Wikipodróże plwikivoyage https://pl.wikivoyage.org/wiki/Strona_g%C5%82%C3%B3wna MediaWiki 1.47.0-wmf.13 first-letter Media Specjalna Dyskusja Użytkownik Dyskusja użytkownika Wikipodróże Dyskusja Wikipodróży Plik Dyskusja pliku MediaWiki Dyskusja MediaWiki Szablon Dyskusja szablonu Pomoc Dyskusja pomocy Kategoria Dyskusja kategorii TimedText TimedText talk Moduł Dyskusja modułu Wydarzenie Dyskusja wydarzenia 3 4191 158041 158030 2026-08-02T14:34:27Z Pathoschild 418 global user pages ([[m:Synchbot|requested by Revi C.]]) 158041 wikitext text/x-wiki __NOINDEX__<div class="mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr">[[File:Revi logo (pink).png|thumb|center|<span style="color:red">PLEASE DO NOT LEAVE MESSAGE HERE!</span>]] '''<span style="color:red"> BEFORE YOU BLOCK MY ACCOUNT: IF MY EDIT SUMMARY INCLUDE PREFIX </span>''(Script)''<span style="color:red">, DON'T BLOCK ME, JUST TELL ME TO SLOW DOWN AT COMMONS' TALK PAGE. IT IS AN AUTOMATED SCRIPT BEING USED ON COMMONS TO MOVE FILES.</span>''' Instead, please leave your message following site: <br /> [[File:Wikidata-logo-en.svg|45px|link=d:User talk:Revi C.]] [[d:User talk:Revi C.]] for Wikidata (Interwiki links) stuff <!--(I am {{int:Group-sysop}} there)--> <br /> [[File:Commons-logo.svg|45px|link=commons:User talk:Revi C.]] [[commons:User talk:Revi C.]] for renaming stuff or [[User:CommonsDelinker|CommonsDelinker]] action (I am {{int:Group-sysop}} there) <br /> [[File:Wikimedia Community Logo optimized.svg|45px|link=m:User talk:Revi C.]] [[meta:User talk:Revi C.]] for other stuff (User right notification, revert message, etc...) Messages left on this page may be reverted or moved without any response.</div> 5b8qtz4dnjnrhc9ts3mku14m3gujbq8 0 6070 158036 148414 2026-08-02T13:06:01Z Moromar 2451 158036 wikitext text/x-wiki {{Top-banner|unesco=yes}} {{Miejscowość infobox |nazwa = Edirne |nazwa oryginalna = |widok = Selimiye_Mosque_and_The_Statue_of_Architect_Sinan_-_panoramio.jpg |opis = |herb = |mapa = Edirne Turkey Provinces locator.gif |państwo = [[Plik:Flag of Turkey.svg|20px]] [[Turcja]] |region = [[Edirne (prowincja)|Edirne]] |powierzchnia = 844 |wysokość = 42 |ludność = 180 000 |prefiks = (+90) 284 |kod pocztowy = 22100 |www = https://www.edirne.bel.tr/ }} '''[https://edirne.ktb.gov.tr/ Edirne]''' jest głównym miastem [[Tracja Wschodnia|Tracji Wschodniej]], w regionie Marmara w północno-zachodniej [[Turcja|Turcji]]. Leży na łagodnie pofałdowanych równinach trackich u zbiegu trzech rzek, w pobliżu granicy z [[Grecja|Grecją]] i [[Bułgaria|Bułgarią]]. Większość odwiedzających przekraczających te granice jedzie prosto na wschód lub zatrzymuje się w autobusie lub pociągu, aby dotrzeć do [[Stambuł]]u. Jednak Edirne przez pewien czas było stolicą Imperium Osmańskiego i nadal było imperialnym odwrotem, ozdobionym wspaniałymi meczetami. To zdecydowanie jedna z najważniejszych atrakcji Turcji. == Charakterystyka == === Historia === Tracka osada Uskadama została odbudowana od 125 rne przez rzymskiego cesarza Hadriana, który (pozbawiony fałszywej skromności) nazwał ją Hadrianopolis. Znajdowała się na głównym szlaku handlowym i transportowym, a osadzona była w żyznym regionie, dlatego często toczono o nią bitwy, podczas swojej 1900-letniej historii odbyło się 16 dużych bitew i oblężeń. Jego najdłuższe okresy kontroli były częścią Cesarstwa Bizantyjskiego, a następnie Imperium Osmańskiego. Kiedy sułtan Murad I zdobył Trację, w 1369 zamienił miasto Adrianopol (które on i jego lud nazywali „Edirne”) w swoją stolicę. Po zdobyciu Bizancjum / Konstantynopola / Stambułu w 1453 przeniesiono tam stolicę, aby stać się centrum rozległego Imperium Osmańskiego. Edirne pozostało ważne jako letni pałac i cesarski rekolekcje, a między 1700 a 1750 było czwartym co do wielkości miastem w Europie, z szacowaną populacją 35 000. Ale do 1700 roku to imperium podupadało. Austro-Węgry wypędziły Turków z Europy Środkowej; Rosja przejęła kontrolę nad Morzem Czarnym i dążyła do zajęcia Bosforu i Dardaneli. Ludność Edirne uciekła przed rosyjskimi inwazjami w 1829 i 1878, które dotarły do ​​zachodnich przedmieść Stambułu. Bałkany zostały dosłownie „zbałkanizowane” – rozbite przez ruchy nacjonalistyczne i wojny, a jeden z tych konfliktów przerodził się w I wojnę światową, do której Turcja przyłączyła się po stronie Niemiec. Trwało to po 1918 roku wraz z wojną z Grecją, która stała się wojną o turecką niepodległość. Traktat Lozanny z 1923 zmienił granice Turcji. Niestety dla Edirne, te znajdowały się na zachód od miasta, tak wiele jego zaplecza (nawet niektóre przedmieścia) zostało utracone, a handel został stłumiony przez niezbyt przyjazną granicę. (Patrz poniżej konwolucji, które spowodowały kolej.) Turcja była neutralna podczas II wojny światowej, ale po drugiej stronie rzeki nazistowskie flagi powiewały nad osią Bułgarii i okupowaną Grecją. Duża część miasta została następnie ewakuowana, a ci, którzy nie mogli uciec, cierpieli z powodu zimna i głodu. Nie było też powodu, aby wracać po tej wojnie, ponieważ regeneracja przemysłu sprzyjała innym miastom. Edirne rosło więc powoli, osiągając populację 185 408 w 2019 roku. === Orientacja === Rzeka Tundża lub Tunca płynie na południe i zatacza pętlę wokół zachodniego krańca miasta przed połączeniem się z rzeką Maritsa. W centrum miasta znajdują się trzy cesarskie meczety Selimiye, Üç Şerefeli i Stary Meczet. Promieniują stąd autostrady: Talat Paşa Bulvarı kieruje się na wschód, stając się D100 do [[Stambuł]]u, podczas gdy Londra Asfaltı kieruje się na zachód jako D100 do granicy z [[Bułgaria|Bułgarią]] w Kapıkule. Szereg mostów osmańskich i grobli przecina dwie rzeki oraz ich wyspy i równiny zalewowe: główne trasy to most Gazi Mihal na zachód, Hükümet CD na północ w kierunku dawnego pałacu w Sarayiçi i Lozan CD na południe do Karaağaç. Główne zabytki znajdują się zatem na niewielkim obszarze i można je zobaczyć podczas jednodniowej wycieczki. Jeśli nie masz czasu na peryferyjne dzielnice, przynajmniej przejdź się do historycznych mostów: najbliżej centrum są mosty od strony południowej do Karaağaç. Późna wiosna i wczesna jesień to najlepszy czas na wizytę. Edirne leży w głębi lądu i ma bardziej klimat kontynentalny niż wybrzeże Marmara. Ma gorące, suche lata, 26-35 °C w ciągu dnia, gorętsze, ale mniej wilgotne niż Stambuł, jednak z okazjonalnymi ulewami. Zimy są chłodne, z deszczem i śniegiem, a noce są bardzo zimne. '''TIC''' znajduje się na płycie Talat Paşa, obok Starego Meczetu. Jest otwarty codziennie 08:30-17:30. == Dojazd == === Samolotem === {{Znacznik|Międzynarodowy port lotniczy Stambuł|41.262222 |28.727778 |typ=transport}}'''[[Port lotniczy Stambuł|Lotnisko w Stambule]]''' ({{IATA|IST}}) oferuje szeroką gamę bezpośrednich lotów do Europy, Azji i nie tylko. Autobus [https://istanbulseyahat.com.tr/ Istanbul Seyahat] kursuje z lotniska IST do Edirne co dwie godziny za 110 TL. W przeciwnym razie komunikacją publiczną musisz udać się do centrum [[Stambuł]]u, a następnie wyjechać z powrotem, ale wynajętym samochodem szybko jesteś w drodze do Tracji. Jeśli przylecisz na inne {{Znacznik|Międzynarodowy port lotniczy Sabiha Gökçen|40.898333 |29.309167 |typ=transport}}'''lotnisko Sabiha Gökçen''' ({{IATA|SAW}}), to po stronie Azji i czeka Cię zatłoczona podróż przez miasto. === Koleją === [[Plik:Busts of Hadrianus in Venice cropped.jpg | thumb | Hadrian: „Mmm, więc jak powinienem nazwać to nowe miasto?”]] Pojedynczy pociąg regionalny dziennie odjeżdża z Kapikule na granicy z [[Bułgaria|Bułgarią]] o 07:00, zatrzymując się na obu stacjach w Edirne około 07:30. Kontynuuje na wschód przez [[Lüleburgaz]], [[Çorlu]] i [[Çerkezköy]], by o 11:30 dotrzeć do [[Stambuł]]u Halkali. Pociąg powrotny odjeżdża z Halkali o 18:00, docierając do Edirne około 22:00 i Kapikule o 22:30. Pojedynczy z Halkali do Edirne kosztuje 55 TL w 2022 roku. Halkali znajduje się 15 km na zachód od centrum Stambułu, ale jest połączone częstym pociągiem metra Marmaray. Nocny pociąg z [[Bukareszt]]u i [[Sofia|Sofii]] kursuje przez cały rok, obsługiwany przez [https://www.tcddtasimacilik.gov.tr/ TCDD]. Obie usługi w kierunku wschodnim i zachodnim docierają do Edirne około godziny 02:00; nie jest ci przeznaczone dużo snu, ponieważ każdy musi wysiąść na granicy na odprawę paszportową i celną. [https://www.optimatours.de/ Optima Express] to pociąg samochodowy z [[Villach]] w [[Austria|Austrii]] do Edirne dwa razy w tygodniu od kwietnia do listopada, jadący 33 godziny. Dni wyjazdu są różne. Pociąg ten umożliwia kierowcom omijanie trudnych, męczących dróg przez Bałkany, a także jest otwarty dla pasażerów bez samochodów. Optima nie oferuje biletów ze stacji pośrednich, takich jak [[Zagrzeb]]. W czerwcu 2019 roku inny pociąg kursował w ciągu dnia między [[Płowdiw]]em w Bułgarii a Edirne. Miała to być usługa stała, ale trwała tylko jeden weekend, po czym została odwołana! Nie wiadomo, czy kiedykolwiek zostanie wznowiona - stworzył użyteczną dodatkową trasę między Bułgarią a Turcją, unikając przyjazdów / wyjazdów w godzinach nocnych. Linia kolejowa między Edirne a Stambułem jest modernizowana, aby stworzyć lepszą linię konwencjonalną i linię YHT, skracając podróż do 80 minut. Data zakończenia prognozy w 2024 roku wygląda bardzo optymistycznie. * {{Znacznik|Edirne Gar|41.6552 |26.5801 |typ=transport}}'''Edirne Gar''' to dworzec główny, 4 km na wschód od centrum miasta, w pobliżu głównej autostrady prowadzącej na wschód do Stambułu. Zatrzymują się tutaj pociągi międzynarodowe i regionalne. * {{Znacznik|Edirne Şehir|41.6690 |26.5553 |typ=transport}}'''Edirne Şehir''' znajduje się 1 km na południowy zachód od centrum, na skraju starej dzielnicy w pobliżu brzegu rzeki. Zatrzymują się tu pociągi regionalne, ale nie międzynarodowe. * {{Znacznik|Kastaniés|41.6475 |26.4865 |typ=transport}}'''Kastaniés''' (Καστανιές), tuż za granicą z [[Grecja|Grecją]] i 4 km na południowy zachód od Edirne, ma pociągi z [[Aleksandropolis]] na linii do [[Dikaia]], obsługiwane przez [http://www.trainose.gr/ TrainOSE] i jadące nieco ponad dwie godziny. W kwietniu 2022 kursuje tylko jeden pociąg Pn-Pt, odjeżdżający z Aleksandropolis przed godziną 09:00 i wracający z Kastaniés około południa. === Samochodem === Miasto znajduje się na głównych autostradach między Turcją a Europą, bezpłatnej D100 i płatnej autostrady O-3/E80. [[Stambuł]] jest 224 km na wschód, powiedzmy dwie godziny. Wszystkie przejścia graniczne są otwarte 24 godziny. Główny posterunek graniczny to Kapikule (Turcja) / Kapitan Andreevo (Bułgaria), 15 km na zachód od Edirne. [[Swilengrad]] 8 km dalej jest pierwszym bułgarskim miastem, do którego dotrzesz. Niewielkie pobliskie przejście to Pazarkule (Turcja) / Kastaniés (Grecja) 4 km na południowy zachód od miasta. Drugie przejście, z którego raczej nie skorzystasz, znajduje się 40 km na północ na D535 w Hamzabeyli (Turcja) / Lesovo (Bułgaria). === Autobusem === Autobusy kursują ze stacji Istanbul Esenler co najmniej co godzinę, zabierając od 2 do 4 godzin non stop, za opłatą 75 TL. Głównym operatorem jest [https://www.metroturizm.com.tr/ Metro Turizm]. W normalnych czasach autobusy jeżdżą przez całą dobę, ale na początku 2021 nie odjeżdżają między północą a 05:00. Autobusy kursują również do Edirne z [[Çanakkale]] przez półwysep Gallipoli, Keşan i Uzunköprü. Na początku 2021 kursują tylko raz dziennie, obsługiwane przez [https://www.ispartapetrol.com.tr/ Isparta]. {{Znacznik|Dworzec autobusowy|41.632 |26.618 |typ=transport}}'''Dworzec autobusowy''' w Edirne znajduje się 5 km na południowy wschód od centrum, gdzie znajduje się skrzyżowanie D100 i obwodnicy miasta. Autobusy miejskie zabiorą Cię do centrum miasta. Nie ma bezpośrednich autobusów do [[Bułgaria|Bułgarii]]. Możesz wziąć taksówkę do Kapikule na granicy z Bułgarią, gdzie możesz mieć szczęście i pomachać autobusom w kierunku [[Płowdiw]]u i [[Sofia|Sofii]]. Lub przejdź przez granicę i wsiądź do autobusu lub pociągu z Kapitana Andreevo w Bułgarii. == Komunikacja == {{Mapframe | 41.675 | 26.560 | height=550 | width=600 | zoom=14 }} Centrum jest zwarte, dość płaskie i można po nim spacerować. Oddalone dzielnice znajdują się w odległości krótkiego spaceru, ale możesz wybrać taksówkę lub dolmuş przynajmniej w jedną stronę. == Warto zobaczyć == === Śródmieście === [[Plik:Edirne 5269.jpg|thumb|270px|Meczet Selimiye]] * {{zobacz | name=[https://www.kulturportali.gov.tr/portal/edirneselimiyecamiivekulliyesi Meczet Selimiye] | alt=Selimiye Camii | url= | email= | adres=Mimar Sinan Cd. | lat=41.678056 | long=26.559444 | wskazówki= | telefon= | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=Codziennie 05:30-23:30. Wspaniały meczet, który dominuje w panoramie miasta, podejdź z północnego zachodu, aby docenić pełny efekt i przegapić sklepy. To arcydzieło Mimara Sinana, zbudowane w latach 1569-75 i wpisane na Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO. Osiem filarów podtrzymujących kopułę nie rzuca się w oczy, dzięki czemu kopuła wisi nad ogromną przestrzenią wewnętrzną, a 999 okien wpuszcza strumień światła. Cztery delikatne karbowane minarety wznoszą się na wysokość 70,89 m, przewyższając je tylko Qutb Minar w Delhi. Wnętrze ozdobione jest kaligrafią i geometrycznymi wzorami w kolorze różowym i niebieskim. Odwrócona dekoracja z tulipanów, emblemat Edirne, ma upamiętniać poprzedniego właściciela ziemskiego, który niechętnie zrezygnował ze swojego ogrodu tulipanów na rzecz budowy meczetu. Bezpłatny. }} * {{zobacz | name=Bazar Arasta | alt= | url= | email= | adres= | lat= | long= | wskazówki= | telefon= | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=jeśli chcesz znaleźć sklepy, to zadaszony rynek wzdłuż południowo-zachodniej flanki meczetu. }} * {{zobacz | name=[https://edirnevdb.gib.gov.tr/kultur/eskicami.html Stary Meczet] | alt= Eski Cami | url= | email= | adres=Muafakathane Sokak 1 | lat=41.676712 | long=26.555704 | wskazówki= | telefon= | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=Został zbudowany w XV wieku, więc jest najstarszym i najmniejszym z trzech cesarskich meczetów w mieście. To niski budynek z dziewięcioma kopułami i dwoma minaretami, z uderzającą kaligrafią wewnątrz. Bezpłatny. }} * {{zobacz | name=Mezcet Üç Şerefeli | alt= | url= | email= | adres= | lat=41.676712 | long=26.555704 | wskazówki= | telefon= | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=Meczet wybudowany w latach 1438-1447, jego nazwa nawiązuje do trzech balkonów lub galerii na jego najwyższym minarecie. Pozostałe trzy minarety mają różne konstrukcje. Wnętrze meczetu ma kolorowo ozdobioną centralną kopułę, otoczoną mniejszymi kopułami w różnych wzorach kolorystycznych, wspartymi na okazałych kolumnach. Bezpłatny. }} * {{zobacz | name=[https://www.kulturportali.gov.tr/turkiye/edirne/gezilecekyer/edirne-kalesi-makedonya-saat-kulesi Wieża Macedońska] | alt=Makedonya Kulesi | url= | email= | adres= | lat=41.6774693 | long=26.552156 | wskazówki= | telefon= | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=to rozpadający się bastion na zachód od meczetu Üç Şerefeli. Znajdują się tu ostatnie pozostałości rzymskich murów miejskich: były one częścią fortu założonego przez Hadriana w II wieku naszej ery, a następnie rozbudowanego w bizantyjskim X wieku. Były cztery wieże strażnicze, a ta patrzyła na Macedonię, chociaż najbardziej niecierpliwie wypatrywali Bułgarów, czyli pożarów, które opanowały miasto. Fort został zburzony w XIX wieku pozostawiając tylko tę wieżę, do której dobudowano wieżę zegarową. Był wstrząsany kilkoma trzęsieniami ziemi iw 1953 musiał zostać częściowo rozebrany. Wykonano kilka nowoczesnych napraw, ale wieża jest zniszczona i nie można do niej wejść. }} * {{zobacz | name=[https://www.kulturportali.gov.tr/turkiye/edirne/gezilecekyer/sokullu-hamami Sokullu Mehmet Paşa Hamamı] | alt= | url= | email= | adres=Çavuşbey | lat=41.678331 | long=26.552661 | wskazówki=twarzą do meczetu Üç Şerefeli | telefon= | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=Ta łaźnia turecka to kolejne arcydzieło Sinana, Wielkiego Architekta. Zbudowane w latach 1568-69 łaźnie są nadal otwarte dla publiczności, z (naturalnie) oddzielnymi strefami dla mężczyzn i kobiet. Budynek został dobrze odrestaurowany, ale czystość i temperatura wody są nierówne, więc należy „zobaczyć”, a nie „robić” }} * {{zobacz | name=Muzeum Archeologiczne i Etnograficzne | alt= | url= | email= | adres=Kadirpaşa Mektep Sk 7 | lat=41.67893 | long=26.56082 | wskazówki=za Selimiye | telefon=+90 284 225 11 20 | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=Pn-Pt 09:00-17:00. Oryginalne muzeum z 1924 r. było częścią kompleksu meczetu; przeniósł się tutaj w 1971 roku, gdy kolekcja się powiększała. Muzeum przedstawia bogatą historię tego obszaru, głównie w okresie trackim. W ogrodach znajduje się prehistoryczny dolmen przeniesiony z pierwotnego miejsca, zrekonstruowana starożytna chata tracka oraz nagrobki rzymskie i osmańskie. 10 TL. }} * {{zobacz | name=[https://www.kulturportali.gov.tr/turkiye/edirne/gezilecekyer/turk-slam-eserleri-muzesi Muzeum Sztuki Islamskiej] | alt=İslam Eserleri Müzesi | url= | email= | adres= | lat=41.678001 | long=26.560101 | wskazówki=wschodnia strona Selimiye | telefon= | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=Pn-Pt 09:00-17:00. To było oryginalne muzeum Edirne, w medresie meczetu. Główna kolekcja przeniosła się po drugiej stronie ulicy w 1971 roku, opuszczając tę filię, osobno biletowaną. Wchodzisz obok posągu Sinana Architekta. Mnóstwo kaligrafii i innych sztuk pięknych i rzemiosła. 10 TL }} [[Plik:GrandSynagogueEdirne (6).JPG|thumb|Wielka Synagoga]] * {{zobacz | name=Stara dzielnica | url= | email= | adres= | lat=41.6742 | long=26.5503 | wskazówki= | telefon= | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=odpowiada obszarowi starego fortu, choć mury i bramy dawno już nie istnieją. Odbudowano go na wzór kraty w XIX wieku po pożarze: wszystkie te drewniane domy. Główną arterią jest Maarif Caddesi, dwie przecznice na zachód od Saraçlar Cd. Ocalało wiele drewnianych domów z kunsztownie wykonaną fasadą, choć niektóre są opuszczone. Południowy koniec ulicy to synagoga, patrz poniżej. Na północnym krańcu poszukaj małego dawnego kościoła katolickiego: znajduje się w alejce przylegającej do szkoły podstawowej. W okolicy znajduje się wiele małych meczetów osmańskich. }} * {{zobacz | name=Wielka Synagoga | url= | email= | adres=Maarif Cd 75 | lat=41.6716 | long=26.5516 | wskazówki= | telefon= | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=Wt-Nd 09:00-17:00. Wielki pożar z 1905 r. zniszczył jej poprzedniczkę, więc synagoga ta została otwarta w 1909 r., by służyć licznej ludności żydowskiej. Byli to w większości sefardyjczycy, potomkowie wygnanych z Hiszpanii w 1492 roku, którzy uciekli na terytorium osmańskie. Synagoga jest utrzymana w stylu odrodzenia mauretańskiego i wzorowana na wiedeńskim Leopoldstädter Tempel. Został opuszczony w 1983 roku i popadł w ruinę, gdy jego społeczność wyjechała do Izraela i gdzie indziej. Został odrestaurowany i ponownie otwarty w 2015 roku z nabożeństwem, ale nie jest rutynowo używany do kultu. Wewnątrz jest małe muzeum. Bezpłatny }} * {{zobacz | name=Pomnik Şükrü Pasha | url= | email= | adres=Şükrüpaşa | lat=41.67526 | long=26.57548 | wskazówki=przy cmentarzu miejskim, na najwyższym wzgórzu miasta, z dużą flagą | telefon= | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=Pomnik Rüştü Paszy, dowódcy broniącego miasta podczas wojen bałkańskich w 1913 roku. Przylegające do niego małe muzeum jest zamknięte na czas nieokreślony „z powodu remontu”. }} * {{zobacz | name=Meczet Muradiye | url= | email= | adres=od Muradiye Bayırı | lat=41.6824 | long=26.5648 | wskazówki= | telefon= | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=Został zbudowany 1435/36 jako część kompleksu derwiszów Mevlevi, ale później stał się samodzielnym meczetem. Ma piękne kafelki, zwłaszcza w mihrab, prawdopodobnie autorstwa „Mistrzów z Tabriz”, którzy ozdobili meczet w Bursie, a później meczet Üç Şerefeli w Edirne. Część dekoracji ściennych została pobielona, a budynek wymagał wielu napraw po trzęsieniach ziemi: minaret odbudowano w 1957 roku. Znajduje się w brudnej okolicy, w której dzieci męczą się o bakszysz. Bezpłatny. }} * {{zobacz | name=Kościół św. Konstantyna i Heleny | url= | email= | adres=Mezarlık Sk | lat=41.663431 | long=26.564119 | wskazówki= | telefon= | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=Bułgarska cerkiew wybudowana w 1869 roku. }} * {{zobacz | name=Kościół św. Jerzego | url= | email= | adres=Tavukçu Sokak, Barutluk | lat=41.680428 | long=26.570233 | wskazówki=od Kız Türbe Sk | telefon= | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=Śr-Nd. Bułgarska cerkiew na wzór bazyliki, otwarta w 1880 roku i nadal użytkowana. Zwykle zamknięty, z wyjątkiem usług, ale dozorca może cię wpuścić. Poproś także o obejrzenie muzeum na piętrze i (jeśli wydaje się, że jest do dyspozycji), aby wspiąć się na dzwonnicę. }} === Północny zachód === [[Plik:Meriç Köprüsü ve Meriç Nehri.jpg|thumb|270px|Osmański most do Karaağaç]] Średniowieczne mosty przecinają rzekę Tundzha do '''Sarayiçi''' i '''Yeniimaret'''. Były to niegdyś ważne dzielnice miasta, ale wyludnienie sprawiło, że leżały w oddali na polach. Innym czynnikiem jest podatna na powodzie rzeka: nawet najbardziej lekkomyślny deweloper nie mógł ujść na sucho z urbanizacją jej brzegów. Mosty mają nowoczesną nawierzchnię brukową i mogą być wykorzystywane przez lekkie pojazdy. * {{zobacz | name=Sarayiçi | url= | email= | adres= | lat=41.6906 | long=26.5560 | wskazówki= | telefon= | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=oznacza „wewnątrz pałacu”, z którego pozostały tylko skrawki. Z centrum miasta jedziesz na północ wzdłuż Saray Yolu, „Palace Road”, wspaniałej nazwy pasa, który w każdej chwili może zakończyć się ślepym zaułkiem na boiskach sportowych. To przecina dolinę dwoma pięknymi mostami: mostem Kanuni na południu na szeroką wyspę rzeczną i mostem Fatih na północy. }} * {{zobacz | name=Kırkpınar | url= | email= | adres= | lat=41.68954 | long=26.55815 | wskazówki= | telefon= | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=na wyspie znajduje się arena do zapasów, z posągami byłych mistrzów }} * {{zobacz | name=Wieża Sprawiedliwości | url= | email= | adres= | lat=41.689925 | long=26.556626 | wskazówki= | telefon= | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=przy moście Fatih to solidna kwadratowa wieża, ostatnia nienaruszona pozostałość po pałacu. }} * {{zobacz | name=Pomnik wojen bałkańskich | url= | email= | adres= | lat=41.690833 | long=26.557386 | wskazówki= | telefon= | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=i cmentarz znajdują się 100 m w prawo / wschód, gdy schodzisz z mostu Fatih. Jest tu pochowanych około 30 000 żołnierzy, którzy polegli podczas oblężenia Edirne w 1913 roku. }} * {{zobacz | name=Pałac | url= | email= | adres= | lat= | long= | wskazówki= | telefon= | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=na północ od mostu są tylko skrawki. Został zbudowany w latach 1450-1475 i (musisz użyć wyobraźni) jest siedzibą potęgi Imperium Osmańskiego. Nawet gdy stolica przeniosła się do Konstantynopola, wciąż była to wielkie letnie odosobnienie i domek myśliwski. Ale od 1718 cierpiała zaniedbania, trzęsienia ziemi, pożary, okupacja wojskowa, aż w końcu w 1878 celowo wysadzony w powietrze skład amunicji, aby zapobiec schwytaniu. Kuchnie zostały odrestaurowane. Wokół Pawilonu Panorama ma powstać sala konferencyjna, która byłaby całkowitą namiastką przebudowy, a od 2018 roku teren ten jest zamknięty. Widzisz wystarczająco z ulicy. }} * {{zobacz | name=Most Saraçhane | url= | email= | adres= | lat=41.685561 | long=26.5545 | wskazówki= | telefon= | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=poniżej znajduje się kolejny most i połączenie na grobli z centrum miasta. }} * {{zobacz | name=Yeniimaret | url= | email= | adres= | lat= | long= | wskazówki= | telefon= | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=można dojechać z Sarayiçi drogą na zachód 1 km, a ze śródmieścia jadąc na północny zachód przez Horozlu Bayır Sk na groblę (tylko niewielki ruch) nad inną wyspą rzeczną. Muzeum Zdrowia to jedyny powód, aby tu pozostać. }} * {{zobacz | name=[https://saglikmuzesi.trakya.edu.tr/ Muzeum Zdrowia Bajezyda II] | url= | email=kulliye@trakya.edu.tr. | adres=W meczecie Beyazıt, Yeniimaret | lat=41.685833 | long=26.543611 | wskazówki= | telefon=+90 284 224 09 22 | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=Pn-Pt 10:00-16:00. Kompleks ten został założony przez sułtana Bajezyda II w 1484 roku. Oprócz szpitala znajdowała się tu szkoła medyczna, meczet, pensjonat, przytułek i łaźnie tureckie. Początkowo był to szpital ogólnomedyczny i chirurgiczny, ale zaczął specjalizować się w zakresie zdrowia psychicznego. Podążało za oświeconymi holistycznymi metodami, zanim zostały one przyjęte na zachodzie: zamiast zamykać pacjentów w celach kajdanami, używali muzyki medytacyjnej, zapachów i ogrodów kwiatowych. Został on włączony do Uniwersytetu Trakya, a muzeum wyświetla miniatury z osmańskich podręczników medycznych i modeli pacjentów. }} * {{zobacz | name=Most Gazi Mihal | url= | email= | adres= | lat=41.6767 | long=26.5417 | wskazówki= | telefon= | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=znajduje się na autostradzie do Kapıkule, więc z centrum wystarczy jechać D100 na zachód. Został zbudowany w XIII wieku, aw późniejszych wiekach rozbudowywany i przebudowywany. To, co teraz widzisz, to XIX-wieczny przebudowany, wyłącznie dla pieszych, z D-100 na nowoczesnym moście wzdłuż. Meczet Gazi Mihal znajduje się na zachodnim brzegu. }} * {{zobacz | name=[https://kvmgm.ktb.gov.tr/TR-133970/edirnenin-ortaya-cikan-degeri-hidirlik-tabyasi.html Hıdırlık Tabyası] | url= | email= | adres= | lat=41.686746 | long=26.518962 | wskazówki=Autobus 3A z centrum miasta i zapytaj o Hıdır Baba | telefon= | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=Zamknięte. Ogromna reduta na wzgórzu i forteca zbudowana w 1829 r. przed atakiem Rosjan, choć jej najwspanialsza godzina przypadła na wojny bałkańskie w 1913 r. Miała niewielką wartość w porównaniu z XX-wieczną bronią i została opuszczona. Renowacja trwa od 2011 roku i nie widać końca, więc twierdza pozostaje ogrodzona, choć nadal można uzyskać dostęp do parku Hıdır Baba. }} === Południowy zachód === [[Plik:KaraağaçRailwayStation.JPG|thumb|Stary dworzec kolejowy w Karaağaç]] '''Karaağaç''', 4 km na południowy zachód od centrum, jest jedyną częścią Turcji leżącą na zachód od rzeki Maritsa, która poza tym stanowi granicę z Grecją. * '''Dwa mosty osmańskie''' łączą Karaağaç z centrum miasta wzdłuż ulicy Lozan (Lozanna) Cd. Pierwsza, na skraju starej dzielnicy u podnóża Maarif Cd, obejmuje rzekę Tundzha. 250 m dalej znajduje się dłuższy most nad Maricą, z punktem widokowym w połowie drogi. Na drugim brzegu są kawiarnie, w których płacisz za widok. Mosty są otwarte dla małego ruchu. * '''Karaağaç''', co oznacza „drewno wiązu”, zostało ułożone na siatce w XIX wieku. To przyjemna dzielnica z kilkoma uroczymi rezydencjami. * '''Granica''' z Grecją znajduje się w Pazarkule, 2 km dalej na zachód wzdłuż Ortaköy Cd. Jest otwarty 24 godziny. * '''Las miejski Edirne'''. to bosky park wzdłuż zachodniego brzegu rzeki, popularne miejsce na weekendowe pikniki. * {{zobacz | name=Stacja kolejowa Karaağaç | url= | email= | adres= | lat=41.651723 | long=26.521761 | wskazówki= | telefon= | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=nie jest tam, gdzie można by się spodziewać głównego dworca kolejowego w mieście. Ale pierwsza linia kolejowa ze Stambułu do Europy biegła dalej na południe, a następnie skręcała doliną Maritsa, zapętliła się na stacji Karaağaç, a następnie kontynuowała dolinę w kierunku Bułgarii. Gdy traktat z Lozanny określił rzekę jako granicę, pociągi (takie jak Orient Express) musiały dwukrotnie wjeżdżać do Grecji w tranzycie między Turcją a Bułgarią. Dopiero w latach 70. ułożono nowy tor, pozostawiając to miejsce odcięte; stał się częścią uniwersytetu w 1998 roku. Przy starej stacji znajduje się małe muzeum, zalesiony park i ogród rzeźb oraz pomnik traktatu. }} === Dalej === Potrzebujesz samochodu, aby dotrzeć do odległych zabytków. * {{zobacz | name=Lalapaşa | url= | email= | adres= | lat=41.838 | long=26.736 | wskazówki= | telefon= | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=to wioska 25 km na północ od Edirne z dużym dolmenem, kamiennym przejściem do grobowców, które pierwotnie były przykryte kopcem ziemi. Dolmeny w Tracji to zazwyczaj późna epoka brązu / wczesna epoka żelaza, 1400-900 pne. Jedź D535 na północ od miasta, rozgałęziając się, by wjechać do wioski na 19 Mayis Cd, a dolmen znajduje się w centrum wioski. Dalej na północny wschód wzdłuż tego pasa są jeszcze inne, ale są one niejasne, ponieważ kamień został ponownie użyty. Pas to droga przelotowa przez wzgórza na granicy z Bułgarią: jest skrzyżowanie na D535, ale nie na pasie. }} * W końcu różne drogi wracają na niziny w [[Kirklareli]]. * '''Ogrodzenie''' to wielka barykada ciągnąca się pod górę, w dół doliny przez 269 km wzdłuż granicy z Bułgarią. To była „twarda granica” przez prawie sto lat, ale została wzmocniona w 2014 roku przez panikę moralną dotyczącą tego, kto i co może przekroczyć ze wschodu. Grecja zbudowała podobne ogrodzenie w 2012 roku, ale jest mniej rzucające się w oczy, ponieważ rzeka tworzy naturalną barierę. Te płoty drażniły Turcję, ale cesarz Hadrian by to zaaprobował. == Aktywny wypoczynek == [[Plik:Yagli gures2.jpg|thumb|Młodzi zapaśnicy]] * '''Zapasy naftowe''' (''yağlı güreş'') ​​są praktykowane w całej Turcji, ale główne zawody (które stały się ogólnokrajową imprezą) odbywają się na [http://kirkpinar.org/ stadionie Kırkpınar]. Zapaśnicy pokrywają się oliwą z oliwek, a następnie próbują przyciągnąć swojego śliskiego przeciwnika do ziemi. Walki trwają do 40 min. Istnieją dowody na ten sport z 2650 rpne, a zawody w Edirne pochodzą z 1360 AD. Oczekuje się, że wydarzenie w 2021 r. odbędzie się pod koniec czerwca / na początku lipca, ale tba. Kırkpınar znajduje się na wyspie rzecznej na podejściu do Sarayiçi, patrz wyżej; to odległość od centrum miasta. * '''Piłka nożna''': tylko dla zagorzałych fanów. Edirnespor słabnie obecnie w trzeciej lidze TFF, czwartej lidze piłkarskiej w Turcji – i to po awansie w 2020 roku. Płot to wielka barykada, która ciągnie się w górę wzgórza, w dół doliny przez 269 km wzdłuż granicy z Bułgarią. To była „twarda granica” przez prawie sto lat, ale została wzmocniona w 2014 roku przez panikę moralną dotyczącą tego, kto i co może przekroczyć ze wschodu. Grecja zbudowała podobne ogrodzenie w 2012 roku, ale jest mniej rzucające się w oczy, ponieważ rzeka tworzy naturalną barierę. Te płoty drażniły Turcję, ale cesarz Hadrian by to zaaprobował. == Praca == == Nauka == == Zakupy == * '''Mydła w kształcie owoców''' są używane przede wszystkim do dekoracji oraz jako odświeżacze powietrza. * '''Ozdobne miotły''' są tradycyjnie prezentowane pannom młodym. Można je znaleźć w wielu sklepach z pamiątkami, ale pomyśl tylko o limitach bagażu podręcznego. * '''Kryte osmańskie bazary''': kilka, dwa centralne przykłady to Arasta obok meczetu Selimiye (oznaczony jako „Çarşı Girişi”) oraz Alipaşa, która jest równoległa do Saraçlar Cd. == Gastronomia == [[Plik:Edirnedowntown.jpg|thumb|220px|Wiele kawiarni na Saraçlar Cd]] * '''Wątróbka''' (''ciğer'') to lokalny przysmak, przyrządzany w charakterystycznym stylu Edirne: całe kawałki posypuje się mąką, smaży na głębokim oleju roślinnym i podaje z suszoną na gorąco i chrupiącą papryką. Jeśli nie zależy ci na zapachu wątroby, nie zauważysz go w wątrobie Edirne. Zjedz go z chlebem i ajranem, słonym napojem jogurtowym - te przytępiają ogień pieprzu. Małe jadłodajnie specjalizujące się w wątrobie nazywane są ''ciğerci''; w parku przy Starym Meczecie znajduje się gromada. Jeśli ktoś z twojej grupy nie lubi wątroby, może kupić coś innego niż inna pobliska restauracja. * '''Balkan Piliç Lokantasi''' na Darüleytam Sk jest otwarty codziennie od 09:00 do 21:00. Dobre jedzenie, ale drogie za małe porcje. * '''[https://cigercikemalustaortakapi.business.site/ Ciğerci Kemal]''', Alipaşa Orta Kapı Cad 3, ☏ +90 284 213 64 75. Codziennie 09:00-21:00. Popularna restauracja ze smażoną wątróbką, czysta i przyjazna. * '''Alipaşa Köfte ve Ciğer''', Alipaşa Çarşısı İç Yolu, ☏ +90 284 225 22 20. Codziennie 09:00-21:30. Inteligentne wydajne miejsce na klopsiki i wątróbkę. * '''Serhad Köftecisi''', Tahmis Çarşısı Sk. 10, ☏ +90 284 213 04 29. Codziennie 09:00-23:00. Dobre centralne miejsce serwujące klopsiki i wątróbkę. * '''[https://cigerciniyaziusta.com.tr/2021/09/24/trakyanin-meshur-tatlisi-hayrabol-tatlisi/ Ciğerci Niyazi Usta]''' przy Ortakapı Cd 9 jest otwarta codziennie dla smażonej wątróbki w godzinach 09:30-20:30. * '''Kawiarnie''', które wybierasz głównie ze względu na swoją lokalizację to: : - wzdłuż Saraçlar Cd, deptaka na wschód od starej dzielnicy. : - południowy kraniec mostu Maritsa, zwłaszcza gdy zachód słońca kąpie stare miasto w cytrynie i oliwie z oliwek. : - Sera Cafe w Mimar Sinar Cd 8 za meczetem Selimiye. * '''Pasta migdałowa''' (''badem ezmesi'') to lokalny, miękki deser przypominający ciasteczko z gorzkich migdałów. [https://www.kececizade.com/ Keçecizade] to sieć sklepów sprzedających ten i inne desery. Ich główny punkt sprzedaży znajduje się w Hükümet Cd 5 naprzeciwko Üç Şerefeli. == Życie nocne == * Edirne ma wiele ''birahanes'' – kawiarni serwujących alkohol – i patrz wyżej. * Pas wzdłuż Maarif Cd obejmuje Park Pub, Sezen Café & Pub, English Bar, Füguran i [https://mahzen-cafe-bar.business.site/ Mahzen]. == Festiwale, imprezy == == Noclegi == Zakwaterowanie w Edirne znajduje się głównie wokół Starej Dzielnicy i na wschód od centrum. Wiele miejsc jest zniszczonych: te wymienione wydają się być czyszczone co najmniej raz w 2021 roku. * {{Znacznik|'''Palace Hotel'''|41.675 |26.557 |typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''[https://www.hoteledirnepalace.com/tr/index.html Palace Hotel]''', Sabuni, Vavlı Cami Sok 4, ☏ +90 284 214 74 74. Czyste, nowoczesne miejsce w brudnym centrum miasta. Trochę hałasu z ulicy, parking strzeżony. B&B podwójny 300 TL. * {{Znacznik|'''Trakya City Hotel'''|41.674 |26.557 |typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''[https://www.trakyacityhotel.com/en/index.html Trakya City Hotel]''', Sabuni, Mehmet Ağa Sk 21, ☏ +90 284 214 65 75. Czysty nowoczesny hotel w niewielkiej odległości na wschód od centrum. B&B podwójny 250 TL. * {{Znacznik|'''Hotel Balta'''|41.671 |26.566 |typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''[http://www.baltahotel.com.tr/ Hotel Balta]''', Talatpaşa Bulvarı 97, Ayşekadın (''500 m na wschód od centrum''), ☏ +90 284 225 52 10, info@baltahotel.com.tr. Duży blok lokalu, pokoje posiadają klimatyzację, telewizję satelitarną, sprzątanie na błędach. B&B podwójny 700 TL. (aktualizacja lut 2021 | edytuj) * {{Znacznik|'''Efe Hotel'''|41.676 |26.552 |typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''[http://www.efehotel.com/ Efe Hotel]''', Maarif Cad. 13 (''Stary kwartał''), ☏ +90 284 213 60 80, +90 284 213 61 66, info@efehotel.com. Czyste centralne miejsce, pokoje wyposażone są w klimatyzację, telewizję satelitarną, ciepłą wodę i bezpłatne Wi-Fi. B&B podwójny 700 TL. (aktualizacja lut 2021 | edytuj) * '''Tuna Hotel''', Mithat Paşa 27, Maarif Cd (''w pobliżu hotelu Efe''), ☏ +90 284 214 3340. Podstawowe, zwykle czyste, małe pokoje z łazienką, klimatyzacją, telewizją satelitarną i Wi-Fi. B&B dwuosobowy 150 TL == Kontakt == Od grudnia 2020 Edirne ma dobry sygnał 4G od wszystkich tureckich przewoźników, który rozciąga się wzdłuż głównych autostrad aż do granicy z Grecją i Bułgarią. 5G nie dotarło do tego obszaru. == Bezpieczeństwo == '''Powodzie''' stanowią zagrożenie po ulewnych deszczach, zwłaszcza zimą. Dzielnice takie jak Karaağaç mogą zostać odcięte, gdy średniowieczne mosty zostaną zalane. Nigdy nie próbuj przechodzić przez zalany most, zapoznaj się z lokalnymi poradami na temat bezpiecznych tras obejścia. == Informacje turystyczne == === Konsulaty === * Żaden naród anglojęzyczny nie jest reprezentowany w Edirne. Istnieją konsulaty w Stambule i ambasady w Ankarze. * [[Plik:Flag of Bulgaria.svg|20px]] '''Konsulat Bułgarii''' (Bułgaristan Başkonsolosluğu), Talat Paşa Asfaltı 146, ☏ +90 284 214 06 17, faks: +90 284 214 84 82, consulate.edirne@mfa.bg. Pn-Pt 09:00-13:00. Może pomagać obywatelom innych krajów UE w prowincjach Edirne, Kırklareli i Tekirdağ. * [[Plik:Flag of Germany.svg|20px]] '''Konsulat Honorowy Niemiec''' (Almanya Fahri Konsolosluğu), Balıkpazarı Caddesi, Of Sitesi C Blok, D.2, Kaleiçi, ☏ +90 284 213 55 63, faks: +90 284 224 52 85, edirne@hk-diplo.de. Pn-Pt 11:00-18:00. Honorarkonsul może obejmować również Francję. * [[Plik:Flag of Greece.svg|20px]] '''Konsulat Grecji''' (Yunanistan Konsolosluğu), Şükrüpaşa, 123. Sok. Nr:2, ☏ +90 284 235 58 04, faks: +90 284 235 58 08, grcon.adr@mfa.gr. Pn-Pt 09:00-17:30. Wnioski wizowe są przyjmowane w godzinach 09:00-13:00. * [[Plik:Flag of Romania.svg|20px]] '''Konsulat Honorowy Rumunii''' (Romanya Fahri Konsolosluğu), Londra Asfaltı 64, Kıray Apartmanı, ☏ +90 284 225 56 90, faks: +90 284 212 1777, balkanerol@hotmail.com. Pn-Pt 09:00-17:00. Musisz zadzwonić na spotkanie. == Gdzie dalej == * '''[[Uzunköprü]]''', dosłownie „długi most”, ma niezwykły XV-wieczny kamienny most o 174 łukach. * '''[[Keşan]]''' dalej na południe jest tylko węzłem komunikacyjnym, ale trzeba iść tą drogą, aby dotrzeć do nadmorskich kurortów wzdłuż Zatoki Saros. * Na półwyspie Gallipoli pola bitew z 1915 r. i pomniki znajdują się w pobliżu '''[[Eceabat]]'''. * '''[[Stambuł]]''' to obowiązkowa metropolia na południowym wschodzie. * '''Kapıkule''' na granicy z Bułgarią i Pazarkule na granicy z Grecją oddalone są o zaledwie kilka kilometrów. {{użyteczny}} {{Jest w|Marmara}} [[Kategoria:Turcja]] dkw97cfpnlix3320webhmmb2btylqh0 158037 158036 2026-08-02T13:06:53Z Moromar 2451 /* Orientacja */ 158037 wikitext text/x-wiki {{Top-banner|unesco=yes}} {{Miejscowość infobox |nazwa = Edirne |nazwa oryginalna = |widok = Selimiye_Mosque_and_The_Statue_of_Architect_Sinan_-_panoramio.jpg |opis = |herb = |mapa = Edirne Turkey Provinces locator.gif |państwo = [[Plik:Flag of Turkey.svg|20px]] [[Turcja]] |region = [[Edirne (prowincja)|Edirne]] |powierzchnia = 844 |wysokość = 42 |ludność = 180 000 |prefiks = (+90) 284 |kod pocztowy = 22100 |www = https://www.edirne.bel.tr/ }} '''[https://edirne.ktb.gov.tr/ Edirne]''' jest głównym miastem [[Tracja Wschodnia|Tracji Wschodniej]], w regionie Marmara w północno-zachodniej [[Turcja|Turcji]]. Leży na łagodnie pofałdowanych równinach trackich u zbiegu trzech rzek, w pobliżu granicy z [[Grecja|Grecją]] i [[Bułgaria|Bułgarią]]. Większość odwiedzających przekraczających te granice jedzie prosto na wschód lub zatrzymuje się w autobusie lub pociągu, aby dotrzeć do [[Stambuł]]u. Jednak Edirne przez pewien czas było stolicą Imperium Osmańskiego i nadal było imperialnym odwrotem, ozdobionym wspaniałymi meczetami. To zdecydowanie jedna z najważniejszych atrakcji Turcji. == Charakterystyka == === Historia === Tracka osada Uskadama została odbudowana od 125 rne przez rzymskiego cesarza Hadriana, który (pozbawiony fałszywej skromności) nazwał ją Hadrianopolis. Znajdowała się na głównym szlaku handlowym i transportowym, a osadzona była w żyznym regionie, dlatego często toczono o nią bitwy, podczas swojej 1900-letniej historii odbyło się 16 dużych bitew i oblężeń. Jego najdłuższe okresy kontroli były częścią Cesarstwa Bizantyjskiego, a następnie Imperium Osmańskiego. Kiedy sułtan Murad I zdobył Trację, w 1369 zamienił miasto Adrianopol (które on i jego lud nazywali „Edirne”) w swoją stolicę. Po zdobyciu Bizancjum / Konstantynopola / Stambułu w 1453 przeniesiono tam stolicę, aby stać się centrum rozległego Imperium Osmańskiego. Edirne pozostało ważne jako letni pałac i cesarski rekolekcje, a między 1700 a 1750 było czwartym co do wielkości miastem w Europie, z szacowaną populacją 35 000. Ale do 1700 roku to imperium podupadało. Austro-Węgry wypędziły Turków z Europy Środkowej; Rosja przejęła kontrolę nad Morzem Czarnym i dążyła do zajęcia Bosforu i Dardaneli. Ludność Edirne uciekła przed rosyjskimi inwazjami w 1829 i 1878, które dotarły do ​​zachodnich przedmieść Stambułu. Bałkany zostały dosłownie „zbałkanizowane” – rozbite przez ruchy nacjonalistyczne i wojny, a jeden z tych konfliktów przerodził się w I wojnę światową, do której Turcja przyłączyła się po stronie Niemiec. Trwało to po 1918 roku wraz z wojną z Grecją, która stała się wojną o turecką niepodległość. Traktat Lozanny z 1923 zmienił granice Turcji. Niestety dla Edirne, te znajdowały się na zachód od miasta, tak wiele jego zaplecza (nawet niektóre przedmieścia) zostało utracone, a handel został stłumiony przez niezbyt przyjazną granicę. (Patrz poniżej konwolucji, które spowodowały kolej.) Turcja była neutralna podczas II wojny światowej, ale po drugiej stronie rzeki nazistowskie flagi powiewały nad osią Bułgarii i okupowaną Grecją. Duża część miasta została następnie ewakuowana, a ci, którzy nie mogli uciec, cierpieli z powodu zimna i głodu. Nie było też powodu, aby wracać po tej wojnie, ponieważ regeneracja przemysłu sprzyjała innym miastom. Edirne rosło więc powoli, osiągając populację 185 408 w 2019 roku. === Orientacja === Rzeka Tundża lub Tunca płynie na południe i zatacza pętlę wokół zachodniego krańca miasta przed połączeniem się z rzeką Maritsa. W centrum miasta znajdują się trzy cesarskie meczety Selimiye, Üç Şerefeli i Stary Meczet. Promieniują stąd autostrady: Talat Paşa Bulvarı kieruje się na wschód, stając się D100 do [[Stambuł]]u, podczas gdy Londra Asfaltı kieruje się na zachód jako D100 do granicy z [[Bułgaria|Bułgarią]] w Kapıkule. Szereg mostów osmańskich i grobli przecina dwie rzeki oraz ich wyspy i równiny zalewowe: główne trasy to most Gazi Mihal na zachód, Hükümet CD na północ w kierunku dawnego pałacu w Sarayiçi i Lozan CD na południe do Karaağaç. Główne zabytki znajdują się zatem na niewielkim obszarze i można je zobaczyć podczas jednodniowej wycieczki. Jeśli nie masz czasu na peryferyjne dzielnice, przynajmniej przejdź się do historycznych mostów: najbliżej centrum są mosty od strony południowej do Karaağaç. Późna wiosna i wczesna jesień to najlepszy czas na wizytę. Edirne leży w głębi lądu i ma bardziej klimat kontynentalny niż wybrzeże Marmara. Ma gorące, suche lata, 26-35 °C w ciągu dnia, gorętsze, ale mniej wilgotne niż Stambuł, jednak z okazjonalnymi ulewami. Zimy są chłodne, z deszczem i śniegiem, a noce są bardzo zimne. == Dojazd == === Samolotem === {{Znacznik|Międzynarodowy port lotniczy Stambuł|41.262222 |28.727778 |typ=transport}}'''[[Port lotniczy Stambuł|Lotnisko w Stambule]]''' ({{IATA|IST}}) oferuje szeroką gamę bezpośrednich lotów do Europy, Azji i nie tylko. Autobus [https://istanbulseyahat.com.tr/ Istanbul Seyahat] kursuje z lotniska IST do Edirne co dwie godziny za 110 TL. W przeciwnym razie komunikacją publiczną musisz udać się do centrum [[Stambuł]]u, a następnie wyjechać z powrotem, ale wynajętym samochodem szybko jesteś w drodze do Tracji. Jeśli przylecisz na inne {{Znacznik|Międzynarodowy port lotniczy Sabiha Gökçen|40.898333 |29.309167 |typ=transport}}'''lotnisko Sabiha Gökçen''' ({{IATA|SAW}}), to po stronie Azji i czeka Cię zatłoczona podróż przez miasto. === Koleją === [[Plik:Busts of Hadrianus in Venice cropped.jpg | thumb | Hadrian: „Mmm, więc jak powinienem nazwać to nowe miasto?”]] Pojedynczy pociąg regionalny dziennie odjeżdża z Kapikule na granicy z [[Bułgaria|Bułgarią]] o 07:00, zatrzymując się na obu stacjach w Edirne około 07:30. Kontynuuje na wschód przez [[Lüleburgaz]], [[Çorlu]] i [[Çerkezköy]], by o 11:30 dotrzeć do [[Stambuł]]u Halkali. Pociąg powrotny odjeżdża z Halkali o 18:00, docierając do Edirne około 22:00 i Kapikule o 22:30. Pojedynczy z Halkali do Edirne kosztuje 55 TL w 2022 roku. Halkali znajduje się 15 km na zachód od centrum Stambułu, ale jest połączone częstym pociągiem metra Marmaray. Nocny pociąg z [[Bukareszt]]u i [[Sofia|Sofii]] kursuje przez cały rok, obsługiwany przez [https://www.tcddtasimacilik.gov.tr/ TCDD]. Obie usługi w kierunku wschodnim i zachodnim docierają do Edirne około godziny 02:00; nie jest ci przeznaczone dużo snu, ponieważ każdy musi wysiąść na granicy na odprawę paszportową i celną. [https://www.optimatours.de/ Optima Express] to pociąg samochodowy z [[Villach]] w [[Austria|Austrii]] do Edirne dwa razy w tygodniu od kwietnia do listopada, jadący 33 godziny. Dni wyjazdu są różne. Pociąg ten umożliwia kierowcom omijanie trudnych, męczących dróg przez Bałkany, a także jest otwarty dla pasażerów bez samochodów. Optima nie oferuje biletów ze stacji pośrednich, takich jak [[Zagrzeb]]. W czerwcu 2019 roku inny pociąg kursował w ciągu dnia między [[Płowdiw]]em w Bułgarii a Edirne. Miała to być usługa stała, ale trwała tylko jeden weekend, po czym została odwołana! Nie wiadomo, czy kiedykolwiek zostanie wznowiona - stworzył użyteczną dodatkową trasę między Bułgarią a Turcją, unikając przyjazdów / wyjazdów w godzinach nocnych. Linia kolejowa między Edirne a Stambułem jest modernizowana, aby stworzyć lepszą linię konwencjonalną i linię YHT, skracając podróż do 80 minut. Data zakończenia prognozy w 2024 roku wygląda bardzo optymistycznie. * {{Znacznik|Edirne Gar|41.6552 |26.5801 |typ=transport}}'''Edirne Gar''' to dworzec główny, 4 km na wschód od centrum miasta, w pobliżu głównej autostrady prowadzącej na wschód do Stambułu. Zatrzymują się tutaj pociągi międzynarodowe i regionalne. * {{Znacznik|Edirne Şehir|41.6690 |26.5553 |typ=transport}}'''Edirne Şehir''' znajduje się 1 km na południowy zachód od centrum, na skraju starej dzielnicy w pobliżu brzegu rzeki. Zatrzymują się tu pociągi regionalne, ale nie międzynarodowe. * {{Znacznik|Kastaniés|41.6475 |26.4865 |typ=transport}}'''Kastaniés''' (Καστανιές), tuż za granicą z [[Grecja|Grecją]] i 4 km na południowy zachód od Edirne, ma pociągi z [[Aleksandropolis]] na linii do [[Dikaia]], obsługiwane przez [http://www.trainose.gr/ TrainOSE] i jadące nieco ponad dwie godziny. W kwietniu 2022 kursuje tylko jeden pociąg Pn-Pt, odjeżdżający z Aleksandropolis przed godziną 09:00 i wracający z Kastaniés około południa. === Samochodem === Miasto znajduje się na głównych autostradach między Turcją a Europą, bezpłatnej D100 i płatnej autostrady O-3/E80. [[Stambuł]] jest 224 km na wschód, powiedzmy dwie godziny. Wszystkie przejścia graniczne są otwarte 24 godziny. Główny posterunek graniczny to Kapikule (Turcja) / Kapitan Andreevo (Bułgaria), 15 km na zachód od Edirne. [[Swilengrad]] 8 km dalej jest pierwszym bułgarskim miastem, do którego dotrzesz. Niewielkie pobliskie przejście to Pazarkule (Turcja) / Kastaniés (Grecja) 4 km na południowy zachód od miasta. Drugie przejście, z którego raczej nie skorzystasz, znajduje się 40 km na północ na D535 w Hamzabeyli (Turcja) / Lesovo (Bułgaria). === Autobusem === Autobusy kursują ze stacji Istanbul Esenler co najmniej co godzinę, zabierając od 2 do 4 godzin non stop, za opłatą 75 TL. Głównym operatorem jest [https://www.metroturizm.com.tr/ Metro Turizm]. W normalnych czasach autobusy jeżdżą przez całą dobę, ale na początku 2021 nie odjeżdżają między północą a 05:00. Autobusy kursują również do Edirne z [[Çanakkale]] przez półwysep Gallipoli, Keşan i Uzunköprü. Na początku 2021 kursują tylko raz dziennie, obsługiwane przez [https://www.ispartapetrol.com.tr/ Isparta]. {{Znacznik|Dworzec autobusowy|41.632 |26.618 |typ=transport}}'''Dworzec autobusowy''' w Edirne znajduje się 5 km na południowy wschód od centrum, gdzie znajduje się skrzyżowanie D100 i obwodnicy miasta. Autobusy miejskie zabiorą Cię do centrum miasta. Nie ma bezpośrednich autobusów do [[Bułgaria|Bułgarii]]. Możesz wziąć taksówkę do Kapikule na granicy z Bułgarią, gdzie możesz mieć szczęście i pomachać autobusom w kierunku [[Płowdiw]]u i [[Sofia|Sofii]]. Lub przejdź przez granicę i wsiądź do autobusu lub pociągu z Kapitana Andreevo w Bułgarii. == Komunikacja == {{Mapframe | 41.675 | 26.560 | height=550 | width=600 | zoom=14 }} Centrum jest zwarte, dość płaskie i można po nim spacerować. Oddalone dzielnice znajdują się w odległości krótkiego spaceru, ale możesz wybrać taksówkę lub dolmuş przynajmniej w jedną stronę. == Warto zobaczyć == === Śródmieście === [[Plik:Edirne 5269.jpg|thumb|270px|Meczet Selimiye]] * {{zobacz | name=[https://www.kulturportali.gov.tr/portal/edirneselimiyecamiivekulliyesi Meczet Selimiye] | alt=Selimiye Camii | url= | email= | adres=Mimar Sinan Cd. | lat=41.678056 | long=26.559444 | wskazówki= | telefon= | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=Codziennie 05:30-23:30. Wspaniały meczet, który dominuje w panoramie miasta, podejdź z północnego zachodu, aby docenić pełny efekt i przegapić sklepy. To arcydzieło Mimara Sinana, zbudowane w latach 1569-75 i wpisane na Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO. Osiem filarów podtrzymujących kopułę nie rzuca się w oczy, dzięki czemu kopuła wisi nad ogromną przestrzenią wewnętrzną, a 999 okien wpuszcza strumień światła. Cztery delikatne karbowane minarety wznoszą się na wysokość 70,89 m, przewyższając je tylko Qutb Minar w Delhi. Wnętrze ozdobione jest kaligrafią i geometrycznymi wzorami w kolorze różowym i niebieskim. Odwrócona dekoracja z tulipanów, emblemat Edirne, ma upamiętniać poprzedniego właściciela ziemskiego, który niechętnie zrezygnował ze swojego ogrodu tulipanów na rzecz budowy meczetu. Bezpłatny. }} * {{zobacz | name=Bazar Arasta | alt= | url= | email= | adres= | lat= | long= | wskazówki= | telefon= | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=jeśli chcesz znaleźć sklepy, to zadaszony rynek wzdłuż południowo-zachodniej flanki meczetu. }} * {{zobacz | name=[https://edirnevdb.gib.gov.tr/kultur/eskicami.html Stary Meczet] | alt= Eski Cami | url= | email= | adres=Muafakathane Sokak 1 | lat=41.676712 | long=26.555704 | wskazówki= | telefon= | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=Został zbudowany w XV wieku, więc jest najstarszym i najmniejszym z trzech cesarskich meczetów w mieście. To niski budynek z dziewięcioma kopułami i dwoma minaretami, z uderzającą kaligrafią wewnątrz. Bezpłatny. }} * {{zobacz | name=Mezcet Üç Şerefeli | alt= | url= | email= | adres= | lat=41.676712 | long=26.555704 | wskazówki= | telefon= | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=Meczet wybudowany w latach 1438-1447, jego nazwa nawiązuje do trzech balkonów lub galerii na jego najwyższym minarecie. Pozostałe trzy minarety mają różne konstrukcje. Wnętrze meczetu ma kolorowo ozdobioną centralną kopułę, otoczoną mniejszymi kopułami w różnych wzorach kolorystycznych, wspartymi na okazałych kolumnach. Bezpłatny. }} * {{zobacz | name=[https://www.kulturportali.gov.tr/turkiye/edirne/gezilecekyer/edirne-kalesi-makedonya-saat-kulesi Wieża Macedońska] | alt=Makedonya Kulesi | url= | email= | adres= | lat=41.6774693 | long=26.552156 | wskazówki= | telefon= | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=to rozpadający się bastion na zachód od meczetu Üç Şerefeli. Znajdują się tu ostatnie pozostałości rzymskich murów miejskich: były one częścią fortu założonego przez Hadriana w II wieku naszej ery, a następnie rozbudowanego w bizantyjskim X wieku. Były cztery wieże strażnicze, a ta patrzyła na Macedonię, chociaż najbardziej niecierpliwie wypatrywali Bułgarów, czyli pożarów, które opanowały miasto. Fort został zburzony w XIX wieku pozostawiając tylko tę wieżę, do której dobudowano wieżę zegarową. Był wstrząsany kilkoma trzęsieniami ziemi iw 1953 musiał zostać częściowo rozebrany. Wykonano kilka nowoczesnych napraw, ale wieża jest zniszczona i nie można do niej wejść. }} * {{zobacz | name=[https://www.kulturportali.gov.tr/turkiye/edirne/gezilecekyer/sokullu-hamami Sokullu Mehmet Paşa Hamamı] | alt= | url= | email= | adres=Çavuşbey | lat=41.678331 | long=26.552661 | wskazówki=twarzą do meczetu Üç Şerefeli | telefon= | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=Ta łaźnia turecka to kolejne arcydzieło Sinana, Wielkiego Architekta. Zbudowane w latach 1568-69 łaźnie są nadal otwarte dla publiczności, z (naturalnie) oddzielnymi strefami dla mężczyzn i kobiet. Budynek został dobrze odrestaurowany, ale czystość i temperatura wody są nierówne, więc należy „zobaczyć”, a nie „robić” }} * {{zobacz | name=Muzeum Archeologiczne i Etnograficzne | alt= | url= | email= | adres=Kadirpaşa Mektep Sk 7 | lat=41.67893 | long=26.56082 | wskazówki=za Selimiye | telefon=+90 284 225 11 20 | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=Pn-Pt 09:00-17:00. Oryginalne muzeum z 1924 r. było częścią kompleksu meczetu; przeniósł się tutaj w 1971 roku, gdy kolekcja się powiększała. Muzeum przedstawia bogatą historię tego obszaru, głównie w okresie trackim. W ogrodach znajduje się prehistoryczny dolmen przeniesiony z pierwotnego miejsca, zrekonstruowana starożytna chata tracka oraz nagrobki rzymskie i osmańskie. 10 TL. }} * {{zobacz | name=[https://www.kulturportali.gov.tr/turkiye/edirne/gezilecekyer/turk-slam-eserleri-muzesi Muzeum Sztuki Islamskiej] | alt=İslam Eserleri Müzesi | url= | email= | adres= | lat=41.678001 | long=26.560101 | wskazówki=wschodnia strona Selimiye | telefon= | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=Pn-Pt 09:00-17:00. To było oryginalne muzeum Edirne, w medresie meczetu. Główna kolekcja przeniosła się po drugiej stronie ulicy w 1971 roku, opuszczając tę filię, osobno biletowaną. Wchodzisz obok posągu Sinana Architekta. Mnóstwo kaligrafii i innych sztuk pięknych i rzemiosła. 10 TL }} [[Plik:GrandSynagogueEdirne (6).JPG|thumb|Wielka Synagoga]] * {{zobacz | name=Stara dzielnica | url= | email= | adres= | lat=41.6742 | long=26.5503 | wskazówki= | telefon= | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=odpowiada obszarowi starego fortu, choć mury i bramy dawno już nie istnieją. Odbudowano go na wzór kraty w XIX wieku po pożarze: wszystkie te drewniane domy. Główną arterią jest Maarif Caddesi, dwie przecznice na zachód od Saraçlar Cd. Ocalało wiele drewnianych domów z kunsztownie wykonaną fasadą, choć niektóre są opuszczone. Południowy koniec ulicy to synagoga, patrz poniżej. Na północnym krańcu poszukaj małego dawnego kościoła katolickiego: znajduje się w alejce przylegającej do szkoły podstawowej. W okolicy znajduje się wiele małych meczetów osmańskich. }} * {{zobacz | name=Wielka Synagoga | url= | email= | adres=Maarif Cd 75 | lat=41.6716 | long=26.5516 | wskazówki= | telefon= | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=Wt-Nd 09:00-17:00. Wielki pożar z 1905 r. zniszczył jej poprzedniczkę, więc synagoga ta została otwarta w 1909 r., by służyć licznej ludności żydowskiej. Byli to w większości sefardyjczycy, potomkowie wygnanych z Hiszpanii w 1492 roku, którzy uciekli na terytorium osmańskie. Synagoga jest utrzymana w stylu odrodzenia mauretańskiego i wzorowana na wiedeńskim Leopoldstädter Tempel. Został opuszczony w 1983 roku i popadł w ruinę, gdy jego społeczność wyjechała do Izraela i gdzie indziej. Został odrestaurowany i ponownie otwarty w 2015 roku z nabożeństwem, ale nie jest rutynowo używany do kultu. Wewnątrz jest małe muzeum. Bezpłatny }} * {{zobacz | name=Pomnik Şükrü Pasha | url= | email= | adres=Şükrüpaşa | lat=41.67526 | long=26.57548 | wskazówki=przy cmentarzu miejskim, na najwyższym wzgórzu miasta, z dużą flagą | telefon= | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=Pomnik Rüştü Paszy, dowódcy broniącego miasta podczas wojen bałkańskich w 1913 roku. Przylegające do niego małe muzeum jest zamknięte na czas nieokreślony „z powodu remontu”. }} * {{zobacz | name=Meczet Muradiye | url= | email= | adres=od Muradiye Bayırı | lat=41.6824 | long=26.5648 | wskazówki= | telefon= | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=Został zbudowany 1435/36 jako część kompleksu derwiszów Mevlevi, ale później stał się samodzielnym meczetem. Ma piękne kafelki, zwłaszcza w mihrab, prawdopodobnie autorstwa „Mistrzów z Tabriz”, którzy ozdobili meczet w Bursie, a później meczet Üç Şerefeli w Edirne. Część dekoracji ściennych została pobielona, a budynek wymagał wielu napraw po trzęsieniach ziemi: minaret odbudowano w 1957 roku. Znajduje się w brudnej okolicy, w której dzieci męczą się o bakszysz. Bezpłatny. }} * {{zobacz | name=Kościół św. Konstantyna i Heleny | url= | email= | adres=Mezarlık Sk | lat=41.663431 | long=26.564119 | wskazówki= | telefon= | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=Bułgarska cerkiew wybudowana w 1869 roku. }} * {{zobacz | name=Kościół św. Jerzego | url= | email= | adres=Tavukçu Sokak, Barutluk | lat=41.680428 | long=26.570233 | wskazówki=od Kız Türbe Sk | telefon= | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=Śr-Nd. Bułgarska cerkiew na wzór bazyliki, otwarta w 1880 roku i nadal użytkowana. Zwykle zamknięty, z wyjątkiem usług, ale dozorca może cię wpuścić. Poproś także o obejrzenie muzeum na piętrze i (jeśli wydaje się, że jest do dyspozycji), aby wspiąć się na dzwonnicę. }} === Północny zachód === [[Plik:Meriç Köprüsü ve Meriç Nehri.jpg|thumb|270px|Osmański most do Karaağaç]] Średniowieczne mosty przecinają rzekę Tundzha do '''Sarayiçi''' i '''Yeniimaret'''. Były to niegdyś ważne dzielnice miasta, ale wyludnienie sprawiło, że leżały w oddali na polach. Innym czynnikiem jest podatna na powodzie rzeka: nawet najbardziej lekkomyślny deweloper nie mógł ujść na sucho z urbanizacją jej brzegów. Mosty mają nowoczesną nawierzchnię brukową i mogą być wykorzystywane przez lekkie pojazdy. * {{zobacz | name=Sarayiçi | url= | email= | adres= | lat=41.6906 | long=26.5560 | wskazówki= | telefon= | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=oznacza „wewnątrz pałacu”, z którego pozostały tylko skrawki. Z centrum miasta jedziesz na północ wzdłuż Saray Yolu, „Palace Road”, wspaniałej nazwy pasa, który w każdej chwili może zakończyć się ślepym zaułkiem na boiskach sportowych. To przecina dolinę dwoma pięknymi mostami: mostem Kanuni na południu na szeroką wyspę rzeczną i mostem Fatih na północy. }} * {{zobacz | name=Kırkpınar | url= | email= | adres= | lat=41.68954 | long=26.55815 | wskazówki= | telefon= | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=na wyspie znajduje się arena do zapasów, z posągami byłych mistrzów }} * {{zobacz | name=Wieża Sprawiedliwości | url= | email= | adres= | lat=41.689925 | long=26.556626 | wskazówki= | telefon= | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=przy moście Fatih to solidna kwadratowa wieża, ostatnia nienaruszona pozostałość po pałacu. }} * {{zobacz | name=Pomnik wojen bałkańskich | url= | email= | adres= | lat=41.690833 | long=26.557386 | wskazówki= | telefon= | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=i cmentarz znajdują się 100 m w prawo / wschód, gdy schodzisz z mostu Fatih. Jest tu pochowanych około 30 000 żołnierzy, którzy polegli podczas oblężenia Edirne w 1913 roku. }} * {{zobacz | name=Pałac | url= | email= | adres= | lat= | long= | wskazówki= | telefon= | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=na północ od mostu są tylko skrawki. Został zbudowany w latach 1450-1475 i (musisz użyć wyobraźni) jest siedzibą potęgi Imperium Osmańskiego. Nawet gdy stolica przeniosła się do Konstantynopola, wciąż była to wielkie letnie odosobnienie i domek myśliwski. Ale od 1718 cierpiała zaniedbania, trzęsienia ziemi, pożary, okupacja wojskowa, aż w końcu w 1878 celowo wysadzony w powietrze skład amunicji, aby zapobiec schwytaniu. Kuchnie zostały odrestaurowane. Wokół Pawilonu Panorama ma powstać sala konferencyjna, która byłaby całkowitą namiastką przebudowy, a od 2018 roku teren ten jest zamknięty. Widzisz wystarczająco z ulicy. }} * {{zobacz | name=Most Saraçhane | url= | email= | adres= | lat=41.685561 | long=26.5545 | wskazówki= | telefon= | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=poniżej znajduje się kolejny most i połączenie na grobli z centrum miasta. }} * {{zobacz | name=Yeniimaret | url= | email= | adres= | lat= | long= | wskazówki= | telefon= | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=można dojechać z Sarayiçi drogą na zachód 1 km, a ze śródmieścia jadąc na północny zachód przez Horozlu Bayır Sk na groblę (tylko niewielki ruch) nad inną wyspą rzeczną. Muzeum Zdrowia to jedyny powód, aby tu pozostać. }} * {{zobacz | name=[https://saglikmuzesi.trakya.edu.tr/ Muzeum Zdrowia Bajezyda II] | url= | email=kulliye@trakya.edu.tr. | adres=W meczecie Beyazıt, Yeniimaret | lat=41.685833 | long=26.543611 | wskazówki= | telefon=+90 284 224 09 22 | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=Pn-Pt 10:00-16:00. Kompleks ten został założony przez sułtana Bajezyda II w 1484 roku. Oprócz szpitala znajdowała się tu szkoła medyczna, meczet, pensjonat, przytułek i łaźnie tureckie. Początkowo był to szpital ogólnomedyczny i chirurgiczny, ale zaczął specjalizować się w zakresie zdrowia psychicznego. Podążało za oświeconymi holistycznymi metodami, zanim zostały one przyjęte na zachodzie: zamiast zamykać pacjentów w celach kajdanami, używali muzyki medytacyjnej, zapachów i ogrodów kwiatowych. Został on włączony do Uniwersytetu Trakya, a muzeum wyświetla miniatury z osmańskich podręczników medycznych i modeli pacjentów. }} * {{zobacz | name=Most Gazi Mihal | url= | email= | adres= | lat=41.6767 | long=26.5417 | wskazówki= | telefon= | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=znajduje się na autostradzie do Kapıkule, więc z centrum wystarczy jechać D100 na zachód. Został zbudowany w XIII wieku, aw późniejszych wiekach rozbudowywany i przebudowywany. To, co teraz widzisz, to XIX-wieczny przebudowany, wyłącznie dla pieszych, z D-100 na nowoczesnym moście wzdłuż. Meczet Gazi Mihal znajduje się na zachodnim brzegu. }} * {{zobacz | name=[https://kvmgm.ktb.gov.tr/TR-133970/edirnenin-ortaya-cikan-degeri-hidirlik-tabyasi.html Hıdırlık Tabyası] | url= | email= | adres= | lat=41.686746 | long=26.518962 | wskazówki=Autobus 3A z centrum miasta i zapytaj o Hıdır Baba | telefon= | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=Zamknięte. Ogromna reduta na wzgórzu i forteca zbudowana w 1829 r. przed atakiem Rosjan, choć jej najwspanialsza godzina przypadła na wojny bałkańskie w 1913 r. Miała niewielką wartość w porównaniu z XX-wieczną bronią i została opuszczona. Renowacja trwa od 2011 roku i nie widać końca, więc twierdza pozostaje ogrodzona, choć nadal można uzyskać dostęp do parku Hıdır Baba. }} === Południowy zachód === [[Plik:KaraağaçRailwayStation.JPG|thumb|Stary dworzec kolejowy w Karaağaç]] '''Karaağaç''', 4 km na południowy zachód od centrum, jest jedyną częścią Turcji leżącą na zachód od rzeki Maritsa, która poza tym stanowi granicę z Grecją. * '''Dwa mosty osmańskie''' łączą Karaağaç z centrum miasta wzdłuż ulicy Lozan (Lozanna) Cd. Pierwsza, na skraju starej dzielnicy u podnóża Maarif Cd, obejmuje rzekę Tundzha. 250 m dalej znajduje się dłuższy most nad Maricą, z punktem widokowym w połowie drogi. Na drugim brzegu są kawiarnie, w których płacisz za widok. Mosty są otwarte dla małego ruchu. * '''Karaağaç''', co oznacza „drewno wiązu”, zostało ułożone na siatce w XIX wieku. To przyjemna dzielnica z kilkoma uroczymi rezydencjami. * '''Granica''' z Grecją znajduje się w Pazarkule, 2 km dalej na zachód wzdłuż Ortaköy Cd. Jest otwarty 24 godziny. * '''Las miejski Edirne'''. to bosky park wzdłuż zachodniego brzegu rzeki, popularne miejsce na weekendowe pikniki. * {{zobacz | name=Stacja kolejowa Karaağaç | url= | email= | adres= | lat=41.651723 | long=26.521761 | wskazówki= | telefon= | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=nie jest tam, gdzie można by się spodziewać głównego dworca kolejowego w mieście. Ale pierwsza linia kolejowa ze Stambułu do Europy biegła dalej na południe, a następnie skręcała doliną Maritsa, zapętliła się na stacji Karaağaç, a następnie kontynuowała dolinę w kierunku Bułgarii. Gdy traktat z Lozanny określił rzekę jako granicę, pociągi (takie jak Orient Express) musiały dwukrotnie wjeżdżać do Grecji w tranzycie między Turcją a Bułgarią. Dopiero w latach 70. ułożono nowy tor, pozostawiając to miejsce odcięte; stał się częścią uniwersytetu w 1998 roku. Przy starej stacji znajduje się małe muzeum, zalesiony park i ogród rzeźb oraz pomnik traktatu. }} === Dalej === Potrzebujesz samochodu, aby dotrzeć do odległych zabytków. * {{zobacz | name=Lalapaşa | url= | email= | adres= | lat=41.838 | long=26.736 | wskazówki= | telefon= | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=to wioska 25 km na północ od Edirne z dużym dolmenem, kamiennym przejściem do grobowców, które pierwotnie były przykryte kopcem ziemi. Dolmeny w Tracji to zazwyczaj późna epoka brązu / wczesna epoka żelaza, 1400-900 pne. Jedź D535 na północ od miasta, rozgałęziając się, by wjechać do wioski na 19 Mayis Cd, a dolmen znajduje się w centrum wioski. Dalej na północny wschód wzdłuż tego pasa są jeszcze inne, ale są one niejasne, ponieważ kamień został ponownie użyty. Pas to droga przelotowa przez wzgórza na granicy z Bułgarią: jest skrzyżowanie na D535, ale nie na pasie. }} * W końcu różne drogi wracają na niziny w [[Kirklareli]]. * '''Ogrodzenie''' to wielka barykada ciągnąca się pod górę, w dół doliny przez 269 km wzdłuż granicy z Bułgarią. To była „twarda granica” przez prawie sto lat, ale została wzmocniona w 2014 roku przez panikę moralną dotyczącą tego, kto i co może przekroczyć ze wschodu. Grecja zbudowała podobne ogrodzenie w 2012 roku, ale jest mniej rzucające się w oczy, ponieważ rzeka tworzy naturalną barierę. Te płoty drażniły Turcję, ale cesarz Hadrian by to zaaprobował. == Aktywny wypoczynek == [[Plik:Yagli gures2.jpg|thumb|Młodzi zapaśnicy]] * '''Zapasy naftowe''' (''yağlı güreş'') ​​są praktykowane w całej Turcji, ale główne zawody (które stały się ogólnokrajową imprezą) odbywają się na [http://kirkpinar.org/ stadionie Kırkpınar]. Zapaśnicy pokrywają się oliwą z oliwek, a następnie próbują przyciągnąć swojego śliskiego przeciwnika do ziemi. Walki trwają do 40 min. Istnieją dowody na ten sport z 2650 rpne, a zawody w Edirne pochodzą z 1360 AD. Oczekuje się, że wydarzenie w 2021 r. odbędzie się pod koniec czerwca / na początku lipca, ale tba. Kırkpınar znajduje się na wyspie rzecznej na podejściu do Sarayiçi, patrz wyżej; to odległość od centrum miasta. * '''Piłka nożna''': tylko dla zagorzałych fanów. Edirnespor słabnie obecnie w trzeciej lidze TFF, czwartej lidze piłkarskiej w Turcji – i to po awansie w 2020 roku. Płot to wielka barykada, która ciągnie się w górę wzgórza, w dół doliny przez 269 km wzdłuż granicy z Bułgarią. To była „twarda granica” przez prawie sto lat, ale została wzmocniona w 2014 roku przez panikę moralną dotyczącą tego, kto i co może przekroczyć ze wschodu. Grecja zbudowała podobne ogrodzenie w 2012 roku, ale jest mniej rzucające się w oczy, ponieważ rzeka tworzy naturalną barierę. Te płoty drażniły Turcję, ale cesarz Hadrian by to zaaprobował. == Praca == == Nauka == == Zakupy == * '''Mydła w kształcie owoców''' są używane przede wszystkim do dekoracji oraz jako odświeżacze powietrza. * '''Ozdobne miotły''' są tradycyjnie prezentowane pannom młodym. Można je znaleźć w wielu sklepach z pamiątkami, ale pomyśl tylko o limitach bagażu podręcznego. * '''Kryte osmańskie bazary''': kilka, dwa centralne przykłady to Arasta obok meczetu Selimiye (oznaczony jako „Çarşı Girişi”) oraz Alipaşa, która jest równoległa do Saraçlar Cd. == Gastronomia == [[Plik:Edirnedowntown.jpg|thumb|220px|Wiele kawiarni na Saraçlar Cd]] * '''Wątróbka''' (''ciğer'') to lokalny przysmak, przyrządzany w charakterystycznym stylu Edirne: całe kawałki posypuje się mąką, smaży na głębokim oleju roślinnym i podaje z suszoną na gorąco i chrupiącą papryką. Jeśli nie zależy ci na zapachu wątroby, nie zauważysz go w wątrobie Edirne. Zjedz go z chlebem i ajranem, słonym napojem jogurtowym - te przytępiają ogień pieprzu. Małe jadłodajnie specjalizujące się w wątrobie nazywane są ''ciğerci''; w parku przy Starym Meczecie znajduje się gromada. Jeśli ktoś z twojej grupy nie lubi wątroby, może kupić coś innego niż inna pobliska restauracja. * '''Balkan Piliç Lokantasi''' na Darüleytam Sk jest otwarty codziennie od 09:00 do 21:00. Dobre jedzenie, ale drogie za małe porcje. * '''[https://cigercikemalustaortakapi.business.site/ Ciğerci Kemal]''', Alipaşa Orta Kapı Cad 3, ☏ +90 284 213 64 75. Codziennie 09:00-21:00. Popularna restauracja ze smażoną wątróbką, czysta i przyjazna. * '''Alipaşa Köfte ve Ciğer''', Alipaşa Çarşısı İç Yolu, ☏ +90 284 225 22 20. Codziennie 09:00-21:30. Inteligentne wydajne miejsce na klopsiki i wątróbkę. * '''Serhad Köftecisi''', Tahmis Çarşısı Sk. 10, ☏ +90 284 213 04 29. Codziennie 09:00-23:00. Dobre centralne miejsce serwujące klopsiki i wątróbkę. * '''[https://cigerciniyaziusta.com.tr/2021/09/24/trakyanin-meshur-tatlisi-hayrabol-tatlisi/ Ciğerci Niyazi Usta]''' przy Ortakapı Cd 9 jest otwarta codziennie dla smażonej wątróbki w godzinach 09:30-20:30. * '''Kawiarnie''', które wybierasz głównie ze względu na swoją lokalizację to: : - wzdłuż Saraçlar Cd, deptaka na wschód od starej dzielnicy. : - południowy kraniec mostu Maritsa, zwłaszcza gdy zachód słońca kąpie stare miasto w cytrynie i oliwie z oliwek. : - Sera Cafe w Mimar Sinar Cd 8 za meczetem Selimiye. * '''Pasta migdałowa''' (''badem ezmesi'') to lokalny, miękki deser przypominający ciasteczko z gorzkich migdałów. [https://www.kececizade.com/ Keçecizade] to sieć sklepów sprzedających ten i inne desery. Ich główny punkt sprzedaży znajduje się w Hükümet Cd 5 naprzeciwko Üç Şerefeli. == Życie nocne == * Edirne ma wiele ''birahanes'' – kawiarni serwujących alkohol – i patrz wyżej. * Pas wzdłuż Maarif Cd obejmuje Park Pub, Sezen Café & Pub, English Bar, Füguran i [https://mahzen-cafe-bar.business.site/ Mahzen]. == Festiwale, imprezy == == Noclegi == Zakwaterowanie w Edirne znajduje się głównie wokół Starej Dzielnicy i na wschód od centrum. Wiele miejsc jest zniszczonych: te wymienione wydają się być czyszczone co najmniej raz w 2021 roku. * {{Znacznik|'''Palace Hotel'''|41.675 |26.557 |typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''[https://www.hoteledirnepalace.com/tr/index.html Palace Hotel]''', Sabuni, Vavlı Cami Sok 4, ☏ +90 284 214 74 74. Czyste, nowoczesne miejsce w brudnym centrum miasta. Trochę hałasu z ulicy, parking strzeżony. B&B podwójny 300 TL. * {{Znacznik|'''Trakya City Hotel'''|41.674 |26.557 |typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''[https://www.trakyacityhotel.com/en/index.html Trakya City Hotel]''', Sabuni, Mehmet Ağa Sk 21, ☏ +90 284 214 65 75. Czysty nowoczesny hotel w niewielkiej odległości na wschód od centrum. B&B podwójny 250 TL. * {{Znacznik|'''Hotel Balta'''|41.671 |26.566 |typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''[http://www.baltahotel.com.tr/ Hotel Balta]''', Talatpaşa Bulvarı 97, Ayşekadın (''500 m na wschód od centrum''), ☏ +90 284 225 52 10, info@baltahotel.com.tr. Duży blok lokalu, pokoje posiadają klimatyzację, telewizję satelitarną, sprzątanie na błędach. B&B podwójny 700 TL. (aktualizacja lut 2021 | edytuj) * {{Znacznik|'''Efe Hotel'''|41.676 |26.552 |typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''[http://www.efehotel.com/ Efe Hotel]''', Maarif Cad. 13 (''Stary kwartał''), ☏ +90 284 213 60 80, +90 284 213 61 66, info@efehotel.com. Czyste centralne miejsce, pokoje wyposażone są w klimatyzację, telewizję satelitarną, ciepłą wodę i bezpłatne Wi-Fi. B&B podwójny 700 TL. (aktualizacja lut 2021 | edytuj) * '''Tuna Hotel''', Mithat Paşa 27, Maarif Cd (''w pobliżu hotelu Efe''), ☏ +90 284 214 3340. Podstawowe, zwykle czyste, małe pokoje z łazienką, klimatyzacją, telewizją satelitarną i Wi-Fi. B&B dwuosobowy 150 TL == Kontakt == Od grudnia 2020 Edirne ma dobry sygnał 4G od wszystkich tureckich przewoźników, który rozciąga się wzdłuż głównych autostrad aż do granicy z Grecją i Bułgarią. 5G nie dotarło do tego obszaru. == Bezpieczeństwo == '''Powodzie''' stanowią zagrożenie po ulewnych deszczach, zwłaszcza zimą. Dzielnice takie jak Karaağaç mogą zostać odcięte, gdy średniowieczne mosty zostaną zalane. Nigdy nie próbuj przechodzić przez zalany most, zapoznaj się z lokalnymi poradami na temat bezpiecznych tras obejścia. == Informacje turystyczne == === Konsulaty === * Żaden naród anglojęzyczny nie jest reprezentowany w Edirne. Istnieją konsulaty w Stambule i ambasady w Ankarze. * [[Plik:Flag of Bulgaria.svg|20px]] '''Konsulat Bułgarii''' (Bułgaristan Başkonsolosluğu), Talat Paşa Asfaltı 146, ☏ +90 284 214 06 17, faks: +90 284 214 84 82, consulate.edirne@mfa.bg. Pn-Pt 09:00-13:00. Może pomagać obywatelom innych krajów UE w prowincjach Edirne, Kırklareli i Tekirdağ. * [[Plik:Flag of Germany.svg|20px]] '''Konsulat Honorowy Niemiec''' (Almanya Fahri Konsolosluğu), Balıkpazarı Caddesi, Of Sitesi C Blok, D.2, Kaleiçi, ☏ +90 284 213 55 63, faks: +90 284 224 52 85, edirne@hk-diplo.de. Pn-Pt 11:00-18:00. Honorarkonsul może obejmować również Francję. * [[Plik:Flag of Greece.svg|20px]] '''Konsulat Grecji''' (Yunanistan Konsolosluğu), Şükrüpaşa, 123. Sok. Nr:2, ☏ +90 284 235 58 04, faks: +90 284 235 58 08, grcon.adr@mfa.gr. Pn-Pt 09:00-17:30. Wnioski wizowe są przyjmowane w godzinach 09:00-13:00. * [[Plik:Flag of Romania.svg|20px]] '''Konsulat Honorowy Rumunii''' (Romanya Fahri Konsolosluğu), Londra Asfaltı 64, Kıray Apartmanı, ☏ +90 284 225 56 90, faks: +90 284 212 1777, balkanerol@hotmail.com. Pn-Pt 09:00-17:00. Musisz zadzwonić na spotkanie. == Gdzie dalej == * '''[[Uzunköprü]]''', dosłownie „długi most”, ma niezwykły XV-wieczny kamienny most o 174 łukach. * '''[[Keşan]]''' dalej na południe jest tylko węzłem komunikacyjnym, ale trzeba iść tą drogą, aby dotrzeć do nadmorskich kurortów wzdłuż Zatoki Saros. * Na półwyspie Gallipoli pola bitew z 1915 r. i pomniki znajdują się w pobliżu '''[[Eceabat]]'''. * '''[[Stambuł]]''' to obowiązkowa metropolia na południowym wschodzie. * '''Kapıkule''' na granicy z Bułgarią i Pazarkule na granicy z Grecją oddalone są o zaledwie kilka kilometrów. {{użyteczny}} {{Jest w|Marmara}} [[Kategoria:Turcja]] mein1jdav377bpbx8l6w4uteg3yxgg8 158038 158037 2026-08-02T13:07:09Z Moromar 2451 /* Informacje turystyczne */ 158038 wikitext text/x-wiki {{Top-banner|unesco=yes}} {{Miejscowość infobox |nazwa = Edirne |nazwa oryginalna = |widok = Selimiye_Mosque_and_The_Statue_of_Architect_Sinan_-_panoramio.jpg |opis = |herb = |mapa = Edirne Turkey Provinces locator.gif |państwo = [[Plik:Flag of Turkey.svg|20px]] [[Turcja]] |region = [[Edirne (prowincja)|Edirne]] |powierzchnia = 844 |wysokość = 42 |ludność = 180 000 |prefiks = (+90) 284 |kod pocztowy = 22100 |www = https://www.edirne.bel.tr/ }} '''[https://edirne.ktb.gov.tr/ Edirne]''' jest głównym miastem [[Tracja Wschodnia|Tracji Wschodniej]], w regionie Marmara w północno-zachodniej [[Turcja|Turcji]]. Leży na łagodnie pofałdowanych równinach trackich u zbiegu trzech rzek, w pobliżu granicy z [[Grecja|Grecją]] i [[Bułgaria|Bułgarią]]. Większość odwiedzających przekraczających te granice jedzie prosto na wschód lub zatrzymuje się w autobusie lub pociągu, aby dotrzeć do [[Stambuł]]u. Jednak Edirne przez pewien czas było stolicą Imperium Osmańskiego i nadal było imperialnym odwrotem, ozdobionym wspaniałymi meczetami. To zdecydowanie jedna z najważniejszych atrakcji Turcji. == Charakterystyka == === Historia === Tracka osada Uskadama została odbudowana od 125 rne przez rzymskiego cesarza Hadriana, który (pozbawiony fałszywej skromności) nazwał ją Hadrianopolis. Znajdowała się na głównym szlaku handlowym i transportowym, a osadzona była w żyznym regionie, dlatego często toczono o nią bitwy, podczas swojej 1900-letniej historii odbyło się 16 dużych bitew i oblężeń. Jego najdłuższe okresy kontroli były częścią Cesarstwa Bizantyjskiego, a następnie Imperium Osmańskiego. Kiedy sułtan Murad I zdobył Trację, w 1369 zamienił miasto Adrianopol (które on i jego lud nazywali „Edirne”) w swoją stolicę. Po zdobyciu Bizancjum / Konstantynopola / Stambułu w 1453 przeniesiono tam stolicę, aby stać się centrum rozległego Imperium Osmańskiego. Edirne pozostało ważne jako letni pałac i cesarski rekolekcje, a między 1700 a 1750 było czwartym co do wielkości miastem w Europie, z szacowaną populacją 35 000. Ale do 1700 roku to imperium podupadało. Austro-Węgry wypędziły Turków z Europy Środkowej; Rosja przejęła kontrolę nad Morzem Czarnym i dążyła do zajęcia Bosforu i Dardaneli. Ludność Edirne uciekła przed rosyjskimi inwazjami w 1829 i 1878, które dotarły do ​​zachodnich przedmieść Stambułu. Bałkany zostały dosłownie „zbałkanizowane” – rozbite przez ruchy nacjonalistyczne i wojny, a jeden z tych konfliktów przerodził się w I wojnę światową, do której Turcja przyłączyła się po stronie Niemiec. Trwało to po 1918 roku wraz z wojną z Grecją, która stała się wojną o turecką niepodległość. Traktat Lozanny z 1923 zmienił granice Turcji. Niestety dla Edirne, te znajdowały się na zachód od miasta, tak wiele jego zaplecza (nawet niektóre przedmieścia) zostało utracone, a handel został stłumiony przez niezbyt przyjazną granicę. (Patrz poniżej konwolucji, które spowodowały kolej.) Turcja była neutralna podczas II wojny światowej, ale po drugiej stronie rzeki nazistowskie flagi powiewały nad osią Bułgarii i okupowaną Grecją. Duża część miasta została następnie ewakuowana, a ci, którzy nie mogli uciec, cierpieli z powodu zimna i głodu. Nie było też powodu, aby wracać po tej wojnie, ponieważ regeneracja przemysłu sprzyjała innym miastom. Edirne rosło więc powoli, osiągając populację 185 408 w 2019 roku. === Orientacja === Rzeka Tundża lub Tunca płynie na południe i zatacza pętlę wokół zachodniego krańca miasta przed połączeniem się z rzeką Maritsa. W centrum miasta znajdują się trzy cesarskie meczety Selimiye, Üç Şerefeli i Stary Meczet. Promieniują stąd autostrady: Talat Paşa Bulvarı kieruje się na wschód, stając się D100 do [[Stambuł]]u, podczas gdy Londra Asfaltı kieruje się na zachód jako D100 do granicy z [[Bułgaria|Bułgarią]] w Kapıkule. Szereg mostów osmańskich i grobli przecina dwie rzeki oraz ich wyspy i równiny zalewowe: główne trasy to most Gazi Mihal na zachód, Hükümet CD na północ w kierunku dawnego pałacu w Sarayiçi i Lozan CD na południe do Karaağaç. Główne zabytki znajdują się zatem na niewielkim obszarze i można je zobaczyć podczas jednodniowej wycieczki. Jeśli nie masz czasu na peryferyjne dzielnice, przynajmniej przejdź się do historycznych mostów: najbliżej centrum są mosty od strony południowej do Karaağaç. Późna wiosna i wczesna jesień to najlepszy czas na wizytę. Edirne leży w głębi lądu i ma bardziej klimat kontynentalny niż wybrzeże Marmara. Ma gorące, suche lata, 26-35 °C w ciągu dnia, gorętsze, ale mniej wilgotne niż Stambuł, jednak z okazjonalnymi ulewami. Zimy są chłodne, z deszczem i śniegiem, a noce są bardzo zimne. == Dojazd == === Samolotem === {{Znacznik|Międzynarodowy port lotniczy Stambuł|41.262222 |28.727778 |typ=transport}}'''[[Port lotniczy Stambuł|Lotnisko w Stambule]]''' ({{IATA|IST}}) oferuje szeroką gamę bezpośrednich lotów do Europy, Azji i nie tylko. Autobus [https://istanbulseyahat.com.tr/ Istanbul Seyahat] kursuje z lotniska IST do Edirne co dwie godziny za 110 TL. W przeciwnym razie komunikacją publiczną musisz udać się do centrum [[Stambuł]]u, a następnie wyjechać z powrotem, ale wynajętym samochodem szybko jesteś w drodze do Tracji. Jeśli przylecisz na inne {{Znacznik|Międzynarodowy port lotniczy Sabiha Gökçen|40.898333 |29.309167 |typ=transport}}'''lotnisko Sabiha Gökçen''' ({{IATA|SAW}}), to po stronie Azji i czeka Cię zatłoczona podróż przez miasto. === Koleją === [[Plik:Busts of Hadrianus in Venice cropped.jpg | thumb | Hadrian: „Mmm, więc jak powinienem nazwać to nowe miasto?”]] Pojedynczy pociąg regionalny dziennie odjeżdża z Kapikule na granicy z [[Bułgaria|Bułgarią]] o 07:00, zatrzymując się na obu stacjach w Edirne około 07:30. Kontynuuje na wschód przez [[Lüleburgaz]], [[Çorlu]] i [[Çerkezköy]], by o 11:30 dotrzeć do [[Stambuł]]u Halkali. Pociąg powrotny odjeżdża z Halkali o 18:00, docierając do Edirne około 22:00 i Kapikule o 22:30. Pojedynczy z Halkali do Edirne kosztuje 55 TL w 2022 roku. Halkali znajduje się 15 km na zachód od centrum Stambułu, ale jest połączone częstym pociągiem metra Marmaray. Nocny pociąg z [[Bukareszt]]u i [[Sofia|Sofii]] kursuje przez cały rok, obsługiwany przez [https://www.tcddtasimacilik.gov.tr/ TCDD]. Obie usługi w kierunku wschodnim i zachodnim docierają do Edirne około godziny 02:00; nie jest ci przeznaczone dużo snu, ponieważ każdy musi wysiąść na granicy na odprawę paszportową i celną. [https://www.optimatours.de/ Optima Express] to pociąg samochodowy z [[Villach]] w [[Austria|Austrii]] do Edirne dwa razy w tygodniu od kwietnia do listopada, jadący 33 godziny. Dni wyjazdu są różne. Pociąg ten umożliwia kierowcom omijanie trudnych, męczących dróg przez Bałkany, a także jest otwarty dla pasażerów bez samochodów. Optima nie oferuje biletów ze stacji pośrednich, takich jak [[Zagrzeb]]. W czerwcu 2019 roku inny pociąg kursował w ciągu dnia między [[Płowdiw]]em w Bułgarii a Edirne. Miała to być usługa stała, ale trwała tylko jeden weekend, po czym została odwołana! Nie wiadomo, czy kiedykolwiek zostanie wznowiona - stworzył użyteczną dodatkową trasę między Bułgarią a Turcją, unikając przyjazdów / wyjazdów w godzinach nocnych. Linia kolejowa między Edirne a Stambułem jest modernizowana, aby stworzyć lepszą linię konwencjonalną i linię YHT, skracając podróż do 80 minut. Data zakończenia prognozy w 2024 roku wygląda bardzo optymistycznie. * {{Znacznik|Edirne Gar|41.6552 |26.5801 |typ=transport}}'''Edirne Gar''' to dworzec główny, 4 km na wschód od centrum miasta, w pobliżu głównej autostrady prowadzącej na wschód do Stambułu. Zatrzymują się tutaj pociągi międzynarodowe i regionalne. * {{Znacznik|Edirne Şehir|41.6690 |26.5553 |typ=transport}}'''Edirne Şehir''' znajduje się 1 km na południowy zachód od centrum, na skraju starej dzielnicy w pobliżu brzegu rzeki. Zatrzymują się tu pociągi regionalne, ale nie międzynarodowe. * {{Znacznik|Kastaniés|41.6475 |26.4865 |typ=transport}}'''Kastaniés''' (Καστανιές), tuż za granicą z [[Grecja|Grecją]] i 4 km na południowy zachód od Edirne, ma pociągi z [[Aleksandropolis]] na linii do [[Dikaia]], obsługiwane przez [http://www.trainose.gr/ TrainOSE] i jadące nieco ponad dwie godziny. W kwietniu 2022 kursuje tylko jeden pociąg Pn-Pt, odjeżdżający z Aleksandropolis przed godziną 09:00 i wracający z Kastaniés około południa. === Samochodem === Miasto znajduje się na głównych autostradach między Turcją a Europą, bezpłatnej D100 i płatnej autostrady O-3/E80. [[Stambuł]] jest 224 km na wschód, powiedzmy dwie godziny. Wszystkie przejścia graniczne są otwarte 24 godziny. Główny posterunek graniczny to Kapikule (Turcja) / Kapitan Andreevo (Bułgaria), 15 km na zachód od Edirne. [[Swilengrad]] 8 km dalej jest pierwszym bułgarskim miastem, do którego dotrzesz. Niewielkie pobliskie przejście to Pazarkule (Turcja) / Kastaniés (Grecja) 4 km na południowy zachód od miasta. Drugie przejście, z którego raczej nie skorzystasz, znajduje się 40 km na północ na D535 w Hamzabeyli (Turcja) / Lesovo (Bułgaria). === Autobusem === Autobusy kursują ze stacji Istanbul Esenler co najmniej co godzinę, zabierając od 2 do 4 godzin non stop, za opłatą 75 TL. Głównym operatorem jest [https://www.metroturizm.com.tr/ Metro Turizm]. W normalnych czasach autobusy jeżdżą przez całą dobę, ale na początku 2021 nie odjeżdżają między północą a 05:00. Autobusy kursują również do Edirne z [[Çanakkale]] przez półwysep Gallipoli, Keşan i Uzunköprü. Na początku 2021 kursują tylko raz dziennie, obsługiwane przez [https://www.ispartapetrol.com.tr/ Isparta]. {{Znacznik|Dworzec autobusowy|41.632 |26.618 |typ=transport}}'''Dworzec autobusowy''' w Edirne znajduje się 5 km na południowy wschód od centrum, gdzie znajduje się skrzyżowanie D100 i obwodnicy miasta. Autobusy miejskie zabiorą Cię do centrum miasta. Nie ma bezpośrednich autobusów do [[Bułgaria|Bułgarii]]. Możesz wziąć taksówkę do Kapikule na granicy z Bułgarią, gdzie możesz mieć szczęście i pomachać autobusom w kierunku [[Płowdiw]]u i [[Sofia|Sofii]]. Lub przejdź przez granicę i wsiądź do autobusu lub pociągu z Kapitana Andreevo w Bułgarii. == Komunikacja == {{Mapframe | 41.675 | 26.560 | height=550 | width=600 | zoom=14 }} Centrum jest zwarte, dość płaskie i można po nim spacerować. Oddalone dzielnice znajdują się w odległości krótkiego spaceru, ale możesz wybrać taksówkę lub dolmuş przynajmniej w jedną stronę. == Warto zobaczyć == === Śródmieście === [[Plik:Edirne 5269.jpg|thumb|270px|Meczet Selimiye]] * {{zobacz | name=[https://www.kulturportali.gov.tr/portal/edirneselimiyecamiivekulliyesi Meczet Selimiye] | alt=Selimiye Camii | url= | email= | adres=Mimar Sinan Cd. | lat=41.678056 | long=26.559444 | wskazówki= | telefon= | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=Codziennie 05:30-23:30. Wspaniały meczet, który dominuje w panoramie miasta, podejdź z północnego zachodu, aby docenić pełny efekt i przegapić sklepy. To arcydzieło Mimara Sinana, zbudowane w latach 1569-75 i wpisane na Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO. Osiem filarów podtrzymujących kopułę nie rzuca się w oczy, dzięki czemu kopuła wisi nad ogromną przestrzenią wewnętrzną, a 999 okien wpuszcza strumień światła. Cztery delikatne karbowane minarety wznoszą się na wysokość 70,89 m, przewyższając je tylko Qutb Minar w Delhi. Wnętrze ozdobione jest kaligrafią i geometrycznymi wzorami w kolorze różowym i niebieskim. Odwrócona dekoracja z tulipanów, emblemat Edirne, ma upamiętniać poprzedniego właściciela ziemskiego, który niechętnie zrezygnował ze swojego ogrodu tulipanów na rzecz budowy meczetu. Bezpłatny. }} * {{zobacz | name=Bazar Arasta | alt= | url= | email= | adres= | lat= | long= | wskazówki= | telefon= | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=jeśli chcesz znaleźć sklepy, to zadaszony rynek wzdłuż południowo-zachodniej flanki meczetu. }} * {{zobacz | name=[https://edirnevdb.gib.gov.tr/kultur/eskicami.html Stary Meczet] | alt= Eski Cami | url= | email= | adres=Muafakathane Sokak 1 | lat=41.676712 | long=26.555704 | wskazówki= | telefon= | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=Został zbudowany w XV wieku, więc jest najstarszym i najmniejszym z trzech cesarskich meczetów w mieście. To niski budynek z dziewięcioma kopułami i dwoma minaretami, z uderzającą kaligrafią wewnątrz. Bezpłatny. }} * {{zobacz | name=Mezcet Üç Şerefeli | alt= | url= | email= | adres= | lat=41.676712 | long=26.555704 | wskazówki= | telefon= | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=Meczet wybudowany w latach 1438-1447, jego nazwa nawiązuje do trzech balkonów lub galerii na jego najwyższym minarecie. Pozostałe trzy minarety mają różne konstrukcje. Wnętrze meczetu ma kolorowo ozdobioną centralną kopułę, otoczoną mniejszymi kopułami w różnych wzorach kolorystycznych, wspartymi na okazałych kolumnach. Bezpłatny. }} * {{zobacz | name=[https://www.kulturportali.gov.tr/turkiye/edirne/gezilecekyer/edirne-kalesi-makedonya-saat-kulesi Wieża Macedońska] | alt=Makedonya Kulesi | url= | email= | adres= | lat=41.6774693 | long=26.552156 | wskazówki= | telefon= | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=to rozpadający się bastion na zachód od meczetu Üç Şerefeli. Znajdują się tu ostatnie pozostałości rzymskich murów miejskich: były one częścią fortu założonego przez Hadriana w II wieku naszej ery, a następnie rozbudowanego w bizantyjskim X wieku. Były cztery wieże strażnicze, a ta patrzyła na Macedonię, chociaż najbardziej niecierpliwie wypatrywali Bułgarów, czyli pożarów, które opanowały miasto. Fort został zburzony w XIX wieku pozostawiając tylko tę wieżę, do której dobudowano wieżę zegarową. Był wstrząsany kilkoma trzęsieniami ziemi iw 1953 musiał zostać częściowo rozebrany. Wykonano kilka nowoczesnych napraw, ale wieża jest zniszczona i nie można do niej wejść. }} * {{zobacz | name=[https://www.kulturportali.gov.tr/turkiye/edirne/gezilecekyer/sokullu-hamami Sokullu Mehmet Paşa Hamamı] | alt= | url= | email= | adres=Çavuşbey | lat=41.678331 | long=26.552661 | wskazówki=twarzą do meczetu Üç Şerefeli | telefon= | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=Ta łaźnia turecka to kolejne arcydzieło Sinana, Wielkiego Architekta. Zbudowane w latach 1568-69 łaźnie są nadal otwarte dla publiczności, z (naturalnie) oddzielnymi strefami dla mężczyzn i kobiet. Budynek został dobrze odrestaurowany, ale czystość i temperatura wody są nierówne, więc należy „zobaczyć”, a nie „robić” }} * {{zobacz | name=Muzeum Archeologiczne i Etnograficzne | alt= | url= | email= | adres=Kadirpaşa Mektep Sk 7 | lat=41.67893 | long=26.56082 | wskazówki=za Selimiye | telefon=+90 284 225 11 20 | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=Pn-Pt 09:00-17:00. Oryginalne muzeum z 1924 r. było częścią kompleksu meczetu; przeniósł się tutaj w 1971 roku, gdy kolekcja się powiększała. Muzeum przedstawia bogatą historię tego obszaru, głównie w okresie trackim. W ogrodach znajduje się prehistoryczny dolmen przeniesiony z pierwotnego miejsca, zrekonstruowana starożytna chata tracka oraz nagrobki rzymskie i osmańskie. 10 TL. }} * {{zobacz | name=[https://www.kulturportali.gov.tr/turkiye/edirne/gezilecekyer/turk-slam-eserleri-muzesi Muzeum Sztuki Islamskiej] | alt=İslam Eserleri Müzesi | url= | email= | adres= | lat=41.678001 | long=26.560101 | wskazówki=wschodnia strona Selimiye | telefon= | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=Pn-Pt 09:00-17:00. To było oryginalne muzeum Edirne, w medresie meczetu. Główna kolekcja przeniosła się po drugiej stronie ulicy w 1971 roku, opuszczając tę filię, osobno biletowaną. Wchodzisz obok posągu Sinana Architekta. Mnóstwo kaligrafii i innych sztuk pięknych i rzemiosła. 10 TL }} [[Plik:GrandSynagogueEdirne (6).JPG|thumb|Wielka Synagoga]] * {{zobacz | name=Stara dzielnica | url= | email= | adres= | lat=41.6742 | long=26.5503 | wskazówki= | telefon= | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=odpowiada obszarowi starego fortu, choć mury i bramy dawno już nie istnieją. Odbudowano go na wzór kraty w XIX wieku po pożarze: wszystkie te drewniane domy. Główną arterią jest Maarif Caddesi, dwie przecznice na zachód od Saraçlar Cd. Ocalało wiele drewnianych domów z kunsztownie wykonaną fasadą, choć niektóre są opuszczone. Południowy koniec ulicy to synagoga, patrz poniżej. Na północnym krańcu poszukaj małego dawnego kościoła katolickiego: znajduje się w alejce przylegającej do szkoły podstawowej. W okolicy znajduje się wiele małych meczetów osmańskich. }} * {{zobacz | name=Wielka Synagoga | url= | email= | adres=Maarif Cd 75 | lat=41.6716 | long=26.5516 | wskazówki= | telefon= | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=Wt-Nd 09:00-17:00. Wielki pożar z 1905 r. zniszczył jej poprzedniczkę, więc synagoga ta została otwarta w 1909 r., by służyć licznej ludności żydowskiej. Byli to w większości sefardyjczycy, potomkowie wygnanych z Hiszpanii w 1492 roku, którzy uciekli na terytorium osmańskie. Synagoga jest utrzymana w stylu odrodzenia mauretańskiego i wzorowana na wiedeńskim Leopoldstädter Tempel. Został opuszczony w 1983 roku i popadł w ruinę, gdy jego społeczność wyjechała do Izraela i gdzie indziej. Został odrestaurowany i ponownie otwarty w 2015 roku z nabożeństwem, ale nie jest rutynowo używany do kultu. Wewnątrz jest małe muzeum. Bezpłatny }} * {{zobacz | name=Pomnik Şükrü Pasha | url= | email= | adres=Şükrüpaşa | lat=41.67526 | long=26.57548 | wskazówki=przy cmentarzu miejskim, na najwyższym wzgórzu miasta, z dużą flagą | telefon= | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=Pomnik Rüştü Paszy, dowódcy broniącego miasta podczas wojen bałkańskich w 1913 roku. Przylegające do niego małe muzeum jest zamknięte na czas nieokreślony „z powodu remontu”. }} * {{zobacz | name=Meczet Muradiye | url= | email= | adres=od Muradiye Bayırı | lat=41.6824 | long=26.5648 | wskazówki= | telefon= | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=Został zbudowany 1435/36 jako część kompleksu derwiszów Mevlevi, ale później stał się samodzielnym meczetem. Ma piękne kafelki, zwłaszcza w mihrab, prawdopodobnie autorstwa „Mistrzów z Tabriz”, którzy ozdobili meczet w Bursie, a później meczet Üç Şerefeli w Edirne. Część dekoracji ściennych została pobielona, a budynek wymagał wielu napraw po trzęsieniach ziemi: minaret odbudowano w 1957 roku. Znajduje się w brudnej okolicy, w której dzieci męczą się o bakszysz. Bezpłatny. }} * {{zobacz | name=Kościół św. Konstantyna i Heleny | url= | email= | adres=Mezarlık Sk | lat=41.663431 | long=26.564119 | wskazówki= | telefon= | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=Bułgarska cerkiew wybudowana w 1869 roku. }} * {{zobacz | name=Kościół św. Jerzego | url= | email= | adres=Tavukçu Sokak, Barutluk | lat=41.680428 | long=26.570233 | wskazówki=od Kız Türbe Sk | telefon= | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=Śr-Nd. Bułgarska cerkiew na wzór bazyliki, otwarta w 1880 roku i nadal użytkowana. Zwykle zamknięty, z wyjątkiem usług, ale dozorca może cię wpuścić. Poproś także o obejrzenie muzeum na piętrze i (jeśli wydaje się, że jest do dyspozycji), aby wspiąć się na dzwonnicę. }} === Północny zachód === [[Plik:Meriç Köprüsü ve Meriç Nehri.jpg|thumb|270px|Osmański most do Karaağaç]] Średniowieczne mosty przecinają rzekę Tundzha do '''Sarayiçi''' i '''Yeniimaret'''. Były to niegdyś ważne dzielnice miasta, ale wyludnienie sprawiło, że leżały w oddali na polach. Innym czynnikiem jest podatna na powodzie rzeka: nawet najbardziej lekkomyślny deweloper nie mógł ujść na sucho z urbanizacją jej brzegów. Mosty mają nowoczesną nawierzchnię brukową i mogą być wykorzystywane przez lekkie pojazdy. * {{zobacz | name=Sarayiçi | url= | email= | adres= | lat=41.6906 | long=26.5560 | wskazówki= | telefon= | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=oznacza „wewnątrz pałacu”, z którego pozostały tylko skrawki. Z centrum miasta jedziesz na północ wzdłuż Saray Yolu, „Palace Road”, wspaniałej nazwy pasa, który w każdej chwili może zakończyć się ślepym zaułkiem na boiskach sportowych. To przecina dolinę dwoma pięknymi mostami: mostem Kanuni na południu na szeroką wyspę rzeczną i mostem Fatih na północy. }} * {{zobacz | name=Kırkpınar | url= | email= | adres= | lat=41.68954 | long=26.55815 | wskazówki= | telefon= | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=na wyspie znajduje się arena do zapasów, z posągami byłych mistrzów }} * {{zobacz | name=Wieża Sprawiedliwości | url= | email= | adres= | lat=41.689925 | long=26.556626 | wskazówki= | telefon= | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=przy moście Fatih to solidna kwadratowa wieża, ostatnia nienaruszona pozostałość po pałacu. }} * {{zobacz | name=Pomnik wojen bałkańskich | url= | email= | adres= | lat=41.690833 | long=26.557386 | wskazówki= | telefon= | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=i cmentarz znajdują się 100 m w prawo / wschód, gdy schodzisz z mostu Fatih. Jest tu pochowanych około 30 000 żołnierzy, którzy polegli podczas oblężenia Edirne w 1913 roku. }} * {{zobacz | name=Pałac | url= | email= | adres= | lat= | long= | wskazówki= | telefon= | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=na północ od mostu są tylko skrawki. Został zbudowany w latach 1450-1475 i (musisz użyć wyobraźni) jest siedzibą potęgi Imperium Osmańskiego. Nawet gdy stolica przeniosła się do Konstantynopola, wciąż była to wielkie letnie odosobnienie i domek myśliwski. Ale od 1718 cierpiała zaniedbania, trzęsienia ziemi, pożary, okupacja wojskowa, aż w końcu w 1878 celowo wysadzony w powietrze skład amunicji, aby zapobiec schwytaniu. Kuchnie zostały odrestaurowane. Wokół Pawilonu Panorama ma powstać sala konferencyjna, która byłaby całkowitą namiastką przebudowy, a od 2018 roku teren ten jest zamknięty. Widzisz wystarczająco z ulicy. }} * {{zobacz | name=Most Saraçhane | url= | email= | adres= | lat=41.685561 | long=26.5545 | wskazówki= | telefon= | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=poniżej znajduje się kolejny most i połączenie na grobli z centrum miasta. }} * {{zobacz | name=Yeniimaret | url= | email= | adres= | lat= | long= | wskazówki= | telefon= | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=można dojechać z Sarayiçi drogą na zachód 1 km, a ze śródmieścia jadąc na północny zachód przez Horozlu Bayır Sk na groblę (tylko niewielki ruch) nad inną wyspą rzeczną. Muzeum Zdrowia to jedyny powód, aby tu pozostać. }} * {{zobacz | name=[https://saglikmuzesi.trakya.edu.tr/ Muzeum Zdrowia Bajezyda II] | url= | email=kulliye@trakya.edu.tr. | adres=W meczecie Beyazıt, Yeniimaret | lat=41.685833 | long=26.543611 | wskazówki= | telefon=+90 284 224 09 22 | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=Pn-Pt 10:00-16:00. Kompleks ten został założony przez sułtana Bajezyda II w 1484 roku. Oprócz szpitala znajdowała się tu szkoła medyczna, meczet, pensjonat, przytułek i łaźnie tureckie. Początkowo był to szpital ogólnomedyczny i chirurgiczny, ale zaczął specjalizować się w zakresie zdrowia psychicznego. Podążało za oświeconymi holistycznymi metodami, zanim zostały one przyjęte na zachodzie: zamiast zamykać pacjentów w celach kajdanami, używali muzyki medytacyjnej, zapachów i ogrodów kwiatowych. Został on włączony do Uniwersytetu Trakya, a muzeum wyświetla miniatury z osmańskich podręczników medycznych i modeli pacjentów. }} * {{zobacz | name=Most Gazi Mihal | url= | email= | adres= | lat=41.6767 | long=26.5417 | wskazówki= | telefon= | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=znajduje się na autostradzie do Kapıkule, więc z centrum wystarczy jechać D100 na zachód. Został zbudowany w XIII wieku, aw późniejszych wiekach rozbudowywany i przebudowywany. To, co teraz widzisz, to XIX-wieczny przebudowany, wyłącznie dla pieszych, z D-100 na nowoczesnym moście wzdłuż. Meczet Gazi Mihal znajduje się na zachodnim brzegu. }} * {{zobacz | name=[https://kvmgm.ktb.gov.tr/TR-133970/edirnenin-ortaya-cikan-degeri-hidirlik-tabyasi.html Hıdırlık Tabyası] | url= | email= | adres= | lat=41.686746 | long=26.518962 | wskazówki=Autobus 3A z centrum miasta i zapytaj o Hıdır Baba | telefon= | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=Zamknięte. Ogromna reduta na wzgórzu i forteca zbudowana w 1829 r. przed atakiem Rosjan, choć jej najwspanialsza godzina przypadła na wojny bałkańskie w 1913 r. Miała niewielką wartość w porównaniu z XX-wieczną bronią i została opuszczona. Renowacja trwa od 2011 roku i nie widać końca, więc twierdza pozostaje ogrodzona, choć nadal można uzyskać dostęp do parku Hıdır Baba. }} === Południowy zachód === [[Plik:KaraağaçRailwayStation.JPG|thumb|Stary dworzec kolejowy w Karaağaç]] '''Karaağaç''', 4 km na południowy zachód od centrum, jest jedyną częścią Turcji leżącą na zachód od rzeki Maritsa, która poza tym stanowi granicę z Grecją. * '''Dwa mosty osmańskie''' łączą Karaağaç z centrum miasta wzdłuż ulicy Lozan (Lozanna) Cd. Pierwsza, na skraju starej dzielnicy u podnóża Maarif Cd, obejmuje rzekę Tundzha. 250 m dalej znajduje się dłuższy most nad Maricą, z punktem widokowym w połowie drogi. Na drugim brzegu są kawiarnie, w których płacisz za widok. Mosty są otwarte dla małego ruchu. * '''Karaağaç''', co oznacza „drewno wiązu”, zostało ułożone na siatce w XIX wieku. To przyjemna dzielnica z kilkoma uroczymi rezydencjami. * '''Granica''' z Grecją znajduje się w Pazarkule, 2 km dalej na zachód wzdłuż Ortaköy Cd. Jest otwarty 24 godziny. * '''Las miejski Edirne'''. to bosky park wzdłuż zachodniego brzegu rzeki, popularne miejsce na weekendowe pikniki. * {{zobacz | name=Stacja kolejowa Karaağaç | url= | email= | adres= | lat=41.651723 | long=26.521761 | wskazówki= | telefon= | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=nie jest tam, gdzie można by się spodziewać głównego dworca kolejowego w mieście. Ale pierwsza linia kolejowa ze Stambułu do Europy biegła dalej na południe, a następnie skręcała doliną Maritsa, zapętliła się na stacji Karaağaç, a następnie kontynuowała dolinę w kierunku Bułgarii. Gdy traktat z Lozanny określił rzekę jako granicę, pociągi (takie jak Orient Express) musiały dwukrotnie wjeżdżać do Grecji w tranzycie między Turcją a Bułgarią. Dopiero w latach 70. ułożono nowy tor, pozostawiając to miejsce odcięte; stał się częścią uniwersytetu w 1998 roku. Przy starej stacji znajduje się małe muzeum, zalesiony park i ogród rzeźb oraz pomnik traktatu. }} === Dalej === Potrzebujesz samochodu, aby dotrzeć do odległych zabytków. * {{zobacz | name=Lalapaşa | url= | email= | adres= | lat=41.838 | long=26.736 | wskazówki= | telefon= | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=to wioska 25 km na północ od Edirne z dużym dolmenem, kamiennym przejściem do grobowców, które pierwotnie były przykryte kopcem ziemi. Dolmeny w Tracji to zazwyczaj późna epoka brązu / wczesna epoka żelaza, 1400-900 pne. Jedź D535 na północ od miasta, rozgałęziając się, by wjechać do wioski na 19 Mayis Cd, a dolmen znajduje się w centrum wioski. Dalej na północny wschód wzdłuż tego pasa są jeszcze inne, ale są one niejasne, ponieważ kamień został ponownie użyty. Pas to droga przelotowa przez wzgórza na granicy z Bułgarią: jest skrzyżowanie na D535, ale nie na pasie. }} * W końcu różne drogi wracają na niziny w [[Kirklareli]]. * '''Ogrodzenie''' to wielka barykada ciągnąca się pod górę, w dół doliny przez 269 km wzdłuż granicy z Bułgarią. To była „twarda granica” przez prawie sto lat, ale została wzmocniona w 2014 roku przez panikę moralną dotyczącą tego, kto i co może przekroczyć ze wschodu. Grecja zbudowała podobne ogrodzenie w 2012 roku, ale jest mniej rzucające się w oczy, ponieważ rzeka tworzy naturalną barierę. Te płoty drażniły Turcję, ale cesarz Hadrian by to zaaprobował. == Aktywny wypoczynek == [[Plik:Yagli gures2.jpg|thumb|Młodzi zapaśnicy]] * '''Zapasy naftowe''' (''yağlı güreş'') ​​są praktykowane w całej Turcji, ale główne zawody (które stały się ogólnokrajową imprezą) odbywają się na [http://kirkpinar.org/ stadionie Kırkpınar]. Zapaśnicy pokrywają się oliwą z oliwek, a następnie próbują przyciągnąć swojego śliskiego przeciwnika do ziemi. Walki trwają do 40 min. Istnieją dowody na ten sport z 2650 rpne, a zawody w Edirne pochodzą z 1360 AD. Oczekuje się, że wydarzenie w 2021 r. odbędzie się pod koniec czerwca / na początku lipca, ale tba. Kırkpınar znajduje się na wyspie rzecznej na podejściu do Sarayiçi, patrz wyżej; to odległość od centrum miasta. * '''Piłka nożna''': tylko dla zagorzałych fanów. Edirnespor słabnie obecnie w trzeciej lidze TFF, czwartej lidze piłkarskiej w Turcji – i to po awansie w 2020 roku. Płot to wielka barykada, która ciągnie się w górę wzgórza, w dół doliny przez 269 km wzdłuż granicy z Bułgarią. To była „twarda granica” przez prawie sto lat, ale została wzmocniona w 2014 roku przez panikę moralną dotyczącą tego, kto i co może przekroczyć ze wschodu. Grecja zbudowała podobne ogrodzenie w 2012 roku, ale jest mniej rzucające się w oczy, ponieważ rzeka tworzy naturalną barierę. Te płoty drażniły Turcję, ale cesarz Hadrian by to zaaprobował. == Praca == == Nauka == == Zakupy == * '''Mydła w kształcie owoców''' są używane przede wszystkim do dekoracji oraz jako odświeżacze powietrza. * '''Ozdobne miotły''' są tradycyjnie prezentowane pannom młodym. Można je znaleźć w wielu sklepach z pamiątkami, ale pomyśl tylko o limitach bagażu podręcznego. * '''Kryte osmańskie bazary''': kilka, dwa centralne przykłady to Arasta obok meczetu Selimiye (oznaczony jako „Çarşı Girişi”) oraz Alipaşa, która jest równoległa do Saraçlar Cd. == Gastronomia == [[Plik:Edirnedowntown.jpg|thumb|220px|Wiele kawiarni na Saraçlar Cd]] * '''Wątróbka''' (''ciğer'') to lokalny przysmak, przyrządzany w charakterystycznym stylu Edirne: całe kawałki posypuje się mąką, smaży na głębokim oleju roślinnym i podaje z suszoną na gorąco i chrupiącą papryką. Jeśli nie zależy ci na zapachu wątroby, nie zauważysz go w wątrobie Edirne. Zjedz go z chlebem i ajranem, słonym napojem jogurtowym - te przytępiają ogień pieprzu. Małe jadłodajnie specjalizujące się w wątrobie nazywane są ''ciğerci''; w parku przy Starym Meczecie znajduje się gromada. Jeśli ktoś z twojej grupy nie lubi wątroby, może kupić coś innego niż inna pobliska restauracja. * '''Balkan Piliç Lokantasi''' na Darüleytam Sk jest otwarty codziennie od 09:00 do 21:00. Dobre jedzenie, ale drogie za małe porcje. * '''[https://cigercikemalustaortakapi.business.site/ Ciğerci Kemal]''', Alipaşa Orta Kapı Cad 3, ☏ +90 284 213 64 75. Codziennie 09:00-21:00. Popularna restauracja ze smażoną wątróbką, czysta i przyjazna. * '''Alipaşa Köfte ve Ciğer''', Alipaşa Çarşısı İç Yolu, ☏ +90 284 225 22 20. Codziennie 09:00-21:30. Inteligentne wydajne miejsce na klopsiki i wątróbkę. * '''Serhad Köftecisi''', Tahmis Çarşısı Sk. 10, ☏ +90 284 213 04 29. Codziennie 09:00-23:00. Dobre centralne miejsce serwujące klopsiki i wątróbkę. * '''[https://cigerciniyaziusta.com.tr/2021/09/24/trakyanin-meshur-tatlisi-hayrabol-tatlisi/ Ciğerci Niyazi Usta]''' przy Ortakapı Cd 9 jest otwarta codziennie dla smażonej wątróbki w godzinach 09:30-20:30. * '''Kawiarnie''', które wybierasz głównie ze względu na swoją lokalizację to: : - wzdłuż Saraçlar Cd, deptaka na wschód od starej dzielnicy. : - południowy kraniec mostu Maritsa, zwłaszcza gdy zachód słońca kąpie stare miasto w cytrynie i oliwie z oliwek. : - Sera Cafe w Mimar Sinar Cd 8 za meczetem Selimiye. * '''Pasta migdałowa''' (''badem ezmesi'') to lokalny, miękki deser przypominający ciasteczko z gorzkich migdałów. [https://www.kececizade.com/ Keçecizade] to sieć sklepów sprzedających ten i inne desery. Ich główny punkt sprzedaży znajduje się w Hükümet Cd 5 naprzeciwko Üç Şerefeli. == Życie nocne == * Edirne ma wiele ''birahanes'' – kawiarni serwujących alkohol – i patrz wyżej. * Pas wzdłuż Maarif Cd obejmuje Park Pub, Sezen Café & Pub, English Bar, Füguran i [https://mahzen-cafe-bar.business.site/ Mahzen]. == Festiwale, imprezy == == Noclegi == Zakwaterowanie w Edirne znajduje się głównie wokół Starej Dzielnicy i na wschód od centrum. Wiele miejsc jest zniszczonych: te wymienione wydają się być czyszczone co najmniej raz w 2021 roku. * {{Znacznik|'''Palace Hotel'''|41.675 |26.557 |typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''[https://www.hoteledirnepalace.com/tr/index.html Palace Hotel]''', Sabuni, Vavlı Cami Sok 4, ☏ +90 284 214 74 74. Czyste, nowoczesne miejsce w brudnym centrum miasta. Trochę hałasu z ulicy, parking strzeżony. B&B podwójny 300 TL. * {{Znacznik|'''Trakya City Hotel'''|41.674 |26.557 |typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''[https://www.trakyacityhotel.com/en/index.html Trakya City Hotel]''', Sabuni, Mehmet Ağa Sk 21, ☏ +90 284 214 65 75. Czysty nowoczesny hotel w niewielkiej odległości na wschód od centrum. B&B podwójny 250 TL. * {{Znacznik|'''Hotel Balta'''|41.671 |26.566 |typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''[http://www.baltahotel.com.tr/ Hotel Balta]''', Talatpaşa Bulvarı 97, Ayşekadın (''500 m na wschód od centrum''), ☏ +90 284 225 52 10, info@baltahotel.com.tr. Duży blok lokalu, pokoje posiadają klimatyzację, telewizję satelitarną, sprzątanie na błędach. B&B podwójny 700 TL. (aktualizacja lut 2021 | edytuj) * {{Znacznik|'''Efe Hotel'''|41.676 |26.552 |typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''[http://www.efehotel.com/ Efe Hotel]''', Maarif Cad. 13 (''Stary kwartał''), ☏ +90 284 213 60 80, +90 284 213 61 66, info@efehotel.com. Czyste centralne miejsce, pokoje wyposażone są w klimatyzację, telewizję satelitarną, ciepłą wodę i bezpłatne Wi-Fi. B&B podwójny 700 TL. (aktualizacja lut 2021 | edytuj) * '''Tuna Hotel''', Mithat Paşa 27, Maarif Cd (''w pobliżu hotelu Efe''), ☏ +90 284 214 3340. Podstawowe, zwykle czyste, małe pokoje z łazienką, klimatyzacją, telewizją satelitarną i Wi-Fi. B&B dwuosobowy 150 TL == Kontakt == Od grudnia 2020 Edirne ma dobry sygnał 4G od wszystkich tureckich przewoźników, który rozciąga się wzdłuż głównych autostrad aż do granicy z Grecją i Bułgarią. 5G nie dotarło do tego obszaru. == Bezpieczeństwo == '''Powodzie''' stanowią zagrożenie po ulewnych deszczach, zwłaszcza zimą. Dzielnice takie jak Karaağaç mogą zostać odcięte, gdy średniowieczne mosty zostaną zalane. Nigdy nie próbuj przechodzić przez zalany most, zapoznaj się z lokalnymi poradami na temat bezpiecznych tras obejścia. == Informacje turystyczne == '''CIT''' znajduje się na płycie Talat Paşa, obok Starego Meczetu. Jest otwarty codziennie 08:30-17:30. === Konsulaty === * Żaden naród anglojęzyczny nie jest reprezentowany w Edirne. Istnieją konsulaty w Stambule i ambasady w Ankarze. * [[Plik:Flag of Bulgaria.svg|20px]] '''Konsulat Bułgarii''' (Bułgaristan Başkonsolosluğu), Talat Paşa Asfaltı 146, ☏ +90 284 214 06 17, faks: +90 284 214 84 82, consulate.edirne@mfa.bg. Pn-Pt 09:00-13:00. Może pomagać obywatelom innych krajów UE w prowincjach Edirne, Kırklareli i Tekirdağ. * [[Plik:Flag of Germany.svg|20px]] '''Konsulat Honorowy Niemiec''' (Almanya Fahri Konsolosluğu), Balıkpazarı Caddesi, Of Sitesi C Blok, D.2, Kaleiçi, ☏ +90 284 213 55 63, faks: +90 284 224 52 85, edirne@hk-diplo.de. Pn-Pt 11:00-18:00. Honorarkonsul może obejmować również Francję. * [[Plik:Flag of Greece.svg|20px]] '''Konsulat Grecji''' (Yunanistan Konsolosluğu), Şükrüpaşa, 123. Sok. Nr:2, ☏ +90 284 235 58 04, faks: +90 284 235 58 08, grcon.adr@mfa.gr. Pn-Pt 09:00-17:30. Wnioski wizowe są przyjmowane w godzinach 09:00-13:00. * [[Plik:Flag of Romania.svg|20px]] '''Konsulat Honorowy Rumunii''' (Romanya Fahri Konsolosluğu), Londra Asfaltı 64, Kıray Apartmanı, ☏ +90 284 225 56 90, faks: +90 284 212 1777, balkanerol@hotmail.com. Pn-Pt 09:00-17:00. Musisz zadzwonić na spotkanie. == Gdzie dalej == * '''[[Uzunköprü]]''', dosłownie „długi most”, ma niezwykły XV-wieczny kamienny most o 174 łukach. * '''[[Keşan]]''' dalej na południe jest tylko węzłem komunikacyjnym, ale trzeba iść tą drogą, aby dotrzeć do nadmorskich kurortów wzdłuż Zatoki Saros. * Na półwyspie Gallipoli pola bitew z 1915 r. i pomniki znajdują się w pobliżu '''[[Eceabat]]'''. * '''[[Stambuł]]''' to obowiązkowa metropolia na południowym wschodzie. * '''Kapıkule''' na granicy z Bułgarią i Pazarkule na granicy z Grecją oddalone są o zaledwie kilka kilometrów. {{użyteczny}} {{Jest w|Marmara}} [[Kategoria:Turcja]] bsnvbrcaqeehol1klqkh5eljaivqlp4 158039 158038 2026-08-02T13:12:04Z Moromar 2451 /* Komunikacja */ 158039 wikitext text/x-wiki {{Top-banner|unesco=yes}} {{Miejscowość infobox |nazwa = Edirne |nazwa oryginalna = |widok = Selimiye_Mosque_and_The_Statue_of_Architect_Sinan_-_panoramio.jpg |opis = |herb = |mapa = Edirne Turkey Provinces locator.gif |państwo = [[Plik:Flag of Turkey.svg|20px]] [[Turcja]] |region = [[Edirne (prowincja)|Edirne]] |powierzchnia = 844 |wysokość = 42 |ludność = 180 000 |prefiks = (+90) 284 |kod pocztowy = 22100 |www = https://www.edirne.bel.tr/ }} '''[https://edirne.ktb.gov.tr/ Edirne]''' jest głównym miastem [[Tracja Wschodnia|Tracji Wschodniej]], w regionie Marmara w północno-zachodniej [[Turcja|Turcji]]. Leży na łagodnie pofałdowanych równinach trackich u zbiegu trzech rzek, w pobliżu granicy z [[Grecja|Grecją]] i [[Bułgaria|Bułgarią]]. Większość odwiedzających przekraczających te granice jedzie prosto na wschód lub zatrzymuje się w autobusie lub pociągu, aby dotrzeć do [[Stambuł]]u. Jednak Edirne przez pewien czas było stolicą Imperium Osmańskiego i nadal było imperialnym odwrotem, ozdobionym wspaniałymi meczetami. To zdecydowanie jedna z najważniejszych atrakcji Turcji. == Charakterystyka == === Historia === Tracka osada Uskadama została odbudowana od 125 rne przez rzymskiego cesarza Hadriana, który (pozbawiony fałszywej skromności) nazwał ją Hadrianopolis. Znajdowała się na głównym szlaku handlowym i transportowym, a osadzona była w żyznym regionie, dlatego często toczono o nią bitwy, podczas swojej 1900-letniej historii odbyło się 16 dużych bitew i oblężeń. Jego najdłuższe okresy kontroli były częścią Cesarstwa Bizantyjskiego, a następnie Imperium Osmańskiego. Kiedy sułtan Murad I zdobył Trację, w 1369 zamienił miasto Adrianopol (które on i jego lud nazywali „Edirne”) w swoją stolicę. Po zdobyciu Bizancjum / Konstantynopola / Stambułu w 1453 przeniesiono tam stolicę, aby stać się centrum rozległego Imperium Osmańskiego. Edirne pozostało ważne jako letni pałac i cesarski rekolekcje, a między 1700 a 1750 było czwartym co do wielkości miastem w Europie, z szacowaną populacją 35 000. Ale do 1700 roku to imperium podupadało. Austro-Węgry wypędziły Turków z Europy Środkowej; Rosja przejęła kontrolę nad Morzem Czarnym i dążyła do zajęcia Bosforu i Dardaneli. Ludność Edirne uciekła przed rosyjskimi inwazjami w 1829 i 1878, które dotarły do ​​zachodnich przedmieść Stambułu. Bałkany zostały dosłownie „zbałkanizowane” – rozbite przez ruchy nacjonalistyczne i wojny, a jeden z tych konfliktów przerodził się w I wojnę światową, do której Turcja przyłączyła się po stronie Niemiec. Trwało to po 1918 roku wraz z wojną z Grecją, która stała się wojną o turecką niepodległość. Traktat Lozanny z 1923 zmienił granice Turcji. Niestety dla Edirne, te znajdowały się na zachód od miasta, tak wiele jego zaplecza (nawet niektóre przedmieścia) zostało utracone, a handel został stłumiony przez niezbyt przyjazną granicę. (Patrz poniżej konwolucji, które spowodowały kolej.) Turcja była neutralna podczas II wojny światowej, ale po drugiej stronie rzeki nazistowskie flagi powiewały nad osią Bułgarii i okupowaną Grecją. Duża część miasta została następnie ewakuowana, a ci, którzy nie mogli uciec, cierpieli z powodu zimna i głodu. Nie było też powodu, aby wracać po tej wojnie, ponieważ regeneracja przemysłu sprzyjała innym miastom. Edirne rosło więc powoli, osiągając populację 185 408 w 2019 roku. === Orientacja === Rzeka Tundża lub Tunca płynie na południe i zatacza pętlę wokół zachodniego krańca miasta przed połączeniem się z rzeką Maritsa. W centrum miasta znajdują się trzy cesarskie meczety Selimiye, Üç Şerefeli i Stary Meczet. Promieniują stąd autostrady: Talat Paşa Bulvarı kieruje się na wschód, stając się D100 do [[Stambuł]]u, podczas gdy Londra Asfaltı kieruje się na zachód jako D100 do granicy z [[Bułgaria|Bułgarią]] w Kapıkule. Szereg mostów osmańskich i grobli przecina dwie rzeki oraz ich wyspy i równiny zalewowe: główne trasy to most Gazi Mihal na zachód, Hükümet CD na północ w kierunku dawnego pałacu w Sarayiçi i Lozan CD na południe do Karaağaç. Główne zabytki znajdują się zatem na niewielkim obszarze i można je zobaczyć podczas jednodniowej wycieczki. Jeśli nie masz czasu na peryferyjne dzielnice, przynajmniej przejdź się do historycznych mostów: najbliżej centrum są mosty od strony południowej do Karaağaç. Późna wiosna i wczesna jesień to najlepszy czas na wizytę. Edirne leży w głębi lądu i ma bardziej klimat kontynentalny niż wybrzeże Marmara. Ma gorące, suche lata, 26-35 °C w ciągu dnia, gorętsze, ale mniej wilgotne niż Stambuł, jednak z okazjonalnymi ulewami. Zimy są chłodne, z deszczem i śniegiem, a noce są bardzo zimne. == Dojazd == === Samolotem === {{Znacznik|Międzynarodowy port lotniczy Stambuł|41.262222 |28.727778 |typ=transport}}'''[[Port lotniczy Stambuł|Lotnisko w Stambule]]''' ({{IATA|IST}}) oferuje szeroką gamę bezpośrednich lotów do Europy, Azji i nie tylko. Autobus [https://istanbulseyahat.com.tr/ Istanbul Seyahat] kursuje z lotniska IST do Edirne co dwie godziny za 110 TL. W przeciwnym razie komunikacją publiczną musisz udać się do centrum [[Stambuł]]u, a następnie wyjechać z powrotem, ale wynajętym samochodem szybko jesteś w drodze do Tracji. Jeśli przylecisz na inne {{Znacznik|Międzynarodowy port lotniczy Sabiha Gökçen|40.898333 |29.309167 |typ=transport}}'''lotnisko Sabiha Gökçen''' ({{IATA|SAW}}), to po stronie Azji i czeka Cię zatłoczona podróż przez miasto. === Koleją === [[Plik:Busts of Hadrianus in Venice cropped.jpg | thumb | Hadrian: „Mmm, więc jak powinienem nazwać to nowe miasto?”]] Pojedynczy pociąg regionalny dziennie odjeżdża z Kapikule na granicy z [[Bułgaria|Bułgarią]] o 07:00, zatrzymując się na obu stacjach w Edirne około 07:30. Kontynuuje na wschód przez [[Lüleburgaz]], [[Çorlu]] i [[Çerkezköy]], by o 11:30 dotrzeć do [[Stambuł]]u Halkali. Pociąg powrotny odjeżdża z Halkali o 18:00, docierając do Edirne około 22:00 i Kapikule o 22:30. Pojedynczy z Halkali do Edirne kosztuje 55 TL w 2022 roku. Halkali znajduje się 15 km na zachód od centrum Stambułu, ale jest połączone częstym pociągiem metra Marmaray. Nocny pociąg z [[Bukareszt]]u i [[Sofia|Sofii]] kursuje przez cały rok, obsługiwany przez [https://www.tcddtasimacilik.gov.tr/ TCDD]. Obie usługi w kierunku wschodnim i zachodnim docierają do Edirne około godziny 02:00; nie jest ci przeznaczone dużo snu, ponieważ każdy musi wysiąść na granicy na odprawę paszportową i celną. [https://www.optimatours.de/ Optima Express] to pociąg samochodowy z [[Villach]] w [[Austria|Austrii]] do Edirne dwa razy w tygodniu od kwietnia do listopada, jadący 33 godziny. Dni wyjazdu są różne. Pociąg ten umożliwia kierowcom omijanie trudnych, męczących dróg przez Bałkany, a także jest otwarty dla pasażerów bez samochodów. Optima nie oferuje biletów ze stacji pośrednich, takich jak [[Zagrzeb]]. W czerwcu 2019 roku inny pociąg kursował w ciągu dnia między [[Płowdiw]]em w Bułgarii a Edirne. Miała to być usługa stała, ale trwała tylko jeden weekend, po czym została odwołana! Nie wiadomo, czy kiedykolwiek zostanie wznowiona - stworzył użyteczną dodatkową trasę między Bułgarią a Turcją, unikając przyjazdów / wyjazdów w godzinach nocnych. Linia kolejowa między Edirne a Stambułem jest modernizowana, aby stworzyć lepszą linię konwencjonalną i linię YHT, skracając podróż do 80 minut. Data zakończenia prognozy w 2024 roku wygląda bardzo optymistycznie. * {{Znacznik|Edirne Gar|41.6552 |26.5801 |typ=transport}}'''Edirne Gar''' to dworzec główny, 4 km na wschód od centrum miasta, w pobliżu głównej autostrady prowadzącej na wschód do Stambułu. Zatrzymują się tutaj pociągi międzynarodowe i regionalne. * {{Znacznik|Edirne Şehir|41.6690 |26.5553 |typ=transport}}'''Edirne Şehir''' znajduje się 1 km na południowy zachód od centrum, na skraju starej dzielnicy w pobliżu brzegu rzeki. Zatrzymują się tu pociągi regionalne, ale nie międzynarodowe. * {{Znacznik|Kastaniés|41.6475 |26.4865 |typ=transport}}'''Kastaniés''' (Καστανιές), tuż za granicą z [[Grecja|Grecją]] i 4 km na południowy zachód od Edirne, ma pociągi z [[Aleksandropolis]] na linii do [[Dikaia]], obsługiwane przez [http://www.trainose.gr/ TrainOSE] i jadące nieco ponad dwie godziny. W kwietniu 2022 kursuje tylko jeden pociąg Pn-Pt, odjeżdżający z Aleksandropolis przed godziną 09:00 i wracający z Kastaniés około południa. === Samochodem === Miasto znajduje się na głównych autostradach między Turcją a Europą, bezpłatnej D100 i płatnej autostrady O-3/E80. [[Stambuł]] jest 224 km na wschód, powiedzmy dwie godziny. Wszystkie przejścia graniczne są otwarte 24 godziny. Główny posterunek graniczny to Kapikule (Turcja) / Kapitan Andreevo (Bułgaria), 15 km na zachód od Edirne. [[Swilengrad]] 8 km dalej jest pierwszym bułgarskim miastem, do którego dotrzesz. Niewielkie pobliskie przejście to Pazarkule (Turcja) / Kastaniés (Grecja) 4 km na południowy zachód od miasta. Drugie przejście, z którego raczej nie skorzystasz, znajduje się 40 km na północ na D535 w Hamzabeyli (Turcja) / Lesovo (Bułgaria). === Autobusem === Autobusy kursują ze stacji Istanbul Esenler co najmniej co godzinę, zabierając od 2 do 4 godzin non stop, za opłatą 75 TL. Głównym operatorem jest [https://www.metroturizm.com.tr/ Metro Turizm]. W normalnych czasach autobusy jeżdżą przez całą dobę, ale na początku 2021 nie odjeżdżają między północą a 05:00. Autobusy kursują również do Edirne z [[Çanakkale]] przez półwysep Gallipoli, Keşan i Uzunköprü. Na początku 2021 kursują tylko raz dziennie, obsługiwane przez [https://www.ispartapetrol.com.tr/ Isparta]. {{Znacznik|Dworzec autobusowy|41.632 |26.618 |typ=transport}}'''Dworzec autobusowy''' w Edirne znajduje się 5 km na południowy wschód od centrum, gdzie znajduje się skrzyżowanie D100 i obwodnicy miasta. Autobusy miejskie zabiorą Cię do centrum miasta. Nie ma bezpośrednich autobusów do [[Bułgaria|Bułgarii]]. Możesz wziąć taksówkę do Kapikule na granicy z Bułgarią, gdzie możesz mieć szczęście i pomachać autobusom w kierunku [[Płowdiw]]u i [[Sofia|Sofii]]. Lub przejdź przez granicę i wsiądź do autobusu lub pociągu z Kapitana Andreevo w Bułgarii. == Komunikacja == {{mapa| 41.675 | 26.560 | wysokość=550 | szerokość=600 | zoom=14|grupy=transport,zobacz,natura,jedzenie,bar,nocleg,atrakcja,zakupy,alarm,zdrowie,zabytek,kontakt,nauka,punkt,rower,parking,obszar,metro,praca}} Centrum jest zwarte, dość płaskie i można je z łatwością obejść pieszo. Do dzielnic oddalonych można dojść pieszo, ale warto rozważyć taksówkę lub dolmuş, przynajmniej w jedną stronę. Z centrum do Otogar (dworzec autobusowy) i do wszystkich dzielnic oddalonych kursują regularnie (co około 10 minut). Aby wsiąść do autobusu, można skorzystać z Kent Kart (karty miejskiej, którą można doładować) lub „Tekli QR Bilet” (jednorazowego biletu z kodem QR), które są sprzedawane w niektórych kioskach (büfe). Cena za pojedynczy przejazd, od sierpnia 2025 r., wynosi 36 TL. Alternatywnie, można zapłacić bezpośrednio w autobusie kartą kredytową, której cena, od maja 2026, wynosi 46 TL. Połączenia autobusowe można znaleźć w aplikacji moovit. == Warto zobaczyć == === Śródmieście === [[Plik:Edirne 5269.jpg|thumb|270px|Meczet Selimiye]] * {{zobacz | name=[https://www.kulturportali.gov.tr/portal/edirneselimiyecamiivekulliyesi Meczet Selimiye] | alt=Selimiye Camii | url= | email= | adres=Mimar Sinan Cd. | lat=41.678056 | long=26.559444 | wskazówki= | telefon= | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=Codziennie 05:30-23:30. Wspaniały meczet, który dominuje w panoramie miasta, podejdź z północnego zachodu, aby docenić pełny efekt i przegapić sklepy. To arcydzieło Mimara Sinana, zbudowane w latach 1569-75 i wpisane na Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO. Osiem filarów podtrzymujących kopułę nie rzuca się w oczy, dzięki czemu kopuła wisi nad ogromną przestrzenią wewnętrzną, a 999 okien wpuszcza strumień światła. Cztery delikatne karbowane minarety wznoszą się na wysokość 70,89 m, przewyższając je tylko Qutb Minar w Delhi. Wnętrze ozdobione jest kaligrafią i geometrycznymi wzorami w kolorze różowym i niebieskim. Odwrócona dekoracja z tulipanów, emblemat Edirne, ma upamiętniać poprzedniego właściciela ziemskiego, który niechętnie zrezygnował ze swojego ogrodu tulipanów na rzecz budowy meczetu. Bezpłatny. }} * {{zobacz | name=Bazar Arasta | alt= | url= | email= | adres= | lat= | long= | wskazówki= | telefon= | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=jeśli chcesz znaleźć sklepy, to zadaszony rynek wzdłuż południowo-zachodniej flanki meczetu. }} * {{zobacz | name=[https://edirnevdb.gib.gov.tr/kultur/eskicami.html Stary Meczet] | alt= Eski Cami | url= | email= | adres=Muafakathane Sokak 1 | lat=41.676712 | long=26.555704 | wskazówki= | telefon= | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=Został zbudowany w XV wieku, więc jest najstarszym i najmniejszym z trzech cesarskich meczetów w mieście. To niski budynek z dziewięcioma kopułami i dwoma minaretami, z uderzającą kaligrafią wewnątrz. Bezpłatny. }} * {{zobacz | name=Mezcet Üç Şerefeli | alt= | url= | email= | adres= | lat=41.676712 | long=26.555704 | wskazówki= | telefon= | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=Meczet wybudowany w latach 1438-1447, jego nazwa nawiązuje do trzech balkonów lub galerii na jego najwyższym minarecie. Pozostałe trzy minarety mają różne konstrukcje. Wnętrze meczetu ma kolorowo ozdobioną centralną kopułę, otoczoną mniejszymi kopułami w różnych wzorach kolorystycznych, wspartymi na okazałych kolumnach. Bezpłatny. }} * {{zobacz | name=[https://www.kulturportali.gov.tr/turkiye/edirne/gezilecekyer/edirne-kalesi-makedonya-saat-kulesi Wieża Macedońska] | alt=Makedonya Kulesi | url= | email= | adres= | lat=41.6774693 | long=26.552156 | wskazówki= | telefon= | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=to rozpadający się bastion na zachód od meczetu Üç Şerefeli. Znajdują się tu ostatnie pozostałości rzymskich murów miejskich: były one częścią fortu założonego przez Hadriana w II wieku naszej ery, a następnie rozbudowanego w bizantyjskim X wieku. Były cztery wieże strażnicze, a ta patrzyła na Macedonię, chociaż najbardziej niecierpliwie wypatrywali Bułgarów, czyli pożarów, które opanowały miasto. Fort został zburzony w XIX wieku pozostawiając tylko tę wieżę, do której dobudowano wieżę zegarową. Był wstrząsany kilkoma trzęsieniami ziemi iw 1953 musiał zostać częściowo rozebrany. Wykonano kilka nowoczesnych napraw, ale wieża jest zniszczona i nie można do niej wejść. }} * {{zobacz | name=[https://www.kulturportali.gov.tr/turkiye/edirne/gezilecekyer/sokullu-hamami Sokullu Mehmet Paşa Hamamı] | alt= | url= | email= | adres=Çavuşbey | lat=41.678331 | long=26.552661 | wskazówki=twarzą do meczetu Üç Şerefeli | telefon= | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=Ta łaźnia turecka to kolejne arcydzieło Sinana, Wielkiego Architekta. Zbudowane w latach 1568-69 łaźnie są nadal otwarte dla publiczności, z (naturalnie) oddzielnymi strefami dla mężczyzn i kobiet. Budynek został dobrze odrestaurowany, ale czystość i temperatura wody są nierówne, więc należy „zobaczyć”, a nie „robić” }} * {{zobacz | name=Muzeum Archeologiczne i Etnograficzne | alt= | url= | email= | adres=Kadirpaşa Mektep Sk 7 | lat=41.67893 | long=26.56082 | wskazówki=za Selimiye | telefon=+90 284 225 11 20 | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=Pn-Pt 09:00-17:00. Oryginalne muzeum z 1924 r. było częścią kompleksu meczetu; przeniósł się tutaj w 1971 roku, gdy kolekcja się powiększała. Muzeum przedstawia bogatą historię tego obszaru, głównie w okresie trackim. W ogrodach znajduje się prehistoryczny dolmen przeniesiony z pierwotnego miejsca, zrekonstruowana starożytna chata tracka oraz nagrobki rzymskie i osmańskie. 10 TL. }} * {{zobacz | name=[https://www.kulturportali.gov.tr/turkiye/edirne/gezilecekyer/turk-slam-eserleri-muzesi Muzeum Sztuki Islamskiej] | alt=İslam Eserleri Müzesi | url= | email= | adres= | lat=41.678001 | long=26.560101 | wskazówki=wschodnia strona Selimiye | telefon= | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=Pn-Pt 09:00-17:00. To było oryginalne muzeum Edirne, w medresie meczetu. Główna kolekcja przeniosła się po drugiej stronie ulicy w 1971 roku, opuszczając tę filię, osobno biletowaną. Wchodzisz obok posągu Sinana Architekta. Mnóstwo kaligrafii i innych sztuk pięknych i rzemiosła. 10 TL }} [[Plik:GrandSynagogueEdirne (6).JPG|thumb|Wielka Synagoga]] * {{zobacz | name=Stara dzielnica | url= | email= | adres= | lat=41.6742 | long=26.5503 | wskazówki= | telefon= | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=odpowiada obszarowi starego fortu, choć mury i bramy dawno już nie istnieją. Odbudowano go na wzór kraty w XIX wieku po pożarze: wszystkie te drewniane domy. Główną arterią jest Maarif Caddesi, dwie przecznice na zachód od Saraçlar Cd. Ocalało wiele drewnianych domów z kunsztownie wykonaną fasadą, choć niektóre są opuszczone. Południowy koniec ulicy to synagoga, patrz poniżej. Na północnym krańcu poszukaj małego dawnego kościoła katolickiego: znajduje się w alejce przylegającej do szkoły podstawowej. W okolicy znajduje się wiele małych meczetów osmańskich. }} * {{zobacz | name=Wielka Synagoga | url= | email= | adres=Maarif Cd 75 | lat=41.6716 | long=26.5516 | wskazówki= | telefon= | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=Wt-Nd 09:00-17:00. Wielki pożar z 1905 r. zniszczył jej poprzedniczkę, więc synagoga ta została otwarta w 1909 r., by służyć licznej ludności żydowskiej. Byli to w większości sefardyjczycy, potomkowie wygnanych z Hiszpanii w 1492 roku, którzy uciekli na terytorium osmańskie. Synagoga jest utrzymana w stylu odrodzenia mauretańskiego i wzorowana na wiedeńskim Leopoldstädter Tempel. Został opuszczony w 1983 roku i popadł w ruinę, gdy jego społeczność wyjechała do Izraela i gdzie indziej. Został odrestaurowany i ponownie otwarty w 2015 roku z nabożeństwem, ale nie jest rutynowo używany do kultu. Wewnątrz jest małe muzeum. Bezpłatny }} * {{zobacz | name=Pomnik Şükrü Pasha | url= | email= | adres=Şükrüpaşa | lat=41.67526 | long=26.57548 | wskazówki=przy cmentarzu miejskim, na najwyższym wzgórzu miasta, z dużą flagą | telefon= | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=Pomnik Rüştü Paszy, dowódcy broniącego miasta podczas wojen bałkańskich w 1913 roku. Przylegające do niego małe muzeum jest zamknięte na czas nieokreślony „z powodu remontu”. }} * {{zobacz | name=Meczet Muradiye | url= | email= | adres=od Muradiye Bayırı | lat=41.6824 | long=26.5648 | wskazówki= | telefon= | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=Został zbudowany 1435/36 jako część kompleksu derwiszów Mevlevi, ale później stał się samodzielnym meczetem. Ma piękne kafelki, zwłaszcza w mihrab, prawdopodobnie autorstwa „Mistrzów z Tabriz”, którzy ozdobili meczet w Bursie, a później meczet Üç Şerefeli w Edirne. Część dekoracji ściennych została pobielona, a budynek wymagał wielu napraw po trzęsieniach ziemi: minaret odbudowano w 1957 roku. Znajduje się w brudnej okolicy, w której dzieci męczą się o bakszysz. Bezpłatny. }} * {{zobacz | name=Kościół św. Konstantyna i Heleny | url= | email= | adres=Mezarlık Sk | lat=41.663431 | long=26.564119 | wskazówki= | telefon= | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=Bułgarska cerkiew wybudowana w 1869 roku. }} * {{zobacz | name=Kościół św. Jerzego | url= | email= | adres=Tavukçu Sokak, Barutluk | lat=41.680428 | long=26.570233 | wskazówki=od Kız Türbe Sk | telefon= | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=Śr-Nd. Bułgarska cerkiew na wzór bazyliki, otwarta w 1880 roku i nadal użytkowana. Zwykle zamknięty, z wyjątkiem usług, ale dozorca może cię wpuścić. Poproś także o obejrzenie muzeum na piętrze i (jeśli wydaje się, że jest do dyspozycji), aby wspiąć się na dzwonnicę. }} === Północny zachód === [[Plik:Meriç Köprüsü ve Meriç Nehri.jpg|thumb|270px|Osmański most do Karaağaç]] Średniowieczne mosty przecinają rzekę Tundzha do '''Sarayiçi''' i '''Yeniimaret'''. Były to niegdyś ważne dzielnice miasta, ale wyludnienie sprawiło, że leżały w oddali na polach. Innym czynnikiem jest podatna na powodzie rzeka: nawet najbardziej lekkomyślny deweloper nie mógł ujść na sucho z urbanizacją jej brzegów. Mosty mają nowoczesną nawierzchnię brukową i mogą być wykorzystywane przez lekkie pojazdy. * {{zobacz | name=Sarayiçi | url= | email= | adres= | lat=41.6906 | long=26.5560 | wskazówki= | telefon= | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=oznacza „wewnątrz pałacu”, z którego pozostały tylko skrawki. Z centrum miasta jedziesz na północ wzdłuż Saray Yolu, „Palace Road”, wspaniałej nazwy pasa, który w każdej chwili może zakończyć się ślepym zaułkiem na boiskach sportowych. To przecina dolinę dwoma pięknymi mostami: mostem Kanuni na południu na szeroką wyspę rzeczną i mostem Fatih na północy. }} * {{zobacz | name=Kırkpınar | url= | email= | adres= | lat=41.68954 | long=26.55815 | wskazówki= | telefon= | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=na wyspie znajduje się arena do zapasów, z posągami byłych mistrzów }} * {{zobacz | name=Wieża Sprawiedliwości | url= | email= | adres= | lat=41.689925 | long=26.556626 | wskazówki= | telefon= | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=przy moście Fatih to solidna kwadratowa wieża, ostatnia nienaruszona pozostałość po pałacu. }} * {{zobacz | name=Pomnik wojen bałkańskich | url= | email= | adres= | lat=41.690833 | long=26.557386 | wskazówki= | telefon= | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=i cmentarz znajdują się 100 m w prawo / wschód, gdy schodzisz z mostu Fatih. Jest tu pochowanych około 30 000 żołnierzy, którzy polegli podczas oblężenia Edirne w 1913 roku. }} * {{zobacz | name=Pałac | url= | email= | adres= | lat= | long= | wskazówki= | telefon= | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=na północ od mostu są tylko skrawki. Został zbudowany w latach 1450-1475 i (musisz użyć wyobraźni) jest siedzibą potęgi Imperium Osmańskiego. Nawet gdy stolica przeniosła się do Konstantynopola, wciąż była to wielkie letnie odosobnienie i domek myśliwski. Ale od 1718 cierpiała zaniedbania, trzęsienia ziemi, pożary, okupacja wojskowa, aż w końcu w 1878 celowo wysadzony w powietrze skład amunicji, aby zapobiec schwytaniu. Kuchnie zostały odrestaurowane. Wokół Pawilonu Panorama ma powstać sala konferencyjna, która byłaby całkowitą namiastką przebudowy, a od 2018 roku teren ten jest zamknięty. Widzisz wystarczająco z ulicy. }} * {{zobacz | name=Most Saraçhane | url= | email= | adres= | lat=41.685561 | long=26.5545 | wskazówki= | telefon= | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=poniżej znajduje się kolejny most i połączenie na grobli z centrum miasta. }} * {{zobacz | name=Yeniimaret | url= | email= | adres= | lat= | long= | wskazówki= | telefon= | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=można dojechać z Sarayiçi drogą na zachód 1 km, a ze śródmieścia jadąc na północny zachód przez Horozlu Bayır Sk na groblę (tylko niewielki ruch) nad inną wyspą rzeczną. Muzeum Zdrowia to jedyny powód, aby tu pozostać. }} * {{zobacz | name=[https://saglikmuzesi.trakya.edu.tr/ Muzeum Zdrowia Bajezyda II] | url= | email=kulliye@trakya.edu.tr. | adres=W meczecie Beyazıt, Yeniimaret | lat=41.685833 | long=26.543611 | wskazówki= | telefon=+90 284 224 09 22 | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=Pn-Pt 10:00-16:00. Kompleks ten został założony przez sułtana Bajezyda II w 1484 roku. Oprócz szpitala znajdowała się tu szkoła medyczna, meczet, pensjonat, przytułek i łaźnie tureckie. Początkowo był to szpital ogólnomedyczny i chirurgiczny, ale zaczął specjalizować się w zakresie zdrowia psychicznego. Podążało za oświeconymi holistycznymi metodami, zanim zostały one przyjęte na zachodzie: zamiast zamykać pacjentów w celach kajdanami, używali muzyki medytacyjnej, zapachów i ogrodów kwiatowych. Został on włączony do Uniwersytetu Trakya, a muzeum wyświetla miniatury z osmańskich podręczników medycznych i modeli pacjentów. }} * {{zobacz | name=Most Gazi Mihal | url= | email= | adres= | lat=41.6767 | long=26.5417 | wskazówki= | telefon= | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=znajduje się na autostradzie do Kapıkule, więc z centrum wystarczy jechać D100 na zachód. Został zbudowany w XIII wieku, aw późniejszych wiekach rozbudowywany i przebudowywany. To, co teraz widzisz, to XIX-wieczny przebudowany, wyłącznie dla pieszych, z D-100 na nowoczesnym moście wzdłuż. Meczet Gazi Mihal znajduje się na zachodnim brzegu. }} * {{zobacz | name=[https://kvmgm.ktb.gov.tr/TR-133970/edirnenin-ortaya-cikan-degeri-hidirlik-tabyasi.html Hıdırlık Tabyası] | url= | email= | adres= | lat=41.686746 | long=26.518962 | wskazówki=Autobus 3A z centrum miasta i zapytaj o Hıdır Baba | telefon= | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=Zamknięte. Ogromna reduta na wzgórzu i forteca zbudowana w 1829 r. przed atakiem Rosjan, choć jej najwspanialsza godzina przypadła na wojny bałkańskie w 1913 r. Miała niewielką wartość w porównaniu z XX-wieczną bronią i została opuszczona. Renowacja trwa od 2011 roku i nie widać końca, więc twierdza pozostaje ogrodzona, choć nadal można uzyskać dostęp do parku Hıdır Baba. }} === Południowy zachód === [[Plik:KaraağaçRailwayStation.JPG|thumb|Stary dworzec kolejowy w Karaağaç]] '''Karaağaç''', 4 km na południowy zachód od centrum, jest jedyną częścią Turcji leżącą na zachód od rzeki Maritsa, która poza tym stanowi granicę z Grecją. * '''Dwa mosty osmańskie''' łączą Karaağaç z centrum miasta wzdłuż ulicy Lozan (Lozanna) Cd. Pierwsza, na skraju starej dzielnicy u podnóża Maarif Cd, obejmuje rzekę Tundzha. 250 m dalej znajduje się dłuższy most nad Maricą, z punktem widokowym w połowie drogi. Na drugim brzegu są kawiarnie, w których płacisz za widok. Mosty są otwarte dla małego ruchu. * '''Karaağaç''', co oznacza „drewno wiązu”, zostało ułożone na siatce w XIX wieku. To przyjemna dzielnica z kilkoma uroczymi rezydencjami. * '''Granica''' z Grecją znajduje się w Pazarkule, 2 km dalej na zachód wzdłuż Ortaköy Cd. Jest otwarty 24 godziny. * '''Las miejski Edirne'''. to bosky park wzdłuż zachodniego brzegu rzeki, popularne miejsce na weekendowe pikniki. * {{zobacz | name=Stacja kolejowa Karaağaç | url= | email= | adres= | lat=41.651723 | long=26.521761 | wskazówki= | telefon= | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=nie jest tam, gdzie można by się spodziewać głównego dworca kolejowego w mieście. Ale pierwsza linia kolejowa ze Stambułu do Europy biegła dalej na południe, a następnie skręcała doliną Maritsa, zapętliła się na stacji Karaağaç, a następnie kontynuowała dolinę w kierunku Bułgarii. Gdy traktat z Lozanny określił rzekę jako granicę, pociągi (takie jak Orient Express) musiały dwukrotnie wjeżdżać do Grecji w tranzycie między Turcją a Bułgarią. Dopiero w latach 70. ułożono nowy tor, pozostawiając to miejsce odcięte; stał się częścią uniwersytetu w 1998 roku. Przy starej stacji znajduje się małe muzeum, zalesiony park i ogród rzeźb oraz pomnik traktatu. }} === Dalej === Potrzebujesz samochodu, aby dotrzeć do odległych zabytków. * {{zobacz | name=Lalapaşa | url= | email= | adres= | lat=41.838 | long=26.736 | wskazówki= | telefon= | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=to wioska 25 km na północ od Edirne z dużym dolmenem, kamiennym przejściem do grobowców, które pierwotnie były przykryte kopcem ziemi. Dolmeny w Tracji to zazwyczaj późna epoka brązu / wczesna epoka żelaza, 1400-900 pne. Jedź D535 na północ od miasta, rozgałęziając się, by wjechać do wioski na 19 Mayis Cd, a dolmen znajduje się w centrum wioski. Dalej na północny wschód wzdłuż tego pasa są jeszcze inne, ale są one niejasne, ponieważ kamień został ponownie użyty. Pas to droga przelotowa przez wzgórza na granicy z Bułgarią: jest skrzyżowanie na D535, ale nie na pasie. }} * W końcu różne drogi wracają na niziny w [[Kirklareli]]. * '''Ogrodzenie''' to wielka barykada ciągnąca się pod górę, w dół doliny przez 269 km wzdłuż granicy z Bułgarią. To była „twarda granica” przez prawie sto lat, ale została wzmocniona w 2014 roku przez panikę moralną dotyczącą tego, kto i co może przekroczyć ze wschodu. Grecja zbudowała podobne ogrodzenie w 2012 roku, ale jest mniej rzucające się w oczy, ponieważ rzeka tworzy naturalną barierę. Te płoty drażniły Turcję, ale cesarz Hadrian by to zaaprobował. == Aktywny wypoczynek == [[Plik:Yagli gures2.jpg|thumb|Młodzi zapaśnicy]] * '''Zapasy naftowe''' (''yağlı güreş'') ​​są praktykowane w całej Turcji, ale główne zawody (które stały się ogólnokrajową imprezą) odbywają się na [http://kirkpinar.org/ stadionie Kırkpınar]. Zapaśnicy pokrywają się oliwą z oliwek, a następnie próbują przyciągnąć swojego śliskiego przeciwnika do ziemi. Walki trwają do 40 min. Istnieją dowody na ten sport z 2650 rpne, a zawody w Edirne pochodzą z 1360 AD. Oczekuje się, że wydarzenie w 2021 r. odbędzie się pod koniec czerwca / na początku lipca, ale tba. Kırkpınar znajduje się na wyspie rzecznej na podejściu do Sarayiçi, patrz wyżej; to odległość od centrum miasta. * '''Piłka nożna''': tylko dla zagorzałych fanów. Edirnespor słabnie obecnie w trzeciej lidze TFF, czwartej lidze piłkarskiej w Turcji – i to po awansie w 2020 roku. Płot to wielka barykada, która ciągnie się w górę wzgórza, w dół doliny przez 269 km wzdłuż granicy z Bułgarią. To była „twarda granica” przez prawie sto lat, ale została wzmocniona w 2014 roku przez panikę moralną dotyczącą tego, kto i co może przekroczyć ze wschodu. Grecja zbudowała podobne ogrodzenie w 2012 roku, ale jest mniej rzucające się w oczy, ponieważ rzeka tworzy naturalną barierę. Te płoty drażniły Turcję, ale cesarz Hadrian by to zaaprobował. == Praca == == Nauka == == Zakupy == * '''Mydła w kształcie owoców''' są używane przede wszystkim do dekoracji oraz jako odświeżacze powietrza. * '''Ozdobne miotły''' są tradycyjnie prezentowane pannom młodym. Można je znaleźć w wielu sklepach z pamiątkami, ale pomyśl tylko o limitach bagażu podręcznego. * '''Kryte osmańskie bazary''': kilka, dwa centralne przykłady to Arasta obok meczetu Selimiye (oznaczony jako „Çarşı Girişi”) oraz Alipaşa, która jest równoległa do Saraçlar Cd. == Gastronomia == [[Plik:Edirnedowntown.jpg|thumb|220px|Wiele kawiarni na Saraçlar Cd]] * '''Wątróbka''' (''ciğer'') to lokalny przysmak, przyrządzany w charakterystycznym stylu Edirne: całe kawałki posypuje się mąką, smaży na głębokim oleju roślinnym i podaje z suszoną na gorąco i chrupiącą papryką. Jeśli nie zależy ci na zapachu wątroby, nie zauważysz go w wątrobie Edirne. Zjedz go z chlebem i ajranem, słonym napojem jogurtowym - te przytępiają ogień pieprzu. Małe jadłodajnie specjalizujące się w wątrobie nazywane są ''ciğerci''; w parku przy Starym Meczecie znajduje się gromada. Jeśli ktoś z twojej grupy nie lubi wątroby, może kupić coś innego niż inna pobliska restauracja. * '''Balkan Piliç Lokantasi''' na Darüleytam Sk jest otwarty codziennie od 09:00 do 21:00. Dobre jedzenie, ale drogie za małe porcje. * '''[https://cigercikemalustaortakapi.business.site/ Ciğerci Kemal]''', Alipaşa Orta Kapı Cad 3, ☏ +90 284 213 64 75. Codziennie 09:00-21:00. Popularna restauracja ze smażoną wątróbką, czysta i przyjazna. * '''Alipaşa Köfte ve Ciğer''', Alipaşa Çarşısı İç Yolu, ☏ +90 284 225 22 20. Codziennie 09:00-21:30. Inteligentne wydajne miejsce na klopsiki i wątróbkę. * '''Serhad Köftecisi''', Tahmis Çarşısı Sk. 10, ☏ +90 284 213 04 29. Codziennie 09:00-23:00. Dobre centralne miejsce serwujące klopsiki i wątróbkę. * '''[https://cigerciniyaziusta.com.tr/2021/09/24/trakyanin-meshur-tatlisi-hayrabol-tatlisi/ Ciğerci Niyazi Usta]''' przy Ortakapı Cd 9 jest otwarta codziennie dla smażonej wątróbki w godzinach 09:30-20:30. * '''Kawiarnie''', które wybierasz głównie ze względu na swoją lokalizację to: : - wzdłuż Saraçlar Cd, deptaka na wschód od starej dzielnicy. : - południowy kraniec mostu Maritsa, zwłaszcza gdy zachód słońca kąpie stare miasto w cytrynie i oliwie z oliwek. : - Sera Cafe w Mimar Sinar Cd 8 za meczetem Selimiye. * '''Pasta migdałowa''' (''badem ezmesi'') to lokalny, miękki deser przypominający ciasteczko z gorzkich migdałów. [https://www.kececizade.com/ Keçecizade] to sieć sklepów sprzedających ten i inne desery. Ich główny punkt sprzedaży znajduje się w Hükümet Cd 5 naprzeciwko Üç Şerefeli. == Życie nocne == * Edirne ma wiele ''birahanes'' – kawiarni serwujących alkohol – i patrz wyżej. * Pas wzdłuż Maarif Cd obejmuje Park Pub, Sezen Café & Pub, English Bar, Füguran i [https://mahzen-cafe-bar.business.site/ Mahzen]. == Festiwale, imprezy == == Noclegi == Zakwaterowanie w Edirne znajduje się głównie wokół Starej Dzielnicy i na wschód od centrum. Wiele miejsc jest zniszczonych: te wymienione wydają się być czyszczone co najmniej raz w 2021 roku. * {{Znacznik|'''Palace Hotel'''|41.675 |26.557 |typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''[https://www.hoteledirnepalace.com/tr/index.html Palace Hotel]''', Sabuni, Vavlı Cami Sok 4, ☏ +90 284 214 74 74. Czyste, nowoczesne miejsce w brudnym centrum miasta. Trochę hałasu z ulicy, parking strzeżony. B&B podwójny 300 TL. * {{Znacznik|'''Trakya City Hotel'''|41.674 |26.557 |typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''[https://www.trakyacityhotel.com/en/index.html Trakya City Hotel]''', Sabuni, Mehmet Ağa Sk 21, ☏ +90 284 214 65 75. Czysty nowoczesny hotel w niewielkiej odległości na wschód od centrum. B&B podwójny 250 TL. * {{Znacznik|'''Hotel Balta'''|41.671 |26.566 |typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''[http://www.baltahotel.com.tr/ Hotel Balta]''', Talatpaşa Bulvarı 97, Ayşekadın (''500 m na wschód od centrum''), ☏ +90 284 225 52 10, info@baltahotel.com.tr. Duży blok lokalu, pokoje posiadają klimatyzację, telewizję satelitarną, sprzątanie na błędach. B&B podwójny 700 TL. (aktualizacja lut 2021 | edytuj) * {{Znacznik|'''Efe Hotel'''|41.676 |26.552 |typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''[http://www.efehotel.com/ Efe Hotel]''', Maarif Cad. 13 (''Stary kwartał''), ☏ +90 284 213 60 80, +90 284 213 61 66, info@efehotel.com. Czyste centralne miejsce, pokoje wyposażone są w klimatyzację, telewizję satelitarną, ciepłą wodę i bezpłatne Wi-Fi. B&B podwójny 700 TL. (aktualizacja lut 2021 | edytuj) * '''Tuna Hotel''', Mithat Paşa 27, Maarif Cd (''w pobliżu hotelu Efe''), ☏ +90 284 214 3340. Podstawowe, zwykle czyste, małe pokoje z łazienką, klimatyzacją, telewizją satelitarną i Wi-Fi. B&B dwuosobowy 150 TL == Kontakt == Od grudnia 2020 Edirne ma dobry sygnał 4G od wszystkich tureckich przewoźników, który rozciąga się wzdłuż głównych autostrad aż do granicy z Grecją i Bułgarią. 5G nie dotarło do tego obszaru. == Bezpieczeństwo == '''Powodzie''' stanowią zagrożenie po ulewnych deszczach, zwłaszcza zimą. Dzielnice takie jak Karaağaç mogą zostać odcięte, gdy średniowieczne mosty zostaną zalane. Nigdy nie próbuj przechodzić przez zalany most, zapoznaj się z lokalnymi poradami na temat bezpiecznych tras obejścia. == Informacje turystyczne == '''CIT''' znajduje się na płycie Talat Paşa, obok Starego Meczetu. Jest otwarty codziennie 08:30-17:30. === Konsulaty === * Żaden naród anglojęzyczny nie jest reprezentowany w Edirne. Istnieją konsulaty w Stambule i ambasady w Ankarze. * [[Plik:Flag of Bulgaria.svg|20px]] '''Konsulat Bułgarii''' (Bułgaristan Başkonsolosluğu), Talat Paşa Asfaltı 146, ☏ +90 284 214 06 17, faks: +90 284 214 84 82, consulate.edirne@mfa.bg. Pn-Pt 09:00-13:00. Może pomagać obywatelom innych krajów UE w prowincjach Edirne, Kırklareli i Tekirdağ. * [[Plik:Flag of Germany.svg|20px]] '''Konsulat Honorowy Niemiec''' (Almanya Fahri Konsolosluğu), Balıkpazarı Caddesi, Of Sitesi C Blok, D.2, Kaleiçi, ☏ +90 284 213 55 63, faks: +90 284 224 52 85, edirne@hk-diplo.de. Pn-Pt 11:00-18:00. Honorarkonsul może obejmować również Francję. * [[Plik:Flag of Greece.svg|20px]] '''Konsulat Grecji''' (Yunanistan Konsolosluğu), Şükrüpaşa, 123. Sok. Nr:2, ☏ +90 284 235 58 04, faks: +90 284 235 58 08, grcon.adr@mfa.gr. Pn-Pt 09:00-17:30. Wnioski wizowe są przyjmowane w godzinach 09:00-13:00. * [[Plik:Flag of Romania.svg|20px]] '''Konsulat Honorowy Rumunii''' (Romanya Fahri Konsolosluğu), Londra Asfaltı 64, Kıray Apartmanı, ☏ +90 284 225 56 90, faks: +90 284 212 1777, balkanerol@hotmail.com. Pn-Pt 09:00-17:00. Musisz zadzwonić na spotkanie. == Gdzie dalej == * '''[[Uzunköprü]]''', dosłownie „długi most”, ma niezwykły XV-wieczny kamienny most o 174 łukach. * '''[[Keşan]]''' dalej na południe jest tylko węzłem komunikacyjnym, ale trzeba iść tą drogą, aby dotrzeć do nadmorskich kurortów wzdłuż Zatoki Saros. * Na półwyspie Gallipoli pola bitew z 1915 r. i pomniki znajdują się w pobliżu '''[[Eceabat]]'''. * '''[[Stambuł]]''' to obowiązkowa metropolia na południowym wschodzie. * '''Kapıkule''' na granicy z Bułgarią i Pazarkule na granicy z Grecją oddalone są o zaledwie kilka kilometrów. {{użyteczny}} {{Jest w|Marmara}} [[Kategoria:Turcja]] b1unjpwsga969u5yjyynetemvfjk7ia 158040 158039 2026-08-02T13:19:51Z Moromar 2451 /* Gastronomia */ 158040 wikitext text/x-wiki {{Top-banner|unesco=yes}} {{Miejscowość infobox |nazwa = Edirne |nazwa oryginalna = |widok = Selimiye_Mosque_and_The_Statue_of_Architect_Sinan_-_panoramio.jpg |opis = |herb = |mapa = Edirne Turkey Provinces locator.gif |państwo = [[Plik:Flag of Turkey.svg|20px]] [[Turcja]] |region = [[Edirne (prowincja)|Edirne]] |powierzchnia = 844 |wysokość = 42 |ludność = 180 000 |prefiks = (+90) 284 |kod pocztowy = 22100 |www = https://www.edirne.bel.tr/ }} '''[https://edirne.ktb.gov.tr/ Edirne]''' jest głównym miastem [[Tracja Wschodnia|Tracji Wschodniej]], w regionie Marmara w północno-zachodniej [[Turcja|Turcji]]. Leży na łagodnie pofałdowanych równinach trackich u zbiegu trzech rzek, w pobliżu granicy z [[Grecja|Grecją]] i [[Bułgaria|Bułgarią]]. Większość odwiedzających przekraczających te granice jedzie prosto na wschód lub zatrzymuje się w autobusie lub pociągu, aby dotrzeć do [[Stambuł]]u. Jednak Edirne przez pewien czas było stolicą Imperium Osmańskiego i nadal było imperialnym odwrotem, ozdobionym wspaniałymi meczetami. To zdecydowanie jedna z najważniejszych atrakcji Turcji. == Charakterystyka == === Historia === Tracka osada Uskadama została odbudowana od 125 rne przez rzymskiego cesarza Hadriana, który (pozbawiony fałszywej skromności) nazwał ją Hadrianopolis. Znajdowała się na głównym szlaku handlowym i transportowym, a osadzona była w żyznym regionie, dlatego często toczono o nią bitwy, podczas swojej 1900-letniej historii odbyło się 16 dużych bitew i oblężeń. Jego najdłuższe okresy kontroli były częścią Cesarstwa Bizantyjskiego, a następnie Imperium Osmańskiego. Kiedy sułtan Murad I zdobył Trację, w 1369 zamienił miasto Adrianopol (które on i jego lud nazywali „Edirne”) w swoją stolicę. Po zdobyciu Bizancjum / Konstantynopola / Stambułu w 1453 przeniesiono tam stolicę, aby stać się centrum rozległego Imperium Osmańskiego. Edirne pozostało ważne jako letni pałac i cesarski rekolekcje, a między 1700 a 1750 było czwartym co do wielkości miastem w Europie, z szacowaną populacją 35 000. Ale do 1700 roku to imperium podupadało. Austro-Węgry wypędziły Turków z Europy Środkowej; Rosja przejęła kontrolę nad Morzem Czarnym i dążyła do zajęcia Bosforu i Dardaneli. Ludność Edirne uciekła przed rosyjskimi inwazjami w 1829 i 1878, które dotarły do ​​zachodnich przedmieść Stambułu. Bałkany zostały dosłownie „zbałkanizowane” – rozbite przez ruchy nacjonalistyczne i wojny, a jeden z tych konfliktów przerodził się w I wojnę światową, do której Turcja przyłączyła się po stronie Niemiec. Trwało to po 1918 roku wraz z wojną z Grecją, która stała się wojną o turecką niepodległość. Traktat Lozanny z 1923 zmienił granice Turcji. Niestety dla Edirne, te znajdowały się na zachód od miasta, tak wiele jego zaplecza (nawet niektóre przedmieścia) zostało utracone, a handel został stłumiony przez niezbyt przyjazną granicę. (Patrz poniżej konwolucji, które spowodowały kolej.) Turcja była neutralna podczas II wojny światowej, ale po drugiej stronie rzeki nazistowskie flagi powiewały nad osią Bułgarii i okupowaną Grecją. Duża część miasta została następnie ewakuowana, a ci, którzy nie mogli uciec, cierpieli z powodu zimna i głodu. Nie było też powodu, aby wracać po tej wojnie, ponieważ regeneracja przemysłu sprzyjała innym miastom. Edirne rosło więc powoli, osiągając populację 185 408 w 2019 roku. === Orientacja === Rzeka Tundża lub Tunca płynie na południe i zatacza pętlę wokół zachodniego krańca miasta przed połączeniem się z rzeką Maritsa. W centrum miasta znajdują się trzy cesarskie meczety Selimiye, Üç Şerefeli i Stary Meczet. Promieniują stąd autostrady: Talat Paşa Bulvarı kieruje się na wschód, stając się D100 do [[Stambuł]]u, podczas gdy Londra Asfaltı kieruje się na zachód jako D100 do granicy z [[Bułgaria|Bułgarią]] w Kapıkule. Szereg mostów osmańskich i grobli przecina dwie rzeki oraz ich wyspy i równiny zalewowe: główne trasy to most Gazi Mihal na zachód, Hükümet CD na północ w kierunku dawnego pałacu w Sarayiçi i Lozan CD na południe do Karaağaç. Główne zabytki znajdują się zatem na niewielkim obszarze i można je zobaczyć podczas jednodniowej wycieczki. Jeśli nie masz czasu na peryferyjne dzielnice, przynajmniej przejdź się do historycznych mostów: najbliżej centrum są mosty od strony południowej do Karaağaç. Późna wiosna i wczesna jesień to najlepszy czas na wizytę. Edirne leży w głębi lądu i ma bardziej klimat kontynentalny niż wybrzeże Marmara. Ma gorące, suche lata, 26-35 °C w ciągu dnia, gorętsze, ale mniej wilgotne niż Stambuł, jednak z okazjonalnymi ulewami. Zimy są chłodne, z deszczem i śniegiem, a noce są bardzo zimne. == Dojazd == === Samolotem === {{Znacznik|Międzynarodowy port lotniczy Stambuł|41.262222 |28.727778 |typ=transport}}'''[[Port lotniczy Stambuł|Lotnisko w Stambule]]''' ({{IATA|IST}}) oferuje szeroką gamę bezpośrednich lotów do Europy, Azji i nie tylko. Autobus [https://istanbulseyahat.com.tr/ Istanbul Seyahat] kursuje z lotniska IST do Edirne co dwie godziny za 110 TL. W przeciwnym razie komunikacją publiczną musisz udać się do centrum [[Stambuł]]u, a następnie wyjechać z powrotem, ale wynajętym samochodem szybko jesteś w drodze do Tracji. Jeśli przylecisz na inne {{Znacznik|Międzynarodowy port lotniczy Sabiha Gökçen|40.898333 |29.309167 |typ=transport}}'''lotnisko Sabiha Gökçen''' ({{IATA|SAW}}), to po stronie Azji i czeka Cię zatłoczona podróż przez miasto. === Koleją === [[Plik:Busts of Hadrianus in Venice cropped.jpg | thumb | Hadrian: „Mmm, więc jak powinienem nazwać to nowe miasto?”]] Pojedynczy pociąg regionalny dziennie odjeżdża z Kapikule na granicy z [[Bułgaria|Bułgarią]] o 07:00, zatrzymując się na obu stacjach w Edirne około 07:30. Kontynuuje na wschód przez [[Lüleburgaz]], [[Çorlu]] i [[Çerkezköy]], by o 11:30 dotrzeć do [[Stambuł]]u Halkali. Pociąg powrotny odjeżdża z Halkali o 18:00, docierając do Edirne około 22:00 i Kapikule o 22:30. Pojedynczy z Halkali do Edirne kosztuje 55 TL w 2022 roku. Halkali znajduje się 15 km na zachód od centrum Stambułu, ale jest połączone częstym pociągiem metra Marmaray. Nocny pociąg z [[Bukareszt]]u i [[Sofia|Sofii]] kursuje przez cały rok, obsługiwany przez [https://www.tcddtasimacilik.gov.tr/ TCDD]. Obie usługi w kierunku wschodnim i zachodnim docierają do Edirne około godziny 02:00; nie jest ci przeznaczone dużo snu, ponieważ każdy musi wysiąść na granicy na odprawę paszportową i celną. [https://www.optimatours.de/ Optima Express] to pociąg samochodowy z [[Villach]] w [[Austria|Austrii]] do Edirne dwa razy w tygodniu od kwietnia do listopada, jadący 33 godziny. Dni wyjazdu są różne. Pociąg ten umożliwia kierowcom omijanie trudnych, męczących dróg przez Bałkany, a także jest otwarty dla pasażerów bez samochodów. Optima nie oferuje biletów ze stacji pośrednich, takich jak [[Zagrzeb]]. W czerwcu 2019 roku inny pociąg kursował w ciągu dnia między [[Płowdiw]]em w Bułgarii a Edirne. Miała to być usługa stała, ale trwała tylko jeden weekend, po czym została odwołana! Nie wiadomo, czy kiedykolwiek zostanie wznowiona - stworzył użyteczną dodatkową trasę między Bułgarią a Turcją, unikając przyjazdów / wyjazdów w godzinach nocnych. Linia kolejowa między Edirne a Stambułem jest modernizowana, aby stworzyć lepszą linię konwencjonalną i linię YHT, skracając podróż do 80 minut. Data zakończenia prognozy w 2024 roku wygląda bardzo optymistycznie. * {{Znacznik|Edirne Gar|41.6552 |26.5801 |typ=transport}}'''Edirne Gar''' to dworzec główny, 4 km na wschód od centrum miasta, w pobliżu głównej autostrady prowadzącej na wschód do Stambułu. Zatrzymują się tutaj pociągi międzynarodowe i regionalne. * {{Znacznik|Edirne Şehir|41.6690 |26.5553 |typ=transport}}'''Edirne Şehir''' znajduje się 1 km na południowy zachód od centrum, na skraju starej dzielnicy w pobliżu brzegu rzeki. Zatrzymują się tu pociągi regionalne, ale nie międzynarodowe. * {{Znacznik|Kastaniés|41.6475 |26.4865 |typ=transport}}'''Kastaniés''' (Καστανιές), tuż za granicą z [[Grecja|Grecją]] i 4 km na południowy zachód od Edirne, ma pociągi z [[Aleksandropolis]] na linii do [[Dikaia]], obsługiwane przez [http://www.trainose.gr/ TrainOSE] i jadące nieco ponad dwie godziny. W kwietniu 2022 kursuje tylko jeden pociąg Pn-Pt, odjeżdżający z Aleksandropolis przed godziną 09:00 i wracający z Kastaniés około południa. === Samochodem === Miasto znajduje się na głównych autostradach między Turcją a Europą, bezpłatnej D100 i płatnej autostrady O-3/E80. [[Stambuł]] jest 224 km na wschód, powiedzmy dwie godziny. Wszystkie przejścia graniczne są otwarte 24 godziny. Główny posterunek graniczny to Kapikule (Turcja) / Kapitan Andreevo (Bułgaria), 15 km na zachód od Edirne. [[Swilengrad]] 8 km dalej jest pierwszym bułgarskim miastem, do którego dotrzesz. Niewielkie pobliskie przejście to Pazarkule (Turcja) / Kastaniés (Grecja) 4 km na południowy zachód od miasta. Drugie przejście, z którego raczej nie skorzystasz, znajduje się 40 km na północ na D535 w Hamzabeyli (Turcja) / Lesovo (Bułgaria). === Autobusem === Autobusy kursują ze stacji Istanbul Esenler co najmniej co godzinę, zabierając od 2 do 4 godzin non stop, za opłatą 75 TL. Głównym operatorem jest [https://www.metroturizm.com.tr/ Metro Turizm]. W normalnych czasach autobusy jeżdżą przez całą dobę, ale na początku 2021 nie odjeżdżają między północą a 05:00. Autobusy kursują również do Edirne z [[Çanakkale]] przez półwysep Gallipoli, Keşan i Uzunköprü. Na początku 2021 kursują tylko raz dziennie, obsługiwane przez [https://www.ispartapetrol.com.tr/ Isparta]. {{Znacznik|Dworzec autobusowy|41.632 |26.618 |typ=transport}}'''Dworzec autobusowy''' w Edirne znajduje się 5 km na południowy wschód od centrum, gdzie znajduje się skrzyżowanie D100 i obwodnicy miasta. Autobusy miejskie zabiorą Cię do centrum miasta. Nie ma bezpośrednich autobusów do [[Bułgaria|Bułgarii]]. Możesz wziąć taksówkę do Kapikule na granicy z Bułgarią, gdzie możesz mieć szczęście i pomachać autobusom w kierunku [[Płowdiw]]u i [[Sofia|Sofii]]. Lub przejdź przez granicę i wsiądź do autobusu lub pociągu z Kapitana Andreevo w Bułgarii. == Komunikacja == {{mapa| 41.675 | 26.560 | wysokość=550 | szerokość=600 | zoom=14|grupy=transport,zobacz,natura,jedzenie,bar,nocleg,atrakcja,zakupy,alarm,zdrowie,zabytek,kontakt,nauka,punkt,rower,parking,obszar,metro,praca}} Centrum jest zwarte, dość płaskie i można je z łatwością obejść pieszo. Do dzielnic oddalonych można dojść pieszo, ale warto rozważyć taksówkę lub dolmuş, przynajmniej w jedną stronę. Z centrum do Otogar (dworzec autobusowy) i do wszystkich dzielnic oddalonych kursują regularnie (co około 10 minut). Aby wsiąść do autobusu, można skorzystać z Kent Kart (karty miejskiej, którą można doładować) lub „Tekli QR Bilet” (jednorazowego biletu z kodem QR), które są sprzedawane w niektórych kioskach (büfe). Cena za pojedynczy przejazd, od sierpnia 2025 r., wynosi 36 TL. Alternatywnie, można zapłacić bezpośrednio w autobusie kartą kredytową, której cena, od maja 2026, wynosi 46 TL. Połączenia autobusowe można znaleźć w aplikacji moovit. == Warto zobaczyć == === Śródmieście === [[Plik:Edirne 5269.jpg|thumb|270px|Meczet Selimiye]] * {{zobacz | name=[https://www.kulturportali.gov.tr/portal/edirneselimiyecamiivekulliyesi Meczet Selimiye] | alt=Selimiye Camii | url= | email= | adres=Mimar Sinan Cd. | lat=41.678056 | long=26.559444 | wskazówki= | telefon= | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=Codziennie 05:30-23:30. Wspaniały meczet, który dominuje w panoramie miasta, podejdź z północnego zachodu, aby docenić pełny efekt i przegapić sklepy. To arcydzieło Mimara Sinana, zbudowane w latach 1569-75 i wpisane na Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO. Osiem filarów podtrzymujących kopułę nie rzuca się w oczy, dzięki czemu kopuła wisi nad ogromną przestrzenią wewnętrzną, a 999 okien wpuszcza strumień światła. Cztery delikatne karbowane minarety wznoszą się na wysokość 70,89 m, przewyższając je tylko Qutb Minar w Delhi. Wnętrze ozdobione jest kaligrafią i geometrycznymi wzorami w kolorze różowym i niebieskim. Odwrócona dekoracja z tulipanów, emblemat Edirne, ma upamiętniać poprzedniego właściciela ziemskiego, który niechętnie zrezygnował ze swojego ogrodu tulipanów na rzecz budowy meczetu. Bezpłatny. }} * {{zobacz | name=Bazar Arasta | alt= | url= | email= | adres= | lat= | long= | wskazówki= | telefon= | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=jeśli chcesz znaleźć sklepy, to zadaszony rynek wzdłuż południowo-zachodniej flanki meczetu. }} * {{zobacz | name=[https://edirnevdb.gib.gov.tr/kultur/eskicami.html Stary Meczet] | alt= Eski Cami | url= | email= | adres=Muafakathane Sokak 1 | lat=41.676712 | long=26.555704 | wskazówki= | telefon= | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=Został zbudowany w XV wieku, więc jest najstarszym i najmniejszym z trzech cesarskich meczetów w mieście. To niski budynek z dziewięcioma kopułami i dwoma minaretami, z uderzającą kaligrafią wewnątrz. Bezpłatny. }} * {{zobacz | name=Mezcet Üç Şerefeli | alt= | url= | email= | adres= | lat=41.676712 | long=26.555704 | wskazówki= | telefon= | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=Meczet wybudowany w latach 1438-1447, jego nazwa nawiązuje do trzech balkonów lub galerii na jego najwyższym minarecie. Pozostałe trzy minarety mają różne konstrukcje. Wnętrze meczetu ma kolorowo ozdobioną centralną kopułę, otoczoną mniejszymi kopułami w różnych wzorach kolorystycznych, wspartymi na okazałych kolumnach. Bezpłatny. }} * {{zobacz | name=[https://www.kulturportali.gov.tr/turkiye/edirne/gezilecekyer/edirne-kalesi-makedonya-saat-kulesi Wieża Macedońska] | alt=Makedonya Kulesi | url= | email= | adres= | lat=41.6774693 | long=26.552156 | wskazówki= | telefon= | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=to rozpadający się bastion na zachód od meczetu Üç Şerefeli. Znajdują się tu ostatnie pozostałości rzymskich murów miejskich: były one częścią fortu założonego przez Hadriana w II wieku naszej ery, a następnie rozbudowanego w bizantyjskim X wieku. Były cztery wieże strażnicze, a ta patrzyła na Macedonię, chociaż najbardziej niecierpliwie wypatrywali Bułgarów, czyli pożarów, które opanowały miasto. Fort został zburzony w XIX wieku pozostawiając tylko tę wieżę, do której dobudowano wieżę zegarową. Był wstrząsany kilkoma trzęsieniami ziemi iw 1953 musiał zostać częściowo rozebrany. Wykonano kilka nowoczesnych napraw, ale wieża jest zniszczona i nie można do niej wejść. }} * {{zobacz | name=[https://www.kulturportali.gov.tr/turkiye/edirne/gezilecekyer/sokullu-hamami Sokullu Mehmet Paşa Hamamı] | alt= | url= | email= | adres=Çavuşbey | lat=41.678331 | long=26.552661 | wskazówki=twarzą do meczetu Üç Şerefeli | telefon= | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=Ta łaźnia turecka to kolejne arcydzieło Sinana, Wielkiego Architekta. Zbudowane w latach 1568-69 łaźnie są nadal otwarte dla publiczności, z (naturalnie) oddzielnymi strefami dla mężczyzn i kobiet. Budynek został dobrze odrestaurowany, ale czystość i temperatura wody są nierówne, więc należy „zobaczyć”, a nie „robić” }} * {{zobacz | name=Muzeum Archeologiczne i Etnograficzne | alt= | url= | email= | adres=Kadirpaşa Mektep Sk 7 | lat=41.67893 | long=26.56082 | wskazówki=za Selimiye | telefon=+90 284 225 11 20 | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=Pn-Pt 09:00-17:00. Oryginalne muzeum z 1924 r. było częścią kompleksu meczetu; przeniósł się tutaj w 1971 roku, gdy kolekcja się powiększała. Muzeum przedstawia bogatą historię tego obszaru, głównie w okresie trackim. W ogrodach znajduje się prehistoryczny dolmen przeniesiony z pierwotnego miejsca, zrekonstruowana starożytna chata tracka oraz nagrobki rzymskie i osmańskie. 10 TL. }} * {{zobacz | name=[https://www.kulturportali.gov.tr/turkiye/edirne/gezilecekyer/turk-slam-eserleri-muzesi Muzeum Sztuki Islamskiej] | alt=İslam Eserleri Müzesi | url= | email= | adres= | lat=41.678001 | long=26.560101 | wskazówki=wschodnia strona Selimiye | telefon= | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=Pn-Pt 09:00-17:00. To było oryginalne muzeum Edirne, w medresie meczetu. Główna kolekcja przeniosła się po drugiej stronie ulicy w 1971 roku, opuszczając tę filię, osobno biletowaną. Wchodzisz obok posągu Sinana Architekta. Mnóstwo kaligrafii i innych sztuk pięknych i rzemiosła. 10 TL }} [[Plik:GrandSynagogueEdirne (6).JPG|thumb|Wielka Synagoga]] * {{zobacz | name=Stara dzielnica | url= | email= | adres= | lat=41.6742 | long=26.5503 | wskazówki= | telefon= | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=odpowiada obszarowi starego fortu, choć mury i bramy dawno już nie istnieją. Odbudowano go na wzór kraty w XIX wieku po pożarze: wszystkie te drewniane domy. Główną arterią jest Maarif Caddesi, dwie przecznice na zachód od Saraçlar Cd. Ocalało wiele drewnianych domów z kunsztownie wykonaną fasadą, choć niektóre są opuszczone. Południowy koniec ulicy to synagoga, patrz poniżej. Na północnym krańcu poszukaj małego dawnego kościoła katolickiego: znajduje się w alejce przylegającej do szkoły podstawowej. W okolicy znajduje się wiele małych meczetów osmańskich. }} * {{zobacz | name=Wielka Synagoga | url= | email= | adres=Maarif Cd 75 | lat=41.6716 | long=26.5516 | wskazówki= | telefon= | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=Wt-Nd 09:00-17:00. Wielki pożar z 1905 r. zniszczył jej poprzedniczkę, więc synagoga ta została otwarta w 1909 r., by służyć licznej ludności żydowskiej. Byli to w większości sefardyjczycy, potomkowie wygnanych z Hiszpanii w 1492 roku, którzy uciekli na terytorium osmańskie. Synagoga jest utrzymana w stylu odrodzenia mauretańskiego i wzorowana na wiedeńskim Leopoldstädter Tempel. Został opuszczony w 1983 roku i popadł w ruinę, gdy jego społeczność wyjechała do Izraela i gdzie indziej. Został odrestaurowany i ponownie otwarty w 2015 roku z nabożeństwem, ale nie jest rutynowo używany do kultu. Wewnątrz jest małe muzeum. Bezpłatny }} * {{zobacz | name=Pomnik Şükrü Pasha | url= | email= | adres=Şükrüpaşa | lat=41.67526 | long=26.57548 | wskazówki=przy cmentarzu miejskim, na najwyższym wzgórzu miasta, z dużą flagą | telefon= | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=Pomnik Rüştü Paszy, dowódcy broniącego miasta podczas wojen bałkańskich w 1913 roku. Przylegające do niego małe muzeum jest zamknięte na czas nieokreślony „z powodu remontu”. }} * {{zobacz | name=Meczet Muradiye | url= | email= | adres=od Muradiye Bayırı | lat=41.6824 | long=26.5648 | wskazówki= | telefon= | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=Został zbudowany 1435/36 jako część kompleksu derwiszów Mevlevi, ale później stał się samodzielnym meczetem. Ma piękne kafelki, zwłaszcza w mihrab, prawdopodobnie autorstwa „Mistrzów z Tabriz”, którzy ozdobili meczet w Bursie, a później meczet Üç Şerefeli w Edirne. Część dekoracji ściennych została pobielona, a budynek wymagał wielu napraw po trzęsieniach ziemi: minaret odbudowano w 1957 roku. Znajduje się w brudnej okolicy, w której dzieci męczą się o bakszysz. Bezpłatny. }} * {{zobacz | name=Kościół św. Konstantyna i Heleny | url= | email= | adres=Mezarlık Sk | lat=41.663431 | long=26.564119 | wskazówki= | telefon= | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=Bułgarska cerkiew wybudowana w 1869 roku. }} * {{zobacz | name=Kościół św. Jerzego | url= | email= | adres=Tavukçu Sokak, Barutluk | lat=41.680428 | long=26.570233 | wskazówki=od Kız Türbe Sk | telefon= | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=Śr-Nd. Bułgarska cerkiew na wzór bazyliki, otwarta w 1880 roku i nadal użytkowana. Zwykle zamknięty, z wyjątkiem usług, ale dozorca może cię wpuścić. Poproś także o obejrzenie muzeum na piętrze i (jeśli wydaje się, że jest do dyspozycji), aby wspiąć się na dzwonnicę. }} === Północny zachód === [[Plik:Meriç Köprüsü ve Meriç Nehri.jpg|thumb|270px|Osmański most do Karaağaç]] Średniowieczne mosty przecinają rzekę Tundzha do '''Sarayiçi''' i '''Yeniimaret'''. Były to niegdyś ważne dzielnice miasta, ale wyludnienie sprawiło, że leżały w oddali na polach. Innym czynnikiem jest podatna na powodzie rzeka: nawet najbardziej lekkomyślny deweloper nie mógł ujść na sucho z urbanizacją jej brzegów. Mosty mają nowoczesną nawierzchnię brukową i mogą być wykorzystywane przez lekkie pojazdy. * {{zobacz | name=Sarayiçi | url= | email= | adres= | lat=41.6906 | long=26.5560 | wskazówki= | telefon= | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=oznacza „wewnątrz pałacu”, z którego pozostały tylko skrawki. Z centrum miasta jedziesz na północ wzdłuż Saray Yolu, „Palace Road”, wspaniałej nazwy pasa, który w każdej chwili może zakończyć się ślepym zaułkiem na boiskach sportowych. To przecina dolinę dwoma pięknymi mostami: mostem Kanuni na południu na szeroką wyspę rzeczną i mostem Fatih na północy. }} * {{zobacz | name=Kırkpınar | url= | email= | adres= | lat=41.68954 | long=26.55815 | wskazówki= | telefon= | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=na wyspie znajduje się arena do zapasów, z posągami byłych mistrzów }} * {{zobacz | name=Wieża Sprawiedliwości | url= | email= | adres= | lat=41.689925 | long=26.556626 | wskazówki= | telefon= | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=przy moście Fatih to solidna kwadratowa wieża, ostatnia nienaruszona pozostałość po pałacu. }} * {{zobacz | name=Pomnik wojen bałkańskich | url= | email= | adres= | lat=41.690833 | long=26.557386 | wskazówki= | telefon= | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=i cmentarz znajdują się 100 m w prawo / wschód, gdy schodzisz z mostu Fatih. Jest tu pochowanych około 30 000 żołnierzy, którzy polegli podczas oblężenia Edirne w 1913 roku. }} * {{zobacz | name=Pałac | url= | email= | adres= | lat= | long= | wskazówki= | telefon= | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=na północ od mostu są tylko skrawki. Został zbudowany w latach 1450-1475 i (musisz użyć wyobraźni) jest siedzibą potęgi Imperium Osmańskiego. Nawet gdy stolica przeniosła się do Konstantynopola, wciąż była to wielkie letnie odosobnienie i domek myśliwski. Ale od 1718 cierpiała zaniedbania, trzęsienia ziemi, pożary, okupacja wojskowa, aż w końcu w 1878 celowo wysadzony w powietrze skład amunicji, aby zapobiec schwytaniu. Kuchnie zostały odrestaurowane. Wokół Pawilonu Panorama ma powstać sala konferencyjna, która byłaby całkowitą namiastką przebudowy, a od 2018 roku teren ten jest zamknięty. Widzisz wystarczająco z ulicy. }} * {{zobacz | name=Most Saraçhane | url= | email= | adres= | lat=41.685561 | long=26.5545 | wskazówki= | telefon= | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=poniżej znajduje się kolejny most i połączenie na grobli z centrum miasta. }} * {{zobacz | name=Yeniimaret | url= | email= | adres= | lat= | long= | wskazówki= | telefon= | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=można dojechać z Sarayiçi drogą na zachód 1 km, a ze śródmieścia jadąc na północny zachód przez Horozlu Bayır Sk na groblę (tylko niewielki ruch) nad inną wyspą rzeczną. Muzeum Zdrowia to jedyny powód, aby tu pozostać. }} * {{zobacz | name=[https://saglikmuzesi.trakya.edu.tr/ Muzeum Zdrowia Bajezyda II] | url= | email=kulliye@trakya.edu.tr. | adres=W meczecie Beyazıt, Yeniimaret | lat=41.685833 | long=26.543611 | wskazówki= | telefon=+90 284 224 09 22 | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=Pn-Pt 10:00-16:00. Kompleks ten został założony przez sułtana Bajezyda II w 1484 roku. Oprócz szpitala znajdowała się tu szkoła medyczna, meczet, pensjonat, przytułek i łaźnie tureckie. Początkowo był to szpital ogólnomedyczny i chirurgiczny, ale zaczął specjalizować się w zakresie zdrowia psychicznego. Podążało za oświeconymi holistycznymi metodami, zanim zostały one przyjęte na zachodzie: zamiast zamykać pacjentów w celach kajdanami, używali muzyki medytacyjnej, zapachów i ogrodów kwiatowych. Został on włączony do Uniwersytetu Trakya, a muzeum wyświetla miniatury z osmańskich podręczników medycznych i modeli pacjentów. }} * {{zobacz | name=Most Gazi Mihal | url= | email= | adres= | lat=41.6767 | long=26.5417 | wskazówki= | telefon= | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=znajduje się na autostradzie do Kapıkule, więc z centrum wystarczy jechać D100 na zachód. Został zbudowany w XIII wieku, aw późniejszych wiekach rozbudowywany i przebudowywany. To, co teraz widzisz, to XIX-wieczny przebudowany, wyłącznie dla pieszych, z D-100 na nowoczesnym moście wzdłuż. Meczet Gazi Mihal znajduje się na zachodnim brzegu. }} * {{zobacz | name=[https://kvmgm.ktb.gov.tr/TR-133970/edirnenin-ortaya-cikan-degeri-hidirlik-tabyasi.html Hıdırlık Tabyası] | url= | email= | adres= | lat=41.686746 | long=26.518962 | wskazówki=Autobus 3A z centrum miasta i zapytaj o Hıdır Baba | telefon= | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=Zamknięte. Ogromna reduta na wzgórzu i forteca zbudowana w 1829 r. przed atakiem Rosjan, choć jej najwspanialsza godzina przypadła na wojny bałkańskie w 1913 r. Miała niewielką wartość w porównaniu z XX-wieczną bronią i została opuszczona. Renowacja trwa od 2011 roku i nie widać końca, więc twierdza pozostaje ogrodzona, choć nadal można uzyskać dostęp do parku Hıdır Baba. }} === Południowy zachód === [[Plik:KaraağaçRailwayStation.JPG|thumb|Stary dworzec kolejowy w Karaağaç]] '''Karaağaç''', 4 km na południowy zachód od centrum, jest jedyną częścią Turcji leżącą na zachód od rzeki Maritsa, która poza tym stanowi granicę z Grecją. * '''Dwa mosty osmańskie''' łączą Karaağaç z centrum miasta wzdłuż ulicy Lozan (Lozanna) Cd. Pierwsza, na skraju starej dzielnicy u podnóża Maarif Cd, obejmuje rzekę Tundzha. 250 m dalej znajduje się dłuższy most nad Maricą, z punktem widokowym w połowie drogi. Na drugim brzegu są kawiarnie, w których płacisz za widok. Mosty są otwarte dla małego ruchu. * '''Karaağaç''', co oznacza „drewno wiązu”, zostało ułożone na siatce w XIX wieku. To przyjemna dzielnica z kilkoma uroczymi rezydencjami. * '''Granica''' z Grecją znajduje się w Pazarkule, 2 km dalej na zachód wzdłuż Ortaköy Cd. Jest otwarty 24 godziny. * '''Las miejski Edirne'''. to bosky park wzdłuż zachodniego brzegu rzeki, popularne miejsce na weekendowe pikniki. * {{zobacz | name=Stacja kolejowa Karaağaç | url= | email= | adres= | lat=41.651723 | long=26.521761 | wskazówki= | telefon= | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=nie jest tam, gdzie można by się spodziewać głównego dworca kolejowego w mieście. Ale pierwsza linia kolejowa ze Stambułu do Europy biegła dalej na południe, a następnie skręcała doliną Maritsa, zapętliła się na stacji Karaağaç, a następnie kontynuowała dolinę w kierunku Bułgarii. Gdy traktat z Lozanny określił rzekę jako granicę, pociągi (takie jak Orient Express) musiały dwukrotnie wjeżdżać do Grecji w tranzycie między Turcją a Bułgarią. Dopiero w latach 70. ułożono nowy tor, pozostawiając to miejsce odcięte; stał się częścią uniwersytetu w 1998 roku. Przy starej stacji znajduje się małe muzeum, zalesiony park i ogród rzeźb oraz pomnik traktatu. }} === Dalej === Potrzebujesz samochodu, aby dotrzeć do odległych zabytków. * {{zobacz | name=Lalapaşa | url= | email= | adres= | lat=41.838 | long=26.736 | wskazówki= | telefon= | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=to wioska 25 km na północ od Edirne z dużym dolmenem, kamiennym przejściem do grobowców, które pierwotnie były przykryte kopcem ziemi. Dolmeny w Tracji to zazwyczaj późna epoka brązu / wczesna epoka żelaza, 1400-900 pne. Jedź D535 na północ od miasta, rozgałęziając się, by wjechać do wioski na 19 Mayis Cd, a dolmen znajduje się w centrum wioski. Dalej na północny wschód wzdłuż tego pasa są jeszcze inne, ale są one niejasne, ponieważ kamień został ponownie użyty. Pas to droga przelotowa przez wzgórza na granicy z Bułgarią: jest skrzyżowanie na D535, ale nie na pasie. }} * W końcu różne drogi wracają na niziny w [[Kirklareli]]. * '''Ogrodzenie''' to wielka barykada ciągnąca się pod górę, w dół doliny przez 269 km wzdłuż granicy z Bułgarią. To była „twarda granica” przez prawie sto lat, ale została wzmocniona w 2014 roku przez panikę moralną dotyczącą tego, kto i co może przekroczyć ze wschodu. Grecja zbudowała podobne ogrodzenie w 2012 roku, ale jest mniej rzucające się w oczy, ponieważ rzeka tworzy naturalną barierę. Te płoty drażniły Turcję, ale cesarz Hadrian by to zaaprobował. == Aktywny wypoczynek == [[Plik:Yagli gures2.jpg|thumb|Młodzi zapaśnicy]] * '''Zapasy naftowe''' (''yağlı güreş'') ​​są praktykowane w całej Turcji, ale główne zawody (które stały się ogólnokrajową imprezą) odbywają się na [http://kirkpinar.org/ stadionie Kırkpınar]. Zapaśnicy pokrywają się oliwą z oliwek, a następnie próbują przyciągnąć swojego śliskiego przeciwnika do ziemi. Walki trwają do 40 min. Istnieją dowody na ten sport z 2650 rpne, a zawody w Edirne pochodzą z 1360 AD. Oczekuje się, że wydarzenie w 2021 r. odbędzie się pod koniec czerwca / na początku lipca, ale tba. Kırkpınar znajduje się na wyspie rzecznej na podejściu do Sarayiçi, patrz wyżej; to odległość od centrum miasta. * '''Piłka nożna''': tylko dla zagorzałych fanów. Edirnespor słabnie obecnie w trzeciej lidze TFF, czwartej lidze piłkarskiej w Turcji – i to po awansie w 2020 roku. Płot to wielka barykada, która ciągnie się w górę wzgórza, w dół doliny przez 269 km wzdłuż granicy z Bułgarią. To była „twarda granica” przez prawie sto lat, ale została wzmocniona w 2014 roku przez panikę moralną dotyczącą tego, kto i co może przekroczyć ze wschodu. Grecja zbudowała podobne ogrodzenie w 2012 roku, ale jest mniej rzucające się w oczy, ponieważ rzeka tworzy naturalną barierę. Te płoty drażniły Turcję, ale cesarz Hadrian by to zaaprobował. == Praca == == Nauka == == Zakupy == * '''Mydła w kształcie owoców''' są używane przede wszystkim do dekoracji oraz jako odświeżacze powietrza. * '''Ozdobne miotły''' są tradycyjnie prezentowane pannom młodym. Można je znaleźć w wielu sklepach z pamiątkami, ale pomyśl tylko o limitach bagażu podręcznego. * '''Kryte osmańskie bazary''': kilka, dwa centralne przykłady to Arasta obok meczetu Selimiye (oznaczony jako „Çarşı Girişi”) oraz Alipaşa, która jest równoległa do Saraçlar Cd. == Gastronomia == [[Plik:Edirnedowntown.jpg|thumb|220px|Wiele kawiarni na Saraçlar Cd]] * '''Wątróbka''' (''ciğer'') to lokalny przysmak, przyrządzany w charakterystycznym stylu Edirne: całe kawałki posypuje się mąką, smaży na głębokim oleju roślinnym i podaje z suszoną na gorąco i chrupiącą papryką. Jeśli nie zależy ci na zapachu wątroby, nie zauważysz go w wątrobie Edirne. Zjedz go z chlebem i ajranem, słonym napojem jogurtowym - te przytępiają ogień pieprzu. Małe jadłodajnie specjalizujące się w wątrobie nazywane są ''ciğerci''; w parku przy Starym Meczecie znajduje się gromada. Jeśli ktoś z twojej grupy nie lubi wątroby, może kupić coś innego niż inna pobliska restauracja. * {{Znacznik|'''Balkan Piliç Lokantasi'''|41.6766784|26.5527391|typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''Balkan Piliç Lokantasi''' na Darüleytam Sk jest otwarty codziennie od 09:00 do 21:00. Dobre jedzenie, ale drogie za małe porcje. * {{Znacznik|'''Ciğerci Kemal'''|41.6755087|26.552393|typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''[https://cigercikemalustaortakapi.business.site/ Ciğerci Kemal]''', Alipaşa Orta Kapı Cad 3, ☏ +90 284 213 64 75. Codziennie 09:00-21:00. Popularna restauracja ze smażoną wątróbką, czysta i przyjazna. * '''Alipaşa Köfte ve Ciğer''', Alipaşa Çarşısı İç Yolu, ☏ +90 284 225 22 20. Codziennie 09:00-21:30. Inteligentne wydajne miejsce na klopsiki i wątróbkę. * {{Znacznik|'''Serhad Köftecisi'''|41.6758237|26.5545275|typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''Serhad Köftecisi''', Tahmis Çarşısı Sk. 10, ☏ +90 284 213 04 29. Codziennie 09:00-23:00. Dobre centralne miejsce serwujące klopsiki i wątróbkę. * {{Znacznik|'''Ciğerci Niyazi Usta'''|41.67552|26.5519402|typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''[https://cigerciniyaziusta.com.tr/2021/09/24/trakyanin-meshur-tatlisi-hayrabol-tatlisi/ Ciğerci Niyazi Usta]''' przy Ortakapı Cd 9 jest otwarta codziennie dla smażonej wątróbki w godzinach 09:30-20:30. * '''Kawiarnie''', które wybierasz głównie ze względu na swoją lokalizację to: : - wzdłuż Saraçlar Cd, deptaka na wschód od starej dzielnicy. : - południowy kraniec mostu Maritsa, zwłaszcza gdy zachód słońca kąpie stare miasto w cytrynie i oliwie z oliwek. : - Sera Cafe w Mimar Sinar Cd 8 za meczetem Selimiye. * '''Pasta migdałowa''' (''badem ezmesi'') to lokalny, miękki deser przypominający ciasteczko z gorzkich migdałów. [https://www.kececizade.com/ Keçecizade] to sieć sklepów sprzedających ten i inne desery. Ich główny punkt sprzedaży znajduje się w Hükümet Cd 5 naprzeciwko Üç Şerefeli. == Życie nocne == * Edirne ma wiele ''birahanes'' – kawiarni serwujących alkohol – i patrz wyżej. * Pas wzdłuż Maarif Cd obejmuje Park Pub, Sezen Café & Pub, English Bar, Füguran i [https://mahzen-cafe-bar.business.site/ Mahzen]. == Festiwale, imprezy == == Noclegi == Zakwaterowanie w Edirne znajduje się głównie wokół Starej Dzielnicy i na wschód od centrum. Wiele miejsc jest zniszczonych: te wymienione wydają się być czyszczone co najmniej raz w 2021 roku. * {{Znacznik|'''Palace Hotel'''|41.675 |26.557 |typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''[https://www.hoteledirnepalace.com/tr/index.html Palace Hotel]''', Sabuni, Vavlı Cami Sok 4, ☏ +90 284 214 74 74. Czyste, nowoczesne miejsce w brudnym centrum miasta. Trochę hałasu z ulicy, parking strzeżony. B&B podwójny 300 TL. * {{Znacznik|'''Trakya City Hotel'''|41.674 |26.557 |typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''[https://www.trakyacityhotel.com/en/index.html Trakya City Hotel]''', Sabuni, Mehmet Ağa Sk 21, ☏ +90 284 214 65 75. Czysty nowoczesny hotel w niewielkiej odległości na wschód od centrum. B&B podwójny 250 TL. * {{Znacznik|'''Hotel Balta'''|41.671 |26.566 |typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''[http://www.baltahotel.com.tr/ Hotel Balta]''', Talatpaşa Bulvarı 97, Ayşekadın (''500 m na wschód od centrum''), ☏ +90 284 225 52 10, info@baltahotel.com.tr. Duży blok lokalu, pokoje posiadają klimatyzację, telewizję satelitarną, sprzątanie na błędach. B&B podwójny 700 TL. (aktualizacja lut 2021 | edytuj) * {{Znacznik|'''Efe Hotel'''|41.676 |26.552 |typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''[http://www.efehotel.com/ Efe Hotel]''', Maarif Cad. 13 (''Stary kwartał''), ☏ +90 284 213 60 80, +90 284 213 61 66, info@efehotel.com. Czyste centralne miejsce, pokoje wyposażone są w klimatyzację, telewizję satelitarną, ciepłą wodę i bezpłatne Wi-Fi. B&B podwójny 700 TL. (aktualizacja lut 2021 | edytuj) * '''Tuna Hotel''', Mithat Paşa 27, Maarif Cd (''w pobliżu hotelu Efe''), ☏ +90 284 214 3340. Podstawowe, zwykle czyste, małe pokoje z łazienką, klimatyzacją, telewizją satelitarną i Wi-Fi. B&B dwuosobowy 150 TL == Kontakt == Od grudnia 2020 Edirne ma dobry sygnał 4G od wszystkich tureckich przewoźników, który rozciąga się wzdłuż głównych autostrad aż do granicy z Grecją i Bułgarią. 5G nie dotarło do tego obszaru. == Bezpieczeństwo == '''Powodzie''' stanowią zagrożenie po ulewnych deszczach, zwłaszcza zimą. Dzielnice takie jak Karaağaç mogą zostać odcięte, gdy średniowieczne mosty zostaną zalane. Nigdy nie próbuj przechodzić przez zalany most, zapoznaj się z lokalnymi poradami na temat bezpiecznych tras obejścia. == Informacje turystyczne == '''CIT''' znajduje się na płycie Talat Paşa, obok Starego Meczetu. Jest otwarty codziennie 08:30-17:30. === Konsulaty === * Żaden naród anglojęzyczny nie jest reprezentowany w Edirne. Istnieją konsulaty w Stambule i ambasady w Ankarze. * [[Plik:Flag of Bulgaria.svg|20px]] '''Konsulat Bułgarii''' (Bułgaristan Başkonsolosluğu), Talat Paşa Asfaltı 146, ☏ +90 284 214 06 17, faks: +90 284 214 84 82, consulate.edirne@mfa.bg. Pn-Pt 09:00-13:00. Może pomagać obywatelom innych krajów UE w prowincjach Edirne, Kırklareli i Tekirdağ. * [[Plik:Flag of Germany.svg|20px]] '''Konsulat Honorowy Niemiec''' (Almanya Fahri Konsolosluğu), Balıkpazarı Caddesi, Of Sitesi C Blok, D.2, Kaleiçi, ☏ +90 284 213 55 63, faks: +90 284 224 52 85, edirne@hk-diplo.de. Pn-Pt 11:00-18:00. Honorarkonsul może obejmować również Francję. * [[Plik:Flag of Greece.svg|20px]] '''Konsulat Grecji''' (Yunanistan Konsolosluğu), Şükrüpaşa, 123. Sok. Nr:2, ☏ +90 284 235 58 04, faks: +90 284 235 58 08, grcon.adr@mfa.gr. Pn-Pt 09:00-17:30. Wnioski wizowe są przyjmowane w godzinach 09:00-13:00. * [[Plik:Flag of Romania.svg|20px]] '''Konsulat Honorowy Rumunii''' (Romanya Fahri Konsolosluğu), Londra Asfaltı 64, Kıray Apartmanı, ☏ +90 284 225 56 90, faks: +90 284 212 1777, balkanerol@hotmail.com. Pn-Pt 09:00-17:00. Musisz zadzwonić na spotkanie. == Gdzie dalej == * '''[[Uzunköprü]]''', dosłownie „długi most”, ma niezwykły XV-wieczny kamienny most o 174 łukach. * '''[[Keşan]]''' dalej na południe jest tylko węzłem komunikacyjnym, ale trzeba iść tą drogą, aby dotrzeć do nadmorskich kurortów wzdłuż Zatoki Saros. * Na półwyspie Gallipoli pola bitew z 1915 r. i pomniki znajdują się w pobliżu '''[[Eceabat]]'''. * '''[[Stambuł]]''' to obowiązkowa metropolia na południowym wschodzie. * '''Kapıkule''' na granicy z Bułgarią i Pazarkule na granicy z Grecją oddalone są o zaledwie kilka kilometrów. {{użyteczny}} {{Jest w|Marmara}} [[Kategoria:Turcja]] 1kpsrbrtk0eesdj43d4g2ej334d2dqm 158045 158040 2026-08-02T16:02:54Z Moromar 2451 /* Gdzie dalej */ 158045 wikitext text/x-wiki {{Top-banner|unesco=yes}} {{Miejscowość infobox |nazwa = Edirne |nazwa oryginalna = |widok = Selimiye_Mosque_and_The_Statue_of_Architect_Sinan_-_panoramio.jpg |opis = |herb = |mapa = Edirne Turkey Provinces locator.gif |państwo = [[Plik:Flag of Turkey.svg|20px]] [[Turcja]] |region = [[Edirne (prowincja)|Edirne]] |powierzchnia = 844 |wysokość = 42 |ludność = 180 000 |prefiks = (+90) 284 |kod pocztowy = 22100 |www = https://www.edirne.bel.tr/ }} '''[https://edirne.ktb.gov.tr/ Edirne]''' jest głównym miastem [[Tracja Wschodnia|Tracji Wschodniej]], w regionie Marmara w północno-zachodniej [[Turcja|Turcji]]. Leży na łagodnie pofałdowanych równinach trackich u zbiegu trzech rzek, w pobliżu granicy z [[Grecja|Grecją]] i [[Bułgaria|Bułgarią]]. Większość odwiedzających przekraczających te granice jedzie prosto na wschód lub zatrzymuje się w autobusie lub pociągu, aby dotrzeć do [[Stambuł]]u. Jednak Edirne przez pewien czas było stolicą Imperium Osmańskiego i nadal było imperialnym odwrotem, ozdobionym wspaniałymi meczetami. To zdecydowanie jedna z najważniejszych atrakcji Turcji. == Charakterystyka == === Historia === Tracka osada Uskadama została odbudowana od 125 rne przez rzymskiego cesarza Hadriana, który (pozbawiony fałszywej skromności) nazwał ją Hadrianopolis. Znajdowała się na głównym szlaku handlowym i transportowym, a osadzona była w żyznym regionie, dlatego często toczono o nią bitwy, podczas swojej 1900-letniej historii odbyło się 16 dużych bitew i oblężeń. Jego najdłuższe okresy kontroli były częścią Cesarstwa Bizantyjskiego, a następnie Imperium Osmańskiego. Kiedy sułtan Murad I zdobył Trację, w 1369 zamienił miasto Adrianopol (które on i jego lud nazywali „Edirne”) w swoją stolicę. Po zdobyciu Bizancjum / Konstantynopola / Stambułu w 1453 przeniesiono tam stolicę, aby stać się centrum rozległego Imperium Osmańskiego. Edirne pozostało ważne jako letni pałac i cesarski rekolekcje, a między 1700 a 1750 było czwartym co do wielkości miastem w Europie, z szacowaną populacją 35 000. Ale do 1700 roku to imperium podupadało. Austro-Węgry wypędziły Turków z Europy Środkowej; Rosja przejęła kontrolę nad Morzem Czarnym i dążyła do zajęcia Bosforu i Dardaneli. Ludność Edirne uciekła przed rosyjskimi inwazjami w 1829 i 1878, które dotarły do ​​zachodnich przedmieść Stambułu. Bałkany zostały dosłownie „zbałkanizowane” – rozbite przez ruchy nacjonalistyczne i wojny, a jeden z tych konfliktów przerodził się w I wojnę światową, do której Turcja przyłączyła się po stronie Niemiec. Trwało to po 1918 roku wraz z wojną z Grecją, która stała się wojną o turecką niepodległość. Traktat Lozanny z 1923 zmienił granice Turcji. Niestety dla Edirne, te znajdowały się na zachód od miasta, tak wiele jego zaplecza (nawet niektóre przedmieścia) zostało utracone, a handel został stłumiony przez niezbyt przyjazną granicę. (Patrz poniżej konwolucji, które spowodowały kolej.) Turcja była neutralna podczas II wojny światowej, ale po drugiej stronie rzeki nazistowskie flagi powiewały nad osią Bułgarii i okupowaną Grecją. Duża część miasta została następnie ewakuowana, a ci, którzy nie mogli uciec, cierpieli z powodu zimna i głodu. Nie było też powodu, aby wracać po tej wojnie, ponieważ regeneracja przemysłu sprzyjała innym miastom. Edirne rosło więc powoli, osiągając populację 185 408 w 2019 roku. === Orientacja === Rzeka Tundża lub Tunca płynie na południe i zatacza pętlę wokół zachodniego krańca miasta przed połączeniem się z rzeką Maritsa. W centrum miasta znajdują się trzy cesarskie meczety Selimiye, Üç Şerefeli i Stary Meczet. Promieniują stąd autostrady: Talat Paşa Bulvarı kieruje się na wschód, stając się D100 do [[Stambuł]]u, podczas gdy Londra Asfaltı kieruje się na zachód jako D100 do granicy z [[Bułgaria|Bułgarią]] w Kapıkule. Szereg mostów osmańskich i grobli przecina dwie rzeki oraz ich wyspy i równiny zalewowe: główne trasy to most Gazi Mihal na zachód, Hükümet CD na północ w kierunku dawnego pałacu w Sarayiçi i Lozan CD na południe do Karaağaç. Główne zabytki znajdują się zatem na niewielkim obszarze i można je zobaczyć podczas jednodniowej wycieczki. Jeśli nie masz czasu na peryferyjne dzielnice, przynajmniej przejdź się do historycznych mostów: najbliżej centrum są mosty od strony południowej do Karaağaç. Późna wiosna i wczesna jesień to najlepszy czas na wizytę. Edirne leży w głębi lądu i ma bardziej klimat kontynentalny niż wybrzeże Marmara. Ma gorące, suche lata, 26-35 °C w ciągu dnia, gorętsze, ale mniej wilgotne niż Stambuł, jednak z okazjonalnymi ulewami. Zimy są chłodne, z deszczem i śniegiem, a noce są bardzo zimne. == Dojazd == === Samolotem === {{Znacznik|Międzynarodowy port lotniczy Stambuł|41.262222 |28.727778 |typ=transport}}'''[[Port lotniczy Stambuł|Lotnisko w Stambule]]''' ({{IATA|IST}}) oferuje szeroką gamę bezpośrednich lotów do Europy, Azji i nie tylko. Autobus [https://istanbulseyahat.com.tr/ Istanbul Seyahat] kursuje z lotniska IST do Edirne co dwie godziny za 110 TL. W przeciwnym razie komunikacją publiczną musisz udać się do centrum [[Stambuł]]u, a następnie wyjechać z powrotem, ale wynajętym samochodem szybko jesteś w drodze do Tracji. Jeśli przylecisz na inne {{Znacznik|Międzynarodowy port lotniczy Sabiha Gökçen|40.898333 |29.309167 |typ=transport}}'''lotnisko Sabiha Gökçen''' ({{IATA|SAW}}), to po stronie Azji i czeka Cię zatłoczona podróż przez miasto. === Koleją === [[Plik:Busts of Hadrianus in Venice cropped.jpg | thumb | Hadrian: „Mmm, więc jak powinienem nazwać to nowe miasto?”]] Pojedynczy pociąg regionalny dziennie odjeżdża z Kapikule na granicy z [[Bułgaria|Bułgarią]] o 07:00, zatrzymując się na obu stacjach w Edirne około 07:30. Kontynuuje na wschód przez [[Lüleburgaz]], [[Çorlu]] i [[Çerkezköy]], by o 11:30 dotrzeć do [[Stambuł]]u Halkali. Pociąg powrotny odjeżdża z Halkali o 18:00, docierając do Edirne około 22:00 i Kapikule o 22:30. Pojedynczy z Halkali do Edirne kosztuje 55 TL w 2022 roku. Halkali znajduje się 15 km na zachód od centrum Stambułu, ale jest połączone częstym pociągiem metra Marmaray. Nocny pociąg z [[Bukareszt]]u i [[Sofia|Sofii]] kursuje przez cały rok, obsługiwany przez [https://www.tcddtasimacilik.gov.tr/ TCDD]. Obie usługi w kierunku wschodnim i zachodnim docierają do Edirne około godziny 02:00; nie jest ci przeznaczone dużo snu, ponieważ każdy musi wysiąść na granicy na odprawę paszportową i celną. [https://www.optimatours.de/ Optima Express] to pociąg samochodowy z [[Villach]] w [[Austria|Austrii]] do Edirne dwa razy w tygodniu od kwietnia do listopada, jadący 33 godziny. Dni wyjazdu są różne. Pociąg ten umożliwia kierowcom omijanie trudnych, męczących dróg przez Bałkany, a także jest otwarty dla pasażerów bez samochodów. Optima nie oferuje biletów ze stacji pośrednich, takich jak [[Zagrzeb]]. W czerwcu 2019 roku inny pociąg kursował w ciągu dnia między [[Płowdiw]]em w Bułgarii a Edirne. Miała to być usługa stała, ale trwała tylko jeden weekend, po czym została odwołana! Nie wiadomo, czy kiedykolwiek zostanie wznowiona - stworzył użyteczną dodatkową trasę między Bułgarią a Turcją, unikając przyjazdów / wyjazdów w godzinach nocnych. Linia kolejowa między Edirne a Stambułem jest modernizowana, aby stworzyć lepszą linię konwencjonalną i linię YHT, skracając podróż do 80 minut. Data zakończenia prognozy w 2024 roku wygląda bardzo optymistycznie. * {{Znacznik|Edirne Gar|41.6552 |26.5801 |typ=transport}}'''Edirne Gar''' to dworzec główny, 4 km na wschód od centrum miasta, w pobliżu głównej autostrady prowadzącej na wschód do Stambułu. Zatrzymują się tutaj pociągi międzynarodowe i regionalne. * {{Znacznik|Edirne Şehir|41.6690 |26.5553 |typ=transport}}'''Edirne Şehir''' znajduje się 1 km na południowy zachód od centrum, na skraju starej dzielnicy w pobliżu brzegu rzeki. Zatrzymują się tu pociągi regionalne, ale nie międzynarodowe. * {{Znacznik|Kastaniés|41.6475 |26.4865 |typ=transport}}'''Kastaniés''' (Καστανιές), tuż za granicą z [[Grecja|Grecją]] i 4 km na południowy zachód od Edirne, ma pociągi z [[Aleksandropolis]] na linii do [[Dikaia]], obsługiwane przez [http://www.trainose.gr/ TrainOSE] i jadące nieco ponad dwie godziny. W kwietniu 2022 kursuje tylko jeden pociąg Pn-Pt, odjeżdżający z Aleksandropolis przed godziną 09:00 i wracający z Kastaniés około południa. === Samochodem === Miasto znajduje się na głównych autostradach między Turcją a Europą, bezpłatnej D100 i płatnej autostrady O-3/E80. [[Stambuł]] jest 224 km na wschód, powiedzmy dwie godziny. Wszystkie przejścia graniczne są otwarte 24 godziny. Główny posterunek graniczny to Kapikule (Turcja) / Kapitan Andreevo (Bułgaria), 15 km na zachód od Edirne. [[Swilengrad]] 8 km dalej jest pierwszym bułgarskim miastem, do którego dotrzesz. Niewielkie pobliskie przejście to Pazarkule (Turcja) / Kastaniés (Grecja) 4 km na południowy zachód od miasta. Drugie przejście, z którego raczej nie skorzystasz, znajduje się 40 km na północ na D535 w Hamzabeyli (Turcja) / Lesovo (Bułgaria). === Autobusem === Autobusy kursują ze stacji Istanbul Esenler co najmniej co godzinę, zabierając od 2 do 4 godzin non stop, za opłatą 75 TL. Głównym operatorem jest [https://www.metroturizm.com.tr/ Metro Turizm]. W normalnych czasach autobusy jeżdżą przez całą dobę, ale na początku 2021 nie odjeżdżają między północą a 05:00. Autobusy kursują również do Edirne z [[Çanakkale]] przez półwysep Gallipoli, Keşan i Uzunköprü. Na początku 2021 kursują tylko raz dziennie, obsługiwane przez [https://www.ispartapetrol.com.tr/ Isparta]. {{Znacznik|Dworzec autobusowy|41.632 |26.618 |typ=transport}}'''Dworzec autobusowy''' w Edirne znajduje się 5 km na południowy wschód od centrum, gdzie znajduje się skrzyżowanie D100 i obwodnicy miasta. Autobusy miejskie zabiorą Cię do centrum miasta. Nie ma bezpośrednich autobusów do [[Bułgaria|Bułgarii]]. Możesz wziąć taksówkę do Kapikule na granicy z Bułgarią, gdzie możesz mieć szczęście i pomachać autobusom w kierunku [[Płowdiw]]u i [[Sofia|Sofii]]. Lub przejdź przez granicę i wsiądź do autobusu lub pociągu z Kapitana Andreevo w Bułgarii. == Komunikacja == {{mapa| 41.675 | 26.560 | wysokość=550 | szerokość=600 | zoom=14|grupy=transport,zobacz,natura,jedzenie,bar,nocleg,atrakcja,zakupy,alarm,zdrowie,zabytek,kontakt,nauka,punkt,rower,parking,obszar,metro,praca}} Centrum jest zwarte, dość płaskie i można je z łatwością obejść pieszo. Do dzielnic oddalonych można dojść pieszo, ale warto rozważyć taksówkę lub dolmuş, przynajmniej w jedną stronę. Z centrum do Otogar (dworzec autobusowy) i do wszystkich dzielnic oddalonych kursują regularnie (co około 10 minut). Aby wsiąść do autobusu, można skorzystać z Kent Kart (karty miejskiej, którą można doładować) lub „Tekli QR Bilet” (jednorazowego biletu z kodem QR), które są sprzedawane w niektórych kioskach (büfe). Cena za pojedynczy przejazd, od sierpnia 2025 r., wynosi 36 TL. Alternatywnie, można zapłacić bezpośrednio w autobusie kartą kredytową, której cena, od maja 2026, wynosi 46 TL. Połączenia autobusowe można znaleźć w aplikacji moovit. == Warto zobaczyć == === Śródmieście === [[Plik:Edirne 5269.jpg|thumb|270px|Meczet Selimiye]] * {{zobacz | name=[https://www.kulturportali.gov.tr/portal/edirneselimiyecamiivekulliyesi Meczet Selimiye] | alt=Selimiye Camii | url= | email= | adres=Mimar Sinan Cd. | lat=41.678056 | long=26.559444 | wskazówki= | telefon= | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=Codziennie 05:30-23:30. Wspaniały meczet, który dominuje w panoramie miasta, podejdź z północnego zachodu, aby docenić pełny efekt i przegapić sklepy. To arcydzieło Mimara Sinana, zbudowane w latach 1569-75 i wpisane na Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO. Osiem filarów podtrzymujących kopułę nie rzuca się w oczy, dzięki czemu kopuła wisi nad ogromną przestrzenią wewnętrzną, a 999 okien wpuszcza strumień światła. Cztery delikatne karbowane minarety wznoszą się na wysokość 70,89 m, przewyższając je tylko Qutb Minar w Delhi. Wnętrze ozdobione jest kaligrafią i geometrycznymi wzorami w kolorze różowym i niebieskim. Odwrócona dekoracja z tulipanów, emblemat Edirne, ma upamiętniać poprzedniego właściciela ziemskiego, który niechętnie zrezygnował ze swojego ogrodu tulipanów na rzecz budowy meczetu. Bezpłatny. }} * {{zobacz | name=Bazar Arasta | alt= | url= | email= | adres= | lat= | long= | wskazówki= | telefon= | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=jeśli chcesz znaleźć sklepy, to zadaszony rynek wzdłuż południowo-zachodniej flanki meczetu. }} * {{zobacz | name=[https://edirnevdb.gib.gov.tr/kultur/eskicami.html Stary Meczet] | alt= Eski Cami | url= | email= | adres=Muafakathane Sokak 1 | lat=41.676712 | long=26.555704 | wskazówki= | telefon= | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=Został zbudowany w XV wieku, więc jest najstarszym i najmniejszym z trzech cesarskich meczetów w mieście. To niski budynek z dziewięcioma kopułami i dwoma minaretami, z uderzającą kaligrafią wewnątrz. Bezpłatny. }} * {{zobacz | name=Mezcet Üç Şerefeli | alt= | url= | email= | adres= | lat=41.676712 | long=26.555704 | wskazówki= | telefon= | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=Meczet wybudowany w latach 1438-1447, jego nazwa nawiązuje do trzech balkonów lub galerii na jego najwyższym minarecie. Pozostałe trzy minarety mają różne konstrukcje. Wnętrze meczetu ma kolorowo ozdobioną centralną kopułę, otoczoną mniejszymi kopułami w różnych wzorach kolorystycznych, wspartymi na okazałych kolumnach. Bezpłatny. }} * {{zobacz | name=[https://www.kulturportali.gov.tr/turkiye/edirne/gezilecekyer/edirne-kalesi-makedonya-saat-kulesi Wieża Macedońska] | alt=Makedonya Kulesi | url= | email= | adres= | lat=41.6774693 | long=26.552156 | wskazówki= | telefon= | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=to rozpadający się bastion na zachód od meczetu Üç Şerefeli. Znajdują się tu ostatnie pozostałości rzymskich murów miejskich: były one częścią fortu założonego przez Hadriana w II wieku naszej ery, a następnie rozbudowanego w bizantyjskim X wieku. Były cztery wieże strażnicze, a ta patrzyła na Macedonię, chociaż najbardziej niecierpliwie wypatrywali Bułgarów, czyli pożarów, które opanowały miasto. Fort został zburzony w XIX wieku pozostawiając tylko tę wieżę, do której dobudowano wieżę zegarową. Był wstrząsany kilkoma trzęsieniami ziemi iw 1953 musiał zostać częściowo rozebrany. Wykonano kilka nowoczesnych napraw, ale wieża jest zniszczona i nie można do niej wejść. }} * {{zobacz | name=[https://www.kulturportali.gov.tr/turkiye/edirne/gezilecekyer/sokullu-hamami Sokullu Mehmet Paşa Hamamı] | alt= | url= | email= | adres=Çavuşbey | lat=41.678331 | long=26.552661 | wskazówki=twarzą do meczetu Üç Şerefeli | telefon= | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=Ta łaźnia turecka to kolejne arcydzieło Sinana, Wielkiego Architekta. Zbudowane w latach 1568-69 łaźnie są nadal otwarte dla publiczności, z (naturalnie) oddzielnymi strefami dla mężczyzn i kobiet. Budynek został dobrze odrestaurowany, ale czystość i temperatura wody są nierówne, więc należy „zobaczyć”, a nie „robić” }} * {{zobacz | name=Muzeum Archeologiczne i Etnograficzne | alt= | url= | email= | adres=Kadirpaşa Mektep Sk 7 | lat=41.67893 | long=26.56082 | wskazówki=za Selimiye | telefon=+90 284 225 11 20 | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=Pn-Pt 09:00-17:00. Oryginalne muzeum z 1924 r. było częścią kompleksu meczetu; przeniósł się tutaj w 1971 roku, gdy kolekcja się powiększała. Muzeum przedstawia bogatą historię tego obszaru, głównie w okresie trackim. W ogrodach znajduje się prehistoryczny dolmen przeniesiony z pierwotnego miejsca, zrekonstruowana starożytna chata tracka oraz nagrobki rzymskie i osmańskie. 10 TL. }} * {{zobacz | name=[https://www.kulturportali.gov.tr/turkiye/edirne/gezilecekyer/turk-slam-eserleri-muzesi Muzeum Sztuki Islamskiej] | alt=İslam Eserleri Müzesi | url= | email= | adres= | lat=41.678001 | long=26.560101 | wskazówki=wschodnia strona Selimiye | telefon= | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=Pn-Pt 09:00-17:00. To było oryginalne muzeum Edirne, w medresie meczetu. Główna kolekcja przeniosła się po drugiej stronie ulicy w 1971 roku, opuszczając tę filię, osobno biletowaną. Wchodzisz obok posągu Sinana Architekta. Mnóstwo kaligrafii i innych sztuk pięknych i rzemiosła. 10 TL }} [[Plik:GrandSynagogueEdirne (6).JPG|thumb|Wielka Synagoga]] * {{zobacz | name=Stara dzielnica | url= | email= | adres= | lat=41.6742 | long=26.5503 | wskazówki= | telefon= | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=odpowiada obszarowi starego fortu, choć mury i bramy dawno już nie istnieją. Odbudowano go na wzór kraty w XIX wieku po pożarze: wszystkie te drewniane domy. Główną arterią jest Maarif Caddesi, dwie przecznice na zachód od Saraçlar Cd. Ocalało wiele drewnianych domów z kunsztownie wykonaną fasadą, choć niektóre są opuszczone. Południowy koniec ulicy to synagoga, patrz poniżej. Na północnym krańcu poszukaj małego dawnego kościoła katolickiego: znajduje się w alejce przylegającej do szkoły podstawowej. W okolicy znajduje się wiele małych meczetów osmańskich. }} * {{zobacz | name=Wielka Synagoga | url= | email= | adres=Maarif Cd 75 | lat=41.6716 | long=26.5516 | wskazówki= | telefon= | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=Wt-Nd 09:00-17:00. Wielki pożar z 1905 r. zniszczył jej poprzedniczkę, więc synagoga ta została otwarta w 1909 r., by służyć licznej ludności żydowskiej. Byli to w większości sefardyjczycy, potomkowie wygnanych z Hiszpanii w 1492 roku, którzy uciekli na terytorium osmańskie. Synagoga jest utrzymana w stylu odrodzenia mauretańskiego i wzorowana na wiedeńskim Leopoldstädter Tempel. Został opuszczony w 1983 roku i popadł w ruinę, gdy jego społeczność wyjechała do Izraela i gdzie indziej. Został odrestaurowany i ponownie otwarty w 2015 roku z nabożeństwem, ale nie jest rutynowo używany do kultu. Wewnątrz jest małe muzeum. Bezpłatny }} * {{zobacz | name=Pomnik Şükrü Pasha | url= | email= | adres=Şükrüpaşa | lat=41.67526 | long=26.57548 | wskazówki=przy cmentarzu miejskim, na najwyższym wzgórzu miasta, z dużą flagą | telefon= | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=Pomnik Rüştü Paszy, dowódcy broniącego miasta podczas wojen bałkańskich w 1913 roku. Przylegające do niego małe muzeum jest zamknięte na czas nieokreślony „z powodu remontu”. }} * {{zobacz | name=Meczet Muradiye | url= | email= | adres=od Muradiye Bayırı | lat=41.6824 | long=26.5648 | wskazówki= | telefon= | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=Został zbudowany 1435/36 jako część kompleksu derwiszów Mevlevi, ale później stał się samodzielnym meczetem. Ma piękne kafelki, zwłaszcza w mihrab, prawdopodobnie autorstwa „Mistrzów z Tabriz”, którzy ozdobili meczet w Bursie, a później meczet Üç Şerefeli w Edirne. Część dekoracji ściennych została pobielona, a budynek wymagał wielu napraw po trzęsieniach ziemi: minaret odbudowano w 1957 roku. Znajduje się w brudnej okolicy, w której dzieci męczą się o bakszysz. Bezpłatny. }} * {{zobacz | name=Kościół św. Konstantyna i Heleny | url= | email= | adres=Mezarlık Sk | lat=41.663431 | long=26.564119 | wskazówki= | telefon= | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=Bułgarska cerkiew wybudowana w 1869 roku. }} * {{zobacz | name=Kościół św. Jerzego | url= | email= | adres=Tavukçu Sokak, Barutluk | lat=41.680428 | long=26.570233 | wskazówki=od Kız Türbe Sk | telefon= | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=Śr-Nd. Bułgarska cerkiew na wzór bazyliki, otwarta w 1880 roku i nadal użytkowana. Zwykle zamknięty, z wyjątkiem usług, ale dozorca może cię wpuścić. Poproś także o obejrzenie muzeum na piętrze i (jeśli wydaje się, że jest do dyspozycji), aby wspiąć się na dzwonnicę. }} === Północny zachód === [[Plik:Meriç Köprüsü ve Meriç Nehri.jpg|thumb|270px|Osmański most do Karaağaç]] Średniowieczne mosty przecinają rzekę Tundzha do '''Sarayiçi''' i '''Yeniimaret'''. Były to niegdyś ważne dzielnice miasta, ale wyludnienie sprawiło, że leżały w oddali na polach. Innym czynnikiem jest podatna na powodzie rzeka: nawet najbardziej lekkomyślny deweloper nie mógł ujść na sucho z urbanizacją jej brzegów. Mosty mają nowoczesną nawierzchnię brukową i mogą być wykorzystywane przez lekkie pojazdy. * {{zobacz | name=Sarayiçi | url= | email= | adres= | lat=41.6906 | long=26.5560 | wskazówki= | telefon= | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=oznacza „wewnątrz pałacu”, z którego pozostały tylko skrawki. Z centrum miasta jedziesz na północ wzdłuż Saray Yolu, „Palace Road”, wspaniałej nazwy pasa, który w każdej chwili może zakończyć się ślepym zaułkiem na boiskach sportowych. To przecina dolinę dwoma pięknymi mostami: mostem Kanuni na południu na szeroką wyspę rzeczną i mostem Fatih na północy. }} * {{zobacz | name=Kırkpınar | url= | email= | adres= | lat=41.68954 | long=26.55815 | wskazówki= | telefon= | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=na wyspie znajduje się arena do zapasów, z posągami byłych mistrzów }} * {{zobacz | name=Wieża Sprawiedliwości | url= | email= | adres= | lat=41.689925 | long=26.556626 | wskazówki= | telefon= | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=przy moście Fatih to solidna kwadratowa wieża, ostatnia nienaruszona pozostałość po pałacu. }} * {{zobacz | name=Pomnik wojen bałkańskich | url= | email= | adres= | lat=41.690833 | long=26.557386 | wskazówki= | telefon= | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=i cmentarz znajdują się 100 m w prawo / wschód, gdy schodzisz z mostu Fatih. Jest tu pochowanych około 30 000 żołnierzy, którzy polegli podczas oblężenia Edirne w 1913 roku. }} * {{zobacz | name=Pałac | url= | email= | adres= | lat= | long= | wskazówki= | telefon= | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=na północ od mostu są tylko skrawki. Został zbudowany w latach 1450-1475 i (musisz użyć wyobraźni) jest siedzibą potęgi Imperium Osmańskiego. Nawet gdy stolica przeniosła się do Konstantynopola, wciąż była to wielkie letnie odosobnienie i domek myśliwski. Ale od 1718 cierpiała zaniedbania, trzęsienia ziemi, pożary, okupacja wojskowa, aż w końcu w 1878 celowo wysadzony w powietrze skład amunicji, aby zapobiec schwytaniu. Kuchnie zostały odrestaurowane. Wokół Pawilonu Panorama ma powstać sala konferencyjna, która byłaby całkowitą namiastką przebudowy, a od 2018 roku teren ten jest zamknięty. Widzisz wystarczająco z ulicy. }} * {{zobacz | name=Most Saraçhane | url= | email= | adres= | lat=41.685561 | long=26.5545 | wskazówki= | telefon= | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=poniżej znajduje się kolejny most i połączenie na grobli z centrum miasta. }} * {{zobacz | name=Yeniimaret | url= | email= | adres= | lat= | long= | wskazówki= | telefon= | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=można dojechać z Sarayiçi drogą na zachód 1 km, a ze śródmieścia jadąc na północny zachód przez Horozlu Bayır Sk na groblę (tylko niewielki ruch) nad inną wyspą rzeczną. Muzeum Zdrowia to jedyny powód, aby tu pozostać. }} * {{zobacz | name=[https://saglikmuzesi.trakya.edu.tr/ Muzeum Zdrowia Bajezyda II] | url= | email=kulliye@trakya.edu.tr. | adres=W meczecie Beyazıt, Yeniimaret | lat=41.685833 | long=26.543611 | wskazówki= | telefon=+90 284 224 09 22 | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=Pn-Pt 10:00-16:00. Kompleks ten został założony przez sułtana Bajezyda II w 1484 roku. Oprócz szpitala znajdowała się tu szkoła medyczna, meczet, pensjonat, przytułek i łaźnie tureckie. Początkowo był to szpital ogólnomedyczny i chirurgiczny, ale zaczął specjalizować się w zakresie zdrowia psychicznego. Podążało za oświeconymi holistycznymi metodami, zanim zostały one przyjęte na zachodzie: zamiast zamykać pacjentów w celach kajdanami, używali muzyki medytacyjnej, zapachów i ogrodów kwiatowych. Został on włączony do Uniwersytetu Trakya, a muzeum wyświetla miniatury z osmańskich podręczników medycznych i modeli pacjentów. }} * {{zobacz | name=Most Gazi Mihal | url= | email= | adres= | lat=41.6767 | long=26.5417 | wskazówki= | telefon= | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=znajduje się na autostradzie do Kapıkule, więc z centrum wystarczy jechać D100 na zachód. Został zbudowany w XIII wieku, aw późniejszych wiekach rozbudowywany i przebudowywany. To, co teraz widzisz, to XIX-wieczny przebudowany, wyłącznie dla pieszych, z D-100 na nowoczesnym moście wzdłuż. Meczet Gazi Mihal znajduje się na zachodnim brzegu. }} * {{zobacz | name=[https://kvmgm.ktb.gov.tr/TR-133970/edirnenin-ortaya-cikan-degeri-hidirlik-tabyasi.html Hıdırlık Tabyası] | url= | email= | adres= | lat=41.686746 | long=26.518962 | wskazówki=Autobus 3A z centrum miasta i zapytaj o Hıdır Baba | telefon= | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=Zamknięte. Ogromna reduta na wzgórzu i forteca zbudowana w 1829 r. przed atakiem Rosjan, choć jej najwspanialsza godzina przypadła na wojny bałkańskie w 1913 r. Miała niewielką wartość w porównaniu z XX-wieczną bronią i została opuszczona. Renowacja trwa od 2011 roku i nie widać końca, więc twierdza pozostaje ogrodzona, choć nadal można uzyskać dostęp do parku Hıdır Baba. }} === Południowy zachód === [[Plik:KaraağaçRailwayStation.JPG|thumb|Stary dworzec kolejowy w Karaağaç]] '''Karaağaç''', 4 km na południowy zachód od centrum, jest jedyną częścią Turcji leżącą na zachód od rzeki Maritsa, która poza tym stanowi granicę z Grecją. * '''Dwa mosty osmańskie''' łączą Karaağaç z centrum miasta wzdłuż ulicy Lozan (Lozanna) Cd. Pierwsza, na skraju starej dzielnicy u podnóża Maarif Cd, obejmuje rzekę Tundzha. 250 m dalej znajduje się dłuższy most nad Maricą, z punktem widokowym w połowie drogi. Na drugim brzegu są kawiarnie, w których płacisz za widok. Mosty są otwarte dla małego ruchu. * '''Karaağaç''', co oznacza „drewno wiązu”, zostało ułożone na siatce w XIX wieku. To przyjemna dzielnica z kilkoma uroczymi rezydencjami. * '''Granica''' z Grecją znajduje się w Pazarkule, 2 km dalej na zachód wzdłuż Ortaköy Cd. Jest otwarty 24 godziny. * '''Las miejski Edirne'''. to bosky park wzdłuż zachodniego brzegu rzeki, popularne miejsce na weekendowe pikniki. * {{zobacz | name=Stacja kolejowa Karaağaç | url= | email= | adres= | lat=41.651723 | long=26.521761 | wskazówki= | telefon= | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=nie jest tam, gdzie można by się spodziewać głównego dworca kolejowego w mieście. Ale pierwsza linia kolejowa ze Stambułu do Europy biegła dalej na południe, a następnie skręcała doliną Maritsa, zapętliła się na stacji Karaağaç, a następnie kontynuowała dolinę w kierunku Bułgarii. Gdy traktat z Lozanny określił rzekę jako granicę, pociągi (takie jak Orient Express) musiały dwukrotnie wjeżdżać do Grecji w tranzycie między Turcją a Bułgarią. Dopiero w latach 70. ułożono nowy tor, pozostawiając to miejsce odcięte; stał się częścią uniwersytetu w 1998 roku. Przy starej stacji znajduje się małe muzeum, zalesiony park i ogród rzeźb oraz pomnik traktatu. }} === Dalej === Potrzebujesz samochodu, aby dotrzeć do odległych zabytków. * {{zobacz | name=Lalapaşa | url= | email= | adres= | lat=41.838 | long=26.736 | wskazówki= | telefon= | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=to wioska 25 km na północ od Edirne z dużym dolmenem, kamiennym przejściem do grobowców, które pierwotnie były przykryte kopcem ziemi. Dolmeny w Tracji to zazwyczaj późna epoka brązu / wczesna epoka żelaza, 1400-900 pne. Jedź D535 na północ od miasta, rozgałęziając się, by wjechać do wioski na 19 Mayis Cd, a dolmen znajduje się w centrum wioski. Dalej na północny wschód wzdłuż tego pasa są jeszcze inne, ale są one niejasne, ponieważ kamień został ponownie użyty. Pas to droga przelotowa przez wzgórza na granicy z Bułgarią: jest skrzyżowanie na D535, ale nie na pasie. }} * W końcu różne drogi wracają na niziny w [[Kirklareli]]. * '''Ogrodzenie''' to wielka barykada ciągnąca się pod górę, w dół doliny przez 269 km wzdłuż granicy z Bułgarią. To była „twarda granica” przez prawie sto lat, ale została wzmocniona w 2014 roku przez panikę moralną dotyczącą tego, kto i co może przekroczyć ze wschodu. Grecja zbudowała podobne ogrodzenie w 2012 roku, ale jest mniej rzucające się w oczy, ponieważ rzeka tworzy naturalną barierę. Te płoty drażniły Turcję, ale cesarz Hadrian by to zaaprobował. == Aktywny wypoczynek == [[Plik:Yagli gures2.jpg|thumb|Młodzi zapaśnicy]] * '''Zapasy naftowe''' (''yağlı güreş'') ​​są praktykowane w całej Turcji, ale główne zawody (które stały się ogólnokrajową imprezą) odbywają się na [http://kirkpinar.org/ stadionie Kırkpınar]. Zapaśnicy pokrywają się oliwą z oliwek, a następnie próbują przyciągnąć swojego śliskiego przeciwnika do ziemi. Walki trwają do 40 min. Istnieją dowody na ten sport z 2650 rpne, a zawody w Edirne pochodzą z 1360 AD. Oczekuje się, że wydarzenie w 2021 r. odbędzie się pod koniec czerwca / na początku lipca, ale tba. Kırkpınar znajduje się na wyspie rzecznej na podejściu do Sarayiçi, patrz wyżej; to odległość od centrum miasta. * '''Piłka nożna''': tylko dla zagorzałych fanów. Edirnespor słabnie obecnie w trzeciej lidze TFF, czwartej lidze piłkarskiej w Turcji – i to po awansie w 2020 roku. Płot to wielka barykada, która ciągnie się w górę wzgórza, w dół doliny przez 269 km wzdłuż granicy z Bułgarią. To była „twarda granica” przez prawie sto lat, ale została wzmocniona w 2014 roku przez panikę moralną dotyczącą tego, kto i co może przekroczyć ze wschodu. Grecja zbudowała podobne ogrodzenie w 2012 roku, ale jest mniej rzucające się w oczy, ponieważ rzeka tworzy naturalną barierę. Te płoty drażniły Turcję, ale cesarz Hadrian by to zaaprobował. == Praca == == Nauka == == Zakupy == * '''Mydła w kształcie owoców''' są używane przede wszystkim do dekoracji oraz jako odświeżacze powietrza. * '''Ozdobne miotły''' są tradycyjnie prezentowane pannom młodym. Można je znaleźć w wielu sklepach z pamiątkami, ale pomyśl tylko o limitach bagażu podręcznego. * '''Kryte osmańskie bazary''': kilka, dwa centralne przykłady to Arasta obok meczetu Selimiye (oznaczony jako „Çarşı Girişi”) oraz Alipaşa, która jest równoległa do Saraçlar Cd. == Gastronomia == [[Plik:Edirnedowntown.jpg|thumb|220px|Wiele kawiarni na Saraçlar Cd]] * '''Wątróbka''' (''ciğer'') to lokalny przysmak, przyrządzany w charakterystycznym stylu Edirne: całe kawałki posypuje się mąką, smaży na głębokim oleju roślinnym i podaje z suszoną na gorąco i chrupiącą papryką. Jeśli nie zależy ci na zapachu wątroby, nie zauważysz go w wątrobie Edirne. Zjedz go z chlebem i ajranem, słonym napojem jogurtowym - te przytępiają ogień pieprzu. Małe jadłodajnie specjalizujące się w wątrobie nazywane są ''ciğerci''; w parku przy Starym Meczecie znajduje się gromada. Jeśli ktoś z twojej grupy nie lubi wątroby, może kupić coś innego niż inna pobliska restauracja. * {{Znacznik|'''Balkan Piliç Lokantasi'''|41.6766784|26.5527391|typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''Balkan Piliç Lokantasi''' na Darüleytam Sk jest otwarty codziennie od 09:00 do 21:00. Dobre jedzenie, ale drogie za małe porcje. * {{Znacznik|'''Ciğerci Kemal'''|41.6755087|26.552393|typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''[https://cigercikemalustaortakapi.business.site/ Ciğerci Kemal]''', Alipaşa Orta Kapı Cad 3, ☏ +90 284 213 64 75. Codziennie 09:00-21:00. Popularna restauracja ze smażoną wątróbką, czysta i przyjazna. * '''Alipaşa Köfte ve Ciğer''', Alipaşa Çarşısı İç Yolu, ☏ +90 284 225 22 20. Codziennie 09:00-21:30. Inteligentne wydajne miejsce na klopsiki i wątróbkę. * {{Znacznik|'''Serhad Köftecisi'''|41.6758237|26.5545275|typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''Serhad Köftecisi''', Tahmis Çarşısı Sk. 10, ☏ +90 284 213 04 29. Codziennie 09:00-23:00. Dobre centralne miejsce serwujące klopsiki i wątróbkę. * {{Znacznik|'''Ciğerci Niyazi Usta'''|41.67552|26.5519402|typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''[https://cigerciniyaziusta.com.tr/2021/09/24/trakyanin-meshur-tatlisi-hayrabol-tatlisi/ Ciğerci Niyazi Usta]''' przy Ortakapı Cd 9 jest otwarta codziennie dla smażonej wątróbki w godzinach 09:30-20:30. * '''Kawiarnie''', które wybierasz głównie ze względu na swoją lokalizację to: : - wzdłuż Saraçlar Cd, deptaka na wschód od starej dzielnicy. : - południowy kraniec mostu Maritsa, zwłaszcza gdy zachód słońca kąpie stare miasto w cytrynie i oliwie z oliwek. : - Sera Cafe w Mimar Sinar Cd 8 za meczetem Selimiye. * '''Pasta migdałowa''' (''badem ezmesi'') to lokalny, miękki deser przypominający ciasteczko z gorzkich migdałów. [https://www.kececizade.com/ Keçecizade] to sieć sklepów sprzedających ten i inne desery. Ich główny punkt sprzedaży znajduje się w Hükümet Cd 5 naprzeciwko Üç Şerefeli. == Życie nocne == * Edirne ma wiele ''birahanes'' – kawiarni serwujących alkohol – i patrz wyżej. * Pas wzdłuż Maarif Cd obejmuje Park Pub, Sezen Café & Pub, English Bar, Füguran i [https://mahzen-cafe-bar.business.site/ Mahzen]. == Festiwale, imprezy == == Noclegi == Zakwaterowanie w Edirne znajduje się głównie wokół Starej Dzielnicy i na wschód od centrum. Wiele miejsc jest zniszczonych: te wymienione wydają się być czyszczone co najmniej raz w 2021 roku. * {{Znacznik|'''Palace Hotel'''|41.675 |26.557 |typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''[https://www.hoteledirnepalace.com/tr/index.html Palace Hotel]''', Sabuni, Vavlı Cami Sok 4, ☏ +90 284 214 74 74. Czyste, nowoczesne miejsce w brudnym centrum miasta. Trochę hałasu z ulicy, parking strzeżony. B&B podwójny 300 TL. * {{Znacznik|'''Trakya City Hotel'''|41.674 |26.557 |typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''[https://www.trakyacityhotel.com/en/index.html Trakya City Hotel]''', Sabuni, Mehmet Ağa Sk 21, ☏ +90 284 214 65 75. Czysty nowoczesny hotel w niewielkiej odległości na wschód od centrum. B&B podwójny 250 TL. * {{Znacznik|'''Hotel Balta'''|41.671 |26.566 |typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''[http://www.baltahotel.com.tr/ Hotel Balta]''', Talatpaşa Bulvarı 97, Ayşekadın (''500 m na wschód od centrum''), ☏ +90 284 225 52 10, info@baltahotel.com.tr. Duży blok lokalu, pokoje posiadają klimatyzację, telewizję satelitarną, sprzątanie na błędach. B&B podwójny 700 TL. (aktualizacja lut 2021 | edytuj) * {{Znacznik|'''Efe Hotel'''|41.676 |26.552 |typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''[http://www.efehotel.com/ Efe Hotel]''', Maarif Cad. 13 (''Stary kwartał''), ☏ +90 284 213 60 80, +90 284 213 61 66, info@efehotel.com. Czyste centralne miejsce, pokoje wyposażone są w klimatyzację, telewizję satelitarną, ciepłą wodę i bezpłatne Wi-Fi. B&B podwójny 700 TL. (aktualizacja lut 2021 | edytuj) * '''Tuna Hotel''', Mithat Paşa 27, Maarif Cd (''w pobliżu hotelu Efe''), ☏ +90 284 214 3340. Podstawowe, zwykle czyste, małe pokoje z łazienką, klimatyzacją, telewizją satelitarną i Wi-Fi. B&B dwuosobowy 150 TL == Kontakt == Od grudnia 2020 Edirne ma dobry sygnał 4G od wszystkich tureckich przewoźników, który rozciąga się wzdłuż głównych autostrad aż do granicy z Grecją i Bułgarią. 5G nie dotarło do tego obszaru. == Bezpieczeństwo == '''Powodzie''' stanowią zagrożenie po ulewnych deszczach, zwłaszcza zimą. Dzielnice takie jak Karaağaç mogą zostać odcięte, gdy średniowieczne mosty zostaną zalane. Nigdy nie próbuj przechodzić przez zalany most, zapoznaj się z lokalnymi poradami na temat bezpiecznych tras obejścia. == Informacje turystyczne == '''CIT''' znajduje się na płycie Talat Paşa, obok Starego Meczetu. Jest otwarty codziennie 08:30-17:30. === Konsulaty === * Żaden naród anglojęzyczny nie jest reprezentowany w Edirne. Istnieją konsulaty w Stambule i ambasady w Ankarze. * [[Plik:Flag of Bulgaria.svg|20px]] '''Konsulat Bułgarii''' (Bułgaristan Başkonsolosluğu), Talat Paşa Asfaltı 146, ☏ +90 284 214 06 17, faks: +90 284 214 84 82, consulate.edirne@mfa.bg. Pn-Pt 09:00-13:00. Może pomagać obywatelom innych krajów UE w prowincjach Edirne, Kırklareli i Tekirdağ. * [[Plik:Flag of Germany.svg|20px]] '''Konsulat Honorowy Niemiec''' (Almanya Fahri Konsolosluğu), Balıkpazarı Caddesi, Of Sitesi C Blok, D.2, Kaleiçi, ☏ +90 284 213 55 63, faks: +90 284 224 52 85, edirne@hk-diplo.de. Pn-Pt 11:00-18:00. Honorarkonsul może obejmować również Francję. * [[Plik:Flag of Greece.svg|20px]] '''Konsulat Grecji''' (Yunanistan Konsolosluğu), Şükrüpaşa, 123. Sok. Nr:2, ☏ +90 284 235 58 04, faks: +90 284 235 58 08, grcon.adr@mfa.gr. Pn-Pt 09:00-17:30. Wnioski wizowe są przyjmowane w godzinach 09:00-13:00. * [[Plik:Flag of Romania.svg|20px]] '''Konsulat Honorowy Rumunii''' (Romanya Fahri Konsolosluğu), Londra Asfaltı 64, Kıray Apartmanı, ☏ +90 284 225 56 90, faks: +90 284 212 1777, balkanerol@hotmail.com. Pn-Pt 09:00-17:00. Musisz zadzwonić na spotkanie. == Gdzie dalej == * '''[[Uzunköprü]]''', dosłownie „długi most”, ma niezwykły XV-wieczny kamienny most o 174 łukach. * '''[[Keşan]]''' dalej na południe jest tylko węzłem komunikacyjnym, ale trzeba iść tą drogą, aby dotrzeć do nadmorskich kurortów wzdłuż Zatoki Saros. * Na półwyspie Gallipoli pola bitew z 1915 r. i pomniki znajdują się w pobliżu '''[[Eceabat]]'''. * '''[[Stambuł]]''' to obowiązkowa metropolia na południowym wschodzie. * '''Kapıkule''' na granicy z Bułgarią i Pazarkule na granicy z Grecją oddalone są o zaledwie kilka kilometrów. {{użyteczny}} {{Jest w|Marmara}} {{geo|41.6667|26.5667}} [[Kategoria:Turcja]] fd1g8qx8xpbrjapitlfqodisdfl346p 158087 158045 2026-08-03T09:33:57Z Moromar 2451 /* Samolotem */ 158087 wikitext text/x-wiki {{Top-banner|unesco=yes}} {{Miejscowość infobox |nazwa = Edirne |nazwa oryginalna = |widok = Selimiye_Mosque_and_The_Statue_of_Architect_Sinan_-_panoramio.jpg |opis = |herb = |mapa = Edirne Turkey Provinces locator.gif |państwo = [[Plik:Flag of Turkey.svg|20px]] [[Turcja]] |region = [[Edirne (prowincja)|Edirne]] |powierzchnia = 844 |wysokość = 42 |ludność = 180 000 |prefiks = (+90) 284 |kod pocztowy = 22100 |www = https://www.edirne.bel.tr/ }} '''[https://edirne.ktb.gov.tr/ Edirne]''' jest głównym miastem [[Tracja Wschodnia|Tracji Wschodniej]], w regionie Marmara w północno-zachodniej [[Turcja|Turcji]]. Leży na łagodnie pofałdowanych równinach trackich u zbiegu trzech rzek, w pobliżu granicy z [[Grecja|Grecją]] i [[Bułgaria|Bułgarią]]. Większość odwiedzających przekraczających te granice jedzie prosto na wschód lub zatrzymuje się w autobusie lub pociągu, aby dotrzeć do [[Stambuł]]u. Jednak Edirne przez pewien czas było stolicą Imperium Osmańskiego i nadal było imperialnym odwrotem, ozdobionym wspaniałymi meczetami. To zdecydowanie jedna z najważniejszych atrakcji Turcji. == Charakterystyka == === Historia === Tracka osada Uskadama została odbudowana od 125 rne przez rzymskiego cesarza Hadriana, który (pozbawiony fałszywej skromności) nazwał ją Hadrianopolis. Znajdowała się na głównym szlaku handlowym i transportowym, a osadzona była w żyznym regionie, dlatego często toczono o nią bitwy, podczas swojej 1900-letniej historii odbyło się 16 dużych bitew i oblężeń. Jego najdłuższe okresy kontroli były częścią Cesarstwa Bizantyjskiego, a następnie Imperium Osmańskiego. Kiedy sułtan Murad I zdobył Trację, w 1369 zamienił miasto Adrianopol (które on i jego lud nazywali „Edirne”) w swoją stolicę. Po zdobyciu Bizancjum / Konstantynopola / Stambułu w 1453 przeniesiono tam stolicę, aby stać się centrum rozległego Imperium Osmańskiego. Edirne pozostało ważne jako letni pałac i cesarski rekolekcje, a między 1700 a 1750 było czwartym co do wielkości miastem w Europie, z szacowaną populacją 35 000. Ale do 1700 roku to imperium podupadało. Austro-Węgry wypędziły Turków z Europy Środkowej; Rosja przejęła kontrolę nad Morzem Czarnym i dążyła do zajęcia Bosforu i Dardaneli. Ludność Edirne uciekła przed rosyjskimi inwazjami w 1829 i 1878, które dotarły do ​​zachodnich przedmieść Stambułu. Bałkany zostały dosłownie „zbałkanizowane” – rozbite przez ruchy nacjonalistyczne i wojny, a jeden z tych konfliktów przerodził się w I wojnę światową, do której Turcja przyłączyła się po stronie Niemiec. Trwało to po 1918 roku wraz z wojną z Grecją, która stała się wojną o turecką niepodległość. Traktat Lozanny z 1923 zmienił granice Turcji. Niestety dla Edirne, te znajdowały się na zachód od miasta, tak wiele jego zaplecza (nawet niektóre przedmieścia) zostało utracone, a handel został stłumiony przez niezbyt przyjazną granicę. (Patrz poniżej konwolucji, które spowodowały kolej.) Turcja była neutralna podczas II wojny światowej, ale po drugiej stronie rzeki nazistowskie flagi powiewały nad osią Bułgarii i okupowaną Grecją. Duża część miasta została następnie ewakuowana, a ci, którzy nie mogli uciec, cierpieli z powodu zimna i głodu. Nie było też powodu, aby wracać po tej wojnie, ponieważ regeneracja przemysłu sprzyjała innym miastom. Edirne rosło więc powoli, osiągając populację 185 408 w 2019 roku. === Orientacja === Rzeka Tundża lub Tunca płynie na południe i zatacza pętlę wokół zachodniego krańca miasta przed połączeniem się z rzeką Maritsa. W centrum miasta znajdują się trzy cesarskie meczety Selimiye, Üç Şerefeli i Stary Meczet. Promieniują stąd autostrady: Talat Paşa Bulvarı kieruje się na wschód, stając się D100 do [[Stambuł]]u, podczas gdy Londra Asfaltı kieruje się na zachód jako D100 do granicy z [[Bułgaria|Bułgarią]] w Kapıkule. Szereg mostów osmańskich i grobli przecina dwie rzeki oraz ich wyspy i równiny zalewowe: główne trasy to most Gazi Mihal na zachód, Hükümet CD na północ w kierunku dawnego pałacu w Sarayiçi i Lozan CD na południe do Karaağaç. Główne zabytki znajdują się zatem na niewielkim obszarze i można je zobaczyć podczas jednodniowej wycieczki. Jeśli nie masz czasu na peryferyjne dzielnice, przynajmniej przejdź się do historycznych mostów: najbliżej centrum są mosty od strony południowej do Karaağaç. Późna wiosna i wczesna jesień to najlepszy czas na wizytę. Edirne leży w głębi lądu i ma bardziej klimat kontynentalny niż wybrzeże Marmara. Ma gorące, suche lata, 26-35 °C w ciągu dnia, gorętsze, ale mniej wilgotne niż Stambuł, jednak z okazjonalnymi ulewami. Zimy są chłodne, z deszczem i śniegiem, a noce są bardzo zimne. == Dojazd == === Samolotem === {{Znacznik|Międzynarodowy port lotniczy Stambuł|41.262222 |28.727778 |typ=transport}}'''[[Port lotniczy Stambuł|Lotnisko w Stambule]]''' ({{IATA|IST}}) oferuje szeroką gamę bezpośrednich lotów do Europy, Azji i nie tylko. Autobus [https://istanbulseyahat.com.tr/ Istanbul Seyahat] kursuje z lotniska IST do Edirne co dwie godziny za 110 TL. W przeciwnym razie komunikacją publiczną musisz udać się do centrum [[Stambuł]]u, a następnie wyjechać z powrotem, ale wynajętym samochodem szybko jesteś w drodze do Tracji. Jeśli przylecisz na inne {{Znacznik|Międzynarodowy port lotniczy Sabiha Gökçen|40.898333 |29.309167 |typ=transport}}'''[[Port lotniczy Stambuł-Sabiha Gökçen|lotnisko Sabiha Gökçen]]''' ({{IATA|SAW}}), to po stronie Azji i czeka Cię zatłoczona podróż przez miasto. === Koleją === [[Plik:Busts of Hadrianus in Venice cropped.jpg | thumb | Hadrian: „Mmm, więc jak powinienem nazwać to nowe miasto?”]] Pojedynczy pociąg regionalny dziennie odjeżdża z Kapikule na granicy z [[Bułgaria|Bułgarią]] o 07:00, zatrzymując się na obu stacjach w Edirne około 07:30. Kontynuuje na wschód przez [[Lüleburgaz]], [[Çorlu]] i [[Çerkezköy]], by o 11:30 dotrzeć do [[Stambuł]]u Halkali. Pociąg powrotny odjeżdża z Halkali o 18:00, docierając do Edirne około 22:00 i Kapikule o 22:30. Pojedynczy z Halkali do Edirne kosztuje 55 TL w 2022 roku. Halkali znajduje się 15 km na zachód od centrum Stambułu, ale jest połączone częstym pociągiem metra Marmaray. Nocny pociąg z [[Bukareszt]]u i [[Sofia|Sofii]] kursuje przez cały rok, obsługiwany przez [https://www.tcddtasimacilik.gov.tr/ TCDD]. Obie usługi w kierunku wschodnim i zachodnim docierają do Edirne około godziny 02:00; nie jest ci przeznaczone dużo snu, ponieważ każdy musi wysiąść na granicy na odprawę paszportową i celną. [https://www.optimatours.de/ Optima Express] to pociąg samochodowy z [[Villach]] w [[Austria|Austrii]] do Edirne dwa razy w tygodniu od kwietnia do listopada, jadący 33 godziny. Dni wyjazdu są różne. Pociąg ten umożliwia kierowcom omijanie trudnych, męczących dróg przez Bałkany, a także jest otwarty dla pasażerów bez samochodów. Optima nie oferuje biletów ze stacji pośrednich, takich jak [[Zagrzeb]]. W czerwcu 2019 roku inny pociąg kursował w ciągu dnia między [[Płowdiw]]em w Bułgarii a Edirne. Miała to być usługa stała, ale trwała tylko jeden weekend, po czym została odwołana! Nie wiadomo, czy kiedykolwiek zostanie wznowiona - stworzył użyteczną dodatkową trasę między Bułgarią a Turcją, unikając przyjazdów / wyjazdów w godzinach nocnych. Linia kolejowa między Edirne a Stambułem jest modernizowana, aby stworzyć lepszą linię konwencjonalną i linię YHT, skracając podróż do 80 minut. Data zakończenia prognozy w 2024 roku wygląda bardzo optymistycznie. * {{Znacznik|Edirne Gar|41.6552 |26.5801 |typ=transport}}'''Edirne Gar''' to dworzec główny, 4 km na wschód od centrum miasta, w pobliżu głównej autostrady prowadzącej na wschód do Stambułu. Zatrzymują się tutaj pociągi międzynarodowe i regionalne. * {{Znacznik|Edirne Şehir|41.6690 |26.5553 |typ=transport}}'''Edirne Şehir''' znajduje się 1 km na południowy zachód od centrum, na skraju starej dzielnicy w pobliżu brzegu rzeki. Zatrzymują się tu pociągi regionalne, ale nie międzynarodowe. * {{Znacznik|Kastaniés|41.6475 |26.4865 |typ=transport}}'''Kastaniés''' (Καστανιές), tuż za granicą z [[Grecja|Grecją]] i 4 km na południowy zachód od Edirne, ma pociągi z [[Aleksandropolis]] na linii do [[Dikaia]], obsługiwane przez [http://www.trainose.gr/ TrainOSE] i jadące nieco ponad dwie godziny. W kwietniu 2022 kursuje tylko jeden pociąg Pn-Pt, odjeżdżający z Aleksandropolis przed godziną 09:00 i wracający z Kastaniés około południa. === Samochodem === Miasto znajduje się na głównych autostradach między Turcją a Europą, bezpłatnej D100 i płatnej autostrady O-3/E80. [[Stambuł]] jest 224 km na wschód, powiedzmy dwie godziny. Wszystkie przejścia graniczne są otwarte 24 godziny. Główny posterunek graniczny to Kapikule (Turcja) / Kapitan Andreevo (Bułgaria), 15 km na zachód od Edirne. [[Swilengrad]] 8 km dalej jest pierwszym bułgarskim miastem, do którego dotrzesz. Niewielkie pobliskie przejście to Pazarkule (Turcja) / Kastaniés (Grecja) 4 km na południowy zachód od miasta. Drugie przejście, z którego raczej nie skorzystasz, znajduje się 40 km na północ na D535 w Hamzabeyli (Turcja) / Lesovo (Bułgaria). === Autobusem === Autobusy kursują ze stacji Istanbul Esenler co najmniej co godzinę, zabierając od 2 do 4 godzin non stop, za opłatą 75 TL. Głównym operatorem jest [https://www.metroturizm.com.tr/ Metro Turizm]. W normalnych czasach autobusy jeżdżą przez całą dobę, ale na początku 2021 nie odjeżdżają między północą a 05:00. Autobusy kursują również do Edirne z [[Çanakkale]] przez półwysep Gallipoli, Keşan i Uzunköprü. Na początku 2021 kursują tylko raz dziennie, obsługiwane przez [https://www.ispartapetrol.com.tr/ Isparta]. {{Znacznik|Dworzec autobusowy|41.632 |26.618 |typ=transport}}'''Dworzec autobusowy''' w Edirne znajduje się 5 km na południowy wschód od centrum, gdzie znajduje się skrzyżowanie D100 i obwodnicy miasta. Autobusy miejskie zabiorą Cię do centrum miasta. Nie ma bezpośrednich autobusów do [[Bułgaria|Bułgarii]]. Możesz wziąć taksówkę do Kapikule na granicy z Bułgarią, gdzie możesz mieć szczęście i pomachać autobusom w kierunku [[Płowdiw]]u i [[Sofia|Sofii]]. Lub przejdź przez granicę i wsiądź do autobusu lub pociągu z Kapitana Andreevo w Bułgarii. == Komunikacja == {{mapa| 41.675 | 26.560 | wysokość=550 | szerokość=600 | zoom=14|grupy=transport,zobacz,natura,jedzenie,bar,nocleg,atrakcja,zakupy,alarm,zdrowie,zabytek,kontakt,nauka,punkt,rower,parking,obszar,metro,praca}} Centrum jest zwarte, dość płaskie i można je z łatwością obejść pieszo. Do dzielnic oddalonych można dojść pieszo, ale warto rozważyć taksówkę lub dolmuş, przynajmniej w jedną stronę. Z centrum do Otogar (dworzec autobusowy) i do wszystkich dzielnic oddalonych kursują regularnie (co około 10 minut). Aby wsiąść do autobusu, można skorzystać z Kent Kart (karty miejskiej, którą można doładować) lub „Tekli QR Bilet” (jednorazowego biletu z kodem QR), które są sprzedawane w niektórych kioskach (büfe). Cena za pojedynczy przejazd, od sierpnia 2025 r., wynosi 36 TL. Alternatywnie, można zapłacić bezpośrednio w autobusie kartą kredytową, której cena, od maja 2026, wynosi 46 TL. Połączenia autobusowe można znaleźć w aplikacji moovit. == Warto zobaczyć == === Śródmieście === [[Plik:Edirne 5269.jpg|thumb|270px|Meczet Selimiye]] * {{zobacz | name=[https://www.kulturportali.gov.tr/portal/edirneselimiyecamiivekulliyesi Meczet Selimiye] | alt=Selimiye Camii | url= | email= | adres=Mimar Sinan Cd. | lat=41.678056 | long=26.559444 | wskazówki= | telefon= | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=Codziennie 05:30-23:30. Wspaniały meczet, który dominuje w panoramie miasta, podejdź z północnego zachodu, aby docenić pełny efekt i przegapić sklepy. To arcydzieło Mimara Sinana, zbudowane w latach 1569-75 i wpisane na Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO. Osiem filarów podtrzymujących kopułę nie rzuca się w oczy, dzięki czemu kopuła wisi nad ogromną przestrzenią wewnętrzną, a 999 okien wpuszcza strumień światła. Cztery delikatne karbowane minarety wznoszą się na wysokość 70,89 m, przewyższając je tylko Qutb Minar w Delhi. Wnętrze ozdobione jest kaligrafią i geometrycznymi wzorami w kolorze różowym i niebieskim. Odwrócona dekoracja z tulipanów, emblemat Edirne, ma upamiętniać poprzedniego właściciela ziemskiego, który niechętnie zrezygnował ze swojego ogrodu tulipanów na rzecz budowy meczetu. Bezpłatny. }} * {{zobacz | name=Bazar Arasta | alt= | url= | email= | adres= | lat= | long= | wskazówki= | telefon= | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=jeśli chcesz znaleźć sklepy, to zadaszony rynek wzdłuż południowo-zachodniej flanki meczetu. }} * {{zobacz | name=[https://edirnevdb.gib.gov.tr/kultur/eskicami.html Stary Meczet] | alt= Eski Cami | url= | email= | adres=Muafakathane Sokak 1 | lat=41.676712 | long=26.555704 | wskazówki= | telefon= | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=Został zbudowany w XV wieku, więc jest najstarszym i najmniejszym z trzech cesarskich meczetów w mieście. To niski budynek z dziewięcioma kopułami i dwoma minaretami, z uderzającą kaligrafią wewnątrz. Bezpłatny. }} * {{zobacz | name=Mezcet Üç Şerefeli | alt= | url= | email= | adres= | lat=41.676712 | long=26.555704 | wskazówki= | telefon= | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=Meczet wybudowany w latach 1438-1447, jego nazwa nawiązuje do trzech balkonów lub galerii na jego najwyższym minarecie. Pozostałe trzy minarety mają różne konstrukcje. Wnętrze meczetu ma kolorowo ozdobioną centralną kopułę, otoczoną mniejszymi kopułami w różnych wzorach kolorystycznych, wspartymi na okazałych kolumnach. Bezpłatny. }} * {{zobacz | name=[https://www.kulturportali.gov.tr/turkiye/edirne/gezilecekyer/edirne-kalesi-makedonya-saat-kulesi Wieża Macedońska] | alt=Makedonya Kulesi | url= | email= | adres= | lat=41.6774693 | long=26.552156 | wskazówki= | telefon= | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=to rozpadający się bastion na zachód od meczetu Üç Şerefeli. Znajdują się tu ostatnie pozostałości rzymskich murów miejskich: były one częścią fortu założonego przez Hadriana w II wieku naszej ery, a następnie rozbudowanego w bizantyjskim X wieku. Były cztery wieże strażnicze, a ta patrzyła na Macedonię, chociaż najbardziej niecierpliwie wypatrywali Bułgarów, czyli pożarów, które opanowały miasto. Fort został zburzony w XIX wieku pozostawiając tylko tę wieżę, do której dobudowano wieżę zegarową. Był wstrząsany kilkoma trzęsieniami ziemi iw 1953 musiał zostać częściowo rozebrany. Wykonano kilka nowoczesnych napraw, ale wieża jest zniszczona i nie można do niej wejść. }} * {{zobacz | name=[https://www.kulturportali.gov.tr/turkiye/edirne/gezilecekyer/sokullu-hamami Sokullu Mehmet Paşa Hamamı] | alt= | url= | email= | adres=Çavuşbey | lat=41.678331 | long=26.552661 | wskazówki=twarzą do meczetu Üç Şerefeli | telefon= | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=Ta łaźnia turecka to kolejne arcydzieło Sinana, Wielkiego Architekta. Zbudowane w latach 1568-69 łaźnie są nadal otwarte dla publiczności, z (naturalnie) oddzielnymi strefami dla mężczyzn i kobiet. Budynek został dobrze odrestaurowany, ale czystość i temperatura wody są nierówne, więc należy „zobaczyć”, a nie „robić” }} * {{zobacz | name=Muzeum Archeologiczne i Etnograficzne | alt= | url= | email= | adres=Kadirpaşa Mektep Sk 7 | lat=41.67893 | long=26.56082 | wskazówki=za Selimiye | telefon=+90 284 225 11 20 | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=Pn-Pt 09:00-17:00. Oryginalne muzeum z 1924 r. było częścią kompleksu meczetu; przeniósł się tutaj w 1971 roku, gdy kolekcja się powiększała. Muzeum przedstawia bogatą historię tego obszaru, głównie w okresie trackim. W ogrodach znajduje się prehistoryczny dolmen przeniesiony z pierwotnego miejsca, zrekonstruowana starożytna chata tracka oraz nagrobki rzymskie i osmańskie. 10 TL. }} * {{zobacz | name=[https://www.kulturportali.gov.tr/turkiye/edirne/gezilecekyer/turk-slam-eserleri-muzesi Muzeum Sztuki Islamskiej] | alt=İslam Eserleri Müzesi | url= | email= | adres= | lat=41.678001 | long=26.560101 | wskazówki=wschodnia strona Selimiye | telefon= | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=Pn-Pt 09:00-17:00. To było oryginalne muzeum Edirne, w medresie meczetu. Główna kolekcja przeniosła się po drugiej stronie ulicy w 1971 roku, opuszczając tę filię, osobno biletowaną. Wchodzisz obok posągu Sinana Architekta. Mnóstwo kaligrafii i innych sztuk pięknych i rzemiosła. 10 TL }} [[Plik:GrandSynagogueEdirne (6).JPG|thumb|Wielka Synagoga]] * {{zobacz | name=Stara dzielnica | url= | email= | adres= | lat=41.6742 | long=26.5503 | wskazówki= | telefon= | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=odpowiada obszarowi starego fortu, choć mury i bramy dawno już nie istnieją. Odbudowano go na wzór kraty w XIX wieku po pożarze: wszystkie te drewniane domy. Główną arterią jest Maarif Caddesi, dwie przecznice na zachód od Saraçlar Cd. Ocalało wiele drewnianych domów z kunsztownie wykonaną fasadą, choć niektóre są opuszczone. Południowy koniec ulicy to synagoga, patrz poniżej. Na północnym krańcu poszukaj małego dawnego kościoła katolickiego: znajduje się w alejce przylegającej do szkoły podstawowej. W okolicy znajduje się wiele małych meczetów osmańskich. }} * {{zobacz | name=Wielka Synagoga | url= | email= | adres=Maarif Cd 75 | lat=41.6716 | long=26.5516 | wskazówki= | telefon= | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=Wt-Nd 09:00-17:00. Wielki pożar z 1905 r. zniszczył jej poprzedniczkę, więc synagoga ta została otwarta w 1909 r., by służyć licznej ludności żydowskiej. Byli to w większości sefardyjczycy, potomkowie wygnanych z Hiszpanii w 1492 roku, którzy uciekli na terytorium osmańskie. Synagoga jest utrzymana w stylu odrodzenia mauretańskiego i wzorowana na wiedeńskim Leopoldstädter Tempel. Został opuszczony w 1983 roku i popadł w ruinę, gdy jego społeczność wyjechała do Izraela i gdzie indziej. Został odrestaurowany i ponownie otwarty w 2015 roku z nabożeństwem, ale nie jest rutynowo używany do kultu. Wewnątrz jest małe muzeum. Bezpłatny }} * {{zobacz | name=Pomnik Şükrü Pasha | url= | email= | adres=Şükrüpaşa | lat=41.67526 | long=26.57548 | wskazówki=przy cmentarzu miejskim, na najwyższym wzgórzu miasta, z dużą flagą | telefon= | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=Pomnik Rüştü Paszy, dowódcy broniącego miasta podczas wojen bałkańskich w 1913 roku. Przylegające do niego małe muzeum jest zamknięte na czas nieokreślony „z powodu remontu”. }} * {{zobacz | name=Meczet Muradiye | url= | email= | adres=od Muradiye Bayırı | lat=41.6824 | long=26.5648 | wskazówki= | telefon= | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=Został zbudowany 1435/36 jako część kompleksu derwiszów Mevlevi, ale później stał się samodzielnym meczetem. Ma piękne kafelki, zwłaszcza w mihrab, prawdopodobnie autorstwa „Mistrzów z Tabriz”, którzy ozdobili meczet w Bursie, a później meczet Üç Şerefeli w Edirne. Część dekoracji ściennych została pobielona, a budynek wymagał wielu napraw po trzęsieniach ziemi: minaret odbudowano w 1957 roku. Znajduje się w brudnej okolicy, w której dzieci męczą się o bakszysz. Bezpłatny. }} * {{zobacz | name=Kościół św. Konstantyna i Heleny | url= | email= | adres=Mezarlık Sk | lat=41.663431 | long=26.564119 | wskazówki= | telefon= | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=Bułgarska cerkiew wybudowana w 1869 roku. }} * {{zobacz | name=Kościół św. Jerzego | url= | email= | adres=Tavukçu Sokak, Barutluk | lat=41.680428 | long=26.570233 | wskazówki=od Kız Türbe Sk | telefon= | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=Śr-Nd. Bułgarska cerkiew na wzór bazyliki, otwarta w 1880 roku i nadal użytkowana. Zwykle zamknięty, z wyjątkiem usług, ale dozorca może cię wpuścić. Poproś także o obejrzenie muzeum na piętrze i (jeśli wydaje się, że jest do dyspozycji), aby wspiąć się na dzwonnicę. }} === Północny zachód === [[Plik:Meriç Köprüsü ve Meriç Nehri.jpg|thumb|270px|Osmański most do Karaağaç]] Średniowieczne mosty przecinają rzekę Tundzha do '''Sarayiçi''' i '''Yeniimaret'''. Były to niegdyś ważne dzielnice miasta, ale wyludnienie sprawiło, że leżały w oddali na polach. Innym czynnikiem jest podatna na powodzie rzeka: nawet najbardziej lekkomyślny deweloper nie mógł ujść na sucho z urbanizacją jej brzegów. Mosty mają nowoczesną nawierzchnię brukową i mogą być wykorzystywane przez lekkie pojazdy. * {{zobacz | name=Sarayiçi | url= | email= | adres= | lat=41.6906 | long=26.5560 | wskazówki= | telefon= | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=oznacza „wewnątrz pałacu”, z którego pozostały tylko skrawki. Z centrum miasta jedziesz na północ wzdłuż Saray Yolu, „Palace Road”, wspaniałej nazwy pasa, który w każdej chwili może zakończyć się ślepym zaułkiem na boiskach sportowych. To przecina dolinę dwoma pięknymi mostami: mostem Kanuni na południu na szeroką wyspę rzeczną i mostem Fatih na północy. }} * {{zobacz | name=Kırkpınar | url= | email= | adres= | lat=41.68954 | long=26.55815 | wskazówki= | telefon= | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=na wyspie znajduje się arena do zapasów, z posągami byłych mistrzów }} * {{zobacz | name=Wieża Sprawiedliwości | url= | email= | adres= | lat=41.689925 | long=26.556626 | wskazówki= | telefon= | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=przy moście Fatih to solidna kwadratowa wieża, ostatnia nienaruszona pozostałość po pałacu. }} * {{zobacz | name=Pomnik wojen bałkańskich | url= | email= | adres= | lat=41.690833 | long=26.557386 | wskazówki= | telefon= | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=i cmentarz znajdują się 100 m w prawo / wschód, gdy schodzisz z mostu Fatih. Jest tu pochowanych około 30 000 żołnierzy, którzy polegli podczas oblężenia Edirne w 1913 roku. }} * {{zobacz | name=Pałac | url= | email= | adres= | lat= | long= | wskazówki= | telefon= | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=na północ od mostu są tylko skrawki. Został zbudowany w latach 1450-1475 i (musisz użyć wyobraźni) jest siedzibą potęgi Imperium Osmańskiego. Nawet gdy stolica przeniosła się do Konstantynopola, wciąż była to wielkie letnie odosobnienie i domek myśliwski. Ale od 1718 cierpiała zaniedbania, trzęsienia ziemi, pożary, okupacja wojskowa, aż w końcu w 1878 celowo wysadzony w powietrze skład amunicji, aby zapobiec schwytaniu. Kuchnie zostały odrestaurowane. Wokół Pawilonu Panorama ma powstać sala konferencyjna, która byłaby całkowitą namiastką przebudowy, a od 2018 roku teren ten jest zamknięty. Widzisz wystarczająco z ulicy. }} * {{zobacz | name=Most Saraçhane | url= | email= | adres= | lat=41.685561 | long=26.5545 | wskazówki= | telefon= | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=poniżej znajduje się kolejny most i połączenie na grobli z centrum miasta. }} * {{zobacz | name=Yeniimaret | url= | email= | adres= | lat= | long= | wskazówki= | telefon= | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=można dojechać z Sarayiçi drogą na zachód 1 km, a ze śródmieścia jadąc na północny zachód przez Horozlu Bayır Sk na groblę (tylko niewielki ruch) nad inną wyspą rzeczną. Muzeum Zdrowia to jedyny powód, aby tu pozostać. }} * {{zobacz | name=[https://saglikmuzesi.trakya.edu.tr/ Muzeum Zdrowia Bajezyda II] | url= | email=kulliye@trakya.edu.tr. | adres=W meczecie Beyazıt, Yeniimaret | lat=41.685833 | long=26.543611 | wskazówki= | telefon=+90 284 224 09 22 | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=Pn-Pt 10:00-16:00. Kompleks ten został założony przez sułtana Bajezyda II w 1484 roku. Oprócz szpitala znajdowała się tu szkoła medyczna, meczet, pensjonat, przytułek i łaźnie tureckie. Początkowo był to szpital ogólnomedyczny i chirurgiczny, ale zaczął specjalizować się w zakresie zdrowia psychicznego. Podążało za oświeconymi holistycznymi metodami, zanim zostały one przyjęte na zachodzie: zamiast zamykać pacjentów w celach kajdanami, używali muzyki medytacyjnej, zapachów i ogrodów kwiatowych. Został on włączony do Uniwersytetu Trakya, a muzeum wyświetla miniatury z osmańskich podręczników medycznych i modeli pacjentów. }} * {{zobacz | name=Most Gazi Mihal | url= | email= | adres= | lat=41.6767 | long=26.5417 | wskazówki= | telefon= | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=znajduje się na autostradzie do Kapıkule, więc z centrum wystarczy jechać D100 na zachód. Został zbudowany w XIII wieku, aw późniejszych wiekach rozbudowywany i przebudowywany. To, co teraz widzisz, to XIX-wieczny przebudowany, wyłącznie dla pieszych, z D-100 na nowoczesnym moście wzdłuż. Meczet Gazi Mihal znajduje się na zachodnim brzegu. }} * {{zobacz | name=[https://kvmgm.ktb.gov.tr/TR-133970/edirnenin-ortaya-cikan-degeri-hidirlik-tabyasi.html Hıdırlık Tabyası] | url= | email= | adres= | lat=41.686746 | long=26.518962 | wskazówki=Autobus 3A z centrum miasta i zapytaj o Hıdır Baba | telefon= | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=Zamknięte. Ogromna reduta na wzgórzu i forteca zbudowana w 1829 r. przed atakiem Rosjan, choć jej najwspanialsza godzina przypadła na wojny bałkańskie w 1913 r. Miała niewielką wartość w porównaniu z XX-wieczną bronią i została opuszczona. Renowacja trwa od 2011 roku i nie widać końca, więc twierdza pozostaje ogrodzona, choć nadal można uzyskać dostęp do parku Hıdır Baba. }} === Południowy zachód === [[Plik:KaraağaçRailwayStation.JPG|thumb|Stary dworzec kolejowy w Karaağaç]] '''Karaağaç''', 4 km na południowy zachód od centrum, jest jedyną częścią Turcji leżącą na zachód od rzeki Maritsa, która poza tym stanowi granicę z Grecją. * '''Dwa mosty osmańskie''' łączą Karaağaç z centrum miasta wzdłuż ulicy Lozan (Lozanna) Cd. Pierwsza, na skraju starej dzielnicy u podnóża Maarif Cd, obejmuje rzekę Tundzha. 250 m dalej znajduje się dłuższy most nad Maricą, z punktem widokowym w połowie drogi. Na drugim brzegu są kawiarnie, w których płacisz za widok. Mosty są otwarte dla małego ruchu. * '''Karaağaç''', co oznacza „drewno wiązu”, zostało ułożone na siatce w XIX wieku. To przyjemna dzielnica z kilkoma uroczymi rezydencjami. * '''Granica''' z Grecją znajduje się w Pazarkule, 2 km dalej na zachód wzdłuż Ortaköy Cd. Jest otwarty 24 godziny. * '''Las miejski Edirne'''. to bosky park wzdłuż zachodniego brzegu rzeki, popularne miejsce na weekendowe pikniki. * {{zobacz | name=Stacja kolejowa Karaağaç | url= | email= | adres= | lat=41.651723 | long=26.521761 | wskazówki= | telefon= | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=nie jest tam, gdzie można by się spodziewać głównego dworca kolejowego w mieście. Ale pierwsza linia kolejowa ze Stambułu do Europy biegła dalej na południe, a następnie skręcała doliną Maritsa, zapętliła się na stacji Karaağaç, a następnie kontynuowała dolinę w kierunku Bułgarii. Gdy traktat z Lozanny określił rzekę jako granicę, pociągi (takie jak Orient Express) musiały dwukrotnie wjeżdżać do Grecji w tranzycie między Turcją a Bułgarią. Dopiero w latach 70. ułożono nowy tor, pozostawiając to miejsce odcięte; stał się częścią uniwersytetu w 1998 roku. Przy starej stacji znajduje się małe muzeum, zalesiony park i ogród rzeźb oraz pomnik traktatu. }} === Dalej === Potrzebujesz samochodu, aby dotrzeć do odległych zabytków. * {{zobacz | name=Lalapaşa | url= | email= | adres= | lat=41.838 | long=26.736 | wskazówki= | telefon= | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=to wioska 25 km na północ od Edirne z dużym dolmenem, kamiennym przejściem do grobowców, które pierwotnie były przykryte kopcem ziemi. Dolmeny w Tracji to zazwyczaj późna epoka brązu / wczesna epoka żelaza, 1400-900 pne. Jedź D535 na północ od miasta, rozgałęziając się, by wjechać do wioski na 19 Mayis Cd, a dolmen znajduje się w centrum wioski. Dalej na północny wschód wzdłuż tego pasa są jeszcze inne, ale są one niejasne, ponieważ kamień został ponownie użyty. Pas to droga przelotowa przez wzgórza na granicy z Bułgarią: jest skrzyżowanie na D535, ale nie na pasie. }} * W końcu różne drogi wracają na niziny w [[Kirklareli]]. * '''Ogrodzenie''' to wielka barykada ciągnąca się pod górę, w dół doliny przez 269 km wzdłuż granicy z Bułgarią. To była „twarda granica” przez prawie sto lat, ale została wzmocniona w 2014 roku przez panikę moralną dotyczącą tego, kto i co może przekroczyć ze wschodu. Grecja zbudowała podobne ogrodzenie w 2012 roku, ale jest mniej rzucające się w oczy, ponieważ rzeka tworzy naturalną barierę. Te płoty drażniły Turcję, ale cesarz Hadrian by to zaaprobował. == Aktywny wypoczynek == [[Plik:Yagli gures2.jpg|thumb|Młodzi zapaśnicy]] * '''Zapasy naftowe''' (''yağlı güreş'') ​​są praktykowane w całej Turcji, ale główne zawody (które stały się ogólnokrajową imprezą) odbywają się na [http://kirkpinar.org/ stadionie Kırkpınar]. Zapaśnicy pokrywają się oliwą z oliwek, a następnie próbują przyciągnąć swojego śliskiego przeciwnika do ziemi. Walki trwają do 40 min. Istnieją dowody na ten sport z 2650 rpne, a zawody w Edirne pochodzą z 1360 AD. Oczekuje się, że wydarzenie w 2021 r. odbędzie się pod koniec czerwca / na początku lipca, ale tba. Kırkpınar znajduje się na wyspie rzecznej na podejściu do Sarayiçi, patrz wyżej; to odległość od centrum miasta. * '''Piłka nożna''': tylko dla zagorzałych fanów. Edirnespor słabnie obecnie w trzeciej lidze TFF, czwartej lidze piłkarskiej w Turcji – i to po awansie w 2020 roku. Płot to wielka barykada, która ciągnie się w górę wzgórza, w dół doliny przez 269 km wzdłuż granicy z Bułgarią. To była „twarda granica” przez prawie sto lat, ale została wzmocniona w 2014 roku przez panikę moralną dotyczącą tego, kto i co może przekroczyć ze wschodu. Grecja zbudowała podobne ogrodzenie w 2012 roku, ale jest mniej rzucające się w oczy, ponieważ rzeka tworzy naturalną barierę. Te płoty drażniły Turcję, ale cesarz Hadrian by to zaaprobował. == Praca == == Nauka == == Zakupy == * '''Mydła w kształcie owoców''' są używane przede wszystkim do dekoracji oraz jako odświeżacze powietrza. * '''Ozdobne miotły''' są tradycyjnie prezentowane pannom młodym. Można je znaleźć w wielu sklepach z pamiątkami, ale pomyśl tylko o limitach bagażu podręcznego. * '''Kryte osmańskie bazary''': kilka, dwa centralne przykłady to Arasta obok meczetu Selimiye (oznaczony jako „Çarşı Girişi”) oraz Alipaşa, która jest równoległa do Saraçlar Cd. == Gastronomia == [[Plik:Edirnedowntown.jpg|thumb|220px|Wiele kawiarni na Saraçlar Cd]] * '''Wątróbka''' (''ciğer'') to lokalny przysmak, przyrządzany w charakterystycznym stylu Edirne: całe kawałki posypuje się mąką, smaży na głębokim oleju roślinnym i podaje z suszoną na gorąco i chrupiącą papryką. Jeśli nie zależy ci na zapachu wątroby, nie zauważysz go w wątrobie Edirne. Zjedz go z chlebem i ajranem, słonym napojem jogurtowym - te przytępiają ogień pieprzu. Małe jadłodajnie specjalizujące się w wątrobie nazywane są ''ciğerci''; w parku przy Starym Meczecie znajduje się gromada. Jeśli ktoś z twojej grupy nie lubi wątroby, może kupić coś innego niż inna pobliska restauracja. * {{Znacznik|'''Balkan Piliç Lokantasi'''|41.6766784|26.5527391|typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''Balkan Piliç Lokantasi''' na Darüleytam Sk jest otwarty codziennie od 09:00 do 21:00. Dobre jedzenie, ale drogie za małe porcje. * {{Znacznik|'''Ciğerci Kemal'''|41.6755087|26.552393|typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''[https://cigercikemalustaortakapi.business.site/ Ciğerci Kemal]''', Alipaşa Orta Kapı Cad 3, ☏ +90 284 213 64 75. Codziennie 09:00-21:00. Popularna restauracja ze smażoną wątróbką, czysta i przyjazna. * '''Alipaşa Köfte ve Ciğer''', Alipaşa Çarşısı İç Yolu, ☏ +90 284 225 22 20. Codziennie 09:00-21:30. Inteligentne wydajne miejsce na klopsiki i wątróbkę. * {{Znacznik|'''Serhad Köftecisi'''|41.6758237|26.5545275|typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''Serhad Köftecisi''', Tahmis Çarşısı Sk. 10, ☏ +90 284 213 04 29. Codziennie 09:00-23:00. Dobre centralne miejsce serwujące klopsiki i wątróbkę. * {{Znacznik|'''Ciğerci Niyazi Usta'''|41.67552|26.5519402|typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''[https://cigerciniyaziusta.com.tr/2021/09/24/trakyanin-meshur-tatlisi-hayrabol-tatlisi/ Ciğerci Niyazi Usta]''' przy Ortakapı Cd 9 jest otwarta codziennie dla smażonej wątróbki w godzinach 09:30-20:30. * '''Kawiarnie''', które wybierasz głównie ze względu na swoją lokalizację to: : - wzdłuż Saraçlar Cd, deptaka na wschód od starej dzielnicy. : - południowy kraniec mostu Maritsa, zwłaszcza gdy zachód słońca kąpie stare miasto w cytrynie i oliwie z oliwek. : - Sera Cafe w Mimar Sinar Cd 8 za meczetem Selimiye. * '''Pasta migdałowa''' (''badem ezmesi'') to lokalny, miękki deser przypominający ciasteczko z gorzkich migdałów. [https://www.kececizade.com/ Keçecizade] to sieć sklepów sprzedających ten i inne desery. Ich główny punkt sprzedaży znajduje się w Hükümet Cd 5 naprzeciwko Üç Şerefeli. == Życie nocne == * Edirne ma wiele ''birahanes'' – kawiarni serwujących alkohol – i patrz wyżej. * Pas wzdłuż Maarif Cd obejmuje Park Pub, Sezen Café & Pub, English Bar, Füguran i [https://mahzen-cafe-bar.business.site/ Mahzen]. == Festiwale, imprezy == == Noclegi == Zakwaterowanie w Edirne znajduje się głównie wokół Starej Dzielnicy i na wschód od centrum. Wiele miejsc jest zniszczonych: te wymienione wydają się być czyszczone co najmniej raz w 2021 roku. * {{Znacznik|'''Palace Hotel'''|41.675 |26.557 |typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''[https://www.hoteledirnepalace.com/tr/index.html Palace Hotel]''', Sabuni, Vavlı Cami Sok 4, ☏ +90 284 214 74 74. Czyste, nowoczesne miejsce w brudnym centrum miasta. Trochę hałasu z ulicy, parking strzeżony. B&B podwójny 300 TL. * {{Znacznik|'''Trakya City Hotel'''|41.674 |26.557 |typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''[https://www.trakyacityhotel.com/en/index.html Trakya City Hotel]''', Sabuni, Mehmet Ağa Sk 21, ☏ +90 284 214 65 75. Czysty nowoczesny hotel w niewielkiej odległości na wschód od centrum. B&B podwójny 250 TL. * {{Znacznik|'''Hotel Balta'''|41.671 |26.566 |typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''[http://www.baltahotel.com.tr/ Hotel Balta]''', Talatpaşa Bulvarı 97, Ayşekadın (''500 m na wschód od centrum''), ☏ +90 284 225 52 10, info@baltahotel.com.tr. Duży blok lokalu, pokoje posiadają klimatyzację, telewizję satelitarną, sprzątanie na błędach. B&B podwójny 700 TL. (aktualizacja lut 2021 | edytuj) * {{Znacznik|'''Efe Hotel'''|41.676 |26.552 |typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''[http://www.efehotel.com/ Efe Hotel]''', Maarif Cad. 13 (''Stary kwartał''), ☏ +90 284 213 60 80, +90 284 213 61 66, info@efehotel.com. Czyste centralne miejsce, pokoje wyposażone są w klimatyzację, telewizję satelitarną, ciepłą wodę i bezpłatne Wi-Fi. B&B podwójny 700 TL. (aktualizacja lut 2021 | edytuj) * '''Tuna Hotel''', Mithat Paşa 27, Maarif Cd (''w pobliżu hotelu Efe''), ☏ +90 284 214 3340. Podstawowe, zwykle czyste, małe pokoje z łazienką, klimatyzacją, telewizją satelitarną i Wi-Fi. B&B dwuosobowy 150 TL == Kontakt == Od grudnia 2020 Edirne ma dobry sygnał 4G od wszystkich tureckich przewoźników, który rozciąga się wzdłuż głównych autostrad aż do granicy z Grecją i Bułgarią. 5G nie dotarło do tego obszaru. == Bezpieczeństwo == '''Powodzie''' stanowią zagrożenie po ulewnych deszczach, zwłaszcza zimą. Dzielnice takie jak Karaağaç mogą zostać odcięte, gdy średniowieczne mosty zostaną zalane. Nigdy nie próbuj przechodzić przez zalany most, zapoznaj się z lokalnymi poradami na temat bezpiecznych tras obejścia. == Informacje turystyczne == '''CIT''' znajduje się na płycie Talat Paşa, obok Starego Meczetu. Jest otwarty codziennie 08:30-17:30. === Konsulaty === * Żaden naród anglojęzyczny nie jest reprezentowany w Edirne. Istnieją konsulaty w Stambule i ambasady w Ankarze. * [[Plik:Flag of Bulgaria.svg|20px]] '''Konsulat Bułgarii''' (Bułgaristan Başkonsolosluğu), Talat Paşa Asfaltı 146, ☏ +90 284 214 06 17, faks: +90 284 214 84 82, consulate.edirne@mfa.bg. Pn-Pt 09:00-13:00. Może pomagać obywatelom innych krajów UE w prowincjach Edirne, Kırklareli i Tekirdağ. * [[Plik:Flag of Germany.svg|20px]] '''Konsulat Honorowy Niemiec''' (Almanya Fahri Konsolosluğu), Balıkpazarı Caddesi, Of Sitesi C Blok, D.2, Kaleiçi, ☏ +90 284 213 55 63, faks: +90 284 224 52 85, edirne@hk-diplo.de. Pn-Pt 11:00-18:00. Honorarkonsul może obejmować również Francję. * [[Plik:Flag of Greece.svg|20px]] '''Konsulat Grecji''' (Yunanistan Konsolosluğu), Şükrüpaşa, 123. Sok. Nr:2, ☏ +90 284 235 58 04, faks: +90 284 235 58 08, grcon.adr@mfa.gr. Pn-Pt 09:00-17:30. Wnioski wizowe są przyjmowane w godzinach 09:00-13:00. * [[Plik:Flag of Romania.svg|20px]] '''Konsulat Honorowy Rumunii''' (Romanya Fahri Konsolosluğu), Londra Asfaltı 64, Kıray Apartmanı, ☏ +90 284 225 56 90, faks: +90 284 212 1777, balkanerol@hotmail.com. Pn-Pt 09:00-17:00. Musisz zadzwonić na spotkanie. == Gdzie dalej == * '''[[Uzunköprü]]''', dosłownie „długi most”, ma niezwykły XV-wieczny kamienny most o 174 łukach. * '''[[Keşan]]''' dalej na południe jest tylko węzłem komunikacyjnym, ale trzeba iść tą drogą, aby dotrzeć do nadmorskich kurortów wzdłuż Zatoki Saros. * Na półwyspie Gallipoli pola bitew z 1915 r. i pomniki znajdują się w pobliżu '''[[Eceabat]]'''. * '''[[Stambuł]]''' to obowiązkowa metropolia na południowym wschodzie. * '''Kapıkule''' na granicy z Bułgarią i Pazarkule na granicy z Grecją oddalone są o zaledwie kilka kilometrów. {{użyteczny}} {{Jest w|Marmara}} {{geo|41.6667|26.5667}} [[Kategoria:Turcja]] inna43oe2fdy8gunp3tkb7g2fzfmp84 0 7660 158066 80085 2026-08-03T08:05:06Z Rzuwig 144 Usunięto kategorię "Dania"; Dodano kategorię "Region Stołeczny" za pomocą [[w:pl:Narzędzia/HotCat|HotCat]] 158066 wikitext text/x-wiki {{top-banner}} {{Informacje_podstawowe_miasto|nazwa=Hillerød |widok=Hillerod_panorama_mpazdziora.jpg |herb=Coat_of_arms_of_Hillerød.svg |mapa=Danmark - Hilleroed1.jpg |region=[[Region Stołeczny]] |powierzchnia=133 |lud=29 000 |prefiks=(+45) 98 |www=http://skagen.dk/ }} '''Hillerød''' – miasto w [[Dania|Danii]], siedziba gminy Hillerød i władz Regionu Stołecznego, znana przede wszystkim z zamku. ==Charakterystyka== ==Dojazd== ===Samolotem=== Najbliższym portem lotniczym jest lotnisko w Kastrup. ===Koleją=== Do Hillerød dociera jedna z linii szybkiej kolei miejskiej S-tog. ===Samochodem=== Hillerød jest ważnym węzłem drogowym. Połączony jest z pobliską Kopenhagą za pomocą autostrad nr 16 i 19. ===Autobusem=== === Promem === ==Komunikacja== ==Warto zobaczyć== * Zamek Frederiksborg (Frederiksborg Slot), renesansowa siedziba królów Danii znajdująca się na trzech małych wyspach pośrodku jeziora. Posesja została nabyta w 1560 przez króla Fryderyka II, który rozpoczął budowę nazwanego swoim imieniem zamku na jeziorze. Większość zamku została jednak zbudowana na początku XVII w. przez Chrystiana IV w stylu renesansu niderlandzkiego i odtąd zamek służył jako podmiejska rezydencja królewska. W kościele zamkowym odbyły się koronacje następujących królów i królowych Danii: 1671: Chrystian V i Karolina Amelia heska 1700: Fryderyk IV i Ludwika meklemburska 1721: Anna Zofia Reventlow, żona Fryderyka IV 1731: Chrystian VI i Zofia Magdalena brandenburska 1747: Fryderyk V i Ludwika hanowerska 1752: Juliana Maria brunszwicka, żona Fryderyka V 1815: Fryderyk VI i Maria heska 1840: Chrystian VIII i Karolina Amelia holsztyńska (ostatnia koronacja w historii Danii). Zamek spłonął w 1859, ale został odbudowany i od 1878 funkcjonuje jako Muzeum Narodowo-Historyczne (Nationalhistoriske Museum) posiadające bogatą kolekcję portretów królów i królowych Danii oraz inne eksponaty związane z historią panujących i królestwa. * Muzeum Pieniądza (Pengehistorisk Museum). * Północnozelandzkie Muzeum Ludowe (Nordsjællandsk Folkemuseum) - lokalne muzeum historyczne, utworzone w 1925[4]. ==Najbliższe okolice== ==Praca== ==Nauka== ==Zakupy== ==Gastronomia== ==Festiwale, imprezy== ==Nocleg== * Pharmakon Hotel & Conferencecenter hotel 3-gwiazdkowy * Hotel Hillerød hotel 3-gwiazdkowy * Sandaasen Ecological Farm * Hillerød Holiday House ==Kontakt== ==Bezpieczeństwo== ==Informacje turystyczne== ==Wyjazd== {{Jest w|Region Stołeczny (Dania)}} {{Zarys}} {{Atrybucja}} [[Kategoria:Region Stołeczny]] 4d0ku7wu57jz2fzxl0imc2luv8nnwo0 0 9801 158065 114455 2026-08-03T08:04:50Z Rzuwig 144 Usunięto kategorię "Dania"; Dodano kategorię "Jutlandia Północna" za pomocą [[w:pl:Narzędzia/HotCat|HotCat]] 158065 wikitext text/x-wiki {{top-banner}} {{Informacje_podstawowe_miasto|nazwa=Hirtshals |widok=HSL01_ubt.jpeg |herb= |mapa= |region=[[Jutlandia Północna]] |powierzchnia= |lud=5800 |prefiks= |www= }} '''Hirtshals''' – miasto portowe w północno-zachodniej [[Dania|Danii]], w regionie [[Jutlandia Północna]], na Nørrejyske Ø. == Charakterystyka == Hirtshals nie jest miejscem szczególnie „wartym zobaczenia” i nie oferuje ani wielkich atrakcji (poza oceanarium), ani malowniczych domków czy zaułków, a nawet port to przede wszystkim jedno: jest funkcjonalny. Niemniej jednak Hirtshals ma swój urok jako typowy ruchliwy duński port - port Hirtshals jest drugim co do wielkości portem rybackim w Danii. A Hirtshals jest – wraz z [[Frederikshavn]] – bramą Danii do północnej Europy: istnieją połączenia promowe z [[Norwegia|Norwegią]] i [[Islandia|Islandią]], a także na [[Wyspy Owcze|Wyspami Owczymy]]. Dla wielu podróżnych Hirtshals jest tylko punktem tranzytowym; Jeśli jednak interesuje Was zgiełk portu rybackiego, zamiłowanie do dań rybnych oraz spacery po wydmach i po plaży, to pewnie kilka dni dłużej poczujecie się w Hirtshals jak w domu. == Dojazd == [[Plik:Color_line_hirtshals.jpg|thumb|250px|Color line '''Superspeed I''' dokujący w terminalu promowym Hirtshals]] === Samolotem === Najbliższe lotnisko to {{Znacznik|Port lotniczy Aalborg|57.092778|9.849167|typ=transport}}'''Aalborg''' ({{IATA|AAL}}). W ciągu dnia jest wiele połączeń do [[Kopenhaga|Kopenhagi]]. Z lotniska Aalborg do Hirtshals kursuje transfer taksówką. (ok. 67 km) === Koleją === {{Znacznik|Stacja Hirtshals|57.59179|9.96242|typ=transport}}'''Stacja Hirtshals'''. [https://nj.dk/ Nordjyske Jernbaner] kursuje pociągi regionalne co 30-60 minut przez cały dzień. Kolejnym przystankiem jest stacja {{Znacznik|Stacja Lilleheden|57.5852|9.9764|typ=transport}}'''Lilleheden''' w pobliżu Oceanarium. === Samochodem === Najszybszym sposobem dotarcia do Hirtshals z [[Niemcy|Niemiec]] jest autostrada A7 w kierunku [[Hamburg]]/[[Flensburg]]. W Danii jedziesz autostradą E45 przez [[Kolding]], [[Velje]], [[Aarhus]] i [[Randers]]. W [[Aalborg]] skręć w E39 w kierunku Hjørring. Europejska trasa E39 kończy się w Hirtshals, skąd samochody mogą kontynuować podróż promem do [[Norwegia|Norwegii]]. === Autobusem === Trasa [https://www.nordjyllandstrafikselskab.dk/ Nordjyllands Trafikselskab] '''224''' łączyła się z [[Hjørring]] kilka razy dziennie. === Promem === [[Plik:Color Line i Hirtshals, 2012 ubt.JPG|thumb|Terminal ColorLine]] * '''[https://www.colorline.com/ Color Line]''', Norgeskajen 2, ☏ +45 99 56 20 00, kundeservice@colorline.dk. Prowadzi dwie trasy z Hirtshals do miejsc w [[Norwegia|Norwegii]]; [[Kristiansand]] (3 godz. 15 minut) i [[Larvik]] (3 godz. 45 minut). * '''[https://www.fjordline.com/en Fjord Line]''', Trailerkajen 1, ☏ +45 97 96 30 00, booking@fjordline.dk. Prowadzi nocną trasę do [[Stavanger]] (11½ godziny), dalej do [[Bergen]] (19½ godziny), oba w Norwegii. Prom wypływa z Hirtshals we wtorki o 14.30 oraz w czwartki i niedziele o 12.30. Plus wyjazd tylko do Stavanger w sobotę (8,5 godz.). Te same promy kursują dalej Hirtshals-[[Langesund]] (4,5 godziny). W sezonie letnim kursuje również specjalny prom Hirtshals – [[Kristiansand]]. * '''[https://www.smyrilline.dk/ Smyril Line]''', Container Kajen 4, ☏ +45 96 55 03 60, office@smyril-line.dk. Jedyna trasa promowa na dwie wyspy północnoatlantyckie; [[Wyspy Owcze]] ([[Torshavn]]) i [[Islandia]] ([[Seyðisfjörður]]) - kursuje co tydzień. === Rowerem === Przez Hirtshals prowadzi Vestkystruten, duńska droga krajowa 1 i część międzynarodowego szlaku rowerowego wybrzeża Morza Północnego. Do miasta portowego można dostać się od południowego zachodu ([[Løkken]], [[Esbjerg]]) jak i od wschodu/południowego wschodu ([[Skagen]], [[Frederikshavn]]). == Komunikacja == {{Mapframe|57.5864|9.9688|zoom=13|height=300|width=300}} Centrum miasta, port rybacki, dworzec kolejowy i molo Colorline znajdują się w odległości krótkiego spaceru od siebie. Latarnia morska, bunkier muzeum, pole namiotowe i schronisko młodzieżowe również znajdują się w niewielkiej odległości od centrum. Nieco dalej znajdują się Oceanarium i mola Fjordline oraz Smyrilline. == Warto zobaczyć == [[Plik:Hirtshals DK 2005 by tsca 10.jpeg|thumb|Muzeum Bunkra]] * {{zobacz | name=Muzeum bunkra Hirtshals | alt= | url= | email= | adres=Bunkier Hirtshals, 10. Batterie | lat=57.5849 | long=9.9426 | wskazówki=między latarnią morską a Danland Ferienhotel Fyrklit | telefon= | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis= }} * {{zobacz | name=Muzeum Hirtshals | alt= | url= | email= | adres= | lat=57.58942 | long=9.96009 | wskazówki= | telefon= | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=Muzeum powstało w starym domu rybackim, który został zbudowany z kamieni polnych w 1880 roku. Obiekt pochodzi z 1915 roku i pokazuje, jak żyły wówczas rodziny rybackie. }} * {{zobacz | name=Mujzeum Tornby, Koebmandsgaard / (stare podwórko kupieckie) | alt= | url= | email= | adres= | lat= | long= | wskazówki= | telefon= | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=Stara farma kupiecka w Tornby ma około 200 lat i służy do handlu przybrzeżnego, wyposażenie pochodzi z 1860 roku. W starym gospodarstwie można zobaczyć, jak mieszkańcy wybrzeża żyli jako rolnicy, marynarze lub handlarze. }} * {{zobacz | name=[https://hirtshals-fyrtaarn.dk/ Hirtshals Fyr] | alt= | url= | email= | adres= | lat=57.58476 | long=9.94191 | wskazówki= | telefon= | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=Sama latarnia ma 35 metrów wysokości i stoi na 27-metrowym wzgórzu. Została zbudowana w 1862 roku i oferuje wspaniały widok na morze, wybrzeże i miasto, a także na tętniący życiem port Hirtshals. Latarnia nadal działa. }} [[Plik:Nordsoemuseet.jpg|thumb|Oceanarium]] * {{zobacz | name=[https://en.nordsoenoceanarium.dk/ Nordsøen Oceanarium] | alt= | url= | email=info@nordsoemail.dk | adres=Willemoesvej 2 | lat=57.58666 | long=9.98022 | wskazówki= | telefon=+45 98 94 44 44 | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=Oceanarium Morza Północnego to największe akwarium w Europie Północnej. Posiada szeroką gamę akwariów i basenów, takich jak duży ośmiokątny basen, ma głębokość 5 m i mieści 120 000 litrów wody morskiej. Zawiera głównie większe zwierzęta i kolorowy przekrój gatunków ryb, które można znaleźć również w innych akwariach biotopowych. 12 basenów biotopowych z siedliskami typowymi dla Morza Północnego i ich mieszkańców. W całym serwisie można znaleźć różne baseny tematyczne. W robbarium z 800 000 litrami wody morskiej w dużej wybiegu na świeżym powietrzu przebywają foki pospolite i foki szare w Danii. Oceanarium jest specjalnie zaprojektowane do łapania ryb, takich jak śledź i makrela, które wymagają dużo miejsca. Mieści 4,5 mln litrów wody morskiej i ma 8 m głębokości. }} == Aktywny wypoczynek == * '''Klitplantagen - obszary przyrodnicze wokół Hirtshals'''. Istnieją trzy zupełnie różne drzewa wydmowe, a mianowicie Lilleheden Klitplantage, Tornby Klitplantage i Uggerby Klitplantage. We wszystkich trzech są oznakowane szlaki piesze i rowerowe. Głównym celem tych obszarów jest ochrona przed zaspami piasku, które nękają północne i zachodnie wybrzeże Jutlandii. Przykładem tego jest zamulony kościół św. Wawrzyńca (den tilsandede kirke) w pobliżu Skagen, jeden z najważniejszych zabytków północnej Jutlandii * '''pływanie w morzu''' ==Praca== ==Nauka== == Zakupy == Hirtshals ma niewiele okazji do robienia dużych zakupów. Zasięg supermarketów itp. jest wystarczający. * {{Znacznik|'''Rema 1000'''|57.59143 |9.96149 |typ=zakupy|url=|kolor=008080|treść='''[https://rema1000.dk/ Rema 1000]''', Banegårdspladsen 13 (obok dworca kolejowego). Tel.: +45 96 67 22 32. Czynne: codziennie. 8.00-21.00}} * {{Znacznik|'''Super Brugsen'''|57.59074 |9.95829 |typ=zakupy|url=|kolor=008080|treść='''[https://superbrugsen.coop.dk/ Super Brugsen]''', Jørgen Fibigers Gade 1. Tel.: +45 98 94 17 22. Czynne: pon.-sob. 8.00-20.00, niedz 9.00-20.00.}} ==Gastronomia== ==Festiwale, imprezy== == Nocleg == [[Plik:Hirtshals Lighthouse, Southwest view 150601 1.jpg|thumb|300px|Latarnia morska Hirtshals i okolice]] * '''[https://hotelhirtshals.dk/ Hotel Hirtshals]''', Havnegade 2, ☏ +45 98 94 20 77, info@hotelhirtshals.dk. Duży hotel położony tuż przy porcie w centrum miasta, w nowoczesnych i świeżo wyremontowanych budynkach wokół starej wiejskiej karczmy. Podwójki od 695 DKK w sąsiednim aneksie lub 895 DKK w hotelu, oba w sezonie. * '''[http://www.hotel-strandlyst.dk/ Hotel Strandlyst]''', Strandvejen 20, Tornby, ☏ +45 98 97 70 76, info@hotel-strandlyst.dk. 40 pokoi w hotelu z 1895 roku w budynku z czerwonej cegły w pobliżu plaży, posiada również restaurację. Pokoje dwuosobowe od 795 DKK w sezonie ze śniadaniem. * '''[http://www.motelnordsoeen.dk/en/welcome/ Motel Nordsøen]''', Niels Juelsvej 32, ☏ +45 98 94 57 00, info@motelnordsoeen.dk. Rodzinny, niedrogi motel w pobliżu oceanarium Doubles od 575 DKK ze śniadaniem. * {{Znacznik|'''Munch's Hotel'''|57.55877 |9.91707 |typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść='''[https://munchsbadehotel.com/ Munch's Hotel]''', Strandvej 31, Tornby, ☏ +45 98 97 71 15, munchsbadehotel@gmail.com. Mały hotel przy plaży z 5 pokojami, około 6 kilometrów na południe od centrum miasta. Hotel posiada również małą restaurację z widokiem na morze i wynajmuje domy wakacyjne w tej samej okolicy. Debel kosztuje od 490/590 DKK poza/wysokim sezonem..}} * {{Znacznik|'''Skaga Hotel'''|57.5869 |9.9773 |typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść='''[https://montrahotels.dk/skaga-hotel Skaga Hotel]''', Willemoesvej 1, ☏ +45 98 94 55 00, skaga@skagahotel.dk. Duży i nowoczesny 4-gwiazdkowy hotel blisko centrum, ale z dala od plaży. Akceptuje zwierzęta za niewielką dodatkową opłatą. Gra podwójna od 1195 DKK w sezonie..}} * {{Znacznik|'''Kemping Hirtshals'''|57.5865 |9.9455 |typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść='''[http://hirtshals.dk-camp.dk/ Kemping Hirtshals]'''.}} ==Kontakt== ==Bezpieczeństwo== == Informacje turystyczne == * {{Znacznik|Biuro turystyczne Hirtshals|57.5765 |9.9856 |typ=atrakcja}}'''[https://www.visitnordvestkysten.dk/hirtshals-tversted Biuro turystyczne Hirtshals]''', Dalsagervej 1, 9850 Hirtshals. tel.: +45 98 94 22 20, faks: +45 98 94 58 20. * {{Znacznik|Biuro turystyczne Hirtshals|57.59073 |9.95799 |typ=atrakcja}}'''Urząd pocztowy''' (''Postbutik'') w Super Brugsen. Otwarte: pn-pt 13:00-17:00 == Gdzie dalej == * Ponieważ plaża w Hirtshals nie jest specjalnie imponująca, warto wybrać się na prawie 15-kilometrową piaszczystą plażę między [[Blokhus]] a [[Løkken]], gdzie w słoneczne dni wjeżdżają samochody: nie wszystkim się to podoba, ale ci, którzy zawsze mają schronienie na plaży tuż obok maski, którą chciałem zbudować, ma tu okazję. Jeśli chcesz, żeby było ciszej, możesz przyjechać w ciągu tygodnia lub pojechać na środek plaży między dwoma miejscami: tłumy samochodów są najbliżej dróg dojazdowych do plaży w obu miejscach. * '''[[Skagen]]''' jest warte jednodniowej wycieczki z wielu powodów: samo miasto jest bardzo ładne i ze swoim deptakiem oraz wieloma studiami i sklepami oferuje wiele okazji do spacerów. Bardziej spektakularny jest objazd na cypel Grenen, gdzie spotykają się Morze Północne (Skagerrak) i Morze Bałtyckie (Kattegatt) - do tego cypla można dotrzeć daleko na plaży po krótkim spacerze lub korzystając z usług wahadłowych Sandormen ciągnięty przez traktory. * '''[[Lønstrup]]''' to wioska artystów, w której swoje prace wystawia liczni artyści i malarze szkła. {{Jest w|Jutlandia Północna}} {{użyteczny}} [[Kategoria:Jutlandia Północna]] ovapk18e026ssfz1p9r50ve6gwq6key 0 10186 158064 99232 2026-08-03T08:04:39Z Rzuwig 144 Usunięto kategorię "Dania"; Dodano kategorię "Jutlandia Północna" za pomocą [[w:pl:Narzędzia/HotCat|HotCat]] 158064 wikitext text/x-wiki {{top-banner}} {{Informacje_podstawowe_miasto|nazwa=Hjørring |widok=Springvandspladsen, Hjørring 2004 3 ubt.jpg |herb=Coat_of_arms_of_Hjørring.svg |mapa=Danmark - Hjoerring1.jpg |region=[[Jutlandia Północna]] |powierzchnia=929,58 |lud=25 000 |prefiks=(+45) 98 |www=https://hjoerring.dk/ }} '''Hjørring''' – miasto w północnej [[Dania|Danii]], na wyspie Nørrejyske Ø (Vendsyssel-Thy). ==Charakterystyka== ==Dojazd== ===Samolotem=== Najbliższym portem lotniczym jest lotnisko w Aalborg. ===Koleją=== w Hjørring znajduje się stacja kolejowa. ===Samochodem=== Do Hjørring dociera autostrada z Aalborga. ===Autobusem=== === Promem === ==Komunikacja== ==Warto zobaczyć== ==Najbliższe okolice== ==Praca== ==Nauka== ==Zakupy== ==Gastronomia== ==Festiwale, imprezy== ==Nocleg== ==Kontakt== ==Bezpieczeństwo== ==Informacje turystyczne== ==Wyjazd== {{Jest w|Jutlandia Północna}} {{Zarys}} {{Atrybucja}} [[Kategoria:Jutlandia Północna]] 5epigmmpvceb497c0xn4qhqyh57cpi9 0 10523 158083 138584 2026-08-03T09:13:06Z Rzuwig 144 Usunięto kategorię "Dania"; Dodano kategorię "Dania Południowa" za pomocą [[w:pl:Narzędzia/HotCat|HotCat]] 158083 wikitext text/x-wiki {{top-banner}} {{Miejscowość infobox |nazwa = Haderslev |nazwa oryginalna = |widok = Haderslev_Domkirke.jpg |opis = |herb = Coat_of_arms_of_Haderslev.svg |mapa = |państwo = |region = [[Dania Południowa]] |powierzchnia = 701,98 |wysokość = |lud = 21 900 |prefiks = (+45) 7 |kod pocztowy = 6100 |www = https://www.haderslev.dk/ }} '''Haderslev''' – miasto w [[Dania|Danii]], siedziba gminy Haderslev w regionie [[Dania Południowa]]; ośrodek przemysłowy. == Charakterystyka == Haderslev leży blisko granicy z [[Niemcy|Niemcami]]. Najbliższe większe miasta po obu stronach granicy to [[Flensburg]], [[Sønderborg]], [[Aabenraa]], [[Esbjerg]], [[Kolding]], [[Fredericia]], [[Vejle]] i [[Aarhus]]. Haderslev został wspomniany przed 1200 rokiem przez duńskiego historyka Saxo Grammaticusa. Znaleziska archeologiczne datowane są na połowę XI wieku. W 1241 roku miasto otrzymało prawa targowe. == Dojazd == ===Samolotem=== W Haderslev nie ma lotniska. Do Haderslev można jednak dojechać także z {{Znacznik|Port lotniczy Billund|55.740278 |9.151944|typ=transport}}'''lotniska w Billund''' ({{IATA|BLL}}, {{Znacznik|Port lotniczy Hamburgu|53.630278 |9.991111|typ=transport}}'''[https://www.hamburg-airport.de/de lotniska w Hamburgu]''' {{IATA|HAM}} lub {{Znacznik|Port lotniczy Sønderborg|54.964444 |9.791731|typ=transport}}'''lotniska Sønderborg''' {{IATA|SGD}}. === Koleją === Na linii kolejowej z [[Fredericia]] do [[Flensburg]]a w [[Niemcy|Niemczech]] znajduje się odgałęzienie, które biegnie z {{Znacznik|Stacja Vojens|55.248611 |9.305|typ=transport}}'''[[Vojens]]''' do Haderslev. ===Samochodem=== Haderslev znajduje się w bezpośrednim sąsiedztwie trasy europejskiej E45, łączącej miasto m.in. z [[Flensburg]]iem na południu i [[Aarhus]] na północy. === Autobusem === {{Znacznik|Dworzec autobusowy|55.2527 |9.48978|typ=transport}}'''Dworzec autobusowy'''. === Promem === == Komunikacja == {{Mapa|55.25|9.495|zoom=14|height=300|width=300|grupy=transport,zobacz,natura,jedzenie,bar,nocleg,atrakcja,zakupy,alarm,zdrowie,zabytek,kontakt,nauka,punkt,rower}} == Warto zobaczyć == * {{zobacz | name=Kościół Najświętszej Marii Panny, Katedra | alt= | url= | email= | adres= | lat=55.249824 | long=9.487419 | wskazówki= | telefon= | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=Kościół Mariacki, XIII wiek. }} * {{zobacz | name=Stary Kościół Haderslev | alt= | url= | email= | adres= | lat=55.251056 | long=9.477333 | wskazówki= | telefon= | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis= }} * {{zobacz | name=Stare miasto | alt= | url= | email= | adres= | lat= | long= | wskazówki= | telefon= | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=Głównie od XVII do XIX wieku. }} * {{zobacz | name=Slotsvandmøllen | alt= | url= | email= | adres= | lat= | long= | wskazówki= | telefon= | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=Młyn wodny }} * {{zobacz | name=Szpital księcia Jana | alt= | url= | email= | adres= | lat=55.2475 | long=9.49 | wskazówki= | telefon= | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=XVI w }} * {{zobacz | name=Haderslev Dam | alt= | url= | email= | adres= | lat=55.242919 | long=9.464719 | wskazówki= | telefon= | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis= }} * {{zobacz | name=Koszary Haderslev | alt= | url= | email= | adres= | lat=55.255694 | long=9.488889 | wskazówki= | telefon= | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis= }} * {{zobacz | name=Pomnik upamiętniający katastrofę tamy w 1959 r | alt= | url= | email= | adres= | lat=55.2461 | long=9.4686 | wskazówki= | telefon= | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis= }} * {{zobacz | name=Kolekcja Ehlersa | alt= | url= | email= | adres= | lat=55.2498797 | long=9.4885746 | wskazówki= | telefon= | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=Muzeum historii miasta, ceramika }} * {{zobacz | name=Muzeum Haderslev | alt= | url= | email= | adres= | lat= | long= | wskazówki= | telefon= | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=Historia kultury i muzeum archeologiczne }} * {{zobacz | name=Kolekcja powozów Szlezwiku | alt= | url= | email= | adres= | lat= | long= | wskazówki= | telefon= | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis= }} == Aktywny wypoczynek == * '''Parada wojskowa w Haderslev'''. Piątki. * '''Pływanie rowerem wodnym w Dampark''' ==Praca== ==Nauka== == Zakupy == Deptak prowadzi przez centrum miasta z wieloma wartymi zobaczenia kamienicami, w tym kościołem Mariackim. Po drodze można zjeść typowego hot doga lub miękkie lody. == Gastronomia == * '''Cafe Franz Kafka''', Norregade 6, Haderslev 6100. Tel.: +45 7453 0008. Kuchnia europejska. * '''LMNT - kawiarnia i salon''', Apotekergade 1, Haderslev 6100. Tel.: +45 7452 0082, e-mail: mail@lmnt.dk. Kuchnia europejska. * '''Ras2ranten''', Torvet 7, Haderslev 6100. Tel.: +45 7452 2825, e-mail: info@rashaderslev.dk. ==Imprezy== == Noclegi == * {{Znacznik|'''Hotel Norden'''|55.25151 |9.48098|typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''Hotel Norden''', Storegade 55, Haderslev 6100. * {{Znacznik|'''Harmonien Hotel'''|55.25247 |9.48503|typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''Harmonien Hotel''', Gaskaergade 19, Haderslev 6100. ==Kontakt== ==Bezpieczeństwo== == Informacje turystyczne == Jeżeli nie mówisz po duńsku, możesz porozumiewać się także po angielsku. Możliwe jest również, że poradzisz sobie z językiem niemieckim. Natomiast pytanie, czy ktoś zna niemiecki, należy zadać w języku duńskim (patrz rozmówki) lub angielskim. ==Wyjazd== {{Jest w|Dania Południowa}} {{Zarys}} {{geo|55.25389|9.48889}} [[Kategoria:Dania Południowa]] td5cdsnjgcywqp1tnrrty6k8traf1di 0 11200 158081 101069 2026-08-03T09:12:57Z Rzuwig 144 Usunięto kategorię "Dania"; Dodano kategorię "Jutlandia Północna" za pomocą [[w:pl:Narzędzia/HotCat|HotCat]] 158081 wikitext text/x-wiki {{top-banner}} {{Informacje_podstawowe_miasto|nazwa=Hadsund |widok=Storegade_(Hadsund)_set_mod_vest.jpg |herb=Coat of arms of Hadsund.svg |mapa= |region=[[Jutlandia Północna]] |powierzchnia=4,89 |lud=500 |prefiks= |www=http://www.hadsundby.dk/ }} '''Hadsund''' – miasto w [[Dania|Danii]]. Położone jest w gminie Mariagerfjord, w regionie [[Jutlandia Północna]]. ==Charakterystyka== ==Dojazd== ===Samolotem=== Najbliższym portem lotniczym jest lotnisko Aarhus. ===Koleją=== ===Samochodem=== ===Autobusem=== === Promem === ==Komunikacja== ==Warto zobaczyć== ==Najbliższe okolice== ==Praca== ==Nauka== ==Zakupy== ==Gastronomia== ==Festiwale, imprezy== ==Nocleg== ==Kontakt== ==Bezpieczeństwo== ==Informacje turystyczne== ==Wyjazd== {{Jest w|Jutlandia Północna}} {{Zarys}} {{Atrybucja}} [[Kategoria:Jutlandia Północna]] 8bvm0qpx4cddn7qhhgtfv0wjy4huym3 0 12466 158078 130953 2026-08-03T09:12:18Z Rzuwig 144 Usunięto kategorię "Dania"; Dodano kategorię "Zelandia" za pomocą [[w:pl:Narzędzia/HotCat|HotCat]] 158078 wikitext text/x-wiki {{top-banner}} {{Informacje_podstawowe_miasto|nazwa=Haslev |widok=Haslev_Kirke.jpg |herb= |mapa= |region=[[Zelandia (Dania)|Zelandia]] |powierzchnia= |lud=11 900 |prefiks=(+45) |www= }} '''Haslev''' – miasto w [[Dania|Danii]], w gminie Faxe. ==Charakterystyka== ==Dojazd== ===Samolotem=== Najbliższym portem lotniczym jest lotnisko w Kastrup. ===Koleją=== Znajduje się tu stacja kolejowa. ===Samochodem=== Haslev jest ważnym węzłem drogowym. ===Autobusem=== === Promem === ==Komunikacja== ==Warto zobaczyć== ==Najbliższe okolice== ==Praca== ==Nauka== ==Zakupy== ==Gastronomia== ==Festiwale, imprezy== ==Nocleg== ==Kontakt== ==Bezpieczeństwo== ==Informacje turystyczne== ==Wyjazd== {{Jest w|Zelandia (Dania)}} {{Zarys}} {{Atrybucja}} [[Kategoria:Zelandia]] 22c9by8yyqufhpg8z0kms2nwtihfu1o 0 12922 158079 131936 2026-08-03T09:12:34Z Rzuwig 144 Usunięto kategorię "Dania"; Dodano kategorię "Jutlandia Północna" za pomocą [[w:pl:Narzędzia/HotCat|HotCat]] 158079 wikitext text/x-wiki {{top-banner}} {{Informacje_podstawowe_miasto|nazwa=Hanstholm |widok=Hanstholm.1.jpg |herb= |mapa= |region=[[Jutlandia Północna]] |powierzchnia=2,96 |lud=2150 |prefiks= |www= }} '''Hanstholm''' – miasto w [[Dania|Danii]], w regionie [[Jutlandia Północna]], w gminie Thisted. ==Charakterystyka== ==Dojazd== ===Samolotem=== Najbliższym portem lotniczym jest lotnisko Aalborg. ===Koleją=== ===Samochodem=== ===Autobusem=== === Promem === ==Komunikacja== ==Warto zobaczyć== ==Najbliższe okolice== ==Praca== ==Nauka== ==Zakupy== ==Gastronomia== ==Festiwale, imprezy== ==Nocleg== ==Kontakt== ==Bezpieczeństwo== ==Informacje turystyczne== ==Wyjazd== {{Jest w|Jutlandia Północna}} {{Zarys}} {{Atrybucja}} [[Kategoria:Jutlandia Północna]] 6w1uuqt413hcq17ecdp2fbwujpxsp8h 0 14285 158077 106017 2026-08-03T09:12:06Z Rzuwig 144 Usunięto kategorię "Dania"; Dodano kategorię "Region Stołeczny" za pomocą [[w:pl:Narzędzia/HotCat|HotCat]] 158077 wikitext text/x-wiki {{top-banner}} {{Informacje_podstawowe_miasto|nazwa=Helsinge |widok=Helsinge_Gadekær.jpg |herb= |mapa= |region=[[Region Stołeczny (Dania)|Region Stołeczny]] |powierzchnia=5,33 |lud=8300 |prefiks= |www= }} '''Helsinge''' – miasto w [[Dania|Danii]], w [[Region Stołeczny (Dania)|regionie Stołecznym]], w gminie Gribskov. ==Charakterystyka== ==Dojazd== ===Samolotem=== Najbliższym portem lotniczym jest lotnisko w Kastrup. ===Koleją=== Znajduje się tu stacja kolejowa. ===Samochodem=== Helsinge jest ważnym węzłem drogowym. ===Autobusem=== === Promem === ==Komunikacja== {{Mapframe|56.022222|12.197222}} ==Warto zobaczyć== ==Najbliższe okolice== ==Praca== ==Nauka== ==Zakupy== ==Gastronomia== ==Festiwale, imprezy== ==Nocleg== ==Kontakt== ==Bezpieczeństwo== ==Informacje turystyczne== ==Wyjazd== {{Jest w|Region Stołeczny (Dania)}} {{Zarys}} {{Atrybucja}} [[Kategoria:Region Stołeczny]] 6lpglsnysatm1ovxinkgf4sg4vc5k8q 0 15104 158080 108639 2026-08-03T09:12:46Z Rzuwig 144 Usunięto kategorię "Dania"; Dodano kategorię "Jutlandia Środkowa" za pomocą [[w:pl:Narzędzia/HotCat|HotCat]] 158080 wikitext text/x-wiki {{top-banner}} {{Informacje_podstawowe_miasto|nazwa=Hammel |widok=Hammel_Kirke_-_2.jpg |herb= |mapa= |region=[[Jutlandia Środkowa]] |powierzchnia= |lud=7000 |prefiks= |www=https://odder.dk/ }} '''Hammel''' – miasto w [[Dania|Danii]], w gminie Favrskov, na Półwyspie Jutlandzkim, ok. 25 km na północny zachód od Århus. ==Charakterystyka== ==Dojazd== ===Samolotem=== ===Koleją=== ===Samochodem=== Hammel jest ważnym węzłem drogowym. ===Autobusem=== ===Statkiem=== ==Komunikacja== {{Mapframe|56.256667|9.861667}} ==Warto zobaczyć== ==Najbliższe okolice== ==Praca== ==Nauka== ==Zakupy== ==Gastronomia== ==Festiwale, imprezy== ==Nocleg== ==Kontakt== ==Bezpieczeństwo== ==Informacje turystyczne== ==Wyjazd== {{Jest w|Jutlandia Środkowa}} {{Zarys}} {{Atrybucja}} [[Kategoria:Jutlandia Środkowa]] 5raw0bxilk5k954xbzztzkg090apsin 0 16064 158084 148418 2026-08-03T09:22:25Z Moromar 2451 158084 wikitext text/x-wiki {{Top-banner}} {{Miejscowość infobox |nazwa = İzmit |nazwa oryginalna = |widok = The_Kocaeli_Sign_in_İzmit_City_Center_01.06.2025_02.jpg |opis = |herb = |mapa = TurkijeKaart Izmit.png |państwo = [[Plik:Flag of Turkey.svg|20px]] [[Turcja]] |region = [[Kocaeli (prowincja)|Kocaeli]] |powierzchnia = 480 |wysokość = 4 |ludność = 376 000 |prefiks = (+90) 262 |kod pocztowy = 41000 |www = https://www.izmit.gov.tr/ }} '''Izmit''' to miasto przemysłowe we wschodniej części regionu [[Marmara]] w [[Turcja|Turcji]], nieco ponad 100 km na wschód od [[Stambułu]]. Leży na krańcu Zatoki Izmickiej, długiej zatoki Morza Marmara, przypominającej miecz. W 2021 roku liczyło 367 990 mieszkańców. Izmit jest stolicą prowincji i metropolią [[Kocaeli (prowincja)|Kocaeli]]. == Charakterystyka == == Dojazd == === Samolotem === Najbliższym portem lotniczym jest lotnisko Stambuł-Sabiha Gökçen. === Koleją === === Samochodem === İzmit jest ważnym węzłem drogowym. === Autobusem === Miasto posiada liczne połączenia autobusowe z większością głównych miast Turcji. === Statkiem === == Komunikacja == == Warto zobaczyć == == Najbliższe okolice == == Praca == == Nauka == == Zakupy == == Gastronomia == == Festiwale, imprezy == == Noclegi == == Kontakt == == Bezpieczeństwo == == Informacje turystyczne == == Wyjazd == {{Zarys}} {{Jest w|Marmara}} [[Kategoria:Turcja]] q8y2scxavvynjuhow3f6rz3cu0ju22a 158085 158084 2026-08-03T09:22:35Z Moromar 2451 158085 wikitext text/x-wiki {{Top-banner}} {{Miejscowość infobox |nazwa = İzmit |nazwa oryginalna = |widok = The_Kocaeli_Sign_in_İzmit_City_Center_01.06.2025_02.jpg |opis = |herb = |mapa = TurkijeKaart Izmit.png |państwo = [[Plik:Flag of Turkey.svg|20px]] [[Turcja]] |region = [[Kocaeli (prowincja)|Kocaeli]] |powierzchnia = 480 |wysokość = 4 |ludność = 376 000 |prefiks = (+90) 262 |kod pocztowy = 41000 |www = https://www.izmit.gov.tr/ }} '''Izmit''' to miasto przemysłowe we wschodniej części regionu [[Marmara]] w [[Turcja|Turcji]], nieco ponad 100 km na wschód od [[Stambuł]]u. Leży na krańcu Zatoki Izmickiej, długiej zatoki Morza Marmara, przypominającej miecz. W 2021 roku liczyło 367 990 mieszkańców. Izmit jest stolicą prowincji i metropolią [[Kocaeli (prowincja)|Kocaeli]]. == Charakterystyka == == Dojazd == === Samolotem === Najbliższym portem lotniczym jest lotnisko Stambuł-Sabiha Gökçen. === Koleją === === Samochodem === İzmit jest ważnym węzłem drogowym. === Autobusem === Miasto posiada liczne połączenia autobusowe z większością głównych miast Turcji. === Statkiem === == Komunikacja == == Warto zobaczyć == == Najbliższe okolice == == Praca == == Nauka == == Zakupy == == Gastronomia == == Festiwale, imprezy == == Noclegi == == Kontakt == == Bezpieczeństwo == == Informacje turystyczne == == Wyjazd == {{Zarys}} {{Jest w|Marmara}} [[Kategoria:Turcja]] bf1e6hzpwj459n6zub4wxaqp0p3yqsk 158086 158085 2026-08-03T09:29:13Z Moromar 2451 /* Charakterystyka */ 158086 wikitext text/x-wiki {{Top-banner}} {{Miejscowość infobox |nazwa = İzmit |nazwa oryginalna = |widok = The_Kocaeli_Sign_in_İzmit_City_Center_01.06.2025_02.jpg |opis = |herb = |mapa = TurkijeKaart Izmit.png |państwo = [[Plik:Flag of Turkey.svg|20px]] [[Turcja]] |region = [[Kocaeli (prowincja)|Kocaeli]] |powierzchnia = 480 |wysokość = 4 |ludność = 376 000 |prefiks = (+90) 262 |kod pocztowy = 41000 |www = https://www.izmit.gov.tr/ }} '''Izmit''' to miasto przemysłowe we wschodniej części regionu [[Marmara]] w [[Turcja|Turcji]], nieco ponad 100 km na wschód od [[Stambuł]]u. Leży na krańcu Zatoki Izmickiej, długiej zatoki Morza Marmara, przypominającej miecz. W 2021 roku liczyło 367 990 mieszkańców. Izmit jest stolicą prowincji i metropolią [[Kocaeli (prowincja)|Kocaeli]]. == Charakterystyka == [[Plik:Kasr-ı Hümayun.jpg | thumb | 300px | Pawilon Cesarski Sułtana Abdulaziza ]] Pierwsze znane miasto w tej okolicy, datowane może na 700 rok p.n.e., nazywało się Astakos (Ἀστακός) i leżało 20 km na południe, na terenie dzisiejszego Başiskele. Leżało na krańcu Zatoki Izmit, więc było oczywistym miejscem do założenia handlu portowego pomiędzy [[Anatolia|Anatolią]] a Morzem Śródziemnym. „Astakos” oznacza homara, więc albo połów był dobry, albo wskazywał na przypominający szczypce czubek Morza Marmara. Na północy leżało graniczące z Morzem Czarnym Królestwo Bitynii: toczyły one wojny, aby zdobyć Astakos i ostatecznie odniosły pyrrusowe zwycięstwo. Zniszczone miasto zostało odbudowane dalej na północ w 264 rpne przez Nikomedesa I z Bitynii, który uczynił je swoją stolicą i (bez wątpienia po wielu przemyśleniach) nazwał je Nikomedią. Do roku 70 p.n.e. Rzym urósł do rangi regionalnej potęgi, a Bitynia zwróciła się do nich o pomoc w walce z wrogami położonymi dalej na wschód. Pomoc przekształciła się w wpływy, a następnie w kolonizację i stała się prowincją rzymską. Było dla nich ważne jako pogranicze przed jeszcze groźniejszymi wrogami, Persami. Nikomedia stała się jedną z czterech współstolic Tetrarchii Rzymskiej aż do roku 330 n.e., kiedy to władza została scentralizowana w Bizancjum, późniejszym Konstantynopolu/[[Stambuł|Stambule]]. Turcy zajęli miasto w 1337 roku, nazywając je początkowo İznikmid: przedrostek „Iz” oznacza „w stronę”, więc oznaczało to okolice Nikomedii i ostatecznie zostało skrócone do İzmit. Miastem nękało kilka konfliktów, z których ostatnim była wojna grecko-turecka z lat 1919-22 oraz trzęsienia ziemi. Najstraszniejszy niedawny wstrząs miał miejsce 17 sierpnia 1999 r. – trzęsienie ziemi o sile 7,6 Mw, w wyniku którego zginęło 17 000 osób, a pół miliona straciło dach nad głową. Zginęła również znaczna część architektury osmańskiej Izmit. Miasto zostało odbudowane: stoi na korytarzu transportowym [[Stambuł]]-[[Ankara]] i od dawna ma charakter przemysłowy. Nigdy nie zostanie pomylony z kurortem nadmorskim: na czele zatoki znajdują się doki handlowe i wojskowe. Jest więc bardziej prawdopodobne, że przyjedziesz tu w celach biznesowych, na przykład związanych z branżą samochodową, lub przejazdem. '''Klimat''' jest oceaniczny, zmodyfikowany przez dominującą strefę śródziemnomorską oraz niewielką wysokość nad poziomem morza. Latem dni są bardzo ciepłe – temperatura maksymalna sięga około 28°C – choć od czasu do czasu występują burzowe ulewy. Noce są również chłodniejsze niż w pobliskim [[Stambuł|Stambule]]. Wiosna i jesień są łagodne i stanowią idealny czas na wizytę (o ile podróż służbowa pozostawia w tej kwestii jakiś wybór), jednak w tych porach roku opady są częstsze, a nocą temperatura może spadać poniżej 0°C – już w listopadzie i jeszcze nawet w maju. Zimy są chłodne i wilgotne, a opady śniegu nie należą do rzadkości. O każdej porze roku zimne wody zatoki powodują powstawanie nocnych mgieł, które rano stopniowo napływają nad miasto. == Dojazd == === Samolotem === Najbliższym portem lotniczym jest lotnisko Stambuł-Sabiha Gökçen. === Koleją === === Samochodem === İzmit jest ważnym węzłem drogowym. === Autobusem === Miasto posiada liczne połączenia autobusowe z większością głównych miast Turcji. === Statkiem === == Komunikacja == == Warto zobaczyć == == Najbliższe okolice == == Praca == == Nauka == == Zakupy == == Gastronomia == == Festiwale, imprezy == == Noclegi == == Kontakt == == Bezpieczeństwo == == Informacje turystyczne == == Wyjazd == {{Zarys}} {{Jest w|Marmara}} [[Kategoria:Turcja]] 35ww9tmcqpuyw9kg9acn6g30935xltl 158088 158086 2026-08-03T09:47:00Z Moromar 2451 /* Dojazd */ 158088 wikitext text/x-wiki {{Top-banner}} {{Miejscowość infobox |nazwa = İzmit |nazwa oryginalna = |widok = The_Kocaeli_Sign_in_İzmit_City_Center_01.06.2025_02.jpg |opis = |herb = |mapa = TurkijeKaart Izmit.png |państwo = [[Plik:Flag of Turkey.svg|20px]] [[Turcja]] |region = [[Kocaeli (prowincja)|Kocaeli]] |powierzchnia = 480 |wysokość = 4 |ludność = 376 000 |prefiks = (+90) 262 |kod pocztowy = 41000 |www = https://www.izmit.gov.tr/ }} '''Izmit''' to miasto przemysłowe we wschodniej części regionu [[Marmara]] w [[Turcja|Turcji]], nieco ponad 100 km na wschód od [[Stambuł]]u. Leży na krańcu Zatoki Izmickiej, długiej zatoki Morza Marmara, przypominającej miecz. W 2021 roku liczyło 367 990 mieszkańców. Izmit jest stolicą prowincji i metropolią [[Kocaeli (prowincja)|Kocaeli]]. == Charakterystyka == [[Plik:Kasr-ı Hümayun.jpg | thumb | 300px | Pawilon Cesarski Sułtana Abdulaziza ]] Pierwsze znane miasto w tej okolicy, datowane może na 700 rok p.n.e., nazywało się Astakos (Ἀστακός) i leżało 20 km na południe, na terenie dzisiejszego Başiskele. Leżało na krańcu Zatoki Izmit, więc było oczywistym miejscem do założenia handlu portowego pomiędzy [[Anatolia|Anatolią]] a Morzem Śródziemnym. „Astakos” oznacza homara, więc albo połów był dobry, albo wskazywał na przypominający szczypce czubek Morza Marmara. Na północy leżało graniczące z Morzem Czarnym Królestwo Bitynii: toczyły one wojny, aby zdobyć Astakos i ostatecznie odniosły pyrrusowe zwycięstwo. Zniszczone miasto zostało odbudowane dalej na północ w 264 rpne przez Nikomedesa I z Bitynii, który uczynił je swoją stolicą i (bez wątpienia po wielu przemyśleniach) nazwał je Nikomedią. Do roku 70 p.n.e. Rzym urósł do rangi regionalnej potęgi, a Bitynia zwróciła się do nich o pomoc w walce z wrogami położonymi dalej na wschód. Pomoc przekształciła się w wpływy, a następnie w kolonizację i stała się prowincją rzymską. Było dla nich ważne jako pogranicze przed jeszcze groźniejszymi wrogami, Persami. Nikomedia stała się jedną z czterech współstolic Tetrarchii Rzymskiej aż do roku 330 n.e., kiedy to władza została scentralizowana w Bizancjum, późniejszym Konstantynopolu/[[Stambuł|Stambule]]. Turcy zajęli miasto w 1337 roku, nazywając je początkowo İznikmid: przedrostek „Iz” oznacza „w stronę”, więc oznaczało to okolice Nikomedii i ostatecznie zostało skrócone do İzmit. Miastem nękało kilka konfliktów, z których ostatnim była wojna grecko-turecka z lat 1919-22 oraz trzęsienia ziemi. Najstraszniejszy niedawny wstrząs miał miejsce 17 sierpnia 1999 r. – trzęsienie ziemi o sile 7,6 Mw, w wyniku którego zginęło 17 000 osób, a pół miliona straciło dach nad głową. Zginęła również znaczna część architektury osmańskiej Izmit. Miasto zostało odbudowane: stoi na korytarzu transportowym [[Stambuł]]-[[Ankara]] i od dawna ma charakter przemysłowy. Nigdy nie zostanie pomylony z kurortem nadmorskim: na czele zatoki znajdują się doki handlowe i wojskowe. Jest więc bardziej prawdopodobne, że przyjedziesz tu w celach biznesowych, na przykład związanych z branżą samochodową, lub przejazdem. '''Klimat''' jest oceaniczny, zmodyfikowany przez dominującą strefę śródziemnomorską oraz niewielką wysokość nad poziomem morza. Latem dni są bardzo ciepłe – temperatura maksymalna sięga około 28°C – choć od czasu do czasu występują burzowe ulewy. Noce są również chłodniejsze niż w pobliskim [[Stambuł|Stambule]]. Wiosna i jesień są łagodne i stanowią idealny czas na wizytę (o ile podróż służbowa pozostawia w tej kwestii jakiś wybór), jednak w tych porach roku opady są częstsze, a nocą temperatura może spadać poniżej 0°C – już w listopadzie i jeszcze nawet w maju. Zimy są chłodne i wilgotne, a opady śniegu nie należą do rzadkości. O każdej porze roku zimne wody zatoki powodują powstawanie nocnych mgieł, które rano stopniowo napływają nad miasto. == Dojazd == === Samolotem === {{Znacznik|Port lotniczy Cengiz Topel|40.735028|30.083336|typ=transport}}'''Lotnisko Cengiz Topel''' ({{IATA|KCO}}) znajduje się w dzielnicy Kartepe, sąsiadującej z İzmitem. Jest oddalone o 15 kilometrów od Izmitu, ale nie ma tam regularnych połączeń lotniczych. Jeśli chcesz dostać się do miasta samolotem, możesz dotrzeć do niego z {{Znacznik|Międzynarodowy port lotniczy Sabiha Gökçen|40.898333 |29.309167 |typ=transport}}'''[[Port lotniczy Stambuł-Sabiha Gökçen|lotniska Sabiha Gökçen]]''' ({{IATA|SAW}}) i {{Znacznik|Międzynarodowy port lotniczy Stambuł|41.262222 |28.727778 |typ=transport}}'''[[Port lotniczy Stambuł|lotniska w Stambule]]''' ({{IATA|IST}}) prywatnymi firmami autobusowymi. (Informacje można znaleźć w sekcji „Transport na lotnisku Sabiha Gökçen / Transport na lotnisku w Stambule”). === Koleją === Szybkie pociągi YHT kursują sześć razy dziennie z [[Ankara|Ankary]] i trzy razy z [[Konya|Konyi]], przez [[Eskişehir]] i [[Arifiye]]. Z Izmit jadą dalej na zachód do [[Gebze]] i stacji [[Pendik]] (w przypadku lotniska [[Port lotniczy Stambuł-Sabiha Gökçen|SAW]]), Bostancı i Söğütlüçeşme w [[Stambuł|Stambule]], a raz dziennie dalej do Halkalı. Można także wsiąść do pociągu podmiejskiego Marmaray ze [[Stambuł]]u do [[Gebze]] i przesiąść się. Codziennie kursuje pięć pociągów regionalnych z [[Gebze]] do Izmit (40 min), [[Arifiye]] i [[Adapazarı]] (kolejne 50 min). Ankara Express kursuje w nocy, wyjeżdżając z [[Ankara|Ankary]] o 22:00, aby dotrzeć do Izmit o 04:30 i do centrum [[Stambuł]]u o 06:00. Pociąg jadący na wschód odjeżdża około 22:50, zatrzymuje się w Izmit o 00:30 i dociera do [[Ankara|Ankary]] o 06:45. Rozkłady jazdy i bilety można znaleźć w [https://ebilet.tcddtasimacilik.gov.tr/ TCDD]. {{Znacznik|Stacja kolejowa Izmit|40.7620 |29.9177 |typ=transport}}'''Stacja kolejowa Izmit''' znajduje się na zachodnim krańcu centrum miasta, w pobliżu niedrogiego zakwaterowania. === Samochodem === Droga [[Plik:D100-TR.svg|35px]] ze [[Stambuł]]u do [[Anatolia|Anatolii]] przebiega przez centrum miasta. Często jest zatłoczona, ponieważ prowadzi przez centra miast i rozległe obszary przemysłowe. [[Plik:O4-TR_sign.svg|30px]]/[[Plik:Tabliczka_E80.svg|25px]], autostrada o ograniczonym dostępie (płatna), biegnąca wzdłuż trasy [[Plik:D100-TR.svg|35px]] na północ, jest lepszym wyborem. [[Plik:O7-TR_sign.svg|30px]] biegnie dalej na północ i jest najszybsza, ale ma też odpowiednio wyższe opłaty niż [[Plik:O4-TR_sign.svg|30px]]/[[Plik:Tabliczka_E80.svg|25px]]. W normalnych warunkach drogowych przejazd z azjatyckiej części Stambułu nie powinien zająć więcej niż godzinę. === Autobusem === Autobusy kursują co godzinę lub dwie z dworca azjatyckiego w [[Stambuł|Stambule]] (Harem), a bilet jednorazowy w 2022 roku kosztuje 60 TL. Kilka autobusów odjeżdża z dworca europejskiego w [[Stambuł|Stambule]] (Esenler) lub wymaga przesiadki w [[Gebze]]. Głównym przewoźnikiem jest [https://www.efetur.com.tr/ Efe Tur]. Z [[Ankara|Ankary]] kursują pięć autobusów dziennie, a podróż trwa 4 godziny i 15 minut. Drugą linią autobusową jest [https://www.metroturizm.com.tr/ Metro Turizm], z częstymi połączeniami na trasie między [[Stambuł]]em a [[Ankara|Ankarą]]. {{Znacznik|Otogar|40.7761 |29.9756 |typ=transport}}'''Otogar''', główny dworzec autobusowy, znajduje się przy obwodnicy, na północno-wschodnim krańcu miasta. Aby dostać się do miasta, potrzebny jest ''dolmuş'', który może być wliczony w cenę biletu – zapytaj o szczegóły podczas rezerwacji. W przeciwnym razie tramwaje kursują również do centrum i dalej na esplanadę. === Statkiem === == Komunikacja == == Warto zobaczyć == == Najbliższe okolice == == Praca == == Nauka == == Zakupy == == Gastronomia == == Festiwale, imprezy == == Noclegi == == Kontakt == == Bezpieczeństwo == == Informacje turystyczne == == Wyjazd == {{Zarys}} {{Jest w|Marmara}} [[Kategoria:Turcja]] 4774vev9ww1n7vjgpd0pdudrghy19qd 158089 158088 2026-08-03T09:49:49Z Moromar 2451 /* Komunikacja */ 158089 wikitext text/x-wiki {{Top-banner}} {{Miejscowość infobox |nazwa = İzmit |nazwa oryginalna = |widok = The_Kocaeli_Sign_in_İzmit_City_Center_01.06.2025_02.jpg |opis = |herb = |mapa = TurkijeKaart Izmit.png |państwo = [[Plik:Flag of Turkey.svg|20px]] [[Turcja]] |region = [[Kocaeli (prowincja)|Kocaeli]] |powierzchnia = 480 |wysokość = 4 |ludność = 376 000 |prefiks = (+90) 262 |kod pocztowy = 41000 |www = https://www.izmit.gov.tr/ }} '''Izmit''' to miasto przemysłowe we wschodniej części regionu [[Marmara]] w [[Turcja|Turcji]], nieco ponad 100 km na wschód od [[Stambuł]]u. Leży na krańcu Zatoki Izmickiej, długiej zatoki Morza Marmara, przypominającej miecz. W 2021 roku liczyło 367 990 mieszkańców. Izmit jest stolicą prowincji i metropolią [[Kocaeli (prowincja)|Kocaeli]]. == Charakterystyka == [[Plik:Kasr-ı Hümayun.jpg | thumb | 300px | Pawilon Cesarski Sułtana Abdulaziza ]] Pierwsze znane miasto w tej okolicy, datowane może na 700 rok p.n.e., nazywało się Astakos (Ἀστακός) i leżało 20 km na południe, na terenie dzisiejszego Başiskele. Leżało na krańcu Zatoki Izmit, więc było oczywistym miejscem do założenia handlu portowego pomiędzy [[Anatolia|Anatolią]] a Morzem Śródziemnym. „Astakos” oznacza homara, więc albo połów był dobry, albo wskazywał na przypominający szczypce czubek Morza Marmara. Na północy leżało graniczące z Morzem Czarnym Królestwo Bitynii: toczyły one wojny, aby zdobyć Astakos i ostatecznie odniosły pyrrusowe zwycięstwo. Zniszczone miasto zostało odbudowane dalej na północ w 264 rpne przez Nikomedesa I z Bitynii, który uczynił je swoją stolicą i (bez wątpienia po wielu przemyśleniach) nazwał je Nikomedią. Do roku 70 p.n.e. Rzym urósł do rangi regionalnej potęgi, a Bitynia zwróciła się do nich o pomoc w walce z wrogami położonymi dalej na wschód. Pomoc przekształciła się w wpływy, a następnie w kolonizację i stała się prowincją rzymską. Było dla nich ważne jako pogranicze przed jeszcze groźniejszymi wrogami, Persami. Nikomedia stała się jedną z czterech współstolic Tetrarchii Rzymskiej aż do roku 330 n.e., kiedy to władza została scentralizowana w Bizancjum, późniejszym Konstantynopolu/[[Stambuł|Stambule]]. Turcy zajęli miasto w 1337 roku, nazywając je początkowo İznikmid: przedrostek „Iz” oznacza „w stronę”, więc oznaczało to okolice Nikomedii i ostatecznie zostało skrócone do İzmit. Miastem nękało kilka konfliktów, z których ostatnim była wojna grecko-turecka z lat 1919-22 oraz trzęsienia ziemi. Najstraszniejszy niedawny wstrząs miał miejsce 17 sierpnia 1999 r. – trzęsienie ziemi o sile 7,6 Mw, w wyniku którego zginęło 17 000 osób, a pół miliona straciło dach nad głową. Zginęła również znaczna część architektury osmańskiej Izmit. Miasto zostało odbudowane: stoi na korytarzu transportowym [[Stambuł]]-[[Ankara]] i od dawna ma charakter przemysłowy. Nigdy nie zostanie pomylony z kurortem nadmorskim: na czele zatoki znajdują się doki handlowe i wojskowe. Jest więc bardziej prawdopodobne, że przyjedziesz tu w celach biznesowych, na przykład związanych z branżą samochodową, lub przejazdem. '''Klimat''' jest oceaniczny, zmodyfikowany przez dominującą strefę śródziemnomorską oraz niewielką wysokość nad poziomem morza. Latem dni są bardzo ciepłe – temperatura maksymalna sięga około 28°C – choć od czasu do czasu występują burzowe ulewy. Noce są również chłodniejsze niż w pobliskim [[Stambuł|Stambule]]. Wiosna i jesień są łagodne i stanowią idealny czas na wizytę (o ile podróż służbowa pozostawia w tej kwestii jakiś wybór), jednak w tych porach roku opady są częstsze, a nocą temperatura może spadać poniżej 0°C – już w listopadzie i jeszcze nawet w maju. Zimy są chłodne i wilgotne, a opady śniegu nie należą do rzadkości. O każdej porze roku zimne wody zatoki powodują powstawanie nocnych mgieł, które rano stopniowo napływają nad miasto. == Dojazd == === Samolotem === {{Znacznik|Port lotniczy Cengiz Topel|40.735028|30.083336|typ=transport}}'''Lotnisko Cengiz Topel''' ({{IATA|KCO}}) znajduje się w dzielnicy Kartepe, sąsiadującej z İzmitem. Jest oddalone o 15 kilometrów od Izmitu, ale nie ma tam regularnych połączeń lotniczych. Jeśli chcesz dostać się do miasta samolotem, możesz dotrzeć do niego z {{Znacznik|Międzynarodowy port lotniczy Sabiha Gökçen|40.898333 |29.309167 |typ=transport}}'''[[Port lotniczy Stambuł-Sabiha Gökçen|lotniska Sabiha Gökçen]]''' ({{IATA|SAW}}) i {{Znacznik|Międzynarodowy port lotniczy Stambuł|41.262222 |28.727778 |typ=transport}}'''[[Port lotniczy Stambuł|lotniska w Stambule]]''' ({{IATA|IST}}) prywatnymi firmami autobusowymi. (Informacje można znaleźć w sekcji „Transport na lotnisku Sabiha Gökçen / Transport na lotnisku w Stambule”). === Koleją === Szybkie pociągi YHT kursują sześć razy dziennie z [[Ankara|Ankary]] i trzy razy z [[Konya|Konyi]], przez [[Eskişehir]] i [[Arifiye]]. Z Izmit jadą dalej na zachód do [[Gebze]] i stacji [[Pendik]] (w przypadku lotniska [[Port lotniczy Stambuł-Sabiha Gökçen|SAW]]), Bostancı i Söğütlüçeşme w [[Stambuł|Stambule]], a raz dziennie dalej do Halkalı. Można także wsiąść do pociągu podmiejskiego Marmaray ze [[Stambuł]]u do [[Gebze]] i przesiąść się. Codziennie kursuje pięć pociągów regionalnych z [[Gebze]] do Izmit (40 min), [[Arifiye]] i [[Adapazarı]] (kolejne 50 min). Ankara Express kursuje w nocy, wyjeżdżając z [[Ankara|Ankary]] o 22:00, aby dotrzeć do Izmit o 04:30 i do centrum [[Stambuł]]u o 06:00. Pociąg jadący na wschód odjeżdża około 22:50, zatrzymuje się w Izmit o 00:30 i dociera do [[Ankara|Ankary]] o 06:45. Rozkłady jazdy i bilety można znaleźć w [https://ebilet.tcddtasimacilik.gov.tr/ TCDD]. {{Znacznik|Stacja kolejowa Izmit|40.7620 |29.9177 |typ=transport}}'''Stacja kolejowa Izmit''' znajduje się na zachodnim krańcu centrum miasta, w pobliżu niedrogiego zakwaterowania. === Samochodem === Droga [[Plik:D100-TR.svg|35px]] ze [[Stambuł]]u do [[Anatolia|Anatolii]] przebiega przez centrum miasta. Często jest zatłoczona, ponieważ prowadzi przez centra miast i rozległe obszary przemysłowe. [[Plik:O4-TR_sign.svg|30px]]/[[Plik:Tabliczka_E80.svg|25px]], autostrada o ograniczonym dostępie (płatna), biegnąca wzdłuż trasy [[Plik:D100-TR.svg|35px]] na północ, jest lepszym wyborem. [[Plik:O7-TR_sign.svg|30px]] biegnie dalej na północ i jest najszybsza, ale ma też odpowiednio wyższe opłaty niż [[Plik:O4-TR_sign.svg|30px]]/[[Plik:Tabliczka_E80.svg|25px]]. W normalnych warunkach drogowych przejazd z azjatyckiej części Stambułu nie powinien zająć więcej niż godzinę. === Autobusem === Autobusy kursują co godzinę lub dwie z dworca azjatyckiego w [[Stambuł|Stambule]] (Harem), a bilet jednorazowy w 2022 roku kosztuje 60 TL. Kilka autobusów odjeżdża z dworca europejskiego w [[Stambuł|Stambule]] (Esenler) lub wymaga przesiadki w [[Gebze]]. Głównym przewoźnikiem jest [https://www.efetur.com.tr/ Efe Tur]. Z [[Ankara|Ankary]] kursują pięć autobusów dziennie, a podróż trwa 4 godziny i 15 minut. Drugą linią autobusową jest [https://www.metroturizm.com.tr/ Metro Turizm], z częstymi połączeniami na trasie między [[Stambuł]]em a [[Ankara|Ankarą]]. {{Znacznik|Otogar|40.7761 |29.9756 |typ=transport}}'''Otogar''', główny dworzec autobusowy, znajduje się przy obwodnicy, na północno-wschodnim krańcu miasta. Aby dostać się do miasta, potrzebny jest ''dolmuş'', który może być wliczony w cenę biletu – zapytaj o szczegóły podczas rezerwacji. W przeciwnym razie tramwaje kursują również do centrum i dalej na esplanadę. === Statkiem === == Komunikacja == {{mapa| 40.770 | 29.930 | wysokość=500 | szerokość=600 | zoom=14|grupy=transport,zobacz,natura,jedzenie,bar,nocleg,atrakcja,zakupy,alarm,zdrowie,zabytek,kontakt,nauka,punkt,rower,parking,obszar,metro,praca}} Obszar, który wzbudza największe zainteresowanie, to okolice wieży zegarowej, do których można dojść pieszo. Pozostałe części miasta są rozległe, więc warto skorzystać z ''dolmuşa'' lub taksówki. Z dwóch bulwarów łączących wieżę zegarową z dzielnicą handlową, İnönü Cd jest jednokierunkowy w kierunku zachodnim, a Cumhuriyet Cd dwukierunkowy, dlatego należy odpowiednio dobrać transport. Tramwaje ([https://www.ulasimpark.com.tr/tramvay Akçaray]) kursują po jednej linii z dworca autobusowego na wschodzie przez centrum do Seki i zachodnich przedmieść. == Warto zobaczyć == == Najbliższe okolice == == Praca == == Nauka == == Zakupy == == Gastronomia == == Festiwale, imprezy == == Noclegi == == Kontakt == == Bezpieczeństwo == == Informacje turystyczne == == Wyjazd == {{Zarys}} {{Jest w|Marmara}} [[Kategoria:Turcja]] fs6oscgsizb55p4n5ltiq402sd51khs 158090 158089 2026-08-03T09:59:35Z Moromar 2451 /* Warto zobaczyć */ 158090 wikitext text/x-wiki {{Top-banner}} {{Miejscowość infobox |nazwa = İzmit |nazwa oryginalna = |widok = The_Kocaeli_Sign_in_İzmit_City_Center_01.06.2025_02.jpg |opis = |herb = |mapa = TurkijeKaart Izmit.png |państwo = [[Plik:Flag of Turkey.svg|20px]] [[Turcja]] |region = [[Kocaeli (prowincja)|Kocaeli]] |powierzchnia = 480 |wysokość = 4 |ludność = 376 000 |prefiks = (+90) 262 |kod pocztowy = 41000 |www = https://www.izmit.gov.tr/ }} '''Izmit''' to miasto przemysłowe we wschodniej części regionu [[Marmara]] w [[Turcja|Turcji]], nieco ponad 100 km na wschód od [[Stambuł]]u. Leży na krańcu Zatoki Izmickiej, długiej zatoki Morza Marmara, przypominającej miecz. W 2021 roku liczyło 367 990 mieszkańców. Izmit jest stolicą prowincji i metropolią [[Kocaeli (prowincja)|Kocaeli]]. == Charakterystyka == [[Plik:Kasr-ı Hümayun.jpg | thumb | 300px | Pawilon Cesarski Sułtana Abdulaziza ]] Pierwsze znane miasto w tej okolicy, datowane może na 700 rok p.n.e., nazywało się Astakos (Ἀστακός) i leżało 20 km na południe, na terenie dzisiejszego Başiskele. Leżało na krańcu Zatoki Izmit, więc było oczywistym miejscem do założenia handlu portowego pomiędzy [[Anatolia|Anatolią]] a Morzem Śródziemnym. „Astakos” oznacza homara, więc albo połów był dobry, albo wskazywał na przypominający szczypce czubek Morza Marmara. Na północy leżało graniczące z Morzem Czarnym Królestwo Bitynii: toczyły one wojny, aby zdobyć Astakos i ostatecznie odniosły pyrrusowe zwycięstwo. Zniszczone miasto zostało odbudowane dalej na północ w 264 rpne przez Nikomedesa I z Bitynii, który uczynił je swoją stolicą i (bez wątpienia po wielu przemyśleniach) nazwał je Nikomedią. Do roku 70 p.n.e. Rzym urósł do rangi regionalnej potęgi, a Bitynia zwróciła się do nich o pomoc w walce z wrogami położonymi dalej na wschód. Pomoc przekształciła się w wpływy, a następnie w kolonizację i stała się prowincją rzymską. Było dla nich ważne jako pogranicze przed jeszcze groźniejszymi wrogami, Persami. Nikomedia stała się jedną z czterech współstolic Tetrarchii Rzymskiej aż do roku 330 n.e., kiedy to władza została scentralizowana w Bizancjum, późniejszym Konstantynopolu/[[Stambuł|Stambule]]. Turcy zajęli miasto w 1337 roku, nazywając je początkowo İznikmid: przedrostek „Iz” oznacza „w stronę”, więc oznaczało to okolice Nikomedii i ostatecznie zostało skrócone do İzmit. Miastem nękało kilka konfliktów, z których ostatnim była wojna grecko-turecka z lat 1919-22 oraz trzęsienia ziemi. Najstraszniejszy niedawny wstrząs miał miejsce 17 sierpnia 1999 r. – trzęsienie ziemi o sile 7,6 Mw, w wyniku którego zginęło 17 000 osób, a pół miliona straciło dach nad głową. Zginęła również znaczna część architektury osmańskiej Izmit. Miasto zostało odbudowane: stoi na korytarzu transportowym [[Stambuł]]-[[Ankara]] i od dawna ma charakter przemysłowy. Nigdy nie zostanie pomylony z kurortem nadmorskim: na czele zatoki znajdują się doki handlowe i wojskowe. Jest więc bardziej prawdopodobne, że przyjedziesz tu w celach biznesowych, na przykład związanych z branżą samochodową, lub przejazdem. '''Klimat''' jest oceaniczny, zmodyfikowany przez dominującą strefę śródziemnomorską oraz niewielką wysokość nad poziomem morza. Latem dni są bardzo ciepłe – temperatura maksymalna sięga około 28°C – choć od czasu do czasu występują burzowe ulewy. Noce są również chłodniejsze niż w pobliskim [[Stambuł|Stambule]]. Wiosna i jesień są łagodne i stanowią idealny czas na wizytę (o ile podróż służbowa pozostawia w tej kwestii jakiś wybór), jednak w tych porach roku opady są częstsze, a nocą temperatura może spadać poniżej 0°C – już w listopadzie i jeszcze nawet w maju. Zimy są chłodne i wilgotne, a opady śniegu nie należą do rzadkości. O każdej porze roku zimne wody zatoki powodują powstawanie nocnych mgieł, które rano stopniowo napływają nad miasto. == Dojazd == === Samolotem === {{Znacznik|Port lotniczy Cengiz Topel|40.735028|30.083336|typ=transport}}'''Lotnisko Cengiz Topel''' ({{IATA|KCO}}) znajduje się w dzielnicy Kartepe, sąsiadującej z İzmitem. Jest oddalone o 15 kilometrów od Izmitu, ale nie ma tam regularnych połączeń lotniczych. Jeśli chcesz dostać się do miasta samolotem, możesz dotrzeć do niego z {{Znacznik|Międzynarodowy port lotniczy Sabiha Gökçen|40.898333 |29.309167 |typ=transport}}'''[[Port lotniczy Stambuł-Sabiha Gökçen|lotniska Sabiha Gökçen]]''' ({{IATA|SAW}}) i {{Znacznik|Międzynarodowy port lotniczy Stambuł|41.262222 |28.727778 |typ=transport}}'''[[Port lotniczy Stambuł|lotniska w Stambule]]''' ({{IATA|IST}}) prywatnymi firmami autobusowymi. (Informacje można znaleźć w sekcji „Transport na lotnisku Sabiha Gökçen / Transport na lotnisku w Stambule”). === Koleją === Szybkie pociągi YHT kursują sześć razy dziennie z [[Ankara|Ankary]] i trzy razy z [[Konya|Konyi]], przez [[Eskişehir]] i [[Arifiye]]. Z Izmit jadą dalej na zachód do [[Gebze]] i stacji [[Pendik]] (w przypadku lotniska [[Port lotniczy Stambuł-Sabiha Gökçen|SAW]]), Bostancı i Söğütlüçeşme w [[Stambuł|Stambule]], a raz dziennie dalej do Halkalı. Można także wsiąść do pociągu podmiejskiego Marmaray ze [[Stambuł]]u do [[Gebze]] i przesiąść się. Codziennie kursuje pięć pociągów regionalnych z [[Gebze]] do Izmit (40 min), [[Arifiye]] i [[Adapazarı]] (kolejne 50 min). Ankara Express kursuje w nocy, wyjeżdżając z [[Ankara|Ankary]] o 22:00, aby dotrzeć do Izmit o 04:30 i do centrum [[Stambuł]]u o 06:00. Pociąg jadący na wschód odjeżdża około 22:50, zatrzymuje się w Izmit o 00:30 i dociera do [[Ankara|Ankary]] o 06:45. Rozkłady jazdy i bilety można znaleźć w [https://ebilet.tcddtasimacilik.gov.tr/ TCDD]. {{Znacznik|Stacja kolejowa Izmit|40.7620 |29.9177 |typ=transport}}'''Stacja kolejowa Izmit''' znajduje się na zachodnim krańcu centrum miasta, w pobliżu niedrogiego zakwaterowania. === Samochodem === Droga [[Plik:D100-TR.svg|35px]] ze [[Stambuł]]u do [[Anatolia|Anatolii]] przebiega przez centrum miasta. Często jest zatłoczona, ponieważ prowadzi przez centra miast i rozległe obszary przemysłowe. [[Plik:O4-TR_sign.svg|30px]]/[[Plik:Tabliczka_E80.svg|25px]], autostrada o ograniczonym dostępie (płatna), biegnąca wzdłuż trasy [[Plik:D100-TR.svg|35px]] na północ, jest lepszym wyborem. [[Plik:O7-TR_sign.svg|30px]] biegnie dalej na północ i jest najszybsza, ale ma też odpowiednio wyższe opłaty niż [[Plik:O4-TR_sign.svg|30px]]/[[Plik:Tabliczka_E80.svg|25px]]. W normalnych warunkach drogowych przejazd z azjatyckiej części Stambułu nie powinien zająć więcej niż godzinę. === Autobusem === Autobusy kursują co godzinę lub dwie z dworca azjatyckiego w [[Stambuł|Stambule]] (Harem), a bilet jednorazowy w 2022 roku kosztuje 60 TL. Kilka autobusów odjeżdża z dworca europejskiego w [[Stambuł|Stambule]] (Esenler) lub wymaga przesiadki w [[Gebze]]. Głównym przewoźnikiem jest [https://www.efetur.com.tr/ Efe Tur]. Z [[Ankara|Ankary]] kursują pięć autobusów dziennie, a podróż trwa 4 godziny i 15 minut. Drugą linią autobusową jest [https://www.metroturizm.com.tr/ Metro Turizm], z częstymi połączeniami na trasie między [[Stambuł]]em a [[Ankara|Ankarą]]. {{Znacznik|Otogar|40.7761 |29.9756 |typ=transport}}'''Otogar''', główny dworzec autobusowy, znajduje się przy obwodnicy, na północno-wschodnim krańcu miasta. Aby dostać się do miasta, potrzebny jest ''dolmuş'', który może być wliczony w cenę biletu – zapytaj o szczegóły podczas rezerwacji. W przeciwnym razie tramwaje kursują również do centrum i dalej na esplanadę. === Statkiem === == Komunikacja == {{mapa| 40.770 | 29.930 | wysokość=500 | szerokość=600 | zoom=14|grupy=transport,zobacz,natura,jedzenie,bar,nocleg,atrakcja,zakupy,alarm,zdrowie,zabytek,kontakt,nauka,punkt,rower,parking,obszar,metro,praca}} Obszar, który wzbudza największe zainteresowanie, to okolice wieży zegarowej, do których można dojść pieszo. Pozostałe części miasta są rozległe, więc warto skorzystać z ''dolmuşa'' lub taksówki. Z dwóch bulwarów łączących wieżę zegarową z dzielnicą handlową, İnönü Cd jest jednokierunkowy w kierunku zachodnim, a Cumhuriyet Cd dwukierunkowy, dlatego należy odpowiednio dobrać transport. Tramwaje ([https://www.ulasimpark.com.tr/tramvay Akçaray]) kursują po jednej linii z dworca autobusowego na wschodzie przez centrum do Seki i zachodnich przedmieść. == Warto zobaczyć == [[Plik:Izmit Clocktower.JPG | thumb | 300px | Wieża Zegarowa]] * {{zobacz | name=Wieża Zegarowa | alt= | url= | adres= | lat=40.762778| long=29.919722| wskazówki= | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=Znajduje się na zielonym placu naprzeciwko dworca kolejowego, choć teraz wydaje się odcięty przez ryczącą nad głowami autostradę [[Plik:D100-TR.svg|35px]]. Zbudowana w 1901 roku, była jedną z wielu neoklasycystycznych wież zegarowych wzniesionych w całym Imperium dla upamiętnienia 25-lecia panowania sułtana Abdula Hamida II (1842-1918). Przewodniczył on wielkiej rozbudowie kolei, ale jednocześnie upadkowi potęgi osmańskiej. Został zdetronizowany w 1907 roku, a strach przed zamachem i 13 żonami, które miały go ułagodzić, sprawiły, że nie miał zbyt wiele czasu na podróżowanie i podziwianie wszystkich swoich wież zegarowych. Wieża Izmit ma 16,4 m wysokości i jest ozdobiona fontannami; została odrestaurowana w 2006 roku. }} * {{zobacz | name=Muzeum Pawilonu Cesarskiego | alt= | url= | adres=İnönü Cd | lat=40.763056| long=29.920556| wskazówki=obok wieży zegarowej | tollfree=+90 262 322 7554 | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=Wtorek-Niedziela 09:30-16:30. Został zbudowany w latach sześćdziesiątych XIX wieku jako loża dla sułtana Abdulaziza (1830-1876), który bardzo podziwiał Europę i szukał neoklasycznego, błyszczącego pawilonu, w którym mógłby pozować. Zbudował także turecką flotę do znacznej siły, ale spowodował finansową i militarną implozję Imperium Osmańskiego. Został zdetronizowany i wkrótce potem znaleziono go w kałuży krwi, jak w scenariuszu z Cluedo. Jego następca pozostał na stanowisku zaledwie 3 miesiące, potem przyszła kolej Abdula Hamida II. }} * {{zobacz | name=[https://kocaelimuzesi.blogspot.com/ Muzeum Archeologii i Etnografii Kocaeli] | alt= | url= | adres=Istasyon Cd 5 | lat=40.7625| long=29.915833| wskazówki=na stacji kolejowej | tollfree=+90 262 321 2274 | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=Wtorek-Niedziela 09:00-16:30. Znajduje się to w XIX-wiecznym dawnym dworcu kolejowym, naprzeciwko nowoczesnego TCDD. Zostało ponownie otwarte jako muzeum w 2007 roku i prezentuje znaleziska z okresu paleolitu, helleńskiego, rzymskiego, bizantyjskiego i osmańskiego. Jednak niektóre eksponaty są przenoszone do innych muzeów miejskich. Dorosły 20 TL. }} == Najbliższe okolice == == Praca == == Nauka == == Zakupy == == Gastronomia == == Festiwale, imprezy == == Noclegi == == Kontakt == == Bezpieczeństwo == == Informacje turystyczne == == Wyjazd == {{Zarys}} {{Jest w|Marmara}} [[Kategoria:Turcja]] sjn2nnkx3su1rgnng5irfp2pccr72xs 158103 158090 2026-08-03T11:50:29Z Moromar 2451 /* Warto zobaczyć */ 158103 wikitext text/x-wiki {{Top-banner}} {{Miejscowość infobox |nazwa = İzmit |nazwa oryginalna = |widok = The_Kocaeli_Sign_in_İzmit_City_Center_01.06.2025_02.jpg |opis = |herb = |mapa = TurkijeKaart Izmit.png |państwo = [[Plik:Flag of Turkey.svg|20px]] [[Turcja]] |region = [[Kocaeli (prowincja)|Kocaeli]] |powierzchnia = 480 |wysokość = 4 |ludność = 376 000 |prefiks = (+90) 262 |kod pocztowy = 41000 |www = https://www.izmit.gov.tr/ }} '''Izmit''' to miasto przemysłowe we wschodniej części regionu [[Marmara]] w [[Turcja|Turcji]], nieco ponad 100 km na wschód od [[Stambuł]]u. Leży na krańcu Zatoki Izmickiej, długiej zatoki Morza Marmara, przypominającej miecz. W 2021 roku liczyło 367 990 mieszkańców. Izmit jest stolicą prowincji i metropolią [[Kocaeli (prowincja)|Kocaeli]]. == Charakterystyka == [[Plik:Kasr-ı Hümayun.jpg | thumb | 300px | Pawilon Cesarski Sułtana Abdulaziza ]] Pierwsze znane miasto w tej okolicy, datowane może na 700 rok p.n.e., nazywało się Astakos (Ἀστακός) i leżało 20 km na południe, na terenie dzisiejszego Başiskele. Leżało na krańcu Zatoki Izmit, więc było oczywistym miejscem do założenia handlu portowego pomiędzy [[Anatolia|Anatolią]] a Morzem Śródziemnym. „Astakos” oznacza homara, więc albo połów był dobry, albo wskazywał na przypominający szczypce czubek Morza Marmara. Na północy leżało graniczące z Morzem Czarnym Królestwo Bitynii: toczyły one wojny, aby zdobyć Astakos i ostatecznie odniosły pyrrusowe zwycięstwo. Zniszczone miasto zostało odbudowane dalej na północ w 264 rpne przez Nikomedesa I z Bitynii, który uczynił je swoją stolicą i (bez wątpienia po wielu przemyśleniach) nazwał je Nikomedią. Do roku 70 p.n.e. Rzym urósł do rangi regionalnej potęgi, a Bitynia zwróciła się do nich o pomoc w walce z wrogami położonymi dalej na wschód. Pomoc przekształciła się w wpływy, a następnie w kolonizację i stała się prowincją rzymską. Było dla nich ważne jako pogranicze przed jeszcze groźniejszymi wrogami, Persami. Nikomedia stała się jedną z czterech współstolic Tetrarchii Rzymskiej aż do roku 330 n.e., kiedy to władza została scentralizowana w Bizancjum, późniejszym Konstantynopolu/[[Stambuł|Stambule]]. Turcy zajęli miasto w 1337 roku, nazywając je początkowo İznikmid: przedrostek „Iz” oznacza „w stronę”, więc oznaczało to okolice Nikomedii i ostatecznie zostało skrócone do İzmit. Miastem nękało kilka konfliktów, z których ostatnim była wojna grecko-turecka z lat 1919-22 oraz trzęsienia ziemi. Najstraszniejszy niedawny wstrząs miał miejsce 17 sierpnia 1999 r. – trzęsienie ziemi o sile 7,6 Mw, w wyniku którego zginęło 17 000 osób, a pół miliona straciło dach nad głową. Zginęła również znaczna część architektury osmańskiej Izmit. Miasto zostało odbudowane: stoi na korytarzu transportowym [[Stambuł]]-[[Ankara]] i od dawna ma charakter przemysłowy. Nigdy nie zostanie pomylony z kurortem nadmorskim: na czele zatoki znajdują się doki handlowe i wojskowe. Jest więc bardziej prawdopodobne, że przyjedziesz tu w celach biznesowych, na przykład związanych z branżą samochodową, lub przejazdem. '''Klimat''' jest oceaniczny, zmodyfikowany przez dominującą strefę śródziemnomorską oraz niewielką wysokość nad poziomem morza. Latem dni są bardzo ciepłe – temperatura maksymalna sięga około 28°C – choć od czasu do czasu występują burzowe ulewy. Noce są również chłodniejsze niż w pobliskim [[Stambuł|Stambule]]. Wiosna i jesień są łagodne i stanowią idealny czas na wizytę (o ile podróż służbowa pozostawia w tej kwestii jakiś wybór), jednak w tych porach roku opady są częstsze, a nocą temperatura może spadać poniżej 0°C – już w listopadzie i jeszcze nawet w maju. Zimy są chłodne i wilgotne, a opady śniegu nie należą do rzadkości. O każdej porze roku zimne wody zatoki powodują powstawanie nocnych mgieł, które rano stopniowo napływają nad miasto. == Dojazd == === Samolotem === {{Znacznik|Port lotniczy Cengiz Topel|40.735028|30.083336|typ=transport}}'''Lotnisko Cengiz Topel''' ({{IATA|KCO}}) znajduje się w dzielnicy Kartepe, sąsiadującej z İzmitem. Jest oddalone o 15 kilometrów od Izmitu, ale nie ma tam regularnych połączeń lotniczych. Jeśli chcesz dostać się do miasta samolotem, możesz dotrzeć do niego z {{Znacznik|Międzynarodowy port lotniczy Sabiha Gökçen|40.898333 |29.309167 |typ=transport}}'''[[Port lotniczy Stambuł-Sabiha Gökçen|lotniska Sabiha Gökçen]]''' ({{IATA|SAW}}) i {{Znacznik|Międzynarodowy port lotniczy Stambuł|41.262222 |28.727778 |typ=transport}}'''[[Port lotniczy Stambuł|lotniska w Stambule]]''' ({{IATA|IST}}) prywatnymi firmami autobusowymi. (Informacje można znaleźć w sekcji „Transport na lotnisku Sabiha Gökçen / Transport na lotnisku w Stambule”). === Koleją === Szybkie pociągi YHT kursują sześć razy dziennie z [[Ankara|Ankary]] i trzy razy z [[Konya|Konyi]], przez [[Eskişehir]] i [[Arifiye]]. Z Izmit jadą dalej na zachód do [[Gebze]] i stacji [[Pendik]] (w przypadku lotniska [[Port lotniczy Stambuł-Sabiha Gökçen|SAW]]), Bostancı i Söğütlüçeşme w [[Stambuł|Stambule]], a raz dziennie dalej do Halkalı. Można także wsiąść do pociągu podmiejskiego Marmaray ze [[Stambuł]]u do [[Gebze]] i przesiąść się. Codziennie kursuje pięć pociągów regionalnych z [[Gebze]] do Izmit (40 min), [[Arifiye]] i [[Adapazarı]] (kolejne 50 min). Ankara Express kursuje w nocy, wyjeżdżając z [[Ankara|Ankary]] o 22:00, aby dotrzeć do Izmit o 04:30 i do centrum [[Stambuł]]u o 06:00. Pociąg jadący na wschód odjeżdża około 22:50, zatrzymuje się w Izmit o 00:30 i dociera do [[Ankara|Ankary]] o 06:45. Rozkłady jazdy i bilety można znaleźć w [https://ebilet.tcddtasimacilik.gov.tr/ TCDD]. {{Znacznik|Stacja kolejowa Izmit|40.7620 |29.9177 |typ=transport}}'''Stacja kolejowa Izmit''' znajduje się na zachodnim krańcu centrum miasta, w pobliżu niedrogiego zakwaterowania. === Samochodem === Droga [[Plik:D100-TR.svg|35px]] ze [[Stambuł]]u do [[Anatolia|Anatolii]] przebiega przez centrum miasta. Często jest zatłoczona, ponieważ prowadzi przez centra miast i rozległe obszary przemysłowe. [[Plik:O4-TR_sign.svg|30px]]/[[Plik:Tabliczka_E80.svg|25px]], autostrada o ograniczonym dostępie (płatna), biegnąca wzdłuż trasy [[Plik:D100-TR.svg|35px]] na północ, jest lepszym wyborem. [[Plik:O7-TR_sign.svg|30px]] biegnie dalej na północ i jest najszybsza, ale ma też odpowiednio wyższe opłaty niż [[Plik:O4-TR_sign.svg|30px]]/[[Plik:Tabliczka_E80.svg|25px]]. W normalnych warunkach drogowych przejazd z azjatyckiej części Stambułu nie powinien zająć więcej niż godzinę. === Autobusem === Autobusy kursują co godzinę lub dwie z dworca azjatyckiego w [[Stambuł|Stambule]] (Harem), a bilet jednorazowy w 2022 roku kosztuje 60 TL. Kilka autobusów odjeżdża z dworca europejskiego w [[Stambuł|Stambule]] (Esenler) lub wymaga przesiadki w [[Gebze]]. Głównym przewoźnikiem jest [https://www.efetur.com.tr/ Efe Tur]. Z [[Ankara|Ankary]] kursują pięć autobusów dziennie, a podróż trwa 4 godziny i 15 minut. Drugą linią autobusową jest [https://www.metroturizm.com.tr/ Metro Turizm], z częstymi połączeniami na trasie między [[Stambuł]]em a [[Ankara|Ankarą]]. {{Znacznik|Otogar|40.7761 |29.9756 |typ=transport}}'''Otogar''', główny dworzec autobusowy, znajduje się przy obwodnicy, na północno-wschodnim krańcu miasta. Aby dostać się do miasta, potrzebny jest ''dolmuş'', który może być wliczony w cenę biletu – zapytaj o szczegóły podczas rezerwacji. W przeciwnym razie tramwaje kursują również do centrum i dalej na esplanadę. === Statkiem === == Komunikacja == {{mapa| 40.770 | 29.930 | wysokość=500 | szerokość=600 | zoom=14|grupy=transport,zobacz,natura,jedzenie,bar,nocleg,atrakcja,zakupy,alarm,zdrowie,zabytek,kontakt,nauka,punkt,rower,parking,obszar,metro,praca}} Obszar, który wzbudza największe zainteresowanie, to okolice wieży zegarowej, do których można dojść pieszo. Pozostałe części miasta są rozległe, więc warto skorzystać z ''dolmuşa'' lub taksówki. Z dwóch bulwarów łączących wieżę zegarową z dzielnicą handlową, İnönü Cd jest jednokierunkowy w kierunku zachodnim, a Cumhuriyet Cd dwukierunkowy, dlatego należy odpowiednio dobrać transport. Tramwaje ([https://www.ulasimpark.com.tr/tramvay Akçaray]) kursują po jednej linii z dworca autobusowego na wschodzie przez centrum do Seki i zachodnich przedmieść. == Warto zobaczyć == [[Plik:Izmit Clocktower.JPG | thumb | 300px | Wieża Zegarowa]] * {{zobacz | name=Wieża Zegarowa | alt= | url= | adres= | lat=40.762778| long=29.919722| wskazówki= | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=Znajduje się na zielonym placu naprzeciwko dworca kolejowego, choć teraz wydaje się odcięty przez ryczącą nad głowami autostradę [[Plik:D100-TR.svg|35px]]. Zbudowana w 1901 roku, była jedną z wielu neoklasycystycznych wież zegarowych wzniesionych w całym Imperium dla upamiętnienia 25-lecia panowania sułtana Abdula Hamida II (1842-1918). Przewodniczył on wielkiej rozbudowie kolei, ale jednocześnie upadkowi potęgi osmańskiej. Został zdetronizowany w 1907 roku, a strach przed zamachem i 13 żonami, które miały go ułagodzić, sprawiły, że nie miał zbyt wiele czasu na podróżowanie i podziwianie wszystkich swoich wież zegarowych. Wieża Izmit ma 16,4 m wysokości i jest ozdobiona fontannami; została odrestaurowana w 2006 roku. }} * {{zobacz | name=Muzeum Pawilonu Cesarskiego | alt= | url= | adres=İnönü Cd | lat=40.763056| long=29.920556| wskazówki=obok wieży zegarowej | tollfree=+90 262 322 7554 | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=Wtorek-Niedziela 09:30-16:30. Został zbudowany w latach sześćdziesiątych XIX wieku jako loża dla sułtana Abdulaziza (1830-1876), który bardzo podziwiał Europę i szukał neoklasycznego, błyszczącego pawilonu, w którym mógłby pozować. Zbudował także turecką flotę do znacznej siły, ale spowodował finansową i militarną implozję Imperium Osmańskiego. Został zdetronizowany i wkrótce potem znaleziono go w kałuży krwi, jak w scenariuszu z Cluedo. Jego następca pozostał na stanowisku zaledwie 3 miesiące, potem przyszła kolej Abdula Hamida II. }} * {{zobacz | name=[https://kocaelimuzesi.blogspot.com/ Muzeum Archeologii i Etnografii Kocaeli] | alt= | url= | adres=Istasyon Cd 5 | lat=40.7625| long=29.915833| wskazówki=na stacji kolejowej | tollfree=+90 262 321 2274 | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=Wtorek-Niedziela 09:00-16:30. Znajduje się to w XIX-wiecznym dawnym dworcu kolejowym, naprzeciwko nowoczesnego TCDD. Zostało ponownie otwarte jako muzeum w 2007 roku i prezentuje znaleziska z okresu paleolitu, helleńskiego, rzymskiego, bizantyjskiego i osmańskiego. Jednak niektóre eksponaty są przenoszone do innych muzeów miejskich. Dorosły 20 TL. }} * {{zobacz | name=Muzeum Marynarki Wojennej w Izmicie | alt= | url= | adres=Oramiral Salim Dervişoğlu Cd | lat=40.7601985250589| long=29.916786689283743| wskazówki=wybrzeże obok stacji kolejowej | tollfree=+90 262 323 3383 | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=Wt.-Niedz. 11:00-17:00. Zacumowano tu stary amerykański okręt wojenny i okręt podwodny, przekształcając je w muzeum sztuki wojennej. Zwiedzanie z przewodnikiem po wcześniejszej rezerwacji. Cena biletu dla osoby dorosłej: 25 TL. }} * {{zobacz | name=Kapanca Sokak | alt= | url= | adres= | lat=40.7648 | long=29.9200 | wskazówki= | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=to aleja wijąca się od wieży zegarowej, przy której znajduje się wiele zachowanych lub odrestaurowanych tradycyjnych domów osmańskich. Najwspanialszym z nich jest rzadko otwarta rezydencja Selima Sirri Paszy. Około 50 m na wschód znajduje się Dom Atatürka i Walki Narodowej (Atatürk ve Milli Mücadele Anı Evi), otwarty sporadycznie. }} * {{zobacz | name=Meczet Orhana | alt= | url= | adres= | lat=40.7685 | long=29.9196 | wskazówki= | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=został zbudowany wkrótce po podboju osmańskim w 1332 roku i naprawiony po kolejnych trzęsieniach ziemi. To prosty, niski budynek. }} * {{zobacz | name=Meczet Fevziye | alt= | url= | adres= | lat=40.7625| long=29.925556| wskazówki= | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=znajduje się 500 m na wschód od stacji kolejowej na Cumhuriyet Cd. Został zbudowany na początku XVI wieku, od tego czasu naprawiany i odbudowywany, a następnie całkowicie zniszczony podczas trzęsienia ziemi w 1999, więc obecny budynek jest repliką. }} * {{zobacz | name=Meczet Pertewa Paszy| alt= | url= | adres= | lat=40.7627 | long=29.9310 | wskazówki= | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=lub „Nowy Meczet” (''Yeni Cuma Camii'') został zbudowany w 1579 roku. }} * {{zobacz | name=Muzeum Papieru SEKA| alt= | url= | adres=Mehmet Ali Kağıtçı Sk 77 | lat=40.761111| long=29.909722| wskazówki= | tollfree=+90 262 332 5347 | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=wt-niedziela 09:00-17:30. Papiernictwo rozwinęło się w Chinach około roku 100 naszej ery, rozprzestrzeniło się na Bliski Wschód w okresie średniowiecza, a następnie na zachód. Zrewolucjonizował przekazywanie wiedzy i artyzmu, a swoim papirusem odsunął władzę od Egiptu. Od połowy XIX wieku papier wytwarzano z miazgi drzewnej zamiast szmat tekstylnych, dzięki czemu książki i gazety stały się tańsze oraz sprzyjały umiejętności czytania i pisania i demokracji. Papiernię SEKA otwarto w 1936 r., a zamknięto w 2005 r. Hale papiernicze zostały przekształcone w muzeum techniki i artyzmu. }} * {{zobacz | name=[https://www.kocaelibilimmerkezi.com/ Muzeum Nauki Kocaeli]| alt= | url= | adres=Mehmet Ali Kağıtçı Sk 77 | lat=40.76181099148741| long=29.907222092212304| wskazówki=obok muzeum papieru | tollfree=+90 262 325 7559 | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=wt-niedziela 09:00-17:30. Praktyczne muzeum nauki odpowiednie dla starszych dzieci. Bezpłatny. }} * {{zobacz | name=Plan filmowy Seka Park| alt= | url= | adres= | lat=40.7632 | long=29.9054 | wskazówki= | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=To zbiór makiet budynków osmańskich. Można się po nim przechadzać w chwilach ciszy, ale regularnie wykorzystywany jest jako plan filmowy i telewizyjny, gdzie trzeba zadowolić się odległym widokiem statystów w fezach, czekających na melodramatyczną śmierć. }} == Najbliższe okolice == == Praca == == Nauka == == Zakupy == == Gastronomia == == Festiwale, imprezy == == Noclegi == == Kontakt == == Bezpieczeństwo == == Informacje turystyczne == == Wyjazd == {{Zarys}} {{Jest w|Marmara}} [[Kategoria:Turcja]] jcas9dkb9exsb6ad3an3sahjzh83fgn 158104 158103 2026-08-03T11:54:29Z Moromar 2451 /* Najbliższe okolice */ 158104 wikitext text/x-wiki {{Top-banner}} {{Miejscowość infobox |nazwa = İzmit |nazwa oryginalna = |widok = The_Kocaeli_Sign_in_İzmit_City_Center_01.06.2025_02.jpg |opis = |herb = |mapa = TurkijeKaart Izmit.png |państwo = [[Plik:Flag of Turkey.svg|20px]] [[Turcja]] |region = [[Kocaeli (prowincja)|Kocaeli]] |powierzchnia = 480 |wysokość = 4 |ludność = 376 000 |prefiks = (+90) 262 |kod pocztowy = 41000 |www = https://www.izmit.gov.tr/ }} '''Izmit''' to miasto przemysłowe we wschodniej części regionu [[Marmara]] w [[Turcja|Turcji]], nieco ponad 100 km na wschód od [[Stambuł]]u. Leży na krańcu Zatoki Izmickiej, długiej zatoki Morza Marmara, przypominającej miecz. W 2021 roku liczyło 367 990 mieszkańców. Izmit jest stolicą prowincji i metropolią [[Kocaeli (prowincja)|Kocaeli]]. == Charakterystyka == [[Plik:Kasr-ı Hümayun.jpg | thumb | 300px | Pawilon Cesarski Sułtana Abdulaziza ]] Pierwsze znane miasto w tej okolicy, datowane może na 700 rok p.n.e., nazywało się Astakos (Ἀστακός) i leżało 20 km na południe, na terenie dzisiejszego Başiskele. Leżało na krańcu Zatoki Izmit, więc było oczywistym miejscem do założenia handlu portowego pomiędzy [[Anatolia|Anatolią]] a Morzem Śródziemnym. „Astakos” oznacza homara, więc albo połów był dobry, albo wskazywał na przypominający szczypce czubek Morza Marmara. Na północy leżało graniczące z Morzem Czarnym Królestwo Bitynii: toczyły one wojny, aby zdobyć Astakos i ostatecznie odniosły pyrrusowe zwycięstwo. Zniszczone miasto zostało odbudowane dalej na północ w 264 rpne przez Nikomedesa I z Bitynii, który uczynił je swoją stolicą i (bez wątpienia po wielu przemyśleniach) nazwał je Nikomedią. Do roku 70 p.n.e. Rzym urósł do rangi regionalnej potęgi, a Bitynia zwróciła się do nich o pomoc w walce z wrogami położonymi dalej na wschód. Pomoc przekształciła się w wpływy, a następnie w kolonizację i stała się prowincją rzymską. Było dla nich ważne jako pogranicze przed jeszcze groźniejszymi wrogami, Persami. Nikomedia stała się jedną z czterech współstolic Tetrarchii Rzymskiej aż do roku 330 n.e., kiedy to władza została scentralizowana w Bizancjum, późniejszym Konstantynopolu/[[Stambuł|Stambule]]. Turcy zajęli miasto w 1337 roku, nazywając je początkowo İznikmid: przedrostek „Iz” oznacza „w stronę”, więc oznaczało to okolice Nikomedii i ostatecznie zostało skrócone do İzmit. Miastem nękało kilka konfliktów, z których ostatnim była wojna grecko-turecka z lat 1919-22 oraz trzęsienia ziemi. Najstraszniejszy niedawny wstrząs miał miejsce 17 sierpnia 1999 r. – trzęsienie ziemi o sile 7,6 Mw, w wyniku którego zginęło 17 000 osób, a pół miliona straciło dach nad głową. Zginęła również znaczna część architektury osmańskiej Izmit. Miasto zostało odbudowane: stoi na korytarzu transportowym [[Stambuł]]-[[Ankara]] i od dawna ma charakter przemysłowy. Nigdy nie zostanie pomylony z kurortem nadmorskim: na czele zatoki znajdują się doki handlowe i wojskowe. Jest więc bardziej prawdopodobne, że przyjedziesz tu w celach biznesowych, na przykład związanych z branżą samochodową, lub przejazdem. '''Klimat''' jest oceaniczny, zmodyfikowany przez dominującą strefę śródziemnomorską oraz niewielką wysokość nad poziomem morza. Latem dni są bardzo ciepłe – temperatura maksymalna sięga około 28°C – choć od czasu do czasu występują burzowe ulewy. Noce są również chłodniejsze niż w pobliskim [[Stambuł|Stambule]]. Wiosna i jesień są łagodne i stanowią idealny czas na wizytę (o ile podróż służbowa pozostawia w tej kwestii jakiś wybór), jednak w tych porach roku opady są częstsze, a nocą temperatura może spadać poniżej 0°C – już w listopadzie i jeszcze nawet w maju. Zimy są chłodne i wilgotne, a opady śniegu nie należą do rzadkości. O każdej porze roku zimne wody zatoki powodują powstawanie nocnych mgieł, które rano stopniowo napływają nad miasto. == Dojazd == === Samolotem === {{Znacznik|Port lotniczy Cengiz Topel|40.735028|30.083336|typ=transport}}'''Lotnisko Cengiz Topel''' ({{IATA|KCO}}) znajduje się w dzielnicy Kartepe, sąsiadującej z İzmitem. Jest oddalone o 15 kilometrów od Izmitu, ale nie ma tam regularnych połączeń lotniczych. Jeśli chcesz dostać się do miasta samolotem, możesz dotrzeć do niego z {{Znacznik|Międzynarodowy port lotniczy Sabiha Gökçen|40.898333 |29.309167 |typ=transport}}'''[[Port lotniczy Stambuł-Sabiha Gökçen|lotniska Sabiha Gökçen]]''' ({{IATA|SAW}}) i {{Znacznik|Międzynarodowy port lotniczy Stambuł|41.262222 |28.727778 |typ=transport}}'''[[Port lotniczy Stambuł|lotniska w Stambule]]''' ({{IATA|IST}}) prywatnymi firmami autobusowymi. (Informacje można znaleźć w sekcji „Transport na lotnisku Sabiha Gökçen / Transport na lotnisku w Stambule”). === Koleją === Szybkie pociągi YHT kursują sześć razy dziennie z [[Ankara|Ankary]] i trzy razy z [[Konya|Konyi]], przez [[Eskişehir]] i [[Arifiye]]. Z Izmit jadą dalej na zachód do [[Gebze]] i stacji [[Pendik]] (w przypadku lotniska [[Port lotniczy Stambuł-Sabiha Gökçen|SAW]]), Bostancı i Söğütlüçeşme w [[Stambuł|Stambule]], a raz dziennie dalej do Halkalı. Można także wsiąść do pociągu podmiejskiego Marmaray ze [[Stambuł]]u do [[Gebze]] i przesiąść się. Codziennie kursuje pięć pociągów regionalnych z [[Gebze]] do Izmit (40 min), [[Arifiye]] i [[Adapazarı]] (kolejne 50 min). Ankara Express kursuje w nocy, wyjeżdżając z [[Ankara|Ankary]] o 22:00, aby dotrzeć do Izmit o 04:30 i do centrum [[Stambuł]]u o 06:00. Pociąg jadący na wschód odjeżdża około 22:50, zatrzymuje się w Izmit o 00:30 i dociera do [[Ankara|Ankary]] o 06:45. Rozkłady jazdy i bilety można znaleźć w [https://ebilet.tcddtasimacilik.gov.tr/ TCDD]. {{Znacznik|Stacja kolejowa Izmit|40.7620 |29.9177 |typ=transport}}'''Stacja kolejowa Izmit''' znajduje się na zachodnim krańcu centrum miasta, w pobliżu niedrogiego zakwaterowania. === Samochodem === Droga [[Plik:D100-TR.svg|35px]] ze [[Stambuł]]u do [[Anatolia|Anatolii]] przebiega przez centrum miasta. Często jest zatłoczona, ponieważ prowadzi przez centra miast i rozległe obszary przemysłowe. [[Plik:O4-TR_sign.svg|30px]]/[[Plik:Tabliczka_E80.svg|25px]], autostrada o ograniczonym dostępie (płatna), biegnąca wzdłuż trasy [[Plik:D100-TR.svg|35px]] na północ, jest lepszym wyborem. [[Plik:O7-TR_sign.svg|30px]] biegnie dalej na północ i jest najszybsza, ale ma też odpowiednio wyższe opłaty niż [[Plik:O4-TR_sign.svg|30px]]/[[Plik:Tabliczka_E80.svg|25px]]. W normalnych warunkach drogowych przejazd z azjatyckiej części Stambułu nie powinien zająć więcej niż godzinę. === Autobusem === Autobusy kursują co godzinę lub dwie z dworca azjatyckiego w [[Stambuł|Stambule]] (Harem), a bilet jednorazowy w 2022 roku kosztuje 60 TL. Kilka autobusów odjeżdża z dworca europejskiego w [[Stambuł|Stambule]] (Esenler) lub wymaga przesiadki w [[Gebze]]. Głównym przewoźnikiem jest [https://www.efetur.com.tr/ Efe Tur]. Z [[Ankara|Ankary]] kursują pięć autobusów dziennie, a podróż trwa 4 godziny i 15 minut. Drugą linią autobusową jest [https://www.metroturizm.com.tr/ Metro Turizm], z częstymi połączeniami na trasie między [[Stambuł]]em a [[Ankara|Ankarą]]. {{Znacznik|Otogar|40.7761 |29.9756 |typ=transport}}'''Otogar''', główny dworzec autobusowy, znajduje się przy obwodnicy, na północno-wschodnim krańcu miasta. Aby dostać się do miasta, potrzebny jest ''dolmuş'', który może być wliczony w cenę biletu – zapytaj o szczegóły podczas rezerwacji. W przeciwnym razie tramwaje kursują również do centrum i dalej na esplanadę. === Statkiem === == Komunikacja == {{mapa| 40.770 | 29.930 | wysokość=500 | szerokość=600 | zoom=14|grupy=transport,zobacz,natura,jedzenie,bar,nocleg,atrakcja,zakupy,alarm,zdrowie,zabytek,kontakt,nauka,punkt,rower,parking,obszar,metro,praca}} Obszar, który wzbudza największe zainteresowanie, to okolice wieży zegarowej, do których można dojść pieszo. Pozostałe części miasta są rozległe, więc warto skorzystać z ''dolmuşa'' lub taksówki. Z dwóch bulwarów łączących wieżę zegarową z dzielnicą handlową, İnönü Cd jest jednokierunkowy w kierunku zachodnim, a Cumhuriyet Cd dwukierunkowy, dlatego należy odpowiednio dobrać transport. Tramwaje ([https://www.ulasimpark.com.tr/tramvay Akçaray]) kursują po jednej linii z dworca autobusowego na wschodzie przez centrum do Seki i zachodnich przedmieść. == Warto zobaczyć == [[Plik:Izmit Clocktower.JPG | thumb | 300px | Wieża Zegarowa]] * {{zobacz | name=Wieża Zegarowa | alt= | url= | adres= | lat=40.762778| long=29.919722| wskazówki= | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=Znajduje się na zielonym placu naprzeciwko dworca kolejowego, choć teraz wydaje się odcięty przez ryczącą nad głowami autostradę [[Plik:D100-TR.svg|35px]]. Zbudowana w 1901 roku, była jedną z wielu neoklasycystycznych wież zegarowych wzniesionych w całym Imperium dla upamiętnienia 25-lecia panowania sułtana Abdula Hamida II (1842-1918). Przewodniczył on wielkiej rozbudowie kolei, ale jednocześnie upadkowi potęgi osmańskiej. Został zdetronizowany w 1907 roku, a strach przed zamachem i 13 żonami, które miały go ułagodzić, sprawiły, że nie miał zbyt wiele czasu na podróżowanie i podziwianie wszystkich swoich wież zegarowych. Wieża Izmit ma 16,4 m wysokości i jest ozdobiona fontannami; została odrestaurowana w 2006 roku. }} * {{zobacz | name=Muzeum Pawilonu Cesarskiego | alt= | url= | adres=İnönü Cd | lat=40.763056| long=29.920556| wskazówki=obok wieży zegarowej | tollfree=+90 262 322 7554 | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=Wtorek-Niedziela 09:30-16:30. Został zbudowany w latach sześćdziesiątych XIX wieku jako loża dla sułtana Abdulaziza (1830-1876), który bardzo podziwiał Europę i szukał neoklasycznego, błyszczącego pawilonu, w którym mógłby pozować. Zbudował także turecką flotę do znacznej siły, ale spowodował finansową i militarną implozję Imperium Osmańskiego. Został zdetronizowany i wkrótce potem znaleziono go w kałuży krwi, jak w scenariuszu z Cluedo. Jego następca pozostał na stanowisku zaledwie 3 miesiące, potem przyszła kolej Abdula Hamida II. }} * {{zobacz | name=[https://kocaelimuzesi.blogspot.com/ Muzeum Archeologii i Etnografii Kocaeli] | alt= | url= | adres=Istasyon Cd 5 | lat=40.7625| long=29.915833| wskazówki=na stacji kolejowej | tollfree=+90 262 321 2274 | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=Wtorek-Niedziela 09:00-16:30. Znajduje się to w XIX-wiecznym dawnym dworcu kolejowym, naprzeciwko nowoczesnego TCDD. Zostało ponownie otwarte jako muzeum w 2007 roku i prezentuje znaleziska z okresu paleolitu, helleńskiego, rzymskiego, bizantyjskiego i osmańskiego. Jednak niektóre eksponaty są przenoszone do innych muzeów miejskich. Dorosły 20 TL. }} * {{zobacz | name=Muzeum Marynarki Wojennej w Izmicie | alt= | url= | adres=Oramiral Salim Dervişoğlu Cd | lat=40.7601985250589| long=29.916786689283743| wskazówki=wybrzeże obok stacji kolejowej | tollfree=+90 262 323 3383 | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=Wt.-Niedz. 11:00-17:00. Zacumowano tu stary amerykański okręt wojenny i okręt podwodny, przekształcając je w muzeum sztuki wojennej. Zwiedzanie z przewodnikiem po wcześniejszej rezerwacji. Cena biletu dla osoby dorosłej: 25 TL. }} * {{zobacz | name=Kapanca Sokak | alt= | url= | adres= | lat=40.7648 | long=29.9200 | wskazówki= | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=to aleja wijąca się od wieży zegarowej, przy której znajduje się wiele zachowanych lub odrestaurowanych tradycyjnych domów osmańskich. Najwspanialszym z nich jest rzadko otwarta rezydencja Selima Sirri Paszy. Około 50 m na wschód znajduje się Dom Atatürka i Walki Narodowej (Atatürk ve Milli Mücadele Anı Evi), otwarty sporadycznie. }} * {{zobacz | name=Meczet Orhana | alt= | url= | adres= | lat=40.7685 | long=29.9196 | wskazówki= | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=został zbudowany wkrótce po podboju osmańskim w 1332 roku i naprawiony po kolejnych trzęsieniach ziemi. To prosty, niski budynek. }} * {{zobacz | name=Meczet Fevziye | alt= | url= | adres= | lat=40.7625| long=29.925556| wskazówki= | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=znajduje się 500 m na wschód od stacji kolejowej na Cumhuriyet Cd. Został zbudowany na początku XVI wieku, od tego czasu naprawiany i odbudowywany, a następnie całkowicie zniszczony podczas trzęsienia ziemi w 1999, więc obecny budynek jest repliką. }} * {{zobacz | name=Meczet Pertewa Paszy| alt= | url= | adres= | lat=40.7627 | long=29.9310 | wskazówki= | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=lub „Nowy Meczet” (''Yeni Cuma Camii'') został zbudowany w 1579 roku. }} * {{zobacz | name=Muzeum Papieru SEKA| alt= | url= | adres=Mehmet Ali Kağıtçı Sk 77 | lat=40.761111| long=29.909722| wskazówki= | tollfree=+90 262 332 5347 | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=wt-niedziela 09:00-17:30. Papiernictwo rozwinęło się w Chinach około roku 100 naszej ery, rozprzestrzeniło się na Bliski Wschód w okresie średniowiecza, a następnie na zachód. Zrewolucjonizował przekazywanie wiedzy i artyzmu, a swoim papirusem odsunął władzę od Egiptu. Od połowy XIX wieku papier wytwarzano z miazgi drzewnej zamiast szmat tekstylnych, dzięki czemu książki i gazety stały się tańsze oraz sprzyjały umiejętności czytania i pisania i demokracji. Papiernię SEKA otwarto w 1936 r., a zamknięto w 2005 r. Hale papiernicze zostały przekształcone w muzeum techniki i artyzmu. }} * {{zobacz | name=[https://www.kocaelibilimmerkezi.com/ Muzeum Nauki Kocaeli]| alt= | url= | adres=Mehmet Ali Kağıtçı Sk 77 | lat=40.76181099148741| long=29.907222092212304| wskazówki=obok muzeum papieru | tollfree=+90 262 325 7559 | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=wt-niedziela 09:00-17:30. Praktyczne muzeum nauki odpowiednie dla starszych dzieci. Bezpłatny. }} * {{zobacz | name=Plan filmowy Seka Park| alt= | url= | adres= | lat=40.7632 | long=29.9054 | wskazówki= | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=To zbiór makiet budynków osmańskich. Można się po nim przechadzać w chwilach ciszy, ale regularnie wykorzystywany jest jako plan filmowy i telewizyjny, gdzie trzeba zadowolić się odległym widokiem statystów w fezach, czekających na melodramatyczną śmierć. }} == Aktywny wypoczynek == [[Plik:SEKA Kağıt Müzesi kağıt makinesi salonu (3).jpg | thumb | 300px | W Muzeum Papieru ]] * '''Plaża''': esplanada jest idealna na spacery, ale nie warto siedzieć na brzegu ani zanurzać się w mętnej wodzie. Na wschód od zatoki panuje przemysł. Najlepszym wyborem jest Başiskele, południowy brzeg zatoki, choć kamienisty. * '''Piłka nożna''': Kocaelispor awansował w 2025 roku, więc teraz gra w piłkę nożną w Süper Lig, najwyższej klasie rozgrywkowej. Ich {{Znacznik|Stadion Kocaeli|40.774722|30.0175|typ=atrakcja}}'''stadion Kocaeli''' (pojemność 34 700 widzów) znajduje się na wyspie Tunaoğlu, 5 km na wschód od centrum miasta. == Praca == == Nauka == == Zakupy == == Gastronomia == == Festiwale, imprezy == == Noclegi == == Kontakt == == Bezpieczeństwo == == Informacje turystyczne == == Wyjazd == {{Zarys}} {{Jest w|Marmara}} [[Kategoria:Turcja]] 82t7b4s8nq5c2hnprzbnln08vhmn0tx 4 16196 158043 157747 2026-08-02T15:17:44Z Alexis Jazz 9635 Updating gadget usage statistics from [[Special:GadgetUsage]] ([[phab:T121049]]) 158043 wikitext text/x-wiki {{#ifexist:Project:GUS2Wiki/top|{{/top}}|This page provides a historical record of [[Special:GadgetUsage]] through its page history. To get the data in CSV format, see wikitext. To customize this message or add categories, create [[/top]].}} Poniższe dane są kopią z pamięci podręcznej. Ostatnia aktualizacja odbyła się o 2026-08-01T09:10:22Z. W pamięci podręcznej {{PLURAL:5000|znajduje|znajdują|znajduje}} się maksymalnie {{PLURAL:5000|jeden wynik|5000 wyniki|5000 wyników}}. {| class="sortable wikitable" ! Gadżet !! data-sort-type="number" | Liczba użytkowników !! data-sort-type="number" | Użytkownicy aktywni |- |HotCat || 25 || 3 |- |Navigation popups || 2 || 1 |- |WikidataInfo || 15 || 2 |- |heading-icons || 15 || 3 |- |purge-tab || 8 || 1 |- |replylinks || 14 || 2 |} * [[Specjalna:Użycie gadżetów]] * [[m:Meta:GUS2Wiki/Script|GUS2Wiki]] <!-- data in CSV format: HotCat,25,3 Navigation popups,2,1 WikidataInfo,15,2 heading-icons,15,3 purge-tab,8,1 replylinks,14,2 --> jkm5rojw2at9o6z91qfgj4sm8ux76kk 3 18443 158044 145812 2026-08-02T15:46:55Z Pathoschild 418 global user pages ([[m:Synchbot|requested by Revi C.]]) 158044 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[User talk:Revi C.]] o9z79lcc9a9pfmqmrod5w3eyk4q9i0o 2 18444 158042 145813 2026-08-02T15:11:33Z Pathoschild 418 global user pages ([[m:Synchbot|requested by Revi C.]]) 158042 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[User:Revi C.]] 88g0cv17whfgb1wkeh281mptujwtlut 0 19328 158034 158029 2026-08-02T13:00:21Z Moromar 2451 158034 wikitext text/x-wiki {{Top-banner}}{{Miejscowość infobox |widok = SM Nowy Dwór Gdański Sikorskiego 9 (0) ID 636939.jpg |opis = Nowy Dwór Gdański Sikorskiego 9 |herb = <!-- herb miejscowości, np. Herb_Warszawy.png--> |mapa = <!-- położenie miejscowości na mapie państwa --> |państwo = [[Polska]] |region = [[województwo pomorskie]] |powierzchnia = 5,07 |wysokość = -1,4–4,9 |prefiks = (+48) 55 |kod pocztowy = 82-100 |www = https://miastonowydwor.pl/ }} {{Mapframe |54.2130500|19.1177100|zoom=14|height=300|width=300}} '''Nowy Dwór Gdański''' - miasto w [[Województwo pomorskie|województwie pomorskim]], siedziba [[Powiat nowodworski (województwo pomorskie)|powiatu nowodworskiego]] oraz [[Nowy Dwór Gdański (gmina)|gminy miejsko-wiejskiej Nowy Dwór Gdański]]. Pod względem geograficznym położone jest w centralnej części [[Żuławy Wiślane|Żuław Wiślanych]], nad rzeką Tugą. == Charakterystyka == === Historia === Nowy Dwór Gdański początkowo należał do obszaru będącego własnością księstwa pomorskiego. Od XIII do XV wieku był własnością zakonu krzyżackiego, a po zakończeniu wojny 13-letniej został przyłączony do Polski. Prawa miejskie otrzymał w 1880 r. z rąk Wilhelma I, zaś w latach 1920-1939 pozostawał w granicach Wolnego Miasta Gdańska. Historia miasta jest związana z mennonitami – wspólnotą chrześcijańską wywodzącą się z anabaptystycznego nurtu reformacji, której nazwa pochodzi od niderlandzkiego reformatora [[w:Menno_Simons|Menno Simonsa]]. Mennonici, którzy spotkali się z represjami wyemigrowali m.in. na ziemie Rzeczypospolitej Obojga Narodów - tolerancyjnej względem innowierców. Uczestniczyli w osuszaniu i zagospodarowywaniu podmokłych terenów, a także rozwijali i modernizowali żuławski system melioracyjny. Dziś, na terenach ich ówczesnej działalności wytyczono Szlak Mennonitów łączący miejsca związane z historią żuławskiego osadnictwa. === Geografia === Z racji usytuowania w centrum [[Żuławy_Wiślane|Żuław Wiślanych]], Nowy Dwór Gdański dość często uważany jest wręcz za stolicę Żuław. Znaczna jego część leży w depresji, czyli poniżej poziomu morza. Przez miasto przepływa rzeka Tuga, która zbiera wody z okolicznych kanałów i rowów melioracyjnych. === Kiedy jechać? === Najwięcej możliwości zwiedzania Nowego Dworu Gdańskiego i okolic daje okres od późnej wiosny do wczesnej jesieni. Latem kursuje [[w:Żuławska_Kolej_Dojazdowa|Żuławska Kolej Dojazdowa]], a warunki sprzyjają wycieczkom rowerowym, pieszym i kajakowym. Wiosna i początek jesieni są dobrym wyborem dla osób zainteresowanych spokojnym zwiedzaniem Żuław, bowiem ruch turystyczny w miejscowościach nadmorskich jest mniejszy. Ze względu na otwarty krajobraz należy przygotować się na silny wiatr, niewielką ilość cienia i szybko zmieniające się warunki pogodowe. Przed przyjazdem warto sprawdzić aktualny rozkład ŻKD oraz terminy wydarzeń organizowanych przez [[w:Żuławski_Park_Historyczny_w_Nowym_Dworze_Gdańskim|Żuławski Park Historyczny.]] == Dojazd == === Pociągiem [[w:Żuławska_Kolej_Dojazdowa|Żuławskiej Kolei Dojazdowej]] (tylko w okresie letnim) === [[w:Żuławska_Kolej_Dojazdowa|Żuławska Kolej Dojazdowa]] stwarza kilka możliwości transportowych, należy jednak pamiętać, że funkcjonuje wyłącznie w okresie letnim i warto każdorazowo sprawdzać [https://kolejzulawska.pl/rozklad-jazdy/ rozkład jazdy]. Bezpośrednio można podróżować do i ze Sztutowa z przystankami pośrednimi w Cyganku, Tujsku, Rybinie, Popowie, Stegnie PKS i Stegnie Morskiej oraz przy Muzeum Stutthof. W Sztutowie można przesiąść się na ŻKD drugiej linii kursującej przez przystanki Junoszyno, Jantar i Mikoszewo do przystanku Prawy Brzeg Wisły. Połączenia te wraz z kursami powrotnymi do Nowego Dworu Gdańskiego są okazją do zwiedzenia Żuław Wiślanych aż do ujścia Wisły, a dodatkowo umożliwiają wysiadkę w atrakcyjnych miejscowościach wypoczynkowych (Junoszyno, Jantar, Mikoszewo, Stegna) lub w miejscach o znaczeniu historycznym i kulturalnym takich jak np. [https://pl.wikipedia.org/wiki/Muzeum_Stutthof_w_Sztutowie Muzeum Stutthof], czy zabytkowy [https://pl.wikipedia.org/wiki/Ko%C5%9Bci%C3%B3%C5%82_Naj%C5%9Bwi%C4%99tszego_Serca_Pana_Jezusa_w_Stegnie kościół Najświętszego Serca Pana Jezusa w Stegnie]. Mikoszewo i Prawy Brzeg Wisły, czyli zachodni koniec obecnej sieci ŻKD stwarza możliwość dotarcia do miejsca przeprawy w kierunku Świbna i dalszej podróży np. autobusem. === Samochodem === Nowy Dwór Gdański leży przy drodze ekspresowej S7, łączącej Gdańsk z Elblągiem i Warszawą. Z Trójmiasta należy jechać S7 w kierunku Elbląga i zjechać na węźle Nowy Dwór Gdański. Od strony Elbląga, Olsztyna i Warszawy wygodny jest również węzeł Żuławy Wschód. Z Malborka, Sztumu, Kwidzyna i Grudziądza do miasta prowadzi DK55, natomiast ze Stegny i Mierzei Wiślanej – DW502. Z zachodniej i południowej Polski można dojechać autostradą A1, a następnie S7, ewentualnie przez Malbork drogami DK22 i DK55. === Autobusem === Dojazd autobusem '''z Gdańska''' do Nowego Dworu Gdańskiego jest możliwy dzięki ⁠[https://www.pks.elblag.pl/ PKS Elbląg] oraz [https://www.flixbus.pl/ ⁠FlixBus]. Część kursów PKS Elbląg prowadzi bezpośrednio drogą S7, inne obsługują trasę lokalną przez Cedry Małe, Ostaszewo i Orłowo, dlatego przejazd zajmuje – zależnie od połączenia – od około 35 minut do ponad godziny. Odjazdy z Gdańska w dni powszednie są dosyć częste. Podróż FlixBusem trwa około 35 minut i są to połączenia bezpośrednie. '''Z Elbląga''' do Nowego Dworu Gdańskiego kursują bezpośrednie autobusy PKS Elbląg jadące w stronę Gdańska oraz, w sezonie letnim, Krynicy Morskiej. Podróż trwa zazwyczaj około 25–40 minut. Wybrane kursy obsługują również miejscowości pośrednie: Kazimierzowo, Jazową, Solnicę, Rakowe Pole i Kmiecin. Z Elblaga rownież można dojechac FlixBusem, a podróż trwa około 20 minut. '''Z Malborka''' kursują busy [https://www.pkskwidzyn.pl/ Powiślańskiej Komunikacji Samochodowej (PKS Kwidzyn)] przez Nowy Staw, Kościeleczki lub Dębinę. Są już rzadsze i zasadniczo ograniczone do dni powszednich. Aktualne rozkłady jazdy warto sprawdzać na portalu lub aplikacji [https://www.e-podroznik.pl/ e-podróżnik] oraz na stronach konkretnych przewoźników. == Transport == W Nowym Dworze Gdańskim nie funkcjonuje komunikacja miejska. Centrum jest niewielkie i można je wygodnie zwiedzać pieszo lub rowerem. Rower ułatwia również dotarcie do [[w:Orłowo_(województwo_pomorskie)|Orłowa]], [[w:Żelichowo_(województwo_pomorskie)|Żelichowa]] i innych pobliskich miejscowości. == Warto zobaczyć == Nowy Dwór Gdański nie jest szczególnie rozległym miastem i w czasie maksymalnie dwóch godzin można dotrzeć do jego najciekawszych miejsc. Warto więc wybrać się na spacer pieszo bądź rowerem i odwiedzić m.in: * [[w:Kościół_Przemienienia_Pańskiego_w_Nowym_Dworze_Gdańskim|Kościół Przemienienia Pańskiego]];[[File:Kościół Przemienienia Pańskiego w Nowym Dworze Gdańskim.jpg|thumb|Kościół Przemienienia Pańskiego w Nowym Dworze Gdańskim, ul. Drzymały 3]][[File:Kościół Przemienienia Pańskiego w Nowym Dworze Gdańskim - wnętrze.jpg|thumb|Kościół Przemienienia Pańskiego w Nowym Dworze Gdańskim - wnętrze]][[File:Kościół Przemienienia Pańskiego w Nowym Dworze Gdańskim - tablica.jpg|thumb|Kościół Przemienienia Pańskiego w Nowym Dworze Gdańskim - tablica]] * [[w:Wieża_ciśnień_w_Nowym_Dworze_Gdańskim|wieżę ciśnień]] z początku XX wieku;[[File:Zabytkowa wieża ciśnień w Nowym Dworze Gdańskim.jpg|thumb|Zabytkowa wieża ciśnień w Nowym Dworze Gdańskim, ul. Tuwima 5]] * stację ŻKD;[[File:Stacja kolejki Żuławskiej Kolei Dojazdowej w Nowym Dworze Gdańskim.jpg|thumb|Stacja kolejki Żuławskiej Kolei Dojazdowej w Nowym Dworze Gdańskim]] * ulice z zabytkowymi, drewnianymi domkami żuławskimi - wciąż zamieszkałymi, a nawet odnawianymi i remontowanymi - są bardzo urokliwe. Oczywiście nie można pominąć miejsca najważniejszego - Muzeum Żuławskiego występującego obecnie jako [[w:Żuławski_Park_Historyczny_w_Nowym_Dworze_Gdańskim|Żuławski Park Historyczny w Nowym Dworze Gdańskim]], ul. Kopernika 17, w którym można obejrzeć m.in. zabytki związane z historią i kulturą Żuław Wiślanych, dziejami i działalnością mennonitów, dawnym przemysłem, codziennym życiem i rzemiosłem mieszkańców oraz ochroną przeciwpowodziową, jak również lapidarium Cmentarza Jedenastu Wsi w Żelichowie-[[w:Cyganek|Cyganku]].[[File:Widok na dziedziniec Żuławskiego Parku Historycznego.jpg|thumb|Widok na dziedziniec Żuławskiego Parku Historycznego, ul. Kopernika 17]][[File:Makieta Nowego Dworu Gdańskiego w Żuławskim Parku Historycznym.jpg|thumb|Makieta Nowego Dworu Gdańskiego w Żuławskim Parku Historycznym]] == Noclegi, zakupy, gastronomia == === Noclegi === Baza noclegowa w Nowym Dworze Gdańskim jest dość skromna, ale obejmuje całoroczne pokoje gościnne, apartamenty i kwatery prywatne. Więcej gospodarstw agroturystycznych znajduje się w okolicznych wsiach na terenie gminy, a w sezonie letnim zalecana jest wcześniejsza rezerwacja. Warto zapoznać się z [https://miastonowydwor.pl/obiekty-hotelarskie-.html wykazem obiektów hotelarskich] na stronie Urzędu Miejskiego. === Zakupy === W Nowym Dworze Gdańskim funkcjonują liczne supermarkety i sklepy różnych branż, dzięki czemu można bez problemu uzupełnić zapasy przed wycieczką pieszą po Żuławach lub na Mierzeję Wiślaną. W Żuławskim Parku Historycznym znajduje się ponadto sklepik z regionalnymi wydawnictwami i pamiątkami. === Gastronomia === Baza gastronomiczna Nowego Dworu Gdańskiego, choć jest różnorodna, oferuje niewiele potraw tradycyjnej kuchni żuławskiej. W mieście działają restauracje z kuchnią polską i europejską, lokale z obiadami domowymi, burgerownie, pizzerie, kebaby, restauracja azjatycka, lodziarnie i kawiarnie. Większość lokali skupia się w centrum oraz przy ulicach Sikorskiego, Warszawskiej i Gdańskiej. Do działających lokali należą m.in. [https://willajoker.pl/ Willa Joker], [https://karczma-sielska-zagroda.eatbu.com/?lang=pl Sielska Zagroda], [https://www.facebook.com/p/U-kilera-100063741024917/?locale=pl_PL U Kilera], [https://www.facebook.com/p/Kurakndgpl-100045127820354/?locale=pl_PL Kurak], [https://www.smacznastacja.com/ Smaczna Stacja], [https://www.ryz-fish.pl/sushi/japonska-wisnia/ Japońska Wiśnia], [https://www.facebook.com/p/S%C5%82odka-Kraina-61589181721548/ Słodka Kraina] oraz [https://www.facebook.com/fabryka.lodow.ndg Fabryka Lodów]. Potraw inspirowanych tradycją żuławską można spróbować przede wszystkim w gospodzie [https://www.malyholender.pl/ Mały Holender] w pobliskim Żelichowie. == Nowy Dwór Gdański jako baza wycieczkowa == === Wycieczki piesze === W okolicy Nowego Dworu Gdańskiego sieć znakowanych szlaków pieszych jest bardzo skromna. Nie przebiegają tędy żadne szlaki piesze PTTK. Jedynym znakowanym szlakiem przechodzącym przez miasto jest Pomorska Droga św. Jakuba. Z Nowego Dworu Gdańskiego można nią wyruszyć w dwóch kierunkach: * '''w stronę Niedźwiedzicy''': Nowy Dwór Gdański – Tuja – Lubieszewo – Ostaszewo – Nowa Kościelnica – Niedźwiedzica; cały odcinek ma około 19 km. Po drodze można zobaczyć żuławskie kościoły, zabudowę wiejską i ruiny średniowiecznego kościoła w Ostaszewie; * '''w stronę Marzęcina i Elbląga''': Nowy Dwór Gdański – Marzęcino to około 9,5 km, a przejście całego etapu do Elbląga liczy około 26,6 km. Trasa prowadzi dalej przez Nowinki, Stobnę, Kępki i Bielniki. Na krótszą wycieczkę można wybrać się w okolice [[w:Orłowo_(województwo_pomorskie)|Orłowa]] i [[w:Żelichowo_(województwo_pomorskie)|Żelichowa]]. Znajdują się tam domy podcieniowe i inne zabytki związane z dawnym osadnictwem żuławskim. Corocznie, z inicjatywy Żuławskiego Parku Historycznego, odbywają się [https://zph.org.pl/program-dni-otwartych-zulawskich-zabytkow-27-28-06-2026/ Dni Otwarte Zabytków Żuławskich], które mogą być inspiracją do odbycia ciekawych wędrówek pieszych lub w połączeniu z przejazdem ŻKD (sezonowo!) po okolicznych miejscowościach i zabytkach. Wszystkie szlaki krajoznawcze prowadzą przez płaski, otwarty krajobraz Żuław. Trasę trzeba ułożyć samodzielnie, wykorzystując drogi lokalne i ciągi pieszo-rowerowe. Należy liczyć się z dłuższymi odcinkami asfaltowymi, a na trasie mierzyć się z małą ilością cienia oraz silnym wiatrem. Latem można dojechać Żuławską Koleją Dojazdową do Stegny, Jantaru albo Sztutowa i kontynuować wycieczkę pieszo żółtym [[w:Jantarowy_Szlak|Szlakiem Jantarowym]], będącym częścią europejskiego szlaku E9. === Wycieczki rowerowe === Nowy Dwór Gdański stanowi dogodną bazę wycieczek rowerowych po Żuławach. Warto nadmienić, że w pociągach ŻKD można przewozić rowery w wagonie wskazanym przez drużynę konduktorską. Pozwala to połączyć przejazd kolejką do Stegny lub Sztutowa z powrotem rowerowym przez Rybinę, Tujsk i Żelichowo i w przeciwnym kierunku. Przed podróżą warto sprawdzić aktualny [https://kolejzulawska.pl/rozklad-jazdy/ rozkład jazdy ŻKD], pamiętając, że funkcjonuje ona tylko w okresie letnim. Przez Nowy Dwór Gdański przebiega kilka tras: * [https://wirtualneszlaki.pl/szlaki-rowerowe/eurovelo-r13-szlak-zelaznej-kurtyny-rowerowy EuroVelo 10/13 (dawna trasa R10)] - etap 6: Jantar – Rybina – Żelichowo – Nowy Dwór Gdański – Kmiecin – Solnica – Jazowa – Kępki – Elbląg (39 km); * [https://miastonowydwor.pl/trasy-rowerowe.html lokalne drogi rowerowe]: ** '''do Tui''' - śladem dawnej linii kolei wąskotorowej. Jej główną atrakcją jest gotycki kościół pw. św. Jakuba Apostoła z XIV wieku w [[w:Tuja_(województwo_pomorskie|Tui]]; ** '''do Żelichowa''' - trasa prowadzi z centrum ulicą Portową (z miejscem odpoczynku dla rowerzystów), następnie wzdłuż Tugi i przez mosty do Żelichowa. Po drodze można zwiedzić [[w:Cerkiew_św._Mikołaja_w_Żelichowie|cerkiew św. Mikołaja]], [https://www.klubnowodworski.pl/dzialania/lapidarium-cmentarz-11-wsi/ Cmentarz Jedenastu Wsi] oraz zabytkowy dom podcieniowy - obecnie [https://www.malyholender.pl/ Gospoda Mały Holender]; ** '''do Rybiny''' - jako kontynuacja trasy z Żelichowa. [[w:Rybina|Rybina]] to ważny węzeł wodny Żuław. Znajdują się tam zabytkowe mosty zwodzone, ręcznie [[w:Most_obrotowy_w_Rybinie|obracany most kolejowy]] Żuławskiej Kolei Dojazdowej oraz przystań na [[w:Szkarpawa|Szkarpawie]]; ** '''w kierunku Elbląga''' przez Kmiecin, Solnicę, Jazową i Kępki * [https://www.klubnowodworski.pl/dzialania/szlak-mennonitow/ Szlak Mennonitów] - dalekobieżny szlak prowadzący z Gdańska przez Żuławy do Malborka i Elbląga. Cała trasa liczy około 172 km, a w rejonie Nowego Dworu Gdańskiego prowadzi m.in. przez Orłowo, Lubieszewo i Ostaszewo. Trasa mija domy podcieniowe, gotyckie kościoły, dawne cmentarze, wiatraki i obiekty hydrotechniczne. === Wycieczki drogą wodną === Nowy Dwór Gdański jest połączony Tugą ze Szkarpawą i siecią szlaków Pętli Żuławskiej wchodzącej w system Międzynarodowej Drogi Wodnej E70. To stwarza kilka możliwości uprawiania turystyki drogą wodną: * [https://mdwe70.pl/turystyka-wodna/trasy-turystyczne/rejs-petla-zulawska/ Pętla Żuławska] — rejsy jachtami, motorówkami lub większymi jednostkami na trzech trasach, a wśród nich Rejs do Stolicy Żuław (Rybina – ujście Tugi – Żelichowo – Nowy Dwór Gdański – Rybina) na dystansie ok. 40 km (5-6 godzin). * [https://kajaki.pomorskie.eu/?doing_wp_cron=1785600001.2639479637145996093750 Pomorskie Szlaki Kajakowe] — krótsze etapy, liczne miejsca wodowania, przystanie i oznakowanie dla kajakarzy. W Nowym Dworze Gdańskim znajdują się dwie stanice oraz trzecia w pobliskim Żelichowie: ** [https://kajaki.pomorskie.eu/stanica/przystan-kajakowa-przy-zok-na-tudze-w-nowym-dworze-gdanskim/ Przystań kajakowa przy ŻOK na Tudze] w Nowym Dworze Gdańskim; ** [https://kajaki.pomorskie.eu/stanica/przystan-kajakowa-w-nowym-dworze-gdanskim-przy-ul-wejhera/ Przystań kajakowa przy ul. Wejhera] w Nowym Dworze Gdańskim; ** [https://kajaki.pomorskie.eu/stanica/przystan-kajakowa-wraz-z-zagospodarowaniem-terenu-w-zelichowie/ Przystań kajakowa] w Żelichowie. == Gdzie dalej == * [[Gdańsk]] – stolica województwa pomorskiego, z rozległym zespołem zabytkowym Głównego Miasta, portem i licznymi muzeami; dojazd drogą S7 lub bezpośrednim autobusem; * [[Elbląg]] – miasto nad rzeką Elbląg, z odbudowanym Starym Miastem i dostępem do Kanału Elbląskiego; * [[Malbork]] – zamek krzyżacki wpisany na listę światowego dziedzictwa UNESCO; * [[Stegna]] i [[w:Jantar_(wieś)|Jantar]] – miejscowości wypoczynkowe na Mierzei Wiślanej, dostępne autobusem, samochodem, rowerem, a sezonowo również Żuławską Koleją Dojazdową; * [[Sztutowo]] – miejscowość z Muzeum Stutthof i końcową stacją jednego z odcinków ŻKD; * [[w:Mikoszewo|Mikoszewo]] – miejscowość położona przy ujściu Wisły, z możliwością przeprawy promowej do Świbna; * [[Krynica Morska]] – główny ośrodek turystyczny polskiej części Mierzei Wiślanej. {{użyteczny}} {{Geo|54°12′50″N|19°07′08″E|}} {{Jest w|Powiat nowodworski (województwo pomotskie)}} [[Kategoria:Województwo pomorskie]] 0chmlaoomtjq04z2696ve8rz1p5hj2m 158035 158034 2026-08-02T13:00:48Z Moromar 2451 158035 wikitext text/x-wiki {{Top-banner}}{{Miejscowość infobox |widok = SM Nowy Dwór Gdański Sikorskiego 9 (0) ID 636939.jpg |opis = Nowy Dwór Gdański Sikorskiego 9 |herb = <!-- herb miejscowości, np. Herb_Warszawy.png--> |mapa = <!-- położenie miejscowości na mapie państwa --> |państwo = [[Polska]] |region = [[województwo pomorskie]] |powierzchnia = 5,07 |wysokość = -1,4–4,9 |prefiks = (+48) 55 |kod pocztowy = 82-100 |www = https://miastonowydwor.pl/ }} {{Mapframe |54.2130500|19.1177100|zoom=14|height=300|width=300}} '''Nowy Dwór Gdański''' - miasto w [[Województwo pomorskie|województwie pomorskim]], siedziba [[Powiat nowodworski (województwo pomorskie)|powiatu nowodworskiego]] oraz [[Nowy Dwór Gdański (gmina)|gminy miejsko-wiejskiej Nowy Dwór Gdański]]. Pod względem geograficznym położone jest w centralnej części [[Żuławy Wiślane|Żuław Wiślanych]], nad rzeką Tugą. == Charakterystyka == === Historia === Nowy Dwór Gdański początkowo należał do obszaru będącego własnością księstwa pomorskiego. Od XIII do XV wieku był własnością zakonu krzyżackiego, a po zakończeniu wojny 13-letniej został przyłączony do Polski. Prawa miejskie otrzymał w 1880 r. z rąk Wilhelma I, zaś w latach 1920-1939 pozostawał w granicach Wolnego Miasta Gdańska. Historia miasta jest związana z mennonitami – wspólnotą chrześcijańską wywodzącą się z anabaptystycznego nurtu reformacji, której nazwa pochodzi od niderlandzkiego reformatora [[w:Menno_Simons|Menno Simonsa]]. Mennonici, którzy spotkali się z represjami wyemigrowali m.in. na ziemie Rzeczypospolitej Obojga Narodów - tolerancyjnej względem innowierców. Uczestniczyli w osuszaniu i zagospodarowywaniu podmokłych terenów, a także rozwijali i modernizowali żuławski system melioracyjny. Dziś, na terenach ich ówczesnej działalności wytyczono Szlak Mennonitów łączący miejsca związane z historią żuławskiego osadnictwa. === Geografia === Z racji usytuowania w centrum [[Żuławy_Wiślane|Żuław Wiślanych]], Nowy Dwór Gdański dość często uważany jest wręcz za stolicę Żuław. Znaczna jego część leży w depresji, czyli poniżej poziomu morza. Przez miasto przepływa rzeka Tuga, która zbiera wody z okolicznych kanałów i rowów melioracyjnych. === Kiedy jechać? === Najwięcej możliwości zwiedzania Nowego Dworu Gdańskiego i okolic daje okres od późnej wiosny do wczesnej jesieni. Latem kursuje [[w:Żuławska_Kolej_Dojazdowa|Żuławska Kolej Dojazdowa]], a warunki sprzyjają wycieczkom rowerowym, pieszym i kajakowym. Wiosna i początek jesieni są dobrym wyborem dla osób zainteresowanych spokojnym zwiedzaniem Żuław, bowiem ruch turystyczny w miejscowościach nadmorskich jest mniejszy. Ze względu na otwarty krajobraz należy przygotować się na silny wiatr, niewielką ilość cienia i szybko zmieniające się warunki pogodowe. Przed przyjazdem warto sprawdzić aktualny rozkład ŻKD oraz terminy wydarzeń organizowanych przez [[w:Żuławski_Park_Historyczny_w_Nowym_Dworze_Gdańskim|Żuławski Park Historyczny.]] == Dojazd == === Pociągiem [[w:Żuławska_Kolej_Dojazdowa|Żuławskiej Kolei Dojazdowej]] (tylko w okresie letnim) === [[w:Żuławska_Kolej_Dojazdowa|Żuławska Kolej Dojazdowa]] stwarza kilka możliwości transportowych, należy jednak pamiętać, że funkcjonuje wyłącznie w okresie letnim i warto każdorazowo sprawdzać [https://kolejzulawska.pl/rozklad-jazdy/ rozkład jazdy]. Bezpośrednio można podróżować do i ze Sztutowa z przystankami pośrednimi w Cyganku, Tujsku, Rybinie, Popowie, Stegnie PKS i Stegnie Morskiej oraz przy Muzeum Stutthof. W Sztutowie można przesiąść się na ŻKD drugiej linii kursującej przez przystanki Junoszyno, Jantar i Mikoszewo do przystanku Prawy Brzeg Wisły. Połączenia te wraz z kursami powrotnymi do Nowego Dworu Gdańskiego są okazją do zwiedzenia Żuław Wiślanych aż do ujścia Wisły, a dodatkowo umożliwiają wysiadkę w atrakcyjnych miejscowościach wypoczynkowych (Junoszyno, Jantar, Mikoszewo, Stegna) lub w miejscach o znaczeniu historycznym i kulturalnym takich jak np. [https://pl.wikipedia.org/wiki/Muzeum_Stutthof_w_Sztutowie Muzeum Stutthof], czy zabytkowy [https://pl.wikipedia.org/wiki/Ko%C5%9Bci%C3%B3%C5%82_Naj%C5%9Bwi%C4%99tszego_Serca_Pana_Jezusa_w_Stegnie kościół Najświętszego Serca Pana Jezusa w Stegnie]. Mikoszewo i Prawy Brzeg Wisły, czyli zachodni koniec obecnej sieci ŻKD stwarza możliwość dotarcia do miejsca przeprawy w kierunku Świbna i dalszej podróży np. autobusem. === Samochodem === Nowy Dwór Gdański leży przy drodze ekspresowej S7, łączącej Gdańsk z Elblągiem i Warszawą. Z Trójmiasta należy jechać S7 w kierunku Elbląga i zjechać na węźle Nowy Dwór Gdański. Od strony Elbląga, Olsztyna i Warszawy wygodny jest również węzeł Żuławy Wschód. Z Malborka, Sztumu, Kwidzyna i Grudziądza do miasta prowadzi DK55, natomiast ze Stegny i Mierzei Wiślanej – DW502. Z zachodniej i południowej Polski można dojechać autostradą A1, a następnie S7, ewentualnie przez Malbork drogami DK22 i DK55. === Autobusem === Dojazd autobusem '''z Gdańska''' do Nowego Dworu Gdańskiego jest możliwy dzięki ⁠[https://www.pks.elblag.pl/ PKS Elbląg] oraz [https://www.flixbus.pl/ ⁠FlixBus]. Część kursów PKS Elbląg prowadzi bezpośrednio drogą S7, inne obsługują trasę lokalną przez Cedry Małe, Ostaszewo i Orłowo, dlatego przejazd zajmuje – zależnie od połączenia – od około 35 minut do ponad godziny. Odjazdy z Gdańska w dni powszednie są dosyć częste. Podróż FlixBusem trwa około 35 minut i są to połączenia bezpośrednie. '''Z Elbląga''' do Nowego Dworu Gdańskiego kursują bezpośrednie autobusy PKS Elbląg jadące w stronę Gdańska oraz, w sezonie letnim, Krynicy Morskiej. Podróż trwa zazwyczaj około 25–40 minut. Wybrane kursy obsługują również miejscowości pośrednie: Kazimierzowo, Jazową, Solnicę, Rakowe Pole i Kmiecin. Z Elblaga rownież można dojechac FlixBusem, a podróż trwa około 20 minut. '''Z Malborka''' kursują busy [https://www.pkskwidzyn.pl/ Powiślańskiej Komunikacji Samochodowej (PKS Kwidzyn)] przez Nowy Staw, Kościeleczki lub Dębinę. Są już rzadsze i zasadniczo ograniczone do dni powszednich. Aktualne rozkłady jazdy warto sprawdzać na portalu lub aplikacji [https://www.e-podroznik.pl/ e-podróżnik] oraz na stronach konkretnych przewoźników. == Transport == W Nowym Dworze Gdańskim nie funkcjonuje komunikacja miejska. Centrum jest niewielkie i można je wygodnie zwiedzać pieszo lub rowerem. Rower ułatwia również dotarcie do [[w:Orłowo_(województwo_pomorskie)|Orłowa]], [[w:Żelichowo_(województwo_pomorskie)|Żelichowa]] i innych pobliskich miejscowości. == Warto zobaczyć == Nowy Dwór Gdański nie jest szczególnie rozległym miastem i w czasie maksymalnie dwóch godzin można dotrzeć do jego najciekawszych miejsc. Warto więc wybrać się na spacer pieszo bądź rowerem i odwiedzić m.in: * [[w:Kościół_Przemienienia_Pańskiego_w_Nowym_Dworze_Gdańskim|Kościół Przemienienia Pańskiego]];[[File:Kościół Przemienienia Pańskiego w Nowym Dworze Gdańskim.jpg|thumb|Kościół Przemienienia Pańskiego w Nowym Dworze Gdańskim, ul. Drzymały 3]][[File:Kościół Przemienienia Pańskiego w Nowym Dworze Gdańskim - wnętrze.jpg|thumb|Kościół Przemienienia Pańskiego w Nowym Dworze Gdańskim - wnętrze]][[File:Kościół Przemienienia Pańskiego w Nowym Dworze Gdańskim - tablica.jpg|thumb|Kościół Przemienienia Pańskiego w Nowym Dworze Gdańskim - tablica]] * [[w:Wieża_ciśnień_w_Nowym_Dworze_Gdańskim|wieżę ciśnień]] z początku XX wieku;[[File:Zabytkowa wieża ciśnień w Nowym Dworze Gdańskim.jpg|thumb|Zabytkowa wieża ciśnień w Nowym Dworze Gdańskim, ul. Tuwima 5]] * stację ŻKD;[[File:Stacja kolejki Żuławskiej Kolei Dojazdowej w Nowym Dworze Gdańskim.jpg|thumb|Stacja kolejki Żuławskiej Kolei Dojazdowej w Nowym Dworze Gdańskim]] * ulice z zabytkowymi, drewnianymi domkami żuławskimi - wciąż zamieszkałymi, a nawet odnawianymi i remontowanymi - są bardzo urokliwe. Oczywiście nie można pominąć miejsca najważniejszego - Muzeum Żuławskiego występującego obecnie jako [[w:Żuławski_Park_Historyczny_w_Nowym_Dworze_Gdańskim|Żuławski Park Historyczny w Nowym Dworze Gdańskim]], ul. Kopernika 17, w którym można obejrzeć m.in. zabytki związane z historią i kulturą Żuław Wiślanych, dziejami i działalnością mennonitów, dawnym przemysłem, codziennym życiem i rzemiosłem mieszkańców oraz ochroną przeciwpowodziową, jak również lapidarium Cmentarza Jedenastu Wsi w Żelichowie-[[w:Cyganek|Cyganku]].[[File:Widok na dziedziniec Żuławskiego Parku Historycznego.jpg|thumb|Widok na dziedziniec Żuławskiego Parku Historycznego, ul. Kopernika 17]][[File:Makieta Nowego Dworu Gdańskiego w Żuławskim Parku Historycznym.jpg|thumb|Makieta Nowego Dworu Gdańskiego w Żuławskim Parku Historycznym]] == Noclegi, zakupy, gastronomia == === Noclegi === Baza noclegowa w Nowym Dworze Gdańskim jest dość skromna, ale obejmuje całoroczne pokoje gościnne, apartamenty i kwatery prywatne. Więcej gospodarstw agroturystycznych znajduje się w okolicznych wsiach na terenie gminy, a w sezonie letnim zalecana jest wcześniejsza rezerwacja. Warto zapoznać się z [https://miastonowydwor.pl/obiekty-hotelarskie-.html wykazem obiektów hotelarskich] na stronie Urzędu Miejskiego. === Zakupy === W Nowym Dworze Gdańskim funkcjonują liczne supermarkety i sklepy różnych branż, dzięki czemu można bez problemu uzupełnić zapasy przed wycieczką pieszą po Żuławach lub na Mierzeję Wiślaną. W Żuławskim Parku Historycznym znajduje się ponadto sklepik z regionalnymi wydawnictwami i pamiątkami. === Gastronomia === Baza gastronomiczna Nowego Dworu Gdańskiego, choć jest różnorodna, oferuje niewiele potraw tradycyjnej kuchni żuławskiej. W mieście działają restauracje z kuchnią polską i europejską, lokale z obiadami domowymi, burgerownie, pizzerie, kebaby, restauracja azjatycka, lodziarnie i kawiarnie. Większość lokali skupia się w centrum oraz przy ulicach Sikorskiego, Warszawskiej i Gdańskiej. Do działających lokali należą m.in. [https://willajoker.pl/ Willa Joker], [https://karczma-sielska-zagroda.eatbu.com/?lang=pl Sielska Zagroda], [https://www.facebook.com/p/U-kilera-100063741024917/?locale=pl_PL U Kilera], [https://www.facebook.com/p/Kurakndgpl-100045127820354/?locale=pl_PL Kurak], [https://www.smacznastacja.com/ Smaczna Stacja], [https://www.ryz-fish.pl/sushi/japonska-wisnia/ Japońska Wiśnia], [https://www.facebook.com/p/S%C5%82odka-Kraina-61589181721548/ Słodka Kraina] oraz [https://www.facebook.com/fabryka.lodow.ndg Fabryka Lodów]. Potraw inspirowanych tradycją żuławską można spróbować przede wszystkim w gospodzie [https://www.malyholender.pl/ Mały Holender] w pobliskim Żelichowie. == Nowy Dwór Gdański jako baza wycieczkowa == === Wycieczki piesze === W okolicy Nowego Dworu Gdańskiego sieć znakowanych szlaków pieszych jest bardzo skromna. Nie przebiegają tędy żadne szlaki piesze PTTK. Jedynym znakowanym szlakiem przechodzącym przez miasto jest Pomorska Droga św. Jakuba. Z Nowego Dworu Gdańskiego można nią wyruszyć w dwóch kierunkach: * '''w stronę Niedźwiedzicy''': Nowy Dwór Gdański – Tuja – Lubieszewo – Ostaszewo – Nowa Kościelnica – Niedźwiedzica; cały odcinek ma około 19 km. Po drodze można zobaczyć żuławskie kościoły, zabudowę wiejską i ruiny średniowiecznego kościoła w Ostaszewie; * '''w stronę Marzęcina i Elbląga''': Nowy Dwór Gdański – Marzęcino to około 9,5 km, a przejście całego etapu do Elbląga liczy około 26,6 km. Trasa prowadzi dalej przez Nowinki, Stobnę, Kępki i Bielniki. Na krótszą wycieczkę można wybrać się w okolice [[w:Orłowo_(województwo_pomorskie)|Orłowa]] i [[w:Żelichowo_(województwo_pomorskie)|Żelichowa]]. Znajdują się tam domy podcieniowe i inne zabytki związane z dawnym osadnictwem żuławskim. Corocznie, z inicjatywy Żuławskiego Parku Historycznego, odbywają się [https://zph.org.pl/program-dni-otwartych-zulawskich-zabytkow-27-28-06-2026/ Dni Otwarte Zabytków Żuławskich], które mogą być inspiracją do odbycia ciekawych wędrówek pieszych lub w połączeniu z przejazdem ŻKD (sezonowo!) po okolicznych miejscowościach i zabytkach. Wszystkie szlaki krajoznawcze prowadzą przez płaski, otwarty krajobraz Żuław. Trasę trzeba ułożyć samodzielnie, wykorzystując drogi lokalne i ciągi pieszo-rowerowe. Należy liczyć się z dłuższymi odcinkami asfaltowymi, a na trasie mierzyć się z małą ilością cienia oraz silnym wiatrem. Latem można dojechać Żuławską Koleją Dojazdową do Stegny, Jantaru albo Sztutowa i kontynuować wycieczkę pieszo żółtym [[w:Jantarowy_Szlak|Szlakiem Jantarowym]], będącym częścią europejskiego szlaku E9. === Wycieczki rowerowe === Nowy Dwór Gdański stanowi dogodną bazę wycieczek rowerowych po Żuławach. Warto nadmienić, że w pociągach ŻKD można przewozić rowery w wagonie wskazanym przez drużynę konduktorską. Pozwala to połączyć przejazd kolejką do Stegny lub Sztutowa z powrotem rowerowym przez Rybinę, Tujsk i Żelichowo i w przeciwnym kierunku. Przed podróżą warto sprawdzić aktualny [https://kolejzulawska.pl/rozklad-jazdy/ rozkład jazdy ŻKD], pamiętając, że funkcjonuje ona tylko w okresie letnim. Przez Nowy Dwór Gdański przebiega kilka tras: * [https://wirtualneszlaki.pl/szlaki-rowerowe/eurovelo-r13-szlak-zelaznej-kurtyny-rowerowy EuroVelo 10/13 (dawna trasa R10)] - etap 6: Jantar – Rybina – Żelichowo – Nowy Dwór Gdański – Kmiecin – Solnica – Jazowa – Kępki – Elbląg (39 km); * [https://miastonowydwor.pl/trasy-rowerowe.html lokalne drogi rowerowe]: ** '''do Tui''' - śladem dawnej linii kolei wąskotorowej. Jej główną atrakcją jest gotycki kościół pw. św. Jakuba Apostoła z XIV wieku w [[w:Tuja_(województwo_pomorskie|Tui]]; ** '''do Żelichowa''' - trasa prowadzi z centrum ulicą Portową (z miejscem odpoczynku dla rowerzystów), następnie wzdłuż Tugi i przez mosty do Żelichowa. Po drodze można zwiedzić [[w:Cerkiew_św._Mikołaja_w_Żelichowie|cerkiew św. Mikołaja]], [https://www.klubnowodworski.pl/dzialania/lapidarium-cmentarz-11-wsi/ Cmentarz Jedenastu Wsi] oraz zabytkowy dom podcieniowy - obecnie [https://www.malyholender.pl/ Gospoda Mały Holender]; ** '''do Rybiny''' - jako kontynuacja trasy z Żelichowa. [[w:Rybina|Rybina]] to ważny węzeł wodny Żuław. Znajdują się tam zabytkowe mosty zwodzone, ręcznie [[w:Most_obrotowy_w_Rybinie|obracany most kolejowy]] Żuławskiej Kolei Dojazdowej oraz przystań na [[w:Szkarpawa|Szkarpawie]]; ** '''w kierunku Elbląga''' przez Kmiecin, Solnicę, Jazową i Kępki * [https://www.klubnowodworski.pl/dzialania/szlak-mennonitow/ Szlak Mennonitów] - dalekobieżny szlak prowadzący z Gdańska przez Żuławy do Malborka i Elbląga. Cała trasa liczy około 172 km, a w rejonie Nowego Dworu Gdańskiego prowadzi m.in. przez Orłowo, Lubieszewo i Ostaszewo. Trasa mija domy podcieniowe, gotyckie kościoły, dawne cmentarze, wiatraki i obiekty hydrotechniczne. === Wycieczki drogą wodną === Nowy Dwór Gdański jest połączony Tugą ze Szkarpawą i siecią szlaków Pętli Żuławskiej wchodzącej w system Międzynarodowej Drogi Wodnej E70. To stwarza kilka możliwości uprawiania turystyki drogą wodną: * [https://mdwe70.pl/turystyka-wodna/trasy-turystyczne/rejs-petla-zulawska/ Pętla Żuławska] — rejsy jachtami, motorówkami lub większymi jednostkami na trzech trasach, a wśród nich Rejs do Stolicy Żuław (Rybina – ujście Tugi – Żelichowo – Nowy Dwór Gdański – Rybina) na dystansie ok. 40 km (5-6 godzin). * [https://kajaki.pomorskie.eu/?doing_wp_cron=1785600001.2639479637145996093750 Pomorskie Szlaki Kajakowe] — krótsze etapy, liczne miejsca wodowania, przystanie i oznakowanie dla kajakarzy. W Nowym Dworze Gdańskim znajdują się dwie stanice oraz trzecia w pobliskim Żelichowie: ** [https://kajaki.pomorskie.eu/stanica/przystan-kajakowa-przy-zok-na-tudze-w-nowym-dworze-gdanskim/ Przystań kajakowa przy ŻOK na Tudze] w Nowym Dworze Gdańskim; ** [https://kajaki.pomorskie.eu/stanica/przystan-kajakowa-w-nowym-dworze-gdanskim-przy-ul-wejhera/ Przystań kajakowa przy ul. Wejhera] w Nowym Dworze Gdańskim; ** [https://kajaki.pomorskie.eu/stanica/przystan-kajakowa-wraz-z-zagospodarowaniem-terenu-w-zelichowie/ Przystań kajakowa] w Żelichowie. == Gdzie dalej == * [[Gdańsk]] – stolica województwa pomorskiego, z rozległym zespołem zabytkowym Głównego Miasta, portem i licznymi muzeami; dojazd drogą S7 lub bezpośrednim autobusem; * [[Elbląg]] – miasto nad rzeką Elbląg, z odbudowanym Starym Miastem i dostępem do Kanału Elbląskiego; * [[Malbork]] – zamek krzyżacki wpisany na listę światowego dziedzictwa UNESCO; * [[Stegna]] i [[w:Jantar_(wieś)|Jantar]] – miejscowości wypoczynkowe na Mierzei Wiślanej, dostępne autobusem, samochodem, rowerem, a sezonowo również Żuławską Koleją Dojazdową; * [[Sztutowo]] – miejscowość z Muzeum Stutthof i końcową stacją jednego z odcinków ŻKD; * [[w:Mikoszewo|Mikoszewo]] – miejscowość położona przy ujściu Wisły, z możliwością przeprawy promowej do Świbna; * [[Krynica Morska]] – główny ośrodek turystyczny polskiej części Mierzei Wiślanej. {{użyteczny}} {{Geo|54°12′50″N|19°07′08″E|}} {{Jest w|Powiat nowodworski (województwo pomorskie)}} [[Kategoria:Województwo pomorskie]] t9lq6uwffwo24d3b7rmaqsp3z80499q 0 19331 158046 2026-08-02T16:31:00Z Juleka06 17606 Utworzono nową stronę „{{Top-banner}} <!-- można wstawić zdjęcie-panoramę miejscowości, zalecane 2100x300 px --> {{Miejscowość infobox |nazwa = Brusy |nazwa oryginalna = w języku kaszub. ''Brusë'' |widok = <!-- zdjęcie/kolaż miejscowości; np. Warszawa_kolaż.jpg --> |opis = <!-- opis co jest na zdjęciu --> |herb = <!-- herb miejscowości, np. Herb_Warszawy.png--> |mapa = <!-- położenie miejscowości na map…” 158046 wikitext text/x-wiki {{Top-banner}} <!-- można wstawić zdjęcie-panoramę miejscowości, zalecane 2100x300 px --> {{Miejscowość infobox |nazwa = Brusy |nazwa oryginalna = w języku kaszub. ''Brusë'' |widok = <!-- zdjęcie/kolaż miejscowości; np. Warszawa_kolaż.jpg --> |opis = <!-- opis co jest na zdjęciu --> |herb = <!-- herb miejscowości, np. Herb_Warszawy.png--> |mapa = <!-- położenie miejscowości na mapie państwa --> |państwo = Polska |region = województwo pomorskie |powierzchnia = 5,2 |wysokość = 145-150 |lud = 5 053 |prefiks = (+48) 52 |kod pocztowy = 89-632 |www = https://brusy.pl }} {{Mapframe |<!-- szerokość geograficzna -->|<!-- długość geograficzna -->|zoom=14|height=400|width=400}} '''Nazwa miejscowości''' jest w [[Nazwa regionu]]. <!-- Potocznym językiem z czego miejscowość jest znana, najważniejsze atrakcje lub co jest jej atutem turystycznym, zob. np. w artykule [[Singapur]]. --> == Charakterystyka == <!-- Opis ogólny i szkice dot.: historii, położenia geograficznego, klimatu, kiedy jechać i jak się przygotować. --> === Historia === === Geografia === === Klimat === === Kiedy jechać === === Przygotowania === == Dojazd == === Samolotem === === Pociągiem === === Samochodem === === Autobusem === === Statkiem === == Dzielnice == == Transport == == Warto zobaczyć == === Imprezy === == Aktywny wypoczynek == == Praca i nauka == == Zakupy == <!-- == Wyżywienie == === Skromnie === === Umiarkowanie === === Wystawnie === --> == Rozrywka == == Noclegi == <!-- === Skromnie === === Umiarkowanie === === Ekskluzywnie === == Bezpieczeństwo == --> === Zdrowie === == Kontakt == == Gdzie dalej == <!-- Gdzie można udać się na 1-dniową wycieczkę (w pobliżu) i gdzie są w bezpośrednim sąsiedztwie miejsca, które mogą być następnym punktem podróży. --> {{zarys}} {{Jest w|<!-- w jakiej jest nadrzędnej jednostce podziału administracyjnego-->}} {{Geo||<!-- Współrzędne geograficzne, szerokość i długość geograficzna -->}} [[Kategoria:<!-- PAŃSTWO lub inna nadrzędna jednostka administracyjna-->]] 1d76y9l81es50o3svgl61o65xf7uzf9 158047 158046 2026-08-02T16:35:33Z Juleka06 17606 158047 wikitext text/x-wiki {{Top-banner}} <!-- można wstawić zdjęcie-panoramę miejscowości, zalecane 2100x300 px --> {{Miejscowość infobox |nazwa = Brusy |nazwa oryginalna = w języku kaszub. ''Brusë'' |widok = <!-- zdjęcie/kolaż miejscowości; np. Warszawa_kolaż.jpg --> |opis = <!-- opis co jest na zdjęciu --> |herb = <!-- herb miejscowości, np. Herb_Warszawy.png--> |mapa = <!-- położenie miejscowości na mapie państwa --> |państwo = Polska |region = województwo pomorskie |powierzchnia = 5,2 |wysokość = 145-150 |lud = 5 053 |prefiks = (+48) 52 |kod pocztowy = 89-632 |www = https://brusy.pl }} {{Mapframe |53.882335|17.727353|zoom=14|height=300|width=300}} '''Nazwa miejscowości''' jest w [[Nazwa regionu]]. <!-- Potocznym językiem z czego miejscowość jest znana, najważniejsze atrakcje lub co jest jej atutem turystycznym, zob. np. w artykule [[Singapur]]. --> == Charakterystyka == <!-- Opis ogólny i szkice dot.: historii, położenia geograficznego, klimatu, kiedy jechać i jak się przygotować. --> === Historia === === Geografia === === Klimat === === Kiedy jechać === === Przygotowania === == Dojazd == === Samolotem === === Pociągiem === === Samochodem === === Autobusem === === Statkiem === == Dzielnice == == Transport == == Warto zobaczyć == === Imprezy === == Aktywny wypoczynek == == Praca i nauka == == Zakupy == <!-- == Wyżywienie == === Skromnie === === Umiarkowanie === === Wystawnie === --> == Rozrywka == == Noclegi == <!-- === Skromnie === === Umiarkowanie === === Ekskluzywnie === == Bezpieczeństwo == --> === Zdrowie === == Kontakt == == Gdzie dalej == <!-- Gdzie można udać się na 1-dniową wycieczkę (w pobliżu) i gdzie są w bezpośrednim sąsiedztwie miejsca, które mogą być następnym punktem podróży. --> {{zarys}} {{Jest w|<!-- w jakiej jest nadrzędnej jednostce podziału administracyjnego-->}} {{Geo||<!-- Współrzędne geograficzne, szerokość i długość geograficzna -->}} [[Kategoria:<!-- PAŃSTWO lub inna nadrzędna jednostka administracyjna-->]] 4u86gzzrtkdw3omwhzo798lnitijxjt 158049 158047 2026-08-02T16:42:19Z Juleka06 17606 158049 wikitext text/x-wiki {{Top-banner}} <!-- można wstawić zdjęcie-panoramę miejscowości, zalecane 2100x300 px --> {{Miejscowość infobox |nazwa = Brusy |nazwa oryginalna = w języku kaszub. ''Brusë'' |widok = <!-- zdjęcie/kolaż miejscowości; np. Warszawa_kolaż.jpg --> |opis = <!-- opis co jest na zdjęciu --> |herb = <!-- herb miejscowości, np. Herb_Warszawy.png--> |mapa = <!-- położenie miejscowości na mapie państwa --> |państwo = Polska |region = województwo pomorskie |powierzchnia = 5,2 |wysokość = 145-150 |lud = 5 053 |prefiks = (+48) 52 |kod pocztowy = 89-632 |www = https://brusy.pl }} {{Mapframe |53.882335|17.727353|zoom=14|height=300|width=300}} '''Brusy''' - miasto w [[Polska|Polsce]], w województwie [[Województwo pomorskie|pomorskim]], w powiecie [[chojnickim]], siedziba gminy miejsko-wiejskiej Brusy. Brusy są położone w [[w:Bory_Tucholskie|Borach Tucholskich]] na południowych [[Kaszuby|Kaszubach]]. == Charakterystyka == <!-- Opis ogólny i szkice dot.: historii, położenia geograficznego, klimatu, kiedy jechać i jak się przygotować. --> === Historia === === Geografia === === Kiedy jechać === == Dojazd == === Samolotem === === Pociągiem === === Samochodem === === Autobusem === === Statkiem === == Dzielnice == == Transport == == Warto zobaczyć == === Imprezy === == Aktywny wypoczynek == == Praca i nauka == == Zakupy == <!-- == Wyżywienie == === Skromnie === === Umiarkowanie === === Wystawnie === --> == Rozrywka == == Noclegi == <!-- === Skromnie === === Umiarkowanie === === Ekskluzywnie === == Bezpieczeństwo == --> === Zdrowie === == Kontakt == == Gdzie dalej == <!-- Gdzie można udać się na 1-dniową wycieczkę (w pobliżu) i gdzie są w bezpośrednim sąsiedztwie miejsca, które mogą być następnym punktem podróży. --> {{zarys}} {{Jest w|<!-- w jakiej jest nadrzędnej jednostce podziału administracyjnego-->}} {{Geo||<!-- Współrzędne geograficzne, szerokość i długość geograficzna -->}} [[Kategoria:<!-- PAŃSTWO lub inna nadrzędna jednostka administracyjna-->]] 9pem7ib67vf9ai2aacvh8trxg50uk4h 158050 158049 2026-08-02T16:45:27Z Juleka06 17606 158050 wikitext text/x-wiki {{Top-banner}} <!-- można wstawić zdjęcie-panoramę miejscowości, zalecane 2100x300 px --> {{Miejscowość infobox |nazwa = Brusy |nazwa oryginalna = w języku kaszub. ''Brusë'' |widok = <!-- zdjęcie/kolaż miejscowości; np. Warszawa_kolaż.jpg --> |opis = <!-- opis co jest na zdjęciu --> |herb = <!-- herb miejscowości, np. Herb_Warszawy.png--> |mapa = <!-- położenie miejscowości na mapie państwa --> |państwo = Polska |region = województwo pomorskie |powierzchnia = 5,2 |wysokość = 145-150 |lud = 5 053 |prefiks = (+48) 52 |kod pocztowy = 89-632 |www = https://brusy.pl }} {{Mapframe |53.882335|17.727353|zoom=14|height=300|width=300}} '''Brusy''' - miasto w [[Polska|Polsce]], w województwie [[Województwo pomorskie|pomorskim]], w powiecie [[chojnickim]], siedziba [[Brusy (gmina)|gminy miejsko-wiejskiej Brusy]]. Brusy są położone w [[w:Bory_Tucholskie|Borach Tucholskich]] na południowych [[Kaszuby|Kaszubach]]. == Charakterystyka == <!-- Opis ogólny i szkice dot.: historii, położenia geograficznego, klimatu, kiedy jechać i jak się przygotować. --> === Historia === === Geografia === === Kiedy jechać === == Dojazd == === Samochodem === === Autobusem === == Dzielnice == == Transport == == Warto zobaczyć == === Imprezy === == Aktywny wypoczynek == == Praca i nauka == == Zakupy == <!-- == Wyżywienie == === Skromnie === === Umiarkowanie === === Wystawnie === --> == Rozrywka == == Noclegi == <!-- === Skromnie === === Umiarkowanie === === Ekskluzywnie === == Bezpieczeństwo == --> === Zdrowie === == Kontakt == == Gdzie dalej == <!-- Gdzie można udać się na 1-dniową wycieczkę (w pobliżu) i gdzie są w bezpośrednim sąsiedztwie miejsca, które mogą być następnym punktem podróży. --> {{zarys}} {{Jest w|<!-- w jakiej jest nadrzędnej jednostce podziału administracyjnego-->}} {{Geo||<!-- Współrzędne geograficzne, szerokość i długość geograficzna -->}} [[Kategoria:<!-- PAŃSTWO lub inna nadrzędna jednostka administracyjna-->]] 73o4jg1cx6er9wfc7zl25cyz914ldzm 158060 158050 2026-08-03T07:25:45Z Juleka06 17606 /* Historia */ 158060 wikitext text/x-wiki {{Top-banner}} <!-- można wstawić zdjęcie-panoramę miejscowości, zalecane 2100x300 px --> {{Miejscowość infobox |nazwa = Brusy |nazwa oryginalna = w języku kaszub. ''Brusë'' |widok = <!-- zdjęcie/kolaż miejscowości; np. Warszawa_kolaż.jpg --> |opis = <!-- opis co jest na zdjęciu --> |herb = <!-- herb miejscowości, np. Herb_Warszawy.png--> |mapa = <!-- położenie miejscowości na mapie państwa --> |państwo = Polska |region = województwo pomorskie |powierzchnia = 5,2 |wysokość = 145-150 |lud = 5 053 |prefiks = (+48) 52 |kod pocztowy = 89-632 |www = https://brusy.pl }} {{Mapframe |53.882335|17.727353|zoom=14|height=300|width=300}} '''Brusy''' - miasto w [[Polska|Polsce]], w województwie [[Województwo pomorskie|pomorskim]], w powiecie [[chojnickim]], siedziba [[Brusy (gmina)|gminy miejsko-wiejskiej Brusy]]. Brusy są położone w [[w:Bory_Tucholskie|Borach Tucholskich]] na południowych [[Kaszuby|Kaszubach]]. == Charakterystyka == <!-- Opis ogólny i szkice dot.: historii, położenia geograficznego, klimatu, kiedy jechać i jak się przygotować. --> === Historia === Brusy są historycznym ośrodkiem regionu [[Zabory|Zaborów]] – południowej części Kaszub. Za początek miejscowości przyjmuje się rok 1351, kiedy komtur [[Tuchola|tucholski]] [[w:Komturia_tucholska#Komturzy_tucholscy|Konrad von Vullekop]] nadał Brusom przywilej osadniczy na [[w:Prawo_chełmińskie|prawie chełmińskim]]. W średniowieczu miejscowość pozostawała związana z administracją krzyżacką, natomiast siedziba wójtostwa zaborskiego została przeniesiona do pobliskich [[Kosobudy (województwo pomorskie)|Kosobud]]. Po [[w:Wojna_trzynastoletnia|wojnie trzynastoletniej]] Brusy znalazły się w granicach [[w:Prusy_Królewskie|Prus Królewskich]] i przez kolejne stulecia rozwijały się jako duża wieś królewska oraz lokalny ośrodek handlu i rzemiosła dla okolicznych osad. W drugiej połowie XIX wieku impuls rozwojowy przyniosły budowa drogi bitej oraz uruchomienie linii kolejowej [[w:Linia_kolejowa_nr_211|Chojnice–Brusy]], co ułatwiło transport drewna i produktów rolnych. Pomimo germanizacji w okresie zaboru pruskiego mieszkańcy zachowali język kaszubski i polską tożsamość. Po 1920 roku Brusy znalazły się w granicach odrodzonej Polski i umocniły swoją rolę jako centrum administracyjnego oraz gospodarczego Zaborów. Prawa miejskie miejscowość otrzymała 1 stycznia 1988 roku. Współcześnie Brusy są jednym z najważniejszych ośrodków kultury kaszubskiej. Działają tu instytucje popularyzujące dziedzictwo regionu, a miasto stanowi dogodną bazę do zwiedzania Borów Tucholskich, Zaborskiego Parku Krajobrazowego i okolicznych jezior. === Geografia === === Kiedy jechać === == Dojazd == === Samochodem === === Autobusem === == Dzielnice == == Transport == == Warto zobaczyć == === Imprezy === == Aktywny wypoczynek == == Praca i nauka == == Zakupy == <!-- == Wyżywienie == === Skromnie === === Umiarkowanie === === Wystawnie === --> == Rozrywka == == Noclegi == <!-- === Skromnie === === Umiarkowanie === === Ekskluzywnie === == Bezpieczeństwo == --> === Zdrowie === == Kontakt == == Gdzie dalej == <!-- Gdzie można udać się na 1-dniową wycieczkę (w pobliżu) i gdzie są w bezpośrednim sąsiedztwie miejsca, które mogą być następnym punktem podróży. --> {{zarys}} {{Jest w|<!-- w jakiej jest nadrzędnej jednostce podziału administracyjnego-->}} {{Geo||<!-- Współrzędne geograficzne, szerokość i długość geograficzna -->}} [[Kategoria:<!-- PAŃSTWO lub inna nadrzędna jednostka administracyjna-->]] 315v9mye6hdu792vs8on0picimpekq1 158061 158060 2026-08-03T07:39:32Z Juleka06 17606 /* Geografia */ 158061 wikitext text/x-wiki {{Top-banner}} <!-- można wstawić zdjęcie-panoramę miejscowości, zalecane 2100x300 px --> {{Miejscowość infobox |nazwa = Brusy |nazwa oryginalna = w języku kaszub. ''Brusë'' |widok = <!-- zdjęcie/kolaż miejscowości; np. Warszawa_kolaż.jpg --> |opis = <!-- opis co jest na zdjęciu --> |herb = <!-- herb miejscowości, np. Herb_Warszawy.png--> |mapa = <!-- położenie miejscowości na mapie państwa --> |państwo = Polska |region = województwo pomorskie |powierzchnia = 5,2 |wysokość = 145-150 |lud = 5 053 |prefiks = (+48) 52 |kod pocztowy = 89-632 |www = https://brusy.pl }} {{Mapframe |53.882335|17.727353|zoom=14|height=300|width=300}} '''Brusy''' - miasto w [[Polska|Polsce]], w województwie [[Województwo pomorskie|pomorskim]], w powiecie [[chojnickim]], siedziba [[Brusy (gmina)|gminy miejsko-wiejskiej Brusy]]. Brusy są położone w [[w:Bory_Tucholskie|Borach Tucholskich]] na południowych [[Kaszuby|Kaszubach]]. == Charakterystyka == <!-- Opis ogólny i szkice dot.: historii, położenia geograficznego, klimatu, kiedy jechać i jak się przygotować. --> === Historia === Brusy są historycznym ośrodkiem regionu [[Zabory|Zaborów]] – południowej części Kaszub. Za początek miejscowości przyjmuje się rok 1351, kiedy komtur [[Tuchola|tucholski]] [[w:Komturia_tucholska#Komturzy_tucholscy|Konrad von Vullekop]] nadał Brusom przywilej osadniczy na [[w:Prawo_chełmińskie|prawie chełmińskim]]. W średniowieczu miejscowość pozostawała związana z administracją krzyżacką, natomiast siedziba wójtostwa zaborskiego została przeniesiona do pobliskich [[Kosobudy (województwo pomorskie)|Kosobud]]. Po [[w:Wojna_trzynastoletnia|wojnie trzynastoletniej]] Brusy znalazły się w granicach [[w:Prusy_Królewskie|Prus Królewskich]] i przez kolejne stulecia rozwijały się jako duża wieś królewska oraz lokalny ośrodek handlu i rzemiosła dla okolicznych osad. W drugiej połowie XIX wieku impuls rozwojowy przyniosły budowa drogi bitej oraz uruchomienie linii kolejowej [[w:Linia_kolejowa_nr_211|Chojnice–Brusy]], co ułatwiło transport drewna i produktów rolnych. Pomimo germanizacji w okresie zaboru pruskiego mieszkańcy zachowali język kaszubski i polską tożsamość. Po 1920 roku Brusy znalazły się w granicach odrodzonej Polski i umocniły swoją rolę jako centrum administracyjnego oraz gospodarczego Zaborów. Prawa miejskie miejscowość otrzymała 1 stycznia 1988 roku. Współcześnie Brusy są jednym z najważniejszych ośrodków kultury kaszubskiej. Działają tu instytucje popularyzujące dziedzictwo regionu, a miasto stanowi dogodną bazę do zwiedzania Borów Tucholskich, Zaborskiego Parku Krajobrazowego i okolicznych jezior. === Geografia === Brusy położone są w południowo-zachodniej części województwa pomorskiego, w powiecie chojnickim, na pograniczu Kaszub i Borów Tucholskich, około 25 km na północ od [[Chojnice|Chojnic]]. Miasto leży w historycznym regionie Zaborów, na obszarze [[w:Pojezierze_Południowopomorskie|Pojezierza Południowopomorskiego]], ukształtowanego podczas ostatniego zlodowacenia. Okolice Brus charakteryzują się urozmaiconym krajobrazem polodowcowym z licznymi jeziorami, rozległymi kompleksami leśnymi oraz terenami rolniczymi. Dominującym elementem krajobrazu są lasy Borów Tucholskich, należące do jednego z największych kompleksów leśnych w Polsce. Przez gminę przepływają m.in. rzeka [[w:Zbrzyca_(rzeka)|Zbrzyca]] oraz [[w:Brda#|Brda]], będące popularnymi szlakami kajakowymi, a w okolicy znajduje się wiele jezior wykorzystywanych do rekreacji i wędkarstwa. Znaczna część gminy Brusy objęta jest ochroną przyrody. Obejmuje ona przede wszystkim [[Zaborski Park Krajobrazowy]], fragmenty [[Park Narodowy Bory Tucholskie|Parku Narodowego „Bory Tucholskie”]], a także liczne rezerwaty przyrody i obszary sieci Natura 2000. Dzięki temu okolice miasta są atrakcyjnym miejscem do uprawiania turystyki pieszej, rowerowej, kajakowej oraz obserwacji przyrody. === Kiedy jechać === == Dojazd == === Samochodem === === Autobusem === == Dzielnice == == Transport == == Warto zobaczyć == === Imprezy === == Aktywny wypoczynek == == Praca i nauka == == Zakupy == <!-- == Wyżywienie == === Skromnie === === Umiarkowanie === === Wystawnie === --> == Rozrywka == == Noclegi == <!-- === Skromnie === === Umiarkowanie === === Ekskluzywnie === == Bezpieczeństwo == --> === Zdrowie === == Kontakt == == Gdzie dalej == <!-- Gdzie można udać się na 1-dniową wycieczkę (w pobliżu) i gdzie są w bezpośrednim sąsiedztwie miejsca, które mogą być następnym punktem podróży. --> {{zarys}} {{Jest w|<!-- w jakiej jest nadrzędnej jednostce podziału administracyjnego-->}} {{Geo||<!-- Współrzędne geograficzne, szerokość i długość geograficzna -->}} [[Kategoria:<!-- PAŃSTWO lub inna nadrzędna jednostka administracyjna-->]] qaxyt9ewodnm87k165rb4pi71nfjrpi 158062 158061 2026-08-03T07:42:13Z Juleka06 17606 /* Kiedy jechać */ 158062 wikitext text/x-wiki {{Top-banner}} <!-- można wstawić zdjęcie-panoramę miejscowości, zalecane 2100x300 px --> {{Miejscowość infobox |nazwa = Brusy |nazwa oryginalna = w języku kaszub. ''Brusë'' |widok = <!-- zdjęcie/kolaż miejscowości; np. Warszawa_kolaż.jpg --> |opis = <!-- opis co jest na zdjęciu --> |herb = <!-- herb miejscowości, np. Herb_Warszawy.png--> |mapa = <!-- położenie miejscowości na mapie państwa --> |państwo = Polska |region = województwo pomorskie |powierzchnia = 5,2 |wysokość = 145-150 |lud = 5 053 |prefiks = (+48) 52 |kod pocztowy = 89-632 |www = https://brusy.pl }} {{Mapframe |53.882335|17.727353|zoom=14|height=300|width=300}} '''Brusy''' - miasto w [[Polska|Polsce]], w województwie [[Województwo pomorskie|pomorskim]], w powiecie [[chojnickim]], siedziba [[Brusy (gmina)|gminy miejsko-wiejskiej Brusy]]. Brusy są położone w [[w:Bory_Tucholskie|Borach Tucholskich]] na południowych [[Kaszuby|Kaszubach]]. == Charakterystyka == <!-- Opis ogólny i szkice dot.: historii, położenia geograficznego, klimatu, kiedy jechać i jak się przygotować. --> === Historia === Brusy są historycznym ośrodkiem regionu [[Zabory|Zaborów]] – południowej części Kaszub. Za początek miejscowości przyjmuje się rok 1351, kiedy komtur [[Tuchola|tucholski]] [[w:Komturia_tucholska#Komturzy_tucholscy|Konrad von Vullekop]] nadał Brusom przywilej osadniczy na [[w:Prawo_chełmińskie|prawie chełmińskim]]. W średniowieczu miejscowość pozostawała związana z administracją krzyżacką, natomiast siedziba wójtostwa zaborskiego została przeniesiona do pobliskich [[Kosobudy (województwo pomorskie)|Kosobud]]. Po [[w:Wojna_trzynastoletnia|wojnie trzynastoletniej]] Brusy znalazły się w granicach [[w:Prusy_Królewskie|Prus Królewskich]] i przez kolejne stulecia rozwijały się jako duża wieś królewska oraz lokalny ośrodek handlu i rzemiosła dla okolicznych osad. W drugiej połowie XIX wieku impuls rozwojowy przyniosły budowa drogi bitej oraz uruchomienie linii kolejowej [[w:Linia_kolejowa_nr_211|Chojnice–Brusy]], co ułatwiło transport drewna i produktów rolnych. Pomimo germanizacji w okresie zaboru pruskiego mieszkańcy zachowali język kaszubski i polską tożsamość. Po 1920 roku Brusy znalazły się w granicach odrodzonej Polski i umocniły swoją rolę jako centrum administracyjnego oraz gospodarczego Zaborów. Prawa miejskie miejscowość otrzymała 1 stycznia 1988 roku. Współcześnie Brusy są jednym z najważniejszych ośrodków kultury kaszubskiej. Działają tu instytucje popularyzujące dziedzictwo regionu, a miasto stanowi dogodną bazę do zwiedzania Borów Tucholskich, Zaborskiego Parku Krajobrazowego i okolicznych jezior. === Geografia === Brusy położone są w południowo-zachodniej części województwa pomorskiego, w powiecie chojnickim, na pograniczu Kaszub i Borów Tucholskich, około 25 km na północ od [[Chojnice|Chojnic]]. Miasto leży w historycznym regionie Zaborów, na obszarze [[w:Pojezierze_Południowopomorskie|Pojezierza Południowopomorskiego]], ukształtowanego podczas ostatniego zlodowacenia. Okolice Brus charakteryzują się urozmaiconym krajobrazem polodowcowym z licznymi jeziorami, rozległymi kompleksami leśnymi oraz terenami rolniczymi. Dominującym elementem krajobrazu są lasy Borów Tucholskich, należące do jednego z największych kompleksów leśnych w Polsce. Przez gminę przepływają m.in. rzeka [[w:Zbrzyca_(rzeka)|Zbrzyca]] oraz [[w:Brda#|Brda]], będące popularnymi szlakami kajakowymi, a w okolicy znajduje się wiele jezior wykorzystywanych do rekreacji i wędkarstwa. Znaczna część gminy Brusy objęta jest ochroną przyrody. Obejmuje ona przede wszystkim [[Zaborski Park Krajobrazowy]], fragmenty [[Park Narodowy Bory Tucholskie|Parku Narodowego „Bory Tucholskie”]], a także liczne rezerwaty przyrody i obszary sieci Natura 2000. Dzięki temu okolice miasta są atrakcyjnym miejscem do uprawiania turystyki pieszej, rowerowej, kajakowej oraz obserwacji przyrody. === Kiedy jechać === Brusy można odwiedzać przez cały rok, jednak najlepszy okres na pobyt przypada od końca czerwca do końca sierpnia. W tym czasie panują najkorzystniejsze warunki do aktywnego wypoczynku na świeżym powietrzu – średnie temperatury maksymalne wynoszą około 20–23°C, dni są najdłuższe, a zachmurzenie najmniejsze w skali roku. Od maja do września okolice Brus sprzyjają pieszym i rowerowym wycieczkom, spływom kajakowym Brdą i Zbrzycą oraz wypoczynkowi nad jeziorami. == Dojazd == === Samochodem === === Autobusem === == Dzielnice == == Transport == == Warto zobaczyć == === Imprezy === == Aktywny wypoczynek == == Praca i nauka == == Zakupy == <!-- == Wyżywienie == === Skromnie === === Umiarkowanie === === Wystawnie === --> == Rozrywka == == Noclegi == <!-- === Skromnie === === Umiarkowanie === === Ekskluzywnie === == Bezpieczeństwo == --> === Zdrowie === == Kontakt == == Gdzie dalej == <!-- Gdzie można udać się na 1-dniową wycieczkę (w pobliżu) i gdzie są w bezpośrednim sąsiedztwie miejsca, które mogą być następnym punktem podróży. --> {{zarys}} {{Jest w|<!-- w jakiej jest nadrzędnej jednostce podziału administracyjnego-->}} {{Geo||<!-- Współrzędne geograficzne, szerokość i długość geograficzna -->}} [[Kategoria:<!-- PAŃSTWO lub inna nadrzędna jednostka administracyjna-->]] 3dh5rf5qy7n8dndoyaqi2txzgkvagv9 158063 158062 2026-08-03T07:44:47Z Juleka06 17606 158063 wikitext text/x-wiki {{Top-banner}} <!-- można wstawić zdjęcie-panoramę miejscowości, zalecane 2100x300 px --> {{Miejscowość infobox |nazwa = Brusy |nazwa oryginalna = w języku kaszub. ''Brusë'' |widok = <!-- zdjęcie/kolaż miejscowości; np. Warszawa_kolaż.jpg --> |opis = <!-- opis co jest na zdjęciu --> |herb = <!-- herb miejscowości, np. Herb_Warszawy.png--> |mapa = <!-- położenie miejscowości na mapie państwa --> |państwo = Polska |region = województwo pomorskie |powierzchnia = 5,2 |wysokość = 145-150 |lud = 5 053 |prefiks = (+48) 52 |kod pocztowy = 89-632 |www = https://brusy.pl }} {{Mapframe |53.882335|17.727353|zoom=14|height=300|width=300}} '''Brusy''' - miasto w [[Polska|Polsce]], w województwie [[Województwo pomorskie|pomorskim]], w powiecie [[Powiat chojnicki|chojnickim]], siedziba [[Brusy (gmina)|gminy miejsko-wiejskiej Brusy]]. Brusy są położone w [[w:Bory_Tucholskie|Borach Tucholskich]] na południowych [[Kaszuby|Kaszubach]]. == Charakterystyka == <!-- Opis ogólny i szkice dot.: historii, położenia geograficznego, klimatu, kiedy jechać i jak się przygotować. --> === Historia === Brusy są historycznym ośrodkiem regionu [[Zabory|Zaborów]] – południowej części Kaszub. Za początek miejscowości przyjmuje się rok 1351, kiedy komtur [[Tuchola|tucholski]] [[w:Komturia_tucholska#Komturzy_tucholscy|Konrad von Vullekop]] nadał Brusom przywilej osadniczy na [[w:Prawo_chełmińskie|prawie chełmińskim]]. W średniowieczu miejscowość pozostawała związana z administracją krzyżacką, natomiast siedziba wójtostwa zaborskiego została przeniesiona do pobliskich [[Kosobudy (województwo pomorskie)|Kosobud]]. Po [[w:Wojna_trzynastoletnia|wojnie trzynastoletniej]] Brusy znalazły się w granicach [[w:Prusy_Królewskie|Prus Królewskich]] i przez kolejne stulecia rozwijały się jako duża wieś królewska oraz lokalny ośrodek handlu i rzemiosła dla okolicznych osad. W drugiej połowie XIX wieku impuls rozwojowy przyniosły budowa drogi bitej oraz uruchomienie linii kolejowej [[w:Linia_kolejowa_nr_211|Chojnice–Brusy]], co ułatwiło transport drewna i produktów rolnych. Pomimo germanizacji w okresie zaboru pruskiego mieszkańcy zachowali język kaszubski i polską tożsamość. Po 1920 roku Brusy znalazły się w granicach odrodzonej Polski i umocniły swoją rolę jako centrum administracyjnego oraz gospodarczego Zaborów. Prawa miejskie miejscowość otrzymała 1 stycznia 1988 roku. Współcześnie Brusy są jednym z najważniejszych ośrodków kultury kaszubskiej. Działają tu instytucje popularyzujące dziedzictwo regionu, a miasto stanowi dogodną bazę do zwiedzania Borów Tucholskich, Zaborskiego Parku Krajobrazowego i okolicznych jezior. === Geografia === Brusy położone są w południowo-zachodniej części województwa pomorskiego, w powiecie chojnickim, na pograniczu Kaszub i Borów Tucholskich, około 25 km na północ od [[Chojnice|Chojnic]]. Miasto leży w historycznym regionie Zaborów, na obszarze [[w:Pojezierze_Południowopomorskie|Pojezierza Południowopomorskiego]], ukształtowanego podczas ostatniego zlodowacenia. Okolice Brus charakteryzują się urozmaiconym krajobrazem polodowcowym z licznymi jeziorami, rozległymi kompleksami leśnymi oraz terenami rolniczymi. Dominującym elementem krajobrazu są lasy Borów Tucholskich, należące do jednego z największych kompleksów leśnych w Polsce. Przez gminę przepływają m.in. rzeka [[w:Zbrzyca_(rzeka)|Zbrzyca]] oraz [[w:Brda#|Brda]], będące popularnymi szlakami kajakowymi, a w okolicy znajduje się wiele jezior wykorzystywanych do rekreacji i wędkarstwa. Znaczna część gminy Brusy objęta jest ochroną przyrody. Obejmuje ona przede wszystkim [[Zaborski Park Krajobrazowy]], fragmenty [[Park Narodowy Bory Tucholskie|Parku Narodowego „Bory Tucholskie”]], a także liczne rezerwaty przyrody i obszary sieci Natura 2000. Dzięki temu okolice miasta są atrakcyjnym miejscem do uprawiania turystyki pieszej, rowerowej, kajakowej oraz obserwacji przyrody. === Kiedy jechać === Brusy można odwiedzać przez cały rok, jednak najlepszy okres na pobyt przypada od końca czerwca do końca sierpnia. W tym czasie panują najkorzystniejsze warunki do aktywnego wypoczynku na świeżym powietrzu – średnie temperatury maksymalne wynoszą około 20–23°C, dni są najdłuższe, a zachmurzenie najmniejsze w skali roku. Od maja do września okolice Brus sprzyjają pieszym i rowerowym wycieczkom, spływom kajakowym Brdą i Zbrzycą oraz wypoczynkowi nad jeziorami. == Dojazd == === Samochodem === === Autobusem === == Dzielnice == == Transport == == Warto zobaczyć == === Imprezy === == Aktywny wypoczynek == == Praca i nauka == == Zakupy == <!-- == Wyżywienie == === Skromnie === === Umiarkowanie === === Wystawnie === --> == Rozrywka == == Noclegi == <!-- === Skromnie === === Umiarkowanie === === Ekskluzywnie === == Bezpieczeństwo == --> === Zdrowie === == Kontakt == == Gdzie dalej == <!-- Gdzie można udać się na 1-dniową wycieczkę (w pobliżu) i gdzie są w bezpośrednim sąsiedztwie miejsca, które mogą być następnym punktem podróży. --> {{zarys}} {{Jest w|<!-- w jakiej jest nadrzędnej jednostce podziału administracyjnego-->}} {{Geo||<!-- Współrzędne geograficzne, szerokość i długość geograficzna -->}} [[Kategoria:<!-- PAŃSTWO lub inna nadrzędna jednostka administracyjna-->]] iy7d8t8zl5f5bcanr91lsa4wil1achr 158067 158063 2026-08-03T08:33:00Z Juleka06 17606 158067 wikitext text/x-wiki {{Top-banner}} <!-- można wstawić zdjęcie-panoramę miejscowości, zalecane 2100x300 px --> {{Miejscowość infobox |nazwa = Brusy |nazwa oryginalna = w języku kaszubskim ''Brusë'' |widok = <!-- zdjęcie/kolaż miejscowości; np. Warszawa_kolaż.jpg --> |opis = <!-- opis co jest na zdjęciu --> |herb = <!-- herb miejscowości, np. Herb_Warszawy.png--> |mapa = <!-- położenie miejscowości na mapie państwa --> |państwo = Polska |region = województwo pomorskie |powierzchnia = 5,2 |wysokość = 145-150 |lud = 5 053 (GUS, 2024) |prefiks = (+48) 52 |kod pocztowy = 89-632 |www = https://brusy.pl }} {{Mapframe |53.886370047584506|17.718935578824812|zoom=14|height=300|width=300}} '''Brusy''' - miasto w [[Polska|Polsce]], w województwie [[Województwo pomorskie|pomorskim]], w powiecie [[Powiat chojnicki|chojnickim]], siedziba [[Brusy (gmina)|gminy miejsko-wiejskiej Brusy]]. Brusy są położone w [[w:Bory_Tucholskie|Borach Tucholskich]] na południowych [[Kaszuby|Kaszubach]]. == Charakterystyka == <!-- Opis ogólny i szkice dot.: historii, położenia geograficznego, klimatu, kiedy jechać i jak się przygotować. --> === Historia === Brusy są historycznym ośrodkiem regionu [[Zabory|Zaborów]] – południowej części Kaszub. Za początek miejscowości przyjmuje się rok 1351, kiedy komtur [[Tuchola|tucholski]] [[w:Komturia_tucholska#Komturzy_tucholscy|Konrad von Vullekop]] nadał Brusom przywilej osadniczy na [[w:Prawo_chełmińskie|prawie chełmińskim]]. W średniowieczu miejscowość pozostawała związana z administracją krzyżacką, natomiast siedziba wójtostwa zaborskiego została przeniesiona do pobliskich [[Kosobudy (województwo pomorskie)|Kosobud]]. Po [[w:Wojna_trzynastoletnia|wojnie trzynastoletniej]] Brusy znalazły się w granicach [[w:Prusy_Królewskie|Prus Królewskich]] i przez kolejne stulecia rozwijały się jako duża wieś królewska oraz lokalny ośrodek handlu i rzemiosła dla okolicznych osad. W drugiej połowie XIX wieku impuls rozwojowy przyniosły budowa drogi bitej oraz uruchomienie linii kolejowej [[w:Linia_kolejowa_nr_211|Chojnice–Brusy]], co ułatwiło transport drewna i produktów rolnych. Pomimo germanizacji w okresie zaboru pruskiego mieszkańcy zachowali język kaszubski i polską tożsamość. Po 1920 roku Brusy znalazły się w granicach odrodzonej Polski i umocniły swoją rolę jako centrum administracyjnego oraz gospodarczego Zaborów. Prawa miejskie miejscowość otrzymała 1 stycznia 1988 roku. Współcześnie Brusy są jednym z najważniejszych ośrodków kultury kaszubskiej. Działają tu instytucje popularyzujące dziedzictwo regionu, a miasto stanowi dogodną bazę do zwiedzania Borów Tucholskich, Zaborskiego Parku Krajobrazowego i okolicznych jezior. === Geografia === Brusy położone są w południowo-zachodniej części województwa pomorskiego, w powiecie chojnickim, na pograniczu Kaszub i Borów Tucholskich, około 25 km na północ od [[Chojnice|Chojnic]]. Miasto leży w historycznym regionie Zaborów, na obszarze [[w:Pojezierze_Południowopomorskie|Pojezierza Południowopomorskiego]], ukształtowanego podczas ostatniego zlodowacenia. Okolice Brus charakteryzują się urozmaiconym krajobrazem polodowcowym z licznymi jeziorami, rozległymi kompleksami leśnymi oraz terenami rolniczymi. Dominującym elementem krajobrazu są lasy Borów Tucholskich, należące do jednego z największych kompleksów leśnych w Polsce. Przez gminę przepływają m.in. rzeka [[w:Zbrzyca_(rzeka)|Zbrzyca]] oraz [[w:Brda#|Brda]], będące popularnymi szlakami kajakowymi, a w okolicy znajduje się wiele jezior wykorzystywanych do rekreacji i wędkarstwa. Znaczna część gminy Brusy objęta jest ochroną przyrody. Obejmuje ona przede wszystkim [[Zaborski Park Krajobrazowy]], fragmenty [[Park Narodowy Bory Tucholskie|Parku Narodowego „Bory Tucholskie”]], a także liczne rezerwaty przyrody i obszary sieci Natura 2000. Dzięki temu okolice miasta są atrakcyjnym miejscem do uprawiania turystyki pieszej, rowerowej, kajakowej oraz obserwacji przyrody. === Kiedy jechać === Brusy można odwiedzać przez cały rok, jednak najlepszy okres na pobyt przypada od końca czerwca do końca sierpnia. W tym czasie panują najkorzystniejsze warunki do aktywnego wypoczynku na świeżym powietrzu – średnie temperatury maksymalne wynoszą około 20–23°C, dni są najdłuższe, a zachmurzenie najmniejsze w skali roku. Od maja do września okolice Brus sprzyjają pieszym i rowerowym wycieczkom, spływom kajakowym Brdą i Zbrzycą oraz wypoczynkowi nad jeziorami. == Dojazd == === Samochodem === === Autobusem === == Dzielnice == == Transport == == Warto zobaczyć == === Imprezy === == Aktywny wypoczynek == == Praca i nauka == == Zakupy == <!-- == Wyżywienie == === Skromnie === === Umiarkowanie === === Wystawnie === --> == Rozrywka == == Noclegi == <!-- === Skromnie === === Umiarkowanie === === Ekskluzywnie === == Bezpieczeństwo == --> === Zdrowie === == Kontakt == == Gdzie dalej == <!-- Gdzie można udać się na 1-dniową wycieczkę (w pobliżu) i gdzie są w bezpośrednim sąsiedztwie miejsca, które mogą być następnym punktem podróży. --> {{zarys}} {{Jest w|<!-- w jakiej jest nadrzędnej jednostce podziału administracyjnego-->}} {{Geo||<!-- Współrzędne geograficzne, szerokość i długość geograficzna -->}} [[Kategoria:<!-- PAŃSTWO lub inna nadrzędna jednostka administracyjna-->]] q9ig2auii1c4ewi31rgca86dz2ie8r4 158068 158067 2026-08-03T08:41:51Z Juleka06 17606 /* Dojazd */ 158068 wikitext text/x-wiki {{Top-banner}} <!-- można wstawić zdjęcie-panoramę miejscowości, zalecane 2100x300 px --> {{Miejscowość infobox |nazwa = Brusy |nazwa oryginalna = w języku kaszubskim ''Brusë'' |widok = <!-- zdjęcie/kolaż miejscowości; np. Warszawa_kolaż.jpg --> |opis = <!-- opis co jest na zdjęciu --> |herb = <!-- herb miejscowości, np. Herb_Warszawy.png--> |mapa = <!-- położenie miejscowości na mapie państwa --> |państwo = Polska |region = województwo pomorskie |powierzchnia = 5,2 |wysokość = 145-150 |lud = 5 053 (GUS, 2024) |prefiks = (+48) 52 |kod pocztowy = 89-632 |www = https://brusy.pl }} {{Mapframe |53.886370047584506|17.718935578824812|zoom=14|height=300|width=300}} '''Brusy''' - miasto w [[Polska|Polsce]], w województwie [[Województwo pomorskie|pomorskim]], w powiecie [[Powiat chojnicki|chojnickim]], siedziba [[Brusy (gmina)|gminy miejsko-wiejskiej Brusy]]. Brusy są położone w [[w:Bory_Tucholskie|Borach Tucholskich]] na południowych [[Kaszuby|Kaszubach]]. == Charakterystyka == <!-- Opis ogólny i szkice dot.: historii, położenia geograficznego, klimatu, kiedy jechać i jak się przygotować. --> === Historia === Brusy są historycznym ośrodkiem regionu [[Zabory|Zaborów]] – południowej części Kaszub. Za początek miejscowości przyjmuje się rok 1351, kiedy komtur [[Tuchola|tucholski]] [[w:Komturia_tucholska#Komturzy_tucholscy|Konrad von Vullekop]] nadał Brusom przywilej osadniczy na [[w:Prawo_chełmińskie|prawie chełmińskim]]. W średniowieczu miejscowość pozostawała związana z administracją krzyżacką, natomiast siedziba wójtostwa zaborskiego została przeniesiona do pobliskich [[Kosobudy (województwo pomorskie)|Kosobud]]. Po [[w:Wojna_trzynastoletnia|wojnie trzynastoletniej]] Brusy znalazły się w granicach [[w:Prusy_Królewskie|Prus Królewskich]] i przez kolejne stulecia rozwijały się jako duża wieś królewska oraz lokalny ośrodek handlu i rzemiosła dla okolicznych osad. W drugiej połowie XIX wieku impuls rozwojowy przyniosły budowa drogi bitej oraz uruchomienie linii kolejowej [[w:Linia_kolejowa_nr_211|Chojnice–Brusy]], co ułatwiło transport drewna i produktów rolnych. Pomimo germanizacji w okresie zaboru pruskiego mieszkańcy zachowali język kaszubski i polską tożsamość. Po 1920 roku Brusy znalazły się w granicach odrodzonej Polski i umocniły swoją rolę jako centrum administracyjnego oraz gospodarczego Zaborów. Prawa miejskie miejscowość otrzymała 1 stycznia 1988 roku. Współcześnie Brusy są jednym z najważniejszych ośrodków kultury kaszubskiej. Działają tu instytucje popularyzujące dziedzictwo regionu, a miasto stanowi dogodną bazę do zwiedzania Borów Tucholskich, Zaborskiego Parku Krajobrazowego i okolicznych jezior. === Geografia === Brusy położone są w południowo-zachodniej części województwa pomorskiego, w powiecie chojnickim, na pograniczu Kaszub i Borów Tucholskich, około 25 km na północ od [[Chojnice|Chojnic]]. Miasto leży w historycznym regionie Zaborów, na obszarze [[w:Pojezierze_Południowopomorskie|Pojezierza Południowopomorskiego]], ukształtowanego podczas ostatniego zlodowacenia. Okolice Brus charakteryzują się urozmaiconym krajobrazem polodowcowym z licznymi jeziorami, rozległymi kompleksami leśnymi oraz terenami rolniczymi. Dominującym elementem krajobrazu są lasy Borów Tucholskich, należące do jednego z największych kompleksów leśnych w Polsce. Przez gminę przepływają m.in. rzeka [[w:Zbrzyca_(rzeka)|Zbrzyca]] oraz [[w:Brda#|Brda]], będące popularnymi szlakami kajakowymi, a w okolicy znajduje się wiele jezior wykorzystywanych do rekreacji i wędkarstwa. Znaczna część gminy Brusy objęta jest ochroną przyrody. Obejmuje ona przede wszystkim [[Zaborski Park Krajobrazowy]], fragmenty [[Park Narodowy Bory Tucholskie|Parku Narodowego „Bory Tucholskie”]], a także liczne rezerwaty przyrody i obszary sieci Natura 2000. Dzięki temu okolice miasta są atrakcyjnym miejscem do uprawiania turystyki pieszej, rowerowej, kajakowej oraz obserwacji przyrody. === Kiedy jechać === Brusy można odwiedzać przez cały rok, jednak najlepszy okres na pobyt przypada od końca czerwca do końca sierpnia. W tym czasie panują najkorzystniejsze warunki do aktywnego wypoczynku na świeżym powietrzu – średnie temperatury maksymalne wynoszą około 20–23°C, dni są najdłuższe, a zachmurzenie najmniejsze w skali roku. Od maja do września okolice Brus sprzyjają pieszym i rowerowym wycieczkom, spływom kajakowym Brdą i Zbrzycą oraz wypoczynkowi nad jeziorami. == Dojazd == === Samochodem === === Pociągiem === === Autobusem === == Dzielnice == == Transport == == Warto zobaczyć == === Imprezy === == Aktywny wypoczynek == == Praca i nauka == == Zakupy == <!-- == Wyżywienie == === Skromnie === === Umiarkowanie === === Wystawnie === --> == Rozrywka == == Noclegi == <!-- === Skromnie === === Umiarkowanie === === Ekskluzywnie === == Bezpieczeństwo == --> === Zdrowie === == Kontakt == == Gdzie dalej == <!-- Gdzie można udać się na 1-dniową wycieczkę (w pobliżu) i gdzie są w bezpośrednim sąsiedztwie miejsca, które mogą być następnym punktem podróży. --> {{zarys}} {{Jest w|<!-- w jakiej jest nadrzędnej jednostce podziału administracyjnego-->}} {{Geo||<!-- Współrzędne geograficzne, szerokość i długość geograficzna -->}} [[Kategoria:<!-- PAŃSTWO lub inna nadrzędna jednostka administracyjna-->]] mex5f004ad72gc2a3voznftnysij3ob 158069 158068 2026-08-03T08:43:57Z Juleka06 17606 /* Pociągiem */ 158069 wikitext text/x-wiki {{Top-banner}} <!-- można wstawić zdjęcie-panoramę miejscowości, zalecane 2100x300 px --> {{Miejscowość infobox |nazwa = Brusy |nazwa oryginalna = w języku kaszubskim ''Brusë'' |widok = <!-- zdjęcie/kolaż miejscowości; np. Warszawa_kolaż.jpg --> |opis = <!-- opis co jest na zdjęciu --> |herb = <!-- herb miejscowości, np. Herb_Warszawy.png--> |mapa = <!-- położenie miejscowości na mapie państwa --> |państwo = Polska |region = województwo pomorskie |powierzchnia = 5,2 |wysokość = 145-150 |lud = 5 053 (GUS, 2024) |prefiks = (+48) 52 |kod pocztowy = 89-632 |www = https://brusy.pl }} {{Mapframe |53.886370047584506|17.718935578824812|zoom=14|height=300|width=300}} '''Brusy''' - miasto w [[Polska|Polsce]], w województwie [[Województwo pomorskie|pomorskim]], w powiecie [[Powiat chojnicki|chojnickim]], siedziba [[Brusy (gmina)|gminy miejsko-wiejskiej Brusy]]. Brusy są położone w [[w:Bory_Tucholskie|Borach Tucholskich]] na południowych [[Kaszuby|Kaszubach]]. == Charakterystyka == <!-- Opis ogólny i szkice dot.: historii, położenia geograficznego, klimatu, kiedy jechać i jak się przygotować. --> === Historia === Brusy są historycznym ośrodkiem regionu [[Zabory|Zaborów]] – południowej części Kaszub. Za początek miejscowości przyjmuje się rok 1351, kiedy komtur [[Tuchola|tucholski]] [[w:Komturia_tucholska#Komturzy_tucholscy|Konrad von Vullekop]] nadał Brusom przywilej osadniczy na [[w:Prawo_chełmińskie|prawie chełmińskim]]. W średniowieczu miejscowość pozostawała związana z administracją krzyżacką, natomiast siedziba wójtostwa zaborskiego została przeniesiona do pobliskich [[Kosobudy (województwo pomorskie)|Kosobud]]. Po [[w:Wojna_trzynastoletnia|wojnie trzynastoletniej]] Brusy znalazły się w granicach [[w:Prusy_Królewskie|Prus Królewskich]] i przez kolejne stulecia rozwijały się jako duża wieś królewska oraz lokalny ośrodek handlu i rzemiosła dla okolicznych osad. W drugiej połowie XIX wieku impuls rozwojowy przyniosły budowa drogi bitej oraz uruchomienie linii kolejowej [[w:Linia_kolejowa_nr_211|Chojnice–Brusy]], co ułatwiło transport drewna i produktów rolnych. Pomimo germanizacji w okresie zaboru pruskiego mieszkańcy zachowali język kaszubski i polską tożsamość. Po 1920 roku Brusy znalazły się w granicach odrodzonej Polski i umocniły swoją rolę jako centrum administracyjnego oraz gospodarczego Zaborów. Prawa miejskie miejscowość otrzymała 1 stycznia 1988 roku. Współcześnie Brusy są jednym z najważniejszych ośrodków kultury kaszubskiej. Działają tu instytucje popularyzujące dziedzictwo regionu, a miasto stanowi dogodną bazę do zwiedzania Borów Tucholskich, Zaborskiego Parku Krajobrazowego i okolicznych jezior. === Geografia === Brusy położone są w południowo-zachodniej części województwa pomorskiego, w powiecie chojnickim, na pograniczu Kaszub i Borów Tucholskich, około 25 km na północ od [[Chojnice|Chojnic]]. Miasto leży w historycznym regionie Zaborów, na obszarze [[w:Pojezierze_Południowopomorskie|Pojezierza Południowopomorskiego]], ukształtowanego podczas ostatniego zlodowacenia. Okolice Brus charakteryzują się urozmaiconym krajobrazem polodowcowym z licznymi jeziorami, rozległymi kompleksami leśnymi oraz terenami rolniczymi. Dominującym elementem krajobrazu są lasy Borów Tucholskich, należące do jednego z największych kompleksów leśnych w Polsce. Przez gminę przepływają m.in. rzeka [[w:Zbrzyca_(rzeka)|Zbrzyca]] oraz [[w:Brda#|Brda]], będące popularnymi szlakami kajakowymi, a w okolicy znajduje się wiele jezior wykorzystywanych do rekreacji i wędkarstwa. Znaczna część gminy Brusy objęta jest ochroną przyrody. Obejmuje ona przede wszystkim [[Zaborski Park Krajobrazowy]], fragmenty [[Park Narodowy Bory Tucholskie|Parku Narodowego „Bory Tucholskie”]], a także liczne rezerwaty przyrody i obszary sieci Natura 2000. Dzięki temu okolice miasta są atrakcyjnym miejscem do uprawiania turystyki pieszej, rowerowej, kajakowej oraz obserwacji przyrody. === Kiedy jechać === Brusy można odwiedzać przez cały rok, jednak najlepszy okres na pobyt przypada od końca czerwca do końca sierpnia. W tym czasie panują najkorzystniejsze warunki do aktywnego wypoczynku na świeżym powietrzu – średnie temperatury maksymalne wynoszą około 20–23°C, dni są najdłuższe, a zachmurzenie najmniejsze w skali roku. Od maja do września okolice Brus sprzyjają pieszym i rowerowym wycieczkom, spływom kajakowym Brdą i Zbrzycą oraz wypoczynkowi nad jeziorami. == Dojazd == === Samochodem === === Pociągiem === Brusy leżą przy linii kolejowej nr 211 łączącej Chojnice z [[Kościerzyna|Kościerzyną]]. W normalnych warunkach połączenia regionalne na tej trasie obsługuje POLREGIO, zapewniając dojazd z Chojnic i Kościerzyny, gdzie można przesiąść się do pociągów dalekobieżnych kursujących m.in. do [[Gdańsk|Gdańska]], [[Bydgoszcz|Bydgoszczy]], [[Poznań|Poznania]], [[Warszawa|Warszawy]] i innych miast. Uwaga: według stanu na sierpień 2026 r. na linii obowiązuje zastępcza komunikacja autobusowa (ZKA) POLREGIO. === Autobusem === == Dzielnice == == Transport == == Warto zobaczyć == === Imprezy === == Aktywny wypoczynek == == Praca i nauka == == Zakupy == <!-- == Wyżywienie == === Skromnie === === Umiarkowanie === === Wystawnie === --> == Rozrywka == == Noclegi == <!-- === Skromnie === === Umiarkowanie === === Ekskluzywnie === == Bezpieczeństwo == --> === Zdrowie === == Kontakt == == Gdzie dalej == <!-- Gdzie można udać się na 1-dniową wycieczkę (w pobliżu) i gdzie są w bezpośrednim sąsiedztwie miejsca, które mogą być następnym punktem podróży. --> {{zarys}} {{Jest w|<!-- w jakiej jest nadrzędnej jednostce podziału administracyjnego-->}} {{Geo||<!-- Współrzędne geograficzne, szerokość i długość geograficzna -->}} [[Kategoria:<!-- PAŃSTWO lub inna nadrzędna jednostka administracyjna-->]] inmixwyk0y0hccykwe4q3v5ij8q1jk6 158070 158069 2026-08-03T08:44:40Z Juleka06 17606 /* Pociągiem */ 158070 wikitext text/x-wiki {{Top-banner}} <!-- można wstawić zdjęcie-panoramę miejscowości, zalecane 2100x300 px --> {{Miejscowość infobox |nazwa = Brusy |nazwa oryginalna = w języku kaszubskim ''Brusë'' |widok = <!-- zdjęcie/kolaż miejscowości; np. Warszawa_kolaż.jpg --> |opis = <!-- opis co jest na zdjęciu --> |herb = <!-- herb miejscowości, np. Herb_Warszawy.png--> |mapa = <!-- położenie miejscowości na mapie państwa --> |państwo = Polska |region = województwo pomorskie |powierzchnia = 5,2 |wysokość = 145-150 |lud = 5 053 (GUS, 2024) |prefiks = (+48) 52 |kod pocztowy = 89-632 |www = https://brusy.pl }} {{Mapframe |53.886370047584506|17.718935578824812|zoom=14|height=300|width=300}} '''Brusy''' - miasto w [[Polska|Polsce]], w województwie [[Województwo pomorskie|pomorskim]], w powiecie [[Powiat chojnicki|chojnickim]], siedziba [[Brusy (gmina)|gminy miejsko-wiejskiej Brusy]]. Brusy są położone w [[w:Bory_Tucholskie|Borach Tucholskich]] na południowych [[Kaszuby|Kaszubach]]. == Charakterystyka == <!-- Opis ogólny i szkice dot.: historii, położenia geograficznego, klimatu, kiedy jechać i jak się przygotować. --> === Historia === Brusy są historycznym ośrodkiem regionu [[Zabory|Zaborów]] – południowej części Kaszub. Za początek miejscowości przyjmuje się rok 1351, kiedy komtur [[Tuchola|tucholski]] [[w:Komturia_tucholska#Komturzy_tucholscy|Konrad von Vullekop]] nadał Brusom przywilej osadniczy na [[w:Prawo_chełmińskie|prawie chełmińskim]]. W średniowieczu miejscowość pozostawała związana z administracją krzyżacką, natomiast siedziba wójtostwa zaborskiego została przeniesiona do pobliskich [[Kosobudy (województwo pomorskie)|Kosobud]]. Po [[w:Wojna_trzynastoletnia|wojnie trzynastoletniej]] Brusy znalazły się w granicach [[w:Prusy_Królewskie|Prus Królewskich]] i przez kolejne stulecia rozwijały się jako duża wieś królewska oraz lokalny ośrodek handlu i rzemiosła dla okolicznych osad. W drugiej połowie XIX wieku impuls rozwojowy przyniosły budowa drogi bitej oraz uruchomienie linii kolejowej [[w:Linia_kolejowa_nr_211|Chojnice–Brusy]], co ułatwiło transport drewna i produktów rolnych. Pomimo germanizacji w okresie zaboru pruskiego mieszkańcy zachowali język kaszubski i polską tożsamość. Po 1920 roku Brusy znalazły się w granicach odrodzonej Polski i umocniły swoją rolę jako centrum administracyjnego oraz gospodarczego Zaborów. Prawa miejskie miejscowość otrzymała 1 stycznia 1988 roku. Współcześnie Brusy są jednym z najważniejszych ośrodków kultury kaszubskiej. Działają tu instytucje popularyzujące dziedzictwo regionu, a miasto stanowi dogodną bazę do zwiedzania Borów Tucholskich, Zaborskiego Parku Krajobrazowego i okolicznych jezior. === Geografia === Brusy położone są w południowo-zachodniej części województwa pomorskiego, w powiecie chojnickim, na pograniczu Kaszub i Borów Tucholskich, około 25 km na północ od [[Chojnice|Chojnic]]. Miasto leży w historycznym regionie Zaborów, na obszarze [[w:Pojezierze_Południowopomorskie|Pojezierza Południowopomorskiego]], ukształtowanego podczas ostatniego zlodowacenia. Okolice Brus charakteryzują się urozmaiconym krajobrazem polodowcowym z licznymi jeziorami, rozległymi kompleksami leśnymi oraz terenami rolniczymi. Dominującym elementem krajobrazu są lasy Borów Tucholskich, należące do jednego z największych kompleksów leśnych w Polsce. Przez gminę przepływają m.in. rzeka [[w:Zbrzyca_(rzeka)|Zbrzyca]] oraz [[w:Brda#|Brda]], będące popularnymi szlakami kajakowymi, a w okolicy znajduje się wiele jezior wykorzystywanych do rekreacji i wędkarstwa. Znaczna część gminy Brusy objęta jest ochroną przyrody. Obejmuje ona przede wszystkim [[Zaborski Park Krajobrazowy]], fragmenty [[Park Narodowy Bory Tucholskie|Parku Narodowego „Bory Tucholskie”]], a także liczne rezerwaty przyrody i obszary sieci Natura 2000. Dzięki temu okolice miasta są atrakcyjnym miejscem do uprawiania turystyki pieszej, rowerowej, kajakowej oraz obserwacji przyrody. === Kiedy jechać === Brusy można odwiedzać przez cały rok, jednak najlepszy okres na pobyt przypada od końca czerwca do końca sierpnia. W tym czasie panują najkorzystniejsze warunki do aktywnego wypoczynku na świeżym powietrzu – średnie temperatury maksymalne wynoszą około 20–23°C, dni są najdłuższe, a zachmurzenie najmniejsze w skali roku. Od maja do września okolice Brus sprzyjają pieszym i rowerowym wycieczkom, spływom kajakowym Brdą i Zbrzycą oraz wypoczynkowi nad jeziorami. == Dojazd == === Samochodem === === Pociągiem === Brusy leżą przy linii kolejowej nr 211 łączącej Chojnice z [[Kościerzyna|Kościerzyną]]. W normalnych warunkach połączenia regionalne na tej trasie obsługuje POLREGIO, zapewniając dojazd z Chojnic i Kościerzyny, gdzie można przesiąść się do pociągów dalekobieżnych kursujących m.in. do [[Gdańsk|Gdańska]], [[Bydgoszcz|Bydgoszczy]], [[Poznań|Poznania]], [[Warszawa|Warszawy]] i innych miast. Uwaga: według stanu na sierpień 2026 r. na linii obowiązuje zastępcza komunikacja autobusowa (ZKA) POLREGIO. Autobusy kursują według kolejowego rozkładu jazdy i zatrzymują się w Brusach, umożliwiając dojazd zarówno od strony Chojnic, jak i Kościerzyny. === Autobusem === == Dzielnice == == Transport == == Warto zobaczyć == === Imprezy === == Aktywny wypoczynek == == Praca i nauka == == Zakupy == <!-- == Wyżywienie == === Skromnie === === Umiarkowanie === === Wystawnie === --> == Rozrywka == == Noclegi == <!-- === Skromnie === === Umiarkowanie === === Ekskluzywnie === == Bezpieczeństwo == --> === Zdrowie === == Kontakt == == Gdzie dalej == <!-- Gdzie można udać się na 1-dniową wycieczkę (w pobliżu) i gdzie są w bezpośrednim sąsiedztwie miejsca, które mogą być następnym punktem podróży. --> {{zarys}} {{Jest w|<!-- w jakiej jest nadrzędnej jednostce podziału administracyjnego-->}} {{Geo||<!-- Współrzędne geograficzne, szerokość i długość geograficzna -->}} [[Kategoria:<!-- PAŃSTWO lub inna nadrzędna jednostka administracyjna-->]] 0h2vv3ym7pzk1e76nrh2is85n7oddql 158071 158070 2026-08-03T08:49:30Z Juleka06 17606 /* Samochodem */ 158071 wikitext text/x-wiki {{Top-banner}} <!-- można wstawić zdjęcie-panoramę miejscowości, zalecane 2100x300 px --> {{Miejscowość infobox |nazwa = Brusy |nazwa oryginalna = w języku kaszubskim ''Brusë'' |widok = <!-- zdjęcie/kolaż miejscowości; np. Warszawa_kolaż.jpg --> |opis = <!-- opis co jest na zdjęciu --> |herb = <!-- herb miejscowości, np. Herb_Warszawy.png--> |mapa = <!-- położenie miejscowości na mapie państwa --> |państwo = Polska |region = województwo pomorskie |powierzchnia = 5,2 |wysokość = 145-150 |lud = 5 053 (GUS, 2024) |prefiks = (+48) 52 |kod pocztowy = 89-632 |www = https://brusy.pl }} {{Mapframe |53.886370047584506|17.718935578824812|zoom=14|height=300|width=300}} '''Brusy''' - miasto w [[Polska|Polsce]], w województwie [[Województwo pomorskie|pomorskim]], w powiecie [[Powiat chojnicki|chojnickim]], siedziba [[Brusy (gmina)|gminy miejsko-wiejskiej Brusy]]. Brusy są położone w [[w:Bory_Tucholskie|Borach Tucholskich]] na południowych [[Kaszuby|Kaszubach]]. == Charakterystyka == <!-- Opis ogólny i szkice dot.: historii, położenia geograficznego, klimatu, kiedy jechać i jak się przygotować. --> === Historia === Brusy są historycznym ośrodkiem regionu [[Zabory|Zaborów]] – południowej części Kaszub. Za początek miejscowości przyjmuje się rok 1351, kiedy komtur [[Tuchola|tucholski]] [[w:Komturia_tucholska#Komturzy_tucholscy|Konrad von Vullekop]] nadał Brusom przywilej osadniczy na [[w:Prawo_chełmińskie|prawie chełmińskim]]. W średniowieczu miejscowość pozostawała związana z administracją krzyżacką, natomiast siedziba wójtostwa zaborskiego została przeniesiona do pobliskich [[Kosobudy (województwo pomorskie)|Kosobud]]. Po [[w:Wojna_trzynastoletnia|wojnie trzynastoletniej]] Brusy znalazły się w granicach [[w:Prusy_Królewskie|Prus Królewskich]] i przez kolejne stulecia rozwijały się jako duża wieś królewska oraz lokalny ośrodek handlu i rzemiosła dla okolicznych osad. W drugiej połowie XIX wieku impuls rozwojowy przyniosły budowa drogi bitej oraz uruchomienie linii kolejowej [[w:Linia_kolejowa_nr_211|Chojnice–Brusy]], co ułatwiło transport drewna i produktów rolnych. Pomimo germanizacji w okresie zaboru pruskiego mieszkańcy zachowali język kaszubski i polską tożsamość. Po 1920 roku Brusy znalazły się w granicach odrodzonej Polski i umocniły swoją rolę jako centrum administracyjnego oraz gospodarczego Zaborów. Prawa miejskie miejscowość otrzymała 1 stycznia 1988 roku. Współcześnie Brusy są jednym z najważniejszych ośrodków kultury kaszubskiej. Działają tu instytucje popularyzujące dziedzictwo regionu, a miasto stanowi dogodną bazę do zwiedzania Borów Tucholskich, Zaborskiego Parku Krajobrazowego i okolicznych jezior. === Geografia === Brusy położone są w południowo-zachodniej części województwa pomorskiego, w powiecie chojnickim, na pograniczu Kaszub i Borów Tucholskich, około 25 km na północ od [[Chojnice|Chojnic]]. Miasto leży w historycznym regionie Zaborów, na obszarze [[w:Pojezierze_Południowopomorskie|Pojezierza Południowopomorskiego]], ukształtowanego podczas ostatniego zlodowacenia. Okolice Brus charakteryzują się urozmaiconym krajobrazem polodowcowym z licznymi jeziorami, rozległymi kompleksami leśnymi oraz terenami rolniczymi. Dominującym elementem krajobrazu są lasy Borów Tucholskich, należące do jednego z największych kompleksów leśnych w Polsce. Przez gminę przepływają m.in. rzeka [[w:Zbrzyca_(rzeka)|Zbrzyca]] oraz [[w:Brda#|Brda]], będące popularnymi szlakami kajakowymi, a w okolicy znajduje się wiele jezior wykorzystywanych do rekreacji i wędkarstwa. Znaczna część gminy Brusy objęta jest ochroną przyrody. Obejmuje ona przede wszystkim [[Zaborski Park Krajobrazowy]], fragmenty [[Park Narodowy Bory Tucholskie|Parku Narodowego „Bory Tucholskie”]], a także liczne rezerwaty przyrody i obszary sieci Natura 2000. Dzięki temu okolice miasta są atrakcyjnym miejscem do uprawiania turystyki pieszej, rowerowej, kajakowej oraz obserwacji przyrody. === Kiedy jechać === Brusy można odwiedzać przez cały rok, jednak najlepszy okres na pobyt przypada od końca czerwca do końca sierpnia. W tym czasie panują najkorzystniejsze warunki do aktywnego wypoczynku na świeżym powietrzu – średnie temperatury maksymalne wynoszą około 20–23°C, dni są najdłuższe, a zachmurzenie najmniejsze w skali roku. Od maja do września okolice Brus sprzyjają pieszym i rowerowym wycieczkom, spływom kajakowym Brdą i Zbrzycą oraz wypoczynkowi nad jeziorami. == Dojazd == === Samochodem === Brusy leżą przy [https://pl.wikipedia.org/wiki/Droga_wojewódzka_nr_235 drodze wojewódzkiej nr 235], łączącej Chojnice z Kościerzyną. Jest to główna trasa dojazdowa do miasta, zapewniająca połączenie z [https://pl.wikipedia.org/wiki/Droga%20krajowa%20nr%2022%20(Polska) drogą krajową nr 22] w Chojnicach oraz [https://pl.wikipedia.org/wiki/Droga_wojewódzka_nr_214 drogą wojewódzką nr 214] w Kościerzynie. Do Brus można również wygodnie dojechać drogami wojewódzkimi i powiatowymi z [[Czersk|Czerska]], [[Bytów|Bytowa]], Tucholi oraz [[Człuchów|Człuchowa]]. Ze względu na położenie miasta wśród Borów Tucholskich podróż odbywa się głównie drogami jednojezdniowymi przebiegającymi przez tereny leśne i niewielkie miejscowości. === Pociągiem === Brusy leżą przy linii kolejowej nr 211 łączącej Chojnice z [[Kościerzyna|Kościerzyną]]. W normalnych warunkach połączenia regionalne na tej trasie obsługuje POLREGIO, zapewniając dojazd z Chojnic i Kościerzyny, gdzie można przesiąść się do pociągów dalekobieżnych kursujących m.in. do [[Gdańsk|Gdańska]], [[Bydgoszcz|Bydgoszczy]], [[Poznań|Poznania]], [[Warszawa|Warszawy]] i innych miast. Uwaga: według stanu na sierpień 2026 r. na linii obowiązuje zastępcza komunikacja autobusowa (ZKA) POLREGIO. Autobusy kursują według kolejowego rozkładu jazdy i zatrzymują się w Brusach, umożliwiając dojazd zarówno od strony Chojnic, jak i Kościerzyny. === Autobusem === == Dzielnice == == Transport == == Warto zobaczyć == === Imprezy === == Aktywny wypoczynek == == Praca i nauka == == Zakupy == <!-- == Wyżywienie == === Skromnie === === Umiarkowanie === === Wystawnie === --> == Rozrywka == == Noclegi == <!-- === Skromnie === === Umiarkowanie === === Ekskluzywnie === == Bezpieczeństwo == --> === Zdrowie === == Kontakt == == Gdzie dalej == <!-- Gdzie można udać się na 1-dniową wycieczkę (w pobliżu) i gdzie są w bezpośrednim sąsiedztwie miejsca, które mogą być następnym punktem podróży. --> {{zarys}} {{Jest w|<!-- w jakiej jest nadrzędnej jednostce podziału administracyjnego-->}} {{Geo||<!-- Współrzędne geograficzne, szerokość i długość geograficzna -->}} [[Kategoria:<!-- PAŃSTWO lub inna nadrzędna jednostka administracyjna-->]] he5mnaovmvlbdor5e4nwdfz34aa5ert 158072 158071 2026-08-03T08:52:35Z Juleka06 17606 /* Geografia */ 158072 wikitext text/x-wiki {{Top-banner}} <!-- można wstawić zdjęcie-panoramę miejscowości, zalecane 2100x300 px --> {{Miejscowość infobox |nazwa = Brusy |nazwa oryginalna = w języku kaszubskim ''Brusë'' |widok = <!-- zdjęcie/kolaż miejscowości; np. Warszawa_kolaż.jpg --> |opis = <!-- opis co jest na zdjęciu --> |herb = <!-- herb miejscowości, np. Herb_Warszawy.png--> |mapa = <!-- położenie miejscowości na mapie państwa --> |państwo = Polska |region = województwo pomorskie |powierzchnia = 5,2 |wysokość = 145-150 |lud = 5 053 (GUS, 2024) |prefiks = (+48) 52 |kod pocztowy = 89-632 |www = https://brusy.pl }} {{Mapframe |53.886370047584506|17.718935578824812|zoom=14|height=300|width=300}} '''Brusy''' - miasto w [[Polska|Polsce]], w województwie [[Województwo pomorskie|pomorskim]], w powiecie [[Powiat chojnicki|chojnickim]], siedziba [[Brusy (gmina)|gminy miejsko-wiejskiej Brusy]]. Brusy są położone w [[w:Bory_Tucholskie|Borach Tucholskich]] na południowych [[Kaszuby|Kaszubach]]. == Charakterystyka == <!-- Opis ogólny i szkice dot.: historii, położenia geograficznego, klimatu, kiedy jechać i jak się przygotować. --> === Historia === Brusy są historycznym ośrodkiem regionu [[Zabory|Zaborów]] – południowej części Kaszub. Za początek miejscowości przyjmuje się rok 1351, kiedy komtur [[Tuchola|tucholski]] [[w:Komturia_tucholska#Komturzy_tucholscy|Konrad von Vullekop]] nadał Brusom przywilej osadniczy na [[w:Prawo_chełmińskie|prawie chełmińskim]]. W średniowieczu miejscowość pozostawała związana z administracją krzyżacką, natomiast siedziba wójtostwa zaborskiego została przeniesiona do pobliskich [[Kosobudy (województwo pomorskie)|Kosobud]]. Po [[w:Wojna_trzynastoletnia|wojnie trzynastoletniej]] Brusy znalazły się w granicach [[w:Prusy_Królewskie|Prus Królewskich]] i przez kolejne stulecia rozwijały się jako duża wieś królewska oraz lokalny ośrodek handlu i rzemiosła dla okolicznych osad. W drugiej połowie XIX wieku impuls rozwojowy przyniosły budowa drogi bitej oraz uruchomienie linii kolejowej [[w:Linia_kolejowa_nr_211|Chojnice–Brusy]], co ułatwiło transport drewna i produktów rolnych. Pomimo germanizacji w okresie zaboru pruskiego mieszkańcy zachowali język kaszubski i polską tożsamość. Po 1920 roku Brusy znalazły się w granicach odrodzonej Polski i umocniły swoją rolę jako centrum administracyjnego oraz gospodarczego Zaborów. Prawa miejskie miejscowość otrzymała 1 stycznia 1988 roku. Współcześnie Brusy są jednym z najważniejszych ośrodków kultury kaszubskiej. Działają tu instytucje popularyzujące dziedzictwo regionu, a miasto stanowi dogodną bazę do zwiedzania Borów Tucholskich, Zaborskiego Parku Krajobrazowego i okolicznych jezior. === Geografia === Brusy położone są w południowo-zachodniej części województwa pomorskiego, w powiecie chojnickim, na pograniczu Kaszub i Borów Tucholskich, około 25 km na północ od [[Chojnice|Chojnic]]. Miasto leży w historycznym regionie Zaborów, na obszarze [https://pl.wikipedia.org/wiki/Pojezierze_Południowopomorskie Pojezierza Południowopomorskiego], ukształtowanego podczas ostatniego zlodowacenia. Okolice Brus charakteryzują się urozmaiconym krajobrazem polodowcowym z licznymi jeziorami, rozległymi kompleksami leśnymi oraz terenami rolniczymi. Dominującym elementem krajobrazu są lasy Borów Tucholskich, należące do jednego z największych kompleksów leśnych w Polsce. Przez gminę przepływają m.in. rzeka [https://pl.wikipedia.org/wiki/Zbrzyca%20(rzeka) Zbrzyca] oraz [https://pl.wikipedia.org/wiki/Zbrzyca%20(rzeka) Brda], będące popularnymi szlakami kajakowymi, a w okolicy znajduje się wiele jezior wykorzystywanych do rekreacji i wędkarstwa. Znaczna część gminy Brusy objęta jest ochroną przyrody. Obejmuje ona przede wszystkim [[Zaborski Park Krajobrazowy]], fragmenty [[Park Narodowy Bory Tucholskie|Parku Narodowego „Bory Tucholskie”]], a także liczne rezerwaty przyrody i obszary sieci Natura 2000. Dzięki temu okolice miasta są atrakcyjnym miejscem do uprawiania turystyki pieszej, rowerowej, kajakowej oraz obserwacji przyrody. === Kiedy jechać === Brusy można odwiedzać przez cały rok, jednak najlepszy okres na pobyt przypada od końca czerwca do końca sierpnia. W tym czasie panują najkorzystniejsze warunki do aktywnego wypoczynku na świeżym powietrzu – średnie temperatury maksymalne wynoszą około 20–23°C, dni są najdłuższe, a zachmurzenie najmniejsze w skali roku. Od maja do września okolice Brus sprzyjają pieszym i rowerowym wycieczkom, spływom kajakowym Brdą i Zbrzycą oraz wypoczynkowi nad jeziorami. == Dojazd == === Samochodem === Brusy leżą przy [https://pl.wikipedia.org/wiki/Droga_wojewódzka_nr_235 drodze wojewódzkiej nr 235], łączącej Chojnice z Kościerzyną. Jest to główna trasa dojazdowa do miasta, zapewniająca połączenie z [https://pl.wikipedia.org/wiki/Droga%20krajowa%20nr%2022%20(Polska) drogą krajową nr 22] w Chojnicach oraz [https://pl.wikipedia.org/wiki/Droga_wojewódzka_nr_214 drogą wojewódzką nr 214] w Kościerzynie. Do Brus można również wygodnie dojechać drogami wojewódzkimi i powiatowymi z [[Czersk|Czerska]], [[Bytów|Bytowa]], Tucholi oraz [[Człuchów|Człuchowa]]. Ze względu na położenie miasta wśród Borów Tucholskich podróż odbywa się głównie drogami jednojezdniowymi przebiegającymi przez tereny leśne i niewielkie miejscowości. === Pociągiem === Brusy leżą przy linii kolejowej nr 211 łączącej Chojnice z [[Kościerzyna|Kościerzyną]]. W normalnych warunkach połączenia regionalne na tej trasie obsługuje POLREGIO, zapewniając dojazd z Chojnic i Kościerzyny, gdzie można przesiąść się do pociągów dalekobieżnych kursujących m.in. do [[Gdańsk|Gdańska]], [[Bydgoszcz|Bydgoszczy]], [[Poznań|Poznania]], [[Warszawa|Warszawy]] i innych miast. Uwaga: według stanu na sierpień 2026 r. na linii obowiązuje zastępcza komunikacja autobusowa (ZKA) POLREGIO. Autobusy kursują według kolejowego rozkładu jazdy i zatrzymują się w Brusach, umożliwiając dojazd zarówno od strony Chojnic, jak i Kościerzyny. === Autobusem === == Dzielnice == == Transport == == Warto zobaczyć == === Imprezy === == Aktywny wypoczynek == == Praca i nauka == == Zakupy == <!-- == Wyżywienie == === Skromnie === === Umiarkowanie === === Wystawnie === --> == Rozrywka == == Noclegi == <!-- === Skromnie === === Umiarkowanie === === Ekskluzywnie === == Bezpieczeństwo == --> === Zdrowie === == Kontakt == == Gdzie dalej == <!-- Gdzie można udać się na 1-dniową wycieczkę (w pobliżu) i gdzie są w bezpośrednim sąsiedztwie miejsca, które mogą być następnym punktem podróży. --> {{zarys}} {{Jest w|<!-- w jakiej jest nadrzędnej jednostce podziału administracyjnego-->}} {{Geo||<!-- Współrzędne geograficzne, szerokość i długość geograficzna -->}} [[Kategoria:<!-- PAŃSTWO lub inna nadrzędna jednostka administracyjna-->]] fppqxx52cg7vunx5pokz1wxnsapsj8n 158073 158072 2026-08-03T08:55:10Z Juleka06 17606 /* Autobusem */ 158073 wikitext text/x-wiki {{Top-banner}} <!-- można wstawić zdjęcie-panoramę miejscowości, zalecane 2100x300 px --> {{Miejscowość infobox |nazwa = Brusy |nazwa oryginalna = w języku kaszubskim ''Brusë'' |widok = <!-- zdjęcie/kolaż miejscowości; np. Warszawa_kolaż.jpg --> |opis = <!-- opis co jest na zdjęciu --> |herb = <!-- herb miejscowości, np. Herb_Warszawy.png--> |mapa = <!-- położenie miejscowości na mapie państwa --> |państwo = Polska |region = województwo pomorskie |powierzchnia = 5,2 |wysokość = 145-150 |lud = 5 053 (GUS, 2024) |prefiks = (+48) 52 |kod pocztowy = 89-632 |www = https://brusy.pl }} {{Mapframe |53.886370047584506|17.718935578824812|zoom=14|height=300|width=300}} '''Brusy''' - miasto w [[Polska|Polsce]], w województwie [[Województwo pomorskie|pomorskim]], w powiecie [[Powiat chojnicki|chojnickim]], siedziba [[Brusy (gmina)|gminy miejsko-wiejskiej Brusy]]. Brusy są położone w [[w:Bory_Tucholskie|Borach Tucholskich]] na południowych [[Kaszuby|Kaszubach]]. == Charakterystyka == <!-- Opis ogólny i szkice dot.: historii, położenia geograficznego, klimatu, kiedy jechać i jak się przygotować. --> === Historia === Brusy są historycznym ośrodkiem regionu [[Zabory|Zaborów]] – południowej części Kaszub. Za początek miejscowości przyjmuje się rok 1351, kiedy komtur [[Tuchola|tucholski]] [[w:Komturia_tucholska#Komturzy_tucholscy|Konrad von Vullekop]] nadał Brusom przywilej osadniczy na [[w:Prawo_chełmińskie|prawie chełmińskim]]. W średniowieczu miejscowość pozostawała związana z administracją krzyżacką, natomiast siedziba wójtostwa zaborskiego została przeniesiona do pobliskich [[Kosobudy (województwo pomorskie)|Kosobud]]. Po [[w:Wojna_trzynastoletnia|wojnie trzynastoletniej]] Brusy znalazły się w granicach [[w:Prusy_Królewskie|Prus Królewskich]] i przez kolejne stulecia rozwijały się jako duża wieś królewska oraz lokalny ośrodek handlu i rzemiosła dla okolicznych osad. W drugiej połowie XIX wieku impuls rozwojowy przyniosły budowa drogi bitej oraz uruchomienie linii kolejowej [[w:Linia_kolejowa_nr_211|Chojnice–Brusy]], co ułatwiło transport drewna i produktów rolnych. Pomimo germanizacji w okresie zaboru pruskiego mieszkańcy zachowali język kaszubski i polską tożsamość. Po 1920 roku Brusy znalazły się w granicach odrodzonej Polski i umocniły swoją rolę jako centrum administracyjnego oraz gospodarczego Zaborów. Prawa miejskie miejscowość otrzymała 1 stycznia 1988 roku. Współcześnie Brusy są jednym z najważniejszych ośrodków kultury kaszubskiej. Działają tu instytucje popularyzujące dziedzictwo regionu, a miasto stanowi dogodną bazę do zwiedzania Borów Tucholskich, Zaborskiego Parku Krajobrazowego i okolicznych jezior. === Geografia === Brusy położone są w południowo-zachodniej części województwa pomorskiego, w powiecie chojnickim, na pograniczu Kaszub i Borów Tucholskich, około 25 km na północ od [[Chojnice|Chojnic]]. Miasto leży w historycznym regionie Zaborów, na obszarze [https://pl.wikipedia.org/wiki/Pojezierze_Południowopomorskie Pojezierza Południowopomorskiego], ukształtowanego podczas ostatniego zlodowacenia. Okolice Brus charakteryzują się urozmaiconym krajobrazem polodowcowym z licznymi jeziorami, rozległymi kompleksami leśnymi oraz terenami rolniczymi. Dominującym elementem krajobrazu są lasy Borów Tucholskich, należące do jednego z największych kompleksów leśnych w Polsce. Przez gminę przepływają m.in. rzeka [https://pl.wikipedia.org/wiki/Zbrzyca%20(rzeka) Zbrzyca] oraz [https://pl.wikipedia.org/wiki/Zbrzyca%20(rzeka) Brda], będące popularnymi szlakami kajakowymi, a w okolicy znajduje się wiele jezior wykorzystywanych do rekreacji i wędkarstwa. Znaczna część gminy Brusy objęta jest ochroną przyrody. Obejmuje ona przede wszystkim [[Zaborski Park Krajobrazowy]], fragmenty [[Park Narodowy Bory Tucholskie|Parku Narodowego „Bory Tucholskie”]], a także liczne rezerwaty przyrody i obszary sieci Natura 2000. Dzięki temu okolice miasta są atrakcyjnym miejscem do uprawiania turystyki pieszej, rowerowej, kajakowej oraz obserwacji przyrody. === Kiedy jechać === Brusy można odwiedzać przez cały rok, jednak najlepszy okres na pobyt przypada od końca czerwca do końca sierpnia. W tym czasie panują najkorzystniejsze warunki do aktywnego wypoczynku na świeżym powietrzu – średnie temperatury maksymalne wynoszą około 20–23°C, dni są najdłuższe, a zachmurzenie najmniejsze w skali roku. Od maja do września okolice Brus sprzyjają pieszym i rowerowym wycieczkom, spływom kajakowym Brdą i Zbrzycą oraz wypoczynkowi nad jeziorami. == Dojazd == === Samochodem === Brusy leżą przy [https://pl.wikipedia.org/wiki/Droga_wojewódzka_nr_235 drodze wojewódzkiej nr 235], łączącej Chojnice z Kościerzyną. Jest to główna trasa dojazdowa do miasta, zapewniająca połączenie z [https://pl.wikipedia.org/wiki/Droga%20krajowa%20nr%2022%20(Polska) drogą krajową nr 22] w Chojnicach oraz [https://pl.wikipedia.org/wiki/Droga_wojewódzka_nr_214 drogą wojewódzką nr 214] w Kościerzynie. Do Brus można również wygodnie dojechać drogami wojewódzkimi i powiatowymi z [[Czersk|Czerska]], [[Bytów|Bytowa]], Tucholi oraz [[Człuchów|Człuchowa]]. Ze względu na położenie miasta wśród Borów Tucholskich podróż odbywa się głównie drogami jednojezdniowymi przebiegającymi przez tereny leśne i niewielkie miejscowości. === Pociągiem === Brusy leżą przy linii kolejowej nr 211 łączącej Chojnice z [[Kościerzyna|Kościerzyną]]. W normalnych warunkach połączenia regionalne na tej trasie obsługuje POLREGIO, zapewniając dojazd z Chojnic i Kościerzyny, gdzie można przesiąść się do pociągów dalekobieżnych kursujących m.in. do [[Gdańsk|Gdańska]], [[Bydgoszcz|Bydgoszczy]], [[Poznań|Poznania]], [[Warszawa|Warszawy]] i innych miast. Uwaga: według stanu na sierpień 2026 r. na linii obowiązuje zastępcza komunikacja autobusowa (ZKA) POLREGIO. Autobusy kursują według kolejowego rozkładu jazdy i zatrzymują się w Brusach, umożliwiając dojazd zarówno od strony Chojnic, jak i Kościerzyny. === Autobusem === Brusy posiadają regularne połączenia autobusowe z Chojnicami, a także z wieloma miejscowościami na terenie gminy i powiatu. Głównym przewoźnikiem obsługującym połączenia regionalne jest PKS Chojnice, którego autobusy kursują m.in. do Chojnic przez [[Męcikał]], [[Kłodawka|Kłodawkę]] i [[Krojanty]]. == Dzielnice == == Transport == == Warto zobaczyć == === Imprezy === == Aktywny wypoczynek == == Praca i nauka == == Zakupy == <!-- == Wyżywienie == === Skromnie === === Umiarkowanie === === Wystawnie === --> == Rozrywka == == Noclegi == <!-- === Skromnie === === Umiarkowanie === === Ekskluzywnie === == Bezpieczeństwo == --> === Zdrowie === == Kontakt == == Gdzie dalej == <!-- Gdzie można udać się na 1-dniową wycieczkę (w pobliżu) i gdzie są w bezpośrednim sąsiedztwie miejsca, które mogą być następnym punktem podróży. --> {{zarys}} {{Jest w|<!-- w jakiej jest nadrzędnej jednostce podziału administracyjnego-->}} {{Geo||<!-- Współrzędne geograficzne, szerokość i długość geograficzna -->}} [[Kategoria:<!-- PAŃSTWO lub inna nadrzędna jednostka administracyjna-->]] dpr8yvmrzlpx5wrfj2aptufm0gasiuq 158074 158073 2026-08-03T08:56:55Z Juleka06 17606 /* Dzielnice */ 158074 wikitext text/x-wiki {{Top-banner}} <!-- można wstawić zdjęcie-panoramę miejscowości, zalecane 2100x300 px --> {{Miejscowość infobox |nazwa = Brusy |nazwa oryginalna = w języku kaszubskim ''Brusë'' |widok = <!-- zdjęcie/kolaż miejscowości; np. Warszawa_kolaż.jpg --> |opis = <!-- opis co jest na zdjęciu --> |herb = <!-- herb miejscowości, np. Herb_Warszawy.png--> |mapa = <!-- położenie miejscowości na mapie państwa --> |państwo = Polska |region = województwo pomorskie |powierzchnia = 5,2 |wysokość = 145-150 |lud = 5 053 (GUS, 2024) |prefiks = (+48) 52 |kod pocztowy = 89-632 |www = https://brusy.pl }} {{Mapframe |53.886370047584506|17.718935578824812|zoom=14|height=300|width=300}} '''Brusy''' - miasto w [[Polska|Polsce]], w województwie [[Województwo pomorskie|pomorskim]], w powiecie [[Powiat chojnicki|chojnickim]], siedziba [[Brusy (gmina)|gminy miejsko-wiejskiej Brusy]]. Brusy są położone w [[w:Bory_Tucholskie|Borach Tucholskich]] na południowych [[Kaszuby|Kaszubach]]. == Charakterystyka == <!-- Opis ogólny i szkice dot.: historii, położenia geograficznego, klimatu, kiedy jechać i jak się przygotować. --> === Historia === Brusy są historycznym ośrodkiem regionu [[Zabory|Zaborów]] – południowej części Kaszub. Za początek miejscowości przyjmuje się rok 1351, kiedy komtur [[Tuchola|tucholski]] [[w:Komturia_tucholska#Komturzy_tucholscy|Konrad von Vullekop]] nadał Brusom przywilej osadniczy na [[w:Prawo_chełmińskie|prawie chełmińskim]]. W średniowieczu miejscowość pozostawała związana z administracją krzyżacką, natomiast siedziba wójtostwa zaborskiego została przeniesiona do pobliskich [[Kosobudy (województwo pomorskie)|Kosobud]]. Po [[w:Wojna_trzynastoletnia|wojnie trzynastoletniej]] Brusy znalazły się w granicach [[w:Prusy_Królewskie|Prus Królewskich]] i przez kolejne stulecia rozwijały się jako duża wieś królewska oraz lokalny ośrodek handlu i rzemiosła dla okolicznych osad. W drugiej połowie XIX wieku impuls rozwojowy przyniosły budowa drogi bitej oraz uruchomienie linii kolejowej [[w:Linia_kolejowa_nr_211|Chojnice–Brusy]], co ułatwiło transport drewna i produktów rolnych. Pomimo germanizacji w okresie zaboru pruskiego mieszkańcy zachowali język kaszubski i polską tożsamość. Po 1920 roku Brusy znalazły się w granicach odrodzonej Polski i umocniły swoją rolę jako centrum administracyjnego oraz gospodarczego Zaborów. Prawa miejskie miejscowość otrzymała 1 stycznia 1988 roku. Współcześnie Brusy są jednym z najważniejszych ośrodków kultury kaszubskiej. Działają tu instytucje popularyzujące dziedzictwo regionu, a miasto stanowi dogodną bazę do zwiedzania Borów Tucholskich, Zaborskiego Parku Krajobrazowego i okolicznych jezior. === Geografia === Brusy położone są w południowo-zachodniej części województwa pomorskiego, w powiecie chojnickim, na pograniczu Kaszub i Borów Tucholskich, około 25 km na północ od [[Chojnice|Chojnic]]. Miasto leży w historycznym regionie Zaborów, na obszarze [https://pl.wikipedia.org/wiki/Pojezierze_Południowopomorskie Pojezierza Południowopomorskiego], ukształtowanego podczas ostatniego zlodowacenia. Okolice Brus charakteryzują się urozmaiconym krajobrazem polodowcowym z licznymi jeziorami, rozległymi kompleksami leśnymi oraz terenami rolniczymi. Dominującym elementem krajobrazu są lasy Borów Tucholskich, należące do jednego z największych kompleksów leśnych w Polsce. Przez gminę przepływają m.in. rzeka [https://pl.wikipedia.org/wiki/Zbrzyca%20(rzeka) Zbrzyca] oraz [https://pl.wikipedia.org/wiki/Zbrzyca%20(rzeka) Brda], będące popularnymi szlakami kajakowymi, a w okolicy znajduje się wiele jezior wykorzystywanych do rekreacji i wędkarstwa. Znaczna część gminy Brusy objęta jest ochroną przyrody. Obejmuje ona przede wszystkim [[Zaborski Park Krajobrazowy]], fragmenty [[Park Narodowy Bory Tucholskie|Parku Narodowego „Bory Tucholskie”]], a także liczne rezerwaty przyrody i obszary sieci Natura 2000. Dzięki temu okolice miasta są atrakcyjnym miejscem do uprawiania turystyki pieszej, rowerowej, kajakowej oraz obserwacji przyrody. === Kiedy jechać === Brusy można odwiedzać przez cały rok, jednak najlepszy okres na pobyt przypada od końca czerwca do końca sierpnia. W tym czasie panują najkorzystniejsze warunki do aktywnego wypoczynku na świeżym powietrzu – średnie temperatury maksymalne wynoszą około 20–23°C, dni są najdłuższe, a zachmurzenie najmniejsze w skali roku. Od maja do września okolice Brus sprzyjają pieszym i rowerowym wycieczkom, spływom kajakowym Brdą i Zbrzycą oraz wypoczynkowi nad jeziorami. == Dojazd == === Samochodem === Brusy leżą przy [https://pl.wikipedia.org/wiki/Droga_wojewódzka_nr_235 drodze wojewódzkiej nr 235], łączącej Chojnice z Kościerzyną. Jest to główna trasa dojazdowa do miasta, zapewniająca połączenie z [https://pl.wikipedia.org/wiki/Droga%20krajowa%20nr%2022%20(Polska) drogą krajową nr 22] w Chojnicach oraz [https://pl.wikipedia.org/wiki/Droga_wojewódzka_nr_214 drogą wojewódzką nr 214] w Kościerzynie. Do Brus można również wygodnie dojechać drogami wojewódzkimi i powiatowymi z [[Czersk|Czerska]], [[Bytów|Bytowa]], Tucholi oraz [[Człuchów|Człuchowa]]. Ze względu na położenie miasta wśród Borów Tucholskich podróż odbywa się głównie drogami jednojezdniowymi przebiegającymi przez tereny leśne i niewielkie miejscowości. === Pociągiem === Brusy leżą przy linii kolejowej nr 211 łączącej Chojnice z [[Kościerzyna|Kościerzyną]]. W normalnych warunkach połączenia regionalne na tej trasie obsługuje POLREGIO, zapewniając dojazd z Chojnic i Kościerzyny, gdzie można przesiąść się do pociągów dalekobieżnych kursujących m.in. do [[Gdańsk|Gdańska]], [[Bydgoszcz|Bydgoszczy]], [[Poznań|Poznania]], [[Warszawa|Warszawy]] i innych miast. Uwaga: według stanu na sierpień 2026 r. na linii obowiązuje zastępcza komunikacja autobusowa (ZKA) POLREGIO. Autobusy kursują według kolejowego rozkładu jazdy i zatrzymują się w Brusach, umożliwiając dojazd zarówno od strony Chojnic, jak i Kościerzyny. === Autobusem === Brusy posiadają regularne połączenia autobusowe z Chojnicami, a także z wieloma miejscowościami na terenie gminy i powiatu. Głównym przewoźnikiem obsługującym połączenia regionalne jest PKS Chojnice, którego autobusy kursują m.in. do Chojnic przez [[Męcikał]], [[Kłodawka|Kłodawkę]] i [[Krojanty]]. == Transport == == Warto zobaczyć == === Imprezy === == Aktywny wypoczynek == == Praca i nauka == == Zakupy == <!-- == Wyżywienie == === Skromnie === === Umiarkowanie === === Wystawnie === --> == Rozrywka == == Noclegi == <!-- === Skromnie === === Umiarkowanie === === Ekskluzywnie === == Bezpieczeństwo == --> === Zdrowie === == Kontakt == == Gdzie dalej == <!-- Gdzie można udać się na 1-dniową wycieczkę (w pobliżu) i gdzie są w bezpośrednim sąsiedztwie miejsca, które mogą być następnym punktem podróży. --> {{zarys}} {{Jest w|<!-- w jakiej jest nadrzędnej jednostce podziału administracyjnego-->}} {{Geo||<!-- Współrzędne geograficzne, szerokość i długość geograficzna -->}} [[Kategoria:<!-- PAŃSTWO lub inna nadrzędna jednostka administracyjna-->]] 6hfqnr1ik4tech5orva02dknewsj6g6 158075 158074 2026-08-03T09:01:30Z Juleka06 17606 /* Transport */ 158075 wikitext text/x-wiki {{Top-banner}} <!-- można wstawić zdjęcie-panoramę miejscowości, zalecane 2100x300 px --> {{Miejscowość infobox |nazwa = Brusy |nazwa oryginalna = w języku kaszubskim ''Brusë'' |widok = <!-- zdjęcie/kolaż miejscowości; np. Warszawa_kolaż.jpg --> |opis = <!-- opis co jest na zdjęciu --> |herb = <!-- herb miejscowości, np. Herb_Warszawy.png--> |mapa = <!-- położenie miejscowości na mapie państwa --> |państwo = Polska |region = województwo pomorskie |powierzchnia = 5,2 |wysokość = 145-150 |lud = 5 053 (GUS, 2024) |prefiks = (+48) 52 |kod pocztowy = 89-632 |www = https://brusy.pl }} {{Mapframe |53.886370047584506|17.718935578824812|zoom=14|height=300|width=300}} '''Brusy''' - miasto w [[Polska|Polsce]], w województwie [[Województwo pomorskie|pomorskim]], w powiecie [[Powiat chojnicki|chojnickim]], siedziba [[Brusy (gmina)|gminy miejsko-wiejskiej Brusy]]. Brusy są położone w [[w:Bory_Tucholskie|Borach Tucholskich]] na południowych [[Kaszuby|Kaszubach]]. == Charakterystyka == <!-- Opis ogólny i szkice dot.: historii, położenia geograficznego, klimatu, kiedy jechać i jak się przygotować. --> === Historia === Brusy są historycznym ośrodkiem regionu [[Zabory|Zaborów]] – południowej części Kaszub. Za początek miejscowości przyjmuje się rok 1351, kiedy komtur [[Tuchola|tucholski]] [[w:Komturia_tucholska#Komturzy_tucholscy|Konrad von Vullekop]] nadał Brusom przywilej osadniczy na [[w:Prawo_chełmińskie|prawie chełmińskim]]. W średniowieczu miejscowość pozostawała związana z administracją krzyżacką, natomiast siedziba wójtostwa zaborskiego została przeniesiona do pobliskich [[Kosobudy (województwo pomorskie)|Kosobud]]. Po [[w:Wojna_trzynastoletnia|wojnie trzynastoletniej]] Brusy znalazły się w granicach [[w:Prusy_Królewskie|Prus Królewskich]] i przez kolejne stulecia rozwijały się jako duża wieś królewska oraz lokalny ośrodek handlu i rzemiosła dla okolicznych osad. W drugiej połowie XIX wieku impuls rozwojowy przyniosły budowa drogi bitej oraz uruchomienie linii kolejowej [[w:Linia_kolejowa_nr_211|Chojnice–Brusy]], co ułatwiło transport drewna i produktów rolnych. Pomimo germanizacji w okresie zaboru pruskiego mieszkańcy zachowali język kaszubski i polską tożsamość. Po 1920 roku Brusy znalazły się w granicach odrodzonej Polski i umocniły swoją rolę jako centrum administracyjnego oraz gospodarczego Zaborów. Prawa miejskie miejscowość otrzymała 1 stycznia 1988 roku. Współcześnie Brusy są jednym z najważniejszych ośrodków kultury kaszubskiej. Działają tu instytucje popularyzujące dziedzictwo regionu, a miasto stanowi dogodną bazę do zwiedzania Borów Tucholskich, Zaborskiego Parku Krajobrazowego i okolicznych jezior. === Geografia === Brusy położone są w południowo-zachodniej części województwa pomorskiego, w powiecie chojnickim, na pograniczu Kaszub i Borów Tucholskich, około 25 km na północ od [[Chojnice|Chojnic]]. Miasto leży w historycznym regionie Zaborów, na obszarze [https://pl.wikipedia.org/wiki/Pojezierze_Południowopomorskie Pojezierza Południowopomorskiego], ukształtowanego podczas ostatniego zlodowacenia. Okolice Brus charakteryzują się urozmaiconym krajobrazem polodowcowym z licznymi jeziorami, rozległymi kompleksami leśnymi oraz terenami rolniczymi. Dominującym elementem krajobrazu są lasy Borów Tucholskich, należące do jednego z największych kompleksów leśnych w Polsce. Przez gminę przepływają m.in. rzeka [https://pl.wikipedia.org/wiki/Zbrzyca%20(rzeka) Zbrzyca] oraz [https://pl.wikipedia.org/wiki/Zbrzyca%20(rzeka) Brda], będące popularnymi szlakami kajakowymi, a w okolicy znajduje się wiele jezior wykorzystywanych do rekreacji i wędkarstwa. Znaczna część gminy Brusy objęta jest ochroną przyrody. Obejmuje ona przede wszystkim [[Zaborski Park Krajobrazowy]], fragmenty [[Park Narodowy Bory Tucholskie|Parku Narodowego „Bory Tucholskie”]], a także liczne rezerwaty przyrody i obszary sieci Natura 2000. Dzięki temu okolice miasta są atrakcyjnym miejscem do uprawiania turystyki pieszej, rowerowej, kajakowej oraz obserwacji przyrody. === Kiedy jechać === Brusy można odwiedzać przez cały rok, jednak najlepszy okres na pobyt przypada od końca czerwca do końca sierpnia. W tym czasie panują najkorzystniejsze warunki do aktywnego wypoczynku na świeżym powietrzu – średnie temperatury maksymalne wynoszą około 20–23°C, dni są najdłuższe, a zachmurzenie najmniejsze w skali roku. Od maja do września okolice Brus sprzyjają pieszym i rowerowym wycieczkom, spływom kajakowym Brdą i Zbrzycą oraz wypoczynkowi nad jeziorami. == Dojazd == === Samochodem === Brusy leżą przy [https://pl.wikipedia.org/wiki/Droga_wojewódzka_nr_235 drodze wojewódzkiej nr 235], łączącej Chojnice z Kościerzyną. Jest to główna trasa dojazdowa do miasta, zapewniająca połączenie z [https://pl.wikipedia.org/wiki/Droga%20krajowa%20nr%2022%20(Polska) drogą krajową nr 22] w Chojnicach oraz [https://pl.wikipedia.org/wiki/Droga_wojewódzka_nr_214 drogą wojewódzką nr 214] w Kościerzynie. Do Brus można również wygodnie dojechać drogami wojewódzkimi i powiatowymi z [[Czersk|Czerska]], [[Bytów|Bytowa]], Tucholi oraz [[Człuchów|Człuchowa]]. Ze względu na położenie miasta wśród Borów Tucholskich podróż odbywa się głównie drogami jednojezdniowymi przebiegającymi przez tereny leśne i niewielkie miejscowości. === Pociągiem === Brusy leżą przy linii kolejowej nr 211 łączącej Chojnice z [[Kościerzyna|Kościerzyną]]. W normalnych warunkach połączenia regionalne na tej trasie obsługuje POLREGIO, zapewniając dojazd z Chojnic i Kościerzyny, gdzie można przesiąść się do pociągów dalekobieżnych kursujących m.in. do [[Gdańsk|Gdańska]], [[Bydgoszcz|Bydgoszczy]], [[Poznań|Poznania]], [[Warszawa|Warszawy]] i innych miast. Uwaga: według stanu na sierpień 2026 r. na linii obowiązuje zastępcza komunikacja autobusowa (ZKA) POLREGIO. Autobusy kursują według kolejowego rozkładu jazdy i zatrzymują się w Brusach, umożliwiając dojazd zarówno od strony Chojnic, jak i Kościerzyny. === Autobusem === Brusy posiadają regularne połączenia autobusowe z Chojnicami, a także z wieloma miejscowościami na terenie gminy i powiatu. Głównym przewoźnikiem obsługującym połączenia regionalne jest PKS Chojnice, którego autobusy kursują m.in. do Chojnic przez [[Męcikał]], [[Kłodawka|Kłodawkę]] i [[Krojanty]]. == Transport == === Pieszo === Brusy są niewielkim miastem, dlatego większość atrakcji w centrum można zwiedzić pieszo. Przejście między rynkiem, kościołem, dworcem kolejowym oraz głównymi punktami usługowymi zajmuje zwykle nie więcej niż 10–15 minut. === Rowerem === Brusy stanowią dobrą bazę wypadową do wycieczek rowerowych po Borach Tucholskich i Zaborskim Parku Krajobrazowym. Przez gminę przebiega kilka oznakowanych szlaków rowerowych prowadzących do jezior, rezerwatów przyrody oraz kaszubskich miejscowości, takich jak [[Leśno (powiat chojnicki)|Leśno]], [[Swornegacie]] czy Męcikał. === Transport publiczny === Na terenie miasta nie funkcjonuje komunikacja miejska. == Warto zobaczyć == === Imprezy === == Aktywny wypoczynek == == Praca i nauka == == Zakupy == <!-- == Wyżywienie == === Skromnie === === Umiarkowanie === === Wystawnie === --> == Rozrywka == == Noclegi == <!-- === Skromnie === === Umiarkowanie === === Ekskluzywnie === == Bezpieczeństwo == --> === Zdrowie === == Kontakt == == Gdzie dalej == <!-- Gdzie można udać się na 1-dniową wycieczkę (w pobliżu) i gdzie są w bezpośrednim sąsiedztwie miejsca, które mogą być następnym punktem podróży. --> {{zarys}} {{Jest w|<!-- w jakiej jest nadrzędnej jednostce podziału administracyjnego-->}} {{Geo||<!-- Współrzędne geograficzne, szerokość i długość geograficzna -->}} [[Kategoria:<!-- PAŃSTWO lub inna nadrzędna jednostka administracyjna-->]] csyy5rfk5o4aqbu22t1bl3mq69tiyck 158076 158075 2026-08-03T09:10:57Z Moromar 2451 158076 wikitext text/x-wiki {{Top-banner}} <!-- można wstawić zdjęcie-panoramę miejscowości, zalecane 2100x300 px --> {{Miejscowość infobox |nazwa = Brusy |nazwa oryginalna = w języku kaszubskim ''Brusë'' |widok = <!-- zdjęcie/kolaż miejscowości; np. Warszawa_kolaż.jpg --> |opis = <!-- opis co jest na zdjęciu --> |herb = <!-- herb miejscowości, np. Herb_Warszawy.png--> |mapa = <!-- położenie miejscowości na mapie państwa --> |państwo = Polska |region = województwo pomorskie |powierzchnia = 5,2 |wysokość = 145-150 |lud = 5 053 (GUS, 2024) |prefiks = (+48) 52 |kod pocztowy = 89-632 |www = https://brusy.pl }} {{Mapframe |53.886370047584506|17.718935578824812|zoom=14|height=300|width=300}} '''Brusy''' - miasto w [[Polska|Polsce]], w województwie [[Województwo pomorskie|pomorskim]], w powiecie [[Powiat chojnicki|chojnickim]], siedziba [[Brusy (gmina)|gminy miejsko-wiejskiej Brusy]]. Brusy są położone w [[w:Bory_Tucholskie|Borach Tucholskich]] na południowych [[Kaszuby|Kaszubach]]. == Charakterystyka == <!-- Opis ogólny i szkice dot.: historii, położenia geograficznego, klimatu, kiedy jechać i jak się przygotować. --> === Historia === Brusy są historycznym ośrodkiem regionu [[Zabory|Zaborów]] – południowej części Kaszub. Za początek miejscowości przyjmuje się rok 1351, kiedy komtur [[Tuchola|tucholski]] [[w:Komturia_tucholska#Komturzy_tucholscy|Konrad von Vullekop]] nadał Brusom przywilej osadniczy na [[w:Prawo_chełmińskie|prawie chełmińskim]]. W średniowieczu miejscowość pozostawała związana z administracją krzyżacką, natomiast siedziba wójtostwa zaborskiego została przeniesiona do pobliskich [[Kosobudy (województwo pomorskie)|Kosobud]]. Po [[w:Wojna_trzynastoletnia|wojnie trzynastoletniej]] Brusy znalazły się w granicach [[w:Prusy_Królewskie|Prus Królewskich]] i przez kolejne stulecia rozwijały się jako duża wieś królewska oraz lokalny ośrodek handlu i rzemiosła dla okolicznych osad. W drugiej połowie XIX wieku impuls rozwojowy przyniosły budowa drogi bitej oraz uruchomienie linii kolejowej [[w:Linia_kolejowa_nr_211|Chojnice–Brusy]], co ułatwiło transport drewna i produktów rolnych. Pomimo germanizacji w okresie zaboru pruskiego mieszkańcy zachowali język kaszubski i polską tożsamość. Po 1920 roku Brusy znalazły się w granicach odrodzonej Polski i umocniły swoją rolę jako centrum administracyjnego oraz gospodarczego Zaborów. Prawa miejskie miejscowość otrzymała 1 stycznia 1988 roku. Współcześnie Brusy są jednym z najważniejszych ośrodków kultury kaszubskiej. Działają tu instytucje popularyzujące dziedzictwo regionu, a miasto stanowi dogodną bazę do zwiedzania Borów Tucholskich, Zaborskiego Parku Krajobrazowego i okolicznych jezior. === Geografia === Brusy położone są w południowo-zachodniej części województwa pomorskiego, w powiecie chojnickim, na pograniczu Kaszub i Borów Tucholskich, około 25 km na północ od [[Chojnice|Chojnic]]. Miasto leży w historycznym regionie Zaborów, na obszarze [https://pl.wikipedia.org/wiki/Pojezierze_Południowopomorskie Pojezierza Południowopomorskiego], ukształtowanego podczas ostatniego zlodowacenia. Okolice Brus charakteryzują się urozmaiconym krajobrazem polodowcowym z licznymi jeziorami, rozległymi kompleksami leśnymi oraz terenami rolniczymi. Dominującym elementem krajobrazu są lasy Borów Tucholskich, należące do jednego z największych kompleksów leśnych w Polsce. Przez gminę przepływają m.in. rzeka [https://pl.wikipedia.org/wiki/Zbrzyca%20(rzeka) Zbrzyca] oraz [https://pl.wikipedia.org/wiki/Zbrzyca%20(rzeka) Brda], będące popularnymi szlakami kajakowymi, a w okolicy znajduje się wiele jezior wykorzystywanych do rekreacji i wędkarstwa. Znaczna część gminy Brusy objęta jest ochroną przyrody. Obejmuje ona przede wszystkim [[Zaborski Park Krajobrazowy]], fragmenty [[Park Narodowy Bory Tucholskie|Parku Narodowego „Bory Tucholskie”]], a także liczne rezerwaty przyrody i obszary sieci Natura 2000. Dzięki temu okolice miasta są atrakcyjnym miejscem do uprawiania turystyki pieszej, rowerowej, kajakowej oraz obserwacji przyrody. === Kiedy jechać === Brusy można odwiedzać przez cały rok, jednak najlepszy okres na pobyt przypada od końca czerwca do końca sierpnia. W tym czasie panują najkorzystniejsze warunki do aktywnego wypoczynku na świeżym powietrzu – średnie temperatury maksymalne wynoszą około 20–23°C, dni są najdłuższe, a zachmurzenie najmniejsze w skali roku. Od maja do września okolice Brus sprzyjają pieszym i rowerowym wycieczkom, spływom kajakowym Brdą i Zbrzycą oraz wypoczynkowi nad jeziorami. == Dojazd == === Samochodem === Brusy leżą przy [https://pl.wikipedia.org/wiki/Droga_wojewódzka_nr_235 drodze wojewódzkiej nr 235], łączącej Chojnice z Kościerzyną. Jest to główna trasa dojazdowa do miasta, zapewniająca połączenie z [https://pl.wikipedia.org/wiki/Droga%20krajowa%20nr%2022%20(Polska) drogą krajową nr 22] w Chojnicach oraz [https://pl.wikipedia.org/wiki/Droga_wojewódzka_nr_214 drogą wojewódzką nr 214] w Kościerzynie. Do Brus można również wygodnie dojechać drogami wojewódzkimi i powiatowymi z [[Czersk|Czerska]], [[Bytów|Bytowa]], Tucholi oraz [[Człuchów|Człuchowa]]. Ze względu na położenie miasta wśród Borów Tucholskich podróż odbywa się głównie drogami jednojezdniowymi przebiegającymi przez tereny leśne i niewielkie miejscowości. === Pociągiem === Brusy leżą przy linii kolejowej nr 211 łączącej Chojnice z [[Kościerzyna|Kościerzyną]]. W normalnych warunkach połączenia regionalne na tej trasie obsługuje POLREGIO, zapewniając dojazd z Chojnic i Kościerzyny, gdzie można przesiąść się do pociągów dalekobieżnych kursujących m.in. do [[Gdańsk|Gdańska]], [[Bydgoszcz|Bydgoszczy]], [[Poznań|Poznania]], [[Warszawa|Warszawy]] i innych miast. Uwaga: według stanu na sierpień 2026 r. na linii obowiązuje zastępcza komunikacja autobusowa (ZKA) POLREGIO. Autobusy kursują według kolejowego rozkładu jazdy i zatrzymują się w Brusach, umożliwiając dojazd zarówno od strony Chojnic, jak i Kościerzyny. === Autobusem === Brusy posiadają regularne połączenia autobusowe z Chojnicami, a także z wieloma miejscowościami na terenie gminy i powiatu. Głównym przewoźnikiem obsługującym połączenia regionalne jest PKS Chojnice, którego autobusy kursują m.in. do Chojnic przez [[Męcikał]], [[Kłodawka|Kłodawkę]] i [[Krojanty]]. == Transport == === Pieszo === Brusy są niewielkim miastem, dlatego większość atrakcji w centrum można zwiedzić pieszo. Przejście między rynkiem, kościołem, dworcem kolejowym oraz głównymi punktami usługowymi zajmuje zwykle nie więcej niż 10–15 minut. === Rowerem === Brusy stanowią dobrą bazę wypadową do wycieczek rowerowych po Borach Tucholskich i Zaborskim Parku Krajobrazowym. Przez gminę przebiega kilka oznakowanych szlaków rowerowych prowadzących do jezior, rezerwatów przyrody oraz kaszubskich miejscowości, takich jak [[Leśno (powiat chojnicki)|Leśno]], [[Swornegacie]] czy Męcikał. === Transport publiczny === Na terenie miasta nie funkcjonuje komunikacja miejska. == Warto zobaczyć == === Imprezy === == Aktywny wypoczynek == == Praca i nauka == == Zakupy == <!-- == Wyżywienie == === Skromnie === === Umiarkowanie === === Wystawnie === --> == Rozrywka == == Noclegi == <!-- === Skromnie === === Umiarkowanie === === Ekskluzywnie === == Bezpieczeństwo == --> === Zdrowie === == Kontakt == == Gdzie dalej == <!-- Gdzie można udać się na 1-dniową wycieczkę (w pobliżu) i gdzie są w bezpośrednim sąsiedztwie miejsca, które mogą być następnym punktem podróży. --> {{zarys}} {{Jest w|Powiat chojnicki}} {{Geo||<!-- Współrzędne geograficzne, szerokość i długość geograficzna -->}} [[Kategoria:<!-- PAŃSTWO lub inna nadrzędna jednostka administracyjna-->]] s98c86325841034z8bjvgs7uf5jv20y 158091 158076 2026-08-03T10:41:54Z Juleka06 17606 /* Gdzie dalej */ 158091 wikitext text/x-wiki {{Top-banner}} <!-- można wstawić zdjęcie-panoramę miejscowości, zalecane 2100x300 px --> {{Miejscowość infobox |nazwa = Brusy |nazwa oryginalna = w języku kaszubskim ''Brusë'' |widok = <!-- zdjęcie/kolaż miejscowości; np. Warszawa_kolaż.jpg --> |opis = <!-- opis co jest na zdjęciu --> |herb = <!-- herb miejscowości, np. Herb_Warszawy.png--> |mapa = <!-- położenie miejscowości na mapie państwa --> |państwo = Polska |region = województwo pomorskie |powierzchnia = 5,2 |wysokość = 145-150 |lud = 5 053 (GUS, 2024) |prefiks = (+48) 52 |kod pocztowy = 89-632 |www = https://brusy.pl }} {{Mapframe |53.886370047584506|17.718935578824812|zoom=14|height=300|width=300}} '''Brusy''' - miasto w [[Polska|Polsce]], w województwie [[Województwo pomorskie|pomorskim]], w powiecie [[Powiat chojnicki|chojnickim]], siedziba [[Brusy (gmina)|gminy miejsko-wiejskiej Brusy]]. Brusy są położone w [[w:Bory_Tucholskie|Borach Tucholskich]] na południowych [[Kaszuby|Kaszubach]]. == Charakterystyka == <!-- Opis ogólny i szkice dot.: historii, położenia geograficznego, klimatu, kiedy jechać i jak się przygotować. --> === Historia === Brusy są historycznym ośrodkiem regionu [[Zabory|Zaborów]] – południowej części Kaszub. Za początek miejscowości przyjmuje się rok 1351, kiedy komtur [[Tuchola|tucholski]] [[w:Komturia_tucholska#Komturzy_tucholscy|Konrad von Vullekop]] nadał Brusom przywilej osadniczy na [[w:Prawo_chełmińskie|prawie chełmińskim]]. W średniowieczu miejscowość pozostawała związana z administracją krzyżacką, natomiast siedziba wójtostwa zaborskiego została przeniesiona do pobliskich [[Kosobudy (województwo pomorskie)|Kosobud]]. Po [[w:Wojna_trzynastoletnia|wojnie trzynastoletniej]] Brusy znalazły się w granicach [[w:Prusy_Królewskie|Prus Królewskich]] i przez kolejne stulecia rozwijały się jako duża wieś królewska oraz lokalny ośrodek handlu i rzemiosła dla okolicznych osad. W drugiej połowie XIX wieku impuls rozwojowy przyniosły budowa drogi bitej oraz uruchomienie linii kolejowej [[w:Linia_kolejowa_nr_211|Chojnice–Brusy]], co ułatwiło transport drewna i produktów rolnych. Pomimo germanizacji w okresie zaboru pruskiego mieszkańcy zachowali język kaszubski i polską tożsamość. Po 1920 roku Brusy znalazły się w granicach odrodzonej Polski i umocniły swoją rolę jako centrum administracyjnego oraz gospodarczego Zaborów. Prawa miejskie miejscowość otrzymała 1 stycznia 1988 roku. Współcześnie Brusy są jednym z najważniejszych ośrodków kultury kaszubskiej. Działają tu instytucje popularyzujące dziedzictwo regionu, a miasto stanowi dogodną bazę do zwiedzania Borów Tucholskich, Zaborskiego Parku Krajobrazowego i okolicznych jezior. === Geografia === Brusy położone są w południowo-zachodniej części województwa pomorskiego, w powiecie chojnickim, na pograniczu Kaszub i Borów Tucholskich, około 25 km na północ od [[Chojnice|Chojnic]]. Miasto leży w historycznym regionie Zaborów, na obszarze [https://pl.wikipedia.org/wiki/Pojezierze_Południowopomorskie Pojezierza Południowopomorskiego], ukształtowanego podczas ostatniego zlodowacenia. Okolice Brus charakteryzują się urozmaiconym krajobrazem polodowcowym z licznymi jeziorami, rozległymi kompleksami leśnymi oraz terenami rolniczymi. Dominującym elementem krajobrazu są lasy Borów Tucholskich, należące do jednego z największych kompleksów leśnych w Polsce. Przez gminę przepływają m.in. rzeka [https://pl.wikipedia.org/wiki/Zbrzyca%20(rzeka) Zbrzyca] oraz [https://pl.wikipedia.org/wiki/Zbrzyca%20(rzeka) Brda], będące popularnymi szlakami kajakowymi, a w okolicy znajduje się wiele jezior wykorzystywanych do rekreacji i wędkarstwa. Znaczna część gminy Brusy objęta jest ochroną przyrody. Obejmuje ona przede wszystkim [[Zaborski Park Krajobrazowy]], fragmenty [[Park Narodowy Bory Tucholskie|Parku Narodowego „Bory Tucholskie”]], a także liczne rezerwaty przyrody i obszary sieci Natura 2000. Dzięki temu okolice miasta są atrakcyjnym miejscem do uprawiania turystyki pieszej, rowerowej, kajakowej oraz obserwacji przyrody. === Kiedy jechać === Brusy można odwiedzać przez cały rok, jednak najlepszy okres na pobyt przypada od końca czerwca do końca sierpnia. W tym czasie panują najkorzystniejsze warunki do aktywnego wypoczynku na świeżym powietrzu – średnie temperatury maksymalne wynoszą około 20–23°C, dni są najdłuższe, a zachmurzenie najmniejsze w skali roku. Od maja do września okolice Brus sprzyjają pieszym i rowerowym wycieczkom, spływom kajakowym Brdą i Zbrzycą oraz wypoczynkowi nad jeziorami. == Dojazd == === Samochodem === Brusy leżą przy [https://pl.wikipedia.org/wiki/Droga_wojewódzka_nr_235 drodze wojewódzkiej nr 235], łączącej Chojnice z Kościerzyną. Jest to główna trasa dojazdowa do miasta, zapewniająca połączenie z [https://pl.wikipedia.org/wiki/Droga%20krajowa%20nr%2022%20(Polska) drogą krajową nr 22] w Chojnicach oraz [https://pl.wikipedia.org/wiki/Droga_wojewódzka_nr_214 drogą wojewódzką nr 214] w Kościerzynie. Do Brus można również wygodnie dojechać drogami wojewódzkimi i powiatowymi z [[Czersk|Czerska]], [[Bytów|Bytowa]], Tucholi oraz [[Człuchów|Człuchowa]]. Ze względu na położenie miasta wśród Borów Tucholskich podróż odbywa się głównie drogami jednojezdniowymi przebiegającymi przez tereny leśne i niewielkie miejscowości. === Pociągiem === Brusy leżą przy linii kolejowej nr 211 łączącej Chojnice z [[Kościerzyna|Kościerzyną]]. W normalnych warunkach połączenia regionalne na tej trasie obsługuje POLREGIO, zapewniając dojazd z Chojnic i Kościerzyny, gdzie można przesiąść się do pociągów dalekobieżnych kursujących m.in. do [[Gdańsk|Gdańska]], [[Bydgoszcz|Bydgoszczy]], [[Poznań|Poznania]], [[Warszawa|Warszawy]] i innych miast. Uwaga: według stanu na sierpień 2026 r. na linii obowiązuje zastępcza komunikacja autobusowa (ZKA) POLREGIO. Autobusy kursują według kolejowego rozkładu jazdy i zatrzymują się w Brusach, umożliwiając dojazd zarówno od strony Chojnic, jak i Kościerzyny. === Autobusem === Brusy posiadają regularne połączenia autobusowe z Chojnicami, a także z wieloma miejscowościami na terenie gminy i powiatu. Głównym przewoźnikiem obsługującym połączenia regionalne jest PKS Chojnice, którego autobusy kursują m.in. do Chojnic przez [[Męcikał]], [[Kłodawka|Kłodawkę]] i [[Krojanty]]. == Transport == === Pieszo === Brusy są niewielkim miastem, dlatego większość atrakcji w centrum można zwiedzić pieszo. Przejście między rynkiem, kościołem, dworcem kolejowym oraz głównymi punktami usługowymi zajmuje zwykle nie więcej niż 10–15 minut. === Rowerem === Brusy stanowią dobrą bazę wypadową do wycieczek rowerowych po Borach Tucholskich i Zaborskim Parku Krajobrazowym. Przez gminę przebiega kilka oznakowanych szlaków rowerowych prowadzących do jezior, rezerwatów przyrody oraz kaszubskich miejscowości, takich jak [[Leśno (powiat chojnicki)|Leśno]], [[Swornegacie]] czy Męcikał. === Transport publiczny === Na terenie miasta nie funkcjonuje komunikacja miejska. == Warto zobaczyć == === Imprezy === == Aktywny wypoczynek == == Praca i nauka == == Zakupy == <!-- == Wyżywienie == === Skromnie === === Umiarkowanie === === Wystawnie === --> == Rozrywka == == Noclegi == <!-- === Skromnie === === Umiarkowanie === === Ekskluzywnie === == Bezpieczeństwo == --> === Zdrowie === == Kontakt == == Gdzie dalej == '''Swornegacie''' – jedna z najpopularniejszych miejscowości turystycznych w Borach Tucholskich, położona nad Jeziorem Karsińskim. Stanowi doskonałą bazę wypadową na spływy kajakowe Brdą oraz wycieczki po Parku Narodowym „Bory Tucholskie”. '''Leśno''' – wieś znana z zabytkowego kościoła Podwyższenia Krzyża Świętego, kamiennych kręgów oraz malowniczego położenia wśród jezior i lasów. '''Brusy-Jaglie''' – miejscowość, w której znajduje się Skansen Józefa Chełmowskiego – wyjątkowe miejsce prezentujące twórczość jednego z najwybitniejszych kaszubskich artystów ludowych. '''Chojnice''' – historyczne miasto z dobrze zachowanymi średniowiecznymi murami obronnymi, bazyliką oraz Muzeum Historyczno-Etnograficznym, będące głównym ośrodkiem południowej części województwa pomorskiego. '''Park Narodowy „Bory Tucholskie”''' – jeden z najcenniejszych obszarów przyrodniczych w Polsce, chroniący jeziora lobeliowe, torfowiska i rozległe bory sosnowe. Przez park prowadzą liczne szlaki piesze, rowerowe i kajakowe. '''[[Wdzydzki Park Krajobrazowy]]''' i '''[[Wdzydze Kiszewskie]]''' – region znany z rozległego kompleksu jezior zwanego „Kaszubskim Morzem” oraz Kaszubskiego Parku Etnograficznego, najstarszego skansenu w Polsce. '''Tuchola''' – miasto będące jednym z głównych ośrodków Borów Tucholskich, z zabytkową starówką i Muzeum Borów Tucholskich. '''Czersk''' – niewielkie miasto na pograniczu Kaszub i Kociewia, stanowiące dobrą bazę do zwiedzania zachodniej części Borów Tucholskich. {{zarys}} {{Jest w|Powiat chojnicki}} {{Geo||<!-- Współrzędne geograficzne, szerokość i długość geograficzna -->}} [[Kategoria:<!-- PAŃSTWO lub inna nadrzędna jednostka administracyjna-->]] jr7yhbo57wj327zhltbe5tfdg98gz72 158092 158091 2026-08-03T10:43:06Z Juleka06 17606 /* Praca i nauka */ 158092 wikitext text/x-wiki {{Top-banner}} <!-- można wstawić zdjęcie-panoramę miejscowości, zalecane 2100x300 px --> {{Miejscowość infobox |nazwa = Brusy |nazwa oryginalna = w języku kaszubskim ''Brusë'' |widok = <!-- zdjęcie/kolaż miejscowości; np. Warszawa_kolaż.jpg --> |opis = <!-- opis co jest na zdjęciu --> |herb = <!-- herb miejscowości, np. Herb_Warszawy.png--> |mapa = <!-- położenie miejscowości na mapie państwa --> |państwo = Polska |region = województwo pomorskie |powierzchnia = 5,2 |wysokość = 145-150 |lud = 5 053 (GUS, 2024) |prefiks = (+48) 52 |kod pocztowy = 89-632 |www = https://brusy.pl }} {{Mapframe |53.886370047584506|17.718935578824812|zoom=14|height=300|width=300}} '''Brusy''' - miasto w [[Polska|Polsce]], w województwie [[Województwo pomorskie|pomorskim]], w powiecie [[Powiat chojnicki|chojnickim]], siedziba [[Brusy (gmina)|gminy miejsko-wiejskiej Brusy]]. Brusy są położone w [[w:Bory_Tucholskie|Borach Tucholskich]] na południowych [[Kaszuby|Kaszubach]]. == Charakterystyka == <!-- Opis ogólny i szkice dot.: historii, położenia geograficznego, klimatu, kiedy jechać i jak się przygotować. --> === Historia === Brusy są historycznym ośrodkiem regionu [[Zabory|Zaborów]] – południowej części Kaszub. Za początek miejscowości przyjmuje się rok 1351, kiedy komtur [[Tuchola|tucholski]] [[w:Komturia_tucholska#Komturzy_tucholscy|Konrad von Vullekop]] nadał Brusom przywilej osadniczy na [[w:Prawo_chełmińskie|prawie chełmińskim]]. W średniowieczu miejscowość pozostawała związana z administracją krzyżacką, natomiast siedziba wójtostwa zaborskiego została przeniesiona do pobliskich [[Kosobudy (województwo pomorskie)|Kosobud]]. Po [[w:Wojna_trzynastoletnia|wojnie trzynastoletniej]] Brusy znalazły się w granicach [[w:Prusy_Królewskie|Prus Królewskich]] i przez kolejne stulecia rozwijały się jako duża wieś królewska oraz lokalny ośrodek handlu i rzemiosła dla okolicznych osad. W drugiej połowie XIX wieku impuls rozwojowy przyniosły budowa drogi bitej oraz uruchomienie linii kolejowej [[w:Linia_kolejowa_nr_211|Chojnice–Brusy]], co ułatwiło transport drewna i produktów rolnych. Pomimo germanizacji w okresie zaboru pruskiego mieszkańcy zachowali język kaszubski i polską tożsamość. Po 1920 roku Brusy znalazły się w granicach odrodzonej Polski i umocniły swoją rolę jako centrum administracyjnego oraz gospodarczego Zaborów. Prawa miejskie miejscowość otrzymała 1 stycznia 1988 roku. Współcześnie Brusy są jednym z najważniejszych ośrodków kultury kaszubskiej. Działają tu instytucje popularyzujące dziedzictwo regionu, a miasto stanowi dogodną bazę do zwiedzania Borów Tucholskich, Zaborskiego Parku Krajobrazowego i okolicznych jezior. === Geografia === Brusy położone są w południowo-zachodniej części województwa pomorskiego, w powiecie chojnickim, na pograniczu Kaszub i Borów Tucholskich, około 25 km na północ od [[Chojnice|Chojnic]]. Miasto leży w historycznym regionie Zaborów, na obszarze [https://pl.wikipedia.org/wiki/Pojezierze_Południowopomorskie Pojezierza Południowopomorskiego], ukształtowanego podczas ostatniego zlodowacenia. Okolice Brus charakteryzują się urozmaiconym krajobrazem polodowcowym z licznymi jeziorami, rozległymi kompleksami leśnymi oraz terenami rolniczymi. Dominującym elementem krajobrazu są lasy Borów Tucholskich, należące do jednego z największych kompleksów leśnych w Polsce. Przez gminę przepływają m.in. rzeka [https://pl.wikipedia.org/wiki/Zbrzyca%20(rzeka) Zbrzyca] oraz [https://pl.wikipedia.org/wiki/Zbrzyca%20(rzeka) Brda], będące popularnymi szlakami kajakowymi, a w okolicy znajduje się wiele jezior wykorzystywanych do rekreacji i wędkarstwa. Znaczna część gminy Brusy objęta jest ochroną przyrody. Obejmuje ona przede wszystkim [[Zaborski Park Krajobrazowy]], fragmenty [[Park Narodowy Bory Tucholskie|Parku Narodowego „Bory Tucholskie”]], a także liczne rezerwaty przyrody i obszary sieci Natura 2000. Dzięki temu okolice miasta są atrakcyjnym miejscem do uprawiania turystyki pieszej, rowerowej, kajakowej oraz obserwacji przyrody. === Kiedy jechać === Brusy można odwiedzać przez cały rok, jednak najlepszy okres na pobyt przypada od końca czerwca do końca sierpnia. W tym czasie panują najkorzystniejsze warunki do aktywnego wypoczynku na świeżym powietrzu – średnie temperatury maksymalne wynoszą około 20–23°C, dni są najdłuższe, a zachmurzenie najmniejsze w skali roku. Od maja do września okolice Brus sprzyjają pieszym i rowerowym wycieczkom, spływom kajakowym Brdą i Zbrzycą oraz wypoczynkowi nad jeziorami. == Dojazd == === Samochodem === Brusy leżą przy [https://pl.wikipedia.org/wiki/Droga_wojewódzka_nr_235 drodze wojewódzkiej nr 235], łączącej Chojnice z Kościerzyną. Jest to główna trasa dojazdowa do miasta, zapewniająca połączenie z [https://pl.wikipedia.org/wiki/Droga%20krajowa%20nr%2022%20(Polska) drogą krajową nr 22] w Chojnicach oraz [https://pl.wikipedia.org/wiki/Droga_wojewódzka_nr_214 drogą wojewódzką nr 214] w Kościerzynie. Do Brus można również wygodnie dojechać drogami wojewódzkimi i powiatowymi z [[Czersk|Czerska]], [[Bytów|Bytowa]], Tucholi oraz [[Człuchów|Człuchowa]]. Ze względu na położenie miasta wśród Borów Tucholskich podróż odbywa się głównie drogami jednojezdniowymi przebiegającymi przez tereny leśne i niewielkie miejscowości. === Pociągiem === Brusy leżą przy linii kolejowej nr 211 łączącej Chojnice z [[Kościerzyna|Kościerzyną]]. W normalnych warunkach połączenia regionalne na tej trasie obsługuje POLREGIO, zapewniając dojazd z Chojnic i Kościerzyny, gdzie można przesiąść się do pociągów dalekobieżnych kursujących m.in. do [[Gdańsk|Gdańska]], [[Bydgoszcz|Bydgoszczy]], [[Poznań|Poznania]], [[Warszawa|Warszawy]] i innych miast. Uwaga: według stanu na sierpień 2026 r. na linii obowiązuje zastępcza komunikacja autobusowa (ZKA) POLREGIO. Autobusy kursują według kolejowego rozkładu jazdy i zatrzymują się w Brusach, umożliwiając dojazd zarówno od strony Chojnic, jak i Kościerzyny. === Autobusem === Brusy posiadają regularne połączenia autobusowe z Chojnicami, a także z wieloma miejscowościami na terenie gminy i powiatu. Głównym przewoźnikiem obsługującym połączenia regionalne jest PKS Chojnice, którego autobusy kursują m.in. do Chojnic przez [[Męcikał]], [[Kłodawka|Kłodawkę]] i [[Krojanty]]. == Transport == === Pieszo === Brusy są niewielkim miastem, dlatego większość atrakcji w centrum można zwiedzić pieszo. Przejście między rynkiem, kościołem, dworcem kolejowym oraz głównymi punktami usługowymi zajmuje zwykle nie więcej niż 10–15 minut. === Rowerem === Brusy stanowią dobrą bazę wypadową do wycieczek rowerowych po Borach Tucholskich i Zaborskim Parku Krajobrazowym. Przez gminę przebiega kilka oznakowanych szlaków rowerowych prowadzących do jezior, rezerwatów przyrody oraz kaszubskich miejscowości, takich jak [[Leśno (powiat chojnicki)|Leśno]], [[Swornegacie]] czy Męcikał. === Transport publiczny === Na terenie miasta nie funkcjonuje komunikacja miejska. == Warto zobaczyć == === Imprezy === == Aktywny wypoczynek == == Zakupy == <!-- == Wyżywienie == === Skromnie === === Umiarkowanie === === Wystawnie === --> == Rozrywka == == Noclegi == <!-- === Skromnie === === Umiarkowanie === === Ekskluzywnie === == Bezpieczeństwo == --> === Zdrowie === == Kontakt == == Gdzie dalej == '''Swornegacie''' – jedna z najpopularniejszych miejscowości turystycznych w Borach Tucholskich, położona nad Jeziorem Karsińskim. Stanowi doskonałą bazę wypadową na spływy kajakowe Brdą oraz wycieczki po Parku Narodowym „Bory Tucholskie”. '''Leśno''' – wieś znana z zabytkowego kościoła Podwyższenia Krzyża Świętego, kamiennych kręgów oraz malowniczego położenia wśród jezior i lasów. '''Brusy-Jaglie''' – miejscowość, w której znajduje się Skansen Józefa Chełmowskiego – wyjątkowe miejsce prezentujące twórczość jednego z najwybitniejszych kaszubskich artystów ludowych. '''Chojnice''' – historyczne miasto z dobrze zachowanymi średniowiecznymi murami obronnymi, bazyliką oraz Muzeum Historyczno-Etnograficznym, będące głównym ośrodkiem południowej części województwa pomorskiego. '''Park Narodowy „Bory Tucholskie”''' – jeden z najcenniejszych obszarów przyrodniczych w Polsce, chroniący jeziora lobeliowe, torfowiska i rozległe bory sosnowe. Przez park prowadzą liczne szlaki piesze, rowerowe i kajakowe. '''[[Wdzydzki Park Krajobrazowy]]''' i '''[[Wdzydze Kiszewskie]]''' – region znany z rozległego kompleksu jezior zwanego „Kaszubskim Morzem” oraz Kaszubskiego Parku Etnograficznego, najstarszego skansenu w Polsce. '''Tuchola''' – miasto będące jednym z głównych ośrodków Borów Tucholskich, z zabytkową starówką i Muzeum Borów Tucholskich. '''Czersk''' – niewielkie miasto na pograniczu Kaszub i Kociewia, stanowiące dobrą bazę do zwiedzania zachodniej części Borów Tucholskich. {{zarys}} {{Jest w|Powiat chojnicki}} {{Geo||<!-- Współrzędne geograficzne, szerokość i długość geograficzna -->}} [[Kategoria:<!-- PAŃSTWO lub inna nadrzędna jednostka administracyjna-->]] rvyu9hmrruh9b0r0ytemz5f8by6ltyh 158093 158092 2026-08-03T10:52:46Z Juleka06 17606 /* Noclegi */ 158093 wikitext text/x-wiki {{Top-banner}} <!-- można wstawić zdjęcie-panoramę miejscowości, zalecane 2100x300 px --> {{Miejscowość infobox |nazwa = Brusy |nazwa oryginalna = w języku kaszubskim ''Brusë'' |widok = <!-- zdjęcie/kolaż miejscowości; np. Warszawa_kolaż.jpg --> |opis = <!-- opis co jest na zdjęciu --> |herb = <!-- herb miejscowości, np. Herb_Warszawy.png--> |mapa = <!-- położenie miejscowości na mapie państwa --> |państwo = Polska |region = województwo pomorskie |powierzchnia = 5,2 |wysokość = 145-150 |lud = 5 053 (GUS, 2024) |prefiks = (+48) 52 |kod pocztowy = 89-632 |www = https://brusy.pl }} {{Mapframe |53.886370047584506|17.718935578824812|zoom=14|height=300|width=300}} '''Brusy''' - miasto w [[Polska|Polsce]], w województwie [[Województwo pomorskie|pomorskim]], w powiecie [[Powiat chojnicki|chojnickim]], siedziba [[Brusy (gmina)|gminy miejsko-wiejskiej Brusy]]. Brusy są położone w [[w:Bory_Tucholskie|Borach Tucholskich]] na południowych [[Kaszuby|Kaszubach]]. == Charakterystyka == <!-- Opis ogólny i szkice dot.: historii, położenia geograficznego, klimatu, kiedy jechać i jak się przygotować. --> === Historia === Brusy są historycznym ośrodkiem regionu [[Zabory|Zaborów]] – południowej części Kaszub. Za początek miejscowości przyjmuje się rok 1351, kiedy komtur [[Tuchola|tucholski]] [[w:Komturia_tucholska#Komturzy_tucholscy|Konrad von Vullekop]] nadał Brusom przywilej osadniczy na [[w:Prawo_chełmińskie|prawie chełmińskim]]. W średniowieczu miejscowość pozostawała związana z administracją krzyżacką, natomiast siedziba wójtostwa zaborskiego została przeniesiona do pobliskich [[Kosobudy (województwo pomorskie)|Kosobud]]. Po [[w:Wojna_trzynastoletnia|wojnie trzynastoletniej]] Brusy znalazły się w granicach [[w:Prusy_Królewskie|Prus Królewskich]] i przez kolejne stulecia rozwijały się jako duża wieś królewska oraz lokalny ośrodek handlu i rzemiosła dla okolicznych osad. W drugiej połowie XIX wieku impuls rozwojowy przyniosły budowa drogi bitej oraz uruchomienie linii kolejowej [[w:Linia_kolejowa_nr_211|Chojnice–Brusy]], co ułatwiło transport drewna i produktów rolnych. Pomimo germanizacji w okresie zaboru pruskiego mieszkańcy zachowali język kaszubski i polską tożsamość. Po 1920 roku Brusy znalazły się w granicach odrodzonej Polski i umocniły swoją rolę jako centrum administracyjnego oraz gospodarczego Zaborów. Prawa miejskie miejscowość otrzymała 1 stycznia 1988 roku. Współcześnie Brusy są jednym z najważniejszych ośrodków kultury kaszubskiej. Działają tu instytucje popularyzujące dziedzictwo regionu, a miasto stanowi dogodną bazę do zwiedzania Borów Tucholskich, Zaborskiego Parku Krajobrazowego i okolicznych jezior. === Geografia === Brusy położone są w południowo-zachodniej części województwa pomorskiego, w powiecie chojnickim, na pograniczu Kaszub i Borów Tucholskich, około 25 km na północ od [[Chojnice|Chojnic]]. Miasto leży w historycznym regionie Zaborów, na obszarze [https://pl.wikipedia.org/wiki/Pojezierze_Południowopomorskie Pojezierza Południowopomorskiego], ukształtowanego podczas ostatniego zlodowacenia. Okolice Brus charakteryzują się urozmaiconym krajobrazem polodowcowym z licznymi jeziorami, rozległymi kompleksami leśnymi oraz terenami rolniczymi. Dominującym elementem krajobrazu są lasy Borów Tucholskich, należące do jednego z największych kompleksów leśnych w Polsce. Przez gminę przepływają m.in. rzeka [https://pl.wikipedia.org/wiki/Zbrzyca%20(rzeka) Zbrzyca] oraz [https://pl.wikipedia.org/wiki/Zbrzyca%20(rzeka) Brda], będące popularnymi szlakami kajakowymi, a w okolicy znajduje się wiele jezior wykorzystywanych do rekreacji i wędkarstwa. Znaczna część gminy Brusy objęta jest ochroną przyrody. Obejmuje ona przede wszystkim [[Zaborski Park Krajobrazowy]], fragmenty [[Park Narodowy Bory Tucholskie|Parku Narodowego „Bory Tucholskie”]], a także liczne rezerwaty przyrody i obszary sieci Natura 2000. Dzięki temu okolice miasta są atrakcyjnym miejscem do uprawiania turystyki pieszej, rowerowej, kajakowej oraz obserwacji przyrody. === Kiedy jechać === Brusy można odwiedzać przez cały rok, jednak najlepszy okres na pobyt przypada od końca czerwca do końca sierpnia. W tym czasie panują najkorzystniejsze warunki do aktywnego wypoczynku na świeżym powietrzu – średnie temperatury maksymalne wynoszą około 20–23°C, dni są najdłuższe, a zachmurzenie najmniejsze w skali roku. Od maja do września okolice Brus sprzyjają pieszym i rowerowym wycieczkom, spływom kajakowym Brdą i Zbrzycą oraz wypoczynkowi nad jeziorami. == Dojazd == === Samochodem === Brusy leżą przy [https://pl.wikipedia.org/wiki/Droga_wojewódzka_nr_235 drodze wojewódzkiej nr 235], łączącej Chojnice z Kościerzyną. Jest to główna trasa dojazdowa do miasta, zapewniająca połączenie z [https://pl.wikipedia.org/wiki/Droga%20krajowa%20nr%2022%20(Polska) drogą krajową nr 22] w Chojnicach oraz [https://pl.wikipedia.org/wiki/Droga_wojewódzka_nr_214 drogą wojewódzką nr 214] w Kościerzynie. Do Brus można również wygodnie dojechać drogami wojewódzkimi i powiatowymi z [[Czersk|Czerska]], [[Bytów|Bytowa]], Tucholi oraz [[Człuchów|Człuchowa]]. Ze względu na położenie miasta wśród Borów Tucholskich podróż odbywa się głównie drogami jednojezdniowymi przebiegającymi przez tereny leśne i niewielkie miejscowości. === Pociągiem === Brusy leżą przy linii kolejowej nr 211 łączącej Chojnice z [[Kościerzyna|Kościerzyną]]. W normalnych warunkach połączenia regionalne na tej trasie obsługuje POLREGIO, zapewniając dojazd z Chojnic i Kościerzyny, gdzie można przesiąść się do pociągów dalekobieżnych kursujących m.in. do [[Gdańsk|Gdańska]], [[Bydgoszcz|Bydgoszczy]], [[Poznań|Poznania]], [[Warszawa|Warszawy]] i innych miast. Uwaga: według stanu na sierpień 2026 r. na linii obowiązuje zastępcza komunikacja autobusowa (ZKA) POLREGIO. Autobusy kursują według kolejowego rozkładu jazdy i zatrzymują się w Brusach, umożliwiając dojazd zarówno od strony Chojnic, jak i Kościerzyny. === Autobusem === Brusy posiadają regularne połączenia autobusowe z Chojnicami, a także z wieloma miejscowościami na terenie gminy i powiatu. Głównym przewoźnikiem obsługującym połączenia regionalne jest PKS Chojnice, którego autobusy kursują m.in. do Chojnic przez [[Męcikał]], [[Kłodawka|Kłodawkę]] i [[Krojanty]]. == Transport == === Pieszo === Brusy są niewielkim miastem, dlatego większość atrakcji w centrum można zwiedzić pieszo. Przejście między rynkiem, kościołem, dworcem kolejowym oraz głównymi punktami usługowymi zajmuje zwykle nie więcej niż 10–15 minut. === Rowerem === Brusy stanowią dobrą bazę wypadową do wycieczek rowerowych po Borach Tucholskich i Zaborskim Parku Krajobrazowym. Przez gminę przebiega kilka oznakowanych szlaków rowerowych prowadzących do jezior, rezerwatów przyrody oraz kaszubskich miejscowości, takich jak [[Leśno (powiat chojnicki)|Leśno]], [[Swornegacie]] czy Męcikał. === Transport publiczny === Na terenie miasta nie funkcjonuje komunikacja miejska. == Warto zobaczyć == === Imprezy === == Aktywny wypoczynek == == Zakupy == <!-- == Wyżywienie == === Skromnie === === Umiarkowanie === === Wystawnie === --> == Rozrywka == == Noclegi == [https://e-turysta.pl/dom-turysty-brusy-168262.html?kl=1 Dom Turysty], ul. Młyńska 18 – pokoje z łazienkami, ogólnodostępna kuchnia, parking i Wi-Fi. Dobra propozycja dla osób szukających noclegu w centrum miasta. [https://brusy.pl/turysta/informacje-teleadresowe/noclegi? Gościniec „Jo-Jo”], ul. Jana Karnowskiego 22 – pokoje gościnne z dogodnym położeniem w pobliżu centrum. [https://brusy.pl/turysta/informacje-teleadresowe/noclegi? Gościniec w Ogrodzie], ul. Ogrodowa 45 – niewielki obiekt oferujący pokoje gościnne z ogrodem. ''Więcej obiektów noclegowych dostępna jest na stronie [https://brusy.pl/turysta/informacje-teleadresowe/noclegi? Urzędu Miejskiego w Brusach]''. == Bezpieczeństwo == --> === Zdrowie === == Kontakt == == Gdzie dalej == '''Swornegacie''' – jedna z najpopularniejszych miejscowości turystycznych w Borach Tucholskich, położona nad Jeziorem Karsińskim. Stanowi doskonałą bazę wypadową na spływy kajakowe Brdą oraz wycieczki po Parku Narodowym „Bory Tucholskie”. '''Leśno''' – wieś znana z zabytkowego kościoła Podwyższenia Krzyża Świętego, kamiennych kręgów oraz malowniczego położenia wśród jezior i lasów. '''Brusy-Jaglie''' – miejscowość, w której znajduje się Skansen Józefa Chełmowskiego – wyjątkowe miejsce prezentujące twórczość jednego z najwybitniejszych kaszubskich artystów ludowych. '''Chojnice''' – historyczne miasto z dobrze zachowanymi średniowiecznymi murami obronnymi, bazyliką oraz Muzeum Historyczno-Etnograficznym, będące głównym ośrodkiem południowej części województwa pomorskiego. '''Park Narodowy „Bory Tucholskie”''' – jeden z najcenniejszych obszarów przyrodniczych w Polsce, chroniący jeziora lobeliowe, torfowiska i rozległe bory sosnowe. Przez park prowadzą liczne szlaki piesze, rowerowe i kajakowe. '''[[Wdzydzki Park Krajobrazowy]]''' i '''[[Wdzydze Kiszewskie]]''' – region znany z rozległego kompleksu jezior zwanego „Kaszubskim Morzem” oraz Kaszubskiego Parku Etnograficznego, najstarszego skansenu w Polsce. '''Tuchola''' – miasto będące jednym z głównych ośrodków Borów Tucholskich, z zabytkową starówką i Muzeum Borów Tucholskich. '''Czersk''' – niewielkie miasto na pograniczu Kaszub i Kociewia, stanowiące dobrą bazę do zwiedzania zachodniej części Borów Tucholskich. {{zarys}} {{Jest w|Powiat chojnicki}} {{Geo||<!-- Współrzędne geograficzne, szerokość i długość geograficzna -->}} [[Kategoria:<!-- PAŃSTWO lub inna nadrzędna jednostka administracyjna-->]] rq3wuc2b21f3p16t48bi7lrfmcks0ls 158094 158093 2026-08-03T10:58:18Z Juleka06 17606 158094 wikitext text/x-wiki {{Top-banner}} <!-- można wstawić zdjęcie-panoramę miejscowości, zalecane 2100x300 px --> {{Miejscowość infobox |nazwa = Brusy |nazwa oryginalna = w języku kaszubskim ''Brusë'' |widok = <!-- zdjęcie/kolaż miejscowości; np. Warszawa_kolaż.jpg --> |opis = <!-- opis co jest na zdjęciu --> |herb = <!-- herb miejscowości, np. Herb_Warszawy.png--> |mapa = <!-- położenie miejscowości na mapie państwa --> |państwo = Polska |region = województwo pomorskie |powierzchnia = 5,2 |wysokość = 145-150 |lud = 5 053 (GUS, 2024) |prefiks = (+48) 52 |kod pocztowy = 89-632 |www = https://brusy.pl }} {{Mapframe |53.886370047584506|17.718935578824812|zoom=14|height=300|width=300}} '''Brusy''' - miasto w [[Polska|Polsce]], w województwie [[Województwo pomorskie|pomorskim]], w powiecie [[Powiat chojnicki|chojnickim]], siedziba [[Brusy (gmina)|gminy miejsko-wiejskiej Brusy]]. Brusy są położone w [[w:Bory_Tucholskie|Borach Tucholskich]] na południowych [[Kaszuby|Kaszubach]]. == Charakterystyka == <!-- Opis ogólny i szkice dot.: historii, położenia geograficznego, klimatu, kiedy jechać i jak się przygotować. --> === Historia === Brusy są historycznym ośrodkiem regionu [[Zabory|Zaborów]] – południowej części Kaszub. Za początek miejscowości przyjmuje się rok 1351, kiedy komtur [[Tuchola|tucholski]] [[w:Komturia_tucholska#Komturzy_tucholscy|Konrad von Vullekop]] nadał Brusom przywilej osadniczy na [[w:Prawo_chełmińskie|prawie chełmińskim]]. W średniowieczu miejscowość pozostawała związana z administracją krzyżacką, natomiast siedziba wójtostwa zaborskiego została przeniesiona do pobliskich [[Kosobudy (województwo pomorskie)|Kosobud]]. Po [[w:Wojna_trzynastoletnia|wojnie trzynastoletniej]] Brusy znalazły się w granicach [[w:Prusy_Królewskie|Prus Królewskich]] i przez kolejne stulecia rozwijały się jako duża wieś królewska oraz lokalny ośrodek handlu i rzemiosła dla okolicznych osad. W drugiej połowie XIX wieku impuls rozwojowy przyniosły budowa drogi bitej oraz uruchomienie linii kolejowej [[w:Linia_kolejowa_nr_211|Chojnice–Brusy]], co ułatwiło transport drewna i produktów rolnych. Pomimo germanizacji w okresie zaboru pruskiego mieszkańcy zachowali język kaszubski i polską tożsamość. Po 1920 roku Brusy znalazły się w granicach odrodzonej Polski i umocniły swoją rolę jako centrum administracyjnego oraz gospodarczego Zaborów. Prawa miejskie miejscowość otrzymała 1 stycznia 1988 roku. Współcześnie Brusy są jednym z najważniejszych ośrodków kultury kaszubskiej. Działają tu instytucje popularyzujące dziedzictwo regionu, a miasto stanowi dogodną bazę do zwiedzania Borów Tucholskich, Zaborskiego Parku Krajobrazowego i okolicznych jezior. === Geografia === Brusy położone są w południowo-zachodniej części województwa pomorskiego, w powiecie chojnickim, na pograniczu Kaszub i Borów Tucholskich, około 25 km na północ od [[Chojnice|Chojnic]]. Miasto leży w historycznym regionie Zaborów, na obszarze [https://pl.wikipedia.org/wiki/Pojezierze_Południowopomorskie Pojezierza Południowopomorskiego], ukształtowanego podczas ostatniego zlodowacenia. Okolice Brus charakteryzują się urozmaiconym krajobrazem polodowcowym z licznymi jeziorami, rozległymi kompleksami leśnymi oraz terenami rolniczymi. Dominującym elementem krajobrazu są lasy Borów Tucholskich, należące do jednego z największych kompleksów leśnych w Polsce. Przez gminę przepływają m.in. rzeka [https://pl.wikipedia.org/wiki/Zbrzyca%20(rzeka) Zbrzyca] oraz [https://pl.wikipedia.org/wiki/Zbrzyca%20(rzeka) Brda], będące popularnymi szlakami kajakowymi, a w okolicy znajduje się wiele jezior wykorzystywanych do rekreacji i wędkarstwa. Znaczna część gminy Brusy objęta jest ochroną przyrody. Obejmuje ona przede wszystkim [[Zaborski Park Krajobrazowy]], fragmenty [[Park Narodowy Bory Tucholskie|Parku Narodowego „Bory Tucholskie”]], a także liczne rezerwaty przyrody i obszary sieci Natura 2000. Dzięki temu okolice miasta są atrakcyjnym miejscem do uprawiania turystyki pieszej, rowerowej, kajakowej oraz obserwacji przyrody. === Kiedy jechać === Brusy można odwiedzać przez cały rok, jednak najlepszy okres na pobyt przypada od końca czerwca do końca sierpnia. W tym czasie panują najkorzystniejsze warunki do aktywnego wypoczynku na świeżym powietrzu – średnie temperatury maksymalne wynoszą około 20–23°C, dni są najdłuższe, a zachmurzenie najmniejsze w skali roku. Od maja do września okolice Brus sprzyjają pieszym i rowerowym wycieczkom, spływom kajakowym Brdą i Zbrzycą oraz wypoczynkowi nad jeziorami. == Dojazd == === Samochodem === Brusy leżą przy [https://pl.wikipedia.org/wiki/Droga_wojewódzka_nr_235 drodze wojewódzkiej nr 235], łączącej Chojnice z Kościerzyną. Jest to główna trasa dojazdowa do miasta, zapewniająca połączenie z [https://pl.wikipedia.org/wiki/Droga%20krajowa%20nr%2022%20(Polska) drogą krajową nr 22] w Chojnicach oraz [https://pl.wikipedia.org/wiki/Droga_wojewódzka_nr_214 drogą wojewódzką nr 214] w Kościerzynie. Do Brus można również wygodnie dojechać drogami wojewódzkimi i powiatowymi z [[Czersk|Czerska]], [[Bytów|Bytowa]], Tucholi oraz [[Człuchów|Człuchowa]]. Ze względu na położenie miasta wśród Borów Tucholskich podróż odbywa się głównie drogami jednojezdniowymi przebiegającymi przez tereny leśne i niewielkie miejscowości. === Pociągiem === Brusy leżą przy linii kolejowej nr 211 łączącej Chojnice z [[Kościerzyna|Kościerzyną]]. W normalnych warunkach połączenia regionalne na tej trasie obsługuje POLREGIO, zapewniając dojazd z Chojnic i Kościerzyny, gdzie można przesiąść się do pociągów dalekobieżnych kursujących m.in. do [[Gdańsk|Gdańska]], [[Bydgoszcz|Bydgoszczy]], [[Poznań|Poznania]], [[Warszawa|Warszawy]] i innych miast. Uwaga: według stanu na sierpień 2026 r. na linii obowiązuje zastępcza komunikacja autobusowa (ZKA) POLREGIO. Autobusy kursują według kolejowego rozkładu jazdy i zatrzymują się w Brusach, umożliwiając dojazd zarówno od strony Chojnic, jak i Kościerzyny. === Autobusem === Brusy posiadają regularne połączenia autobusowe z Chojnicami, a także z wieloma miejscowościami na terenie gminy i powiatu. Głównym przewoźnikiem obsługującym połączenia regionalne jest PKS Chojnice, którego autobusy kursują m.in. do Chojnic przez [[Męcikał]], [[Kłodawka|Kłodawkę]] i [[Krojanty]]. == Transport == === Pieszo === Brusy są niewielkim miastem, dlatego większość atrakcji w centrum można zwiedzić pieszo. Przejście między rynkiem, kościołem, dworcem kolejowym oraz głównymi punktami usługowymi zajmuje zwykle nie więcej niż 10–15 minut. === Rowerem === Brusy stanowią dobrą bazę wypadową do wycieczek rowerowych po Borach Tucholskich i Zaborskim Parku Krajobrazowym. Przez gminę przebiega kilka oznakowanych szlaków rowerowych prowadzących do jezior, rezerwatów przyrody oraz kaszubskich miejscowości, takich jak [[Leśno (powiat chojnicki)|Leśno]], [[Swornegacie]] czy Męcikał. === Transport publiczny === Na terenie miasta nie funkcjonuje komunikacja miejska. == Warto zobaczyć == '''Plac Jana Pawła II''' - Centralny plac miasta, otoczony zabytkowymi kamienicami oraz budynkami użyteczności publicznej. Jest głównym miejscem organizacji wydarzeń miejskich i lokalnych uroczystości. '''Kościół Wszystkich Świętych''' - Najważniejszy zabytek Brus. Neogotycka świątynia została wzniesiona w latach 1875–1879 według projektu Friedricha Augusta Stülera. Wewnątrz znajdują się elementy starszego wyposażenia oraz współczesne dzieła nawiązujące do kultury kaszubskiej. '''Pomnik Józefa Chełmowskiego''' - Pomnik poświęcony jednemu z najwybitniejszych twórców ludowych Kaszub – rzeźbiarzowi, malarzowi i wynalazcy z pobliskiego Brusna. Jest on symbolem silnych związków miasta z kulturą kaszubską. '''Centrum Kultury i Biblioteka im. Jana Karnowskiego''' - Główna instytucja kulturalna miasta organizująca koncerty, wystawy, spotkania autorskie oraz wydarzenia związane z kulturą kaszubską i historią regionu. '''Zabytkowy dworzec kolejowy''' - Historyczny budynek stacji kolejowej na linii Chojnice–Kościerzyna, przypominający o znaczeniu kolei dla rozwoju miasta na początku XX wieku. Obecnie w jego otoczeniu powstaje nowoczesny węzeł przesiadkowy. W niewielkiej odległości znajdują się m.in. '''Skansen Józefa Chełmowskiego''' w [[Brusy-Jaglie|Brusach-Jagliach]], Swornegacie, Zaborski Park Krajobrazowy, Park Narodowy „Bory Tucholskie”, [[Rezerwat przyrody Jezioro Nawionek|rezerwat przyrody Jezioro Nawionek]] oraz liczne jeziora i szlaki piesze, rowerowe oraz kajakowe. === Imprezy === == Aktywny wypoczynek == == Zakupy == <!-- == Wyżywienie == --> == Rozrywka == == Noclegi == [https://e-turysta.pl/dom-turysty-brusy-168262.html?kl=1 Dom Turysty], ul. Młyńska 18 – pokoje z łazienkami, ogólnodostępna kuchnia, parking i Wi-Fi. Dobra propozycja dla osób szukających noclegu w centrum miasta. [https://brusy.pl/turysta/informacje-teleadresowe/noclegi? Gościniec „Jo-Jo”], ul. Jana Karnowskiego 22 – pokoje gościnne z dogodnym położeniem w pobliżu centrum. [https://brusy.pl/turysta/informacje-teleadresowe/noclegi? Gościniec w Ogrodzie], ul. Ogrodowa 45 – niewielki obiekt oferujący pokoje gościnne z ogrodem. ''Więcej obiektów noclegowych dostępna jest na stronie [https://brusy.pl/turysta/informacje-teleadresowe/noclegi? Urzędu Miejskiego w Brusach]''. === Zdrowie === == Kontakt == == Gdzie dalej == '''Swornegacie''' – jedna z najpopularniejszych miejscowości turystycznych w Borach Tucholskich, położona nad Jeziorem Karsińskim. Stanowi doskonałą bazę wypadową na spływy kajakowe Brdą oraz wycieczki po Parku Narodowym „Bory Tucholskie”. '''Leśno''' – wieś znana z zabytkowego kościoła Podwyższenia Krzyża Świętego, kamiennych kręgów oraz malowniczego położenia wśród jezior i lasów. '''Brusy-Jaglie''' – miejscowość, w której znajduje się Skansen Józefa Chełmowskiego – wyjątkowe miejsce prezentujące twórczość jednego z najwybitniejszych kaszubskich artystów ludowych. '''Chojnice''' – historyczne miasto z dobrze zachowanymi średniowiecznymi murami obronnymi, bazyliką oraz Muzeum Historyczno-Etnograficznym, będące głównym ośrodkiem południowej części województwa pomorskiego. '''Park Narodowy „Bory Tucholskie”''' – jeden z najcenniejszych obszarów przyrodniczych w Polsce, chroniący jeziora lobeliowe, torfowiska i rozległe bory sosnowe. Przez park prowadzą liczne szlaki piesze, rowerowe i kajakowe. '''[[Wdzydzki Park Krajobrazowy]]''' i '''[[Wdzydze Kiszewskie]]''' – region znany z rozległego kompleksu jezior zwanego „Kaszubskim Morzem” oraz Kaszubskiego Parku Etnograficznego, najstarszego skansenu w Polsce. '''Tuchola''' – miasto będące jednym z głównych ośrodków Borów Tucholskich, z zabytkową starówką i Muzeum Borów Tucholskich. '''Czersk''' – niewielkie miasto na pograniczu Kaszub i Kociewia, stanowiące dobrą bazę do zwiedzania zachodniej części Borów Tucholskich. {{zarys}} {{Jest w|Powiat chojnicki}} {{Geo||<!-- Współrzędne geograficzne, szerokość i długość geograficzna -->}} [[Kategoria:<!-- PAŃSTWO lub inna nadrzędna jednostka administracyjna-->]] cc7cvvy75kfzppijxvy4brbj0ordmfm 158095 158094 2026-08-03T11:00:39Z Juleka06 17606 /* Kontakt */ 158095 wikitext text/x-wiki {{Top-banner}} <!-- można wstawić zdjęcie-panoramę miejscowości, zalecane 2100x300 px --> {{Miejscowość infobox |nazwa = Brusy |nazwa oryginalna = w języku kaszubskim ''Brusë'' |widok = <!-- zdjęcie/kolaż miejscowości; np. Warszawa_kolaż.jpg --> |opis = <!-- opis co jest na zdjęciu --> |herb = <!-- herb miejscowości, np. Herb_Warszawy.png--> |mapa = <!-- położenie miejscowości na mapie państwa --> |państwo = Polska |region = województwo pomorskie |powierzchnia = 5,2 |wysokość = 145-150 |lud = 5 053 (GUS, 2024) |prefiks = (+48) 52 |kod pocztowy = 89-632 |www = https://brusy.pl }} {{Mapframe |53.886370047584506|17.718935578824812|zoom=14|height=300|width=300}} '''Brusy''' - miasto w [[Polska|Polsce]], w województwie [[Województwo pomorskie|pomorskim]], w powiecie [[Powiat chojnicki|chojnickim]], siedziba [[Brusy (gmina)|gminy miejsko-wiejskiej Brusy]]. Brusy są położone w [[w:Bory_Tucholskie|Borach Tucholskich]] na południowych [[Kaszuby|Kaszubach]]. == Charakterystyka == <!-- Opis ogólny i szkice dot.: historii, położenia geograficznego, klimatu, kiedy jechać i jak się przygotować. --> === Historia === Brusy są historycznym ośrodkiem regionu [[Zabory|Zaborów]] – południowej części Kaszub. Za początek miejscowości przyjmuje się rok 1351, kiedy komtur [[Tuchola|tucholski]] [[w:Komturia_tucholska#Komturzy_tucholscy|Konrad von Vullekop]] nadał Brusom przywilej osadniczy na [[w:Prawo_chełmińskie|prawie chełmińskim]]. W średniowieczu miejscowość pozostawała związana z administracją krzyżacką, natomiast siedziba wójtostwa zaborskiego została przeniesiona do pobliskich [[Kosobudy (województwo pomorskie)|Kosobud]]. Po [[w:Wojna_trzynastoletnia|wojnie trzynastoletniej]] Brusy znalazły się w granicach [[w:Prusy_Królewskie|Prus Królewskich]] i przez kolejne stulecia rozwijały się jako duża wieś królewska oraz lokalny ośrodek handlu i rzemiosła dla okolicznych osad. W drugiej połowie XIX wieku impuls rozwojowy przyniosły budowa drogi bitej oraz uruchomienie linii kolejowej [[w:Linia_kolejowa_nr_211|Chojnice–Brusy]], co ułatwiło transport drewna i produktów rolnych. Pomimo germanizacji w okresie zaboru pruskiego mieszkańcy zachowali język kaszubski i polską tożsamość. Po 1920 roku Brusy znalazły się w granicach odrodzonej Polski i umocniły swoją rolę jako centrum administracyjnego oraz gospodarczego Zaborów. Prawa miejskie miejscowość otrzymała 1 stycznia 1988 roku. Współcześnie Brusy są jednym z najważniejszych ośrodków kultury kaszubskiej. Działają tu instytucje popularyzujące dziedzictwo regionu, a miasto stanowi dogodną bazę do zwiedzania Borów Tucholskich, Zaborskiego Parku Krajobrazowego i okolicznych jezior. === Geografia === Brusy położone są w południowo-zachodniej części województwa pomorskiego, w powiecie chojnickim, na pograniczu Kaszub i Borów Tucholskich, około 25 km na północ od [[Chojnice|Chojnic]]. Miasto leży w historycznym regionie Zaborów, na obszarze [https://pl.wikipedia.org/wiki/Pojezierze_Południowopomorskie Pojezierza Południowopomorskiego], ukształtowanego podczas ostatniego zlodowacenia. Okolice Brus charakteryzują się urozmaiconym krajobrazem polodowcowym z licznymi jeziorami, rozległymi kompleksami leśnymi oraz terenami rolniczymi. Dominującym elementem krajobrazu są lasy Borów Tucholskich, należące do jednego z największych kompleksów leśnych w Polsce. Przez gminę przepływają m.in. rzeka [https://pl.wikipedia.org/wiki/Zbrzyca%20(rzeka) Zbrzyca] oraz [https://pl.wikipedia.org/wiki/Zbrzyca%20(rzeka) Brda], będące popularnymi szlakami kajakowymi, a w okolicy znajduje się wiele jezior wykorzystywanych do rekreacji i wędkarstwa. Znaczna część gminy Brusy objęta jest ochroną przyrody. Obejmuje ona przede wszystkim [[Zaborski Park Krajobrazowy]], fragmenty [[Park Narodowy Bory Tucholskie|Parku Narodowego „Bory Tucholskie”]], a także liczne rezerwaty przyrody i obszary sieci Natura 2000. Dzięki temu okolice miasta są atrakcyjnym miejscem do uprawiania turystyki pieszej, rowerowej, kajakowej oraz obserwacji przyrody. === Kiedy jechać === Brusy można odwiedzać przez cały rok, jednak najlepszy okres na pobyt przypada od końca czerwca do końca sierpnia. W tym czasie panują najkorzystniejsze warunki do aktywnego wypoczynku na świeżym powietrzu – średnie temperatury maksymalne wynoszą około 20–23°C, dni są najdłuższe, a zachmurzenie najmniejsze w skali roku. Od maja do września okolice Brus sprzyjają pieszym i rowerowym wycieczkom, spływom kajakowym Brdą i Zbrzycą oraz wypoczynkowi nad jeziorami. == Dojazd == === Samochodem === Brusy leżą przy [https://pl.wikipedia.org/wiki/Droga_wojewódzka_nr_235 drodze wojewódzkiej nr 235], łączącej Chojnice z Kościerzyną. Jest to główna trasa dojazdowa do miasta, zapewniająca połączenie z [https://pl.wikipedia.org/wiki/Droga%20krajowa%20nr%2022%20(Polska) drogą krajową nr 22] w Chojnicach oraz [https://pl.wikipedia.org/wiki/Droga_wojewódzka_nr_214 drogą wojewódzką nr 214] w Kościerzynie. Do Brus można również wygodnie dojechać drogami wojewódzkimi i powiatowymi z [[Czersk|Czerska]], [[Bytów|Bytowa]], Tucholi oraz [[Człuchów|Człuchowa]]. Ze względu na położenie miasta wśród Borów Tucholskich podróż odbywa się głównie drogami jednojezdniowymi przebiegającymi przez tereny leśne i niewielkie miejscowości. === Pociągiem === Brusy leżą przy linii kolejowej nr 211 łączącej Chojnice z [[Kościerzyna|Kościerzyną]]. W normalnych warunkach połączenia regionalne na tej trasie obsługuje POLREGIO, zapewniając dojazd z Chojnic i Kościerzyny, gdzie można przesiąść się do pociągów dalekobieżnych kursujących m.in. do [[Gdańsk|Gdańska]], [[Bydgoszcz|Bydgoszczy]], [[Poznań|Poznania]], [[Warszawa|Warszawy]] i innych miast. Uwaga: według stanu na sierpień 2026 r. na linii obowiązuje zastępcza komunikacja autobusowa (ZKA) POLREGIO. Autobusy kursują według kolejowego rozkładu jazdy i zatrzymują się w Brusach, umożliwiając dojazd zarówno od strony Chojnic, jak i Kościerzyny. === Autobusem === Brusy posiadają regularne połączenia autobusowe z Chojnicami, a także z wieloma miejscowościami na terenie gminy i powiatu. Głównym przewoźnikiem obsługującym połączenia regionalne jest PKS Chojnice, którego autobusy kursują m.in. do Chojnic przez [[Męcikał]], [[Kłodawka|Kłodawkę]] i [[Krojanty]]. == Transport == === Pieszo === Brusy są niewielkim miastem, dlatego większość atrakcji w centrum można zwiedzić pieszo. Przejście między rynkiem, kościołem, dworcem kolejowym oraz głównymi punktami usługowymi zajmuje zwykle nie więcej niż 10–15 minut. === Rowerem === Brusy stanowią dobrą bazę wypadową do wycieczek rowerowych po Borach Tucholskich i Zaborskim Parku Krajobrazowym. Przez gminę przebiega kilka oznakowanych szlaków rowerowych prowadzących do jezior, rezerwatów przyrody oraz kaszubskich miejscowości, takich jak [[Leśno (powiat chojnicki)|Leśno]], [[Swornegacie]] czy Męcikał. === Transport publiczny === Na terenie miasta nie funkcjonuje komunikacja miejska. == Warto zobaczyć == '''Plac Jana Pawła II''' - Centralny plac miasta, otoczony zabytkowymi kamienicami oraz budynkami użyteczności publicznej. Jest głównym miejscem organizacji wydarzeń miejskich i lokalnych uroczystości. '''Kościół Wszystkich Świętych''' - Najważniejszy zabytek Brus. Neogotycka świątynia została wzniesiona w latach 1875–1879 według projektu Friedricha Augusta Stülera. Wewnątrz znajdują się elementy starszego wyposażenia oraz współczesne dzieła nawiązujące do kultury kaszubskiej. '''Pomnik Józefa Chełmowskiego''' - Pomnik poświęcony jednemu z najwybitniejszych twórców ludowych Kaszub – rzeźbiarzowi, malarzowi i wynalazcy z pobliskiego Brusna. Jest on symbolem silnych związków miasta z kulturą kaszubską. '''Centrum Kultury i Biblioteka im. Jana Karnowskiego''' - Główna instytucja kulturalna miasta organizująca koncerty, wystawy, spotkania autorskie oraz wydarzenia związane z kulturą kaszubską i historią regionu. '''Zabytkowy dworzec kolejowy''' - Historyczny budynek stacji kolejowej na linii Chojnice–Kościerzyna, przypominający o znaczeniu kolei dla rozwoju miasta na początku XX wieku. Obecnie w jego otoczeniu powstaje nowoczesny węzeł przesiadkowy. W niewielkiej odległości znajdują się m.in. '''Skansen Józefa Chełmowskiego''' w [[Brusy-Jaglie|Brusach-Jagliach]], Swornegacie, Zaborski Park Krajobrazowy, Park Narodowy „Bory Tucholskie”, [[Rezerwat przyrody Jezioro Nawionek|rezerwat przyrody Jezioro Nawionek]] oraz liczne jeziora i szlaki piesze, rowerowe oraz kajakowe. === Imprezy === == Aktywny wypoczynek == == Zakupy == <!-- == Wyżywienie == --> == Rozrywka == == Noclegi == [https://e-turysta.pl/dom-turysty-brusy-168262.html?kl=1 Dom Turysty], ul. Młyńska 18 – pokoje z łazienkami, ogólnodostępna kuchnia, parking i Wi-Fi. Dobra propozycja dla osób szukających noclegu w centrum miasta. [https://brusy.pl/turysta/informacje-teleadresowe/noclegi? Gościniec „Jo-Jo”], ul. Jana Karnowskiego 22 – pokoje gościnne z dogodnym położeniem w pobliżu centrum. [https://brusy.pl/turysta/informacje-teleadresowe/noclegi? Gościniec w Ogrodzie], ul. Ogrodowa 45 – niewielki obiekt oferujący pokoje gościnne z ogrodem. ''Więcej obiektów noclegowych dostępna jest na stronie [https://brusy.pl/turysta/informacje-teleadresowe/noclegi? Urzędu Miejskiego w Brusach]''. === Zdrowie === == Kontakt == W Brusach działa kilka punktów z bezpłatnym dostępem do internetu Wi-Fi, m.in. w Centrum Kultury i Bibliotece im. Jana Karnowskiego oraz w wybranych lokalach gastronomicznych. Zasięg telefonii komórkowej wszystkich głównych operatorów jest dobry zarówno w mieście, jak i w większości okolicznych miejscowości. Informacji o atrakcjach turystycznych, wydarzeniach oraz bazie noclegowej udziela Urząd Miejski w Brusach oraz Centrum Kultury i Biblioteka im. Jana Karnowskiego. * '''Urząd Miejski w Brusach''' ** ul. Na Zaborach 1, 89-632 Brusy ** tel. +48 52 396 93 00 ** e-mail: brusy@brusy.pl ** https://www.brusy.pl * '''Centrum Kultury i Biblioteka im. Jana Karnowskiego''' ** ul. Dworcowa 18, 89-632 Brusy ** tel. +48 52 396 93 31 ** https://ckibbrusy.pl == Gdzie dalej == '''Swornegacie''' – jedna z najpopularniejszych miejscowości turystycznych w Borach Tucholskich, położona nad Jeziorem Karsińskim. Stanowi doskonałą bazę wypadową na spływy kajakowe Brdą oraz wycieczki po Parku Narodowym „Bory Tucholskie”. '''Leśno''' – wieś znana z zabytkowego kościoła Podwyższenia Krzyża Świętego, kamiennych kręgów oraz malowniczego położenia wśród jezior i lasów. '''Brusy-Jaglie''' – miejscowość, w której znajduje się Skansen Józefa Chełmowskiego – wyjątkowe miejsce prezentujące twórczość jednego z najwybitniejszych kaszubskich artystów ludowych. '''Chojnice''' – historyczne miasto z dobrze zachowanymi średniowiecznymi murami obronnymi, bazyliką oraz Muzeum Historyczno-Etnograficznym, będące głównym ośrodkiem południowej części województwa pomorskiego. '''Park Narodowy „Bory Tucholskie”''' – jeden z najcenniejszych obszarów przyrodniczych w Polsce, chroniący jeziora lobeliowe, torfowiska i rozległe bory sosnowe. Przez park prowadzą liczne szlaki piesze, rowerowe i kajakowe. '''[[Wdzydzki Park Krajobrazowy]]''' i '''[[Wdzydze Kiszewskie]]''' – region znany z rozległego kompleksu jezior zwanego „Kaszubskim Morzem” oraz Kaszubskiego Parku Etnograficznego, najstarszego skansenu w Polsce. '''Tuchola''' – miasto będące jednym z głównych ośrodków Borów Tucholskich, z zabytkową starówką i Muzeum Borów Tucholskich. '''Czersk''' – niewielkie miasto na pograniczu Kaszub i Kociewia, stanowiące dobrą bazę do zwiedzania zachodniej części Borów Tucholskich. {{zarys}} {{Jest w|Powiat chojnicki}} {{Geo||<!-- Współrzędne geograficzne, szerokość i długość geograficzna -->}} [[Kategoria:<!-- PAŃSTWO lub inna nadrzędna jednostka administracyjna-->]] 1k4co6o2zr913en04696dxqn95v4xwc 158096 158095 2026-08-03T11:03:01Z Juleka06 17606 /* Kontakt */ 158096 wikitext text/x-wiki {{Top-banner}} <!-- można wstawić zdjęcie-panoramę miejscowości, zalecane 2100x300 px --> {{Miejscowość infobox |nazwa = Brusy |nazwa oryginalna = w języku kaszubskim ''Brusë'' |widok = <!-- zdjęcie/kolaż miejscowości; np. Warszawa_kolaż.jpg --> |opis = <!-- opis co jest na zdjęciu --> |herb = <!-- herb miejscowości, np. Herb_Warszawy.png--> |mapa = <!-- położenie miejscowości na mapie państwa --> |państwo = Polska |region = województwo pomorskie |powierzchnia = 5,2 |wysokość = 145-150 |lud = 5 053 (GUS, 2024) |prefiks = (+48) 52 |kod pocztowy = 89-632 |www = https://brusy.pl }} {{Mapframe |53.886370047584506|17.718935578824812|zoom=14|height=300|width=300}} '''Brusy''' - miasto w [[Polska|Polsce]], w województwie [[Województwo pomorskie|pomorskim]], w powiecie [[Powiat chojnicki|chojnickim]], siedziba [[Brusy (gmina)|gminy miejsko-wiejskiej Brusy]]. Brusy są położone w [[w:Bory_Tucholskie|Borach Tucholskich]] na południowych [[Kaszuby|Kaszubach]]. == Charakterystyka == <!-- Opis ogólny i szkice dot.: historii, położenia geograficznego, klimatu, kiedy jechać i jak się przygotować. --> === Historia === Brusy są historycznym ośrodkiem regionu [[Zabory|Zaborów]] – południowej części Kaszub. Za początek miejscowości przyjmuje się rok 1351, kiedy komtur [[Tuchola|tucholski]] [[w:Komturia_tucholska#Komturzy_tucholscy|Konrad von Vullekop]] nadał Brusom przywilej osadniczy na [[w:Prawo_chełmińskie|prawie chełmińskim]]. W średniowieczu miejscowość pozostawała związana z administracją krzyżacką, natomiast siedziba wójtostwa zaborskiego została przeniesiona do pobliskich [[Kosobudy (województwo pomorskie)|Kosobud]]. Po [[w:Wojna_trzynastoletnia|wojnie trzynastoletniej]] Brusy znalazły się w granicach [[w:Prusy_Królewskie|Prus Królewskich]] i przez kolejne stulecia rozwijały się jako duża wieś królewska oraz lokalny ośrodek handlu i rzemiosła dla okolicznych osad. W drugiej połowie XIX wieku impuls rozwojowy przyniosły budowa drogi bitej oraz uruchomienie linii kolejowej [[w:Linia_kolejowa_nr_211|Chojnice–Brusy]], co ułatwiło transport drewna i produktów rolnych. Pomimo germanizacji w okresie zaboru pruskiego mieszkańcy zachowali język kaszubski i polską tożsamość. Po 1920 roku Brusy znalazły się w granicach odrodzonej Polski i umocniły swoją rolę jako centrum administracyjnego oraz gospodarczego Zaborów. Prawa miejskie miejscowość otrzymała 1 stycznia 1988 roku. Współcześnie Brusy są jednym z najważniejszych ośrodków kultury kaszubskiej. Działają tu instytucje popularyzujące dziedzictwo regionu, a miasto stanowi dogodną bazę do zwiedzania Borów Tucholskich, Zaborskiego Parku Krajobrazowego i okolicznych jezior. === Geografia === Brusy położone są w południowo-zachodniej części województwa pomorskiego, w powiecie chojnickim, na pograniczu Kaszub i Borów Tucholskich, około 25 km na północ od [[Chojnice|Chojnic]]. Miasto leży w historycznym regionie Zaborów, na obszarze [https://pl.wikipedia.org/wiki/Pojezierze_Południowopomorskie Pojezierza Południowopomorskiego], ukształtowanego podczas ostatniego zlodowacenia. Okolice Brus charakteryzują się urozmaiconym krajobrazem polodowcowym z licznymi jeziorami, rozległymi kompleksami leśnymi oraz terenami rolniczymi. Dominującym elementem krajobrazu są lasy Borów Tucholskich, należące do jednego z największych kompleksów leśnych w Polsce. Przez gminę przepływają m.in. rzeka [https://pl.wikipedia.org/wiki/Zbrzyca%20(rzeka) Zbrzyca] oraz [https://pl.wikipedia.org/wiki/Zbrzyca%20(rzeka) Brda], będące popularnymi szlakami kajakowymi, a w okolicy znajduje się wiele jezior wykorzystywanych do rekreacji i wędkarstwa. Znaczna część gminy Brusy objęta jest ochroną przyrody. Obejmuje ona przede wszystkim [[Zaborski Park Krajobrazowy]], fragmenty [[Park Narodowy Bory Tucholskie|Parku Narodowego „Bory Tucholskie”]], a także liczne rezerwaty przyrody i obszary sieci Natura 2000. Dzięki temu okolice miasta są atrakcyjnym miejscem do uprawiania turystyki pieszej, rowerowej, kajakowej oraz obserwacji przyrody. === Kiedy jechać === Brusy można odwiedzać przez cały rok, jednak najlepszy okres na pobyt przypada od końca czerwca do końca sierpnia. W tym czasie panują najkorzystniejsze warunki do aktywnego wypoczynku na świeżym powietrzu – średnie temperatury maksymalne wynoszą około 20–23°C, dni są najdłuższe, a zachmurzenie najmniejsze w skali roku. Od maja do września okolice Brus sprzyjają pieszym i rowerowym wycieczkom, spływom kajakowym Brdą i Zbrzycą oraz wypoczynkowi nad jeziorami. == Dojazd == === Samochodem === Brusy leżą przy [https://pl.wikipedia.org/wiki/Droga_wojewódzka_nr_235 drodze wojewódzkiej nr 235], łączącej Chojnice z Kościerzyną. Jest to główna trasa dojazdowa do miasta, zapewniająca połączenie z [https://pl.wikipedia.org/wiki/Droga%20krajowa%20nr%2022%20(Polska) drogą krajową nr 22] w Chojnicach oraz [https://pl.wikipedia.org/wiki/Droga_wojewódzka_nr_214 drogą wojewódzką nr 214] w Kościerzynie. Do Brus można również wygodnie dojechać drogami wojewódzkimi i powiatowymi z [[Czersk|Czerska]], [[Bytów|Bytowa]], Tucholi oraz [[Człuchów|Człuchowa]]. Ze względu na położenie miasta wśród Borów Tucholskich podróż odbywa się głównie drogami jednojezdniowymi przebiegającymi przez tereny leśne i niewielkie miejscowości. === Pociągiem === Brusy leżą przy linii kolejowej nr 211 łączącej Chojnice z [[Kościerzyna|Kościerzyną]]. W normalnych warunkach połączenia regionalne na tej trasie obsługuje POLREGIO, zapewniając dojazd z Chojnic i Kościerzyny, gdzie można przesiąść się do pociągów dalekobieżnych kursujących m.in. do [[Gdańsk|Gdańska]], [[Bydgoszcz|Bydgoszczy]], [[Poznań|Poznania]], [[Warszawa|Warszawy]] i innych miast. Uwaga: według stanu na sierpień 2026 r. na linii obowiązuje zastępcza komunikacja autobusowa (ZKA) POLREGIO. Autobusy kursują według kolejowego rozkładu jazdy i zatrzymują się w Brusach, umożliwiając dojazd zarówno od strony Chojnic, jak i Kościerzyny. === Autobusem === Brusy posiadają regularne połączenia autobusowe z Chojnicami, a także z wieloma miejscowościami na terenie gminy i powiatu. Głównym przewoźnikiem obsługującym połączenia regionalne jest PKS Chojnice, którego autobusy kursują m.in. do Chojnic przez [[Męcikał]], [[Kłodawka|Kłodawkę]] i [[Krojanty]]. == Transport == === Pieszo === Brusy są niewielkim miastem, dlatego większość atrakcji w centrum można zwiedzić pieszo. Przejście między rynkiem, kościołem, dworcem kolejowym oraz głównymi punktami usługowymi zajmuje zwykle nie więcej niż 10–15 minut. === Rowerem === Brusy stanowią dobrą bazę wypadową do wycieczek rowerowych po Borach Tucholskich i Zaborskim Parku Krajobrazowym. Przez gminę przebiega kilka oznakowanych szlaków rowerowych prowadzących do jezior, rezerwatów przyrody oraz kaszubskich miejscowości, takich jak [[Leśno (powiat chojnicki)|Leśno]], [[Swornegacie]] czy Męcikał. === Transport publiczny === Na terenie miasta nie funkcjonuje komunikacja miejska. == Warto zobaczyć == '''Plac Jana Pawła II''' - Centralny plac miasta, otoczony zabytkowymi kamienicami oraz budynkami użyteczności publicznej. Jest głównym miejscem organizacji wydarzeń miejskich i lokalnych uroczystości. '''Kościół Wszystkich Świętych''' - Najważniejszy zabytek Brus. Neogotycka świątynia została wzniesiona w latach 1875–1879 według projektu Friedricha Augusta Stülera. Wewnątrz znajdują się elementy starszego wyposażenia oraz współczesne dzieła nawiązujące do kultury kaszubskiej. '''Pomnik Józefa Chełmowskiego''' - Pomnik poświęcony jednemu z najwybitniejszych twórców ludowych Kaszub – rzeźbiarzowi, malarzowi i wynalazcy z pobliskiego Brusna. Jest on symbolem silnych związków miasta z kulturą kaszubską. '''Centrum Kultury i Biblioteka im. Jana Karnowskiego''' - Główna instytucja kulturalna miasta organizująca koncerty, wystawy, spotkania autorskie oraz wydarzenia związane z kulturą kaszubską i historią regionu. '''Zabytkowy dworzec kolejowy''' - Historyczny budynek stacji kolejowej na linii Chojnice–Kościerzyna, przypominający o znaczeniu kolei dla rozwoju miasta na początku XX wieku. Obecnie w jego otoczeniu powstaje nowoczesny węzeł przesiadkowy. W niewielkiej odległości znajdują się m.in. '''Skansen Józefa Chełmowskiego''' w [[Brusy-Jaglie|Brusach-Jagliach]], Swornegacie, Zaborski Park Krajobrazowy, Park Narodowy „Bory Tucholskie”, [[Rezerwat przyrody Jezioro Nawionek|rezerwat przyrody Jezioro Nawionek]] oraz liczne jeziora i szlaki piesze, rowerowe oraz kajakowe. === Imprezy === == Aktywny wypoczynek == == Zakupy == <!-- == Wyżywienie == --> == Rozrywka == == Noclegi == [https://e-turysta.pl/dom-turysty-brusy-168262.html?kl=1 Dom Turysty], ul. Młyńska 18 – pokoje z łazienkami, ogólnodostępna kuchnia, parking i Wi-Fi. Dobra propozycja dla osób szukających noclegu w centrum miasta. [https://brusy.pl/turysta/informacje-teleadresowe/noclegi? Gościniec „Jo-Jo”], ul. Jana Karnowskiego 22 – pokoje gościnne z dogodnym położeniem w pobliżu centrum. [https://brusy.pl/turysta/informacje-teleadresowe/noclegi? Gościniec w Ogrodzie], ul. Ogrodowa 45 – niewielki obiekt oferujący pokoje gościnne z ogrodem. ''Więcej obiektów noclegowych dostępna jest na stronie [https://brusy.pl/turysta/informacje-teleadresowe/noclegi? Urzędu Miejskiego w Brusach]''. === Zdrowie === == Kontakt == Brusy nie posiadają stałego punktu informacji turystycznej. Aktualne informacje o atrakcjach, wydarzeniach kulturalnych, szlakach turystycznych oraz bazie noclegowej można uzyskać w Centrum Kultury i Bibliotece im. Jana Karnowskiego oraz w Urzędzie Miejskim w Brusach. * '''Centrum Kultury i Biblioteka im. Jana Karnowskiego''' ** ul. Dworcowa 18, 89-632 Brusy ** tel. +48 52 396 93 31 ** e-mail: sekretariat@ckibbrusy.pl ** https://ckibbrusy.pl * '''Urząd Miejski w Brusach''' ** ul. Na Zaborach 1, 89-632 Brusy ** tel. +48 52 396 93 00 ** e-mail: brusy@brusy.pl ** https://www.brusy.pl == Gdzie dalej == '''Swornegacie''' – jedna z najpopularniejszych miejscowości turystycznych w Borach Tucholskich, położona nad Jeziorem Karsińskim. Stanowi doskonałą bazę wypadową na spływy kajakowe Brdą oraz wycieczki po Parku Narodowym „Bory Tucholskie”. '''Leśno''' – wieś znana z zabytkowego kościoła Podwyższenia Krzyża Świętego, kamiennych kręgów oraz malowniczego położenia wśród jezior i lasów. '''Brusy-Jaglie''' – miejscowość, w której znajduje się Skansen Józefa Chełmowskiego – wyjątkowe miejsce prezentujące twórczość jednego z najwybitniejszych kaszubskich artystów ludowych. '''Chojnice''' – historyczne miasto z dobrze zachowanymi średniowiecznymi murami obronnymi, bazyliką oraz Muzeum Historyczno-Etnograficznym, będące głównym ośrodkiem południowej części województwa pomorskiego. '''Park Narodowy „Bory Tucholskie”''' – jeden z najcenniejszych obszarów przyrodniczych w Polsce, chroniący jeziora lobeliowe, torfowiska i rozległe bory sosnowe. Przez park prowadzą liczne szlaki piesze, rowerowe i kajakowe. '''[[Wdzydzki Park Krajobrazowy]]''' i '''[[Wdzydze Kiszewskie]]''' – region znany z rozległego kompleksu jezior zwanego „Kaszubskim Morzem” oraz Kaszubskiego Parku Etnograficznego, najstarszego skansenu w Polsce. '''Tuchola''' – miasto będące jednym z głównych ośrodków Borów Tucholskich, z zabytkową starówką i Muzeum Borów Tucholskich. '''Czersk''' – niewielkie miasto na pograniczu Kaszub i Kociewia, stanowiące dobrą bazę do zwiedzania zachodniej części Borów Tucholskich. {{zarys}} {{Jest w|Powiat chojnicki}} {{Geo||<!-- Współrzędne geograficzne, szerokość i długość geograficzna -->}} [[Kategoria:<!-- PAŃSTWO lub inna nadrzędna jednostka administracyjna-->]] b0ptpmkar1vrcc10gew7gok3pljfddx 158097 158096 2026-08-03T11:05:21Z Juleka06 17606 /* Rozrywka */ 158097 wikitext text/x-wiki {{Top-banner}} <!-- można wstawić zdjęcie-panoramę miejscowości, zalecane 2100x300 px --> {{Miejscowość infobox |nazwa = Brusy |nazwa oryginalna = w języku kaszubskim ''Brusë'' |widok = <!-- zdjęcie/kolaż miejscowości; np. Warszawa_kolaż.jpg --> |opis = <!-- opis co jest na zdjęciu --> |herb = <!-- herb miejscowości, np. Herb_Warszawy.png--> |mapa = <!-- położenie miejscowości na mapie państwa --> |państwo = Polska |region = województwo pomorskie |powierzchnia = 5,2 |wysokość = 145-150 |lud = 5 053 (GUS, 2024) |prefiks = (+48) 52 |kod pocztowy = 89-632 |www = https://brusy.pl }} {{Mapframe |53.886370047584506|17.718935578824812|zoom=14|height=300|width=300}} '''Brusy''' - miasto w [[Polska|Polsce]], w województwie [[Województwo pomorskie|pomorskim]], w powiecie [[Powiat chojnicki|chojnickim]], siedziba [[Brusy (gmina)|gminy miejsko-wiejskiej Brusy]]. Brusy są położone w [[w:Bory_Tucholskie|Borach Tucholskich]] na południowych [[Kaszuby|Kaszubach]]. == Charakterystyka == <!-- Opis ogólny i szkice dot.: historii, położenia geograficznego, klimatu, kiedy jechać i jak się przygotować. --> === Historia === Brusy są historycznym ośrodkiem regionu [[Zabory|Zaborów]] – południowej części Kaszub. Za początek miejscowości przyjmuje się rok 1351, kiedy komtur [[Tuchola|tucholski]] [[w:Komturia_tucholska#Komturzy_tucholscy|Konrad von Vullekop]] nadał Brusom przywilej osadniczy na [[w:Prawo_chełmińskie|prawie chełmińskim]]. W średniowieczu miejscowość pozostawała związana z administracją krzyżacką, natomiast siedziba wójtostwa zaborskiego została przeniesiona do pobliskich [[Kosobudy (województwo pomorskie)|Kosobud]]. Po [[w:Wojna_trzynastoletnia|wojnie trzynastoletniej]] Brusy znalazły się w granicach [[w:Prusy_Królewskie|Prus Królewskich]] i przez kolejne stulecia rozwijały się jako duża wieś królewska oraz lokalny ośrodek handlu i rzemiosła dla okolicznych osad. W drugiej połowie XIX wieku impuls rozwojowy przyniosły budowa drogi bitej oraz uruchomienie linii kolejowej [[w:Linia_kolejowa_nr_211|Chojnice–Brusy]], co ułatwiło transport drewna i produktów rolnych. Pomimo germanizacji w okresie zaboru pruskiego mieszkańcy zachowali język kaszubski i polską tożsamość. Po 1920 roku Brusy znalazły się w granicach odrodzonej Polski i umocniły swoją rolę jako centrum administracyjnego oraz gospodarczego Zaborów. Prawa miejskie miejscowość otrzymała 1 stycznia 1988 roku. Współcześnie Brusy są jednym z najważniejszych ośrodków kultury kaszubskiej. Działają tu instytucje popularyzujące dziedzictwo regionu, a miasto stanowi dogodną bazę do zwiedzania Borów Tucholskich, Zaborskiego Parku Krajobrazowego i okolicznych jezior. === Geografia === Brusy położone są w południowo-zachodniej części województwa pomorskiego, w powiecie chojnickim, na pograniczu Kaszub i Borów Tucholskich, około 25 km na północ od [[Chojnice|Chojnic]]. Miasto leży w historycznym regionie Zaborów, na obszarze [https://pl.wikipedia.org/wiki/Pojezierze_Południowopomorskie Pojezierza Południowopomorskiego], ukształtowanego podczas ostatniego zlodowacenia. Okolice Brus charakteryzują się urozmaiconym krajobrazem polodowcowym z licznymi jeziorami, rozległymi kompleksami leśnymi oraz terenami rolniczymi. Dominującym elementem krajobrazu są lasy Borów Tucholskich, należące do jednego z największych kompleksów leśnych w Polsce. Przez gminę przepływają m.in. rzeka [https://pl.wikipedia.org/wiki/Zbrzyca%20(rzeka) Zbrzyca] oraz [https://pl.wikipedia.org/wiki/Zbrzyca%20(rzeka) Brda], będące popularnymi szlakami kajakowymi, a w okolicy znajduje się wiele jezior wykorzystywanych do rekreacji i wędkarstwa. Znaczna część gminy Brusy objęta jest ochroną przyrody. Obejmuje ona przede wszystkim [[Zaborski Park Krajobrazowy]], fragmenty [[Park Narodowy Bory Tucholskie|Parku Narodowego „Bory Tucholskie”]], a także liczne rezerwaty przyrody i obszary sieci Natura 2000. Dzięki temu okolice miasta są atrakcyjnym miejscem do uprawiania turystyki pieszej, rowerowej, kajakowej oraz obserwacji przyrody. === Kiedy jechać === Brusy można odwiedzać przez cały rok, jednak najlepszy okres na pobyt przypada od końca czerwca do końca sierpnia. W tym czasie panują najkorzystniejsze warunki do aktywnego wypoczynku na świeżym powietrzu – średnie temperatury maksymalne wynoszą około 20–23°C, dni są najdłuższe, a zachmurzenie najmniejsze w skali roku. Od maja do września okolice Brus sprzyjają pieszym i rowerowym wycieczkom, spływom kajakowym Brdą i Zbrzycą oraz wypoczynkowi nad jeziorami. == Dojazd == === Samochodem === Brusy leżą przy [https://pl.wikipedia.org/wiki/Droga_wojewódzka_nr_235 drodze wojewódzkiej nr 235], łączącej Chojnice z Kościerzyną. Jest to główna trasa dojazdowa do miasta, zapewniająca połączenie z [https://pl.wikipedia.org/wiki/Droga%20krajowa%20nr%2022%20(Polska) drogą krajową nr 22] w Chojnicach oraz [https://pl.wikipedia.org/wiki/Droga_wojewódzka_nr_214 drogą wojewódzką nr 214] w Kościerzynie. Do Brus można również wygodnie dojechać drogami wojewódzkimi i powiatowymi z [[Czersk|Czerska]], [[Bytów|Bytowa]], Tucholi oraz [[Człuchów|Człuchowa]]. Ze względu na położenie miasta wśród Borów Tucholskich podróż odbywa się głównie drogami jednojezdniowymi przebiegającymi przez tereny leśne i niewielkie miejscowości. === Pociągiem === Brusy leżą przy linii kolejowej nr 211 łączącej Chojnice z [[Kościerzyna|Kościerzyną]]. W normalnych warunkach połączenia regionalne na tej trasie obsługuje POLREGIO, zapewniając dojazd z Chojnic i Kościerzyny, gdzie można przesiąść się do pociągów dalekobieżnych kursujących m.in. do [[Gdańsk|Gdańska]], [[Bydgoszcz|Bydgoszczy]], [[Poznań|Poznania]], [[Warszawa|Warszawy]] i innych miast. Uwaga: według stanu na sierpień 2026 r. na linii obowiązuje zastępcza komunikacja autobusowa (ZKA) POLREGIO. Autobusy kursują według kolejowego rozkładu jazdy i zatrzymują się w Brusach, umożliwiając dojazd zarówno od strony Chojnic, jak i Kościerzyny. === Autobusem === Brusy posiadają regularne połączenia autobusowe z Chojnicami, a także z wieloma miejscowościami na terenie gminy i powiatu. Głównym przewoźnikiem obsługującym połączenia regionalne jest PKS Chojnice, którego autobusy kursują m.in. do Chojnic przez [[Męcikał]], [[Kłodawka|Kłodawkę]] i [[Krojanty]]. == Transport == === Pieszo === Brusy są niewielkim miastem, dlatego większość atrakcji w centrum można zwiedzić pieszo. Przejście między rynkiem, kościołem, dworcem kolejowym oraz głównymi punktami usługowymi zajmuje zwykle nie więcej niż 10–15 minut. === Rowerem === Brusy stanowią dobrą bazę wypadową do wycieczek rowerowych po Borach Tucholskich i Zaborskim Parku Krajobrazowym. Przez gminę przebiega kilka oznakowanych szlaków rowerowych prowadzących do jezior, rezerwatów przyrody oraz kaszubskich miejscowości, takich jak [[Leśno (powiat chojnicki)|Leśno]], [[Swornegacie]] czy Męcikał. === Transport publiczny === Na terenie miasta nie funkcjonuje komunikacja miejska. == Warto zobaczyć == '''Plac Jana Pawła II''' - Centralny plac miasta, otoczony zabytkowymi kamienicami oraz budynkami użyteczności publicznej. Jest głównym miejscem organizacji wydarzeń miejskich i lokalnych uroczystości. '''Kościół Wszystkich Świętych''' - Najważniejszy zabytek Brus. Neogotycka świątynia została wzniesiona w latach 1875–1879 według projektu Friedricha Augusta Stülera. Wewnątrz znajdują się elementy starszego wyposażenia oraz współczesne dzieła nawiązujące do kultury kaszubskiej. '''Pomnik Józefa Chełmowskiego''' - Pomnik poświęcony jednemu z najwybitniejszych twórców ludowych Kaszub – rzeźbiarzowi, malarzowi i wynalazcy z pobliskiego Brusna. Jest on symbolem silnych związków miasta z kulturą kaszubską. '''Centrum Kultury i Biblioteka im. Jana Karnowskiego''' - Główna instytucja kulturalna miasta organizująca koncerty, wystawy, spotkania autorskie oraz wydarzenia związane z kulturą kaszubską i historią regionu. '''Zabytkowy dworzec kolejowy''' - Historyczny budynek stacji kolejowej na linii Chojnice–Kościerzyna, przypominający o znaczeniu kolei dla rozwoju miasta na początku XX wieku. Obecnie w jego otoczeniu powstaje nowoczesny węzeł przesiadkowy. W niewielkiej odległości znajdują się m.in. '''Skansen Józefa Chełmowskiego''' w [[Brusy-Jaglie|Brusach-Jagliach]], Swornegacie, Zaborski Park Krajobrazowy, Park Narodowy „Bory Tucholskie”, [[Rezerwat przyrody Jezioro Nawionek|rezerwat przyrody Jezioro Nawionek]] oraz liczne jeziora i szlaki piesze, rowerowe oraz kajakowe. === Imprezy === == Aktywny wypoczynek == == Zakupy == <!-- == Wyżywienie == --> == Rozrywka == Brusy oferują przede wszystkim spokojne formy spędzania wolnego czasu. Centrum życia kulturalnego miasta stanowi '''Centrum Kultury i Biblioteka im. Jana Karnowskiego''', gdzie przez cały rok odbywają się koncerty, spektakle teatralne, wystawy, warsztaty, pokazy filmowe oraz spotkania autorskie. Aktualny kalendarz wydarzeń dostępny jest na stronie internetowej Centrum Kultury. W sezonie letnim na Placu Jana Pawła II oraz w innych przestrzeniach miejskich organizowane są koncerty plenerowe, festyny rodzinne i wydarzenia związane z kulturą kaszubską. Większe imprezy odbywają się również w okolicznych miejscowościach, zwłaszcza w Swornegaciach i Leśnie. == Noclegi == [https://e-turysta.pl/dom-turysty-brusy-168262.html?kl=1 Dom Turysty], ul. Młyńska 18 – pokoje z łazienkami, ogólnodostępna kuchnia, parking i Wi-Fi. Dobra propozycja dla osób szukających noclegu w centrum miasta. [https://brusy.pl/turysta/informacje-teleadresowe/noclegi? Gościniec „Jo-Jo”], ul. Jana Karnowskiego 22 – pokoje gościnne z dogodnym położeniem w pobliżu centrum. [https://brusy.pl/turysta/informacje-teleadresowe/noclegi? Gościniec w Ogrodzie], ul. Ogrodowa 45 – niewielki obiekt oferujący pokoje gościnne z ogrodem. ''Więcej obiektów noclegowych dostępna jest na stronie [https://brusy.pl/turysta/informacje-teleadresowe/noclegi? Urzędu Miejskiego w Brusach]''. === Zdrowie === == Kontakt == Brusy nie posiadają stałego punktu informacji turystycznej. Aktualne informacje o atrakcjach, wydarzeniach kulturalnych, szlakach turystycznych oraz bazie noclegowej można uzyskać w Centrum Kultury i Bibliotece im. Jana Karnowskiego oraz w Urzędzie Miejskim w Brusach. * '''Centrum Kultury i Biblioteka im. Jana Karnowskiego''' ** ul. Dworcowa 18, 89-632 Brusy ** tel. +48 52 396 93 31 ** e-mail: sekretariat@ckibbrusy.pl ** https://ckibbrusy.pl * '''Urząd Miejski w Brusach''' ** ul. Na Zaborach 1, 89-632 Brusy ** tel. +48 52 396 93 00 ** e-mail: brusy@brusy.pl ** https://www.brusy.pl == Gdzie dalej == '''Swornegacie''' – jedna z najpopularniejszych miejscowości turystycznych w Borach Tucholskich, położona nad Jeziorem Karsińskim. Stanowi doskonałą bazę wypadową na spływy kajakowe Brdą oraz wycieczki po Parku Narodowym „Bory Tucholskie”. '''Leśno''' – wieś znana z zabytkowego kościoła Podwyższenia Krzyża Świętego, kamiennych kręgów oraz malowniczego położenia wśród jezior i lasów. '''Brusy-Jaglie''' – miejscowość, w której znajduje się Skansen Józefa Chełmowskiego – wyjątkowe miejsce prezentujące twórczość jednego z najwybitniejszych kaszubskich artystów ludowych. '''Chojnice''' – historyczne miasto z dobrze zachowanymi średniowiecznymi murami obronnymi, bazyliką oraz Muzeum Historyczno-Etnograficznym, będące głównym ośrodkiem południowej części województwa pomorskiego. '''Park Narodowy „Bory Tucholskie”''' – jeden z najcenniejszych obszarów przyrodniczych w Polsce, chroniący jeziora lobeliowe, torfowiska i rozległe bory sosnowe. Przez park prowadzą liczne szlaki piesze, rowerowe i kajakowe. '''[[Wdzydzki Park Krajobrazowy]]''' i '''[[Wdzydze Kiszewskie]]''' – region znany z rozległego kompleksu jezior zwanego „Kaszubskim Morzem” oraz Kaszubskiego Parku Etnograficznego, najstarszego skansenu w Polsce. '''Tuchola''' – miasto będące jednym z głównych ośrodków Borów Tucholskich, z zabytkową starówką i Muzeum Borów Tucholskich. '''Czersk''' – niewielkie miasto na pograniczu Kaszub i Kociewia, stanowiące dobrą bazę do zwiedzania zachodniej części Borów Tucholskich. {{zarys}} {{Jest w|Powiat chojnicki}} {{Geo||<!-- Współrzędne geograficzne, szerokość i długość geograficzna -->}} [[Kategoria:<!-- PAŃSTWO lub inna nadrzędna jednostka administracyjna-->]] gw81ib34hp2by3ytq2v6j8hx3dve73o 158098 158097 2026-08-03T11:07:12Z Juleka06 17606 158098 wikitext text/x-wiki {{Top-banner}} <!-- można wstawić zdjęcie-panoramę miejscowości, zalecane 2100x300 px --> {{Miejscowość infobox |nazwa = Brusy |nazwa oryginalna = w języku kaszubskim ''Brusë'' |widok = <!-- zdjęcie/kolaż miejscowości; np. Warszawa_kolaż.jpg --> |opis = <!-- opis co jest na zdjęciu --> |herb = <!-- herb miejscowości, np. Herb_Warszawy.png--> |mapa = <!-- położenie miejscowości na mapie państwa --> |państwo = Polska |region = województwo pomorskie |powierzchnia = 5,2 |wysokość = 145-150 |lud = 5 053 (GUS, 2024) |prefiks = (+48) 52 |kod pocztowy = 89-632 |www = https://brusy.pl }} {{Mapframe |53.886370047584506|17.718935578824812|zoom=14|height=300|width=300}} '''Brusy''' - miasto w [[Polska|Polsce]], w województwie [[Województwo pomorskie|pomorskim]], w powiecie [[Powiat chojnicki|chojnickim]], siedziba [[Brusy (gmina)|gminy miejsko-wiejskiej Brusy]]. Brusy są położone w [[w:Bory_Tucholskie|Borach Tucholskich]] na południowych [[Kaszuby|Kaszubach]]. == Charakterystyka == <!-- Opis ogólny i szkice dot.: historii, położenia geograficznego, klimatu, kiedy jechać i jak się przygotować. --> === Historia === Brusy są historycznym ośrodkiem regionu [[Zabory|Zaborów]] – południowej części Kaszub. Za początek miejscowości przyjmuje się rok 1351, kiedy komtur [[Tuchola|tucholski]] [[w:Komturia_tucholska#Komturzy_tucholscy|Konrad von Vullekop]] nadał Brusom przywilej osadniczy na [[w:Prawo_chełmińskie|prawie chełmińskim]]. W średniowieczu miejscowość pozostawała związana z administracją krzyżacką, natomiast siedziba wójtostwa zaborskiego została przeniesiona do pobliskich [[Kosobudy (województwo pomorskie)|Kosobud]]. Po [[w:Wojna_trzynastoletnia|wojnie trzynastoletniej]] Brusy znalazły się w granicach [[w:Prusy_Królewskie|Prus Królewskich]] i przez kolejne stulecia rozwijały się jako duża wieś królewska oraz lokalny ośrodek handlu i rzemiosła dla okolicznych osad. W drugiej połowie XIX wieku impuls rozwojowy przyniosły budowa drogi bitej oraz uruchomienie linii kolejowej [[w:Linia_kolejowa_nr_211|Chojnice–Brusy]], co ułatwiło transport drewna i produktów rolnych. Pomimo germanizacji w okresie zaboru pruskiego mieszkańcy zachowali język kaszubski i polską tożsamość. Po 1920 roku Brusy znalazły się w granicach odrodzonej Polski i umocniły swoją rolę jako centrum administracyjnego oraz gospodarczego Zaborów. Prawa miejskie miejscowość otrzymała 1 stycznia 1988 roku. Współcześnie Brusy są jednym z najważniejszych ośrodków kultury kaszubskiej. Działają tu instytucje popularyzujące dziedzictwo regionu, a miasto stanowi dogodną bazę do zwiedzania Borów Tucholskich, Zaborskiego Parku Krajobrazowego i okolicznych jezior. === Geografia === Brusy położone są w południowo-zachodniej części województwa pomorskiego, w powiecie chojnickim, na pograniczu Kaszub i Borów Tucholskich, około 25 km na północ od [[Chojnice|Chojnic]]. Miasto leży w historycznym regionie Zaborów, na obszarze [https://pl.wikipedia.org/wiki/Pojezierze_Południowopomorskie Pojezierza Południowopomorskiego], ukształtowanego podczas ostatniego zlodowacenia. Okolice Brus charakteryzują się urozmaiconym krajobrazem polodowcowym z licznymi jeziorami, rozległymi kompleksami leśnymi oraz terenami rolniczymi. Dominującym elementem krajobrazu są lasy Borów Tucholskich, należące do jednego z największych kompleksów leśnych w Polsce. Przez gminę przepływają m.in. rzeka [https://pl.wikipedia.org/wiki/Zbrzyca%20(rzeka) Zbrzyca] oraz [https://pl.wikipedia.org/wiki/Zbrzyca%20(rzeka) Brda], będące popularnymi szlakami kajakowymi, a w okolicy znajduje się wiele jezior wykorzystywanych do rekreacji i wędkarstwa. Znaczna część gminy Brusy objęta jest ochroną przyrody. Obejmuje ona przede wszystkim [[Zaborski Park Krajobrazowy]], fragmenty [[Park Narodowy Bory Tucholskie|Parku Narodowego „Bory Tucholskie”]], a także liczne rezerwaty przyrody i obszary sieci Natura 2000. Dzięki temu okolice miasta są atrakcyjnym miejscem do uprawiania turystyki pieszej, rowerowej, kajakowej oraz obserwacji przyrody. === Kiedy jechać === Brusy można odwiedzać przez cały rok, jednak najlepszy okres na pobyt przypada od końca czerwca do końca sierpnia. W tym czasie panują najkorzystniejsze warunki do aktywnego wypoczynku na świeżym powietrzu – średnie temperatury maksymalne wynoszą około 20–23°C, dni są najdłuższe, a zachmurzenie najmniejsze w skali roku. Od maja do września okolice Brus sprzyjają pieszym i rowerowym wycieczkom, spływom kajakowym Brdą i Zbrzycą oraz wypoczynkowi nad jeziorami. == Dojazd == === Samochodem === Brusy leżą przy [https://pl.wikipedia.org/wiki/Droga_wojewódzka_nr_235 drodze wojewódzkiej nr 235], łączącej Chojnice z Kościerzyną. Jest to główna trasa dojazdowa do miasta, zapewniająca połączenie z [https://pl.wikipedia.org/wiki/Droga%20krajowa%20nr%2022%20(Polska) drogą krajową nr 22] w Chojnicach oraz [https://pl.wikipedia.org/wiki/Droga_wojewódzka_nr_214 drogą wojewódzką nr 214] w Kościerzynie. Do Brus można również wygodnie dojechać drogami wojewódzkimi i powiatowymi z [[Czersk|Czerska]], [[Bytów|Bytowa]], Tucholi oraz [[Człuchów|Człuchowa]]. Ze względu na położenie miasta wśród Borów Tucholskich podróż odbywa się głównie drogami jednojezdniowymi przebiegającymi przez tereny leśne i niewielkie miejscowości. === Pociągiem === Brusy leżą przy linii kolejowej nr 211 łączącej Chojnice z [[Kościerzyna|Kościerzyną]]. W normalnych warunkach połączenia regionalne na tej trasie obsługuje POLREGIO, zapewniając dojazd z Chojnic i Kościerzyny, gdzie można przesiąść się do pociągów dalekobieżnych kursujących m.in. do [[Gdańsk|Gdańska]], [[Bydgoszcz|Bydgoszczy]], [[Poznań|Poznania]], [[Warszawa|Warszawy]] i innych miast. Uwaga: według stanu na sierpień 2026 r. na linii obowiązuje zastępcza komunikacja autobusowa (ZKA) POLREGIO. Autobusy kursują według kolejowego rozkładu jazdy i zatrzymują się w Brusach, umożliwiając dojazd zarówno od strony Chojnic, jak i Kościerzyny. === Autobusem === Brusy posiadają regularne połączenia autobusowe z Chojnicami, a także z wieloma miejscowościami na terenie gminy i powiatu. Głównym przewoźnikiem obsługującym połączenia regionalne jest PKS Chojnice, którego autobusy kursują m.in. do Chojnic przez [[Męcikał]], [[Kłodawka|Kłodawkę]] i [[Krojanty]]. == Transport == === Pieszo === Brusy są niewielkim miastem, dlatego większość atrakcji w centrum można zwiedzić pieszo. Przejście między rynkiem, kościołem, dworcem kolejowym oraz głównymi punktami usługowymi zajmuje zwykle nie więcej niż 10–15 minut. === Rowerem === Brusy stanowią dobrą bazę wypadową do wycieczek rowerowych po Borach Tucholskich i Zaborskim Parku Krajobrazowym. Przez gminę przebiega kilka oznakowanych szlaków rowerowych prowadzących do jezior, rezerwatów przyrody oraz kaszubskich miejscowości, takich jak [[Leśno (powiat chojnicki)|Leśno]], [[Swornegacie]] czy Męcikał. === Transport publiczny === Na terenie miasta nie funkcjonuje komunikacja miejska. == Warto zobaczyć == '''Plac Jana Pawła II''' - Centralny plac miasta, otoczony zabytkowymi kamienicami oraz budynkami użyteczności publicznej. Jest głównym miejscem organizacji wydarzeń miejskich i lokalnych uroczystości. '''Kościół Wszystkich Świętych''' - Najważniejszy zabytek Brus. Neogotycka świątynia została wzniesiona w latach 1875–1879 według projektu Friedricha Augusta Stülera. Wewnątrz znajdują się elementy starszego wyposażenia oraz współczesne dzieła nawiązujące do kultury kaszubskiej. '''Pomnik Józefa Chełmowskiego''' - Pomnik poświęcony jednemu z najwybitniejszych twórców ludowych Kaszub – rzeźbiarzowi, malarzowi i wynalazcy z pobliskiego Brusna. Jest on symbolem silnych związków miasta z kulturą kaszubską. '''Centrum Kultury i Biblioteka im. Jana Karnowskiego''' - Główna instytucja kulturalna miasta organizująca koncerty, wystawy, spotkania autorskie oraz wydarzenia związane z kulturą kaszubską i historią regionu. '''Zabytkowy dworzec kolejowy''' - Historyczny budynek stacji kolejowej na linii Chojnice–Kościerzyna, przypominający o znaczeniu kolei dla rozwoju miasta na początku XX wieku. Obecnie w jego otoczeniu powstaje nowoczesny węzeł przesiadkowy. W niewielkiej odległości znajdują się m.in. '''Skansen Józefa Chełmowskiego''' w [[Brusy-Jaglie|Brusach-Jagliach]], Swornegacie, Zaborski Park Krajobrazowy, Park Narodowy „Bory Tucholskie”, [[Rezerwat przyrody Jezioro Nawionek|rezerwat przyrody Jezioro Nawionek]] oraz liczne jeziora i szlaki piesze, rowerowe oraz kajakowe. == Aktywny wypoczynek == == Zakupy == <!-- == Wyżywienie == --> == Rozrywka == Brusy oferują przede wszystkim spokojne formy spędzania wolnego czasu. Centrum życia kulturalnego miasta stanowi '''Centrum Kultury i Biblioteka im. Jana Karnowskiego''', gdzie przez cały rok odbywają się koncerty, spektakle teatralne, wystawy, warsztaty, pokazy filmowe oraz spotkania autorskie. Aktualny kalendarz wydarzeń dostępny jest na stronie internetowej Centrum Kultury. W sezonie letnim na Placu Jana Pawła II oraz w innych przestrzeniach miejskich organizowane są koncerty plenerowe, festyny rodzinne i wydarzenia związane z kulturą kaszubską. Większe imprezy odbywają się również w okolicznych miejscowościach, zwłaszcza w Swornegaciach i Leśnie. == Noclegi == [https://e-turysta.pl/dom-turysty-brusy-168262.html?kl=1 Dom Turysty], ul. Młyńska 18 – pokoje z łazienkami, ogólnodostępna kuchnia, parking i Wi-Fi. Dobra propozycja dla osób szukających noclegu w centrum miasta. [https://brusy.pl/turysta/informacje-teleadresowe/noclegi? Gościniec „Jo-Jo”], ul. Jana Karnowskiego 22 – pokoje gościnne z dogodnym położeniem w pobliżu centrum. [https://brusy.pl/turysta/informacje-teleadresowe/noclegi? Gościniec w Ogrodzie], ul. Ogrodowa 45 – niewielki obiekt oferujący pokoje gościnne z ogrodem. ''Więcej obiektów noclegowych dostępna jest na stronie [https://brusy.pl/turysta/informacje-teleadresowe/noclegi? Urzędu Miejskiego w Brusach]''. === Zdrowie === == Kontakt == Brusy nie posiadają stałego punktu informacji turystycznej. Aktualne informacje o atrakcjach, wydarzeniach kulturalnych, szlakach turystycznych oraz bazie noclegowej można uzyskać w Centrum Kultury i Bibliotece im. Jana Karnowskiego oraz w Urzędzie Miejskim w Brusach. * '''Centrum Kultury i Biblioteka im. Jana Karnowskiego''' ** ul. Dworcowa 18, 89-632 Brusy ** tel. +48 52 396 93 31 ** e-mail: sekretariat@ckibbrusy.pl ** https://ckibbrusy.pl * '''Urząd Miejski w Brusach''' ** ul. Na Zaborach 1, 89-632 Brusy ** tel. +48 52 396 93 00 ** e-mail: brusy@brusy.pl ** https://www.brusy.pl == Gdzie dalej == '''Swornegacie''' – jedna z najpopularniejszych miejscowości turystycznych w Borach Tucholskich, położona nad Jeziorem Karsińskim. Stanowi doskonałą bazę wypadową na spływy kajakowe Brdą oraz wycieczki po Parku Narodowym „Bory Tucholskie”. '''Leśno''' – wieś znana z zabytkowego kościoła Podwyższenia Krzyża Świętego, kamiennych kręgów oraz malowniczego położenia wśród jezior i lasów. '''Brusy-Jaglie''' – miejscowość, w której znajduje się Skansen Józefa Chełmowskiego – wyjątkowe miejsce prezentujące twórczość jednego z najwybitniejszych kaszubskich artystów ludowych. '''Chojnice''' – historyczne miasto z dobrze zachowanymi średniowiecznymi murami obronnymi, bazyliką oraz Muzeum Historyczno-Etnograficznym, będące głównym ośrodkiem południowej części województwa pomorskiego. '''Park Narodowy „Bory Tucholskie”''' – jeden z najcenniejszych obszarów przyrodniczych w Polsce, chroniący jeziora lobeliowe, torfowiska i rozległe bory sosnowe. Przez park prowadzą liczne szlaki piesze, rowerowe i kajakowe. '''[[Wdzydzki Park Krajobrazowy]]''' i '''[[Wdzydze Kiszewskie]]''' – region znany z rozległego kompleksu jezior zwanego „Kaszubskim Morzem” oraz Kaszubskiego Parku Etnograficznego, najstarszego skansenu w Polsce. '''Tuchola''' – miasto będące jednym z głównych ośrodków Borów Tucholskich, z zabytkową starówką i Muzeum Borów Tucholskich. '''Czersk''' – niewielkie miasto na pograniczu Kaszub i Kociewia, stanowiące dobrą bazę do zwiedzania zachodniej części Borów Tucholskich. {{zarys}} {{Jest w|Powiat chojnicki}} {{Geo||<!-- Współrzędne geograficzne, szerokość i długość geograficzna -->}} [[Kategoria:<!-- PAŃSTWO lub inna nadrzędna jednostka administracyjna-->]] dylh6hgap4e1qj2un1aqvagn7jinsa9 158099 158098 2026-08-03T11:10:19Z Juleka06 17606 /* Aktywny wypoczynek */ 158099 wikitext text/x-wiki {{Top-banner}} <!-- można wstawić zdjęcie-panoramę miejscowości, zalecane 2100x300 px --> {{Miejscowość infobox |nazwa = Brusy |nazwa oryginalna = w języku kaszubskim ''Brusë'' |widok = <!-- zdjęcie/kolaż miejscowości; np. Warszawa_kolaż.jpg --> |opis = <!-- opis co jest na zdjęciu --> |herb = <!-- herb miejscowości, np. Herb_Warszawy.png--> |mapa = <!-- położenie miejscowości na mapie państwa --> |państwo = Polska |region = województwo pomorskie |powierzchnia = 5,2 |wysokość = 145-150 |lud = 5 053 (GUS, 2024) |prefiks = (+48) 52 |kod pocztowy = 89-632 |www = https://brusy.pl }} {{Mapframe |53.886370047584506|17.718935578824812|zoom=14|height=300|width=300}} '''Brusy''' - miasto w [[Polska|Polsce]], w województwie [[Województwo pomorskie|pomorskim]], w powiecie [[Powiat chojnicki|chojnickim]], siedziba [[Brusy (gmina)|gminy miejsko-wiejskiej Brusy]]. Brusy są położone w [[w:Bory_Tucholskie|Borach Tucholskich]] na południowych [[Kaszuby|Kaszubach]]. == Charakterystyka == <!-- Opis ogólny i szkice dot.: historii, położenia geograficznego, klimatu, kiedy jechać i jak się przygotować. --> === Historia === Brusy są historycznym ośrodkiem regionu [[Zabory|Zaborów]] – południowej części Kaszub. Za początek miejscowości przyjmuje się rok 1351, kiedy komtur [[Tuchola|tucholski]] [[w:Komturia_tucholska#Komturzy_tucholscy|Konrad von Vullekop]] nadał Brusom przywilej osadniczy na [[w:Prawo_chełmińskie|prawie chełmińskim]]. W średniowieczu miejscowość pozostawała związana z administracją krzyżacką, natomiast siedziba wójtostwa zaborskiego została przeniesiona do pobliskich [[Kosobudy (województwo pomorskie)|Kosobud]]. Po [[w:Wojna_trzynastoletnia|wojnie trzynastoletniej]] Brusy znalazły się w granicach [[w:Prusy_Królewskie|Prus Królewskich]] i przez kolejne stulecia rozwijały się jako duża wieś królewska oraz lokalny ośrodek handlu i rzemiosła dla okolicznych osad. W drugiej połowie XIX wieku impuls rozwojowy przyniosły budowa drogi bitej oraz uruchomienie linii kolejowej [[w:Linia_kolejowa_nr_211|Chojnice–Brusy]], co ułatwiło transport drewna i produktów rolnych. Pomimo germanizacji w okresie zaboru pruskiego mieszkańcy zachowali język kaszubski i polską tożsamość. Po 1920 roku Brusy znalazły się w granicach odrodzonej Polski i umocniły swoją rolę jako centrum administracyjnego oraz gospodarczego Zaborów. Prawa miejskie miejscowość otrzymała 1 stycznia 1988 roku. Współcześnie Brusy są jednym z najważniejszych ośrodków kultury kaszubskiej. Działają tu instytucje popularyzujące dziedzictwo regionu, a miasto stanowi dogodną bazę do zwiedzania Borów Tucholskich, Zaborskiego Parku Krajobrazowego i okolicznych jezior. === Geografia === Brusy położone są w południowo-zachodniej części województwa pomorskiego, w powiecie chojnickim, na pograniczu Kaszub i Borów Tucholskich, około 25 km na północ od [[Chojnice|Chojnic]]. Miasto leży w historycznym regionie Zaborów, na obszarze [https://pl.wikipedia.org/wiki/Pojezierze_Południowopomorskie Pojezierza Południowopomorskiego], ukształtowanego podczas ostatniego zlodowacenia. Okolice Brus charakteryzują się urozmaiconym krajobrazem polodowcowym z licznymi jeziorami, rozległymi kompleksami leśnymi oraz terenami rolniczymi. Dominującym elementem krajobrazu są lasy Borów Tucholskich, należące do jednego z największych kompleksów leśnych w Polsce. Przez gminę przepływają m.in. rzeka [https://pl.wikipedia.org/wiki/Zbrzyca%20(rzeka) Zbrzyca] oraz [https://pl.wikipedia.org/wiki/Zbrzyca%20(rzeka) Brda], będące popularnymi szlakami kajakowymi, a w okolicy znajduje się wiele jezior wykorzystywanych do rekreacji i wędkarstwa. Znaczna część gminy Brusy objęta jest ochroną przyrody. Obejmuje ona przede wszystkim [[Zaborski Park Krajobrazowy]], fragmenty [[Park Narodowy Bory Tucholskie|Parku Narodowego „Bory Tucholskie”]], a także liczne rezerwaty przyrody i obszary sieci Natura 2000. Dzięki temu okolice miasta są atrakcyjnym miejscem do uprawiania turystyki pieszej, rowerowej, kajakowej oraz obserwacji przyrody. === Kiedy jechać === Brusy można odwiedzać przez cały rok, jednak najlepszy okres na pobyt przypada od końca czerwca do końca sierpnia. W tym czasie panują najkorzystniejsze warunki do aktywnego wypoczynku na świeżym powietrzu – średnie temperatury maksymalne wynoszą około 20–23°C, dni są najdłuższe, a zachmurzenie najmniejsze w skali roku. Od maja do września okolice Brus sprzyjają pieszym i rowerowym wycieczkom, spływom kajakowym Brdą i Zbrzycą oraz wypoczynkowi nad jeziorami. == Dojazd == === Samochodem === Brusy leżą przy [https://pl.wikipedia.org/wiki/Droga_wojewódzka_nr_235 drodze wojewódzkiej nr 235], łączącej Chojnice z Kościerzyną. Jest to główna trasa dojazdowa do miasta, zapewniająca połączenie z [https://pl.wikipedia.org/wiki/Droga%20krajowa%20nr%2022%20(Polska) drogą krajową nr 22] w Chojnicach oraz [https://pl.wikipedia.org/wiki/Droga_wojewódzka_nr_214 drogą wojewódzką nr 214] w Kościerzynie. Do Brus można również wygodnie dojechać drogami wojewódzkimi i powiatowymi z [[Czersk|Czerska]], [[Bytów|Bytowa]], Tucholi oraz [[Człuchów|Człuchowa]]. Ze względu na położenie miasta wśród Borów Tucholskich podróż odbywa się głównie drogami jednojezdniowymi przebiegającymi przez tereny leśne i niewielkie miejscowości. === Pociągiem === Brusy leżą przy linii kolejowej nr 211 łączącej Chojnice z [[Kościerzyna|Kościerzyną]]. W normalnych warunkach połączenia regionalne na tej trasie obsługuje POLREGIO, zapewniając dojazd z Chojnic i Kościerzyny, gdzie można przesiąść się do pociągów dalekobieżnych kursujących m.in. do [[Gdańsk|Gdańska]], [[Bydgoszcz|Bydgoszczy]], [[Poznań|Poznania]], [[Warszawa|Warszawy]] i innych miast. Uwaga: według stanu na sierpień 2026 r. na linii obowiązuje zastępcza komunikacja autobusowa (ZKA) POLREGIO. Autobusy kursują według kolejowego rozkładu jazdy i zatrzymują się w Brusach, umożliwiając dojazd zarówno od strony Chojnic, jak i Kościerzyny. === Autobusem === Brusy posiadają regularne połączenia autobusowe z Chojnicami, a także z wieloma miejscowościami na terenie gminy i powiatu. Głównym przewoźnikiem obsługującym połączenia regionalne jest PKS Chojnice, którego autobusy kursują m.in. do Chojnic przez [[Męcikał]], [[Kłodawka|Kłodawkę]] i [[Krojanty]]. == Transport == === Pieszo === Brusy są niewielkim miastem, dlatego większość atrakcji w centrum można zwiedzić pieszo. Przejście między rynkiem, kościołem, dworcem kolejowym oraz głównymi punktami usługowymi zajmuje zwykle nie więcej niż 10–15 minut. === Rowerem === Brusy stanowią dobrą bazę wypadową do wycieczek rowerowych po Borach Tucholskich i Zaborskim Parku Krajobrazowym. Przez gminę przebiega kilka oznakowanych szlaków rowerowych prowadzących do jezior, rezerwatów przyrody oraz kaszubskich miejscowości, takich jak [[Leśno (powiat chojnicki)|Leśno]], [[Swornegacie]] czy Męcikał. === Transport publiczny === Na terenie miasta nie funkcjonuje komunikacja miejska. == Warto zobaczyć == '''Plac Jana Pawła II''' - Centralny plac miasta, otoczony zabytkowymi kamienicami oraz budynkami użyteczności publicznej. Jest głównym miejscem organizacji wydarzeń miejskich i lokalnych uroczystości. '''Kościół Wszystkich Świętych''' - Najważniejszy zabytek Brus. Neogotycka świątynia została wzniesiona w latach 1875–1879 według projektu Friedricha Augusta Stülera. Wewnątrz znajdują się elementy starszego wyposażenia oraz współczesne dzieła nawiązujące do kultury kaszubskiej. '''Pomnik Józefa Chełmowskiego''' - Pomnik poświęcony jednemu z najwybitniejszych twórców ludowych Kaszub – rzeźbiarzowi, malarzowi i wynalazcy z pobliskiego Brusna. Jest on symbolem silnych związków miasta z kulturą kaszubską. '''Centrum Kultury i Biblioteka im. Jana Karnowskiego''' - Główna instytucja kulturalna miasta organizująca koncerty, wystawy, spotkania autorskie oraz wydarzenia związane z kulturą kaszubską i historią regionu. '''Zabytkowy dworzec kolejowy''' - Historyczny budynek stacji kolejowej na linii Chojnice–Kościerzyna, przypominający o znaczeniu kolei dla rozwoju miasta na początku XX wieku. Obecnie w jego otoczeniu powstaje nowoczesny węzeł przesiadkowy. W niewielkiej odległości znajdują się m.in. '''Skansen Józefa Chełmowskiego''' w [[Brusy-Jaglie|Brusach-Jagliach]], Swornegacie, Zaborski Park Krajobrazowy, Park Narodowy „Bory Tucholskie”, [[Rezerwat przyrody Jezioro Nawionek|rezerwat przyrody Jezioro Nawionek]] oraz liczne jeziora i szlaki piesze, rowerowe oraz kajakowe. == Aktywny wypoczynek == === Kajakarstwo === Przez gminę Brusy przepływają Brda i Zbrzyca – dwie popularne rzeki wykorzystywane do organizacji spływów kajakowych. Szczególnie Brda należy do najbardziej znanych szlaków kajakowych w Polsce, oferując trasy o zróżnicowanym stopniu trudności. W sezonie letnim w okolicy działa kilka wypożyczalni sprzętu wodnego oraz firm organizujących spływy. === Turystyka piesza === Przez okolice Brus prowadzą liczne oznakowane szlaki piesze przebiegające przez Bory Tucholskie, Zaborski Park Krajobrazowy oraz Park Narodowy „Bory Tucholskie”. Trasy prowadzą przez lasy, jeziora, torfowiska i rezerwaty przyrody, umożliwiając obserwację charakterystycznej dla regionu fauny i flory. === Turystyka rowerowa === Brusy są dobrym punktem wypadowym na wycieczki rowerowe po południowych Kaszubach i Borach Tucholskich. W okolicy wytyczono liczne szlaki rowerowe prowadzące m.in. do Swornegaci, Leśna, Męcikału oraz [[Wiele|Wiela]]. Trasy przebiegają głównie przez tereny leśne i wzdłuż jezior. === Kąpieliska === W sezonie letnim można korzystać z kąpielisk oraz miejsc rekreacyjnych nad jeziorami położonymi w gminie Brusy. Największą popularnością cieszą się plaże w Swornegaciach, [[Małe Chełmy|Małych Chełmach]] i nad [https://pl.wikipedia.org/wiki/Dybrzyk Jeziorem Dybrzk]. == Zakupy == <!-- == Wyżywienie == --> == Rozrywka == Brusy oferują przede wszystkim spokojne formy spędzania wolnego czasu. Centrum życia kulturalnego miasta stanowi '''Centrum Kultury i Biblioteka im. Jana Karnowskiego''', gdzie przez cały rok odbywają się koncerty, spektakle teatralne, wystawy, warsztaty, pokazy filmowe oraz spotkania autorskie. Aktualny kalendarz wydarzeń dostępny jest na stronie internetowej Centrum Kultury. W sezonie letnim na Placu Jana Pawła II oraz w innych przestrzeniach miejskich organizowane są koncerty plenerowe, festyny rodzinne i wydarzenia związane z kulturą kaszubską. Większe imprezy odbywają się również w okolicznych miejscowościach, zwłaszcza w Swornegaciach i Leśnie. == Noclegi == [https://e-turysta.pl/dom-turysty-brusy-168262.html?kl=1 Dom Turysty], ul. Młyńska 18 – pokoje z łazienkami, ogólnodostępna kuchnia, parking i Wi-Fi. Dobra propozycja dla osób szukających noclegu w centrum miasta. [https://brusy.pl/turysta/informacje-teleadresowe/noclegi? Gościniec „Jo-Jo”], ul. Jana Karnowskiego 22 – pokoje gościnne z dogodnym położeniem w pobliżu centrum. [https://brusy.pl/turysta/informacje-teleadresowe/noclegi? Gościniec w Ogrodzie], ul. Ogrodowa 45 – niewielki obiekt oferujący pokoje gościnne z ogrodem. ''Więcej obiektów noclegowych dostępna jest na stronie [https://brusy.pl/turysta/informacje-teleadresowe/noclegi? Urzędu Miejskiego w Brusach]''. === Zdrowie === == Kontakt == Brusy nie posiadają stałego punktu informacji turystycznej. Aktualne informacje o atrakcjach, wydarzeniach kulturalnych, szlakach turystycznych oraz bazie noclegowej można uzyskać w Centrum Kultury i Bibliotece im. Jana Karnowskiego oraz w Urzędzie Miejskim w Brusach. * '''Centrum Kultury i Biblioteka im. Jana Karnowskiego''' ** ul. Dworcowa 18, 89-632 Brusy ** tel. +48 52 396 93 31 ** e-mail: sekretariat@ckibbrusy.pl ** https://ckibbrusy.pl * '''Urząd Miejski w Brusach''' ** ul. Na Zaborach 1, 89-632 Brusy ** tel. +48 52 396 93 00 ** e-mail: brusy@brusy.pl ** https://www.brusy.pl == Gdzie dalej == '''Swornegacie''' – jedna z najpopularniejszych miejscowości turystycznych w Borach Tucholskich, położona nad Jeziorem Karsińskim. Stanowi doskonałą bazę wypadową na spływy kajakowe Brdą oraz wycieczki po Parku Narodowym „Bory Tucholskie”. '''Leśno''' – wieś znana z zabytkowego kościoła Podwyższenia Krzyża Świętego, kamiennych kręgów oraz malowniczego położenia wśród jezior i lasów. '''Brusy-Jaglie''' – miejscowość, w której znajduje się Skansen Józefa Chełmowskiego – wyjątkowe miejsce prezentujące twórczość jednego z najwybitniejszych kaszubskich artystów ludowych. '''Chojnice''' – historyczne miasto z dobrze zachowanymi średniowiecznymi murami obronnymi, bazyliką oraz Muzeum Historyczno-Etnograficznym, będące głównym ośrodkiem południowej części województwa pomorskiego. '''Park Narodowy „Bory Tucholskie”''' – jeden z najcenniejszych obszarów przyrodniczych w Polsce, chroniący jeziora lobeliowe, torfowiska i rozległe bory sosnowe. Przez park prowadzą liczne szlaki piesze, rowerowe i kajakowe. '''[[Wdzydzki Park Krajobrazowy]]''' i '''[[Wdzydze Kiszewskie]]''' – region znany z rozległego kompleksu jezior zwanego „Kaszubskim Morzem” oraz Kaszubskiego Parku Etnograficznego, najstarszego skansenu w Polsce. '''Tuchola''' – miasto będące jednym z głównych ośrodków Borów Tucholskich, z zabytkową starówką i Muzeum Borów Tucholskich. '''Czersk''' – niewielkie miasto na pograniczu Kaszub i Kociewia, stanowiące dobrą bazę do zwiedzania zachodniej części Borów Tucholskich. {{zarys}} {{Jest w|Powiat chojnicki}} {{Geo||<!-- Współrzędne geograficzne, szerokość i długość geograficzna -->}} [[Kategoria:<!-- PAŃSTWO lub inna nadrzędna jednostka administracyjna-->]] c9iruoc739uzy5mpx20vexws9u944j8 158100 158099 2026-08-03T11:12:09Z Juleka06 17606 /* Zakupy */ 158100 wikitext text/x-wiki {{Top-banner}} <!-- można wstawić zdjęcie-panoramę miejscowości, zalecane 2100x300 px --> {{Miejscowość infobox |nazwa = Brusy |nazwa oryginalna = w języku kaszubskim ''Brusë'' |widok = <!-- zdjęcie/kolaż miejscowości; np. Warszawa_kolaż.jpg --> |opis = <!-- opis co jest na zdjęciu --> |herb = <!-- herb miejscowości, np. Herb_Warszawy.png--> |mapa = <!-- położenie miejscowości na mapie państwa --> |państwo = Polska |region = województwo pomorskie |powierzchnia = 5,2 |wysokość = 145-150 |lud = 5 053 (GUS, 2024) |prefiks = (+48) 52 |kod pocztowy = 89-632 |www = https://brusy.pl }} {{Mapframe |53.886370047584506|17.718935578824812|zoom=14|height=300|width=300}} '''Brusy''' - miasto w [[Polska|Polsce]], w województwie [[Województwo pomorskie|pomorskim]], w powiecie [[Powiat chojnicki|chojnickim]], siedziba [[Brusy (gmina)|gminy miejsko-wiejskiej Brusy]]. Brusy są położone w [[w:Bory_Tucholskie|Borach Tucholskich]] na południowych [[Kaszuby|Kaszubach]]. == Charakterystyka == <!-- Opis ogólny i szkice dot.: historii, położenia geograficznego, klimatu, kiedy jechać i jak się przygotować. --> === Historia === Brusy są historycznym ośrodkiem regionu [[Zabory|Zaborów]] – południowej części Kaszub. Za początek miejscowości przyjmuje się rok 1351, kiedy komtur [[Tuchola|tucholski]] [[w:Komturia_tucholska#Komturzy_tucholscy|Konrad von Vullekop]] nadał Brusom przywilej osadniczy na [[w:Prawo_chełmińskie|prawie chełmińskim]]. W średniowieczu miejscowość pozostawała związana z administracją krzyżacką, natomiast siedziba wójtostwa zaborskiego została przeniesiona do pobliskich [[Kosobudy (województwo pomorskie)|Kosobud]]. Po [[w:Wojna_trzynastoletnia|wojnie trzynastoletniej]] Brusy znalazły się w granicach [[w:Prusy_Królewskie|Prus Królewskich]] i przez kolejne stulecia rozwijały się jako duża wieś królewska oraz lokalny ośrodek handlu i rzemiosła dla okolicznych osad. W drugiej połowie XIX wieku impuls rozwojowy przyniosły budowa drogi bitej oraz uruchomienie linii kolejowej [[w:Linia_kolejowa_nr_211|Chojnice–Brusy]], co ułatwiło transport drewna i produktów rolnych. Pomimo germanizacji w okresie zaboru pruskiego mieszkańcy zachowali język kaszubski i polską tożsamość. Po 1920 roku Brusy znalazły się w granicach odrodzonej Polski i umocniły swoją rolę jako centrum administracyjnego oraz gospodarczego Zaborów. Prawa miejskie miejscowość otrzymała 1 stycznia 1988 roku. Współcześnie Brusy są jednym z najważniejszych ośrodków kultury kaszubskiej. Działają tu instytucje popularyzujące dziedzictwo regionu, a miasto stanowi dogodną bazę do zwiedzania Borów Tucholskich, Zaborskiego Parku Krajobrazowego i okolicznych jezior. === Geografia === Brusy położone są w południowo-zachodniej części województwa pomorskiego, w powiecie chojnickim, na pograniczu Kaszub i Borów Tucholskich, około 25 km na północ od [[Chojnice|Chojnic]]. Miasto leży w historycznym regionie Zaborów, na obszarze [https://pl.wikipedia.org/wiki/Pojezierze_Południowopomorskie Pojezierza Południowopomorskiego], ukształtowanego podczas ostatniego zlodowacenia. Okolice Brus charakteryzują się urozmaiconym krajobrazem polodowcowym z licznymi jeziorami, rozległymi kompleksami leśnymi oraz terenami rolniczymi. Dominującym elementem krajobrazu są lasy Borów Tucholskich, należące do jednego z największych kompleksów leśnych w Polsce. Przez gminę przepływają m.in. rzeka [https://pl.wikipedia.org/wiki/Zbrzyca%20(rzeka) Zbrzyca] oraz [https://pl.wikipedia.org/wiki/Zbrzyca%20(rzeka) Brda], będące popularnymi szlakami kajakowymi, a w okolicy znajduje się wiele jezior wykorzystywanych do rekreacji i wędkarstwa. Znaczna część gminy Brusy objęta jest ochroną przyrody. Obejmuje ona przede wszystkim [[Zaborski Park Krajobrazowy]], fragmenty [[Park Narodowy Bory Tucholskie|Parku Narodowego „Bory Tucholskie”]], a także liczne rezerwaty przyrody i obszary sieci Natura 2000. Dzięki temu okolice miasta są atrakcyjnym miejscem do uprawiania turystyki pieszej, rowerowej, kajakowej oraz obserwacji przyrody. === Kiedy jechać === Brusy można odwiedzać przez cały rok, jednak najlepszy okres na pobyt przypada od końca czerwca do końca sierpnia. W tym czasie panują najkorzystniejsze warunki do aktywnego wypoczynku na świeżym powietrzu – średnie temperatury maksymalne wynoszą około 20–23°C, dni są najdłuższe, a zachmurzenie najmniejsze w skali roku. Od maja do września okolice Brus sprzyjają pieszym i rowerowym wycieczkom, spływom kajakowym Brdą i Zbrzycą oraz wypoczynkowi nad jeziorami. == Dojazd == === Samochodem === Brusy leżą przy [https://pl.wikipedia.org/wiki/Droga_wojewódzka_nr_235 drodze wojewódzkiej nr 235], łączącej Chojnice z Kościerzyną. Jest to główna trasa dojazdowa do miasta, zapewniająca połączenie z [https://pl.wikipedia.org/wiki/Droga%20krajowa%20nr%2022%20(Polska) drogą krajową nr 22] w Chojnicach oraz [https://pl.wikipedia.org/wiki/Droga_wojewódzka_nr_214 drogą wojewódzką nr 214] w Kościerzynie. Do Brus można również wygodnie dojechać drogami wojewódzkimi i powiatowymi z [[Czersk|Czerska]], [[Bytów|Bytowa]], Tucholi oraz [[Człuchów|Człuchowa]]. Ze względu na położenie miasta wśród Borów Tucholskich podróż odbywa się głównie drogami jednojezdniowymi przebiegającymi przez tereny leśne i niewielkie miejscowości. === Pociągiem === Brusy leżą przy linii kolejowej nr 211 łączącej Chojnice z [[Kościerzyna|Kościerzyną]]. W normalnych warunkach połączenia regionalne na tej trasie obsługuje POLREGIO, zapewniając dojazd z Chojnic i Kościerzyny, gdzie można przesiąść się do pociągów dalekobieżnych kursujących m.in. do [[Gdańsk|Gdańska]], [[Bydgoszcz|Bydgoszczy]], [[Poznań|Poznania]], [[Warszawa|Warszawy]] i innych miast. Uwaga: według stanu na sierpień 2026 r. na linii obowiązuje zastępcza komunikacja autobusowa (ZKA) POLREGIO. Autobusy kursują według kolejowego rozkładu jazdy i zatrzymują się w Brusach, umożliwiając dojazd zarówno od strony Chojnic, jak i Kościerzyny. === Autobusem === Brusy posiadają regularne połączenia autobusowe z Chojnicami, a także z wieloma miejscowościami na terenie gminy i powiatu. Głównym przewoźnikiem obsługującym połączenia regionalne jest PKS Chojnice, którego autobusy kursują m.in. do Chojnic przez [[Męcikał]], [[Kłodawka|Kłodawkę]] i [[Krojanty]]. == Transport == === Pieszo === Brusy są niewielkim miastem, dlatego większość atrakcji w centrum można zwiedzić pieszo. Przejście między rynkiem, kościołem, dworcem kolejowym oraz głównymi punktami usługowymi zajmuje zwykle nie więcej niż 10–15 minut. === Rowerem === Brusy stanowią dobrą bazę wypadową do wycieczek rowerowych po Borach Tucholskich i Zaborskim Parku Krajobrazowym. Przez gminę przebiega kilka oznakowanych szlaków rowerowych prowadzących do jezior, rezerwatów przyrody oraz kaszubskich miejscowości, takich jak [[Leśno (powiat chojnicki)|Leśno]], [[Swornegacie]] czy Męcikał. === Transport publiczny === Na terenie miasta nie funkcjonuje komunikacja miejska. == Warto zobaczyć == '''Plac Jana Pawła II''' - Centralny plac miasta, otoczony zabytkowymi kamienicami oraz budynkami użyteczności publicznej. Jest głównym miejscem organizacji wydarzeń miejskich i lokalnych uroczystości. '''Kościół Wszystkich Świętych''' - Najważniejszy zabytek Brus. Neogotycka świątynia została wzniesiona w latach 1875–1879 według projektu Friedricha Augusta Stülera. Wewnątrz znajdują się elementy starszego wyposażenia oraz współczesne dzieła nawiązujące do kultury kaszubskiej. '''Pomnik Józefa Chełmowskiego''' - Pomnik poświęcony jednemu z najwybitniejszych twórców ludowych Kaszub – rzeźbiarzowi, malarzowi i wynalazcy z pobliskiego Brusna. Jest on symbolem silnych związków miasta z kulturą kaszubską. '''Centrum Kultury i Biblioteka im. Jana Karnowskiego''' - Główna instytucja kulturalna miasta organizująca koncerty, wystawy, spotkania autorskie oraz wydarzenia związane z kulturą kaszubską i historią regionu. '''Zabytkowy dworzec kolejowy''' - Historyczny budynek stacji kolejowej na linii Chojnice–Kościerzyna, przypominający o znaczeniu kolei dla rozwoju miasta na początku XX wieku. Obecnie w jego otoczeniu powstaje nowoczesny węzeł przesiadkowy. W niewielkiej odległości znajdują się m.in. '''Skansen Józefa Chełmowskiego''' w [[Brusy-Jaglie|Brusach-Jagliach]], Swornegacie, Zaborski Park Krajobrazowy, Park Narodowy „Bory Tucholskie”, [[Rezerwat przyrody Jezioro Nawionek|rezerwat przyrody Jezioro Nawionek]] oraz liczne jeziora i szlaki piesze, rowerowe oraz kajakowe. == Aktywny wypoczynek == === Kajakarstwo === Przez gminę Brusy przepływają Brda i Zbrzyca – dwie popularne rzeki wykorzystywane do organizacji spływów kajakowych. Szczególnie Brda należy do najbardziej znanych szlaków kajakowych w Polsce, oferując trasy o zróżnicowanym stopniu trudności. W sezonie letnim w okolicy działa kilka wypożyczalni sprzętu wodnego oraz firm organizujących spływy. === Turystyka piesza === Przez okolice Brus prowadzą liczne oznakowane szlaki piesze przebiegające przez Bory Tucholskie, Zaborski Park Krajobrazowy oraz Park Narodowy „Bory Tucholskie”. Trasy prowadzą przez lasy, jeziora, torfowiska i rezerwaty przyrody, umożliwiając obserwację charakterystycznej dla regionu fauny i flory. === Turystyka rowerowa === Brusy są dobrym punktem wypadowym na wycieczki rowerowe po południowych Kaszubach i Borach Tucholskich. W okolicy wytyczono liczne szlaki rowerowe prowadzące m.in. do Swornegaci, Leśna, Męcikału oraz [[Wiele|Wiela]]. Trasy przebiegają głównie przez tereny leśne i wzdłuż jezior. === Kąpieliska === W sezonie letnim można korzystać z kąpielisk oraz miejsc rekreacyjnych nad jeziorami położonymi w gminie Brusy. Największą popularnością cieszą się plaże w Swornegaciach, [[Małe Chełmy|Małych Chełmach]] i nad [https://pl.wikipedia.org/wiki/Dybrzyk Jeziorem Dybrzk]. == Rozrywka == Brusy oferują przede wszystkim spokojne formy spędzania wolnego czasu. Centrum życia kulturalnego miasta stanowi '''Centrum Kultury i Biblioteka im. Jana Karnowskiego''', gdzie przez cały rok odbywają się koncerty, spektakle teatralne, wystawy, warsztaty, pokazy filmowe oraz spotkania autorskie. Aktualny kalendarz wydarzeń dostępny jest na stronie internetowej Centrum Kultury. W sezonie letnim na Placu Jana Pawła II oraz w innych przestrzeniach miejskich organizowane są koncerty plenerowe, festyny rodzinne i wydarzenia związane z kulturą kaszubską. Większe imprezy odbywają się również w okolicznych miejscowościach, zwłaszcza w Swornegaciach i Leśnie. == Noclegi == [https://e-turysta.pl/dom-turysty-brusy-168262.html?kl=1 Dom Turysty], ul. Młyńska 18 – pokoje z łazienkami, ogólnodostępna kuchnia, parking i Wi-Fi. Dobra propozycja dla osób szukających noclegu w centrum miasta. [https://brusy.pl/turysta/informacje-teleadresowe/noclegi? Gościniec „Jo-Jo”], ul. Jana Karnowskiego 22 – pokoje gościnne z dogodnym położeniem w pobliżu centrum. [https://brusy.pl/turysta/informacje-teleadresowe/noclegi? Gościniec w Ogrodzie], ul. Ogrodowa 45 – niewielki obiekt oferujący pokoje gościnne z ogrodem. ''Więcej obiektów noclegowych dostępna jest na stronie [https://brusy.pl/turysta/informacje-teleadresowe/noclegi? Urzędu Miejskiego w Brusach]''. === Zdrowie === == Kontakt == Brusy nie posiadają stałego punktu informacji turystycznej. Aktualne informacje o atrakcjach, wydarzeniach kulturalnych, szlakach turystycznych oraz bazie noclegowej można uzyskać w Centrum Kultury i Bibliotece im. Jana Karnowskiego oraz w Urzędzie Miejskim w Brusach. * '''Centrum Kultury i Biblioteka im. Jana Karnowskiego''' ** ul. Dworcowa 18, 89-632 Brusy ** tel. +48 52 396 93 31 ** e-mail: sekretariat@ckibbrusy.pl ** https://ckibbrusy.pl * '''Urząd Miejski w Brusach''' ** ul. Na Zaborach 1, 89-632 Brusy ** tel. +48 52 396 93 00 ** e-mail: brusy@brusy.pl ** https://www.brusy.pl == Gdzie dalej == '''Swornegacie''' – jedna z najpopularniejszych miejscowości turystycznych w Borach Tucholskich, położona nad Jeziorem Karsińskim. Stanowi doskonałą bazę wypadową na spływy kajakowe Brdą oraz wycieczki po Parku Narodowym „Bory Tucholskie”. '''Leśno''' – wieś znana z zabytkowego kościoła Podwyższenia Krzyża Świętego, kamiennych kręgów oraz malowniczego położenia wśród jezior i lasów. '''Brusy-Jaglie''' – miejscowość, w której znajduje się Skansen Józefa Chełmowskiego – wyjątkowe miejsce prezentujące twórczość jednego z najwybitniejszych kaszubskich artystów ludowych. '''Chojnice''' – historyczne miasto z dobrze zachowanymi średniowiecznymi murami obronnymi, bazyliką oraz Muzeum Historyczno-Etnograficznym, będące głównym ośrodkiem południowej części województwa pomorskiego. '''Park Narodowy „Bory Tucholskie”''' – jeden z najcenniejszych obszarów przyrodniczych w Polsce, chroniący jeziora lobeliowe, torfowiska i rozległe bory sosnowe. Przez park prowadzą liczne szlaki piesze, rowerowe i kajakowe. '''[[Wdzydzki Park Krajobrazowy]]''' i '''[[Wdzydze Kiszewskie]]''' – region znany z rozległego kompleksu jezior zwanego „Kaszubskim Morzem” oraz Kaszubskiego Parku Etnograficznego, najstarszego skansenu w Polsce. '''Tuchola''' – miasto będące jednym z głównych ośrodków Borów Tucholskich, z zabytkową starówką i Muzeum Borów Tucholskich. '''Czersk''' – niewielkie miasto na pograniczu Kaszub i Kociewia, stanowiące dobrą bazę do zwiedzania zachodniej części Borów Tucholskich. {{zarys}} {{Jest w|Powiat chojnicki}} {{Geo||<!-- Współrzędne geograficzne, szerokość i długość geograficzna -->}} [[Kategoria:<!-- PAŃSTWO lub inna nadrzędna jednostka administracyjna-->]] 1d7hogmjkx2rrmpuhtu9awvcln7qb43 158101 158100 2026-08-03T11:12:47Z Juleka06 17606 158101 wikitext text/x-wiki {{Top-banner}} <!-- można wstawić zdjęcie-panoramę miejscowości, zalecane 2100x300 px --> {{Miejscowość infobox |nazwa = Brusy |nazwa oryginalna = w języku kaszubskim ''Brusë'' |widok = <!-- zdjęcie/kolaż miejscowości; np. Warszawa_kolaż.jpg --> |opis = <!-- opis co jest na zdjęciu --> |herb = <!-- herb miejscowości, np. Herb_Warszawy.png--> |mapa = <!-- położenie miejscowości na mapie państwa --> |państwo = Polska |region = województwo pomorskie |powierzchnia = 5,2 |wysokość = 145-150 |lud = 5 053 (GUS, 2024) |prefiks = (+48) 52 |kod pocztowy = 89-632 |www = https://brusy.pl }} {{Mapframe |53.886370047584506|17.718935578824812|zoom=14|height=300|width=300}} '''Brusy''' - miasto w [[Polska|Polsce]], w województwie [[Województwo pomorskie|pomorskim]], w powiecie [[Powiat chojnicki|chojnickim]], siedziba [[Brusy (gmina)|gminy miejsko-wiejskiej Brusy]]. Brusy są położone w [[w:Bory_Tucholskie|Borach Tucholskich]] na południowych [[Kaszuby|Kaszubach]]. == Charakterystyka == <!-- Opis ogólny i szkice dot.: historii, położenia geograficznego, klimatu, kiedy jechać i jak się przygotować. --> === Historia === Brusy są historycznym ośrodkiem regionu [[Zabory|Zaborów]] – południowej części Kaszub. Za początek miejscowości przyjmuje się rok 1351, kiedy komtur [[Tuchola|tucholski]] [[w:Komturia_tucholska#Komturzy_tucholscy|Konrad von Vullekop]] nadał Brusom przywilej osadniczy na [[w:Prawo_chełmińskie|prawie chełmińskim]]. W średniowieczu miejscowość pozostawała związana z administracją krzyżacką, natomiast siedziba wójtostwa zaborskiego została przeniesiona do pobliskich [[Kosobudy (województwo pomorskie)|Kosobud]]. Po [[w:Wojna_trzynastoletnia|wojnie trzynastoletniej]] Brusy znalazły się w granicach [[w:Prusy_Królewskie|Prus Królewskich]] i przez kolejne stulecia rozwijały się jako duża wieś królewska oraz lokalny ośrodek handlu i rzemiosła dla okolicznych osad. W drugiej połowie XIX wieku impuls rozwojowy przyniosły budowa drogi bitej oraz uruchomienie linii kolejowej [[w:Linia_kolejowa_nr_211|Chojnice–Brusy]], co ułatwiło transport drewna i produktów rolnych. Pomimo germanizacji w okresie zaboru pruskiego mieszkańcy zachowali język kaszubski i polską tożsamość. Po 1920 roku Brusy znalazły się w granicach odrodzonej Polski i umocniły swoją rolę jako centrum administracyjnego oraz gospodarczego Zaborów. Prawa miejskie miejscowość otrzymała 1 stycznia 1988 roku. Współcześnie Brusy są jednym z najważniejszych ośrodków kultury kaszubskiej. Działają tu instytucje popularyzujące dziedzictwo regionu, a miasto stanowi dogodną bazę do zwiedzania Borów Tucholskich, Zaborskiego Parku Krajobrazowego i okolicznych jezior. === Geografia === Brusy położone są w południowo-zachodniej części województwa pomorskiego, w powiecie chojnickim, na pograniczu Kaszub i Borów Tucholskich, około 25 km na północ od [[Chojnice|Chojnic]]. Miasto leży w historycznym regionie Zaborów, na obszarze [https://pl.wikipedia.org/wiki/Pojezierze_Południowopomorskie Pojezierza Południowopomorskiego], ukształtowanego podczas ostatniego zlodowacenia. Okolice Brus charakteryzują się urozmaiconym krajobrazem polodowcowym z licznymi jeziorami, rozległymi kompleksami leśnymi oraz terenami rolniczymi. Dominującym elementem krajobrazu są lasy Borów Tucholskich, należące do jednego z największych kompleksów leśnych w Polsce. Przez gminę przepływają m.in. rzeka [https://pl.wikipedia.org/wiki/Zbrzyca%20(rzeka) Zbrzyca] oraz [https://pl.wikipedia.org/wiki/Zbrzyca%20(rzeka) Brda], będące popularnymi szlakami kajakowymi, a w okolicy znajduje się wiele jezior wykorzystywanych do rekreacji i wędkarstwa. Znaczna część gminy Brusy objęta jest ochroną przyrody. Obejmuje ona przede wszystkim [[Zaborski Park Krajobrazowy]], fragmenty [[Park Narodowy Bory Tucholskie|Parku Narodowego „Bory Tucholskie”]], a także liczne rezerwaty przyrody i obszary sieci Natura 2000. Dzięki temu okolice miasta są atrakcyjnym miejscem do uprawiania turystyki pieszej, rowerowej, kajakowej oraz obserwacji przyrody. === Kiedy jechać === Brusy można odwiedzać przez cały rok, jednak najlepszy okres na pobyt przypada od końca czerwca do końca sierpnia. W tym czasie panują najkorzystniejsze warunki do aktywnego wypoczynku na świeżym powietrzu – średnie temperatury maksymalne wynoszą około 20–23°C, dni są najdłuższe, a zachmurzenie najmniejsze w skali roku. Od maja do września okolice Brus sprzyjają pieszym i rowerowym wycieczkom, spływom kajakowym Brdą i Zbrzycą oraz wypoczynkowi nad jeziorami. == Dojazd == === Samochodem === Brusy leżą przy [https://pl.wikipedia.org/wiki/Droga_wojewódzka_nr_235 drodze wojewódzkiej nr 235], łączącej Chojnice z Kościerzyną. Jest to główna trasa dojazdowa do miasta, zapewniająca połączenie z [https://pl.wikipedia.org/wiki/Droga%20krajowa%20nr%2022%20(Polska) drogą krajową nr 22] w Chojnicach oraz [https://pl.wikipedia.org/wiki/Droga_wojewódzka_nr_214 drogą wojewódzką nr 214] w Kościerzynie. Do Brus można również wygodnie dojechać drogami wojewódzkimi i powiatowymi z [[Czersk|Czerska]], [[Bytów|Bytowa]], Tucholi oraz [[Człuchów|Człuchowa]]. Ze względu na położenie miasta wśród Borów Tucholskich podróż odbywa się głównie drogami jednojezdniowymi przebiegającymi przez tereny leśne i niewielkie miejscowości. === Pociągiem === Brusy leżą przy linii kolejowej nr 211 łączącej Chojnice z [[Kościerzyna|Kościerzyną]]. W normalnych warunkach połączenia regionalne na tej trasie obsługuje POLREGIO, zapewniając dojazd z Chojnic i Kościerzyny, gdzie można przesiąść się do pociągów dalekobieżnych kursujących m.in. do [[Gdańsk|Gdańska]], [[Bydgoszcz|Bydgoszczy]], [[Poznań|Poznania]], [[Warszawa|Warszawy]] i innych miast. Uwaga: według stanu na sierpień 2026 r. na linii obowiązuje zastępcza komunikacja autobusowa (ZKA) POLREGIO. Autobusy kursują według kolejowego rozkładu jazdy i zatrzymują się w Brusach, umożliwiając dojazd zarówno od strony Chojnic, jak i Kościerzyny. === Autobusem === Brusy posiadają regularne połączenia autobusowe z Chojnicami, a także z wieloma miejscowościami na terenie gminy i powiatu. Głównym przewoźnikiem obsługującym połączenia regionalne jest PKS Chojnice, którego autobusy kursują m.in. do Chojnic przez [[Męcikał]], [[Kłodawka|Kłodawkę]] i [[Krojanty]]. == Transport == === Pieszo === Brusy są niewielkim miastem, dlatego większość atrakcji w centrum można zwiedzić pieszo. Przejście między rynkiem, kościołem, dworcem kolejowym oraz głównymi punktami usługowymi zajmuje zwykle nie więcej niż 10–15 minut. === Rowerem === Brusy stanowią dobrą bazę wypadową do wycieczek rowerowych po Borach Tucholskich i Zaborskim Parku Krajobrazowym. Przez gminę przebiega kilka oznakowanych szlaków rowerowych prowadzących do jezior, rezerwatów przyrody oraz kaszubskich miejscowości, takich jak [[Leśno (powiat chojnicki)|Leśno]], [[Swornegacie]] czy Męcikał. === Transport publiczny === Na terenie miasta nie funkcjonuje komunikacja miejska. == Warto zobaczyć == '''Plac Jana Pawła II''' - Centralny plac miasta, otoczony zabytkowymi kamienicami oraz budynkami użyteczności publicznej. Jest głównym miejscem organizacji wydarzeń miejskich i lokalnych uroczystości. '''Kościół Wszystkich Świętych''' - Najważniejszy zabytek Brus. Neogotycka świątynia została wzniesiona w latach 1875–1879 według projektu Friedricha Augusta Stülera. Wewnątrz znajdują się elementy starszego wyposażenia oraz współczesne dzieła nawiązujące do kultury kaszubskiej. '''Pomnik Józefa Chełmowskiego''' - Pomnik poświęcony jednemu z najwybitniejszych twórców ludowych Kaszub – rzeźbiarzowi, malarzowi i wynalazcy z pobliskiego Brusna. Jest on symbolem silnych związków miasta z kulturą kaszubską. '''Centrum Kultury i Biblioteka im. Jana Karnowskiego''' - Główna instytucja kulturalna miasta organizująca koncerty, wystawy, spotkania autorskie oraz wydarzenia związane z kulturą kaszubską i historią regionu. '''Zabytkowy dworzec kolejowy''' - Historyczny budynek stacji kolejowej na linii Chojnice–Kościerzyna, przypominający o znaczeniu kolei dla rozwoju miasta na początku XX wieku. Obecnie w jego otoczeniu powstaje nowoczesny węzeł przesiadkowy. W niewielkiej odległości znajdują się m.in. '''Skansen Józefa Chełmowskiego''' w [[Brusy-Jaglie|Brusach-Jagliach]], Swornegacie, Zaborski Park Krajobrazowy, Park Narodowy „Bory Tucholskie”, [[Rezerwat przyrody Jezioro Nawionek|rezerwat przyrody Jezioro Nawionek]] oraz liczne jeziora i szlaki piesze, rowerowe oraz kajakowe. == Aktywny wypoczynek == === Kajakarstwo === Przez gminę Brusy przepływają Brda i Zbrzyca – dwie popularne rzeki wykorzystywane do organizacji spływów kajakowych. Szczególnie Brda należy do najbardziej znanych szlaków kajakowych w Polsce, oferując trasy o zróżnicowanym stopniu trudności. W sezonie letnim w okolicy działa kilka wypożyczalni sprzętu wodnego oraz firm organizujących spływy. === Turystyka piesza === Przez okolice Brus prowadzą liczne oznakowane szlaki piesze przebiegające przez Bory Tucholskie, Zaborski Park Krajobrazowy oraz Park Narodowy „Bory Tucholskie”. Trasy prowadzą przez lasy, jeziora, torfowiska i rezerwaty przyrody, umożliwiając obserwację charakterystycznej dla regionu fauny i flory. === Turystyka rowerowa === Brusy są dobrym punktem wypadowym na wycieczki rowerowe po południowych Kaszubach i Borach Tucholskich. W okolicy wytyczono liczne szlaki rowerowe prowadzące m.in. do Swornegaci, Leśna, Męcikału oraz [[Wiele|Wiela]]. Trasy przebiegają głównie przez tereny leśne i wzdłuż jezior. === Kąpieliska === W sezonie letnim można korzystać z kąpielisk oraz miejsc rekreacyjnych nad jeziorami położonymi w gminie Brusy. Największą popularnością cieszą się plaże w Swornegaciach, [[Małe Chełmy|Małych Chełmach]] i nad [https://pl.wikipedia.org/wiki/Dybrzyk Jeziorem Dybrzk]. == Rozrywka == Brusy oferują przede wszystkim spokojne formy spędzania wolnego czasu. Centrum życia kulturalnego miasta stanowi '''Centrum Kultury i Biblioteka im. Jana Karnowskiego''', gdzie przez cały rok odbywają się koncerty, spektakle teatralne, wystawy, warsztaty, pokazy filmowe oraz spotkania autorskie. Aktualny kalendarz wydarzeń dostępny jest na stronie internetowej Centrum Kultury. W sezonie letnim na Placu Jana Pawła II oraz w innych przestrzeniach miejskich organizowane są koncerty plenerowe, festyny rodzinne i wydarzenia związane z kulturą kaszubską. Większe imprezy odbywają się również w okolicznych miejscowościach, zwłaszcza w Swornegaciach i Leśnie. == Noclegi == [https://e-turysta.pl/dom-turysty-brusy-168262.html?kl=1 Dom Turysty], ul. Młyńska 18 – pokoje z łazienkami, ogólnodostępna kuchnia, parking i Wi-Fi. Dobra propozycja dla osób szukających noclegu w centrum miasta. [https://brusy.pl/turysta/informacje-teleadresowe/noclegi? Gościniec „Jo-Jo”], ul. Jana Karnowskiego 22 – pokoje gościnne z dogodnym położeniem w pobliżu centrum. [https://brusy.pl/turysta/informacje-teleadresowe/noclegi? Gościniec w Ogrodzie], ul. Ogrodowa 45 – niewielki obiekt oferujący pokoje gościnne z ogrodem. ''Więcej obiektów noclegowych dostępna jest na stronie [https://brusy.pl/turysta/informacje-teleadresowe/noclegi? Urzędu Miejskiego w Brusach]''. == Kontakt == Brusy nie posiadają stałego punktu informacji turystycznej. Aktualne informacje o atrakcjach, wydarzeniach kulturalnych, szlakach turystycznych oraz bazie noclegowej można uzyskać w Centrum Kultury i Bibliotece im. Jana Karnowskiego oraz w Urzędzie Miejskim w Brusach. * '''Centrum Kultury i Biblioteka im. Jana Karnowskiego''' ** ul. Dworcowa 18, 89-632 Brusy ** tel. +48 52 396 93 31 ** e-mail: sekretariat@ckibbrusy.pl ** https://ckibbrusy.pl * '''Urząd Miejski w Brusach''' ** ul. Na Zaborach 1, 89-632 Brusy ** tel. +48 52 396 93 00 ** e-mail: brusy@brusy.pl ** https://www.brusy.pl == Gdzie dalej == '''Swornegacie''' – jedna z najpopularniejszych miejscowości turystycznych w Borach Tucholskich, położona nad Jeziorem Karsińskim. Stanowi doskonałą bazę wypadową na spływy kajakowe Brdą oraz wycieczki po Parku Narodowym „Bory Tucholskie”. '''Leśno''' – wieś znana z zabytkowego kościoła Podwyższenia Krzyża Świętego, kamiennych kręgów oraz malowniczego położenia wśród jezior i lasów. '''Brusy-Jaglie''' – miejscowość, w której znajduje się Skansen Józefa Chełmowskiego – wyjątkowe miejsce prezentujące twórczość jednego z najwybitniejszych kaszubskich artystów ludowych. '''Chojnice''' – historyczne miasto z dobrze zachowanymi średniowiecznymi murami obronnymi, bazyliką oraz Muzeum Historyczno-Etnograficznym, będące głównym ośrodkiem południowej części województwa pomorskiego. '''Park Narodowy „Bory Tucholskie”''' – jeden z najcenniejszych obszarów przyrodniczych w Polsce, chroniący jeziora lobeliowe, torfowiska i rozległe bory sosnowe. Przez park prowadzą liczne szlaki piesze, rowerowe i kajakowe. '''[[Wdzydzki Park Krajobrazowy]]''' i '''[[Wdzydze Kiszewskie]]''' – region znany z rozległego kompleksu jezior zwanego „Kaszubskim Morzem” oraz Kaszubskiego Parku Etnograficznego, najstarszego skansenu w Polsce. '''Tuchola''' – miasto będące jednym z głównych ośrodków Borów Tucholskich, z zabytkową starówką i Muzeum Borów Tucholskich. '''Czersk''' – niewielkie miasto na pograniczu Kaszub i Kociewia, stanowiące dobrą bazę do zwiedzania zachodniej części Borów Tucholskich. {{zarys}} {{Jest w|Powiat chojnicki}} {{Geo||<!-- Współrzędne geograficzne, szerokość i długość geograficzna -->}} [[Kategoria:<!-- PAŃSTWO lub inna nadrzędna jednostka administracyjna-->]] c2237zpbngwoty52pu1dad1ivsbfnw0 158102 158101 2026-08-03T11:15:06Z Juleka06 17606 |www 158102 wikitext text/x-wiki {{Top-banner}} <!-- można wstawić zdjęcie-panoramę miejscowości, zalecane 2100x300 px --> {{Miejscowość infobox |nazwa = Brusy |nazwa oryginalna = w języku kaszubskim ''Brusë'' |widok = <!-- zdjęcie/kolaż miejscowości; np. Warszawa_kolaż.jpg --> |opis = <!-- opis co jest na zdjęciu --> |herb = <!-- herb miejscowości, np. Herb_Warszawy.png--> |mapa = <!-- położenie miejscowości na mapie państwa --> |państwo = Polska |region = województwo pomorskie |powierzchnia = 5,2 |wysokość = 145-150 |lud = 5 053 (GUS, 2024) |prefiks = (+48) 52 |kod pocztowy = 89-632 |www = www.brusy.pl }} {{Mapframe |53.886370047584506|17.718935578824812|zoom=14|height=300|width=300}} '''Brusy''' - miasto w [[Polska|Polsce]], w województwie [[Województwo pomorskie|pomorskim]], w powiecie [[Powiat chojnicki|chojnickim]], siedziba [[Brusy (gmina)|gminy miejsko-wiejskiej Brusy]]. Brusy są położone w [[w:Bory_Tucholskie|Borach Tucholskich]] na południowych [[Kaszuby|Kaszubach]]. == Charakterystyka == <!-- Opis ogólny i szkice dot.: historii, położenia geograficznego, klimatu, kiedy jechać i jak się przygotować. --> === Historia === Brusy są historycznym ośrodkiem regionu [[Zabory|Zaborów]] – południowej części Kaszub. Za początek miejscowości przyjmuje się rok 1351, kiedy komtur [[Tuchola|tucholski]] [[w:Komturia_tucholska#Komturzy_tucholscy|Konrad von Vullekop]] nadał Brusom przywilej osadniczy na [[w:Prawo_chełmińskie|prawie chełmińskim]]. W średniowieczu miejscowość pozostawała związana z administracją krzyżacką, natomiast siedziba wójtostwa zaborskiego została przeniesiona do pobliskich [[Kosobudy (województwo pomorskie)|Kosobud]]. Po [[w:Wojna_trzynastoletnia|wojnie trzynastoletniej]] Brusy znalazły się w granicach [[w:Prusy_Królewskie|Prus Królewskich]] i przez kolejne stulecia rozwijały się jako duża wieś królewska oraz lokalny ośrodek handlu i rzemiosła dla okolicznych osad. W drugiej połowie XIX wieku impuls rozwojowy przyniosły budowa drogi bitej oraz uruchomienie linii kolejowej [[w:Linia_kolejowa_nr_211|Chojnice–Brusy]], co ułatwiło transport drewna i produktów rolnych. Pomimo germanizacji w okresie zaboru pruskiego mieszkańcy zachowali język kaszubski i polską tożsamość. Po 1920 roku Brusy znalazły się w granicach odrodzonej Polski i umocniły swoją rolę jako centrum administracyjnego oraz gospodarczego Zaborów. Prawa miejskie miejscowość otrzymała 1 stycznia 1988 roku. Współcześnie Brusy są jednym z najważniejszych ośrodków kultury kaszubskiej. Działają tu instytucje popularyzujące dziedzictwo regionu, a miasto stanowi dogodną bazę do zwiedzania Borów Tucholskich, Zaborskiego Parku Krajobrazowego i okolicznych jezior. === Geografia === Brusy położone są w południowo-zachodniej części województwa pomorskiego, w powiecie chojnickim, na pograniczu Kaszub i Borów Tucholskich, około 25 km na północ od [[Chojnice|Chojnic]]. Miasto leży w historycznym regionie Zaborów, na obszarze [https://pl.wikipedia.org/wiki/Pojezierze_Południowopomorskie Pojezierza Południowopomorskiego], ukształtowanego podczas ostatniego zlodowacenia. Okolice Brus charakteryzują się urozmaiconym krajobrazem polodowcowym z licznymi jeziorami, rozległymi kompleksami leśnymi oraz terenami rolniczymi. Dominującym elementem krajobrazu są lasy Borów Tucholskich, należące do jednego z największych kompleksów leśnych w Polsce. Przez gminę przepływają m.in. rzeka [https://pl.wikipedia.org/wiki/Zbrzyca%20(rzeka) Zbrzyca] oraz [https://pl.wikipedia.org/wiki/Zbrzyca%20(rzeka) Brda], będące popularnymi szlakami kajakowymi, a w okolicy znajduje się wiele jezior wykorzystywanych do rekreacji i wędkarstwa. Znaczna część gminy Brusy objęta jest ochroną przyrody. Obejmuje ona przede wszystkim [[Zaborski Park Krajobrazowy]], fragmenty [[Park Narodowy Bory Tucholskie|Parku Narodowego „Bory Tucholskie”]], a także liczne rezerwaty przyrody i obszary sieci Natura 2000. Dzięki temu okolice miasta są atrakcyjnym miejscem do uprawiania turystyki pieszej, rowerowej, kajakowej oraz obserwacji przyrody. === Kiedy jechać === Brusy można odwiedzać przez cały rok, jednak najlepszy okres na pobyt przypada od końca czerwca do końca sierpnia. W tym czasie panują najkorzystniejsze warunki do aktywnego wypoczynku na świeżym powietrzu – średnie temperatury maksymalne wynoszą około 20–23°C, dni są najdłuższe, a zachmurzenie najmniejsze w skali roku. Od maja do września okolice Brus sprzyjają pieszym i rowerowym wycieczkom, spływom kajakowym Brdą i Zbrzycą oraz wypoczynkowi nad jeziorami. == Dojazd == === Samochodem === Brusy leżą przy [https://pl.wikipedia.org/wiki/Droga_wojewódzka_nr_235 drodze wojewódzkiej nr 235], łączącej Chojnice z Kościerzyną. Jest to główna trasa dojazdowa do miasta, zapewniająca połączenie z [https://pl.wikipedia.org/wiki/Droga%20krajowa%20nr%2022%20(Polska) drogą krajową nr 22] w Chojnicach oraz [https://pl.wikipedia.org/wiki/Droga_wojewódzka_nr_214 drogą wojewódzką nr 214] w Kościerzynie. Do Brus można również wygodnie dojechać drogami wojewódzkimi i powiatowymi z [[Czersk|Czerska]], [[Bytów|Bytowa]], Tucholi oraz [[Człuchów|Człuchowa]]. Ze względu na położenie miasta wśród Borów Tucholskich podróż odbywa się głównie drogami jednojezdniowymi przebiegającymi przez tereny leśne i niewielkie miejscowości. === Pociągiem === Brusy leżą przy linii kolejowej nr 211 łączącej Chojnice z [[Kościerzyna|Kościerzyną]]. W normalnych warunkach połączenia regionalne na tej trasie obsługuje POLREGIO, zapewniając dojazd z Chojnic i Kościerzyny, gdzie można przesiąść się do pociągów dalekobieżnych kursujących m.in. do [[Gdańsk|Gdańska]], [[Bydgoszcz|Bydgoszczy]], [[Poznań|Poznania]], [[Warszawa|Warszawy]] i innych miast. Uwaga: według stanu na sierpień 2026 r. na linii obowiązuje zastępcza komunikacja autobusowa (ZKA) POLREGIO. Autobusy kursują według kolejowego rozkładu jazdy i zatrzymują się w Brusach, umożliwiając dojazd zarówno od strony Chojnic, jak i Kościerzyny. === Autobusem === Brusy posiadają regularne połączenia autobusowe z Chojnicami, a także z wieloma miejscowościami na terenie gminy i powiatu. Głównym przewoźnikiem obsługującym połączenia regionalne jest PKS Chojnice, którego autobusy kursują m.in. do Chojnic przez [[Męcikał]], [[Kłodawka|Kłodawkę]] i [[Krojanty]]. == Transport == === Pieszo === Brusy są niewielkim miastem, dlatego większość atrakcji w centrum można zwiedzić pieszo. Przejście między rynkiem, kościołem, dworcem kolejowym oraz głównymi punktami usługowymi zajmuje zwykle nie więcej niż 10–15 minut. === Rowerem === Brusy stanowią dobrą bazę wypadową do wycieczek rowerowych po Borach Tucholskich i Zaborskim Parku Krajobrazowym. Przez gminę przebiega kilka oznakowanych szlaków rowerowych prowadzących do jezior, rezerwatów przyrody oraz kaszubskich miejscowości, takich jak [[Leśno (powiat chojnicki)|Leśno]], [[Swornegacie]] czy Męcikał. === Transport publiczny === Na terenie miasta nie funkcjonuje komunikacja miejska. == Warto zobaczyć == '''Plac Jana Pawła II''' - Centralny plac miasta, otoczony zabytkowymi kamienicami oraz budynkami użyteczności publicznej. Jest głównym miejscem organizacji wydarzeń miejskich i lokalnych uroczystości. '''Kościół Wszystkich Świętych''' - Najważniejszy zabytek Brus. Neogotycka świątynia została wzniesiona w latach 1875–1879 według projektu Friedricha Augusta Stülera. Wewnątrz znajdują się elementy starszego wyposażenia oraz współczesne dzieła nawiązujące do kultury kaszubskiej. '''Pomnik Józefa Chełmowskiego''' - Pomnik poświęcony jednemu z najwybitniejszych twórców ludowych Kaszub – rzeźbiarzowi, malarzowi i wynalazcy z pobliskiego Brusna. Jest on symbolem silnych związków miasta z kulturą kaszubską. '''Centrum Kultury i Biblioteka im. Jana Karnowskiego''' - Główna instytucja kulturalna miasta organizująca koncerty, wystawy, spotkania autorskie oraz wydarzenia związane z kulturą kaszubską i historią regionu. '''Zabytkowy dworzec kolejowy''' - Historyczny budynek stacji kolejowej na linii Chojnice–Kościerzyna, przypominający o znaczeniu kolei dla rozwoju miasta na początku XX wieku. Obecnie w jego otoczeniu powstaje nowoczesny węzeł przesiadkowy. W niewielkiej odległości znajdują się m.in. '''Skansen Józefa Chełmowskiego''' w [[Brusy-Jaglie|Brusach-Jagliach]], Swornegacie, Zaborski Park Krajobrazowy, Park Narodowy „Bory Tucholskie”, [[Rezerwat przyrody Jezioro Nawionek|rezerwat przyrody Jezioro Nawionek]] oraz liczne jeziora i szlaki piesze, rowerowe oraz kajakowe. == Aktywny wypoczynek == === Kajakarstwo === Przez gminę Brusy przepływają Brda i Zbrzyca – dwie popularne rzeki wykorzystywane do organizacji spływów kajakowych. Szczególnie Brda należy do najbardziej znanych szlaków kajakowych w Polsce, oferując trasy o zróżnicowanym stopniu trudności. W sezonie letnim w okolicy działa kilka wypożyczalni sprzętu wodnego oraz firm organizujących spływy. === Turystyka piesza === Przez okolice Brus prowadzą liczne oznakowane szlaki piesze przebiegające przez Bory Tucholskie, Zaborski Park Krajobrazowy oraz Park Narodowy „Bory Tucholskie”. Trasy prowadzą przez lasy, jeziora, torfowiska i rezerwaty przyrody, umożliwiając obserwację charakterystycznej dla regionu fauny i flory. === Turystyka rowerowa === Brusy są dobrym punktem wypadowym na wycieczki rowerowe po południowych Kaszubach i Borach Tucholskich. W okolicy wytyczono liczne szlaki rowerowe prowadzące m.in. do Swornegaci, Leśna, Męcikału oraz [[Wiele|Wiela]]. Trasy przebiegają głównie przez tereny leśne i wzdłuż jezior. === Kąpieliska === W sezonie letnim można korzystać z kąpielisk oraz miejsc rekreacyjnych nad jeziorami położonymi w gminie Brusy. Największą popularnością cieszą się plaże w Swornegaciach, [[Małe Chełmy|Małych Chełmach]] i nad [https://pl.wikipedia.org/wiki/Dybrzyk Jeziorem Dybrzk]. == Rozrywka == Brusy oferują przede wszystkim spokojne formy spędzania wolnego czasu. Centrum życia kulturalnego miasta stanowi '''Centrum Kultury i Biblioteka im. Jana Karnowskiego''', gdzie przez cały rok odbywają się koncerty, spektakle teatralne, wystawy, warsztaty, pokazy filmowe oraz spotkania autorskie. Aktualny kalendarz wydarzeń dostępny jest na stronie internetowej Centrum Kultury. W sezonie letnim na Placu Jana Pawła II oraz w innych przestrzeniach miejskich organizowane są koncerty plenerowe, festyny rodzinne i wydarzenia związane z kulturą kaszubską. Większe imprezy odbywają się również w okolicznych miejscowościach, zwłaszcza w Swornegaciach i Leśnie. == Noclegi == [https://e-turysta.pl/dom-turysty-brusy-168262.html?kl=1 Dom Turysty], ul. Młyńska 18 – pokoje z łazienkami, ogólnodostępna kuchnia, parking i Wi-Fi. Dobra propozycja dla osób szukających noclegu w centrum miasta. [https://brusy.pl/turysta/informacje-teleadresowe/noclegi? Gościniec „Jo-Jo”], ul. Jana Karnowskiego 22 – pokoje gościnne z dogodnym położeniem w pobliżu centrum. [https://brusy.pl/turysta/informacje-teleadresowe/noclegi? Gościniec w Ogrodzie], ul. Ogrodowa 45 – niewielki obiekt oferujący pokoje gościnne z ogrodem. ''Więcej obiektów noclegowych dostępna jest na stronie [https://brusy.pl/turysta/informacje-teleadresowe/noclegi? Urzędu Miejskiego w Brusach]''. == Kontakt == Brusy nie posiadają stałego punktu informacji turystycznej. Aktualne informacje o atrakcjach, wydarzeniach kulturalnych, szlakach turystycznych oraz bazie noclegowej można uzyskać w Centrum Kultury i Bibliotece im. Jana Karnowskiego oraz w Urzędzie Miejskim w Brusach. * '''Centrum Kultury i Biblioteka im. Jana Karnowskiego''' ** ul. Dworcowa 18, 89-632 Brusy ** tel. +48 52 396 93 31 ** e-mail: sekretariat@ckibbrusy.pl ** https://ckibbrusy.pl * '''Urząd Miejski w Brusach''' ** ul. Na Zaborach 1, 89-632 Brusy ** tel. +48 52 396 93 00 ** e-mail: brusy@brusy.pl ** https://www.brusy.pl == Gdzie dalej == '''Swornegacie''' – jedna z najpopularniejszych miejscowości turystycznych w Borach Tucholskich, położona nad Jeziorem Karsińskim. Stanowi doskonałą bazę wypadową na spływy kajakowe Brdą oraz wycieczki po Parku Narodowym „Bory Tucholskie”. '''Leśno''' – wieś znana z zabytkowego kościoła Podwyższenia Krzyża Świętego, kamiennych kręgów oraz malowniczego położenia wśród jezior i lasów. '''Brusy-Jaglie''' – miejscowość, w której znajduje się Skansen Józefa Chełmowskiego – wyjątkowe miejsce prezentujące twórczość jednego z najwybitniejszych kaszubskich artystów ludowych. '''Chojnice''' – historyczne miasto z dobrze zachowanymi średniowiecznymi murami obronnymi, bazyliką oraz Muzeum Historyczno-Etnograficznym, będące głównym ośrodkiem południowej części województwa pomorskiego. '''Park Narodowy „Bory Tucholskie”''' – jeden z najcenniejszych obszarów przyrodniczych w Polsce, chroniący jeziora lobeliowe, torfowiska i rozległe bory sosnowe. Przez park prowadzą liczne szlaki piesze, rowerowe i kajakowe. '''[[Wdzydzki Park Krajobrazowy]]''' i '''[[Wdzydze Kiszewskie]]''' – region znany z rozległego kompleksu jezior zwanego „Kaszubskim Morzem” oraz Kaszubskiego Parku Etnograficznego, najstarszego skansenu w Polsce. '''Tuchola''' – miasto będące jednym z głównych ośrodków Borów Tucholskich, z zabytkową starówką i Muzeum Borów Tucholskich. '''Czersk''' – niewielkie miasto na pograniczu Kaszub i Kociewia, stanowiące dobrą bazę do zwiedzania zachodniej części Borów Tucholskich. {{zarys}} {{Jest w|Powiat chojnicki}} {{Geo||<!-- Współrzędne geograficzne, szerokość i długość geograficzna -->}} [[Kategoria:<!-- PAŃSTWO lub inna nadrzędna jednostka administracyjna-->]] f81njrw6dynhf97qjca37u59nmaa65g 0 19332 158048 2026-08-02T16:39:35Z Moromar 2451 noqy 158048 wikitext text/x-wiki {{top-banner}} {{Informacje_podstawowe_miasto|nazwa=Mga |widok=Мга._Вокзал._Вид_с_переходного_моста.JPG |herb= |mapa= |region=[[Obwód leningradzki]] |powierzchnia= |lud=11100 |prefiks=(+7) 81362 |www= }} '''Mga''' – [[Rosja|rosyjskie]] osiedle typu miejskiego w rejonie kirowskim ([[obwód leningradzki]]). ==Charakterystyka== ==Dojazd== ===Samolotem=== ===Koleją=== Znajduje się tu stacja kolejowa. ===Samochodem=== Mga jest ważnym węzłem drogowym. ===Statkiem=== ==Komunikacja== ==Warto zobaczyć== ==Najbliższe okolice== ==Praca== ==Nauka== ==Zakupy== ==Gastronomia== ==Festiwale, imprezy== ==Nocleg== ==Kontakt== ==Bezpieczeństwo== ==Informacje turystyczne== ==Wyjazd== {{Jest w|Obwód_leningradzki}} {{Zarys}} [[Kategoria:Rosja]] 8zh9t4uty96e1h3havhywvrsojy12nm 0 19333 158051 2026-08-02T16:47:59Z Moromar 2451 nowy 158051 wikitext text/x-wiki {{Top-banner}} {{Miejscowość infobox |nazwa = Morioka |nazwa oryginalna = 盛岡 |widok = |opis = Morioka_and_Mount_Iwate_and_River_Kitakami_in_May_2019.jpg |herb = Emblem_of_Morioka,_Iwate.svg |mapa = Map Morioka en.PNG |państwo = [[Japonia]] |region = [[Iwate (prefektura)|Iwate]] |powierzchnia = 886,47 |wysokość = |lud = 289 700 |prefiks = |kod pocztowy = 020-8530 |www = https://www.city.morioka.iwate.jp/ }} '''Morioka''' – miasto w [[Japonia|Japonii]], ośrodek administracyjny prefektury [[Iwate (prefektura)|Iwate]], w północnej części wyspy [[Honsiu]] (Honshū), nad rzeką Kitakami. == Charakterystyka == == Dojazd == === Samolotem === === Koleją === Morioka jest ważnym węzłem kolejowym. === Samochodem === Morioka jest ważnym węzłem drogowym. === Statkiem === == Komunikacja == == Warto zobaczyć == == Najbliższe okolice == == Praca == == Nauka == == Zakupy == == Gastronomia == == Festiwale, imprezy == == Noclegi == == Kontakt == == Bezpieczeństwo == == Informacje turystyczne == == Wyjazd == {{Zarys}} {{Jest w|Honsiu}} [[Kategoria:Japonia]] b2y6fe3xyrn8gbku7eb84q6g9ays2zh 0 19334 158052 2026-08-02T17:06:23Z Moromar 2451 nowy 158052 wikitext text/x-wiki {{top-banner}} {{Miasto infobox | nazwa = Bremervörde | widok = Bremervörde_1.jpg | herb = DEU_Bremervoerde_COA.svg | mapa = Bremervörde_in_ROW.svg | państwo = [[Niemcy]] | region = [[Dolna Saksonia]] | powierzchnia = 150,17 | lud = 18 400 | prefiks = 04761 | www = https://www.bremervoerde.de/ }} '''Bremervörde''' – miasto w [[Niemcy|Niemczech]], w kraju związkowym [[Dolna Saksonia]], w powiecie Rotenburg (Wümme). ==Charakterystyka== ==Dojazd== ===Samolotem=== ===Koleją=== Znajduje się tu stacja kolejowa. ===Samochodem=== Bremervörde jest ważnym węzłem drogowym. ===Autobusem=== ===Statkiem=== ==Komunikacja== ==Warto zobaczyć== ==Najbliższe okolice== ==Praca== ==Nauka== ==Zakupy== ==Gastronomia== ==Festiwale, imprezy== ==Nocleg== ==Kontakt== ==Bezpieczeństwo== ==Informacje turystyczne== ==Wyjazd== {{Jest w|Dolna Saksonia}} [[Kategoria:Dolna Saksonia]] {{Atrybucja}} 7q2wahvyxpnla7xffio6m49f0a2cwsa 0 19335 158053 2026-08-02T17:10:37Z Moromar 2451 nowy 158053 wikitext text/x-wiki {{Top-banner}} '''Prefektura Shiga''' – prefektura znajdująca się w regionie Kinki, w [[Japonia|Japonii]], na wyspie [[Honsiu]] (Honshū). Jej stolicą jest miasto [[Ōtsu]]. == Charakterystyka == === Geografia === === Klimat === === Historia === === Polityka === === Gospodarka === == Dojazd == === Samochodem === === Samolotem === === Statkiem === == Miasta == * [[Ōtsu]] * [[Kusatsu]] * [[Nagahama]] * [[Kōka]] * [[Moriyama]] * [[Ōmihachiman]] * [[Maibara]] == Ciekawe miejsca == == Komunikacja == == Zakupy == == Gastronomia == == Noclegi == <!-- === Narty === --> == Bezpieczeństwo == === Zdrowie === == Kontakt == {{Jest w|Honsiu}} [[Kategoria:Japonia]] nakpx360icrbx36u45wzsy47yq0lhts 0 19336 158054 2026-08-02T17:40:42Z Walkuszek 17600 Utworzona strona 158054 wikitext text/x-wiki <pre>{{Top-banner}} <!-- można wstawić zdjęcie-panoramę miejscowości, zalecane 2100x300 px --> {{Miejscowość infobox |nazwa = Stare Miasto |nazwa oryginalna = <!-- oryginalna pisownia nazwy miejscowości w miejscowym języku--> |widok = <!-- zdjęcie/kolaż miejscowości; np. Warszawa_kolaż.jpg --> |opis = <!-- opis co jest na zdjęciu --> |herb = <!-- herb miejscowości, np. Herb_Warszawy.png--> |mapa = <!-- położenie miejscowości na mapie państwa --> |państwo = Polska |region = woj. pomorskie |powierzchnia = <!-- pow. miejscowości bez km² --> |wysokość = <!-- wysokość n.p.m. bez metrów--> |lud = <!-- liczba mieszkańców --> |prefiks = <!-- prefiks telefoniczny--> |kod pocztowy = |www = <!-- oficjalna strona internetowa miasta --> }} {{Mapframe |<!-- szerokość geograficzna -->|<!-- długość geograficzna -->|zoom=14|height=400|width=400}} '''Nazwa miejscowości''' jest w [[Nazwa regionu]]. <!-- Potocznym językiem z czego miejscowość jest znana, najważniejsze atrakcje lub co jest jej atutem turystycznym, zob. np. w artykule [[Singapur]]. --> == Charakterystyka == <!-- Opis ogólny i szkice dot.: historii, położenia geograficznego, klimatu, kiedy jechać i jak się przygotować. --> === Historia === === Geografia === === Klimat === === Kiedy jechać === === Przygotowania === == Dojazd == === Samolotem === === Pociągiem === === Samochodem === === Autobusem === === Statkiem === == Dzielnice == == Transport == == Warto zobaczyć == === Imprezy === == Aktywny wypoczynek == == Praca i nauka == == Zakupy == <!-- == Wyżywienie == === Skromnie === === Umiarkowanie === === Wystawnie === --> == Rozrywka == == Noclegi == <!-- === Skromnie === === Umiarkowanie === === Ekskluzywnie === == Bezpieczeństwo == --> === Zdrowie === == Kontakt == == Gdzie dalej == <!-- Gdzie można udać się na 1-dniową wycieczkę (w pobliżu) i gdzie są w bezpośrednim sąsiedztwie miejsca, które mogą być następnym punktem podróży. --> {{zarys}} {{Jest w|<!-- w jakiej jest nadrzędnej jednostce podziału administracyjnego-->}} {{Geo||<!-- Współrzędne geograficzne, szerokość i długość geograficzna -->}} [[Kategoria:<!-- PAŃSTWO lub inna nadrzędna jednostka administracyjna-->]]</pre> k5hpu3zhh0l0bcrcq8p0y5vu50nnrcp 158055 158054 2026-08-02T17:50:48Z Walkuszek 17600 158055 wikitext text/x-wiki {{Top-banner}} <!-- można wstawić zdjęcie-panoramę miejscowości, zalecane 2100x300 px --> {{Miejscowość infobox |nazwa = <!-- polskojęzyczna nazwa miejscowości --> |nazwa oryginalna = <!-- oryginalna pisownia nazwy miejscowości w miejscowym języku--> |widok = <!-- zdjęcie/kolaż miejscowości; np. Warszawa_kolaż.jpg --> |opis = <!-- opis co jest na zdjęciu --> |herb = <!-- herb miejscowości, np. Herb_Warszawy.png--> |mapa = <!-- położenie miejscowości na mapie państwa --> |państwo = <!-- w jakim państwie jest miejscowości --> |region = <!-- w jakiej jednostce podziału administracyjnego miejscowość się znajduje--> |powierzchnia = <!-- pow. miejscowości bez km² --> |wysokość = <!-- wysokość n.p.m. bez metrów--> |lud = <!-- liczba mieszkańców --> |prefiks = <!-- prefiks telefoniczny--> |kod pocztowy = |www = <!-- oficjalna strona internetowa miasta --> }} {{Mapframe |<!-- szerokość geograficzna -->|<!-- długość geograficzna -->|zoom=14|height=400|width=400}} '''Stare Miasto''' (niem. ''Altstadt'') – wieś w [[Polska|Polsce]], położona w [[Województwo pomorskie|województwie pomorskim]], w [[w:Powiat_sztumski|powiecie sztumskim]], w gminie [[w:Stary_Dzierzgoń_(gmina)|Stary Dzierzgoń]] przy drodze wojewódzkiej nr 515 i nad [[w:Dzierzgoń_(rzeka)|rzeką Dzierzgoń]]. Wieś jest siedzibą sołectwa Stare Miasto, w którego skład wchodzą również miejscowości [[w:Adamowo_(województwo_pomorskie)|Adamowo]] i [[w:Kielmy_(województwo_pomorskie)|Kielmy]]. == Charakterystyka == === Historia === === Geografia === === Klimat === === Kiedy jechać === === Przygotowania === == Dojazd == === Samolotem === === Pociągiem === === Samochodem === === Autobusem === === Statkiem === == Dzielnice == == Transport == == Warto zobaczyć == === Imprezy === == Aktywny wypoczynek == == Praca i nauka == == Zakupy == <!-- == Wyżywienie == === Skromnie === === Umiarkowanie === === Wystawnie === --> == Rozrywka == == Noclegi == <!-- === Skromnie === === Umiarkowanie === === Ekskluzywnie === == Bezpieczeństwo == --> === Zdrowie === == Kontakt == == Gdzie dalej == <!-- Gdzie można udać się na 1-dniową wycieczkę (w pobliżu) i gdzie są w bezpośrednim sąsiedztwie miejsca, które mogą być następnym punktem podróży. --> {{zarys}} {{Jest w|<!-- w jakiej jest nadrzędnej jednostce podziału administracyjnego-->}} {{Geo||<!-- Współrzędne geograficzne, szerokość i długość geograficzna -->}} [[Kategoria:<!-- PAŃSTWO lub inna nadrzędna jednostka administracyjna-->]] bzlmz5i0tmww7ehvu63tmxudabw8ycp 158056 158055 2026-08-02T18:08:25Z Walkuszek 17600 158056 wikitext text/x-wiki {{Top-banner}} <!-- można wstawić zdjęcie-panoramę miejscowości, zalecane 2100x300 px --> {{Miejscowość infobox |nazwa = Stare Miasto |nazwa oryginalna = niem. ''Altstadt'' |widok = <!-- zdjęcie/kolaż miejscowości; np. Warszawa_kolaż.jpg --> |opis = <!-- opis co jest na zdjęciu --> |państwo = Polska |region = woj. pomorskie |wysokość = od ok. 35 do 130 |lud = 290 (wg GUS z 2021 r.) |prefiks = (+48) 55 |kod pocztowy = 82-450 |www = https://www.starydzierzgon.pl/ }} {{Mapframe |53.886667|19.365556|zoom=12|height=250|width=250}} '''Stare Miasto''' (niem. ''Altstadt'') – wieś w [[Polska|Polsce]], położona w [[Województwo pomorskie|województwie pomorskim]], w [[w:Powiat_sztumski|powiecie sztumskim]], w gminie [[w:Stary_Dzierzgoń_(gmina)|Stary Dzierzgoń]] przy drodze wojewódzkiej nr 515 i nad [[w:Dzierzgoń_(rzeka)|rzeką Dzierzgoń]]. Wieś jest siedzibą sołectwa Stare Miasto, w którego skład wchodzą również miejscowości [[w:Adamowo_(województwo_pomorskie)|Adamowo]] i [[w:Kielmy_(województwo_pomorskie)|Kielmy]]. == Charakterystyka == === Historia === Stare Miasto po raz pierwszy wzmiankowano w dokumentach z 1312 roku jako wieś czynszową obejmującą 40 włók ziemi. Miejscowość nosiła wówczas nazwę Aldenstat. W 1782 roku odnotowano tu 31 domów, określanych również jako dymy. W 1858 roku wieś liczyła 308 mieszkańców, zamieszkujących 31 gospodarstw domowych. W latach 1937–1939 liczba ludności wzrosła do 364 osób. W 1973 roku Stare Miasto należało administracyjnie do powiatu morąskiego i gminy Stary Dzierzgoń. Obsługę pocztową miejscowości zapewniała placówka w Starym Mieście. W latach 1975–1998 wieś znajdowała się w granicach [[w:Województwo_elbląskie|województwa elbląskiego]]. === Geografia === === Klimat === === Kiedy jechać === === Przygotowania === == Dojazd == === Samolotem === === Pociągiem === === Samochodem === === Autobusem === === Statkiem === == Dzielnice == == Transport == == Warto zobaczyć == === Imprezy === == Aktywny wypoczynek == == Praca i nauka == == Zakupy == <!-- == Wyżywienie == === Skromnie === === Umiarkowanie === === Wystawnie === --> == Rozrywka == == Noclegi == <!-- === Skromnie === === Umiarkowanie === === Ekskluzywnie === == Bezpieczeństwo == --> === Zdrowie === == Kontakt == == Gdzie dalej == <!-- Gdzie można udać się na 1-dniową wycieczkę (w pobliżu) i gdzie są w bezpośrednim sąsiedztwie miejsca, które mogą być następnym punktem podróży. --> {{zarys}} {{Jest w|<!-- w jakiej jest nadrzędnej jednostce podziału administracyjnego-->}} {{Geo||<!-- Współrzędne geograficzne, szerokość i długość geograficzna -->}} [[Kategoria:<!-- PAŃSTWO lub inna nadrzędna jednostka administracyjna-->]] etqe7l10ir5rh4rccbzw4h5lu3lkfb8 158057 158056 2026-08-02T18:51:29Z Walkuszek 17600 158057 wikitext text/x-wiki {{Top-banner}}{{Miejscowość infobox |nazwa = Stare Miasto |nazwa oryginalna = niem. ''Altstadt'' |widok = <!-- zdjęcie/kolaż miejscowości; np. Warszawa_kolaż.jpg --> |opis = <!-- opis co jest na zdjęciu --> |państwo = Polska |region = woj. pomorskie |wysokość = od ok. 35 do 130 |lud = 290 (wg GUS z 2021 r.) |prefiks = (+48) 55 |kod pocztowy = 82-450 |www = https://www.starydzierzgon.pl/ }} {{Mapframe |53.886667|19.365556|zoom=12|height=250|width=250}} '''Stare Miasto''' (niem. ''Altstadt'') – wieś w [[Polska|Polsce]], położona w [[Województwo pomorskie|województwie pomorskim]], w [[w:Powiat_sztumski|powiecie sztumskim]], w gminie [[w:Stary_Dzierzgoń_(gmina)|Stary Dzierzgoń]] przy drodze wojewódzkiej nr 515 i nad [[w:Dzierzgoń_(rzeka)|rzeką Dzierzgoń]]. Wieś jest siedzibą sołectwa Stare Miasto, w którego skład wchodzą również miejscowości [[w:Adamowo_(województwo_pomorskie)|Adamowo]] i [[w:Kielmy_(województwo_pomorskie)|Kielmy]]. == Charakterystyka == === Historia === Stare Miasto po raz pierwszy wzmiankowano w dokumentach z 1312 roku jako wieś czynszową obejmującą 40 włók ziemi. Miejscowość nosiła wówczas nazwę Aldenstat. W 1782 roku odnotowano tu 31 domów, określanych również jako dymy. W 1858 roku wieś liczyła 308 mieszkańców, zamieszkujących 31 gospodarstw domowych. W latach 1937–1939 liczba ludności wzrosła do 364 osób. W 1973 roku Stare Miasto należało administracyjnie do powiatu morąskiego i gminy Stary Dzierzgoń. Obsługę pocztową miejscowości zapewniała placówka w Starym Mieście. W latach 1975–1998 wieś znajdowała się w granicach [[w:Województwo_elbląskie|województwa elbląskiego]]. === Geografia === === Kiedy jechać === == Dojazd == === Samochodem === === Autobusem === == Transport == == Warto zobaczyć == * [http://www.kamienie-wilhelma.net.pl/kosciol-w-starym-miescie kościół pw. św. Piotra i Pawła] - gotycki kościół wzniesiony z kamienia polnego i cegły w czasach państwa krzyżackiego. Po reformacji świątynię przejęli luteranie. Zniszczony kościół został gruntownie odbudowany w latach 1682–1688 z inicjatywy [[w:Johann_Ernst_von_Wallenrodt|Johanna Ernsta von Wallenrodta]], a następnie pozostawał pod patronatem [[w:Ród_Dohnów|rodu von Dohna]] ze [[w:Słobity|Słobit]].[[File:Kościół pw. św. Piotra i Pawła.jpg|thumb|Kościół św. Piotra i Pawła w Starym Mieście]] We wnętrzu zachował się bogato dekorowany drewniany strop z końca XVII wieku, barokowe wyposażenie, empory, loża kolatorska oraz dwa zabytkowe dzwony z 1785 i 1887 roku. Organy, pierwotnie ufundowane przez rodzinę von Dohna, zostały odtworzone w 2009 roku. Po II wojnie światowej kościół stopniowo niszczał, jednak dzięki pracom konserwatorskim odzyskał część dawnego wystroju. Od 1981 roku należy do parafii Trójcy Przenajświętszej w [[w:Dzierzgoń|Dzierzgoniu]] i pełni funkcję katolickiego kościoła filialnego. * "Gaj Bohaterów" (niem. ''Heldenhain'') - historyczne, symboliczne miejsce pamięci poświęcone mieszkańcom parafii z miejscowości Stare Miasto i Adamowo, którzy zginęli w latach 1914-1918. Obejmuje zniszczony pomnik, pozostałości tablic pamiątkowych oraz dawny układ sadzonych rzędami drzew. Do "Gaju" prowadzi łukowata, kamienna brama wejściowa.[[File:"Gaj bohaterów" - tablica informacyjna.jpg|thumb|"Gaj bohaterów" - tablica informacyjna]] [[File:Brama wejściowa do "Gaju Bohaterów".jpg|thumb|Brama wejściowa do "Gaju Bohaterów" w Starym Mieście]] [[File:"Gaj bohaterów" - miejsce pamięci.jpg|thumb|"Gaj bohaterów" - miejsce pamięci]] === Imprezy === == Aktywny wypoczynek == == Zakupy == == Rozrywka == == Noclegi == == Kontakt == == Gdzie dalej == {{zarys}} {{Geo||<!-- Współrzędne geograficzne, szerokość i długość geograficzna -->}} [[Kategoria:<!-- PAŃSTWO lub inna nadrzędna jednostka administracyjna-->]] 9oegtr67qu8g7tdmcsx5k1hiubedkad 158058 158057 2026-08-02T19:07:44Z Walkuszek 17600 /* Samochodem */ 158058 wikitext text/x-wiki {{Top-banner}}{{Miejscowość infobox |nazwa = Stare Miasto |nazwa oryginalna = niem. ''Altstadt'' |widok = <!-- zdjęcie/kolaż miejscowości; np. Warszawa_kolaż.jpg --> |opis = <!-- opis co jest na zdjęciu --> |państwo = Polska |region = woj. pomorskie |wysokość = od ok. 35 do 130 |lud = 290 (wg GUS z 2021 r.) |prefiks = (+48) 55 |kod pocztowy = 82-450 |www = https://www.starydzierzgon.pl/ }} {{Mapframe |53.886667|19.365556|zoom=12|height=250|width=250}} '''Stare Miasto''' (niem. ''Altstadt'') – wieś w [[Polska|Polsce]], położona w [[Województwo pomorskie|województwie pomorskim]], w [[w:Powiat_sztumski|powiecie sztumskim]], w gminie [[w:Stary_Dzierzgoń_(gmina)|Stary Dzierzgoń]] przy drodze wojewódzkiej nr 515 i nad [[w:Dzierzgoń_(rzeka)|rzeką Dzierzgoń]]. Wieś jest siedzibą sołectwa Stare Miasto, w którego skład wchodzą również miejscowości [[w:Adamowo_(województwo_pomorskie)|Adamowo]] i [[w:Kielmy_(województwo_pomorskie)|Kielmy]]. == Charakterystyka == === Historia === Stare Miasto po raz pierwszy wzmiankowano w dokumentach z 1312 roku jako wieś czynszową obejmującą 40 włók ziemi. Miejscowość nosiła wówczas nazwę Aldenstat. W 1782 roku odnotowano tu 31 domów, określanych również jako dymy. W 1858 roku wieś liczyła 308 mieszkańców, zamieszkujących 31 gospodarstw domowych. W latach 1937–1939 liczba ludności wzrosła do 364 osób. W 1973 roku Stare Miasto należało administracyjnie do powiatu morąskiego i gminy Stary Dzierzgoń. Obsługę pocztową miejscowości zapewniała placówka w Starym Mieście. W latach 1975–1998 wieś znajdowała się w granicach [[w:Województwo_elbląskie|województwa elbląskiego]]. === Geografia === === Kiedy jechać === == Dojazd == === Samochodem === Stare Miasto znajduje się przy drodze wojewódzkiej nr 515, pomiędzy Dzierzgoniem a Starym Dzierzgoniem. Dojazd od strony [[Malbork|Malborka]] prowadzi przez Dzierzgoń, natomiast od strony [[Iława|Iławy]] – przez [[Susz]] i Stary Dzierzgoń. W nawigacji najlepiej wpisać pełną frazę: "Stare Miasto, gmina Stary Dzierzgoń, powiat sztumski", aby uniknąć pomylenia miejscowości z innymi wsiami o tej samej nazwie lub z dzielnicami "stare miasto" w większych miejscowościach. === Autobusem === == Transport == == Warto zobaczyć == * [http://www.kamienie-wilhelma.net.pl/kosciol-w-starym-miescie kościół pw. św. Piotra i Pawła] - gotycki kościół wzniesiony z kamienia polnego i cegły w czasach państwa krzyżackiego. Po reformacji świątynię przejęli luteranie. Zniszczony kościół został gruntownie odbudowany w latach 1682–1688 z inicjatywy [[w:Johann_Ernst_von_Wallenrodt|Johanna Ernsta von Wallenrodta]], a następnie pozostawał pod patronatem [[w:Ród_Dohnów|rodu von Dohna]] ze [[w:Słobity|Słobit]].[[File:Kościół pw. św. Piotra i Pawła.jpg|thumb|Kościół św. Piotra i Pawła w Starym Mieście]] We wnętrzu zachował się bogato dekorowany drewniany strop z końca XVII wieku, barokowe wyposażenie, empory, loża kolatorska oraz dwa zabytkowe dzwony z 1785 i 1887 roku. Organy, pierwotnie ufundowane przez rodzinę von Dohna, zostały odtworzone w 2009 roku. Po II wojnie światowej kościół stopniowo niszczał, jednak dzięki pracom konserwatorskim odzyskał część dawnego wystroju. Od 1981 roku należy do parafii Trójcy Przenajświętszej w [[w:Dzierzgoń|Dzierzgoniu]] i pełni funkcję katolickiego kościoła filialnego. * "Gaj Bohaterów" (niem. ''Heldenhain'') - historyczne, symboliczne miejsce pamięci poświęcone mieszkańcom parafii z miejscowości Stare Miasto i Adamowo, którzy zginęli w latach 1914-1918. Obejmuje zniszczony pomnik, pozostałości tablic pamiątkowych oraz dawny układ sadzonych rzędami drzew. Do "Gaju" prowadzi łukowata, kamienna brama wejściowa.[[File:"Gaj bohaterów" - tablica informacyjna.jpg|thumb|"Gaj bohaterów" - tablica informacyjna]] [[File:Brama wejściowa do "Gaju Bohaterów".jpg|thumb|Brama wejściowa do "Gaju Bohaterów" w Starym Mieście]] [[File:"Gaj bohaterów" - miejsce pamięci.jpg|thumb|"Gaj bohaterów" - miejsce pamięci]] *[http://www.kamienie-wilhelma.net.pl/fotografie-kamieni kamienie Wilhelma] - na obszarze należącym do wsi leżą dwa kamienie Wilhelma: **nr 8 - przy leśnej drodze Stare Miasto – Prawice, tuż za leśniczówką. Postawiony 23 maja 1891 r. Dobrze widoczny z drogi; **nr 9 - datowany na 25 maja 1891 r., usytuowany przy drodze Dzierzgoń – Susz, tuż za miejscowością Stare Miasto.[[File:Kamień Wilhelma.jpg|thumb|Kamień Wilhelma leżący przy drodze Dzierzgoń – Susz]] == Aktywny wypoczynek == == Zakupy == == Rozrywka == == Noclegi == == Kontakt == == Gdzie dalej == {{zarys}} {{Geo||<!-- Współrzędne geograficzne, szerokość i długość geograficzna -->}} [[Kategoria:<!-- PAŃSTWO lub inna nadrzędna jednostka administracyjna-->]] m8awaihnh9mmm8oumxsw2c8rmrycjdc 158059 158058 2026-08-02T19:09:43Z Walkuszek 17600 /* Warto zobaczyć */ 158059 wikitext text/x-wiki {{Top-banner}}{{Miejscowość infobox |nazwa = Stare Miasto |nazwa oryginalna = niem. ''Altstadt'' |widok = <!-- zdjęcie/kolaż miejscowości; np. Warszawa_kolaż.jpg --> |opis = <!-- opis co jest na zdjęciu --> |państwo = Polska |region = woj. pomorskie |wysokość = od ok. 35 do 130 |lud = 290 (wg GUS z 2021 r.) |prefiks = (+48) 55 |kod pocztowy = 82-450 |www = https://www.starydzierzgon.pl/ }} {{Mapframe |53.886667|19.365556|zoom=12|height=250|width=250}} '''Stare Miasto''' (niem. ''Altstadt'') – wieś w [[Polska|Polsce]], położona w [[Województwo pomorskie|województwie pomorskim]], w [[w:Powiat_sztumski|powiecie sztumskim]], w gminie [[w:Stary_Dzierzgoń_(gmina)|Stary Dzierzgoń]] przy drodze wojewódzkiej nr 515 i nad [[w:Dzierzgoń_(rzeka)|rzeką Dzierzgoń]]. Wieś jest siedzibą sołectwa Stare Miasto, w którego skład wchodzą również miejscowości [[w:Adamowo_(województwo_pomorskie)|Adamowo]] i [[w:Kielmy_(województwo_pomorskie)|Kielmy]]. == Charakterystyka == === Historia === Stare Miasto po raz pierwszy wzmiankowano w dokumentach z 1312 roku jako wieś czynszową obejmującą 40 włók ziemi. Miejscowość nosiła wówczas nazwę Aldenstat. W 1782 roku odnotowano tu 31 domów, określanych również jako dymy. W 1858 roku wieś liczyła 308 mieszkańców, zamieszkujących 31 gospodarstw domowych. W latach 1937–1939 liczba ludności wzrosła do 364 osób. W 1973 roku Stare Miasto należało administracyjnie do powiatu morąskiego i gminy Stary Dzierzgoń. Obsługę pocztową miejscowości zapewniała placówka w Starym Mieście. W latach 1975–1998 wieś znajdowała się w granicach [[w:Województwo_elbląskie|województwa elbląskiego]]. === Geografia === === Kiedy jechać === == Dojazd == === Samochodem === Stare Miasto znajduje się przy drodze wojewódzkiej nr 515, pomiędzy Dzierzgoniem a Starym Dzierzgoniem. Dojazd od strony [[Malbork|Malborka]] prowadzi przez Dzierzgoń, natomiast od strony [[Iława|Iławy]] – przez [[Susz]] i Stary Dzierzgoń. W nawigacji najlepiej wpisać pełną frazę: "Stare Miasto, gmina Stary Dzierzgoń, powiat sztumski", aby uniknąć pomylenia miejscowości z innymi wsiami o tej samej nazwie lub z dzielnicami "stare miasto" w większych miejscowościach. === Autobusem === == Transport == == Warto zobaczyć == * [http://www.kamienie-wilhelma.net.pl/kosciol-w-starym-miescie kościół pw. św. Piotra i Pawła] - gotycki kościół wzniesiony z kamienia polnego i cegły w czasach państwa krzyżackiego. Po reformacji świątynię przejęli luteranie. Zniszczony kościół został gruntownie odbudowany w latach 1682–1688 z inicjatywy [[w:Johann_Ernst_von_Wallenrodt|Johanna Ernsta von Wallenrodta]], a następnie pozostawał pod patronatem [[w:Ród_Dohnów|rodu von Dohna]] ze [[w:Słobity|Słobit]].[[File:Kościół pw. św. Piotra i Pawła.jpg|thumb|Kościół św. Piotra i Pawła w Starym Mieście]] We wnętrzu zachował się bogato dekorowany drewniany strop z końca XVII wieku, barokowe wyposażenie, empory, loża kolatorska oraz dwa zabytkowe dzwony z 1785 i 1887 roku. Organy, pierwotnie ufundowane przez rodzinę von Dohna, zostały odtworzone w 2009 roku. Po II wojnie światowej kościół stopniowo niszczał, jednak dzięki pracom konserwatorskim odzyskał część dawnego wystroju. Od 1981 roku należy do parafii Trójcy Przenajświętszej w [[w:Dzierzgoń|Dzierzgoniu]] i pełni funkcję katolickiego kościoła filialnego. * "Gaj Bohaterów" (niem. ''Heldenhain'') - historyczne, symboliczne miejsce pamięci poświęcone mieszkańcom parafii z miejscowości Stare Miasto i Adamowo, którzy zginęli w latach 1914-1918. Obejmuje zniszczony pomnik, pozostałości tablic pamiątkowych oraz dawny układ sadzonych rzędami drzew. Do "Gaju" prowadzi łukowata, kamienna brama wejściowa.[[File:"Gaj bohaterów" - tablica informacyjna.jpg|thumb|"Gaj bohaterów" - tablica informacyjna]] [[File:Brama wejściowa do "Gaju Bohaterów".jpg|thumb|Brama wejściowa do "Gaju Bohaterów" w Starym Mieście]] [[File:"Gaj bohaterów" - miejsce pamięci.jpg|thumb|"Gaj bohaterów" - miejsce pamięci]] *[http://www.kamienie-wilhelma.net.pl/fotografie-kamieni kamienie Wilhelma] - na obszarze należącym do wsi leżą dwa kamienie Wilhelma: **nr 8 - przy leśnej drodze Stare Miasto – [[w:Prakwice|Prakwice]], tuż za leśniczówką. Postawiony 23 maja 1891 r. Dobrze widoczny z drogi; **nr 9 - datowany na 25 maja 1891 r., usytuowany przy drodze Dzierzgoń – Susz, tuż za miejscowością Stare Miasto.[[File:Kamień Wilhelma.jpg|thumb|Kamień Wilhelma leżący przy drodze Dzierzgoń – Susz]] == Aktywny wypoczynek == == Zakupy == == Rozrywka == == Noclegi == == Kontakt == == Gdzie dalej == {{zarys}} {{Geo||<!-- Współrzędne geograficzne, szerokość i długość geograficzna -->}} [[Kategoria:<!-- PAŃSTWO lub inna nadrzędna jednostka administracyjna-->]] looq1bvcb2v5h3f81zgmdfeowqob8z6 158082 158059 2026-08-03T09:12:59Z Moromar 2451 158082 wikitext text/x-wiki {{Top-banner}}{{Miejscowość infobox |nazwa = Stare Miasto |nazwa oryginalna = niem. ''Altstadt'' |widok = <!-- zdjęcie/kolaż miejscowości; np. Warszawa_kolaż.jpg --> |opis = <!-- opis co jest na zdjęciu --> |państwo = Polska |region = woj. pomorskie |wysokość = od ok. 35 do 130 |lud = 290 (wg GUS z 2021 r.) |prefiks = (+48) 55 |kod pocztowy = 82-450 |www = https://www.starydzierzgon.pl/ }} {{Mapframe |53.886667|19.365556|zoom=12|height=250|width=250}} '''Stare Miasto''' (niem. ''Altstadt'') – wieś w [[Polska|Polsce]], położona w [[Województwo pomorskie|województwie pomorskim]], w [[w:Powiat_sztumski|powiecie sztumskim]], w gminie [[w:Stary_Dzierzgoń_(gmina)|Stary Dzierzgoń]] przy drodze wojewódzkiej nr 515 i nad [[w:Dzierzgoń_(rzeka)|rzeką Dzierzgoń]]. Wieś jest siedzibą sołectwa Stare Miasto, w którego skład wchodzą również miejscowości [[w:Adamowo_(województwo_pomorskie)|Adamowo]] i [[w:Kielmy_(województwo_pomorskie)|Kielmy]]. == Charakterystyka == === Historia === Stare Miasto po raz pierwszy wzmiankowano w dokumentach z 1312 roku jako wieś czynszową obejmującą 40 włók ziemi. Miejscowość nosiła wówczas nazwę Aldenstat. W 1782 roku odnotowano tu 31 domów, określanych również jako dymy. W 1858 roku wieś liczyła 308 mieszkańców, zamieszkujących 31 gospodarstw domowych. W latach 1937–1939 liczba ludności wzrosła do 364 osób. W 1973 roku Stare Miasto należało administracyjnie do powiatu morąskiego i gminy Stary Dzierzgoń. Obsługę pocztową miejscowości zapewniała placówka w Starym Mieście. W latach 1975–1998 wieś znajdowała się w granicach [[w:Województwo_elbląskie|województwa elbląskiego]]. === Geografia === === Kiedy jechać === == Dojazd == === Samochodem === Stare Miasto znajduje się przy drodze wojewódzkiej nr 515, pomiędzy Dzierzgoniem a Starym Dzierzgoniem. Dojazd od strony [[Malbork|Malborka]] prowadzi przez Dzierzgoń, natomiast od strony [[Iława|Iławy]] – przez [[Susz]] i Stary Dzierzgoń. W nawigacji najlepiej wpisać pełną frazę: "Stare Miasto, gmina Stary Dzierzgoń, powiat sztumski", aby uniknąć pomylenia miejscowości z innymi wsiami o tej samej nazwie lub z dzielnicami "stare miasto" w większych miejscowościach. === Autobusem === == Transport == == Warto zobaczyć == * [http://www.kamienie-wilhelma.net.pl/kosciol-w-starym-miescie kościół pw. św. Piotra i Pawła] - gotycki kościół wzniesiony z kamienia polnego i cegły w czasach państwa krzyżackiego. Po reformacji świątynię przejęli luteranie. Zniszczony kościół został gruntownie odbudowany w latach 1682–1688 z inicjatywy [[w:Johann_Ernst_von_Wallenrodt|Johanna Ernsta von Wallenrodta]], a następnie pozostawał pod patronatem [[w:Ród_Dohnów|rodu von Dohna]] ze [[w:Słobity|Słobit]].[[File:Kościół pw. św. Piotra i Pawła.jpg|thumb|Kościół św. Piotra i Pawła w Starym Mieście]] We wnętrzu zachował się bogato dekorowany drewniany strop z końca XVII wieku, barokowe wyposażenie, empory, loża kolatorska oraz dwa zabytkowe dzwony z 1785 i 1887 roku. Organy, pierwotnie ufundowane przez rodzinę von Dohna, zostały odtworzone w 2009 roku. Po II wojnie światowej kościół stopniowo niszczał, jednak dzięki pracom konserwatorskim odzyskał część dawnego wystroju. Od 1981 roku należy do parafii Trójcy Przenajświętszej w [[w:Dzierzgoń|Dzierzgoniu]] i pełni funkcję katolickiego kościoła filialnego. * "Gaj Bohaterów" (niem. ''Heldenhain'') - historyczne, symboliczne miejsce pamięci poświęcone mieszkańcom parafii z miejscowości Stare Miasto i Adamowo, którzy zginęli w latach 1914-1918. Obejmuje zniszczony pomnik, pozostałości tablic pamiątkowych oraz dawny układ sadzonych rzędami drzew. Do "Gaju" prowadzi łukowata, kamienna brama wejściowa.[[File:"Gaj bohaterów" - tablica informacyjna.jpg|thumb|"Gaj bohaterów" - tablica informacyjna]] [[File:Brama wejściowa do "Gaju Bohaterów".jpg|thumb|Brama wejściowa do "Gaju Bohaterów" w Starym Mieście]] [[File:"Gaj bohaterów" - miejsce pamięci.jpg|thumb|"Gaj bohaterów" - miejsce pamięci]] *[http://www.kamienie-wilhelma.net.pl/fotografie-kamieni kamienie Wilhelma] - na obszarze należącym do wsi leżą dwa kamienie Wilhelma: **nr 8 - przy leśnej drodze Stare Miasto – [[w:Prakwice|Prakwice]], tuż za leśniczówką. Postawiony 23 maja 1891 r. Dobrze widoczny z drogi; **nr 9 - datowany na 25 maja 1891 r., usytuowany przy drodze Dzierzgoń – Susz, tuż za miejscowością Stare Miasto.[[File:Kamień Wilhelma.jpg|thumb|Kamień Wilhelma leżący przy drodze Dzierzgoń – Susz]] == Aktywny wypoczynek == == Zakupy == == Rozrywka == == Noclegi == == Kontakt == == Gdzie dalej == {{zarys}} {{Geo||<!-- Współrzędne geograficzne, szerokość i długość geograficzna -->}} {{Jest w|Województwo pomorskie}} [[Kategoria:<!-- PAŃSTWO lub inna nadrzędna jednostka administracyjna-->]] 30od48lobchqfcwndw7kqp7wbbahncu