Nowa Kościelnica – Niedźwiedzica; cały odcinek ma około 19 km. Po drodze można zobaczyć żuławskie kościoły, zabudowę wiejską i ruiny średniowiecznego kościoła w Ostaszewie;
* '''w stronę Marzęcina i Elbląga''': Nowy Dwór Gdański – Marzęcino to około 9,5 km, a przejście całego etapu do Elbląga liczy około 26,6 km. Trasa prowadzi dalej przez Nowinki, Stobnę, Kępki i Bielniki.

Na krótszą wycieczkę można wybrać się w okolice [[w:Orłowo_(województwo_pomorskie)|Orłowa]] i [[w:Żelichowo_(województwo_pomorskie)|Żelichowa]]. Znajdują się tam domy podcieniowe i inne zabytki związane z dawnym osadnictwem żuławskim. Corocznie, z inicjatywy Żuławskiego Parku Historycznego, odbywają się [https://zph.org.pl/program-dni-otwartych-zulawskich-zabytkow-27-28-06-2026/ Dni Otwarte Zabytków Żuławskich], które mogą być inspiracją do odbycia ciekawych wędrówek pieszych lub w połączeniu z przejazdem ŻKD (sezonowo!) po okolicznych miejscowościach i zabytkach.  

Wszystkie szlaki krajoznawcze prowadzą przez płaski, otwarty krajobraz Żuław. Trasę trzeba ułożyć samodzielnie, wykorzystując drogi lokalne i ciągi pieszo-rowerowe. Należy liczyć się z dłuższymi odcinkami asfaltowymi, a na trasie mierzyć się z małą ilością cienia oraz silnym wiatrem.

Latem można dojechać Żuławską Koleją Dojazdową do Stegny, Jantaru albo Sztutowa i kontynuować wycieczkę pieszo żółtym [[w:Jantarowy_Szlak|Szlakiem Jantarowym]], będącym częścią europejskiego szlaku E9.

=== Wycieczki rowerowe ===
Nowy Dwór Gdański stanowi dogodną bazę wycieczek rowerowych po Żuławach. Warto nadmienić, że w pociągach ŻKD można przewozić rowery w wagonie wskazanym przez drużynę konduktorską. Pozwala to połączyć przejazd kolejką do Stegny lub Sztutowa z powrotem rowerowym przez Rybinę, Tujsk i Żelichowo i w przeciwnym kierunku. Przed podróżą warto sprawdzić aktualny [https://kolejzulawska.pl/rozklad-jazdy/ rozkład jazdy ŻKD], pamiętając, że funkcjonuje ona tylko w okresie letnim.

Przez Nowy Dwór Gdański przebiega kilka tras:

* [https://wirtualneszlaki.pl/szlaki-rowerowe/eurovelo-r13-szlak-zelaznej-kurtyny-rowerowy EuroVelo 10/13 (dawna trasa R10)] - etap 6: Jantar – Rybina – Żelichowo – Nowy Dwór Gdański – Kmiecin – Solnica – Jazowa – Kępki – Elbląg (39 km);
* [https://miastonowydwor.pl/trasy-rowerowe.html lokalne drogi rowerowe]:
** '''do Tui''' - śladem dawnej linii kolei wąskotorowej. Jej główną atrakcją jest gotycki kościół pw. św. Jakuba Apostoła z XIV wieku w [[w:Tuja_(województwo_pomorskie|Tui]];
** '''do Żelichowa''' - trasa prowadzi z centrum ulicą Portową (z miejscem odpoczynku dla rowerzystów), następnie wzdłuż Tugi i przez mosty do Żelichowa. Po drodze można zwiedzić [[w:Cerkiew_św._Mikołaja_w_Żelichowie|cerkiew św. Mikołaja]], [https://www.klubnowodworski.pl/dzialania/lapidarium-cmentarz-11-wsi/ Cmentarz Jedenastu Wsi] oraz zabytkowy dom podcieniowy - obecnie [https://www.malyholender.pl/ Gospoda Mały Holender];
** '''do Rybiny''' - jako kontynuacja trasy z Żelichowa. [[w:Rybina|Rybina]] to ważny węzeł wodny Żuław. Znajdują się tam zabytkowe mosty zwodzone, ręcznie [[w:Most_obrotowy_w_Rybinie|obracany most kolejowy]] Żuławskiej Kolei Dojazdowej oraz przystań na [[w:Szkarpawa|Szkarpawie]];
** '''w kierunku Elbląga''' przez Kmiecin, Solnicę, Jazową i Kępki

* [https://www.klubnowodworski.pl/dzialania/szlak-mennonitow/ Szlak Mennonitów] - dalekobieżny szlak prowadzący z Gdańska przez Żuławy do Malborka i Elbląga. Cała trasa liczy około 172 km, a w rejonie Nowego Dworu Gdańskiego prowadzi m.in. przez Orłowo, Lubieszewo i Ostaszewo. Trasa mija domy podcieniowe, gotyckie kościoły, dawne cmentarze, wiatraki i obiekty hydrotechniczne.

=== Wycieczki drogą wodną ===
Nowy Dwór Gdański jest połączony Tugą ze Szkarpawą i siecią szlaków Pętli Żuławskiej wchodzącej w system Międzynarodowej Drogi Wodnej E70. To stwarza kilka możliwości uprawiania turystyki drogą wodną:

* [https://mdwe70.pl/turystyka-wodna/trasy-turystyczne/rejs-petla-zulawska/ Pętla Żuławska] — rejsy jachtami, motorówkami lub większymi jednostkami na trzech trasach, a wśród nich Rejs do Stolicy Żuław (Rybina – ujście Tugi – Żelichowo – Nowy Dwór Gdański – Rybina) na dystansie ok. 40 km (5-6 godzin).

* [https://kajaki.pomorskie.eu/?doing_wp_cron=1785600001.2639479637145996093750 Pomorskie Szlaki Kajakowe] — krótsze etapy, liczne miejsca wodowania, przystanie i oznakowanie dla kajakarzy. W Nowym Dworze Gdańskim znajdują się dwie stanice oraz trzecia w pobliskim Żelichowie:
** [https://kajaki.pomorskie.eu/stanica/przystan-kajakowa-przy-zok-na-tudze-w-nowym-dworze-gdanskim/ Przystań kajakowa przy ŻOK na Tudze] w Nowym Dworze Gdańskim;
** [https://kajaki.pomorskie.eu/stanica/przystan-kajakowa-w-nowym-dworze-gdanskim-przy-ul-wejhera/ Przystań kajakowa przy ul. Wejhera] w Nowym Dworze Gdańskim;
** [https://kajaki.pomorskie.eu/stanica/przystan-kajakowa-wraz-z-zagospodarowaniem-terenu-w-zelichowie/ Przystań kajakowa] w Żelichowie.

== Gdzie dalej ==

* [[Gdańsk]] – stolica województwa pomorskiego, z rozległym zespołem zabytkowym Głównego Miasta, portem i licznymi muzeami; dojazd drogą S7 lub bezpośrednim autobusem;
* [[Elbląg]] – miasto nad rzeką Elbląg, z odbudowanym Starym Miastem i dostępem do Kanału Elbląskiego;
* [[Malbork]] – zamek krzyżacki wpisany na listę światowego dziedzictwa UNESCO;
* [[Stegna]] i [[w:Jantar_(wieś)|Jantar]] – miejscowości wypoczynkowe na Mierzei Wiślanej, dostępne autobusem, samochodem, rowerem, a sezonowo również Żuławską Koleją Dojazdową;
* [[Sztutowo]] – miejscowość z Muzeum Stutthof i końcową stacją jednego z odcinków ŻKD;
* [[w:Mikoszewo|Mikoszewo]] – miejscowość położona przy ujściu Wisły, z możliwością przeprawy promowej do Świbna;
* [[Krynica Morska]] – główny ośrodek turystyczny polskiej części Mierzei Wiślanej.
{{użyteczny}}
{{Geo|54°12′50″N|19°07′08″E|}}
[[Kategoria:Województwo pomorskie]]</text>
      <sha1>0zinyx367diw1thb7d4inbp6aou7vbr</sha1>
    </revision>
  </page>
</mediawiki>