Wikipodróże plwikivoyage https://pl.wikivoyage.org/wiki/Strona_g%C5%82%C3%B3wna MediaWiki 1.47.0-wmf.13 first-letter Media Specjalna Dyskusja Użytkownik Dyskusja użytkownika Wikipodróże Dyskusja Wikipodróży Plik Dyskusja pliku MediaWiki Dyskusja MediaWiki Szablon Dyskusja szablonu Pomoc Dyskusja pomocy Kategoria Dyskusja kategorii TimedText TimedText talk Moduł Dyskusja modułu Wydarzenie Dyskusja wydarzenia 0 16064 158105 158104 2026-08-03T11:59:34Z Moromar 2451 /* Zakupy */ 158105 wikitext text/x-wiki {{Top-banner}} {{Miejscowość infobox |nazwa = İzmit |nazwa oryginalna = |widok = The_Kocaeli_Sign_in_İzmit_City_Center_01.06.2025_02.jpg |opis = |herb = |mapa = TurkijeKaart Izmit.png |państwo = [[Plik:Flag of Turkey.svg|20px]] [[Turcja]] |region = [[Kocaeli (prowincja)|Kocaeli]] |powierzchnia = 480 |wysokość = 4 |ludność = 376 000 |prefiks = (+90) 262 |kod pocztowy = 41000 |www = https://www.izmit.gov.tr/ }} '''Izmit''' to miasto przemysłowe we wschodniej części regionu [[Marmara]] w [[Turcja|Turcji]], nieco ponad 100 km na wschód od [[Stambuł]]u. Leży na krańcu Zatoki Izmickiej, długiej zatoki Morza Marmara, przypominającej miecz. W 2021 roku liczyło 367 990 mieszkańców. Izmit jest stolicą prowincji i metropolią [[Kocaeli (prowincja)|Kocaeli]]. == Charakterystyka == [[Plik:Kasr-ı Hümayun.jpg | thumb | 300px | Pawilon Cesarski Sułtana Abdulaziza ]] Pierwsze znane miasto w tej okolicy, datowane może na 700 rok p.n.e., nazywało się Astakos (Ἀστακός) i leżało 20 km na południe, na terenie dzisiejszego Başiskele. Leżało na krańcu Zatoki Izmit, więc było oczywistym miejscem do założenia handlu portowego pomiędzy [[Anatolia|Anatolią]] a Morzem Śródziemnym. „Astakos” oznacza homara, więc albo połów był dobry, albo wskazywał na przypominający szczypce czubek Morza Marmara. Na północy leżało graniczące z Morzem Czarnym Królestwo Bitynii: toczyły one wojny, aby zdobyć Astakos i ostatecznie odniosły pyrrusowe zwycięstwo. Zniszczone miasto zostało odbudowane dalej na północ w 264 rpne przez Nikomedesa I z Bitynii, który uczynił je swoją stolicą i (bez wątpienia po wielu przemyśleniach) nazwał je Nikomedią. Do roku 70 p.n.e. Rzym urósł do rangi regionalnej potęgi, a Bitynia zwróciła się do nich o pomoc w walce z wrogami położonymi dalej na wschód. Pomoc przekształciła się w wpływy, a następnie w kolonizację i stała się prowincją rzymską. Było dla nich ważne jako pogranicze przed jeszcze groźniejszymi wrogami, Persami. Nikomedia stała się jedną z czterech współstolic Tetrarchii Rzymskiej aż do roku 330 n.e., kiedy to władza została scentralizowana w Bizancjum, późniejszym Konstantynopolu/[[Stambuł|Stambule]]. Turcy zajęli miasto w 1337 roku, nazywając je początkowo İznikmid: przedrostek „Iz” oznacza „w stronę”, więc oznaczało to okolice Nikomedii i ostatecznie zostało skrócone do İzmit. Miastem nękało kilka konfliktów, z których ostatnim była wojna grecko-turecka z lat 1919-22 oraz trzęsienia ziemi. Najstraszniejszy niedawny wstrząs miał miejsce 17 sierpnia 1999 r. – trzęsienie ziemi o sile 7,6 Mw, w wyniku którego zginęło 17 000 osób, a pół miliona straciło dach nad głową. Zginęła również znaczna część architektury osmańskiej Izmit. Miasto zostało odbudowane: stoi na korytarzu transportowym [[Stambuł]]-[[Ankara]] i od dawna ma charakter przemysłowy. Nigdy nie zostanie pomylony z kurortem nadmorskim: na czele zatoki znajdują się doki handlowe i wojskowe. Jest więc bardziej prawdopodobne, że przyjedziesz tu w celach biznesowych, na przykład związanych z branżą samochodową, lub przejazdem. '''Klimat''' jest oceaniczny, zmodyfikowany przez dominującą strefę śródziemnomorską oraz niewielką wysokość nad poziomem morza. Latem dni są bardzo ciepłe – temperatura maksymalna sięga około 28°C – choć od czasu do czasu występują burzowe ulewy. Noce są również chłodniejsze niż w pobliskim [[Stambuł|Stambule]]. Wiosna i jesień są łagodne i stanowią idealny czas na wizytę (o ile podróż służbowa pozostawia w tej kwestii jakiś wybór), jednak w tych porach roku opady są częstsze, a nocą temperatura może spadać poniżej 0°C – już w listopadzie i jeszcze nawet w maju. Zimy są chłodne i wilgotne, a opady śniegu nie należą do rzadkości. O każdej porze roku zimne wody zatoki powodują powstawanie nocnych mgieł, które rano stopniowo napływają nad miasto. == Dojazd == === Samolotem === {{Znacznik|Port lotniczy Cengiz Topel|40.735028|30.083336|typ=transport}}'''Lotnisko Cengiz Topel''' ({{IATA|KCO}}) znajduje się w dzielnicy Kartepe, sąsiadującej z İzmitem. Jest oddalone o 15 kilometrów od Izmitu, ale nie ma tam regularnych połączeń lotniczych. Jeśli chcesz dostać się do miasta samolotem, możesz dotrzeć do niego z {{Znacznik|Międzynarodowy port lotniczy Sabiha Gökçen|40.898333 |29.309167 |typ=transport}}'''[[Port lotniczy Stambuł-Sabiha Gökçen|lotniska Sabiha Gökçen]]''' ({{IATA|SAW}}) i {{Znacznik|Międzynarodowy port lotniczy Stambuł|41.262222 |28.727778 |typ=transport}}'''[[Port lotniczy Stambuł|lotniska w Stambule]]''' ({{IATA|IST}}) prywatnymi firmami autobusowymi. (Informacje można znaleźć w sekcji „Transport na lotnisku Sabiha Gökçen / Transport na lotnisku w Stambule”). === Koleją === Szybkie pociągi YHT kursują sześć razy dziennie z [[Ankara|Ankary]] i trzy razy z [[Konya|Konyi]], przez [[Eskişehir]] i [[Arifiye]]. Z Izmit jadą dalej na zachód do [[Gebze]] i stacji [[Pendik]] (w przypadku lotniska [[Port lotniczy Stambuł-Sabiha Gökçen|SAW]]), Bostancı i Söğütlüçeşme w [[Stambuł|Stambule]], a raz dziennie dalej do Halkalı. Można także wsiąść do pociągu podmiejskiego Marmaray ze [[Stambuł]]u do [[Gebze]] i przesiąść się. Codziennie kursuje pięć pociągów regionalnych z [[Gebze]] do Izmit (40 min), [[Arifiye]] i [[Adapazarı]] (kolejne 50 min). Ankara Express kursuje w nocy, wyjeżdżając z [[Ankara|Ankary]] o 22:00, aby dotrzeć do Izmit o 04:30 i do centrum [[Stambuł]]u o 06:00. Pociąg jadący na wschód odjeżdża około 22:50, zatrzymuje się w Izmit o 00:30 i dociera do [[Ankara|Ankary]] o 06:45. Rozkłady jazdy i bilety można znaleźć w [https://ebilet.tcddtasimacilik.gov.tr/ TCDD]. {{Znacznik|Stacja kolejowa Izmit|40.7620 |29.9177 |typ=transport}}'''Stacja kolejowa Izmit''' znajduje się na zachodnim krańcu centrum miasta, w pobliżu niedrogiego zakwaterowania. === Samochodem === Droga [[Plik:D100-TR.svg|35px]] ze [[Stambuł]]u do [[Anatolia|Anatolii]] przebiega przez centrum miasta. Często jest zatłoczona, ponieważ prowadzi przez centra miast i rozległe obszary przemysłowe. [[Plik:O4-TR_sign.svg|30px]]/[[Plik:Tabliczka_E80.svg|25px]], autostrada o ograniczonym dostępie (płatna), biegnąca wzdłuż trasy [[Plik:D100-TR.svg|35px]] na północ, jest lepszym wyborem. [[Plik:O7-TR_sign.svg|30px]] biegnie dalej na północ i jest najszybsza, ale ma też odpowiednio wyższe opłaty niż [[Plik:O4-TR_sign.svg|30px]]/[[Plik:Tabliczka_E80.svg|25px]]. W normalnych warunkach drogowych przejazd z azjatyckiej części Stambułu nie powinien zająć więcej niż godzinę. === Autobusem === Autobusy kursują co godzinę lub dwie z dworca azjatyckiego w [[Stambuł|Stambule]] (Harem), a bilet jednorazowy w 2022 roku kosztuje 60 TL. Kilka autobusów odjeżdża z dworca europejskiego w [[Stambuł|Stambule]] (Esenler) lub wymaga przesiadki w [[Gebze]]. Głównym przewoźnikiem jest [https://www.efetur.com.tr/ Efe Tur]. Z [[Ankara|Ankary]] kursują pięć autobusów dziennie, a podróż trwa 4 godziny i 15 minut. Drugą linią autobusową jest [https://www.metroturizm.com.tr/ Metro Turizm], z częstymi połączeniami na trasie między [[Stambuł]]em a [[Ankara|Ankarą]]. {{Znacznik|Otogar|40.7761 |29.9756 |typ=transport}}'''Otogar''', główny dworzec autobusowy, znajduje się przy obwodnicy, na północno-wschodnim krańcu miasta. Aby dostać się do miasta, potrzebny jest ''dolmuş'', który może być wliczony w cenę biletu – zapytaj o szczegóły podczas rezerwacji. W przeciwnym razie tramwaje kursują również do centrum i dalej na esplanadę. === Statkiem === == Komunikacja == {{mapa| 40.770 | 29.930 | wysokość=500 | szerokość=600 | zoom=14|grupy=transport,zobacz,natura,jedzenie,bar,nocleg,atrakcja,zakupy,alarm,zdrowie,zabytek,kontakt,nauka,punkt,rower,parking,obszar,metro,praca}} Obszar, który wzbudza największe zainteresowanie, to okolice wieży zegarowej, do których można dojść pieszo. Pozostałe części miasta są rozległe, więc warto skorzystać z ''dolmuşa'' lub taksówki. Z dwóch bulwarów łączących wieżę zegarową z dzielnicą handlową, İnönü Cd jest jednokierunkowy w kierunku zachodnim, a Cumhuriyet Cd dwukierunkowy, dlatego należy odpowiednio dobrać transport. Tramwaje ([https://www.ulasimpark.com.tr/tramvay Akçaray]) kursują po jednej linii z dworca autobusowego na wschodzie przez centrum do Seki i zachodnich przedmieść. == Warto zobaczyć == [[Plik:Izmit Clocktower.JPG | thumb | 300px | Wieża Zegarowa]] * {{zobacz | name=Wieża Zegarowa | alt= | url= | adres= | lat=40.762778| long=29.919722| wskazówki= | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=Znajduje się na zielonym placu naprzeciwko dworca kolejowego, choć teraz wydaje się odcięty przez ryczącą nad głowami autostradę [[Plik:D100-TR.svg|35px]]. Zbudowana w 1901 roku, była jedną z wielu neoklasycystycznych wież zegarowych wzniesionych w całym Imperium dla upamiętnienia 25-lecia panowania sułtana Abdula Hamida II (1842-1918). Przewodniczył on wielkiej rozbudowie kolei, ale jednocześnie upadkowi potęgi osmańskiej. Został zdetronizowany w 1907 roku, a strach przed zamachem i 13 żonami, które miały go ułagodzić, sprawiły, że nie miał zbyt wiele czasu na podróżowanie i podziwianie wszystkich swoich wież zegarowych. Wieża Izmit ma 16,4 m wysokości i jest ozdobiona fontannami; została odrestaurowana w 2006 roku. }} * {{zobacz | name=Muzeum Pawilonu Cesarskiego | alt= | url= | adres=İnönü Cd | lat=40.763056| long=29.920556| wskazówki=obok wieży zegarowej | tollfree=+90 262 322 7554 | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=Wtorek-Niedziela 09:30-16:30. Został zbudowany w latach sześćdziesiątych XIX wieku jako loża dla sułtana Abdulaziza (1830-1876), który bardzo podziwiał Europę i szukał neoklasycznego, błyszczącego pawilonu, w którym mógłby pozować. Zbudował także turecką flotę do znacznej siły, ale spowodował finansową i militarną implozję Imperium Osmańskiego. Został zdetronizowany i wkrótce potem znaleziono go w kałuży krwi, jak w scenariuszu z Cluedo. Jego następca pozostał na stanowisku zaledwie 3 miesiące, potem przyszła kolej Abdula Hamida II. }} * {{zobacz | name=[https://kocaelimuzesi.blogspot.com/ Muzeum Archeologii i Etnografii Kocaeli] | alt= | url= | adres=Istasyon Cd 5 | lat=40.7625| long=29.915833| wskazówki=na stacji kolejowej | tollfree=+90 262 321 2274 | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=Wtorek-Niedziela 09:00-16:30. Znajduje się to w XIX-wiecznym dawnym dworcu kolejowym, naprzeciwko nowoczesnego TCDD. Zostało ponownie otwarte jako muzeum w 2007 roku i prezentuje znaleziska z okresu paleolitu, helleńskiego, rzymskiego, bizantyjskiego i osmańskiego. Jednak niektóre eksponaty są przenoszone do innych muzeów miejskich. Dorosły 20 TL. }} * {{zobacz | name=Muzeum Marynarki Wojennej w Izmicie | alt= | url= | adres=Oramiral Salim Dervişoğlu Cd | lat=40.7601985250589| long=29.916786689283743| wskazówki=wybrzeże obok stacji kolejowej | tollfree=+90 262 323 3383 | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=Wt.-Niedz. 11:00-17:00. Zacumowano tu stary amerykański okręt wojenny i okręt podwodny, przekształcając je w muzeum sztuki wojennej. Zwiedzanie z przewodnikiem po wcześniejszej rezerwacji. Cena biletu dla osoby dorosłej: 25 TL. }} * {{zobacz | name=Kapanca Sokak | alt= | url= | adres= | lat=40.7648 | long=29.9200 | wskazówki= | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=to aleja wijąca się od wieży zegarowej, przy której znajduje się wiele zachowanych lub odrestaurowanych tradycyjnych domów osmańskich. Najwspanialszym z nich jest rzadko otwarta rezydencja Selima Sirri Paszy. Około 50 m na wschód znajduje się Dom Atatürka i Walki Narodowej (Atatürk ve Milli Mücadele Anı Evi), otwarty sporadycznie. }} * {{zobacz | name=Meczet Orhana | alt= | url= | adres= | lat=40.7685 | long=29.9196 | wskazówki= | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=został zbudowany wkrótce po podboju osmańskim w 1332 roku i naprawiony po kolejnych trzęsieniach ziemi. To prosty, niski budynek. }} * {{zobacz | name=Meczet Fevziye | alt= | url= | adres= | lat=40.7625| long=29.925556| wskazówki= | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=znajduje się 500 m na wschód od stacji kolejowej na Cumhuriyet Cd. Został zbudowany na początku XVI wieku, od tego czasu naprawiany i odbudowywany, a następnie całkowicie zniszczony podczas trzęsienia ziemi w 1999, więc obecny budynek jest repliką. }} * {{zobacz | name=Meczet Pertewa Paszy| alt= | url= | adres= | lat=40.7627 | long=29.9310 | wskazówki= | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=lub „Nowy Meczet” (''Yeni Cuma Camii'') został zbudowany w 1579 roku. }} * {{zobacz | name=Muzeum Papieru SEKA| alt= | url= | adres=Mehmet Ali Kağıtçı Sk 77 | lat=40.761111| long=29.909722| wskazówki= | tollfree=+90 262 332 5347 | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=wt-niedziela 09:00-17:30. Papiernictwo rozwinęło się w Chinach około roku 100 naszej ery, rozprzestrzeniło się na Bliski Wschód w okresie średniowiecza, a następnie na zachód. Zrewolucjonizował przekazywanie wiedzy i artyzmu, a swoim papirusem odsunął władzę od Egiptu. Od połowy XIX wieku papier wytwarzano z miazgi drzewnej zamiast szmat tekstylnych, dzięki czemu książki i gazety stały się tańsze oraz sprzyjały umiejętności czytania i pisania i demokracji. Papiernię SEKA otwarto w 1936 r., a zamknięto w 2005 r. Hale papiernicze zostały przekształcone w muzeum techniki i artyzmu. }} * {{zobacz | name=[https://www.kocaelibilimmerkezi.com/ Muzeum Nauki Kocaeli]| alt= | url= | adres=Mehmet Ali Kağıtçı Sk 77 | lat=40.76181099148741| long=29.907222092212304| wskazówki=obok muzeum papieru | tollfree=+90 262 325 7559 | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=wt-niedziela 09:00-17:30. Praktyczne muzeum nauki odpowiednie dla starszych dzieci. Bezpłatny. }} * {{zobacz | name=Plan filmowy Seka Park| alt= | url= | adres= | lat=40.7632 | long=29.9054 | wskazówki= | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=To zbiór makiet budynków osmańskich. Można się po nim przechadzać w chwilach ciszy, ale regularnie wykorzystywany jest jako plan filmowy i telewizyjny, gdzie trzeba zadowolić się odległym widokiem statystów w fezach, czekających na melodramatyczną śmierć. }} == Aktywny wypoczynek == [[Plik:SEKA Kağıt Müzesi kağıt makinesi salonu (3).jpg | thumb | 300px | W Muzeum Papieru ]] * '''Plaża''': esplanada jest idealna na spacery, ale nie warto siedzieć na brzegu ani zanurzać się w mętnej wodzie. Na wschód od zatoki panuje przemysł. Najlepszym wyborem jest Başiskele, południowy brzeg zatoki, choć kamienisty. * '''Piłka nożna''': Kocaelispor awansował w 2025 roku, więc teraz gra w piłkę nożną w Süper Lig, najwyższej klasie rozgrywkowej. Ich {{Znacznik|Stadion Kocaeli|40.774722|30.0175|typ=atrakcja}}'''stadion Kocaeli''' (pojemność 34 700 widzów) znajduje się na wyspie Tunaoğlu, 5 km na wschód od centrum miasta. == Praca == == Nauka == == Zakupy == * Wiele małych supermarketów: Migros i A101 to główne sieci, czynne codziennie do 22:00. * {{Znacznik|'''Outlet Center'''|40.75439279022341|29.94607559363098|typ=zakupy|url=|kolor=008080|treść=}}'''Outlet Center''' i {{Znacznik|'''41 Burda'''|40.7567515|29.9475593|typ=zakupy|url=|kolor=008080|treść=}}'''41 Burda''' to duże centra handlowe w południowej części miasta, tuż za Kumla Creek. Sklepy w tych centrach są czynne codziennie w godzinach 10:00-22:00. == Gastronomia == == Festiwale, imprezy == == Noclegi == == Kontakt == == Bezpieczeństwo == == Informacje turystyczne == == Wyjazd == {{Zarys}} {{Jest w|Marmara}} [[Kategoria:Turcja]] crdfov62gytar6s21x4lvefaxc0ft4r 158106 158105 2026-08-03T12:04:43Z Moromar 2451 /* Gastronomia */ 158106 wikitext text/x-wiki {{Top-banner}} {{Miejscowość infobox |nazwa = İzmit |nazwa oryginalna = |widok = The_Kocaeli_Sign_in_İzmit_City_Center_01.06.2025_02.jpg |opis = |herb = |mapa = TurkijeKaart Izmit.png |państwo = [[Plik:Flag of Turkey.svg|20px]] [[Turcja]] |region = [[Kocaeli (prowincja)|Kocaeli]] |powierzchnia = 480 |wysokość = 4 |ludność = 376 000 |prefiks = (+90) 262 |kod pocztowy = 41000 |www = https://www.izmit.gov.tr/ }} '''Izmit''' to miasto przemysłowe we wschodniej części regionu [[Marmara]] w [[Turcja|Turcji]], nieco ponad 100 km na wschód od [[Stambuł]]u. Leży na krańcu Zatoki Izmickiej, długiej zatoki Morza Marmara, przypominającej miecz. W 2021 roku liczyło 367 990 mieszkańców. Izmit jest stolicą prowincji i metropolią [[Kocaeli (prowincja)|Kocaeli]]. == Charakterystyka == [[Plik:Kasr-ı Hümayun.jpg | thumb | 300px | Pawilon Cesarski Sułtana Abdulaziza ]] Pierwsze znane miasto w tej okolicy, datowane może na 700 rok p.n.e., nazywało się Astakos (Ἀστακός) i leżało 20 km na południe, na terenie dzisiejszego Başiskele. Leżało na krańcu Zatoki Izmit, więc było oczywistym miejscem do założenia handlu portowego pomiędzy [[Anatolia|Anatolią]] a Morzem Śródziemnym. „Astakos” oznacza homara, więc albo połów był dobry, albo wskazywał na przypominający szczypce czubek Morza Marmara. Na północy leżało graniczące z Morzem Czarnym Królestwo Bitynii: toczyły one wojny, aby zdobyć Astakos i ostatecznie odniosły pyrrusowe zwycięstwo. Zniszczone miasto zostało odbudowane dalej na północ w 264 rpne przez Nikomedesa I z Bitynii, który uczynił je swoją stolicą i (bez wątpienia po wielu przemyśleniach) nazwał je Nikomedią. Do roku 70 p.n.e. Rzym urósł do rangi regionalnej potęgi, a Bitynia zwróciła się do nich o pomoc w walce z wrogami położonymi dalej na wschód. Pomoc przekształciła się w wpływy, a następnie w kolonizację i stała się prowincją rzymską. Było dla nich ważne jako pogranicze przed jeszcze groźniejszymi wrogami, Persami. Nikomedia stała się jedną z czterech współstolic Tetrarchii Rzymskiej aż do roku 330 n.e., kiedy to władza została scentralizowana w Bizancjum, późniejszym Konstantynopolu/[[Stambuł|Stambule]]. Turcy zajęli miasto w 1337 roku, nazywając je początkowo İznikmid: przedrostek „Iz” oznacza „w stronę”, więc oznaczało to okolice Nikomedii i ostatecznie zostało skrócone do İzmit. Miastem nękało kilka konfliktów, z których ostatnim była wojna grecko-turecka z lat 1919-22 oraz trzęsienia ziemi. Najstraszniejszy niedawny wstrząs miał miejsce 17 sierpnia 1999 r. – trzęsienie ziemi o sile 7,6 Mw, w wyniku którego zginęło 17 000 osób, a pół miliona straciło dach nad głową. Zginęła również znaczna część architektury osmańskiej Izmit. Miasto zostało odbudowane: stoi na korytarzu transportowym [[Stambuł]]-[[Ankara]] i od dawna ma charakter przemysłowy. Nigdy nie zostanie pomylony z kurortem nadmorskim: na czele zatoki znajdują się doki handlowe i wojskowe. Jest więc bardziej prawdopodobne, że przyjedziesz tu w celach biznesowych, na przykład związanych z branżą samochodową, lub przejazdem. '''Klimat''' jest oceaniczny, zmodyfikowany przez dominującą strefę śródziemnomorską oraz niewielką wysokość nad poziomem morza. Latem dni są bardzo ciepłe – temperatura maksymalna sięga około 28°C – choć od czasu do czasu występują burzowe ulewy. Noce są również chłodniejsze niż w pobliskim [[Stambuł|Stambule]]. Wiosna i jesień są łagodne i stanowią idealny czas na wizytę (o ile podróż służbowa pozostawia w tej kwestii jakiś wybór), jednak w tych porach roku opady są częstsze, a nocą temperatura może spadać poniżej 0°C – już w listopadzie i jeszcze nawet w maju. Zimy są chłodne i wilgotne, a opady śniegu nie należą do rzadkości. O każdej porze roku zimne wody zatoki powodują powstawanie nocnych mgieł, które rano stopniowo napływają nad miasto. == Dojazd == === Samolotem === {{Znacznik|Port lotniczy Cengiz Topel|40.735028|30.083336|typ=transport}}'''Lotnisko Cengiz Topel''' ({{IATA|KCO}}) znajduje się w dzielnicy Kartepe, sąsiadującej z İzmitem. Jest oddalone o 15 kilometrów od Izmitu, ale nie ma tam regularnych połączeń lotniczych. Jeśli chcesz dostać się do miasta samolotem, możesz dotrzeć do niego z {{Znacznik|Międzynarodowy port lotniczy Sabiha Gökçen|40.898333 |29.309167 |typ=transport}}'''[[Port lotniczy Stambuł-Sabiha Gökçen|lotniska Sabiha Gökçen]]''' ({{IATA|SAW}}) i {{Znacznik|Międzynarodowy port lotniczy Stambuł|41.262222 |28.727778 |typ=transport}}'''[[Port lotniczy Stambuł|lotniska w Stambule]]''' ({{IATA|IST}}) prywatnymi firmami autobusowymi. (Informacje można znaleźć w sekcji „Transport na lotnisku Sabiha Gökçen / Transport na lotnisku w Stambule”). === Koleją === Szybkie pociągi YHT kursują sześć razy dziennie z [[Ankara|Ankary]] i trzy razy z [[Konya|Konyi]], przez [[Eskişehir]] i [[Arifiye]]. Z Izmit jadą dalej na zachód do [[Gebze]] i stacji [[Pendik]] (w przypadku lotniska [[Port lotniczy Stambuł-Sabiha Gökçen|SAW]]), Bostancı i Söğütlüçeşme w [[Stambuł|Stambule]], a raz dziennie dalej do Halkalı. Można także wsiąść do pociągu podmiejskiego Marmaray ze [[Stambuł]]u do [[Gebze]] i przesiąść się. Codziennie kursuje pięć pociągów regionalnych z [[Gebze]] do Izmit (40 min), [[Arifiye]] i [[Adapazarı]] (kolejne 50 min). Ankara Express kursuje w nocy, wyjeżdżając z [[Ankara|Ankary]] o 22:00, aby dotrzeć do Izmit o 04:30 i do centrum [[Stambuł]]u o 06:00. Pociąg jadący na wschód odjeżdża około 22:50, zatrzymuje się w Izmit o 00:30 i dociera do [[Ankara|Ankary]] o 06:45. Rozkłady jazdy i bilety można znaleźć w [https://ebilet.tcddtasimacilik.gov.tr/ TCDD]. {{Znacznik|Stacja kolejowa Izmit|40.7620 |29.9177 |typ=transport}}'''Stacja kolejowa Izmit''' znajduje się na zachodnim krańcu centrum miasta, w pobliżu niedrogiego zakwaterowania. === Samochodem === Droga [[Plik:D100-TR.svg|35px]] ze [[Stambuł]]u do [[Anatolia|Anatolii]] przebiega przez centrum miasta. Często jest zatłoczona, ponieważ prowadzi przez centra miast i rozległe obszary przemysłowe. [[Plik:O4-TR_sign.svg|30px]]/[[Plik:Tabliczka_E80.svg|25px]], autostrada o ograniczonym dostępie (płatna), biegnąca wzdłuż trasy [[Plik:D100-TR.svg|35px]] na północ, jest lepszym wyborem. [[Plik:O7-TR_sign.svg|30px]] biegnie dalej na północ i jest najszybsza, ale ma też odpowiednio wyższe opłaty niż [[Plik:O4-TR_sign.svg|30px]]/[[Plik:Tabliczka_E80.svg|25px]]. W normalnych warunkach drogowych przejazd z azjatyckiej części Stambułu nie powinien zająć więcej niż godzinę. === Autobusem === Autobusy kursują co godzinę lub dwie z dworca azjatyckiego w [[Stambuł|Stambule]] (Harem), a bilet jednorazowy w 2022 roku kosztuje 60 TL. Kilka autobusów odjeżdża z dworca europejskiego w [[Stambuł|Stambule]] (Esenler) lub wymaga przesiadki w [[Gebze]]. Głównym przewoźnikiem jest [https://www.efetur.com.tr/ Efe Tur]. Z [[Ankara|Ankary]] kursują pięć autobusów dziennie, a podróż trwa 4 godziny i 15 minut. Drugą linią autobusową jest [https://www.metroturizm.com.tr/ Metro Turizm], z częstymi połączeniami na trasie między [[Stambuł]]em a [[Ankara|Ankarą]]. {{Znacznik|Otogar|40.7761 |29.9756 |typ=transport}}'''Otogar''', główny dworzec autobusowy, znajduje się przy obwodnicy, na północno-wschodnim krańcu miasta. Aby dostać się do miasta, potrzebny jest ''dolmuş'', który może być wliczony w cenę biletu – zapytaj o szczegóły podczas rezerwacji. W przeciwnym razie tramwaje kursują również do centrum i dalej na esplanadę. === Statkiem === == Komunikacja == {{mapa| 40.770 | 29.930 | wysokość=500 | szerokość=600 | zoom=14|grupy=transport,zobacz,natura,jedzenie,bar,nocleg,atrakcja,zakupy,alarm,zdrowie,zabytek,kontakt,nauka,punkt,rower,parking,obszar,metro,praca}} Obszar, który wzbudza największe zainteresowanie, to okolice wieży zegarowej, do których można dojść pieszo. Pozostałe części miasta są rozległe, więc warto skorzystać z ''dolmuşa'' lub taksówki. Z dwóch bulwarów łączących wieżę zegarową z dzielnicą handlową, İnönü Cd jest jednokierunkowy w kierunku zachodnim, a Cumhuriyet Cd dwukierunkowy, dlatego należy odpowiednio dobrać transport. Tramwaje ([https://www.ulasimpark.com.tr/tramvay Akçaray]) kursują po jednej linii z dworca autobusowego na wschodzie przez centrum do Seki i zachodnich przedmieść. == Warto zobaczyć == [[Plik:Izmit Clocktower.JPG | thumb | 300px | Wieża Zegarowa]] * {{zobacz | name=Wieża Zegarowa | alt= | url= | adres= | lat=40.762778| long=29.919722| wskazówki= | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=Znajduje się na zielonym placu naprzeciwko dworca kolejowego, choć teraz wydaje się odcięty przez ryczącą nad głowami autostradę [[Plik:D100-TR.svg|35px]]. Zbudowana w 1901 roku, była jedną z wielu neoklasycystycznych wież zegarowych wzniesionych w całym Imperium dla upamiętnienia 25-lecia panowania sułtana Abdula Hamida II (1842-1918). Przewodniczył on wielkiej rozbudowie kolei, ale jednocześnie upadkowi potęgi osmańskiej. Został zdetronizowany w 1907 roku, a strach przed zamachem i 13 żonami, które miały go ułagodzić, sprawiły, że nie miał zbyt wiele czasu na podróżowanie i podziwianie wszystkich swoich wież zegarowych. Wieża Izmit ma 16,4 m wysokości i jest ozdobiona fontannami; została odrestaurowana w 2006 roku. }} * {{zobacz | name=Muzeum Pawilonu Cesarskiego | alt= | url= | adres=İnönü Cd | lat=40.763056| long=29.920556| wskazówki=obok wieży zegarowej | tollfree=+90 262 322 7554 | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=Wtorek-Niedziela 09:30-16:30. Został zbudowany w latach sześćdziesiątych XIX wieku jako loża dla sułtana Abdulaziza (1830-1876), który bardzo podziwiał Europę i szukał neoklasycznego, błyszczącego pawilonu, w którym mógłby pozować. Zbudował także turecką flotę do znacznej siły, ale spowodował finansową i militarną implozję Imperium Osmańskiego. Został zdetronizowany i wkrótce potem znaleziono go w kałuży krwi, jak w scenariuszu z Cluedo. Jego następca pozostał na stanowisku zaledwie 3 miesiące, potem przyszła kolej Abdula Hamida II. }} * {{zobacz | name=[https://kocaelimuzesi.blogspot.com/ Muzeum Archeologii i Etnografii Kocaeli] | alt= | url= | adres=Istasyon Cd 5 | lat=40.7625| long=29.915833| wskazówki=na stacji kolejowej | tollfree=+90 262 321 2274 | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=Wtorek-Niedziela 09:00-16:30. Znajduje się to w XIX-wiecznym dawnym dworcu kolejowym, naprzeciwko nowoczesnego TCDD. Zostało ponownie otwarte jako muzeum w 2007 roku i prezentuje znaleziska z okresu paleolitu, helleńskiego, rzymskiego, bizantyjskiego i osmańskiego. Jednak niektóre eksponaty są przenoszone do innych muzeów miejskich. Dorosły 20 TL. }} * {{zobacz | name=Muzeum Marynarki Wojennej w Izmicie | alt= | url= | adres=Oramiral Salim Dervişoğlu Cd | lat=40.7601985250589| long=29.916786689283743| wskazówki=wybrzeże obok stacji kolejowej | tollfree=+90 262 323 3383 | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=Wt.-Niedz. 11:00-17:00. Zacumowano tu stary amerykański okręt wojenny i okręt podwodny, przekształcając je w muzeum sztuki wojennej. Zwiedzanie z przewodnikiem po wcześniejszej rezerwacji. Cena biletu dla osoby dorosłej: 25 TL. }} * {{zobacz | name=Kapanca Sokak | alt= | url= | adres= | lat=40.7648 | long=29.9200 | wskazówki= | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=to aleja wijąca się od wieży zegarowej, przy której znajduje się wiele zachowanych lub odrestaurowanych tradycyjnych domów osmańskich. Najwspanialszym z nich jest rzadko otwarta rezydencja Selima Sirri Paszy. Około 50 m na wschód znajduje się Dom Atatürka i Walki Narodowej (Atatürk ve Milli Mücadele Anı Evi), otwarty sporadycznie. }} * {{zobacz | name=Meczet Orhana | alt= | url= | adres= | lat=40.7685 | long=29.9196 | wskazówki= | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=został zbudowany wkrótce po podboju osmańskim w 1332 roku i naprawiony po kolejnych trzęsieniach ziemi. To prosty, niski budynek. }} * {{zobacz | name=Meczet Fevziye | alt= | url= | adres= | lat=40.7625| long=29.925556| wskazówki= | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=znajduje się 500 m na wschód od stacji kolejowej na Cumhuriyet Cd. Został zbudowany na początku XVI wieku, od tego czasu naprawiany i odbudowywany, a następnie całkowicie zniszczony podczas trzęsienia ziemi w 1999, więc obecny budynek jest repliką. }} * {{zobacz | name=Meczet Pertewa Paszy| alt= | url= | adres= | lat=40.7627 | long=29.9310 | wskazówki= | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=lub „Nowy Meczet” (''Yeni Cuma Camii'') został zbudowany w 1579 roku. }} * {{zobacz | name=Muzeum Papieru SEKA| alt= | url= | adres=Mehmet Ali Kağıtçı Sk 77 | lat=40.761111| long=29.909722| wskazówki= | tollfree=+90 262 332 5347 | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=wt-niedziela 09:00-17:30. Papiernictwo rozwinęło się w Chinach około roku 100 naszej ery, rozprzestrzeniło się na Bliski Wschód w okresie średniowiecza, a następnie na zachód. Zrewolucjonizował przekazywanie wiedzy i artyzmu, a swoim papirusem odsunął władzę od Egiptu. Od połowy XIX wieku papier wytwarzano z miazgi drzewnej zamiast szmat tekstylnych, dzięki czemu książki i gazety stały się tańsze oraz sprzyjały umiejętności czytania i pisania i demokracji. Papiernię SEKA otwarto w 1936 r., a zamknięto w 2005 r. Hale papiernicze zostały przekształcone w muzeum techniki i artyzmu. }} * {{zobacz | name=[https://www.kocaelibilimmerkezi.com/ Muzeum Nauki Kocaeli]| alt= | url= | adres=Mehmet Ali Kağıtçı Sk 77 | lat=40.76181099148741| long=29.907222092212304| wskazówki=obok muzeum papieru | tollfree=+90 262 325 7559 | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=wt-niedziela 09:00-17:30. Praktyczne muzeum nauki odpowiednie dla starszych dzieci. Bezpłatny. }} * {{zobacz | name=Plan filmowy Seka Park| alt= | url= | adres= | lat=40.7632 | long=29.9054 | wskazówki= | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=To zbiór makiet budynków osmańskich. Można się po nim przechadzać w chwilach ciszy, ale regularnie wykorzystywany jest jako plan filmowy i telewizyjny, gdzie trzeba zadowolić się odległym widokiem statystów w fezach, czekających na melodramatyczną śmierć. }} == Aktywny wypoczynek == [[Plik:SEKA Kağıt Müzesi kağıt makinesi salonu (3).jpg | thumb | 300px | W Muzeum Papieru ]] * '''Plaża''': esplanada jest idealna na spacery, ale nie warto siedzieć na brzegu ani zanurzać się w mętnej wodzie. Na wschód od zatoki panuje przemysł. Najlepszym wyborem jest Başiskele, południowy brzeg zatoki, choć kamienisty. * '''Piłka nożna''': Kocaelispor awansował w 2025 roku, więc teraz gra w piłkę nożną w Süper Lig, najwyższej klasie rozgrywkowej. Ich {{Znacznik|Stadion Kocaeli|40.774722|30.0175|typ=atrakcja}}'''stadion Kocaeli''' (pojemność 34 700 widzów) znajduje się na wyspie Tunaoğlu, 5 km na wschód od centrum miasta. == Praca == == Nauka == == Zakupy == * Wiele małych supermarketów: Migros i A101 to główne sieci, czynne codziennie do 22:00. * {{Znacznik|'''Outlet Center'''|40.75439279022341|29.94607559363098|typ=zakupy|url=|kolor=008080|treść=}}'''Outlet Center''' i {{Znacznik|'''41 Burda'''|40.7567515|29.9475593|typ=zakupy|url=|kolor=008080|treść=}}'''41 Burda''' to duże centra handlowe w południowej części miasta, tuż za Kumla Creek. Sklepy w tych centrach są czynne codziennie w godzinach 10:00-22:00. == Gastronomia == * ''Pişmaniye'' to lokalna słodycz. Porównywana do waty cukrowej, to cienkie nitki słodzonej mąki, gotowane w maśle, a następnie zwijane w kulki. * Do licznych restauracji serwujących owoce morza nad brzegiem morza, w pobliżu dworca kolejowego, należą Seka Palmiye, {{Znacznik|'''Izmit Yelken Kulubu'''|40.7609051|29.917327|typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''Izmit Yelken Kulubu''', {{Znacznik|'''Beyaz Yalı'''|40.7606964|29.9196414|typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''Beyaz Yalı''', Pehlivan i {{Znacznik|'''Izmit Marina'''|40.7589112|29.9199364|typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''Izmit Marina'''. * W pobliżu wieży zegarowej znajdują się dwie kawiarnie sushi: Takasushi i {{Znacznik|'''Daichi'''|40.76493|29.923868|typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''Daichi'''. == Festiwale, imprezy == == Noclegi == == Kontakt == == Bezpieczeństwo == == Informacje turystyczne == == Wyjazd == {{Zarys}} {{Jest w|Marmara}} [[Kategoria:Turcja]] m1e44kabzc82fjalc2bzhlccxccd3r7 158107 158106 2026-08-03T12:05:13Z Moromar 2451 /* Gastronomia */ 158107 wikitext text/x-wiki {{Top-banner}} {{Miejscowość infobox |nazwa = İzmit |nazwa oryginalna = |widok = The_Kocaeli_Sign_in_İzmit_City_Center_01.06.2025_02.jpg |opis = |herb = |mapa = TurkijeKaart Izmit.png |państwo = [[Plik:Flag of Turkey.svg|20px]] [[Turcja]] |region = [[Kocaeli (prowincja)|Kocaeli]] |powierzchnia = 480 |wysokość = 4 |ludność = 376 000 |prefiks = (+90) 262 |kod pocztowy = 41000 |www = https://www.izmit.gov.tr/ }} '''Izmit''' to miasto przemysłowe we wschodniej części regionu [[Marmara]] w [[Turcja|Turcji]], nieco ponad 100 km na wschód od [[Stambuł]]u. Leży na krańcu Zatoki Izmickiej, długiej zatoki Morza Marmara, przypominającej miecz. W 2021 roku liczyło 367 990 mieszkańców. Izmit jest stolicą prowincji i metropolią [[Kocaeli (prowincja)|Kocaeli]]. == Charakterystyka == [[Plik:Kasr-ı Hümayun.jpg | thumb | 300px | Pawilon Cesarski Sułtana Abdulaziza ]] Pierwsze znane miasto w tej okolicy, datowane może na 700 rok p.n.e., nazywało się Astakos (Ἀστακός) i leżało 20 km na południe, na terenie dzisiejszego Başiskele. Leżało na krańcu Zatoki Izmit, więc było oczywistym miejscem do założenia handlu portowego pomiędzy [[Anatolia|Anatolią]] a Morzem Śródziemnym. „Astakos” oznacza homara, więc albo połów był dobry, albo wskazywał na przypominający szczypce czubek Morza Marmara. Na północy leżało graniczące z Morzem Czarnym Królestwo Bitynii: toczyły one wojny, aby zdobyć Astakos i ostatecznie odniosły pyrrusowe zwycięstwo. Zniszczone miasto zostało odbudowane dalej na północ w 264 rpne przez Nikomedesa I z Bitynii, który uczynił je swoją stolicą i (bez wątpienia po wielu przemyśleniach) nazwał je Nikomedią. Do roku 70 p.n.e. Rzym urósł do rangi regionalnej potęgi, a Bitynia zwróciła się do nich o pomoc w walce z wrogami położonymi dalej na wschód. Pomoc przekształciła się w wpływy, a następnie w kolonizację i stała się prowincją rzymską. Było dla nich ważne jako pogranicze przed jeszcze groźniejszymi wrogami, Persami. Nikomedia stała się jedną z czterech współstolic Tetrarchii Rzymskiej aż do roku 330 n.e., kiedy to władza została scentralizowana w Bizancjum, późniejszym Konstantynopolu/[[Stambuł|Stambule]]. Turcy zajęli miasto w 1337 roku, nazywając je początkowo İznikmid: przedrostek „Iz” oznacza „w stronę”, więc oznaczało to okolice Nikomedii i ostatecznie zostało skrócone do İzmit. Miastem nękało kilka konfliktów, z których ostatnim była wojna grecko-turecka z lat 1919-22 oraz trzęsienia ziemi. Najstraszniejszy niedawny wstrząs miał miejsce 17 sierpnia 1999 r. – trzęsienie ziemi o sile 7,6 Mw, w wyniku którego zginęło 17 000 osób, a pół miliona straciło dach nad głową. Zginęła również znaczna część architektury osmańskiej Izmit. Miasto zostało odbudowane: stoi na korytarzu transportowym [[Stambuł]]-[[Ankara]] i od dawna ma charakter przemysłowy. Nigdy nie zostanie pomylony z kurortem nadmorskim: na czele zatoki znajdują się doki handlowe i wojskowe. Jest więc bardziej prawdopodobne, że przyjedziesz tu w celach biznesowych, na przykład związanych z branżą samochodową, lub przejazdem. '''Klimat''' jest oceaniczny, zmodyfikowany przez dominującą strefę śródziemnomorską oraz niewielką wysokość nad poziomem morza. Latem dni są bardzo ciepłe – temperatura maksymalna sięga około 28°C – choć od czasu do czasu występują burzowe ulewy. Noce są również chłodniejsze niż w pobliskim [[Stambuł|Stambule]]. Wiosna i jesień są łagodne i stanowią idealny czas na wizytę (o ile podróż służbowa pozostawia w tej kwestii jakiś wybór), jednak w tych porach roku opady są częstsze, a nocą temperatura może spadać poniżej 0°C – już w listopadzie i jeszcze nawet w maju. Zimy są chłodne i wilgotne, a opady śniegu nie należą do rzadkości. O każdej porze roku zimne wody zatoki powodują powstawanie nocnych mgieł, które rano stopniowo napływają nad miasto. == Dojazd == === Samolotem === {{Znacznik|Port lotniczy Cengiz Topel|40.735028|30.083336|typ=transport}}'''Lotnisko Cengiz Topel''' ({{IATA|KCO}}) znajduje się w dzielnicy Kartepe, sąsiadującej z İzmitem. Jest oddalone o 15 kilometrów od Izmitu, ale nie ma tam regularnych połączeń lotniczych. Jeśli chcesz dostać się do miasta samolotem, możesz dotrzeć do niego z {{Znacznik|Międzynarodowy port lotniczy Sabiha Gökçen|40.898333 |29.309167 |typ=transport}}'''[[Port lotniczy Stambuł-Sabiha Gökçen|lotniska Sabiha Gökçen]]''' ({{IATA|SAW}}) i {{Znacznik|Międzynarodowy port lotniczy Stambuł|41.262222 |28.727778 |typ=transport}}'''[[Port lotniczy Stambuł|lotniska w Stambule]]''' ({{IATA|IST}}) prywatnymi firmami autobusowymi. (Informacje można znaleźć w sekcji „Transport na lotnisku Sabiha Gökçen / Transport na lotnisku w Stambule”). === Koleją === Szybkie pociągi YHT kursują sześć razy dziennie z [[Ankara|Ankary]] i trzy razy z [[Konya|Konyi]], przez [[Eskişehir]] i [[Arifiye]]. Z Izmit jadą dalej na zachód do [[Gebze]] i stacji [[Pendik]] (w przypadku lotniska [[Port lotniczy Stambuł-Sabiha Gökçen|SAW]]), Bostancı i Söğütlüçeşme w [[Stambuł|Stambule]], a raz dziennie dalej do Halkalı. Można także wsiąść do pociągu podmiejskiego Marmaray ze [[Stambuł]]u do [[Gebze]] i przesiąść się. Codziennie kursuje pięć pociągów regionalnych z [[Gebze]] do Izmit (40 min), [[Arifiye]] i [[Adapazarı]] (kolejne 50 min). Ankara Express kursuje w nocy, wyjeżdżając z [[Ankara|Ankary]] o 22:00, aby dotrzeć do Izmit o 04:30 i do centrum [[Stambuł]]u o 06:00. Pociąg jadący na wschód odjeżdża około 22:50, zatrzymuje się w Izmit o 00:30 i dociera do [[Ankara|Ankary]] o 06:45. Rozkłady jazdy i bilety można znaleźć w [https://ebilet.tcddtasimacilik.gov.tr/ TCDD]. {{Znacznik|Stacja kolejowa Izmit|40.7620 |29.9177 |typ=transport}}'''Stacja kolejowa Izmit''' znajduje się na zachodnim krańcu centrum miasta, w pobliżu niedrogiego zakwaterowania. === Samochodem === Droga [[Plik:D100-TR.svg|35px]] ze [[Stambuł]]u do [[Anatolia|Anatolii]] przebiega przez centrum miasta. Często jest zatłoczona, ponieważ prowadzi przez centra miast i rozległe obszary przemysłowe. [[Plik:O4-TR_sign.svg|30px]]/[[Plik:Tabliczka_E80.svg|25px]], autostrada o ograniczonym dostępie (płatna), biegnąca wzdłuż trasy [[Plik:D100-TR.svg|35px]] na północ, jest lepszym wyborem. [[Plik:O7-TR_sign.svg|30px]] biegnie dalej na północ i jest najszybsza, ale ma też odpowiednio wyższe opłaty niż [[Plik:O4-TR_sign.svg|30px]]/[[Plik:Tabliczka_E80.svg|25px]]. W normalnych warunkach drogowych przejazd z azjatyckiej części Stambułu nie powinien zająć więcej niż godzinę. === Autobusem === Autobusy kursują co godzinę lub dwie z dworca azjatyckiego w [[Stambuł|Stambule]] (Harem), a bilet jednorazowy w 2022 roku kosztuje 60 TL. Kilka autobusów odjeżdża z dworca europejskiego w [[Stambuł|Stambule]] (Esenler) lub wymaga przesiadki w [[Gebze]]. Głównym przewoźnikiem jest [https://www.efetur.com.tr/ Efe Tur]. Z [[Ankara|Ankary]] kursują pięć autobusów dziennie, a podróż trwa 4 godziny i 15 minut. Drugą linią autobusową jest [https://www.metroturizm.com.tr/ Metro Turizm], z częstymi połączeniami na trasie między [[Stambuł]]em a [[Ankara|Ankarą]]. {{Znacznik|Otogar|40.7761 |29.9756 |typ=transport}}'''Otogar''', główny dworzec autobusowy, znajduje się przy obwodnicy, na północno-wschodnim krańcu miasta. Aby dostać się do miasta, potrzebny jest ''dolmuş'', który może być wliczony w cenę biletu – zapytaj o szczegóły podczas rezerwacji. W przeciwnym razie tramwaje kursują również do centrum i dalej na esplanadę. === Statkiem === == Komunikacja == {{mapa| 40.770 | 29.930 | wysokość=500 | szerokość=600 | zoom=14|grupy=transport,zobacz,natura,jedzenie,bar,nocleg,atrakcja,zakupy,alarm,zdrowie,zabytek,kontakt,nauka,punkt,rower,parking,obszar,metro,praca}} Obszar, który wzbudza największe zainteresowanie, to okolice wieży zegarowej, do których można dojść pieszo. Pozostałe części miasta są rozległe, więc warto skorzystać z ''dolmuşa'' lub taksówki. Z dwóch bulwarów łączących wieżę zegarową z dzielnicą handlową, İnönü Cd jest jednokierunkowy w kierunku zachodnim, a Cumhuriyet Cd dwukierunkowy, dlatego należy odpowiednio dobrać transport. Tramwaje ([https://www.ulasimpark.com.tr/tramvay Akçaray]) kursują po jednej linii z dworca autobusowego na wschodzie przez centrum do Seki i zachodnich przedmieść. == Warto zobaczyć == [[Plik:Izmit Clocktower.JPG | thumb | 300px | Wieża Zegarowa]] * {{zobacz | name=Wieża Zegarowa | alt= | url= | adres= | lat=40.762778| long=29.919722| wskazówki= | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=Znajduje się na zielonym placu naprzeciwko dworca kolejowego, choć teraz wydaje się odcięty przez ryczącą nad głowami autostradę [[Plik:D100-TR.svg|35px]]. Zbudowana w 1901 roku, była jedną z wielu neoklasycystycznych wież zegarowych wzniesionych w całym Imperium dla upamiętnienia 25-lecia panowania sułtana Abdula Hamida II (1842-1918). Przewodniczył on wielkiej rozbudowie kolei, ale jednocześnie upadkowi potęgi osmańskiej. Został zdetronizowany w 1907 roku, a strach przed zamachem i 13 żonami, które miały go ułagodzić, sprawiły, że nie miał zbyt wiele czasu na podróżowanie i podziwianie wszystkich swoich wież zegarowych. Wieża Izmit ma 16,4 m wysokości i jest ozdobiona fontannami; została odrestaurowana w 2006 roku. }} * {{zobacz | name=Muzeum Pawilonu Cesarskiego | alt= | url= | adres=İnönü Cd | lat=40.763056| long=29.920556| wskazówki=obok wieży zegarowej | tollfree=+90 262 322 7554 | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=Wtorek-Niedziela 09:30-16:30. Został zbudowany w latach sześćdziesiątych XIX wieku jako loża dla sułtana Abdulaziza (1830-1876), który bardzo podziwiał Europę i szukał neoklasycznego, błyszczącego pawilonu, w którym mógłby pozować. Zbudował także turecką flotę do znacznej siły, ale spowodował finansową i militarną implozję Imperium Osmańskiego. Został zdetronizowany i wkrótce potem znaleziono go w kałuży krwi, jak w scenariuszu z Cluedo. Jego następca pozostał na stanowisku zaledwie 3 miesiące, potem przyszła kolej Abdula Hamida II. }} * {{zobacz | name=[https://kocaelimuzesi.blogspot.com/ Muzeum Archeologii i Etnografii Kocaeli] | alt= | url= | adres=Istasyon Cd 5 | lat=40.7625| long=29.915833| wskazówki=na stacji kolejowej | tollfree=+90 262 321 2274 | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=Wtorek-Niedziela 09:00-16:30. Znajduje się to w XIX-wiecznym dawnym dworcu kolejowym, naprzeciwko nowoczesnego TCDD. Zostało ponownie otwarte jako muzeum w 2007 roku i prezentuje znaleziska z okresu paleolitu, helleńskiego, rzymskiego, bizantyjskiego i osmańskiego. Jednak niektóre eksponaty są przenoszone do innych muzeów miejskich. Dorosły 20 TL. }} * {{zobacz | name=Muzeum Marynarki Wojennej w Izmicie | alt= | url= | adres=Oramiral Salim Dervişoğlu Cd | lat=40.7601985250589| long=29.916786689283743| wskazówki=wybrzeże obok stacji kolejowej | tollfree=+90 262 323 3383 | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=Wt.-Niedz. 11:00-17:00. Zacumowano tu stary amerykański okręt wojenny i okręt podwodny, przekształcając je w muzeum sztuki wojennej. Zwiedzanie z przewodnikiem po wcześniejszej rezerwacji. Cena biletu dla osoby dorosłej: 25 TL. }} * {{zobacz | name=Kapanca Sokak | alt= | url= | adres= | lat=40.7648 | long=29.9200 | wskazówki= | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=to aleja wijąca się od wieży zegarowej, przy której znajduje się wiele zachowanych lub odrestaurowanych tradycyjnych domów osmańskich. Najwspanialszym z nich jest rzadko otwarta rezydencja Selima Sirri Paszy. Około 50 m na wschód znajduje się Dom Atatürka i Walki Narodowej (Atatürk ve Milli Mücadele Anı Evi), otwarty sporadycznie. }} * {{zobacz | name=Meczet Orhana | alt= | url= | adres= | lat=40.7685 | long=29.9196 | wskazówki= | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=został zbudowany wkrótce po podboju osmańskim w 1332 roku i naprawiony po kolejnych trzęsieniach ziemi. To prosty, niski budynek. }} * {{zobacz | name=Meczet Fevziye | alt= | url= | adres= | lat=40.7625| long=29.925556| wskazówki= | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=znajduje się 500 m na wschód od stacji kolejowej na Cumhuriyet Cd. Został zbudowany na początku XVI wieku, od tego czasu naprawiany i odbudowywany, a następnie całkowicie zniszczony podczas trzęsienia ziemi w 1999, więc obecny budynek jest repliką. }} * {{zobacz | name=Meczet Pertewa Paszy| alt= | url= | adres= | lat=40.7627 | long=29.9310 | wskazówki= | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=lub „Nowy Meczet” (''Yeni Cuma Camii'') został zbudowany w 1579 roku. }} * {{zobacz | name=Muzeum Papieru SEKA| alt= | url= | adres=Mehmet Ali Kağıtçı Sk 77 | lat=40.761111| long=29.909722| wskazówki= | tollfree=+90 262 332 5347 | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=wt-niedziela 09:00-17:30. Papiernictwo rozwinęło się w Chinach około roku 100 naszej ery, rozprzestrzeniło się na Bliski Wschód w okresie średniowiecza, a następnie na zachód. Zrewolucjonizował przekazywanie wiedzy i artyzmu, a swoim papirusem odsunął władzę od Egiptu. Od połowy XIX wieku papier wytwarzano z miazgi drzewnej zamiast szmat tekstylnych, dzięki czemu książki i gazety stały się tańsze oraz sprzyjały umiejętności czytania i pisania i demokracji. Papiernię SEKA otwarto w 1936 r., a zamknięto w 2005 r. Hale papiernicze zostały przekształcone w muzeum techniki i artyzmu. }} * {{zobacz | name=[https://www.kocaelibilimmerkezi.com/ Muzeum Nauki Kocaeli]| alt= | url= | adres=Mehmet Ali Kağıtçı Sk 77 | lat=40.76181099148741| long=29.907222092212304| wskazówki=obok muzeum papieru | tollfree=+90 262 325 7559 | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=wt-niedziela 09:00-17:30. Praktyczne muzeum nauki odpowiednie dla starszych dzieci. Bezpłatny. }} * {{zobacz | name=Plan filmowy Seka Park| alt= | url= | adres= | lat=40.7632 | long=29.9054 | wskazówki= | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=To zbiór makiet budynków osmańskich. Można się po nim przechadzać w chwilach ciszy, ale regularnie wykorzystywany jest jako plan filmowy i telewizyjny, gdzie trzeba zadowolić się odległym widokiem statystów w fezach, czekających na melodramatyczną śmierć. }} == Aktywny wypoczynek == [[Plik:SEKA Kağıt Müzesi kağıt makinesi salonu (3).jpg | thumb | 300px | W Muzeum Papieru ]] * '''Plaża''': esplanada jest idealna na spacery, ale nie warto siedzieć na brzegu ani zanurzać się w mętnej wodzie. Na wschód od zatoki panuje przemysł. Najlepszym wyborem jest Başiskele, południowy brzeg zatoki, choć kamienisty. * '''Piłka nożna''': Kocaelispor awansował w 2025 roku, więc teraz gra w piłkę nożną w Süper Lig, najwyższej klasie rozgrywkowej. Ich {{Znacznik|Stadion Kocaeli|40.774722|30.0175|typ=atrakcja}}'''stadion Kocaeli''' (pojemność 34 700 widzów) znajduje się na wyspie Tunaoğlu, 5 km na wschód od centrum miasta. == Praca == == Nauka == == Zakupy == * Wiele małych supermarketów: Migros i A101 to główne sieci, czynne codziennie do 22:00. * {{Znacznik|'''Outlet Center'''|40.75439279022341|29.94607559363098|typ=zakupy|url=|kolor=008080|treść=}}'''Outlet Center''' i {{Znacznik|'''41 Burda'''|40.7567515|29.9475593|typ=zakupy|url=|kolor=008080|treść=}}'''41 Burda''' to duże centra handlowe w południowej części miasta, tuż za Kumla Creek. Sklepy w tych centrach są czynne codziennie w godzinach 10:00-22:00. == Gastronomia == * ''Pişmaniye'' to lokalna słodycz. Porównywana do waty cukrowej, to cienkie nitki słodzonej mąki, gotowane w maśle, a następnie zwijane w kulki. * Do licznych restauracji serwujących owoce morza nad brzegiem morza, w pobliżu dworca kolejowego, należą Seka Palmiye, {{Znacznik|'''Izmit Yelken Kulubu'''|40.7609051|29.917327|typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''Izmit Yelken Kulubu''', {{Znacznik|'''Beyaz Yalı'''|40.7606964|29.9196414|typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''Beyaz Yalı''', Pehlivan i {{Znacznik|'''Izmit Marina'''|40.7589112|29.9199364|typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''Izmit Marina'''. * W pobliżu wieży zegarowej znajdują się dwie kawiarnie sushi: Takasushi i {{Znacznik|'''Daichi'''|40.76493|29.923868|typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''Daichi'''. == Życie noce == „Bar Street” to zaskakujący zbiór pubów w alejce przy Cumhuriyet Cd 200 na wschód od wieży zegarowej. == Festiwale, imprezy == == Noclegi == == Kontakt == == Bezpieczeństwo == == Informacje turystyczne == == Wyjazd == {{Zarys}} {{Jest w|Marmara}} [[Kategoria:Turcja]] oe7a6xd4fcopxglymegtxlq5eq2eq5b 158108 158107 2026-08-03T12:09:45Z Moromar 2451 /* Noclegi */ 158108 wikitext text/x-wiki {{Top-banner}} {{Miejscowość infobox |nazwa = İzmit |nazwa oryginalna = |widok = The_Kocaeli_Sign_in_İzmit_City_Center_01.06.2025_02.jpg |opis = |herb = |mapa = TurkijeKaart Izmit.png |państwo = [[Plik:Flag of Turkey.svg|20px]] [[Turcja]] |region = [[Kocaeli (prowincja)|Kocaeli]] |powierzchnia = 480 |wysokość = 4 |ludność = 376 000 |prefiks = (+90) 262 |kod pocztowy = 41000 |www = https://www.izmit.gov.tr/ }} '''Izmit''' to miasto przemysłowe we wschodniej części regionu [[Marmara]] w [[Turcja|Turcji]], nieco ponad 100 km na wschód od [[Stambuł]]u. Leży na krańcu Zatoki Izmickiej, długiej zatoki Morza Marmara, przypominającej miecz. W 2021 roku liczyło 367 990 mieszkańców. Izmit jest stolicą prowincji i metropolią [[Kocaeli (prowincja)|Kocaeli]]. == Charakterystyka == [[Plik:Kasr-ı Hümayun.jpg | thumb | 300px | Pawilon Cesarski Sułtana Abdulaziza ]] Pierwsze znane miasto w tej okolicy, datowane może na 700 rok p.n.e., nazywało się Astakos (Ἀστακός) i leżało 20 km na południe, na terenie dzisiejszego Başiskele. Leżało na krańcu Zatoki Izmit, więc było oczywistym miejscem do założenia handlu portowego pomiędzy [[Anatolia|Anatolią]] a Morzem Śródziemnym. „Astakos” oznacza homara, więc albo połów był dobry, albo wskazywał na przypominający szczypce czubek Morza Marmara. Na północy leżało graniczące z Morzem Czarnym Królestwo Bitynii: toczyły one wojny, aby zdobyć Astakos i ostatecznie odniosły pyrrusowe zwycięstwo. Zniszczone miasto zostało odbudowane dalej na północ w 264 rpne przez Nikomedesa I z Bitynii, który uczynił je swoją stolicą i (bez wątpienia po wielu przemyśleniach) nazwał je Nikomedią. Do roku 70 p.n.e. Rzym urósł do rangi regionalnej potęgi, a Bitynia zwróciła się do nich o pomoc w walce z wrogami położonymi dalej na wschód. Pomoc przekształciła się w wpływy, a następnie w kolonizację i stała się prowincją rzymską. Było dla nich ważne jako pogranicze przed jeszcze groźniejszymi wrogami, Persami. Nikomedia stała się jedną z czterech współstolic Tetrarchii Rzymskiej aż do roku 330 n.e., kiedy to władza została scentralizowana w Bizancjum, późniejszym Konstantynopolu/[[Stambuł|Stambule]]. Turcy zajęli miasto w 1337 roku, nazywając je początkowo İznikmid: przedrostek „Iz” oznacza „w stronę”, więc oznaczało to okolice Nikomedii i ostatecznie zostało skrócone do İzmit. Miastem nękało kilka konfliktów, z których ostatnim była wojna grecko-turecka z lat 1919-22 oraz trzęsienia ziemi. Najstraszniejszy niedawny wstrząs miał miejsce 17 sierpnia 1999 r. – trzęsienie ziemi o sile 7,6 Mw, w wyniku którego zginęło 17 000 osób, a pół miliona straciło dach nad głową. Zginęła również znaczna część architektury osmańskiej Izmit. Miasto zostało odbudowane: stoi na korytarzu transportowym [[Stambuł]]-[[Ankara]] i od dawna ma charakter przemysłowy. Nigdy nie zostanie pomylony z kurortem nadmorskim: na czele zatoki znajdują się doki handlowe i wojskowe. Jest więc bardziej prawdopodobne, że przyjedziesz tu w celach biznesowych, na przykład związanych z branżą samochodową, lub przejazdem. '''Klimat''' jest oceaniczny, zmodyfikowany przez dominującą strefę śródziemnomorską oraz niewielką wysokość nad poziomem morza. Latem dni są bardzo ciepłe – temperatura maksymalna sięga około 28°C – choć od czasu do czasu występują burzowe ulewy. Noce są również chłodniejsze niż w pobliskim [[Stambuł|Stambule]]. Wiosna i jesień są łagodne i stanowią idealny czas na wizytę (o ile podróż służbowa pozostawia w tej kwestii jakiś wybór), jednak w tych porach roku opady są częstsze, a nocą temperatura może spadać poniżej 0°C – już w listopadzie i jeszcze nawet w maju. Zimy są chłodne i wilgotne, a opady śniegu nie należą do rzadkości. O każdej porze roku zimne wody zatoki powodują powstawanie nocnych mgieł, które rano stopniowo napływają nad miasto. == Dojazd == === Samolotem === {{Znacznik|Port lotniczy Cengiz Topel|40.735028|30.083336|typ=transport}}'''Lotnisko Cengiz Topel''' ({{IATA|KCO}}) znajduje się w dzielnicy Kartepe, sąsiadującej z İzmitem. Jest oddalone o 15 kilometrów od Izmitu, ale nie ma tam regularnych połączeń lotniczych. Jeśli chcesz dostać się do miasta samolotem, możesz dotrzeć do niego z {{Znacznik|Międzynarodowy port lotniczy Sabiha Gökçen|40.898333 |29.309167 |typ=transport}}'''[[Port lotniczy Stambuł-Sabiha Gökçen|lotniska Sabiha Gökçen]]''' ({{IATA|SAW}}) i {{Znacznik|Międzynarodowy port lotniczy Stambuł|41.262222 |28.727778 |typ=transport}}'''[[Port lotniczy Stambuł|lotniska w Stambule]]''' ({{IATA|IST}}) prywatnymi firmami autobusowymi. (Informacje można znaleźć w sekcji „Transport na lotnisku Sabiha Gökçen / Transport na lotnisku w Stambule”). === Koleją === Szybkie pociągi YHT kursują sześć razy dziennie z [[Ankara|Ankary]] i trzy razy z [[Konya|Konyi]], przez [[Eskişehir]] i [[Arifiye]]. Z Izmit jadą dalej na zachód do [[Gebze]] i stacji [[Pendik]] (w przypadku lotniska [[Port lotniczy Stambuł-Sabiha Gökçen|SAW]]), Bostancı i Söğütlüçeşme w [[Stambuł|Stambule]], a raz dziennie dalej do Halkalı. Można także wsiąść do pociągu podmiejskiego Marmaray ze [[Stambuł]]u do [[Gebze]] i przesiąść się. Codziennie kursuje pięć pociągów regionalnych z [[Gebze]] do Izmit (40 min), [[Arifiye]] i [[Adapazarı]] (kolejne 50 min). Ankara Express kursuje w nocy, wyjeżdżając z [[Ankara|Ankary]] o 22:00, aby dotrzeć do Izmit o 04:30 i do centrum [[Stambuł]]u o 06:00. Pociąg jadący na wschód odjeżdża około 22:50, zatrzymuje się w Izmit o 00:30 i dociera do [[Ankara|Ankary]] o 06:45. Rozkłady jazdy i bilety można znaleźć w [https://ebilet.tcddtasimacilik.gov.tr/ TCDD]. {{Znacznik|Stacja kolejowa Izmit|40.7620 |29.9177 |typ=transport}}'''Stacja kolejowa Izmit''' znajduje się na zachodnim krańcu centrum miasta, w pobliżu niedrogiego zakwaterowania. === Samochodem === Droga [[Plik:D100-TR.svg|35px]] ze [[Stambuł]]u do [[Anatolia|Anatolii]] przebiega przez centrum miasta. Często jest zatłoczona, ponieważ prowadzi przez centra miast i rozległe obszary przemysłowe. [[Plik:O4-TR_sign.svg|30px]]/[[Plik:Tabliczka_E80.svg|25px]], autostrada o ograniczonym dostępie (płatna), biegnąca wzdłuż trasy [[Plik:D100-TR.svg|35px]] na północ, jest lepszym wyborem. [[Plik:O7-TR_sign.svg|30px]] biegnie dalej na północ i jest najszybsza, ale ma też odpowiednio wyższe opłaty niż [[Plik:O4-TR_sign.svg|30px]]/[[Plik:Tabliczka_E80.svg|25px]]. W normalnych warunkach drogowych przejazd z azjatyckiej części Stambułu nie powinien zająć więcej niż godzinę. === Autobusem === Autobusy kursują co godzinę lub dwie z dworca azjatyckiego w [[Stambuł|Stambule]] (Harem), a bilet jednorazowy w 2022 roku kosztuje 60 TL. Kilka autobusów odjeżdża z dworca europejskiego w [[Stambuł|Stambule]] (Esenler) lub wymaga przesiadki w [[Gebze]]. Głównym przewoźnikiem jest [https://www.efetur.com.tr/ Efe Tur]. Z [[Ankara|Ankary]] kursują pięć autobusów dziennie, a podróż trwa 4 godziny i 15 minut. Drugą linią autobusową jest [https://www.metroturizm.com.tr/ Metro Turizm], z częstymi połączeniami na trasie między [[Stambuł]]em a [[Ankara|Ankarą]]. {{Znacznik|Otogar|40.7761 |29.9756 |typ=transport}}'''Otogar''', główny dworzec autobusowy, znajduje się przy obwodnicy, na północno-wschodnim krańcu miasta. Aby dostać się do miasta, potrzebny jest ''dolmuş'', który może być wliczony w cenę biletu – zapytaj o szczegóły podczas rezerwacji. W przeciwnym razie tramwaje kursują również do centrum i dalej na esplanadę. === Statkiem === == Komunikacja == {{mapa| 40.770 | 29.930 | wysokość=500 | szerokość=600 | zoom=14|grupy=transport,zobacz,natura,jedzenie,bar,nocleg,atrakcja,zakupy,alarm,zdrowie,zabytek,kontakt,nauka,punkt,rower,parking,obszar,metro,praca}} Obszar, który wzbudza największe zainteresowanie, to okolice wieży zegarowej, do których można dojść pieszo. Pozostałe części miasta są rozległe, więc warto skorzystać z ''dolmuşa'' lub taksówki. Z dwóch bulwarów łączących wieżę zegarową z dzielnicą handlową, İnönü Cd jest jednokierunkowy w kierunku zachodnim, a Cumhuriyet Cd dwukierunkowy, dlatego należy odpowiednio dobrać transport. Tramwaje ([https://www.ulasimpark.com.tr/tramvay Akçaray]) kursują po jednej linii z dworca autobusowego na wschodzie przez centrum do Seki i zachodnich przedmieść. == Warto zobaczyć == [[Plik:Izmit Clocktower.JPG | thumb | 300px | Wieża Zegarowa]] * {{zobacz | name=Wieża Zegarowa | alt= | url= | adres= | lat=40.762778| long=29.919722| wskazówki= | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=Znajduje się na zielonym placu naprzeciwko dworca kolejowego, choć teraz wydaje się odcięty przez ryczącą nad głowami autostradę [[Plik:D100-TR.svg|35px]]. Zbudowana w 1901 roku, była jedną z wielu neoklasycystycznych wież zegarowych wzniesionych w całym Imperium dla upamiętnienia 25-lecia panowania sułtana Abdula Hamida II (1842-1918). Przewodniczył on wielkiej rozbudowie kolei, ale jednocześnie upadkowi potęgi osmańskiej. Został zdetronizowany w 1907 roku, a strach przed zamachem i 13 żonami, które miały go ułagodzić, sprawiły, że nie miał zbyt wiele czasu na podróżowanie i podziwianie wszystkich swoich wież zegarowych. Wieża Izmit ma 16,4 m wysokości i jest ozdobiona fontannami; została odrestaurowana w 2006 roku. }} * {{zobacz | name=Muzeum Pawilonu Cesarskiego | alt= | url= | adres=İnönü Cd | lat=40.763056| long=29.920556| wskazówki=obok wieży zegarowej | tollfree=+90 262 322 7554 | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=Wtorek-Niedziela 09:30-16:30. Został zbudowany w latach sześćdziesiątych XIX wieku jako loża dla sułtana Abdulaziza (1830-1876), który bardzo podziwiał Europę i szukał neoklasycznego, błyszczącego pawilonu, w którym mógłby pozować. Zbudował także turecką flotę do znacznej siły, ale spowodował finansową i militarną implozję Imperium Osmańskiego. Został zdetronizowany i wkrótce potem znaleziono go w kałuży krwi, jak w scenariuszu z Cluedo. Jego następca pozostał na stanowisku zaledwie 3 miesiące, potem przyszła kolej Abdula Hamida II. }} * {{zobacz | name=[https://kocaelimuzesi.blogspot.com/ Muzeum Archeologii i Etnografii Kocaeli] | alt= | url= | adres=Istasyon Cd 5 | lat=40.7625| long=29.915833| wskazówki=na stacji kolejowej | tollfree=+90 262 321 2274 | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=Wtorek-Niedziela 09:00-16:30. Znajduje się to w XIX-wiecznym dawnym dworcu kolejowym, naprzeciwko nowoczesnego TCDD. Zostało ponownie otwarte jako muzeum w 2007 roku i prezentuje znaleziska z okresu paleolitu, helleńskiego, rzymskiego, bizantyjskiego i osmańskiego. Jednak niektóre eksponaty są przenoszone do innych muzeów miejskich. Dorosły 20 TL. }} * {{zobacz | name=Muzeum Marynarki Wojennej w Izmicie | alt= | url= | adres=Oramiral Salim Dervişoğlu Cd | lat=40.7601985250589| long=29.916786689283743| wskazówki=wybrzeże obok stacji kolejowej | tollfree=+90 262 323 3383 | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=Wt.-Niedz. 11:00-17:00. Zacumowano tu stary amerykański okręt wojenny i okręt podwodny, przekształcając je w muzeum sztuki wojennej. Zwiedzanie z przewodnikiem po wcześniejszej rezerwacji. Cena biletu dla osoby dorosłej: 25 TL. }} * {{zobacz | name=Kapanca Sokak | alt= | url= | adres= | lat=40.7648 | long=29.9200 | wskazówki= | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=to aleja wijąca się od wieży zegarowej, przy której znajduje się wiele zachowanych lub odrestaurowanych tradycyjnych domów osmańskich. Najwspanialszym z nich jest rzadko otwarta rezydencja Selima Sirri Paszy. Około 50 m na wschód znajduje się Dom Atatürka i Walki Narodowej (Atatürk ve Milli Mücadele Anı Evi), otwarty sporadycznie. }} * {{zobacz | name=Meczet Orhana | alt= | url= | adres= | lat=40.7685 | long=29.9196 | wskazówki= | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=został zbudowany wkrótce po podboju osmańskim w 1332 roku i naprawiony po kolejnych trzęsieniach ziemi. To prosty, niski budynek. }} * {{zobacz | name=Meczet Fevziye | alt= | url= | adres= | lat=40.7625| long=29.925556| wskazówki= | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=znajduje się 500 m na wschód od stacji kolejowej na Cumhuriyet Cd. Został zbudowany na początku XVI wieku, od tego czasu naprawiany i odbudowywany, a następnie całkowicie zniszczony podczas trzęsienia ziemi w 1999, więc obecny budynek jest repliką. }} * {{zobacz | name=Meczet Pertewa Paszy| alt= | url= | adres= | lat=40.7627 | long=29.9310 | wskazówki= | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=lub „Nowy Meczet” (''Yeni Cuma Camii'') został zbudowany w 1579 roku. }} * {{zobacz | name=Muzeum Papieru SEKA| alt= | url= | adres=Mehmet Ali Kağıtçı Sk 77 | lat=40.761111| long=29.909722| wskazówki= | tollfree=+90 262 332 5347 | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=wt-niedziela 09:00-17:30. Papiernictwo rozwinęło się w Chinach około roku 100 naszej ery, rozprzestrzeniło się na Bliski Wschód w okresie średniowiecza, a następnie na zachód. Zrewolucjonizował przekazywanie wiedzy i artyzmu, a swoim papirusem odsunął władzę od Egiptu. Od połowy XIX wieku papier wytwarzano z miazgi drzewnej zamiast szmat tekstylnych, dzięki czemu książki i gazety stały się tańsze oraz sprzyjały umiejętności czytania i pisania i demokracji. Papiernię SEKA otwarto w 1936 r., a zamknięto w 2005 r. Hale papiernicze zostały przekształcone w muzeum techniki i artyzmu. }} * {{zobacz | name=[https://www.kocaelibilimmerkezi.com/ Muzeum Nauki Kocaeli]| alt= | url= | adres=Mehmet Ali Kağıtçı Sk 77 | lat=40.76181099148741| long=29.907222092212304| wskazówki=obok muzeum papieru | tollfree=+90 262 325 7559 | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=wt-niedziela 09:00-17:30. Praktyczne muzeum nauki odpowiednie dla starszych dzieci. Bezpłatny. }} * {{zobacz | name=Plan filmowy Seka Park| alt= | url= | adres= | lat=40.7632 | long=29.9054 | wskazówki= | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=To zbiór makiet budynków osmańskich. Można się po nim przechadzać w chwilach ciszy, ale regularnie wykorzystywany jest jako plan filmowy i telewizyjny, gdzie trzeba zadowolić się odległym widokiem statystów w fezach, czekających na melodramatyczną śmierć. }} == Aktywny wypoczynek == [[Plik:SEKA Kağıt Müzesi kağıt makinesi salonu (3).jpg | thumb | 300px | W Muzeum Papieru ]] * '''Plaża''': esplanada jest idealna na spacery, ale nie warto siedzieć na brzegu ani zanurzać się w mętnej wodzie. Na wschód od zatoki panuje przemysł. Najlepszym wyborem jest Başiskele, południowy brzeg zatoki, choć kamienisty. * '''Piłka nożna''': Kocaelispor awansował w 2025 roku, więc teraz gra w piłkę nożną w Süper Lig, najwyższej klasie rozgrywkowej. Ich {{Znacznik|Stadion Kocaeli|40.774722|30.0175|typ=atrakcja}}'''stadion Kocaeli''' (pojemność 34 700 widzów) znajduje się na wyspie Tunaoğlu, 5 km na wschód od centrum miasta. == Praca == == Nauka == == Zakupy == * Wiele małych supermarketów: Migros i A101 to główne sieci, czynne codziennie do 22:00. * {{Znacznik|'''Outlet Center'''|40.75439279022341|29.94607559363098|typ=zakupy|url=|kolor=008080|treść=}}'''Outlet Center''' i {{Znacznik|'''41 Burda'''|40.7567515|29.9475593|typ=zakupy|url=|kolor=008080|treść=}}'''41 Burda''' to duże centra handlowe w południowej części miasta, tuż za Kumla Creek. Sklepy w tych centrach są czynne codziennie w godzinach 10:00-22:00. == Gastronomia == * ''Pişmaniye'' to lokalna słodycz. Porównywana do waty cukrowej, to cienkie nitki słodzonej mąki, gotowane w maśle, a następnie zwijane w kulki. * Do licznych restauracji serwujących owoce morza nad brzegiem morza, w pobliżu dworca kolejowego, należą Seka Palmiye, {{Znacznik|'''Izmit Yelken Kulubu'''|40.7609051|29.917327|typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''Izmit Yelken Kulubu''', {{Znacznik|'''Beyaz Yalı'''|40.7606964|29.9196414|typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''Beyaz Yalı''', Pehlivan i {{Znacznik|'''Izmit Marina'''|40.7589112|29.9199364|typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''Izmit Marina'''. * W pobliżu wieży zegarowej znajdują się dwie kawiarnie sushi: Takasushi i {{Znacznik|'''Daichi'''|40.76493|29.923868|typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''Daichi'''. == Życie noce == „Bar Street” to zaskakujący zbiór pubów w alejce przy Cumhuriyet Cd 200 na wschód od wieży zegarowej. == Festiwale, imprezy == == Noclegi == Są dwa pasy noclegowe. Południowy kraniec miasta wzdłuż drogi D100 jest ekonomiczny i może być konieczne zaciśnięcie nosa. Na wschód wzdłuż drogi D605 znajdują się droższe hotele biznesowe. * {{Znacznik|'''La Flora House Hotel'''|40.7660 |29.9661 |typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''[https://www.facebook.com/Lafloraturkey/ La Flora House Hotel]''', Dönmez Sk 13, ☏ +90 262 311 5787. Niezawodny hotel w średniej cenie, położony blisko skrzyżowania głównych autostrad. Pokój dwuosobowy ze śniadaniem 1000 TL. * {{Znacznik|'''Ramada Plaza'''|40.7706 |29.9697 |typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''Ramada Plaza''', Şehit Ergün Köncü Sk 10, ☏ +90 262 310 1111. Komfort i sprawna obsługa w tym sieciowym hotelu w średniej cenie. Pokój dwuosobowy ze śniadaniem 1500 TL. * {{Znacznik|'''Business Palas Otel'''|40.7780 |29.9706 |typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''[https://www.businesspalas.com.tr/ Business Palas Otel]''', Şehit Er Güven Sk 25, ☏ +90 262 322 5959. Dogodny dojazd autostradą, mieszane opinie o komforcie i czystości. Pokój dwuosobowy ze śniadaniem 1000 TL. * '''[https://www.weshotel.com/ Wes Hotel]''', Dut Sk 2 (''po drugiej stronie drogi [[Plik:D100-TR.svg|35px]] od Muzeum Etnograficznego''), ☏ +90 262 321 4747. Małe pokoje, ale czyste i wygodne. Pokój dwuosobowy ze śniadaniem 1200 TL. * '''[[Başiskele]]''' na południowym brzegu zatoki to osobne miasto. Możesz woleć zatrzymać się tutaj, jeśli jedziesz w kierunku [[Bursa|Bursy]]. * {{Znacznik|'''Tryp by Wyndham İzmit'''|40.7150 |29.9187 |typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''Tryp by Wyndham İzmit''', Liman Cd 88, Başiskele, ☏ +90 262 343 5050. Dobry, elegancki hotel sieciowy na wybrzeżu. Cena za pokój dwuosobowy ze śniadaniem wynosi 2000 TL. == Kontakt == == Bezpieczeństwo == == Informacje turystyczne == == Wyjazd == {{Zarys}} {{Jest w|Marmara}} [[Kategoria:Turcja]] opaem80e4c7p454i3yz1ugnpu7jmzwz 158109 158108 2026-08-03T12:10:10Z Moromar 2451 /* Życie noce */ 158109 wikitext text/x-wiki {{Top-banner}} {{Miejscowość infobox |nazwa = İzmit |nazwa oryginalna = |widok = The_Kocaeli_Sign_in_İzmit_City_Center_01.06.2025_02.jpg |opis = |herb = |mapa = TurkijeKaart Izmit.png |państwo = [[Plik:Flag of Turkey.svg|20px]] [[Turcja]] |region = [[Kocaeli (prowincja)|Kocaeli]] |powierzchnia = 480 |wysokość = 4 |ludność = 376 000 |prefiks = (+90) 262 |kod pocztowy = 41000 |www = https://www.izmit.gov.tr/ }} '''Izmit''' to miasto przemysłowe we wschodniej części regionu [[Marmara]] w [[Turcja|Turcji]], nieco ponad 100 km na wschód od [[Stambuł]]u. Leży na krańcu Zatoki Izmickiej, długiej zatoki Morza Marmara, przypominającej miecz. W 2021 roku liczyło 367 990 mieszkańców. Izmit jest stolicą prowincji i metropolią [[Kocaeli (prowincja)|Kocaeli]]. == Charakterystyka == [[Plik:Kasr-ı Hümayun.jpg | thumb | 300px | Pawilon Cesarski Sułtana Abdulaziza ]] Pierwsze znane miasto w tej okolicy, datowane może na 700 rok p.n.e., nazywało się Astakos (Ἀστακός) i leżało 20 km na południe, na terenie dzisiejszego Başiskele. Leżało na krańcu Zatoki Izmit, więc było oczywistym miejscem do założenia handlu portowego pomiędzy [[Anatolia|Anatolią]] a Morzem Śródziemnym. „Astakos” oznacza homara, więc albo połów był dobry, albo wskazywał na przypominający szczypce czubek Morza Marmara. Na północy leżało graniczące z Morzem Czarnym Królestwo Bitynii: toczyły one wojny, aby zdobyć Astakos i ostatecznie odniosły pyrrusowe zwycięstwo. Zniszczone miasto zostało odbudowane dalej na północ w 264 rpne przez Nikomedesa I z Bitynii, który uczynił je swoją stolicą i (bez wątpienia po wielu przemyśleniach) nazwał je Nikomedią. Do roku 70 p.n.e. Rzym urósł do rangi regionalnej potęgi, a Bitynia zwróciła się do nich o pomoc w walce z wrogami położonymi dalej na wschód. Pomoc przekształciła się w wpływy, a następnie w kolonizację i stała się prowincją rzymską. Było dla nich ważne jako pogranicze przed jeszcze groźniejszymi wrogami, Persami. Nikomedia stała się jedną z czterech współstolic Tetrarchii Rzymskiej aż do roku 330 n.e., kiedy to władza została scentralizowana w Bizancjum, późniejszym Konstantynopolu/[[Stambuł|Stambule]]. Turcy zajęli miasto w 1337 roku, nazywając je początkowo İznikmid: przedrostek „Iz” oznacza „w stronę”, więc oznaczało to okolice Nikomedii i ostatecznie zostało skrócone do İzmit. Miastem nękało kilka konfliktów, z których ostatnim była wojna grecko-turecka z lat 1919-22 oraz trzęsienia ziemi. Najstraszniejszy niedawny wstrząs miał miejsce 17 sierpnia 1999 r. – trzęsienie ziemi o sile 7,6 Mw, w wyniku którego zginęło 17 000 osób, a pół miliona straciło dach nad głową. Zginęła również znaczna część architektury osmańskiej Izmit. Miasto zostało odbudowane: stoi na korytarzu transportowym [[Stambuł]]-[[Ankara]] i od dawna ma charakter przemysłowy. Nigdy nie zostanie pomylony z kurortem nadmorskim: na czele zatoki znajdują się doki handlowe i wojskowe. Jest więc bardziej prawdopodobne, że przyjedziesz tu w celach biznesowych, na przykład związanych z branżą samochodową, lub przejazdem. '''Klimat''' jest oceaniczny, zmodyfikowany przez dominującą strefę śródziemnomorską oraz niewielką wysokość nad poziomem morza. Latem dni są bardzo ciepłe – temperatura maksymalna sięga około 28°C – choć od czasu do czasu występują burzowe ulewy. Noce są również chłodniejsze niż w pobliskim [[Stambuł|Stambule]]. Wiosna i jesień są łagodne i stanowią idealny czas na wizytę (o ile podróż służbowa pozostawia w tej kwestii jakiś wybór), jednak w tych porach roku opady są częstsze, a nocą temperatura może spadać poniżej 0°C – już w listopadzie i jeszcze nawet w maju. Zimy są chłodne i wilgotne, a opady śniegu nie należą do rzadkości. O każdej porze roku zimne wody zatoki powodują powstawanie nocnych mgieł, które rano stopniowo napływają nad miasto. == Dojazd == === Samolotem === {{Znacznik|Port lotniczy Cengiz Topel|40.735028|30.083336|typ=transport}}'''Lotnisko Cengiz Topel''' ({{IATA|KCO}}) znajduje się w dzielnicy Kartepe, sąsiadującej z İzmitem. Jest oddalone o 15 kilometrów od Izmitu, ale nie ma tam regularnych połączeń lotniczych. Jeśli chcesz dostać się do miasta samolotem, możesz dotrzeć do niego z {{Znacznik|Międzynarodowy port lotniczy Sabiha Gökçen|40.898333 |29.309167 |typ=transport}}'''[[Port lotniczy Stambuł-Sabiha Gökçen|lotniska Sabiha Gökçen]]''' ({{IATA|SAW}}) i {{Znacznik|Międzynarodowy port lotniczy Stambuł|41.262222 |28.727778 |typ=transport}}'''[[Port lotniczy Stambuł|lotniska w Stambule]]''' ({{IATA|IST}}) prywatnymi firmami autobusowymi. (Informacje można znaleźć w sekcji „Transport na lotnisku Sabiha Gökçen / Transport na lotnisku w Stambule”). === Koleją === Szybkie pociągi YHT kursują sześć razy dziennie z [[Ankara|Ankary]] i trzy razy z [[Konya|Konyi]], przez [[Eskişehir]] i [[Arifiye]]. Z Izmit jadą dalej na zachód do [[Gebze]] i stacji [[Pendik]] (w przypadku lotniska [[Port lotniczy Stambuł-Sabiha Gökçen|SAW]]), Bostancı i Söğütlüçeşme w [[Stambuł|Stambule]], a raz dziennie dalej do Halkalı. Można także wsiąść do pociągu podmiejskiego Marmaray ze [[Stambuł]]u do [[Gebze]] i przesiąść się. Codziennie kursuje pięć pociągów regionalnych z [[Gebze]] do Izmit (40 min), [[Arifiye]] i [[Adapazarı]] (kolejne 50 min). Ankara Express kursuje w nocy, wyjeżdżając z [[Ankara|Ankary]] o 22:00, aby dotrzeć do Izmit o 04:30 i do centrum [[Stambuł]]u o 06:00. Pociąg jadący na wschód odjeżdża około 22:50, zatrzymuje się w Izmit o 00:30 i dociera do [[Ankara|Ankary]] o 06:45. Rozkłady jazdy i bilety można znaleźć w [https://ebilet.tcddtasimacilik.gov.tr/ TCDD]. {{Znacznik|Stacja kolejowa Izmit|40.7620 |29.9177 |typ=transport}}'''Stacja kolejowa Izmit''' znajduje się na zachodnim krańcu centrum miasta, w pobliżu niedrogiego zakwaterowania. === Samochodem === Droga [[Plik:D100-TR.svg|35px]] ze [[Stambuł]]u do [[Anatolia|Anatolii]] przebiega przez centrum miasta. Często jest zatłoczona, ponieważ prowadzi przez centra miast i rozległe obszary przemysłowe. [[Plik:O4-TR_sign.svg|30px]]/[[Plik:Tabliczka_E80.svg|25px]], autostrada o ograniczonym dostępie (płatna), biegnąca wzdłuż trasy [[Plik:D100-TR.svg|35px]] na północ, jest lepszym wyborem. [[Plik:O7-TR_sign.svg|30px]] biegnie dalej na północ i jest najszybsza, ale ma też odpowiednio wyższe opłaty niż [[Plik:O4-TR_sign.svg|30px]]/[[Plik:Tabliczka_E80.svg|25px]]. W normalnych warunkach drogowych przejazd z azjatyckiej części Stambułu nie powinien zająć więcej niż godzinę. === Autobusem === Autobusy kursują co godzinę lub dwie z dworca azjatyckiego w [[Stambuł|Stambule]] (Harem), a bilet jednorazowy w 2022 roku kosztuje 60 TL. Kilka autobusów odjeżdża z dworca europejskiego w [[Stambuł|Stambule]] (Esenler) lub wymaga przesiadki w [[Gebze]]. Głównym przewoźnikiem jest [https://www.efetur.com.tr/ Efe Tur]. Z [[Ankara|Ankary]] kursują pięć autobusów dziennie, a podróż trwa 4 godziny i 15 minut. Drugą linią autobusową jest [https://www.metroturizm.com.tr/ Metro Turizm], z częstymi połączeniami na trasie między [[Stambuł]]em a [[Ankara|Ankarą]]. {{Znacznik|Otogar|40.7761 |29.9756 |typ=transport}}'''Otogar''', główny dworzec autobusowy, znajduje się przy obwodnicy, na północno-wschodnim krańcu miasta. Aby dostać się do miasta, potrzebny jest ''dolmuş'', który może być wliczony w cenę biletu – zapytaj o szczegóły podczas rezerwacji. W przeciwnym razie tramwaje kursują również do centrum i dalej na esplanadę. === Statkiem === == Komunikacja == {{mapa| 40.770 | 29.930 | wysokość=500 | szerokość=600 | zoom=14|grupy=transport,zobacz,natura,jedzenie,bar,nocleg,atrakcja,zakupy,alarm,zdrowie,zabytek,kontakt,nauka,punkt,rower,parking,obszar,metro,praca}} Obszar, który wzbudza największe zainteresowanie, to okolice wieży zegarowej, do których można dojść pieszo. Pozostałe części miasta są rozległe, więc warto skorzystać z ''dolmuşa'' lub taksówki. Z dwóch bulwarów łączących wieżę zegarową z dzielnicą handlową, İnönü Cd jest jednokierunkowy w kierunku zachodnim, a Cumhuriyet Cd dwukierunkowy, dlatego należy odpowiednio dobrać transport. Tramwaje ([https://www.ulasimpark.com.tr/tramvay Akçaray]) kursują po jednej linii z dworca autobusowego na wschodzie przez centrum do Seki i zachodnich przedmieść. == Warto zobaczyć == [[Plik:Izmit Clocktower.JPG | thumb | 300px | Wieża Zegarowa]] * {{zobacz | name=Wieża Zegarowa | alt= | url= | adres= | lat=40.762778| long=29.919722| wskazówki= | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=Znajduje się na zielonym placu naprzeciwko dworca kolejowego, choć teraz wydaje się odcięty przez ryczącą nad głowami autostradę [[Plik:D100-TR.svg|35px]]. Zbudowana w 1901 roku, była jedną z wielu neoklasycystycznych wież zegarowych wzniesionych w całym Imperium dla upamiętnienia 25-lecia panowania sułtana Abdula Hamida II (1842-1918). Przewodniczył on wielkiej rozbudowie kolei, ale jednocześnie upadkowi potęgi osmańskiej. Został zdetronizowany w 1907 roku, a strach przed zamachem i 13 żonami, które miały go ułagodzić, sprawiły, że nie miał zbyt wiele czasu na podróżowanie i podziwianie wszystkich swoich wież zegarowych. Wieża Izmit ma 16,4 m wysokości i jest ozdobiona fontannami; została odrestaurowana w 2006 roku. }} * {{zobacz | name=Muzeum Pawilonu Cesarskiego | alt= | url= | adres=İnönü Cd | lat=40.763056| long=29.920556| wskazówki=obok wieży zegarowej | tollfree=+90 262 322 7554 | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=Wtorek-Niedziela 09:30-16:30. Został zbudowany w latach sześćdziesiątych XIX wieku jako loża dla sułtana Abdulaziza (1830-1876), który bardzo podziwiał Europę i szukał neoklasycznego, błyszczącego pawilonu, w którym mógłby pozować. Zbudował także turecką flotę do znacznej siły, ale spowodował finansową i militarną implozję Imperium Osmańskiego. Został zdetronizowany i wkrótce potem znaleziono go w kałuży krwi, jak w scenariuszu z Cluedo. Jego następca pozostał na stanowisku zaledwie 3 miesiące, potem przyszła kolej Abdula Hamida II. }} * {{zobacz | name=[https://kocaelimuzesi.blogspot.com/ Muzeum Archeologii i Etnografii Kocaeli] | alt= | url= | adres=Istasyon Cd 5 | lat=40.7625| long=29.915833| wskazówki=na stacji kolejowej | tollfree=+90 262 321 2274 | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=Wtorek-Niedziela 09:00-16:30. Znajduje się to w XIX-wiecznym dawnym dworcu kolejowym, naprzeciwko nowoczesnego TCDD. Zostało ponownie otwarte jako muzeum w 2007 roku i prezentuje znaleziska z okresu paleolitu, helleńskiego, rzymskiego, bizantyjskiego i osmańskiego. Jednak niektóre eksponaty są przenoszone do innych muzeów miejskich. Dorosły 20 TL. }} * {{zobacz | name=Muzeum Marynarki Wojennej w Izmicie | alt= | url= | adres=Oramiral Salim Dervişoğlu Cd | lat=40.7601985250589| long=29.916786689283743| wskazówki=wybrzeże obok stacji kolejowej | tollfree=+90 262 323 3383 | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=Wt.-Niedz. 11:00-17:00. Zacumowano tu stary amerykański okręt wojenny i okręt podwodny, przekształcając je w muzeum sztuki wojennej. Zwiedzanie z przewodnikiem po wcześniejszej rezerwacji. Cena biletu dla osoby dorosłej: 25 TL. }} * {{zobacz | name=Kapanca Sokak | alt= | url= | adres= | lat=40.7648 | long=29.9200 | wskazówki= | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=to aleja wijąca się od wieży zegarowej, przy której znajduje się wiele zachowanych lub odrestaurowanych tradycyjnych domów osmańskich. Najwspanialszym z nich jest rzadko otwarta rezydencja Selima Sirri Paszy. Około 50 m na wschód znajduje się Dom Atatürka i Walki Narodowej (Atatürk ve Milli Mücadele Anı Evi), otwarty sporadycznie. }} * {{zobacz | name=Meczet Orhana | alt= | url= | adres= | lat=40.7685 | long=29.9196 | wskazówki= | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=został zbudowany wkrótce po podboju osmańskim w 1332 roku i naprawiony po kolejnych trzęsieniach ziemi. To prosty, niski budynek. }} * {{zobacz | name=Meczet Fevziye | alt= | url= | adres= | lat=40.7625| long=29.925556| wskazówki= | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=znajduje się 500 m na wschód od stacji kolejowej na Cumhuriyet Cd. Został zbudowany na początku XVI wieku, od tego czasu naprawiany i odbudowywany, a następnie całkowicie zniszczony podczas trzęsienia ziemi w 1999, więc obecny budynek jest repliką. }} * {{zobacz | name=Meczet Pertewa Paszy| alt= | url= | adres= | lat=40.7627 | long=29.9310 | wskazówki= | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=lub „Nowy Meczet” (''Yeni Cuma Camii'') został zbudowany w 1579 roku. }} * {{zobacz | name=Muzeum Papieru SEKA| alt= | url= | adres=Mehmet Ali Kağıtçı Sk 77 | lat=40.761111| long=29.909722| wskazówki= | tollfree=+90 262 332 5347 | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=wt-niedziela 09:00-17:30. Papiernictwo rozwinęło się w Chinach około roku 100 naszej ery, rozprzestrzeniło się na Bliski Wschód w okresie średniowiecza, a następnie na zachód. Zrewolucjonizował przekazywanie wiedzy i artyzmu, a swoim papirusem odsunął władzę od Egiptu. Od połowy XIX wieku papier wytwarzano z miazgi drzewnej zamiast szmat tekstylnych, dzięki czemu książki i gazety stały się tańsze oraz sprzyjały umiejętności czytania i pisania i demokracji. Papiernię SEKA otwarto w 1936 r., a zamknięto w 2005 r. Hale papiernicze zostały przekształcone w muzeum techniki i artyzmu. }} * {{zobacz | name=[https://www.kocaelibilimmerkezi.com/ Muzeum Nauki Kocaeli]| alt= | url= | adres=Mehmet Ali Kağıtçı Sk 77 | lat=40.76181099148741| long=29.907222092212304| wskazówki=obok muzeum papieru | tollfree=+90 262 325 7559 | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=wt-niedziela 09:00-17:30. Praktyczne muzeum nauki odpowiednie dla starszych dzieci. Bezpłatny. }} * {{zobacz | name=Plan filmowy Seka Park| alt= | url= | adres= | lat=40.7632 | long=29.9054 | wskazówki= | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=To zbiór makiet budynków osmańskich. Można się po nim przechadzać w chwilach ciszy, ale regularnie wykorzystywany jest jako plan filmowy i telewizyjny, gdzie trzeba zadowolić się odległym widokiem statystów w fezach, czekających na melodramatyczną śmierć. }} == Aktywny wypoczynek == [[Plik:SEKA Kağıt Müzesi kağıt makinesi salonu (3).jpg | thumb | 300px | W Muzeum Papieru ]] * '''Plaża''': esplanada jest idealna na spacery, ale nie warto siedzieć na brzegu ani zanurzać się w mętnej wodzie. Na wschód od zatoki panuje przemysł. Najlepszym wyborem jest Başiskele, południowy brzeg zatoki, choć kamienisty. * '''Piłka nożna''': Kocaelispor awansował w 2025 roku, więc teraz gra w piłkę nożną w Süper Lig, najwyższej klasie rozgrywkowej. Ich {{Znacznik|Stadion Kocaeli|40.774722|30.0175|typ=atrakcja}}'''stadion Kocaeli''' (pojemność 34 700 widzów) znajduje się na wyspie Tunaoğlu, 5 km na wschód od centrum miasta. == Praca == == Nauka == == Zakupy == * Wiele małych supermarketów: Migros i A101 to główne sieci, czynne codziennie do 22:00. * {{Znacznik|'''Outlet Center'''|40.75439279022341|29.94607559363098|typ=zakupy|url=|kolor=008080|treść=}}'''Outlet Center''' i {{Znacznik|'''41 Burda'''|40.7567515|29.9475593|typ=zakupy|url=|kolor=008080|treść=}}'''41 Burda''' to duże centra handlowe w południowej części miasta, tuż za Kumla Creek. Sklepy w tych centrach są czynne codziennie w godzinach 10:00-22:00. == Gastronomia == * ''Pişmaniye'' to lokalna słodycz. Porównywana do waty cukrowej, to cienkie nitki słodzonej mąki, gotowane w maśle, a następnie zwijane w kulki. * Do licznych restauracji serwujących owoce morza nad brzegiem morza, w pobliżu dworca kolejowego, należą Seka Palmiye, {{Znacznik|'''Izmit Yelken Kulubu'''|40.7609051|29.917327|typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''Izmit Yelken Kulubu''', {{Znacznik|'''Beyaz Yalı'''|40.7606964|29.9196414|typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''Beyaz Yalı''', Pehlivan i {{Znacznik|'''Izmit Marina'''|40.7589112|29.9199364|typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''Izmit Marina'''. * W pobliżu wieży zegarowej znajdują się dwie kawiarnie sushi: Takasushi i {{Znacznik|'''Daichi'''|40.76493|29.923868|typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''Daichi'''. == Życie noce == [[Plik:Izmit old neighbourhood 1397.jpg | thumb | 300px | Stara ulica w Izmicie ]] „Bar Street” to zaskakujący zbiór pubów w alejce przy Cumhuriyet Cd 200 na wschód od wieży zegarowej. == Festiwale, imprezy == == Noclegi == Są dwa pasy noclegowe. Południowy kraniec miasta wzdłuż drogi D100 jest ekonomiczny i może być konieczne zaciśnięcie nosa. Na wschód wzdłuż drogi D605 znajdują się droższe hotele biznesowe. * {{Znacznik|'''La Flora House Hotel'''|40.7660 |29.9661 |typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''[https://www.facebook.com/Lafloraturkey/ La Flora House Hotel]''', Dönmez Sk 13, ☏ +90 262 311 5787. Niezawodny hotel w średniej cenie, położony blisko skrzyżowania głównych autostrad. Pokój dwuosobowy ze śniadaniem 1000 TL. * {{Znacznik|'''Ramada Plaza'''|40.7706 |29.9697 |typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''Ramada Plaza''', Şehit Ergün Köncü Sk 10, ☏ +90 262 310 1111. Komfort i sprawna obsługa w tym sieciowym hotelu w średniej cenie. Pokój dwuosobowy ze śniadaniem 1500 TL. * {{Znacznik|'''Business Palas Otel'''|40.7780 |29.9706 |typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''[https://www.businesspalas.com.tr/ Business Palas Otel]''', Şehit Er Güven Sk 25, ☏ +90 262 322 5959. Dogodny dojazd autostradą, mieszane opinie o komforcie i czystości. Pokój dwuosobowy ze śniadaniem 1000 TL. * '''[https://www.weshotel.com/ Wes Hotel]''', Dut Sk 2 (''po drugiej stronie drogi [[Plik:D100-TR.svg|35px]] od Muzeum Etnograficznego''), ☏ +90 262 321 4747. Małe pokoje, ale czyste i wygodne. Pokój dwuosobowy ze śniadaniem 1200 TL. * '''[[Başiskele]]''' na południowym brzegu zatoki to osobne miasto. Możesz woleć zatrzymać się tutaj, jeśli jedziesz w kierunku [[Bursa|Bursy]]. * {{Znacznik|'''Tryp by Wyndham İzmit'''|40.7150 |29.9187 |typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''Tryp by Wyndham İzmit''', Liman Cd 88, Başiskele, ☏ +90 262 343 5050. Dobry, elegancki hotel sieciowy na wybrzeżu. Cena za pokój dwuosobowy ze śniadaniem wynosi 2000 TL. == Kontakt == == Bezpieczeństwo == == Informacje turystyczne == == Wyjazd == {{Zarys}} {{Jest w|Marmara}} [[Kategoria:Turcja]] e8criklq59ozhy6jav8ni2bjjny77jc 158110 158109 2026-08-03T12:10:47Z Moromar 2451 /* Kontakt */ 158110 wikitext text/x-wiki {{Top-banner}} {{Miejscowość infobox |nazwa = İzmit |nazwa oryginalna = |widok = The_Kocaeli_Sign_in_İzmit_City_Center_01.06.2025_02.jpg |opis = |herb = |mapa = TurkijeKaart Izmit.png |państwo = [[Plik:Flag of Turkey.svg|20px]] [[Turcja]] |region = [[Kocaeli (prowincja)|Kocaeli]] |powierzchnia = 480 |wysokość = 4 |ludność = 376 000 |prefiks = (+90) 262 |kod pocztowy = 41000 |www = https://www.izmit.gov.tr/ }} '''Izmit''' to miasto przemysłowe we wschodniej części regionu [[Marmara]] w [[Turcja|Turcji]], nieco ponad 100 km na wschód od [[Stambuł]]u. Leży na krańcu Zatoki Izmickiej, długiej zatoki Morza Marmara, przypominającej miecz. W 2021 roku liczyło 367 990 mieszkańców. Izmit jest stolicą prowincji i metropolią [[Kocaeli (prowincja)|Kocaeli]]. == Charakterystyka == [[Plik:Kasr-ı Hümayun.jpg | thumb | 300px | Pawilon Cesarski Sułtana Abdulaziza ]] Pierwsze znane miasto w tej okolicy, datowane może na 700 rok p.n.e., nazywało się Astakos (Ἀστακός) i leżało 20 km na południe, na terenie dzisiejszego Başiskele. Leżało na krańcu Zatoki Izmit, więc było oczywistym miejscem do założenia handlu portowego pomiędzy [[Anatolia|Anatolią]] a Morzem Śródziemnym. „Astakos” oznacza homara, więc albo połów był dobry, albo wskazywał na przypominający szczypce czubek Morza Marmara. Na północy leżało graniczące z Morzem Czarnym Królestwo Bitynii: toczyły one wojny, aby zdobyć Astakos i ostatecznie odniosły pyrrusowe zwycięstwo. Zniszczone miasto zostało odbudowane dalej na północ w 264 rpne przez Nikomedesa I z Bitynii, który uczynił je swoją stolicą i (bez wątpienia po wielu przemyśleniach) nazwał je Nikomedią. Do roku 70 p.n.e. Rzym urósł do rangi regionalnej potęgi, a Bitynia zwróciła się do nich o pomoc w walce z wrogami położonymi dalej na wschód. Pomoc przekształciła się w wpływy, a następnie w kolonizację i stała się prowincją rzymską. Było dla nich ważne jako pogranicze przed jeszcze groźniejszymi wrogami, Persami. Nikomedia stała się jedną z czterech współstolic Tetrarchii Rzymskiej aż do roku 330 n.e., kiedy to władza została scentralizowana w Bizancjum, późniejszym Konstantynopolu/[[Stambuł|Stambule]]. Turcy zajęli miasto w 1337 roku, nazywając je początkowo İznikmid: przedrostek „Iz” oznacza „w stronę”, więc oznaczało to okolice Nikomedii i ostatecznie zostało skrócone do İzmit. Miastem nękało kilka konfliktów, z których ostatnim była wojna grecko-turecka z lat 1919-22 oraz trzęsienia ziemi. Najstraszniejszy niedawny wstrząs miał miejsce 17 sierpnia 1999 r. – trzęsienie ziemi o sile 7,6 Mw, w wyniku którego zginęło 17 000 osób, a pół miliona straciło dach nad głową. Zginęła również znaczna część architektury osmańskiej Izmit. Miasto zostało odbudowane: stoi na korytarzu transportowym [[Stambuł]]-[[Ankara]] i od dawna ma charakter przemysłowy. Nigdy nie zostanie pomylony z kurortem nadmorskim: na czele zatoki znajdują się doki handlowe i wojskowe. Jest więc bardziej prawdopodobne, że przyjedziesz tu w celach biznesowych, na przykład związanych z branżą samochodową, lub przejazdem. '''Klimat''' jest oceaniczny, zmodyfikowany przez dominującą strefę śródziemnomorską oraz niewielką wysokość nad poziomem morza. Latem dni są bardzo ciepłe – temperatura maksymalna sięga około 28°C – choć od czasu do czasu występują burzowe ulewy. Noce są również chłodniejsze niż w pobliskim [[Stambuł|Stambule]]. Wiosna i jesień są łagodne i stanowią idealny czas na wizytę (o ile podróż służbowa pozostawia w tej kwestii jakiś wybór), jednak w tych porach roku opady są częstsze, a nocą temperatura może spadać poniżej 0°C – już w listopadzie i jeszcze nawet w maju. Zimy są chłodne i wilgotne, a opady śniegu nie należą do rzadkości. O każdej porze roku zimne wody zatoki powodują powstawanie nocnych mgieł, które rano stopniowo napływają nad miasto. == Dojazd == === Samolotem === {{Znacznik|Port lotniczy Cengiz Topel|40.735028|30.083336|typ=transport}}'''Lotnisko Cengiz Topel''' ({{IATA|KCO}}) znajduje się w dzielnicy Kartepe, sąsiadującej z İzmitem. Jest oddalone o 15 kilometrów od Izmitu, ale nie ma tam regularnych połączeń lotniczych. Jeśli chcesz dostać się do miasta samolotem, możesz dotrzeć do niego z {{Znacznik|Międzynarodowy port lotniczy Sabiha Gökçen|40.898333 |29.309167 |typ=transport}}'''[[Port lotniczy Stambuł-Sabiha Gökçen|lotniska Sabiha Gökçen]]''' ({{IATA|SAW}}) i {{Znacznik|Międzynarodowy port lotniczy Stambuł|41.262222 |28.727778 |typ=transport}}'''[[Port lotniczy Stambuł|lotniska w Stambule]]''' ({{IATA|IST}}) prywatnymi firmami autobusowymi. (Informacje można znaleźć w sekcji „Transport na lotnisku Sabiha Gökçen / Transport na lotnisku w Stambule”). === Koleją === Szybkie pociągi YHT kursują sześć razy dziennie z [[Ankara|Ankary]] i trzy razy z [[Konya|Konyi]], przez [[Eskişehir]] i [[Arifiye]]. Z Izmit jadą dalej na zachód do [[Gebze]] i stacji [[Pendik]] (w przypadku lotniska [[Port lotniczy Stambuł-Sabiha Gökçen|SAW]]), Bostancı i Söğütlüçeşme w [[Stambuł|Stambule]], a raz dziennie dalej do Halkalı. Można także wsiąść do pociągu podmiejskiego Marmaray ze [[Stambuł]]u do [[Gebze]] i przesiąść się. Codziennie kursuje pięć pociągów regionalnych z [[Gebze]] do Izmit (40 min), [[Arifiye]] i [[Adapazarı]] (kolejne 50 min). Ankara Express kursuje w nocy, wyjeżdżając z [[Ankara|Ankary]] o 22:00, aby dotrzeć do Izmit o 04:30 i do centrum [[Stambuł]]u o 06:00. Pociąg jadący na wschód odjeżdża około 22:50, zatrzymuje się w Izmit o 00:30 i dociera do [[Ankara|Ankary]] o 06:45. Rozkłady jazdy i bilety można znaleźć w [https://ebilet.tcddtasimacilik.gov.tr/ TCDD]. {{Znacznik|Stacja kolejowa Izmit|40.7620 |29.9177 |typ=transport}}'''Stacja kolejowa Izmit''' znajduje się na zachodnim krańcu centrum miasta, w pobliżu niedrogiego zakwaterowania. === Samochodem === Droga [[Plik:D100-TR.svg|35px]] ze [[Stambuł]]u do [[Anatolia|Anatolii]] przebiega przez centrum miasta. Często jest zatłoczona, ponieważ prowadzi przez centra miast i rozległe obszary przemysłowe. [[Plik:O4-TR_sign.svg|30px]]/[[Plik:Tabliczka_E80.svg|25px]], autostrada o ograniczonym dostępie (płatna), biegnąca wzdłuż trasy [[Plik:D100-TR.svg|35px]] na północ, jest lepszym wyborem. [[Plik:O7-TR_sign.svg|30px]] biegnie dalej na północ i jest najszybsza, ale ma też odpowiednio wyższe opłaty niż [[Plik:O4-TR_sign.svg|30px]]/[[Plik:Tabliczka_E80.svg|25px]]. W normalnych warunkach drogowych przejazd z azjatyckiej części Stambułu nie powinien zająć więcej niż godzinę. === Autobusem === Autobusy kursują co godzinę lub dwie z dworca azjatyckiego w [[Stambuł|Stambule]] (Harem), a bilet jednorazowy w 2022 roku kosztuje 60 TL. Kilka autobusów odjeżdża z dworca europejskiego w [[Stambuł|Stambule]] (Esenler) lub wymaga przesiadki w [[Gebze]]. Głównym przewoźnikiem jest [https://www.efetur.com.tr/ Efe Tur]. Z [[Ankara|Ankary]] kursują pięć autobusów dziennie, a podróż trwa 4 godziny i 15 minut. Drugą linią autobusową jest [https://www.metroturizm.com.tr/ Metro Turizm], z częstymi połączeniami na trasie między [[Stambuł]]em a [[Ankara|Ankarą]]. {{Znacznik|Otogar|40.7761 |29.9756 |typ=transport}}'''Otogar''', główny dworzec autobusowy, znajduje się przy obwodnicy, na północno-wschodnim krańcu miasta. Aby dostać się do miasta, potrzebny jest ''dolmuş'', który może być wliczony w cenę biletu – zapytaj o szczegóły podczas rezerwacji. W przeciwnym razie tramwaje kursują również do centrum i dalej na esplanadę. === Statkiem === == Komunikacja == {{mapa| 40.770 | 29.930 | wysokość=500 | szerokość=600 | zoom=14|grupy=transport,zobacz,natura,jedzenie,bar,nocleg,atrakcja,zakupy,alarm,zdrowie,zabytek,kontakt,nauka,punkt,rower,parking,obszar,metro,praca}} Obszar, który wzbudza największe zainteresowanie, to okolice wieży zegarowej, do których można dojść pieszo. Pozostałe części miasta są rozległe, więc warto skorzystać z ''dolmuşa'' lub taksówki. Z dwóch bulwarów łączących wieżę zegarową z dzielnicą handlową, İnönü Cd jest jednokierunkowy w kierunku zachodnim, a Cumhuriyet Cd dwukierunkowy, dlatego należy odpowiednio dobrać transport. Tramwaje ([https://www.ulasimpark.com.tr/tramvay Akçaray]) kursują po jednej linii z dworca autobusowego na wschodzie przez centrum do Seki i zachodnich przedmieść. == Warto zobaczyć == [[Plik:Izmit Clocktower.JPG | thumb | 300px | Wieża Zegarowa]] * {{zobacz | name=Wieża Zegarowa | alt= | url= | adres= | lat=40.762778| long=29.919722| wskazówki= | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=Znajduje się na zielonym placu naprzeciwko dworca kolejowego, choć teraz wydaje się odcięty przez ryczącą nad głowami autostradę [[Plik:D100-TR.svg|35px]]. Zbudowana w 1901 roku, była jedną z wielu neoklasycystycznych wież zegarowych wzniesionych w całym Imperium dla upamiętnienia 25-lecia panowania sułtana Abdula Hamida II (1842-1918). Przewodniczył on wielkiej rozbudowie kolei, ale jednocześnie upadkowi potęgi osmańskiej. Został zdetronizowany w 1907 roku, a strach przed zamachem i 13 żonami, które miały go ułagodzić, sprawiły, że nie miał zbyt wiele czasu na podróżowanie i podziwianie wszystkich swoich wież zegarowych. Wieża Izmit ma 16,4 m wysokości i jest ozdobiona fontannami; została odrestaurowana w 2006 roku. }} * {{zobacz | name=Muzeum Pawilonu Cesarskiego | alt= | url= | adres=İnönü Cd | lat=40.763056| long=29.920556| wskazówki=obok wieży zegarowej | tollfree=+90 262 322 7554 | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=Wtorek-Niedziela 09:30-16:30. Został zbudowany w latach sześćdziesiątych XIX wieku jako loża dla sułtana Abdulaziza (1830-1876), który bardzo podziwiał Europę i szukał neoklasycznego, błyszczącego pawilonu, w którym mógłby pozować. Zbudował także turecką flotę do znacznej siły, ale spowodował finansową i militarną implozję Imperium Osmańskiego. Został zdetronizowany i wkrótce potem znaleziono go w kałuży krwi, jak w scenariuszu z Cluedo. Jego następca pozostał na stanowisku zaledwie 3 miesiące, potem przyszła kolej Abdula Hamida II. }} * {{zobacz | name=[https://kocaelimuzesi.blogspot.com/ Muzeum Archeologii i Etnografii Kocaeli] | alt= | url= | adres=Istasyon Cd 5 | lat=40.7625| long=29.915833| wskazówki=na stacji kolejowej | tollfree=+90 262 321 2274 | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=Wtorek-Niedziela 09:00-16:30. Znajduje się to w XIX-wiecznym dawnym dworcu kolejowym, naprzeciwko nowoczesnego TCDD. Zostało ponownie otwarte jako muzeum w 2007 roku i prezentuje znaleziska z okresu paleolitu, helleńskiego, rzymskiego, bizantyjskiego i osmańskiego. Jednak niektóre eksponaty są przenoszone do innych muzeów miejskich. Dorosły 20 TL. }} * {{zobacz | name=Muzeum Marynarki Wojennej w Izmicie | alt= | url= | adres=Oramiral Salim Dervişoğlu Cd | lat=40.7601985250589| long=29.916786689283743| wskazówki=wybrzeże obok stacji kolejowej | tollfree=+90 262 323 3383 | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=Wt.-Niedz. 11:00-17:00. Zacumowano tu stary amerykański okręt wojenny i okręt podwodny, przekształcając je w muzeum sztuki wojennej. Zwiedzanie z przewodnikiem po wcześniejszej rezerwacji. Cena biletu dla osoby dorosłej: 25 TL. }} * {{zobacz | name=Kapanca Sokak | alt= | url= | adres= | lat=40.7648 | long=29.9200 | wskazówki= | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=to aleja wijąca się od wieży zegarowej, przy której znajduje się wiele zachowanych lub odrestaurowanych tradycyjnych domów osmańskich. Najwspanialszym z nich jest rzadko otwarta rezydencja Selima Sirri Paszy. Około 50 m na wschód znajduje się Dom Atatürka i Walki Narodowej (Atatürk ve Milli Mücadele Anı Evi), otwarty sporadycznie. }} * {{zobacz | name=Meczet Orhana | alt= | url= | adres= | lat=40.7685 | long=29.9196 | wskazówki= | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=został zbudowany wkrótce po podboju osmańskim w 1332 roku i naprawiony po kolejnych trzęsieniach ziemi. To prosty, niski budynek. }} * {{zobacz | name=Meczet Fevziye | alt= | url= | adres= | lat=40.7625| long=29.925556| wskazówki= | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=znajduje się 500 m na wschód od stacji kolejowej na Cumhuriyet Cd. Został zbudowany na początku XVI wieku, od tego czasu naprawiany i odbudowywany, a następnie całkowicie zniszczony podczas trzęsienia ziemi w 1999, więc obecny budynek jest repliką. }} * {{zobacz | name=Meczet Pertewa Paszy| alt= | url= | adres= | lat=40.7627 | long=29.9310 | wskazówki= | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=lub „Nowy Meczet” (''Yeni Cuma Camii'') został zbudowany w 1579 roku. }} * {{zobacz | name=Muzeum Papieru SEKA| alt= | url= | adres=Mehmet Ali Kağıtçı Sk 77 | lat=40.761111| long=29.909722| wskazówki= | tollfree=+90 262 332 5347 | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=wt-niedziela 09:00-17:30. Papiernictwo rozwinęło się w Chinach około roku 100 naszej ery, rozprzestrzeniło się na Bliski Wschód w okresie średniowiecza, a następnie na zachód. Zrewolucjonizował przekazywanie wiedzy i artyzmu, a swoim papirusem odsunął władzę od Egiptu. Od połowy XIX wieku papier wytwarzano z miazgi drzewnej zamiast szmat tekstylnych, dzięki czemu książki i gazety stały się tańsze oraz sprzyjały umiejętności czytania i pisania i demokracji. Papiernię SEKA otwarto w 1936 r., a zamknięto w 2005 r. Hale papiernicze zostały przekształcone w muzeum techniki i artyzmu. }} * {{zobacz | name=[https://www.kocaelibilimmerkezi.com/ Muzeum Nauki Kocaeli]| alt= | url= | adres=Mehmet Ali Kağıtçı Sk 77 | lat=40.76181099148741| long=29.907222092212304| wskazówki=obok muzeum papieru | tollfree=+90 262 325 7559 | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=wt-niedziela 09:00-17:30. Praktyczne muzeum nauki odpowiednie dla starszych dzieci. Bezpłatny. }} * {{zobacz | name=Plan filmowy Seka Park| alt= | url= | adres= | lat=40.7632 | long=29.9054 | wskazówki= | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=To zbiór makiet budynków osmańskich. Można się po nim przechadzać w chwilach ciszy, ale regularnie wykorzystywany jest jako plan filmowy i telewizyjny, gdzie trzeba zadowolić się odległym widokiem statystów w fezach, czekających na melodramatyczną śmierć. }} == Aktywny wypoczynek == [[Plik:SEKA Kağıt Müzesi kağıt makinesi salonu (3).jpg | thumb | 300px | W Muzeum Papieru ]] * '''Plaża''': esplanada jest idealna na spacery, ale nie warto siedzieć na brzegu ani zanurzać się w mętnej wodzie. Na wschód od zatoki panuje przemysł. Najlepszym wyborem jest Başiskele, południowy brzeg zatoki, choć kamienisty. * '''Piłka nożna''': Kocaelispor awansował w 2025 roku, więc teraz gra w piłkę nożną w Süper Lig, najwyższej klasie rozgrywkowej. Ich {{Znacznik|Stadion Kocaeli|40.774722|30.0175|typ=atrakcja}}'''stadion Kocaeli''' (pojemność 34 700 widzów) znajduje się na wyspie Tunaoğlu, 5 km na wschód od centrum miasta. == Praca == == Nauka == == Zakupy == * Wiele małych supermarketów: Migros i A101 to główne sieci, czynne codziennie do 22:00. * {{Znacznik|'''Outlet Center'''|40.75439279022341|29.94607559363098|typ=zakupy|url=|kolor=008080|treść=}}'''Outlet Center''' i {{Znacznik|'''41 Burda'''|40.7567515|29.9475593|typ=zakupy|url=|kolor=008080|treść=}}'''41 Burda''' to duże centra handlowe w południowej części miasta, tuż za Kumla Creek. Sklepy w tych centrach są czynne codziennie w godzinach 10:00-22:00. == Gastronomia == * ''Pişmaniye'' to lokalna słodycz. Porównywana do waty cukrowej, to cienkie nitki słodzonej mąki, gotowane w maśle, a następnie zwijane w kulki. * Do licznych restauracji serwujących owoce morza nad brzegiem morza, w pobliżu dworca kolejowego, należą Seka Palmiye, {{Znacznik|'''Izmit Yelken Kulubu'''|40.7609051|29.917327|typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''Izmit Yelken Kulubu''', {{Znacznik|'''Beyaz Yalı'''|40.7606964|29.9196414|typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''Beyaz Yalı''', Pehlivan i {{Znacznik|'''Izmit Marina'''|40.7589112|29.9199364|typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''Izmit Marina'''. * W pobliżu wieży zegarowej znajdują się dwie kawiarnie sushi: Takasushi i {{Znacznik|'''Daichi'''|40.76493|29.923868|typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''Daichi'''. == Życie noce == [[Plik:Izmit old neighbourhood 1397.jpg | thumb | 300px | Stara ulica w Izmicie ]] „Bar Street” to zaskakujący zbiór pubów w alejce przy Cumhuriyet Cd 200 na wschód od wieży zegarowej. == Festiwale, imprezy == == Noclegi == Są dwa pasy noclegowe. Południowy kraniec miasta wzdłuż drogi D100 jest ekonomiczny i może być konieczne zaciśnięcie nosa. Na wschód wzdłuż drogi D605 znajdują się droższe hotele biznesowe. * {{Znacznik|'''La Flora House Hotel'''|40.7660 |29.9661 |typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''[https://www.facebook.com/Lafloraturkey/ La Flora House Hotel]''', Dönmez Sk 13, ☏ +90 262 311 5787. Niezawodny hotel w średniej cenie, położony blisko skrzyżowania głównych autostrad. Pokój dwuosobowy ze śniadaniem 1000 TL. * {{Znacznik|'''Ramada Plaza'''|40.7706 |29.9697 |typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''Ramada Plaza''', Şehit Ergün Köncü Sk 10, ☏ +90 262 310 1111. Komfort i sprawna obsługa w tym sieciowym hotelu w średniej cenie. Pokój dwuosobowy ze śniadaniem 1500 TL. * {{Znacznik|'''Business Palas Otel'''|40.7780 |29.9706 |typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''[https://www.businesspalas.com.tr/ Business Palas Otel]''', Şehit Er Güven Sk 25, ☏ +90 262 322 5959. Dogodny dojazd autostradą, mieszane opinie o komforcie i czystości. Pokój dwuosobowy ze śniadaniem 1000 TL. * '''[https://www.weshotel.com/ Wes Hotel]''', Dut Sk 2 (''po drugiej stronie drogi [[Plik:D100-TR.svg|35px]] od Muzeum Etnograficznego''), ☏ +90 262 321 4747. Małe pokoje, ale czyste i wygodne. Pokój dwuosobowy ze śniadaniem 1200 TL. * '''[[Başiskele]]''' na południowym brzegu zatoki to osobne miasto. Możesz woleć zatrzymać się tutaj, jeśli jedziesz w kierunku [[Bursa|Bursy]]. * {{Znacznik|'''Tryp by Wyndham İzmit'''|40.7150 |29.9187 |typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''Tryp by Wyndham İzmit''', Liman Cd 88, Başiskele, ☏ +90 262 343 5050. Dobry, elegancki hotel sieciowy na wybrzeżu. Cena za pokój dwuosobowy ze śniadaniem wynosi 2000 TL. == Kontakt == İzmit ma 4G od wszystkich tureckich operatorów. Od października 2022 sieć 5G nie została wdrożona w Turcji. == Bezpieczeństwo == == Informacje turystyczne == == Wyjazd == {{Zarys}} {{Jest w|Marmara}} [[Kategoria:Turcja]] pipwfwe4b7j8bbcp7eimrhqiqeikd28 158111 158110 2026-08-03T12:12:30Z Moromar 2451 /* Wyjazd */ 158111 wikitext text/x-wiki {{Top-banner}} {{Miejscowość infobox |nazwa = İzmit |nazwa oryginalna = |widok = The_Kocaeli_Sign_in_İzmit_City_Center_01.06.2025_02.jpg |opis = |herb = |mapa = TurkijeKaart Izmit.png |państwo = [[Plik:Flag of Turkey.svg|20px]] [[Turcja]] |region = [[Kocaeli (prowincja)|Kocaeli]] |powierzchnia = 480 |wysokość = 4 |ludność = 376 000 |prefiks = (+90) 262 |kod pocztowy = 41000 |www = https://www.izmit.gov.tr/ }} '''Izmit''' to miasto przemysłowe we wschodniej części regionu [[Marmara]] w [[Turcja|Turcji]], nieco ponad 100 km na wschód od [[Stambuł]]u. Leży na krańcu Zatoki Izmickiej, długiej zatoki Morza Marmara, przypominającej miecz. W 2021 roku liczyło 367 990 mieszkańców. Izmit jest stolicą prowincji i metropolią [[Kocaeli (prowincja)|Kocaeli]]. == Charakterystyka == [[Plik:Kasr-ı Hümayun.jpg | thumb | 300px | Pawilon Cesarski Sułtana Abdulaziza ]] Pierwsze znane miasto w tej okolicy, datowane może na 700 rok p.n.e., nazywało się Astakos (Ἀστακός) i leżało 20 km na południe, na terenie dzisiejszego Başiskele. Leżało na krańcu Zatoki Izmit, więc było oczywistym miejscem do założenia handlu portowego pomiędzy [[Anatolia|Anatolią]] a Morzem Śródziemnym. „Astakos” oznacza homara, więc albo połów był dobry, albo wskazywał na przypominający szczypce czubek Morza Marmara. Na północy leżało graniczące z Morzem Czarnym Królestwo Bitynii: toczyły one wojny, aby zdobyć Astakos i ostatecznie odniosły pyrrusowe zwycięstwo. Zniszczone miasto zostało odbudowane dalej na północ w 264 rpne przez Nikomedesa I z Bitynii, który uczynił je swoją stolicą i (bez wątpienia po wielu przemyśleniach) nazwał je Nikomedią. Do roku 70 p.n.e. Rzym urósł do rangi regionalnej potęgi, a Bitynia zwróciła się do nich o pomoc w walce z wrogami położonymi dalej na wschód. Pomoc przekształciła się w wpływy, a następnie w kolonizację i stała się prowincją rzymską. Było dla nich ważne jako pogranicze przed jeszcze groźniejszymi wrogami, Persami. Nikomedia stała się jedną z czterech współstolic Tetrarchii Rzymskiej aż do roku 330 n.e., kiedy to władza została scentralizowana w Bizancjum, późniejszym Konstantynopolu/[[Stambuł|Stambule]]. Turcy zajęli miasto w 1337 roku, nazywając je początkowo İznikmid: przedrostek „Iz” oznacza „w stronę”, więc oznaczało to okolice Nikomedii i ostatecznie zostało skrócone do İzmit. Miastem nękało kilka konfliktów, z których ostatnim była wojna grecko-turecka z lat 1919-22 oraz trzęsienia ziemi. Najstraszniejszy niedawny wstrząs miał miejsce 17 sierpnia 1999 r. – trzęsienie ziemi o sile 7,6 Mw, w wyniku którego zginęło 17 000 osób, a pół miliona straciło dach nad głową. Zginęła również znaczna część architektury osmańskiej Izmit. Miasto zostało odbudowane: stoi na korytarzu transportowym [[Stambuł]]-[[Ankara]] i od dawna ma charakter przemysłowy. Nigdy nie zostanie pomylony z kurortem nadmorskim: na czele zatoki znajdują się doki handlowe i wojskowe. Jest więc bardziej prawdopodobne, że przyjedziesz tu w celach biznesowych, na przykład związanych z branżą samochodową, lub przejazdem. '''Klimat''' jest oceaniczny, zmodyfikowany przez dominującą strefę śródziemnomorską oraz niewielką wysokość nad poziomem morza. Latem dni są bardzo ciepłe – temperatura maksymalna sięga około 28°C – choć od czasu do czasu występują burzowe ulewy. Noce są również chłodniejsze niż w pobliskim [[Stambuł|Stambule]]. Wiosna i jesień są łagodne i stanowią idealny czas na wizytę (o ile podróż służbowa pozostawia w tej kwestii jakiś wybór), jednak w tych porach roku opady są częstsze, a nocą temperatura może spadać poniżej 0°C – już w listopadzie i jeszcze nawet w maju. Zimy są chłodne i wilgotne, a opady śniegu nie należą do rzadkości. O każdej porze roku zimne wody zatoki powodują powstawanie nocnych mgieł, które rano stopniowo napływają nad miasto. == Dojazd == === Samolotem === {{Znacznik|Port lotniczy Cengiz Topel|40.735028|30.083336|typ=transport}}'''Lotnisko Cengiz Topel''' ({{IATA|KCO}}) znajduje się w dzielnicy Kartepe, sąsiadującej z İzmitem. Jest oddalone o 15 kilometrów od Izmitu, ale nie ma tam regularnych połączeń lotniczych. Jeśli chcesz dostać się do miasta samolotem, możesz dotrzeć do niego z {{Znacznik|Międzynarodowy port lotniczy Sabiha Gökçen|40.898333 |29.309167 |typ=transport}}'''[[Port lotniczy Stambuł-Sabiha Gökçen|lotniska Sabiha Gökçen]]''' ({{IATA|SAW}}) i {{Znacznik|Międzynarodowy port lotniczy Stambuł|41.262222 |28.727778 |typ=transport}}'''[[Port lotniczy Stambuł|lotniska w Stambule]]''' ({{IATA|IST}}) prywatnymi firmami autobusowymi. (Informacje można znaleźć w sekcji „Transport na lotnisku Sabiha Gökçen / Transport na lotnisku w Stambule”). === Koleją === Szybkie pociągi YHT kursują sześć razy dziennie z [[Ankara|Ankary]] i trzy razy z [[Konya|Konyi]], przez [[Eskişehir]] i [[Arifiye]]. Z Izmit jadą dalej na zachód do [[Gebze]] i stacji [[Pendik]] (w przypadku lotniska [[Port lotniczy Stambuł-Sabiha Gökçen|SAW]]), Bostancı i Söğütlüçeşme w [[Stambuł|Stambule]], a raz dziennie dalej do Halkalı. Można także wsiąść do pociągu podmiejskiego Marmaray ze [[Stambuł]]u do [[Gebze]] i przesiąść się. Codziennie kursuje pięć pociągów regionalnych z [[Gebze]] do Izmit (40 min), [[Arifiye]] i [[Adapazarı]] (kolejne 50 min). Ankara Express kursuje w nocy, wyjeżdżając z [[Ankara|Ankary]] o 22:00, aby dotrzeć do Izmit o 04:30 i do centrum [[Stambuł]]u o 06:00. Pociąg jadący na wschód odjeżdża około 22:50, zatrzymuje się w Izmit o 00:30 i dociera do [[Ankara|Ankary]] o 06:45. Rozkłady jazdy i bilety można znaleźć w [https://ebilet.tcddtasimacilik.gov.tr/ TCDD]. {{Znacznik|Stacja kolejowa Izmit|40.7620 |29.9177 |typ=transport}}'''Stacja kolejowa Izmit''' znajduje się na zachodnim krańcu centrum miasta, w pobliżu niedrogiego zakwaterowania. === Samochodem === Droga [[Plik:D100-TR.svg|35px]] ze [[Stambuł]]u do [[Anatolia|Anatolii]] przebiega przez centrum miasta. Często jest zatłoczona, ponieważ prowadzi przez centra miast i rozległe obszary przemysłowe. [[Plik:O4-TR_sign.svg|30px]]/[[Plik:Tabliczka_E80.svg|25px]], autostrada o ograniczonym dostępie (płatna), biegnąca wzdłuż trasy [[Plik:D100-TR.svg|35px]] na północ, jest lepszym wyborem. [[Plik:O7-TR_sign.svg|30px]] biegnie dalej na północ i jest najszybsza, ale ma też odpowiednio wyższe opłaty niż [[Plik:O4-TR_sign.svg|30px]]/[[Plik:Tabliczka_E80.svg|25px]]. W normalnych warunkach drogowych przejazd z azjatyckiej części Stambułu nie powinien zająć więcej niż godzinę. === Autobusem === Autobusy kursują co godzinę lub dwie z dworca azjatyckiego w [[Stambuł|Stambule]] (Harem), a bilet jednorazowy w 2022 roku kosztuje 60 TL. Kilka autobusów odjeżdża z dworca europejskiego w [[Stambuł|Stambule]] (Esenler) lub wymaga przesiadki w [[Gebze]]. Głównym przewoźnikiem jest [https://www.efetur.com.tr/ Efe Tur]. Z [[Ankara|Ankary]] kursują pięć autobusów dziennie, a podróż trwa 4 godziny i 15 minut. Drugą linią autobusową jest [https://www.metroturizm.com.tr/ Metro Turizm], z częstymi połączeniami na trasie między [[Stambuł]]em a [[Ankara|Ankarą]]. {{Znacznik|Otogar|40.7761 |29.9756 |typ=transport}}'''Otogar''', główny dworzec autobusowy, znajduje się przy obwodnicy, na północno-wschodnim krańcu miasta. Aby dostać się do miasta, potrzebny jest ''dolmuş'', który może być wliczony w cenę biletu – zapytaj o szczegóły podczas rezerwacji. W przeciwnym razie tramwaje kursują również do centrum i dalej na esplanadę. === Statkiem === == Komunikacja == {{mapa| 40.770 | 29.930 | wysokość=500 | szerokość=600 | zoom=14|grupy=transport,zobacz,natura,jedzenie,bar,nocleg,atrakcja,zakupy,alarm,zdrowie,zabytek,kontakt,nauka,punkt,rower,parking,obszar,metro,praca}} Obszar, który wzbudza największe zainteresowanie, to okolice wieży zegarowej, do których można dojść pieszo. Pozostałe części miasta są rozległe, więc warto skorzystać z ''dolmuşa'' lub taksówki. Z dwóch bulwarów łączących wieżę zegarową z dzielnicą handlową, İnönü Cd jest jednokierunkowy w kierunku zachodnim, a Cumhuriyet Cd dwukierunkowy, dlatego należy odpowiednio dobrać transport. Tramwaje ([https://www.ulasimpark.com.tr/tramvay Akçaray]) kursują po jednej linii z dworca autobusowego na wschodzie przez centrum do Seki i zachodnich przedmieść. == Warto zobaczyć == [[Plik:Izmit Clocktower.JPG | thumb | 300px | Wieża Zegarowa]] * {{zobacz | name=Wieża Zegarowa | alt= | url= | adres= | lat=40.762778| long=29.919722| wskazówki= | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=Znajduje się na zielonym placu naprzeciwko dworca kolejowego, choć teraz wydaje się odcięty przez ryczącą nad głowami autostradę [[Plik:D100-TR.svg|35px]]. Zbudowana w 1901 roku, była jedną z wielu neoklasycystycznych wież zegarowych wzniesionych w całym Imperium dla upamiętnienia 25-lecia panowania sułtana Abdula Hamida II (1842-1918). Przewodniczył on wielkiej rozbudowie kolei, ale jednocześnie upadkowi potęgi osmańskiej. Został zdetronizowany w 1907 roku, a strach przed zamachem i 13 żonami, które miały go ułagodzić, sprawiły, że nie miał zbyt wiele czasu na podróżowanie i podziwianie wszystkich swoich wież zegarowych. Wieża Izmit ma 16,4 m wysokości i jest ozdobiona fontannami; została odrestaurowana w 2006 roku. }} * {{zobacz | name=Muzeum Pawilonu Cesarskiego | alt= | url= | adres=İnönü Cd | lat=40.763056| long=29.920556| wskazówki=obok wieży zegarowej | tollfree=+90 262 322 7554 | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=Wtorek-Niedziela 09:30-16:30. Został zbudowany w latach sześćdziesiątych XIX wieku jako loża dla sułtana Abdulaziza (1830-1876), który bardzo podziwiał Europę i szukał neoklasycznego, błyszczącego pawilonu, w którym mógłby pozować. Zbudował także turecką flotę do znacznej siły, ale spowodował finansową i militarną implozję Imperium Osmańskiego. Został zdetronizowany i wkrótce potem znaleziono go w kałuży krwi, jak w scenariuszu z Cluedo. Jego następca pozostał na stanowisku zaledwie 3 miesiące, potem przyszła kolej Abdula Hamida II. }} * {{zobacz | name=[https://kocaelimuzesi.blogspot.com/ Muzeum Archeologii i Etnografii Kocaeli] | alt= | url= | adres=Istasyon Cd 5 | lat=40.7625| long=29.915833| wskazówki=na stacji kolejowej | tollfree=+90 262 321 2274 | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=Wtorek-Niedziela 09:00-16:30. Znajduje się to w XIX-wiecznym dawnym dworcu kolejowym, naprzeciwko nowoczesnego TCDD. Zostało ponownie otwarte jako muzeum w 2007 roku i prezentuje znaleziska z okresu paleolitu, helleńskiego, rzymskiego, bizantyjskiego i osmańskiego. Jednak niektóre eksponaty są przenoszone do innych muzeów miejskich. Dorosły 20 TL. }} * {{zobacz | name=Muzeum Marynarki Wojennej w Izmicie | alt= | url= | adres=Oramiral Salim Dervişoğlu Cd | lat=40.7601985250589| long=29.916786689283743| wskazówki=wybrzeże obok stacji kolejowej | tollfree=+90 262 323 3383 | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=Wt.-Niedz. 11:00-17:00. Zacumowano tu stary amerykański okręt wojenny i okręt podwodny, przekształcając je w muzeum sztuki wojennej. Zwiedzanie z przewodnikiem po wcześniejszej rezerwacji. Cena biletu dla osoby dorosłej: 25 TL. }} * {{zobacz | name=Kapanca Sokak | alt= | url= | adres= | lat=40.7648 | long=29.9200 | wskazówki= | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=to aleja wijąca się od wieży zegarowej, przy której znajduje się wiele zachowanych lub odrestaurowanych tradycyjnych domów osmańskich. Najwspanialszym z nich jest rzadko otwarta rezydencja Selima Sirri Paszy. Około 50 m na wschód znajduje się Dom Atatürka i Walki Narodowej (Atatürk ve Milli Mücadele Anı Evi), otwarty sporadycznie. }} * {{zobacz | name=Meczet Orhana | alt= | url= | adres= | lat=40.7685 | long=29.9196 | wskazówki= | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=został zbudowany wkrótce po podboju osmańskim w 1332 roku i naprawiony po kolejnych trzęsieniach ziemi. To prosty, niski budynek. }} * {{zobacz | name=Meczet Fevziye | alt= | url= | adres= | lat=40.7625| long=29.925556| wskazówki= | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=znajduje się 500 m na wschód od stacji kolejowej na Cumhuriyet Cd. Został zbudowany na początku XVI wieku, od tego czasu naprawiany i odbudowywany, a następnie całkowicie zniszczony podczas trzęsienia ziemi w 1999, więc obecny budynek jest repliką. }} * {{zobacz | name=Meczet Pertewa Paszy| alt= | url= | adres= | lat=40.7627 | long=29.9310 | wskazówki= | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=lub „Nowy Meczet” (''Yeni Cuma Camii'') został zbudowany w 1579 roku. }} * {{zobacz | name=Muzeum Papieru SEKA| alt= | url= | adres=Mehmet Ali Kağıtçı Sk 77 | lat=40.761111| long=29.909722| wskazówki= | tollfree=+90 262 332 5347 | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=wt-niedziela 09:00-17:30. Papiernictwo rozwinęło się w Chinach około roku 100 naszej ery, rozprzestrzeniło się na Bliski Wschód w okresie średniowiecza, a następnie na zachód. Zrewolucjonizował przekazywanie wiedzy i artyzmu, a swoim papirusem odsunął władzę od Egiptu. Od połowy XIX wieku papier wytwarzano z miazgi drzewnej zamiast szmat tekstylnych, dzięki czemu książki i gazety stały się tańsze oraz sprzyjały umiejętności czytania i pisania i demokracji. Papiernię SEKA otwarto w 1936 r., a zamknięto w 2005 r. Hale papiernicze zostały przekształcone w muzeum techniki i artyzmu. }} * {{zobacz | name=[https://www.kocaelibilimmerkezi.com/ Muzeum Nauki Kocaeli]| alt= | url= | adres=Mehmet Ali Kağıtçı Sk 77 | lat=40.76181099148741| long=29.907222092212304| wskazówki=obok muzeum papieru | tollfree=+90 262 325 7559 | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=wt-niedziela 09:00-17:30. Praktyczne muzeum nauki odpowiednie dla starszych dzieci. Bezpłatny. }} * {{zobacz | name=Plan filmowy Seka Park| alt= | url= | adres= | lat=40.7632 | long=29.9054 | wskazówki= | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=To zbiór makiet budynków osmańskich. Można się po nim przechadzać w chwilach ciszy, ale regularnie wykorzystywany jest jako plan filmowy i telewizyjny, gdzie trzeba zadowolić się odległym widokiem statystów w fezach, czekających na melodramatyczną śmierć. }} == Aktywny wypoczynek == [[Plik:SEKA Kağıt Müzesi kağıt makinesi salonu (3).jpg | thumb | 300px | W Muzeum Papieru ]] * '''Plaża''': esplanada jest idealna na spacery, ale nie warto siedzieć na brzegu ani zanurzać się w mętnej wodzie. Na wschód od zatoki panuje przemysł. Najlepszym wyborem jest Başiskele, południowy brzeg zatoki, choć kamienisty. * '''Piłka nożna''': Kocaelispor awansował w 2025 roku, więc teraz gra w piłkę nożną w Süper Lig, najwyższej klasie rozgrywkowej. Ich {{Znacznik|Stadion Kocaeli|40.774722|30.0175|typ=atrakcja}}'''stadion Kocaeli''' (pojemność 34 700 widzów) znajduje się na wyspie Tunaoğlu, 5 km na wschód od centrum miasta. == Praca == == Nauka == == Zakupy == * Wiele małych supermarketów: Migros i A101 to główne sieci, czynne codziennie do 22:00. * {{Znacznik|'''Outlet Center'''|40.75439279022341|29.94607559363098|typ=zakupy|url=|kolor=008080|treść=}}'''Outlet Center''' i {{Znacznik|'''41 Burda'''|40.7567515|29.9475593|typ=zakupy|url=|kolor=008080|treść=}}'''41 Burda''' to duże centra handlowe w południowej części miasta, tuż za Kumla Creek. Sklepy w tych centrach są czynne codziennie w godzinach 10:00-22:00. == Gastronomia == * ''Pişmaniye'' to lokalna słodycz. Porównywana do waty cukrowej, to cienkie nitki słodzonej mąki, gotowane w maśle, a następnie zwijane w kulki. * Do licznych restauracji serwujących owoce morza nad brzegiem morza, w pobliżu dworca kolejowego, należą Seka Palmiye, {{Znacznik|'''Izmit Yelken Kulubu'''|40.7609051|29.917327|typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''Izmit Yelken Kulubu''', {{Znacznik|'''Beyaz Yalı'''|40.7606964|29.9196414|typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''Beyaz Yalı''', Pehlivan i {{Znacznik|'''Izmit Marina'''|40.7589112|29.9199364|typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''Izmit Marina'''. * W pobliżu wieży zegarowej znajdują się dwie kawiarnie sushi: Takasushi i {{Znacznik|'''Daichi'''|40.76493|29.923868|typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''Daichi'''. == Życie noce == [[Plik:Izmit old neighbourhood 1397.jpg | thumb | 300px | Stara ulica w Izmicie ]] „Bar Street” to zaskakujący zbiór pubów w alejce przy Cumhuriyet Cd 200 na wschód od wieży zegarowej. == Festiwale, imprezy == == Noclegi == Są dwa pasy noclegowe. Południowy kraniec miasta wzdłuż drogi D100 jest ekonomiczny i może być konieczne zaciśnięcie nosa. Na wschód wzdłuż drogi D605 znajdują się droższe hotele biznesowe. * {{Znacznik|'''La Flora House Hotel'''|40.7660 |29.9661 |typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''[https://www.facebook.com/Lafloraturkey/ La Flora House Hotel]''', Dönmez Sk 13, ☏ +90 262 311 5787. Niezawodny hotel w średniej cenie, położony blisko skrzyżowania głównych autostrad. Pokój dwuosobowy ze śniadaniem 1000 TL. * {{Znacznik|'''Ramada Plaza'''|40.7706 |29.9697 |typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''Ramada Plaza''', Şehit Ergün Köncü Sk 10, ☏ +90 262 310 1111. Komfort i sprawna obsługa w tym sieciowym hotelu w średniej cenie. Pokój dwuosobowy ze śniadaniem 1500 TL. * {{Znacznik|'''Business Palas Otel'''|40.7780 |29.9706 |typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''[https://www.businesspalas.com.tr/ Business Palas Otel]''', Şehit Er Güven Sk 25, ☏ +90 262 322 5959. Dogodny dojazd autostradą, mieszane opinie o komforcie i czystości. Pokój dwuosobowy ze śniadaniem 1000 TL. * '''[https://www.weshotel.com/ Wes Hotel]''', Dut Sk 2 (''po drugiej stronie drogi [[Plik:D100-TR.svg|35px]] od Muzeum Etnograficznego''), ☏ +90 262 321 4747. Małe pokoje, ale czyste i wygodne. Pokój dwuosobowy ze śniadaniem 1200 TL. * '''[[Başiskele]]''' na południowym brzegu zatoki to osobne miasto. Możesz woleć zatrzymać się tutaj, jeśli jedziesz w kierunku [[Bursa|Bursy]]. * {{Znacznik|'''Tryp by Wyndham İzmit'''|40.7150 |29.9187 |typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''Tryp by Wyndham İzmit''', Liman Cd 88, Başiskele, ☏ +90 262 343 5050. Dobry, elegancki hotel sieciowy na wybrzeżu. Cena za pokój dwuosobowy ze śniadaniem wynosi 2000 TL. == Kontakt == İzmit ma 4G od wszystkich tureckich operatorów. Od października 2022 sieć 5G nie została wdrożona w Turcji. == Bezpieczeństwo == == Informacje turystyczne == == Gdzie dalej == * '''Góra Kartepe''' położona 30 km na południowy wschód to ośrodek sportów zimowych. Wioska '''Maşukiye''' na jej północnych stokach rozrosła się do miasta usługowego z dużą ilością miejsc noclegowych i gastronomicznych dla gości. * '''Droga Tolerancji''' to oznakowany szlak turystyczny prowadzący na południe przez góry Samanlı do '''[[İznik]]'''. * '''[[Eskişehir]]''' to miasto na południowy wschód, gdzie wkracza się na równiny [[Anatolia|Anatolii]]. * '''[[Bursa]]''' na południowym zachodzie jest nowoczesna, ale jako pierwsze miasto zdobyte przez Turków jest pełna zabytków. * Przyciąganie grawitacyjne '''[[Stambuł]]u''', tureckiego Jowisza, prędzej czy później Cię dopadnie. {{użyteczny}} {{Jest w|Marmara}} {{geo|40.7667|29.9167}} [[Kategoria:Turcja]] c1xyhhogl85a473zq4d06cyx2r5ex8w 0 19255 158128 157720 2026-08-03T17:15:30Z Moromar 2451 /* Obserwowanie samolotów */ 158128 wikitext text/x-wiki {{Top-banner}} '''Port lotniczy Hanower''' ({{IATA|HAJ}}) to międzynarodowy port lotniczy obsługujący [[Hanower]] i [[Dolna Saksonia|Dolną Saksonię]]. Znajduje się w [[Langenhagen]], na północ od stolicy Dolnej Saksonii. Hanower-Langenhagen jest ósmym co do wielkości lotniskiem w [[Niemcy|Niemczech]]. == Charakterystyka == Lotnisko zostało otwarte w 1952 roku na terenie dawnego lotniska wojskowego na północ od [[Hanower]]u. Obecny budynek cargo pełnił wówczas funkcję terminala. Oryginalna wieża kontroli lotów jest nadal widoczna na budynku cargo. Na początku lat 70. XX wieku rozpoczęto prace nad rozbudową lotniska w Hanowerze, przekształcając je w lotnisko komercyjne. Wybudowano nową wieżę kontroli lotów, która obecnie służy jako przestrzeń reklamowa, wraz z terminalami A i B, wyposażonymi w zdecentralizowaną odprawę (jedna poczekalnia na bramkę) oraz parkingi 1 i 2. Lotnisko zostało otwarte w 1973 roku. Wówczas było to najnowocześniejsze lotnisko na świecie i do dziś wyznacza standardy (np. jedna poczekalnia na bramkę!) dzięki niewielkim odległościom. [[Moskwa|Moskiewskie]] [[Port lotniczy Moskwa-Szeremietiewo|lotnisko Szeremietiewo-2]] zostało zbudowane na wzór lotniska w Hanowerze na Letnie Igrzyska Olimpijskie w 1980 roku. Terminale A i B mają po sześć bramek. Terminal B został od tego czasu przebudowany i obecnie posiada dwa centralne punkty kontroli bezpieczeństwa, każdy z poczekalnią i trzema bramkami. [[Plik:Das Wahrzeichen des Flughafens Hannover.jpg|thumb|Symbol lotniska w Hanowerze – stara wieża (od maja 2009 r. była szara, a od kwietnia 2010 jest w barwach Germanwings)]] W związku z rosnącą liczbą podróży wakacyjnych, a także w celu wsparcia EXPO 2000 w Hanowerze, wybudowano trzeci terminal, Terminal C. Posiada on osiem bramek i centralną strefę odpraw. Strefę oczekiwania można w razie potrzeby podzielić na dwie sekcje (jedną z kontrolą paszportową i jedną bez). Składa się on również z czterech sektorów, każdy z dwoma bramkami. Dodatkowo, poza terenem lotniska, wybudowano nową wieżę kontroli lotów. Terminal D jest obecnie zamknięty dla prywatnego ruchu lotniczego. Jest wykorzystywany wyłącznie do celów wojskowych i transportu cargo. Pierwotnie miał być bazą wypadową dla linii Condor. Przez dwa lata pasażerowie z różnych miast Niemiec latali stąd do Hanoweru, zanim zostali przeniesieni do zagranicznych linii lotniczych obsługujących loty wakacyjne. Rozważano go również jako terminal dla tanich linii lotniczych. Pasażerowie linii Hapag-Lloyd Express, która później połączyła się z TUIfly, mieli stąd dotrzeć pieszo do swoich samolotów. Koszty przebudowy okazały się zbyt wysokie. Lotnisko posiada trzy pasy startowe. Wszystkie zorientowane są w kierunku wschód-zachód. Pas północny ma 3800 metrów długości i 45 metrów szerokości. Posiada dopuszczenie do lotów w trudnych warunkach pogodowych. Pas południowy ma 2340 metrów długości i 45 metrów szerokości. Te dwa pasy startowe są przeznaczone dla międzynarodowego ruchu lotniczego i odpowiednio wyposażone. Pas centralny jest przeznaczony dla małych samolotów. Są one obsługiwane przez terminale General Aviation (GAT) I i II. Pas środkowy jest przeznaczony wyłącznie do lotów z widocznością (VFR). Na lotnisku może być obsługiwanych jednocześnie do 47 samolotów, z czego do 20 można dostać się bezpośrednio przez rękawy w terminalach A, B i C. Kluczowym filarem działalności lotniska w Hanowerze jest ruch lotniczy do krajów byłego Związku Radzieckiego (WNP). Jest to drugie co do ważności lotnisko dla tych lotów po [[Port lotniczy Frankfurt|Frankfurcie]] (FRA). Codziennie odbywają się tam loty do [[Moskwa|Moskwy]], a także dostępnych jest wiele lotów bezpośrednich. Obecnie rozwijana jest działalność w zakresie przewozów towarowych z Hanoweru. Do [[Paryż]]a lata mniejszy samolot FedEx. W 2014 roku TNT Airways również otworzyło bramę lotniczą w Hanowerze, oferując dwa codzienne loty do [[Liège]], [[Billund]] i [[Oslo]]. == Transport naziemny == === Koleją === [[Plik:S-Bahn Station Hannover Airport von aussen.jpg|thumb|Stacja S-Bahn z zewnątrz]] Lotnisko jest połączone z [[Hanower|hanowerską]] siecią kolei miejskiej (S-Bahn). Linia [[Plik:Hannover S5.svg|25px]] łączy lotnisko z dworcem kolejowym Hannover Hauptbahnhof co 30 minut, a stamtąd do [[Hameln]]; niektóre pociągi S-Bahn kursują również do [[Paderborn]]. Podczas dużych targów, takich jak CeBIT czy Targi Hanowerskie, linia [[Plik:Hannover S8.svg|25px]] kursuje również bezpośrednio z lotniska na tereny targowe. Podróż do dworca kolejowego Hannover Hauptbahnhof trwa 17 minut i kosztuje 4,50 euro (strefa AB). (Stan na 2025) {{Znacznik|Dworzec kolejowy na lotnisku|52.4585|9.6988|typ=transport}}'''Dworzec kolejowy na lotnisku''' znajduje się w korytarzu łączącym terminal B i terminal C, tuż przed terminalem C, od strony płyty postojowej. Stacja jest połączona z lotniskiem schodami ruchomymi i dwiema windami, a także klatką schodową. Stacja jest dwutorowa, ale linia do następnej stacji, '''Langenhagen Pferdemarkt''', jest jednotorowa. Jeśli jedziesz z północy, najlepiej wysiąść na stacji '''Langenhagen Mitte''', przesiąść się na drugi peron i stamtąd kontynuować podróż linią [[Plik:Hannover S5.svg|25px]]. Na stacji Langenhagen Mitte zatrzymują się tylko pociągi regionalne obsługiwane przez Regionalverkehre Start Deutschland (RB 38: Hannover<>Buchholz<>Hamburg-Harburg), Metronom Eisenbahngesellschaft (RE2: [[Uelzen]]<>[[Getynga|Göttingen]], RE3: Hannover<>[[Hamburg]]) oraz inna linia S-Bahn obsługiwana przez Transdev Hannover ([[Plik:Hannover S4.svg|25px]]: Hannover<>[[Bennemühlen]]). Na stacji Langenhagen Mitte nie zatrzymują się żadne pociągi dalekobieżne. Bilety można kupić, jak to zwykle bywa w całym [[Hanower]]ze, w automacie biletowym, który jest bardzo łatwy w obsłudze dla turystów. Konduktorzy Deutsche Bahn służą pomocą. Bilety można również kupić online za pośrednictwem [https://shop.gvh.de/ sklepu] i aplikacji mobilnej stowarzyszenia transportowego Üstra (GVH). === Autobusem === [[Plik:Der Bus zum Hannover Airport.jpg|thumb|Autobus na lotnisko w Hanowerze]] Autobus miejski linii 470 kursuje z lotniska przez [[Langenhagen]] do dzielnicy Hanoweru Stöcken. W Langenhagen istnieje przesiadka na linię tramwajową nr 1, a w Stöcken na linię tramwajową nr 5. Pojedynczy przejazd kosztuje 2,70 € i trwa 37 minut. Przystanek autobusowy na lotnisku znajduje się bezpośrednio przed Terminalem C. W Stöcken dostępne są przesiadki na różne linie autobusowe oraz linię tramwajową nr 5. Przystanek autobusowy znajduje się pomiędzy hotelem Maritim a parkingiem 3, w pobliżu Terminalu C na poziomie przylotów (tj. na parterze). Autobus zapewnia również dojazd do stacji kolejowej '''Langenhagen Mitte'''. === Samochodem i drogą === '''Taksówką''' Postoje taksówek znajdują się przed wszystkimi trzema terminalami, na poziomie przylotów. Podróż do centrum miasta trwa 20 minut i kosztuje około 20 euro. '''Samochodem''' [[Plik:Ausschilderung der Parkplätze.jpg|thumb|Znak jest już na swoim miejscu, podobnie jak niewielki parking, daleko przed lotniskiem]] Lotnisko położone jest bezpośrednio przy autostradzie [[Plik:Bundesautobahn_352_number.svg|30px]]. Jadąc od północy, odchodzi ona od autostrady [[Plik:Bundesautobahn_7_number.svg|25px]] na węźle Hannover-Nord, a od zachodu – od autostrady [[Plik:Bundesautobahn_2_number.svg|25px]] na węźle Hannover-West. Od wschodu, na węźle Langenhagen odchodzi od autostrady federalnej 552, która prowadzi bezpośrednio na lotnisko jako droga ekspresowa. Lotnisko dysponuje dużą liczbą miejsc parkingowych, które są wyraźnie oznakowane za pomocą systemu kierowania ruchem. Dla terminali A i B zaleca się korzystanie z parkingów 1 i 2, a dla terminalu C z parkingów 3 i wschodniego. W okresie wakacyjnym dostępne są również parkingi północne i wschodnie. Znajdują się one w większej odległości od terminali, dlatego do terminali kursują bezpłatne autobusy wahadłowe. Miejsca parkingowe krótkoterminowe znajdują się bezpośrednio przed terminalami. == Linie lotnicze i kierunki podróży == Około 40 linii lotniczych lata z Hanoweru do około 70 miejsc docelowych. W Terminalu A odbywa się rozkładowy ruch. To tutaj mieści się siedziba '''Lufthansy''' i jej partnerów. Lufthansa lata stąd wiele razy dziennie do [[Port lotniczy Frankfurt|Frankfurtu]] ({{IATA|FRA}}) i [[Port lotniczy Monachium|Monachium]] ({{IATA|MUC}}). Star Alliance lata także szwajcarskimi liniami '''SWISS''' do [[Zurych]]u, skandynawskimi '''SAS''' do [[Kopenhaga|Kopenhagi]] i '''Austrian Airlines''' do [[Wiedeń|Wiednia]]. [[Plik:Hannover Airport TUI fly Boeing 737-8 MAX D-AMAA (DSC06322).jpg|thumb|Boeing 737 MAX 8 linii TUIfly z siedzibą w Hanowerze.]] Międzynarodowy ruch lotniczy poza strefą Schengen odbywa się w Terminalu B. Obsługiwane są tu loty w kierunku wschodnim, m.in. z '''Air Serbia''' do [[Belgrad]]u. Kursowały tu różne linie do [[Rosja|Rosji]] i na [[Białoruś]], które jednak ze względu na sankcje musiały zostać wstrzymane. Drugim kierunkiem jest [[Turcja]]. Tutaj turyści mieszają się z podróżującymi planowo. Większość Turków mieszkających w Niemczech korzysta obecnie z samolotów, aby dostać się do swojego kraju. Do [[Stambuł]]u można codziennie dolecieć liniami '''Turkish Airlines''', które są także partnerem Star Alliance, czyli sprzymierzonym z Lufthansą. '''SunExpress''' lata także do [[Stambuł]]u, a także do [[Izmir]]u, [[Antalya|Antalyi]] i [[Bodrum|Bodrum]]. W nocy zwiększa się ruch lotniczy do Turcji, gdyż w Hanowerze nadal nie obowiązuje zakaz lotów nocnych. Kierunki to [[Adana]], [[Ankara]], [[Izmir]], oczywiście [[Antalya]], [[Gaziantep]] i kilka innych. Wakacyjne linie lotnicze, takie jak '''Sun Express Deutschland''', '''Pegasus Airlines''' i '''Freebird Airlines''', obsługują te trasy w szczególności. '''British Airways''' (lata trzy razy dziennie do [[Port lotniczy Londyn-Heathrow|londyńskiego Heathrow]]) również znajduje się w Terminalu B. Inne kierunki z Hanoweru obejmują [[Bułgaria|Bułgarię]], [[Tunezja|Tunezję]], [[Kosowo]] i [[Egipt]] i są obsługiwane przez linie lotnicze z tych krajów, w tym '''European Air Charter''', '''Nouvelair''' i '''Tunisair'''. Klasyczna niemiecka wakacyjna linia lotnicza '''TUIfly''' ma swoją siedzibę w Terminalu C. Cele firmy są bardzo szerokie. Przede wszystkim oferowane są oczywiście miejsca nad Morzem Śródziemnym. Ale wszystko zmieniło się też trochę w Terminalu C. Obsługują już nie tylko wakacyjne linie lotnicze, ale także linie regularne. Ma to coś wspólnego z oddzieleniem pasażerów dla obszarów Schengen i non-Schengen. == Terminale == [[Plik:Terminal B von innen.jpg|thumb|Terminal B Poziom odlotów]] Lotnisko w Hanowerze posiada cztery terminale spełniające standardy lotnisk komercyjnych. Terminal A obsługuje wyłącznie loty regularne. Lufthansa i jej linie partnerskie mają tu swoje bazy, a Vueling również lata z Terminalu A. Terminal B jest zamknięty. Terminal C to terminal wakacyjny lotniska w Hanowerze. Loty rozpoczynają się w środku nocy i trwają do późnych godzin wieczornych. Z tego terminalu latają linie TUIfly, a wszystkie ich loty odbywają się tego terminalu. Należy jednak pamiętać: loty odlatujące rano do krajów wymagających kontroli granicznej są czasami obsługiwane przez inny terminal, ale nadal odlatują z Terminalu B. Wystarczy sprawdzić właściwy terminal do odprawy na stronie internetowej lotniska z trzydniowym wyprzedzeniem. Terminal D jest używany tymczasowo. === Przyloty === [[Plik:Carrental Hannover Airport.jpg|thumb|Wynajem samochodów na lotnisku w Hanowerze pomiędzy terminalami A i B]] Poziom przylotów na lotnisku w Hanowerze również znajduje się na parterze. Dla osób oczekujących na odbiór pasażerów, w Terminalach A i C znajduje się bar, ale jest on otwarty tylko wtedy, gdy lotnisko jest zatłoczone. Poza tym, w Terminalu C znajduje się pasaż handlowy, w którym można miło spędzić czas. Można tam również napić się kawy. Wypożyczalnie samochodów mają swoje stanowiska między Terminalami A i B. Reprezentowane są wszystkie główne firmy wynajmujące. Usługa parkingu valet jest również dostępna tutaj i może pomóc w przypadku drobnych problemów z parkowaniem. Mogą również pomóc, jeśli samochód nie odpali po tygodniu parkowania. Wreszcie, obsługa lotniska znajduje się w Terminalu B. To oni są osobami, do których można się zwrócić na lotnisku. Jeśli coś jest brudne, masz pytanie, potrzebujesz powiadomienia lub zgubiłeś lub znalazłeś coś, obsługa lotniska może pomóc we wszystkich tych sprawach. === Odloty === Na poziomie odlotów lotniska w Hanowerze znajdują się restauracje, sklepy oraz oczywiście stanowiska odprawy i kasy biletowe linii lotniczych. Ze względu na przebudowę punktów kontroli bezpieczeństwa i prace budowlane (np. nowe korytarze przesiadkowe w strefie bezpieczeństwa – tj. po kontroli bezpieczeństwa; od 2023 do 2025), poszczególne loty niektórych linii lotniczych nie mogą być już przypisane do konkretnego terminala, jak dotychczas. Terminal C obsługuje głównie loty Schengen. Aby uzyskać informacje o lotach i przydzielonych terminalach, najlepiej sprawdzić aktualny rozkład lotów na najbliższe trzy dni. [[Plik:Airport Plaza Hannover.jpg|thumb|Airport Plaza Hannover Airport]] Nowe centrum handlowe znajduje się pomiędzy terminalami A i B. Można tu robić zakupy siedem dni w tygodniu. Supermarket, kiosk i kilka innych sklepów są otwarte również w weekendy. Samo lotnisko jest czynne 24 godziny na dobę, 7 dni w tygodniu, 365 dni w roku. W terminalu C mieści się wiele biur podróży. Można tu zarezerwować podróż, szczególnie w weekendy. Reprezentowani są wszyscy główni organizatorzy podróży. Jednak przylot z zapakowanymi walizkami i lot samolotem nie jest już możliwy. Restauracje na lotnisku w Hanowerze pozostają w ścisłym kontakcie z firmą Mövenpick i jej różnymi markami. W Terminalu A, na poziomie odlotów, znajduje się kawiarnia Mövenpick Cafe, a na poziomie przylotów – bar Mövenpick Bar Meeting Point. Obie restauracje oferują kawę i bułki. Restauracja Marché Mövenpick znajduje się na Airport Plaza (pomiędzy terminalami A i B). W Terminalu B marka Marché Bakery oferuje świeżo upieczone bułki i pieczywo, świeżo wyciskany sok pomarańczowy i wiele innych produktów. W poczekalniach w Terminalach A i B znajdują się również bary Zigolini i Arabica. W barze Sichtbar w markecie turystycznym (pomiędzy terminalami B i C) można delektować się tymi samymi daniami, podziwiając jednocześnie widok na płytę lotniska. Kilka kroków dalej znajdują się kawiarenki internetowe dla entuzjastów komputerów. W Terminalu C Mövenpick ponownie zajmuje centralne miejsce. Bar sportowy znajduje się na poziomie odlotów, a Marche Bistro w poczekalni Terminalu C. Mövenpick prowadzi również bistro Gate66 na tarasie widokowym. McDonald's prowadzi restaurację typu fast food z kawiarnią McCafé na terenie lotniska. === Transfer === Lotnisko w Hanowerze nie posiada strefy tranzytowej. Nie ma zatem możliwości opieki nad pasażerami lecącymi z [[Nowosybirsk]]a przez Hanower do [[Sal]] bez wizy dla państw Schengen. Należy zatem posiadać wizę tranzytową. [[Plik:Terminal B am Abend.jpg|thumb|Terminal B wieczorem]] Jak na wszystkich niemieckich lotniskach, również i w Hanowerze istnieje problematyczny obszar. Jeśli pochodzisz z kraju, który nie jest częścią UE i musisz udać się w inne miejsce, musisz zejść na ląd, zazwyczaj przejść kontrolę graniczną, ponownie przejść kontrolę bezpieczeństwa lotniczego i dopiero wtedy możesz ponownie wejść na pokład. Płyny przewożone w bagażu podręcznym nie będą akceptowane, nawet jeśli zostały zakupione w strefie bezpieczeństwa lotniska. W języku niemieckim: Zarezerwowałeś lot z Hurghady przez Hanower do Lipska. Kupujesz butelkę whisky w poczekalni w Hurghadzie. Leci do Hanoweru, musi tam wysiąść, przejść kontrolę graniczną i celną, ponownie przejść przez kontrolę bezpieczeństwa lotniczego i whisky zostaje odrzucona. Ponieważ w Hanowerze generalnie nie ma komu dać whisky, to już jej nie ma. Wskazówka jest taka: nie kupuj niczego poza bezpośrednimi lotami. === Bezpieczeństwo === [[Plik:Hannover Turm.jpg|upright|thumb|Nowa wieża na lotnisku w Hanowerze]] Lotnisko w Hanowerze posiada własny, niewielki posterunek policji. Znajduje się on na poziomie przylotów, w niewielkim biurze od strony Terminalu B w kierunku Terminalu C. Posterunek jest prawie zawsze obsadzony. Podczas zmian służbowych może być bezobsługowy. Można poczekać chwilę lub skontaktować się z policją telefonicznie. Za bezpieczeństwo na lotnisku odpowiada Policja Federalna. Jej posterunek znajduje się na poziomie odlotów w Terminalu B. Wchodząc środkowym wejściem, należy przejść przez drzwi po prawej stronie, wejść po schodach i zadzwonić dzwonkiem. To tutaj załatwiane są wszystkie sprawy związane z przekraczaniem granicy z innym krajem. Przestępczość na lotnisku w Hanowerze jest minimalna. Kradzieże kieszonkowe i sklepowe są w dużej mierze nieznane. Niemniej jednak należy pilnować swoich rzeczy – okazja czyni złodzieja. Unikaj pozostawiania wartościowych przedmiotów w samochodzie, zwłaszcza jeśli jest on zaparkowany w jednym z parkingów. Systemy nawigacyjne i radia są często celem ataków grup z Europy Wschodniej. Posterunek Policji Federalnej znajduje się na poziomie odlotów w Terminalu B. W razie zgubienia czegoś, prosimy o kontakt z Centrum Obsługi Lotniska. Tam oddaje się znalezione rzeczy. == Parking / Mobilność == Lotnisko zapewnia transport wahadłowy z dalszych parkingów. Małe autobusy zabiorą Cię z parkingu do terminalu bezpłatnie. Autobusy kursują z parkingu północnego oraz z dużego parkingu na północy trasy. Zimą oba parkingi są częściowo zamknięte. W takim razie na parkingu wschodnim i parkingu 3 jest wystarczająco dużo miejsc, aby parkować według stawki turystycznej. Miejsca parkingowe przed terminalami oraz w garażach nr 1, 2 i częściowo także w garażu nr 3 objęte są tzw. „taryfą normalną”. Parkowanie jest tu dość drogie. Nie można zaparkować za mniej niż 2 euro. Usługa parkingowa ma również uprawnienia pomocnicze policji i oprócz wystawiania mandatów może również zorganizować holowanie, co robi. Jeśli tu zaparkujesz, powinieneś także wykupić odpowiedni bilet. Obecnie trwa przebudowa garażu nr 1 (stary został już rozebrany). Dlatego też miejsc parkingowych jest dość mało, szczególnie przed Terminalem B. Strefy zwrotów firm wynajmujących samochody znajdują się obecnie na parkingu przed terminalem na poziomie przylotów, więc nie ma tu w ogóle miejsc parkingowych; dostępnych jest tylko kilka miejsc parkingowych. W tym roku ma zostać ukończony parking nr 1, co złagodzi sytuację. Wszystkie główne wypożyczalnie samochodów można znaleźć w Hanowerze. Całkowicie nowa jest strefa wynajmu samochodów w strefie przylotów pomiędzy terminalami A i B. Tutaj znajdują się stanowiska wynajmu samochodów. Tutaj znajdziesz również usługę parkingowego, która może udzielić informacji na wszystkie tematy związane z parkowaniem. Możesz także naprawić drobne awarie bez konieczności wzywania ADAC. == Co robić == === Hannover Airport Experience World (wycieczki z przewodnikiem, taras widokowy, symulatory, wystawa) === Czy to podczas wycieczki z przewodnikiem po lotnisku, na wystawie World of Aviation, w symulatorach lotów, czy na tarasie widokowym: jeśli chcesz przeżyć coś na lotnisku, nie musisz daleko szukać. - Na tarasie widokowym znajduje się wiele stanowisk doświadczalnych, które zachęcają do odkrywania i zachwycania się, a także umożliwiają obejrzenie samolotów z bliska. - Kolejną atrakcją są dwa symulatory lotu (Airbus A320 i Boeing B737). Wystarczy wybrać samolot oraz lotnisko wylotu i docelowe, ustawić warunki pogodowe i wystartować. Na loty wymagane jest wcześniejsze umówienie się. - Albo wybierz się na wycieczkę odkrywczą. Jak działa lotnisko? Co dzieje się podczas odprawy? Gdzie trafia bagaż? Do wyboru są dwie różne wycieczki. Prowadzą na mostek pasażerski i przez płytę postojową. Albo nawet do straży pożarnej na lotnisku. Wszystkie oferty łączą się w świecie doświadczeń lotniska w Hanowerze. www.hannover-airport.de/erlebnis (oficjalna strona internetowa) === Saloniki === Na lotnisku w Hanowerze znajdują się trzy saloniki. Jeden z nich jest obsługiwany przez Lufthansę. Można do niego dotrzeć z Terminalu A (dostępnego również z Terminalu B od 2024 roku) po przejściu kontroli bezpieczeństwa. Skręć w lewo i wejdź po schodach. Alternatywnie, jadąc z Terminalu B, salonik znajduje się bezpośrednio w korytarzu łączącym terminale. Z tego saloniku mogą korzystać członkowie wszystkich linii Star Alliance. Pozostałe dwa saloniki w Terminalach A i C są obsługiwane przez dostawcę usług i są otwarte dla publiczności za opłatą. (https://www.chilloutlounges.eu/) === Obserwowanie samolotów === [[Plik:Hannover Airport Vorfeldseitig.jpg|thumb|Lotnisko w Hanowerze widziane z płyty postojowej]] Lotnisko posiada taras widokowy czynny od poniedziałku do piątku w godzinach 9:00-18:00, soboty, niedziele i święta w godzinach 10:00-19:00. Znajduje się pomiędzy terminalami A i B i oferuje dobry widok na płytę postojową i południowy pas startowy. Wstęp kosztuje 2,50 € i 1,50 € dla dzieci. Znajduje się tu także małe muzeum poświęcone Karlowi Jahto, o którym wciąż toczy się dyskusja, czy latał samolotem z napędem przed braćmi Wright. Z tarasu widokowego roztacza się widok na całą płytę postojową i południowy pas startowy. Widok na północną linię kolejową jest nieco ograniczony przez budynki pomiędzy. Pomiędzy terminalami B i C znajduje się mała kawiarnia Visbar. Stąd roztacza się widok na płytę postojową w obszarze pomiędzy terminalami B i C. Można zobaczyć wszystkie samoloty zaparkowane przy bramkach od 10 do 16. W strefie przylotów znajduje się również stacja widokowa. Znajduje się ono również pomiędzy terminalami B i C. Znajduje się tu model lotniska i skąd roztacza się ładny widok na płytę postojową. Jeśli udasz się z Terminalu C w stronę wschodniego parkingu na poziomie odlotów, dojdziesz do mostu. Rozciąga się stąd dobry widok na bramki od 17 do 20. Można tu także robić zdjęcia ruchu wojskowego armii brytyjskiej. Garaż wschodni podzielony jest na dwie części. Na środku znajduje się korytarz, którym możesz dotrzeć do płotu. Tutaj możesz sfotografować samoloty kołujące do południowego pasa startowego przy wschodnim wietrze. [[Plik:Hannover Airport Vorfeldseitig (02).jpg|thumb|Pomiędzy Terminalem B i Terminalem C ]] Na zachodzie, przed południową koleją, znajduje się niewielki parking. Jeśli wiatr wieje z zachodu, samoloty lądują ze wschodu i można tu zrobić dobre zdjęcia lądujących samolotów. Samoloty, które startują ze wschodnim wiatrem, są już zbyt wysoko, aby je dogonić. Na południe od lotniska znajduje się miasto Engelbostel. Oferuje ładne miejsce parkingowe dla obserwatorów samolotów. Znalezienie tego nie jest takie proste. Z autostrady A 352 zjedź zjazdem Engelbostel i kieruj się na północ. Dojeżdżasz do Engelbostel. To jest Hannoversche Strasse. Wjeżdżasz do Engelbostel i od razu dojeżdżasz do skrzyżowania. Główna ulica skręca w lewo. Tutaj należy skręcić w prawo przed zakrętem z pierwszeństwem przejazdu. Jedziesz ulicą aż do jej końca, a następnie skręcasz w lewo. Schoolenburg Nord to kolejny punkt podróży po lotnisku w Hanowerze. Znalezienie miasta nie jest łatwe. Podobnie jak w przypadku ostatniego punktu, do Engelbostel można dojechać autostradą A 352. To to samo skrzyżowanie, na którym należy skręcić, nie jedzie się w prawo, jedzie się prosto. Dojdziesz do drogi Toschulenburg na północ. Przy wjeździe do miasta znajduje się skrzyżowanie. Jeśli pojedziesz w prawo, dojdziesz do dwóch pięknych punktów, w których możesz zrobić dobre zdjęcia rozbudowanej płyty lotniska. Jeśli skręcisz w lewo, dojdziesz do dużego parkingu. Tutaj masz widok na Nordbahn. Można tu zrobić dobre zdjęcia. Następny punkt znajduje się na trasie L 380 z Engelbostel do Resse. Bezpośrednio przy lądowisku północnego pasa lotniska biegnie ścieżka asfaltowa, równoległa do drogi wiejskiej. Najbliższe miejsce na dobre zdjęcia znajduje się na wschód od lotniska. Można tu fotografować lądujące samoloty przy wietrze wiejącym ze wschodu. Krótko przed startem Nordbahn można udać się ścieżką do płotu lotniska. Z autostrady zjedź zjazdem na lotnisko w Hanowerze, następnie dojdziesz do skrzyżowania z sygnalizacją świetlną ze stacją benzynową po lewej stronie. Tutaj skręcasz w prawo. Dojeżdżasz do zakrętu na pierwszym pasie. Zamontowano tu lustro, ponieważ nie widać ruchu z prawej strony. Jedź prosto tutaj, a następnie pas startowy dotrze w lewo. W nocy jest bardzo pięknie. Oświetlony pas startowy z lądującymi samolotami. Ale bądź ostrożny. Zakaz wjazdu dla pojazdów wszelkiego rodzaju. Grozi mandat. Zanim zakręci się pierwszeństwo przejazdu, należy ponownie skręcić w lewo. Tutaj dojdziesz do byłego obszaru Bundeswehry. Dziś mieszczą się tu budynki administracyjne lotniska. Zawsze idź prosto, aż nie będziesz mógł już iść. Tam jest parking. Do płotu nie jest daleko. Samoloty przelatują tędy w kierunku północnego pasa startowego. To niecałe sto metrów. == Zakupy == [[Plik:Duty Free Hannover Airport.jpg|thumb|Sklep wolnocłowy na lotnisku w Hanowerze]] Lotnisko w Hanowerze niedawno otworzyło Airport Plaza, w którym znajduje się wiele sklepów. Położony w korytarzu łączącym Terminal A z Terminalem B, Plaza obejmuje supermarket, kiosk i kilka innych sklepów. Sklepy są czynne codziennie, ale nie przez całą dobę. Godziny otwarcia to 7:00-21:00, również w niedziele. W Terminalu C znajduje się również supermarket, ale ten jest dostosowany do potrzeb podróżnych. Jest on otwierany wraz z rozpoczęciem i zamknięciem terminalu C. Można tu kupić międzynarodowe gazety i czasopisma, a także niemieckie gazety na każdy gust. W poczekalniach znajdują się łącznie cztery sklepy wolnocłowe i sklepy z artykułami podróżnymi. == Gastronomia == Za catering na lotnisku odpowiada firma Mövenpick wraz ze swoją marką zależną Marché. W Terminalu A znajduje się duża kawiarnia na poziomie odlotów (powyżej) i mała na poziomie przylotów (poniżej). Są otwarte od piątej rano do ósmej wieczorem. Ale to zależy od planu lotu. Jeśli nie ma lotów, bary również są zamknięte. Marche Mövenpick prowadzi restaurację pomiędzy terminalami A i B, na poziomie odlotów. Kuchnia tutaj jest dość wysokiej jakości, ale ma też swoją cenę. Godziny otwarcia zależą również od operacji lotniczych. Można tu coś zjeść w godzinach 7:00-20:00. Odbywają się tu specjalne wydarzenia. W Terminalu B znajduje się duża piekarnia Marché na poziomie odlotów. Godziny otwarcia zależą również od rozkładu lotów. Nie da się określić dokładnych godzin. Do kciuka odnosi się następująca zasada: Jeśli coś się dzieje, oznacza to, że jest otwarte. Piekarnia posiada asortyment marki Marché. Są bułki, pieczywo, kanapki, ciasta, kawa i soki owocowe. Ceny takie same jak w sieci, bez opłat lotniskowych. [[Plik:Marche in Terminal C ohne Leben.JPG|thumb|Marche w poczekalni terminalu C]] Jeśli pójdziesz z Terminalu B na poziomie odlotów w kierunku Terminalu C, za wieloma biurami podróży zobaczysz pasek sichtBar po prawej stronie. W kawiarni można wygodnie i za rozsądną cenę wypić kawę lub kieliszek dobrego wina i cieszyć się widokiem na płytę lotniska. Godziny otwarcia są codziennie od 9:00 do 19:00, również w weekendy. Tuż za Visbarem znajduje się kawiarnia internetowa. Tutaj możesz napić się kawy i zjeść przekąskę podczas surfowania po Internecie. Jeśli masz ze sobą własny laptop, możesz to zrobić także poprzez hotspot Wi-Fi bez terminala. Ceny są całkiem rozsądne. To tylko lotnisko. Mövenpick ma duży bar w terminalu C, na poziomie odlotów. Ten sklep jest również otwarty tylko wtedy, gdy coś się dzieje. Sklepy nie mają dokładnych godzin otwarcia. W strefie przylotów znajduje się bar Meeting Point w terminalu A, który oferuje te same posiłki i napoje, co bary Mövenpick na poziomie odlotów. Pozostaje otwarty do momentu odbycia wszystkich przylotów do Terminalu A. Jeśli z jakiegoś powodu musisz spędzić noc na lotnisku w Hanowerze, ten bar jest czasami jedynym sposobem na dobrą zabawę. Mövenpick obsługuje także bary w poczekalniach w terminalach A, B i C. W terminalach A i B są one dość małe i nie ma wielkiego wyboru, w terminalu C znajduje się nieco większe Marche Bistro. Wszędzie dostępne są różne rodzaje kawy i przekąsek. Zalecany jest sok owocowy. Wolę świeżo wyciśnięty sok pomarańczowy, który jest dość drogi i kosztuje 3,10 euro. Mövenpick nadal obsługuje Bistro Gate 66 na tarasie widokowym. Jeśli chcesz czegoś niedrogiego, w przestrzeni ładunkowej znajduje się również mały bar z przekąskami. Znalezienie go nie jest jednak takie proste. Skręć w prawo w kierunku poziomu przylotów. Tam, gdzie ulica dzieli się na poziom odlotów i przylotów, należy wkrótce skręcić w prawo do strefy ładunkowej. Objeżdżasz parking i kierujesz się w stronę głównego wejścia na lotnisko. Przed nim po prawej stronie znajduje się ulica, a następnie po prawej stronie samochód rzeźnika Riedel. Tutaj możesz dostać tanie przekąski, kanapki za 1 euro rano, kuchnię niemiecką za niewielkie pieniądze w porze lunchu i codziennie nowe dania. Potem zawsze jest sznycel i kiełbasa. Currywurst z frytkami to coś, co na lotnisku znane jest jako Riedel-Schniedel. Sznycle są ważone z dokładnością do grama, a Ty płacisz za to, co dostajesz. To tutaj lotnisko je. I nie tylko to. Jeśli masz czas, zjedz tutaj! Taniej już nie będzie. McDonalds został otwarty na placu lotniska pomiędzy terminalami A i B i jest otwarty 24 godziny na dobę, 365 dni w roku. Na pewno nie dla każdego, ale zawsze można coś zjeść i wypić. A wszystko to w normalnych warunkach dla łańcucha. {{zarys}} {{Jest w|Dolna Saksonia}} [[Kategoria:Porty lotnicze|Hanower]] [[kategoria:Dolna Saksonia]] f12unc6hzjz9za9meyzf1mvyu8zdu81 0 19328 158114 158035 2026-08-03T15:07:53Z Juleka06 17606 herb 158114 wikitext text/x-wiki {{Top-banner}}{{Miejscowość infobox |widok = SM Nowy Dwór Gdański Sikorskiego 9 (0) ID 636939.jpg |opis = Nowy Dwór Gdański Sikorskiego 9 |herb = POL_Nowy_Dwór_Gdański_COA.svg |mapa = <!-- położenie miejscowości na mapie państwa --> |państwo = [[Polska]] |region = [[województwo pomorskie]] |powierzchnia = 5,07 |wysokość = -1,4–4,9 |prefiks = (+48) 55 |kod pocztowy = 82-100 |www = https://miastonowydwor.pl/ }} {{Mapframe |54.2130500|19.1177100|zoom=14|height=300|width=300}} '''Nowy Dwór Gdański''' - miasto w [[Województwo pomorskie|województwie pomorskim]], siedziba [[Powiat nowodworski (województwo pomorskie)|powiatu nowodworskiego]] oraz [[Nowy Dwór Gdański (gmina)|gminy miejsko-wiejskiej Nowy Dwór Gdański]]. Pod względem geograficznym położone jest w centralnej części [[Żuławy Wiślane|Żuław Wiślanych]], nad rzeką Tugą. == Charakterystyka == === Historia === Nowy Dwór Gdański początkowo należał do obszaru będącego własnością księstwa pomorskiego. Od XIII do XV wieku był własnością zakonu krzyżackiego, a po zakończeniu wojny 13-letniej został przyłączony do Polski. Prawa miejskie otrzymał w 1880 r. z rąk Wilhelma I, zaś w latach 1920-1939 pozostawał w granicach Wolnego Miasta Gdańska. Historia miasta jest związana z mennonitami – wspólnotą chrześcijańską wywodzącą się z anabaptystycznego nurtu reformacji, której nazwa pochodzi od niderlandzkiego reformatora [[w:Menno_Simons|Menno Simonsa]]. Mennonici, którzy spotkali się z represjami wyemigrowali m.in. na ziemie Rzeczypospolitej Obojga Narodów - tolerancyjnej względem innowierców. Uczestniczyli w osuszaniu i zagospodarowywaniu podmokłych terenów, a także rozwijali i modernizowali żuławski system melioracyjny. Dziś, na terenach ich ówczesnej działalności wytyczono Szlak Mennonitów łączący miejsca związane z historią żuławskiego osadnictwa. === Geografia === Z racji usytuowania w centrum [[Żuławy_Wiślane|Żuław Wiślanych]], Nowy Dwór Gdański dość często uważany jest wręcz za stolicę Żuław. Znaczna jego część leży w depresji, czyli poniżej poziomu morza. Przez miasto przepływa rzeka Tuga, która zbiera wody z okolicznych kanałów i rowów melioracyjnych. === Kiedy jechać? === Najwięcej możliwości zwiedzania Nowego Dworu Gdańskiego i okolic daje okres od późnej wiosny do wczesnej jesieni. Latem kursuje [[w:Żuławska_Kolej_Dojazdowa|Żuławska Kolej Dojazdowa]], a warunki sprzyjają wycieczkom rowerowym, pieszym i kajakowym. Wiosna i początek jesieni są dobrym wyborem dla osób zainteresowanych spokojnym zwiedzaniem Żuław, bowiem ruch turystyczny w miejscowościach nadmorskich jest mniejszy. Ze względu na otwarty krajobraz należy przygotować się na silny wiatr, niewielką ilość cienia i szybko zmieniające się warunki pogodowe. Przed przyjazdem warto sprawdzić aktualny rozkład ŻKD oraz terminy wydarzeń organizowanych przez [[w:Żuławski_Park_Historyczny_w_Nowym_Dworze_Gdańskim|Żuławski Park Historyczny.]] == Dojazd == === Pociągiem [[w:Żuławska_Kolej_Dojazdowa|Żuławskiej Kolei Dojazdowej]] (tylko w okresie letnim) === [[w:Żuławska_Kolej_Dojazdowa|Żuławska Kolej Dojazdowa]] stwarza kilka możliwości transportowych, należy jednak pamiętać, że funkcjonuje wyłącznie w okresie letnim i warto każdorazowo sprawdzać [https://kolejzulawska.pl/rozklad-jazdy/ rozkład jazdy]. Bezpośrednio można podróżować do i ze Sztutowa z przystankami pośrednimi w Cyganku, Tujsku, Rybinie, Popowie, Stegnie PKS i Stegnie Morskiej oraz przy Muzeum Stutthof. W Sztutowie można przesiąść się na ŻKD drugiej linii kursującej przez przystanki Junoszyno, Jantar i Mikoszewo do przystanku Prawy Brzeg Wisły. Połączenia te wraz z kursami powrotnymi do Nowego Dworu Gdańskiego są okazją do zwiedzenia Żuław Wiślanych aż do ujścia Wisły, a dodatkowo umożliwiają wysiadkę w atrakcyjnych miejscowościach wypoczynkowych (Junoszyno, Jantar, Mikoszewo, Stegna) lub w miejscach o znaczeniu historycznym i kulturalnym takich jak np. [https://pl.wikipedia.org/wiki/Muzeum_Stutthof_w_Sztutowie Muzeum Stutthof], czy zabytkowy [https://pl.wikipedia.org/wiki/Ko%C5%9Bci%C3%B3%C5%82_Naj%C5%9Bwi%C4%99tszego_Serca_Pana_Jezusa_w_Stegnie kościół Najświętszego Serca Pana Jezusa w Stegnie]. Mikoszewo i Prawy Brzeg Wisły, czyli zachodni koniec obecnej sieci ŻKD stwarza możliwość dotarcia do miejsca przeprawy w kierunku Świbna i dalszej podróży np. autobusem. === Samochodem === Nowy Dwór Gdański leży przy drodze ekspresowej S7, łączącej Gdańsk z Elblągiem i Warszawą. Z Trójmiasta należy jechać S7 w kierunku Elbląga i zjechać na węźle Nowy Dwór Gdański. Od strony Elbląga, Olsztyna i Warszawy wygodny jest również węzeł Żuławy Wschód. Z Malborka, Sztumu, Kwidzyna i Grudziądza do miasta prowadzi DK55, natomiast ze Stegny i Mierzei Wiślanej – DW502. Z zachodniej i południowej Polski można dojechać autostradą A1, a następnie S7, ewentualnie przez Malbork drogami DK22 i DK55. === Autobusem === Dojazd autobusem '''z Gdańska''' do Nowego Dworu Gdańskiego jest możliwy dzięki ⁠[https://www.pks.elblag.pl/ PKS Elbląg] oraz [https://www.flixbus.pl/ ⁠FlixBus]. Część kursów PKS Elbląg prowadzi bezpośrednio drogą S7, inne obsługują trasę lokalną przez Cedry Małe, Ostaszewo i Orłowo, dlatego przejazd zajmuje – zależnie od połączenia – od około 35 minut do ponad godziny. Odjazdy z Gdańska w dni powszednie są dosyć częste. Podróż FlixBusem trwa około 35 minut i są to połączenia bezpośrednie. '''Z Elbląga''' do Nowego Dworu Gdańskiego kursują bezpośrednie autobusy PKS Elbląg jadące w stronę Gdańska oraz, w sezonie letnim, Krynicy Morskiej. Podróż trwa zazwyczaj około 25–40 minut. Wybrane kursy obsługują również miejscowości pośrednie: Kazimierzowo, Jazową, Solnicę, Rakowe Pole i Kmiecin. Z Elblaga rownież można dojechac FlixBusem, a podróż trwa około 20 minut. '''Z Malborka''' kursują busy [https://www.pkskwidzyn.pl/ Powiślańskiej Komunikacji Samochodowej (PKS Kwidzyn)] przez Nowy Staw, Kościeleczki lub Dębinę. Są już rzadsze i zasadniczo ograniczone do dni powszednich. Aktualne rozkłady jazdy warto sprawdzać na portalu lub aplikacji [https://www.e-podroznik.pl/ e-podróżnik] oraz na stronach konkretnych przewoźników. == Transport == W Nowym Dworze Gdańskim nie funkcjonuje komunikacja miejska. Centrum jest niewielkie i można je wygodnie zwiedzać pieszo lub rowerem. Rower ułatwia również dotarcie do [[w:Orłowo_(województwo_pomorskie)|Orłowa]], [[w:Żelichowo_(województwo_pomorskie)|Żelichowa]] i innych pobliskich miejscowości. == Warto zobaczyć == Nowy Dwór Gdański nie jest szczególnie rozległym miastem i w czasie maksymalnie dwóch godzin można dotrzeć do jego najciekawszych miejsc. Warto więc wybrać się na spacer pieszo bądź rowerem i odwiedzić m.in: * [[w:Kościół_Przemienienia_Pańskiego_w_Nowym_Dworze_Gdańskim|Kościół Przemienienia Pańskiego]];[[File:Kościół Przemienienia Pańskiego w Nowym Dworze Gdańskim.jpg|thumb|Kościół Przemienienia Pańskiego w Nowym Dworze Gdańskim, ul. Drzymały 3]][[File:Kościół Przemienienia Pańskiego w Nowym Dworze Gdańskim - wnętrze.jpg|thumb|Kościół Przemienienia Pańskiego w Nowym Dworze Gdańskim - wnętrze]][[File:Kościół Przemienienia Pańskiego w Nowym Dworze Gdańskim - tablica.jpg|thumb|Kościół Przemienienia Pańskiego w Nowym Dworze Gdańskim - tablica]] * [[w:Wieża_ciśnień_w_Nowym_Dworze_Gdańskim|wieżę ciśnień]] z początku XX wieku;[[File:Zabytkowa wieża ciśnień w Nowym Dworze Gdańskim.jpg|thumb|Zabytkowa wieża ciśnień w Nowym Dworze Gdańskim, ul. Tuwima 5]] * stację ŻKD;[[File:Stacja kolejki Żuławskiej Kolei Dojazdowej w Nowym Dworze Gdańskim.jpg|thumb|Stacja kolejki Żuławskiej Kolei Dojazdowej w Nowym Dworze Gdańskim]] * ulice z zabytkowymi, drewnianymi domkami żuławskimi - wciąż zamieszkałymi, a nawet odnawianymi i remontowanymi - są bardzo urokliwe. Oczywiście nie można pominąć miejsca najważniejszego - Muzeum Żuławskiego występującego obecnie jako [[w:Żuławski_Park_Historyczny_w_Nowym_Dworze_Gdańskim|Żuławski Park Historyczny w Nowym Dworze Gdańskim]], ul. Kopernika 17, w którym można obejrzeć m.in. zabytki związane z historią i kulturą Żuław Wiślanych, dziejami i działalnością mennonitów, dawnym przemysłem, codziennym życiem i rzemiosłem mieszkańców oraz ochroną przeciwpowodziową, jak również lapidarium Cmentarza Jedenastu Wsi w Żelichowie-[[w:Cyganek|Cyganku]].[[File:Widok na dziedziniec Żuławskiego Parku Historycznego.jpg|thumb|Widok na dziedziniec Żuławskiego Parku Historycznego, ul. Kopernika 17]][[File:Makieta Nowego Dworu Gdańskiego w Żuławskim Parku Historycznym.jpg|thumb|Makieta Nowego Dworu Gdańskiego w Żuławskim Parku Historycznym]] == Noclegi, zakupy, gastronomia == === Noclegi === Baza noclegowa w Nowym Dworze Gdańskim jest dość skromna, ale obejmuje całoroczne pokoje gościnne, apartamenty i kwatery prywatne. Więcej gospodarstw agroturystycznych znajduje się w okolicznych wsiach na terenie gminy, a w sezonie letnim zalecana jest wcześniejsza rezerwacja. Warto zapoznać się z [https://miastonowydwor.pl/obiekty-hotelarskie-.html wykazem obiektów hotelarskich] na stronie Urzędu Miejskiego. === Zakupy === W Nowym Dworze Gdańskim funkcjonują liczne supermarkety i sklepy różnych branż, dzięki czemu można bez problemu uzupełnić zapasy przed wycieczką pieszą po Żuławach lub na Mierzeję Wiślaną. W Żuławskim Parku Historycznym znajduje się ponadto sklepik z regionalnymi wydawnictwami i pamiątkami. === Gastronomia === Baza gastronomiczna Nowego Dworu Gdańskiego, choć jest różnorodna, oferuje niewiele potraw tradycyjnej kuchni żuławskiej. W mieście działają restauracje z kuchnią polską i europejską, lokale z obiadami domowymi, burgerownie, pizzerie, kebaby, restauracja azjatycka, lodziarnie i kawiarnie. Większość lokali skupia się w centrum oraz przy ulicach Sikorskiego, Warszawskiej i Gdańskiej. Do działających lokali należą m.in. [https://willajoker.pl/ Willa Joker], [https://karczma-sielska-zagroda.eatbu.com/?lang=pl Sielska Zagroda], [https://www.facebook.com/p/U-kilera-100063741024917/?locale=pl_PL U Kilera], [https://www.facebook.com/p/Kurakndgpl-100045127820354/?locale=pl_PL Kurak], [https://www.smacznastacja.com/ Smaczna Stacja], [https://www.ryz-fish.pl/sushi/japonska-wisnia/ Japońska Wiśnia], [https://www.facebook.com/p/S%C5%82odka-Kraina-61589181721548/ Słodka Kraina] oraz [https://www.facebook.com/fabryka.lodow.ndg Fabryka Lodów]. Potraw inspirowanych tradycją żuławską można spróbować przede wszystkim w gospodzie [https://www.malyholender.pl/ Mały Holender] w pobliskim Żelichowie. == Nowy Dwór Gdański jako baza wycieczkowa == === Wycieczki piesze === W okolicy Nowego Dworu Gdańskiego sieć znakowanych szlaków pieszych jest bardzo skromna. Nie przebiegają tędy żadne szlaki piesze PTTK. Jedynym znakowanym szlakiem przechodzącym przez miasto jest Pomorska Droga św. Jakuba. Z Nowego Dworu Gdańskiego można nią wyruszyć w dwóch kierunkach: * '''w stronę Niedźwiedzicy''': Nowy Dwór Gdański – Tuja – Lubieszewo – Ostaszewo – Nowa Kościelnica – Niedźwiedzica; cały odcinek ma około 19 km. Po drodze można zobaczyć żuławskie kościoły, zabudowę wiejską i ruiny średniowiecznego kościoła w Ostaszewie; * '''w stronę Marzęcina i Elbląga''': Nowy Dwór Gdański – Marzęcino to około 9,5 km, a przejście całego etapu do Elbląga liczy około 26,6 km. Trasa prowadzi dalej przez Nowinki, Stobnę, Kępki i Bielniki. Na krótszą wycieczkę można wybrać się w okolice [[w:Orłowo_(województwo_pomorskie)|Orłowa]] i [[w:Żelichowo_(województwo_pomorskie)|Żelichowa]]. Znajdują się tam domy podcieniowe i inne zabytki związane z dawnym osadnictwem żuławskim. Corocznie, z inicjatywy Żuławskiego Parku Historycznego, odbywają się [https://zph.org.pl/program-dni-otwartych-zulawskich-zabytkow-27-28-06-2026/ Dni Otwarte Zabytków Żuławskich], które mogą być inspiracją do odbycia ciekawych wędrówek pieszych lub w połączeniu z przejazdem ŻKD (sezonowo!) po okolicznych miejscowościach i zabytkach. Wszystkie szlaki krajoznawcze prowadzą przez płaski, otwarty krajobraz Żuław. Trasę trzeba ułożyć samodzielnie, wykorzystując drogi lokalne i ciągi pieszo-rowerowe. Należy liczyć się z dłuższymi odcinkami asfaltowymi, a na trasie mierzyć się z małą ilością cienia oraz silnym wiatrem. Latem można dojechać Żuławską Koleją Dojazdową do Stegny, Jantaru albo Sztutowa i kontynuować wycieczkę pieszo żółtym [[w:Jantarowy_Szlak|Szlakiem Jantarowym]], będącym częścią europejskiego szlaku E9. === Wycieczki rowerowe === Nowy Dwór Gdański stanowi dogodną bazę wycieczek rowerowych po Żuławach. Warto nadmienić, że w pociągach ŻKD można przewozić rowery w wagonie wskazanym przez drużynę konduktorską. Pozwala to połączyć przejazd kolejką do Stegny lub Sztutowa z powrotem rowerowym przez Rybinę, Tujsk i Żelichowo i w przeciwnym kierunku. Przed podróżą warto sprawdzić aktualny [https://kolejzulawska.pl/rozklad-jazdy/ rozkład jazdy ŻKD], pamiętając, że funkcjonuje ona tylko w okresie letnim. Przez Nowy Dwór Gdański przebiega kilka tras: * [https://wirtualneszlaki.pl/szlaki-rowerowe/eurovelo-r13-szlak-zelaznej-kurtyny-rowerowy EuroVelo 10/13 (dawna trasa R10)] - etap 6: Jantar – Rybina – Żelichowo – Nowy Dwór Gdański – Kmiecin – Solnica – Jazowa – Kępki – Elbląg (39 km); * [https://miastonowydwor.pl/trasy-rowerowe.html lokalne drogi rowerowe]: ** '''do Tui''' - śladem dawnej linii kolei wąskotorowej. Jej główną atrakcją jest gotycki kościół pw. św. Jakuba Apostoła z XIV wieku w [[w:Tuja_(województwo_pomorskie|Tui]]; ** '''do Żelichowa''' - trasa prowadzi z centrum ulicą Portową (z miejscem odpoczynku dla rowerzystów), następnie wzdłuż Tugi i przez mosty do Żelichowa. Po drodze można zwiedzić [[w:Cerkiew_św._Mikołaja_w_Żelichowie|cerkiew św. Mikołaja]], [https://www.klubnowodworski.pl/dzialania/lapidarium-cmentarz-11-wsi/ Cmentarz Jedenastu Wsi] oraz zabytkowy dom podcieniowy - obecnie [https://www.malyholender.pl/ Gospoda Mały Holender]; ** '''do Rybiny''' - jako kontynuacja trasy z Żelichowa. [[w:Rybina|Rybina]] to ważny węzeł wodny Żuław. Znajdują się tam zabytkowe mosty zwodzone, ręcznie [[w:Most_obrotowy_w_Rybinie|obracany most kolejowy]] Żuławskiej Kolei Dojazdowej oraz przystań na [[w:Szkarpawa|Szkarpawie]]; ** '''w kierunku Elbląga''' przez Kmiecin, Solnicę, Jazową i Kępki * [https://www.klubnowodworski.pl/dzialania/szlak-mennonitow/ Szlak Mennonitów] - dalekobieżny szlak prowadzący z Gdańska przez Żuławy do Malborka i Elbląga. Cała trasa liczy około 172 km, a w rejonie Nowego Dworu Gdańskiego prowadzi m.in. przez Orłowo, Lubieszewo i Ostaszewo. Trasa mija domy podcieniowe, gotyckie kościoły, dawne cmentarze, wiatraki i obiekty hydrotechniczne. === Wycieczki drogą wodną === Nowy Dwór Gdański jest połączony Tugą ze Szkarpawą i siecią szlaków Pętli Żuławskiej wchodzącej w system Międzynarodowej Drogi Wodnej E70. To stwarza kilka możliwości uprawiania turystyki drogą wodną: * [https://mdwe70.pl/turystyka-wodna/trasy-turystyczne/rejs-petla-zulawska/ Pętla Żuławska] — rejsy jachtami, motorówkami lub większymi jednostkami na trzech trasach, a wśród nich Rejs do Stolicy Żuław (Rybina – ujście Tugi – Żelichowo – Nowy Dwór Gdański – Rybina) na dystansie ok. 40 km (5-6 godzin). * [https://kajaki.pomorskie.eu/?doing_wp_cron=1785600001.2639479637145996093750 Pomorskie Szlaki Kajakowe] — krótsze etapy, liczne miejsca wodowania, przystanie i oznakowanie dla kajakarzy. W Nowym Dworze Gdańskim znajdują się dwie stanice oraz trzecia w pobliskim Żelichowie: ** [https://kajaki.pomorskie.eu/stanica/przystan-kajakowa-przy-zok-na-tudze-w-nowym-dworze-gdanskim/ Przystań kajakowa przy ŻOK na Tudze] w Nowym Dworze Gdańskim; ** [https://kajaki.pomorskie.eu/stanica/przystan-kajakowa-w-nowym-dworze-gdanskim-przy-ul-wejhera/ Przystań kajakowa przy ul. Wejhera] w Nowym Dworze Gdańskim; ** [https://kajaki.pomorskie.eu/stanica/przystan-kajakowa-wraz-z-zagospodarowaniem-terenu-w-zelichowie/ Przystań kajakowa] w Żelichowie. == Gdzie dalej == * [[Gdańsk]] – stolica województwa pomorskiego, z rozległym zespołem zabytkowym Głównego Miasta, portem i licznymi muzeami; dojazd drogą S7 lub bezpośrednim autobusem; * [[Elbląg]] – miasto nad rzeką Elbląg, z odbudowanym Starym Miastem i dostępem do Kanału Elbląskiego; * [[Malbork]] – zamek krzyżacki wpisany na listę światowego dziedzictwa UNESCO; * [[Stegna]] i [[w:Jantar_(wieś)|Jantar]] – miejscowości wypoczynkowe na Mierzei Wiślanej, dostępne autobusem, samochodem, rowerem, a sezonowo również Żuławską Koleją Dojazdową; * [[Sztutowo]] – miejscowość z Muzeum Stutthof i końcową stacją jednego z odcinków ŻKD; * [[w:Mikoszewo|Mikoszewo]] – miejscowość położona przy ujściu Wisły, z możliwością przeprawy promowej do Świbna; * [[Krynica Morska]] – główny ośrodek turystyczny polskiej części Mierzei Wiślanej. {{użyteczny}} {{Geo|54°12′50″N|19°07′08″E|}} {{Jest w|Powiat nowodworski (województwo pomorskie)}} [[Kategoria:Województwo pomorskie]] mj7yw1qzgc53vd4p95jv4wx2sutsyf1 0 19331 158112 158102 2026-08-03T14:53:41Z Juleka06 17606 /* Warto zobaczyć */ 158112 wikitext text/x-wiki {{Top-banner}} <!-- można wstawić zdjęcie-panoramę miejscowości, zalecane 2100x300 px --> {{Miejscowość infobox |nazwa = Brusy |nazwa oryginalna = w języku kaszubskim ''Brusë'' |widok = <!-- zdjęcie/kolaż miejscowości; np. Warszawa_kolaż.jpg --> |opis = <!-- opis co jest na zdjęciu --> |herb = <!-- herb miejscowości, np. Herb_Warszawy.png--> |mapa = <!-- położenie miejscowości na mapie państwa --> |państwo = Polska |region = województwo pomorskie |powierzchnia = 5,2 |wysokość = 145-150 |lud = 5 053 (GUS, 2024) |prefiks = (+48) 52 |kod pocztowy = 89-632 |www = www.brusy.pl }} {{Mapframe |53.886370047584506|17.718935578824812|zoom=14|height=300|width=300}} '''Brusy''' - miasto w [[Polska|Polsce]], w województwie [[Województwo pomorskie|pomorskim]], w powiecie [[Powiat chojnicki|chojnickim]], siedziba [[Brusy (gmina)|gminy miejsko-wiejskiej Brusy]]. Brusy są położone w [[w:Bory_Tucholskie|Borach Tucholskich]] na południowych [[Kaszuby|Kaszubach]]. == Charakterystyka == <!-- Opis ogólny i szkice dot.: historii, położenia geograficznego, klimatu, kiedy jechać i jak się przygotować. --> === Historia === Brusy są historycznym ośrodkiem regionu [[Zabory|Zaborów]] – południowej części Kaszub. Za początek miejscowości przyjmuje się rok 1351, kiedy komtur [[Tuchola|tucholski]] [[w:Komturia_tucholska#Komturzy_tucholscy|Konrad von Vullekop]] nadał Brusom przywilej osadniczy na [[w:Prawo_chełmińskie|prawie chełmińskim]]. W średniowieczu miejscowość pozostawała związana z administracją krzyżacką, natomiast siedziba wójtostwa zaborskiego została przeniesiona do pobliskich [[Kosobudy (województwo pomorskie)|Kosobud]]. Po [[w:Wojna_trzynastoletnia|wojnie trzynastoletniej]] Brusy znalazły się w granicach [[w:Prusy_Królewskie|Prus Królewskich]] i przez kolejne stulecia rozwijały się jako duża wieś królewska oraz lokalny ośrodek handlu i rzemiosła dla okolicznych osad. W drugiej połowie XIX wieku impuls rozwojowy przyniosły budowa drogi bitej oraz uruchomienie linii kolejowej [[w:Linia_kolejowa_nr_211|Chojnice–Brusy]], co ułatwiło transport drewna i produktów rolnych. Pomimo germanizacji w okresie zaboru pruskiego mieszkańcy zachowali język kaszubski i polską tożsamość. Po 1920 roku Brusy znalazły się w granicach odrodzonej Polski i umocniły swoją rolę jako centrum administracyjnego oraz gospodarczego Zaborów. Prawa miejskie miejscowość otrzymała 1 stycznia 1988 roku. Współcześnie Brusy są jednym z najważniejszych ośrodków kultury kaszubskiej. Działają tu instytucje popularyzujące dziedzictwo regionu, a miasto stanowi dogodną bazę do zwiedzania Borów Tucholskich, Zaborskiego Parku Krajobrazowego i okolicznych jezior. === Geografia === Brusy położone są w południowo-zachodniej części województwa pomorskiego, w powiecie chojnickim, na pograniczu Kaszub i Borów Tucholskich, około 25 km na północ od [[Chojnice|Chojnic]]. Miasto leży w historycznym regionie Zaborów, na obszarze [https://pl.wikipedia.org/wiki/Pojezierze_Południowopomorskie Pojezierza Południowopomorskiego], ukształtowanego podczas ostatniego zlodowacenia. Okolice Brus charakteryzują się urozmaiconym krajobrazem polodowcowym z licznymi jeziorami, rozległymi kompleksami leśnymi oraz terenami rolniczymi. Dominującym elementem krajobrazu są lasy Borów Tucholskich, należące do jednego z największych kompleksów leśnych w Polsce. Przez gminę przepływają m.in. rzeka [https://pl.wikipedia.org/wiki/Zbrzyca%20(rzeka) Zbrzyca] oraz [https://pl.wikipedia.org/wiki/Zbrzyca%20(rzeka) Brda], będące popularnymi szlakami kajakowymi, a w okolicy znajduje się wiele jezior wykorzystywanych do rekreacji i wędkarstwa. Znaczna część gminy Brusy objęta jest ochroną przyrody. Obejmuje ona przede wszystkim [[Zaborski Park Krajobrazowy]], fragmenty [[Park Narodowy Bory Tucholskie|Parku Narodowego „Bory Tucholskie”]], a także liczne rezerwaty przyrody i obszary sieci Natura 2000. Dzięki temu okolice miasta są atrakcyjnym miejscem do uprawiania turystyki pieszej, rowerowej, kajakowej oraz obserwacji przyrody. === Kiedy jechać === Brusy można odwiedzać przez cały rok, jednak najlepszy okres na pobyt przypada od końca czerwca do końca sierpnia. W tym czasie panują najkorzystniejsze warunki do aktywnego wypoczynku na świeżym powietrzu – średnie temperatury maksymalne wynoszą około 20–23°C, dni są najdłuższe, a zachmurzenie najmniejsze w skali roku. Od maja do września okolice Brus sprzyjają pieszym i rowerowym wycieczkom, spływom kajakowym Brdą i Zbrzycą oraz wypoczynkowi nad jeziorami. == Dojazd == === Samochodem === Brusy leżą przy [https://pl.wikipedia.org/wiki/Droga_wojewódzka_nr_235 drodze wojewódzkiej nr 235], łączącej Chojnice z Kościerzyną. Jest to główna trasa dojazdowa do miasta, zapewniająca połączenie z [https://pl.wikipedia.org/wiki/Droga%20krajowa%20nr%2022%20(Polska) drogą krajową nr 22] w Chojnicach oraz [https://pl.wikipedia.org/wiki/Droga_wojewódzka_nr_214 drogą wojewódzką nr 214] w Kościerzynie. Do Brus można również wygodnie dojechać drogami wojewódzkimi i powiatowymi z [[Czersk|Czerska]], [[Bytów|Bytowa]], Tucholi oraz [[Człuchów|Człuchowa]]. Ze względu na położenie miasta wśród Borów Tucholskich podróż odbywa się głównie drogami jednojezdniowymi przebiegającymi przez tereny leśne i niewielkie miejscowości. === Pociągiem === Brusy leżą przy linii kolejowej nr 211 łączącej Chojnice z [[Kościerzyna|Kościerzyną]]. W normalnych warunkach połączenia regionalne na tej trasie obsługuje POLREGIO, zapewniając dojazd z Chojnic i Kościerzyny, gdzie można przesiąść się do pociągów dalekobieżnych kursujących m.in. do [[Gdańsk|Gdańska]], [[Bydgoszcz|Bydgoszczy]], [[Poznań|Poznania]], [[Warszawa|Warszawy]] i innych miast. Uwaga: według stanu na sierpień 2026 r. na linii obowiązuje zastępcza komunikacja autobusowa (ZKA) POLREGIO. Autobusy kursują według kolejowego rozkładu jazdy i zatrzymują się w Brusach, umożliwiając dojazd zarówno od strony Chojnic, jak i Kościerzyny. === Autobusem === Brusy posiadają regularne połączenia autobusowe z Chojnicami, a także z wieloma miejscowościami na terenie gminy i powiatu. Głównym przewoźnikiem obsługującym połączenia regionalne jest PKS Chojnice, którego autobusy kursują m.in. do Chojnic przez [[Męcikał]], [[Kłodawka|Kłodawkę]] i [[Krojanty]]. == Transport == === Pieszo === Brusy są niewielkim miastem, dlatego większość atrakcji w centrum można zwiedzić pieszo. Przejście między rynkiem, kościołem, dworcem kolejowym oraz głównymi punktami usługowymi zajmuje zwykle nie więcej niż 10–15 minut. === Rowerem === Brusy stanowią dobrą bazę wypadową do wycieczek rowerowych po Borach Tucholskich i Zaborskim Parku Krajobrazowym. Przez gminę przebiega kilka oznakowanych szlaków rowerowych prowadzących do jezior, rezerwatów przyrody oraz kaszubskich miejscowości, takich jak [[Leśno (powiat chojnicki)|Leśno]], [[Swornegacie]] czy Męcikał. === Transport publiczny === Na terenie miasta nie funkcjonuje komunikacja miejska. == Warto zobaczyć == '''Plac Jana Pawła II''' - Centralny plac miasta, otoczony zabytkowymi kamienicami oraz budynkami użyteczności publicznej. Jest głównym miejscem organizacji wydarzeń miejskich i lokalnych uroczystości. '''Kościół Wszystkich Świętych''' - Najważniejszy zabytek Brus. Neogotycka świątynia została wzniesiona w latach 1875–1879 według projektu Friedricha Augusta Stülera. Wewnątrz znajdują się elementy starszego wyposażenia oraz współczesne dzieła nawiązujące do kultury kaszubskiej. '''Pomnik Józefa Chełmowskiego''' - Pomnik poświęcony jednemu z najwybitniejszych twórców ludowych Kaszub – rzeźbiarzowi, malarzowi i wynalazcy z pobliskiego Brusna. Jest on symbolem silnych związków miasta z kulturą kaszubską. '''Centrum Kultury i Biblioteka im. Jana Karnowskiego''' - Główna instytucja kulturalna miasta organizująca koncerty, wystawy, spotkania autorskie oraz wydarzenia związane z kulturą kaszubską i historią regionu. '''Zabytkowy dworzec kolejowy''' - Historyczny budynek stacji kolejowej na linii Chojnice–Kościerzyna, przypominający o znaczeniu kolei dla rozwoju miasta na początku XX wieku. Obecnie w jego otoczeniu powstaje nowoczesny węzeł przesiadkowy. [[File:Galeria Józefa Chełmońskiego.jpg|thumb|Galeria Józefa Chełmońskiego w Brusach-Jagliach]] W niewielkiej odległości znajdują się m.in. '''Skansen Józefa Chełmowskiego''' w [[Brusy-Jaglie|Brusach-Jagliach]], Swornegacie, Zaborski Park Krajobrazowy, Park Narodowy „Bory Tucholskie”, [[Rezerwat przyrody Jezioro Nawionek|rezerwat przyrody Jezioro Nawionek]] oraz liczne jeziora i szlaki piesze, rowerowe oraz kajakowe. == Aktywny wypoczynek == === Kajakarstwo === Przez gminę Brusy przepływają Brda i Zbrzyca – dwie popularne rzeki wykorzystywane do organizacji spływów kajakowych. Szczególnie Brda należy do najbardziej znanych szlaków kajakowych w Polsce, oferując trasy o zróżnicowanym stopniu trudności. W sezonie letnim w okolicy działa kilka wypożyczalni sprzętu wodnego oraz firm organizujących spływy. === Turystyka piesza === Przez okolice Brus prowadzą liczne oznakowane szlaki piesze przebiegające przez Bory Tucholskie, Zaborski Park Krajobrazowy oraz Park Narodowy „Bory Tucholskie”. Trasy prowadzą przez lasy, jeziora, torfowiska i rezerwaty przyrody, umożliwiając obserwację charakterystycznej dla regionu fauny i flory. === Turystyka rowerowa === Brusy są dobrym punktem wypadowym na wycieczki rowerowe po południowych Kaszubach i Borach Tucholskich. W okolicy wytyczono liczne szlaki rowerowe prowadzące m.in. do Swornegaci, Leśna, Męcikału oraz [[Wiele|Wiela]]. Trasy przebiegają głównie przez tereny leśne i wzdłuż jezior. === Kąpieliska === W sezonie letnim można korzystać z kąpielisk oraz miejsc rekreacyjnych nad jeziorami położonymi w gminie Brusy. Największą popularnością cieszą się plaże w Swornegaciach, [[Małe Chełmy|Małych Chełmach]] i nad [https://pl.wikipedia.org/wiki/Dybrzyk Jeziorem Dybrzk]. == Rozrywka == Brusy oferują przede wszystkim spokojne formy spędzania wolnego czasu. Centrum życia kulturalnego miasta stanowi '''Centrum Kultury i Biblioteka im. Jana Karnowskiego''', gdzie przez cały rok odbywają się koncerty, spektakle teatralne, wystawy, warsztaty, pokazy filmowe oraz spotkania autorskie. Aktualny kalendarz wydarzeń dostępny jest na stronie internetowej Centrum Kultury. W sezonie letnim na Placu Jana Pawła II oraz w innych przestrzeniach miejskich organizowane są koncerty plenerowe, festyny rodzinne i wydarzenia związane z kulturą kaszubską. Większe imprezy odbywają się również w okolicznych miejscowościach, zwłaszcza w Swornegaciach i Leśnie. == Noclegi == [https://e-turysta.pl/dom-turysty-brusy-168262.html?kl=1 Dom Turysty], ul. Młyńska 18 – pokoje z łazienkami, ogólnodostępna kuchnia, parking i Wi-Fi. Dobra propozycja dla osób szukających noclegu w centrum miasta. [https://brusy.pl/turysta/informacje-teleadresowe/noclegi? Gościniec „Jo-Jo”], ul. Jana Karnowskiego 22 – pokoje gościnne z dogodnym położeniem w pobliżu centrum. [https://brusy.pl/turysta/informacje-teleadresowe/noclegi? Gościniec w Ogrodzie], ul. Ogrodowa 45 – niewielki obiekt oferujący pokoje gościnne z ogrodem. ''Więcej obiektów noclegowych dostępna jest na stronie [https://brusy.pl/turysta/informacje-teleadresowe/noclegi? Urzędu Miejskiego w Brusach]''. == Kontakt == Brusy nie posiadają stałego punktu informacji turystycznej. Aktualne informacje o atrakcjach, wydarzeniach kulturalnych, szlakach turystycznych oraz bazie noclegowej można uzyskać w Centrum Kultury i Bibliotece im. Jana Karnowskiego oraz w Urzędzie Miejskim w Brusach. * '''Centrum Kultury i Biblioteka im. Jana Karnowskiego''' ** ul. Dworcowa 18, 89-632 Brusy ** tel. +48 52 396 93 31 ** e-mail: sekretariat@ckibbrusy.pl ** https://ckibbrusy.pl * '''Urząd Miejski w Brusach''' ** ul. Na Zaborach 1, 89-632 Brusy ** tel. +48 52 396 93 00 ** e-mail: brusy@brusy.pl ** https://www.brusy.pl == Gdzie dalej == '''Swornegacie''' – jedna z najpopularniejszych miejscowości turystycznych w Borach Tucholskich, położona nad Jeziorem Karsińskim. Stanowi doskonałą bazę wypadową na spływy kajakowe Brdą oraz wycieczki po Parku Narodowym „Bory Tucholskie”. '''Leśno''' – wieś znana z zabytkowego kościoła Podwyższenia Krzyża Świętego, kamiennych kręgów oraz malowniczego położenia wśród jezior i lasów. '''Brusy-Jaglie''' – miejscowość, w której znajduje się Skansen Józefa Chełmowskiego – wyjątkowe miejsce prezentujące twórczość jednego z najwybitniejszych kaszubskich artystów ludowych. '''Chojnice''' – historyczne miasto z dobrze zachowanymi średniowiecznymi murami obronnymi, bazyliką oraz Muzeum Historyczno-Etnograficznym, będące głównym ośrodkiem południowej części województwa pomorskiego. '''Park Narodowy „Bory Tucholskie”''' – jeden z najcenniejszych obszarów przyrodniczych w Polsce, chroniący jeziora lobeliowe, torfowiska i rozległe bory sosnowe. Przez park prowadzą liczne szlaki piesze, rowerowe i kajakowe. '''[[Wdzydzki Park Krajobrazowy]]''' i '''[[Wdzydze Kiszewskie]]''' – region znany z rozległego kompleksu jezior zwanego „Kaszubskim Morzem” oraz Kaszubskiego Parku Etnograficznego, najstarszego skansenu w Polsce. '''Tuchola''' – miasto będące jednym z głównych ośrodków Borów Tucholskich, z zabytkową starówką i Muzeum Borów Tucholskich. '''Czersk''' – niewielkie miasto na pograniczu Kaszub i Kociewia, stanowiące dobrą bazę do zwiedzania zachodniej części Borów Tucholskich. {{zarys}} {{Jest w|Powiat chojnicki}} {{Geo||<!-- Współrzędne geograficzne, szerokość i długość geograficzna -->}} [[Kategoria:<!-- PAŃSTWO lub inna nadrzędna jednostka administracyjna-->]] 9i47fj2pxxofcr1w77wqssd48byl0ps 158113 158112 2026-08-03T15:05:08Z Juleka06 17606 Herb i Flaga 158113 wikitext text/x-wiki {{Top-banner}} <!-- można wstawić zdjęcie-panoramę miejscowości, zalecane 2100x300 px --> {{Miejscowość infobox |nazwa = Brusy |nazwa oryginalna = w języku kaszubskim ''Brusë'' |widok = <!-- zdjęcie/kolaż miejscowości; np. Warszawa_kolaż.jpg --> |opis = <!-- opis co jest na zdjęciu --> |herb = POL_Brusy_COA.svg |flaga = POL_gmina_Brusy_flag.svg |mapa = <!-- położenie miejscowości na mapie państwa --> |państwo = Polska |region = województwo pomorskie |powierzchnia = 5,2 |wysokość = 145-150 |lud = 5 053 (GUS, 2024) |prefiks = (+48) 52 |kod pocztowy = 89-632 |www = www.brusy.pl }} {{Mapframe |53.886370047584506|17.718935578824812|zoom=14|height=300|width=300}} '''Brusy''' - miasto w [[Polska|Polsce]], w województwie [[Województwo pomorskie|pomorskim]], w powiecie [[Powiat chojnicki|chojnickim]], siedziba [[Brusy (gmina)|gminy miejsko-wiejskiej Brusy]]. Brusy są położone w [[w:Bory_Tucholskie|Borach Tucholskich]] na południowych [[Kaszuby|Kaszubach]]. == Charakterystyka == <!-- Opis ogólny i szkice dot.: historii, położenia geograficznego, klimatu, kiedy jechać i jak się przygotować. --> === Historia === Brusy są historycznym ośrodkiem regionu [[Zabory|Zaborów]] – południowej części Kaszub. Za początek miejscowości przyjmuje się rok 1351, kiedy komtur [[Tuchola|tucholski]] [[w:Komturia_tucholska#Komturzy_tucholscy|Konrad von Vullekop]] nadał Brusom przywilej osadniczy na [[w:Prawo_chełmińskie|prawie chełmińskim]]. W średniowieczu miejscowość pozostawała związana z administracją krzyżacką, natomiast siedziba wójtostwa zaborskiego została przeniesiona do pobliskich [[Kosobudy (województwo pomorskie)|Kosobud]]. Po [[w:Wojna_trzynastoletnia|wojnie trzynastoletniej]] Brusy znalazły się w granicach [[w:Prusy_Królewskie|Prus Królewskich]] i przez kolejne stulecia rozwijały się jako duża wieś królewska oraz lokalny ośrodek handlu i rzemiosła dla okolicznych osad. W drugiej połowie XIX wieku impuls rozwojowy przyniosły budowa drogi bitej oraz uruchomienie linii kolejowej [[w:Linia_kolejowa_nr_211|Chojnice–Brusy]], co ułatwiło transport drewna i produktów rolnych. Pomimo germanizacji w okresie zaboru pruskiego mieszkańcy zachowali język kaszubski i polską tożsamość. Po 1920 roku Brusy znalazły się w granicach odrodzonej Polski i umocniły swoją rolę jako centrum administracyjnego oraz gospodarczego Zaborów. Prawa miejskie miejscowość otrzymała 1 stycznia 1988 roku. Współcześnie Brusy są jednym z najważniejszych ośrodków kultury kaszubskiej. Działają tu instytucje popularyzujące dziedzictwo regionu, a miasto stanowi dogodną bazę do zwiedzania Borów Tucholskich, Zaborskiego Parku Krajobrazowego i okolicznych jezior. === Geografia === Brusy położone są w południowo-zachodniej części województwa pomorskiego, w powiecie chojnickim, na pograniczu Kaszub i Borów Tucholskich, około 25 km na północ od [[Chojnice|Chojnic]]. Miasto leży w historycznym regionie Zaborów, na obszarze [https://pl.wikipedia.org/wiki/Pojezierze_Południowopomorskie Pojezierza Południowopomorskiego], ukształtowanego podczas ostatniego zlodowacenia. Okolice Brus charakteryzują się urozmaiconym krajobrazem polodowcowym z licznymi jeziorami, rozległymi kompleksami leśnymi oraz terenami rolniczymi. Dominującym elementem krajobrazu są lasy Borów Tucholskich, należące do jednego z największych kompleksów leśnych w Polsce. Przez gminę przepływają m.in. rzeka [https://pl.wikipedia.org/wiki/Zbrzyca%20(rzeka) Zbrzyca] oraz [https://pl.wikipedia.org/wiki/Zbrzyca%20(rzeka) Brda], będące popularnymi szlakami kajakowymi, a w okolicy znajduje się wiele jezior wykorzystywanych do rekreacji i wędkarstwa. Znaczna część gminy Brusy objęta jest ochroną przyrody. Obejmuje ona przede wszystkim [[Zaborski Park Krajobrazowy]], fragmenty [[Park Narodowy Bory Tucholskie|Parku Narodowego „Bory Tucholskie”]], a także liczne rezerwaty przyrody i obszary sieci Natura 2000. Dzięki temu okolice miasta są atrakcyjnym miejscem do uprawiania turystyki pieszej, rowerowej, kajakowej oraz obserwacji przyrody. === Kiedy jechać === Brusy można odwiedzać przez cały rok, jednak najlepszy okres na pobyt przypada od końca czerwca do końca sierpnia. W tym czasie panują najkorzystniejsze warunki do aktywnego wypoczynku na świeżym powietrzu – średnie temperatury maksymalne wynoszą około 20–23°C, dni są najdłuższe, a zachmurzenie najmniejsze w skali roku. Od maja do września okolice Brus sprzyjają pieszym i rowerowym wycieczkom, spływom kajakowym Brdą i Zbrzycą oraz wypoczynkowi nad jeziorami. == Dojazd == === Samochodem === Brusy leżą przy [https://pl.wikipedia.org/wiki/Droga_wojewódzka_nr_235 drodze wojewódzkiej nr 235], łączącej Chojnice z Kościerzyną. Jest to główna trasa dojazdowa do miasta, zapewniająca połączenie z [https://pl.wikipedia.org/wiki/Droga%20krajowa%20nr%2022%20(Polska) drogą krajową nr 22] w Chojnicach oraz [https://pl.wikipedia.org/wiki/Droga_wojewódzka_nr_214 drogą wojewódzką nr 214] w Kościerzynie. Do Brus można również wygodnie dojechać drogami wojewódzkimi i powiatowymi z [[Czersk|Czerska]], [[Bytów|Bytowa]], Tucholi oraz [[Człuchów|Człuchowa]]. Ze względu na położenie miasta wśród Borów Tucholskich podróż odbywa się głównie drogami jednojezdniowymi przebiegającymi przez tereny leśne i niewielkie miejscowości. === Pociągiem === Brusy leżą przy linii kolejowej nr 211 łączącej Chojnice z [[Kościerzyna|Kościerzyną]]. W normalnych warunkach połączenia regionalne na tej trasie obsługuje POLREGIO, zapewniając dojazd z Chojnic i Kościerzyny, gdzie można przesiąść się do pociągów dalekobieżnych kursujących m.in. do [[Gdańsk|Gdańska]], [[Bydgoszcz|Bydgoszczy]], [[Poznań|Poznania]], [[Warszawa|Warszawy]] i innych miast. Uwaga: według stanu na sierpień 2026 r. na linii obowiązuje zastępcza komunikacja autobusowa (ZKA) POLREGIO. Autobusy kursują według kolejowego rozkładu jazdy i zatrzymują się w Brusach, umożliwiając dojazd zarówno od strony Chojnic, jak i Kościerzyny. === Autobusem === Brusy posiadają regularne połączenia autobusowe z Chojnicami, a także z wieloma miejscowościami na terenie gminy i powiatu. Głównym przewoźnikiem obsługującym połączenia regionalne jest PKS Chojnice, którego autobusy kursują m.in. do Chojnic przez [[Męcikał]], [[Kłodawka|Kłodawkę]] i [[Krojanty]]. == Transport == === Pieszo === Brusy są niewielkim miastem, dlatego większość atrakcji w centrum można zwiedzić pieszo. Przejście między rynkiem, kościołem, dworcem kolejowym oraz głównymi punktami usługowymi zajmuje zwykle nie więcej niż 10–15 minut. === Rowerem === Brusy stanowią dobrą bazę wypadową do wycieczek rowerowych po Borach Tucholskich i Zaborskim Parku Krajobrazowym. Przez gminę przebiega kilka oznakowanych szlaków rowerowych prowadzących do jezior, rezerwatów przyrody oraz kaszubskich miejscowości, takich jak [[Leśno (powiat chojnicki)|Leśno]], [[Swornegacie]] czy Męcikał. === Transport publiczny === Na terenie miasta nie funkcjonuje komunikacja miejska. == Warto zobaczyć == '''Plac Jana Pawła II''' - Centralny plac miasta, otoczony zabytkowymi kamienicami oraz budynkami użyteczności publicznej. Jest głównym miejscem organizacji wydarzeń miejskich i lokalnych uroczystości. '''Kościół Wszystkich Świętych''' - Najważniejszy zabytek Brus. Neogotycka świątynia została wzniesiona w latach 1875–1879 według projektu Friedricha Augusta Stülera. Wewnątrz znajdują się elementy starszego wyposażenia oraz współczesne dzieła nawiązujące do kultury kaszubskiej. '''Pomnik Józefa Chełmowskiego''' - Pomnik poświęcony jednemu z najwybitniejszych twórców ludowych Kaszub – rzeźbiarzowi, malarzowi i wynalazcy z pobliskiego Brusna. Jest on symbolem silnych związków miasta z kulturą kaszubską. '''Centrum Kultury i Biblioteka im. Jana Karnowskiego''' - Główna instytucja kulturalna miasta organizująca koncerty, wystawy, spotkania autorskie oraz wydarzenia związane z kulturą kaszubską i historią regionu. '''Zabytkowy dworzec kolejowy''' - Historyczny budynek stacji kolejowej na linii Chojnice–Kościerzyna, przypominający o znaczeniu kolei dla rozwoju miasta na początku XX wieku. Obecnie w jego otoczeniu powstaje nowoczesny węzeł przesiadkowy. [[File:Galeria Józefa Chełmońskiego.jpg|thumb|Galeria Józefa Chełmońskiego w Brusach-Jagliach]] W niewielkiej odległości znajdują się m.in. '''Skansen Józefa Chełmowskiego''' w [[Brusy-Jaglie|Brusach-Jagliach]], Swornegacie, Zaborski Park Krajobrazowy, Park Narodowy „Bory Tucholskie”, [[Rezerwat przyrody Jezioro Nawionek|rezerwat przyrody Jezioro Nawionek]] oraz liczne jeziora i szlaki piesze, rowerowe oraz kajakowe. == Aktywny wypoczynek == === Kajakarstwo === Przez gminę Brusy przepływają Brda i Zbrzyca – dwie popularne rzeki wykorzystywane do organizacji spływów kajakowych. Szczególnie Brda należy do najbardziej znanych szlaków kajakowych w Polsce, oferując trasy o zróżnicowanym stopniu trudności. W sezonie letnim w okolicy działa kilka wypożyczalni sprzętu wodnego oraz firm organizujących spływy. === Turystyka piesza === Przez okolice Brus prowadzą liczne oznakowane szlaki piesze przebiegające przez Bory Tucholskie, Zaborski Park Krajobrazowy oraz Park Narodowy „Bory Tucholskie”. Trasy prowadzą przez lasy, jeziora, torfowiska i rezerwaty przyrody, umożliwiając obserwację charakterystycznej dla regionu fauny i flory. === Turystyka rowerowa === Brusy są dobrym punktem wypadowym na wycieczki rowerowe po południowych Kaszubach i Borach Tucholskich. W okolicy wytyczono liczne szlaki rowerowe prowadzące m.in. do Swornegaci, Leśna, Męcikału oraz [[Wiele|Wiela]]. Trasy przebiegają głównie przez tereny leśne i wzdłuż jezior. === Kąpieliska === W sezonie letnim można korzystać z kąpielisk oraz miejsc rekreacyjnych nad jeziorami położonymi w gminie Brusy. Największą popularnością cieszą się plaże w Swornegaciach, [[Małe Chełmy|Małych Chełmach]] i nad [https://pl.wikipedia.org/wiki/Dybrzyk Jeziorem Dybrzk]. == Rozrywka == Brusy oferują przede wszystkim spokojne formy spędzania wolnego czasu. Centrum życia kulturalnego miasta stanowi '''Centrum Kultury i Biblioteka im. Jana Karnowskiego''', gdzie przez cały rok odbywają się koncerty, spektakle teatralne, wystawy, warsztaty, pokazy filmowe oraz spotkania autorskie. Aktualny kalendarz wydarzeń dostępny jest na stronie internetowej Centrum Kultury. W sezonie letnim na Placu Jana Pawła II oraz w innych przestrzeniach miejskich organizowane są koncerty plenerowe, festyny rodzinne i wydarzenia związane z kulturą kaszubską. Większe imprezy odbywają się również w okolicznych miejscowościach, zwłaszcza w Swornegaciach i Leśnie. == Noclegi == [https://e-turysta.pl/dom-turysty-brusy-168262.html?kl=1 Dom Turysty], ul. Młyńska 18 – pokoje z łazienkami, ogólnodostępna kuchnia, parking i Wi-Fi. Dobra propozycja dla osób szukających noclegu w centrum miasta. [https://brusy.pl/turysta/informacje-teleadresowe/noclegi? Gościniec „Jo-Jo”], ul. Jana Karnowskiego 22 – pokoje gościnne z dogodnym położeniem w pobliżu centrum. [https://brusy.pl/turysta/informacje-teleadresowe/noclegi? Gościniec w Ogrodzie], ul. Ogrodowa 45 – niewielki obiekt oferujący pokoje gościnne z ogrodem. ''Więcej obiektów noclegowych dostępna jest na stronie [https://brusy.pl/turysta/informacje-teleadresowe/noclegi? Urzędu Miejskiego w Brusach]''. == Kontakt == Brusy nie posiadają stałego punktu informacji turystycznej. Aktualne informacje o atrakcjach, wydarzeniach kulturalnych, szlakach turystycznych oraz bazie noclegowej można uzyskać w Centrum Kultury i Bibliotece im. Jana Karnowskiego oraz w Urzędzie Miejskim w Brusach. * '''Centrum Kultury i Biblioteka im. Jana Karnowskiego''' ** ul. Dworcowa 18, 89-632 Brusy ** tel. +48 52 396 93 31 ** e-mail: sekretariat@ckibbrusy.pl ** https://ckibbrusy.pl * '''Urząd Miejski w Brusach''' ** ul. Na Zaborach 1, 89-632 Brusy ** tel. +48 52 396 93 00 ** e-mail: brusy@brusy.pl ** https://www.brusy.pl == Gdzie dalej == '''Swornegacie''' – jedna z najpopularniejszych miejscowości turystycznych w Borach Tucholskich, położona nad Jeziorem Karsińskim. Stanowi doskonałą bazę wypadową na spływy kajakowe Brdą oraz wycieczki po Parku Narodowym „Bory Tucholskie”. '''Leśno''' – wieś znana z zabytkowego kościoła Podwyższenia Krzyża Świętego, kamiennych kręgów oraz malowniczego położenia wśród jezior i lasów. '''Brusy-Jaglie''' – miejscowość, w której znajduje się Skansen Józefa Chełmowskiego – wyjątkowe miejsce prezentujące twórczość jednego z najwybitniejszych kaszubskich artystów ludowych. '''Chojnice''' – historyczne miasto z dobrze zachowanymi średniowiecznymi murami obronnymi, bazyliką oraz Muzeum Historyczno-Etnograficznym, będące głównym ośrodkiem południowej części województwa pomorskiego. '''Park Narodowy „Bory Tucholskie”''' – jeden z najcenniejszych obszarów przyrodniczych w Polsce, chroniący jeziora lobeliowe, torfowiska i rozległe bory sosnowe. Przez park prowadzą liczne szlaki piesze, rowerowe i kajakowe. '''[[Wdzydzki Park Krajobrazowy]]''' i '''[[Wdzydze Kiszewskie]]''' – region znany z rozległego kompleksu jezior zwanego „Kaszubskim Morzem” oraz Kaszubskiego Parku Etnograficznego, najstarszego skansenu w Polsce. '''Tuchola''' – miasto będące jednym z głównych ośrodków Borów Tucholskich, z zabytkową starówką i Muzeum Borów Tucholskich. '''Czersk''' – niewielkie miasto na pograniczu Kaszub i Kociewia, stanowiące dobrą bazę do zwiedzania zachodniej części Borów Tucholskich. {{zarys}} {{Jest w|Powiat chojnicki}} {{Geo||<!-- Współrzędne geograficzne, szerokość i długość geograficzna -->}} [[Kategoria:<!-- PAŃSTWO lub inna nadrzędna jednostka administracyjna-->]] 8l252c6va610xetyqmr8y8vjglbebzj 0 19336 158121 158082 2026-08-03T16:24:24Z Walkuszek 17600 /* Geografia */ 158121 wikitext text/x-wiki {{Top-banner}}{{Miejscowość infobox |nazwa = Stare Miasto |nazwa oryginalna = niem. ''Altstadt'' |widok = <!-- zdjęcie/kolaż miejscowości; np. Warszawa_kolaż.jpg --> |opis = <!-- opis co jest na zdjęciu --> |państwo = Polska |region = woj. pomorskie |wysokość = od ok. 35 do 130 |lud = 290 (wg GUS z 2021 r.) |prefiks = (+48) 55 |kod pocztowy = 82-450 |www = https://www.starydzierzgon.pl/ }} {{Mapframe |53.886667|19.365556|zoom=12|height=250|width=250}} '''Stare Miasto''' (niem. ''Altstadt'') – wieś w [[Polska|Polsce]], położona w [[Województwo pomorskie|województwie pomorskim]], w [[w:Powiat_sztumski|powiecie sztumskim]], w gminie [[w:Stary_Dzierzgoń_(gmina)|Stary Dzierzgoń]] przy drodze wojewódzkiej nr 515 i nad [[w:Dzierzgoń_(rzeka)|rzeką Dzierzgoń]]. Wieś jest siedzibą sołectwa Stare Miasto, w którego skład wchodzą również miejscowości [[w:Adamowo_(województwo_pomorskie)|Adamowo]] i [[w:Kielmy_(województwo_pomorskie)|Kielmy]]. == Charakterystyka == === Historia === Stare Miasto po raz pierwszy wzmiankowano w dokumentach z 1312 roku jako wieś czynszową obejmującą 40 włók ziemi. Miejscowość nosiła wówczas nazwę Aldenstat. W 1782 roku odnotowano tu 31 domów, określanych również jako dymy. W 1858 roku wieś liczyła 308 mieszkańców, zamieszkujących 31 gospodarstw domowych. W latach 1937–1939 liczba ludności wzrosła do 364 osób. W 1973 roku Stare Miasto należało administracyjnie do [[w:Powiat_morąski|powiatu morąskiego]] i gminy Stary Dzierzgoń. Obsługę pocztową miejscowości zapewniała placówka w Starym Mieście. W latach 1975–1998 wieś znajdowała się w granicach [[w:Województwo_elbląskie|województwa elbląskiego]]. === Geografia === Pod względem fizycznogeograficznym Stare Miasto znajduje się w północnej części [[Pojezierze Iławskie|Pojezierza Iławskiego]], należącego do [[w:Pobrzeża_Południowobałtyckie|pasa Pojezierzy Południowobałtyckich]]. Niedaleko na północny zachód rozpoczynają się nizinne krajobrazy [[Żuławy Wiślane|Żuław Wiślanych]], okolice Starego Miasta mają więc charakter przejściowy między pagórkowatym pojezierzem a bardziej płaskimi terenami dolinnymi, stąd też taka rozpiętość wysokości n.p.m. === Kiedy jechać === Najlepszym okresem na odwiedzenie Starego Miasta jest czas od maja do września, zwłaszcza późna wiosna i początek jesieni. Jeśli chodzi o poszukiwanie kamieni Wilhelma, nie tylko w tej okolicy, lepiej jednak pojechać w okresie, gdy nie ma bujnej roślinności i kamienie są dobrze widoczne. == Dojazd == === Samochodem === Stare Miasto znajduje się przy drodze wojewódzkiej nr 515, pomiędzy Dzierzgoniem a Starym Dzierzgoniem. Dojazd od strony [[Malbork|Malborka]] prowadzi przez Dzierzgoń, natomiast od strony [[Iława|Iławy]] – przez [[Susz]] i Stary Dzierzgoń. W nawigacji najlepiej wpisać pełną frazę: "Stare Miasto, gmina Stary Dzierzgoń, powiat sztumski", aby uniknąć pomylenia miejscowości z innymi wsiami o tej samej nazwie lub z dzielnicami "stare miasto" w większych miejscowościach. === Autobusem === Najwygodniejszy dojazd autobusowy do Starego Miasta prowadzi przez Malbork. Z przystanku przy dworcu kolejowym Malbork PKP odjeżdżają autobusy firmy [https://latocha.pl/ Latocha] w kierunku Starego Dzierzgonia, kursujące przez [[w:Stary_Targ|Stary Targ]], [[w:Waplewo_Wielkie|Waplewo Wielkie]], Dzierzgoń i Stare Miasto. Podróż z Malborka trwa około 45–50 minut. Do Malborka można łatwo dotrzeć pociągiem m.in. z Gdańska, Tczewa i Elbląga. Lokalne autobusy gminne kursują głównie w dni nauki szkolnej i nie powinny być podstawą planowania wycieczki. Przed podróżą należy sprawdzić aktualny rozkład, ponieważ godziny kursów mogą zmieniać się w okresie wakacji i dni wolnych. === Rowerem === Stare Miasto leży na znakowanym, mającym w sumie ok. 94 km długości [https://polskanarowerze.pl/szlak-zamkow-powisla/ Szlaku Zamków Powiśla], łączącym miejscowości i zabytki historycznego Powiśla. W kierunku Dzierzgonia trasa prowadzi przez Prakwice, natomiast w przeciwną stronę przez Folwark, Przezmark i Stary Dzierzgoń. Na trasie ustawiono drogowskazy rowerowe, jednak ze względu na lokalne drogi i rozgałęzienia warto korzystać z mapy lub śladu GPS. Początek i koniec szlaku jest dobrze skomunikowany. Zarówno do Malborka, jak i do Prabut, można dojechać koleją z całej Polski. === Pieszo === Przez Stare Miasto nie prowadzą znakowane szlaki piesze. Możliwe są natomiast krótkie spacery nieoznakowanymi drogami polnymi i lokalnymi, m.in. w kierunku Kielm i [[w:Protajny|Protajn]]. Drogi te stanowią fragment pętli rowerowej wokół Starego Dzierzgonia i prowadzą przez falisty krajobraz Pojezierza Iławskiego. Ze względu na brak oznakowania warto korzystać z mapy lub nawigacji GPS. Nie zaleca się dłuższego marszu drogą wojewódzką nr 515, na której występuje znaczny ruch samochodowy - należy zachować szczególną ostrożność. Wybierając wycieczkę pieszą należy się liczyć z długimi odcinkami asfaltowymi. == Transport == W obrębie wsi można poruszać się autobusami gminnymi i regionalnymi. Oprócz wspomnianego wyżej przewoźnika Latocha, można korzystać z gminnej [https://www.starydzierzgon.pl/Common/pobierzPlik/id/244/module_short/news/obj_id/285/culture/pl/version/pub.html linii nr 1 relacji Przezmark Zachód – Stary Dzierzgoń]. Autobusy kursują jednak tylko od poniedziałku do piątku, w dni nauki szkolnej. == Warto zobaczyć == * [http://www.kamienie-wilhelma.net.pl/kosciol-w-starym-miescie kościół pw. św. Piotra i Pawła] - gotycki kościół wzniesiony z kamienia polnego i cegły w czasach państwa krzyżackiego. Po reformacji świątynię przejęli luteranie. Zniszczony kościół został gruntownie odbudowany w latach 1682–1688 z inicjatywy [[w:Johann_Ernst_von_Wallenrodt|Johanna Ernsta von Wallenrodta]], a następnie pozostawał pod patronatem [[w:Ród_Dohnów|rodu von Dohna]] ze [[w:Słobity|Słobit]].[[File:Kościół pw. św. Piotra i Pawła.jpg|thumb|Kościół św. Piotra i Pawła w Starym Mieście]]We wnętrzu zachował się bogato dekorowany drewniany strop z końca XVII wieku, barokowe wyposażenie, empory, loża kolatorska oraz dwa zabytkowe dzwony z 1785 i 1887 roku. Organy, pierwotnie ufundowane przez rodzinę von Dohna, zostały odtworzone w 2009 roku. Po II wojnie światowej kościół stopniowo niszczał, jednak dzięki pracom konserwatorskim odzyskał część dawnego wystroju. Od 1981 roku należy do parafii Trójcy Przenajświętszej w [[w:Dzierzgoń|Dzierzgoniu]] i pełni funkcję katolickiego kościoła filialnego. Ponieważ nie są publikowane stałe godziny zwiedzania, możliwość wejścia do wnętrza najlepiej wcześniej uzgodnić z parafią albo zaplanować przyjazd w porze nabożeństwa. * "Gaj Bohaterów" (niem. ''Heldenhain'') - historyczne, symboliczne miejsce pamięci poświęcone mieszkańcom parafii z miejscowości Stare Miasto i Adamowo, którzy zginęli w latach 1914-1918. Obejmuje zniszczony pomnik, pozostałości tablic pamiątkowych oraz dawny układ sadzonych rzędami drzew. Do "Gaju" prowadzi łukowata, kamienna brama wejściowa.[[File:"Gaj bohaterów" - tablica informacyjna.jpg|thumb|"Gaj bohaterów" - tablica informacyjna]] [[File:Brama wejściowa do "Gaju Bohaterów".jpg|thumb|Brama wejściowa do "Gaju Bohaterów" w Starym Mieście]] [[File:"Gaj bohaterów" - miejsce pamięci.jpg|thumb|"Gaj bohaterów" - miejsce pamięci]] *[http://www.kamienie-wilhelma.net.pl/fotografie-kamieni kamienie Wilhelma] - na obszarze należącym do wsi leżą dwa kamienie Wilhelma: **nr 8 - przy leśnej drodze Stare Miasto – [[w:Prakwice|Prakwice]], tuż za leśniczówką. Postawiony 23 maja 1891 r. Dobrze widoczny z drogi; **nr 9 - datowany na 25 maja 1891 r., usytuowany przy drodze Dzierzgoń – Susz, tuż za miejscowością Stare Miasto.[[File:Kamień Wilhelma.jpg|thumb|Kamień Wilhelma leżący przy drodze Dzierzgoń – Susz]] == Aktywny wypoczynek == == Zakupy == == Rozrywka == == Noclegi == == Kontakt == == Gdzie dalej == {{zarys}} {{Geo||<!-- Współrzędne geograficzne, szerokość i długość geograficzna -->}} {{Jest w|Województwo pomorskie}} [[Kategoria:<!-- PAŃSTWO lub inna nadrzędna jednostka administracyjna-->]] te08llt339j5hmxld85cqdvfl7ljw9g 158124 158121 2026-08-03T16:34:21Z Walkuszek 17600 158124 wikitext text/x-wiki {{Top-banner}}{{Miejscowość infobox |nazwa = Stare Miasto |nazwa oryginalna = niem. ''Altstadt'' |widok = <!-- zdjęcie/kolaż miejscowości; np. Warszawa_kolaż.jpg --> |opis = <!-- opis co jest na zdjęciu --> |państwo = Polska |region = woj. pomorskie |wysokość = od ok. 35 do 130 |lud = 290 (wg GUS z 2021 r.) |prefiks = (+48) 55 |kod pocztowy = 82-450 |www = https://www.starydzierzgon.pl/ }} {{Mapframe |53.886667|19.365556|zoom=12|height=250|width=250}} '''Stare Miasto''' (niem. ''Altstadt'') – wieś w [[Polska|Polsce]], położona w [[Województwo pomorskie|województwie pomorskim]], w [[w:Powiat_sztumski|powiecie sztumskim]], w gminie [[w:Stary_Dzierzgoń_(gmina)|Stary Dzierzgoń]] przy drodze wojewódzkiej nr 515 i nad [[w:Dzierzgoń_(rzeka)|rzeką Dzierzgoń]]. Wieś jest siedzibą sołectwa Stare Miasto, w którego skład wchodzą również miejscowości [[w:Adamowo_(województwo_pomorskie)|Adamowo]] i [[w:Kielmy_(województwo_pomorskie)|Kielmy]]. == Charakterystyka == === Historia === Stare Miasto po raz pierwszy wzmiankowano w dokumentach z 1312 roku jako wieś czynszową obejmującą 40 włók ziemi. Miejscowość nosiła wówczas nazwę Aldenstat. W 1782 roku odnotowano tu 31 domów, określanych również jako dymy. W 1858 roku wieś liczyła 308 mieszkańców, zamieszkujących 31 gospodarstw domowych. W latach 1937–1939 liczba ludności wzrosła do 364 osób. W 1973 roku Stare Miasto należało administracyjnie do [[w:Powiat_morąski|powiatu morąskiego]] i gminy Stary Dzierzgoń. Obsługę pocztową miejscowości zapewniała placówka w Starym Mieście. W latach 1975–1998 wieś znajdowała się w granicach [[w:Województwo_elbląskie|województwa elbląskiego]]. === Geografia === Pod względem fizycznogeograficznym Stare Miasto znajduje się w północnej części [[Pojezierze Iławskie|Pojezierza Iławskiego]], należącego do [[w:Pobrzeża_Południowobałtyckie|pasa Pojezierzy Południowobałtyckich]]. Niedaleko na północny zachód rozpoczynają się nizinne krajobrazy [[Żuławy Wiślane|Żuław Wiślanych]], okolice Starego Miasta mają więc charakter przejściowy między pagórkowatym pojezierzem a bardziej płaskimi terenami dolinnymi, stąd też taka rozpiętość wysokości n.p.m. === Kiedy jechać === Najlepszym okresem na odwiedzenie Starego Miasta jest czas od maja do września, zwłaszcza późna wiosna i początek jesieni. Jeśli chodzi o poszukiwanie kamieni Wilhelma, nie tylko w tej okolicy, lepiej jednak pojechać w okresie, gdy nie ma bujnej roślinności i kamienie są dobrze widoczne. == Dojazd == === Samochodem === Stare Miasto znajduje się przy drodze wojewódzkiej nr 515, pomiędzy Dzierzgoniem a Starym Dzierzgoniem. Dojazd od strony [[Malbork|Malborka]] prowadzi przez Dzierzgoń, natomiast od strony [[Iława|Iławy]] – przez [[Susz]] i Stary Dzierzgoń. W nawigacji najlepiej wpisać pełną frazę: "Stare Miasto, gmina Stary Dzierzgoń, powiat sztumski", aby uniknąć pomylenia miejscowości z innymi wsiami o tej samej nazwie lub z dzielnicami "stare miasto" w większych miejscowościach. === Autobusem === Najwygodniejszy dojazd autobusowy do Starego Miasta prowadzi przez Malbork. Z przystanku przy dworcu kolejowym Malbork PKP odjeżdżają autobusy firmy [https://latocha.pl/ Latocha] w kierunku Starego Dzierzgonia, kursujące przez [[w:Stary_Targ|Stary Targ]], [[w:Waplewo_Wielkie|Waplewo Wielkie]], Dzierzgoń i Stare Miasto. Podróż z Malborka trwa około 45–50 minut. Do Malborka można łatwo dotrzeć pociągiem m.in. z Gdańska, Tczewa i Elbląga. Lokalne autobusy gminne kursują głównie w dni nauki szkolnej i nie powinny być podstawą planowania wycieczki. Przed podróżą należy sprawdzić aktualny rozkład, ponieważ godziny kursów mogą zmieniać się w okresie wakacji i dni wolnych. === Rowerem === Stare Miasto leży na znakowanym, mającym w sumie ok. 94 km długości [https://polskanarowerze.pl/szlak-zamkow-powisla/ Szlaku Zamków Powiśla], łączącym miejscowości i zabytki historycznego Powiśla. W kierunku Dzierzgonia trasa prowadzi przez Prakwice, natomiast w przeciwną stronę przez Folwark, Przezmark i Stary Dzierzgoń. Na trasie ustawiono drogowskazy rowerowe, jednak ze względu na lokalne drogi i rozgałęzienia warto korzystać z mapy lub śladu GPS. Początek i koniec szlaku jest dobrze skomunikowany. Zarówno do Malborka, jak i do Prabut, można dojechać koleją z całej Polski. === Pieszo === Przez Stare Miasto nie prowadzą znakowane szlaki piesze. Możliwe są natomiast krótkie spacery nieoznakowanymi drogami polnymi i lokalnymi, m.in. w kierunku Kielm i [[w:Protajny|Protajn]]. Drogi te stanowią fragment pętli rowerowej wokół Starego Dzierzgonia i prowadzą przez falisty krajobraz Pojezierza Iławskiego. Ze względu na brak oznakowania warto korzystać z mapy lub nawigacji GPS. Nie zaleca się dłuższego marszu drogą wojewódzką nr 515, na której występuje znaczny ruch samochodowy - należy zachować szczególną ostrożność. Wybierając wycieczkę pieszą należy się liczyć z długimi odcinkami asfaltowymi. == Transport == W obrębie wsi można poruszać się autobusami gminnymi i regionalnymi. Oprócz wspomnianego wyżej przewoźnika Latocha, można korzystać z gminnej [https://www.starydzierzgon.pl/Common/pobierzPlik/id/244/module_short/news/obj_id/285/culture/pl/version/pub.html linii nr 1 relacji Przezmark Zachód – Stary Dzierzgoń]. Autobusy kursują jednak tylko od poniedziałku do piątku, w dni nauki szkolnej. == Warto zobaczyć == * [http://www.kamienie-wilhelma.net.pl/kosciol-w-starym-miescie kościół pw. św. Piotra i Pawła] - gotycki kościół wzniesiony z kamienia polnego i cegły w czasach państwa krzyżackiego. Po reformacji świątynię przejęli luteranie. Zniszczony kościół został gruntownie odbudowany w latach 1682–1688 z inicjatywy [[w:Johann_Ernst_von_Wallenrodt|Johanna Ernsta von Wallenrodta]], a następnie pozostawał pod patronatem [[w:Ród_Dohnów|rodu von Dohna]] ze [[w:Słobity|Słobit]].[[File:Kościół pw. św. Piotra i Pawła.jpg|thumb|Kościół św. Piotra i Pawła w Starym Mieście]]We wnętrzu zachował się bogato dekorowany drewniany strop z końca XVII wieku, barokowe wyposażenie, empory, loża kolatorska oraz dwa zabytkowe dzwony z 1785 i 1887 roku. Organy, pierwotnie ufundowane przez rodzinę von Dohna, zostały odtworzone w 2009 roku. Po II wojnie światowej kościół stopniowo niszczał, jednak dzięki pracom konserwatorskim odzyskał część dawnego wystroju. Od 1981 roku należy do parafii Trójcy Przenajświętszej w [[w:Dzierzgoń|Dzierzgoniu]] i pełni funkcję katolickiego kościoła filialnego. Ponieważ nie są publikowane stałe godziny zwiedzania, możliwość wejścia do wnętrza najlepiej wcześniej uzgodnić z parafią albo zaplanować przyjazd w porze nabożeństwa. * "Gaj Bohaterów" (niem. ''Heldenhain'') - historyczne, symboliczne miejsce pamięci poświęcone mieszkańcom parafii z miejscowości Stare Miasto i Adamowo, którzy zginęli w latach 1914-1918. Obejmuje zniszczony pomnik, pozostałości tablic pamiątkowych oraz dawny układ sadzonych rzędami drzew. Do "Gaju" prowadzi łukowata, kamienna brama wejściowa.[[File:"Gaj bohaterów" - tablica informacyjna.jpg|thumb|"Gaj bohaterów" - tablica informacyjna]] [[File:Brama wejściowa do "Gaju Bohaterów".jpg|thumb|Brama wejściowa do "Gaju Bohaterów" w Starym Mieście]] [[File:"Gaj bohaterów" - miejsce pamięci.jpg|thumb|"Gaj bohaterów" - miejsce pamięci]] *[http://www.kamienie-wilhelma.net.pl/fotografie-kamieni kamienie Wilhelma] - na obszarze należącym do wsi leżą dwa kamienie Wilhelma: **nr 8 - przy leśnej drodze Stare Miasto – [[w:Prakwice|Prakwice]], tuż za leśniczówką. Postawiony 23 maja 1891 r. Dobrze widoczny z drogi; **nr 9 - datowany na 25 maja 1891 r., usytuowany przy drodze Dzierzgoń – Susz, tuż za miejscowością Stare Miasto.[[File:Kamień Wilhelma.jpg|thumb|Kamień Wilhelma leżący przy drodze Dzierzgoń – Susz]] == Zakupy == W Starym Mieście funkcjonuje m.in. Bożena Giszka Sklep Spożywczo-Przemysłowy (adres: [https://www.google.com/maps/place/53%C2%B053'13.0%22N+19%C2%B021'56.1%22E/@53.8869522,19.3552703,15z/data=!3m1!4b1!4m4!3m3!8m2!3d53.88694!4d19.36557?entry=ttu&g_ep=EgoyMDI2MDcyOS4wIKXMDSoASAFQAw%3D%3D 82-450 Stare Miasto 7]) == Noclegi == == Gdzie dalej == {{zarys}} {{Geo||<!-- Współrzędne geograficzne, szerokość i długość geograficzna -->}} {{Jest w|Województwo pomorskie}} [[Kategoria:<!-- PAŃSTWO lub inna nadrzędna jednostka administracyjna-->]] j6zu4xtzvmvgi0gvt5d59ei06pd4yhq 158127 158124 2026-08-03T17:05:17Z Walkuszek 17600 158127 wikitext text/x-wiki {{Top-banner}}{{Miejscowość infobox |nazwa = Stare Miasto |nazwa oryginalna = niem. ''Altstadt'' |widok = <!-- zdjęcie/kolaż miejscowości; np. Warszawa_kolaż.jpg --> |opis = <!-- opis co jest na zdjęciu --> |państwo = Polska |region = woj. pomorskie |wysokość = od ok. 35 do 130 |lud = 290 (wg GUS z 2021 r.) |prefiks = (+48) 55 |kod pocztowy = 82-450 |www = https://www.starydzierzgon.pl/ }} {{Mapframe |53.886667|19.365556|zoom=12|height=250|width=250}} '''Stare Miasto''' (niem. ''Altstadt'') – wieś w [[Polska|Polsce]], położona w [[Województwo pomorskie|województwie pomorskim]], w [[w:Powiat_sztumski|powiecie sztumskim]], w gminie [[w:Stary_Dzierzgoń_(gmina)|Stary Dzierzgoń]] przy drodze wojewódzkiej nr 515 i nad [[w:Dzierzgoń_(rzeka)|rzeką Dzierzgoń]]. Wieś jest siedzibą sołectwa Stare Miasto, w którego skład wchodzą również miejscowości [[w:Adamowo_(województwo_pomorskie)|Adamowo]] i [[w:Kielmy_(województwo_pomorskie)|Kielmy]]. == Charakterystyka == === Historia === Stare Miasto po raz pierwszy wzmiankowano w dokumentach z 1312 roku jako wieś czynszową obejmującą 40 włók ziemi. Miejscowość nosiła wówczas nazwę Aldenstat. W 1782 roku odnotowano tu 31 domów, określanych również jako dymy. W 1858 roku wieś liczyła 308 mieszkańców, zamieszkujących 31 gospodarstw domowych. W latach 1937–1939 liczba ludności wzrosła do 364 osób. W 1973 roku Stare Miasto należało administracyjnie do [[w:Powiat_morąski|powiatu morąskiego]] i gminy Stary Dzierzgoń. Obsługę pocztową miejscowości zapewniała placówka w Starym Mieście. W latach 1975–1998 wieś znajdowała się w granicach [[w:Województwo_elbląskie|województwa elbląskiego]]. === Geografia === Pod względem fizycznogeograficznym Stare Miasto znajduje się w północnej części [[Pojezierze Iławskie|Pojezierza Iławskiego]], należącego do [[w:Pobrzeża_Południowobałtyckie|pasa Pojezierzy Południowobałtyckich]]. Niedaleko na północny zachód rozpoczynają się nizinne krajobrazy [[Żuławy Wiślane|Żuław Wiślanych]], okolice Starego Miasta mają więc charakter przejściowy między pagórkowatym pojezierzem a bardziej płaskimi terenami dolinnymi, stąd też taka rozpiętość wysokości n.p.m. === Kiedy jechać === Najlepszym okresem na odwiedzenie Starego Miasta jest czas od maja do września, zwłaszcza późna wiosna i początek jesieni. Jeśli chodzi o poszukiwanie kamieni Wilhelma, nie tylko w tej okolicy, lepiej jednak pojechać w okresie, gdy nie ma bujnej roślinności i kamienie są dobrze widoczne. == Dojazd == === Samochodem === Stare Miasto znajduje się przy drodze wojewódzkiej nr 515, pomiędzy Dzierzgoniem a Starym Dzierzgoniem. Dojazd od strony [[Malbork|Malborka]] prowadzi przez Dzierzgoń, natomiast od strony [[Iława|Iławy]] – przez [[Susz]] i Stary Dzierzgoń. W nawigacji najlepiej wpisać pełną frazę: "Stare Miasto, gmina Stary Dzierzgoń, powiat sztumski", aby uniknąć pomylenia miejscowości z innymi wsiami o tej samej nazwie lub z dzielnicami "stare miasto" w większych miejscowościach. === Autobusem === Najwygodniejszy dojazd autobusowy do Starego Miasta prowadzi przez Malbork. Z przystanku przy dworcu kolejowym Malbork PKP odjeżdżają autobusy firmy [https://latocha.pl/ Latocha] w kierunku Starego Dzierzgonia, kursujące przez [[w:Stary_Targ|Stary Targ]], [[w:Waplewo_Wielkie|Waplewo Wielkie]], Dzierzgoń i Stare Miasto. Podróż z Malborka trwa około 45–50 minut. Do Malborka można łatwo dotrzeć pociągiem m.in. z Gdańska, Tczewa i Elbląga. Lokalne autobusy gminne kursują głównie w dni nauki szkolnej i nie powinny być podstawą planowania wycieczki. Przed podróżą należy sprawdzić aktualny rozkład, ponieważ godziny kursów mogą zmieniać się w okresie wakacji i dni wolnych. === Rowerem === Stare Miasto leży na znakowanym, mającym w sumie ok. 94 km długości [https://polskanarowerze.pl/szlak-zamkow-powisla/ Szlaku Zamków Powiśla], łączącym miejscowości i zabytki historycznego Powiśla. W kierunku Dzierzgonia trasa prowadzi przez Prakwice, natomiast w przeciwną stronę przez Folwark, Przezmark i Stary Dzierzgoń. Na trasie ustawiono drogowskazy rowerowe, jednak ze względu na lokalne drogi i rozgałęzienia warto korzystać z mapy lub śladu GPS. Początek i koniec szlaku jest dobrze skomunikowany. Zarówno do Malborka, jak i do Prabut, można dojechać koleją z całej Polski. === Pieszo === Przez Stare Miasto nie prowadzą znakowane szlaki piesze. Możliwe są natomiast krótkie spacery nieoznakowanymi drogami polnymi i lokalnymi, m.in. w kierunku Kielm i [[w:Protajny|Protajn]]. Drogi te stanowią fragment pętli rowerowej wokół Starego Dzierzgonia i prowadzą przez falisty krajobraz Pojezierza Iławskiego. Ze względu na brak oznakowania warto korzystać z mapy lub nawigacji GPS. Nie zaleca się dłuższego marszu drogą wojewódzką nr 515, na której występuje znaczny ruch samochodowy - należy zachować szczególną ostrożność. Wybierając wycieczkę pieszą należy się liczyć z długimi odcinkami asfaltowymi. == Transport == W obrębie wsi można poruszać się autobusami gminnymi i regionalnymi. Oprócz wspomnianego wyżej przewoźnika Latocha, można korzystać z gminnej [https://www.starydzierzgon.pl/Common/pobierzPlik/id/244/module_short/news/obj_id/285/culture/pl/version/pub.html linii nr 1 relacji Przezmark Zachód – Stary Dzierzgoń]. Autobusy kursują jednak tylko od poniedziałku do piątku, w dni nauki szkolnej. == Warto zobaczyć == * [http://www.kamienie-wilhelma.net.pl/kosciol-w-starym-miescie kościół pw. św. Piotra i Pawła] - gotycki kościół wzniesiony z kamienia polnego i cegły w czasach państwa krzyżackiego. Po reformacji świątynię przejęli luteranie. Zniszczony kościół został gruntownie odbudowany w latach 1682–1688 z inicjatywy [[w:Johann_Ernst_von_Wallenrodt|Johanna Ernsta von Wallenrodta]], a następnie pozostawał pod patronatem [[w:Ród_Dohnów|rodu von Dohna]] ze [[w:Słobity|Słobit]].[[File:Kościół pw. św. Piotra i Pawła.jpg|thumb|Kościół św. Piotra i Pawła w Starym Mieście]]We wnętrzu zachował się bogato dekorowany drewniany strop z końca XVII wieku, barokowe wyposażenie, empory, loża kolatorska oraz dwa zabytkowe dzwony z 1785 i 1887 roku. Organy, pierwotnie ufundowane przez rodzinę von Dohna, zostały odtworzone w 2009 roku. Po II wojnie światowej kościół stopniowo niszczał, jednak dzięki pracom konserwatorskim odzyskał część dawnego wystroju. Od 1981 roku należy do parafii Trójcy Przenajświętszej w [[w:Dzierzgoń|Dzierzgoniu]] i pełni funkcję katolickiego kościoła filialnego. Ponieważ nie są publikowane stałe godziny zwiedzania, możliwość wejścia do wnętrza najlepiej wcześniej uzgodnić z parafią albo zaplanować przyjazd w porze nabożeństwa. * "Gaj Bohaterów" (niem. ''Heldenhain'') - historyczne, symboliczne miejsce pamięci poświęcone mieszkańcom parafii z miejscowości Stare Miasto i Adamowo, którzy zginęli w latach 1914-1918. Obejmuje zniszczony pomnik, pozostałości tablic pamiątkowych oraz dawny układ sadzonych rzędami drzew. Do "Gaju" prowadzi łukowata, kamienna brama wejściowa.[[File:"Gaj bohaterów" - tablica informacyjna.jpg|thumb|"Gaj bohaterów" - tablica informacyjna]] [[File:Brama wejściowa do "Gaju Bohaterów".jpg|thumb|Brama wejściowa do "Gaju Bohaterów" w Starym Mieście]] [[File:"Gaj bohaterów" - miejsce pamięci.jpg|thumb|"Gaj bohaterów" - miejsce pamięci]] *[http://www.kamienie-wilhelma.net.pl/fotografie-kamieni kamienie Wilhelma] - na obszarze należącym do wsi leżą dwa kamienie Wilhelma: **nr 8 - przy leśnej drodze Stare Miasto – [[w:Prakwice|Prakwice]], tuż za leśniczówką. Postawiony 23 maja 1891 r. Dobrze widoczny z drogi; **nr 9 - datowany na 25 maja 1891 r., usytuowany przy drodze Dzierzgoń – Susz, tuż za miejscowością Stare Miasto.[[File:Kamień Wilhelma.jpg|thumb|Kamień Wilhelma leżący przy drodze Dzierzgoń – Susz]] == Zakupy == W Starym Mieście funkcjonuje m.in. Bożena Giszka Sklep Spożywczo-Przemysłowy (adres: [https://www.google.com/maps/place/53%C2%B053'13.0%22N+19%C2%B021'56.1%22E/@53.8869522,19.3552703,15z/data=!3m1!4b1!4m4!3m3!8m2!3d53.88694!4d19.36557?entry=ttu&g_ep=EgoyMDI2MDcyOS4wIKXMDSoASAFQAw%3D%3D 82-450 Stare Miasto 7]). Oferta może być dość ograniczona (choć, jak w każdym wiejskim sklepie na pewno można kupić wodę i np. batonik) a godziny otwarcia są niepewne, dlatego większe zakupy oraz prowiant na dłuższą wycieczkę najlepiej przygotować wcześniej w Dzierzgoniu lub Starym Dzierzgoniu. == Noclegi == W samym Starym Mieście nie ma ogólnodostępnych, oficjalnych obiektów noclegowych. Najbliższych kwater i pokoi gościnnych należy szukać w Dzierzgoniu, natomiast domki wypoczynkowe znajdują się m.in. w okolicach [[w:Przezmark_(wieś_w_województwie_pomorskim)|Przezmarku]]. == Gdzie dalej == Stare Miasto warto włączyć w wycieczkę po historycznym [[Powiśle|Powiślu]]. Wieś stanowi świetny przystanek na Szlaku Zamków Powiśla, pomiędzy Dzierzgoniem a Przezmarkiem. Po obejrzeniu kościoła św. Piotra i Pawła, Gaju Bohaterów i znalezieniu kamieni Wilhelma można kontynuować podróż w kilku kierunkach: * [[w:Dzierzgoń|Dzierzgoń]] – niewielkie historyczne miasto z Wzgórzem Zamkowym, pozostałościami zamku krzyżackiego, gotyckim kościołem Trójcy Przenajświętszej oraz dawnym zespołem klasztornym. * [[w:Przezmark_(wieś_w_województwie_pomorskim)|Przezmark]] – malowniczo położone ruiny zamku krzyżackiego nad jeziorem Motława Wielka. Obiekt znajduje się na terenie prywatnym, dlatego przed przyjazdem warto sprawdzić możliwość zwiedzania. * [[w:Stary_Dzierzgoń|Stary Dzierzgoń]] – miejscowość z gotyckim kościołem oraz położoną w lesie Zamkową Górą, obejmującą pozostałości dawnego grodu i zamku. Do grodziska prowadzą drogi leśne od parkingu przy drodze wojewódzkiej nr 515. b354847tjxddoxnlqv1rklk8ei0kzwr 158129 158127 2026-08-03T17:16:10Z Walkuszek 17600 /* Warto zobaczyć */ 158129 wikitext text/x-wiki {{Top-banner}}{{Miejscowość infobox |nazwa = Stare Miasto |nazwa oryginalna = niem. ''Altstadt'' |widok = <!-- zdjęcie/kolaż miejscowości; np. Warszawa_kolaż.jpg --> |opis = <!-- opis co jest na zdjęciu --> |państwo = Polska |region = woj. pomorskie |wysokość = od ok. 35 do 130 |lud = 290 (wg GUS z 2021 r.) |prefiks = (+48) 55 |kod pocztowy = 82-450 |www = https://www.starydzierzgon.pl/ }} {{Mapframe |53.886667|19.365556|zoom=12|height=250|width=250}} '''Stare Miasto''' (niem. ''Altstadt'') – wieś w [[Polska|Polsce]], położona w [[Województwo pomorskie|województwie pomorskim]], w [[w:Powiat_sztumski|powiecie sztumskim]], w gminie [[w:Stary_Dzierzgoń_(gmina)|Stary Dzierzgoń]] przy drodze wojewódzkiej nr 515 i nad [[w:Dzierzgoń_(rzeka)|rzeką Dzierzgoń]]. Wieś jest siedzibą sołectwa Stare Miasto, w którego skład wchodzą również miejscowości [[w:Adamowo_(województwo_pomorskie)|Adamowo]] i [[w:Kielmy_(województwo_pomorskie)|Kielmy]]. == Charakterystyka == === Historia === Stare Miasto po raz pierwszy wzmiankowano w dokumentach z 1312 roku jako wieś czynszową obejmującą 40 włók ziemi. Miejscowość nosiła wówczas nazwę Aldenstat. W 1782 roku odnotowano tu 31 domów, określanych również jako dymy. W 1858 roku wieś liczyła 308 mieszkańców, zamieszkujących 31 gospodarstw domowych. W latach 1937–1939 liczba ludności wzrosła do 364 osób. W 1973 roku Stare Miasto należało administracyjnie do [[w:Powiat_morąski|powiatu morąskiego]] i gminy Stary Dzierzgoń. Obsługę pocztową miejscowości zapewniała placówka w Starym Mieście. W latach 1975–1998 wieś znajdowała się w granicach [[w:Województwo_elbląskie|województwa elbląskiego]]. === Geografia === Pod względem fizycznogeograficznym Stare Miasto znajduje się w północnej części [[Pojezierze Iławskie|Pojezierza Iławskiego]], należącego do [[w:Pobrzeża_Południowobałtyckie|pasa Pojezierzy Południowobałtyckich]]. Niedaleko na północny zachód rozpoczynają się nizinne krajobrazy [[Żuławy Wiślane|Żuław Wiślanych]], okolice Starego Miasta mają więc charakter przejściowy między pagórkowatym pojezierzem a bardziej płaskimi terenami dolinnymi, stąd też taka rozpiętość wysokości n.p.m. === Kiedy jechać === Najlepszym okresem na odwiedzenie Starego Miasta jest czas od maja do września, zwłaszcza późna wiosna i początek jesieni. Jeśli chodzi o poszukiwanie kamieni Wilhelma, nie tylko w tej okolicy, lepiej jednak pojechać w okresie, gdy nie ma bujnej roślinności i kamienie są dobrze widoczne. == Dojazd == === Samochodem === Stare Miasto znajduje się przy drodze wojewódzkiej nr 515, pomiędzy Dzierzgoniem a Starym Dzierzgoniem. Dojazd od strony [[Malbork|Malborka]] prowadzi przez Dzierzgoń, natomiast od strony [[Iława|Iławy]] – przez [[Susz]] i Stary Dzierzgoń. W nawigacji najlepiej wpisać pełną frazę: "Stare Miasto, gmina Stary Dzierzgoń, powiat sztumski", aby uniknąć pomylenia miejscowości z innymi wsiami o tej samej nazwie lub z dzielnicami "stare miasto" w większych miejscowościach. === Autobusem === Najwygodniejszy dojazd autobusowy do Starego Miasta prowadzi przez Malbork. Z przystanku przy dworcu kolejowym Malbork PKP odjeżdżają autobusy firmy [https://latocha.pl/ Latocha] w kierunku Starego Dzierzgonia, kursujące przez [[w:Stary_Targ|Stary Targ]], [[w:Waplewo_Wielkie|Waplewo Wielkie]], Dzierzgoń i Stare Miasto. Podróż z Malborka trwa około 45–50 minut. Do Malborka można łatwo dotrzeć pociągiem m.in. z Gdańska, Tczewa i Elbląga. Lokalne autobusy gminne kursują głównie w dni nauki szkolnej i nie powinny być podstawą planowania wycieczki. Przed podróżą należy sprawdzić aktualny rozkład, ponieważ godziny kursów mogą zmieniać się w okresie wakacji i dni wolnych. === Rowerem === Stare Miasto leży na znakowanym, mającym w sumie ok. 94 km długości [https://polskanarowerze.pl/szlak-zamkow-powisla/ Szlaku Zamków Powiśla], łączącym miejscowości i zabytki historycznego Powiśla. W kierunku Dzierzgonia trasa prowadzi przez Prakwice, natomiast w przeciwną stronę przez Folwark, Przezmark i Stary Dzierzgoń. Na trasie ustawiono drogowskazy rowerowe, jednak ze względu na lokalne drogi i rozgałęzienia warto korzystać z mapy lub śladu GPS. Początek i koniec szlaku jest dobrze skomunikowany. Zarówno do Malborka, jak i do Prabut, można dojechać koleją z całej Polski. === Pieszo === Przez Stare Miasto nie prowadzą znakowane szlaki piesze. Możliwe są natomiast krótkie spacery nieoznakowanymi drogami polnymi i lokalnymi, m.in. w kierunku Kielm i [[w:Protajny|Protajn]]. Drogi te stanowią fragment pętli rowerowej wokół Starego Dzierzgonia i prowadzą przez falisty krajobraz Pojezierza Iławskiego. Ze względu na brak oznakowania warto korzystać z mapy lub nawigacji GPS. Nie zaleca się dłuższego marszu drogą wojewódzką nr 515, na której występuje znaczny ruch samochodowy - należy zachować szczególną ostrożność. Wybierając wycieczkę pieszą należy się liczyć z długimi odcinkami asfaltowymi. == Transport == W obrębie wsi można poruszać się autobusami gminnymi i regionalnymi. Oprócz wspomnianego wyżej przewoźnika Latocha, można korzystać z gminnej [https://www.starydzierzgon.pl/Common/pobierzPlik/id/244/module_short/news/obj_id/285/culture/pl/version/pub.html linii nr 1 relacji Przezmark Zachód – Stary Dzierzgoń]. Autobusy kursują jednak tylko od poniedziałku do piątku, w dni nauki szkolnej. == Warto zobaczyć == * [http://www.kamienie-wilhelma.net.pl/kosciol-w-starym-miescie kościół pw. św. Piotra i Pawła] - gotycki kościół wzniesiony z kamienia polnego i cegły w czasach państwa krzyżackiego. Po reformacji świątynię przejęli luteranie. Zniszczony kościół został gruntownie odbudowany w latach 1682–1688 z inicjatywy [[w:Johann_Ernst_von_Wallenrodt|Johanna Ernsta von Wallenrodta]], a następnie pozostawał pod patronatem [[w:Ród_Dohnów|rodu von Dohna]] ze [[w:Słobity|Słobit]].[[File:Kościół pw. św. Piotra i Pawła.jpg|thumb|Kościół św. Piotra i Pawła w Starym Mieście]]We wnętrzu zachował się bogato dekorowany drewniany strop z końca XVII wieku, barokowe wyposażenie, empory, loża kolatorska oraz dwa zabytkowe dzwony z 1785 i 1887 roku. Organy, pierwotnie ufundowane przez rodzinę von Dohna, zostały odtworzone w 2009 roku. Po II wojnie światowej kościół stopniowo niszczał, jednak dzięki pracom konserwatorskim odzyskał część dawnego wystroju. Od 1981 roku należy do parafii Trójcy Przenajświętszej w [[w:Dzierzgoń|Dzierzgoniu]] i pełni funkcję katolickiego kościoła filialnego. Ponieważ nie są publikowane stałe godziny zwiedzania, możliwość wejścia do wnętrza najlepiej wcześniej uzgodnić z parafią albo zaplanować przyjazd w porze nabożeństwa. * "Gaj Bohaterów" (niem. ''Heldenhain'') - historyczne, symboliczne miejsce pamięci poświęcone mieszkańcom parafii z miejscowości Stare Miasto i Adamowo, którzy zginęli w latach 1914-1918. Obejmuje zniszczony pomnik, pozostałości tablic pamiątkowych oraz dawny układ sadzonych rzędami drzew. Do "Gaju" prowadzi łukowata, kamienna brama wejściowa. Dalej można porsuszac się alejką z ławeczkami [[File:Gaj bohaterow alejka.png|thumb|"Gaj bohaterów", alejka prowadząca do tablic pamiątkowych]][[File:"Gaj bohaterów" - tablica informacyjna.jpg|thumb|"Gaj bohaterów" - tablica informacyjna]] [[File:Brama wejściowa do "Gaju Bohaterów".jpg|thumb|Brama wejściowa do "Gaju Bohaterów" w Starym Mieście]] [[File:"Gaj bohaterów" - miejsce pamięci.jpg|thumb|"Gaj bohaterów" - miejsce pamięci]] *[http://www.kamienie-wilhelma.net.pl/fotografie-kamieni kamienie Wilhelma] - na obszarze należącym do wsi leżą dwa kamienie Wilhelma: **nr 8 - przy leśnej drodze Stare Miasto – [[w:Prakwice|Prakwice]], tuż za leśniczówką. Postawiony 23 maja 1891 r. Dobrze widoczny z drogi; **nr 9 - datowany na 25 maja 1891 r., usytuowany przy drodze Dzierzgoń – Susz, tuż za miejscowością Stare Miasto.[[File:Kamień Wilhelma.jpg|thumb|Kamień Wilhelma leżący przy drodze Dzierzgoń – Susz]] == Zakupy == W Starym Mieście funkcjonuje m.in. Bożena Giszka Sklep Spożywczo-Przemysłowy (adres: [https://www.google.com/maps/place/53%C2%B053'13.0%22N+19%C2%B021'56.1%22E/@53.8869522,19.3552703,15z/data=!3m1!4b1!4m4!3m3!8m2!3d53.88694!4d19.36557?entry=ttu&g_ep=EgoyMDI2MDcyOS4wIKXMDSoASAFQAw%3D%3D 82-450 Stare Miasto 7]). Oferta może być dość ograniczona (choć, jak w każdym wiejskim sklepie na pewno można kupić wodę i np. batonik) a godziny otwarcia są niepewne, dlatego większe zakupy oraz prowiant na dłuższą wycieczkę najlepiej przygotować wcześniej w Dzierzgoniu lub Starym Dzierzgoniu. == Noclegi == W samym Starym Mieście nie ma ogólnodostępnych, oficjalnych obiektów noclegowych. Najbliższych kwater i pokoi gościnnych należy szukać w Dzierzgoniu, natomiast domki wypoczynkowe znajdują się m.in. w okolicach [[w:Przezmark_(wieś_w_województwie_pomorskim)|Przezmarku]]. == Gdzie dalej == Stare Miasto warto włączyć w wycieczkę po historycznym [[Powiśle|Powiślu]]. Wieś stanowi świetny przystanek na Szlaku Zamków Powiśla, pomiędzy Dzierzgoniem a Przezmarkiem. Po obejrzeniu kościoła św. Piotra i Pawła, Gaju Bohaterów i znalezieniu kamieni Wilhelma można kontynuować podróż w kilku kierunkach: * [[w:Dzierzgoń|Dzierzgoń]] – niewielkie historyczne miasto z Wzgórzem Zamkowym, pozostałościami zamku krzyżackiego, gotyckim kościołem Trójcy Przenajświętszej oraz dawnym zespołem klasztornym. * [[w:Przezmark_(wieś_w_województwie_pomorskim)|Przezmark]] – malowniczo położone ruiny zamku krzyżackiego nad jeziorem Motława Wielka. Obiekt znajduje się na terenie prywatnym, dlatego przed przyjazdem warto sprawdzić możliwość zwiedzania. * [[w:Stary_Dzierzgoń|Stary Dzierzgoń]] – miejscowość z gotyckim kościołem oraz położoną w lesie Zamkową Górą, obejmującą pozostałości dawnego grodu i zamku. Do grodziska prowadzą drogi leśne od parkingu przy drodze wojewódzkiej nr 515. himwmip7tie3drrxzsio7esgquy0vxj 158130 158129 2026-08-03T17:33:24Z Walkuszek 17600 /* Warto zobaczyć */ 158130 wikitext text/x-wiki {{Top-banner}}{{Miejscowość infobox |nazwa = Stare Miasto |nazwa oryginalna = niem. ''Altstadt'' |widok = <!-- zdjęcie/kolaż miejscowości; np. Warszawa_kolaż.jpg --> |opis = <!-- opis co jest na zdjęciu --> |państwo = Polska |region = woj. pomorskie |wysokość = od ok. 35 do 130 |lud = 290 (wg GUS z 2021 r.) |prefiks = (+48) 55 |kod pocztowy = 82-450 |www = https://www.starydzierzgon.pl/ }} {{Mapframe |53.886667|19.365556|zoom=12|height=250|width=250}} '''Stare Miasto''' (niem. ''Altstadt'') – wieś w [[Polska|Polsce]], położona w [[Województwo pomorskie|województwie pomorskim]], w [[w:Powiat_sztumski|powiecie sztumskim]], w gminie [[w:Stary_Dzierzgoń_(gmina)|Stary Dzierzgoń]] przy drodze wojewódzkiej nr 515 i nad [[w:Dzierzgoń_(rzeka)|rzeką Dzierzgoń]]. Wieś jest siedzibą sołectwa Stare Miasto, w którego skład wchodzą również miejscowości [[w:Adamowo_(województwo_pomorskie)|Adamowo]] i [[w:Kielmy_(województwo_pomorskie)|Kielmy]]. == Charakterystyka == === Historia === Stare Miasto po raz pierwszy wzmiankowano w dokumentach z 1312 roku jako wieś czynszową obejmującą 40 włók ziemi. Miejscowość nosiła wówczas nazwę Aldenstat. W 1782 roku odnotowano tu 31 domów, określanych również jako dymy. W 1858 roku wieś liczyła 308 mieszkańców, zamieszkujących 31 gospodarstw domowych. W latach 1937–1939 liczba ludności wzrosła do 364 osób. W 1973 roku Stare Miasto należało administracyjnie do [[w:Powiat_morąski|powiatu morąskiego]] i gminy Stary Dzierzgoń. Obsługę pocztową miejscowości zapewniała placówka w Starym Mieście. W latach 1975–1998 wieś znajdowała się w granicach [[w:Województwo_elbląskie|województwa elbląskiego]]. === Geografia === Pod względem fizycznogeograficznym Stare Miasto znajduje się w północnej części [[Pojezierze Iławskie|Pojezierza Iławskiego]], należącego do [[w:Pobrzeża_Południowobałtyckie|pasa Pojezierzy Południowobałtyckich]]. Niedaleko na północny zachód rozpoczynają się nizinne krajobrazy [[Żuławy Wiślane|Żuław Wiślanych]], okolice Starego Miasta mają więc charakter przejściowy między pagórkowatym pojezierzem a bardziej płaskimi terenami dolinnymi, stąd też taka rozpiętość wysokości n.p.m. === Kiedy jechać === Najlepszym okresem na odwiedzenie Starego Miasta jest czas od maja do września, zwłaszcza późna wiosna i początek jesieni. Jeśli chodzi o poszukiwanie kamieni Wilhelma, nie tylko w tej okolicy, lepiej jednak pojechać w okresie, gdy nie ma bujnej roślinności i kamienie są dobrze widoczne. == Dojazd == === Samochodem === Stare Miasto znajduje się przy drodze wojewódzkiej nr 515, pomiędzy Dzierzgoniem a Starym Dzierzgoniem. Dojazd od strony [[Malbork|Malborka]] prowadzi przez Dzierzgoń, natomiast od strony [[Iława|Iławy]] – przez [[Susz]] i Stary Dzierzgoń. W nawigacji najlepiej wpisać pełną frazę: "Stare Miasto, gmina Stary Dzierzgoń, powiat sztumski", aby uniknąć pomylenia miejscowości z innymi wsiami o tej samej nazwie lub z dzielnicami "stare miasto" w większych miejscowościach. === Autobusem === Najwygodniejszy dojazd autobusowy do Starego Miasta prowadzi przez Malbork. Z przystanku przy dworcu kolejowym Malbork PKP odjeżdżają autobusy firmy [https://latocha.pl/ Latocha] w kierunku Starego Dzierzgonia, kursujące przez [[w:Stary_Targ|Stary Targ]], [[w:Waplewo_Wielkie|Waplewo Wielkie]], Dzierzgoń i Stare Miasto. Podróż z Malborka trwa około 45–50 minut. Do Malborka można łatwo dotrzeć pociągiem m.in. z Gdańska, Tczewa i Elbląga. Lokalne autobusy gminne kursują głównie w dni nauki szkolnej i nie powinny być podstawą planowania wycieczki. Przed podróżą należy sprawdzić aktualny rozkład, ponieważ godziny kursów mogą zmieniać się w okresie wakacji i dni wolnych. === Rowerem === Stare Miasto leży na znakowanym, mającym w sumie ok. 94 km długości [https://polskanarowerze.pl/szlak-zamkow-powisla/ Szlaku Zamków Powiśla], łączącym miejscowości i zabytki historycznego Powiśla. W kierunku Dzierzgonia trasa prowadzi przez Prakwice, natomiast w przeciwną stronę przez Folwark, Przezmark i Stary Dzierzgoń. Na trasie ustawiono drogowskazy rowerowe, jednak ze względu na lokalne drogi i rozgałęzienia warto korzystać z mapy lub śladu GPS. Początek i koniec szlaku jest dobrze skomunikowany. Zarówno do Malborka, jak i do Prabut, można dojechać koleją z całej Polski. === Pieszo === Przez Stare Miasto nie prowadzą znakowane szlaki piesze. Możliwe są natomiast krótkie spacery nieoznakowanymi drogami polnymi i lokalnymi, m.in. w kierunku Kielm i [[w:Protajny|Protajn]]. Drogi te stanowią fragment pętli rowerowej wokół Starego Dzierzgonia i prowadzą przez falisty krajobraz Pojezierza Iławskiego. Ze względu na brak oznakowania warto korzystać z mapy lub nawigacji GPS. Nie zaleca się dłuższego marszu drogą wojewódzką nr 515, na której występuje znaczny ruch samochodowy - należy zachować szczególną ostrożność. Wybierając wycieczkę pieszą należy się liczyć z długimi odcinkami asfaltowymi. == Transport == W obrębie wsi można poruszać się autobusami gminnymi i regionalnymi. Oprócz wspomnianego wyżej przewoźnika Latocha, można korzystać z gminnej [https://www.starydzierzgon.pl/Common/pobierzPlik/id/244/module_short/news/obj_id/285/culture/pl/version/pub.html linii nr 1 relacji Przezmark Zachód – Stary Dzierzgoń]. Autobusy kursują jednak tylko od poniedziałku do piątku, w dni nauki szkolnej. == Warto zobaczyć == * [http://www.kamienie-wilhelma.net.pl/kosciol-w-starym-miescie kościół pw. św. Piotra i Pawła] - gotycki kościół wzniesiony z kamienia polnego i cegły w czasach państwa krzyżackiego. Po reformacji świątynię przejęli luteranie. Zniszczony kościół został gruntownie odbudowany w latach 1682–1688 z inicjatywy [[w:Johann_Ernst_von_Wallenrodt|Johanna Ernsta von Wallenrodta]], a następnie pozostawał pod patronatem [[w:Ród_Dohnów|rodu von Dohna]] ze [[w:Słobity|Słobit]].[[File:Kościół pw. św. Piotra i Pawła.jpg|thumb|Kościół św. Piotra i Pawła w Starym Mieście]]We wnętrzu zachował się bogato dekorowany drewniany strop z końca XVII wieku, barokowe wyposażenie, empory, loża kolatorska oraz dwa zabytkowe dzwony z 1785 i 1887 roku. Organy, pierwotnie ufundowane przez rodzinę von Dohna, zostały odtworzone w 2009 roku. Po II wojnie światowej kościół stopniowo niszczał, jednak dzięki pracom konserwatorskim odzyskał część dawnego wystroju. Od 1981 roku należy do parafii Trójcy Przenajświętszej w [[w:Dzierzgoń|Dzierzgoniu]] i pełni funkcję katolickiego kościoła filialnego. Ponieważ nie są publikowane stałe godziny zwiedzania, możliwość wejścia do wnętrza najlepiej wcześniej uzgodnić z parafią albo zaplanować przyjazd w porze nabożeństwa. * "Gaj Bohaterów" (niem. ''Heldenhain'') - historyczne, symboliczne miejsce pamięci poświęcone mieszkańcom parafii z miejscowości Stare Miasto i Adamowo, którzy zginęli w latach 1914-1918. Obejmuje zniszczony pomnik, pozostałości tablic pamiątkowych oraz dawny układ sadzonych rzędami drzew. Do "Gaju" prowadzi łukowata, kamienna brama wejściowa. Dalej można porsuszac się alejką z ławeczkami [[File:Gaj bohaterow alejka.png|thumb|"Gaj bohaterów", alejka prowadząca do tablic pamiątkowych]][[File:"Gaj bohaterów" - tablica informacyjna.jpg|thumb|"Gaj bohaterów" - tablica informacyjna]] [[File:Brama wejściowa do "Gaju Bohaterów".jpg|thumb|Brama wejściowa do "Gaju Bohaterów" w Starym Mieście]] [[File:"Gaj bohaterów" - miejsce pamięci.jpg|thumb|"Gaj bohaterów" - miejsce pamięci]] *[http://www.kamienie-wilhelma.net.pl/fotografie-kamieni kamienie Wilhelma] - związane z łowiecką działalnością cesarza [http://www.kamienie-wilhelma.net.pl/wilhelm-ii Wilhelma II] m.in. w lasach wokół Prakwic i Starego Miasta. Ustawiano je w miejscach ustrzelenia zwierzyny, zapisując datę, a niekiedy również numer lub okoliczności łowieckiego trofeum. Są dziś pamiątką po wizytach cesarza w dobrach rodu von Dohna na przełomie XIX i XX wieku. Wszystkich 17 kamieni z tych okolic można poszukać samodzielnie korzystając z podanych [http://www.kamienie-wilhelma.net.pl/namiary-gps danych GPS]. Na obszarze należącym do Starego Miasta leżą dwa kamienie Wilhelma: **nr 8 - przy leśnej drodze Stare Miasto – [[w:Prakwice|Prakwice]], tuż za leśniczówką. Postawiony 23 maja 1891 r. Dobrze widoczny z drogi; **nr 9 - datowany na 25 maja 1891 r., usytuowany przy drodze Dzierzgoń – Susz, tuż za miejscowością Stare Miasto. [[File:Kamień Wilhelma.jpg|thumb|Kamień Wilhelma leżący przy drodze Dzierzgoń – Susz]] == Zakupy == W Starym Mieście funkcjonuje m.in. Bożena Giszka Sklep Spożywczo-Przemysłowy (adres: [https://www.google.com/maps/place/53%C2%B053'13.0%22N+19%C2%B021'56.1%22E/@53.8869522,19.3552703,15z/data=!3m1!4b1!4m4!3m3!8m2!3d53.88694!4d19.36557?entry=ttu&g_ep=EgoyMDI2MDcyOS4wIKXMDSoASAFQAw%3D%3D 82-450 Stare Miasto 7]). Oferta może być dość ograniczona (choć, jak w każdym wiejskim sklepie na pewno można kupić wodę i np. batonik) a godziny otwarcia są niepewne, dlatego większe zakupy oraz prowiant na dłuższą wycieczkę najlepiej przygotować wcześniej w Dzierzgoniu lub Starym Dzierzgoniu. == Noclegi == W samym Starym Mieście nie ma ogólnodostępnych, oficjalnych obiektów noclegowych. Najbliższych kwater i pokoi gościnnych należy szukać w Dzierzgoniu, natomiast domki wypoczynkowe znajdują się m.in. w okolicach [[w:Przezmark_(wieś_w_województwie_pomorskim)|Przezmarku]]. == Gdzie dalej == Stare Miasto warto włączyć w wycieczkę po historycznym [[Powiśle|Powiślu]]. Wieś stanowi świetny przystanek na Szlaku Zamków Powiśla, pomiędzy Dzierzgoniem a Przezmarkiem. Po obejrzeniu kościoła św. Piotra i Pawła, Gaju Bohaterów i znalezieniu kamieni Wilhelma można kontynuować podróż w kilku kierunkach: * [[w:Dzierzgoń|Dzierzgoń]] – niewielkie historyczne miasto z Wzgórzem Zamkowym, pozostałościami zamku krzyżackiego, gotyckim kościołem Trójcy Przenajświętszej oraz dawnym zespołem klasztornym. * [[w:Przezmark_(wieś_w_województwie_pomorskim)|Przezmark]] – malowniczo położone ruiny zamku krzyżackiego nad jeziorem Motława Wielka. Obiekt znajduje się na terenie prywatnym, dlatego przed przyjazdem warto sprawdzić możliwość zwiedzania. * [[w:Stary_Dzierzgoń|Stary Dzierzgoń]] – miejscowość z gotyckim kościołem oraz położoną w lesie Zamkową Górą, obejmującą pozostałości dawnego grodu i zamku. Do grodziska prowadzą drogi leśne od parkingu przy drodze wojewódzkiej nr 515. scwca758ozf9rks66mecfr1yanjjefa 0 19337 158115 2026-08-03T15:40:01Z Juleka06 17606 Utworzono nową stronę „{{Top-banner}} <!-- można wstawić zdjęcie-panoramę miejscowości, zalecane 2100x300 px --> {{Miejscowość infobox |nazwa = Stogi |nazwa oryginalna = <!-- oryginalna pisownia nazwy miejscowości w miejscowym języku--> |widok = <!-- zdjęcie/kolaż miejscowości; np. Warszawa_kolaż.jpg --> |opis = <!-- opis co jest na zdjęciu --> |herb = <!-- herb miejscowości, np. Herb_Warszawy.png--> |mapa…” 158115 wikitext text/x-wiki {{Top-banner}} <!-- można wstawić zdjęcie-panoramę miejscowości, zalecane 2100x300 px --> {{Miejscowość infobox |nazwa = Stogi |nazwa oryginalna = <!-- oryginalna pisownia nazwy miejscowości w miejscowym języku--> |widok = <!-- zdjęcie/kolaż miejscowości; np. Warszawa_kolaż.jpg --> |opis = <!-- opis co jest na zdjęciu --> |herb = <!-- herb miejscowości, np. Herb_Warszawy.png--> |mapa = <!-- położenie miejscowości na mapie państwa --> |państwo = Polska |region = województwo pomorskie |powierzchnia = <!-- pow. miejscowości bez km² --> |wysokość = <!-- wysokość n.p.m. bez metrów--> |lud = 369 (2021) |prefiks = (+48) 55 |kod pocztowy = 82-200 |www = <!-- oficjalna strona internetowa miasta --> }} {{Mapframe |54.07554|18.9747|zoom=14|height=240|width=240}} '''Stogi''' (dawniej ''Hejbudy'', niem. ''Heubuden'') – wieś w [[Polska|Polsce]] położona w [[województwo pomorskie|województwie pomorskim]], w [[powiat malborski|powiecie malborskim]], w [[Malbork (gmina)|gminie Malbork]] na obszarze [[Żuławy Wiślane|Wielkich Żuław Malborskich]]. == Charakterystyka == <!-- Opis ogólny i szkice dot.: historii, położenia geograficznego, klimatu, kiedy jechać i jak się przygotować. --> === Historia === === Geografia === === Klimat === === Kiedy jechać === === Przygotowania === == Dojazd == === Samolotem === === Pociągiem === === Samochodem === === Autobusem === === Statkiem === == Dzielnice == == Transport == == Warto zobaczyć == === Imprezy === == Aktywny wypoczynek == == Praca i nauka == == Zakupy == <!-- == Wyżywienie == === Skromnie === === Umiarkowanie === === Wystawnie === --> == Rozrywka == == Noclegi == <!-- === Skromnie === === Umiarkowanie === === Ekskluzywnie === == Bezpieczeństwo == --> === Zdrowie === == Kontakt == == Gdzie dalej == <!-- Gdzie można udać się na 1-dniową wycieczkę (w pobliżu) i gdzie są w bezpośrednim sąsiedztwie miejsca, które mogą być następnym punktem podróży. --> {{zarys}} {{Jest w|<!-- w jakiej jest nadrzędnej jednostce podziału administracyjnego-->}} {{Geo||<!-- Współrzędne geograficzne, szerokość i długość geograficzna -->}} [[Kategoria:<!-- PAŃSTWO lub inna nadrzędna jednostka administracyjna-->] htt8qcpeyh5pp8puuoy7ru3nt3nnod6 158116 158115 2026-08-03T15:48:30Z Juleka06 17606 /* Historia */ 158116 wikitext text/x-wiki {{Top-banner}} <!-- można wstawić zdjęcie-panoramę miejscowości, zalecane 2100x300 px --> {{Miejscowość infobox |nazwa = Stogi |nazwa oryginalna = <!-- oryginalna pisownia nazwy miejscowości w miejscowym języku--> |widok = <!-- zdjęcie/kolaż miejscowości; np. Warszawa_kolaż.jpg --> |opis = <!-- opis co jest na zdjęciu --> |herb = <!-- herb miejscowości, np. Herb_Warszawy.png--> |mapa = <!-- położenie miejscowości na mapie państwa --> |państwo = Polska |region = województwo pomorskie |powierzchnia = <!-- pow. miejscowości bez km² --> |wysokość = <!-- wysokość n.p.m. bez metrów--> |lud = 369 (2021) |prefiks = (+48) 55 |kod pocztowy = 82-200 |www = <!-- oficjalna strona internetowa miasta --> }} {{Mapframe |54.07554|18.9747|zoom=14|height=240|width=240}} '''Stogi''' (dawniej ''Hejbudy'', niem. ''Heubuden'') – wieś w [[Polska|Polsce]] położona w [[województwo pomorskie|województwie pomorskim]], w [[powiat malborski|powiecie malborskim]], w [[Malbork (gmina)|gminie Malbork]] na obszarze [[Żuławy Wiślane|Wielkich Żuław Malborskich]]. == Charakterystyka == <!-- Opis ogólny i szkice dot.: historii, położenia geograficznego, klimatu, kiedy jechać i jak się przygotować. --> === Historia === W okresie państwa zakonu krzyżackiego okolice dzisiejszych Stogów, wykorzystywano jako pastwiska dla koni. W XV wieku miejscowość wzmiankowano pod nazwą Heubuden, która prawdopodobnie nawiązuje do drewnianych szop krytych strzechą. W 1565 roku na teren wsi przybyli osadnicy olęderscy, tworząc gminę flamandzką, która z czasem stała się największą gminą wiejską na Żuławach. === Geografia === === Klimat === === Kiedy jechać === === Przygotowania === == Dojazd == === Samolotem === === Pociągiem === === Samochodem === === Autobusem === === Statkiem === == Dzielnice == == Transport == == Warto zobaczyć == === Imprezy === == Aktywny wypoczynek == == Praca i nauka == == Zakupy == <!-- == Wyżywienie == === Skromnie === === Umiarkowanie === === Wystawnie === --> == Rozrywka == == Noclegi == <!-- === Skromnie === === Umiarkowanie === === Ekskluzywnie === == Bezpieczeństwo == --> === Zdrowie === == Kontakt == == Gdzie dalej == <!-- Gdzie można udać się na 1-dniową wycieczkę (w pobliżu) i gdzie są w bezpośrednim sąsiedztwie miejsca, które mogą być następnym punktem podróży. --> {{zarys}} {{Jest w|<!-- w jakiej jest nadrzędnej jednostce podziału administracyjnego-->}} {{Geo||<!-- Współrzędne geograficzne, szerokość i długość geograficzna -->}} [[Kategoria:<!-- PAŃSTWO lub inna nadrzędna jednostka administracyjna-->] fj70wzemt9bnhi3g1ad6hzvugifd134 158117 158116 2026-08-03T15:49:41Z Juleka06 17606 /* Historia */ dodano kursywę 158117 wikitext text/x-wiki {{Top-banner}} <!-- można wstawić zdjęcie-panoramę miejscowości, zalecane 2100x300 px --> {{Miejscowość infobox |nazwa = Stogi |nazwa oryginalna = <!-- oryginalna pisownia nazwy miejscowości w miejscowym języku--> |widok = <!-- zdjęcie/kolaż miejscowości; np. Warszawa_kolaż.jpg --> |opis = <!-- opis co jest na zdjęciu --> |herb = <!-- herb miejscowości, np. Herb_Warszawy.png--> |mapa = <!-- położenie miejscowości na mapie państwa --> |państwo = Polska |region = województwo pomorskie |powierzchnia = <!-- pow. miejscowości bez km² --> |wysokość = <!-- wysokość n.p.m. bez metrów--> |lud = 369 (2021) |prefiks = (+48) 55 |kod pocztowy = 82-200 |www = <!-- oficjalna strona internetowa miasta --> }} {{Mapframe |54.07554|18.9747|zoom=14|height=240|width=240}} '''Stogi''' (dawniej ''Hejbudy'', niem. ''Heubuden'') – wieś w [[Polska|Polsce]] położona w [[województwo pomorskie|województwie pomorskim]], w [[powiat malborski|powiecie malborskim]], w [[Malbork (gmina)|gminie Malbork]] na obszarze [[Żuławy Wiślane|Wielkich Żuław Malborskich]]. == Charakterystyka == <!-- Opis ogólny i szkice dot.: historii, położenia geograficznego, klimatu, kiedy jechać i jak się przygotować. --> === Historia === W okresie państwa zakonu krzyżackiego okolice dzisiejszych Stogów, wykorzystywano jako pastwiska dla koni. W XV wieku miejscowość wzmiankowano pod nazwą ''Heubuden'', która prawdopodobnie nawiązuje do drewnianych szop krytych strzechą. W 1565 roku na teren wsi przybyli osadnicy olęderscy, tworząc gminę flamandzką, która z czasem stała się największą gminą wiejską na Żuławach. === Geografia === === Klimat === === Kiedy jechać === === Przygotowania === == Dojazd == === Samolotem === === Pociągiem === === Samochodem === === Autobusem === === Statkiem === == Dzielnice == == Transport == == Warto zobaczyć == === Imprezy === == Aktywny wypoczynek == == Praca i nauka == == Zakupy == <!-- == Wyżywienie == === Skromnie === === Umiarkowanie === === Wystawnie === --> == Rozrywka == == Noclegi == <!-- === Skromnie === === Umiarkowanie === === Ekskluzywnie === == Bezpieczeństwo == --> === Zdrowie === == Kontakt == == Gdzie dalej == <!-- Gdzie można udać się na 1-dniową wycieczkę (w pobliżu) i gdzie są w bezpośrednim sąsiedztwie miejsca, które mogą być następnym punktem podróży. --> {{zarys}} {{Jest w|<!-- w jakiej jest nadrzędnej jednostce podziału administracyjnego-->}} {{Geo||<!-- Współrzędne geograficzne, szerokość i długość geograficzna -->}} [[Kategoria:<!-- PAŃSTWO lub inna nadrzędna jednostka administracyjna-->] 2tfnjtcsg8zsz8j78i5nqbb8dgffouy 158118 158117 2026-08-03T15:52:17Z Juleka06 17606 /* Geografia */ 158118 wikitext text/x-wiki {{Top-banner}} <!-- można wstawić zdjęcie-panoramę miejscowości, zalecane 2100x300 px --> {{Miejscowość infobox |nazwa = Stogi |nazwa oryginalna = <!-- oryginalna pisownia nazwy miejscowości w miejscowym języku--> |widok = <!-- zdjęcie/kolaż miejscowości; np. Warszawa_kolaż.jpg --> |opis = <!-- opis co jest na zdjęciu --> |herb = <!-- herb miejscowości, np. Herb_Warszawy.png--> |mapa = <!-- położenie miejscowości na mapie państwa --> |państwo = Polska |region = województwo pomorskie |powierzchnia = <!-- pow. miejscowości bez km² --> |wysokość = <!-- wysokość n.p.m. bez metrów--> |lud = 369 (2021) |prefiks = (+48) 55 |kod pocztowy = 82-200 |www = <!-- oficjalna strona internetowa miasta --> }} {{Mapframe |54.07554|18.9747|zoom=14|height=240|width=240}} '''Stogi''' (dawniej ''Hejbudy'', niem. ''Heubuden'') – wieś w [[Polska|Polsce]] położona w [[województwo pomorskie|województwie pomorskim]], w [[powiat malborski|powiecie malborskim]], w [[Malbork (gmina)|gminie Malbork]] na obszarze [[Żuławy Wiślane|Wielkich Żuław Malborskich]]. == Charakterystyka == <!-- Opis ogólny i szkice dot.: historii, położenia geograficznego, klimatu, kiedy jechać i jak się przygotować. --> === Historia === W okresie państwa zakonu krzyżackiego okolice dzisiejszych Stogów, wykorzystywano jako pastwiska dla koni. W XV wieku miejscowość wzmiankowano pod nazwą ''Heubuden'', która prawdopodobnie nawiązuje do drewnianych szop krytych strzechą. W 1565 roku na teren wsi przybyli osadnicy olęderscy, tworząc gminę flamandzką, która z czasem stała się największą gminą wiejską na Żuławach. === Geografia === Stogi położone są w południowo-zachodniej części Żuław Wiślanych, w gminie Malbork, około 8 km na południowy zachód od [[Malbork|Malborka]]. Wieś leży na rozległej równinie ukształtowanej przez deltę Wisły, na obszarze poprzecinanym siecią kanałów melioracyjnych i wałów przeciwpowodziowych. Charakterystyczny dla okolicy jest otwarty krajobraz pól uprawnych oraz nieliczne zadrzewienia, a liczne drogi o niewielkim natężeniu ruchu sprzyjają wycieczkom pieszym i rowerowym. === Klimat === === Kiedy jechać === === Przygotowania === == Dojazd == === Samolotem === === Pociągiem === === Samochodem === === Autobusem === === Statkiem === == Dzielnice == == Transport == == Warto zobaczyć == === Imprezy === == Aktywny wypoczynek == == Praca i nauka == == Zakupy == <!-- == Wyżywienie == === Skromnie === === Umiarkowanie === === Wystawnie === --> == Rozrywka == == Noclegi == <!-- === Skromnie === === Umiarkowanie === === Ekskluzywnie === == Bezpieczeństwo == --> === Zdrowie === == Kontakt == == Gdzie dalej == <!-- Gdzie można udać się na 1-dniową wycieczkę (w pobliżu) i gdzie są w bezpośrednim sąsiedztwie miejsca, które mogą być następnym punktem podróży. --> {{zarys}} {{Jest w|<!-- w jakiej jest nadrzędnej jednostce podziału administracyjnego-->}} {{Geo||<!-- Współrzędne geograficzne, szerokość i długość geograficzna -->}} [[Kategoria:<!-- PAŃSTWO lub inna nadrzędna jednostka administracyjna-->] k48wwwv0hwubwafh7lttvulxvthn5so 158119 158118 2026-08-03T16:04:59Z Juleka06 17606 usunięto sekcję klimat 158119 wikitext text/x-wiki {{Top-banner}} <!-- można wstawić zdjęcie-panoramę miejscowości, zalecane 2100x300 px --> {{Miejscowość infobox |nazwa = Stogi |nazwa oryginalna = <!-- oryginalna pisownia nazwy miejscowości w miejscowym języku--> |widok = <!-- zdjęcie/kolaż miejscowości; np. Warszawa_kolaż.jpg --> |opis = <!-- opis co jest na zdjęciu --> |herb = <!-- herb miejscowości, np. Herb_Warszawy.png--> |mapa = <!-- położenie miejscowości na mapie państwa --> |państwo = Polska |region = województwo pomorskie |powierzchnia = <!-- pow. miejscowości bez km² --> |wysokość = <!-- wysokość n.p.m. bez metrów--> |lud = 369 (2021) |prefiks = (+48) 55 |kod pocztowy = 82-200 |www = <!-- oficjalna strona internetowa miasta --> }} {{Mapframe |54.07554|18.9747|zoom=14|height=240|width=240}} '''Stogi''' (dawniej ''Hejbudy'', niem. ''Heubuden'') – wieś w [[Polska|Polsce]] położona w [[województwo pomorskie|województwie pomorskim]], w [[powiat malborski|powiecie malborskim]], w [[Malbork (gmina)|gminie Malbork]] na obszarze [[Żuławy Wiślane|Wielkich Żuław Malborskich]]. == Charakterystyka == <!-- Opis ogólny i szkice dot.: historii, położenia geograficznego, klimatu, kiedy jechać i jak się przygotować. --> === Historia === W okresie państwa zakonu krzyżackiego okolice dzisiejszych Stogów, wykorzystywano jako pastwiska dla koni. W XV wieku miejscowość wzmiankowano pod nazwą ''Heubuden'', która prawdopodobnie nawiązuje do drewnianych szop krytych strzechą. W 1565 roku na teren wsi przybyli osadnicy olęderscy, tworząc gminę flamandzką, która z czasem stała się największą gminą wiejską na Żuławach. === Geografia === Stogi położone są w południowo-zachodniej części Żuław Wiślanych, w gminie Malbork, około 8 km na południowy zachód od [[Malbork|Malborka]]. Wieś leży na rozległej równinie ukształtowanej przez deltę Wisły, na obszarze poprzecinanym siecią kanałów melioracyjnych i wałów przeciwpowodziowych. Charakterystyczny dla okolicy jest otwarty krajobraz pól uprawnych oraz nieliczne zadrzewienia, a liczne drogi o niewielkim natężeniu ruchu sprzyjają wycieczkom pieszym i rowerowym. === Kiedy jechać === === Przygotowania === == Dojazd == === Samolotem === === Pociągiem === === Samochodem === === Autobusem === === Statkiem === == Dzielnice == == Transport == == Warto zobaczyć == === Imprezy === == Aktywny wypoczynek == == Praca i nauka == == Zakupy == <!-- == Wyżywienie == === Skromnie === === Umiarkowanie === === Wystawnie === --> == Rozrywka == == Noclegi == <!-- === Skromnie === === Umiarkowanie === === Ekskluzywnie === == Bezpieczeństwo == --> === Zdrowie === == Kontakt == == Gdzie dalej == <!-- Gdzie można udać się na 1-dniową wycieczkę (w pobliżu) i gdzie są w bezpośrednim sąsiedztwie miejsca, które mogą być następnym punktem podróży. --> {{zarys}} {{Jest w|<!-- w jakiej jest nadrzędnej jednostce podziału administracyjnego-->}} {{Geo||<!-- Współrzędne geograficzne, szerokość i długość geograficzna -->}} [[Kategoria:<!-- PAŃSTWO lub inna nadrzędna jednostka administracyjna-->] 5wwqolh12bqpxi7qvauswxasfkdngo6 158120 158119 2026-08-03T16:19:19Z Juleka06 17606 /* Samochodem */ 158120 wikitext text/x-wiki {{Top-banner}} <!-- można wstawić zdjęcie-panoramę miejscowości, zalecane 2100x300 px --> {{Miejscowość infobox |nazwa = Stogi |nazwa oryginalna = <!-- oryginalna pisownia nazwy miejscowości w miejscowym języku--> |widok = <!-- zdjęcie/kolaż miejscowości; np. Warszawa_kolaż.jpg --> |opis = <!-- opis co jest na zdjęciu --> |herb = <!-- herb miejscowości, np. Herb_Warszawy.png--> |mapa = <!-- położenie miejscowości na mapie państwa --> |państwo = Polska |region = województwo pomorskie |powierzchnia = <!-- pow. miejscowości bez km² --> |wysokość = <!-- wysokość n.p.m. bez metrów--> |lud = 369 (2021) |prefiks = (+48) 55 |kod pocztowy = 82-200 |www = <!-- oficjalna strona internetowa miasta --> }} {{Mapframe |54.07554|18.9747|zoom=14|height=240|width=240}} '''Stogi''' (dawniej ''Hejbudy'', niem. ''Heubuden'') – wieś w [[Polska|Polsce]] położona w [[województwo pomorskie|województwie pomorskim]], w [[powiat malborski|powiecie malborskim]], w [[Malbork (gmina)|gminie Malbork]] na obszarze [[Żuławy Wiślane|Wielkich Żuław Malborskich]]. == Charakterystyka == <!-- Opis ogólny i szkice dot.: historii, położenia geograficznego, klimatu, kiedy jechać i jak się przygotować. --> === Historia === W okresie państwa zakonu krzyżackiego okolice dzisiejszych Stogów, wykorzystywano jako pastwiska dla koni. W XV wieku miejscowość wzmiankowano pod nazwą ''Heubuden'', która prawdopodobnie nawiązuje do drewnianych szop krytych strzechą. W 1565 roku na teren wsi przybyli osadnicy olęderscy, tworząc gminę flamandzką, która z czasem stała się największą gminą wiejską na Żuławach. === Geografia === Stogi położone są w południowo-zachodniej części Żuław Wiślanych, w gminie Malbork, około 8 km na południowy zachód od [[Malbork|Malborka]]. Wieś leży na rozległej równinie ukształtowanej przez deltę Wisły, na obszarze poprzecinanym siecią kanałów melioracyjnych i wałów przeciwpowodziowych. Charakterystyczny dla okolicy jest otwarty krajobraz pól uprawnych oraz nieliczne zadrzewienia, a liczne drogi o niewielkim natężeniu ruchu sprzyjają wycieczkom pieszym i rowerowym. === Kiedy jechać === === Przygotowania === == Dojazd == === Samolotem === === Pociągiem === Przez Stogi przebiega [[w:Linia_kolejowa_nr_9|linia kolejowa nr 9 (Warszawa – Gdańsk)]]. We wsi znajduje się przystanek [[w:Stogi_Malborskie|Stogi Malborskie]], obsługiwany przez pociągi regionalne, z którego można dojechać m.in. do Malborka, [[Tczew|Tczewa]], [[Gdańsk|Gdańska]] i [[Elbląg|Elbląga]]. Ze stacji do centrum wsi jest zaledwie kilka minut spacerem. === Samochodem === Stogi położone są około 8 km na południowy zachód od Malborka. Do miejscowości prowadzą drogi powiatowe z Malborka, [[Kościeleczki|Kościeleczek]], [[Tralewo|Tralewa]] oraz [[Nowy Staw|Nowego Stawu]], dzięki czemu dojazd samochodem jest najwygodniejszym sposobem dotarcia do wsi. === Autobusem === Do Stogów kursują autobusy prywatnego przewoźnika Latocha Bus na trasie [https://malbork.twoje-miasto.pl/rozklady/trasa/209/1/10304/_koscieleczki-nowy-staw Malbork – Kościeleczki – Stogi – Nowy Staw]. === Statkiem === == Dzielnice == == Transport == == Warto zobaczyć == === Imprezy === == Aktywny wypoczynek == == Praca i nauka == == Zakupy == <!-- == Wyżywienie == === Skromnie === === Umiarkowanie === === Wystawnie === --> == Rozrywka == == Noclegi == <!-- === Skromnie === === Umiarkowanie === === Ekskluzywnie === == Bezpieczeństwo == --> === Zdrowie === == Kontakt == == Gdzie dalej == <!-- Gdzie można udać się na 1-dniową wycieczkę (w pobliżu) i gdzie są w bezpośrednim sąsiedztwie miejsca, które mogą być następnym punktem podróży. --> {{zarys}} {{Jest w|<!-- w jakiej jest nadrzędnej jednostce podziału administracyjnego-->}} {{Geo||<!-- Współrzędne geograficzne, szerokość i długość geograficzna -->}} [[Kategoria:<!-- PAŃSTWO lub inna nadrzędna jednostka administracyjna-->] 2u53lwudg3y85xv5yq3xbkiub0nl4tm 158122 158120 2026-08-03T16:28:41Z Juleka06 17606 /* Warto zobaczyć */ 158122 wikitext text/x-wiki {{Top-banner}} <!-- można wstawić zdjęcie-panoramę miejscowości, zalecane 2100x300 px --> {{Miejscowość infobox |nazwa = Stogi |nazwa oryginalna = <!-- oryginalna pisownia nazwy miejscowości w miejscowym języku--> |widok = <!-- zdjęcie/kolaż miejscowości; np. Warszawa_kolaż.jpg --> |opis = <!-- opis co jest na zdjęciu --> |herb = <!-- herb miejscowości, np. Herb_Warszawy.png--> |mapa = <!-- położenie miejscowości na mapie państwa --> |państwo = Polska |region = województwo pomorskie |powierzchnia = <!-- pow. miejscowości bez km² --> |wysokość = <!-- wysokość n.p.m. bez metrów--> |lud = 369 (2021) |prefiks = (+48) 55 |kod pocztowy = 82-200 |www = <!-- oficjalna strona internetowa miasta --> }} {{Mapframe |54.07554|18.9747|zoom=14|height=240|width=240}} '''Stogi''' (dawniej ''Hejbudy'', niem. ''Heubuden'') – wieś w [[Polska|Polsce]] położona w [[województwo pomorskie|województwie pomorskim]], w [[powiat malborski|powiecie malborskim]], w [[Malbork (gmina)|gminie Malbork]] na obszarze [[Żuławy Wiślane|Wielkich Żuław Malborskich]]. == Charakterystyka == <!-- Opis ogólny i szkice dot.: historii, położenia geograficznego, klimatu, kiedy jechać i jak się przygotować. --> === Historia === W okresie państwa zakonu krzyżackiego okolice dzisiejszych Stogów, wykorzystywano jako pastwiska dla koni. W XV wieku miejscowość wzmiankowano pod nazwą ''Heubuden'', która prawdopodobnie nawiązuje do drewnianych szop krytych strzechą. W 1565 roku na teren wsi przybyli osadnicy olęderscy, tworząc gminę flamandzką, która z czasem stała się największą gminą wiejską na Żuławach. === Geografia === Stogi położone są w południowo-zachodniej części Żuław Wiślanych, w gminie Malbork, około 8 km na południowy zachód od [[Malbork|Malborka]]. Wieś leży na rozległej równinie ukształtowanej przez deltę Wisły, na obszarze poprzecinanym siecią kanałów melioracyjnych i wałów przeciwpowodziowych. Charakterystyczny dla okolicy jest otwarty krajobraz pól uprawnych oraz nieliczne zadrzewienia, a liczne drogi o niewielkim natężeniu ruchu sprzyjają wycieczkom pieszym i rowerowym. === Kiedy jechać === === Przygotowania === == Dojazd == === Samolotem === === Pociągiem === Przez Stogi przebiega [[w:Linia_kolejowa_nr_9|linia kolejowa nr 9 (Warszawa – Gdańsk)]]. We wsi znajduje się przystanek [[w:Stogi_Malborskie|Stogi Malborskie]], obsługiwany przez pociągi regionalne, z którego można dojechać m.in. do Malborka, [[Tczew|Tczewa]], [[Gdańsk|Gdańska]] i [[Elbląg|Elbląga]]. Ze stacji do centrum wsi jest zaledwie kilka minut spacerem. === Samochodem === Stogi położone są około 8 km na południowy zachód od Malborka. Do miejscowości prowadzą drogi powiatowe z Malborka, [[Kościeleczki|Kościeleczek]], [[Tralewo|Tralewa]] oraz [[Nowy Staw|Nowego Stawu]], dzięki czemu dojazd samochodem jest najwygodniejszym sposobem dotarcia do wsi. === Autobusem === Do Stogów kursują autobusy prywatnego przewoźnika Latocha Bus na trasie [https://malbork.twoje-miasto.pl/rozklady/trasa/209/1/10304/_koscieleczki-nowy-staw Malbork – Kościeleczki – Stogi – Nowy Staw]. === Statkiem === == Dzielnice == == Transport == == Warto zobaczyć == '''Cmentarz menonicki''' - jedna z najcenniejszych nekropolii mennonickich w Polsce i najważniejszy zabytek Stogów. Założony w drugiej połowie XVIII wieku cmentarz zajmuje powierzchnię około 2,6 ha. Zachowały się tu liczne kamienne stele, obramowania grobów oraz cippusy – charakterystyczne nagrobki zwieńczone urnami lub obeliskami. Bogata symbolika nagrobków, obejmująca motywy roślinne i chrześcijańskie, stanowi cenne świadectwo kultury mennonitów, którzy od XVI wieku zamieszkiwali Żuławy. Nekropolia otoczona jest starodrzewem i należy do najlepiej zachowanych obiektów na Szlaku Mennonitów. [[File:Cmentarz menonicki w Stogach.jpg|thumb|Cmentarz menonicki z XVIII wieku w Stogach]] === Imprezy === == Aktywny wypoczynek == == Praca i nauka == == Zakupy == <!-- == Wyżywienie == === Skromnie === === Umiarkowanie === === Wystawnie === --> == Rozrywka == == Noclegi == <!-- === Skromnie === === Umiarkowanie === === Ekskluzywnie === == Bezpieczeństwo == --> === Zdrowie === == Kontakt == == Gdzie dalej == <!-- Gdzie można udać się na 1-dniową wycieczkę (w pobliżu) i gdzie są w bezpośrednim sąsiedztwie miejsca, które mogą być następnym punktem podróży. --> {{zarys}} {{Jest w|<!-- w jakiej jest nadrzędnej jednostce podziału administracyjnego-->}} {{Geo||<!-- Współrzędne geograficzne, szerokość i długość geograficzna -->}} [[Kategoria:<!-- PAŃSTWO lub inna nadrzędna jednostka administracyjna-->] 5sffdabho3a18mtdxu1dxfozbvbzeyh 158123 158122 2026-08-03T16:32:52Z Juleka06 17606 158123 wikitext text/x-wiki {{Top-banner}} <!-- można wstawić zdjęcie-panoramę miejscowości, zalecane 2100x300 px --> {{Miejscowość infobox |nazwa = Stogi |nazwa oryginalna = <!-- oryginalna pisownia nazwy miejscowości w miejscowym języku--> |widok = [[File:Cmentarz menonicki w Stogach.png|thumb|]] |opis = <!-- opis co jest na zdjęciu --> |herb = <!-- herb miejscowości, np. Herb_Warszawy.png--> |mapa = <!-- położenie miejscowości na mapie państwa --> |państwo = Polska |region = województwo pomorskie |powierzchnia = <!-- pow. miejscowości bez km² --> |wysokość = <!-- wysokość n.p.m. bez metrów--> |lud = 369 (2021) |prefiks = (+48) 55 |kod pocztowy = 82-200 |www = <!-- oficjalna strona internetowa miasta --> }} {{Mapframe |54.07554|18.9747|zoom=14|height=240|width=240}} '''Stogi''' (dawniej ''Hejbudy'', niem. ''Heubuden'') – wieś w [[Polska|Polsce]] położona w [[województwo pomorskie|województwie pomorskim]], w [[powiat malborski|powiecie malborskim]], w [[Malbork (gmina)|gminie Malbork]] na obszarze [[Żuławy Wiślane|Wielkich Żuław Malborskich]]. == Charakterystyka == <!-- Opis ogólny i szkice dot.: historii, położenia geograficznego, klimatu, kiedy jechać i jak się przygotować. --> === Historia === W okresie państwa zakonu krzyżackiego okolice dzisiejszych Stogów, wykorzystywano jako pastwiska dla koni. W XV wieku miejscowość wzmiankowano pod nazwą ''Heubuden'', która prawdopodobnie nawiązuje do drewnianych szop krytych strzechą. W 1565 roku na teren wsi przybyli osadnicy olęderscy, tworząc gminę flamandzką, która z czasem stała się największą gminą wiejską na Żuławach. === Geografia === Stogi położone są w południowo-zachodniej części Żuław Wiślanych, w gminie Malbork, około 8 km na południowy zachód od [[Malbork|Malborka]]. Wieś leży na rozległej równinie ukształtowanej przez deltę Wisły, na obszarze poprzecinanym siecią kanałów melioracyjnych i wałów przeciwpowodziowych. Charakterystyczny dla okolicy jest otwarty krajobraz pól uprawnych oraz nieliczne zadrzewienia, a liczne drogi o niewielkim natężeniu ruchu sprzyjają wycieczkom pieszym i rowerowym. === Kiedy jechać === === Przygotowania === == Dojazd == === Samolotem === === Pociągiem === Przez Stogi przebiega [[w:Linia_kolejowa_nr_9|linia kolejowa nr 9 (Warszawa – Gdańsk)]]. We wsi znajduje się przystanek [[w:Stogi_Malborskie|Stogi Malborskie]], obsługiwany przez pociągi regionalne, z którego można dojechać m.in. do Malborka, [[Tczew|Tczewa]], [[Gdańsk|Gdańska]] i [[Elbląg|Elbląga]]. Ze stacji do centrum wsi jest zaledwie kilka minut spacerem. === Samochodem === Stogi położone są około 8 km na południowy zachód od Malborka. Do miejscowości prowadzą drogi powiatowe z Malborka, [[Kościeleczki|Kościeleczek]], [[Tralewo|Tralewa]] oraz [[Nowy Staw|Nowego Stawu]], dzięki czemu dojazd samochodem jest najwygodniejszym sposobem dotarcia do wsi. === Autobusem === Do Stogów kursują autobusy prywatnego przewoźnika Latocha Bus na trasie [https://malbork.twoje-miasto.pl/rozklady/trasa/209/1/10304/_koscieleczki-nowy-staw Malbork – Kościeleczki – Stogi – Nowy Staw]. === Statkiem === == Dzielnice == == Transport == == Warto zobaczyć == '''Cmentarz menonicki''' - jedna z najcenniejszych nekropolii mennonickich w Polsce i najważniejszy zabytek Stogów. Założony w drugiej połowie XVIII wieku cmentarz zajmuje powierzchnię około 2,6 ha. Zachowały się tu liczne kamienne stele, obramowania grobów oraz cippusy – charakterystyczne nagrobki zwieńczone urnami lub obeliskami. Bogata symbolika nagrobków, obejmująca motywy roślinne i chrześcijańskie, stanowi cenne świadectwo kultury mennonitów, którzy od XVI wieku zamieszkiwali Żuławy. Nekropolia otoczona jest starodrzewem i należy do najlepiej zachowanych obiektów na Szlaku Mennonitów. [[File:Cmentarz menonicki w Stogach.jpg|thumb|Cmentarz menonicki z XVIII wieku w Stogach]] === Imprezy === == Aktywny wypoczynek == == Praca i nauka == == Zakupy == <!-- == Wyżywienie == === Skromnie === === Umiarkowanie === === Wystawnie === --> == Rozrywka == == Noclegi == <!-- === Skromnie === === Umiarkowanie === === Ekskluzywnie === == Bezpieczeństwo == --> === Zdrowie === == Kontakt == == Gdzie dalej == <!-- Gdzie można udać się na 1-dniową wycieczkę (w pobliżu) i gdzie są w bezpośrednim sąsiedztwie miejsca, które mogą być następnym punktem podróży. --> {{zarys}} {{Jest w|<!-- w jakiej jest nadrzędnej jednostce podziału administracyjnego-->}} {{Geo||<!-- Współrzędne geograficzne, szerokość i długość geograficzna -->}} [[Kategoria:<!-- PAŃSTWO lub inna nadrzędna jednostka administracyjna-->] 99a50pet2twlfyk0opmi64u9re2nvju 158125 158123 2026-08-03T16:49:02Z Juleka06 17606 158125 wikitext text/x-wiki {{Top-banner}} <!-- można wstawić zdjęcie-panoramę miejscowości, zalecane 2100x300 px --> {{Miejscowość infobox |nazwa = Stogi |nazwa oryginalna = <!-- oryginalna pisownia nazwy miejscowości w miejscowym języku--> |widok = [[File:Cmentarz menonicki w Stogach.png|thumb|Cmentarz mennonicki w Stogach]] |herb = <!-- herb miejscowości, np. Herb_Warszawy.png--> |mapa = <!-- położenie miejscowości na mapie państwa --> |państwo = Polska |region = województwo pomorskie |powierzchnia = <!-- pow. miejscowości bez km² --> |wysokość = <!-- wysokość n.p.m. bez metrów--> |lud = 369 (2021) |prefiks = (+48) 55 |kod pocztowy = 82-200 |www = <!-- oficjalna strona internetowa miasta --> }} {{Mapframe |54.07554|18.9747|zoom=14|height=240|width=240}} '''Stogi''' (dawniej ''Hejbudy'', niem. ''Heubuden'') – wieś w [[Polska|Polsce]] położona w [[województwo pomorskie|województwie pomorskim]], w [[powiat malborski|powiecie malborskim]], w [[Malbork (gmina)|gminie Malbork]] na obszarze [[Żuławy Wiślane|Wielkich Żuław Malborskich]]. == Charakterystyka == <!-- Opis ogólny i szkice dot.: historii, położenia geograficznego, klimatu, kiedy jechać i jak się przygotować. --> === Historia === W okresie państwa zakonu krzyżackiego okolice dzisiejszych Stogów, wykorzystywano jako pastwiska dla koni. W XV wieku miejscowość wzmiankowano pod nazwą ''Heubuden'', która prawdopodobnie nawiązuje do drewnianych szop krytych strzechą. W 1565 roku na teren wsi przybyli osadnicy olęderscy, tworząc gminę flamandzką, która z czasem stała się największą gminą wiejską na Żuławach. === Geografia === Stogi położone są w południowo-zachodniej części Żuław Wiślanych, w gminie Malbork, około 8 km na południowy zachód od [[Malbork|Malborka]]. Wieś leży na rozległej równinie ukształtowanej przez deltę Wisły, na obszarze poprzecinanym siecią kanałów melioracyjnych i wałów przeciwpowodziowych. Charakterystyczny dla okolicy jest otwarty krajobraz pól uprawnych oraz nieliczne zadrzewienia, a liczne drogi o niewielkim natężeniu ruchu sprzyjają wycieczkom pieszym i rowerowym. === Kiedy jechać === === Przygotowania === == Dojazd == === Samolotem === === Pociągiem === Przez Stogi przebiega [[w:Linia_kolejowa_nr_9|linia kolejowa nr 9 (Warszawa – Gdańsk)]]. We wsi znajduje się przystanek [[w:Stogi_Malborskie|Stogi Malborskie]], obsługiwany przez pociągi regionalne, z którego można dojechać m.in. do Malborka, [[Tczew|Tczewa]], [[Gdańsk|Gdańska]] i [[Elbląg|Elbląga]]. Ze stacji do centrum wsi jest zaledwie kilka minut spacerem. === Samochodem === Stogi położone są około 8 km na południowy zachód od Malborka. Do miejscowości prowadzą drogi powiatowe z Malborka, [[Kościeleczki|Kościeleczek]], [[Tralewo|Tralewa]] oraz [[Nowy Staw|Nowego Stawu]], dzięki czemu dojazd samochodem jest najwygodniejszym sposobem dotarcia do wsi. === Autobusem === Do Stogów kursują autobusy prywatnego przewoźnika Latocha Bus na trasie [https://malbork.twoje-miasto.pl/rozklady/trasa/209/1/10304/_koscieleczki-nowy-staw Malbork – Kościeleczki – Stogi – Nowy Staw]. === Statkiem === == Dzielnice == == Transport == == Warto zobaczyć == '''Cmentarz menonicki''' - jedna z najcenniejszych nekropolii mennonickich w Polsce i najważniejszy zabytek Stogów. Założony w drugiej połowie XVIII wieku cmentarz zajmuje powierzchnię około 2,6 ha. Zachowały się tu liczne kamienne stele, obramowania grobów oraz cippusy – charakterystyczne nagrobki zwieńczone urnami lub obeliskami. Bogata symbolika nagrobków, obejmująca motywy roślinne i chrześcijańskie, stanowi cenne świadectwo kultury mennonitów, którzy od XVI wieku zamieszkiwali Żuławy. Nekropolia otoczona jest starodrzewem i należy do najlepiej zachowanych obiektów na Szlaku Mennonitów. [[File:Cmentarz menonicki w Stogach.jpg|thumb|Cmentarz menonicki z XVIII wieku w Stogach]] === Imprezy === == Aktywny wypoczynek == == Praca i nauka == == Zakupy == <!-- == Wyżywienie == === Skromnie === === Umiarkowanie === === Wystawnie === --> == Rozrywka == == Noclegi == <!-- === Skromnie === === Umiarkowanie === === Ekskluzywnie === == Bezpieczeństwo == --> === Zdrowie === == Kontakt == == Gdzie dalej == <!-- Gdzie można udać się na 1-dniową wycieczkę (w pobliżu) i gdzie są w bezpośrednim sąsiedztwie miejsca, które mogą być następnym punktem podróży. --> {{zarys}} {{Jest w|<!-- w jakiej jest nadrzędnej jednostce podziału administracyjnego-->}} {{Geo||<!-- Współrzędne geograficzne, szerokość i długość geograficzna -->}} [[Kategoria:<!-- PAŃSTWO lub inna nadrzędna jednostka administracyjna-->] 8alagyda675gqw1nfvi04h7x0g5o7xh 158126 158125 2026-08-03T16:53:03Z Juleka06 17606 158126 wikitext text/x-wiki {{Top-banner}} <!-- można wstawić zdjęcie-panoramę miejscowości, zalecane 2100x300 px --> {{Miejscowość infobox |nazwa = Stogi |nazwa oryginalna = <!-- oryginalna pisownia nazwy miejscowości w miejscowym języku--> |widok = Cmentarz menonicki w Stogach.png |herb = <!-- herb miejscowości, np. Herb_Warszawy.png--> |mapa = <!-- położenie miejscowości na mapie państwa --> |państwo = Polska |region = województwo pomorskie |powierzchnia = <!-- pow. miejscowości bez km² --> |wysokość = <!-- wysokość n.p.m. bez metrów--> |lud = 369 (2021) |prefiks = (+48) 55 |kod pocztowy = 82-200 |www = <!-- oficjalna strona internetowa miasta --> }} {{Mapframe |54.07554|18.9747|zoom=14|height=240|width=240}} '''Stogi''' (dawniej ''Hejbudy'', niem. ''Heubuden'') – wieś w [[Polska|Polsce]] położona w [[województwo pomorskie|województwie pomorskim]], w [[powiat malborski|powiecie malborskim]], w [[Malbork (gmina)|gminie Malbork]] na obszarze [[Żuławy Wiślane|Wielkich Żuław Malborskich]]. == Charakterystyka == <!-- Opis ogólny i szkice dot.: historii, położenia geograficznego, klimatu, kiedy jechać i jak się przygotować. --> === Historia === W okresie państwa zakonu krzyżackiego okolice dzisiejszych Stogów, wykorzystywano jako pastwiska dla koni. W XV wieku miejscowość wzmiankowano pod nazwą ''Heubuden'', która prawdopodobnie nawiązuje do drewnianych szop krytych strzechą. W 1565 roku na teren wsi przybyli osadnicy olęderscy, tworząc gminę flamandzką, która z czasem stała się największą gminą wiejską na Żuławach. === Geografia === Stogi położone są w południowo-zachodniej części Żuław Wiślanych, w gminie Malbork, około 8 km na południowy zachód od [[Malbork|Malborka]]. Wieś leży na rozległej równinie ukształtowanej przez deltę Wisły, na obszarze poprzecinanym siecią kanałów melioracyjnych i wałów przeciwpowodziowych. Charakterystyczny dla okolicy jest otwarty krajobraz pól uprawnych oraz nieliczne zadrzewienia, a liczne drogi o niewielkim natężeniu ruchu sprzyjają wycieczkom pieszym i rowerowym. === Kiedy jechać === === Przygotowania === == Dojazd == === Samolotem === === Pociągiem === Przez Stogi przebiega [[w:Linia_kolejowa_nr_9|linia kolejowa nr 9 (Warszawa – Gdańsk)]]. We wsi znajduje się przystanek [[w:Stogi_Malborskie|Stogi Malborskie]], obsługiwany przez pociągi regionalne, z którego można dojechać m.in. do Malborka, [[Tczew|Tczewa]], [[Gdańsk|Gdańska]] i [[Elbląg|Elbląga]]. Ze stacji do centrum wsi jest zaledwie kilka minut spacerem. === Samochodem === Stogi położone są około 8 km na południowy zachód od Malborka. Do miejscowości prowadzą drogi powiatowe z Malborka, [[Kościeleczki|Kościeleczek]], [[Tralewo|Tralewa]] oraz [[Nowy Staw|Nowego Stawu]], dzięki czemu dojazd samochodem jest najwygodniejszym sposobem dotarcia do wsi. === Autobusem === Do Stogów kursują autobusy prywatnego przewoźnika Latocha Bus na trasie [https://malbork.twoje-miasto.pl/rozklady/trasa/209/1/10304/_koscieleczki-nowy-staw Malbork – Kościeleczki – Stogi – Nowy Staw]. === Statkiem === == Dzielnice == == Transport == == Warto zobaczyć == '''Cmentarz menonicki''' - jedna z najcenniejszych nekropolii mennonickich w Polsce i najważniejszy zabytek Stogów. Założony w drugiej połowie XVIII wieku cmentarz zajmuje powierzchnię około 2,6 ha. Zachowały się tu liczne kamienne stele, obramowania grobów oraz cippusy – charakterystyczne nagrobki zwieńczone urnami lub obeliskami. Bogata symbolika nagrobków, obejmująca motywy roślinne i chrześcijańskie, stanowi cenne świadectwo kultury mennonitów, którzy od XVI wieku zamieszkiwali Żuławy. Nekropolia otoczona jest starodrzewem i należy do najlepiej zachowanych obiektów na Szlaku Mennonitów. [[File:Cmentarz menonicki w Stogach.jpg|thumb|Cmentarz menonicki z XVIII wieku w Stogach]] === Imprezy === == Aktywny wypoczynek == == Praca i nauka == == Zakupy == <!-- == Wyżywienie == === Skromnie === === Umiarkowanie === === Wystawnie === --> == Rozrywka == == Noclegi == <!-- === Skromnie === === Umiarkowanie === === Ekskluzywnie === == Bezpieczeństwo == --> === Zdrowie === == Kontakt == == Gdzie dalej == <!-- Gdzie można udać się na 1-dniową wycieczkę (w pobliżu) i gdzie są w bezpośrednim sąsiedztwie miejsca, które mogą być następnym punktem podróży. --> {{zarys}} {{Jest w|<!-- w jakiej jest nadrzędnej jednostce podziału administracyjnego-->}} {{Geo||<!-- Współrzędne geograficzne, szerokość i długość geograficzna -->}} [[Kategoria:<!-- PAŃSTWO lub inna nadrzędna jednostka administracyjna-->] af5r1cypofl7kbwv3p7xbpezo998qde 158131 158126 2026-08-03T17:43:18Z Juleka06 17606 /* Gdzie dalej */ 158131 wikitext text/x-wiki {{Top-banner}} <!-- można wstawić zdjęcie-panoramę miejscowości, zalecane 2100x300 px --> {{Miejscowość infobox |nazwa = Stogi |nazwa oryginalna = <!-- oryginalna pisownia nazwy miejscowości w miejscowym języku--> |widok = Cmentarz menonicki w Stogach.png |herb = <!-- herb miejscowości, np. Herb_Warszawy.png--> |mapa = <!-- położenie miejscowości na mapie państwa --> |państwo = Polska |region = województwo pomorskie |powierzchnia = <!-- pow. miejscowości bez km² --> |wysokość = <!-- wysokość n.p.m. bez metrów--> |lud = 369 (2021) |prefiks = (+48) 55 |kod pocztowy = 82-200 |www = <!-- oficjalna strona internetowa miasta --> }} {{Mapframe |54.07554|18.9747|zoom=14|height=240|width=240}} '''Stogi''' (dawniej ''Hejbudy'', niem. ''Heubuden'') – wieś w [[Polska|Polsce]] położona w [[województwo pomorskie|województwie pomorskim]], w [[powiat malborski|powiecie malborskim]], w [[Malbork (gmina)|gminie Malbork]] na obszarze [[Żuławy Wiślane|Wielkich Żuław Malborskich]]. == Charakterystyka == <!-- Opis ogólny i szkice dot.: historii, położenia geograficznego, klimatu, kiedy jechać i jak się przygotować. --> === Historia === W okresie państwa zakonu krzyżackiego okolice dzisiejszych Stogów, wykorzystywano jako pastwiska dla koni. W XV wieku miejscowość wzmiankowano pod nazwą ''Heubuden'', która prawdopodobnie nawiązuje do drewnianych szop krytych strzechą. W 1565 roku na teren wsi przybyli osadnicy olęderscy, tworząc gminę flamandzką, która z czasem stała się największą gminą wiejską na Żuławach. === Geografia === Stogi położone są w południowo-zachodniej części Żuław Wiślanych, w gminie Malbork, około 8 km na południowy zachód od [[Malbork|Malborka]]. Wieś leży na rozległej równinie ukształtowanej przez deltę Wisły, na obszarze poprzecinanym siecią kanałów melioracyjnych i wałów przeciwpowodziowych. Charakterystyczny dla okolicy jest otwarty krajobraz pól uprawnych oraz nieliczne zadrzewienia, a liczne drogi o niewielkim natężeniu ruchu sprzyjają wycieczkom pieszym i rowerowym. === Kiedy jechać === === Przygotowania === == Dojazd == === Samolotem === === Pociągiem === Przez Stogi przebiega [[w:Linia_kolejowa_nr_9|linia kolejowa nr 9 (Warszawa – Gdańsk)]]. We wsi znajduje się przystanek [[w:Stogi_Malborskie|Stogi Malborskie]], obsługiwany przez pociągi regionalne, z którego można dojechać m.in. do Malborka, [[Tczew|Tczewa]], [[Gdańsk|Gdańska]] i [[Elbląg|Elbląga]]. Ze stacji do centrum wsi jest zaledwie kilka minut spacerem. === Samochodem === Stogi położone są około 8 km na południowy zachód od Malborka. Do miejscowości prowadzą drogi powiatowe z Malborka, [[Kościeleczki|Kościeleczek]], [[Tralewo|Tralewa]] oraz [[Nowy Staw|Nowego Stawu]], dzięki czemu dojazd samochodem jest najwygodniejszym sposobem dotarcia do wsi. === Autobusem === Do Stogów kursują autobusy prywatnego przewoźnika Latocha Bus na trasie [https://malbork.twoje-miasto.pl/rozklady/trasa/209/1/10304/_koscieleczki-nowy-staw Malbork – Kościeleczki – Stogi – Nowy Staw]. === Statkiem === == Dzielnice == == Transport == == Warto zobaczyć == '''Cmentarz menonicki''' - jedna z najcenniejszych nekropolii mennonickich w Polsce i najważniejszy zabytek Stogów. Założony w drugiej połowie XVIII wieku cmentarz zajmuje powierzchnię około 2,6 ha. Zachowały się tu liczne kamienne stele, obramowania grobów oraz cippusy – charakterystyczne nagrobki zwieńczone urnami lub obeliskami. Bogata symbolika nagrobków, obejmująca motywy roślinne i chrześcijańskie, stanowi cenne świadectwo kultury mennonitów, którzy od XVI wieku zamieszkiwali Żuławy. Nekropolia otoczona jest starodrzewem i należy do najlepiej zachowanych obiektów na Szlaku Mennonitów. [[File:Cmentarz menonicki w Stogach.jpg|thumb|Cmentarz menonicki z XVIII wieku w Stogach]] === Imprezy === == Aktywny wypoczynek == == Praca i nauka == == Zakupy == <!-- == Wyżywienie == === Skromnie === === Umiarkowanie === === Wystawnie === --> == Rozrywka == == Noclegi == <!-- === Skromnie === === Umiarkowanie === === Ekskluzywnie === == Bezpieczeństwo == --> === Zdrowie === == Kontakt == == Gdzie dalej == Stara Kościelnica – wieś z kościołem filialnym pw. św. Wincentego à Paulo, należącym do parafii pw. św. Jerzego. [[File:Kościół filialny pw. św. Wincentego à Paulo w Starej Kościelnicy.png|thumb|Kościół filialny pw. św. Wincentego à Paulo w Starej Kościelnicy]] {{zarys}} {{Jest w|<!-- w jakiej jest nadrzędnej jednostce podziału administracyjnego-->}} {{Geo||<!-- Współrzędne geograficzne, szerokość i długość geograficzna -->}} [[Kategoria:<!-- PAŃSTWO lub inna nadrzędna jednostka administracyjna-->] kb0a7v2l82iiv2ui7g7viarxqt1ctkz 158132 158131 2026-08-03T17:50:29Z Juleka06 17606 /* Aktywny wypoczynek */ 158132 wikitext text/x-wiki {{Top-banner}} <!-- można wstawić zdjęcie-panoramę miejscowości, zalecane 2100x300 px --> {{Miejscowość infobox |nazwa = Stogi |nazwa oryginalna = <!-- oryginalna pisownia nazwy miejscowości w miejscowym języku--> |widok = Cmentarz menonicki w Stogach.png |herb = <!-- herb miejscowości, np. Herb_Warszawy.png--> |mapa = <!-- położenie miejscowości na mapie państwa --> |państwo = Polska |region = województwo pomorskie |powierzchnia = <!-- pow. miejscowości bez km² --> |wysokość = <!-- wysokość n.p.m. bez metrów--> |lud = 369 (2021) |prefiks = (+48) 55 |kod pocztowy = 82-200 |www = <!-- oficjalna strona internetowa miasta --> }} {{Mapframe |54.07554|18.9747|zoom=14|height=240|width=240}} '''Stogi''' (dawniej ''Hejbudy'', niem. ''Heubuden'') – wieś w [[Polska|Polsce]] położona w [[województwo pomorskie|województwie pomorskim]], w [[powiat malborski|powiecie malborskim]], w [[Malbork (gmina)|gminie Malbork]] na obszarze [[Żuławy Wiślane|Wielkich Żuław Malborskich]]. == Charakterystyka == <!-- Opis ogólny i szkice dot.: historii, położenia geograficznego, klimatu, kiedy jechać i jak się przygotować. --> === Historia === W okresie państwa zakonu krzyżackiego okolice dzisiejszych Stogów, wykorzystywano jako pastwiska dla koni. W XV wieku miejscowość wzmiankowano pod nazwą ''Heubuden'', która prawdopodobnie nawiązuje do drewnianych szop krytych strzechą. W 1565 roku na teren wsi przybyli osadnicy olęderscy, tworząc gminę flamandzką, która z czasem stała się największą gminą wiejską na Żuławach. === Geografia === Stogi położone są w południowo-zachodniej części Żuław Wiślanych, w gminie Malbork, około 8 km na południowy zachód od [[Malbork|Malborka]]. Wieś leży na rozległej równinie ukształtowanej przez deltę Wisły, na obszarze poprzecinanym siecią kanałów melioracyjnych i wałów przeciwpowodziowych. Charakterystyczny dla okolicy jest otwarty krajobraz pól uprawnych oraz nieliczne zadrzewienia, a liczne drogi o niewielkim natężeniu ruchu sprzyjają wycieczkom pieszym i rowerowym. === Kiedy jechać === === Przygotowania === == Dojazd == === Samolotem === === Pociągiem === Przez Stogi przebiega [[w:Linia_kolejowa_nr_9|linia kolejowa nr 9 (Warszawa – Gdańsk)]]. We wsi znajduje się przystanek [[w:Stogi_Malborskie|Stogi Malborskie]], obsługiwany przez pociągi regionalne, z którego można dojechać m.in. do Malborka, [[Tczew|Tczewa]], [[Gdańsk|Gdańska]] i [[Elbląg|Elbląga]]. Ze stacji do centrum wsi jest zaledwie kilka minut spacerem. === Samochodem === Stogi położone są około 8 km na południowy zachód od Malborka. Do miejscowości prowadzą drogi powiatowe z Malborka, [[Kościeleczki|Kościeleczek]], [[Tralewo|Tralewa]] oraz [[Nowy Staw|Nowego Stawu]], dzięki czemu dojazd samochodem jest najwygodniejszym sposobem dotarcia do wsi. === Autobusem === Do Stogów kursują autobusy prywatnego przewoźnika Latocha Bus na trasie [https://malbork.twoje-miasto.pl/rozklady/trasa/209/1/10304/_koscieleczki-nowy-staw Malbork – Kościeleczki – Stogi – Nowy Staw]. === Statkiem === == Dzielnice == == Transport == == Warto zobaczyć == '''Cmentarz menonicki''' - jedna z najcenniejszych nekropolii mennonickich w Polsce i najważniejszy zabytek Stogów. Założony w drugiej połowie XVIII wieku cmentarz zajmuje powierzchnię około 2,6 ha. Zachowały się tu liczne kamienne stele, obramowania grobów oraz cippusy – charakterystyczne nagrobki zwieńczone urnami lub obeliskami. Bogata symbolika nagrobków, obejmująca motywy roślinne i chrześcijańskie, stanowi cenne świadectwo kultury mennonitów, którzy od XVI wieku zamieszkiwali Żuławy. Nekropolia otoczona jest starodrzewem i należy do najlepiej zachowanych obiektów na Szlaku Mennonitów. [[File:Cmentarz menonicki w Stogach.jpg|thumb|Cmentarz menonicki z XVIII wieku w Stogach]] === Imprezy === == Aktywny wypoczynek == Okolice Stogów doskonale nadają się do turystyki pieszej i rowerowej. Płaski teren Żuław Wiślanych, niewielkie natężenie ruchu oraz sieć lokalnych dróg umożliwiają spokojne wycieczki zarówno w kierunku Malborka, jak i Nowego Stawu czy Starej Kościelnicy. Trasy prowadzą przez charakterystyczny krajobraz pól uprawnych, kanałów melioracyjnych i wałów przeciwpowodziowych. Miłośnicy fotografii znajdą tu liczne miejsca do obserwacji krajobrazu Żuław oraz zabytków związanych z osadnictwem mennonickim. === [https://pomorskie.travel/artykuly/szlak-mennonitow Rowerowy Szlak Menonitów] === Przez Stogi przebiega [[Szlak Mennonitów|Rowerowy Szlak Mennonitów]], jeden z najciekawszych szlaków kulturowych na Żuławach Wiślanych. Trasa prowadzi z Gdańska do Elbląga i liczy około 170–173 km. Jej motywem przewodnim jest dziedzictwo mennonitów – dawnych osadników, którzy od XVI wieku zagospodarowywali Żuławy. Na szlaku można zobaczyć cmentarze mennonickie, domy podcieniowe, gotyckie kościoły, zabytkowe urządzenia hydrotechniczne oraz charakterystyczny krajobraz kanałów i wałów przeciwpowodziowych. Teren jest niemal całkowicie płaski, dzięki czemu trasa nadaje się również dla mniej doświadczonych rowerzystów. == Praca i nauka == == Zakupy == <!-- == Wyżywienie == === Skromnie === === Umiarkowanie === === Wystawnie === --> == Rozrywka == == Noclegi == <!-- === Skromnie === === Umiarkowanie === === Ekskluzywnie === == Bezpieczeństwo == --> === Zdrowie === == Kontakt == == Gdzie dalej == Stara Kościelnica – wieś z kościołem filialnym pw. św. Wincentego à Paulo, należącym do parafii pw. św. Jerzego. [[File:Kościół filialny pw. św. Wincentego à Paulo w Starej Kościelnicy.png|thumb|Kościół filialny pw. św. Wincentego à Paulo w Starej Kościelnicy]] {{zarys}} {{Jest w|<!-- w jakiej jest nadrzędnej jednostce podziału administracyjnego-->}} {{Geo||<!-- Współrzędne geograficzne, szerokość i długość geograficzna -->}} [[Kategoria:<!-- PAŃSTWO lub inna nadrzędna jednostka administracyjna-->] qlvm740r62j1d9zt3j86eta1jovymar 158134 158132 2026-08-03T17:53:56Z Juleka06 17606 /* Noclegi */ 158134 wikitext text/x-wiki {{Top-banner}} <!-- można wstawić zdjęcie-panoramę miejscowości, zalecane 2100x300 px --> {{Miejscowość infobox |nazwa = Stogi |nazwa oryginalna = <!-- oryginalna pisownia nazwy miejscowości w miejscowym języku--> |widok = Cmentarz menonicki w Stogach.png |herb = <!-- herb miejscowości, np. Herb_Warszawy.png--> |mapa = <!-- położenie miejscowości na mapie państwa --> |państwo = Polska |region = województwo pomorskie |powierzchnia = <!-- pow. miejscowości bez km² --> |wysokość = <!-- wysokość n.p.m. bez metrów--> |lud = 369 (2021) |prefiks = (+48) 55 |kod pocztowy = 82-200 |www = <!-- oficjalna strona internetowa miasta --> }} {{Mapframe |54.07554|18.9747|zoom=14|height=240|width=240}} '''Stogi''' (dawniej ''Hejbudy'', niem. ''Heubuden'') – wieś w [[Polska|Polsce]] położona w [[województwo pomorskie|województwie pomorskim]], w [[powiat malborski|powiecie malborskim]], w [[Malbork (gmina)|gminie Malbork]] na obszarze [[Żuławy Wiślane|Wielkich Żuław Malborskich]]. == Charakterystyka == <!-- Opis ogólny i szkice dot.: historii, położenia geograficznego, klimatu, kiedy jechać i jak się przygotować. --> === Historia === W okresie państwa zakonu krzyżackiego okolice dzisiejszych Stogów, wykorzystywano jako pastwiska dla koni. W XV wieku miejscowość wzmiankowano pod nazwą ''Heubuden'', która prawdopodobnie nawiązuje do drewnianych szop krytych strzechą. W 1565 roku na teren wsi przybyli osadnicy olęderscy, tworząc gminę flamandzką, która z czasem stała się największą gminą wiejską na Żuławach. === Geografia === Stogi położone są w południowo-zachodniej części Żuław Wiślanych, w gminie Malbork, około 8 km na południowy zachód od [[Malbork|Malborka]]. Wieś leży na rozległej równinie ukształtowanej przez deltę Wisły, na obszarze poprzecinanym siecią kanałów melioracyjnych i wałów przeciwpowodziowych. Charakterystyczny dla okolicy jest otwarty krajobraz pól uprawnych oraz nieliczne zadrzewienia, a liczne drogi o niewielkim natężeniu ruchu sprzyjają wycieczkom pieszym i rowerowym. === Kiedy jechać === === Przygotowania === == Dojazd == === Samolotem === === Pociągiem === Przez Stogi przebiega [[w:Linia_kolejowa_nr_9|linia kolejowa nr 9 (Warszawa – Gdańsk)]]. We wsi znajduje się przystanek [[w:Stogi_Malborskie|Stogi Malborskie]], obsługiwany przez pociągi regionalne, z którego można dojechać m.in. do Malborka, [[Tczew|Tczewa]], [[Gdańsk|Gdańska]] i [[Elbląg|Elbląga]]. Ze stacji do centrum wsi jest zaledwie kilka minut spacerem. === Samochodem === Stogi położone są około 8 km na południowy zachód od Malborka. Do miejscowości prowadzą drogi powiatowe z Malborka, [[Kościeleczki|Kościeleczek]], [[Tralewo|Tralewa]] oraz [[Nowy Staw|Nowego Stawu]], dzięki czemu dojazd samochodem jest najwygodniejszym sposobem dotarcia do wsi. === Autobusem === Do Stogów kursują autobusy prywatnego przewoźnika Latocha Bus na trasie [https://malbork.twoje-miasto.pl/rozklady/trasa/209/1/10304/_koscieleczki-nowy-staw Malbork – Kościeleczki – Stogi – Nowy Staw]. === Statkiem === == Dzielnice == == Transport == == Warto zobaczyć == '''Cmentarz menonicki''' - jedna z najcenniejszych nekropolii mennonickich w Polsce i najważniejszy zabytek Stogów. Założony w drugiej połowie XVIII wieku cmentarz zajmuje powierzchnię około 2,6 ha. Zachowały się tu liczne kamienne stele, obramowania grobów oraz cippusy – charakterystyczne nagrobki zwieńczone urnami lub obeliskami. Bogata symbolika nagrobków, obejmująca motywy roślinne i chrześcijańskie, stanowi cenne świadectwo kultury mennonitów, którzy od XVI wieku zamieszkiwali Żuławy. Nekropolia otoczona jest starodrzewem i należy do najlepiej zachowanych obiektów na Szlaku Mennonitów. [[File:Cmentarz menonicki w Stogach.jpg|thumb|Cmentarz menonicki z XVIII wieku w Stogach]] === Imprezy === == Aktywny wypoczynek == Okolice Stogów doskonale nadają się do turystyki pieszej i rowerowej. Płaski teren Żuław Wiślanych, niewielkie natężenie ruchu oraz sieć lokalnych dróg umożliwiają spokojne wycieczki zarówno w kierunku Malborka, jak i Nowego Stawu czy Starej Kościelnicy. Trasy prowadzą przez charakterystyczny krajobraz pól uprawnych, kanałów melioracyjnych i wałów przeciwpowodziowych. Miłośnicy fotografii znajdą tu liczne miejsca do obserwacji krajobrazu Żuław oraz zabytków związanych z osadnictwem mennonickim. === [https://pomorskie.travel/artykuly/szlak-mennonitow Rowerowy Szlak Menonitów] === Przez Stogi przebiega [[Szlak Mennonitów|Rowerowy Szlak Mennonitów]], jeden z najciekawszych szlaków kulturowych na Żuławach Wiślanych. Trasa prowadzi z Gdańska do Elbląga i liczy około 170–173 km. Jej motywem przewodnim jest dziedzictwo mennonitów – dawnych osadników, którzy od XVI wieku zagospodarowywali Żuławy. Na szlaku można zobaczyć cmentarze mennonickie, domy podcieniowe, gotyckie kościoły, zabytkowe urządzenia hydrotechniczne oraz charakterystyczny krajobraz kanałów i wałów przeciwpowodziowych. Teren jest niemal całkowicie płaski, dzięki czemu trasa nadaje się również dla mniej doświadczonych rowerzystów. == Praca i nauka == == Zakupy == <!-- == Wyżywienie == === Skromnie === === Umiarkowanie === === Wystawnie === --> == Rozrywka == == Noclegi == [https://e-turysta.pl/stary-park-agroturystyka-stogi-159551.html#formularz-kontaktowy Stary Park Agroturystyka] – gospodarstwo agroturystyczne w Stogach oferujące noclegi oraz możliwość wypożyczenia rowerów i rekreacji na terenie obiektu. === Zdrowie === == Kontakt == == Gdzie dalej == Stara Kościelnica – wieś z kościołem filialnym pw. św. Wincentego à Paulo, należącym do parafii pw. św. Jerzego. [[File:Kościół filialny pw. św. Wincentego à Paulo w Starej Kościelnicy.png|thumb|Kościół filialny pw. św. Wincentego à Paulo w Starej Kościelnicy]] {{zarys}} {{Jest w|<!-- w jakiej jest nadrzędnej jednostce podziału administracyjnego-->}} {{Geo||<!-- Współrzędne geograficzne, szerokość i długość geograficzna -->}} [[Kategoria:<!-- PAŃSTWO lub inna nadrzędna jednostka administracyjna-->] e3d728w8mjtxi3o8cb21olwh7bul1mo 158135 158134 2026-08-03T17:55:23Z Juleka06 17606 /* Zdrowie */ 158135 wikitext text/x-wiki {{Top-banner}} <!-- można wstawić zdjęcie-panoramę miejscowości, zalecane 2100x300 px --> {{Miejscowość infobox |nazwa = Stogi |nazwa oryginalna = <!-- oryginalna pisownia nazwy miejscowości w miejscowym języku--> |widok = Cmentarz menonicki w Stogach.png |herb = <!-- herb miejscowości, np. Herb_Warszawy.png--> |mapa = <!-- położenie miejscowości na mapie państwa --> |państwo = Polska |region = województwo pomorskie |powierzchnia = <!-- pow. miejscowości bez km² --> |wysokość = <!-- wysokość n.p.m. bez metrów--> |lud = 369 (2021) |prefiks = (+48) 55 |kod pocztowy = 82-200 |www = <!-- oficjalna strona internetowa miasta --> }} {{Mapframe |54.07554|18.9747|zoom=14|height=240|width=240}} '''Stogi''' (dawniej ''Hejbudy'', niem. ''Heubuden'') – wieś w [[Polska|Polsce]] położona w [[województwo pomorskie|województwie pomorskim]], w [[powiat malborski|powiecie malborskim]], w [[Malbork (gmina)|gminie Malbork]] na obszarze [[Żuławy Wiślane|Wielkich Żuław Malborskich]]. == Charakterystyka == <!-- Opis ogólny i szkice dot.: historii, położenia geograficznego, klimatu, kiedy jechać i jak się przygotować. --> === Historia === W okresie państwa zakonu krzyżackiego okolice dzisiejszych Stogów, wykorzystywano jako pastwiska dla koni. W XV wieku miejscowość wzmiankowano pod nazwą ''Heubuden'', która prawdopodobnie nawiązuje do drewnianych szop krytych strzechą. W 1565 roku na teren wsi przybyli osadnicy olęderscy, tworząc gminę flamandzką, która z czasem stała się największą gminą wiejską na Żuławach. === Geografia === Stogi położone są w południowo-zachodniej części Żuław Wiślanych, w gminie Malbork, około 8 km na południowy zachód od [[Malbork|Malborka]]. Wieś leży na rozległej równinie ukształtowanej przez deltę Wisły, na obszarze poprzecinanym siecią kanałów melioracyjnych i wałów przeciwpowodziowych. Charakterystyczny dla okolicy jest otwarty krajobraz pól uprawnych oraz nieliczne zadrzewienia, a liczne drogi o niewielkim natężeniu ruchu sprzyjają wycieczkom pieszym i rowerowym. === Kiedy jechać === === Przygotowania === == Dojazd == === Samolotem === === Pociągiem === Przez Stogi przebiega [[w:Linia_kolejowa_nr_9|linia kolejowa nr 9 (Warszawa – Gdańsk)]]. We wsi znajduje się przystanek [[w:Stogi_Malborskie|Stogi Malborskie]], obsługiwany przez pociągi regionalne, z którego można dojechać m.in. do Malborka, [[Tczew|Tczewa]], [[Gdańsk|Gdańska]] i [[Elbląg|Elbląga]]. Ze stacji do centrum wsi jest zaledwie kilka minut spacerem. === Samochodem === Stogi położone są około 8 km na południowy zachód od Malborka. Do miejscowości prowadzą drogi powiatowe z Malborka, [[Kościeleczki|Kościeleczek]], [[Tralewo|Tralewa]] oraz [[Nowy Staw|Nowego Stawu]], dzięki czemu dojazd samochodem jest najwygodniejszym sposobem dotarcia do wsi. === Autobusem === Do Stogów kursują autobusy prywatnego przewoźnika Latocha Bus na trasie [https://malbork.twoje-miasto.pl/rozklady/trasa/209/1/10304/_koscieleczki-nowy-staw Malbork – Kościeleczki – Stogi – Nowy Staw]. === Statkiem === == Dzielnice == == Transport == == Warto zobaczyć == '''Cmentarz menonicki''' - jedna z najcenniejszych nekropolii mennonickich w Polsce i najważniejszy zabytek Stogów. Założony w drugiej połowie XVIII wieku cmentarz zajmuje powierzchnię około 2,6 ha. Zachowały się tu liczne kamienne stele, obramowania grobów oraz cippusy – charakterystyczne nagrobki zwieńczone urnami lub obeliskami. Bogata symbolika nagrobków, obejmująca motywy roślinne i chrześcijańskie, stanowi cenne świadectwo kultury mennonitów, którzy od XVI wieku zamieszkiwali Żuławy. Nekropolia otoczona jest starodrzewem i należy do najlepiej zachowanych obiektów na Szlaku Mennonitów. [[File:Cmentarz menonicki w Stogach.jpg|thumb|Cmentarz menonicki z XVIII wieku w Stogach]] === Imprezy === == Aktywny wypoczynek == Okolice Stogów doskonale nadają się do turystyki pieszej i rowerowej. Płaski teren Żuław Wiślanych, niewielkie natężenie ruchu oraz sieć lokalnych dróg umożliwiają spokojne wycieczki zarówno w kierunku Malborka, jak i Nowego Stawu czy Starej Kościelnicy. Trasy prowadzą przez charakterystyczny krajobraz pól uprawnych, kanałów melioracyjnych i wałów przeciwpowodziowych. Miłośnicy fotografii znajdą tu liczne miejsca do obserwacji krajobrazu Żuław oraz zabytków związanych z osadnictwem mennonickim. === [https://pomorskie.travel/artykuly/szlak-mennonitow Rowerowy Szlak Menonitów] === Przez Stogi przebiega [[Szlak Mennonitów|Rowerowy Szlak Mennonitów]], jeden z najciekawszych szlaków kulturowych na Żuławach Wiślanych. Trasa prowadzi z Gdańska do Elbląga i liczy około 170–173 km. Jej motywem przewodnim jest dziedzictwo mennonitów – dawnych osadników, którzy od XVI wieku zagospodarowywali Żuławy. Na szlaku można zobaczyć cmentarze mennonickie, domy podcieniowe, gotyckie kościoły, zabytkowe urządzenia hydrotechniczne oraz charakterystyczny krajobraz kanałów i wałów przeciwpowodziowych. Teren jest niemal całkowicie płaski, dzięki czemu trasa nadaje się również dla mniej doświadczonych rowerzystów. == Praca i nauka == == Zakupy == <!-- == Wyżywienie == === Skromnie === === Umiarkowanie === === Wystawnie === --> == Rozrywka == == Noclegi == [https://e-turysta.pl/stary-park-agroturystyka-stogi-159551.html#formularz-kontaktowy Stary Park Agroturystyka] – gospodarstwo agroturystyczne w Stogach oferujące noclegi oraz możliwość wypożyczenia rowerów i rekreacji na terenie obiektu. === Zdrowie === We wsi nie ma przychodni ani apteki. Najbliższa opieka medyczna, apteki oraz całodobowa pomoc medyczna znajdują się w Malborku. W sezonie letnim warto pamiętać o zabezpieczeniu się przed komarami i kleszczami, które licznie występują na terenach podmokłych i w pobliżu kanałów Żuław. == Kontakt == == Gdzie dalej == Stara Kościelnica – wieś z kościołem filialnym pw. św. Wincentego à Paulo, należącym do parafii pw. św. Jerzego. [[File:Kościół filialny pw. św. Wincentego à Paulo w Starej Kościelnicy.png|thumb|Kościół filialny pw. św. Wincentego à Paulo w Starej Kościelnicy]] {{zarys}} {{Jest w|<!-- w jakiej jest nadrzędnej jednostce podziału administracyjnego-->}} {{Geo||<!-- Współrzędne geograficzne, szerokość i długość geograficzna -->}} [[Kategoria:<!-- PAŃSTWO lub inna nadrzędna jednostka administracyjna-->] 4zntfxforujlf5dccpa7dtvvr2e6ozy 158137 158135 2026-08-03T18:01:09Z Juleka06 17606 /* Gdzie dalej */ 158137 wikitext text/x-wiki {{Top-banner}} <!-- można wstawić zdjęcie-panoramę miejscowości, zalecane 2100x300 px --> {{Miejscowość infobox |nazwa = Stogi |nazwa oryginalna = <!-- oryginalna pisownia nazwy miejscowości w miejscowym języku--> |widok = Cmentarz menonicki w Stogach.png |herb = <!-- herb miejscowości, np. Herb_Warszawy.png--> |mapa = <!-- położenie miejscowości na mapie państwa --> |państwo = Polska |region = województwo pomorskie |powierzchnia = <!-- pow. miejscowości bez km² --> |wysokość = <!-- wysokość n.p.m. bez metrów--> |lud = 369 (2021) |prefiks = (+48) 55 |kod pocztowy = 82-200 |www = <!-- oficjalna strona internetowa miasta --> }} {{Mapframe |54.07554|18.9747|zoom=14|height=240|width=240}} '''Stogi''' (dawniej ''Hejbudy'', niem. ''Heubuden'') – wieś w [[Polska|Polsce]] położona w [[województwo pomorskie|województwie pomorskim]], w [[powiat malborski|powiecie malborskim]], w [[Malbork (gmina)|gminie Malbork]] na obszarze [[Żuławy Wiślane|Wielkich Żuław Malborskich]]. == Charakterystyka == <!-- Opis ogólny i szkice dot.: historii, położenia geograficznego, klimatu, kiedy jechać i jak się przygotować. --> === Historia === W okresie państwa zakonu krzyżackiego okolice dzisiejszych Stogów, wykorzystywano jako pastwiska dla koni. W XV wieku miejscowość wzmiankowano pod nazwą ''Heubuden'', która prawdopodobnie nawiązuje do drewnianych szop krytych strzechą. W 1565 roku na teren wsi przybyli osadnicy olęderscy, tworząc gminę flamandzką, która z czasem stała się największą gminą wiejską na Żuławach. === Geografia === Stogi położone są w południowo-zachodniej części Żuław Wiślanych, w gminie Malbork, około 8 km na południowy zachód od [[Malbork|Malborka]]. Wieś leży na rozległej równinie ukształtowanej przez deltę Wisły, na obszarze poprzecinanym siecią kanałów melioracyjnych i wałów przeciwpowodziowych. Charakterystyczny dla okolicy jest otwarty krajobraz pól uprawnych oraz nieliczne zadrzewienia, a liczne drogi o niewielkim natężeniu ruchu sprzyjają wycieczkom pieszym i rowerowym. === Kiedy jechać === === Przygotowania === == Dojazd == === Samolotem === === Pociągiem === Przez Stogi przebiega [[w:Linia_kolejowa_nr_9|linia kolejowa nr 9 (Warszawa – Gdańsk)]]. We wsi znajduje się przystanek [[w:Stogi_Malborskie|Stogi Malborskie]], obsługiwany przez pociągi regionalne, z którego można dojechać m.in. do Malborka, [[Tczew|Tczewa]], [[Gdańsk|Gdańska]] i [[Elbląg|Elbląga]]. Ze stacji do centrum wsi jest zaledwie kilka minut spacerem. === Samochodem === Stogi położone są około 8 km na południowy zachód od Malborka. Do miejscowości prowadzą drogi powiatowe z Malborka, [[Kościeleczki|Kościeleczek]], [[Tralewo|Tralewa]] oraz [[Nowy Staw|Nowego Stawu]], dzięki czemu dojazd samochodem jest najwygodniejszym sposobem dotarcia do wsi. === Autobusem === Do Stogów kursują autobusy prywatnego przewoźnika Latocha Bus na trasie [https://malbork.twoje-miasto.pl/rozklady/trasa/209/1/10304/_koscieleczki-nowy-staw Malbork – Kościeleczki – Stogi – Nowy Staw]. === Statkiem === == Dzielnice == == Transport == == Warto zobaczyć == '''Cmentarz menonicki''' - jedna z najcenniejszych nekropolii mennonickich w Polsce i najważniejszy zabytek Stogów. Założony w drugiej połowie XVIII wieku cmentarz zajmuje powierzchnię około 2,6 ha. Zachowały się tu liczne kamienne stele, obramowania grobów oraz cippusy – charakterystyczne nagrobki zwieńczone urnami lub obeliskami. Bogata symbolika nagrobków, obejmująca motywy roślinne i chrześcijańskie, stanowi cenne świadectwo kultury mennonitów, którzy od XVI wieku zamieszkiwali Żuławy. Nekropolia otoczona jest starodrzewem i należy do najlepiej zachowanych obiektów na Szlaku Mennonitów. [[File:Cmentarz menonicki w Stogach.jpg|thumb|Cmentarz menonicki z XVIII wieku w Stogach]] === Imprezy === == Aktywny wypoczynek == Okolice Stogów doskonale nadają się do turystyki pieszej i rowerowej. Płaski teren Żuław Wiślanych, niewielkie natężenie ruchu oraz sieć lokalnych dróg umożliwiają spokojne wycieczki zarówno w kierunku Malborka, jak i Nowego Stawu czy Starej Kościelnicy. Trasy prowadzą przez charakterystyczny krajobraz pól uprawnych, kanałów melioracyjnych i wałów przeciwpowodziowych. Miłośnicy fotografii znajdą tu liczne miejsca do obserwacji krajobrazu Żuław oraz zabytków związanych z osadnictwem mennonickim. === [https://pomorskie.travel/artykuly/szlak-mennonitow Rowerowy Szlak Menonitów] === Przez Stogi przebiega [[Szlak Mennonitów|Rowerowy Szlak Mennonitów]], jeden z najciekawszych szlaków kulturowych na Żuławach Wiślanych. Trasa prowadzi z Gdańska do Elbląga i liczy około 170–173 km. Jej motywem przewodnim jest dziedzictwo mennonitów – dawnych osadników, którzy od XVI wieku zagospodarowywali Żuławy. Na szlaku można zobaczyć cmentarze mennonickie, domy podcieniowe, gotyckie kościoły, zabytkowe urządzenia hydrotechniczne oraz charakterystyczny krajobraz kanałów i wałów przeciwpowodziowych. Teren jest niemal całkowicie płaski, dzięki czemu trasa nadaje się również dla mniej doświadczonych rowerzystów. == Praca i nauka == == Zakupy == <!-- == Wyżywienie == === Skromnie === === Umiarkowanie === === Wystawnie === --> == Rozrywka == == Noclegi == [https://e-turysta.pl/stary-park-agroturystyka-stogi-159551.html#formularz-kontaktowy Stary Park Agroturystyka] – gospodarstwo agroturystyczne w Stogach oferujące noclegi oraz możliwość wypożyczenia rowerów i rekreacji na terenie obiektu. === Zdrowie === We wsi nie ma przychodni ani apteki. Najbliższa opieka medyczna, apteki oraz całodobowa pomoc medyczna znajdują się w Malborku. W sezonie letnim warto pamiętać o zabezpieczeniu się przed komarami i kleszczami, które licznie występują na terenach podmokłych i w pobliżu kanałów Żuław. == Kontakt == == Gdzie dalej == Malbork – miasto słynące z największego ceglanego zamku na świecie, wpisanego na Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO. Nowy Staw – niewielkie miasto z zabytkowym rynkiem, kościołem św. Mateusza oraz pozostałościami dawnego układu miejskiego. [[Stara Kościelnica]] – wieś z kościołem filialnym pw. św. Wincentego à Paulo, należącym do parafii pw. św. Jerzego. [[File:Kościół filialny pw. św. Wincentego à Paulo w Starej Kościelnicy.png|thumb|Kościół filialny pw. św. Wincentego à Paulo w Starej Kościelnicy]] Kościeleczki – jedna z najstarszych miejscowości na Żuławach, z gotyckim kościołem św. Jana Chrzciciela. [[Żelichowo]] (ok. 15 km) – wieś znana z Żuławskiego Parku Historycznego oraz zabytkowych domów podcieniowych. [[Nowy Dwór Gdański]] (ok. 18 km) – stolica Żuław z Muzeum Żuławskim, prezentującym historię osadnictwa mennonickiego i życie dawnych mieszkańców delty Wisły. {{zarys}} {{Jest w|<!-- w jakiej jest nadrzędnej jednostce podziału administracyjnego-->}} {{Geo||<!-- Współrzędne geograficzne, szerokość i długość geograficzna -->}} [[Kategoria:<!-- PAŃSTWO lub inna nadrzędna jednostka administracyjna-->] nx6aqr3fr2zyzzgio4dvyf14fwdemdd 158138 158137 2026-08-03T18:02:55Z Juleka06 17606 158138 wikitext text/x-wiki {{Top-banner}} <!-- można wstawić zdjęcie-panoramę miejscowości, zalecane 2100x300 px --> {{Miejscowość infobox |nazwa = Stogi |nazwa oryginalna = <!-- oryginalna pisownia nazwy miejscowości w miejscowym języku--> |widok = Cmentarz menonicki w Stogach.png |herb = <!-- herb miejscowości, np. Herb_Warszawy.png--> |mapa = <!-- położenie miejscowości na mapie państwa --> |państwo = Polska |region = województwo pomorskie |powierzchnia = <!-- pow. miejscowości bez km² --> |wysokość = <!-- wysokość n.p.m. bez metrów--> |lud = 369 (2021) |prefiks = (+48) 55 |kod pocztowy = 82-200 |www = <!-- oficjalna strona internetowa miasta --> }} {{Mapframe |54.07554|18.9747|zoom=14|height=240|width=240}} '''Stogi''' (dawniej ''Hejbudy'', niem. ''Heubuden'') – wieś w [[Polska|Polsce]] położona w [[województwo pomorskie|województwie pomorskim]], w [[powiat malborski|powiecie malborskim]], w [[Malbork (gmina)|gminie Malbork]] na obszarze [[Żuławy Wiślane|Wielkich Żuław Malborskich]]. == Charakterystyka == <!-- Opis ogólny i szkice dot.: historii, położenia geograficznego, klimatu, kiedy jechać i jak się przygotować. --> === Historia === W okresie państwa zakonu krzyżackiego okolice dzisiejszych Stogów, wykorzystywano jako pastwiska dla koni. W XV wieku miejscowość wzmiankowano pod nazwą ''Heubuden'', która prawdopodobnie nawiązuje do drewnianych szop krytych strzechą. W 1565 roku na teren wsi przybyli osadnicy olęderscy, tworząc gminę flamandzką, która z czasem stała się największą gminą wiejską na Żuławach. === Geografia === Stogi położone są w południowo-zachodniej części Żuław Wiślanych, w gminie Malbork, około 8 km na południowy zachód od [[Malbork|Malborka]]. Wieś leży na rozległej równinie ukształtowanej przez deltę Wisły, na obszarze poprzecinanym siecią kanałów melioracyjnych i wałów przeciwpowodziowych. Charakterystyczny dla okolicy jest otwarty krajobraz pól uprawnych oraz nieliczne zadrzewienia, a liczne drogi o niewielkim natężeniu ruchu sprzyjają wycieczkom pieszym i rowerowym. == Dojazd == === Pociągiem === Przez Stogi przebiega [[w:Linia_kolejowa_nr_9|linia kolejowa nr 9 (Warszawa – Gdańsk)]]. We wsi znajduje się przystanek [[w:Stogi_Malborskie|Stogi Malborskie]], obsługiwany przez pociągi regionalne, z którego można dojechać m.in. do Malborka, [[Tczew|Tczewa]], [[Gdańsk|Gdańska]] i [[Elbląg|Elbląga]]. Ze stacji do centrum wsi jest zaledwie kilka minut spacerem. === Samochodem === Stogi położone są około 8 km na południowy zachód od Malborka. Do miejscowości prowadzą drogi powiatowe z Malborka, [[Kościeleczki|Kościeleczek]], [[Tralewo|Tralewa]] oraz [[Nowy Staw|Nowego Stawu]], dzięki czemu dojazd samochodem jest najwygodniejszym sposobem dotarcia do wsi. === Autobusem === Do Stogów kursują autobusy prywatnego przewoźnika Latocha Bus na trasie [https://malbork.twoje-miasto.pl/rozklady/trasa/209/1/10304/_koscieleczki-nowy-staw Malbork – Kościeleczki – Stogi – Nowy Staw]. == Warto zobaczyć == '''Cmentarz menonicki''' - jedna z najcenniejszych nekropolii mennonickich w Polsce i najważniejszy zabytek Stogów. Założony w drugiej połowie XVIII wieku cmentarz zajmuje powierzchnię około 2,6 ha. Zachowały się tu liczne kamienne stele, obramowania grobów oraz cippusy – charakterystyczne nagrobki zwieńczone urnami lub obeliskami. Bogata symbolika nagrobków, obejmująca motywy roślinne i chrześcijańskie, stanowi cenne świadectwo kultury mennonitów, którzy od XVI wieku zamieszkiwali Żuławy. Nekropolia otoczona jest starodrzewem i należy do najlepiej zachowanych obiektów na Szlaku Mennonitów. [[File:Cmentarz menonicki w Stogach.jpg|thumb|Cmentarz menonicki z XVIII wieku w Stogach]] == Aktywny wypoczynek == Okolice Stogów doskonale nadają się do turystyki pieszej i rowerowej. Płaski teren Żuław Wiślanych, niewielkie natężenie ruchu oraz sieć lokalnych dróg umożliwiają spokojne wycieczki zarówno w kierunku Malborka, jak i Nowego Stawu czy Starej Kościelnicy. Trasy prowadzą przez charakterystyczny krajobraz pól uprawnych, kanałów melioracyjnych i wałów przeciwpowodziowych. Miłośnicy fotografii znajdą tu liczne miejsca do obserwacji krajobrazu Żuław oraz zabytków związanych z osadnictwem mennonickim. === [https://pomorskie.travel/artykuly/szlak-mennonitow Rowerowy Szlak Menonitów] === Przez Stogi przebiega [[Szlak Mennonitów|Rowerowy Szlak Mennonitów]], jeden z najciekawszych szlaków kulturowych na Żuławach Wiślanych. Trasa prowadzi z Gdańska do Elbląga i liczy około 170–173 km. Jej motywem przewodnim jest dziedzictwo mennonitów – dawnych osadników, którzy od XVI wieku zagospodarowywali Żuławy. Na szlaku można zobaczyć cmentarze mennonickie, domy podcieniowe, gotyckie kościoły, zabytkowe urządzenia hydrotechniczne oraz charakterystyczny krajobraz kanałów i wałów przeciwpowodziowych. Teren jest niemal całkowicie płaski, dzięki czemu trasa nadaje się również dla mniej doświadczonych rowerzystów. == Noclegi == [https://e-turysta.pl/stary-park-agroturystyka-stogi-159551.html#formularz-kontaktowy Stary Park Agroturystyka] – gospodarstwo agroturystyczne w Stogach oferujące noclegi oraz możliwość wypożyczenia rowerów i rekreacji na terenie obiektu. == Zdrowie == We wsi nie ma przychodni ani apteki. Najbliższa opieka medyczna, apteki oraz całodobowa pomoc medyczna znajdują się w Malborku. W sezonie letnim warto pamiętać o zabezpieczeniu się przed komarami i kleszczami, które licznie występują na terenach podmokłych i w pobliżu kanałów Żuław. == Gdzie dalej == Malbork – miasto słynące z największego ceglanego zamku na świecie, wpisanego na Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO. Nowy Staw – niewielkie miasto z zabytkowym rynkiem, kościołem św. Mateusza oraz pozostałościami dawnego układu miejskiego. [[Stara Kościelnica]] – wieś z kościołem filialnym pw. św. Wincentego à Paulo, należącym do parafii pw. św. Jerzego. [[File:Kościół filialny pw. św. Wincentego à Paulo w Starej Kościelnicy.png|thumb|Kościół filialny pw. św. Wincentego à Paulo w Starej Kościelnicy]] Kościeleczki – jedna z najstarszych miejscowości na Żuławach, z gotyckim kościołem św. Jana Chrzciciela. [[Żelichowo]] (ok. 15 km) – wieś znana z Żuławskiego Parku Historycznego oraz zabytkowych domów podcieniowych. [[Nowy Dwór Gdański]] (ok. 18 km) – stolica Żuław z Muzeum Żuławskim, prezentującym historię osadnictwa mennonickiego i życie dawnych mieszkańców delty Wisły. {{zarys}} {{Jest w|<!-- w jakiej jest nadrzędnej jednostce podziału administracyjnego-->}} {{Geo||<!-- Współrzędne geograficzne, szerokość i długość geograficzna -->}} [[Kategoria:<!-- PAŃSTWO lub inna nadrzędna jednostka administracyjna-->] am8cv0lfltps0xww9elyk7gqyksn5hg 158139 158138 2026-08-03T18:03:43Z Juleka06 17606 /* Warto zobaczyć */ 158139 wikitext text/x-wiki {{Top-banner}} <!-- można wstawić zdjęcie-panoramę miejscowości, zalecane 2100x300 px --> {{Miejscowość infobox |nazwa = Stogi |nazwa oryginalna = <!-- oryginalna pisownia nazwy miejscowości w miejscowym języku--> |widok = Cmentarz menonicki w Stogach.png |herb = <!-- herb miejscowości, np. Herb_Warszawy.png--> |mapa = <!-- położenie miejscowości na mapie państwa --> |państwo = Polska |region = województwo pomorskie |powierzchnia = <!-- pow. miejscowości bez km² --> |wysokość = <!-- wysokość n.p.m. bez metrów--> |lud = 369 (2021) |prefiks = (+48) 55 |kod pocztowy = 82-200 |www = <!-- oficjalna strona internetowa miasta --> }} {{Mapframe |54.07554|18.9747|zoom=14|height=240|width=240}} '''Stogi''' (dawniej ''Hejbudy'', niem. ''Heubuden'') – wieś w [[Polska|Polsce]] położona w [[województwo pomorskie|województwie pomorskim]], w [[powiat malborski|powiecie malborskim]], w [[Malbork (gmina)|gminie Malbork]] na obszarze [[Żuławy Wiślane|Wielkich Żuław Malborskich]]. == Charakterystyka == <!-- Opis ogólny i szkice dot.: historii, położenia geograficznego, klimatu, kiedy jechać i jak się przygotować. --> === Historia === W okresie państwa zakonu krzyżackiego okolice dzisiejszych Stogów, wykorzystywano jako pastwiska dla koni. W XV wieku miejscowość wzmiankowano pod nazwą ''Heubuden'', która prawdopodobnie nawiązuje do drewnianych szop krytych strzechą. W 1565 roku na teren wsi przybyli osadnicy olęderscy, tworząc gminę flamandzką, która z czasem stała się największą gminą wiejską na Żuławach. === Geografia === Stogi położone są w południowo-zachodniej części Żuław Wiślanych, w gminie Malbork, około 8 km na południowy zachód od [[Malbork|Malborka]]. Wieś leży na rozległej równinie ukształtowanej przez deltę Wisły, na obszarze poprzecinanym siecią kanałów melioracyjnych i wałów przeciwpowodziowych. Charakterystyczny dla okolicy jest otwarty krajobraz pól uprawnych oraz nieliczne zadrzewienia, a liczne drogi o niewielkim natężeniu ruchu sprzyjają wycieczkom pieszym i rowerowym. == Dojazd == === Pociągiem === Przez Stogi przebiega [[w:Linia_kolejowa_nr_9|linia kolejowa nr 9 (Warszawa – Gdańsk)]]. We wsi znajduje się przystanek [[w:Stogi_Malborskie|Stogi Malborskie]], obsługiwany przez pociągi regionalne, z którego można dojechać m.in. do Malborka, [[Tczew|Tczewa]], [[Gdańsk|Gdańska]] i [[Elbląg|Elbląga]]. Ze stacji do centrum wsi jest zaledwie kilka minut spacerem. === Samochodem === Stogi położone są około 8 km na południowy zachód od Malborka. Do miejscowości prowadzą drogi powiatowe z Malborka, [[Kościeleczki|Kościeleczek]], [[Tralewo|Tralewa]] oraz [[Nowy Staw|Nowego Stawu]], dzięki czemu dojazd samochodem jest najwygodniejszym sposobem dotarcia do wsi. === Autobusem === Do Stogów kursują autobusy prywatnego przewoźnika Latocha Bus na trasie [https://malbork.twoje-miasto.pl/rozklady/trasa/209/1/10304/_koscieleczki-nowy-staw Malbork – Kościeleczki – Stogi – Nowy Staw]. == Warto zobaczyć == '''[https://pl.wikipedia.org/wiki/Cmentarz_mennonicki_w_Stogach Cmentarz menonicki]''' - jedna z najcenniejszych nekropolii mennonickich w Polsce i najważniejszy zabytek Stogów. Założony w drugiej połowie XVIII wieku cmentarz zajmuje powierzchnię około 2,6 ha. Zachowały się tu liczne kamienne stele, obramowania grobów oraz cippusy – charakterystyczne nagrobki zwieńczone urnami lub obeliskami. Bogata symbolika nagrobków, obejmująca motywy roślinne i chrześcijańskie, stanowi cenne świadectwo kultury mennonitów, którzy od XVI wieku zamieszkiwali Żuławy. Nekropolia otoczona jest starodrzewem i należy do najlepiej zachowanych obiektów na Szlaku Mennonitów. [[File:Cmentarz menonicki w Stogach.jpg|thumb|Cmentarz menonicki z XVIII wieku w Stogach]] == Aktywny wypoczynek == Okolice Stogów doskonale nadają się do turystyki pieszej i rowerowej. Płaski teren Żuław Wiślanych, niewielkie natężenie ruchu oraz sieć lokalnych dróg umożliwiają spokojne wycieczki zarówno w kierunku Malborka, jak i Nowego Stawu czy Starej Kościelnicy. Trasy prowadzą przez charakterystyczny krajobraz pól uprawnych, kanałów melioracyjnych i wałów przeciwpowodziowych. Miłośnicy fotografii znajdą tu liczne miejsca do obserwacji krajobrazu Żuław oraz zabytków związanych z osadnictwem mennonickim. === [https://pomorskie.travel/artykuly/szlak-mennonitow Rowerowy Szlak Menonitów] === Przez Stogi przebiega [[Szlak Mennonitów|Rowerowy Szlak Mennonitów]], jeden z najciekawszych szlaków kulturowych na Żuławach Wiślanych. Trasa prowadzi z Gdańska do Elbląga i liczy około 170–173 km. Jej motywem przewodnim jest dziedzictwo mennonitów – dawnych osadników, którzy od XVI wieku zagospodarowywali Żuławy. Na szlaku można zobaczyć cmentarze mennonickie, domy podcieniowe, gotyckie kościoły, zabytkowe urządzenia hydrotechniczne oraz charakterystyczny krajobraz kanałów i wałów przeciwpowodziowych. Teren jest niemal całkowicie płaski, dzięki czemu trasa nadaje się również dla mniej doświadczonych rowerzystów. == Noclegi == [https://e-turysta.pl/stary-park-agroturystyka-stogi-159551.html#formularz-kontaktowy Stary Park Agroturystyka] – gospodarstwo agroturystyczne w Stogach oferujące noclegi oraz możliwość wypożyczenia rowerów i rekreacji na terenie obiektu. == Zdrowie == We wsi nie ma przychodni ani apteki. Najbliższa opieka medyczna, apteki oraz całodobowa pomoc medyczna znajdują się w Malborku. W sezonie letnim warto pamiętać o zabezpieczeniu się przed komarami i kleszczami, które licznie występują na terenach podmokłych i w pobliżu kanałów Żuław. == Gdzie dalej == Malbork – miasto słynące z największego ceglanego zamku na świecie, wpisanego na Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO. Nowy Staw – niewielkie miasto z zabytkowym rynkiem, kościołem św. Mateusza oraz pozostałościami dawnego układu miejskiego. [[Stara Kościelnica]] – wieś z kościołem filialnym pw. św. Wincentego à Paulo, należącym do parafii pw. św. Jerzego. [[File:Kościół filialny pw. św. Wincentego à Paulo w Starej Kościelnicy.png|thumb|Kościół filialny pw. św. Wincentego à Paulo w Starej Kościelnicy]] Kościeleczki – jedna z najstarszych miejscowości na Żuławach, z gotyckim kościołem św. Jana Chrzciciela. [[Żelichowo]] (ok. 15 km) – wieś znana z Żuławskiego Parku Historycznego oraz zabytkowych domów podcieniowych. [[Nowy Dwór Gdański]] (ok. 18 km) – stolica Żuław z Muzeum Żuławskim, prezentującym historię osadnictwa mennonickiego i życie dawnych mieszkańców delty Wisły. {{zarys}} {{Jest w|<!-- w jakiej jest nadrzędnej jednostce podziału administracyjnego-->}} {{Geo||<!-- Współrzędne geograficzne, szerokość i długość geograficzna -->}} [[Kategoria:<!-- PAŃSTWO lub inna nadrzędna jednostka administracyjna-->] jgg40mi0cqwnkwyg7mr2id6io3kazop 0 19338 158133 2026-08-03T17:52:14Z Walkuszek 17600 Utworzono nową stronę „{{Top-banner}} <!-- można wstawić zdjęcie-panoramę miejscowości, zalecane 2100x300 px --> {{Miejscowość infobox |nazwa = Rewa |nazwa oryginalna = kaszb. ''Rewa'', niem. ''Rewa'' |widok = <!-- zdjęcie/kolaż miejscowości; np. Warszawa_kolaż.jpg --> |opis = <!-- opis co jest na zdjęciu --> |herb = <!-- herb miejscowości, np. Herb_Warszawy.png--> |mapa = <!-- położenie miejscowości na m…” 158133 wikitext text/x-wiki {{Top-banner}} <!-- można wstawić zdjęcie-panoramę miejscowości, zalecane 2100x300 px --> {{Miejscowość infobox |nazwa = Rewa |nazwa oryginalna = kaszb. ''Rewa'', niem. ''Rewa'' |widok = <!-- zdjęcie/kolaż miejscowości; np. Warszawa_kolaż.jpg --> |opis = <!-- opis co jest na zdjęciu --> |herb = <!-- herb miejscowości, np. Herb_Warszawy.png--> |mapa = <!-- położenie miejscowości na mapie państwa --> |państwo = Polska |region = woj. pomorskie, powiat pucki |powierzchnia = 1,52 |wysokość = od 0 do 7 |lud = ok. 908–938 |prefiks = (+48) 58 |kod pocztowy = 81-198 |www = https://rewa.solectwo.pl/ }} {{Mapframe |54.632288|18.513083|zoom=13|height=230|width=230}} '''Rewa''' to nadmorska wieś w gminie Kosakowo, położona nad Zatoką Pucką, niedaleko Gdyni. Jej symbolem jest Cypel Rewski, zwany po kaszubsku Szpërkiem — wąski, piaszczysty wał wysunięty daleko w wody zatoki. Miejscowość przyciąga plażami, nadmorskimi widokami oraz bardzo dobrymi warunkami do uprawiania windsurfingu i kitesurfingu. == Charakterystyka == <!-- Opis ogólny i szkice dot.: historii, położenia geograficznego, klimatu, kiedy jechać i jak się przygotować. --> === Historia === === Geografia === === Klimat === === Kiedy jechać === === Przygotowania === == Dojazd == === Samolotem === === Pociągiem === === Samochodem === === Autobusem === === Statkiem === == Dzielnice == == Transport == == Warto zobaczyć == === Imprezy === == Aktywny wypoczynek == == Praca i nauka == == Zakupy == <!-- == Wyżywienie == === Skromnie === === Umiarkowanie === === Wystawnie === --> == Rozrywka == == Noclegi == <!-- === Skromnie === === Umiarkowanie === === Ekskluzywnie === == Bezpieczeństwo == --> === Zdrowie === == Kontakt == == Gdzie dalej == <!-- Gdzie można udać się na 1-dniową wycieczkę (w pobliżu) i gdzie są w bezpośrednim sąsiedztwie miejsca, które mogą być następnym punktem podróży. --> {{zarys}} {{Jest w|<!-- w jakiej jest nadrzędnej jednostce podziału administracyjnego-->}} {{Geo||<!-- Współrzędne geograficzne, szerokość i długość geograficzna -->}} [[Kategoria:<!-- PAŃSTWO lub inna nadrzędna jednostka administracyjna-->]] mtoybsba44t15x2uk5dav9k7civtyhk 158136 158133 2026-08-03T17:57:01Z Walkuszek 17600 158136 wikitext text/x-wiki {{Top-banner}}{{Miejscowość infobox |nazwa = Rewa |nazwa oryginalna = kaszb. ''Rewa'', niem. ''Rewa'' |widok = <!-- zdjęcie/kolaż miejscowości; np. Warszawa_kolaż.jpg --> |opis = <!-- opis co jest na zdjęciu --> |herb = <!-- herb miejscowości, np. Herb_Warszawy.png--> |mapa = <!-- położenie miejscowości na mapie państwa --> |państwo = Polska |region = woj. pomorskie, powiat pucki |powierzchnia = 1,52 |wysokość = od 0 do 7 |lud = ok. 908–938 |prefiks = (+48) 58 |kod pocztowy = 81-198 |www = https://rewa.solectwo.pl/ }} {{Mapframe |54.632288|18.513083|zoom=13|height=230|width=230}} '''Rewa''' — nadmorska wieś w gminie [https://gminakosakowo.pl/ Kosakowo], położona nad [[w:Zatoka_Pucka|Zatoką Pucką]], niedaleko [[Gdynia|Gdyni]]. Jej symbolem jest [[w:Cypel_Rewski|Cypel Rewski]], zwany po kaszubsku ''Szpërkiem''. To wąski, piaszczysty wał wysunięty daleko w wody zatoki. Miejscowość znana jest z bardzo dobrych warunków do uprawiania windsurfingu i kitesurfingu. == Charakterystyka == === Historia === === Geografia === === Klimat === === Kiedy jechać === === Przygotowania === == Dojazd == === Samolotem === === Pociągiem === === Samochodem === === Autobusem === === Statkiem === == Dzielnice == == Transport == == Warto zobaczyć == === Imprezy === == Aktywny wypoczynek == == Praca i nauka == == Zakupy == == Rozrywka == == Noclegi == === Zdrowie === == Kontakt == == Gdzie dalej == {{zarys}} gsdmth0gchxjwguv0bq1t3poczqs35b