Wikipodróże plwikivoyage https://pl.wikivoyage.org/wiki/Strona_g%C5%82%C3%B3wna MediaWiki 1.47.0-wmf.14 first-letter Media Specjalna Dyskusja Użytkownik Dyskusja użytkownika Wikipodróże Dyskusja Wikipodróży Plik Dyskusja pliku MediaWiki Dyskusja MediaWiki Szablon Dyskusja szablonu Pomoc Dyskusja pomocy Kategoria Dyskusja kategorii TimedText TimedText talk Moduł Dyskusja modułu Wydarzenie Dyskusja wydarzenia 0 531 158185 151326 2026-08-06T12:26:46Z CommonsDelinker 3013 Removing [[:c:File:ONEsd.png|ONEsd.png]], it has been deleted from Commons by [[:c:User:Wdwd|Wdwd]] because: per [[:c:Commons:Deletion requests/Files uploaded by Sp-knight|]]. 158185 wikitext text/x-wiki {{Top-banner|unesco=yes}} {{Miejscowość infobox |nazwa = Dżudda |nazwa oryginalna = جدّة |widok = |opis = |herb = |mapa = Jedda arabia.jpg |państwo = [[Plik:Flag of Saudi Arabia.svg|20px]] [[Arabia Saudyjska]] |region = [[Mekka (prowincja)|Mekka]] |powierzchnia = 1600 |wysokość = 12 |ludność = 3 751 700 |prefiks = +966 12 |kod pocztowy = |www = }} '''Dżudda''' ([[Rozmówki arabskie|arab]]. جدّة) leży nad Morzem Czerwonym w zachodniej [[Arabia Saudyjska|Arabii Saudyjskiej]]. Jest drugim co do wielkości miastem królestwa, liczącym około 3 400 000 mieszkańców i ważnym ośrodkiem handlowym kraju. Dżudda jest również głównym punktem wjazdu, zarówno drogą powietrzną, jak i morską, dla pielgrzymów odbywających hadżdż do [[Mekka|Mekki]] i [[Medyna|Medyny]], dwóch najświętszych miast islamu. Oba znajdują się zaledwie kilka godzin drogi od Dżuddy. Zabytkowa Dżudda została wpisana na [[Lista światowego dziedzictwa UNESCO|Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO]] w 2014 roku. Pod względem kulturowym Dżudda jest powszechnie uważana za nieco bardziej liberalną niż stolica [[Rijad]]. == Charakterystyka == [[Plik:AlBalad CoralHouses.JPG|thumb|300px|Tradycyjne domy koralowe przy Souq al-Alawi w Al-Balad]] Dżudda od wieków była miastem portowym i handlowym, co znajduje odzwierciedlenie w jej kosmopolitycznej mieszance mieszkańców. Dziś jest głównym ośrodkiem handlowym [[Arabia Saudyjska|Arabii Saudyjskiej]]. Znajduje się tu również wiele urzędów państwowych. Dżudda słynie w całym królestwie z dzielnic handlowych, restauracji i kawiarni. Znajduje się tu również '''Dżudda Corniche''' (nabrzeże), największy w królestwie, z mnóstwem hoteli, plaż i kurortów skupionych wokół niego. Na północ od miasta znajduje się szereg nadmorskich kompleksów wypoczynkowych, niedostępnych dla mutawwa (policji religijnej) i znanych jako miejsca imprez, gdzie wiele obyczajów towarzyskich reszty kraju jest lekceważonych, zwłaszcza przez bogate, liberalne rodziny z Dżuddy. === Klimat === Klimat jest suchy i gorący. Najlepszy czas na wizytę to styczeń i luty, kiedy jest najmniej upałów. Woda morska staje się dość gorąca od lipca do października. === Orientacja === Dżudda to ogromne miasto rozciągające się wzdłuż wybrzeża Morza Czerwonego, połączone '''Corniche''', nadmorską aleją pełną osobliwych rzeźb o długości prawie 30 km. Stare miasto, czyli '''Al-Balad''', w południowej części współczesnej Dżuddy, to rozpadający się, ale fascynujący labirynt wielopiętrowych domów z koralowca. Główna arteria, '''Medina Road''', zaczyna się od północnej strony Al-Balad i biegnie aż do miasta. == Dojazd == === Samolotem === {{Znacznik|Międzynarodowy Port Lotniczy Kuching|21.681111|39.155556|typ=transport}}'''Międzynarodowy Port Lotniczy im. Króla Abdulaziza''' ({{IATA|JED}}). Największe lotnisko w Królestwie, obsługiwane przez linie lotnicze z całego świata. ==== Terminal południowy ==== * '''Saudi Arabian Airlines (Saudia)'''. Z tego obiektu korzystają wszystkie saudyjskie linie lotnicze, w tym linie krajowe. '''Nas Air''', prywatna saudyjska linia niskokosztowa, również obsługuje loty krajowe i niektóre loty międzynarodowe do i z tego terminalu. Linie '''Air France''', '''Korean Air''' i '''Kenya Airways''', będące częścią sojuszu SkyTeam wraz z '''Saudi Arabian Airlines (Saudia)''', również obsługują loty do i z tego terminalu. ==== Terminal północny ==== Używane przez wszystkie inne loty międzynarodowe. * [https://www.piac.com.pk/ Pakistan International Airlines] oferuje loty ze wszystkich głównych miast [[Pakistan]]u do i z Dżuddy. ==== Terminale Hadżdż ==== Istnieją również dwa specjalne terminale, przeznaczone wyłącznie dla pielgrzymów pielgrzymujących na pielgrzymkę hadżdż, zmierzających bezpośrednio do [[Mekka|Mekki]]. Są to w zasadzie ogromne namioty z włókna szklanego, umieszczone na żelbetowych słupach i stalowych linach. Jadąc do zwykłego terminalu, który nie jest przeznaczony na pielgrzymkę hadżdż, przejeżdża się między nimi. W sezonie można podziwiać długie rzędy dużych samolotów zaparkowanych wzdłuż terminali pielgrzymkowych. ==== Połączenia z miastem ==== Przejazd taksówką z jednego lub drugiego miasta do drugiego będzie kosztował około 50 SR, więc ustal cenę przejazdu przed wyruszeniem. === Koleją === W 2018 roku otwarto szybką linię kolejową łączącą Dżuddę z [[Mekka|Mekką]] i [[Medyna|Medyną]] przez Centrum Ekonomiczne Króla Abdullaha. Pociągi te obsługują również Dżuddę (Naseem) i Międzynarodowy Port Lotniczy Króla Abdulaziza. {{Znacznik|Dworzec kolejowy w Dżuddzie|21.517337|39.1808|typ=transport}}'''Dworzec kolejowy w Dżuddzie''' (''na południowy wschód od centrum miasta''). === Samochodem === === Autobusem === Krajowy przewoźnik autobusowy '''SAPTCO''' oferuje połączenia autobusowe z niemal wszystkich miast i większych miejscowości do Dżuddy, a także z wielu destynacji międzynarodowych, takich jak [[Amman]] i [[Kair]]. Przed rezerwacją biletu należy jednak upewnić się, że nie posiada się wizy wjazdowej „tylko drogą lotniczą”. Kilka mniejszych przewoźników oferuje również połączenia dalekobieżne. Chociaż dostępnych jest wiele autobusów VIP z wygodnymi siedzeniami, czas podróży bywa wyczerpujący. Podróż np. z [[Amman]]u trwa do 18 godzin. {{Znacznik|Dworzec autobusowy SAPTCO|21.4821|39.246457|typ=transport}}'''Dworzec autobusowy SAPTCO'''. Główny dworzec autobusowy. === Statkiem === Dżudda to jeden z głównych portów Morza Czerwonego, do którego przypływają statki towarowe z całego świata, oferując podróżnym szeroki wybór. '''[https://www.abg.com.sa/ Al-Blagha]''' to jedna z największych firm żeglugowych, obsługująca kilka tras promowych, z których najbardziej znanym jest cotygodniowy rejs z [[Port Suez]], trwający 42 godziny (1/2/3 klasa SR845/695/395, samochód od SR850). Istnieje również połączenie z Suakin, 50 km na południe od [[Port Sudan]], trzy razy w tygodniu, trwające 10 godzin (1/2/3 klasa SR470/370/300, samochód od SR460). Bardziej nieregularne połączenia promowe dostępne są z [[Al-Hudajda]] w [[Jemen]]ie. Promy szybko się zapełniają w szczycie sezonu, czyli w okresie pielgrzymki hadżdż i ramadanu, dlatego warto zarezerwować bilet z wyprzedzeniem. == Komunikacja == {{mapa|21.5772|39.1731|zoom=10|grupy=transport,zobacz,natura,jedzenie,bar,nocleg,atrakcja,zakupy,alarm,zdrowie,zabytek,kontakt,nauka,punkt,rower,parking,obszar}} === Taksówką === Wiele sieci hotelowych oferuje taksówki wodne lub małe minivany, którymi można dojechać do centrum handlowego i głównych dzielnic handlowych. Taksówki są bardzo tanie, a większość 10-minutowych przejazdów kosztuje około 10-20 SR. Istnieją dwa rodzaje taksówek: żółte, oznaczone po prostu napisem TAXI. Zazwyczaj są tańsze, ale nieco bardziej „szorstkie” w środku i na zewnątrz i zazwyczaj nie mają klimatyzacji. Są jednak bardzo rzadkie w Dżuddzie. Ponadto większość z nich to nowe, klimatyzowane samochody. Jeśli szukasz lepszej jakości, wybierz białe taksówki „Limousine”, które są lepszej jakości. W [[Arabia Sauydyjska|Arabii Saudyjskiej]] obowiązuje zasada, że ​​limuzyna nie może być starsza niż 5 lat. Dlatego wszystkie nowe samochody znajdziesz w kategorii „Limousines”. Taksówki limuzynowe są droższe o około 1-3 dolary. Istnieją również taksówki „nielicencjonowane”, czyli zwykłe samochody (zazwyczaj Toyota Camry) bez oznaczenia „TAXI”. Te taksówki są tańsze niż „limuzyny”, ale są nielegalne. Policja podejmuje surowe działania przeciwko takim taksówkom, więc należy ich unikać. Zazwyczaj trąbią lub migają światłami, gdy widzą Cię stojącego na ulicy (nie sposób ich rozpoznać, bo to zwykłe samochody). Wynegocjowanie stałej ceny może być tańsze niż korzystanie z taksometru. Wymaga to pewnego doświadczenia w poruszaniu się po Dżuddzie i jej ulicach. Czasami taksówkarz udaje, że się „zagubił”, aby dać pretekst do włączenia taksometru lub zażądać dodatkowej opłaty w zamian za „stracony czas”. Niezależnie od sytuacji, nigdy nie zgadzaj się zapłacić więcej niż cena, na którą się zgodziłeś przed rozpoczęciem przejazdu. Ponadto niektórzy saudyjscy kierowcy żądają wyższych cen i nie traktują klientów zbyt dobrze, więc szukaj kierowców z [[Indie|Indii]] lub [[Pakistan]]u. Wiele wypożyczalni samochodów, takich jak Avis czy Budget, wypożyczy Ci samochód średniej wielkości z 2008 roku w cenie 100–140 SR za dzień. Znajdziesz również okazję, jeśli chodzi o paliwo, ponieważ Arabia Saudyjska ma jedne z najniższych cen benzyny na świecie. Ulice są szerokie, a znaki drogowe są napisane zarówno po arabsku, jak i po angielsku. Szukaj map w bibliotekach lub dużych supermarketach. === Autobusem === Autobusy nie są powszechnym środkiem transportu w Dżuddzie, mimo że można nimi dojechać liniami SR1-2 z niektórych głównych ulic do Albalad (centrum). To jednak bardzo ciekawy sposób na delektowanie się tradycyjną arabską muzyką i odgłosami ludzi, a jednocześnie podziwianie widoków podczas jazdy. Mniejsze autobusy są zazwyczaj prywatne, więc właściciel odpowiada za czystość. Większe autobusy są zapewniane przez rząd i są duże i czyste, ale nie jeżdżą według rozkładu jazdy, więc rozważ skorzystanie z mniejszych autobusów, jeśli masz konkretny rozkład jazdy. === Łodzią === Łodzie nie są środkiem transportu, a raczej sposobem na podziwianie widoków Morza Czerwonego. Łodzie można złapać w Obhur na północ od Dżuddy, w marinie; godzinna przejażdżka małą łódką kosztuje około 200 SR (55 USD). == Warto zobaczyć == [[Plik:King Fahd's Fountain.jpg|thumb|250px|Fontanna Króla Fahda, najwyższa na świecie.]] === Al-Balad (Stare Miasto) === Najważniejszą atrakcją Dżuddy jest '''Al-Balad''', czyli Stare Miasto, wpisane na [[Lista światowego dziedzictwa UNESCO|Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO]]. Mury miejskie zostały dawno zburzone, ale stare bramy wciąż wskazują na ich dawną obecność. Wewnątrz znajdziesz labirynt starożytnych budynków i tradycyjnych suków (targów) oraz chwiejne, wielopiętrowe '''domy z koralowca''', z których słynie Dżudda. Niestety, koralowiec nie jest zbyt trwałym materiałem budowlanym, a większość budynków jest w złym stanie. Spędź czas, wędrując po starym mieście i zatrać się w pozornie niekończących się sukach. Znajdziesz się w innym świecie i całkowicie „w” świecie, otoczony ludźmi z całego świata arabskiego, [[Azja|Azji]] i [[Afryka|Afryki]]. * {{zobacz | name=Suk al-Alawi. | alt= | url= | adres= | lat=21.5434857 | long=39.1729892 | wskazówki= | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=W sercu starego miasta, po obu stronach tej ruchliwej ulicy targowej, stoją koralowe domy. Teoretycznie wymagane jest pozwolenie na fotografowanie (zapytaj w biurze za domem Naseefa), ale w praktyce nikt nie wydaje się mrugnąć okiem, o ile nie wtykasz aparatu w twarz ludzi bez pozwolenia. }} * {{zobacz | name=Dom Naseefa | alt= | url= | adres= | lat=21.4839 | long=39.1878 | wskazówki= | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=17:00-21:00 (w piątek może być nieczynne). Dawny dom jednej z głównych rodzin kupieckich Dżuddy jest remontowany i przekształcany w muzeum i centrum kulturalne. Wspaniałe widoki z najwyższych pięter, gdy muzeum jest otwarte. SR20. }} === Muzea === * {{zobacz | name=Regionalne Muzeum Archeologii i Etnografii w Dżuddzie | alt= | url= | adres= | lat=21.4737 | long=39.2067 | wskazówki= | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=Znajduje się w '''Pałacu Chuzam''', zbudowanym w 1928 roku. Kolekcja obejmuje artefakty z epoki kamiennej, przypisywane okresowi aszelskiemu, znalezione w pobliskim Wadi Fatimah, przedmioty z kilku kultur przedislamskich i przedmioty ilustrujące rozwój islamu, a także relikwie z czasów, gdy pałac był użytkowany przez rodzinę królewską. Druga kolekcja zawiera eksponaty etnograficzne ukazujące współczesną kulturę regionu. }} * {{zobacz | name=Muzeum Abdula Raoufa Khalila. | alt= | url= | adres= | lat=21.5806 | long=39.1769 | wskazówki= | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis= }} === Inne === Corniche w Dżuddzie oferuje spektakularne widoki na Morze Czerwone. Zajrzyj na główną ulicę handlową Tahliya, aby znaleźć interesujące towary, a jeśli szukasz wysokiej jakości złota, odwiedź Suk Złota, gdzie możesz targować się o 18- i 24-karatowe złoto na wagę. Fontanna Króla Fahda to nie tylko najwyższa fontanna w Dżuddzie, ale i na świecie. * {{zobacz | name=Fontanna Króla Fahda | alt= | url= | adres= | lat=21.515556 | long=39.145 | wskazówki= | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=Z maksymalną wysokością od 260 do 312 m, ta fontanna na Morzu Czerwonym jest najwyższą fontanną na świecie. Wyrzucana przez nią woda osiąga prędkość ponaddźwiękową 375 km/h, a jej objętość w powietrzu może przekraczać 16 m³. Jako charakterystyczny punkt orientacyjny, jest widoczna z większości części miasta i oświetlana nocą ponad 500 reflektorami. Została zbudowana w latach 1980-1983, a jej fundatorem był król Fahd, stąd jej nazwa. }} * {{zobacz | name=Zamek Asfan | alt= | url= | adres= | lat=21.9163 | long=39.3399 | wskazówki= | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=Osmańska ''qishla'' (fort) zbudowana w XIX wieku. }} * {{zobacz | name=Meczet Jaffali | alt= | url= | adres= | lat=21.4925 | long=39.185556 | wskazówki= | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=Osmańska ''qishla'' (fort) zbudowana w XIX wieku. }} == Aktywny wypoczynek == * {{Znacznik|Grand Prix|21.634|39.103 |typ=atrakcja}}'''[https://saudiarabiangp.com/en Grand Prix]''', Formuła 1 i inne wyścigi samochodowe odbywają się na torze Ash Shati, na północ od miasta, w pobliżu lotniska. Kolejny wyścig Formuły 1 odbędzie się w dniach 17-19 kwietnia 2026 roku; z długością 6175 m jest to najdłuższy wyścig uliczny w kalendarzu. * {{Znacznik|King Abdullah Sports City|21.7633|39.1642 |typ=atrakcja}}'''King Abdullah Sports City''' (مدينة الملك عبدالله الرياضية) (''5 km na północ od lotniska''). Główny stadion, o pojemności 62 240 miejsc, jest wykorzystywany głównie do gry w piłkę nożną. Jest to stadion domowy drużyn Al-Ahli i Al-Ittihad, grających w najwyższej lidze Pro League. W 2027 roku odbędą się na nim mecze finałowe Pucharu Azji AFC. * {{Znacznik|Miasto sportowe księcia Abdullaha Al-Faisala|21.4466|39.2517 |typ=atrakcja}}'''Miasto sportowe księcia Abdullaha Al-Faisala''' (مدينة الأمير عبدالله الفيصل الرياضية). To nie ma już klubu piłkarskiego będącego rezydentem. Na finały Pucharu Azji w AFC w 2027 roku liczba ta zostanie powiększona do 27 000. === Nurkowanie === Nurkowanie jest główną atrakcją dla ekspatów w Królestwie, choć sami Saudyjczycy zdają się nie zdawać sobie sprawy ze skarbów, jakie czekają na nich u wybrzeży. Ze względu na położenie Dżuddy nad Morzem Czerwonym, flora i fauna są dość podobne do tych, które można zobaczyć na [[Egipt|egipskim]] wybrzeżu Morza Czerwonego lub u wybrzeży Półwyspu [[Synaj]], z tą różnicą, że nie ma tu tłumów turystów. Widoczność bywa spektakularna (przeciętnie 30-40 m), a koralowce pozostają praktycznie nietknięte. Jest tu wiele interesujących miejsc do zwiedzania, takich jak '''Wrak Kurczaka''' – łódź przewożąca tony mrożonych kurczaków, która uderzyła w rafę i zatonęła na głębokości 10-18 m. Większość lepszych miejsc do nurkowania znajduje się około godziny drogi od brzegu, płynąc motorówką. Zimą Morze Czerwone robi się chłodne, a temperatura wody spada do 22°C, dlatego warto użyć 5-milimetrowego skafandra z kapturem. Latem temperatury wzrastają do znacznie przyjemniejszych 29°C, a w zupełności wystarcza kurtka typu shorty o grubości 3 mm lub kurtka nurkowa o grubości 1 mm. === Parki === * {{Znacznik|Park Atallah Happy Land|21.61806|39.108181 |typ=atrakcja}}'''[https://atallahpark.com/ Park Atallah Happy Land]''', 6263 Al Kurnaysh Rd (''Dżudda Corniche''), ☏ +966 12 699 1189. 17:00. Park rozrywki z atrakcjami i karuzelami krytymi i odkrytymi, lodowiskiem i kręgielnią, restauracjami i sklepami, kinem 6D i pokazami na żywo. SR25. * {{Znacznik|Park Rozrywki Al-Shalal|21.567657|39.111435 |typ=atrakcja}}'''[https://alshallal.com.sa/ Park Rozrywki Al-Shalal]''' (''Farma Drobiu Fakieh''), Dżudda Corniche, niedaleko końca ulicy Sary. Park szczyci się największą w Azji kolejką górską z podwójną pętlą. Działająca od 2004 roku kolejka ma 34 m wysokości i obsługuje ponad 700 odwiedzających na godzinę. Dwupiętrowy budynek rozrywkowy w centrum parku oferuje lodowisko i strefę tematyczną, lodowisko oraz zjeżdżalnię Amazon Ride o tematyce dżungli, z naturalnej wielkości figurami zwierząt oraz efektami świetlnymi i dźwiękowymi. Park rozrywki Amazon Ride rozciąga się na powierzchni 1800 m², z laguną i 15-metrowym wodospadem. W budynku rozrywkowym mieści się siedem restauracji, sale imprezowe i salon gier. Sale imprezowe można rezerwować na przyjęcia urodzinowe i spotkania prywatne w przystępnych cenach. Park oferuje również strefę tematyczną wioskę europejską, strefę wioskową Dalekiego Wschodu oraz liczne punkty sprzedaży pamiątek i pluszaków dla dzieci. Kompleks dysponuje oddzielnym parkingiem, który pomieści 300 samochodów, oraz dodatkowym parkingiem zewnętrznym o pojemności 300 samochodów. == Praca == W Dżuddzie jest wiele miejsc pracy, a ofert jest pod dostatkiem, jednak bezrobocie wśród obywateli Arabii Saudyjskiej utrzymuje się na wysokim poziomie, zwłaszcza wśród młodzieży. Aby pracować w Arabii Saudyjskiej, należy uzyskać wizę, a skomplikowany proces może rozpocząć się dopiero po uzyskaniu sponsoringu od firmy lub osoby fizycznej, która już ma siedzibę w Arabii Saudyjskiej. Zachodni emigranci nie mogą po prostu przyjechać do Arabii Saudyjskiej i szukać pracy, a kobiety z Zachodu będą miały duże trudności ze znalezieniem zatrudnienia. == Nauka == == Zakupy == W Dżuddzie znajduje się wiele centrów handlowych. * {{Znacznik|'''Hera'a Mall'''|21.61444 |39.15314|typ=zakupy|url=|kolor=008080|treść=}}'''[https://www.heraa-mall.com/en/ Hera'a Mall]''', Madina St. * {{Znacznik|'''Mall of Arabia'''|21.6325 |39.1572|typ=zakupy|url=|kolor=008080|treść=}}'''Mall of Arabia'''. Twierdzi, że jest największym centrum handlowym w Arabii Saudyjskiej przy Madina St., rywalizując z Hera'a Mall. * {{Znacznik|'''Red Sea Mall'''|21.6278 |39.1111|typ=zakupy|url=|kolor=008080|treść=}}'''[https://redseamall.com/ Red Sea Mall]''', ☏ +966 59 490 9099, info@redseamall.com. Jest to jedno z największych centrów handlowych w Dżuddzie przy ulicy Króla Abdulaziza. * {{Znacznik|'''Star's Avenue'''|21.57297 |39.12816|typ=zakupy|url=|kolor=008080|treść=}}'''Star's Avenue''', Al-Malek Road. Znajduje się tam dom towarowy Saks Fifth Avenue. * {{Znacznik|'''Tahlia Center'''|21.54982 |39.14811|typ=zakupy|url=|kolor=008080|treść=}}'''Tahlia Center''', Al Nahdaa. * {{Znacznik|'''Jeddah Mall'''|21.55099 |39.16371|typ=zakupy|url=|kolor=008080|treść=}}'''Jeddah Mall''', ul. Tahlia. Nie ma tu zbyt dużego wyboru, ale jest świetna strefa gastronomiczna, w której można spędzić czas. * {{Znacznik|'''Al Khayyat Center'''|21.54895 |39.15103|typ=zakupy|url=|kolor=008080|treść=}}'''Al Khayyat Center''', ul. Tahlia. Znajdziesz tu międzynarodowe marki, takie jak Dolce & Gabbana, Gucci, LV, Fendi i Dior. * {{Znacznik|'''Al Basateen'''|21.69377 |39.11503|typ=zakupy|url=|kolor=008080|treść=}}'''Al Basateen'''. Ulubione miejsce spotkań nastolatków. * {{Znacznik|'''Le Mall'''|21.55352 |39.16744|typ=zakupy|url=|kolor=008080|treść=}}'''Le Mall'''. Pierwszy oddział Starbucksa w Dżuddzie. * {{Znacznik|'''Mega Mall'''|21.56015 |39.18562|typ=zakupy|url=|kolor=008080|treść=}}'''Mega Mall'''. Najlepsze centrum handlowe dla osób w każdym wieku. * {{Znacznik|'''Aziz Mall'''|21.57673 |39.19673|typ=zakupy|url=|kolor=008080|treść=}}'''Aziz Mall''' (''blisko ronda Airplane, naprzeciwko Abdul Latif Jameel''). * {{Znacznik|'''Roshan Mall'''|21.66562 |39.10986|typ=zakupy|url=|kolor=008080|treść=}}'''[https://kinan.com.sa/en/ Roshan Mall]''', ul. Króla Abdulaziza * {{Znacznik|'''Roshana Mall'''|21.54745 |39.14287|typ=zakupy|url=|kolor=008080|treść=}}'''Roshana Mall''', ul. Altahlia * {{Znacznik|'''Al-Andlus Mall'''|21.50686 |39.21794|typ=zakupy|url=|kolor=008080|treść=}}'''[https://www.alandalus-mall.com/ Al-Andlus Mall]''' (''przy drodze do Uniwersytetu Króla Abdula Aziza (KAAU)''). * {{Znacznik|'''Jeddah International Mall'''|21.55938 |39.17106|typ=zakupy|url=|kolor=008080|treść=}}'''Jeddah International Mall'''. Najstarsze centrum handlowe w Dżuddzie, specjalizujące się w złocie i filipińskim jedzeniu. * {{Znacznik|'''Jamjoom Center'''|21.52139 |39.15613|typ=zakupy|url=|kolor=008080|treść=}}'''Jamjoom Center'''. == Gastronomia == Dżudda jest pełna restauracji serwujących niemal każdą możliwą kuchnię, a jedzenie na mieście jest częścią kultury miasta. Niektóre restauracje mają oddzielne sekcje dla samotnych mężczyzn i rodzin. Randki są teoretycznie zabronione, ale powszechnie praktykowane, a większość restauracji bez problemu wpuszcza pary do sekcji rodzinnej. Wszystkie lokale są zamykane na modlitwę na około pół godziny w południe i o zachodzie słońca. Zamykają się ponownie godzinę po zachodzie słońca na około 45 minut. Jeśli lubisz jeść wcześnie, często możesz zostać w restauracji na czas modlitwy. Saudyjczycy zazwyczaj jedzą późno, długo po wieczornej modlitwie. Standardowym, tanim posiłkiem jest shawarma – ogromne warstwy wołowiny lub kurczaka obracające się na pionowym rożnie. Cienkie plasterki są krojone i podawane z warzywami, czosnkiem i sosem w picie. Można również znaleźć kilka punktów z falafelami lub zjeść w boofias (sklepikach osiedlowych). Inną bardzo tanią rzeczą jest humus, czyli pasta z białej ciecierzycy zmieszanej z oliwą z oliwek, która jest bardzo smaczna. Spróbuj filipińskiego suku w pobliżu Saudia City. Zapytaj o pakistańską dzielnicę Kababish. Jest tam grupa sklepów i restauracji z bardzo niskimi cenami. Większość amerykańskich sieci fast foodów znajduje się w Dżuddzie, w tym McDonald's, Applebee's, Subway i wiele innych. === Oszczędnie === * '''[https://www.albaik.com/ Al Baik]'''. Największa sieć fast foodów w Arabii Saudyjskiej, Al Baik, ma około 25 lokali w Dżuddzie. Kurczak, owoce morza i falafel, między innymi. Poszczególne pozycje menu od SR5; posiłki od SR10. * {{Znacznik|'''Byblos Xpress'''|21.57271|39.12999|typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''[https://www.instagram.com/byblosxpress/ Byblos Xpress]'''. Libańska restauracja szybkiej obsługi. Dwa lokale. SR20-40. === Umiarkowanie === * {{Znacznik|'''Khayal'''|21.60957|39.14104|typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''[https://www.khayalrest.com/ Khayal]''', Prince Sultan Road, History Roundabout. Jedna z najlepszych tureckich restauracji w Dżuddzie. Oferuje swoim klientom różnorodne dania kuchni tureckiej. Szczególnie pyszne są świeże soki owocowe i kunafa (tradycyjny deser). Cena: 50-100 SR. === Ekskluzywnie === * {{Znacznik|'''Restauracja Aromi'''|21.60359|39.10928|typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''Restauracja Aromi''', Qasr al Sharq. Włoska restauracja z widokiem na morze. * {{Znacznik|'''Mataam Al Sharq'''|21.60344|39.10893|typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''Mataam Al Sharq''' (''w Waldorf Astoria Jeddah - Qasr Al Sharq''). Kuchnia libańska. * {{Znacznik|'''Restauracja Al Safina'''|21.60410|39.10947|typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''Restauracja Al Safina''' (''w Jeddah Hilton''). Kuchnia perska. * {{Znacznik|'''Cafe Vienna'''|21.60475|39.10933|typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''Cafe Vienna''' (''w Jeddah Hilton''). Kawiarnia włoska. * {{Znacznik|'''Al Nakheel'''|21.564477|39.111851|typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''Al Nakheel''' (''okolice Corniche''), ☏ +966 12 606 6644. Tradycyjne dania z shishą. * {{Znacznik|'''Caffe Aroma'''|21.51694|39.15424|typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''[https://caffearoma.com/ Caffe Aroma]''' (''na Corniche''). Kuchnia fusion. * {{Znacznik|'''Papaya'''|21.58275|39.13085|typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''[https://papaya.com.sa/ Papaya]''' (''obok Sawary Mall''). Kuchnia międzynarodowa. * {{Znacznik|'''Yildizlar'''|21.51536|39.16501|typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''Yildizlar''', ☏ +966 2 653 1150. Naprzeciwko Saudi American Bank, w dzielnicy Al Hamra. Doskonałe dania kuchni tureckiej, syryjskiej, libańskiej i palestyńskiej. == Życie nocne == Podobnie jak we wszystkich miastach [[Arabia Saudyjska|Arabii Saudyjskiej]], w Dżuddzie nie znajdziesz bogatego życia nocnego skupionego wokół alkoholu, ponieważ produkcja, sprzedaż i spożywanie alkoholu są nielegalne w całym królestwie. Znajdziesz tam kawiarnie z sziszą i szeroki wybór kawiarni, takich jak: {{Znacznik|'''Barncafe'''|21.43928|39.27485 |typ=bar|url=|kolor=000000|treść=}}'''Barncafe''', {{Znacznik|'''Javana Lounge'''|21.57739|39.19773 |typ=bar|url=|kolor=000000|treść=}}'''Javana Lounge''', '''Starbucks''' i '''Costa Coffee'''. W restauracjach dostępne jest piwo bezalkoholowe, a także bezalkoholowe koktajle i inne napoje. Napoje alkoholowe są zazwyczaj serwowane w prywatnych kompleksach i na plażach dla osób z Zachodu, gdzie Saudyjczycy zazwyczaj nie mają wstępu. == Festiwale, imprezy == == Noclegi == Poza sezonem pielgrzymkowym hotele w Dżuddzie są zazwyczaj tańsze niż w [[Rijad]]zie. Popularne międzynarodowe sieci hotelowe są dobrze reprezentowane. * {{Znacznik|'''Al-Hamra'''|21.52713 |39.17253 |typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''Al-Hamra''', ul. Palestine (''łatwy dostęp do plaży''), ☏ +966 2 6602000, faks: +966 2 6604145, h0824@accor.com. Od 469 SR. * {{Znacznik|'''Crowne Plaza'''|21.51740 |39.15583 |typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''[https://www.ihg.com/crowneplaza/hotels/gb/en/jeddah/jedsa/hoteldetail Crowne Plaza]''', Al Corniche, ul. Al Ma'adi, ☏ +966 2 6611000, faks: +966 2 6606326, info@cpjeddah.com. Zameldowanie: 14:00, wymeldowanie: 15:00. Od 750 SR. * {{Znacznik|'''Jeddah Marriott'''|21.60617 |39.15771 |typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''[https://www.marriott.com/en-us/hotels/jedmr-jeddah-marriott-hotel-madinah-road/overview/?scid=f2ae0541-1279-4f24-b197-a979c79310b0 Jeddah Marriott]''', Madinah Road, ☏ +966 12-2366668. Starszy, ale zadbany obiekt. Głęboki basen, ale tylko dla mężczyzn, duża siłownia, dobre śniadanie. Głównymi wadami są nieco niezręczna lokalizacja z niewielką ilością atrakcji w pobliżu oraz słabe wygłuszenie, zwłaszcza biorąc pod uwagę, że w pobliżu znajdują się cztery meczety. 120 USD. * {{Znacznik|'''Radisson Blu Hotel'''|21.51839 |39.18198 |typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''Radisson Blu Hotel''', Jeddah, Medina Road (''10 minut od międzynarodowego lotniska im. króla Abdula Aziza''), ☏ +966 2 652 1234, info.royal.jeddah@radissonblu.com. Klub fitness, kryty basen, 83 luksusowe apartamenty, trzy sale konferencyjne, bezpłatny dostęp do internetu. * {{Znacznik|'''Radisson Blu Hotel, Jeddah Corniche'''|21.63543 |39.10399 |typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''[https://www.radissonhotels.com/en-us/hotels/radisson-blu-jeddah-corniche Radisson Blu Hotel, Jeddah Corniche]''', Corniche Road, ☏ +966 12 5110000, info.jeddahcorniche@radissonblu.com. * {{Znacznik|'''Rosewood Corniche'''|21.57656 |39.11014 |typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''[https://www.rosewoodhotels.com/en/jeddah Rosewood Corniche]''', ☏ +966 2 257 8888, faks: +966 2 257 8111, corniche@rosewoodhotels.com. Pięciogwiazdkowy luksusowy hotel z niesamowitym widokiem na morze i udogodnieniami. * {{Znacznik|'''The Venue'''|21.6018786 |39.105758 |typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''[https://www.the-venue.com/ The Venue]''' (''dawniej Westin''), 7295 Al Kurnaysh Rd, ☏ +966-12-613-9000, faks: +966-12-658-8761, info@the-venue.com. Ośrodek w centrum miasta z widokiem na morze z pokoju. * {{Znacznik|'''Intercontinental Jeddah'''|21.51562 |39.15574 |typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''[https://www.ihg.com/intercontinental/hotels/gb/en/jeddah/jedha/hoteldetail Intercontinental Jeddah]''', ☏ +966-2-2295555, faks: +966-2-2295556, intercontinental.jeddah@ihg.com. Zameldowanie: 12:00, wymeldowanie: 15:00. Luksusowy ośrodek ze wszystkimi udogodnieniami. * {{Znacznik|'''Sheraton Jeddah Hotel'''|21.614168 |39.1063943 |typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''[https://www.marriott.com/en-us/hotels/jedsi-sheraton-jeddah-hotel/overview/ Sheraton Jeddah Hotel]''', North Corniche, ☏ +966 2 6992212. Zameldowanie: 15:00, wymeldowanie: 12:00. edytuj * {{Znacznik|'''Durrat Al-Arouse'''|21.94859 |38.95586 |typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''Durrat Al-Arouse'''. Główny ośrodek wypoczynkowy w Dżuddzie. * {{Znacznik|'''Le Méridien Jeddah'''|21.55901 |39.17216 |typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''Le Méridien Jeddah'''. * {{Znacznik|'''The Signature Al Murjan Beach Resort Jeddah'''|21.72194 |39.08102 |typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''[https://www.facebook.com/AlMurjanBeachResort/?_rdr The Signature Al Murjan Beach Resort Jeddah]''', North Obhur Rd, ☏ +966 2-656 0666, +966 2-6588200, faks: +966 2-656 0555. Hotel typu resort tuż nad Morzem Czerwonym. * {{Znacznik|'''Park Hyatt Jeddah–Marina'''|21.5137437 |39.1526109 |typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''[https://www.hyatt.com/en-US/hotel/saudi-arabia/park-hyatt-jeddah-marina-club-and-spa/jedph Park Hyatt Jeddah–Marina]''', Club and Spa Resort, dzielnica Al Hamra, Southern Corniche, ☏ +966 2 263 9666, jeddah.park@hyatt.com. Zameldowanie: 14:00, wymeldowanie: 12:00. 142 pokoje i apartamenty z widokiem na Morze Czerwone, arabsko-andaluzyjski klimat, garderoba, zestaw do parzenia kawy i herbaty. Oddzielne spa dla kobiet i mężczyzn oraz klub dla panów. Wspaniałe widoki na Morze Czerwone i fontannę króla Fahda. Ten ośrodek to niezwykłe osiągnięcie inżynieryjne, które pozwoliło na odzyskanie z Morza Czerwonego atrakcyjnego terenu nadbrzeżnego. * {{Znacznik|'''Ascott Tahlia Jeddah'''|21.5545342 |39.16879 |typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''Ascott Tahlia Jeddah''', Prince Mohammed Bin Abdulaziz Street, ☏ +966 12 283 2322, enquiry.jeddah@the-ascott.com. Wszystkie apartamenty wyposażone są w okna sięgające od podłogi do sufitu. W ofercie znajdują się dwu- i trzypokojowe penthousy oraz apartamenty jedno-, dwu- i trzypokojowe. * {{Znacznik|'''Swiss Spirit Residences Al Joury'''|21.53671 |39.21621 |typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''[https://www.swissspirithotels.com/aljoury-jeddah Swiss Spirit Residences Al Joury]''', dzielnica Al Basateen, ☏ +966 011 485 7777, sherrif.naguib@swissspirithotels.com. Wysokiej klasy wykończenie i nowoczesne meble. Od 400 SR za noc. * {{Znacznik|'''Citadines Al Salamah Jeddah'''|21.59707 |39.14524 |typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''Citadines Al Salamah Jeddah''', Prince Sultan Street, ☏ +966 12-6111846, enquiry.jeddah@the-ascott.com. Obiekt oferuje siłownię, salon dla mieszkańców, salę modlitewną, sale konferencyjne oraz kawiarnię i restaurację. === Ekskluzywnie === * {{Znacznik|'''Waldorf Astoria Dżudda - Qasr Al Sharq'''|21.6034 |39.1090 |typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''[https://www.hilton.com/en/hotels/jedwawa-waldorf-astoria-jeddah-qasr-al-sharq/?SEO_id=GMB-EMEA-WA-JEDWAWA Waldorf Astoria Dżudda - Qasr Al Sharq]''', North Corniche Rd, ☏ +966 9200 09565. „Pałac Orientu” to próba Waldorf-Astoria stworzenia „siedmiogwiazdkowego” luksusowego hotelu w Dżuddzie. Wystrój jest wystawny, a ceny wygórowane. Jedzenie jest głównie weneckie. Dostępne są wszystkie udogodnienia. == Kontakt == Większość centrów handlowych ma kawiarenki internetowe. Kawiarnie takie jak Costa Coffee, StarBucks Coffee, Barnies, Second Cup i wiele innych zapewniają klientom dostęp do Wi-Fi. == Bezpieczeństwo == Chociaż Dżudda nie jest tak konserwatywna jak [[Rijad]], zaleca się stosowanie się do różnych wskazówek bezpieczeństwa z artykułu o [[Arabia Saudyjska|Arabii Saudyjskiej]], aby uniknąć kłopotów. Być może największym zagrożeniem, z jakim się zetkniesz, jest ekstremalny, palący upał. Latem temperatury mogą sięgać nawet 52°C (126°F). Pamiętaj o częstym nawadnianiu organizmu i noszeniu odpowiedniej odzieży, aby poradzić sobie z upałem. === Klęski żywiołowe === Powodzie ''nie są rzadkością'' w Dżuddzie i mogą być zarówno gwałtowne, jak i niszczycielskie, głównie dlatego, że miasto nie posiada infrastruktury niezbędnej do ochrony przed powodziami. Jeśli miasto zostanie zalane, zapoznaj się z różnymi wskazówkami zawartymi w artykule o '''[[Gwałtowne powodzie|gwałtownych powodziach]]'''. == Informacje turystyczne == === Konsulaty === * [[Plik:Flag of Algeria.svg|20px]] '''Algieria''', Behind Honda Motors P.O. Box 8132, ☏ +966 12 698 5034, faks: +966 12 698 5038, consulat@consalg-jeddah.org. Niedz.-Czw. 09:00-15:00. * [[Plik:Flag of Canada.svg|20px]] '''Kanada''', 11. piętro Ali Reza Tower, Madinah Rd, ☏ +966 2 653-0597, faks: +966 2 653-0538, canada.consulate.jeddah@mattarest.com. Sob.-Śr. 08:00-15:30. * [[Plik:Flag of the People's Republic of China.svg|20px]] '''Chiny''', Villa 4, Amro Ibn Yaali St, Al Zahra, ☏ +966 12 616 3412, +966 12 616 3415 (zapytania wizowe i paszportowe), +966 50 839 9809 (ochrona konsularna), faks: +966 12 616 3413, chinaconsul_jd_sa@mfa.gov.cn, jeddah@csm.mfa.gov.cn (konsularne). Niedz.-Czw. 08:00–12:00, 14:30-17:00. * [[Plik:Flag of Greece.svg|20px]] '''Grecja''', Nour El Hayat, działka 187 AL, dystrykt Andalus, ☏ +966 2 667-4064, +966 5 3067-6885, faks: +966 2 656-228, grgencon.jed@mfa.gr. Tymczasowo zawieszone. * [[Plik:Flag of India.svg|20px]] '''Indie''', Budynek Mansoora Abdula Rahmana Al Hueesha, ulica Tahlia, willa 34. (''za Narodowym Bankiem Handlowym''), w pobliżu meczetu Al Huda, ☏ +966 12 66 03 779, faks: +966 12 26 14 093, consular@cgijeddah.com. edycja * [[Plik:Flag of Indonesia.svg|20px]] '''Indonezja''', ulica Al-Mualifin, dzielnica Al-Rehab/5, (skrytka pocztowa 10, Dżudda 21411), ☏ +966 12 671-1271, jeddah.kjri@kemlu.go.id. * [[Plik:Flag of Pakistan.svg|20px]] '''Pakistan''', sektor N 17 E 7, ulica Mushrefah Ibrahim Al-Tassan 19, budynek nr 58, ☏ +966 12 669 2371, parepjeddah@mofa.gov.pk. Wizyty po wcześniejszym umówieniu. * [[Plik:Flag of the United Kingdom.svg|20px]] '''Wielka Brytania''', ulica Salmah Ibn Thabit, Ash Shati. * [[Plik:Flag of the United States.svg|20px]] '''Stany Zjednoczone''', Falasteen Rd, Al-Ruwais District, ☏ +966 12 220 5000. * [[Plik:Flag of Uzbekistan.svg|20px]] '''Uzbekistan''', Al-Naeem/4 District Abu Al-Hajjaj Al-Mosali Street No. 41 P.O. Box 50036, ☏ +966 12 667 7250, info@uzbekconsuljeddah.com. Po wcześniejszym umówieniu. * [[Plik:Flag of Yemen.svg|20px]] '''Jemen''', Alnuzlah Al-Sharqia, obok meczetu księcia Mansoura P.O. Skrzynka pocztowa 2793, ☏ +966 12 689 8555, ycon-jeddah@mofa.gov.ye. == Gdzie dalej == * '''[[Mekka]]''' (niemuzułmanie nie mają wstępu) * '''[[Rijad]]''' – stolica Arabii Saudyjskiej * '''[[Al-Chubar]]''' {{użyteczny}} {{Jest w|Arabia_Saudyjska}} {{geo|21.56614|39.18514|zoom=12}} [[Kategoria:Arabia Saudyjska]] 2kfs7sf1cq9c6wbbdgw0c5r183x6i2o 0 2433 158186 158176 2026-08-06T17:26:53Z Moromar 2451 /* Warto zobaczyć */ 158186 wikitext text/x-wiki {{Top-banner}} {{Miejscowość infobox |nazwa = Chersoń |nazwa oryginalna = Херсон |widok = Khersonkollage.jpg |opis = |herb = Coat_of_arms_of_Kherson.svg |mapa = Cherson-Ukraine-Map.png |państwo = [[Plik:Flag of Ukraine.svg|20px]] [[Ukraina]] |region = [[Plik:Flag_of_Kherson_Oblast.svg|20px]] [[Obwód chersoński]] |powierzchnia = 65,2 |wysokość = 21 |ludność = 60 000 |prefiks = +380-552 |kod pocztowy = 73000—73480 |www = https://miskrada.kherson.ua/ }} '''Chersoń''' ([[Rozmówki ukraińskie|ukr]] Херсон) leży w północnej części regionu Morza Czarnego i jest centrum administracyjnym [[Obwód chersoński|obwodu chersońskiego]]. Jego symbolami są bramy Twierdzy Chersońskiej, z których jedna znajduje się na współczesnym herbie miasta, oraz pomnik pierwszych stoczniowców na nabrzeżu miejskim. == Charakterystyka == === Historia === Historia miasta jest ściśle związana z historią Imperium Rosyjskiego i jego postaciami, ponieważ zostało założone na rozkaz Katarzyny II w 1778 roku. Swoją nazwę zawdzięcza Chersonezowi Tawryjskiemu, położonemu w południowo-zachodniej części [[Krym|Półwyspu Krymskiego]]. Niegdyś miasto było prawdopodobnie najbardziej rozwinięte w południowej [[Ukraina|Ukrainie]], centrum guberni chersońskiej, a poprzez port prowadzono handel z Francją, Hiszpanią, Włochami i innymi krajami europejskimi, co niewątpliwie budzi dumę mieszkańców. Należy zauważyć, że Chersoń odegrał również znaczącą rolę w tworzeniu ukraińskiej państwowości. Po obaleniu samodzierżawia powstała tu organizacja polityczna „Ukraińska Chata”, która stała się głównym źródłem idei niepodległości narodowej w całym obwodzie chersońskim. Jednak już w 1789 roku, po założeniu [[Mikołajów|Mikołajowa]], do którego przeniesiono Admiralicję, miasto straciło na znaczeniu jako ważna twierdza graniczna, prawie cała ludność je opuściła, a Chersoń stał się zwykłym miastem powiatowym. W okresie sowieckim Chersoń utracił wiodącą pozycję na południu Ukrainy, ale nadal rozwijał się jako duży ośrodek przemysłowy i rolniczy. Wiodącymi gałęziami przemysłu były przemysł stoczniowy i maszynowy, bawełniany, spożywczy itp. Dziś Chersoń jest znaczącym ośrodkiem rolniczym, przemysłowym, handlowym, edukacyjnym i kulturalnym; ośrodkiem regionalnym, 16. najludniejszym miastem na Ukrainie. Jego symbolami są bramy Twierdzy Chersońskiej, z których jedna znajduje się na współczesnym herbie miasta, oraz pomnik pierwszych stoczniowców, znajdujący się na nabrzeżu miejskim. Miasto posiada również miasto satelickie [[Oleszko]]. === Turystyka === Chersonia nie należy uważać za miasto nastawione na turystów: jest tu niewielu turystów ukraińskich i zagranicznych (zwłaszcza tych ostatnich); najczęściej odwiedza się je latem, jako miejsce przesiadkowe do dalszych podróży do kurortów nadmorskich i atrakcji regionu (Askania-Nowa, Sicz Oleszkowska, winiarnie, latarnia morska Adżygolska itp.). Jednocześnie potencjał turystyczny miasta jest znacznie niedoceniany – w centrum znajduje się wiele zabytków architektury, zabytkowych domów i kościołów (z końca XVIII i początku XIX wieku), muzeów, teatrów, centrów handlowych i sklepów z pamiątkami. Ze względu na stosunkowo niewielką liczbę odwiedzających, mieszkańcy chętnie dzielą się historiami i legendami Chersonia i są przyjaźnie nastawieni do turystów. Głównym problemem miasta pozostaje baza noclegowa – pomimo dość bogatej oferty usług turystycznych, wycieczek, terenów rekreacyjnych, produktów turystycznych, rozrywki i innych atrakcji, hotelarstwo jest bardzo słabo rozwinięte. Nie ma tu absolutnie żadnych hosteli. Ceny większości produktów spożywczych, pamiątek, noclegów i innych wydatków są tu zauważalnie niższe niż w innych miastach Ukrainy. === Rejony === {{Lista regionów | mapa regionów = Kherson regions map.png | rozmiar mapy = 250px | opis mapy = | nazwa regionu 1 = Rejon dnieprowski | kolor regionu 1 = a1699a | elementy regionu 1 = | opis regionu 1 = Utworzony w 1965 rejon graniczy z [[Obwód mikołajowski|obwodem mikołajowskim]], obejmuje trzy rady wiejskie. Historycznie rzecz biorąc, rejon dniprowski jest okręgiem przemysłu przetwórczego. Na jego terytorium znajduje się jeden z największych rynków w Chersoniu, a także wybudowane w 2012 roku centrum handlowo-rozrywkowe „Fabrika”, w którym spędza wolny czas wielu mieszkańców Chersoniu. | nazwa regionu 2 = Rejon korabelny | kolor regionu 2 = a16947 | elementy regionu 2 = | opis regionu 2 = Założony w 1965 roku; położony na prawym zboczu doliny Dniepru. Obejmuje 7 mikrodzielnic i 4 osiedla, jest ważnym okręgiem przemysłowym. Na jego terenie działa 39 przedsiębiorstw (stan na 2008 rok), wytwarzających 45% całkowitej produkcji przemysłowej miasta, a także 10 gospodarstw rolnych o różnych formach własności. Obejmuje częściowo centrum miasta i klasyczne szlaki turystyczne. | nazwa regionu 3 = Rejon centralny | kolor regionu 3 = ee696a | elementy regionu 3 = | opis regionu 3 = Najstarszy okręg administracyjny miasta, utworzony 4 stycznia 1965 roku, obejmuje historyczne centrum Chersonia, a także większość zabytków historycznych, architektonicznych, instytucji edukacyjnych i kulturalnych. Swoją nazwę zawdzięcza słynnemu dowódcy, uczestnikowi wojny rosyjsko-tureckiej O. W. Suworowowi, który przebywał w mieście w latach 1782-1784 i 1786-1787. Jego imieniem nazwano również deptak w Chersoniu, miejsce wypoczynku mieszkańców. To właśnie tutaj skupia się najwięcej atrakcji turystycznych. }} == Język == Większość mieszkańców Chersonia jest dwujęzyczna, ale głównym językiem komunikacji jest [[Rozmówki rosyjskie|rosyjski]] i ukraińsko-rosyjski surżyk. Starsze pokolenie preferuje [[Rozmówki rosyjskie|rosyjski]], ale równie dobrze rozumie [[Rozmówki ukraińskie|ukraiński]]; młodzi chętnie przechodzą z jednego języka na drugi, często posługując się dodatkowo trzecim językiem obcym, zazwyczaj angielskim lub niemieckim (rzadziej obydwoma), w codziennym życiu. == Dojazd == === Samolotem === {{Ostrzeżenie|Od 24 lutego 2022 roku wszystkie ukraińskie lotniska zawiesiły loty cywilne do czasu zniesienia stanu wojennego na terytorium tego państwa. Większość z nich została uszkodzona, a nawet zniszczona w wyniku bombardowań lotniczych armii rosyjskiej, więc nawet po zakończeniu wojny mogą one pozostać zamknięte z powodu przebudowy i znacznego doposażenia.}} {{Znacznik|Port lotniczy Chersoń|46.668056|32.502222|typ=transport}}'''[https://khe.aero/ Międzynarodowy Port Lotniczy Chersoń]''' ({{IATA|KHE}}), e-mail: support@airport.kherson. Znajduje się we wsi Czornobajwka koło Chersonia, założonej w 1946 roku. W 2013 roku lotnisko zostało przebudowane i obecnie działa w normalnym trybie. Obsługuje transport lotniczy na terenie Ukrainy z i do [[Dniepr|Dniepropietrowska]], [[Kijów|Kijowa]], [[Lwów|Lwowa]]; Na terenie lotniska znajduje się centrum medyczne, zlokalizowane na pierwszym piętrze w prawym skrzydle terminala. Jest ono wyposażone we wszystkie niezbędne urządzenia do udzielania pierwszej pomocy. Pasażerowie mogą z niego korzystać w przypadku choroby lub zaostrzenia ostrej choroby przewlekłej. Pasażerowie o ograniczonej sprawności fizycznej mają zapewnione usługi specjalne. Na lotnisku przez całą dobę dyżurują funkcjonariusze policji. W razie jakichkolwiek problemów można skontaktować się z dyżurnym departamentu spraw wewnętrznych, zlokalizowanym na pierwszym piętrze w prawym skrzydle terminala. Połączenia z miastem realizowane są linią autobusową nr 101 „Krasen-Lotnisko”. Autobusy kursują codziennie w godzinach 7:00-20:00 z przerwą 15-20 minut. Autobus zatrzymuje się na stacjach „Rynek Główny”, „Dworzec Kolejowy” i „Dworzec Autobusowy”. Dodatkowo, dla zwiedzających dostępne są usługi taksówkowe. Godziny otwarcia: '''Uwaga!''' W weekendy i święta usługi świadczone są na życzenie. Zgłoszenie należy złożyć w administracji lotniska dzień wcześniej, najpóźniej do godziny 13:00. — Administracja lotniska: 8:00-17:00. — Biuro Informacji Turystycznej AFIS: 8:00-17:00. — Odprawa celna i imigracyjna: zgodnie z rozkładem lotów regularnych oraz na życzenie w przypadku lotów czarterowych. — Służby medyczne i sanitarne: 8:00-17:00. — Biuro Meteorologiczne: 24 godziny na dobę. — Policja: 24 godziny na dobę. ''Numery kontaktowe:'' — Księgowość: (0 552) 33-71-79. — Zastępca Dyrektora ds. Bezpieczeństwa Lotniczego: (0 552) 33-71-88. — Biuro Meteorologiczne: (0 552) 33-71-81. — Recepcja Dyrektora: (0 552) 33-71-95. — Służba Organizacji Transportu (faks): (0 552) 33-71-87. === Pociągiem === [[Plik:Залізничний вокзал Херсону.JPG|210px|thumb|left|Widok na centralny budynek stacji z placu Prywokzalnego]] {{Znacznik|Dworzec kolejowy w Chersoniu|46.656111|32.604722|typ=transport}}'''Dworzec kolejowy w Chersoniu''', plac Prywokzalny 1. Jedyny dworzec kolejowy w mieście łączący Cherson z innymi miejscowościami, został założony 16 października 1907 roku. Posiada 4 tory postojowe i znajduje się na początku centralnej ulicy miasta – Prospektu Uszakowa, na placu Prywokzalnym. Odjeżdżają stąd pociągi nie tylko do całej [[Ukraina|Ukrainy]], ale także za granicę ([[Moskwa]], [[Mińsk]]), a także do pociągów podmiejskich, choć ich liczba gwałtownie spadła w 2012 roku. Do Chersonia można dojechać pociągiem z niemal każdego miejsca na Ukrainie. Kasy biletowe pociągów podmiejskich i dalekobieżnych są czynne 24 godziny na dobę na dworcu. W budynku dworca znajdują się dwie poczekalnie (zwykła i o podwyższonym komforcie), kawiarnie i toalety. Zniżki na przejazdy przysługują niektórym uprzywilejowanym kategoriom obywateli Ukrainy. W pobliżu budynku dworca znajduje się przychodnia, przechowalnia bagażu, hotele, kantory wymiany walut oraz punkty dostępu do internetu. Z dworca można dojechać do dowolnego punktu miasta transportem lokalnym lub taksówką. ''Odległości kolejowe i czas podróży:'' * Do [[Zaporoże|Zaporoża]] — 280 km (≈ 9 godzin). * Do [[Kijów|Kijowa]] — 582 km (≈ 12 godzin). * Do [[Lwów|Lwowa]] — 832 km (≈ 19-20 godzin). * Do [[Mikołajów|Mikołajowa]] — 66 km (≈ 1 godzina). * Do [[Odessa|Odessy]] — 198 km (≈ 6-8 godzin). * Do [[Symferopol]]a — 566 km (≈ 5-6 godzin). * Do [[Charków|Charkowa]] — 545 km (≈ 18 godzin). * Do [[Chmielnicki]]ego — 606 km (≈ 13 godzin). ''Numery kontaktowe:'' — Informacja dworcowa: (0 552) 48-20-08. — Zamówienie biletów (24 godziny): (0 552) 48-22-91. — Rezerwacja biletów i zamawianie biletów z dostawą na terenie miasta: (0 552) 48-34-33. — Przechowalnia bagażu: (0 552) 48-21-58. — Zamówienie samochodów specjalnych do przewozu osób niepełnosprawnych: (0 552) 48-35-56. === Samochodem === [[Plik:M14-UA.svg|25px]] — z [[Odessa|Odessy]], [[Mikołajów|Mikołajowa]], [[Nowa Kachowka|Nowej Kachowki]], [[Melitopol]]a, Priazowskiego, Primorska, [[Berdiańsk]]a, Mangusza, [[Mariupol]]a, [[Nowoazowsk]]a; można do niego dojechać z Austrii, Słowacji, Rumunii, Mołdawii, Rosji europejską autostradą [[Plik:Tabliczka_E57.svg|25px]] (która pokrywa się z [[Plik:M14-UA.svg|25px]] na terenie Ukrainy). [[Plik:M17-UA.svg|25px]]— z Oleshoka, [[Armiańsk]]a, Krasnoperekopska, [[Dżankoj]]a, Sowieckiego, [[Teodozja|Teodozji]], [[Kercz]]u; a także z Federacji Rosyjskiej i Gruzji (trasa [[Plik:Tabliczka_E97.svg|25px]]). === Autobusem === Do Chersonia można dojechać autobusem z niemal każdego miejsca na [[Ukraina|Ukrainie]]. Z [[Kijów|Kijowa]] kursuje autobus Gunsel (dwa razy dziennie). {{Znacznik|Dworzec Autobusowy w Chersoniu|46.6604648|32.5937238|typ=transport}}'''Dworzec Autobusowy''', ul. Budionnego 1. ✉ ☎ +38 (0552) 33-70-80. 🕑 Czynne całą dobę. Obsługuje połączenia międzymiastowe i transport publiczny z odległych miejscowości obwodu chersońskiego. {{Znacznik|Podmiejski Dworzec Autobusowy|46.6393407|32.6078654|typ=transport}}'''Podmiejski Dworzec Autobusowy''', ul. Artema 1; ul. Majakowskiego 22. ☎ +38 (0552) 33-70-80, (0552) 49-92-11, (0552) 26-44-37. 🕑 5:00 - 23:00. Obsługuje linie podmiejskie. Do Chersonia można dojechać autobusem z 40 miast w Polsce. Są to: [[Bydgoszcz]], [[Gdańsk]], [[Gdynia]], [[Gliwice]], [[Gorzów Wielkopolski]], [[Grudziądz]], [[Jarosławl|Jarosław]], [[Katowice]], [[Kielce]], [[Konin]], [[Kraków]], [[Kutno]], [[Legnica]], [[Leszno]], Lubin, [[Lublin]], [[Łódź]], Nisko, Nowa Sól, [[Opatów]], [[Opole]], [[Piotrków Trybunalski]], [[Poznań]], [[Przemyśl]], [[Radom]], [[Rzeszów]], [[Sandomierz]], [[Słubice]], Stalowa Wola, [[Szczecin]], Świebodzin, [[Tarnów]], [[Tczew]], [[Toruń]], [[Warszawa]], [[Włocławek]], [[Wrocław]], [[Zabrze]], [[Zamość]], [[Zielona Góra]]. '''Wyjazdy z [[Warszawa|Warszawy]]''' do Chersonia odbywają się co najmniej kilka razy dziennie. Najczęściej z '''dworca autobusowego Warszawa Zachodnia'''. Ceny biletów w jedną stronę zaczynają się od 140 zł (stan na 06.11.2017 r.). '''Autobusy z [[Katowice|Katowic]]''' do Chersonia również wyjeżdżają od jednego do kilku razy w ciągu dnia (w zależności od dnia tygodnia). Głównym przystankiem jest w Katowicach '''dworzec PKS, przy ul. Piotra Skargi'''. Cena biletu jednostronnego zaczyna się od 155 zł (stan na 06.11.2017 r.). '''Z [[Kraków|Krakowa]]''' do Chersonia autokary odjeżdżają nawet 7 razy w ciągu dnia. Najważniejszym miejscem odjazdu w tym mieście jest '''dworzec autobusowy MDA, przy ul. Bosackiej'''. Ceny biletów w jedną stronę zaczynają się od 140 zł (stan na 06.11.2017 r.). '''Z [[Wrocław|Wrocławia]]''' do Chersonia autobusy wyjeżdżają nawet 10 razy w ciągu dnia, '''z nowego dworca autobusowego, znajdującego się na poziomie -2 galerii Wroclavia, na ul. Suchej 1'''. Cena biletu jednostronnego wynosi 155 zł lub więcej (stan na 06.11.2017 r.). '''Z [[Łódź|Łodzi]]''' do Chersonia można dotrzeć autobusem wyjeżdżając z '''dworca autobusowego Łódź Kaliska, przy Al. Włókniarzy'''. Cena biletu w jedną stronę zaczyna się od 160 zł (stan na 06.11.2017 r.). Również '''z [[Poznań|Poznania]]''' odjazdy odbywają się kilka razy dziennie. Miejscem odjazdu jest w tym mieście zwykle '''dworzec autobusowy przy ul. Matyi 2''', a bilet jednostronny można kupić od 170 zł. Przystanek docelowy w Chersoniu może być zależny od przewoźnika realizującego połączenie. Niemal jednak wszyscy dojeżdżają w tym mieście na dworzec autobusowy: '''CHERSOŃ - Dworzec Autobusowy, ul. Budionnego 1''' Przejazdy do Chersonia realizowane są przeważnie przez przewoźników ukraińskich, a tylko sporadycznie przez polskich. W Polsce oferują oni swoje usługi najczęściej za pośrednictwem firmy [http://www.eurobus.pl/ Eurobus], która jest ich przedstawicielem na tym terenie. Planując autobusem na Ukrainę, należy brać pod uwagę, że rozkładowy czas podróży może być wydłużony z powodu oczekiwania na odprawę graniczną (zdarza się, że jest to nawet kilka godzin). === Statkiem === Transport wodny jest dostępny jedynie z przedmieść Chersonia i pobliskich wysp wakacyjnych. == Komunikacja == {{mapa| 46.6425| 32.625| wysokość=500 | szerokość=600 | zoom=13|grupy=transport,zobacz,natura,jedzenie,bar,nocleg,atrakcja,zakupy,alarm,zdrowie,zabytek,kontakt,nauka,punkt,rower,parking,obszar,metro,praca}} Autobus miejski kosztuje 6 hrywien, a trolejbus 2,50 hrywien. Chersoń to bardzo dogodne miasto pod względem transportu publicznego, dzięki czemu można dotrzeć do dowolnego punktu w niecałe pół godziny. Największe korki występują na światłach na szosie Berisławskiej i alei Uszakowa, ale czas oczekiwania zazwyczaj nie przekracza 5-10 minut. Transport publiczny jest zazwyczaj w połowie pusty i kursuje dość często, więc jedynym momentem, w którym można napotkać korek, są godziny szczytu. W zdecydowanej większości środków transportu miejskiego (a także w niektórych autobusach podmiejskich i busach) płatność pobierana jest przy wysiadaniu. Taksówki kosztują maksymalnie 70 hrywien. Działa również transport wodny (łodzie i promy na nabrzeżu), którym można dotrzeć do każdego malowniczego zakątka delty Dniepru. == Warto zobaczyć == [[Plik:Ukraine Cherson 2St.-Ekater.jpg|thumb|Sobór św. Katarzyny]] Miasto przesiąknięte jest pewnym architektonicznym urokiem tzw. „południowego klasycyzmu”, ponieważ zabudowa z czasów ZSRR ledwo dotknęła centralnych ulic miasta. Jednocześnie stare budynki, które nie są własnością prywatną, wyglądają na opuszczone i wymagające remontu. Najsłynniejszymi i zarazem najstarszymi zabytkami architektury Chersonia są Bramy Oczakowska i Moskiewska, Sobór Katarzyny oraz pozostałości Twierdzy Chersońskiej. Sobór Katarzyny, cerkiew Priwozna, sobór św. Mikołaja i cerkiew Kindia mają ponad 200 lat. * {{zobacz | name=Brama Oczakowska | alt= | url= | adres= | lat=46.63867| long=32.62347| wskazówki= | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=Stara brama twierdzy. }} * {{zobacz | name=Brama Moskiewska | alt= | url= | adres= | lat=46.6433885| long=32.6286287| wskazówki= | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=Stara brama twierdzy. }} * {{zobacz | name=Sobór św. Katarzyny | alt= | url= | adres= | lat=46.638888 | long=32.625361 | wskazówki= | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=Zbudowany w latach 80. XVIII w. był jednym z pierwszych kościołów, jakie powstały po przejęciu przez Rosjan kontroli nad tzw. Nową Rosją po wojnie rosyjsko-tureckiej. Kopułowy kościół jest wykonany z piaskowca i został zbudowany przez generała Iwana Gannibala, afrykańskiego protegowanego Piotra Wielkiego i dziadka słynnego poety Aleksandra Puszkina, rzekomo według projektu architekta Iwana Starowa. Jest to miejsce spoczynku księcia Grigorija Potiomkina, kochanka cesarzowej Katarzyny i dowódcy wojskowego, który odegrał główną rolę w wojnie rosyjsko-tureckiej. Jednak części jego szczątków przechowywano wcześniej w klasztorze na terenie dzisiejszej Rumunii, a teraz zaginęły. }} * {{zobacz | name=Budynek Arsenalu | alt= | url= | adres= | lat=| long=| wskazówki= | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis= }} * {{zobacz | name=Sobór św. Mikołaja | alt= | url= | adres= | lat=46.6349| long=32.5909| wskazówki= | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis= }} === Pomniki rzeźbiarskie === * {{zobacz | name=Pomnik pierwszych stoczniowców | alt= | url= | adres=Nabrzeże Prospektu Uszakowa | lat=46.6283| long=32.6236| wskazówki= | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=Monument stanowi unikalny symbol Chersonia jako miasta stoczniowców. Został wzniesiony na skraju Chersońskiej Stoczni Admiralicji, gdzie 16 września 1783 r. zwodowano pierwszy okręt Floty Czarnomorskiej – „Chwałę Katarzyny”, przedstawiony na pomniku. }} * {{zobacz | name=Zespół pamięci w Parku Chwały | alt= | url= | adres=ul. Perekopska | lat=46.6367717| long=32.6320023| wskazówki= | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=Powstał na miejscu Grobu Nieznanego Żołnierza. }} * {{zobacz | name=Pomnik Johna Howarda. | alt= | url= | adres= | lat=46.648392| long=32.610476| wskazówki= | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=1818-1820 r. }} Turyści powinni odwiedzić '''główny deptak Chersoniu - ulicę Suworowa''', założoną pod koniec XVIII wieku, na której znajduje się pamiątkowe popiersie dowódcy A.V. Suworow. Jest to popularne miejsce wypoczynku mieszkańców i gości; znajduje się tu wiele sklepów i lokali rozrywkowych. Ulica z jednej strony wychodzi na Park Lenina, najstarszy park miejski, którego kompozycyjnym centrum jest stuletni dąb; według legendy posadził go tu cesarz Aleksander II już w 1869 roku. W parku tym często odbywają się wakacje, a jednocześnie jest to jedno z najlepszych miejsc do wypoczynku z dziećmi. '''Nabrzeże miejskie''' to jeden z punktów obowiązkowych dla turystów. Warto także wybrać się na spacer ulicą Gorkiego, Soborną (dawniej Lenina), Aleją Uszakowa i innymi historycznymi ulicami. == Najbliższe okolice == == Praca == == Nauka == == Zakupy == == Gastronomia == == Imprezy == == Noclegi == == Kontakt == == Bezpieczeństwo == == Informacje turystyczne == == Wyjazd == {{Atrybucja}} {{Jest w|Obwód_chersoński}} [[Kategoria:Ukraina]] tp9mg0816c33ganvr0dsq67y5ou0g5o 158187 158186 2026-08-06T17:40:49Z Moromar 2451 /* Pomniki rzeźbiarskie */ 158187 wikitext text/x-wiki {{Top-banner}} {{Miejscowość infobox |nazwa = Chersoń |nazwa oryginalna = Херсон |widok = Khersonkollage.jpg |opis = |herb = Coat_of_arms_of_Kherson.svg |mapa = Cherson-Ukraine-Map.png |państwo = [[Plik:Flag of Ukraine.svg|20px]] [[Ukraina]] |region = [[Plik:Flag_of_Kherson_Oblast.svg|20px]] [[Obwód chersoński]] |powierzchnia = 65,2 |wysokość = 21 |ludność = 60 000 |prefiks = +380-552 |kod pocztowy = 73000—73480 |www = https://miskrada.kherson.ua/ }} '''Chersoń''' ([[Rozmówki ukraińskie|ukr]] Херсон) leży w północnej części regionu Morza Czarnego i jest centrum administracyjnym [[Obwód chersoński|obwodu chersońskiego]]. Jego symbolami są bramy Twierdzy Chersońskiej, z których jedna znajduje się na współczesnym herbie miasta, oraz pomnik pierwszych stoczniowców na nabrzeżu miejskim. == Charakterystyka == === Historia === Historia miasta jest ściśle związana z historią Imperium Rosyjskiego i jego postaciami, ponieważ zostało założone na rozkaz Katarzyny II w 1778 roku. Swoją nazwę zawdzięcza Chersonezowi Tawryjskiemu, położonemu w południowo-zachodniej części [[Krym|Półwyspu Krymskiego]]. Niegdyś miasto było prawdopodobnie najbardziej rozwinięte w południowej [[Ukraina|Ukrainie]], centrum guberni chersońskiej, a poprzez port prowadzono handel z Francją, Hiszpanią, Włochami i innymi krajami europejskimi, co niewątpliwie budzi dumę mieszkańców. Należy zauważyć, że Chersoń odegrał również znaczącą rolę w tworzeniu ukraińskiej państwowości. Po obaleniu samodzierżawia powstała tu organizacja polityczna „Ukraińska Chata”, która stała się głównym źródłem idei niepodległości narodowej w całym obwodzie chersońskim. Jednak już w 1789 roku, po założeniu [[Mikołajów|Mikołajowa]], do którego przeniesiono Admiralicję, miasto straciło na znaczeniu jako ważna twierdza graniczna, prawie cała ludność je opuściła, a Chersoń stał się zwykłym miastem powiatowym. W okresie sowieckim Chersoń utracił wiodącą pozycję na południu Ukrainy, ale nadal rozwijał się jako duży ośrodek przemysłowy i rolniczy. Wiodącymi gałęziami przemysłu były przemysł stoczniowy i maszynowy, bawełniany, spożywczy itp. Dziś Chersoń jest znaczącym ośrodkiem rolniczym, przemysłowym, handlowym, edukacyjnym i kulturalnym; ośrodkiem regionalnym, 16. najludniejszym miastem na Ukrainie. Jego symbolami są bramy Twierdzy Chersońskiej, z których jedna znajduje się na współczesnym herbie miasta, oraz pomnik pierwszych stoczniowców, znajdujący się na nabrzeżu miejskim. Miasto posiada również miasto satelickie [[Oleszko]]. === Turystyka === Chersonia nie należy uważać za miasto nastawione na turystów: jest tu niewielu turystów ukraińskich i zagranicznych (zwłaszcza tych ostatnich); najczęściej odwiedza się je latem, jako miejsce przesiadkowe do dalszych podróży do kurortów nadmorskich i atrakcji regionu (Askania-Nowa, Sicz Oleszkowska, winiarnie, latarnia morska Adżygolska itp.). Jednocześnie potencjał turystyczny miasta jest znacznie niedoceniany – w centrum znajduje się wiele zabytków architektury, zabytkowych domów i kościołów (z końca XVIII i początku XIX wieku), muzeów, teatrów, centrów handlowych i sklepów z pamiątkami. Ze względu na stosunkowo niewielką liczbę odwiedzających, mieszkańcy chętnie dzielą się historiami i legendami Chersonia i są przyjaźnie nastawieni do turystów. Głównym problemem miasta pozostaje baza noclegowa – pomimo dość bogatej oferty usług turystycznych, wycieczek, terenów rekreacyjnych, produktów turystycznych, rozrywki i innych atrakcji, hotelarstwo jest bardzo słabo rozwinięte. Nie ma tu absolutnie żadnych hosteli. Ceny większości produktów spożywczych, pamiątek, noclegów i innych wydatków są tu zauważalnie niższe niż w innych miastach Ukrainy. === Rejony === {{Lista regionów | mapa regionów = Kherson regions map.png | rozmiar mapy = 250px | opis mapy = | nazwa regionu 1 = Rejon dnieprowski | kolor regionu 1 = a1699a | elementy regionu 1 = | opis regionu 1 = Utworzony w 1965 rejon graniczy z [[Obwód mikołajowski|obwodem mikołajowskim]], obejmuje trzy rady wiejskie. Historycznie rzecz biorąc, rejon dniprowski jest okręgiem przemysłu przetwórczego. Na jego terytorium znajduje się jeden z największych rynków w Chersoniu, a także wybudowane w 2012 roku centrum handlowo-rozrywkowe „Fabrika”, w którym spędza wolny czas wielu mieszkańców Chersoniu. | nazwa regionu 2 = Rejon korabelny | kolor regionu 2 = a16947 | elementy regionu 2 = | opis regionu 2 = Założony w 1965 roku; położony na prawym zboczu doliny Dniepru. Obejmuje 7 mikrodzielnic i 4 osiedla, jest ważnym okręgiem przemysłowym. Na jego terenie działa 39 przedsiębiorstw (stan na 2008 rok), wytwarzających 45% całkowitej produkcji przemysłowej miasta, a także 10 gospodarstw rolnych o różnych formach własności. Obejmuje częściowo centrum miasta i klasyczne szlaki turystyczne. | nazwa regionu 3 = Rejon centralny | kolor regionu 3 = ee696a | elementy regionu 3 = | opis regionu 3 = Najstarszy okręg administracyjny miasta, utworzony 4 stycznia 1965 roku, obejmuje historyczne centrum Chersonia, a także większość zabytków historycznych, architektonicznych, instytucji edukacyjnych i kulturalnych. Swoją nazwę zawdzięcza słynnemu dowódcy, uczestnikowi wojny rosyjsko-tureckiej O. W. Suworowowi, który przebywał w mieście w latach 1782-1784 i 1786-1787. Jego imieniem nazwano również deptak w Chersoniu, miejsce wypoczynku mieszkańców. To właśnie tutaj skupia się najwięcej atrakcji turystycznych. }} == Język == Większość mieszkańców Chersonia jest dwujęzyczna, ale głównym językiem komunikacji jest [[Rozmówki rosyjskie|rosyjski]] i ukraińsko-rosyjski surżyk. Starsze pokolenie preferuje [[Rozmówki rosyjskie|rosyjski]], ale równie dobrze rozumie [[Rozmówki ukraińskie|ukraiński]]; młodzi chętnie przechodzą z jednego języka na drugi, często posługując się dodatkowo trzecim językiem obcym, zazwyczaj angielskim lub niemieckim (rzadziej obydwoma), w codziennym życiu. == Dojazd == === Samolotem === {{Ostrzeżenie|Od 24 lutego 2022 roku wszystkie ukraińskie lotniska zawiesiły loty cywilne do czasu zniesienia stanu wojennego na terytorium tego państwa. Większość z nich została uszkodzona, a nawet zniszczona w wyniku bombardowań lotniczych armii rosyjskiej, więc nawet po zakończeniu wojny mogą one pozostać zamknięte z powodu przebudowy i znacznego doposażenia.}} {{Znacznik|Port lotniczy Chersoń|46.668056|32.502222|typ=transport}}'''[https://khe.aero/ Międzynarodowy Port Lotniczy Chersoń]''' ({{IATA|KHE}}), e-mail: support@airport.kherson. Znajduje się we wsi Czornobajwka koło Chersonia, założonej w 1946 roku. W 2013 roku lotnisko zostało przebudowane i obecnie działa w normalnym trybie. Obsługuje transport lotniczy na terenie Ukrainy z i do [[Dniepr|Dniepropietrowska]], [[Kijów|Kijowa]], [[Lwów|Lwowa]]; Na terenie lotniska znajduje się centrum medyczne, zlokalizowane na pierwszym piętrze w prawym skrzydle terminala. Jest ono wyposażone we wszystkie niezbędne urządzenia do udzielania pierwszej pomocy. Pasażerowie mogą z niego korzystać w przypadku choroby lub zaostrzenia ostrej choroby przewlekłej. Pasażerowie o ograniczonej sprawności fizycznej mają zapewnione usługi specjalne. Na lotnisku przez całą dobę dyżurują funkcjonariusze policji. W razie jakichkolwiek problemów można skontaktować się z dyżurnym departamentu spraw wewnętrznych, zlokalizowanym na pierwszym piętrze w prawym skrzydle terminala. Połączenia z miastem realizowane są linią autobusową nr 101 „Krasen-Lotnisko”. Autobusy kursują codziennie w godzinach 7:00-20:00 z przerwą 15-20 minut. Autobus zatrzymuje się na stacjach „Rynek Główny”, „Dworzec Kolejowy” i „Dworzec Autobusowy”. Dodatkowo, dla zwiedzających dostępne są usługi taksówkowe. Godziny otwarcia: '''Uwaga!''' W weekendy i święta usługi świadczone są na życzenie. Zgłoszenie należy złożyć w administracji lotniska dzień wcześniej, najpóźniej do godziny 13:00. — Administracja lotniska: 8:00-17:00. — Biuro Informacji Turystycznej AFIS: 8:00-17:00. — Odprawa celna i imigracyjna: zgodnie z rozkładem lotów regularnych oraz na życzenie w przypadku lotów czarterowych. — Służby medyczne i sanitarne: 8:00-17:00. — Biuro Meteorologiczne: 24 godziny na dobę. — Policja: 24 godziny na dobę. ''Numery kontaktowe:'' — Księgowość: (0 552) 33-71-79. — Zastępca Dyrektora ds. Bezpieczeństwa Lotniczego: (0 552) 33-71-88. — Biuro Meteorologiczne: (0 552) 33-71-81. — Recepcja Dyrektora: (0 552) 33-71-95. — Służba Organizacji Transportu (faks): (0 552) 33-71-87. === Pociągiem === [[Plik:Залізничний вокзал Херсону.JPG|210px|thumb|left|Widok na centralny budynek stacji z placu Prywokzalnego]] {{Znacznik|Dworzec kolejowy w Chersoniu|46.656111|32.604722|typ=transport}}'''Dworzec kolejowy w Chersoniu''', plac Prywokzalny 1. Jedyny dworzec kolejowy w mieście łączący Cherson z innymi miejscowościami, został założony 16 października 1907 roku. Posiada 4 tory postojowe i znajduje się na początku centralnej ulicy miasta – Prospektu Uszakowa, na placu Prywokzalnym. Odjeżdżają stąd pociągi nie tylko do całej [[Ukraina|Ukrainy]], ale także za granicę ([[Moskwa]], [[Mińsk]]), a także do pociągów podmiejskich, choć ich liczba gwałtownie spadła w 2012 roku. Do Chersonia można dojechać pociągiem z niemal każdego miejsca na Ukrainie. Kasy biletowe pociągów podmiejskich i dalekobieżnych są czynne 24 godziny na dobę na dworcu. W budynku dworca znajdują się dwie poczekalnie (zwykła i o podwyższonym komforcie), kawiarnie i toalety. Zniżki na przejazdy przysługują niektórym uprzywilejowanym kategoriom obywateli Ukrainy. W pobliżu budynku dworca znajduje się przychodnia, przechowalnia bagażu, hotele, kantory wymiany walut oraz punkty dostępu do internetu. Z dworca można dojechać do dowolnego punktu miasta transportem lokalnym lub taksówką. ''Odległości kolejowe i czas podróży:'' * Do [[Zaporoże|Zaporoża]] — 280 km (≈ 9 godzin). * Do [[Kijów|Kijowa]] — 582 km (≈ 12 godzin). * Do [[Lwów|Lwowa]] — 832 km (≈ 19-20 godzin). * Do [[Mikołajów|Mikołajowa]] — 66 km (≈ 1 godzina). * Do [[Odessa|Odessy]] — 198 km (≈ 6-8 godzin). * Do [[Symferopol]]a — 566 km (≈ 5-6 godzin). * Do [[Charków|Charkowa]] — 545 km (≈ 18 godzin). * Do [[Chmielnicki]]ego — 606 km (≈ 13 godzin). ''Numery kontaktowe:'' — Informacja dworcowa: (0 552) 48-20-08. — Zamówienie biletów (24 godziny): (0 552) 48-22-91. — Rezerwacja biletów i zamawianie biletów z dostawą na terenie miasta: (0 552) 48-34-33. — Przechowalnia bagażu: (0 552) 48-21-58. — Zamówienie samochodów specjalnych do przewozu osób niepełnosprawnych: (0 552) 48-35-56. === Samochodem === [[Plik:M14-UA.svg|25px]] — z [[Odessa|Odessy]], [[Mikołajów|Mikołajowa]], [[Nowa Kachowka|Nowej Kachowki]], [[Melitopol]]a, Priazowskiego, Primorska, [[Berdiańsk]]a, Mangusza, [[Mariupol]]a, [[Nowoazowsk]]a; można do niego dojechać z Austrii, Słowacji, Rumunii, Mołdawii, Rosji europejską autostradą [[Plik:Tabliczka_E57.svg|25px]] (która pokrywa się z [[Plik:M14-UA.svg|25px]] na terenie Ukrainy). [[Plik:M17-UA.svg|25px]]— z Oleshoka, [[Armiańsk]]a, Krasnoperekopska, [[Dżankoj]]a, Sowieckiego, [[Teodozja|Teodozji]], [[Kercz]]u; a także z Federacji Rosyjskiej i Gruzji (trasa [[Plik:Tabliczka_E97.svg|25px]]). === Autobusem === Do Chersonia można dojechać autobusem z niemal każdego miejsca na [[Ukraina|Ukrainie]]. Z [[Kijów|Kijowa]] kursuje autobus Gunsel (dwa razy dziennie). {{Znacznik|Dworzec Autobusowy w Chersoniu|46.6604648|32.5937238|typ=transport}}'''Dworzec Autobusowy''', ul. Budionnego 1. ✉ ☎ +38 (0552) 33-70-80. 🕑 Czynne całą dobę. Obsługuje połączenia międzymiastowe i transport publiczny z odległych miejscowości obwodu chersońskiego. {{Znacznik|Podmiejski Dworzec Autobusowy|46.6393407|32.6078654|typ=transport}}'''Podmiejski Dworzec Autobusowy''', ul. Artema 1; ul. Majakowskiego 22. ☎ +38 (0552) 33-70-80, (0552) 49-92-11, (0552) 26-44-37. 🕑 5:00 - 23:00. Obsługuje linie podmiejskie. Do Chersonia można dojechać autobusem z 40 miast w Polsce. Są to: [[Bydgoszcz]], [[Gdańsk]], [[Gdynia]], [[Gliwice]], [[Gorzów Wielkopolski]], [[Grudziądz]], [[Jarosławl|Jarosław]], [[Katowice]], [[Kielce]], [[Konin]], [[Kraków]], [[Kutno]], [[Legnica]], [[Leszno]], Lubin, [[Lublin]], [[Łódź]], Nisko, Nowa Sól, [[Opatów]], [[Opole]], [[Piotrków Trybunalski]], [[Poznań]], [[Przemyśl]], [[Radom]], [[Rzeszów]], [[Sandomierz]], [[Słubice]], Stalowa Wola, [[Szczecin]], Świebodzin, [[Tarnów]], [[Tczew]], [[Toruń]], [[Warszawa]], [[Włocławek]], [[Wrocław]], [[Zabrze]], [[Zamość]], [[Zielona Góra]]. '''Wyjazdy z [[Warszawa|Warszawy]]''' do Chersonia odbywają się co najmniej kilka razy dziennie. Najczęściej z '''dworca autobusowego Warszawa Zachodnia'''. Ceny biletów w jedną stronę zaczynają się od 140 zł (stan na 06.11.2017 r.). '''Autobusy z [[Katowice|Katowic]]''' do Chersonia również wyjeżdżają od jednego do kilku razy w ciągu dnia (w zależności od dnia tygodnia). Głównym przystankiem jest w Katowicach '''dworzec PKS, przy ul. Piotra Skargi'''. Cena biletu jednostronnego zaczyna się od 155 zł (stan na 06.11.2017 r.). '''Z [[Kraków|Krakowa]]''' do Chersonia autokary odjeżdżają nawet 7 razy w ciągu dnia. Najważniejszym miejscem odjazdu w tym mieście jest '''dworzec autobusowy MDA, przy ul. Bosackiej'''. Ceny biletów w jedną stronę zaczynają się od 140 zł (stan na 06.11.2017 r.). '''Z [[Wrocław|Wrocławia]]''' do Chersonia autobusy wyjeżdżają nawet 10 razy w ciągu dnia, '''z nowego dworca autobusowego, znajdującego się na poziomie -2 galerii Wroclavia, na ul. Suchej 1'''. Cena biletu jednostronnego wynosi 155 zł lub więcej (stan na 06.11.2017 r.). '''Z [[Łódź|Łodzi]]''' do Chersonia można dotrzeć autobusem wyjeżdżając z '''dworca autobusowego Łódź Kaliska, przy Al. Włókniarzy'''. Cena biletu w jedną stronę zaczyna się od 160 zł (stan na 06.11.2017 r.). Również '''z [[Poznań|Poznania]]''' odjazdy odbywają się kilka razy dziennie. Miejscem odjazdu jest w tym mieście zwykle '''dworzec autobusowy przy ul. Matyi 2''', a bilet jednostronny można kupić od 170 zł. Przystanek docelowy w Chersoniu może być zależny od przewoźnika realizującego połączenie. Niemal jednak wszyscy dojeżdżają w tym mieście na dworzec autobusowy: '''CHERSOŃ - Dworzec Autobusowy, ul. Budionnego 1''' Przejazdy do Chersonia realizowane są przeważnie przez przewoźników ukraińskich, a tylko sporadycznie przez polskich. W Polsce oferują oni swoje usługi najczęściej za pośrednictwem firmy [http://www.eurobus.pl/ Eurobus], która jest ich przedstawicielem na tym terenie. Planując autobusem na Ukrainę, należy brać pod uwagę, że rozkładowy czas podróży może być wydłużony z powodu oczekiwania na odprawę graniczną (zdarza się, że jest to nawet kilka godzin). === Statkiem === Transport wodny jest dostępny jedynie z przedmieść Chersonia i pobliskich wysp wakacyjnych. == Komunikacja == {{mapa| 46.6425| 32.625| wysokość=500 | szerokość=600 | zoom=13|grupy=transport,zobacz,natura,jedzenie,bar,nocleg,atrakcja,zakupy,alarm,zdrowie,zabytek,kontakt,nauka,punkt,rower,parking,obszar,metro,praca}} Autobus miejski kosztuje 6 hrywien, a trolejbus 2,50 hrywien. Chersoń to bardzo dogodne miasto pod względem transportu publicznego, dzięki czemu można dotrzeć do dowolnego punktu w niecałe pół godziny. Największe korki występują na światłach na szosie Berisławskiej i alei Uszakowa, ale czas oczekiwania zazwyczaj nie przekracza 5-10 minut. Transport publiczny jest zazwyczaj w połowie pusty i kursuje dość często, więc jedynym momentem, w którym można napotkać korek, są godziny szczytu. W zdecydowanej większości środków transportu miejskiego (a także w niektórych autobusach podmiejskich i busach) płatność pobierana jest przy wysiadaniu. Taksówki kosztują maksymalnie 70 hrywien. Działa również transport wodny (łodzie i promy na nabrzeżu), którym można dotrzeć do każdego malowniczego zakątka delty Dniepru. == Warto zobaczyć == [[Plik:Ukraine Cherson 2St.-Ekater.jpg|thumb|Sobór św. Katarzyny]] Miasto przesiąknięte jest pewnym architektonicznym urokiem tzw. „południowego klasycyzmu”, ponieważ zabudowa z czasów ZSRR ledwo dotknęła centralnych ulic miasta. Jednocześnie stare budynki, które nie są własnością prywatną, wyglądają na opuszczone i wymagające remontu. Najsłynniejszymi i zarazem najstarszymi zabytkami architektury Chersonia są Bramy Oczakowska i Moskiewska, Sobór Katarzyny oraz pozostałości Twierdzy Chersońskiej. Sobór Katarzyny, cerkiew Priwozna, sobór św. Mikołaja i cerkiew Kindia mają ponad 200 lat. * {{zobacz | name=Brama Oczakowska | alt= | url= | adres= | lat=46.63867| long=32.62347| wskazówki= | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=Stara brama twierdzy. }} * {{zobacz | name=Brama Moskiewska | alt= | url= | adres= | lat=46.6433885| long=32.6286287| wskazówki= | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=Stara brama twierdzy. }} * {{zobacz | name=Sobór św. Katarzyny | alt= | url= | adres= | lat=46.638888 | long=32.625361 | wskazówki= | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=Zbudowany w latach 80. XVIII w. był jednym z pierwszych kościołów, jakie powstały po przejęciu przez Rosjan kontroli nad tzw. Nową Rosją po wojnie rosyjsko-tureckiej. Kopułowy kościół jest wykonany z piaskowca i został zbudowany przez generała Iwana Gannibala, afrykańskiego protegowanego Piotra Wielkiego i dziadka słynnego poety Aleksandra Puszkina, rzekomo według projektu architekta Iwana Starowa. Jest to miejsce spoczynku księcia Grigorija Potiomkina, kochanka cesarzowej Katarzyny i dowódcy wojskowego, który odegrał główną rolę w wojnie rosyjsko-tureckiej. Jednak części jego szczątków przechowywano wcześniej w klasztorze na terenie dzisiejszej Rumunii, a teraz zaginęły. }} * {{zobacz | name=Budynek Arsenalu | alt= | url= | adres= | lat=| long=| wskazówki= | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis= }} * {{zobacz | name=Sobór św. Mikołaja | alt= | url= | adres= | lat=46.6349| long=32.5909| wskazówki= | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis= }} === Pomniki rzeźbiarskie === * {{zobacz | name=Pomnik pierwszych stoczniowców | alt= | url= | adres=Nabrzeże Prospektu Uszakowa | lat=46.6283| long=32.6236| wskazówki= | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=Monument stanowi unikalny symbol Chersonia jako miasta stoczniowców. Został wzniesiony na skraju Chersońskiej Stoczni Admiralicji, gdzie 16 września 1783 r. zwodowano pierwszy okręt Floty Czarnomorskiej – „Chwałę Katarzyny”, przedstawiony na pomniku. }} * {{zobacz | name=Zespół pamięci w Parku Chwały | alt= | url= | adres=ul. Perekopska | lat=46.6367717| long=32.6320023| wskazówki= | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=Powstał na miejscu Grobu Nieznanego Żołnierza. }} * {{zobacz | name=Pomnik Johna Howarda. | alt= | url= | adres= | lat=46.648392| long=32.610476| wskazówki= | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=1818-1820 r. }} Turyści powinni odwiedzić '''główny deptak Chersoniu - ulicę Suworowa''', założoną pod koniec XVIII wieku, na której znajduje się pamiątkowe popiersie dowódcy A.V. Suworow. Jest to popularne miejsce wypoczynku mieszkańców i gości; znajduje się tu wiele sklepów i lokali rozrywkowych. Ulica z jednej strony wychodzi na Park Lenina, najstarszy park miejski, którego kompozycyjnym centrum jest stuletni dąb; według legendy posadził go tu cesarz Aleksander II już w 1869 roku. W parku tym często odbywają się wakacje, a jednocześnie jest to jedno z najlepszych miejsc do wypoczynku z dziećmi. '''Nabrzeże miejskie''' to jeden z punktów obowiązkowych dla turystów. Warto także wybrać się na spacer ulicą Gorkiego, Soborną (dawniej Lenina), Aleją Uszakowa i innymi historycznymi ulicami. === Muzea === [[Plik:Kherson Town hall.jpg|thumb|Muzeum Sztuki]] * {{zobacz | name=[http://hokm.ks.ua/ Muzeum Historii Lokalnej] | alt= | url= | adres= | lat=46.62932| long=32.61048| wskazówki= | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=Wystawa główna – osoba dorosła 10 funtów, cena ulgowa – 6 ₴; wystawa „Człowiek i broń” odpowiednio 10 i 5 ₴; „Sala A.V. Suworow” ₴5 i ₴3; zwiedzanie jednego z wydziałów – 20 i 10 ₴. Prowadzonych jest kilka rodzajów wycieczek: wycieczki krajoznawcze po przyrodzie obwodu chersońskiego, jego historii od czasów starożytnych do XX wieku, historii od 1917 do 1945 roku; wycieczki tematyczne „Starożytność i początki Chersoniu”, „Tajemnice starożytnych kopców”, „Starożytni Grecy na terenie regionu”, „Obwód chersoński – ziemia kozacka”, „Fauna i flora obwodu chersońskiego”, „Obwód chersoński w czasie Wielkiej Wojny Ojczyźnianej”; oraz zwiedzanie wystawy „Człowiek i broń”. Muzeum zostało założone w 1890 roku przez ukraińską osobę publiczną, archeologa i lokalnego historyka W. I. Goszkiewicza i jest zespołem muzealnym o kierunkach historycznych, przyrodniczych, literackich i etnograficznych. Ekspozycje muzeum mieszczą się w domach będących zabytkami architektury i historii XIX wieku. W jego funduszach znajduje się ponad 170 tysięcy obiektów muzealnych, w tym jedna z najlepszych kolekcji archeologicznych na Ukrainie, której najstarsze znaleziska mają ponad 17 tysięcy lat; ciekawa kolekcja monet ze starożytnych miast północnego regionu Morza Czarnego; duży zespół próbek broni białej i palnej z XVI – XX w.; kolekcja strzelb myśliwskich z XVIII – XIX w.; kolekcja porcelany, mebli antycznych itp. }} :* {{zobacz | name=Katedra Historii i Etnografii | alt= | url= | adres=ul. Soborna 9 | lat= | long= | wskazówki=Główny budynek muzeum | tollfree=+380 (552) 22-97-47 | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=śr.–niedz. 10:00–17:00. Dział prezentuje całą różnorodność, od scytyjskiej złotej biżuterii i starożytnych greckich rzeźb z marmuru po broń kozacką, pierwsze rysunki twierdzy Chersoniu i dzieła sztuki minionych wieków, historię i etnografię. Centralne miejsce zajmuje wystawa poświęcona powstaniu Chersonia i postaciom historycznym związanym z tym wydarzeniem. Uwagę przyciągają także obiekty etnograficzne – świadectwo wielonarodowościowego składu regionu. }} :* {{zobacz | name=[http://hokm.ks.ua/promuzey/55-literaturnij-viddil.html Dział Literacki] | alt= | url= | adres=ul. Gorkiego 1 | lat=46.63497600306866 | long=32.61634606272688 | wskazówki= | tollfree=+380 (552) 26-30-66 | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=pon.–pt. 10:00–17:00. Prezentowane są unikatowe wydania książek, cenne zbiory ekslibrisów i rycin, rękopisy, oryginalne obrazy, przedmioty historyczne i pamiątkowe wybitnych pisarzy zaliczanych do światowej elity literackiej: A. S. Puszkina, L. M. Tołstoja, A. E. Kruchenycha, D. D. Burliuka, B. A. Ławrenowa, M. G. Kulisza. }} :* {{zobacz | name=[http://hokm.ks.ua/promuzey/56-muzej-prirodi.html Katedra Historii Naturalne] | alt= | url= | adres=ul. Gorkiego 5 | lat=46.634540007239465| long=32.61465927123332| wskazówki= | tollfree=+380 (552) 49-10-92 | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=wt.–sob. 10:00–17:00. Kolekcja flory i fauny regionu Chersoniu, utworzona pod koniec XIX wieku. słynny biolog I.K. Pachoski jest podstawą wydziału historii naturalnej. Na wystawie „Rzadkie i zagrożone zwierzęta świata” można zobaczyć tygrysa Usuri, lamparta, lamparta śnieżnego i różne gatunki niedźwiedzi. Jednym z najciekawszych miejsc w muzeum jest wystawa poświęcona światu przyrody Dolnego Dniepru, ujścia rzeki, Morza Azowskiego i Morza Czarnego. Centralną ekspozycją działu „Mieszkańcy Oceanu Światowego” jest jeden z największych obiektów muzealnych na Ukrainie - trzydziestometrowy szkielet płetwala błękitnego. }} * {{zobacz | name=[http://www.artmuseum.ks.ua/ Muzeum Sztuki im. A. Szowkunienki] | alt= | url= | adres=ul. Soborna 34 | lat=46.6298| long=32.6095| wskazówki= | tollfree=+380 (552) 49-31-64 | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=śr.–niedz. 10:00–17:00.Dorosły 10 ₴, obniżona cena - 8 ₴. Można zamówić zwiedzanie i wycieczki tematyczne po wystawach. Muzeum mieści się w dawnym budynku Urzędu Miejskiego, wybudowanym w 1905 roku według projektu architekta Adolfa Minkusa. Kompletowanie zbiorów sztuki muzeum zaczęto uzupełniać na przełomie XIX i XX wieku. A obecnie liczy około 8 000 eksponatów muzealnych, gdzie obok dzieł klasycznych ważne miejsce zajmują dzieła międzynarodowej sztuki radzieckiej mistrzów z Ukrainy, Rosji, Mołdawii, krajów bałtyckich, Azji Środkowej i Kaukazu. Na wystawie stałej muzeum oferuje przegląd dzieł malarstwa ikonowego XVII – początków XX w., sztuki rosyjskiej XVIII – pierwszej połowy XIX w., sztuki ukraińskiej i rosyjskiej XIX – XX w., sztuki zachodnioeuropejskiej XVII – XIX w. Ekspozycja zajmuje 12 sal muzealnych. }} == Najbliższe okolice == == Praca == == Nauka == == Zakupy == == Gastronomia == == Imprezy == == Noclegi == == Kontakt == == Bezpieczeństwo == == Informacje turystyczne == == Wyjazd == {{Atrybucja}} {{Jest w|Obwód_chersoński}} [[Kategoria:Ukraina]] aquf00b85gndzn6cwtex2pqm9rtplj5 158189 158187 2026-08-06T18:13:07Z Moromar 2451 /* Najbliższe okolice */ 158189 wikitext text/x-wiki {{Top-banner}} {{Miejscowość infobox |nazwa = Chersoń |nazwa oryginalna = Херсон |widok = Khersonkollage.jpg |opis = |herb = Coat_of_arms_of_Kherson.svg |mapa = Cherson-Ukraine-Map.png |państwo = [[Plik:Flag of Ukraine.svg|20px]] [[Ukraina]] |region = [[Plik:Flag_of_Kherson_Oblast.svg|20px]] [[Obwód chersoński]] |powierzchnia = 65,2 |wysokość = 21 |ludność = 60 000 |prefiks = +380-552 |kod pocztowy = 73000—73480 |www = https://miskrada.kherson.ua/ }} '''Chersoń''' ([[Rozmówki ukraińskie|ukr]] Херсон) leży w północnej części regionu Morza Czarnego i jest centrum administracyjnym [[Obwód chersoński|obwodu chersońskiego]]. Jego symbolami są bramy Twierdzy Chersońskiej, z których jedna znajduje się na współczesnym herbie miasta, oraz pomnik pierwszych stoczniowców na nabrzeżu miejskim. == Charakterystyka == === Historia === Historia miasta jest ściśle związana z historią Imperium Rosyjskiego i jego postaciami, ponieważ zostało założone na rozkaz Katarzyny II w 1778 roku. Swoją nazwę zawdzięcza Chersonezowi Tawryjskiemu, położonemu w południowo-zachodniej części [[Krym|Półwyspu Krymskiego]]. Niegdyś miasto było prawdopodobnie najbardziej rozwinięte w południowej [[Ukraina|Ukrainie]], centrum guberni chersońskiej, a poprzez port prowadzono handel z Francją, Hiszpanią, Włochami i innymi krajami europejskimi, co niewątpliwie budzi dumę mieszkańców. Należy zauważyć, że Chersoń odegrał również znaczącą rolę w tworzeniu ukraińskiej państwowości. Po obaleniu samodzierżawia powstała tu organizacja polityczna „Ukraińska Chata”, która stała się głównym źródłem idei niepodległości narodowej w całym obwodzie chersońskim. Jednak już w 1789 roku, po założeniu [[Mikołajów|Mikołajowa]], do którego przeniesiono Admiralicję, miasto straciło na znaczeniu jako ważna twierdza graniczna, prawie cała ludność je opuściła, a Chersoń stał się zwykłym miastem powiatowym. W okresie sowieckim Chersoń utracił wiodącą pozycję na południu Ukrainy, ale nadal rozwijał się jako duży ośrodek przemysłowy i rolniczy. Wiodącymi gałęziami przemysłu były przemysł stoczniowy i maszynowy, bawełniany, spożywczy itp. Dziś Chersoń jest znaczącym ośrodkiem rolniczym, przemysłowym, handlowym, edukacyjnym i kulturalnym; ośrodkiem regionalnym, 16. najludniejszym miastem na Ukrainie. Jego symbolami są bramy Twierdzy Chersońskiej, z których jedna znajduje się na współczesnym herbie miasta, oraz pomnik pierwszych stoczniowców, znajdujący się na nabrzeżu miejskim. Miasto posiada również miasto satelickie [[Oleszko]]. === Turystyka === Chersonia nie należy uważać za miasto nastawione na turystów: jest tu niewielu turystów ukraińskich i zagranicznych (zwłaszcza tych ostatnich); najczęściej odwiedza się je latem, jako miejsce przesiadkowe do dalszych podróży do kurortów nadmorskich i atrakcji regionu (Askania-Nowa, Sicz Oleszkowska, winiarnie, latarnia morska Adżygolska itp.). Jednocześnie potencjał turystyczny miasta jest znacznie niedoceniany – w centrum znajduje się wiele zabytków architektury, zabytkowych domów i kościołów (z końca XVIII i początku XIX wieku), muzeów, teatrów, centrów handlowych i sklepów z pamiątkami. Ze względu na stosunkowo niewielką liczbę odwiedzających, mieszkańcy chętnie dzielą się historiami i legendami Chersonia i są przyjaźnie nastawieni do turystów. Głównym problemem miasta pozostaje baza noclegowa – pomimo dość bogatej oferty usług turystycznych, wycieczek, terenów rekreacyjnych, produktów turystycznych, rozrywki i innych atrakcji, hotelarstwo jest bardzo słabo rozwinięte. Nie ma tu absolutnie żadnych hosteli. Ceny większości produktów spożywczych, pamiątek, noclegów i innych wydatków są tu zauważalnie niższe niż w innych miastach Ukrainy. === Rejony === {{Lista regionów | mapa regionów = Kherson regions map.png | rozmiar mapy = 250px | opis mapy = | nazwa regionu 1 = Rejon dnieprowski | kolor regionu 1 = a1699a | elementy regionu 1 = | opis regionu 1 = Utworzony w 1965 rejon graniczy z [[Obwód mikołajowski|obwodem mikołajowskim]], obejmuje trzy rady wiejskie. Historycznie rzecz biorąc, rejon dniprowski jest okręgiem przemysłu przetwórczego. Na jego terytorium znajduje się jeden z największych rynków w Chersoniu, a także wybudowane w 2012 roku centrum handlowo-rozrywkowe „Fabrika”, w którym spędza wolny czas wielu mieszkańców Chersoniu. | nazwa regionu 2 = Rejon korabelny | kolor regionu 2 = a16947 | elementy regionu 2 = | opis regionu 2 = Założony w 1965 roku; położony na prawym zboczu doliny Dniepru. Obejmuje 7 mikrodzielnic i 4 osiedla, jest ważnym okręgiem przemysłowym. Na jego terenie działa 39 przedsiębiorstw (stan na 2008 rok), wytwarzających 45% całkowitej produkcji przemysłowej miasta, a także 10 gospodarstw rolnych o różnych formach własności. Obejmuje częściowo centrum miasta i klasyczne szlaki turystyczne. | nazwa regionu 3 = Rejon centralny | kolor regionu 3 = ee696a | elementy regionu 3 = | opis regionu 3 = Najstarszy okręg administracyjny miasta, utworzony 4 stycznia 1965 roku, obejmuje historyczne centrum Chersonia, a także większość zabytków historycznych, architektonicznych, instytucji edukacyjnych i kulturalnych. Swoją nazwę zawdzięcza słynnemu dowódcy, uczestnikowi wojny rosyjsko-tureckiej O. W. Suworowowi, który przebywał w mieście w latach 1782-1784 i 1786-1787. Jego imieniem nazwano również deptak w Chersoniu, miejsce wypoczynku mieszkańców. To właśnie tutaj skupia się najwięcej atrakcji turystycznych. }} == Język == Większość mieszkańców Chersonia jest dwujęzyczna, ale głównym językiem komunikacji jest [[Rozmówki rosyjskie|rosyjski]] i ukraińsko-rosyjski surżyk. Starsze pokolenie preferuje [[Rozmówki rosyjskie|rosyjski]], ale równie dobrze rozumie [[Rozmówki ukraińskie|ukraiński]]; młodzi chętnie przechodzą z jednego języka na drugi, często posługując się dodatkowo trzecim językiem obcym, zazwyczaj angielskim lub niemieckim (rzadziej obydwoma), w codziennym życiu. == Dojazd == === Samolotem === {{Ostrzeżenie|Od 24 lutego 2022 roku wszystkie ukraińskie lotniska zawiesiły loty cywilne do czasu zniesienia stanu wojennego na terytorium tego państwa. Większość z nich została uszkodzona, a nawet zniszczona w wyniku bombardowań lotniczych armii rosyjskiej, więc nawet po zakończeniu wojny mogą one pozostać zamknięte z powodu przebudowy i znacznego doposażenia.}} {{Znacznik|Port lotniczy Chersoń|46.668056|32.502222|typ=transport}}'''[https://khe.aero/ Międzynarodowy Port Lotniczy Chersoń]''' ({{IATA|KHE}}), e-mail: support@airport.kherson. Znajduje się we wsi Czornobajwka koło Chersonia, założonej w 1946 roku. W 2013 roku lotnisko zostało przebudowane i obecnie działa w normalnym trybie. Obsługuje transport lotniczy na terenie Ukrainy z i do [[Dniepr|Dniepropietrowska]], [[Kijów|Kijowa]], [[Lwów|Lwowa]]; Na terenie lotniska znajduje się centrum medyczne, zlokalizowane na pierwszym piętrze w prawym skrzydle terminala. Jest ono wyposażone we wszystkie niezbędne urządzenia do udzielania pierwszej pomocy. Pasażerowie mogą z niego korzystać w przypadku choroby lub zaostrzenia ostrej choroby przewlekłej. Pasażerowie o ograniczonej sprawności fizycznej mają zapewnione usługi specjalne. Na lotnisku przez całą dobę dyżurują funkcjonariusze policji. W razie jakichkolwiek problemów można skontaktować się z dyżurnym departamentu spraw wewnętrznych, zlokalizowanym na pierwszym piętrze w prawym skrzydle terminala. Połączenia z miastem realizowane są linią autobusową nr 101 „Krasen-Lotnisko”. Autobusy kursują codziennie w godzinach 7:00-20:00 z przerwą 15-20 minut. Autobus zatrzymuje się na stacjach „Rynek Główny”, „Dworzec Kolejowy” i „Dworzec Autobusowy”. Dodatkowo, dla zwiedzających dostępne są usługi taksówkowe. Godziny otwarcia: '''Uwaga!''' W weekendy i święta usługi świadczone są na życzenie. Zgłoszenie należy złożyć w administracji lotniska dzień wcześniej, najpóźniej do godziny 13:00. — Administracja lotniska: 8:00-17:00. — Biuro Informacji Turystycznej AFIS: 8:00-17:00. — Odprawa celna i imigracyjna: zgodnie z rozkładem lotów regularnych oraz na życzenie w przypadku lotów czarterowych. — Służby medyczne i sanitarne: 8:00-17:00. — Biuro Meteorologiczne: 24 godziny na dobę. — Policja: 24 godziny na dobę. ''Numery kontaktowe:'' — Księgowość: (0 552) 33-71-79. — Zastępca Dyrektora ds. Bezpieczeństwa Lotniczego: (0 552) 33-71-88. — Biuro Meteorologiczne: (0 552) 33-71-81. — Recepcja Dyrektora: (0 552) 33-71-95. — Służba Organizacji Transportu (faks): (0 552) 33-71-87. === Pociągiem === [[Plik:Залізничний вокзал Херсону.JPG|210px|thumb|left|Widok na centralny budynek stacji z placu Prywokzalnego]] {{Znacznik|Dworzec kolejowy w Chersoniu|46.656111|32.604722|typ=transport}}'''Dworzec kolejowy w Chersoniu''', plac Prywokzalny 1. Jedyny dworzec kolejowy w mieście łączący Cherson z innymi miejscowościami, został założony 16 października 1907 roku. Posiada 4 tory postojowe i znajduje się na początku centralnej ulicy miasta – Prospektu Uszakowa, na placu Prywokzalnym. Odjeżdżają stąd pociągi nie tylko do całej [[Ukraina|Ukrainy]], ale także za granicę ([[Moskwa]], [[Mińsk]]), a także do pociągów podmiejskich, choć ich liczba gwałtownie spadła w 2012 roku. Do Chersonia można dojechać pociągiem z niemal każdego miejsca na Ukrainie. Kasy biletowe pociągów podmiejskich i dalekobieżnych są czynne 24 godziny na dobę na dworcu. W budynku dworca znajdują się dwie poczekalnie (zwykła i o podwyższonym komforcie), kawiarnie i toalety. Zniżki na przejazdy przysługują niektórym uprzywilejowanym kategoriom obywateli Ukrainy. W pobliżu budynku dworca znajduje się przychodnia, przechowalnia bagażu, hotele, kantory wymiany walut oraz punkty dostępu do internetu. Z dworca można dojechać do dowolnego punktu miasta transportem lokalnym lub taksówką. ''Odległości kolejowe i czas podróży:'' * Do [[Zaporoże|Zaporoża]] — 280 km (≈ 9 godzin). * Do [[Kijów|Kijowa]] — 582 km (≈ 12 godzin). * Do [[Lwów|Lwowa]] — 832 km (≈ 19-20 godzin). * Do [[Mikołajów|Mikołajowa]] — 66 km (≈ 1 godzina). * Do [[Odessa|Odessy]] — 198 km (≈ 6-8 godzin). * Do [[Symferopol]]a — 566 km (≈ 5-6 godzin). * Do [[Charków|Charkowa]] — 545 km (≈ 18 godzin). * Do [[Chmielnicki]]ego — 606 km (≈ 13 godzin). ''Numery kontaktowe:'' — Informacja dworcowa: (0 552) 48-20-08. — Zamówienie biletów (24 godziny): (0 552) 48-22-91. — Rezerwacja biletów i zamawianie biletów z dostawą na terenie miasta: (0 552) 48-34-33. — Przechowalnia bagażu: (0 552) 48-21-58. — Zamówienie samochodów specjalnych do przewozu osób niepełnosprawnych: (0 552) 48-35-56. === Samochodem === [[Plik:M14-UA.svg|25px]] — z [[Odessa|Odessy]], [[Mikołajów|Mikołajowa]], [[Nowa Kachowka|Nowej Kachowki]], [[Melitopol]]a, Priazowskiego, Primorska, [[Berdiańsk]]a, Mangusza, [[Mariupol]]a, [[Nowoazowsk]]a; można do niego dojechać z Austrii, Słowacji, Rumunii, Mołdawii, Rosji europejską autostradą [[Plik:Tabliczka_E57.svg|25px]] (która pokrywa się z [[Plik:M14-UA.svg|25px]] na terenie Ukrainy). [[Plik:M17-UA.svg|25px]]— z Oleshoka, [[Armiańsk]]a, Krasnoperekopska, [[Dżankoj]]a, Sowieckiego, [[Teodozja|Teodozji]], [[Kercz]]u; a także z Federacji Rosyjskiej i Gruzji (trasa [[Plik:Tabliczka_E97.svg|25px]]). === Autobusem === Do Chersonia można dojechać autobusem z niemal każdego miejsca na [[Ukraina|Ukrainie]]. Z [[Kijów|Kijowa]] kursuje autobus Gunsel (dwa razy dziennie). {{Znacznik|Dworzec Autobusowy w Chersoniu|46.6604648|32.5937238|typ=transport}}'''Dworzec Autobusowy''', ul. Budionnego 1. ✉ ☎ +38 (0552) 33-70-80. 🕑 Czynne całą dobę. Obsługuje połączenia międzymiastowe i transport publiczny z odległych miejscowości obwodu chersońskiego. {{Znacznik|Podmiejski Dworzec Autobusowy|46.6393407|32.6078654|typ=transport}}'''Podmiejski Dworzec Autobusowy''', ul. Artema 1; ul. Majakowskiego 22. ☎ +38 (0552) 33-70-80, (0552) 49-92-11, (0552) 26-44-37. 🕑 5:00 - 23:00. Obsługuje linie podmiejskie. Do Chersonia można dojechać autobusem z 40 miast w Polsce. Są to: [[Bydgoszcz]], [[Gdańsk]], [[Gdynia]], [[Gliwice]], [[Gorzów Wielkopolski]], [[Grudziądz]], [[Jarosławl|Jarosław]], [[Katowice]], [[Kielce]], [[Konin]], [[Kraków]], [[Kutno]], [[Legnica]], [[Leszno]], Lubin, [[Lublin]], [[Łódź]], Nisko, Nowa Sól, [[Opatów]], [[Opole]], [[Piotrków Trybunalski]], [[Poznań]], [[Przemyśl]], [[Radom]], [[Rzeszów]], [[Sandomierz]], [[Słubice]], Stalowa Wola, [[Szczecin]], Świebodzin, [[Tarnów]], [[Tczew]], [[Toruń]], [[Warszawa]], [[Włocławek]], [[Wrocław]], [[Zabrze]], [[Zamość]], [[Zielona Góra]]. '''Wyjazdy z [[Warszawa|Warszawy]]''' do Chersonia odbywają się co najmniej kilka razy dziennie. Najczęściej z '''dworca autobusowego Warszawa Zachodnia'''. Ceny biletów w jedną stronę zaczynają się od 140 zł (stan na 06.11.2017 r.). '''Autobusy z [[Katowice|Katowic]]''' do Chersonia również wyjeżdżają od jednego do kilku razy w ciągu dnia (w zależności od dnia tygodnia). Głównym przystankiem jest w Katowicach '''dworzec PKS, przy ul. Piotra Skargi'''. Cena biletu jednostronnego zaczyna się od 155 zł (stan na 06.11.2017 r.). '''Z [[Kraków|Krakowa]]''' do Chersonia autokary odjeżdżają nawet 7 razy w ciągu dnia. Najważniejszym miejscem odjazdu w tym mieście jest '''dworzec autobusowy MDA, przy ul. Bosackiej'''. Ceny biletów w jedną stronę zaczynają się od 140 zł (stan na 06.11.2017 r.). '''Z [[Wrocław|Wrocławia]]''' do Chersonia autobusy wyjeżdżają nawet 10 razy w ciągu dnia, '''z nowego dworca autobusowego, znajdującego się na poziomie -2 galerii Wroclavia, na ul. Suchej 1'''. Cena biletu jednostronnego wynosi 155 zł lub więcej (stan na 06.11.2017 r.). '''Z [[Łódź|Łodzi]]''' do Chersonia można dotrzeć autobusem wyjeżdżając z '''dworca autobusowego Łódź Kaliska, przy Al. Włókniarzy'''. Cena biletu w jedną stronę zaczyna się od 160 zł (stan na 06.11.2017 r.). Również '''z [[Poznań|Poznania]]''' odjazdy odbywają się kilka razy dziennie. Miejscem odjazdu jest w tym mieście zwykle '''dworzec autobusowy przy ul. Matyi 2''', a bilet jednostronny można kupić od 170 zł. Przystanek docelowy w Chersoniu może być zależny od przewoźnika realizującego połączenie. Niemal jednak wszyscy dojeżdżają w tym mieście na dworzec autobusowy: '''CHERSOŃ - Dworzec Autobusowy, ul. Budionnego 1''' Przejazdy do Chersonia realizowane są przeważnie przez przewoźników ukraińskich, a tylko sporadycznie przez polskich. W Polsce oferują oni swoje usługi najczęściej za pośrednictwem firmy [http://www.eurobus.pl/ Eurobus], która jest ich przedstawicielem na tym terenie. Planując autobusem na Ukrainę, należy brać pod uwagę, że rozkładowy czas podróży może być wydłużony z powodu oczekiwania na odprawę graniczną (zdarza się, że jest to nawet kilka godzin). === Statkiem === Transport wodny jest dostępny jedynie z przedmieść Chersonia i pobliskich wysp wakacyjnych. == Komunikacja == {{mapa| 46.6425| 32.625| wysokość=500 | szerokość=600 | zoom=13|grupy=transport,zobacz,natura,jedzenie,bar,nocleg,atrakcja,zakupy,alarm,zdrowie,zabytek,kontakt,nauka,punkt,rower,parking,obszar,metro,praca}} Autobus miejski kosztuje 6 hrywien, a trolejbus 2,50 hrywien. Chersoń to bardzo dogodne miasto pod względem transportu publicznego, dzięki czemu można dotrzeć do dowolnego punktu w niecałe pół godziny. Największe korki występują na światłach na szosie Berisławskiej i alei Uszakowa, ale czas oczekiwania zazwyczaj nie przekracza 5-10 minut. Transport publiczny jest zazwyczaj w połowie pusty i kursuje dość często, więc jedynym momentem, w którym można napotkać korek, są godziny szczytu. W zdecydowanej większości środków transportu miejskiego (a także w niektórych autobusach podmiejskich i busach) płatność pobierana jest przy wysiadaniu. Taksówki kosztują maksymalnie 70 hrywien. Działa również transport wodny (łodzie i promy na nabrzeżu), którym można dotrzeć do każdego malowniczego zakątka delty Dniepru. == Warto zobaczyć == [[Plik:Ukraine Cherson 2St.-Ekater.jpg|thumb|Sobór św. Katarzyny]] Miasto przesiąknięte jest pewnym architektonicznym urokiem tzw. „południowego klasycyzmu”, ponieważ zabudowa z czasów ZSRR ledwo dotknęła centralnych ulic miasta. Jednocześnie stare budynki, które nie są własnością prywatną, wyglądają na opuszczone i wymagające remontu. Najsłynniejszymi i zarazem najstarszymi zabytkami architektury Chersonia są Bramy Oczakowska i Moskiewska, Sobór Katarzyny oraz pozostałości Twierdzy Chersońskiej. Sobór Katarzyny, cerkiew Priwozna, sobór św. Mikołaja i cerkiew Kindia mają ponad 200 lat. * {{zobacz | name=Brama Oczakowska | alt= | url= | adres= | lat=46.63867| long=32.62347| wskazówki= | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=Stara brama twierdzy. }} * {{zobacz | name=Brama Moskiewska | alt= | url= | adres= | lat=46.6433885| long=32.6286287| wskazówki= | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=Stara brama twierdzy. }} * {{zobacz | name=Sobór św. Katarzyny | alt= | url= | adres= | lat=46.638888 | long=32.625361 | wskazówki= | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=Zbudowany w latach 80. XVIII w. był jednym z pierwszych kościołów, jakie powstały po przejęciu przez Rosjan kontroli nad tzw. Nową Rosją po wojnie rosyjsko-tureckiej. Kopułowy kościół jest wykonany z piaskowca i został zbudowany przez generała Iwana Gannibala, afrykańskiego protegowanego Piotra Wielkiego i dziadka słynnego poety Aleksandra Puszkina, rzekomo według projektu architekta Iwana Starowa. Jest to miejsce spoczynku księcia Grigorija Potiomkina, kochanka cesarzowej Katarzyny i dowódcy wojskowego, który odegrał główną rolę w wojnie rosyjsko-tureckiej. Jednak części jego szczątków przechowywano wcześniej w klasztorze na terenie dzisiejszej Rumunii, a teraz zaginęły. }} * {{zobacz | name=Budynek Arsenalu | alt= | url= | adres= | lat=| long=| wskazówki= | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis= }} * {{zobacz | name=Sobór św. Mikołaja | alt= | url= | adres= | lat=46.6349| long=32.5909| wskazówki= | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis= }} === Pomniki rzeźbiarskie === * {{zobacz | name=Pomnik pierwszych stoczniowców | alt= | url= | adres=Nabrzeże Prospektu Uszakowa | lat=46.6283| long=32.6236| wskazówki= | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=Monument stanowi unikalny symbol Chersonia jako miasta stoczniowców. Został wzniesiony na skraju Chersońskiej Stoczni Admiralicji, gdzie 16 września 1783 r. zwodowano pierwszy okręt Floty Czarnomorskiej – „Chwałę Katarzyny”, przedstawiony na pomniku. }} * {{zobacz | name=Zespół pamięci w Parku Chwały | alt= | url= | adres=ul. Perekopska | lat=46.6367717| long=32.6320023| wskazówki= | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=Powstał na miejscu Grobu Nieznanego Żołnierza. }} * {{zobacz | name=Pomnik Johna Howarda. | alt= | url= | adres= | lat=46.648392| long=32.610476| wskazówki= | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=1818-1820 r. }} Turyści powinni odwiedzić '''główny deptak Chersoniu - ulicę Suworowa''', założoną pod koniec XVIII wieku, na której znajduje się pamiątkowe popiersie dowódcy A.V. Suworow. Jest to popularne miejsce wypoczynku mieszkańców i gości; znajduje się tu wiele sklepów i lokali rozrywkowych. Ulica z jednej strony wychodzi na Park Lenina, najstarszy park miejski, którego kompozycyjnym centrum jest stuletni dąb; według legendy posadził go tu cesarz Aleksander II już w 1869 roku. W parku tym często odbywają się wakacje, a jednocześnie jest to jedno z najlepszych miejsc do wypoczynku z dziećmi. '''Nabrzeże miejskie''' to jeden z punktów obowiązkowych dla turystów. Warto także wybrać się na spacer ulicą Gorkiego, Soborną (dawniej Lenina), Aleją Uszakowa i innymi historycznymi ulicami. === Muzea === [[Plik:Kherson Town hall.jpg|thumb|Muzeum Sztuki]] * {{zobacz | name=[http://hokm.ks.ua/ Muzeum Historii Lokalnej] | alt= | url= | adres= | lat=46.62932| long=32.61048| wskazówki= | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=Wystawa główna – osoba dorosła 10 funtów, cena ulgowa – 6 ₴; wystawa „Człowiek i broń” odpowiednio 10 i 5 ₴; „Sala A.V. Suworow” ₴5 i ₴3; zwiedzanie jednego z wydziałów – 20 i 10 ₴. Prowadzonych jest kilka rodzajów wycieczek: wycieczki krajoznawcze po przyrodzie obwodu chersońskiego, jego historii od czasów starożytnych do XX wieku, historii od 1917 do 1945 roku; wycieczki tematyczne „Starożytność i początki Chersoniu”, „Tajemnice starożytnych kopców”, „Starożytni Grecy na terenie regionu”, „Obwód chersoński – ziemia kozacka”, „Fauna i flora obwodu chersońskiego”, „Obwód chersoński w czasie Wielkiej Wojny Ojczyźnianej”; oraz zwiedzanie wystawy „Człowiek i broń”. Muzeum zostało założone w 1890 roku przez ukraińską osobę publiczną, archeologa i lokalnego historyka W. I. Goszkiewicza i jest zespołem muzealnym o kierunkach historycznych, przyrodniczych, literackich i etnograficznych. Ekspozycje muzeum mieszczą się w domach będących zabytkami architektury i historii XIX wieku. W jego funduszach znajduje się ponad 170 tysięcy obiektów muzealnych, w tym jedna z najlepszych kolekcji archeologicznych na Ukrainie, której najstarsze znaleziska mają ponad 17 tysięcy lat; ciekawa kolekcja monet ze starożytnych miast północnego regionu Morza Czarnego; duży zespół próbek broni białej i palnej z XVI – XX w.; kolekcja strzelb myśliwskich z XVIII – XIX w.; kolekcja porcelany, mebli antycznych itp. }} :* {{zobacz | name=Katedra Historii i Etnografii | alt= | url= | adres=ul. Soborna 9 | lat= | long= | wskazówki=Główny budynek muzeum | tollfree=+380 (552) 22-97-47 | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=śr.–niedz. 10:00–17:00. Dział prezentuje całą różnorodność, od scytyjskiej złotej biżuterii i starożytnych greckich rzeźb z marmuru po broń kozacką, pierwsze rysunki twierdzy Chersoniu i dzieła sztuki minionych wieków, historię i etnografię. Centralne miejsce zajmuje wystawa poświęcona powstaniu Chersonia i postaciom historycznym związanym z tym wydarzeniem. Uwagę przyciągają także obiekty etnograficzne – świadectwo wielonarodowościowego składu regionu. }} :* {{zobacz | name=[http://hokm.ks.ua/promuzey/55-literaturnij-viddil.html Dział Literacki] | alt= | url= | adres=ul. Gorkiego 1 | lat=46.63497600306866 | long=32.61634606272688 | wskazówki= | tollfree=+380 (552) 26-30-66 | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=pon.–pt. 10:00–17:00. Prezentowane są unikatowe wydania książek, cenne zbiory ekslibrisów i rycin, rękopisy, oryginalne obrazy, przedmioty historyczne i pamiątkowe wybitnych pisarzy zaliczanych do światowej elity literackiej: A. S. Puszkina, L. M. Tołstoja, A. E. Kruchenycha, D. D. Burliuka, B. A. Ławrenowa, M. G. Kulisza. }} :* {{zobacz | name=[http://hokm.ks.ua/promuzey/56-muzej-prirodi.html Katedra Historii Naturalne] | alt= | url= | adres=ul. Gorkiego 5 | lat=46.634540007239465| long=32.61465927123332| wskazówki= | tollfree=+380 (552) 49-10-92 | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=wt.–sob. 10:00–17:00. Kolekcja flory i fauny regionu Chersoniu, utworzona pod koniec XIX wieku. słynny biolog I.K. Pachoski jest podstawą wydziału historii naturalnej. Na wystawie „Rzadkie i zagrożone zwierzęta świata” można zobaczyć tygrysa Usuri, lamparta, lamparta śnieżnego i różne gatunki niedźwiedzi. Jednym z najciekawszych miejsc w muzeum jest wystawa poświęcona światu przyrody Dolnego Dniepru, ujścia rzeki, Morza Azowskiego i Morza Czarnego. Centralną ekspozycją działu „Mieszkańcy Oceanu Światowego” jest jeden z największych obiektów muzealnych na Ukrainie - trzydziestometrowy szkielet płetwala błękitnego. }} * {{zobacz | name=[http://www.artmuseum.ks.ua/ Muzeum Sztuki im. A. Szowkunienki] | alt= | url= | adres=ul. Soborna 34 | lat=46.6298| long=32.6095| wskazówki= | tollfree=+380 (552) 49-31-64 | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=śr.–niedz. 10:00–17:00.Dorosły 10 ₴, obniżona cena - 8 ₴. Można zamówić zwiedzanie i wycieczki tematyczne po wystawach. Muzeum mieści się w dawnym budynku Urzędu Miejskiego, wybudowanym w 1905 roku według projektu architekta Adolfa Minkusa. Kompletowanie zbiorów sztuki muzeum zaczęto uzupełniać na przełomie XIX i XX wieku. A obecnie liczy około 8 000 eksponatów muzealnych, gdzie obok dzieł klasycznych ważne miejsce zajmują dzieła międzynarodowej sztuki radzieckiej mistrzów z Ukrainy, Rosji, Mołdawii, krajów bałtyckich, Azji Środkowej i Kaukazu. Na wystawie stałej muzeum oferuje przegląd dzieł malarstwa ikonowego XVII – początków XX w., sztuki rosyjskiej XVIII – pierwszej połowy XIX w., sztuki ukraińskiej i rosyjskiej XIX – XX w., sztuki zachodnioeuropejskiej XVII – XIX w. Ekspozycja zajmuje 12 sal muzealnych. }} == Aktywny wypoczynek == === Teatry === * {{Znacznik|Teatr Muzyczno-Dramatyczny im. M. Kulisza|46.63353947339959|32.612612327872505|typ=atrakcja}}'''Teatr Muzyczno-Dramatyczny im. M. Kulisza'''. * '''Teatr lalek'''. * '''Filharmonia Regionalna'''. === Kina === [[Plik:Juv cinema kherson.jpg|thumb|Kino i Sala Koncertowa Jubileusz]] * '''Kino Multiplex''', ul. Zalaegerszeg 18 (''Centrum Handlowe Fabrika''). ☎ (0 552) 39-71-20. 🕑 10:00-02:00. Cena: 20-85 ₴. Oferuje 6 sal projekcyjnych z nowoczesnym sprzętem. Na miejscu znajduje się kawiarnia z ponad 100 tytułami. Dostępne są filmy 3D. Bilety można rezerwować online. * {{Znacznik|Kino Ukraina|46.6398767|32.6133414|typ=atrakcja}}'''Kino i Sala Koncertowa Jubileusz''', ul. Uszakowa 45. ☎ (0 552) 22-54-22 punkt informacyjny, (0 552) 49-13-35 rezerwacja biletów. Niedawno odnowione. * {{Znacznik|Kino i Sala Koncertowa Jubileusz|46.6387505|32.6226466|typ=atrakcja}}'''Kino i Sala Koncertowa Jubileusz''', ul. Uszakowa 45. Perekopska, 11. ☎ (0 552) 26-41-93 punkt informacyjny, (0 552) 26-47-55 kasa biletowa. Cena biletu: ok. 30-35 ₴. Zbudowane według projektu architektonicznego z 1970 roku z myślą o prezentacjach, premierach filmowych, festiwalach itp. W początkach swojej działalności było jednym z największych kin na południu Ukrainy. Dziś Jubileuszowy jest w pewnym sensie jednym z symboli Chersonia. To kino z 1500 miejscami siedzącymi wyposażone jest w ekran z masy perłowej o wymiarach 19x82 cali i najnowszy system dźwięku Dolby Digital EX. Znajduje się tam również sala 3D na 100 miejsc. W holu znajduje się bar. Bilety można rezerwować online na stronie internetowej. === Parki === Kultura parkowa w Chersoniu narodziła się pod koniec XVIII wieku. Obecny Park Lenina był jednym z pierwszych założonych w 1785 roku i znajdował się między miastem a Twierdzą Chersońską. Kilka lat wcześniej, na północno-zachodnich obrzeżach miasta, powstał najstarszy park miejski – Ogród Państwowy. Tereny parkowe były zazwyczaj ulubionymi miejscami wypoczynku mieszkańców i miejscem uroczystości publicznych. Do projektowania parków zapraszano ogrodników z zagranicy, dlatego najstarsze parki projektowane są w tradycji angielskich parków krajobrazowych z elementami barokowymi. Później, w okresie upadku Chersonia, parki zostały opuszczone i przywrócone dopiero wraz z nadejściem władzy radzieckiej. W tym okresie powstało wiele nowych terenów rekreacyjnych, a stare przemianowano. * {{Znacznik|Ogród Państwowy|46.634903467586064|32.61994814925202|typ=natura}}'''Ogród Państwowy''' (''Park Miejski''), ul. Połtawska 89 (''rejon komsomolski''). Najstarszy park w mieście, założony w 1783 roku, został zaprojektowany przez angielskiego ogrodnika Moffetta, który zasadził około 10 000 drzew. Obejmował 12 terenów zielonych i szybko stał się ulubionym miejscem wypoczynku mieszkańców Chersonia oraz miejscem uroczystości publicznych. W ciągu swojej historii ogród był wielokrotnie niszczony i odbudowywany, a niestety do dziś zachowała się jedynie około jedna dziesiąta jego okazałego ogrodu, składającego się z majestatycznych, starych dębów. Prawdziwym zabytkiem przyrodniczym i historycznym parku jest Dąb Stulecia, który według mapy inwentaryzacyjnej ma 130 lat, choć niektórzy badacze uważają go za najstarszy dąb w mieście, liczący nawet 200 lat. Legenda głosi, że drzewo zostało posadzone przez samą cesarzową Katarzynę II podczas wizyty w Chersoniu. == Praca == == Nauka == == Zakupy == == Gastronomia == == Imprezy == == Noclegi == == Kontakt == == Bezpieczeństwo == == Informacje turystyczne == == Wyjazd == {{Atrybucja}} {{Jest w|Obwód_chersoński}} [[Kategoria:Ukraina]] pwxc58u00oqqyrl7eb8mklhx6rgflmc 158190 158189 2026-08-06T18:13:46Z Moromar 2451 /* Imprezy */ 158190 wikitext text/x-wiki {{Top-banner}} {{Miejscowość infobox |nazwa = Chersoń |nazwa oryginalna = Херсон |widok = Khersonkollage.jpg |opis = |herb = Coat_of_arms_of_Kherson.svg |mapa = Cherson-Ukraine-Map.png |państwo = [[Plik:Flag of Ukraine.svg|20px]] [[Ukraina]] |region = [[Plik:Flag_of_Kherson_Oblast.svg|20px]] [[Obwód chersoński]] |powierzchnia = 65,2 |wysokość = 21 |ludność = 60 000 |prefiks = +380-552 |kod pocztowy = 73000—73480 |www = https://miskrada.kherson.ua/ }} '''Chersoń''' ([[Rozmówki ukraińskie|ukr]] Херсон) leży w północnej części regionu Morza Czarnego i jest centrum administracyjnym [[Obwód chersoński|obwodu chersońskiego]]. Jego symbolami są bramy Twierdzy Chersońskiej, z których jedna znajduje się na współczesnym herbie miasta, oraz pomnik pierwszych stoczniowców na nabrzeżu miejskim. == Charakterystyka == === Historia === Historia miasta jest ściśle związana z historią Imperium Rosyjskiego i jego postaciami, ponieważ zostało założone na rozkaz Katarzyny II w 1778 roku. Swoją nazwę zawdzięcza Chersonezowi Tawryjskiemu, położonemu w południowo-zachodniej części [[Krym|Półwyspu Krymskiego]]. Niegdyś miasto było prawdopodobnie najbardziej rozwinięte w południowej [[Ukraina|Ukrainie]], centrum guberni chersońskiej, a poprzez port prowadzono handel z Francją, Hiszpanią, Włochami i innymi krajami europejskimi, co niewątpliwie budzi dumę mieszkańców. Należy zauważyć, że Chersoń odegrał również znaczącą rolę w tworzeniu ukraińskiej państwowości. Po obaleniu samodzierżawia powstała tu organizacja polityczna „Ukraińska Chata”, która stała się głównym źródłem idei niepodległości narodowej w całym obwodzie chersońskim. Jednak już w 1789 roku, po założeniu [[Mikołajów|Mikołajowa]], do którego przeniesiono Admiralicję, miasto straciło na znaczeniu jako ważna twierdza graniczna, prawie cała ludność je opuściła, a Chersoń stał się zwykłym miastem powiatowym. W okresie sowieckim Chersoń utracił wiodącą pozycję na południu Ukrainy, ale nadal rozwijał się jako duży ośrodek przemysłowy i rolniczy. Wiodącymi gałęziami przemysłu były przemysł stoczniowy i maszynowy, bawełniany, spożywczy itp. Dziś Chersoń jest znaczącym ośrodkiem rolniczym, przemysłowym, handlowym, edukacyjnym i kulturalnym; ośrodkiem regionalnym, 16. najludniejszym miastem na Ukrainie. Jego symbolami są bramy Twierdzy Chersońskiej, z których jedna znajduje się na współczesnym herbie miasta, oraz pomnik pierwszych stoczniowców, znajdujący się na nabrzeżu miejskim. Miasto posiada również miasto satelickie [[Oleszko]]. === Turystyka === Chersonia nie należy uważać za miasto nastawione na turystów: jest tu niewielu turystów ukraińskich i zagranicznych (zwłaszcza tych ostatnich); najczęściej odwiedza się je latem, jako miejsce przesiadkowe do dalszych podróży do kurortów nadmorskich i atrakcji regionu (Askania-Nowa, Sicz Oleszkowska, winiarnie, latarnia morska Adżygolska itp.). Jednocześnie potencjał turystyczny miasta jest znacznie niedoceniany – w centrum znajduje się wiele zabytków architektury, zabytkowych domów i kościołów (z końca XVIII i początku XIX wieku), muzeów, teatrów, centrów handlowych i sklepów z pamiątkami. Ze względu na stosunkowo niewielką liczbę odwiedzających, mieszkańcy chętnie dzielą się historiami i legendami Chersonia i są przyjaźnie nastawieni do turystów. Głównym problemem miasta pozostaje baza noclegowa – pomimo dość bogatej oferty usług turystycznych, wycieczek, terenów rekreacyjnych, produktów turystycznych, rozrywki i innych atrakcji, hotelarstwo jest bardzo słabo rozwinięte. Nie ma tu absolutnie żadnych hosteli. Ceny większości produktów spożywczych, pamiątek, noclegów i innych wydatków są tu zauważalnie niższe niż w innych miastach Ukrainy. === Rejony === {{Lista regionów | mapa regionów = Kherson regions map.png | rozmiar mapy = 250px | opis mapy = | nazwa regionu 1 = Rejon dnieprowski | kolor regionu 1 = a1699a | elementy regionu 1 = | opis regionu 1 = Utworzony w 1965 rejon graniczy z [[Obwód mikołajowski|obwodem mikołajowskim]], obejmuje trzy rady wiejskie. Historycznie rzecz biorąc, rejon dniprowski jest okręgiem przemysłu przetwórczego. Na jego terytorium znajduje się jeden z największych rynków w Chersoniu, a także wybudowane w 2012 roku centrum handlowo-rozrywkowe „Fabrika”, w którym spędza wolny czas wielu mieszkańców Chersoniu. | nazwa regionu 2 = Rejon korabelny | kolor regionu 2 = a16947 | elementy regionu 2 = | opis regionu 2 = Założony w 1965 roku; położony na prawym zboczu doliny Dniepru. Obejmuje 7 mikrodzielnic i 4 osiedla, jest ważnym okręgiem przemysłowym. Na jego terenie działa 39 przedsiębiorstw (stan na 2008 rok), wytwarzających 45% całkowitej produkcji przemysłowej miasta, a także 10 gospodarstw rolnych o różnych formach własności. Obejmuje częściowo centrum miasta i klasyczne szlaki turystyczne. | nazwa regionu 3 = Rejon centralny | kolor regionu 3 = ee696a | elementy regionu 3 = | opis regionu 3 = Najstarszy okręg administracyjny miasta, utworzony 4 stycznia 1965 roku, obejmuje historyczne centrum Chersonia, a także większość zabytków historycznych, architektonicznych, instytucji edukacyjnych i kulturalnych. Swoją nazwę zawdzięcza słynnemu dowódcy, uczestnikowi wojny rosyjsko-tureckiej O. W. Suworowowi, który przebywał w mieście w latach 1782-1784 i 1786-1787. Jego imieniem nazwano również deptak w Chersoniu, miejsce wypoczynku mieszkańców. To właśnie tutaj skupia się najwięcej atrakcji turystycznych. }} == Język == Większość mieszkańców Chersonia jest dwujęzyczna, ale głównym językiem komunikacji jest [[Rozmówki rosyjskie|rosyjski]] i ukraińsko-rosyjski surżyk. Starsze pokolenie preferuje [[Rozmówki rosyjskie|rosyjski]], ale równie dobrze rozumie [[Rozmówki ukraińskie|ukraiński]]; młodzi chętnie przechodzą z jednego języka na drugi, często posługując się dodatkowo trzecim językiem obcym, zazwyczaj angielskim lub niemieckim (rzadziej obydwoma), w codziennym życiu. == Dojazd == === Samolotem === {{Ostrzeżenie|Od 24 lutego 2022 roku wszystkie ukraińskie lotniska zawiesiły loty cywilne do czasu zniesienia stanu wojennego na terytorium tego państwa. Większość z nich została uszkodzona, a nawet zniszczona w wyniku bombardowań lotniczych armii rosyjskiej, więc nawet po zakończeniu wojny mogą one pozostać zamknięte z powodu przebudowy i znacznego doposażenia.}} {{Znacznik|Port lotniczy Chersoń|46.668056|32.502222|typ=transport}}'''[https://khe.aero/ Międzynarodowy Port Lotniczy Chersoń]''' ({{IATA|KHE}}), e-mail: support@airport.kherson. Znajduje się we wsi Czornobajwka koło Chersonia, założonej w 1946 roku. W 2013 roku lotnisko zostało przebudowane i obecnie działa w normalnym trybie. Obsługuje transport lotniczy na terenie Ukrainy z i do [[Dniepr|Dniepropietrowska]], [[Kijów|Kijowa]], [[Lwów|Lwowa]]; Na terenie lotniska znajduje się centrum medyczne, zlokalizowane na pierwszym piętrze w prawym skrzydle terminala. Jest ono wyposażone we wszystkie niezbędne urządzenia do udzielania pierwszej pomocy. Pasażerowie mogą z niego korzystać w przypadku choroby lub zaostrzenia ostrej choroby przewlekłej. Pasażerowie o ograniczonej sprawności fizycznej mają zapewnione usługi specjalne. Na lotnisku przez całą dobę dyżurują funkcjonariusze policji. W razie jakichkolwiek problemów można skontaktować się z dyżurnym departamentu spraw wewnętrznych, zlokalizowanym na pierwszym piętrze w prawym skrzydle terminala. Połączenia z miastem realizowane są linią autobusową nr 101 „Krasen-Lotnisko”. Autobusy kursują codziennie w godzinach 7:00-20:00 z przerwą 15-20 minut. Autobus zatrzymuje się na stacjach „Rynek Główny”, „Dworzec Kolejowy” i „Dworzec Autobusowy”. Dodatkowo, dla zwiedzających dostępne są usługi taksówkowe. Godziny otwarcia: '''Uwaga!''' W weekendy i święta usługi świadczone są na życzenie. Zgłoszenie należy złożyć w administracji lotniska dzień wcześniej, najpóźniej do godziny 13:00. — Administracja lotniska: 8:00-17:00. — Biuro Informacji Turystycznej AFIS: 8:00-17:00. — Odprawa celna i imigracyjna: zgodnie z rozkładem lotów regularnych oraz na życzenie w przypadku lotów czarterowych. — Służby medyczne i sanitarne: 8:00-17:00. — Biuro Meteorologiczne: 24 godziny na dobę. — Policja: 24 godziny na dobę. ''Numery kontaktowe:'' — Księgowość: (0 552) 33-71-79. — Zastępca Dyrektora ds. Bezpieczeństwa Lotniczego: (0 552) 33-71-88. — Biuro Meteorologiczne: (0 552) 33-71-81. — Recepcja Dyrektora: (0 552) 33-71-95. — Służba Organizacji Transportu (faks): (0 552) 33-71-87. === Pociągiem === [[Plik:Залізничний вокзал Херсону.JPG|210px|thumb|left|Widok na centralny budynek stacji z placu Prywokzalnego]] {{Znacznik|Dworzec kolejowy w Chersoniu|46.656111|32.604722|typ=transport}}'''Dworzec kolejowy w Chersoniu''', plac Prywokzalny 1. Jedyny dworzec kolejowy w mieście łączący Cherson z innymi miejscowościami, został założony 16 października 1907 roku. Posiada 4 tory postojowe i znajduje się na początku centralnej ulicy miasta – Prospektu Uszakowa, na placu Prywokzalnym. Odjeżdżają stąd pociągi nie tylko do całej [[Ukraina|Ukrainy]], ale także za granicę ([[Moskwa]], [[Mińsk]]), a także do pociągów podmiejskich, choć ich liczba gwałtownie spadła w 2012 roku. Do Chersonia można dojechać pociągiem z niemal każdego miejsca na Ukrainie. Kasy biletowe pociągów podmiejskich i dalekobieżnych są czynne 24 godziny na dobę na dworcu. W budynku dworca znajdują się dwie poczekalnie (zwykła i o podwyższonym komforcie), kawiarnie i toalety. Zniżki na przejazdy przysługują niektórym uprzywilejowanym kategoriom obywateli Ukrainy. W pobliżu budynku dworca znajduje się przychodnia, przechowalnia bagażu, hotele, kantory wymiany walut oraz punkty dostępu do internetu. Z dworca można dojechać do dowolnego punktu miasta transportem lokalnym lub taksówką. ''Odległości kolejowe i czas podróży:'' * Do [[Zaporoże|Zaporoża]] — 280 km (≈ 9 godzin). * Do [[Kijów|Kijowa]] — 582 km (≈ 12 godzin). * Do [[Lwów|Lwowa]] — 832 km (≈ 19-20 godzin). * Do [[Mikołajów|Mikołajowa]] — 66 km (≈ 1 godzina). * Do [[Odessa|Odessy]] — 198 km (≈ 6-8 godzin). * Do [[Symferopol]]a — 566 km (≈ 5-6 godzin). * Do [[Charków|Charkowa]] — 545 km (≈ 18 godzin). * Do [[Chmielnicki]]ego — 606 km (≈ 13 godzin). ''Numery kontaktowe:'' — Informacja dworcowa: (0 552) 48-20-08. — Zamówienie biletów (24 godziny): (0 552) 48-22-91. — Rezerwacja biletów i zamawianie biletów z dostawą na terenie miasta: (0 552) 48-34-33. — Przechowalnia bagażu: (0 552) 48-21-58. — Zamówienie samochodów specjalnych do przewozu osób niepełnosprawnych: (0 552) 48-35-56. === Samochodem === [[Plik:M14-UA.svg|25px]] — z [[Odessa|Odessy]], [[Mikołajów|Mikołajowa]], [[Nowa Kachowka|Nowej Kachowki]], [[Melitopol]]a, Priazowskiego, Primorska, [[Berdiańsk]]a, Mangusza, [[Mariupol]]a, [[Nowoazowsk]]a; można do niego dojechać z Austrii, Słowacji, Rumunii, Mołdawii, Rosji europejską autostradą [[Plik:Tabliczka_E57.svg|25px]] (która pokrywa się z [[Plik:M14-UA.svg|25px]] na terenie Ukrainy). [[Plik:M17-UA.svg|25px]]— z Oleshoka, [[Armiańsk]]a, Krasnoperekopska, [[Dżankoj]]a, Sowieckiego, [[Teodozja|Teodozji]], [[Kercz]]u; a także z Federacji Rosyjskiej i Gruzji (trasa [[Plik:Tabliczka_E97.svg|25px]]). === Autobusem === Do Chersonia można dojechać autobusem z niemal każdego miejsca na [[Ukraina|Ukrainie]]. Z [[Kijów|Kijowa]] kursuje autobus Gunsel (dwa razy dziennie). {{Znacznik|Dworzec Autobusowy w Chersoniu|46.6604648|32.5937238|typ=transport}}'''Dworzec Autobusowy''', ul. Budionnego 1. ✉ ☎ +38 (0552) 33-70-80. 🕑 Czynne całą dobę. Obsługuje połączenia międzymiastowe i transport publiczny z odległych miejscowości obwodu chersońskiego. {{Znacznik|Podmiejski Dworzec Autobusowy|46.6393407|32.6078654|typ=transport}}'''Podmiejski Dworzec Autobusowy''', ul. Artema 1; ul. Majakowskiego 22. ☎ +38 (0552) 33-70-80, (0552) 49-92-11, (0552) 26-44-37. 🕑 5:00 - 23:00. Obsługuje linie podmiejskie. Do Chersonia można dojechać autobusem z 40 miast w Polsce. Są to: [[Bydgoszcz]], [[Gdańsk]], [[Gdynia]], [[Gliwice]], [[Gorzów Wielkopolski]], [[Grudziądz]], [[Jarosławl|Jarosław]], [[Katowice]], [[Kielce]], [[Konin]], [[Kraków]], [[Kutno]], [[Legnica]], [[Leszno]], Lubin, [[Lublin]], [[Łódź]], Nisko, Nowa Sól, [[Opatów]], [[Opole]], [[Piotrków Trybunalski]], [[Poznań]], [[Przemyśl]], [[Radom]], [[Rzeszów]], [[Sandomierz]], [[Słubice]], Stalowa Wola, [[Szczecin]], Świebodzin, [[Tarnów]], [[Tczew]], [[Toruń]], [[Warszawa]], [[Włocławek]], [[Wrocław]], [[Zabrze]], [[Zamość]], [[Zielona Góra]]. '''Wyjazdy z [[Warszawa|Warszawy]]''' do Chersonia odbywają się co najmniej kilka razy dziennie. Najczęściej z '''dworca autobusowego Warszawa Zachodnia'''. Ceny biletów w jedną stronę zaczynają się od 140 zł (stan na 06.11.2017 r.). '''Autobusy z [[Katowice|Katowic]]''' do Chersonia również wyjeżdżają od jednego do kilku razy w ciągu dnia (w zależności od dnia tygodnia). Głównym przystankiem jest w Katowicach '''dworzec PKS, przy ul. Piotra Skargi'''. Cena biletu jednostronnego zaczyna się od 155 zł (stan na 06.11.2017 r.). '''Z [[Kraków|Krakowa]]''' do Chersonia autokary odjeżdżają nawet 7 razy w ciągu dnia. Najważniejszym miejscem odjazdu w tym mieście jest '''dworzec autobusowy MDA, przy ul. Bosackiej'''. Ceny biletów w jedną stronę zaczynają się od 140 zł (stan na 06.11.2017 r.). '''Z [[Wrocław|Wrocławia]]''' do Chersonia autobusy wyjeżdżają nawet 10 razy w ciągu dnia, '''z nowego dworca autobusowego, znajdującego się na poziomie -2 galerii Wroclavia, na ul. Suchej 1'''. Cena biletu jednostronnego wynosi 155 zł lub więcej (stan na 06.11.2017 r.). '''Z [[Łódź|Łodzi]]''' do Chersonia można dotrzeć autobusem wyjeżdżając z '''dworca autobusowego Łódź Kaliska, przy Al. Włókniarzy'''. Cena biletu w jedną stronę zaczyna się od 160 zł (stan na 06.11.2017 r.). Również '''z [[Poznań|Poznania]]''' odjazdy odbywają się kilka razy dziennie. Miejscem odjazdu jest w tym mieście zwykle '''dworzec autobusowy przy ul. Matyi 2''', a bilet jednostronny można kupić od 170 zł. Przystanek docelowy w Chersoniu może być zależny od przewoźnika realizującego połączenie. Niemal jednak wszyscy dojeżdżają w tym mieście na dworzec autobusowy: '''CHERSOŃ - Dworzec Autobusowy, ul. Budionnego 1''' Przejazdy do Chersonia realizowane są przeważnie przez przewoźników ukraińskich, a tylko sporadycznie przez polskich. W Polsce oferują oni swoje usługi najczęściej za pośrednictwem firmy [http://www.eurobus.pl/ Eurobus], która jest ich przedstawicielem na tym terenie. Planując autobusem na Ukrainę, należy brać pod uwagę, że rozkładowy czas podróży może być wydłużony z powodu oczekiwania na odprawę graniczną (zdarza się, że jest to nawet kilka godzin). === Statkiem === Transport wodny jest dostępny jedynie z przedmieść Chersonia i pobliskich wysp wakacyjnych. == Komunikacja == {{mapa| 46.6425| 32.625| wysokość=500 | szerokość=600 | zoom=13|grupy=transport,zobacz,natura,jedzenie,bar,nocleg,atrakcja,zakupy,alarm,zdrowie,zabytek,kontakt,nauka,punkt,rower,parking,obszar,metro,praca}} Autobus miejski kosztuje 6 hrywien, a trolejbus 2,50 hrywien. Chersoń to bardzo dogodne miasto pod względem transportu publicznego, dzięki czemu można dotrzeć do dowolnego punktu w niecałe pół godziny. Największe korki występują na światłach na szosie Berisławskiej i alei Uszakowa, ale czas oczekiwania zazwyczaj nie przekracza 5-10 minut. Transport publiczny jest zazwyczaj w połowie pusty i kursuje dość często, więc jedynym momentem, w którym można napotkać korek, są godziny szczytu. W zdecydowanej większości środków transportu miejskiego (a także w niektórych autobusach podmiejskich i busach) płatność pobierana jest przy wysiadaniu. Taksówki kosztują maksymalnie 70 hrywien. Działa również transport wodny (łodzie i promy na nabrzeżu), którym można dotrzeć do każdego malowniczego zakątka delty Dniepru. == Warto zobaczyć == [[Plik:Ukraine Cherson 2St.-Ekater.jpg|thumb|Sobór św. Katarzyny]] Miasto przesiąknięte jest pewnym architektonicznym urokiem tzw. „południowego klasycyzmu”, ponieważ zabudowa z czasów ZSRR ledwo dotknęła centralnych ulic miasta. Jednocześnie stare budynki, które nie są własnością prywatną, wyglądają na opuszczone i wymagające remontu. Najsłynniejszymi i zarazem najstarszymi zabytkami architektury Chersonia są Bramy Oczakowska i Moskiewska, Sobór Katarzyny oraz pozostałości Twierdzy Chersońskiej. Sobór Katarzyny, cerkiew Priwozna, sobór św. Mikołaja i cerkiew Kindia mają ponad 200 lat. * {{zobacz | name=Brama Oczakowska | alt= | url= | adres= | lat=46.63867| long=32.62347| wskazówki= | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=Stara brama twierdzy. }} * {{zobacz | name=Brama Moskiewska | alt= | url= | adres= | lat=46.6433885| long=32.6286287| wskazówki= | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=Stara brama twierdzy. }} * {{zobacz | name=Sobór św. Katarzyny | alt= | url= | adres= | lat=46.638888 | long=32.625361 | wskazówki= | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=Zbudowany w latach 80. XVIII w. był jednym z pierwszych kościołów, jakie powstały po przejęciu przez Rosjan kontroli nad tzw. Nową Rosją po wojnie rosyjsko-tureckiej. Kopułowy kościół jest wykonany z piaskowca i został zbudowany przez generała Iwana Gannibala, afrykańskiego protegowanego Piotra Wielkiego i dziadka słynnego poety Aleksandra Puszkina, rzekomo według projektu architekta Iwana Starowa. Jest to miejsce spoczynku księcia Grigorija Potiomkina, kochanka cesarzowej Katarzyny i dowódcy wojskowego, który odegrał główną rolę w wojnie rosyjsko-tureckiej. Jednak części jego szczątków przechowywano wcześniej w klasztorze na terenie dzisiejszej Rumunii, a teraz zaginęły. }} * {{zobacz | name=Budynek Arsenalu | alt= | url= | adres= | lat=| long=| wskazówki= | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis= }} * {{zobacz | name=Sobór św. Mikołaja | alt= | url= | adres= | lat=46.6349| long=32.5909| wskazówki= | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis= }} === Pomniki rzeźbiarskie === * {{zobacz | name=Pomnik pierwszych stoczniowców | alt= | url= | adres=Nabrzeże Prospektu Uszakowa | lat=46.6283| long=32.6236| wskazówki= | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=Monument stanowi unikalny symbol Chersonia jako miasta stoczniowców. Został wzniesiony na skraju Chersońskiej Stoczni Admiralicji, gdzie 16 września 1783 r. zwodowano pierwszy okręt Floty Czarnomorskiej – „Chwałę Katarzyny”, przedstawiony na pomniku. }} * {{zobacz | name=Zespół pamięci w Parku Chwały | alt= | url= | adres=ul. Perekopska | lat=46.6367717| long=32.6320023| wskazówki= | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=Powstał na miejscu Grobu Nieznanego Żołnierza. }} * {{zobacz | name=Pomnik Johna Howarda. | alt= | url= | adres= | lat=46.648392| long=32.610476| wskazówki= | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=1818-1820 r. }} Turyści powinni odwiedzić '''główny deptak Chersoniu - ulicę Suworowa''', założoną pod koniec XVIII wieku, na której znajduje się pamiątkowe popiersie dowódcy A.V. Suworow. Jest to popularne miejsce wypoczynku mieszkańców i gości; znajduje się tu wiele sklepów i lokali rozrywkowych. Ulica z jednej strony wychodzi na Park Lenina, najstarszy park miejski, którego kompozycyjnym centrum jest stuletni dąb; według legendy posadził go tu cesarz Aleksander II już w 1869 roku. W parku tym często odbywają się wakacje, a jednocześnie jest to jedno z najlepszych miejsc do wypoczynku z dziećmi. '''Nabrzeże miejskie''' to jeden z punktów obowiązkowych dla turystów. Warto także wybrać się na spacer ulicą Gorkiego, Soborną (dawniej Lenina), Aleją Uszakowa i innymi historycznymi ulicami. === Muzea === [[Plik:Kherson Town hall.jpg|thumb|Muzeum Sztuki]] * {{zobacz | name=[http://hokm.ks.ua/ Muzeum Historii Lokalnej] | alt= | url= | adres= | lat=46.62932| long=32.61048| wskazówki= | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=Wystawa główna – osoba dorosła 10 funtów, cena ulgowa – 6 ₴; wystawa „Człowiek i broń” odpowiednio 10 i 5 ₴; „Sala A.V. Suworow” ₴5 i ₴3; zwiedzanie jednego z wydziałów – 20 i 10 ₴. Prowadzonych jest kilka rodzajów wycieczek: wycieczki krajoznawcze po przyrodzie obwodu chersońskiego, jego historii od czasów starożytnych do XX wieku, historii od 1917 do 1945 roku; wycieczki tematyczne „Starożytność i początki Chersoniu”, „Tajemnice starożytnych kopców”, „Starożytni Grecy na terenie regionu”, „Obwód chersoński – ziemia kozacka”, „Fauna i flora obwodu chersońskiego”, „Obwód chersoński w czasie Wielkiej Wojny Ojczyźnianej”; oraz zwiedzanie wystawy „Człowiek i broń”. Muzeum zostało założone w 1890 roku przez ukraińską osobę publiczną, archeologa i lokalnego historyka W. I. Goszkiewicza i jest zespołem muzealnym o kierunkach historycznych, przyrodniczych, literackich i etnograficznych. Ekspozycje muzeum mieszczą się w domach będących zabytkami architektury i historii XIX wieku. W jego funduszach znajduje się ponad 170 tysięcy obiektów muzealnych, w tym jedna z najlepszych kolekcji archeologicznych na Ukrainie, której najstarsze znaleziska mają ponad 17 tysięcy lat; ciekawa kolekcja monet ze starożytnych miast północnego regionu Morza Czarnego; duży zespół próbek broni białej i palnej z XVI – XX w.; kolekcja strzelb myśliwskich z XVIII – XIX w.; kolekcja porcelany, mebli antycznych itp. }} :* {{zobacz | name=Katedra Historii i Etnografii | alt= | url= | adres=ul. Soborna 9 | lat= | long= | wskazówki=Główny budynek muzeum | tollfree=+380 (552) 22-97-47 | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=śr.–niedz. 10:00–17:00. Dział prezentuje całą różnorodność, od scytyjskiej złotej biżuterii i starożytnych greckich rzeźb z marmuru po broń kozacką, pierwsze rysunki twierdzy Chersoniu i dzieła sztuki minionych wieków, historię i etnografię. Centralne miejsce zajmuje wystawa poświęcona powstaniu Chersonia i postaciom historycznym związanym z tym wydarzeniem. Uwagę przyciągają także obiekty etnograficzne – świadectwo wielonarodowościowego składu regionu. }} :* {{zobacz | name=[http://hokm.ks.ua/promuzey/55-literaturnij-viddil.html Dział Literacki] | alt= | url= | adres=ul. Gorkiego 1 | lat=46.63497600306866 | long=32.61634606272688 | wskazówki= | tollfree=+380 (552) 26-30-66 | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=pon.–pt. 10:00–17:00. Prezentowane są unikatowe wydania książek, cenne zbiory ekslibrisów i rycin, rękopisy, oryginalne obrazy, przedmioty historyczne i pamiątkowe wybitnych pisarzy zaliczanych do światowej elity literackiej: A. S. Puszkina, L. M. Tołstoja, A. E. Kruchenycha, D. D. Burliuka, B. A. Ławrenowa, M. G. Kulisza. }} :* {{zobacz | name=[http://hokm.ks.ua/promuzey/56-muzej-prirodi.html Katedra Historii Naturalne] | alt= | url= | adres=ul. Gorkiego 5 | lat=46.634540007239465| long=32.61465927123332| wskazówki= | tollfree=+380 (552) 49-10-92 | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=wt.–sob. 10:00–17:00. Kolekcja flory i fauny regionu Chersoniu, utworzona pod koniec XIX wieku. słynny biolog I.K. Pachoski jest podstawą wydziału historii naturalnej. Na wystawie „Rzadkie i zagrożone zwierzęta świata” można zobaczyć tygrysa Usuri, lamparta, lamparta śnieżnego i różne gatunki niedźwiedzi. Jednym z najciekawszych miejsc w muzeum jest wystawa poświęcona światu przyrody Dolnego Dniepru, ujścia rzeki, Morza Azowskiego i Morza Czarnego. Centralną ekspozycją działu „Mieszkańcy Oceanu Światowego” jest jeden z największych obiektów muzealnych na Ukrainie - trzydziestometrowy szkielet płetwala błękitnego. }} * {{zobacz | name=[http://www.artmuseum.ks.ua/ Muzeum Sztuki im. A. Szowkunienki] | alt= | url= | adres=ul. Soborna 34 | lat=46.6298| long=32.6095| wskazówki= | tollfree=+380 (552) 49-31-64 | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=śr.–niedz. 10:00–17:00.Dorosły 10 ₴, obniżona cena - 8 ₴. Można zamówić zwiedzanie i wycieczki tematyczne po wystawach. Muzeum mieści się w dawnym budynku Urzędu Miejskiego, wybudowanym w 1905 roku według projektu architekta Adolfa Minkusa. Kompletowanie zbiorów sztuki muzeum zaczęto uzupełniać na przełomie XIX i XX wieku. A obecnie liczy około 8 000 eksponatów muzealnych, gdzie obok dzieł klasycznych ważne miejsce zajmują dzieła międzynarodowej sztuki radzieckiej mistrzów z Ukrainy, Rosji, Mołdawii, krajów bałtyckich, Azji Środkowej i Kaukazu. Na wystawie stałej muzeum oferuje przegląd dzieł malarstwa ikonowego XVII – początków XX w., sztuki rosyjskiej XVIII – pierwszej połowy XIX w., sztuki ukraińskiej i rosyjskiej XIX – XX w., sztuki zachodnioeuropejskiej XVII – XIX w. Ekspozycja zajmuje 12 sal muzealnych. }} == Aktywny wypoczynek == === Teatry === * {{Znacznik|Teatr Muzyczno-Dramatyczny im. M. Kulisza|46.63353947339959|32.612612327872505|typ=atrakcja}}'''Teatr Muzyczno-Dramatyczny im. M. Kulisza'''. * '''Teatr lalek'''. * '''Filharmonia Regionalna'''. === Kina === [[Plik:Juv cinema kherson.jpg|thumb|Kino i Sala Koncertowa Jubileusz]] * '''Kino Multiplex''', ul. Zalaegerszeg 18 (''Centrum Handlowe Fabrika''). ☎ (0 552) 39-71-20. 🕑 10:00-02:00. Cena: 20-85 ₴. Oferuje 6 sal projekcyjnych z nowoczesnym sprzętem. Na miejscu znajduje się kawiarnia z ponad 100 tytułami. Dostępne są filmy 3D. Bilety można rezerwować online. * {{Znacznik|Kino Ukraina|46.6398767|32.6133414|typ=atrakcja}}'''Kino i Sala Koncertowa Jubileusz''', ul. Uszakowa 45. ☎ (0 552) 22-54-22 punkt informacyjny, (0 552) 49-13-35 rezerwacja biletów. Niedawno odnowione. * {{Znacznik|Kino i Sala Koncertowa Jubileusz|46.6387505|32.6226466|typ=atrakcja}}'''Kino i Sala Koncertowa Jubileusz''', ul. Uszakowa 45. Perekopska, 11. ☎ (0 552) 26-41-93 punkt informacyjny, (0 552) 26-47-55 kasa biletowa. Cena biletu: ok. 30-35 ₴. Zbudowane według projektu architektonicznego z 1970 roku z myślą o prezentacjach, premierach filmowych, festiwalach itp. W początkach swojej działalności było jednym z największych kin na południu Ukrainy. Dziś Jubileuszowy jest w pewnym sensie jednym z symboli Chersonia. To kino z 1500 miejscami siedzącymi wyposażone jest w ekran z masy perłowej o wymiarach 19x82 cali i najnowszy system dźwięku Dolby Digital EX. Znajduje się tam również sala 3D na 100 miejsc. W holu znajduje się bar. Bilety można rezerwować online na stronie internetowej. === Parki === Kultura parkowa w Chersoniu narodziła się pod koniec XVIII wieku. Obecny Park Lenina był jednym z pierwszych założonych w 1785 roku i znajdował się między miastem a Twierdzą Chersońską. Kilka lat wcześniej, na północno-zachodnich obrzeżach miasta, powstał najstarszy park miejski – Ogród Państwowy. Tereny parkowe były zazwyczaj ulubionymi miejscami wypoczynku mieszkańców i miejscem uroczystości publicznych. Do projektowania parków zapraszano ogrodników z zagranicy, dlatego najstarsze parki projektowane są w tradycji angielskich parków krajobrazowych z elementami barokowymi. Później, w okresie upadku Chersonia, parki zostały opuszczone i przywrócone dopiero wraz z nadejściem władzy radzieckiej. W tym okresie powstało wiele nowych terenów rekreacyjnych, a stare przemianowano. * {{Znacznik|Ogród Państwowy|46.634903467586064|32.61994814925202|typ=natura}}'''Ogród Państwowy''' (''Park Miejski''), ul. Połtawska 89 (''rejon komsomolski''). Najstarszy park w mieście, założony w 1783 roku, został zaprojektowany przez angielskiego ogrodnika Moffetta, który zasadził około 10 000 drzew. Obejmował 12 terenów zielonych i szybko stał się ulubionym miejscem wypoczynku mieszkańców Chersonia oraz miejscem uroczystości publicznych. W ciągu swojej historii ogród był wielokrotnie niszczony i odbudowywany, a niestety do dziś zachowała się jedynie około jedna dziesiąta jego okazałego ogrodu, składającego się z majestatycznych, starych dębów. Prawdziwym zabytkiem przyrodniczym i historycznym parku jest Dąb Stulecia, który według mapy inwentaryzacyjnej ma 130 lat, choć niektórzy badacze uważają go za najstarszy dąb w mieście, liczący nawet 200 lat. Legenda głosi, że drzewo zostało posadzone przez samą cesarzową Katarzynę II podczas wizyty w Chersoniu. == Praca == == Nauka == == Zakupy == == Gastronomia == == Imprezy == Chersoniu jest miejscem międzynarodowego festiwalu teatralnego „'''Melpomena z Tawrii'''”, który odbywa się co roku w połowie czerwca. == Noclegi == == Kontakt == == Bezpieczeństwo == == Informacje turystyczne == == Wyjazd == {{Atrybucja}} {{Jest w|Obwód_chersoński}} [[Kategoria:Ukraina]] c3u9w2mu6z2loijug4rmetyx6goowls 0 7139 158188 157719 2026-08-06T17:59:33Z Moromar 2451 /* Turystyka piesza */ 158188 wikitext text/x-wiki {{Top-banner|unesco=yes}} {{Miejscowość infobox |nazwa = Kotor |nazwa oryginalna = |widok = 20090719 Crkva Gospa od Zdravlja Kotor Bay Montenegro.jpg |opis = |herb = Coat_of_Arms_of_Kotor.png |mapa = |państwo = [[Plik:Flag of Montenegro.svg|20px]] [[Czarnogóra]] |region = Kotor |powierzchnia = 335 |wysokość = 0 |ludność = 22 000 |prefiks = +382 32 |kod pocztowy = 85330 |www = https://www.kotor.me/ }} '''Kotor''' to nadmorskie miasto w [[Czarnogóra|Czarnogórze]], liczące 22 000 mieszkańców (dane z 2023). Słynie z pięknej architektury i naturalnego położenia w najgłębszej części [[Zatoka Kotorska|Zatoki Kotorskiej]]. Miasto rozwinęło się wokół Starego Miasta (''Stari Grad''), najsłynniejszego zabytku miasta, wpisanego na [[Lista światowego dziedzictwa UNESCO|listę światowego dziedzictwa UNESCO]]. Mury miejskie znajdują się na oddzielnej liście, podobnie jak pięć innych weneckich murów miejskich wzdłuż Adriatyku i we [[Włochy|Włoszech]]. == Charakterystyka == [[Plik:Kotor, Montenegro.jpg|thumb|right|320px|Zatoka Kotorska]] Kotor położony jest w najdalszej części [[Zatoka Kotorska|Zatoki Kotorskiej]] (Boka Kotorska), na północnym wybrzeżu [[Czarnogóra|Czarnogóry]]. Miasto rozwinęło się wokół Starego Miasta (Stari Grad), najsłynniejszego zabytku Kotoru, wpisanego na Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO. Sama zatoka jest tradycyjnie uważana za najgłębszy naturalny fiord Morza Śródziemnego (choć według najnowszych danych naukowych jest to raczej przekształcony kanion rzeczny), a naturalne krajobrazy na jej brzegach (w tym strome góry schodzące niemal do linii brzegowej) są niezwykle malownicze. Stare Miasto jest w całości otoczone murami (góra stanowi jeden z murów). Można do niego wejść przez cztery bramy: Bramę Główną (od strony zatoki), Bramę Północną, Bramę Południową i mniejszą Bramę Nową. Na Starym Mieście obowiązuje zakaz ruchu samochodowego, a wszystkie ulice są bez nazw. Chociaż wszystkie domy są ponumerowane, najlepiej poruszać się po punktach orientacyjnych. Place zazwyczaj noszą nazwy od znajdujących się na nich świątyń, a wskazówki dojazdu podaje się albo od najbliższego placu, albo od najbliższej bramy. Najbardziej znanym i widocznym punktem orientacyjnym jest wieża zegarowa, która wznosi się naprzeciwko Bramy Głównej na głównym placu. Na Starym Mieście znajduje się kilka banków i bankomatów. Bankomaty często wydają jak najmniej banknotów. Na przykład, wypłacając 150 euro, prawdopodobnie otrzymasz trzy banknoty 50-euro. Wielu sprzedawców ma trudności z wydawaniem reszty z dużych banknotów, dlatego zaleca się wypłacanie takich kwot, aby uniknąć otrzymania dużych banknotów 50- lub 100-euro, lub wypłacanie małych kwot na raz. Banki są zamknięte w niedziele i święta. Czeki podróżne zazwyczaj nie są akceptowane, nawet przez banki. Nie wszystkie restauracje i sklepy akceptują karty bankowe (niektóre butiki nie oferują zniżek za płatności kartą), dlatego najlepiej sprawdzić to wcześniej. Kotor i cała [[Zatoka Kotorska]] od dawna jest ulubionym miejscem wypoczynku i drugim domem dla wielu Europejczyków, w tym Brytyjczyków, Irlandczyków i Szkotów. Po serbskim, angielski jest najczęściej używanym językiem; Większość kelnerów i personelu hotelowego mówi po angielsku, a wielu w różnym stopniu posługuje się również rosyjskim. Turyści przybywają do Kotoru z całego świata: z sąsiednich kurortów na wybrzeżu [[Czarnogóra|Czarnogóry]], statkami wycieczkowymi, a nawet z [[Chorwacja|Chorwacji]]. Wraz z [[Dubrownik]]iem, stał się obowiązkowym punktem każdej podróży wzdłuż wybrzeża Adriatyku, co oczywiście nie przyniosło miastu żadnych korzyści. Warto odwiedzić go tylko poza sezonem, zwłaszcza że wspinaczka na twierdzę w upale raczej nie będzie przyjemna. Ceny są nadal niższe niż w [[Dubrownik]]u, choć nieprzyzwoicie wysokie jak na czarnogórskie standardy. Wioski nad Zatoką Kotorską bywają tańsze, a sąsiedni [[Tivat]] to również dobre miejsce na nocleg lub lunch. == Dojazd == === Samolotem === 10 km od Kotoru znajduje się {{Znacznik|Port lotniczy Tivat|42.404722|18.723333|typ=transport}}'''lotnisko Tivat''' ({{IATA|TIV}}), które latem obsługuje sporo lotów, a zimą praktycznie się zatrzymuje. W pobliżu lotniska kursują rzadkie autobusy międzymiastowe Kotor-Tivat, choć nie zawsze się zatrzymują; Najprawdopodobniej pojedziesz taksówką (od 30 €, 15 min). Do {{Znacznik|Port lotniczy Podgorica|42.359444|19.251944|typ=transport}}'''Podgoricy''' ({{IATA|TGD}}) lub {{Znacznik|Port lotniczy Dubrownik|42.561389|18.268333|typ=transport}}'''Dubrownika''' ({{IATA|DBV}}) można polecieć przez cały rok. Lotnisko w Dubrowniku jest dwa razy bliżej, ale po drodze trzeba będzie przekroczyć granicę, a aby wjechać do [[Chorwacja|Chorwacji]], potrzebna jest wiza Schengen. === Samochodem === Główna autostrada biegnie wzdłuż wybrzeża [[Zatoka Kotorska|Zatoki Kotorskiej]] od [[Perast]]u i granicy z [[Chorwacja|Chorwacją]], a za Kotorem przecina góry tunelem, docierając do [[Budva|Budvy]] i [[Tivat]]u. Z Kotoru prowadzi również wąska i nieco onieśmielająca górska droga, która wznosi się tuż nad zatoką i przez Lovcen do [[Cetynia|Cetyni]]. W szczycie sezonu znalezienie miejsca parkingowego na ulicy może być trudne; istnieje wiele płatnych parkingów, niektóre dość drogie. Ceny 2 euro za godzinę nie są rzadkością, choć dostępne są również tańsze opcje. {{Znacznik|'''Parking Benovo'''|42.42663 |18.76997 |typ=parking|url=|kolor=00FF00|treść=}}'''Parking Benovo'''. 0,80 euro za godzinę. Najtańsza opcja, zaledwie sto metrów od Bramy Morskiej. Niestety, parking jest dość mały, więc miejsca parkingowe są zazwyczaj dostępne tylko bardzo wcześnie rano lub późnym wieczorem. {{Znacznik|'''Parking Autoboka'''|42.42100 |18.76743 |typ=parking|url=|kolor=00FF00|treść=}}'''Parking Autoboka'''. 0,90 euro za godzinę. Bardziej niezawodna opcja, 5 minut spacerem od Starego Miasta. === Autobusem === Wszystkie autobusy kursują autostradą nadmorską z [[Budva|Budvy]] (30 minut) do [[Herceg Novi]] (1 godzina 15 minut), odjeżdżając co najmniej co godzinę. Okazjonalnie kursują autobusy przez [[Risan]] na północ do [[Nikšić]]. Autobusy podmiejskie są wygodne do podróżowania między sąsiednimi miastami nad [[Zatoka Kotorska|Zatoką Kotorską]], a także do [[Tivat]]u; patrz Komunikacja. {{Znacznik|Dworzec autobusowy|42.4197 |18.7701 |typ=transport}}'''[https://www.autobuskastanicakotor.me/ Dworzec autobusowy]''' (''Autobuska stanica'') (''5 minut spacerem od Starego Miasta drogą w kierunku [[Budva|Budvy]]; podążaj za starym wysokim kominem!''): ☎ +382 (32) 325-809. 🕑 6:00–21:00. Skromny dworzec autobusowy z restauracją Bocco (6:00–23:00), która może pochwalić się rekordowo niskimi cenami jak na Kotor, ale również zbiera bardzo złe opinie od turystów. Na dworcu autobusowym znajduje się również kiosk z pieczywem, ale wygodna strefa ze stolikami i krzesłami do oczekiwania na autobus jest dostępna tylko wewnątrz restauracji. Przechowalnia bagażu kosztuje 1 euro za godzinę. Opłata za platformę w wysokości 2 euro za osobę jest prawdopodobnie najwyższa w [[Czarnogóra|Czarnogórze]], a nawet na [[Bałkany|Bałkanach]]. [[Plik:Bus_timetables_from_Kotor,_April_2026.jpeg|thumb|Rozkład jazdy autobusów z dworca autobusowego w Kotorze, kwiecień 2026]] Z [[Budva|Budvy]] kursują autobusy do [[Herceg Novi]], zatrzymując się w Kotorze, prawie co 30 minut od 07:00 do 23:00 (2,50 €). Autobusy kursują również między Kotorem a następującymi miastami: [[Podgorica]] co godzinę, 7,50 euro (wrzesień 2022), [[Bar (Czarnogóra)|Bar]] i [[Ulcinj]] (6-8 dziennie, około 5 euro), [[Dubrownik]] i [[Mostar]] (3 dziennie, 3 godziny, 24 września 2022), [[Split]] (3 razy w tygodniu, 7 godzin), [[Sarajewo]] (1x dziennie), [[Belgrad]] (10 godzin), [[Skopje]] (autobus nocny, 12 godzin, dwa razy w tygodniu w piątki i w sobotę o 19:00). W tygodniu do [[Skopje]] można pojechać przez [[Nisz]] w [[Serbia|Serbii]] (autobus z Kotoru do [[Tivat]]u o 15:50, z Tivatu do [[Nisz]]u o 17:30). Autobus do [[Mostar]u o 11:00 kosztuje 26 euro plus euro za sztukę bagażu i jedzie 9 godzin, ponieważ odwiedza prawie wszystkie większe miasta w Czarnogórze i południowej Republice Serbskiej, zanim ostatecznie dotrze do Mostaru. Przez miasto kursują także małe autobusy komunikacji miejskiej (w kolorze białym z niebieskim znakiem „Niebieska Linia”), które kursują przez miasto, łącząc pobliskie wsie i miasteczka. Można je zatrzymać na dowolnym przystanku autobusowym w Kotorze. Udają się także do Tivat wzdłuż wybrzeża, mijając Muo, Prcanj, a także docierają do pięknego [[Perast]]. Cena zależna od odległości. === Statkiem === Z [[Dubrownik]]a do Kotoru kursuje bezpośrednie, szybkie połączenie promowe, organizowane przez [https://adriatic-lines.com/ Adriatic Lines]. Prom kursuje codziennie z [[Dubrownik]]a do Kotoru lub [[Budva|Budvy]], głównie w szczycie sezonu. Czas trwania rejsu wynosi trzy godziny i jest to dobry sposób na uniknięcie korków na przejściu granicznym i na przeprawie promowej do Kamenari. Mniejsze statki wycieczkowe regularnie cumują w {{Znacznik|Port w Kotorze|42.425597|18.767661|typ=transport}}'''[https://www.portofkotor.com/ porcie w Kotorze]''', większe kotwiczą w Zatoce Kotorskiej i swoimi delikatnymi łodziami zabierają pasażerów do portu. W obszarze czterech zatok znajduje się kilka przystani. == Komunikacja == {{mapa|42.425|18.7717|zoom=16|grupy=transport,zobacz,natura,jedzenie,bar,nocleg,atrakcja,zakupy,alarm,zdrowie,zabytek,kontakt,nauka,punkt,rower,parking,obszar,metro,praca}} === Pieszo === Kotor jest mały, więc wszędzie można dojść pieszo. Wejdź na starówkę przez jedną z trzech bram, a następnie zwiedzaj labirynt wąskich uliczek między kamiennymi domami. === Taksówką === Ani Uber ani Bolt nie obsługiwały tego obszaru w kwietniu 2023. === Samochodem === Znalezienie miejsca parkingowego w centrum miasta jest trudne, dlatego korzystaj z samochodu tylko wtedy, gdy musisz. Uważaj, gdzie parkujesz, podejrzani operatorzy holowniczy obierają za cel turystów w okolicach starego miasta. Znajdź wolne miejsce parkingowe z dala od starego miasta i idź pieszo. W Kotorze nie ma piaszczystych plaż, a woda nie jest najwyższej jakości do pływania. Rozważ wyjazd na piękne plaże Jaz lub Trsteno na Riwierze Budva, około 20 km od Kotoru. == Warto zobaczyć == [[Plik:Old Town Scene - Kotor - Montenegro - 04.jpg|thumb|right|Stare Miaasto]] [[Plik:KotorTryphon.jpg|thumb|Katedra Tryfona]] Średniowieczne stare miasto Kotor jest otoczone niemal w całości zachowanymi murami miejskimi o długości 4,5 km. Wraz z zatoką, zostało wpisane na [[Lista światowego dziedzictwa UNESCO|Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO]] w 1979 roku. Krótko przed tym wydarzeniem silne trzęsienie ziemi zniszczyło część budynków, co spowodowało wpisanie Kotoru na Listę Światowego Dziedzictwa Zagrożonego. Po odbudowie status „zagrożony” został zniesiony. W 2017 roku [https://whc.unesco.org/en/list/1533 wenecki system obronny] miasta również został wpisany na Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO. * {{zobacz | name=Katedra św. Tryfona | alt= | url= | adres= | lat=42.424311| long=18.771417| wskazówki=Stare Miasto | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=Został zbudowany w XI wieku i odbudowany po trzęsieniach ziemi. Architektura romańsko-gotycka. W kaplicy znajdują się szczątki św. Tryfona, patrona Kotoru. 4 €. }} * {{zobacz | name=Cerkiew św. Mikołaja | alt= | url= | adres= | lat=42.42575| long=18.7709| wskazówki= | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=Największa cerkiew prawosławna na Starym Mieście. }} * {{zobacz | name=Muzeum Morskie | alt= | url= | adres= | lat=42.425197| long=18.771361| wskazówki=Stare Miasto | tollfree=+382 32 304720 | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=Pn-Sob 08:00-20:00; Niedz. 09:00-13:00. 3 piętra fotografii, mundurów, broni, obrazów i modeli statków. 4 €. }} * {{zobacz | name=Zamek San Giovanni | alt= | url= | adres= | lat=42.422117 | long=18.774816 | wskazówki=najwyższy punkt szlaku fortyfikacyjnego | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=Ruiny zamku na szczycie szlaku biegnącego wzdłuż fortyfikacji miasta. Oferuje panoramiczne widoki na otoczone murami miasto z Zatoką Kotorską w tle. 15 €. }} * {{zobacz | name=Kościół Matki Bożej Uzdrowienia | alt= | url= | adres= | lat=42.43| long=18.77| wskazówki=w połowie drogi od początku szlaku fortyfikacji miejskich na szczyt | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=Kościół na zboczach góry z widokiem na Kotor. Zbudowany w XVI wieku przez ocalałych z zarazy na cześć Matki Najświętszej. Można się do niego dostać, wspinając się szlakiem w górę fortyfikacji ze starego miasta. }} * {{zobacz | name=[https://aquariumboka.ucg.ac.me/en/ Akwarium Boka] | alt= | url= | adres=Put I Bokeljske brigade 68 | lat=42.43616 | long=18.76429 | wskazówki= | tollfree=+382 67 946497 | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=akwariumboka@ucg.ac.me. 10:00-21:00 codziennie. Małe akwarium z wyłącznie lokalnymi gatunkami morskimi. Opisy paneli są w języku czarnogórskim i angielskim. Dorośli 10 €, dzieci (6-18 lat) 6 €, ulgowe 7 €. }} * {{zobacz | name=Cerkiew św. Łukasza | alt= | url= | adres= | lat=42.4255| long=18.7712| wskazówki= | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=Pierwotnie kościół katolicki z XII w., w XVII w. przekształcony w cerkiew prawosławną. }} * {{zobacz | name=Kościół Najświętszej Marii Panny nad Rzeką | alt= | url= | adres= | lat=42.42597| long=18.772| wskazówki= | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=Świątynia z XIII wieku z relikwiami błogosławionej Hosanny z Kotoru. }} * {{zobacz | name=Kościół św. Klary | alt= | url= | adres= | lat=42.425762 | long=18.770348 | wskazówki= | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=XVIII-wieczny kościół, w którym przechowywane są starożytne rękopisy, najstarszy pochodzi z X wieku. }} * {{zobacz | name=Kościół św. Michała | alt= | url= | adres= | lat=42.425038 | long=18.770630 | wskazówki= | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=Od 15 kwietnia do 15 października: wt.–niedz. 10.00–16.00.6 € (bilet jednorazowy z kościołem św. Pawła). Świątynia z XIV-XV wieku. Na dziedzińcu znajduje się kolekcja kamiennych herbów miejscowej elity. }} * {{zobacz | name=Wieża Kampana | alt= | url= | adres= | lat=42.425646 | long=18.768859 | wskazówki= | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis= }} * {{zobacz | name=[https://www.catsmuseum.org/?lang=de Muzeum kotów] | alt= | url= | adres=Trg Gospa od Anđela | lat=42.425028 | long=18.770350 | wskazówki= | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis= }} * {{zobacz | name=Brama Morska | alt= | url= | adres=Trg Gospa od Anđela | lat=42.424728 | long=18.769743 | wskazówki= | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis= }} == Aktywny wypoczynek == * '''Spacer po murze wokół Kotoru'''. To miły wieczorny lub dzienny spacer. Odpocznij, ciesz się widokiem lub przynieś coś do jedzenia i pcia. * '''Wycieczki statkiem'''. Na środku zatoki znajdują się dwie wyspy, {{Znacznik|Sveti Djordje|34.4283 |-119.7048 |typ=natura}}'''Sveti Djordje''' (''Wyspa Św. Jerzego'') i {{Znacznik|Gospa od Skrpijela|42.486667|18.688889|typ=natura}}'''Gospa od Skrpijela''' (''Matka Boska na Skale''), które warto zobaczyć i można do nich dotrzeć łodziami turystycznymi (15 €), które wypływają spoza głównej bramy starego miasta. O wiele taniej jest jednak najpierw pojechać autobusem do Perast (1 €), a następnie skorzystać z taksówki wodnej (5 €), aby dostać się na wyspy. === Turystyka piesza === * {{Znacznik|Wejdź do wnętrza twierdzy|42.423611 |18.771944 |typ=atrakcja}}'''Wejdź do wnętrza twierdzy'''. Fortyfikacje znajdują się około 4,5 km dalej, bezpośrednio nad murami miejskimi, na niemal pionowych klifach. Po dotarciu do twierdzy zostaniesz nagrodzony widokiem na Kotor i zatokę. Wstęp jest zalecany tylko dla osób o stosunkowo dobrej kondycji fizycznej. Za opłatą możesz skorzystać z jednego z kilku wejść na starym mieście (w pobliżu północnej lub południowej bramy), aby pokonać 1350 schodów serpentynami. Ścieżka jest w stosunkowo dobrym stanie, choć niektóre stopnie są uszkodzone. To 365-metrowe podejście może zająć od 30 minut do 1 godziny, w zależności od Twojej kondycji fizycznej. Bramy biletowe są czynne do 20:00 (wcześniej w sezonie przejściowym lub poza sezonem). Zasady dotyczące biletów są bardzo rygorystyczne. Każdy zostanie sprawdzony, a bilet należy oddać przy małym stoliku przy wyjściu. Jeśli nie okażesz biletu ani paragonu jako dowodu, zostaniesz obciążony pełną opłatą po raz drugi. 15 €. * {{Znacznik|Wejdź na górę poza Twierdzą|42.42714 |18.77378 |typ=atrakcja}}'''Wejdź na górę poza Twierdzą'''. Alternatywnie, jeśli chcesz pominąć 15 euro i nadal cieszyć się podobnym widokiem, istnieje szlak za starą elektrownią, poza miastem, w pobliżu północnej bramy, który biegnie równolegle na północny wschód od fortyfikacji. Aby znaleźć ten szlak (punkt początkowy w GPS-ie), wyjdź ze starego miasta przez północną bramę, przejdź przez most i idź dalej aż do skrzyżowania z główną drogą. Następnie skręć w prawo na główną drogę i idź dalej, aż zobaczysz małą ścieżkę po lewej stronie domu na końcu drogi. Następnie skręć w tę małą ścieżkę, która przechodzi w szlak za opuszczoną elektrownią. Najłatwiejszym sposobem nawigacji po tym szlaku jest użycie [https://osmand.net/ OsmAnd] lub Map Google. Po dotarciu do kawiarni, która znajduje się częściowo na górze, korzystając z tej ścieżki, możesz skręcić w prawo na ścieżkę za kawiarnią, która zaprowadzi Cię do małego, opuszczonego kościoła św. Jerzego. Po dotarciu do kościoła, spójrz na zachód, w kierunku starego miasta Kotor, aby zobaczyć mały otwór (duże okno) w fortyfikacjach, często z małą drabiną. :Otwór ten umożliwiałby bezpłatny wstęp na fortyfikacje, ale został zamknięty w lipcu 2023 roku. Niemniej jednak warto sprawdzić, kiedy już tam będziesz. Ta trasa jest bardziej wymagająca niż płatna opcja i zajmuje więcej czasu, więc bądź przygotowany i zabierz dużo wody, ale nagrodą będą dwie kawiarnie na górze. Okno do twierdzy nie jest zamknięte od czerwca 2025 roku. * {{Znacznik|Wędrówka do Mauzoleum Njegosza|42.399722 |18.8375 |typ=atrakcja}}'''Wędrówka do Mauzoleum Njegosza'''. To całodniowa wędrówka, ciągnąca się dalej poza fortyfikacje, mijając tyrolkę, uroczą małą restaurację w połowie drogi i prowadząca do [[Park Narodowy Lovćen|Parku Narodowego Lovćen]]. Zaledwie 13 km, ale różnica wysokości wynosi od 0 m do 1700 m. == Praca i nauka == == Zakupy == Stare miasto oferuje wiele butików. Tuż za starówką znajduje się targ, na którym można kupić świeże warzywa, okulary przeciwsłoneczne i wiele innych rzeczy. W całym Starym Mieście znajduje się wiele banków i bankomatów. Banki są nieczynne w niedziele i święta. Czeki podróżne zazwyczaj nie są akceptowane, nawet przez banki. Należy pamiętać, że nie wszystkie restauracje i sklepy akceptują również karty kredytowe. * {{Znacznik|'''Centrum Handlowe Kamelija'''|42.42778 |18.77025 |typ=zakupy|url=|kolor=008080|treść=}}'''Centrum Handlowe Kamelija'''. 🕑 Pon.–sob. 7:00–22:00. To centrum handlowe na północ od Starego Miasta jest dość duże jak na standardy Kotoru. Znajduje się w nim wiele sklepów odzieżowych i obuwniczych, ale brak porządnych sklepów z elektroniką. Znajdziesz tu również kilka kawiarni z mało inspirującym, choć niedrogim jedzeniem; jedna z nich (Pizzeria Sapori) oferuje menu lunchowe za 4 euro za porcję. * {{Znacznik|'''Targ'''|42.42410 |18.77023 |typ=zakupy|url=|kolor=008080|treść=}}'''Targ''' (''Gradska pijaca'') (''w pobliżu Bramy Morskiej''). Ten niewielki targ ciągnie się wzdłuż murów miejskich i jest nastawiony głównie na turystów: sprzedaje się tam próżniowo pakowany prosciutto i „domową” rakiję w butelkach z pięknymi etykietami. Można tu jednak znaleźć również bardziej autentyczne produkty, takie jak lokalny ser. Nie ma cen, więc pytaj sprzedawców i negocjuj. == Gastronomia == [[Plik:Kotor Cremeschnitte - Kotorske krempite - Kotorska pašta.jpg|thumb|upright=1.35|Kotorska krempita]] Poszukaj niedrogich restauracji w pobliżu dworca autobusowego lub w miejscowości [[Dobrota]], oddalonej o 10-15 minut spacerem od centrum. Restauracje na Starym Mieście pobierają ceny od 15 euro za talerz. Bary są nieco lepsze, choć nawet tutaj warto dokładnie sprawdzić menu, aby uniknąć płacenia 3-4 euro za małą filiżankę kawy. Najtańsze miejsca na Starym Mieście to kioski i knajpki sprzedające shawarmę-gyros, pizzę na kawałki i naleśniki z wytrawnym lub słodkim nadzieniem. Będziesz musiał zjeść je na zewnątrz, ponieważ zazwyczaj nie ma tam stolików i krzeseł. Możesz również odwiedzić centrum handlowe Kamelija, w którym znajduje się kilka bezbarwnych kawiarni z rozsądnymi cenami. Wszystkie restauracje w Kotorze oferują szeroki wybór ryb i owoców morza. Tradycyjnym lokalnym przysmakiem jest ''Kotorska krempita'' – wielowarstwowe ciasto, które nieco przypomina Napoleonkę, choć nie można powiedzieć, że krempita ta różni się czymkolwiek od innych bałkańskich, poza kilkoma dodatkowymi warstwami ciasta. * {{Znacznik|'''BBQ Tanjga'''|42.42191 |18.77035 |typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''BBQ Tanjga''' (''w pobliżu południowej bramy Starego Miasta i dworca autobusowego''). 🕑 10:00–22:00. Angielska nazwa kryje w sobie typową bałkańską chevabdjnicę, której ceny niewiele różnią się od tych, które można znaleźć na wybrzeżu. Liczba miejsc jest jednak ograniczona, mogą tworzyć się kolejki, a jakość jedzenia pozostawia wiele do życzenia. * {{Znacznik|'''Pekara Sandrela'''|42.43817 |18.76603 |typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''Pekara Sandrela''', Jadranska 76. 🕑 7:00–21:00. Rzadkie miejsce w Kotorze z cenami poza hotelem. Ogromny wybór ciast i ciasteczek, dobre kanapki i kawa z automatu. * {{Znacznik|'''Pizzeria Pronto'''|42.42469 |18.77085 |typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''Pizzeria Pronto''' (''Stare Miasto''). 🕑 9:00–13:00. Pizza: 12 €. Hybryda fast foodu i restauracji: tutaj możesz wziąć pizzę na kawałki i zjeść ją na wynos lub usiąść przy stoliku i zjeść bardziej treściwy posiłek. Jedno z najtańszych miejsc na Starym Mieście. * {{Znacznik|'''Forza'''|42.4250612|18.7696776|typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''Forza''' (''w pobliżu wieży zegarowej''). Najpopularniejsza cukiernia w Kotorze. * '''Fish Grill''' (''Znajduje się jedną ulicę nad plażą w Kotorze, przy głównej drodze w dzielnicy mieszkalnej. Pięć minut pieszo od centrum handlowego Kamelija na północ.''). W niedzielę zamknięte. Świeże ryby i owoce morza przygotowywane na zamówienie. Tylko na wynos. Dostępne różne dodatki, takie jak risotto z owocami morza i frytki/frytki. Zdecydowanie zaleca się zamówienie z wyprzedzeniem na następny dzień, ponieważ ilości są bardzo ograniczone i mogą nie być dostępne, jeśli pojawisz się bez zamówienia z wyprzedzeniem. Mniej niż 10 € za jeden posiłek. * '''Pizzeria „POCUO”''' (''na północ od otoczonego murami miasta, przy głównej drodze naprzeciwko Centrum Handlowego Kamelija''). Pizzeria dołączona do hotelu, serwująca różne inne dania kuchni lokalnej i włoskiej. Bardzo miła obsługa i przyjemna jadalnia. Danie dnia za mniej niż 5 €. * {{Znacznik|'''Bastion'''|42.4261359|18.7722712|typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''Restauracja Bastion''' (''w pobliżu kościoła Mariackiego''), ☏ +382 32 322116. Tętniące życiem miejsce w porze lunchu. Pyszne ryby. 6-30 €. * {{Znacznik|'''Cesarica'''|42.4253235|18.770917|typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''Cesarica''' (''w pobliżu hotelu Marja na Starym Mieście''). Serwuje doskonałe i tanie dania kuchni dalmatyńskiej. Spróbuj risotto z mątwą. Dania główne od 5 do 15 €. * {{Znacznik|'''Forza Mare'''|42.4600777|18.7647515|typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''Forza Mare''', Dobrota. Nadmorska restauracja i hotel, poza Kotorem. * {{Znacznik|'''Restauracja i hotel Babilon'''|42.4606675|18.7641955|typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''Restauracja i hotel Babilon''', Dobrota (''obok hotelu Forza Mare (czyli kilka kroków na północ)''). Przystępne ceny, posiłki nad Zatoką Kotorską i pierwszorzędne menu z owocami morza. == Życie nocne == Stare miasto to ponownie miejsce, gdzie można spokojnie wypić espresso w cieniu średniowiecznych murów. Na starówce znajduje się wiele kawiarni, ale mimo to trudno znaleźć wolne miejsce w słoneczny dzień. Napiwek nie jest konieczny, choć można zostawić resztę, po prostu zaokrąglając ją w górę. Zaprzyjaźniając się z kelnerami, można sporo zarobić. Espresso kosztuje 2 euro lub więcej. Napoje bezalkoholowe i soki kosztują 3-4 euro. Spróbuj czarnogórskich win: „Vranac”, „Pro Corde”, „Krstac”, „Cabernet”, „Chardonnay” i piwa „Nikšićko”. Czarnogórska brandy, zwana „rakiją”, to dobry wybór na „rozgrzewkę” przed wieczornym wyjściem, zwłaszcza winogronowa brandy „Montenegrin Loza”, „Prvijenac” lub „Kruna”. Litrowe butelki wina są dostępne w supermarketach poza Stari Gradem za mniej niż 5 euro. Nocne życie w Kotorze zazwyczaj zaczyna się w otwartych barach na starówce. Puby na starówce są otwarte tylko do 1:00. Najlepszym klubem jest {{Znacznik|'''Maximus'''|42.4255396|18.7692821|typ=bar|url=|kolor=000000|treść=}}'''Maximus''', który znajduje się na starówce i zamyka się o 5:00. {{Znacznik|'''Klub Invalida'''|42.42588 |18.77156 |typ=bar|url=|kolor=000000|treść=}}'''Klub Invalida'''. 🕑 8:00–1:00. Niezwykle autentyczne miejsce na Starym Mieście, niedaleko Bramy Północnej: zadymiony bar z bardzo niskimi cenami i charyzmatyczną obsługą. Nazwa nie została nadana przypadkowo – jest to miejsce spotkań emerytowanych sportowców, choć turyści są tu mile widziani. == Rozrywka == == Noclegi == Poza sezonem noclegi w Kotorze są tanie i liczne. W szczycie sezonu stare miasto może być bardzo zatłoczone ze względu na częste przypływy statków wycieczkowych i turystów z innych miast na jednodniowe wycieczki. Z tego powodu warto zatrzymać się poza starówką, na północy lub południu. === Prywatne pokoje === Wiele domów w ''Stari Gradzie'' zostało zamienionych na mieszkania do wynajęcia. W przypadku grup składających się z dwóch lub więcej osób są to często najtańsze opcje. Ich jakość (i ceny) wahają się od luksusowych po skromne. Większość z nich można zarezerwować online, chociaż spodziewana jest wpłata zaliczki przelewem bankowym. Większość z nich jest własnością lub jest zarządzana przez anglojęzycznych emigrantów z zagranicy. Latem za zakwaterowanie w prywatnych rezydencjach na starym mieście należy spodziewać się około 10 euro od osoby i 7-15 euro poza starym miastem i bliżej plaż. === Hostele === * {{Znacznik|'''Old Town Kotor Hostel'''|42.4258748|18.7719496|typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''Old Town Kotor Hostel''', Stari Grad 284 (''w pobliżu Centrum Kultury''), ☏ +382 32 325 317. Należący niegdyś do lokalnej rodziny szlacheckiej Bisanti, Old Town Hostel Kotor, dzięki starannej renowacji i wystrojowi wnętrz, oferuje rustykalną atmosferę historycznego Kotoru. Łóżko wieloosobowe: 30 €. * '''[https://montenegrohostel.com/accommodation/montenegro-hostel-kotor Montenegro Hostel B&B Kotor]''', Stari Grad Kotor 333 (w zachodniej części starego miasta w Kotorze, 100 m od Bramy Morskiej, tuż za hotelem Vardar), ☏ +382 69 039 751. Przyjazny hostel ze wspólną kuchnią i możliwością zwiedzania Kotoru. Od 8 €. === Hotele === * {{Znacznik|'''Hotel butikowy Casa del Mare - Amfora'''|42.4620218|18.7663844|typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''[https://casadelmare.me/ Hotel butikowy Casa del Mare - Amfora]''' (Zatoka Kotorska Orahovac), Orahovac BB (''6 km od [[Perast]]u''), ☏ +382 32 305 857, faks: +382 32 305 852. Zameldowanie: 24h, wymeldowanie: 12:00. Hotel ma 4 gwiazdki, z prywatną plażą, sauną i restauracją rybną. Otwarty 24 godziny na dobę, 365 dni w roku. Hotel położony jest przy plaży w Orahovac. Ciche pokoje z widokiem na morze i zatokę. Cena: 30-99 EUR. * {{Znacznik|'''Hotel Cattaro'''|42.4254183|18.7695208|typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''[http://www.cattarohotel.com/ Hotel Cattaro]''', Plac Broni 420. Zabytkowy hotel, członek Historic Hotels of Europe. Cena: 90-150 EUR. * '''[https://forzagroup.me/forzamare/ Forza Mare]''', Kriva ulica BB, ☏ +382 32 333 500. Mały, 5-gwiazdkowy hotel w Dobrocie. Cena: 166 USD. * {{Znacznik|'''Hotel Marija'''|42.4254818|18.7705109|typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''[http://facebook.com/Hotel-Marija-1761008644159988/about/ Hotel Marija]''', Ulica 1 (''Stare Miasto''), ☏ +382 32 325062. Hotel butikowy. Pojedynczy 44 €; podwójne 63 €. * {{Znacznik|'''Hotel Vardar'''|42.4247681|18.7706646|typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''[https://hotelvardar.com/ Hotel Vardar]''' (''na placu Trg Od Oružja''), ☏ +382 32 325 084. Stary jugosłowiański wystrój. Pojedyncze 100 €; podwójne 200 euro. == Bezpieczeństwo == === Zdrowie === == Kontakt == Od września 2021 roku Kotor ma sieć 4G od wszystkich operatorów w Czarnogórze, a Wi-Fi jest powszechnie dostępne. Od maja 2026 roku co najmniej sieć 5G jest dostępna za pośrednictwem One. == Informacje turystyczne == * {{Znacznik|'''Punkt Informacji Turystycznej'''|42.424821 |18.769581 |typ=alarm|url=|kolor=8B008B|treść=}}'''Punkt Informacji Turystycznej''' (''Info Pult TO Kotor''). Tel.: +382 32 325 950. == Gdzie dalej == * '''[[Prčanj]]''' – osada oddalona o 4 km. * '''[[Budva]]''' - popularna miejscowość turystyczna * '''[[Bar (Czarnogóra)|Bar]]''' – miasto i największy port Czarnogóry * '''[[Tivat]]''' – siedziba przystani dla elitarnych jachtów * '''[[Herceg Novi]]''' * '''[[Cetynia]]''', wewnętrzna stara stolica Czarnogóry * '''[[Park Narodowy Lovćen]]''' * Jednodniowa wycieczka do miast położonych nad zatoką, takich jak '''[[Perast]]''' (18 km) lub '''[[Risan]]'''. * Odwiedź plaże pół godziny jazdy od Kotoru (Jaz, Trsteno, Plavi hori). {{użyteczny}} {{Jest w|Czarnogóra}} {{Geo|42.43|18.77}} [[Kategoria:Czarnogóra]] luabvl47ykwa5uh6of17ykd5r9i3hqr 158191 158188 2026-08-06T18:52:15Z Moromar 2451 /* Aktywny wypoczynek */ 158191 wikitext text/x-wiki {{Top-banner|unesco=yes}} {{Miejscowość infobox |nazwa = Kotor |nazwa oryginalna = |widok = 20090719 Crkva Gospa od Zdravlja Kotor Bay Montenegro.jpg |opis = |herb = Coat_of_Arms_of_Kotor.png |mapa = |państwo = [[Plik:Flag of Montenegro.svg|20px]] [[Czarnogóra]] |region = Kotor |powierzchnia = 335 |wysokość = 0 |ludność = 22 000 |prefiks = +382 32 |kod pocztowy = 85330 |www = https://www.kotor.me/ }} '''Kotor''' to nadmorskie miasto w [[Czarnogóra|Czarnogórze]], liczące 22 000 mieszkańców (dane z 2023). Słynie z pięknej architektury i naturalnego położenia w najgłębszej części [[Zatoka Kotorska|Zatoki Kotorskiej]]. Miasto rozwinęło się wokół Starego Miasta (''Stari Grad''), najsłynniejszego zabytku miasta, wpisanego na [[Lista światowego dziedzictwa UNESCO|listę światowego dziedzictwa UNESCO]]. Mury miejskie znajdują się na oddzielnej liście, podobnie jak pięć innych weneckich murów miejskich wzdłuż Adriatyku i we [[Włochy|Włoszech]]. == Charakterystyka == [[Plik:Kotor, Montenegro.jpg|thumb|right|320px|Zatoka Kotorska]] Kotor położony jest w najdalszej części [[Zatoka Kotorska|Zatoki Kotorskiej]] (Boka Kotorska), na północnym wybrzeżu [[Czarnogóra|Czarnogóry]]. Miasto rozwinęło się wokół Starego Miasta (Stari Grad), najsłynniejszego zabytku Kotoru, wpisanego na Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO. Sama zatoka jest tradycyjnie uważana za najgłębszy naturalny fiord Morza Śródziemnego (choć według najnowszych danych naukowych jest to raczej przekształcony kanion rzeczny), a naturalne krajobrazy na jej brzegach (w tym strome góry schodzące niemal do linii brzegowej) są niezwykle malownicze. Stare Miasto jest w całości otoczone murami (góra stanowi jeden z murów). Można do niego wejść przez cztery bramy: Bramę Główną (od strony zatoki), Bramę Północną, Bramę Południową i mniejszą Bramę Nową. Na Starym Mieście obowiązuje zakaz ruchu samochodowego, a wszystkie ulice są bez nazw. Chociaż wszystkie domy są ponumerowane, najlepiej poruszać się po punktach orientacyjnych. Place zazwyczaj noszą nazwy od znajdujących się na nich świątyń, a wskazówki dojazdu podaje się albo od najbliższego placu, albo od najbliższej bramy. Najbardziej znanym i widocznym punktem orientacyjnym jest wieża zegarowa, która wznosi się naprzeciwko Bramy Głównej na głównym placu. Na Starym Mieście znajduje się kilka banków i bankomatów. Bankomaty często wydają jak najmniej banknotów. Na przykład, wypłacając 150 euro, prawdopodobnie otrzymasz trzy banknoty 50-euro. Wielu sprzedawców ma trudności z wydawaniem reszty z dużych banknotów, dlatego zaleca się wypłacanie takich kwot, aby uniknąć otrzymania dużych banknotów 50- lub 100-euro, lub wypłacanie małych kwot na raz. Banki są zamknięte w niedziele i święta. Czeki podróżne zazwyczaj nie są akceptowane, nawet przez banki. Nie wszystkie restauracje i sklepy akceptują karty bankowe (niektóre butiki nie oferują zniżek za płatności kartą), dlatego najlepiej sprawdzić to wcześniej. Kotor i cała [[Zatoka Kotorska]] od dawna jest ulubionym miejscem wypoczynku i drugim domem dla wielu Europejczyków, w tym Brytyjczyków, Irlandczyków i Szkotów. Po serbskim, angielski jest najczęściej używanym językiem; Większość kelnerów i personelu hotelowego mówi po angielsku, a wielu w różnym stopniu posługuje się również rosyjskim. Turyści przybywają do Kotoru z całego świata: z sąsiednich kurortów na wybrzeżu [[Czarnogóra|Czarnogóry]], statkami wycieczkowymi, a nawet z [[Chorwacja|Chorwacji]]. Wraz z [[Dubrownik]]iem, stał się obowiązkowym punktem każdej podróży wzdłuż wybrzeża Adriatyku, co oczywiście nie przyniosło miastu żadnych korzyści. Warto odwiedzić go tylko poza sezonem, zwłaszcza że wspinaczka na twierdzę w upale raczej nie będzie przyjemna. Ceny są nadal niższe niż w [[Dubrownik]]u, choć nieprzyzwoicie wysokie jak na czarnogórskie standardy. Wioski nad Zatoką Kotorską bywają tańsze, a sąsiedni [[Tivat]] to również dobre miejsce na nocleg lub lunch. == Dojazd == === Samolotem === 10 km od Kotoru znajduje się {{Znacznik|Port lotniczy Tivat|42.404722|18.723333|typ=transport}}'''lotnisko Tivat''' ({{IATA|TIV}}), które latem obsługuje sporo lotów, a zimą praktycznie się zatrzymuje. W pobliżu lotniska kursują rzadkie autobusy międzymiastowe Kotor-Tivat, choć nie zawsze się zatrzymują; Najprawdopodobniej pojedziesz taksówką (od 30 €, 15 min). Do {{Znacznik|Port lotniczy Podgorica|42.359444|19.251944|typ=transport}}'''Podgoricy''' ({{IATA|TGD}}) lub {{Znacznik|Port lotniczy Dubrownik|42.561389|18.268333|typ=transport}}'''Dubrownika''' ({{IATA|DBV}}) można polecieć przez cały rok. Lotnisko w Dubrowniku jest dwa razy bliżej, ale po drodze trzeba będzie przekroczyć granicę, a aby wjechać do [[Chorwacja|Chorwacji]], potrzebna jest wiza Schengen. === Samochodem === Główna autostrada biegnie wzdłuż wybrzeża [[Zatoka Kotorska|Zatoki Kotorskiej]] od [[Perast]]u i granicy z [[Chorwacja|Chorwacją]], a za Kotorem przecina góry tunelem, docierając do [[Budva|Budvy]] i [[Tivat]]u. Z Kotoru prowadzi również wąska i nieco onieśmielająca górska droga, która wznosi się tuż nad zatoką i przez Lovcen do [[Cetynia|Cetyni]]. W szczycie sezonu znalezienie miejsca parkingowego na ulicy może być trudne; istnieje wiele płatnych parkingów, niektóre dość drogie. Ceny 2 euro za godzinę nie są rzadkością, choć dostępne są również tańsze opcje. {{Znacznik|'''Parking Benovo'''|42.42663 |18.76997 |typ=parking|url=|kolor=00FF00|treść=}}'''Parking Benovo'''. 0,80 euro za godzinę. Najtańsza opcja, zaledwie sto metrów od Bramy Morskiej. Niestety, parking jest dość mały, więc miejsca parkingowe są zazwyczaj dostępne tylko bardzo wcześnie rano lub późnym wieczorem. {{Znacznik|'''Parking Autoboka'''|42.42100 |18.76743 |typ=parking|url=|kolor=00FF00|treść=}}'''Parking Autoboka'''. 0,90 euro za godzinę. Bardziej niezawodna opcja, 5 minut spacerem od Starego Miasta. === Autobusem === Wszystkie autobusy kursują autostradą nadmorską z [[Budva|Budvy]] (30 minut) do [[Herceg Novi]] (1 godzina 15 minut), odjeżdżając co najmniej co godzinę. Okazjonalnie kursują autobusy przez [[Risan]] na północ do [[Nikšić]]. Autobusy podmiejskie są wygodne do podróżowania między sąsiednimi miastami nad [[Zatoka Kotorska|Zatoką Kotorską]], a także do [[Tivat]]u; patrz Komunikacja. {{Znacznik|Dworzec autobusowy|42.4197 |18.7701 |typ=transport}}'''[https://www.autobuskastanicakotor.me/ Dworzec autobusowy]''' (''Autobuska stanica'') (''5 minut spacerem od Starego Miasta drogą w kierunku [[Budva|Budvy]]; podążaj za starym wysokim kominem!''): ☎ +382 (32) 325-809. 🕑 6:00–21:00. Skromny dworzec autobusowy z restauracją Bocco (6:00–23:00), która może pochwalić się rekordowo niskimi cenami jak na Kotor, ale również zbiera bardzo złe opinie od turystów. Na dworcu autobusowym znajduje się również kiosk z pieczywem, ale wygodna strefa ze stolikami i krzesłami do oczekiwania na autobus jest dostępna tylko wewnątrz restauracji. Przechowalnia bagażu kosztuje 1 euro za godzinę. Opłata za platformę w wysokości 2 euro za osobę jest prawdopodobnie najwyższa w [[Czarnogóra|Czarnogórze]], a nawet na [[Bałkany|Bałkanach]]. [[Plik:Bus_timetables_from_Kotor,_April_2026.jpeg|thumb|Rozkład jazdy autobusów z dworca autobusowego w Kotorze, kwiecień 2026]] Z [[Budva|Budvy]] kursują autobusy do [[Herceg Novi]], zatrzymując się w Kotorze, prawie co 30 minut od 07:00 do 23:00 (2,50 €). Autobusy kursują również między Kotorem a następującymi miastami: [[Podgorica]] co godzinę, 7,50 euro (wrzesień 2022), [[Bar (Czarnogóra)|Bar]] i [[Ulcinj]] (6-8 dziennie, około 5 euro), [[Dubrownik]] i [[Mostar]] (3 dziennie, 3 godziny, 24 września 2022), [[Split]] (3 razy w tygodniu, 7 godzin), [[Sarajewo]] (1x dziennie), [[Belgrad]] (10 godzin), [[Skopje]] (autobus nocny, 12 godzin, dwa razy w tygodniu w piątki i w sobotę o 19:00). W tygodniu do [[Skopje]] można pojechać przez [[Nisz]] w [[Serbia|Serbii]] (autobus z Kotoru do [[Tivat]]u o 15:50, z Tivatu do [[Nisz]]u o 17:30). Autobus do [[Mostar]u o 11:00 kosztuje 26 euro plus euro za sztukę bagażu i jedzie 9 godzin, ponieważ odwiedza prawie wszystkie większe miasta w Czarnogórze i południowej Republice Serbskiej, zanim ostatecznie dotrze do Mostaru. Przez miasto kursują także małe autobusy komunikacji miejskiej (w kolorze białym z niebieskim znakiem „Niebieska Linia”), które kursują przez miasto, łącząc pobliskie wsie i miasteczka. Można je zatrzymać na dowolnym przystanku autobusowym w Kotorze. Udają się także do Tivat wzdłuż wybrzeża, mijając Muo, Prcanj, a także docierają do pięknego [[Perast]]. Cena zależna od odległości. === Statkiem === Z [[Dubrownik]]a do Kotoru kursuje bezpośrednie, szybkie połączenie promowe, organizowane przez [https://adriatic-lines.com/ Adriatic Lines]. Prom kursuje codziennie z [[Dubrownik]]a do Kotoru lub [[Budva|Budvy]], głównie w szczycie sezonu. Czas trwania rejsu wynosi trzy godziny i jest to dobry sposób na uniknięcie korków na przejściu granicznym i na przeprawie promowej do Kamenari. Mniejsze statki wycieczkowe regularnie cumują w {{Znacznik|Port w Kotorze|42.425597|18.767661|typ=transport}}'''[https://www.portofkotor.com/ porcie w Kotorze]''', większe kotwiczą w Zatoce Kotorskiej i swoimi delikatnymi łodziami zabierają pasażerów do portu. W obszarze czterech zatok znajduje się kilka przystani. == Komunikacja == {{mapa|42.425|18.7717|zoom=16|grupy=transport,zobacz,natura,jedzenie,bar,nocleg,atrakcja,zakupy,alarm,zdrowie,zabytek,kontakt,nauka,punkt,rower,parking,obszar,metro,praca}} === Pieszo === Kotor jest mały, więc wszędzie można dojść pieszo. Wejdź na starówkę przez jedną z trzech bram, a następnie zwiedzaj labirynt wąskich uliczek między kamiennymi domami. === Taksówką === Ani Uber ani Bolt nie obsługiwały tego obszaru w kwietniu 2023. === Samochodem === Znalezienie miejsca parkingowego w centrum miasta jest trudne, dlatego korzystaj z samochodu tylko wtedy, gdy musisz. Uważaj, gdzie parkujesz, podejrzani operatorzy holowniczy obierają za cel turystów w okolicach starego miasta. Znajdź wolne miejsce parkingowe z dala od starego miasta i idź pieszo. W Kotorze nie ma piaszczystych plaż, a woda nie jest najwyższej jakości do pływania. Rozważ wyjazd na piękne plaże Jaz lub Trsteno na Riwierze Budva, około 20 km od Kotoru. == Warto zobaczyć == [[Plik:Old Town Scene - Kotor - Montenegro - 04.jpg|thumb|right|Stare Miaasto]] [[Plik:KotorTryphon.jpg|thumb|Katedra Tryfona]] Średniowieczne stare miasto Kotor jest otoczone niemal w całości zachowanymi murami miejskimi o długości 4,5 km. Wraz z zatoką, zostało wpisane na [[Lista światowego dziedzictwa UNESCO|Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO]] w 1979 roku. Krótko przed tym wydarzeniem silne trzęsienie ziemi zniszczyło część budynków, co spowodowało wpisanie Kotoru na Listę Światowego Dziedzictwa Zagrożonego. Po odbudowie status „zagrożony” został zniesiony. W 2017 roku [https://whc.unesco.org/en/list/1533 wenecki system obronny] miasta również został wpisany na Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO. * {{zobacz | name=Katedra św. Tryfona | alt= | url= | adres= | lat=42.424311| long=18.771417| wskazówki=Stare Miasto | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=Został zbudowany w XI wieku i odbudowany po trzęsieniach ziemi. Architektura romańsko-gotycka. W kaplicy znajdują się szczątki św. Tryfona, patrona Kotoru. 4 €. }} * {{zobacz | name=Cerkiew św. Mikołaja | alt= | url= | adres= | lat=42.42575| long=18.7709| wskazówki= | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=Największa cerkiew prawosławna na Starym Mieście. }} * {{zobacz | name=Muzeum Morskie | alt= | url= | adres= | lat=42.425197| long=18.771361| wskazówki=Stare Miasto | tollfree=+382 32 304720 | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=Pn-Sob 08:00-20:00; Niedz. 09:00-13:00. 3 piętra fotografii, mundurów, broni, obrazów i modeli statków. 4 €. }} * {{zobacz | name=Zamek San Giovanni | alt= | url= | adres= | lat=42.422117 | long=18.774816 | wskazówki=najwyższy punkt szlaku fortyfikacyjnego | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=Ruiny zamku na szczycie szlaku biegnącego wzdłuż fortyfikacji miasta. Oferuje panoramiczne widoki na otoczone murami miasto z Zatoką Kotorską w tle. 15 €. }} * {{zobacz | name=Kościół Matki Bożej Uzdrowienia | alt= | url= | adres= | lat=42.43| long=18.77| wskazówki=w połowie drogi od początku szlaku fortyfikacji miejskich na szczyt | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=Kościół na zboczach góry z widokiem na Kotor. Zbudowany w XVI wieku przez ocalałych z zarazy na cześć Matki Najświętszej. Można się do niego dostać, wspinając się szlakiem w górę fortyfikacji ze starego miasta. }} * {{zobacz | name=[https://aquariumboka.ucg.ac.me/en/ Akwarium Boka] | alt= | url= | adres=Put I Bokeljske brigade 68 | lat=42.43616 | long=18.76429 | wskazówki= | tollfree=+382 67 946497 | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=akwariumboka@ucg.ac.me. 10:00-21:00 codziennie. Małe akwarium z wyłącznie lokalnymi gatunkami morskimi. Opisy paneli są w języku czarnogórskim i angielskim. Dorośli 10 €, dzieci (6-18 lat) 6 €, ulgowe 7 €. }} * {{zobacz | name=Cerkiew św. Łukasza | alt= | url= | adres= | lat=42.4255| long=18.7712| wskazówki= | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=Pierwotnie kościół katolicki z XII w., w XVII w. przekształcony w cerkiew prawosławną. }} * {{zobacz | name=Kościół Najświętszej Marii Panny nad Rzeką | alt= | url= | adres= | lat=42.42597| long=18.772| wskazówki= | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=Świątynia z XIII wieku z relikwiami błogosławionej Hosanny z Kotoru. }} * {{zobacz | name=Kościół św. Klary | alt= | url= | adres= | lat=42.425762 | long=18.770348 | wskazówki= | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=XVIII-wieczny kościół, w którym przechowywane są starożytne rękopisy, najstarszy pochodzi z X wieku. }} * {{zobacz | name=Kościół św. Michała | alt= | url= | adres= | lat=42.425038 | long=18.770630 | wskazówki= | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=Od 15 kwietnia do 15 października: wt.–niedz. 10.00–16.00.6 € (bilet jednorazowy z kościołem św. Pawła). Świątynia z XIV-XV wieku. Na dziedzińcu znajduje się kolekcja kamiennych herbów miejscowej elity. }} * {{zobacz | name=Wieża Kampana | alt= | url= | adres= | lat=42.425646 | long=18.768859 | wskazówki= | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis= }} * {{zobacz | name=[https://www.catsmuseum.org/?lang=de Muzeum kotów] | alt= | url= | adres=Trg Gospa od Anđela | lat=42.425028 | long=18.770350 | wskazówki= | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis= }} * {{zobacz | name=Brama Morska | alt= | url= | adres=Trg Gospa od Anđela | lat=42.424728 | long=18.769743 | wskazówki= | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis= }} == Aktywny wypoczynek == * '''Spacer po murze wokół Kotoru'''. To miły wieczorny lub dzienny spacer. Odpocznij, ciesz się widokiem lub przynieś coś do jedzenia i pcia. * '''Wycieczki statkiem'''. Na środku zatoki znajdują się dwie wyspy, {{Znacznik|Sveti Djordje|42.486|18.691|typ=natura}}'''Sveti Djordje''' (''Wyspa Św. Jerzego'') i {{Znacznik|Gospa od Skrpijela|42.486667|18.688889|typ=natura}}'''Gospa od Skrpijela''' (''Matka Boska na Skale''), które warto zobaczyć i można do nich dotrzeć łodziami turystycznymi (15 €), które wypływają spoza głównej bramy starego miasta. O wiele taniej jest jednak najpierw pojechać autobusem do Perast (1 €), a następnie skorzystać z taksówki wodnej (5 €), aby dostać się na wyspy. === Turystyka piesza === * {{Znacznik|Wejdź do wnętrza twierdzy|42.423611 |18.771944 |typ=atrakcja}}'''Wejdź do wnętrza twierdzy'''. Fortyfikacje znajdują się około 4,5 km dalej, bezpośrednio nad murami miejskimi, na niemal pionowych klifach. Po dotarciu do twierdzy zostaniesz nagrodzony widokiem na Kotor i zatokę. Wstęp jest zalecany tylko dla osób o stosunkowo dobrej kondycji fizycznej. Za opłatą możesz skorzystać z jednego z kilku wejść na starym mieście (w pobliżu północnej lub południowej bramy), aby pokonać 1350 schodów serpentynami. Ścieżka jest w stosunkowo dobrym stanie, choć niektóre stopnie są uszkodzone. To 365-metrowe podejście może zająć od 30 minut do 1 godziny, w zależności od Twojej kondycji fizycznej. Bramy biletowe są czynne do 20:00 (wcześniej w sezonie przejściowym lub poza sezonem). Zasady dotyczące biletów są bardzo rygorystyczne. Każdy zostanie sprawdzony, a bilet należy oddać przy małym stoliku przy wyjściu. Jeśli nie okażesz biletu ani paragonu jako dowodu, zostaniesz obciążony pełną opłatą po raz drugi. 15 €. * {{Znacznik|Wejdź na górę poza Twierdzą|42.42714 |18.77378 |typ=atrakcja}}'''Wejdź na górę poza Twierdzą'''. Alternatywnie, jeśli chcesz pominąć 15 euro i nadal cieszyć się podobnym widokiem, istnieje szlak za starą elektrownią, poza miastem, w pobliżu północnej bramy, który biegnie równolegle na północny wschód od fortyfikacji. Aby znaleźć ten szlak (punkt początkowy w GPS-ie), wyjdź ze starego miasta przez północną bramę, przejdź przez most i idź dalej aż do skrzyżowania z główną drogą. Następnie skręć w prawo na główną drogę i idź dalej, aż zobaczysz małą ścieżkę po lewej stronie domu na końcu drogi. Następnie skręć w tę małą ścieżkę, która przechodzi w szlak za opuszczoną elektrownią. Najłatwiejszym sposobem nawigacji po tym szlaku jest użycie [https://osmand.net/ OsmAnd] lub Map Google. Po dotarciu do kawiarni, która znajduje się częściowo na górze, korzystając z tej ścieżki, możesz skręcić w prawo na ścieżkę za kawiarnią, która zaprowadzi Cię do małego, opuszczonego kościoła św. Jerzego. Po dotarciu do kościoła, spójrz na zachód, w kierunku starego miasta Kotor, aby zobaczyć mały otwór (duże okno) w fortyfikacjach, często z małą drabiną. :Otwór ten umożliwiałby bezpłatny wstęp na fortyfikacje, ale został zamknięty w lipcu 2023 roku. Niemniej jednak warto sprawdzić, kiedy już tam będziesz. Ta trasa jest bardziej wymagająca niż płatna opcja i zajmuje więcej czasu, więc bądź przygotowany i zabierz dużo wody, ale nagrodą będą dwie kawiarnie na górze. Okno do twierdzy nie jest zamknięte od czerwca 2025 roku. * {{Znacznik|Wędrówka do Mauzoleum Njegosza|42.399722 |18.8375 |typ=atrakcja}}'''Wędrówka do Mauzoleum Njegosza'''. To całodniowa wędrówka, ciągnąca się dalej poza fortyfikacje, mijając tyrolkę, uroczą małą restaurację w połowie drogi i prowadząca do [[Park Narodowy Lovćen|Parku Narodowego Lovćen]]. Zaledwie 13 km, ale różnica wysokości wynosi od 0 m do 1700 m. == Praca i nauka == == Zakupy == Stare miasto oferuje wiele butików. Tuż za starówką znajduje się targ, na którym można kupić świeże warzywa, okulary przeciwsłoneczne i wiele innych rzeczy. W całym Starym Mieście znajduje się wiele banków i bankomatów. Banki są nieczynne w niedziele i święta. Czeki podróżne zazwyczaj nie są akceptowane, nawet przez banki. Należy pamiętać, że nie wszystkie restauracje i sklepy akceptują również karty kredytowe. * {{Znacznik|'''Centrum Handlowe Kamelija'''|42.42778 |18.77025 |typ=zakupy|url=|kolor=008080|treść=}}'''Centrum Handlowe Kamelija'''. 🕑 Pon.–sob. 7:00–22:00. To centrum handlowe na północ od Starego Miasta jest dość duże jak na standardy Kotoru. Znajduje się w nim wiele sklepów odzieżowych i obuwniczych, ale brak porządnych sklepów z elektroniką. Znajdziesz tu również kilka kawiarni z mało inspirującym, choć niedrogim jedzeniem; jedna z nich (Pizzeria Sapori) oferuje menu lunchowe za 4 euro za porcję. * {{Znacznik|'''Targ'''|42.42410 |18.77023 |typ=zakupy|url=|kolor=008080|treść=}}'''Targ''' (''Gradska pijaca'') (''w pobliżu Bramy Morskiej''). Ten niewielki targ ciągnie się wzdłuż murów miejskich i jest nastawiony głównie na turystów: sprzedaje się tam próżniowo pakowany prosciutto i „domową” rakiję w butelkach z pięknymi etykietami. Można tu jednak znaleźć również bardziej autentyczne produkty, takie jak lokalny ser. Nie ma cen, więc pytaj sprzedawców i negocjuj. == Gastronomia == [[Plik:Kotor Cremeschnitte - Kotorske krempite - Kotorska pašta.jpg|thumb|upright=1.35|Kotorska krempita]] Poszukaj niedrogich restauracji w pobliżu dworca autobusowego lub w miejscowości [[Dobrota]], oddalonej o 10-15 minut spacerem od centrum. Restauracje na Starym Mieście pobierają ceny od 15 euro za talerz. Bary są nieco lepsze, choć nawet tutaj warto dokładnie sprawdzić menu, aby uniknąć płacenia 3-4 euro za małą filiżankę kawy. Najtańsze miejsca na Starym Mieście to kioski i knajpki sprzedające shawarmę-gyros, pizzę na kawałki i naleśniki z wytrawnym lub słodkim nadzieniem. Będziesz musiał zjeść je na zewnątrz, ponieważ zazwyczaj nie ma tam stolików i krzeseł. Możesz również odwiedzić centrum handlowe Kamelija, w którym znajduje się kilka bezbarwnych kawiarni z rozsądnymi cenami. Wszystkie restauracje w Kotorze oferują szeroki wybór ryb i owoców morza. Tradycyjnym lokalnym przysmakiem jest ''Kotorska krempita'' – wielowarstwowe ciasto, które nieco przypomina Napoleonkę, choć nie można powiedzieć, że krempita ta różni się czymkolwiek od innych bałkańskich, poza kilkoma dodatkowymi warstwami ciasta. * {{Znacznik|'''BBQ Tanjga'''|42.42191 |18.77035 |typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''BBQ Tanjga''' (''w pobliżu południowej bramy Starego Miasta i dworca autobusowego''). 🕑 10:00–22:00. Angielska nazwa kryje w sobie typową bałkańską chevabdjnicę, której ceny niewiele różnią się od tych, które można znaleźć na wybrzeżu. Liczba miejsc jest jednak ograniczona, mogą tworzyć się kolejki, a jakość jedzenia pozostawia wiele do życzenia. * {{Znacznik|'''Pekara Sandrela'''|42.43817 |18.76603 |typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''Pekara Sandrela''', Jadranska 76. 🕑 7:00–21:00. Rzadkie miejsce w Kotorze z cenami poza hotelem. Ogromny wybór ciast i ciasteczek, dobre kanapki i kawa z automatu. * {{Znacznik|'''Pizzeria Pronto'''|42.42469 |18.77085 |typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''Pizzeria Pronto''' (''Stare Miasto''). 🕑 9:00–13:00. Pizza: 12 €. Hybryda fast foodu i restauracji: tutaj możesz wziąć pizzę na kawałki i zjeść ją na wynos lub usiąść przy stoliku i zjeść bardziej treściwy posiłek. Jedno z najtańszych miejsc na Starym Mieście. * {{Znacznik|'''Forza'''|42.4250612|18.7696776|typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''Forza''' (''w pobliżu wieży zegarowej''). Najpopularniejsza cukiernia w Kotorze. * '''Fish Grill''' (''Znajduje się jedną ulicę nad plażą w Kotorze, przy głównej drodze w dzielnicy mieszkalnej. Pięć minut pieszo od centrum handlowego Kamelija na północ.''). W niedzielę zamknięte. Świeże ryby i owoce morza przygotowywane na zamówienie. Tylko na wynos. Dostępne różne dodatki, takie jak risotto z owocami morza i frytki/frytki. Zdecydowanie zaleca się zamówienie z wyprzedzeniem na następny dzień, ponieważ ilości są bardzo ograniczone i mogą nie być dostępne, jeśli pojawisz się bez zamówienia z wyprzedzeniem. Mniej niż 10 € za jeden posiłek. * '''Pizzeria „POCUO”''' (''na północ od otoczonego murami miasta, przy głównej drodze naprzeciwko Centrum Handlowego Kamelija''). Pizzeria dołączona do hotelu, serwująca różne inne dania kuchni lokalnej i włoskiej. Bardzo miła obsługa i przyjemna jadalnia. Danie dnia za mniej niż 5 €. * {{Znacznik|'''Bastion'''|42.4261359|18.7722712|typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''Restauracja Bastion''' (''w pobliżu kościoła Mariackiego''), ☏ +382 32 322116. Tętniące życiem miejsce w porze lunchu. Pyszne ryby. 6-30 €. * {{Znacznik|'''Cesarica'''|42.4253235|18.770917|typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''Cesarica''' (''w pobliżu hotelu Marja na Starym Mieście''). Serwuje doskonałe i tanie dania kuchni dalmatyńskiej. Spróbuj risotto z mątwą. Dania główne od 5 do 15 €. * {{Znacznik|'''Forza Mare'''|42.4600777|18.7647515|typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''Forza Mare''', Dobrota. Nadmorska restauracja i hotel, poza Kotorem. * {{Znacznik|'''Restauracja i hotel Babilon'''|42.4606675|18.7641955|typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''Restauracja i hotel Babilon''', Dobrota (''obok hotelu Forza Mare (czyli kilka kroków na północ)''). Przystępne ceny, posiłki nad Zatoką Kotorską i pierwszorzędne menu z owocami morza. == Życie nocne == Stare miasto to ponownie miejsce, gdzie można spokojnie wypić espresso w cieniu średniowiecznych murów. Na starówce znajduje się wiele kawiarni, ale mimo to trudno znaleźć wolne miejsce w słoneczny dzień. Napiwek nie jest konieczny, choć można zostawić resztę, po prostu zaokrąglając ją w górę. Zaprzyjaźniając się z kelnerami, można sporo zarobić. Espresso kosztuje 2 euro lub więcej. Napoje bezalkoholowe i soki kosztują 3-4 euro. Spróbuj czarnogórskich win: „Vranac”, „Pro Corde”, „Krstac”, „Cabernet”, „Chardonnay” i piwa „Nikšićko”. Czarnogórska brandy, zwana „rakiją”, to dobry wybór na „rozgrzewkę” przed wieczornym wyjściem, zwłaszcza winogronowa brandy „Montenegrin Loza”, „Prvijenac” lub „Kruna”. Litrowe butelki wina są dostępne w supermarketach poza Stari Gradem za mniej niż 5 euro. Nocne życie w Kotorze zazwyczaj zaczyna się w otwartych barach na starówce. Puby na starówce są otwarte tylko do 1:00. Najlepszym klubem jest {{Znacznik|'''Maximus'''|42.4255396|18.7692821|typ=bar|url=|kolor=000000|treść=}}'''Maximus''', który znajduje się na starówce i zamyka się o 5:00. {{Znacznik|'''Klub Invalida'''|42.42588 |18.77156 |typ=bar|url=|kolor=000000|treść=}}'''Klub Invalida'''. 🕑 8:00–1:00. Niezwykle autentyczne miejsce na Starym Mieście, niedaleko Bramy Północnej: zadymiony bar z bardzo niskimi cenami i charyzmatyczną obsługą. Nazwa nie została nadana przypadkowo – jest to miejsce spotkań emerytowanych sportowców, choć turyści są tu mile widziani. == Rozrywka == == Noclegi == Poza sezonem noclegi w Kotorze są tanie i liczne. W szczycie sezonu stare miasto może być bardzo zatłoczone ze względu na częste przypływy statków wycieczkowych i turystów z innych miast na jednodniowe wycieczki. Z tego powodu warto zatrzymać się poza starówką, na północy lub południu. === Prywatne pokoje === Wiele domów w ''Stari Gradzie'' zostało zamienionych na mieszkania do wynajęcia. W przypadku grup składających się z dwóch lub więcej osób są to często najtańsze opcje. Ich jakość (i ceny) wahają się od luksusowych po skromne. Większość z nich można zarezerwować online, chociaż spodziewana jest wpłata zaliczki przelewem bankowym. Większość z nich jest własnością lub jest zarządzana przez anglojęzycznych emigrantów z zagranicy. Latem za zakwaterowanie w prywatnych rezydencjach na starym mieście należy spodziewać się około 10 euro od osoby i 7-15 euro poza starym miastem i bliżej plaż. === Hostele === * {{Znacznik|'''Old Town Kotor Hostel'''|42.4258748|18.7719496|typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''Old Town Kotor Hostel''', Stari Grad 284 (''w pobliżu Centrum Kultury''), ☏ +382 32 325 317. Należący niegdyś do lokalnej rodziny szlacheckiej Bisanti, Old Town Hostel Kotor, dzięki starannej renowacji i wystrojowi wnętrz, oferuje rustykalną atmosferę historycznego Kotoru. Łóżko wieloosobowe: 30 €. * '''[https://montenegrohostel.com/accommodation/montenegro-hostel-kotor Montenegro Hostel B&B Kotor]''', Stari Grad Kotor 333 (w zachodniej części starego miasta w Kotorze, 100 m od Bramy Morskiej, tuż za hotelem Vardar), ☏ +382 69 039 751. Przyjazny hostel ze wspólną kuchnią i możliwością zwiedzania Kotoru. Od 8 €. === Hotele === * {{Znacznik|'''Hotel butikowy Casa del Mare - Amfora'''|42.4620218|18.7663844|typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''[https://casadelmare.me/ Hotel butikowy Casa del Mare - Amfora]''' (Zatoka Kotorska Orahovac), Orahovac BB (''6 km od [[Perast]]u''), ☏ +382 32 305 857, faks: +382 32 305 852. Zameldowanie: 24h, wymeldowanie: 12:00. Hotel ma 4 gwiazdki, z prywatną plażą, sauną i restauracją rybną. Otwarty 24 godziny na dobę, 365 dni w roku. Hotel położony jest przy plaży w Orahovac. Ciche pokoje z widokiem na morze i zatokę. Cena: 30-99 EUR. * {{Znacznik|'''Hotel Cattaro'''|42.4254183|18.7695208|typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''[http://www.cattarohotel.com/ Hotel Cattaro]''', Plac Broni 420. Zabytkowy hotel, członek Historic Hotels of Europe. Cena: 90-150 EUR. * '''[https://forzagroup.me/forzamare/ Forza Mare]''', Kriva ulica BB, ☏ +382 32 333 500. Mały, 5-gwiazdkowy hotel w Dobrocie. Cena: 166 USD. * {{Znacznik|'''Hotel Marija'''|42.4254818|18.7705109|typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''[http://facebook.com/Hotel-Marija-1761008644159988/about/ Hotel Marija]''', Ulica 1 (''Stare Miasto''), ☏ +382 32 325062. Hotel butikowy. Pojedynczy 44 €; podwójne 63 €. * {{Znacznik|'''Hotel Vardar'''|42.4247681|18.7706646|typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''[https://hotelvardar.com/ Hotel Vardar]''' (''na placu Trg Od Oružja''), ☏ +382 32 325 084. Stary jugosłowiański wystrój. Pojedyncze 100 €; podwójne 200 euro. == Bezpieczeństwo == === Zdrowie === == Kontakt == Od września 2021 roku Kotor ma sieć 4G od wszystkich operatorów w Czarnogórze, a Wi-Fi jest powszechnie dostępne. Od maja 2026 roku co najmniej sieć 5G jest dostępna za pośrednictwem One. == Informacje turystyczne == * {{Znacznik|'''Punkt Informacji Turystycznej'''|42.424821 |18.769581 |typ=alarm|url=|kolor=8B008B|treść=}}'''Punkt Informacji Turystycznej''' (''Info Pult TO Kotor''). Tel.: +382 32 325 950. == Gdzie dalej == * '''[[Prčanj]]''' – osada oddalona o 4 km. * '''[[Budva]]''' - popularna miejscowość turystyczna * '''[[Bar (Czarnogóra)|Bar]]''' – miasto i największy port Czarnogóry * '''[[Tivat]]''' – siedziba przystani dla elitarnych jachtów * '''[[Herceg Novi]]''' * '''[[Cetynia]]''', wewnętrzna stara stolica Czarnogóry * '''[[Park Narodowy Lovćen]]''' * Jednodniowa wycieczka do miast położonych nad zatoką, takich jak '''[[Perast]]''' (18 km) lub '''[[Risan]]'''. * Odwiedź plaże pół godziny jazdy od Kotoru (Jaz, Trsteno, Plavi hori). {{użyteczny}} {{Jest w|Czarnogóra}} {{Geo|42.43|18.77}} [[Kategoria:Czarnogóra]] hi36ze7pn658vzog2lpmq7tl960k7fs