Kilonia

<mediawiki xmlns="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/" xmlns:xsi="http://www.w3.org/2001/XMLSchema-instance" xsi:schemaLocation="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/ http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11.xsd" version="0.11" xml:lang="pl">
  <siteinfo>
    <sitename>Wikipodróże</sitename>
    <dbname>plwikivoyage</dbname>
    <base>https://pl.wikivoyage.org/wiki/Strona_g%C5%82%C3%B3wna</base>
    <generator>MediaWiki 1.47.0-wmf.14</generator>
    <case>first-letter</case>
    <namespaces>
      <namespace key="-2" case="first-letter">Media</namespace>
      <namespace key="-1" case="first-letter">Specjalna</namespace>
      <namespace key="0" case="first-letter" />
      <namespace key="1" case="first-letter">Dyskusja</namespace>
      <namespace key="2" case="first-letter">Użytkownik</namespace>
      <namespace key="3" case="first-letter">Dyskusja użytkownika</namespace>
      <namespace key="4" case="first-letter">Wikipodróże</namespace>
      <namespace key="5" case="first-letter">Dyskusja Wikipodróży</namespace>
      <namespace key="6" case="first-letter">Plik</namespace>
      <namespace key="7" case="first-letter">Dyskusja pliku</namespace>
      <namespace key="8" case="first-letter">MediaWiki</namespace>
      <namespace key="9" case="first-letter">Dyskusja MediaWiki</namespace>
      <namespace key="10" case="first-letter">Szablon</namespace>
      <namespace key="11" case="first-letter">Dyskusja szablonu</namespace>
      <namespace key="12" case="first-letter">Pomoc</namespace>
      <namespace key="13" case="first-letter">Dyskusja pomocy</namespace>
      <namespace key="14" case="first-letter">Kategoria</namespace>
      <namespace key="15" case="first-letter">Dyskusja kategorii</namespace>
      <namespace key="710" case="first-letter">TimedText</namespace>
      <namespace key="711" case="first-letter">TimedText talk</namespace>
      <namespace key="828" case="first-letter">Moduł</namespace>
      <namespace key="829" case="first-letter">Dyskusja modułu</namespace>
      <namespace key="1728" case="first-letter">Wydarzenie</namespace>
      <namespace key="1729" case="first-letter">Dyskusja wydarzenia</namespace>
    </namespaces>
  </siteinfo>
  <page>
    <title>Kilonia</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1009</id>
    <revision>
      <id>158231</id>
      <parentid>158216</parentid>
      <timestamp>2026-08-10T09:08:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Moromar</username>
        <id>2451</id>
      </contributor>
      <comment>/* Publiczny transport zbiorowy */</comment>
      <origin>158231</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="22185" sha1="o2rndefgi6cdrj0y4e7gqkwf9wxbtsx" xml:space="preserve">{{top-banner}}
{{Miejscowość infobox
 |nazwa            = Kilonia
 |nazwa oryginalna = Kiel
 |widok            = KielerStadtzentrumLuftaufnahme.jpg
 |opis             = 
 |herb             = DEU_Kiel_(Alt.)_COA.svg
 |mapa             = Lage der kreisfreien Stadt Kiel in Deutschland.png
 |państwo          = [[Plik:Flag of Germany.svg|20px]] [[Niemcy]]
 |region           = [[Plik:Flag_of_Schleswig-Holstein.svg|20px]] [[Szlezwik-Holsztyn]]
 |powierzchnia     = 118,65
 |wysokość         = 5
 |ludność          = 251 800
 |prefiks          = 0431
 |kod pocztowy     = 24103–24118, 24143–24149, 24159
 |www              = https://www.kiel.de/
}}
'''Kilonia''' ([[Rozmówki niemieckie|niem]]. ''Kiel'') jest stolicą [[Niemcy|niemieckiego]] kraju związkowego [[Szlezwik-Holsztyn]] i ważnym węzłem żeglugowym nad [[Morze Bałtyckie|Morzem Bałtyckim]]. Położone na końcu Zatoki Kilońskiej, miasto liczy około 250 000 mieszkańców (stan na 2026 rok) i pozostaje jednym z głównych portów pasażerskich w [[Niemcy|Niemczech]].

== Charakterystyka ==
Jako główny port pasażerski (wraz z [[Travemünde]] i [[Rostock]]iem) oraz bałtycki punkt końcowy [[Kanał Kiloński|Kanału Kilońskiego]], Kilonia odgrywa ważną rolę w żegludze. To właśnie tutaj w 1918 roku zabrzmiał dzwon pogrzebowy niemieckiego monarchizmu, gdy admirałowie chcieli wysłać flotę na ostatnią, chwalebną, lecz pozbawioną militarnego sensu bitwę. Marynarze zbuntowali się przeciwko swoim oficerom, co doprowadziło do rewolucji i powstania rad robotniczych i żołnierskich.

Podczas drugiej wojny światowej Kilonia została poważnie zbombardowana ze względu na stocznię produkującą łodzie podwodne. Obecnie w Kilonii buduje się statki cywilne i wojskowe, a na wschodnim brzegu Förde (fiordu) dominują wysokie dźwigi.

Bombardowanie zniszczyło prawie wszystkie zabytki Kilonii (w rzeczywistości zniszczyło 95% całego miasta); nawet starsze budynki powstały po II wojnie światowej. Jeśli więc przyjedziesz do „Kieler Schloss” (Zamku Kilońskiego), nie rozczaruj się. Z pierwotnego budynku niewiele zostało. Podczas odbudowy powojennej wykorzystano głównie architekturę nowoczesną, a nacisk położono na funkcjonalność i szybkość budowy, a nie na ponadczasowy design czy piękną architekturę.

=== Dzielnice ===
Kilonia leży po obu stronach '''Fiordu Kilońskiego'''. Jest to odnoga [[Morze Bałtyckie|Morza Bałtyckiego]], która zwęża się ku południu, tworząc port. Ze względu na swoje położenie, niektóre dzielnice nazywane są również wschodnim i zachodnim brzegiem. Po stronie wschodniej do fiordu wpada mała rzeczka '''Schwentine'''. Po stronie zachodniej znajdują się śluzy [[Kanał Kiloński|Kanału Kilońskiego]], który wpada do Łaby w pobliżu [[Brunsbüttel]].

* {{Znacznik|'''Mitte'''|54.3229816|10.1315913|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''Mitte''', centrum miasta ze starówką, zamkiem i terminalem promowym

Na wschodnim brzegu znajdują się następujące dzielnice:

* {{Znacznik|'''Gaarden'''|54.3|10.133333|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''Gaarden''', dzielnica, w której dawniej mieszkali stoczniowcy z Howaldtswerke (HDW)
* {{Znacznik|'''Ellerbek'''|54.315|10.169444|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''Ellerbek''' / {{Znacznik|'''Wellingdorf'''|54.323889|10.173333|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''Wellingdorf''', połączenie osiedla robotniczego i wsi
* {{Znacznik|'''Neumühlen-Dietrichsdorf'''|54.332222|10.1825|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''Neumühlen-Dietrichsdorf, dawna wioska rybacka z licznymi wędzarniami ryb, położona na północ od rzeki Schwentine
Na zachodnim brzegu znajdują się następujące dzielnice:

* {{Znacznik|'''Düsternbrook'''|54.335833|10.145278|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''Düsternbrook''', z budynkami rządu krajowego, dzielnicą willową i kąpieliskiem publicznym
* {{Znacznik|'''Wik'''|54.355556|10.135|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''Wik''', obszar przemysłowy zdominowany przez marynarkę wojenną
* {{Znacznik|'''Holtenau'''|54.372778|10.141944|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''Holtenau''', na północ od Kanału Kilońskiego, dawny port drzewny
* {{Znacznik|'''Pries'''|54.403611|10.156667|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''Pries''' - {{Znacznik|'''Friedrichsort'''|54.394722|10.174167|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''Friedrichsort''', z małymi stoczniami, marynarką wojenną i lotniskiem
* {{Znacznik|'''Schilksee'''|54.421944|10.1725|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''Schilksee''', wieś z plażami i ośrodkiem olimpijskim

== Dojazd ==
=== Samolotem ===
[[Plik:Aerial image of the Kiel-Holtenau airfield.jpg|thumb|Port lotniczy Kilonia-Holtenau]]
{{Znacznik|Port lotniczy Kilonia-Holtenau|54.379469|10.145147|typ=transport}}'''[https://www.airport-kiel.de/home-airport-en.html Port lotniczy Kilonia-Holtenau]''' ({{IATA|KEL}}). Miasto posiada własne lotnisko, Kilonia-Holtenau, ale jego pas startowy jest zbyt krótki dla dużych samolotów i dlatego nie jest już wykorzystywany do lotów regularnych. Dostępne są usługi czarterowe. Lotnisko jest również przystosowane do obsługi pilotów prywatnych. Możliwa jest odprawa celna i graniczna. Personel pokładowy może skorzystać z zakwaterowania.

{{Znacznik|Port lotniczy Hamburg|53.630389|9.988228|typ=transport}}'''[[Port lotniczy Hamburg]]''' ({{IATA|HAM}}), Flughafenstr. 1-3, 22335 [[Hamburg]]. Tel.: +49 (0)40 507 50, faks: +49 (0)40 50 75 12 34, e-mail: info@ham.airport.de. Port lotniczy Hamburg jest najbliższym lotniskiem z połączeniami międzynarodowymi. [https://www.dbregiobus-nord.de/angebot/kielius Kielius] – autobus lotniskowy z portu lotniczego Hamburg-Fuhlsbüttel – oraz Flixbus oferują regularne połączenia z lotniska w Hamburgu do głównego dworca kolejowego w Kilonii lub tymczasowego centralnego dworca autobusowego. Rozkład jazdy jest skoordynowany między innymi z rozkładem jazdy promów Color Line do Norwegii i Stena Line do [[Szwecja|Szwecji]].

=== Pociągiem ===
[[Plik:Kiel, der Hauptbahnhof.jpg|thumb|Kiel Hauptbahnhof]]
Kilonia jest dobrze skomunikowana z siecią kolejową, choć większość pociągów dalekobieżnych z południa kończy bieg w [[Hamburg]]u.

* Codziennie kursuje kilka bezpośrednich pociągów ICE z południa.
* Pociągi z [[Hamburg]]a do Dworca Głównego w Kilonii kursują co pół godziny.
* Linia kolejowa do [[Flensburg]]a umożliwia dotarcie do większości miast na stałym lądzie [[Dania|Danii]] w ciągu 8 godzin. Istnieje również półgodzinne połączenie do [[Neumünster]], a także linia kolejowa z [[Lüneburg]]a przez [[Lubeka|Lubekę]]. Umożliwia to na przykład podróż z [[Berlin]]a z DeutschlandTicket.

{{Znacznik|Kiel Hauptbahnhof|54.3148|10.1318|typ=transport}}'''[https://www.bahnhof.de/kiel-hbf Kiel Hauptbahnhof]''', Sophienblatt 25-27, 24114 Kilonia. Dworzec Główny ma dobrą infrastrukturę turystyczną i jest intensywnie użytkowany, zwłaszcza przez pasażerów statków wycieczkowych oraz pieszych i rowerzystów korzystających z codziennie odpływających promów. Dworzec jest często bardzo zatłoczony krótko po przybyciu promów lub statków wycieczkowych. Dworzec jest również łatwo dostępny dla osób o ograniczonej sprawności ruchowej. Dostęp bez barier jest możliwy przez wejście na placu przed dworcem (rampa). Winda znajduje się przy wejściu od strony Kieler Matrosenplatz, jeden poziom poniżej hali dworca. Dostęp dla wózków inwalidzkich.

{{Znacznik|Przystanek Suchsdorf|54.349181|10.090942|typ=transport}}'''[https://www.bahnhof.de/suchsdorf Przystanek Suchsdorf]''', Am Bahnhof 3, 24107 Kilonia. Przystanek Suchsdorf znajduje się na linii do [[Flensburg]]a; jednak podróżni z [[Flensburg]]a i [[Dania|Danii]] zazwyczaj kontynuują podróż do dworca głównego. Suchsdorf leży bezpośrednio nad [[Kanał Kiloński|Kanałem Kilońskim]] i jest bliżej dzielnicy '''Holtenau''', popularnego punktu wypadowego na rejsy po Bałtyku.

=== Samochodem === 
Kilonia jest połączona z siecią autostrad drogami [[Plik:Bundesautobahn_215_number.svg|30px]], [[Plik:Bundesautobahn_210_number.svg|30px]] i [[Plik:Bundesautobahn_21_number.svg|25px]]/[[Plik:Bundesstraße_404_number.svg|30px]].

* Jadąc z [[Plik:Bundesautobahn_24_number.svg|25px]] (od strony [[Berlin]]a), zaleca się skorzystanie z [[Plik:Bundesautobahn_21_number.svg|25px]] ze [[Schwarzenbek]], aby ominąć [[Hamburg]] i tunel pod Łabą, gdzie często tworzą się korki.
* Jadąc z [[Dania|Danii]], należy jechać drogą [[Plik:Bundesautobahn_210_number.svg|30px]] z [[Rendsburg]]a.
* Jadąc z południa, należy zjechać z [[Plik:Bundesautobahn_7_number.svg|25px]] na węźle Bordesholm i jechać drogą [[Plik:Bundesautobahn_215_number.svg|30px]] do Kilonii.

=== Autobusem ===
{{Znacznik|Centralny Dworzec Autobusowy|54.317167|10.133972|typ=transport}}'''[https://kiel-wiki.de/ZOB Centralny Dworzec Autobusowy]''' (''ZOB''). Centralny dworzec autobusowy w Kilonii został całkowicie przebudowany. Przystanki autobusów dalekobieżnych znajdują się teraz na nowym ZOB, zaczynając od Auguste-Viktoria-Straße, naprzeciwko głównego dworca kolejowego.

'''[https://www.dbregiobus-nord.de/angebot/kielius Kielius]''' – autobus lotniskowy z [[Port lotniczy Hamburg|lotniska w Hamburgu]] (Fuhlsbüttel) – kursuje regularnie z lotniska w Hamburgu do ZOB w Kilonii, z przystankiem przed dworcem kolejowym. Rozkład jazdy jest skoordynowany z rozkładem jazdy promów Color Line do [[Norwegia|Norwegii]] i promów Stena Line do [[Szwecja|Szwecji]].
[[Plik:2019-06-26 - Parkhaus am Kieler HBF - KiWo2019.jpg|thumb|Parking wielopoziomowy ZOB]]
{{Znacznik|'''Parking wielopoziomowy ZOB'''|54.317564|10.134264|typ=parking|url=|kolor=00FF00|treść=}}'''[https://parkhaus-zob-kiel.de/ Parking wielopoziomowy ZOB]''', Auguste-Victoria-Straße 9, 24103 Kilonia. Tel.: +49 (0)431 78 58 30 40, e-mail: kundenservice@psg-greifswald.de. Nowy parking wielopoziomowy z 541 miejscami parkingowymi jest czynny całą dobę od października 2019 roku. Wjazd i wyjazd z parkingu odbywa się podwójną spiralną rampą od strony Auguste-Viktoria-Straße. Wszystkie sześć poziomów parkingu posiada miejsca parkingowe dla osób niepełnosprawnych, na trzecim poziomie znajduje się pięć stacji ładowania pojazdów elektrycznych, a na poziomach pierwszym i drugim – miejsca parkingowe dla kobiet. Parking wielopoziomowy znajduje się nad centralnym dworcem autobusowym (ZOB). Jest on dostępny dla osób poruszających się na wózkach inwalidzkich i czynny całą dobę.

=== Statkiem ===
[[Plik:Magic in Kiel.jpg|thumb|Prom Color-Line na nabrzeżu Norwegenkai]]
[[Plik:Kiel schwedenkai containers IMG 3819.JPG|thumb|Schwedenkai z promem StenaLine]]
W Fiordzie Kilońskim znajduje się kilka przystani. Na zachodnim, śródmiejskim brzegu znajduje się Schwedenkai (Nabrzeże Szwedzkie), a na przeciwległym, wschodnim brzegu – Norwegenkai (Nabrzeże Norweskie), nowo wybudowane w 1997 roku. Dalej na północ, w dzielnicy Dietrichsdorf, również po wschodniej stronie fiordu, znajduje się Ostuferhafen (Port Wschodniego Brzegu), z którego odpływają promy na [[Litwa|Litwę]]. Ponadto istnieją trzy inne terminale – Ostseekai (Nabrzeże Bałtyckie), Sartorikai i Böllhornkai – wykorzystywane jako przystanie dla statków wycieczkowych. Czasami statki wycieczkowe cumują również w raczej mało zachęcającym Scheerhafen (Port Scheera), położonym bezpośrednio przy śluzach Kanału Kilońskiego w dzielnicy Wik.

{{Znacznik|Norwegenkai|54.3172|10.1402|typ=transport}}'''[https://www.portofkiel.com/cruise_ferry/unsere-terminals.html Norwegenkai]''' (Nabrzeże Norweskie) 
* '''[https://www.colorline.de/ Color Line]''', Norwegenkai, 24143 Kiel-Gaarden. Tel.: +49 (0)431 7300100, e-mail: servicecenter@colorline.de. Promy Color Line kursują codziennie z [[Oslo]], stolicy [[Norwegia|Norwegii]], do Kilonii. Terminal znajduje się zaledwie około 700 m od głównego dworca kolejowego i można do niego łatwo dotrzeć pieszo lub rowerem przez most Hörnbrücke. Terminal jest dostępny dla osób poruszających się na wózkach inwalidzkich. Godziny otwarcia: codziennie od 8:00 do 15:00. Odprawa: Wyjazd z [[Oslo]] o godz. 14:00, przyjazd do Kilonii następnego dnia rano o godz. 10:00. Podróż powrotna rozpoczyna się o godz. 14:00, powrót do [[Oslo]] o godz. 10:00. Odprawa dla samochodów w Kilonii odbywa się 120 minut przed odjazdem, dla pasażerów pieszych nie później niż 60 minut przed odjazdem.

{{Znacznik|Schwedenkai|54.3197|10.1399|typ=transport}}'''Schwedenkai''' (Nabrzeże Szwedzkie) 
* '''[https://www.stenaline.de/faehren-nach-schweden Stena Line]''', Schwedenkai 1, 24103 Kilonia. Tel.: +49 (0)431 9099, (0)1806 020100, faks: +49 (0)431 909200, e-mail: info.de@stenaline.com. Promy Stena Line przypływają codziennie z [[Göteborg]]a w [[Szwecja|Szwecji]] do Kilonii. Odprawa: Przyjazd do Kilonii codziennie o 9:00, odpłynięcie codziennie o 18:15. Odprawa jest możliwa najpóźniej 30 minut przed odpłynięciem, a w szczycie sezonu od godziny 15:00.

{{Znacznik|Ostuferhafen|54.3342|10.1742|typ=transport}}'''Ostuferhafen''' (Port Wschodniego Brzegu)
* '''[https://www.dfds.com/de-de/passagierfaehren/routen/faehren-ins-baltikum/kiel-klaipeda DFDS-Seaways]''', Ostuferhafen 15, 24149 Kilonia. Tel.: +49 (0)431 20976480, faks: +49 (0)431 20976102, e-mail: passage.kiel@dfds.com. Połączenie promowe z [[Kłajpeda|Kłajpedy]] na [[Litwa|Litwie]] do Kilonii kursuje sześć razy w tygodniu. Podróż trwa 19 godzin. 

Śluzy [[Kanał Kiloński|Kanału Kilońskiego]] są interesujące dla pasażerów statków towarowych i stanowią również wartościową atrakcję turystyczną.

Zarówno Kilonia, jak i okoliczne miasta nad Fiordem Kilońskim oferują wiele miejsc do cumowania dla jednostek rekreacyjnych.

=== Rowerem ===
* Przez Kilonię prowadzi Ścieżka Rowerowa Wybrzeża Morza Bałtyckiego.
* Hörnbrücke to punkt początkowy lub końcowy otwartej w maju 2004 roku turystycznej trasy wakacyjnej, Niemieckiego Szlaku Promowego z [[Bremervörde]] do Fiordu Kilońskiego.

=== Pieszo ===
Europejski szlak turystyczny dalekobieżny E1 oraz Europejski szlak turystyczny dalekobieżny E6 przebiegają tą samą trasą przez Kilonię, podobnie jak [[Via Jutlandica]].

== Komunikacja ==
{{mapa|54.3375|10.1335|zoom=13|wysokość=500|szerokość=420|grupy=transport,zobacz,natura,jedzenie,bar,nocleg,atrakcja,zakupy,alarm,zdrowie,zabytek,kontakt,nauka,punkt,rower,parking,obszar,metro,praca}}
=== Autobusem i promem ''Förde'' ===
[[Plik:Liniennetz Kiel.pdf|thumb|[[File:BUS-Logo-BVG.svg|20px]] sieć (2024)]]
Kilonia posiada system transportu publicznego oparty na autobusach i promach obsługiwanych przez [https://www.kvg-kiel.de/en/ KVG]. Dostępne są bilety 1-, 3- i 7-dniowe, które oferują turystom dobrą wartość. Do zakupu biletów możesz użyć [http://nah.sh/de/fahrplan/die-nah-sh-app/ aplikacji NAH SH].

Bilet grupowy „''Kleingruppenkarte ohne Sylt-Bus''” może być wyjątkowo korzystny: za łączną kwotę 49,90 euro (stan na maj 2026) na nieograniczone przejazdy od poniedziałku do piątku o godzinie 09:00 lub w soboty, niedziele i święta od godziny 00:00 do godziny 06:00 następnego dnia, grupa maksymalnie 5 osób dorosłych (dzieci gratis) może korzystać ze wszystkich autobusów i pociągów całej sieci SH-Tarif (kraj związkowy [[Szlezwik-Holsztyn]] plus [[Hamburg]], z wyłączeniem wyspy [[Sylt]]).

{| border=1 cellpadding=1 cellspacing=0
|- align=center
|colspan=3|
|Kiel Hbf
|colspan=2|
|- align=center
|Reventlou
|Lehmberg
|Ziegelteich
|'''51'''
|Südfriedhof
|Hassee
|- align=center
|Projensdorf
|Ravensberg
|Unikliniken
|'''62'''
|Marienlust
|Russee
|- align=center
|Projensdorf
|Wik
|Düsternbrook
|'''41''' '''42'''
|Gaarden-Süd
|Meimersdorf
|- align=center
|Suchsdorf
|Eichhofstr.
|Brunswik
|'''22'''
|Gaarden-Ost
|Ellerbek
|- align=center
|Schilksee
|rowspan=2|Wik
|rowspan=2|Brunswik
|'''12''' '''13'''
|colspan=2|
|- align=center
|
|'''11'''
|rowspan=2|Gaarden-Ost
|rowspan=2|Dietrichsdorf
|- align=center
|rowspan=2|Mettenhof
|Schreventeich
|Rathaus / Opernhaus
|'''14'''
|- align=center
|Hasseldieksdamm
|Ziegelteich
|'''31'''
|Ellerbek Süd
|Elmschenhagen
|- align=center
|Wik
|Blücherplatz
|Unikliniken
|'''32''' '''34'''
|Elmschenhagen
|Kroog
|}

=== Taksówką ===
Taksówka jest droga, ale niezawodna. Taksówki są dostępne 24 godziny na dobę, 7 dni w tygodniu na głównym dworcu kolejowym (Hauptbahnhof) lub można je zamówić przez telefon lub aplikację. Aby wezwać taksówkę, wybierz numer '''+49 431 680101''' (Taxi Kiel) lub '''+49 431 73000''' (Taxi-Zentrale Kiel-Ost). W mieście dobrze sprawdzają się także aplikacje mobilne, takie jak [https://www.taxi.eu/ taxi.eu] czy [https://www.free-now.com/de-en/ freenow]. Większość taksówek akceptuje karty kredytowe, ale zaleca się, aby potwierdzić to u kierowcy przed rozpoczęciem podróży.

=== Rowerem ===
Kilonia jest w dużej mierze płaska i nadaje się do jazdy na rowerze. Głównym węzłem rowerowym jest stacja [https://kiel.de/ Umsteiger] przy głównym dworcu kolejowym, która oferuje całodobowy strzeżony parking oraz wypożyczalnię rowerów miejskich i elektrycznych. Popularna trasa rowerowa prowadzi z centrum miasta do Laboe, a następnie promem do Strande i z powrotem do Kilonii wzdłuż zachodniego wybrzeża.

Na krótkie trasy system wypożyczania rowerów [https://www.kielregion.de/mobilitaetsregion/sprottenflotte/ Sprottenflotte] jest dostępny za pośrednictwem aplikacji Donkey Republic. Nextbike nie jest już dostępny w Kilonii. Rowery należy zwracać w wyznaczonych stacjach (rowery elektryczne i cargo tylko na wyznaczonych stacjach oznaczonych w aplikacji).

* Ceny z kwietnia 2026:
** Rowery standardowe: 0,50 EUR za 15 min, maks. 12 EUR za 24 godz.
** Rowery elektryczne i elektryczne rowery cargo: 2 EUR za 15 min, maks. 35 EUR za 24 godz.
** Rowery cargo (ręczne): 1 EUR za 15 minut, maks. 20 EUR za 24 godziny.
** Karnet 3-dniowy: 9 EUR (obejmuje 18 godzin jazdy w ciągu 3 dni).
Abonenci (np. 8 EUR/miesiąc lub 45 EUR/rok) otrzymują pierwsze 30 minut każdego wypożyczenia za darmo. Rowery można rezerwować bezpłatnie za pośrednictwem aplikacji na maksymalnie 15 minut przed wypożyczeniem.

Nie oczekuj wysokiej jakości rowerów, a jeśli chcesz kask, zabierz swój.

Osoby zatrzymujące się na dłużej (np. studenci wymiany) mogą wypożyczyć rower w Swapfiets za miesięczną opłatą.

{{Znacznik|'''Swapfiets'''|54.323502 |10.136134 |typ=parking|url=|kolor=00FF00|treść=}}'''[https://help.swapfiets.com/kiel Swapfiets]''', Alter Markt 7, 24103 Kilonia. Pn-Wt, Czw-Pt 12:00-18:00; Sob 11:00-17:00; Śr, Nd nieczynne. Abonament rowerowy obejmuje naprawy i ochronę przed kradzieżą. Wysokiej jakości rowery z charakterystyczną niebieską oponą z przodu. Sklep przy Alter Markt oferuje serwis i odbiór (zalecana rezerwacja przez aplikację).
Miesięczne abonamenty od 14,90 do 64,90 euro.

=== Na hulajnodze elektrycznej ===
Dostępne są również hulajnogi elektryczne, a w mieście działają [https://bolt.eu/en-de/ Bolt], [https://www.li.me/en-de/vehicles/scooter Lime] i [https://ridedott.com/pl/ Dott]. Hulajnogi można wypożyczać za pośrednictwem odpowiednich aplikacji. Ceny zazwyczaj obejmują opłatę aktywacyjną w wysokości 1,00 EUR plus stawkę od 0,19 do 0,25 EUR za minutę. W aplikacjach dostępne są różne karnety dzienne lub tygodniowe dla częstych użytkowników.

=== Promem kanałowym ===
Przeprawiając się przez [[Kanał Kiloński]], można przejść przez jeden z kilku mostów (Holtenauer Hochbrücken, Levensauer Hochbrücken) lub skorzystać z promu. ''Adler 1'' w Kiel-Holtenau to mały prom, który przewozi wyłącznie pieszych i rowery; większe promy w Landwehr i Sehestedt przewożą również samochody i motocykle. Korzystanie ze wszystkich promów kanałowych jest bezpłatne dla każdego.

== Warto zobaczyć ==

== Najbliższe okolice ==

== Praca ==

== Nauka ==

== Zakupy ==

== Gastronomia ==

== Imprezy ==
* '''Tydzień Kilonii''' (''Kieler Woche'') [http://www.kieler-woche.de/] - odbywa się pod koniec czerwca.

== Noclegi ==
* {{listing|name=Peanuts Hostel|www=http://www.peanuts-hostel.de/englisch.html|adres=Harriesstraße 2|wskazówki=|telefon=+49 431 364 2208|fax=|email=|dodatkowe informacje=Cena od 18 do 28€ od osoby.}}
* {{listing|name=Bekpek|www=http://www.bekpek-kiel.de/|adres=Kronshagener Weg 130 a|wskazówki=|telefon=+49 431 888 8009|fax=|email=|dodatkowe informacje=}}
* {{listing|name=Kieler Zimmer|www=http://www.kieler-zimmer.de/|adres=|wskazówki=550 m od dworca centralnego.|telefon=|fax=|email=kieler-zimmer@gmx.de|dodatkowe informacje= Ceny: 30€ (1 osoba), 45€ (2 osoby), 60€ (3 osoby) za noc.}}
* {{listing|name=Nordic Hotel Astor|www=http://www.nordic-hotels.com/|adres=|wskazówki=Sieć oferuje kilka hoteli. W centrum miasta, w pobliżu dworca centralnego i połączeń promowych.|telefon=+49 800 99 79 000|fax=|email=|dodatkowe informacje=}}
* {{listing|name=Steigenberger Hotel Conti-Hansa|www=http://www.steigenberger.com/Kiel/|adres=Schloßgarten 7|wskazówki=|telefon=+49 431 5115-0|fax=+49 431 5115-444|email=kiel@steigenberger.de|dodatkowe informacje=}}
* {{listing|name=Birke - Ringhotel Kiel|www=https://www.hotel-birke.de/|adres=|wskazówki=|telefon=+49 431 5331 0|fax=+49 431 5331 333|email=info@hotel-birke.de|dodatkowe informacje=}}
* {{listing|name=Hotel Kieler Yacht Club|www=http://www.hotel-kyc.de/index.php?id=28|adres=Hindenburgufer 70|wskazówki=|telefon=+49 431 8813-0|fax=+49 431 8813-444 |email=service@hotel-kyc.de|dodatkowe informacje=}}
* {{listing|name=Romantik Hotel Kieler Kaufmann|www=http://www.kieler-kaufmann.de/|adres=Niemannsweg 102|wskazówki=|telefon=+49 (431) 8811-0|fax=+49 (431) 8811-35 |email=info@kieler-kaufmann.de|dodatkowe informacje=}}

== Kontakt ==

== Bezpieczeństwo ==

== Informacje turystyczne ==

== Wyjazd ==

{{Jest w|Holsztyn}}
{{Zarys}}
{{Atrybucja}}

[[Kategoria:Szlezwik-Holsztyn]]</text>
      <sha1>o2rndefgi6cdrj0y4e7gqkwf9wxbtsx</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>158232</id>
      <parentid>158231</parentid>
      <timestamp>2026-08-10T09:28:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Moromar</username>
        <id>2451</id>
      </contributor>
      <comment>/* Warto zobaczyć */</comment>
      <origin>158232</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="29449" sha1="dl5yjf9zyz2fjtpjsmilscy852wa2wq" xml:space="preserve">{{top-banner}}
{{Miejscowość infobox
 |nazwa            = Kilonia
 |nazwa oryginalna = Kiel
 |widok            = KielerStadtzentrumLuftaufnahme.jpg
 |opis             = 
 |herb             = DEU_Kiel_(Alt.)_COA.svg
 |mapa             = Lage der kreisfreien Stadt Kiel in Deutschland.png
 |państwo          = [[Plik:Flag of Germany.svg|20px]] [[Niemcy]]
 |region           = [[Plik:Flag_of_Schleswig-Holstein.svg|20px]] [[Szlezwik-Holsztyn]]
 |powierzchnia     = 118,65
 |wysokość         = 5
 |ludność          = 251 800
 |prefiks          = 0431
 |kod pocztowy     = 24103–24118, 24143–24149, 24159
 |www              = https://www.kiel.de/
}}
'''Kilonia''' ([[Rozmówki niemieckie|niem]]. ''Kiel'') jest stolicą [[Niemcy|niemieckiego]] kraju związkowego [[Szlezwik-Holsztyn]] i ważnym węzłem żeglugowym nad [[Morze Bałtyckie|Morzem Bałtyckim]]. Położone na końcu Zatoki Kilońskiej, miasto liczy około 250 000 mieszkańców (stan na 2026 rok) i pozostaje jednym z głównych portów pasażerskich w [[Niemcy|Niemczech]].

== Charakterystyka ==
Jako główny port pasażerski (wraz z [[Travemünde]] i [[Rostock]]iem) oraz bałtycki punkt końcowy [[Kanał Kiloński|Kanału Kilońskiego]], Kilonia odgrywa ważną rolę w żegludze. To właśnie tutaj w 1918 roku zabrzmiał dzwon pogrzebowy niemieckiego monarchizmu, gdy admirałowie chcieli wysłać flotę na ostatnią, chwalebną, lecz pozbawioną militarnego sensu bitwę. Marynarze zbuntowali się przeciwko swoim oficerom, co doprowadziło do rewolucji i powstania rad robotniczych i żołnierskich.

Podczas drugiej wojny światowej Kilonia została poważnie zbombardowana ze względu na stocznię produkującą łodzie podwodne. Obecnie w Kilonii buduje się statki cywilne i wojskowe, a na wschodnim brzegu Förde (fiordu) dominują wysokie dźwigi.

Bombardowanie zniszczyło prawie wszystkie zabytki Kilonii (w rzeczywistości zniszczyło 95% całego miasta); nawet starsze budynki powstały po II wojnie światowej. Jeśli więc przyjedziesz do „Kieler Schloss” (Zamku Kilońskiego), nie rozczaruj się. Z pierwotnego budynku niewiele zostało. Podczas odbudowy powojennej wykorzystano głównie architekturę nowoczesną, a nacisk położono na funkcjonalność i szybkość budowy, a nie na ponadczasowy design czy piękną architekturę.

=== Dzielnice ===
Kilonia leży po obu stronach '''Fiordu Kilońskiego'''. Jest to odnoga [[Morze Bałtyckie|Morza Bałtyckiego]], która zwęża się ku południu, tworząc port. Ze względu na swoje położenie, niektóre dzielnice nazywane są również wschodnim i zachodnim brzegiem. Po stronie wschodniej do fiordu wpada mała rzeczka '''Schwentine'''. Po stronie zachodniej znajdują się śluzy [[Kanał Kiloński|Kanału Kilońskiego]], który wpada do Łaby w pobliżu [[Brunsbüttel]].

* {{Znacznik|'''Mitte'''|54.3229816|10.1315913|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''Mitte''', centrum miasta ze starówką, zamkiem i terminalem promowym

Na wschodnim brzegu znajdują się następujące dzielnice:

* {{Znacznik|'''Gaarden'''|54.3|10.133333|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''Gaarden''', dzielnica, w której dawniej mieszkali stoczniowcy z Howaldtswerke (HDW)
* {{Znacznik|'''Ellerbek'''|54.315|10.169444|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''Ellerbek''' / {{Znacznik|'''Wellingdorf'''|54.323889|10.173333|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''Wellingdorf''', połączenie osiedla robotniczego i wsi
* {{Znacznik|'''Neumühlen-Dietrichsdorf'''|54.332222|10.1825|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''Neumühlen-Dietrichsdorf, dawna wioska rybacka z licznymi wędzarniami ryb, położona na północ od rzeki Schwentine
Na zachodnim brzegu znajdują się następujące dzielnice:

* {{Znacznik|'''Düsternbrook'''|54.335833|10.145278|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''Düsternbrook''', z budynkami rządu krajowego, dzielnicą willową i kąpieliskiem publicznym
* {{Znacznik|'''Wik'''|54.355556|10.135|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''Wik''', obszar przemysłowy zdominowany przez marynarkę wojenną
* {{Znacznik|'''Holtenau'''|54.372778|10.141944|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''Holtenau''', na północ od Kanału Kilońskiego, dawny port drzewny
* {{Znacznik|'''Pries'''|54.403611|10.156667|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''Pries''' - {{Znacznik|'''Friedrichsort'''|54.394722|10.174167|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''Friedrichsort''', z małymi stoczniami, marynarką wojenną i lotniskiem
* {{Znacznik|'''Schilksee'''|54.421944|10.1725|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''Schilksee''', wieś z plażami i ośrodkiem olimpijskim

== Dojazd ==
=== Samolotem ===
[[Plik:Aerial image of the Kiel-Holtenau airfield.jpg|thumb|Port lotniczy Kilonia-Holtenau]]
{{Znacznik|Port lotniczy Kilonia-Holtenau|54.379469|10.145147|typ=transport}}'''[https://www.airport-kiel.de/home-airport-en.html Port lotniczy Kilonia-Holtenau]''' ({{IATA|KEL}}). Miasto posiada własne lotnisko, Kilonia-Holtenau, ale jego pas startowy jest zbyt krótki dla dużych samolotów i dlatego nie jest już wykorzystywany do lotów regularnych. Dostępne są usługi czarterowe. Lotnisko jest również przystosowane do obsługi pilotów prywatnych. Możliwa jest odprawa celna i graniczna. Personel pokładowy może skorzystać z zakwaterowania.

{{Znacznik|Port lotniczy Hamburg|53.630389|9.988228|typ=transport}}'''[[Port lotniczy Hamburg]]''' ({{IATA|HAM}}), Flughafenstr. 1-3, 22335 [[Hamburg]]. Tel.: +49 (0)40 507 50, faks: +49 (0)40 50 75 12 34, e-mail: info@ham.airport.de. Port lotniczy Hamburg jest najbliższym lotniskiem z połączeniami międzynarodowymi. [https://www.dbregiobus-nord.de/angebot/kielius Kielius] – autobus lotniskowy z portu lotniczego Hamburg-Fuhlsbüttel – oraz Flixbus oferują regularne połączenia z lotniska w Hamburgu do głównego dworca kolejowego w Kilonii lub tymczasowego centralnego dworca autobusowego. Rozkład jazdy jest skoordynowany między innymi z rozkładem jazdy promów Color Line do Norwegii i Stena Line do [[Szwecja|Szwecji]].

=== Pociągiem ===
[[Plik:Kiel, der Hauptbahnhof.jpg|thumb|Kiel Hauptbahnhof]]
Kilonia jest dobrze skomunikowana z siecią kolejową, choć większość pociągów dalekobieżnych z południa kończy bieg w [[Hamburg]]u.

* Codziennie kursuje kilka bezpośrednich pociągów ICE z południa.
* Pociągi z [[Hamburg]]a do Dworca Głównego w Kilonii kursują co pół godziny.
* Linia kolejowa do [[Flensburg]]a umożliwia dotarcie do większości miast na stałym lądzie [[Dania|Danii]] w ciągu 8 godzin. Istnieje również półgodzinne połączenie do [[Neumünster]], a także linia kolejowa z [[Lüneburg]]a przez [[Lubeka|Lubekę]]. Umożliwia to na przykład podróż z [[Berlin]]a z DeutschlandTicket.

{{Znacznik|Kiel Hauptbahnhof|54.3148|10.1318|typ=transport}}'''[https://www.bahnhof.de/kiel-hbf Kiel Hauptbahnhof]''', Sophienblatt 25-27, 24114 Kilonia. Dworzec Główny ma dobrą infrastrukturę turystyczną i jest intensywnie użytkowany, zwłaszcza przez pasażerów statków wycieczkowych oraz pieszych i rowerzystów korzystających z codziennie odpływających promów. Dworzec jest często bardzo zatłoczony krótko po przybyciu promów lub statków wycieczkowych. Dworzec jest również łatwo dostępny dla osób o ograniczonej sprawności ruchowej. Dostęp bez barier jest możliwy przez wejście na placu przed dworcem (rampa). Winda znajduje się przy wejściu od strony Kieler Matrosenplatz, jeden poziom poniżej hali dworca. Dostęp dla wózków inwalidzkich.

{{Znacznik|Przystanek Suchsdorf|54.349181|10.090942|typ=transport}}'''[https://www.bahnhof.de/suchsdorf Przystanek Suchsdorf]''', Am Bahnhof 3, 24107 Kilonia. Przystanek Suchsdorf znajduje się na linii do [[Flensburg]]a; jednak podróżni z [[Flensburg]]a i [[Dania|Danii]] zazwyczaj kontynuują podróż do dworca głównego. Suchsdorf leży bezpośrednio nad [[Kanał Kiloński|Kanałem Kilońskim]] i jest bliżej dzielnicy '''Holtenau''', popularnego punktu wypadowego na rejsy po Bałtyku.

=== Samochodem === 
Kilonia jest połączona z siecią autostrad drogami [[Plik:Bundesautobahn_215_number.svg|30px]], [[Plik:Bundesautobahn_210_number.svg|30px]] i [[Plik:Bundesautobahn_21_number.svg|25px]]/[[Plik:Bundesstraße_404_number.svg|30px]].

* Jadąc z [[Plik:Bundesautobahn_24_number.svg|25px]] (od strony [[Berlin]]a), zaleca się skorzystanie z [[Plik:Bundesautobahn_21_number.svg|25px]] ze [[Schwarzenbek]], aby ominąć [[Hamburg]] i tunel pod Łabą, gdzie często tworzą się korki.
* Jadąc z [[Dania|Danii]], należy jechać drogą [[Plik:Bundesautobahn_210_number.svg|30px]] z [[Rendsburg]]a.
* Jadąc z południa, należy zjechać z [[Plik:Bundesautobahn_7_number.svg|25px]] na węźle Bordesholm i jechać drogą [[Plik:Bundesautobahn_215_number.svg|30px]] do Kilonii.

=== Autobusem ===
{{Znacznik|Centralny Dworzec Autobusowy|54.317167|10.133972|typ=transport}}'''[https://kiel-wiki.de/ZOB Centralny Dworzec Autobusowy]''' (''ZOB''). Centralny dworzec autobusowy w Kilonii został całkowicie przebudowany. Przystanki autobusów dalekobieżnych znajdują się teraz na nowym ZOB, zaczynając od Auguste-Viktoria-Straße, naprzeciwko głównego dworca kolejowego.

'''[https://www.dbregiobus-nord.de/angebot/kielius Kielius]''' – autobus lotniskowy z [[Port lotniczy Hamburg|lotniska w Hamburgu]] (Fuhlsbüttel) – kursuje regularnie z lotniska w Hamburgu do ZOB w Kilonii, z przystankiem przed dworcem kolejowym. Rozkład jazdy jest skoordynowany z rozkładem jazdy promów Color Line do [[Norwegia|Norwegii]] i promów Stena Line do [[Szwecja|Szwecji]].
[[Plik:2019-06-26 - Parkhaus am Kieler HBF - KiWo2019.jpg|thumb|Parking wielopoziomowy ZOB]]
{{Znacznik|'''Parking wielopoziomowy ZOB'''|54.317564|10.134264|typ=parking|url=|kolor=00FF00|treść=}}'''[https://parkhaus-zob-kiel.de/ Parking wielopoziomowy ZOB]''', Auguste-Victoria-Straße 9, 24103 Kilonia. Tel.: +49 (0)431 78 58 30 40, e-mail: kundenservice@psg-greifswald.de. Nowy parking wielopoziomowy z 541 miejscami parkingowymi jest czynny całą dobę od października 2019 roku. Wjazd i wyjazd z parkingu odbywa się podwójną spiralną rampą od strony Auguste-Viktoria-Straße. Wszystkie sześć poziomów parkingu posiada miejsca parkingowe dla osób niepełnosprawnych, na trzecim poziomie znajduje się pięć stacji ładowania pojazdów elektrycznych, a na poziomach pierwszym i drugim – miejsca parkingowe dla kobiet. Parking wielopoziomowy znajduje się nad centralnym dworcem autobusowym (ZOB). Jest on dostępny dla osób poruszających się na wózkach inwalidzkich i czynny całą dobę.

=== Statkiem ===
[[Plik:Magic in Kiel.jpg|thumb|Prom Color-Line na nabrzeżu Norwegenkai]]
[[Plik:Kiel schwedenkai containers IMG 3819.JPG|thumb|Schwedenkai z promem StenaLine]]
W Fiordzie Kilońskim znajduje się kilka przystani. Na zachodnim, śródmiejskim brzegu znajduje się Schwedenkai (Nabrzeże Szwedzkie), a na przeciwległym, wschodnim brzegu – Norwegenkai (Nabrzeże Norweskie), nowo wybudowane w 1997 roku. Dalej na północ, w dzielnicy Dietrichsdorf, również po wschodniej stronie fiordu, znajduje się Ostuferhafen (Port Wschodniego Brzegu), z którego odpływają promy na [[Litwa|Litwę]]. Ponadto istnieją trzy inne terminale – Ostseekai (Nabrzeże Bałtyckie), Sartorikai i Böllhornkai – wykorzystywane jako przystanie dla statków wycieczkowych. Czasami statki wycieczkowe cumują również w raczej mało zachęcającym Scheerhafen (Port Scheera), położonym bezpośrednio przy śluzach Kanału Kilońskiego w dzielnicy Wik.

{{Znacznik|Norwegenkai|54.3172|10.1402|typ=transport}}'''[https://www.portofkiel.com/cruise_ferry/unsere-terminals.html Norwegenkai]''' (Nabrzeże Norweskie) 
* '''[https://www.colorline.de/ Color Line]''', Norwegenkai, 24143 Kiel-Gaarden. Tel.: +49 (0)431 7300100, e-mail: servicecenter@colorline.de. Promy Color Line kursują codziennie z [[Oslo]], stolicy [[Norwegia|Norwegii]], do Kilonii. Terminal znajduje się zaledwie około 700 m od głównego dworca kolejowego i można do niego łatwo dotrzeć pieszo lub rowerem przez most Hörnbrücke. Terminal jest dostępny dla osób poruszających się na wózkach inwalidzkich. Godziny otwarcia: codziennie od 8:00 do 15:00. Odprawa: Wyjazd z [[Oslo]] o godz. 14:00, przyjazd do Kilonii następnego dnia rano o godz. 10:00. Podróż powrotna rozpoczyna się o godz. 14:00, powrót do [[Oslo]] o godz. 10:00. Odprawa dla samochodów w Kilonii odbywa się 120 minut przed odjazdem, dla pasażerów pieszych nie później niż 60 minut przed odjazdem.

{{Znacznik|Schwedenkai|54.3197|10.1399|typ=transport}}'''Schwedenkai''' (Nabrzeże Szwedzkie) 
* '''[https://www.stenaline.de/faehren-nach-schweden Stena Line]''', Schwedenkai 1, 24103 Kilonia. Tel.: +49 (0)431 9099, (0)1806 020100, faks: +49 (0)431 909200, e-mail: info.de@stenaline.com. Promy Stena Line przypływają codziennie z [[Göteborg]]a w [[Szwecja|Szwecji]] do Kilonii. Odprawa: Przyjazd do Kilonii codziennie o 9:00, odpłynięcie codziennie o 18:15. Odprawa jest możliwa najpóźniej 30 minut przed odpłynięciem, a w szczycie sezonu od godziny 15:00.

{{Znacznik|Ostuferhafen|54.3342|10.1742|typ=transport}}'''Ostuferhafen''' (Port Wschodniego Brzegu)
* '''[https://www.dfds.com/de-de/passagierfaehren/routen/faehren-ins-baltikum/kiel-klaipeda DFDS-Seaways]''', Ostuferhafen 15, 24149 Kilonia. Tel.: +49 (0)431 20976480, faks: +49 (0)431 20976102, e-mail: passage.kiel@dfds.com. Połączenie promowe z [[Kłajpeda|Kłajpedy]] na [[Litwa|Litwie]] do Kilonii kursuje sześć razy w tygodniu. Podróż trwa 19 godzin. 

Śluzy [[Kanał Kiloński|Kanału Kilońskiego]] są interesujące dla pasażerów statków towarowych i stanowią również wartościową atrakcję turystyczną.

Zarówno Kilonia, jak i okoliczne miasta nad Fiordem Kilońskim oferują wiele miejsc do cumowania dla jednostek rekreacyjnych.

=== Rowerem ===
* Przez Kilonię prowadzi Ścieżka Rowerowa Wybrzeża Morza Bałtyckiego.
* Hörnbrücke to punkt początkowy lub końcowy otwartej w maju 2004 roku turystycznej trasy wakacyjnej, Niemieckiego Szlaku Promowego z [[Bremervörde]] do Fiordu Kilońskiego.

=== Pieszo ===
Europejski szlak turystyczny dalekobieżny E1 oraz Europejski szlak turystyczny dalekobieżny E6 przebiegają tą samą trasą przez Kilonię, podobnie jak [[Via Jutlandica]].

== Komunikacja ==
{{mapa|54.3375|10.1335|zoom=13|wysokość=500|szerokość=420|grupy=transport,zobacz,natura,jedzenie,bar,nocleg,atrakcja,zakupy,alarm,zdrowie,zabytek,kontakt,nauka,punkt,rower,parking,obszar,metro,praca}}
=== Autobusem i promem ''Förde'' ===
[[Plik:Liniennetz Kiel.pdf|thumb|[[File:BUS-Logo-BVG.svg|20px]] sieć (2024)]]
Kilonia posiada system transportu publicznego oparty na autobusach i promach obsługiwanych przez [https://www.kvg-kiel.de/en/ KVG]. Dostępne są bilety 1-, 3- i 7-dniowe, które oferują turystom dobrą wartość. Do zakupu biletów możesz użyć [http://nah.sh/de/fahrplan/die-nah-sh-app/ aplikacji NAH SH].

Bilet grupowy „''Kleingruppenkarte ohne Sylt-Bus''” może być wyjątkowo korzystny: za łączną kwotę 49,90 euro (stan na maj 2026) na nieograniczone przejazdy od poniedziałku do piątku o godzinie 09:00 lub w soboty, niedziele i święta od godziny 00:00 do godziny 06:00 następnego dnia, grupa maksymalnie 5 osób dorosłych (dzieci gratis) może korzystać ze wszystkich autobusów i pociągów całej sieci SH-Tarif (kraj związkowy [[Szlezwik-Holsztyn]] plus [[Hamburg]], z wyłączeniem wyspy [[Sylt]]).

{| border=1 cellpadding=1 cellspacing=0
|- align=center
|colspan=3|
|Kiel Hbf
|colspan=2|
|- align=center
|Reventlou
|Lehmberg
|Ziegelteich
|'''51'''
|Südfriedhof
|Hassee
|- align=center
|Projensdorf
|Ravensberg
|Unikliniken
|'''62'''
|Marienlust
|Russee
|- align=center
|Projensdorf
|Wik
|Düsternbrook
|'''41''' '''42'''
|Gaarden-Süd
|Meimersdorf
|- align=center
|Suchsdorf
|Eichhofstr.
|Brunswik
|'''22'''
|Gaarden-Ost
|Ellerbek
|- align=center
|Schilksee
|rowspan=2|Wik
|rowspan=2|Brunswik
|'''12''' '''13'''
|colspan=2|
|- align=center
|
|'''11'''
|rowspan=2|Gaarden-Ost
|rowspan=2|Dietrichsdorf
|- align=center
|rowspan=2|Mettenhof
|Schreventeich
|Rathaus / Opernhaus
|'''14'''
|- align=center
|Hasseldieksdamm
|Ziegelteich
|'''31'''
|Ellerbek Süd
|Elmschenhagen
|- align=center
|Wik
|Blücherplatz
|Unikliniken
|'''32''' '''34'''
|Elmschenhagen
|Kroog
|}

=== Taksówką ===
Taksówka jest droga, ale niezawodna. Taksówki są dostępne 24 godziny na dobę, 7 dni w tygodniu na głównym dworcu kolejowym (Hauptbahnhof) lub można je zamówić przez telefon lub aplikację. Aby wezwać taksówkę, wybierz numer '''+49 431 680101''' (Taxi Kiel) lub '''+49 431 73000''' (Taxi-Zentrale Kiel-Ost). W mieście dobrze sprawdzają się także aplikacje mobilne, takie jak [https://www.taxi.eu/ taxi.eu] czy [https://www.free-now.com/de-en/ freenow]. Większość taksówek akceptuje karty kredytowe, ale zaleca się, aby potwierdzić to u kierowcy przed rozpoczęciem podróży.

=== Rowerem ===
Kilonia jest w dużej mierze płaska i nadaje się do jazdy na rowerze. Głównym węzłem rowerowym jest stacja [https://kiel.de/ Umsteiger] przy głównym dworcu kolejowym, która oferuje całodobowy strzeżony parking oraz wypożyczalnię rowerów miejskich i elektrycznych. Popularna trasa rowerowa prowadzi z centrum miasta do Laboe, a następnie promem do Strande i z powrotem do Kilonii wzdłuż zachodniego wybrzeża.

Na krótkie trasy system wypożyczania rowerów [https://www.kielregion.de/mobilitaetsregion/sprottenflotte/ Sprottenflotte] jest dostępny za pośrednictwem aplikacji Donkey Republic. Nextbike nie jest już dostępny w Kilonii. Rowery należy zwracać w wyznaczonych stacjach (rowery elektryczne i cargo tylko na wyznaczonych stacjach oznaczonych w aplikacji).

* Ceny z kwietnia 2026:
** Rowery standardowe: 0,50 EUR za 15 min, maks. 12 EUR za 24 godz.
** Rowery elektryczne i elektryczne rowery cargo: 2 EUR za 15 min, maks. 35 EUR za 24 godz.
** Rowery cargo (ręczne): 1 EUR za 15 minut, maks. 20 EUR za 24 godziny.
** Karnet 3-dniowy: 9 EUR (obejmuje 18 godzin jazdy w ciągu 3 dni).
Abonenci (np. 8 EUR/miesiąc lub 45 EUR/rok) otrzymują pierwsze 30 minut każdego wypożyczenia za darmo. Rowery można rezerwować bezpłatnie za pośrednictwem aplikacji na maksymalnie 15 minut przed wypożyczeniem.

Nie oczekuj wysokiej jakości rowerów, a jeśli chcesz kask, zabierz swój.

Osoby zatrzymujące się na dłużej (np. studenci wymiany) mogą wypożyczyć rower w Swapfiets za miesięczną opłatą.

{{Znacznik|'''Swapfiets'''|54.323502 |10.136134 |typ=parking|url=|kolor=00FF00|treść=}}'''[https://help.swapfiets.com/kiel Swapfiets]''', Alter Markt 7, 24103 Kilonia. Pn-Wt, Czw-Pt 12:00-18:00; Sob 11:00-17:00; Śr, Nd nieczynne. Abonament rowerowy obejmuje naprawy i ochronę przed kradzieżą. Wysokiej jakości rowery z charakterystyczną niebieską oponą z przodu. Sklep przy Alter Markt oferuje serwis i odbiór (zalecana rezerwacja przez aplikację).
Miesięczne abonamenty od 14,90 do 64,90 euro.

=== Na hulajnodze elektrycznej ===
Dostępne są również hulajnogi elektryczne, a w mieście działają [https://bolt.eu/en-de/ Bolt], [https://www.li.me/en-de/vehicles/scooter Lime] i [https://ridedott.com/pl/ Dott]. Hulajnogi można wypożyczać za pośrednictwem odpowiednich aplikacji. Ceny zazwyczaj obejmują opłatę aktywacyjną w wysokości 1,00 EUR plus stawkę od 0,19 do 0,25 EUR za minutę. W aplikacjach dostępne są różne karnety dzienne lub tygodniowe dla częstych użytkowników.

=== Promem kanałowym ===
Przeprawiając się przez [[Kanał Kiloński]], można przejść przez jeden z kilku mostów (Holtenauer Hochbrücken, Levensauer Hochbrücken) lub skorzystać z promu. ''Adler 1'' w Kiel-Holtenau to mały prom, który przewozi wyłącznie pieszych i rowery; większe promy w Landwehr i Sehestedt przewożą również samochody i motocykle. Korzystanie ze wszystkich promów kanałowych jest bezpłatne dla każdego.

== Warto zobaczyć ==
=== Kościoły ===
[[Plik:Matthias Suessen -5399.jpg|thumb|Petruskirche]]
[[Plik:Jakobikirche Kiel.jpg|thumb|Kościół św. Jakuba]]
[[Plik:Bethlehem-Kirche Kiel - Seitenansicht.jpg|thumb|Kościół Betlejemski]]
* {{zobacz
| name=[https://www.st-nikolai-kiel.de/ Kościół Świętego Mikołaja] | alt= | url= | adres=Alter Markt | lat=54.3228| long=10.14| wskazówki=
| tollfree=+49 (0)431 950 98 | fax=+49 (0)431 982 76 73
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=gemeindebuero@st-nikolai-kiel.de​ . Sankt Nikolai to główny kościół protestancki i najstarszy budynek w Kilonii. Budowę rozpoczęto wkrótce po lokacji miasta, około 1242 roku. W latach 1877-1884 kościół przebudowano w stylu neogotyckim. W czasie II wojny światowej budynek kościoła został poważnie uszkodzony w wyniku nalotu aliantów 22 maja 1944 r. Cenne wyposażenie wnętrza zostało ocalone w latach poprzednich. Odbudowy dokonano w 1950 r. Nie odbudowano starych sklepień; zamiast tego budynek zewnętrzny otrzymał prosty dwuspadowy dach, który łączył wszystkie trzy nawy. W Nikolaikirche znajdują się trzy organy. Przed budynkiem kościoła znajduje się rzeźba Wojownik duchów autorstwa Ernsta Barlacha. Otwarte: codziennie 10:00 - 18:00.
}}
* {{zobacz
| name=[https://ostseemagazin.net/petruskirche-kiel/ Petruskirche] | alt= | url= | adres=Weimarerstraße 1 | lat=54.359213| long=10.135649| wskazówki=
| tollfree=+49 (0)431 164 56, | fax=+49 (0)431 139 04
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=kontakt@akg-kiel.de. Zbudowany w latach 1905-1907 jako kościół garnizonowy marynarki wojennej, ten dom modlitwy stanowi imponujący przykład nowoczesnej protestanckiej architektury sakralnej z początku XX wieku. Zbudowany z cegły w tradycyjnym stylu, z wykorzystaniem wyjątkowo dużych cegieł, w formie klasztornej. Częściowo zniszczony przez bomby w 1944 roku podczas II wojny światowej, kościół św. Piotra został odbudowany w ciągu dwóch miesięcy w 1949 roku, głównie dzięki darowiznom amerykańskiej sekcji Światowej Federacji Luterańskiej. Projekt secesyjnych okien, z zachowaniem oryginalnych przeszkleń, wzmacnia ogólny efekt tego dzieła sztuki.
}}
* {{zobacz
| name=[https://www.lutherjakobi.de/ Kościół św. Jakuba] | alt= | url= | adres=Knooper Weg 12, | lat=54.3234| long=10.1276| wskazówki=
| tollfree=+49 (0)431 924 02 | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=gemeindebuero@jakobi-kiel.de​ . Neogotycki kościół wybudowano w 1882 r. Dziś wraz z kościołem luterańskim należy do gminy ewangelicko-luterańskiej jakobi i luterańskiej. Podczas II wojny światowej kościół został zniszczony przez bomby zapalające podczas nalotów na Kilonię w 1944 r., a po wojnie w latach 1952–1954 został odbudowany w uproszczony sposób. Oryginalną spiczastą wieżę zastąpiono filigranową, w kształcie latarni, przeszkloną okrągłą wieżą, która wpuszcza światło dzienne do wnętrza kościoła. Nadał kościołowi popularny przydomek ''Alleluja Gazometr''.
}}
* {{zobacz
| name=[https://www.heiligengeist-kiel.de/ueber-uns/bibelgarten Kościół św. Ansgara] | alt= | url= | adres=Holtenauer Straße 89 | lat=54.3355| long=10.1328| wskazówki=
| tollfree=+49 (0)431 58 78 21 12 | fax=+49 (0)431 58 78 21 19
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=info@heiligengeist-kiel.de. Neogotycki kościół halowy, zbudowany na planie prostokąta z półkolistymi wieżami schodowymi na czterech narożnikach, powstał w latach 1901-1903. Zniszczony podczas nalotów na Kilonię w 1944 roku podczas II wojny światowej, kościół został odbudowany na początku lat 50. XX wieku w bardzo prostym, niemal ewangelicko-reformowanym stylu, ze względu na ograniczone środki. Rozeta w szczycie i kolorowa inskrypcja nad portalem głównym zostały pokryte białym tynkiem. Dalsza renowacja, konieczna ze względu na warunki atmosferyczne, miała miejsce w 1995 roku.
}}
* {{zobacz
| name=[https://www.nordkirche.de/adressen/institutionen/detailansicht/institution/bugenhagen-kiel-ellerbek/ Bugenhagenkirche] | alt= | url= | adres=Lütjenburger Straße 7 | lat=54.31438 | long=10.17241| wskazówki=
| tollfree=+49 (0)431 2001417 | fax=+49 (0)431 728575
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=buero@bugenhagenkirche-kiel.de. Pierwszy kościół w Bugenhagen został zbudowany w 1896 roku i zburzony w 1941 roku. W 1948 roku parafianie otrzymali tymczasowy, drewniany kościół od Szwajcarskiej Organizacji Pomocy Kościołowi. Kościół w Bugenhagen w Kilonii-Ellerbek został konsekrowany w 1961 roku. Prosta elegancja nawy podkreśla piękno witrażu ołtarzowego, rozciągającego się od podłogi do sufitu i mającego kształt krzyża.
}}
* {{zobacz
| name=[https://www.bethlehem-kirche.de/index.html Kościół Betlejemski] | alt= | url= | adres=Möhrkestraße 9 | lat=54.3922| long=10.1769| wskazówki=
| tollfree=+49 (0)431 39 10 38, | fax=+49 (0)431 39 71 32
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=kontact@bethlehem-kirche.de. Kościół Betlejemski został zbudowany w 1875 roku jako kościół garnizonowy. Miał zastąpić zrujnowaną salę liturgiczną w twierdzy. Uderzające jest nieprawidłowe ustawienie ołtarza na zachód i prosta konstrukcja: budynek o konstrukcji szkieletowej, otynkowany od wewnątrz, obłożony drewnem na zewnątrz, co sprawiło, że kościół halowy zyskał w dawnych czasach pogardliwy przydomek „szopy religijnej” lub „szopy modlitewnej”; nawet dziś wielu nazywa go po prostu „drewnianym kościołem”. Wieżyczka z dzwonem wieńczy kruchtę, ale jego dźwięk ma niewiele wspólnego z religią (pastor Schorn, 1901). Od początku istnienia do 1953 roku kościół był również wykorzystywany do nabożeństw katolickich. Obecny kościół betlejemski, jako jedyny zachowany drewniany budynek sakralny z okresu po 1870 roku w Szlezwiku-Holsztynie, jest oryginalnym zabytkiem kultury o szczególnym znaczeniu i od 1988 roku znajduje się na liście zabytków. W 1999 roku budynek nabyło stowarzyszenie „Interessengemeinschaft Bethlehem-Kirche e.V.” (Związek Interesów Kościoła Betlejemskigo). Ta organizacja non-profit zapewnia jego użytkowanie do celów religijnych i wydarzeń kulturalnych.
}}
* {{zobacz
| name=[https://www.trinitatis-kiel.de/ Kościół św. Marii Magdaleny] | alt= | url= | adres=Im Dorfe 1 | lat=54.2914| long=10.1759| wskazówki=
| tollfree=+49 (0)431 78 64 00, | fax=+49 (0)431 78 48 03,
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=mm@trinitatis-kiel.de​ . Kościół Marii Magdaleny w Kilonii-Elmschenhagen został zbudowany w XIII wieku. W XIX wieku kościół został poważnie uszkodzony przez piorun. Nowy budynek ukończono w 1866 roku. Kościół w Elmschenhagen jest jednym z pierwszych miejsc kultu w Szlezwiku-Holsztynie wybudowanym w stylu neogotyckim. Kilku hojnych darczyńców umożliwiło nie tylko budowę, ale i bogate wyposażenie kościoła Marii Magdaleny. Prezbiterium i front organowy zostały zniszczone podczas bombardowań lotniczych w czasie II wojny światowej, a w 1949 roku kościół ponownie otrzymał używane organy. Po kilku remontach organy zostały oddane do użytku 30 października 1994 roku. W prezbiterium widnieją biblijne historie z życia Jezusa Chrystusa, na malowidłach okiennych.
}}

== Najbliższe okolice ==

== Praca ==

== Nauka ==

== Zakupy ==

== Gastronomia ==

== Imprezy ==
* '''Tydzień Kilonii''' (''Kieler Woche'') [http://www.kieler-woche.de/] - odbywa się pod koniec czerwca.

== Noclegi ==
* {{listing|name=Peanuts Hostel|www=http://www.peanuts-hostel.de/englisch.html|adres=Harriesstraße 2|wskazówki=|telefon=+49 431 364 2208|fax=|email=|dodatkowe informacje=Cena od 18 do 28€ od osoby.}}
* {{listing|name=Bekpek|www=http://www.bekpek-kiel.de/|adres=Kronshagener Weg 130 a|wskazówki=|telefon=+49 431 888 8009|fax=|email=|dodatkowe informacje=}}
* {{listing|name=Kieler Zimmer|www=http://www.kieler-zimmer.de/|adres=|wskazówki=550 m od dworca centralnego.|telefon=|fax=|email=kieler-zimmer@gmx.de|dodatkowe informacje= Ceny: 30€ (1 osoba), 45€ (2 osoby), 60€ (3 osoby) za noc.}}
* {{listing|name=Nordic Hotel Astor|www=http://www.nordic-hotels.com/|adres=|wskazówki=Sieć oferuje kilka hoteli. W centrum miasta, w pobliżu dworca centralnego i połączeń promowych.|telefon=+49 800 99 79 000|fax=|email=|dodatkowe informacje=}}
* {{listing|name=Steigenberger Hotel Conti-Hansa|www=http://www.steigenberger.com/Kiel/|adres=Schloßgarten 7|wskazówki=|telefon=+49 431 5115-0|fax=+49 431 5115-444|email=kiel@steigenberger.de|dodatkowe informacje=}}
* {{listing|name=Birke - Ringhotel Kiel|www=https://www.hotel-birke.de/|adres=|wskazówki=|telefon=+49 431 5331 0|fax=+49 431 5331 333|email=info@hotel-birke.de|dodatkowe informacje=}}
* {{listing|name=Hotel Kieler Yacht Club|www=http://www.hotel-kyc.de/index.php?id=28|adres=Hindenburgufer 70|wskazówki=|telefon=+49 431 8813-0|fax=+49 431 8813-444 |email=service@hotel-kyc.de|dodatkowe informacje=}}
* {{listing|name=Romantik Hotel Kieler Kaufmann|www=http://www.kieler-kaufmann.de/|adres=Niemannsweg 102|wskazówki=|telefon=+49 (431) 8811-0|fax=+49 (431) 8811-35 |email=info@kieler-kaufmann.de|dodatkowe informacje=}}

== Kontakt ==

== Bezpieczeństwo ==

== Informacje turystyczne ==

== Wyjazd ==

{{Jest w|Holsztyn}}
{{Zarys}}
{{Atrybucja}}

[[Kategoria:Szlezwik-Holsztyn]]</text>
      <sha1>dl5yjf9zyz2fjtpjsmilscy852wa2wq</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Matadi</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1377</id>
    <revision>
      <id>158221</id>
      <parentid>156368</parentid>
      <timestamp>2026-08-09T19:53:20Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Moromar</username>
        <id>2451</id>
      </contributor>
      <origin>158221</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1179" sha1="628cl87385zjfme1iu7nk4xus19vtnv" xml:space="preserve">{{Top-banner|}}
{{Informacje_podstawowe_miasto
|nazwa=Matadi
|widok=Matadi city port 1965.JPG
|herb=
|mapa=
|państwo=[[Demokratyczna Republika Konga]]
|powierzchnia=
|prefiks=
|www=
}}
'''Matadi''' – miasto w zachodniej części Demokratycznej Republiki Konga, stolica prowincji Kongo Środkowe, na lewym brzegu rzeki Kongo, około 130 km od jej ujścia do Oceanu Atlantyckiego.

Matadi zostało założone wraz z portem rzecznym 1886. Motorem rozwoju dla miasta stało się ukończenie w 1898 linii kolejowej do stolicy kraju, Kinszasy. Obecnie port pełni bardzo ważną rolę w gospodarce kraju, będąc terminalem przeładunkowym eksportowym i importowym kraju.

==Charakterystyka==

==Dojazd==

===Samolotem===
Znajduje się tu port lotniczy.

===Koleją===
Znajduje się tu stacja kolejowa.

===Samochodem===
Matadi jest ważnym węzłem drogowym.

===Statkiem===

==Komunikacja==

==Warto zobaczyć==

==Najbliższe okolice==

==Praca==

==Nauka==

==Zakupy==

==Gastronomia==

==Imprezy==

==Noclegi==

==Kontakt==

==Bezpieczeństwo==

==Informacje turystyczne==

==Gdzie dalej==

{{Jest w|Kongo Środkowe}}

{{Atrybucja}}

[[Kategoria:Demokratyczna Republika Konga]]</text>
      <sha1>628cl87385zjfme1iu7nk4xus19vtnv</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Województwo mazowieckie</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1386</id>
    <revision>
      <id>158229</id>
      <parentid>153260</parentid>
      <timestamp>2026-08-10T07:18:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-41876-13</username>
        <id>17587</id>
      </contributor>
      <origin>158229</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7233" sha1="5erw88ebzo7igazkesj496u31q5j4ro" xml:space="preserve">{{Top-banner}}
{{Jednostka administracyjna infobox
 |grafika =P%C5%82ock%2C_Tumskie_Hill.jpg
 |herb=POL województwo mazowieckie COA.svg|flaga = POL województwo mazowieckie flag.svg
 |mapa = Mazowieckie in Poland.svg
 |stolica = [[Warszawa]]
 |powierzchnia =35 558,47 km²
|Strefa czasowa = UTC+01:00
}}
'''Województwo mazowieckie''' – jednostka podziału administracyjnego Polski, największe pod względem powierzchni i ludności województwo, znajdujące się w środkowej i wschodniej części kraju.

== Charakterystyka ==
=== Geografia ===
Mazowieckie leży w środkowo-wschodniej części Polski, w bezpośrednim sąsiedztwie 6 województw: [[Województwo warmińsko-mazurskie|warmińsko-mazurskiego]], [[Województwo podlaskie|podlaskiego]], [[Województwo lubelskie|lubelskiego]], [[Województwo świętokrzyskie|świętokrzyskiego]], [[Województwo łódzkie|łódzkiego]] i [[Województwo kujawsko-pomorskie|kujawsko-pomorskiego]]. Przez województwo mazowieckie przepływa [[Wisła]], największa rzeka w Polsce. Oprócz niej przez mazowieckie przepływa Narew, Wkra, Pilica, Bug i Bzura, będące bezpośrednimi dopływami Wisły.

=== Klimat ===
Klimat jest w województwie mazowieckim dość umiarkowany.

=== Historia ===
Historycznie województwo mazowieckie istniało w latach 1526-1795 i 1816-1837. Obecne województwo mazowieckie zostało utworzone w 1999 roku z kilku dawnych województw, mianowicie: łomżyńskiego, bialskopodlaskiego, skierniewickiego, płockiego, siedleckiego, ciechanowskiego, radomskiego, warszawskiego i ostrołęckiego.

=== Gospodarka ===
Województwo mazowieckie wytwarza 21,6 proc. krajowego PKB. Na jego terenie działa ponad 627 tys. firm (17 procent w skali kraju). Głównymi sektorami gospodarki regionu są handel, telekomunikacja, usługi finansowe, ubezpieczenia, IT, przemysł samochodowy i petrochemiczny z największą w kraju rafinerią ropy naftowej w [[Płock|Płocku]].

== Dojazd ==
=== Samolotem ===
Międzynarodowy port lotniczy Chopina w Warszawie jest rozbudowywany i ma dobre połączenie z większością części świata.

=== Koleją ===
Transport regionalny zapewniają m.in. [[w:Koleje Mazowieckie|Koleje Mazowieckie]].

=== Samochodem ===

=== Autobusem ===

=== Statkiem ===
[[Wisła|Wisłą]] pływają statki turystyczne.

== Regiony ==
* [[Mazowsze]]

== Powiaty ==
[[Plik:Mazowieckie-administracja.png|thumb|upright=2.8|Województwo mazowieckie]]
* [[powiat białobrzeski]]
* [[powiat ciechanowski]]
* [[powiat garwoliński]]
* [[powiat gostyniński]]
* [[powiat grodziski]]
* [[powiat grójecki]]
* [[powiat kozienicki]]
* [[powiat legionowski]]
* [[powiat lipski]]
* [[powiat łosicki]]
* [[powiat makowski]]
* [[powiat miński]]
* [[powiat mławski]]
* [[powiat nowodworski]]
* [[powiat ostrołęcki]]
* [[powiat ostrowski]]
* [[powiat otwocki]]
* [[powiat piaseczyński]]
* [[powiat płocki]]
* [[powiat płoński]]
* [[powiat pruszkowski]]
* [[powiat przasnyski]]
* [[powiat przysuski]]
* [[powiat pułtuski]]
* [[powiat radomski]]
* [[powiat siedlecki]]
* [[powiat sierpecki]]
* [[powiat sochaczewski]]
* [[powiat sokołowski]]
* [[powiat szydłowiecki]]
* [[powiat warszawski zachodni]]
* [[powiat węgrowski]]
* [[powiat wołomiński]]
* [[powiat wyszkowski]]
* [[powiat zwoleński]]
* [[powiat żuromiński]]
* [[powiat żyrardowski]]

== Miasta na prawach powiatu ==
[[Plik:Mazowieckie-miasta.png|thumb|upright=2.4|Miasta w województwie mazowieckim]]
* [[Warszawa]]
* [[Ostrołęka]]
* [[Siedlce]]
* [[Płock]]
* [[Radom]]

== Ciekawe miejsca ==
* [[Żelazowa Wola]] - miejsce narodzin Fryderyka Chopina
* [[Sanniki (województwo mazowieckie)]] – słynne z pobytu Fryderyka Chopina. Także znane są tam tradycje sztuki ludowej
* [[Przysucha]] – urodził się tu Oskar Kolberg (1814-1890), człowiek renesansu, człowiek wielu talentów. Ocalił od niepamięci polską kulturę ludową. Znajduje się tu jedyne w Polsce Muzeum Kolberga, umiejscowione w dawnym dworku Dembińskich. Warto tu zajrzeć, bo Kolberg był postacią nietuzinkową. Dzieło „Lud: Jego zwyczaje, sposób życia, mowa, podania, przysłowia, obrzędy, gusła, zabawy, pieśni i tańce” to odrębne monografie poświęcone różnym regionom I Rzeczypospolitej. Za życia autora wydano 33 tomy. Opisał w nich i zilustrował m.in. 12 000 pieśni, 1250 podań, 670 bajek, 2700 przysłów!
* [[Siedlce]] – miasto na prawach powiatu we wschodniej [[Polska|Polsce]] położone na terenie województwa mazowieckiego pomiędzy rzekami [[w:Muchawka|Muchawką]] i [[w:Helenka (rzeka)|Helenką]], na Południowym [[Podlasie|Podlasiu]].
* [[Węgrów]] - miasto na wschodzie województwa, po trasie dawnego szlaku bursztynowego.
* [[Liw]] - dawne miasto sąsiadujące z [[Węgrów|Węgrowem]], znane z zamku.

== Transport ==
Gęsta sieć drogowa i kolejowa.

== Wyjazd ==
Województwo mazowieckie graniczy z sześcioma województwami [[Polska|Polski]] (od północy, zgodnie z ruchem wskazówek zegara):
* [[województwo warmińsko-mazurskie]],
* [[województwo podlaskie]],
* [[województwo lubelskie]],
* [[województwo świętokrzyskie]],
* [[województwo łódzkie]],
* [[województwo kujawsko-pomorskie]].

== Warto zobaczyć ==
* [[Mazowiecki Park Krajobrazowy]] – na terenie parku ustanowiono 60 pomników przyrody.
* [[Kampinoski Park Narodowy]] – na zachód od Warszawy.
* Niemiecki nazistowski obóz zagłady [[Treblinka]] – na północnym wschodzie województwa. W kompleksie dwóch obozów  zamordowano ok. 800-920 tys. ludzi.
* [[w:pl:Zamek książąt mazowieckich w Czersku|Zamek książąt mazowieckich]] w [[Czersk]]u – ruiny zamku z XIII/XIV w. gmina Góra Kalwaria.

=== Warto spróbować ===
* Pierogi
* Omlet
* Podpłomyki z Czerska

== Szlaki turystyczne ==
* Główny Szlak Puszczy Kampinoskiej
* Kampinoski Szlak Rowerowy
* Szlak Romański w Polsce
* Szlak Batorego
* Szlak im. Antoniego Trębickiego
* Szlak im. Jana Kochanowskiego
* Szlak im. Kazimierza W. Wójcickiego
* Szlak im. Witaliusza Demczuka
* Szlak Jagielloński

== Gastronomia ==

== Nocleg ==
* '''[https://www.sielanka.pl/ Hotel Sielanka nad Pilicą]''' (''ul. Łąkowa 1, 05-660 Warka'', ☎ +48 48 666 16 00) – czterogwiazdkowy obiekt wypoczynkowy, którego jednym z wielu atutów jest lokalizacja – podróż do stolicy zajmuje tu zaledwie około 1,5 godziny. Dzięki temu to idealny kierunek na krótki, weekendowy wypad za miasto. Obiekt leży w malowniczej Dolinie Pilicy, dając możliwość odpoczynku wśród natury, m.in. w tutejszym ośrodku jeździeckim. Ten'''[https://www.sielanka.pl/spa/hotel-spa-okolice-warszawy hotel SPA w okolicach Warszawy]''' umożliwia pełen relaks w nowoczesnej strefie wellness z basenem, jacuzzi, saunami oraz profesjonalnymi gabinetami odnowy biologicznej.
== Bezpieczeństwo ==
W województwie mazowieckim działają dwa centra powiadamiania ratunkowego, które znajdują się w Warszawie i Radomiu i które obsługują zgłoszenia alarmowe kierowane do numerów alarmowych 112, 997, 998 i 999.
Województwo jest ogólnie bezpieczne natomiast w niektórych miejscach (zwłaszcza w większych miastach) w godzinach nocnych zalecana jest wzmożona ostrożność.

{{Jest w|Polska}}

[[Kategoria:Województwo mazowieckie| ]]</text>
      <sha1>5erw88ebzo7igazkesj496u31q5j4ro</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Warszawa</title>
    <ns>0</ns>
    <id>3140</id>
    <revision>
      <id>158230</id>
      <parentid>154233</parentid>
      <timestamp>2026-08-10T08:37:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-41876-13</username>
        <id>17587</id>
      </contributor>
      <comment>/* Ekskluzywnie */</comment>
      <origin>158230</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="23363" sha1="pla1yk63g0ipdm6tv9rabcd53eh2js5" xml:space="preserve">{{Top-banner|unesco=yes|caption=}}
{{Miejscowość infobox
 |nazwa = Warszawa
 |widok = Warsaw montage.JPG
 |herb = Coat of arms of Warsaw.svg
 |mapa = Warszawa Mapa.png
 |region = [[Województwo mazowieckie]]
 |powierzchnia = 517
 |prefiks = +(48) 022
 |www = www.um.warszawa.pl
}}
[[Plik:Regions Warsaw District Map.png|thumb|upright=1.6|Dzielnice Warszawy]]
{{Mapframe |52.22984104|21.01174131|zoom=14|height=400|width=400}}
'''Warszawa''' – stolica i największe miasto [[Polska|Polski]], liczy ok. 1,8 mln mieszkańców. Położona w [[Województwo mazowieckie|województwie mazowieckim]], stanowi ważny ośrodek naukowy, kulturalny, polityczny oraz gospodarczy. Warszawa jest siedzibą wszystkich urzędów centralnych, parlamentu i prezydenta.

== {{Charakterystyka}} ==
=== Dzielnice Warszawy ===
* '''[[Warszawa/Śródmieście|Śródmieście]]''' – centralna i najważniejsza pod każdym względem dzielnica miasta, choć zajmuje jedynie 3% jego powierzchni
* '''Dzielnice graniczące ze Śródmieściem''': '''[[Warszawa/Mokotów|Mokotów]]''', '''[[Warszawa/Ochota|Ochota]]''', '''[[Warszawa/Praga-Południe|Praga-Południe]]''', '''[[Warszawa/Praga-Północ|Praga-Północ]]''', '''[[Warszawa/Wola|Wola]]''', '''[[Warszawa/Żoliborz|Żoliborz]]''' – zaznaczone na '''&lt;span style=&quot;color:#89a4d0;&quot;&gt;niebiesko&lt;/span&gt;'''
* '''Dzielnice peryferyjne''' – zaznaczone na '''&lt;span style=&quot;color:#f1260c;&quot;&gt;czerwono&lt;/span&gt;''':
:* Na lewym brzegu: [[Warszawa/Bemowo|Bemowo]], [[Warszawa/Bielany|Bielany]], [[Warszawa/Ursus|Ursus]], [[Warszawa/Ursynów|Ursynów]], '''[[Warszawa/Wilanów|Wilanów]]''', [[Warszawa/Włochy|Włochy]]
:* Na prawym brzegu: [[Warszawa/Białołęka|Białołęka]], [[Warszawa/Rembertów|Rembertów]], [[Warszawa/Targówek|Targówek]], [[Warszawa/Wawer|Wawer]], [[Warszawa/Wesoła|Wesoła]]

== Dojazd ==
=== Samolotem ===
W Warszawie znajduje się międzynarodowe Lotnisko Chopina. Ma bezpośrednie połączenie z kilkudziesięcioma miastami w Europie i na świecie. Część tanich linii lotniczych lata na lotnisko Warszawa Modlin, położone ok. 40 km na północny zachód od śródmieścia Warszawy.

=== Koleją ===
Na terenie województwa mazowieckiego do Warszawy koleją można się dostać pociągami Kolei Mazowieckich (www.mazowieckie.com.pl). Na terenie całej Polski można się dostać do stolicy pociągami Inter City lub przewozów regionalnych. Z kolei pociągami EuroCity można się dostać do Warszawy ze stolic państw Unii Europejskiej.

=== Samochodem ===
Do Warszawy można się dostać autostradą A2 (np. z Poznania lub Łodzi). Poza tym do stolicy można się dostać drogami krajowymi: DK2 (z Mińska Maz. i Siedlec), DK8 (z Białegostoku, Suwałk i Wrocławia), DK61 (z Ostrołęki i Augustowa), DK92 (z Poznania), DK7 (z Gdańska i Krakowa), DK79 (z [[Sandomierz|Sandomierza]]) oraz DK17 (z Lublina i Zamościa). Poza tym można się także dostać drogami wojewódzkimi: 801, 637, 638, 631 oraz 724. Miasto okrąża (częściowo) obwodnica: Południowa Obwodnica Warszawy (S2, odcinek: Konotopa – Puławska), Zachodnia Obwodnica Warszawy (S8, w granicach Warszawy jako al. Obrońców Grodna) oraz Północna Obwodnica Warszawy (DK7, DK8 na odcinku Powązki – Modlińska: al. Armii Krajowej wraz z mostem Grota-Roweckiego; S8 na odcinku Modlińska – Piłsudskiego: ul. Toruńska). Czas przejazdu samochodem w wybranych miastach do centrum Warszawy:
* z Lublina: 2 godz. 13 min (168 km)
* z Łodzi: 1 godz. 22 min (130 km)
* z Krakowa: 3 godz. 32 min (292 km)
* z Wrocławia: 3 godz. 40 min (366 km)
* z Ziemniaków: 2 godz. 38 min (310 km)
* z Gdańska: 3 godz. 21 min (417 km)
* ze Szczecina: 4 godz. 36 min (566 km)
* z Moskwy: 14 godz. 49 min (1293 km)
* z Berlina: 5 godz. 9 min (569 km)
* z Aten: 22 godz. 29 min (2346 km)
* z Paryża: 13 godz. 50 min (1582 km)
* z Londynu: 14 godz. 55 min (1626 km)
* z Rzymu: 17 godz. 5 min (1805 km)

=== Autobusem ===
Największy dworzec autobusowy w Warszawie, gdzie kursują linie krajowe i międzynarodowe, to &quot;Dworzec Zachodni&quot;. Do Warszawy przyjeżdżają kursy dalekobieżne ważniejszych przewoźników krajowych i międzynarodowych.

== {{Komunikacja}} ==
Warszawę oplata gęsta sieć ponad dwustu linii komunikacji miejskiej, zarządzanych przez ZTM, działających pod nazwą Warszawski Transport Publiczny (WTP). [https://www.wtp.waw.pl/ceny-i-rodzaje-biletow/ Na stronie WTP] znajduje się wyczerpująca informacja na temat taryfy (ulgowe 50% zniżki)
* bilet 20-minutowy: 3,40 zł (1. i 2. strefa)
* bilet 75-minutowy: 4,40 zł (1. strefa)
* bilet 90-minutowy: 7,00 zł (1. i 2. strefa)
* bilet dobowy: 15,00 zł (1. strefa), 26,00 zł (1. i 2. strefa)
* bilet weekendowy: 24,00 zł (1. i 2. strefa)
* bilet weekendowy grupowy: 40,00 zł (1. i 2. strefa, bez zniżki)
* bilety imienne:
# 30-dniowy: 110 zł (1. strefa), 210 zł (1. i 2. strefa)
# 90-dniowy: 280 zł (1. strefa), 536 zł (1. i 2. strefa)

Bilety 75-minutowe i 90-minutowe są oficjalnie, również w automatach biletowych zwane „biletami jednorazowymi przesiadkowymi”, natomiast bilety 20-minutowe zwane są „biletami czasowymi”. Rozróżnienie to może być mylące, z tego względu, że w praktyce bilety „jednorazowe przesiadkowe” również są czasowe, tzn. ważne określony czas od skasowania, natomiast bilety „czasowe” również są przesiadkowe, tzn. możliwa jest podróż nieograniczoną liczbą środków transportu w czasie 20 minut od skasowania.

=== Tramwaje ===
[[Plik:Warsaw trams2.svg|thumb|upright=2.0|&lt;div style=&quot;text-align:center&quot;&gt;Mapa sieci tramwajowej ([[ShareMap:public/Trams in Warsaw|animowana mapa linii]])&lt;/div&gt;]]
Sieć linii tramwajowych, ze względu na istnienie tylko dwóch linii metra, pełni ważną funkcję w centralnych dzielnicach Warszawy. Wobec ciągłej modernizacji kolejnych odcinków sieci, częstym zmianom ulegają trasy linii (np. co 2 tygodnie), dlatego też konieczne jest zaglądanie na strony ZTM (w dziale [https://www.wtp.waw.pl/mapy-schematy/ „mapy i schematy”] jest aktualizowana na bieżąco mapa komunikacji miejskiej) lub czytanie komunikatów na przystankach. Informacja na temat objazdów jest dostateczna, a jeśli ktoś się w tym pogubi, to raczej z powodu nieuwagi. W przypadku zmian w kluczowych liniach na przystankach pojawiają się również osoby udzielające szczegółowych informacji.

=== Autobusy ===
Dominującym środkiem transportu jest autobus. Oprócz funkcji lokalnych, pełni też ważną rolę dowozową do wielkich osiedli (Bródno-Podgrodzie, Tarchomin, Ursus). Linie podmiejskie startują z istotnych węzłów komunikacyjnych, takich, jak Okęcie (pętla tramwajowa), czy Metro Wilanowska (tzw. „Dworzec Południowy”). Autobusy nocne wyruszają spod Dworca Centralnego (wyjątkami są linie okólne oraz część linii podmiejskich) 15 i 45 minut po każdej pełnej godzinie. W dniach, kiedy odbywają się duże imprezy masowe, autobusy nocne jeżdżą tak przepełnione, że po wyruszeniu z pętli prawie nie zabierają pasażerów!

=== Metro ===
Pierwsza linia metra (M1) przebiega w linii północ-południe i kursuje do godziny 1:00, w piątki i soboty kursowanie jest wydłużone do 3 nad ranem. Druga linia metra (M2) przebiega w linii wschód-zachód między stacjami Bemowo a Bródno. Linie krzyżują się na stacji Świętokrzyska, gdzie połączone są podziemnym łącznikiem. Metro kursuje bardzo często, w godzinach szczytu co ok. 3 min, poza godzinami szczytu co ok. 4-6 min., jedynie późnym wieczorem co ok. 10-15 minut.

=== Koleje Mazowieckie ===
Regionalny przewoźnik obsługujący pociągi podmiejskie honoruje na terenie Warszawy (i na odcinku Warszawa Wileńska-Ząbki) bilety ZTM – dobowe, weekendowe, weekendowe grupowe, 30- i 90-dniowe. Nie jest to konkurencyjny środek transportu, ze względu na niskie prędkości i rzadkie kursowanie (szczególnie w weekendy).

=== Szybka Kolej Miejska ===
Sieć kolei łączące podwarszawskie miejscowości z centrum stolicy. Aktualnie istnieją cztery linie:
* S1 Otwock – Pruszków
* S2 Warszawa Lotnisko Chopina – Sulejówek Miłosna
* S3 Warszawa Lotnisko Chopina – Legionowo
* S4 Piaseczno – Wieliszew / Zegrze Południowe (oraz kursy wydłużone oznaczone jako S40 Piaseczno – Wieliszew / Radzymin)

=== Warszawska Kolej Dojazdowa ===
Podmiejska kolejka łącząca Warszawę (dworzec „Śródmieście WKD”, nieopodal Dworca Centralnego) z podwarszawskimi miejscowościami, znajdującymi się na zachód od Warszawy (ostatni przystanek – [[Grodzisk Mazowiecki]]). Bilety ZTM honorowane są na tej samej zasadzie, co w Kolejach Mazowieckich – na odcinku Warszawa Śródmieście WKD – Opacz.

=== Rowery ===
W Warszawie infrastruktura rowerowa jest dobrze rozbudowana. Jedna z bardziej użytecznych tras rowerowych powstała przy okazji budowy II linii metra - można nią przejechać w bezpiecznych warunkach z Dworca Zachodniego do Wschodniego, a także po drodze skorzystać z licznych odgałęzień. Ciekawostką są sygnalizatory świetlne pobudzane na fotokomórkę. W Warszawie można skorzystać z samoobsługowych wypożyczalni rowerów &quot;[https://warsawcity.info/rower-miejski-w-warszawie-veturilo/ Veturilo]&quot; - obsługiwanych przez system &quot;NextBike&quot;.

== Warto zobaczyć ==
[[Plik:Warsaw15.jpg|thumb|Syrenka]]
[[Plik:Palac Kultury I Nauki (152972931).jpeg|thumb|Pałac Kultury i Nauki]]
[[Plik:Warszawa, Ogród Saski SDC11485.JPG|thumb|Ogród Saski]]
* '''Stare Miasto''': Plac Zamkowy, Zamek Królewski, Kolumna Zygmunta III, [http://pl.wikipedia.org/wiki/Pa%C5%82ac_Pod_Blach%C4%85 Pałac pod Blachą], Katedra św. Jana, Rynek Starego Miasta, Barbakan, Kościół św. Marcina, Pomnik Warszawskiej Syrenki
* '''Nowe Miasto''': Kościół św. Jacka, Rynek Nowego Miasta, Ulica Mostowa, Pałac Sapiehów, Muzeum Marii Skłodowskiej-Curie, Kościół św. Kazimierza
* '''Stara Praga''': Katedra św. Floriana, Okolice pl. Weteranów, ulica Ząbkowska, Zoo, Wytwórnia Wódek „Koneser”
* '''Współczesne centrum''': 
** {{listing|name=Pałac Kultury (taras widokowy) |lat=52.231840 |long=21.005996 |www= |adres= |wskazówki= |telefon= |fax= |email= |dodatkowe informacje= }}
** [[w:Lista_najwyższych_budynków_w_Warszawie|Drapacze chmur]]
** [https://warsawcity.info/punkty-widokowe-warszawa/ Punkty widokowe]
* '''Tereny zielone''': Łazienki Królewskie, Park Skaryszewski, Las Kabacki, Puszcza Kampinoska, Mazowiecki Park Krajobrazowy
* '''Cmentarz Żydowski''': róg Anielewicza i Okopowej; między innymi groby Ludwika Zamenhofa i jego rodziny oraz pomnik Janusza Korczaka
* '''Park Rzeźby''': Park Bródnowski pomiędzy ulicami Kondratowicza, Chodecką i Wyszogrodzką.
* '''Muzeum Narodowe'''
* '''Muzeum Powstania Warszawskiego'''
* {{listing|name=Centrum Nauki Kopernik |lat=52.241856 |long=21.028729 |www= |adres=Wybrzeże Kościuszkowskie 20, 00-390 Warszawa|wskazówki= |telefon= |fax= |email= |dodatkowe informacje= }}
* '''[[w:Dom_Spotkań_z_Historią|Dom Spotkań z Historią]]''' - wstęp jest bezpłatny
* '''[[w:Marszałkowska_Dzielnica_Mieszkaniowa|Marszałkowska Dzielnica Mieszkaniowa]]'''
* '''[[w:Park_Ujazdowski_w_Warszawie|Park Ujazdowski]]'''
* '''[[w:Park_Skaryszewski_im._Ignacego_Jana_Paderewskiego_w_Warszawie|Park Skaryszewski]]'''
* '''[[w:Park_Szczęśliwicki|Park Szczęśliwicki]]'''

== {{Rozrywka}} ==
Warszawa to miasto pełne niespodzianek — jego największym atutem są [https://warsawcity.info/najlepsze-parki-rozrywki-dla-dzieci-i-doroslych-warszawa/ parki rozrywki], które oferują niezapomniane chwile dla całej rodziny. Wśród najciekawszych miejsc znajdziesz perełki takie jak: 

* '''Farma Iluzji'''
* '''Majaland Warsaw'''
* '''Kosmiczne Ranczo'''
* '''Julinek Park'''
* '''Monster Bounce'''
* '''Suntago'''

== {{Zrób}} ==

== {{Nauka}} ==
• Uniwersytet Warszawski
• Politechnika Warszawska
• Warszawski Uniwersytet Medyczny
• Akademia Sztuk Pięknych w Warszawie

== {{Praca}} ==

== {{Zakupy}} ==
'''[https://warsawcity.info/galerie-handlowe-warszawa-top-12-najlepszych-miejsc-na-zakupy-w-stolicy/ Galerie handlowe]''' znajdują się głównie na peryferiach, ale też w centralnych dzielnicach – najbardziej centralnie położone są „Złote Tarasy” – obok Dworca Centralnego. Przy Rondzie Zgrupowania AK „Radosław” (powszechnie znanym jako Rondo Babka lub Rondo Radosława) znajduje się „Arkadia”, zaś przy Dworcu Wileńskim – „Galeria Wileńska”. W ścisłym centrum znajduje się też „Galeria Centrum” (dawniej „Domy Towarowe Centrum”) z licznymi sklepami odzieżowymi (przystanek „Centrum/Metro Centrum”). Na stacji metra „Centrum”, podobnie jak w wielu okolicznych przejściach podziemnych, mieści się też mały pasaż handlowy z licznymi księgarniami, sklepami odzieżowymi itp. Znaną handlową ulicą jest Chmielna, rozciągająca się między Galerią Centrum a Nowym Światem. Sam Nowy Świat jest raczej zagłębiem kawiarń, choć i tam można znaleźć sklepy.

== {{Gastronomia}} ==
=== Oszczędnie ===
'''Szybko''' – w całej Warszawie znaleźć można sporo punktów gastronomicznych oferujących „coś ciepłego”. Popularną przekąską jest kebab (7–10 zł), w podziemiach często kupić można podgrzewane kanapki. Dla wielbicieli bardziej „globalnych” smaków pozostają sieciowe klasyki – McDonald’s, Burger King, KFC i Pizza Hut, bogato rozsiane po całym mieście. W Warszawie jest jeszcze wiele barów mlecznych, lista znajduje się [https://warsawcity.info/bar-mleczny-warszawa/ tu], które są mleczne już tylko z nazwy, a kupić tam można pełnowartościowy smaczny obiad za niewielkie pieniądze, bo bary są dotowane z pieniędzy miasta. Lista znajduje się np. [http://www.gastronauci.pl/pl/restauracje/warszawa?kind=bar+mleczny tu] lub [http://www.warszawa.pl/stara/gastronomia/00100,000205.html tu].
Na dworcu PKS Warszawa Zachodnia przy poczekalni znajduje się lokal gastronomiczny oferujący &quot;kuchnię domową&quot; w cenie 10-15 zł za 2 dania.

'''Dla bardzo głodnych''' – jeśli chcemy zjeść naprawdę solidną porcję, a przy tym nie wykosztować się zbytnio, z pomocą przychodzą nam liczne małe baro-restauracje. Szczególnie pozytywna relacja cena-jakość-ilość jest w lokalach orientalnych, takich jak „Dudu” (Królewska / Marszałkowska) czy „Que Huong” (Plac Zbawiciela, lokal dwupoziomowy). Zestawy obiadowe można tam kupić w granicach 12 zł.

'''Nietypowo''' – w godzinach wieczorno-nocnych przy dawnym dworcu Warszawa Główna otwarty jest &quot;Barobus&quot;, w którym serwowane są godne polecenia dania barowe. Miejsce cieszy się dużą popularnością. W wakacje &quot;Barobus&quot; przenosi się nad morze.

'''Na słodko''' – w godzinach wieczorno-nocnych na skraju Parku Świętokrzyskiego (od strony stacji &quot;Metro Świętokrzyska&quot;) sprzedawane są smakowite wafle tortowe z nadzieniem kakaowym własnego wyrobu.

=== Umiarkowanie ===
* '''[http://www.uszwejka.pl/ Restauracja &quot;U Szwejka&quot;]''' – czeska gospoda przy Pl. Konstytucji.

=== Ekskluzywnie ===
W Warszawie mieszczą trzy restauracje wyróżnione gwiazdkami przez przewodnik Michelina:
* {{listing
| name = Nuta
| www = https://nuta.com.pl/
| adres = Plac Trzech Krzyży 10/14
| | telefon = +48 570 007 772
| email = info@nuta.com.pl
| fax = 
| dodatkowe informacje = Szefem kuchni jest Andrea Camastra, pochodzący z Puglii we Włoszech
}}
* {{listing
| name = Rozbrat 20
| www = https://rozbrat20.com.pl/
| adres = ul. Rozbrat 20
| telefon = +48 690 125 270
| email = biuro@rozbrat20.com.pl
| fax = 
| dodatkowe informacje = Szefem kuchni jest Bartosz Szymanek.
}}
* {{listing
| name = hub.praga
| www = https://hub-praga.pl/
| adres = ul. Jagiellońska 22/LU1
| telefon = +48 570 610 550
| email = hello@hub-praga.pl
| fax = 
| dodatkowe informacje = Szefem kuchni jest Witek Iwański.
}}

== {{Noclegi}} ==
=== Oszczędnie ===
* '''Hostel Fabryka''' (http://www.hostelfabryka.pl/) – hostel znajduje się w starej zabytkowej kamienicy w samym sercu warszawskiej Pragi, na ulicy 11 Listopada 22. Ceny od 30 zł za łóżko. Kawa, herbata, Wi-Fi bezpłatnie. Hostel czynny 24/7.

* '''Fest Hostel''' (http://www.festhostel.pl/) – hostel zlokalizowany tuż obok Krakowskiego Przedmieścia. Ceny kształtują się od 50 zł za osobę w pokoju 12-osobowym do 150 zł za pokój dwuosobowy. Śniadanie, ręcznik, kawa i herbata, dostęp do Wi-Fi – wliczone w cenę noclegu.

* '''Hostel Tamka''' (http://www.tamkahostel.pl/) – hostel znajduje się na Powiślu przy ulicy Tamka 30, niedaleko Krakowskiego Przedmieścia, Nowego Światu oraz ul. Świętokrzyskiej. Ceny od 50 zł w pokoju 12-osobowym do 130 w pokoju 1-osobowym (za osobę). Ceny poza głównym sezonem turystycznym są nieco niższe i kształtują się odpowiednio od 30 zł do 90 zł.

* '''Hostel Okidoki''' (http://okidoki.pl/oki-doki-city/) – hostel położony w centrum Warszawy, przy Placu Dąbrowskiego 3. Ceny kształtują się od 40 zł za osobę (w pokoju 8-osobowym) do około 75–110 zł za pokój 2-osobowy (w zależności czy ma łazienkę, czy wliczone jest śniadanie). Śniadanie można kupić za 10 zł, kawa i herbata dostępna jest w samoobsługowej kuchni za darmo.

* '''Wilson Hostel Warszawa''' (http://www.wilsonhostel.pl/) – pierwszy eko-hostel w Polsce. Położony na Żoliborzu przy stacji metra Plac Wilsona. Wszystkie pokoje są z łazienkami. To jedyny hostel z kapsułami sypialnymi w tej części świata. Ceny za łóżko to 79 PLN. Śniadanie wliczone w cenę, kawa i herbata jest za darmo.

* '''Botel''' (http://www.hotele-warszawa.eu/248,botel-hostel) – oferuje noclegi w centrum Warszawy, z pejzażem rzeki Wisły.

* '''Szkolne Schronisko Młodzieżowe nr 2 / Hostel Smolna''' (http://www.hostelsmolna30.pl) – hostel w centrum, przy ul. Smolnej 30, ceny od 40 zł za osobę, zniżki dla nauczycieli, studentów, grup zorganizowanych, Wi-Fi i kiosk internetowy za darmo, kuchnia do dyspozycji gości.

* Dizzy Daisy Hostel Riviera [http://www.warszawahostel.pl tanie noclegi w Warszawie] – hostel położony w centrum Warszawy, 10 minut autobusem od Dworca Centralnego. Oferuje pokoje 1-, 2- i 3-osobowe oraz miejsca w 6-osobowych dormitoriach. Ceny zaczynają się od 40 PLN za osobę. W cenę noclegu wliczony jest m.in. darmowy dostęp do Internetu.

* '''Puffa Hostel''' (http://www.noclegi-warszawa.com.pl) – położony jest w centrum Warszawy, 10 minut spacerem od Starego Miasta.

* '''[http://patchworkhostel.pl/ Patchwork Design Hostel]''' – Hostel o niecodziennym wystroju zlokalizowany w samym sercu kulturalno-rozrywkowym Warszawy, przy ul. Chmielnej. Udostępnia zarówno 1-3 osobowe pokoje prywatne, jak również 4-12 osobowe &quot;dormy&quot;. Dla gości dostępne są szafki bagażowe, Wi-Fi i kawiarenka internetowa, kuchnie samoobsługowe ze śniadaniem &quot;hostelowym&quot;, gry telewizyjne i planszowe, pralki i suszarki. Ceny od 35 zł.

* [https://meteor-turystyka.pl/noclegi,warszawa,0.html Warszawa – noclegi, hotele i apartamenty] – opisy, ceny, fotografie oraz dane teleadresowe

=== Umiarkowanie ===
* Hotel „Logos” (http://www.hotellogos.pl) – Wybrzeże Kościuszkowskie 31/33 (Powiśle). Położony tuż nad Wisłą, niedaleko Starego Miasta. Hotel oferuje 86 pokoi jednoosobowych oraz 51 pokoi dwuosobowych. Ceny – jednoosobowy z umywalką – 118 zł, dwuosobowy z umywalką 168. Wersja z łazienką – 209 zł za jednoosobowy i 268 za dwuosobowy. W cenę wliczone śniadanie. W piątki i soboty zniżki. Dojazd środkami komunikacji miejskiej: autobusem 185 do Wybrzeża Kościuszkowskiego, 118, 128, 155, 318 do ul. Dobrej, 175 i 180 do Nowego Światu, tramwajem 32, 24, 25 do Mostu Poniatowskiego.

* Hotel Portos – usytuowany przy Trakcie Królewskim, bezpośredni kontakt autobusowy z lotniskiem. Hotel oferuje 402 pokoje, wszystkie z łazienką, TV, radiem oraz telefonem. Ceny- pokój LUX- 169 zł od osoby, pokój STUDIO 180 zł od osoby.

* Hotel Rest (http://www.resthotel.pl) – Poznańska 33, Mory, powiat Warszawski Zachodni, oferuje 105 pokoi z łazienką, TV, radiem oraz telefonem, 6 sal konferencyjnych i salę balową, restaurację. Ceny – od 214 zł od osoby. W cenie noclegu śniadanie oraz wstęp do centrum SPA (sauna, siłownia, jacuzzi).

* [http://www.hotelmdm.com.pl Hotel MDM] – plac Konstytucji 1. Przestronne pokoje i ciekawe widoki z okien, dobra gastronomia. Ceny od 160 zł.

* [http://www.bookapart.com/pl/apartamenty-warszawa Apartamenty w Warszawie] – apartamenty do wynajęcia na doby, tygodnie, miesiące – możliwość rezerwacji noclegu w jednym z ponad 300 obiektów noclegowych w różnych dzielnicach Warszawy

=== Ekskluzywnie ===
* '''[https://www.sielanka.pl/ Hotel Sielanka nad Pilicą]''' – Szukając idealnego '''[https://www.sielanka.pl/spa/hotel-spa-okolice-warszawy hotelu SPA w okolicach Warszawy]''', warto zwrócić uwagę na ten położony zaledwie 1,5 godziny jazdy od stolicy czterogwiazdkowy obiekt. Otoczony malowniczą Puszczą Stromecką i rzeką Pilicą resort oferuje strefę wellness z basenem i saunami, profesjonalny ośrodek jeździecki oraz doskonałe warunki do pełnej regeneracji.

== {{Bezpieczeństwo}} ==
Warszawa to jedno z bezpieczniejszych dużych miast na świecie, ale w niektórych rejonach trzeba uważać nocą.

== {{Porady}} ==
Oficjalna strona [https://um.warszawa.pl/ UM Warszawa]

Serwis z [https://warsawcity.info/ wydarzeniami w Warszawie]

== {{Kontakt}} ==
Miejska infolinia znajduje się pod numerem 19 115.

== {{Wyjazd}} ==

== {{Dalej}} ==
----

&lt;!-- Wycieczki po Warszawie Początek --&gt;
&lt;!-- Wersja: PL/1.0 --&gt;
&lt;div align=&quot;center&quot;&gt;
{| cellpadding=&quot;4&quot; cellspacing=&quot;0&quot; border=&quot;0&quot; width=&quot;80%&quot; style=&quot;border:2px solid #89a4d0&quot;
|align=&quot;center&quot; style=&quot;background-color:#89a4d0; color:white;&quot;| '''Wycieczki po Warszawie'''
|-
|align=&quot;center&quot; style=&quot;background-color:white; color:black;&quot;| [[Plik:Warszawa Śródmieście.png|left|30px|Mapa Warszawy]] [[Warszawa/Stare Miasto|Stare Miasto]] – [[Warszawa/Nowe Miasto|Nowe Miasto]] – [[Warszawa/Trakt Królewski|Trakt Królewski]]
|}&lt;/div&gt;
&lt;!-- Wycieczki Po Warszawie Koniec --&gt;

&lt;!-- Dzielnice Warszawy Początek --&gt;
&lt;!-- Wersja: PL/1.0 --&gt;
&lt;div align=&quot;center&quot;&gt;
{| cellpadding=&quot;4&quot; cellspacing=&quot;0&quot; border=&quot;0&quot; width=&quot;80%&quot; style=&quot;border:2px solid #fc1922&quot;
|align=&quot;center&quot; style=&quot;background-color:#fc1922; color:#f3b927;&quot;| '''Dzielnice Warszawy'''
|-
|align=&quot;center&quot; style=&quot;background-color:#f3b927; color:black;&quot;| [[Plik:Coat of arms of Warsaw.svg|left|30px|Herb Warszawy]] [[Warszawa/Bemowo|Bemowo]] – [[Warszawa/Białołęka|Białołęka]] – [[Warszawa/Bielany|Bielany]] – [[Warszawa/Mokotów|Mokotów]] – [[Warszawa/Ochota|Ochota]] – [[Warszawa/Praga-Północ|Praga-Północ]] – [[Warszawa/Praga-Południe|Praga-Południe]] – [[Warszawa/Rembertów|Rembertów]] – [[Warszawa/Śródmieście|Śródmieście]] – [[Warszawa/Targówek|Targówek]] – [[Warszawa/Ursus|Ursus]] – [[Warszawa/Ursynów|Ursynów]] – [[Warszawa/Wawer|Wawer]] – [[Warszawa/Wesoła|Wesoła]] – [[Warszawa/Wilanów|Wilanów]] – [[Warszawa/Włochy|Włochy]] – [[Warszawa/Wola|Wola]] – [[Warszawa/Żoliborz|Żoliborz]]
|}&lt;/div&gt;
&lt;!-- Dzielnice Warszawy Koniec --&gt;

== Przypisy ==
&lt;references /&gt;

{{Jest w|Województwo mazowieckie}}
{{Geomap|52.229|21.012}}
{{Atrybucja}}

[[Kategoria:Warszawa| ]]</text>
      <sha1>pla1yk63g0ipdm6tv9rabcd53eh2js5</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Boma</title>
    <ns>0</ns>
    <id>7441</id>
    <revision>
      <id>158223</id>
      <parentid>77515</parentid>
      <timestamp>2026-08-09T19:53:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Moromar</username>
        <id>2451</id>
      </contributor>
      <origin>158223</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="848" sha1="g2vdjchlnh1nel4fwp4b73d7d0yfnnq" xml:space="preserve">{{Top-banner|}}
{{Informacje_podstawowe_miasto
|nazwa=Boma
|widok=Boma_cathedral.jpg
|herb=
|mapa=
|region=[[Kongo Centralne]]
|powierzchnia=65
|lud=171 500
|prefiks=
|www=
}}
'''Boma''' – miasto w zachodniej części [[Demokratyczna Republika Konga|Demokratycznej Republiki Konga]], w prowincji [[Kongo Centralne]], nad estuarium rzeki Kongo. Najstarsza europejska osada w Zairze.

==Charakterystyka==

==Dojazd==

===Samolotem===
Znajduje się tu port lotniczy.

===Koleją===

===Samochodem===
Boma jest ważnym węzłem drogowym.

===Statkiem===

==Komunikacja==

==Warto zobaczyć==

==Najbliższe okolice==

==Praca==

==Nauka==

==Zakupy==

==Gastronomia==

==Imprezy==

==Noclegi==

==Kontakt==

==Bezpieczeństwo==

==Informacje turystyczne==

==Wyjazd==

{{Jest w|Kongo Środkowe}}
{{Zarys}}

[[Kategoria:Demokratyczna Republika Konga]]</text>
      <sha1>g2vdjchlnh1nel4fwp4b73d7d0yfnnq</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Mbanza-Ngungu</title>
    <ns>0</ns>
    <id>14938</id>
    <revision>
      <id>158222</id>
      <parentid>107930</parentid>
      <timestamp>2026-08-09T19:53:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Moromar</username>
        <id>2451</id>
      </contributor>
      <origin>158222</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="807" sha1="b6o7zk25f2nzrt3fne6ecsk8ntp8z3o" xml:space="preserve">{{Top-banner|}}
{{Informacje_podstawowe_miasto
|nazwa=Mbanza-Ngungu
|widok=
|herb=
|mapa=CD-Mbanza_Ngungu.png
|region=[[Kongo Centralne]]
|powierzchnia=8190
|lud=100 000
|prefiks=
|www=
}}
'''Mbanza-Ngungu''' – miasto w zachodniej części [[Demokratyczna Republika Konga|Demokratycznej Republiki Konga]], w prowincji Kongo Środkowe.

==Charakterystyka==

==Dojazd==

===Samolotem===

===Koleją===

===Samochodem===
Mbanza-Ngungu jest ważnym węzłem drogowym.

===Statkiem===

==Komunikacja==
{{Mapframe|-5.25|14.866667}}

==Warto zobaczyć==

==Najbliższe okolice==

==Praca==

==Nauka==

==Zakupy==

==Gastronomia==

==Imprezy==

==Noclegi==

==Kontakt==

==Bezpieczeństwo==

==Informacje turystyczne==

==Wyjazd==

{{Jest w|Kongo Środkowe}}
{{Zarys}}

[[Kategoria:Demokratyczna Republika Konga]]</text>
      <sha1>b6o7zk25f2nzrt3fne6ecsk8ntp8z3o</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Kisantu</title>
    <ns>0</ns>
    <id>15797</id>
    <revision>
      <id>158225</id>
      <parentid>113127</parentid>
      <timestamp>2026-08-09T19:54:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Moromar</username>
        <id>2451</id>
      </contributor>
      <origin>158225</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="831" sha1="rptvzf1skyavw19uttva68is8qiiyag" xml:space="preserve">{{Top-banner|}}
{{Informacje_podstawowe_miasto
|nazwa=Kisantu
|widok=Kisantu_kathedraal_2.JPG
|herb=
|mapa=
|region=[[Kongo Centralne]]
|powierzchnia=8190
|lud=78 000
|prefiks=
|www=
}}
'''Kisantu''' – miasto w [[Demokratyczna Republika Konga|Demokratycznej Republice Konga]], w prowincji Kongo Środkowe, nad rzeką Inkisi, na południowy zachód od Kinszasy.

==Charakterystyka==

==Dojazd==

===Samolotem===

===Koleją===

===Samochodem===
Kisantu jest ważnym węzłem drogowym.

===Statkiem===

==Komunikacja==
{{Mapframe|-5.138333|15.090833}}

==Warto zobaczyć==

==Najbliższe okolice==

==Praca==

==Nauka==

==Zakupy==

==Gastronomia==

==Imprezy==

==Noclegi==

==Kontakt==

==Bezpieczeństwo==

==Informacje turystyczne==

==Wyjazd==

{{Jest w|Kongo Środkowe}}
{{Zarys}}

[[Kategoria:Demokratyczna Republika Konga]]</text>
      <sha1>rptvzf1skyavw19uttva68is8qiiyag</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Kimpese</title>
    <ns>0</ns>
    <id>15848</id>
    <revision>
      <id>158224</id>
      <parentid>113492</parentid>
      <timestamp>2026-08-09T19:54:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Moromar</username>
        <id>2451</id>
      </contributor>
      <origin>158224</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="754" sha1="b0tejhilo72wgchtktnqvc8s5wfxzc5" xml:space="preserve">{{Top-banner|}}
{{Informacje_podstawowe_miasto
|nazwa=Kimpese
|widok=
|herb=
|mapa=
|region=[[Kongo Środkowe]]
|powierzchnia=10
|lud=46 000
|prefiks=
|www=
}}
'''Kimpese''' – miasto w [[Demokratyczna Republika Konga|Demokratycznej Republice Konga]], w prowincji [[Kongo Środkowe]].

==Charakterystyka==

==Dojazd==

===Samolotem===

===Koleją===

===Samochodem===
Kimpese jest ważnym węzłem drogowym.

===Statkiem===

==Komunikacja==
{{Mapframe|-5.563056|14.445833}}

==Warto zobaczyć==

==Najbliższe okolice==

==Praca==

==Nauka==

==Zakupy==

==Gastronomia==

==Imprezy==

==Noclegi==

==Kontakt==

==Bezpieczeństwo==

==Informacje turystyczne==

==Wyjazd==

{{Jest w|Kongo Środkowe}}
{{Zarys}}

[[Kategoria:Demokratyczna Republika Konga]]</text>
      <sha1>b0tejhilo72wgchtktnqvc8s5wfxzc5</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Warka</title>
    <ns>0</ns>
    <id>16168</id>
    <revision>
      <id>158227</id>
      <parentid>119350</parentid>
      <timestamp>2026-08-10T07:01:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-41876-13</username>
        <id>17587</id>
      </contributor>
      <comment>/* Nocleg */</comment>
      <origin>158227</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1819" sha1="1hxm3mmw9rb2kpc6axknb8fqkjby3hq" xml:space="preserve">{{top-banner}}
{{Miasto infobox
 |nazwa        = Warka
 |widok        = Ratusz_w_Warce_19728.jpg
 |herb         = POL_Warka_COA.svg
 |mapa         = POL Warka map.svg
 |państwo      = [[Polska]]
 |region       = [[Województwo mazowieckie]]
 |powierzchnia = 26,8
 |lud          = 12 000
 |prefiks      = (+48) 48
 |www          = https://warka.pl/pad/strona-glowna
}}
'''Warka''' – miasto w [[Województwo mazowieckie|województwie mazowieckim]], w [[Powiat grójecki|powiecie grójeckim]], siedziba gminy miejsko-wiejskiej Warka. W latach 1975–1998 miasto administracyjnie należało do województwa radomskiego.

== Charakterystyka ==

== Dojazd ==
=== Samolotem ===

=== Koleją ===

=== Samochodem ===

=== Autokarem ===

== Komunikacja ==
{{Mapframe|51.783333|21.186389}}

== Warto zobaczyć ==

== Najbliższe okolice ==

== Praca ==

== Nauka ==

== Zakupy ==

== Gastronomia ==

== Imprezy ==

== Nocleg ==
* '''[https://www.sielanka.pl/ Hotel Sielanka nad Pilicą]''' (''ul. Łąkowa 1, 05-660 Warka'', ☎ +48 48 666 16 00) – rozległy, czterogwiazdkowy kompleks wypoczynkowy ulokowany zaledwie 50 km od stolicy, na ponad 100-hektarowym, zielonym terenie między rzeką Pilicą a Puszczą Stromecką. Oprócz komfortowych pokoi i apartamentów, na terenie obiektu znajduje się profesjonalny ośrodek jeździecki, boiska piłkarskie, restauracja oraz tereny rekreacyjne z dostępem do szlaków kajakowych. Obiekt funkcjonuje również jako świetnie wyposażony '''[https://www.sielanka.pl/spa/hotel-spa-okolice-warszawy Hotel SPA w okolicach Warszawy]''', oferując gościom kryty basen, sauny, jacuzzi oraz bogatą gamę zabiegów wellness.

== Kontakt ==

== Bezpieczeństwo ==

== Informacje turystyczne==

== Wyjazd ==

{{Zarys}}
{{Jest w|Powiat grójecki}}

[[Kategoria:Województwo mazowieckie]]</text>
      <sha1>1hxm3mmw9rb2kpc6axknb8fqkjby3hq</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>158228</id>
      <parentid>158227</parentid>
      <timestamp>2026-08-10T07:04:57Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-41876-13</username>
        <id>17587</id>
      </contributor>
      <comment>/* Nocleg */</comment>
      <origin>158228</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1778" sha1="c9l40ishwoyl57o4rml592l1i8b6qvf" xml:space="preserve">{{top-banner}}
{{Miasto infobox
 |nazwa        = Warka
 |widok        = Ratusz_w_Warce_19728.jpg
 |herb         = POL_Warka_COA.svg
 |mapa         = POL Warka map.svg
 |państwo      = [[Polska]]
 |region       = [[Województwo mazowieckie]]
 |powierzchnia = 26,8
 |lud          = 12 000
 |prefiks      = (+48) 48
 |www          = https://warka.pl/pad/strona-glowna
}}
'''Warka''' – miasto w [[Województwo mazowieckie|województwie mazowieckim]], w [[Powiat grójecki|powiecie grójeckim]], siedziba gminy miejsko-wiejskiej Warka. W latach 1975–1998 miasto administracyjnie należało do województwa radomskiego.

== Charakterystyka ==

== Dojazd ==
=== Samolotem ===

=== Koleją ===

=== Samochodem ===

=== Autokarem ===

== Komunikacja ==
{{Mapframe|51.783333|21.186389}}

== Warto zobaczyć ==

== Najbliższe okolice ==

== Praca ==

== Nauka ==

== Zakupy ==

== Gastronomia ==

== Imprezy ==

== Nocleg ==
* '''[https://www.sielanka.pl/ Hotel Sielanka nad Pilicą]''' (''ul. Łąkowa 1, 05-660 Warka'', ☎ +48 48 666 16 00) – rozległy, czterogwiazdkowy kompleks wypoczynkowy ulokowany zaledwie 1,5 godziny od stolicy, na ponad zielonym terenie między rzeką Pilicą a Puszczą Stromecką. Oprócz komfortowych pokoi i apartamentów, na terenie obiektu znajduje się profesjonalny ośrodek jeździecki, boisko piłkarskie, restauracja oraz tereny rekreacyjne z dostępem do szlaków kajakowych. To świetnie wyposażony '''[https://www.sielanka.pl/spa/hotel-spa-okolice-warszawy Hotel SPA w okolicach Warszawy]''', oferując gościom kryty basen, sauny, jacuzzi oraz bogatą gamę zabiegów wellness.

== Kontakt ==

== Bezpieczeństwo ==

== Informacje turystyczne==

== Wyjazd ==

{{Zarys}}
{{Jest w|Powiat grójecki}}

[[Kategoria:Województwo mazowieckie]]</text>
      <sha1>c9l40ishwoyl57o4rml592l1i8b6qvf</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Autobusem po Finlandii</title>
    <ns>0</ns>
    <id>19287</id>
    <revision>
      <id>158226</id>
      <parentid>158174</parentid>
      <timestamp>2026-08-09T20:26:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Moromar</username>
        <id>2451</id>
      </contributor>
      <comment>/* Zniżki */</comment>
      <origin>158226</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="18038" sha1="inl6fhypyyjlu6ozdwd6b5oa4m5ylpi" xml:space="preserve">{{top-banner}}
Autokary i autobusy są często potrzebne, aby dotrzeć do mniejszych miejscowości i miejscowości wiejskich w [[Finlandia|Finlandii]]. Transport publiczny jest dobrze rozwinięty w dużych miastach i również opiera się na autobusach.

== Charakterystyka ==
[[Plik:Savonlinja Volvo B7R 9700S.jpg|thumb|Autokar linii ekspresowej Expressbus. Autokary są często wykorzystywane również na liniach nieekspresowych.]]
[[Plik:Finland road sign 532.svg|thumb|upright|Niebieskie znaki stop dla autokarów (żółte dla autobusów lokalnych) i przystanki ekspresowe mają dodatkowy tekst „pikavuoro”/„snabbtur”.]]
Przy głównych drogach istnieją połączenia autokarowe z praktycznie wszystkimi częściami [[Finlandia|Finlandii]]. Jest to również jedyny sposób podróżowania po większości [[Laponia (Finlandia)|Laponii]], ponieważ sieć kolejowa nie rozciąga się na skrajną północ. Połączenia między arteriami komunikacyjnymi mogą być rzadkie.

Autokary dalekobieżne są na ogół dość wygodne, mają toalety, odchylane siedzenia, klimatyzację, czasem ekspres do kawy i być może kilka gazet do przeczytania (choć głównie tylko w [[Rozmówki fińskie|języku fińskim]]). Gniazdka elektryczne (USB lub 230 VAC) stały się powszechne i przynajmniej piętrowe autobusy Onnibus mają Wi-Fi. Niektóre usługi długodystansowe zatrzymują się w pośrednim miejscu docelowym na wystarczająco długo, aby kupić kanapkę lub zjeść lody. W autokarach rzadko ograniczamy ilość bagażu. Mają opłaty za transport bagażu, ale zazwyczaj nie są one pobierane w przypadku bagażu, który przewozisz. Bagaż wielkogabarytowy zazwyczaj umieszcza się w osobnym luku bagażowym, przynajmniej jeśli autokar jest zapełniony w więcej niż połowie.

Istnieje wielu operatorów, ale '''[https://www.matkahuolto.fi/en Matkahuolto]''' świadczy pewne usługi między firmami, takie jak rozkłady jazdy (patrz poniżej), sprzedaż biletów i fracht. Mniej więcej na każdym dworcu autobusowym znajduje się punkt obsługi Matkahuolto, często dzięki współpracy z lokalnym biznesem. Chociaż personel jest na ogół pomocny, on i jego narzędzia mogą nie wiedzieć zbyt wiele o lokalnych warunkach w innych częściach kraju; Czasami korzystne jest sprawdzenie u lokalnych mieszkańców (takich jak lokalny gospodarz lub lokalna firma autobusowa) pod kątem wszelkich dziwactw.

Większość autokarów między większymi miastami to linie '''ekspresowe''' (''pikavuoro/snabbtur''), mające mniej przystanków niż autokary „standardowe” (''vakiovuoro/reguljär tur''), a na niektórych trasach bliskie wyginięcia. Pomiędzy niektórymi dużymi miastami kursują także '''specjalne autokary ekspresowe''' (''erikoispikavuoro/express''), w których między miastami nie ma prawie żadnych przystanków. Korzystając z autokarów, chcąc dojechać na wieś, należy sprawdzić nie tylko, czy po właściwej drodze kursują odpowiednie linie, ale także czy każda linia ekspresowa, z której zamierzasz skorzystać, zatrzymuje się niedaleko miejsca, z którego chcesz wysiąść lub wsiąść oraz czy kursuje we właściwy dzień tygodnia. Usługi inne niż ekspresowe zatrzymują się co najwyżej kilka kilometrów od siebie i często korzystają z objazdów do osiedli oddalonych od głównej drogi.

W transporcie lokalnym i regionalnym poza miastami zamiast zwykłych autobusów często wykorzystywane są minibusy lub minivany. Nie przegap ich tylko dlatego, że nie wyglądają tak, jak się spodziewałeś. W niektórych przypadkach znak celu podróży to po prostu kartka formatu A4 na przedniej szybie. Daj wyraźnie do zrozumienia, że ​​próbujesz dowiedzieć się, czy to Twój autobus (podnosząc rękę, jeśli nie jesteś pewien, rzadko boli).

Istnieje kilka usług międzynarodowych:

* [https://www.flixbus.com/ FlixBus] obsługuje trasy z [[Warszawa|Warszawy]] do Finlandii, przez [[Helsinki]], [[Espoo]], [[Salo]], [[Turku]], [[Raisio]], [[Rauma]], [[Pori]] i [[Närpes]] do [[Vaasa]].
* [https://www.eskelisen.fi/ Eskelisen Lapinlinjat], Jbus i ich partnerzy oferują połączenia autobusowe z północnych części [[Norwegia|Norwegii]], niektóre trasy tylko latem lub w inny sposób sezonowo.
* Podróż między [[Haparanda|Haparandą]] w [[Szwecja|Szwecji]] a [[Tornio]] zajmuje tylko krótki spacer, ale mogą być dostępne transgraniczne usługi autokarowe, takie jak połączenie [https://tapanis.se/ Tapanis Buss] ze [[Sztokholm]]u do [[Tornio]] wzdłuż nadmorskiej trasy [[Plik:Tabliczka_E4.svg|25px]].
* Kiedyś było kilka połączeń z [[Rosja|Rosji]], ale od 2026 roku granica jest zamknięta.
Prędkości autokarów są oczywiście mniejsze niż pociągów, które zwykle pędzą z prędkością 120–160 km/h, a czas podróży czasami jest znacznie dłuższy, jak np. z [[Helsinki|Helsinek]] do [[Oulu]]. Autokary mogą nadal być szybsze tam, gdzie pociągi muszą jechać skomplikowaną trasą, na przykład z [[Helsinki|Helsinek]] do [[Kotka|Kotki]] i [[Pori]]. Co najważniejsze, na wielu trasach autobusy kursują częściej, dzięki czemu i tak możesz dotrzeć do celu szybciej, niż czekając na kolejny pociąg.

W przypadku podróżowania między dużymi miastami istnieje pewna konkurencja między przewoźnikami autokarowymi lub między autokarami a pociągami i na tych trasach czasami można trafić na okazje, jeśli kupisz bilet wcześniej. Jest to szczególnie prawdziwe w przypadku mega usług Onnibus. Za przejazd do mniejszych miast i na wieś zapłacimy natomiast cenę nominalną. Na tych trasach usługi są często regulowane, dlatego cena za dany dystans jest generalnie stała w całym kraju.

== Planowanie ==
[[Plik:Busshållplats Pelkosenniemi vinter 2020 vy 2.jpg|thumb|upright|Wiata autobusowa w [[Pelkosenniemi]]]]
Dostępnych jest kilka programów do planowania podróży dla autokarów i autobusów, niektóre z nich obejmują również inne środki transportu.

Matkahuolto oferuje oparty na przeglądarce internetowej [https://reittiopas.matkahuolto.fi/?locale=en planer tras] z wyznaczaniem tras dla autokarów na podstawie adresów (czasami przydatny, ale często sugeruje skomplikowane połączenia, mimo że istnieją bezpośrednie). Aplikacja mobilna „[https://www.matkahuolto.fi/passengers/matkat-app Trasy i bilety]” również oferuje wyznaczanie tras na podstawie adresów i opcję zakupu biletu. Brakuje niektórych regionalnych tras autobusowych objętych obowiązkiem świadczenia usług publicznych. Można spróbować wyszukać je w planerze tras [https://matka.fintraffic.fi/?locale=en opas.matka.fi] lub na stronie internetowej lokalnego przewoźnika autobusowego lub gminy (często dobrze ukrytej tylko w języku fińskim).

Aby uzyskać wyniki wyszukiwania na stronie głównej Matkahuolto, kliknij (i) przy dowolnym połączeniu i wyświetlony link, aby uzyskać więcej informacji na jego temat, w tym listę przystanków i dni ważności. W przypadku większości połączeń wymienione są wszystkie przystanki, dostępna jest również mapa „tutaj”; w przypadku połączeń innych niż ekspresowe czasami wyświetlana jest tylko część przystanków. Główna strona wyszukiwania czasami nie znajduje trasy z przesiadkami i jest dość szczegółowa w kwestii punktu początkowego i końcowego (używanie nazwy miasta zamiast dworca autobusowego może pomóc w przypadku, gdy autobus odjeżdża z innego miejsca). Szczególnie angielski interfejs często używa fińskich nazw również dla miejscowości szwedzkojęzycznych – zazwyczaj znajduje szwedzkie, ale może wyświetlić tylko fińską nazwę. Wyszukiwanie w języku szwedzkim często pomaga w takich przypadkach.

== Bilety ==
Autokary są zazwyczaj nieco droższe niż pociągi, choć na trasach z bezpośrednią konkurencją kolejową mogą być nieco tańsze. Bilety można kupić z wyprzedzeniem (na niektórych trasach możliwe są promocje), z możliwością rezerwacji miejsc na niektórych trasach, choć płacenie kierowcy jest powszechne (konduktorów jest niewielu, jeśli w ogóle). '''Karty kredytowe i debetowe''' powinny być akceptowane w głównych autobusach ekspresowych i dalekobieżnych (oraz przy zakupie biletów z wyprzedzeniem), w regularnych pociągach na krótkich dystansach częściej potrzebna jest gotówka (której Onnibus nie akceptuje). Kierowca może mieć mało drobnych, więc unikaj płacenia dużymi banknotami (20 euro to często najwyższy akceptowany banknot). W wielu systemach transportu publicznego preferowana jest płatność kartą, a w niektórych nie jest akceptowana gotówka.

Bilety Eurail i Interrail są ważne również w niektórych autobusach zastępujących połączenia kolejowe.

Zwierzęta są zazwyczaj akceptowane w autokarach i autobusach (z wyjątkiem Onnibus), ale nie jest to powszechne. W autobusach często przewożone są większe psy, np. z wózkami dziecięcymi i wózkami inwalidzkimi. W niektórych autobusach obowiązuje opłata za przewóz zwierząt (Koiviston auto: 5 euro gotówką, chyba że zmieszczą się na kolanach).

'''[https://www.onnibus.com/etusivu Onnibus]''' dominuje na rynku międzymiastowym. Oferuje zniżki na bilety kupione odpowiednio wcześnie (w takim przypadku często 5–10 euro, nawet za długie przejazdy) na swoje piętrowe autobusy „Onnibus Mega” na trasach między głównymi miastami. Bilety należy kupić online, ponieważ nie przyjmują gotówki (jeśli nie możesz kupić online, kup bilet u partnera Matkahuolto). Bilety online można kupić w Matkahuolto, ale inne bilety Matkahuolto nie są akceptowane. Pasażerowie muszą być na przystanku wcześniej (zalecane 15 minut), rowery i zwierzęta nie są akceptowane, a dzieci w wieku 12–14 lat mogą podróżować samodzielnie tylko za pisemną zgodą rodzica lub opiekuna na formularzu Onnibus; w przeciwnym razie dzieciom musi towarzyszyć osoba w wieku co najmniej 15 lat. Autobusy Onnibus oferują bezpłatne, nieszyfrowane Wi-Fi i gniazdka elektryczne 220 V. Standard jest niższy niż w innych autokarach, a miejsca na nogi jest mniej niż w innych autobusach w Finlandii (chyba że zarezerwujesz droższe miejsce). Ponadto półki nad głowami pasażerów są ciasne, więc wszystkie niepotrzebne rzeczy należy umieścić w luku bagażowym (jeden normalny bagaż o wadze 20 kg lub zgodnie ze specjalnymi przepisami). Należy pamiętać, że trasy niekoniecznie obsługują centra pośrednich destynacji; często przystanek znajduje się w pewnej odległości od głównej arterii komunikacyjnej. Często na tych samych trasach kursują autokary innych firm, z mniejszą liczbą połączeń, które lepiej obsługują pośrednie destynacje.

Onnibus oferuje również autokary zwykłe, dostępne samodzielnie lub w ramach współpracy („Onnibux flex”). Standard, praktyki i ceny w tych autokarach są w większości takie same jak w autokarach, a nie w Onnibus Mega. Onnibus zaleca rezerwację 1,5 lub 2,5 godziny na transfery nieuwzględnione na stronie internetowej – prawdopodobnie w celu uniknięcia odpowiedzialności w nielicznych przypadkach zakłóceń.

=== Zniżki ===
'''Zniżki dla seniorów''' przysługują osobom powyżej 65. roku życia lub posiadającym fińską decyzję o emeryturze.

Podobnie jak w przypadku pociągów, '''zniżki studenckie''' przysługują wyłącznie studentom fińskim lub zagranicznym w fińskich instytucjach. Wymagana jest karta zniżkowa Matkahuolto/VR (5 euro) lub legitymacja studencka z logo Matkahuolto.

W większości autokarów '''dzieci''' w wieku 4–11 lat płacą około połowę ceny (niemowlęta bezpłatnie), a juniorzy (12–16 lat) otrzymują zniżkę do 30% lub 50% na długie podróże w jedną stronę. W autobusach miejskich limity wiekowe różnią się w zależności od miasta lub regionu, często obowiązują opłaty dla dzieci w wieku 7–14 lat. Niemowlę w wózku dziecięcym zapewnia jednemu dorosłemu bezpłatny przejazd np. w [[Helsinki|Helsinkach]] i [[Turku]] (jednak wjazd może być utrudniony w godzinach szczytu).

Można nabyć bilet ''[https://www.matkahuolto.fi/passengers/bus-pass BusPass]'' w Matkahuolto, który oferuje nielimitowane przejazdy przez określony czas w cenie 149 euro za 7 dni i 249 euro za 14 dni. Onnibus nie akceptuje tego biletu. Aby go opłacić, trzeba sporo przejechać; sprawdź ceny biletów jednorazowych dla swojej trasy.

== Transport lokalny ==
[[Plik:Turku, bus, 20230501, 10.jpg|thumb|Autobus na przystanku z wiatą w [[Turku]]]]
Lokalne sieci transportowe są dobrze rozwinięte w regionach wokół [[Helsinki|Helsinek]], [[Tampere]], [[Turku]], [[Oulu]], [[Kuopio]], [[Jyväskylä]] i [[Lahti]]. W innych dużych miastach sieci transportu publicznego są często dostępne w dni robocze, ale rzadko w weekendy i latem, podczas gdy wiele małych miast oferuje jedynie podstawowe usługi.

Na obszarach '''wiejskich''' czasami kursują '''taksówki liniowe''' (''kutsutaksi''), '''paratransit''' (''palvelulinja'', ''palveluliikenne'') lub podobne usługi, w przypadku których gmina sponsoruje taksówki jeżdżące zgodnie z harmonogramem, ale tylko wtedy, gdy złożono zamówienie na usługę. Zwykle kontaktujesz się z firmą taksówkarską dzień wcześniej, aby poprosić o usługę i zapłacić zgodnie ze zwykłymi cenami biletów autokarowych lub autobusowych. Czasami taksówka może zjechać z trasy, aby odebrać Cię z dogodniejszego miejsca lub zawieźć do prawdziwego celu podróży. Dodatkowa odległość jest czasami wliczona w cenę, a czasami opłacana jak normalny przejazd taksówką (w zależności od długości, gminy i innych okoliczności). Usługi te są nieliczne (od kilku razy dziennie do tygodni), a rozkłady jazdy są dostosowane do docelowej grupy odbiorców, często osób starszych, ale może to być jedyny sposób na dotarcie do niektórych miejsc docelowych za rozsądną cenę bez własnego pojazdu. Niektóre '''autobusy szkolne''' zabierają także osoby z zewnątrz, a czasami to, co wydaje się normalnym połączeniem autobusowym, w rzeczywistości jest takim autobusem szkolnym, otwartym do użytku innych.

Usługi '''połączeń telefonicznych''' na wielu słabo zaludnionych obszarach zazwyczaj kursują dwa razy w tygodniu, zgodnie z przybliżonym rozkładem jazdy, czasami korzystając z objazdów, aby zabrać pasażerów z ich domów (nie spodziewaj się szybkiej jazdy). Przeważnie udają się one do ośrodków miejskich rano i wracają po południu, umożliwiając ludziom wizytę w ośrodku zdrowia, bibliotece, sklepach itp. Przejazdy należy zamówić z wyprzedzeniem, często już poprzedniego dnia, a szczegóły można sprawdzić dzwoniąc do kierowcy. Cena jest zbliżona do ceny normalnego biletu autobusowego, czyli o rząd wielkości tańsza niż przejazd taksówką, a przejazd może dać wgląd w lokalne życie, którego turyści rzadko uzyskują w inny sposób, przynajmniej jeśli rozumieją lokalny język (pasażerowie rozmawiający z kierowcą nie są rzadkością).

Istnieją również '''planery tras''' obejmujące wiele regionów: [https://matka.fintraffic.fi/ Opas.matka.fi] obejmuje większość miast. Niektóre z pozostałych miast są uwzględnione w [https://reittiopas.matkahuolto.fi/ Planowaniu tras Matkahuolto].

Jeśli chodzi o aplikacje na smartfony, [https://waltti.fi/ Waltti], [https://nysse.mobi/ Nysse] i [https://moovitapp.com/ Moovit] oferują planery tras dla lokalnych usług transportowych wielu miast. Aplikacja [https://www.matkahuolto.fi/passengers/matkat-app Matkahuolto Trips and Tickets] jest w stanie najpierw zaplanować podróż, a następnie sprzedać odpowiedni bilet na nią w konkretnych miastach. Waltti jest używany jako karta podróżna w kilku miastach.

== Ogólne porady ==
Zarówno autokary, jak i autobusy miejskie '''zatrzymuje''' się w celu wejścia na pokład poprzez wyciągnięcie ręki na przystanku (przeważnie znak niebieski dla autokarów, żółty dla autobusów miejskich). Reflektor lub źródło światła, np. ekran smartfona, przydaje się o zmierzchu i w nocy). To, czy przystanki autobusów regionalnych zostaną sklasyfikowane jako przystanki autokarowe czy autobusowe, zależy od gminy i fazy księżyca w momencie podejmowania decyzji i może się różnić w zależności od podobnych linii (oraz dla tej samej linii przez granicę gminy). Na niektórych obszarach wiejskich, np. w północnej części [[Laponia (Finlandia)|Laponii]], szczęście można spotkać także tam, gdzie nie ma oficjalnego przystanku (a nawet oficjalne przystanki nie są tam koniecznie oznaczone).

Płacisz lub pokazujesz bilet kierowcy (lub automatowi obok kierowcy). W autobusach osoby z wózkami dziecięcymi lub na wózkach inwalidzkich zwykle wchodzą środkowymi drzwiami. W autokarach kierowca często wychodzi na zewnątrz, aby umożliwić Ci umieszczenie większości bagażu (w tym wózków dziecięcych) w luku bagażowym – to, co chcesz mieć przy sobie, w bardziej poręcznej torbie.

Gdy chcesz wysiąść, zadzwoń dzwonkiem, naciskając przycisk, a autobus zatrzyma się na następnym przystanku. Często kierowca dobrze zna trasę i może zostać poproszony o wypuszczenie Cię na właściwym przystanku, a nawet jeśli tak się nie dzieje (obecnie częściej, gdy najtańszy oferent często oferuje usługę), kierowcy zazwyczaj starają się, jak mogą. Działa to jednak gorzej w przypadku zatłoczonych autobusów miejskich.

Skróty i terminy często używane w rozkładach jazdy obejmują:

* M, Ti, K, To, P, L, S: M–Su, gdzie S obejmuje święta traktowane jako niedziele
* SS: jak S, ale nie prowadzi, jeśli następnego dnia jest S
* ''tarvittaessa'' („w razie potrzeby”): na żądanie
* ''koulupäivinä'': w dni szkolne
* ''koulujen lomina'': w czasie wakacji szkolnych
* „|”: nie zatrzymuje się ani nie jedzie inną trasą
* ''vaihto'' (często „_”, gdy usługa jest opisana pionowo): transfer

{{użyteczny}}

[[Kategoria:Finlandia]]</text>
      <sha1>inl6fhypyyjlu6ozdwd6b5oa4m5ylpi</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Hajdúnánás</title>
    <ns>0</ns>
    <id>19340</id>
    <revision>
      <id>158217</id>
      <timestamp>2026-08-09T19:35:11Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Moromar</username>
        <id>2451</id>
      </contributor>
      <comment>Utworzono nową stronę „{{top-banner}} {{Informacje_podstawowe_miasto|nazwa=Hajdúnánás |widok=Református_templom_légifotó,_Hajdúnánás4.jpg |herb=HUN_Hajdúnánás.Címer.svg |mapa= |region=[[Komitat Hajdú-Bihar]] |powierzchnia=259,62 |lud=16 000 |prefiks=52 |www=https://hajdunanas.hu/ }} '''Hajdúnánás''' – miasto na [[Węgry|Węgrzech]], w [[Komitat Hajdú-Bihar|komitacie Hajdú-Bihar]], w powiecie Hajdúböszörmény.  ==Charakterystyka==  ==Dojazd==  ===Samolotem===…”</comment>
      <origin>158217</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="898" sha1="d15j7kumdpsvjgwl593s9q62pquukfy" xml:space="preserve">{{top-banner}}
{{Informacje_podstawowe_miasto|nazwa=Hajdúnánás
|widok=Református_templom_légifotó,_Hajdúnánás4.jpg
|herb=HUN_Hajdúnánás.Címer.svg
|mapa=
|region=[[Komitat Hajdú-Bihar]]
|powierzchnia=259,62
|lud=16 000
|prefiks=52
|www=https://hajdunanas.hu/
}}
'''Hajdúnánás''' – miasto na [[Węgry|Węgrzech]], w [[Komitat Hajdú-Bihar|komitacie Hajdú-Bihar]], w powiecie Hajdúböszörmény.

==Charakterystyka==

==Dojazd==

===Samolotem===

===Koleją===
Znajduje się tu stacja kolejowa.

===Samochodem===
Hajdúnánás jest ważnym węzłem drogowym.

===Autobusem===

===Statkiem===

==Komunikacja==

==Warto zobaczyć==

==Najbliższe okolice==

==Praca==

==Nauka==

==Zakupy==

==Gastronomia==

==Festiwale, imprezy==

==Nocleg==

==Kontakt==

==Bezpieczeństwo==

==Informacje turystyczne==

==Wyjazd==

{{Jest w|Komitat Hajdú-Bihar}}
{{Zarys}}

[[Kategoria:Węgry]]</text>
      <sha1>d15j7kumdpsvjgwl593s9q62pquukfy</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Gandhinagar</title>
    <ns>0</ns>
    <id>19341</id>
    <revision>
      <id>158218</id>
      <timestamp>2026-08-09T19:40:30Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Moromar</username>
        <id>2451</id>
      </contributor>
      <comment>nowy</comment>
      <origin>158218</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="815" sha1="n6wy0ho3k6cawjv97ipontwvdhnd1c6" xml:space="preserve">{{top-banner}}
{{Informacje_podstawowe_miasto|nazwa=Gandhinagar
|widok=Akshardham_Gandhinagar_Gujarat.jpg
|herb=
|mapa=
|region=[[Gudźarat]]
|powierzchnia=326
|lud=292 100
|prefiks=+91-79
|www=
}}
'''Gandhinagar''' – miasto w [[Indie|Indiach]], stolica stanu [[Gudźarat]]. Jest jedną z czterech, obok Nowego Delhi, Bhubaneswaru i Czandigarhu, zaprojektowanych od podstaw indyjskich stolic.

==Charakterystyka==

==Dojazd==

===Samolotem===

===Koleją===

===Samochodem=== 
Gandhinagar jest dużym węzłem drogowym.

===Autobusem===

==Komunikacja==

==Warto zobaczyć==

==Najbliższe okolice==

==Praca==

==Nauka==

==Zakupy==

==Gastronomia==

==Festiwale, imprezy==

==Nocleg==

==Kontakt==

==Bezpieczeństwo==

==Informacje turystyczne==

==Wyjazd==

{{Jest w|Gudźarat}}
{{Zarys}}

[[Kategoria:Indie]]</text>
      <sha1>n6wy0ho3k6cawjv97ipontwvdhnd1c6</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Tari</title>
    <ns>0</ns>
    <id>19342</id>
    <revision>
      <id>158219</id>
      <timestamp>2026-08-09T19:44:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Moromar</username>
        <id>2451</id>
      </contributor>
      <comment>nowy</comment>
      <origin>158219</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="845" sha1="3s9bpb2rnh85l94jsdnhwppfebebl0s" xml:space="preserve">{{Top-banner}}
{{Miejscowość infobox
 |nazwa        = Tari
 |widok        = Tari.png
 |herb         = 
 |mapa         = 
 |region       = [[Hela]]
 |powierzchnia = 
 |lud          = 15 400
 |prefiks      = 
 |www          = 
}}
'''Tari''' – miasto w [[Papua-Nowa Gwinea|Papui-Nowej Gwinei]], stolica prowincji [[Hela]].

== Charakterystyka ==

== Dojazd ==
=== Samolotem ===
Znajduje się tu port lotniczy.

=== Koleją ===

=== Samochodem ===
Tari jest ważnym węzłem drogowym.

=== Autobusem ===

=== Statkiem ===

== Komunikacja ==

== Warto zobaczyć ==

== Najbliższe okolice ==

== Praca ==

== Nauka ==

== Zakupy ==

== Gastronomia ==

== Festiwale, imprezy ==

== Noclegi ==

== Kontakt ==

== Bezpieczeństwo ==

== Informacje turystyczne ==

== Wyjazd ==

{{Zarys}}
{{Jest w|Papua-Nowa Gwinea}}

[[Kategoria:Papua-Nowa Gwinea]]</text>
      <sha1>3s9bpb2rnh85l94jsdnhwppfebebl0s</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Kongo Środkowe</title>
    <ns>0</ns>
    <id>19343</id>
    <revision>
      <id>158220</id>
      <timestamp>2026-08-09T19:52:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Moromar</username>
        <id>2451</id>
      </contributor>
      <comment>nowy</comment>
      <origin>158220</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="994" sha1="hd3y7eg03x3qi955e2elfct1c5rdkuw" xml:space="preserve">{{Top-banner}}
{{quickbar
| grafika=Bas-congo.JPG
| flaga=
| mapa=Democratic_Republic_of_the_Congo_(26_provinces)_-_Bas-Congo.svg
| stolica=[[Matadi]]
| ustrój=
| waluta=
| powierzchnia=53920
| ludność=6 923 500
| język=francuski
| religia=
| napięcie prądu=230
| numer kierunkowy=
| domena=
| strefa czasowa=
}}
'''Kongo Środkowe''' – prowincja w [[Demokratyczna Republika Konga|Demokratycznej Republice Konga]]. Jest to jedyna prowincja sąsiadująca z Oceanem Atlantyckim, a jej stolicą jest [[Matadi]].

== Charakterystyka ==
===Geografia===

===Klimat===

===Historia===

===Polityka===

===Gospodarka===

==Dojazd==

===Samochodem===

===Samolotem===

===Statkiem===

==Miasta==
* [[Matadi]]
* [[Mbanza-Ngungu]]
* [[Boma]]
* [[Kimpese]]
* [[Tshela]]
* [[Kisantu]]

==Ciekawe miejsca==

==Transport==

==Zakupy==

==Gastronomia==

==Noclegi==

==Bezpieczeństwo==

===Zdrowie===

==Kontakt==


{{Jest w|Demokratyczna Republika Konga}}

[[Kategoria:Demokratyczna Republika Konga]]</text>
      <sha1>hd3y7eg03x3qi955e2elfct1c5rdkuw</sha1>
    </revision>
  </page>
</mediawiki>