Delhi

<mediawiki xmlns="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/" xmlns:xsi="http://www.w3.org/2001/XMLSchema-instance" xsi:schemaLocation="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/ http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11.xsd" version="0.11" xml:lang="pl">
  <siteinfo>
    <sitename>Wikipodróże</sitename>
    <dbname>plwikivoyage</dbname>
    <base>https://pl.wikivoyage.org/wiki/Strona_g%C5%82%C3%B3wna</base>
    <generator>MediaWiki 1.47.0-wmf.14</generator>
    <case>first-letter</case>
    <namespaces>
      <namespace key="-2" case="first-letter">Media</namespace>
      <namespace key="-1" case="first-letter">Specjalna</namespace>
      <namespace key="0" case="first-letter" />
      <namespace key="1" case="first-letter">Dyskusja</namespace>
      <namespace key="2" case="first-letter">Użytkownik</namespace>
      <namespace key="3" case="first-letter">Dyskusja użytkownika</namespace>
      <namespace key="4" case="first-letter">Wikipodróże</namespace>
      <namespace key="5" case="first-letter">Dyskusja Wikipodróży</namespace>
      <namespace key="6" case="first-letter">Plik</namespace>
      <namespace key="7" case="first-letter">Dyskusja pliku</namespace>
      <namespace key="8" case="first-letter">MediaWiki</namespace>
      <namespace key="9" case="first-letter">Dyskusja MediaWiki</namespace>
      <namespace key="10" case="first-letter">Szablon</namespace>
      <namespace key="11" case="first-letter">Dyskusja szablonu</namespace>
      <namespace key="12" case="first-letter">Pomoc</namespace>
      <namespace key="13" case="first-letter">Dyskusja pomocy</namespace>
      <namespace key="14" case="first-letter">Kategoria</namespace>
      <namespace key="15" case="first-letter">Dyskusja kategorii</namespace>
      <namespace key="710" case="first-letter">TimedText</namespace>
      <namespace key="711" case="first-letter">TimedText talk</namespace>
      <namespace key="828" case="first-letter">Moduł</namespace>
      <namespace key="829" case="first-letter">Dyskusja modułu</namespace>
      <namespace key="1728" case="first-letter">Wydarzenie</namespace>
      <namespace key="1729" case="first-letter">Dyskusja wydarzenia</namespace>
    </namespaces>
  </siteinfo>
  <page>
    <title>Delhi</title>
    <ns>0</ns>
    <id>420</id>
    <revision>
      <id>158235</id>
      <parentid>156882</parentid>
      <timestamp>2026-08-10T17:20:37Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Moromar</username>
        <id>2451</id>
      </contributor>
      <comment>/* Samolotem */</comment>
      <origin>158235</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="85740" sha1="nyfbfojt77poij9vaxvtfkme6eh9tew" xml:space="preserve">{{Top-banner|unesco=yes}}
{{Miejscowość infobox
 |nazwa            = Delhi
 |nazwa oryginalna = दिल्ली/ਦਿੱਲੀ/دلّی
 |widok            = Delhi Montage.jpg
 |opis             = 
 |herb             = 
 |mapa             = National Capital Territory of Delhi in India (special marker) (disputed hatched).svg
 |państwo          = [[Plik:Flag of India.svg|20px]] [[Indie]]
 |region           = Terytorium Stołeczne Delhi
 |powierzchnia     = 1484
 |wysokość         = 315
 |ludność          = 22 277 000
 |prefiks          = +91 11
 |kod pocztowy     = 110000–110099
 |www              = 
}}
'''Delhi''' ([[Rozmówki hindi|hindi]]: दिल्ली Dillī, [[Rozmówki pendżabskie|pendżabski]]: ਦਿੱਲੀ Dilī, [[Rozmówki urdu|urdu]]: دلّی Dillī) jest stolicą [[Indie|Indii]] i siedzibą rządu. Stanowi Narodowe Terytorium Stołeczne Delhi, a nie część stanu. Delhi jest jednym z największych miast Indii i sercem jednego z największych obszarów metropolitalnych na świecie, liczącego ponad 28,5 miliona mieszkańców (2018). W Indiach jest ważnym ośrodkiem sztuki, handlu, edukacji, turystyki i transportu publicznego. Jako stolica kilku imperiów w ciągu ostatnich 2000 lat, Delhi oferuje również imponującą gamę dobrze zachowanych zabytków, które turyści mogą odwiedzić.

== Dystrykty ==
Delhi jest oficjalnie podzielone na 11 dystryktów. Dla ułatwienia podróży, niektóre dystrykty rządowe zostały w tym przewodniku połączone w większe dystrykty. Kolory dystryktów odpowiadają kolorowi głównej linii metra, która przez nie przebiega:
{{Lista regionów
| mapa regionów = Delhi map wikivoyage.png
| rozmiar mapy = 
| opis mapy = 

| nazwa regionu 1 = [[Delhi/Centralne Delhi|Centralne Delhi]]
| kolor regionu 1 = ff3333
| elementy regionu 1 = 
| opis regionu 1 = Obejmuje historyczne centrum Delhi, znane również jako '''Stare Delhi''', z głównymi atrakcjami turystycznymi, takimi jak Czerwony Fort i Meczet Jamajid. Znajduje się tu stacja kolejowa Delhi Junction. Czerwona linia metra biegnie tu ze wschodu na zachód, a żółta – z północy na południe.

| nazwa regionu 2 = [[Delhi/Wschodnie Delhi|Wschodnie Delhi]]
| kolor regionu 2 = 0000c0
| elementy regionu 2 = 
| opis regionu 2 = Część Delhi na wschód od rzeki Jamuny. Najsłynniejszą atrakcją jest świątynia Akshardham.

| nazwa regionu 3 = [[Nowe Delhi]]
| kolor regionu 3 = f7943a
| elementy regionu 3 = 
| opis regionu 3 = Stolica Indii zbudowana przez Brytyjczyków. Charakteryzuje się szerokimi bulwarami, rondami, kolonialnymi rezydencjami i budynkami rządowymi usianymi pomnikami z różnych okresów historii Indii. Connaught Place (Rajiv Chowk) i Khan Market to popularne centra handlowe, a pobliska dzielnica Paharganj oferuje wiele niedrogich hoteli. Znajdują się tu również stacje kolejowe New Delhi i Nizamuddin oraz liczne stacje metra.

| nazwa regionu 4 = [[Delhi/Południowe Delhi|Południowe Delhi]]
| kolor regionu 4 = ffcc00
| elementy regionu 4 = 
| opis regionu 4 = Znajduje się tu wiele ekskluzywnych dzielnic, liczne hotele i pensjonaty, centra handlowe i targowiska oraz restauracje. Do głównych atrakcji należy Kutb Minar. Obszar obsługiwany jest przez żółtą linię metra.

| nazwa regionu 5 = [[Delhi/Południowo-Wschodnie Delhi|Południowo-Wschodnie Delhi]] 
| kolor regionu 5 = 9400d3
| elementy regionu 5 = 
| opis regionu 5 = Generalnie jest to dzielnica o wysokich dochodach, podobna do Południowego Delhi. Ponadto obecne granice dzielnicy Południowo-Wschodnie Delhi obejmują szereg ważnych miejsc w pobliżu centrum miasta, takich jak Grobowiec Humajuna i Purana Qila. Obszar ten obsługiwany jest przez fioletową linię metra.

| nazwa regionu 6 = [[Delhi/Zachodnie Delhi|Zachodnie Delhi]] 
| kolor regionu 6 = 339900
| elementy regionu 6 = 
| opis regionu 6 = Miejsce licznych targów i jarmarków Delhi.
}}

== Charakterystyka ==
Podróżni z niewielkim doświadczeniem w odwiedzaniu rozwijających się metropolii stwierdzą, że Delhi jest chaotyczne, zatłoczone i przez większą część roku zanieczyszczone. Zanieczyszczenie powietrza stanowi poważny problem w Delhi od lat 80. XX wieku, a przez większość dnia dominuje w nim bardzo duża ilość szkodliwych dla zdrowia cząsteczek. Późną wiosną i wczesnym latem w mieście panuje upał. Jednak jeśli przyjrzysz się bliżej, dostrzeżesz porządek kryjący się pod chaosem, a także bogactwo kulturowe Indii – tradycyjne i nowoczesne – kwitnące obok siebie. Osobom odwiedzającym to miasto po raz pierwszy, które odczuwają szok kulturowy, zaleca się, aby nie pogarszały go, odwiedzając je w niesprzyjających warunkach pogodowych, i aby zapewniły sobie komfortowy pobyt między kolejnymi wycieczkami.

=== Historia ===
[[Plik:Early Political History of Delhi, 1060-1947.png|thumb|400px|Wczesne osadnictwo w Delhi]]
Z dowodami ciągłego osadnictwa sięgającymi VI wieku p.n.e., Delhi jest jednym z najstarszych zamieszkanych miast na świecie. Uważa się, że było budowane i niszczone jedenaście razy, a w Delhi wciąż można znaleźć ślady co najmniej ośmiu odrębnych osad. Najlepiej zachowane zabytki pochodzą z okresu panowania muzułmańskiego i brytyjskiego, między 1193 a 1947 rokiem.

Legendarne miasto Indraprastha z eposu Mahabharata podobno znajdowało się w miejscu obecnego Delhi, ale nie odnaleziono po nim żadnych pozostałości.

Od X do XIV wieku centrum miasta znajdowało się na terenie dzisiejszego Południowego Delhi:
* {{Znacznik|'''Surajkund'''|28.48379 |77.28270|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''Surajkund''' — Zbudowany w IX-X wieku na dalekich południowych obrzeżach Delhi. Widoczny jest duży, dobrze zachowany zbiornik wodny.
* {{Znacznik|'''Qila Rai Pithora'''|28.5192 |77.1909|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''Qila Rai Pithora''' — Założone prawdopodobnie w XI wieku jako miasto o nazwie „Lalkot” pod rządami hinduskimi, na terenie obecnego Mehrauli. Około 1180 roku hinduski władca Prithviraj Chauhan rozbudował to miasto i zmienił jego nazwę na Qila Rai Pithora. Niektóre ruiny wałów obronnych z tego okresu są nadal widoczne w okolicach Qutb Minar i Mehrauli.
* {{Znacznik|'''Mehrauli'''|28.52448 |77.18531|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''Mehrauli''' — Wkrótce potem, w 1192 roku, muzułmański przywódca Muhammad Ghori pokonał w bitwie Prithviraj Chauhana. Ghori pozostawił swojego niewolnika Qutb-ud-dina Aibaka jako swojego wicekróla, który z kolei zdobył Delhi w następnym roku. Po śmierci Ghoriego w 1206 roku, Kutubud-Din ogłosił się władcą Delhi i założył dynastię znaną jako Dynastia Niewolnicza Sułtanatu Delhijskiego. Kutubud-Din wniósł znaczący wkład w architekturę miasta Mehrauli. Jego najbardziej znaczącym wkładem jest rozpoczęcie budowy Kutb Minar (której budowa została ostatecznie ukończona w 1220 roku). Grobowce i inne budowle w pobliżu Kutb Minar również pochodzą z tego okresu.
* {{Znacznik|'''Siri'''|28.5524 |77.2235|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''Siri''' — Po dynastii Niewolniczej nastąpiła dynastia Khilji (lub Chalji). W 1303 roku założyli oni Siri, początkowo jako obóz wojskowy w celu ochrony przed ewentualną inwazją mongolską, a później jako ufortyfikowane miasto. Obecnie kompleks Hauz Khas (na północ od Mehrauli) zawiera ruiny fortu Siri, medresę i inne budowle z tego okresu.
* {{Znacznik|'''Tughlaqabad'''|28.51453 |77.25986|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''Tughlaqabad''' — Po rządach Khiljis panował chaos, aż do najazdu Ghiyasuddina Tughluqa (tureckiego gubernatora) w latach dwudziestych XIV wieku na Delhi, który zapoczątkował dynastię Tughlaqa i założył nową stolicę – Tughlaqabad, w południowo-wschodnim Delhi. Jego syn Muhammad bin Tughluq założył kolejne miasto o nazwie Jahapanah, na obszarze między Siri a Qila Rai Pithora, łącząc je w jedno miasto. Tughlaqabad pozostał jednak główną stolicą.
[[Plik:Purana Qila, Delhi.jpg|thumb|250px|Purana Qila – ruiny Shergarh]]
Począwszy od XIV wieku, nowe obszary zaczęto budować dalej na północ, w pobliżu obecnego centrum miasta:
* {{Znacznik|'''Firozabad'''|28.63539 |77.24482|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''Firozabad''' (Feroz Shah Kotla) — zbudowany przez syna Muhammada bin Tughlaka, Feroza, w 1354 roku. Nadal widoczne są ruiny wokół stadionu krykietowego Feroz Shah w centrum Delhi, w pobliżu rzeki. Miasto było dużym, zamkniętym obszarem i zawierało wiele pałaców, meczetów, sal kolumnowych oraz wielopiętrowy zbiornik wodny. Firoze wzniósł również 1500-letni słup Ashokan (wcześniej wzniesiony w Meerut przez Samrata Ashoka) na szczycie pałacu. Firoze został pochowany w wysokim grobowcu w Hauz Khas. Po jego śmierci sułtanat stał się niestabilny i słaby, a Delhi zostało podbite i splądrowane przez Tamerlana. Dynastie Sajjidów i Lodhi, które rządziły Delhi po Tughlakach, budowały mniej, a jedyną istotną architekturą widoczną z tego okresu są grobowce w Ogrodach Lodhi. Ostatni z Lodhi został pokonany przez Babura, który następnie w 1526 roku ustanowił Imperium Mogołów.
[[Plik:Red Fort in Delhi 03-2016 img1.jpg|thumb|300px|Brama Delhijska w Czerwonym Forcie]]
* {{Znacznik|'''Shergarh'''|28.60948 |77.24367|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''Shergarh''' — W 1533 roku syn Babura, Humajun, zbudował nowe miasto Dinpanah, niedaleko rzeki na południe od Firozabadu. W 1540 roku Humajun został pokonany przez Szer Szaha Suriego i zmuszony do wycofania się z Delhi. Szer Szah Suri założył nowe miasto Szergarh na ruinach Dinpanah. Szergarh to to, co dziś można zobaczyć w Purana Qila, niedaleko zoo w Delhi. Humajun później odzyskał Delhi i powrócił do władzy. Następnie ukończył budowę i objął władzę z Szergarh.
* {{Znacznik|'''Szahdżahanabad'''|28.65557 |77.24089|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''Szahdżahanabad''' (Stare Delhi) — kolejni cesarze opuścili Delhi i uczynili Agrę swoją stolicą. Szahdżahan (prawnuk Humajuna) powrócił do Delhi i założył Szahdżahanabad, w tym Dżama Masdżid i Czerwony Fort. Znaczna część murów miejskich i trzy z sześciu bram zachowały się do dziś.
* {{Znacznik|'''Nowe Delhi'''|28.61320 |77.21861|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''Nowe Delhi''' — Nowe Delhi zostało założone w 1911 roku po tym, jak Brytyjczycy podjęli decyzję o przeniesieniu stolicy Indii z Kalkuty. Jest to miasto planowe, zaprojektowane przez architekta Sir Edwina Lutyensa.

=== Demografia ===
Nie wszyscy potomkowie budowniczych licznych muzułmańskich zabytków Delhi mieszkają w tym mieście. Wielu z nich wyemigrowało do [[Pakistan]]u podczas podziału, a społeczność w Starym Delhi, która podtrzymuje dawne tradycje dworskie, jest mniejsza niż kiedyś. Miasto jest bogate w zabytki, w tym 174 chronione przez ASI.

Populacja Delhi to heterogeniczna mieszanka ludzi pierwotnie pochodzących z różnych części północnych Indii i poza nimi. Wśród znaczących społeczności północnych Indii znajdują się Pendżabczycy. Delhi ma również znaczącą społeczność południowych Indii, głównie w dzielnicach takich jak Karol Bagh, RK Puram, Mayur Vihar i Munirka. Bengalska osada, Chittaranjan Park w południowym Delhi, to Mini Kalkuta Delhi. Wysokiej jakości edukacja przyciąga również studentów z różnych stanów, tworząc jedną z najbardziej zróżnicowanych populacji studenckich w kraju.

=== Orientacja ===
Podobnie jak reszta Równiny Gangesu, Delhi jest stosunkowo płaskie. Jedynymi znaczącymi elementami geograficznymi są rzeka Jamuna, która płynie wzdłuż wschodniej części miasta, oraz Wzgórze Delhijskie, które tworzy szeroki, ale niski łuk na zachodzie. Na zachodnim brzegu znajduje się zatłoczone i zatłoczone Stare (Centralne) Delhi, a na południowym zachodzie szerokie, wysadzane drzewami aleje [[Nowe Delhi|Nowego Delhi]], zbudowane przez Brytyjczyków, by rządzić swoim Rajem. Reszta to niekończąca się, niska zabudowa przedmieść i slumsów, przy czym południowe Delhi jest generalnie zamożniejsze.

=== Klimat ===
Klimat w Delhi charakteryzuje się pięcioma wyraźnymi porami roku. Zima, od grudnia do stycznia, jest mroźna (w nocy temperatura spada do niemal zera, choć dni są ciepłe) i słynie z grubej warstwy smogu unoszącej się nad miastem, co skutkuje nie tylko odwołanymi lotami i opóźnieniami pociągów, ale także ostrzeżeniami o konieczności pozostania w domu i noszenia wysokiej jakości maseczek w razie konieczności wyjścia na zewnątrz. Wiosna, w lutym i marcu, jest przyjemna z ciepłymi dniami i chłodnymi wieczorami. Lato, w kwietniu i maju, jest nieprzyjemnie gorące, z temperaturami sięgającymi nawet 45°C. Temperatury są umiarkowane w porze monsunowej (czerwiec-wrzesień), ale jest wilgotno. Jesień, od października do listopada, przynosi ciepłe dni i stosunkowo chłodne noce.

=== Czytaj ===
* ''Delhi – Indie: Czarujący chaos'' autorstwa Johnny'ego Fincioena. Książka koncentruje się na dzisiejszym centrum władzy w [[Nowe Delhi|Nowym Delhi]] i jego kontekście historycznym. Tekst i 117 oryginalnych zdjęć oferują czytelnikowi holistyczny obraz życia w stolicy Indii.
* ''Mim Kultara: historie dzieci sikhów, które przeżyły masakrę w Delhi w 1984 roku'', książka Sarbpreeta Singha o ludobójstwie sikhów dokonanym przez antysikhijskie tłumy w 1984 roku. (ISBN 9781523834136)
* ''Kiedy drzewo zatrzęsło Delhi: masakra w 1984 roku i jej następstwa'', Manoj Mitta; książka o antysikhijskich zamieszkach w 1984 roku. (ISBN 9788174366191)
* ''Tybetańczycy w Delhi'', autorstwa S. Khurany, o uchodźcach z [[Tybet]]u mieszkających w Delhi. (ISBN 9781542954198)
* ''Delirious Delhi'', Dave Prager; portret Delhi namalowany przez mieszkającego tam ekspata. (ISBN 1611458323)

== Język ==
Językiem ojczystym w regionie Delhi jest '''[[Rozmówki hindi|hindi]]''', który jest również głównym językiem urzędowym Rządu Związkowego. Hindi jest używany przez prawie wszystkich mieszkańców, dość często z akcentami biharskim i pendżabskim. Większość wykształconych osób biegle posługuje się również językiem '''[[Rozmówki angielskie|angielskim]]''', a wielu sklepikarzy i taksówkarzy posługuje się nim w stopniu funkcjonalnym. '''[[Rozmówki pendżabskie|Pendżabski]]''' i '''[[Rozmówki urdu|urdu]]''' są również językami urzędowymi Delhi, które są powszechnie używane i rozumiane przez mieszkańców. Język hindi używany w Delhi jest w dużym stopniu perski, podobny do języka hindi używanego w zachodnim [[Uttar Pradesh]] i znacznie mniej sanskrycki niż język hindi używany w [[Madhya Pradesh]]. Oznakowanie jest zazwyczaj dwujęzyczne: hindi i angielski, a niektóre znaki drogowe (szczególnie w południowym i centralnym Delhi) są w języku hindi, angielskim, pendżabskim i urdu. Komunikaty w metrze są w języku hindi (głos męski) i angielskim (głos żeński). W przeciwieństwie do innych dużych miast, mieszkańcy nie są wielojęzyczni, a lokalni przewodnicy nie znają innych języków indyjskich. Chociaż w Delhi mieszkają ludzie z całych Indii, znalezienie osoby władającej innymi językami indyjskimi nie jest łatwe.

== Dojazd ==
=== Samolotem ===
[[Plik:Delhi Airport in July 2018 17.jpg|mały|Samoloty na płycie postojowej międzynarodowego lotniska im. Indiry Gandhi]]
{{Znacznik|Międzynarodowy Port Lotniczy im. Indiry Gandhi|28.5574 |77.0833 |typ=transport|treść=}}'''[[Port lotniczy Indira Gandhi|Międzynarodowy Port Lotniczy im. Indiry Gandhi]]''' (''{{IATA|DEL}}, czasami w skrócie IGI''), [[Nowe Delhi]]. Punkt przylotu wielu turystów do Delhi. Na lotnisku znajduje się kilka punktów kontroli bezpieczeństwa, a przed wejściem na pokład samolotu może być konieczne okazanie karty pokładowej i paszportu kilkanaście razy. Wylatując z Delhi z terminalu międzynarodowego, należy przybyć na trzy godziny przed odlotem. W przypadku lotów krajowych powinny wystarczyć dwie godziny, w zależności od tego, czy konieczne będzie oczekiwanie w kolejkach do nadania bagażu. Choć proces ten bywa czasochłonny, przebiega sprawnie, a sklepy i restauracje w nowym terminalu znajdują się w pobliżu bramek, a nie przed kontrolą bezpieczeństwa. Jeśli jednak chcesz wymienić rupie indyjskie na walutę obcą, musisz to zrobić przed przejściem kontroli bezpieczeństwa. Dostępny jest bezpłatny autobus między terminalami, który może dowieźć Cię między terminalami, ale wymaga on okazania karty pokładowej w terminalu i otrzymania kuponu uprawniającego do bezpłatnego przejazdu autobusem. Należy pamiętać, że w przeciwieństwie do lotnisk zachodnich, autobusy te mogą wjeżdżać w korki miejskie i być narażone na godziny szczytu lub inne przyczyny opóźnień. 

{{Znacznik|Lotnisko Hindon|28.707703 |77.358912 |typ=transport|treść=}}'''Lotnisko Hindon''' ({{IATA|HDO}}), [[Ghaziabad]]. Obsługuje niektóre loty regionalne jako enklawa cywilna wewnątrz bazy lotniczej. Planowane jest, że pozostanie otwarte do czasu zakończenia dalszej rozbudowy w IGI. 

Ze względu na gwałtowny wzrost ruchu lotniczego, w Jewar, niedaleko [[Noida|Noidy]], budowane jest nowe lotnisko.

=== Koleją ===
Po zakupie biletu w kasie lub online przed podróżą, wystarczy udać się do wagonu oznaczonego wybraną klasą podróży. Możesz wsiąść i zająć pierwsze wolne miejsce lub, w przypadku wyższych klas, często wywieszona jest lista pasażerów na wagonie po jego zatrzymaniu. Poszukaj swojego nazwiska i udaj się do przydzielonego wagonu, kabiny i miejsca. Nigdy nie ma potrzeby wydawania karty pokładowej, więc jeśli ktoś z tłumu będzie Cię o to pytał, nie słuchaj go; to oszustwo. Jeśli jesteś odważny, możesz po prostu kupić bilet standardowy na 2. klasę i wsiąść do dowolnego wolnego wagonu. Konduktor podejdzie i sprawdzi Twoje bilety po ruszeniu pociągu. Jeśli podróżujesz w wyższej klasie niż ta, na którą masz bilet, wystarczy zapłacić konduktorowi różnicę w cenie. Jedynym ryzykiem jest to, że pociąg może być pełny i możesz utknąć w najniższej klasie, która może być bardzo zatłoczona i z małą ilością miejsca do siedzenia.

Zakup biletu: Najprostszym sposobem jest rezerwacja online za pośrednictwem strony internetowej '''[https://www.irctc.co.in/nget/ IRCTC]'''. Rejestracja wymaga weryfikacji adresu e-mail i numeru telefonu komórkowego.

'''Nie ufaj''' nieznajomym, którzy wyłaniają się z tłumu i proszą o pomoc; '''ignoruj''' ​​ich. Zawsze proś o pomoc w punkcie informacyjnym lub u policjantów (w mundurach khaki). Osoby, które podejdą do Ciebie spontanicznie, powinny być '''całkowicie ignorowane'''. Skorzystaj z usług jednego z tragarzy (w pomarańczowych mundurach z metalowymi identyfikatorami na ramionach), aby znaleźć swój pociąg i zanieść bagaż, w zamian za napiwek.

* '''Kasa biletowa''' (''przy drodze do Connaught Place, czynne dłużej''). Często czas oczekiwania jest niewiele dłuższy niż w kasie biletowej. Musisz znać numer lub nazwę pociągu, którym chcesz jechać.

==== Dworzec kolejowy Nowe Delhi ====
[[Plik:New Delhi Railway Station Entry.jpg|thumb|Strona bramy Ajmeri na dworcu kolejowym Nowe Delhi]]
{{Znacznik|Stacja Nowe Delhi|28.642314 |77.220004 |typ=transport|treść=}}'''Nowe Delhi''' NR (''NDLS'') (''poza Paharganj, znanym również jako getto backpackerów, około 40 minut – 1 godzina podróży samochodem ze stacji Nowe Delhi na lotnisko w Delhi''). 6:00–23:00. Biuro biletów turystycznych '''International Tourist Bureau''' jest czynne w godzinach otwarcia, na górze, ale nadal w obrębie głównego dworca kolejowego Nowe Delhi (po stronie odległej od metra, w pobliżu peronu 1). Należy pamiętać, że jest ono przeznaczone wyłącznie dla turystów zagranicznych, dlatego należy posiadać wizę turystyczną (tj. wizy studenckie i pracownicze nie są akceptowane). Osoby niebędące rezydentami Indii mogą również zarezerwować bilety w tym biurze. Wymagany będzie paszport. Wymagany jest nawet numer wizy. Akceptowane są również karty debetowe/kredytowe Visa/Mastercard i RuPay (która jest indyjską formą płatności). Aby otrzymać bilet, należy najpierw udać się na środek sali i uzyskać numery do stanowisk rezerwacji i informacji, a także formularz do wypełnienia. Następnie należy ustawić się w kolejce do jednego z dwóch rzędów krzeseł w kształcie litery U, wypełnić formularz i przygotować się na długie oczekiwanie. Po wywołaniu numeru rezerwacji poproś kasjera o sprawdzenie dostępności wybranego pociągu (pociągów) i odpowiedz na wszelkie pytania dotyczące formularza. Następnie poczekaj na wywołanie numeru rezerwacji. Pamiętaj, że zanim dotrzesz do stanowiska rezerwacji, Twój pociąg może być już niedostępny. W takim przypadku możesz spróbować zarezerwować inny. Jeśli w trakcie tego długiego procesu będziesz potrzebować toalety, na werandzie znajduje się stosunkowo czysta toaleta dla kobiet i mężczyzn, dostępna przez boczne drzwi (te, którymi nie wszedłeś). Stacja jest duża, zatłoczona, chaotyczna i pełna naganiaczy.
:Zaplanuj '''godzinę''' na znalezienie pociągu podczas pierwszej wizyty. Nie ufaj elektronicznym tablicom informacyjnym, które często pokazują nieprawidłowe informacje. Zamiast tego słuchaj komunikatów i pytaj kilku umundurowanych policjantów, aż znajdziesz swój pociąg. 

Opcje transportu do i ze stacji w New Delhi:
* '''Metrem''': Stacja Nowe Delhi obsługiwana jest przez linie ''Żółta (2)'' i ''Pomarańczowa Airport Express'' metra w Delhi. Wyjścia metra znajdują się przy bramie Ajmeri (drugie wejście) w pobliżu peronu 16.
* '''Taksówką''': W zależności od natężenia ruchu, przejazd taksówką kosztuje około 400 rupii. Taksówka z opłatą wstępną obsługiwana przez policję w Delhi. Jeśli przyjeżdżasz na stację i chcesz wziąć taksówkę, udaj się do taksówki z opłatą wstępną policji w Delhi. Niestety, ta taksówka znajduje się na samym północnym krańcu parkingu taksówek (około 50 m od głównego wyjścia ze stacji) i spotkasz naganiaczy, którzy twierdzą, że oferują taksówki z opłatą wstępną; po prostu ich zignoruj ​​i znajdź taksówkę z opłatą wstępną obsługiwaną przez policję w Delhi, która jest bezpieczna i najtańsza. Istnieje pewna szansa, że ​​kasjer, który pracuje dla policji, zapłaci mniej niż ktokolwiek inny, kto ma do czynienia z gotówką w Delhi. Można również skorzystać z przedpłaconych riksz i taksówek z placu przed głównym wejściem.

==== Delhi Junction ====
{{Znacznik|Stacja Delhi Junction|28.661816 |77.228356 |typ=transport|treść=}}'''Delhi Junction''' NR (''DLI, Old Delhi, Purani Dilli'') (''metro: Chandni Chowk ''2''. Wejście znajduje się tuż przy wschodnim krańcu stacji, tuż za główną drogą (ostatni kurs metra około 11:30). Jeśli zdecydujesz się na przejazd rikszą z tego miejsca, kasa z przedpłatą często będzie próbowała naliczyć Ci kwotę nawet trzykrotnie wyższą od faktycznej ceny podanej w oficjalnym cenniku wyraźnie widocznym w ich oknie — niestety targowanie się często okazuje się tańsze'').

==== Hazrat Nizamuddin ====
{{Znacznik|Stacja Hazrat Nizamuddin|28.58701 |77.253929 |typ=transport|treść=}}'''Hazrat Nizamuddin''' NR (''NZM''), Harsha Rd, Nizamuddin East (''kilka kilometrów na południe''). Autobusy 261, 306 do dworca autobusowego Sarai Kale Khan Inter State Bus Terminal (ISBT) przy obwodnicy, a następnie pieszo do stacji (400 m). Wiele pociągów jedzie na południe. Jest to najmniej chaotyczny dworzec z Wielkiej Trójki, ale wciąż dość duży i słabo oznakowany; słuchaj komunikatów, aby zorientować się, gdzie jest pociąg. Na stacji znajduje się całkiem niezła strefa gastronomiczna, która sprzedaje niedrogie, higieniczne przekąski na wynos, w tym kanapki i samosy.

==== Inne stacje ====
* {{Znacznik|Dworzec Anand Vihar|28.648614 |77.314024 |typ=transport|treść=}}'''Dworzec Anand Vihar''' (''ANVT'') (''w pobliżu granicy [[Ghaziabad]]–Delhi; metro: Anand Vihar 3/4 7, tuż naprzeciwko międzystanowego dworca autobusowego Anand Vihar (ISBT)''). Dworzec obsługujący większość połączeń w kierunku wschodnim. 
* {{Znacznik|Delhi Sarai Rohilla|28.662992 |77.187106 |typ=transport|treść=}}'''Delhi Sarai Rohilla''', Kolonia Oficerów Kolejowych (''metro: Shastri Nagar 1; autobus 71, 89''). 
* {{Znacznik|Delhi Cantonment|28.613534 |77.116577 |typ=transport|treść=}}'''Delhi Cantonment''' (''autobus 518, 545, 588 do Delhi Cantt''). Z tej stacji odjeżdżają luksusowe pociągi, takie jak Royal Orient. Ponadto, pociąg Vande Bharat Express z [[Adźmer]]u kończy bieg w Delhi Cantonment.

=== Szybką koleją ===
Szybkie pociągi, oficjalnie znane jako '''[https://ncrtc.in/ RAPIDX]''', są szybsze niż pociągi lokalne i ekspresowe. Od 2024 roku funkcjonuje odcinek [[Sahibabad]]–Duhai szybkiej kolei '''Delhi–Meerut''', a do Delhi trzeba będzie do 2026 roku czekać na pociągi szybkiej kolei. Pociągi kursujące na szybkich pociągach noszą nazwę Namo Bharat.

=== Samochodem ===
Delhi jest dobrze skomunikowane z indyjską siecią drogową i można do niego dojechać ze wszystkich kierunków głównymi autostradami. Należą do nich pięć autostrad krajowych: [[Plik:NH1-IN.svg|25px]] ([[Attari]]-Delhi), [[Plik:NH2-IN.svg|25px]] ([[Kolkata]]-Delhi), [[Plik:NH8-IN.svg|25px]] ([[Mumbaj]]-Delhi), [[Plik:NH110-IN.svg|25px]] ([[Fazilka]]-Delhi) i [[Plik:NH24-IN.svg|25px]] ([[Lucknow]]-Delhi), a także autostrady płatne: Delhi-Gurugram Expressway, Delhi Noida Direct Flyway (DND Flyway) i Delhi Faridabad Skyway (Badarpur Tollway).

W Delhi można wynająć samochód z kierowcą na kilka dni, a nawet tygodni. Można to zrobić w autoryzowanych przez rząd centrach informacji turystycznej. Trasa ta oferuje wycieczki samochodowe po Delhi, a także do innych miast i po różnych stanach. Maksymalna cena za dwutygodniową wycieczkę nie powinna przekraczać 400 USD za osobę. Jednak cena ta jest już bardzo wysoka, a trzeba pamiętać o obowiązkowym doliczeniu 10% napiwku dla kierowcy po zakończeniu wycieczki.

=== Autobusem ===
[[Plik:Anand Vihar ISBT.jpg|thumb|Interstate Bus Terminal (ISBT)]]
'''Autobusy''' przyjeżdżają z [[Katmandu]] i [[Chitwan]] w [[Nepal]]u (czas podróży: ponad 36 godz.) oraz praktycznie z każdego miasta w Indiach. Chociaż nie są tak wygodne jak pociągi, autobusy stanowią jedyną opcję w przypadku niektórych destynacji, głównie w górach.

Delhi ma trzy główne międzystanowe dworce autobusowe (ISBT) – Kashmere Gate ISBT, Sarai Kale Khan ISBT i Anand Vihar ISBT. Głównym operatorem jest Delhi Transport Corporation, ale każdy stan ma również własne autobusy, a także kilku prywatnych operatorów.

* {{Znacznik|Kashmere Gate ISBT|28.66896 |77.23114 |typ=transport|treść=}}'''Kashmere Gate ISBT''' (''Maharana Pratap'') (''Metro Kashmere Gate, linia 1/2''), ☏ +91 11 43090100, info@dimts.in. To jest „największy” ISBT i największy z nich. Autobusy do punktów na północ: [[Pendżab (Indie)|Pendżab]], [[Hariana]], [[Czandigarh]], [[Garwhal]], [[Radżastan]], [[Himachal Pradesh]], [[Dżammu i Kaszmir]] oraz [[Nepal]].
* {{Znacznik|Sarai Kale Khan ISBT|28.58584 |77.25650 |typ=transport|treść=}}'''Sarai Kale Khan ISBT''' (''Vir Hakikat Rai'') (''obok stacji kolejowej Hazrat Nizamuddin''). Autobusy do punktów na południe ([[Agra]], [[Madhya Pradesh]]).
* {{Znacznik|Anand Vihar ISBT|28.64463 |77.31485 |typ=transport|treść=}}'''Anand Vihar ISBT''' (''Swami Vivekanand'') (''Na wschodnim brzegu Jamuny, M: Anand Vihar''). Autobusy do punktów na wschód ([[Lucknow]], [[Kumaon]]).
* {{Znacznik|Bikaner House|28.60815 |77.23072 |typ=transport|treść=}}'''Bikaner House''', Pandara Rd, Nowe Delhi (''M: Central Secretariat Station''). Przystanek autobusowy. Autobusy, w tym klimatyzowane autobusy Volvo z [[Jaipur]]u, przyjeżdżają na to miejsce. Jeśli chodzi o podróż między Jaipurem a Delhi, ten przystanek autobusowy jest bardzo czysty, mniej zatłoczony niż ISBT i łatwo do niego dotrzeć.
* {{Znacznik|Majnu ka Tilla|28.69928 |77.22689 |typ=transport|treść=}}'''Majnu ka Tilla''', New Aruna Nagar (''kolonia tybetańska, krótka przejażdżka rikszą z Metro Vidhan Sabha''). Autobusy do [[Dharamsala|Dharamsali]].

== Komunikacja ==
{{mapa| 28.63 | 77.1 | zoom = 10 |grupy=transport,zobacz,natura,jedzenie,bar,nocleg,atrakcja,zakupy,alarm,zdrowie,zabytek,kontakt,nauka,punkt,rower,parking,obszar,metro}}
Poruszanie się po Delhi to zawsze przygoda. Ruch uliczny jest, ogólnie rzecz biorąc, koszmarnie zatłoczony, a wielu kierowców bez mrugnięcia okiem zaoferuje turystom cenę dziesięciokrotnie wyższą od standardowej. Poniższe ceny stanowią ogólne wytyczne i uzgodnij je przed wyruszeniem w drogę. Najlepszym sposobem podróżowania jest metro, gdzie są oddzielne przedziały dla kobiet (co okazuje się bardzo przydatne w godzinach szczytu). Metro jest czyste, wydajne i zazwyczaj korzystają z niego stosunkowo zamożni studenci z klasy średniej lub osoby dojeżdżające do pracy; w mieście nie ma prawie żadnego miejsca, do którego nie dałoby się dojechać metrem.

=== Metrem ===
[[Plik:New Delhi Metro.jpg|thumb|240px|Wagon metra w Delhi]]
[[Plik:Rapid Transit Map of Delhi.jpg|thumb|400px|Sieć metra i kolei w Delhi]]
Szybko rozwijająca się sieć '''[https://delhimetrorail.com/ metra w Delhi]''' zapewnia tani, szybki, w większości bezproblemowy i klimatyzowany sposób przemieszczania się po mieście, jednak jej rosnąca popularność sprawia, że ​​tłumy w godzinach szczytu na głównych węzłach przesiadkowych zaczynają przypominać te w [[Mumbaj]]u. Od 2025 roku działa 9 linii:

* '''Czerwona linia 1''': Dilshad Garden–Rithala
* '''Żółta linia 2''': Samaypur Badli–HUDA City Centre
* '''Niebieska linia 3/4''': Dwarka Sector 21–Noida Electronic City
** '''Odnoga niebieskiej linii''': Yamuna Bank–Vaishali
* '''Zielona linia 5''': Mundka–Inderlok
** '''Odnoga zielonej linii''': Ashok Park Main–Kirti Nagar
* '''Fioletowa linia 6''': Kashmere Gate–Ballabhgarh
* '''Pomarańczowa linia Airport Express''': New Delhi–IGI Airport–Dwarka Sector 21
* '''Różowa linia 7''': Majilis Park–Shiv Vihar
* '''Magenta linia 8''': Janakpuri West–Botanical Garden
* '''Szara linia 9''': Dwarka–Dhansa
Ceny biletów wahają się od 10 do 60 rupii, wystarczy kupić żeton i wymienić na inne linie. Jeśli to konieczne, wrzuć żeton do slotu przy wyjściu. Żetony można wykorzystać tylko na stacji, na której zostały zakupione, więc nie można kupić dwóch i użyć drugiego do powrotu do domu. Jeśli planujesz zostać na dłużej, możesz kupić „Smart Card” za 200 rupii, która jest warta 150 rupii i obejmuje depozyt w wysokości 50 rupii; korzystanie z niej pozwala zaoszczędzić 10% i, co ważniejsze, pozwala uniknąć kolejek. Dostępna jest również „Tourist Card” umożliwiająca nieograniczone korzystanie za 150 rupii (1 dzień) lub 300 rupii (3 dni), ale jest bardzo mało prawdopodobne, że uda Ci się podróżować wystarczająco długo, aby się to opłaciło. Obowiązują specjalne ceny na przejazdy Airport Express. '''W godzinach szczytu może być konieczne odczekanie ponad 20 minut w kolejce z powodu kontroli bezpieczeństwa, szczególnie na stacjach centralnych'''.

Linia Żółta jest szczególnie przydatna do dojazdu do stacji kolejowych Delhi Junction (Chandni Chowk, Jama Masjid) i Nowe Delhi, dworca autobusowego ISBT, getta backpackerów w Paharganj, Hauz Khas i Qutb Minar. Linia Niebieska jest również przydatna do odwiedzenia Akshardham, Ogrodu Botanicznego i dotarcia do zachodniej części Paharganj przez stację RK Ashram Marg. Linia Magenta jest również przydatna do dojazdu do Terminalu 1 lotniska w Delhi i odwiedzenia Hauz Khas, Świątyni Lotosu, Rezerwatu Ptaków Okhla i Ogrodu Botanicznego.

Uwaga: wszystkie stacje metra używają nowych, oficjalnych, indyjskich nazw, więc Connaught Place to „Rajiv Chowk”, Delhi Junction to „Chandni Chowk”, a ISBT to „Kashmere Gate”.

Pierwszy wagon w każdym pociągu jest zarezerwowany wyłącznie dla kobiet, a naruszenie tego zakazu wiąże się z karą. Przewożenie mężczyzn podróżujących z kobietami jest również zabronione.

Pamiętaj, że jeśli chcesz wyjść na dworcu głównym w godzinach szczytu, będziesz musiał się przecisnąć, zanim przeciwny strumień pasażerów wepchnie cię z powrotem do środka. '''Nie bój się użyć siły, żeby się wypchnąć'''.

=== Lokalnym pociągiem ===
Połączenia kolejowe w Delhi są ograniczone, ale infrastruktura daleko odbiega od przyjaznych dla użytkownika stacji metra. Większość stacji kolejowych jest niekorzystnie zlokalizowana. Poza godzinami szczytu linia Delhi Ring Railway nie obsługuje przewozów pasażerskich.

=== Autobusem ===
[[Plik:Delhi Bus Crowded.JPG|thumb|W autobusie w Delhi nigdy nie jesteś sam]]
Wszystkie części Delhi są dobrze skomunikowane autobusami, a bilety w cenach od 5 do 25 rupii są bardzo tanie, ale przez większość czasu autobusy są dość zatłoczone. Czerwone i niebieskie autobusy są klimatyzowane, a zielone i pomarańczowe nie. Ponieważ przystanki autobusowe nie mają poprawnie oznaczonych tras, znalezienie drogi może być trudne. Zapytanie innych osób na przystanku to często najlepszy sposób, aby dowiedzieć się o trasach autobusów do celu. Autobusy kursują jednak dość często, co około 15-20 minut na większości tras. W Delhi istnieją dwa rodzaje autobusów:

* Autobusy rządowe '''DTC''' (czerwone i zielone z dużymi oknami)
* Autobusy prywatne '''Blue-Line''' (pomarańczowe)
Jeśli masz wybór, wybierz autobus DTC. Zatrzymują się one rzadziej i zazwyczaj są mniej zatłoczone. Pamiętaj, że wiele autobusów, również DTC, zatrzymuje się praktycznie wszędzie, jeśli jest wystarczająco dużo osób wsiadających lub wysiadających.

Wsiadaj do autobusów z tyłu i zapłać u sprzedawcy biletów siedzącego tuż przy drzwiach. Pamiętaj o zachowaniu biletów, ponieważ kontrole biletów są dość częste. Niektóre miejsca po lewej stronie autobusu mogą być zarezerwowane dla kobiet i osób niepełnosprawnych. Kiedy nadejdzie czas wysiadania, przejdź na przód autobusu. Jak można się spodziewać, wszystkie te wytyczne są regularnie ignorowane, gdy autobusy są bardzo zatłoczone.

==== Hop on Hop off ====
[[Plik:HoHo - Delhi Tourism Bus, Sri Laxminarayan temple, New Delhi, India (2011).jpg|thumb|Autobus turystyczny Hop-on Hop-off w Delhi]]
'''[https://www.hohodelhi.com/ HOHO]''', ☏ +91 11 4094 0000 (infolinia). Delhi Tourism oferuje usługę autobusową Hop On Hop Off. Flota klimatyzowanych, niskopodłogowych autobusów porusza się po mieście, zatrzymując się na wyznaczonych przystankach. Pasażerowie mogą wysiąść z autobusu, zwiedzić okolicę we własnym tempie i wsiąść do kolejnego autobusu. Autobus kursuje co 45 minut, obejmując ważne zabytki, miejsca pamięci, muzea i centra handlowe w mieście. W każdym autobusie znajduje się doświadczony anglojęzyczny przewodnik. Bilet kosztuje 300 rupii i jest ważny przez 2 kolejne dni. Autobus nie kursuje w poniedziałki.

=== Taksówką ===
[[Plik:Delhi Taxi.JPG|thumb|Oficjalna taksówka]]
Aby zobaczyć wiele odległych miejsc w Delhi i okolicach, konieczna jest '''taksówka''' lub '''wynajęty samochód''' (zazwyczaj z kierowcą). Metro jest jednak znacznie tańszą i równie wygodną opcją.

Większość taksówek w Delhi to stare, ale niezawodne Ambassadory lub ''Omni'' napędzane CNG, w charakterystycznym '''czarno-żółtym malowaniu''' i zielonym pasie. Wynajmowanym samochodem rodzinnym jest zazwyczaj ''Toyota Innova'' lub ''Chevrolet Tavera''. Chociaż wszystkie są wyposażone w liczniki i powinny kosztować 15 rupii za pierwszy kilometr (8,5 rupii za kilometr), liczniki często są ustawione i lepiej uzgodnić cenę z wyprzedzeniem. Większość przejazdów po mieście kosztuje 200-500 rupii, a przejazd na lotnisko może być wyższy, w zależności od miejsca rozpoczęcia. Ośmiogodzinny wynajem powinien kosztować około 1500 rupii, a jeśli kierowca jest pomocny, należy dać napiwek. Ceny zależą również od wielkości pojazdu. Czarno-żółte taksówki nie są klimatyzowane. Nawet jeśli mają klimatyzację, zostaniesz obciążony dodatkową opłatą (a stawki zależą od kierowcy, więc targuj się).

Nowoczesne usługi '''taksówek radiowych''': w cenie 20 rupii za km są one bardziej przystępne cenowo niż konkurencja, ale korzystają z nowoczesnych pojazdów z klimatyzacją i GPS-em, a połączenia można nawiązywać 24 godziny na dobę. Cena standardowa wynosi 20 rupii, a po przejechaniu pierwszego kilometra wzrasta o 5 rupii za każde 250 metrów. Jeśli potrzebujesz SUV-a, musisz poinformować firmę z wyprzedzeniem, ale cena pozostaje bez zmian. Opłaty nocne (dodatkowe 25%) obowiązują między 23:00 a 5:00. Zarezerwuj przejazd z kilkugodzinnym wyprzedzeniem. Wiele osób korporacyjnych korzysta z tych taksówek w codziennych dojazdach i mogą być one rezerwowane w godzinach pracy. Napiwki nie są wymagane. Po dokonaniu rezerwacji otrzymasz SMS-a z numerem rejestracyjnym samochodu, imieniem i nazwiskiem kierowcy oraz numerem telefonu komórkowego. Zazwyczaj kierowca zadzwoni do Ciebie i poinformuje o swoim przyjeździe. Wielu kierowców mówi po angielsku na bardzo podstawowym poziomie, więc używaj krótkich zwrotów.

Możesz skorzystać z usług TaxiPixi i uniknąć kłopotów. Pobierz aplikację na iPhone'a/Androida.

Od 2024 roku aplikacje do zamawiania taksówek obejmują również Ubera, Ola i Rapido (popularną aplikację taksówkową z niskimi cenami).

Nie korzystaj z nieoficjalnych taksówek, ponieważ mogą one zawieźć Cię do niewłaściwych hoteli lub do „centrum informacji turystycznej” i próbować sprzedać Ci zawyżone ceny. Dla bezpieczeństwa sprawdź, czy kierowca ma oficjalne dokumenty.

Przejazdy taksówką dla turystów w Delhi prawie zawsze wiążą się z drobnymi oszustwami. Zazwyczaj kierowca zażąda wyższej kwoty niż pierwotnie uzgodniona. Podczas jazdy przygotuj kwotę, która będzie co najmniej równa ustalonej cenie i schowaj ją do kieszeni koszuli lub w podobnym miejscu. W miejscu docelowym wyjmij najpierw swoje rzeczy z samochodu i zostaw otwarte drzwi, aby spowolnić kierowcę, jeśli będzie Cię śledził. Podaj kierowcy pieniądze, nie prosząc go głupio o resztę, a następnie odejdź tak szybko, jak to możliwe, w kierunku, w którym dla niego najtrudniej byłoby podążać.

==== Taksówki sieciowe ====
W Delhi działają również różne firmy transportowe (tzw. „ridesharing”), takie jak Uber i Ola Cabs. Przed dokonaniem płatności należy sprawdzić obowiązujące w nich taryfy. Chociaż większość z tych usług akceptuje gotówkę, wiele z nich można również połączyć z portfelami internetowymi, takimi jak Paytm, więc ryzyko przepłacania rzadko występuje.

=== Auto-rikszami ===
[[Plik:Auto-rickshaw.JPG|thumb|250px|Auto-riksze - bez drzwi]]
'''Auto-riksze''' (nazywane również '''trójkołowymi skuterami''', '''tuk-tukami''' lub po prostu '''autos''') sprawdzają się na krótsze trasy. Zawsze w charakterystycznym '''żółto-zielonym''' malowaniu, auto-riksze to trójkołowe, częściowo zabudowane pojazdy zasilane CNG, które mogą pomieścić trzy osoby z tyłu. Generalnie są znacznie tańsze niż taksówki i można je złapać z ulicy. Chociaż zgodnie z prawem rikszarze powinni pobierać opłatę według licznika w pojeździe (25 rupii za pierwsze dwa kilometry, 8 rupii za kilometr dalej), stawka ta jest nierealistycznie niska i prawie zawsze będą próbowali się targować. Spróbuj wynegocjować cenę przed wejściem do pojazdu. Zasadniczo, nawet najkrótsza podróż będzie kosztować 30-40 rupii za osobę, niezależnie od licznika, ale nigdy nie powinieneś płacić więcej niż 150 rupii za przejazd w obrębie miasta. Jeśli cena jest za wysoka, nie bój się od niej odstąpić. Zazwyczaj łatwo jest szybko znaleźć inny, zazwyczaj z kierowcą, który nie będzie chciał Cię oszukać.

W razie problemów z kierowcami, udaj się do jednego z licznych posterunków policji w centrum miasta, gdzie otrzymasz formularz skargi, który skutkuje nałożeniem na kierowcę mandatu w wysokości 500 rupii. Na pojeździe powinien być również zapisany numer telefonu, pod który należy zadzwonić w razie jakichkolwiek skarg.

Policja posiada kilka stanowisk postojowych z opłatą z góry. Powiedz im, dokąd chcesz jechać i zapłać z góry. Opłata będzie obejmować 5 rupii za usługę. Następnie weź kupon i stań na zewnątrz, gdzie policjant wskaże Ci najbliższy wolny samochód. Po zakończeniu podróży wręczasz kupon kierowcy i to wszystko. Nic więcej do zapłaty (bez względu na to, co mówią).

=== Rikszami rowerowymi ===
[[Plik:ChawriBazaar JamaMasjid.JPG|thumb|Ruch uliczny w Starym Delhi, w kierunku Jama Masjid]]
Riksze rowerowe to trójkołowe, napędzane pedałami/elektrycznie riksze z siedzeniami z tyłu dla pasażerów i kierowcą z przodu. Są dobre na krótkie dystanse lub do miejsc, które są zbyt daleko, aby dotrzeć tam pieszo, ale zbyt blisko, aby skorzystać z autobusu/taksówki/autorikszy. Riksze rowerowe nie mają taksometrów, więc przed wejściem na pokład należy ustalić cenę. 20-50 rupii to rozsądna cena za większość podróży na kilka kilometrów.

Riksze rowerowe najlepiej sprawdzają się w Starym Delhi, aby zwiedzić skomplikowane galis (ścieżki piesze) i cieszyć się zapachami i dźwiękami miasta.

Riksze rowerowe nadal można spotkać w niektórych częściach Starego Delhi i dzielnicach mieszkalnych, ale stają się coraz rzadsze. Na początku lat dwudziestych XXI wieku riksze elektryczne zasilane bateriami w dużej mierze je zastąpiły, ponieważ są szybsze, bardziej dostępne i zazwyczaj tańsze na krótkie trasy. W związku z tym podróżni mogą spotkać mniej tradycyjnych riksz rowerowych niż w przeszłości.

=== Rikszą elektryczną ===
Elektryczne riksze, popularnie zwane tuk-tukami lub e-rikszami, są również wykorzystywane do poruszania się po ulicach Starego Delhi. Są one zasilane bateriami, co czyni je alternatywą dla auto-riksz i riksz rowerowych, ze względu na niskie koszty paliwa i mniejszy nakład pracy ludzkiej w porównaniu z rikszami rowerowymi.

E-riksze są obecnie powszechnie dostępne w całym Delhi i stały się najpopularniejszym środkiem transportu na krótkie odległości. Są szczególnie przydatne podczas krótkich podróży w obrębie dzielnic oraz do dojazdu do i ze stacji metra, targowisk i przystanków autobusowych. Ceny biletów są zazwyczaj niskie i stałe, choć zaleca się sprawdzenie ceny przed wejściem na pokład.

=== Samochodem ===
Podróżując po Delhi, można wynająć samochód. Warunki drogowe są generalnie lepsze niż w pozostałych częściach Indii. Jednak korki stanowią poważny problem w Delhi, a ruch uliczny jest generalnie bardziej chaotyczny niż w krajach rozwijających się.

Jazda samochodem po Delhi może być wyzwaniem, szczególnie dla osób niezaznajomionych z indyjskimi warunkami drogowymi. Korki są powszechne, szczególnie w godzinach szczytu, a dyscyplina drogowa może różnić się od tej, do której przyzwyczajeni są kierowcy z krajów zachodnich. Kierowcy często nie przestrzegają zasad dotyczących utrzymania pasa ruchu, często używa się klaksonów, a nagłe zatrzymania lub skręty nie są rzadkością. Osoby z krajów rozwiniętych odwiedzające Delhi po raz pierwszy mogą odczuwać stres podczas jazdy samochodem, dlatego zaleca się unikanie samodzielnego prowadzenia i korzystanie z taksówek, aplikacji do współdzielenia przejazdów lub wynajętych kierowców.

=== Pieszo ===
Większość Delhi jest nieprzyjazna pieszym. Odległości są duże, oznakowanie dróg słabe, a w bardziej turystycznych rejonach stale natkną się można na żebraków i naganiaczy. Przechodzenie przez ulicę często wiąże się z przedzieraniem się przez kilka pasów ruchu o dużym natężeniu. Staraj się poruszać w przewidywalnej linii prostej, aby pojazdy mogły Cię ominąć. Jeszcze lepiej, dołącz do grupy miejscowych i przejdź w ich cieniu. Jeśli naprawdę chcesz pospacerować, te miejsca będą odpowiednie:

* Przejdź z Rashtrapati Bhavan (Domu Prezydenta) do Bramy Indii ścieżką Kartavya (spacer trwający około 3–4 km).
* Przejdź z Jama Masjid do Czerwonego Fortu w okolicy Chandni Chowk.
* Na dalekim południu Delhi wybierz się na spacer po lesie. Spróbuj zacząć od południa Indyjskiego Instytutu Technologicznego przez Sanjay Van do Qutub Minar. Pamiętaj jednak, że Sanjay Van nie zawsze jest bezpieczny i zaleca się chodzenie tam w grupie, najlepiej w ciągu dnia.
* Południowe Delhi-Green Park-Hauz Khas Village, a następnie ruiny medresy Hauz Khas – to miejsce, gdzie znajdziesz nowszą dzielnicę handlową, ekskluzywną wioskę artystyczną, stare ruiny i piękne ogrody.

== Warto zobaczyć ==
[[Plik:Humanyun's Tomb within a frame.jpg|thumb|Grobowiec Humajuna]]
Delhi słynie z imponującej gamy budowli – fortyfikacji, meczetów i grobowców – wzniesionych w czasach, gdy Delhi było centrum wielkich imperiów muzułmańskich. W mieście rozsiane są dziesiątki znanych miejsc, a kilka z nich cieszy się międzynarodową sławą jako [[Lista światowego dziedzictwa UNESCO|obiekty światowego dziedzictwa UNESCO]]. Najczęściej odwiedzanymi miejscami są {{Znacznik|Czerwony Fort|28.655722|77.242139|typ=zobacz|url=|kolor=808080|treść=}}'''Czerwony Fort''' (pałac cesarza Mogołów z XVII wieku), {{Znacznik|Dżama Masdżid|28.6507|77.2334|typ=zobacz|url=|kolor=808080|treść=}}'''Dżama Masdżid''' (ogromny i piękny meczet z XVII wieku), {{Znacznik|Kutb Minar|28.524444|77.185472|typ=zobacz|url=|kolor=808080|treść=}}'''Kutb Minar''' (73-metrowa wieża, pochodząca z XIII wieku, ale wciąż z dobrze zachowanymi misternymi rzeźbieniami), {{Znacznik|Grobowiec Humajuna|28.593278|77.250694|typ=zobacz|url=|kolor=808080|treść=}}'''Grobowiec Humajuna''' (ogromny grobowiec cesarza Mogołów z XVI wieku) oraz {{Znacznik|Purana Qila|28.609444|77.244167|typ=zobacz|url=|kolor=808080|treść=}}'''Purana Qila''' (cytadela Mogołów z XVI wieku).

Przybysze często mają wątpliwości co do relacji między Delhi a '''[[Nowe Delhi|Nowym Delhi]]'''. W rzeczywistości Nowe Delhi, stolica Indii, jest w rzeczywistości jedną z dzielnic Delhi. Nowe Delhi zostało zbudowane w latach 1911–1912 pod rządami brytyjskimi. Współcześnie, zgodnie z centralnym planem urbanistycznym, charakteryzuje się szerokimi bulwarami, rozległymi parkami i rondami między budynkami rządowymi. Do popularnych atrakcji należą {{Znacznik|Brama Indii|28.612864|77.229306|typ=zobacz|url=|kolor=808080|treść=}}'''Brama Indii''', '''Kartavya Path''' (narodowy pasaż handlowy) łączący główne budynki rządowe oraz {{Znacznik|Rashtrapati Bhavan|28.614444|77.199722|typ=zobacz|url=|kolor=808080|treść=}}'''Rashtrapati Bhavan''' (pałac prezydencki). Znajduje się tu również wiele najważniejszych '''muzeów''' Delhi.

Inną popularną atrakcją jest {{Znacznik|Świątynia Lotosu|28.553328|77.258456|typ=zobacz|url=|kolor=808080|treść=}}'''Świątynia Lotosu''' Bahaitów w południowo-wschodnim Delhi, nowoczesna budowla w kształcie kwiatu. Jest to jeden z najczęściej odwiedzanych budynków na świecie.

Szczegółowy spis wszystkich atrakcji turystycznych w Delhi można znaleźć w artykułach poświęconych poszczególnym dzielnicom.

{{infobox|Strzeż się|W okolicach Connaught Place działa wiele prywatnych biur informacji turystycznej, które otwarcie podają się za oficjalne rządowe biuro turystyczne. W rzeczywistości są to po prostu agenci turystyczni, którzy nie mają nic wspólnego z rządem Indii. Ponieważ żerują na turystach, wszystko, co u nich kupisz, będzie znacznie droższe niż zrobienie tego samemu.}}
Pracownicy biura '''informacji turystycznej''' w Delhi są bardzo pomocni i oferują wiele bezpłatnych informacji:

* {{Znacznik|'''Biuro Informacji Turystycznej Rządu Indii'''|28.62719 |77.21969|typ=alarm|url=|kolor=8B008B|treść=}}'''Biuro Informacji Turystycznej Rządu Indii''', 88 Janpath, Connaught Place, ☏ +91 11 2332 0005, +91 11 2332 0008, +91 11 2332 0109, +91 11 2332 0266. Biuro Informacji Turystycznej Rządu Indii oferuje codzienne wycieczki obejmujące wszystkie główne atrakcje Delhi. Jeśli zdecydujesz się na jednodniową wycieczkę zorganizowaną przez rząd, pamiętaj, że ze względu na napięty harmonogram będziesz potrzebować szybkiego marszu – na każdą atrakcję przewidziano zaledwie 20-40 minut, co jest bardzo krótkim czasem. Potraktuj tę jednodniową wycieczkę jako wstęp. Jeśli znajdziesz jakieś miejsce, które Cię szczególnie zainteresuje, dodaj je do zakładek i wróć później.

== Aktywny wypoczynek ==
Przejdź się po '''Connaught Place''' (CP), sercu [[Nowe Delhi|Nowego Delhi]]. Ten zaprojektowany przez Brytyjczyków kolonialny odpowiednik centrum handlowego, składa się z dwóch koncentrycznych pierścieni podzielonych na bloki, wszystkie pękające w szwach od sklepów i mnóstwa rozpieszczonych gołębi przechadzających się po okolicy. Długo zaniedbany obszar zyskał na popularności po otwarciu głównego węzła metra '''Rajiv Chowk''', pod którym się znajduje, i z dnia na dzień staje się coraz bardziej ekskluzywny. W centrum znajduje się mały, ale przyjemny park, a na jednym z obrzeży słynny '''Palika Bazaar''', podziemna jaskinia tanich towarów, z których wiele zostało skradzionych lub przemyconych z zagranicy. Obszar jest otoczony z niemal wszystkich stron wysokimi biurowcami. Miłośnicy pociągów będą chcieli odwiedzić '''Metro Muzeum''' na stacji (Patel Chowk), czynne od wtorku do niedzieli w godzinach 10:00-16:00 (bezpłatnie z ważnym biletem metra).

== Praca ==
Gospodarka Delhi dynamicznie się rozwija. Analogicznie, pojawia się wiele interesujących ofert pracy. Monster, [https://www.jobted.in/ Jobted] i inne internetowe platformy pracy to dobry punkt wyjścia do zapoznania się z ofertą. Tradycyjnie cudzoziemcy często pracują w sektorze socjalnym lub w nauczaniu. Coraz częściej jednak ekspaci pracują dla międzynarodowych korporacji, a nawet lokalnych firm indyjskich.

W Delhi cudzoziemcy mają szeroki wachlarz możliwości zatrudnienia, niezależnie od tego, czy chcą pracować w biznesie, organizacjach pozarządowych, instytucjach edukacyjnych, czy nawet w administracji rządowej. Istnieje jednak jedno zastrzeżenie: rynek pracy w Delhi jest bardzo konkurencyjny, dlatego w wielu prestiżowych organizacjach liczba kandydatów znacznie przewyższa liczbę dostępnych stanowisk, co pozwala pracodawcom pozyskiwać utalentowanych kandydatów za raczej niskie wynagrodzenia (zwłaszcza w porównaniu z innymi międzynarodowymi destynacjami).

== Nauka ==
Delhi jest kluczowym ośrodkiem nauki w Indiach. Najbardziej znane uniwersytety w Delhi to JNU, DU, IGNOU, DTU, JMI i IIT. Oficjalna strona internetowa Departamentu Edukacji Rządu Delhi to dobry punkt wyjścia do zapoznania się z możliwościami studiowania w Delhi.

Oprócz studiów licencjackich, magisterskich i doktoranckich, istnieje wiele instytutów szkoleniowych i dyplomowych oraz politechnik, które zaspokajają rosnące zapotrzebowanie na kształcenie zawodowe i oparte na umiejętnościach. Oprócz tradycyjnych instytucji edukacyjnych, coraz więcej cudzoziemców podejmuje również naukę języka hindustańskiego (hindi-urdu), a Delhi jest jednym z tych języków.

== Zakupy ==
[[Plik:Fab india.jpg|thumb|250px|Fabindia – sieć sklepów odzieżowych]]
Jeśli nie boisz się targować i zderzać łokciami na bazarach, Delhi to świetne miejsce na zakupy. Większość znanych bazarów znajduje się w najbardziej centralnych częściach Delhi, zarówno w centrum, jak i w [[Nowe Delhi|Nowym Delhi]]. Centra handlowe w stylu zachodnim są liczne i znajdują się dalej na południe – w południowym i południowo-wschodnim Delhi, a także na przedmieściach [[Gurgaon]] i [[Noida]]. Wiele dzielnic handlowych jest przepełnionych w soboty i zamkniętych w niedziele.

=== Odzież ===
Delhi to raj dla miłośników zakupów, jeśli chodzi o odzież. Od wielowiekowych bazarów z tradycyjnymi tkaninami i sukniami ślubnymi, po modne targi uliczne i luksusowe centra handlowe z międzynarodowymi markami, podróżni znajdą tu niemal każdy styl. Targowanie się jest powszechne na targowiskach ulicznych, podczas gdy w centrach handlowych i markowych sklepach obowiązują stałe ceny.

:'''Odzież etniczna'''

• '''Chandni Chowk''' Historyczne uliczki pełne sklepów z sari i lehenga, idealne na śluby i odświętne stroje. • '''Karol Bagh''': Przystępne cenowo salwar kameez, sari i codzienne indyjskie stroje. • '''FabIndia''' (wiele punktów sprzedaży): Wysokiej jakości ręcznie tkane tkaniny bawełniane i jedwabne w eleganckich, współczesnych fasonach.

:'''Odzież zachodnia'''

• '''Targ Sarojini Nagar''': Słynny z modnych, szybkich ubrań w okazyjnych cenach. • '''Targ Janpath''': Młodzieżowa odzież i akcesoria z bohemskim akcentem. • '''Select Citywalk Mall''' (Saket): Popularne centrum handlowe oferujące indyjskie i międzynarodowe marki modowe.

:'''Połączenie obu stylów'''

• '''Centralny targ Lajpat Nagar''': Mieszanka strojów etnicznych i indo-zachodnich w średnich cenach. • '''Shahpur Jat''': Designerskie butiki oferujące modę fusion, popularne wśród młodych profesjonalistów. • '''Dilli Haat''': Państwowe targowisko rękodzieła, na którym można kupić regionalne tkaniny, kurty i unikatową odzież ręcznie robioną.

=== Tradycyjne tkaniny i szale ===
Pashmina i szale kaszmirskie – dostępne w rządowych sklepach lub sklepach z kaszmirską odzieżą (oryginalne są drogie, a podróbki są w obiegu). Kupuj uważnie.

Tkaniny z nadrukiem w blokach – z Radżastanu i Gudżaratu; etole, dupatty i prześcieradła. Sklepy znajdują się na Chandni Chowk.

Jedwab i bawełna tkana ręcznie – jedwabie Banarasi, ikat i khadi są szeroko sprzedawane w FabIndia, Khadi India i sklepach stanowych (oryginalny jedwab jest bardzo drogi).

=== Przyprawy i herbaty ===
Indie słyną na całym świecie z przypraw i herbat, a Delhi to jedno z najlepszych miejsc, by je kupić. Od starych bazarów przypraw w Starym Delhi po nowoczesne sklepy specjalistyczne, podróżni znajdą tu wszystko, od aromatycznego kardamonu, szafranu i cynamonu, po mieszanki masala chai i wysokiej jakości herbaty Assam i Darjeeling. Przyprawy, herbata i artykuły spożywcze'

Khari Baoli (Stare Delhi) – największy azjatycki targ przypraw, idealny dla miłośników przypraw, suszonych owoców i herbat.

Herbatnie – Wysokiej jakości mieszanki Assam, Darjeeling i masala chai.

=== Elektronika ===
[[Plik:Nehru-1.jpg|250 px|thumb|Nehru Place]]
Jeśli chodzi o komputery i oprogramowanie, najlepszym miejscem jest kompleks targów informatycznych Nehru Place w południowo-wschodnim Delhi, który oferuje interesujące połączenie nowoczesnych technologii i tradycyjnych technik sprzedaży. Można tu znaleźć tani sprzęt, a także oryginalne i pirackie oprogramowanie. Podobne targi znajdują się również w innych częściach Delhi, głównie w dzielnicach zachodnich.

=== Książki ===
Indyjski przemysł książkowy jest ogromny, produkując rocznie około 15 000 książek w języku angielskim i oczywiście znacznie więcej w języku hindi i innych językach ojczystych. Delhi jest centrum tego przemysłu, więc istnieje wiele małych, specjalistycznych księgarni. Książki wydawane lokalnie bywają bardzo tanie, a wiele popularnych tytułów zachodnich jest publikowanych i dostępnych tutaj za ułamek ich pierwotnej ceny.

Zasadniczo dobrymi miejscami do kupowania książek są centrum Delhi (dzielnica '''Daryaganj''' i '''Nai Sarak Bookshop Area'''), a także centra handlowe na południu miasta.

'''Niedzielny Targ Książki Daryaganj''' to pchli targ książek czynny w niedziele od 10:00 do wieczora, oferujący szeroki wybór. Targuj się, aby uzyskać najlepsze ceny.

== Gastronomia ==
[[Plik:JalebiS.jpg|thumbnail|Słodkie ''jalebi'' są bardzo popularne w Delhi]]
Mieszkańcy Delhi narzekają na wiele rzeczy w swoim mieście, ale '''jedzenie''' zadowoli nawet najbardziej wymagających smakoszy. Można tu znaleźć nie tylko jedne z najlepszych indyjskich dań na subkontynencie, ale także coraz więcej znakomitych (choć często drogich) restauracji międzynarodowych oferujących dania z całego świata. Zamawiając, pamiętaj, że Delhi znajduje się około 1000 km od najbliższego oceanu, więc dania wegetariańskie, z kurczakiem i baraniną to strzał w dziesiątkę.

Odwiedź Paranthe Wali Gali na Chandni Chowk. Na tej ulicy znajdują się sklepy, które produkują i sprzedają wyłącznie parathy (nadziewane indyjskie pieczywo). Są one dostępne we wszystkich możliwych smakach i z różnymi nadzieniami, jakie tylko sobie wyobrazisz, w setkach odmian, od gorzkiej tykwy po lody.

Delhi oferuje prawdopodobnie najlepsze '''jedzenie uliczne''' w Indiach. Nie jedz jednak niehigienicznego ani otwartego jedzenia. Jest wiele restauracji oferujących jedzenie uliczne w potencjalnie bardziej higienicznym otoczeniu.

Możesz dołączyć do lokalnych grup smakoszy, którzy regularnie wychodzą, aby spróbować i delektować się nowymi i starymi potrawami, jakie oferuje miasto. Jeśli szukasz w pełni spersonalizowanej wycieczki kulinarnej, stworzonej specjalnie dla Ciebie, to [https://foodtourindelhi.com/ Food Tour In Delhi] będzie dobrym wyborem. Goście mogą odkrywać uliczne jedzenie w Delhi w zabawny i bezpieczny sposób. Ich wycieczki obejmują lokale gastronomiczne, które działają od 50 do 120 lat i serwują jedne z najlepszych ulicznych potraw na świecie. Wycieczki obejmują kręte uliczki Starego Delhi, a także eleganckie, ekskluzywne targi zlokalizowane w całym mieście. Wycieczki kulinarne prowadzone są przez szefów kuchni i ekspertów kulinarnych z bogatym doświadczeniem i oferują takie udogodnienia, jak odbiór i dowóz, nieograniczony dostęp do jedzenia, który obejmuje wszystkie główne rodzaje potraw dostępnych w mieście. Kolejną z najbardziej aktywnych grup jest Food Enthusiasts of Delhi. Organizują oni regularne spacery kulinarne, lepiej znane jako Raids do różnych części i lokali w mieście. Jest to grupa niekomercyjna, którą łączy pasja i miłość do jedzenia.

{{infobox|Chaat|Jeśli masz ochotę na '''chaat''', uliczną przekąskę z północnych Indii, Delhi to idealne miejsce. Podobnie jak hiszpańskie ''tapas'' czy greckie ''mezze'', chaat może obejmować wiele różnych potraw, ale styl delhijski zazwyczaj oznacza smażone w głębokim tłuszczu muszle z ciasta, nadziewane po ugotowaniu ziemniakami, soczewicą lub niemal czymkolwiek innym. Następnie polewa się je jogurtem, chutneyami i mieszanką przypraw ''chaat masala'' i spożywa na świeżo.

Do typowych dań chaat należą paapdi chaat (''mieszanka małych, okrągłych, smażonych i chrupiących kawałków z jogurtem i innymi sosami''), paneer tikka (''kostki twarogu pieczone w piecu tandoor z przyprawami''), pani puri lub golguppa (''małe, okrągłe, puste muszle wypełnione nadzieniem ziemniaczanym i pikantną, słodko-kwaśną mieszanką sosów'').).

[[Image:Haldirams RajKachori.JPG|240px|center]]}}

Najlepszym miejscem na chaat jest '''Bengali Market''' (w pobliżu stacji metra Mandi House) w pobliżu '''Connaught Place''' w centrum miasta. Restauracje są wysokiej jakości, a jedzenie pyszne. Są też bankomaty. Jedną z najbardziej znanych restauracji jest '''Nathu's'''. Ale po naprawdę dobry chaat trzeba się udać do Starego Delhi, a konkretnie do '''Ashok's''' w pobliżu bazaru Chawri. Chociaż znawcy twierdzą, że najlepszy chaat jest przygotowywany na ulicy, większość podróżnych stara się znaleźć złoty środek między higieną a autentycznością.

== Życie nocne ==
Życie nocne w Delhi zmieniło się w ciągu ostatniej dekady. Jest mnóstwo nowoczesnych, kosmopolitycznych miejsc, gdzie można oddzielić się od rupii. W desperackiej próbie utrzymania choć trochę sprawiedliwej proporcji płci, wiele salonów i klubów wprowadziło politykę '''tylko dla par''' (czyli zakaz wstępu dla samotnych mężczyzn lub grup wyłącznie męskich), egzekwowaną z różnym stopniem surowości. Chociaż wszystko powinno być zamknięte do godziny 1:00 w nocy, lokale mogą działać znacznie dłużej.

Kultura kawy w Delhi opiera się głównie na dużych, mocno ujednoliconych sieciach. Dwie najpopularniejsze, '''[https://www.barista.co.in/ Barista]''' i '''[https://www.cafecoffeeday.com/ Cafe Coffee Day]''', można znaleźć w wielu lokalizacjach w mieście, zwłaszcza w okolicach Connaught Place. Na rynku pojawiły się również '''[https://www.costa.co.uk/ Costa Coffee]''' z Wielkiej Brytanii i '''[https://www.starbucks.in/ Starbucks]''' z USA. Listę niezależnych kawiarni można znaleźć w artykułach dotyczących poszczególnych dzielnic.

== Festiwale, imprezy ==

== Noclegi ==
Podane ceny mogą nie uwzględniać podatków do 22,5%, obliczonych na podstawie opublikowanych cen katalogowych – niekoniecznie ceny faktycznie płaconej, która może zostać obniżona. W hotelach w Delhi obowiązuje zakaz palenia.

=== Oszczędnie ===
W Delhi jest wiele niedrogich opcji noclegowych, w cenach od 400 do 2500 rupii. Wiele z nich znajduje się w centrum miasta (Centralne Delhi i [[Nowe Delhi]]), podczas gdy inne są położone dalej na południe, w zamożnych dzielnicach południowych lub w pobliżu lotniska.

=== Umiarkowanie ===
Chroniczny brak wysokiej jakości hoteli w Delhi doprowadził do gwałtownego wzrostu liczby pensjonatów o bardzo zróżnicowanym standardzie i cenie. Nowy, oficjalny program „Delhi Bed and Breakfast” wprowadził również szereg prywatnych pokoi dostępnych w ramach noclegów ze śniadaniem. Pokoje te obejmują zarówno tanie pensjonaty, jak i eleganckie pokoje w najlepszych dzielnicach Delhi.

=== Ekskluzywnie ===
Większość drogich hoteli w Delhi znajduje się w Nowym Delhi, mniej więcej wzdłuż osi między Connaught Square a lotniskiem. Kilka z nich znajduje się dalej na południe i zachód. Ceny w tej kategorii zazwyczaj przekraczają 8000 rupii.

== Kontakt ==
Zasięg telefonii komórkowej w mieście jest doskonały. Trzech głównych operatorów oferuje szeroki wybór pakietów. Wśród nich są Airtel, Vodafone i Jio. Dobrym pomysłem może być zakup telefonu komórkowego i skorzystanie z jednego z tych pakietów przedpłaconych, aby móc korzystać z internetu w mieście.

Numery telefonów w Delhi zaczynają się od 011, po którym zazwyczaj następuje osiem cyfr. Aby zadzwonić do Delhi spoza Indii, należy wybrać prefiks międzynarodowy swojego kraju, a następnie indyjski kod kraju 91. Aby zadzwonić pod numer telefonu stacjonarnego z telefonu komórkowego, należy dodać 011 przed numerem.

=== Numery alarmowe w Delhi ===
Oto numery alarmowe w Delhi:

* '''Policja''', ☏ 100. edit
* '''Straż Pożarna''', ☏ 101. edit
* '''Pogotowie ratunkowe''', ☏ 102. lub zadzwoń do najbliższego szpitala
* '''Infolinia dla kobiet''', ☏ 1091.

== Bezpieczeństwo ==
[[Plik:Night view of Old Delhi, from Jama Masjid.jpg|thumb|Delhi nocą]]
Wiele osób podróżujących do Indii po raz pierwszy pada ofiarą oszustów i naganiaczy, a niestety w Delhi jest ich mnóstwo. Uważaj na osoby, które próbują Ci pomóc, udzielając nieproszonych wskazówek lub porad dotyczących podróży. Nie polegaj ślepo na radach taksówkarzy i kierowców samochodów. Jeśli jesteś w Indiach po raz pierwszy, nie przyznawaj się do tego otwarcie, ponieważ narazisz się na naganiaczy.

Delhi jest jednym z trzech najniebezpieczniejszych miast dla kobiet w Indiach. Jest uważane za „światową stolicę gwałtów”. W niektórych rejonach nierzadko spotyka się z lubieżnymi uwagami, a nawet z dotknięciem fizycznym. Jeśli przylatujesz do Delhi w nocy, zostań w poczekalni na lotnisku lub w dobrze oświetlonych miejscach do świtu, jeśli to Twoja pierwsza podróż do Delhi i jeśli nie zarezerwowałeś hotelu. Staraj się unikać samotnych spacerów po ulicach bez tłumów po zachodzie słońca i zachowaj ostrożność, wynajmując taksówkę nocą. Ubierz się konserwatywnie (najlepiej w indyjskie ubrania, aby wtopić się w tłum). Naucz się krzyczeć i rozważ noszenie przy sobie gazu pieprzowego.

Noś gotówkę, paszport i karty w bezpiecznym pasie na pieniądze, mając w portfelu lub innym dostępnym miejscu wystarczająco gotówki na kilka godzin. Niektórzy zalecają noszenie portfela jednorazowego użytku z kilkoma dziesięciorupiowymi banknotami w widocznym miejscu, takim jak kieszeń biodrowa, jako przynętę dla wszechobecnych kieszonkowców w Delhi.

Wiadomo, że kilka agencji turystycznych oszukuje turystów, na przykład zmieniając ich plany podróży lub pobierając od nich dodatkowe prowizje i opłaty. Najlepszym sposobem na zdobycie biletów kolejowych jest skorzystanie ze strony internetowej Indian Railways. W przypadku problemów z rezerwacją online – strona Indian Railways jest zawodna – bilety można kupić osobiście. Najlepiej zrobić to w Centrum Informacji Turystycznej, które znajduje się w węzłach komunikacyjnych. Zachowaj szczególną ostrożność, ponieważ wokół dworca kolejowego krąży wielu oszustów, którzy szukają osób pieszych i nieznajomych, które „pomogą” Ci znaleźć „kasę biletową dla cudzoziemców”, zazwyczaj znajdującą się w niepozornym budynku kilka przecznic od dworca kolejowego. Tam naliczą Ci opłatę i będą namawiać do zapisania się na przejazdy, wycieczki itp. W razie wątpliwości sprawdź opinie o centrum informacji turystycznej, w którym się znajdujesz (na przykład w Mapach Google). Niektórzy oszuści będą stać przy wejściu na dworzec i fizycznie blokować Ci wejście, żądając okazania biletów (nie wspominając o tym, że musisz wejść na dworzec, żeby je kupić!). Pamiętaj – wejście na dowolny dworzec kolejowy powinno być możliwe po przejściu przez bramkę wykrywającą metal. Nikt nie sprawdzi Twoich biletów przed wejściem do pociągu (aby kontrolować tłok na stacjach, wiele stacji kolejowych może wymagać zakupu biletu peronowego (zwykle kosztuje 10-20 rupii), jeśli jesteś tylko na wakacjach i nie masz przy sobie biletu kolejowego).

Powinieneś również zarezerwować bilety lotnicze online, ponieważ wszystkie linie lotnicze oferują internetowe systemy rezerwacji. W przeciwnym razie przygotuj się na spędzenie dobrej godziny na przeglądaniu opłat pobieranych przez agencję turystyczną.

Jeśli przylatujesz późno w nocy na lotnisko lub dworzec kolejowy, zachowaj szczególną ostrożność przed taksówkarzami, którzy próbują oszukać zmęczonych i nieprzygotowanych turystów. Częstym oszustwem jest zawiezienie Cię do części miasta, w której trwają roboty drogowe lub jest blokada, i poinformowanie Cię, że droga do Twojego hotelu jest zablokowana i nie można tam dojechać. Następnie zaproponują Ci odwiezienie do innego hotelu, gdzie otrzymują prowizję za przyprowadzenie klientów. Mogą Cię najpierw zawieźć do kilku hoteli, z których wszystkie będą informować o zapełnieniu miejsc, aby zwiększyć Twoją desperację i skłonić do płacenia więcej. Odnotowano doniesienia również przyprowadzanie turystów do „agenta podróży”, który będzie udawał, że dzwoni do zarezerwowanego hotelu, aby potwierdzić, że droga jest zablokowana lub że hotel jest przepełniony i nie ma wolnych pokoi. Jeśli dałeś do zrozumienia, że ​​zatrzymujesz się w Delhi tylko na noc, mogą również próbować przekonać Cię, że nigdzie nie ma wolnych pokoi hotelowych i zaoferować Ci bardzo drogi prywatny przejazd samochodem do następnego celu. Może to być bardzo mylące i męczące, jeśli właśnie wróciłeś z długiego lotu i nie wyspałeś się.

Jeśli przylatujesz po północy, zdecydowanie zaleca się zatem wcześniejszą rezerwację noclegu i zorganizowanie odbioru z lotniska lub dworca do hotelu, a przynajmniej posiadanie przy sobie numeru telefonu, aby w razie zgubienia się lub znalezienia się w trudnej sytuacji mieć do kogo zadzwonić.

Praktycznie każdy, kto ma do czynienia z Twoimi pieniędzmi w Delhi, spróbuje Cię oszukać na reszcie — włącznie z urzędnikami w policyjnym kiosku taksówkowym na lotnisku oraz sprzedawcami biletów w zabytkach i muzeach. W takiej sytuacji to będzie Twoje słowo przeciwko ich słowu, więc jedyną ochroną jest po prostu nie potrzebować reszty. Naucz się jak najszybciej rozpoznawać nominały pieniędzy. Odlicz najmniejszą możliwą kwotę, która jest co najmniej równa cenie, jaką musisz zapłacić. Jeśli twierdzą, że nie zapłaciłeś tego, co faktycznie zapłaciłeś — spisz te pieniądze na straty, odejdź i idź gdzie indziej.

=== Policja Delhi ===
Policja Delhi to jednostka licząca 70 000 funkcjonariuszy, obsługująca region stołeczny. Chociaż niektórzy funkcjonariusze są uczciwi i pomocni, inni mogą być skorumpowani i nieudolni.

Aby uzyskać pomoc policyjną w nagłych wypadkach, zadzwoń pod numer '''100'''.

Pojazdy policyjne (tzw. furgonetki PCR) są zaparkowane na prawie każdym większym skrzyżowaniu.

W sytuacjach nienagłych lub w celu zgłoszenia przestępstwa należy udać się na najbliższy posterunek policji.

=== Zdrowie ===
Lato rozpoczyna się na początku kwietnia i trwa do końca czerwca, a szczyt upałów przypada na maj. Pod koniec kwietnia lub na początku maja temperatury regularnie przekraczają 40°C (104°F), co oznacza, że ​​odpowiednie nawodnienie organizmu jest niezwykle ważne. Latem należy dbać o odpowiednią higienę, aby uniknąć udaru cieplnego. Pij dużo wody – około 3 litrów dziennie – szczególnie latem. Pamiętaj, że woda jest prawie zawsze wytwarzana metodą odwróconej osmozy (RO). Oznacza to, że jest zbliżona do wody destylowanej i warto dodać do niej roztwory ORS/WHO.

Zima nadchodzi do Delhi pod koniec listopada lub na początku grudnia i trwa do połowy lutego. Zimą mogą występować okresowe mgły; w szczególnie mgliste dni widoczność po drugiej stronie ulicy może być ograniczona. Jeśli przylatujesz lub odlatujesz z Delhi zimą, pamiętaj o opóźnieniach lotów spowodowanych mgłą.

Pij wyłącznie wodę butelkowaną z paczkowanych butelek, aby uniknąć chorób związanych z wodą. Trzymanie się świeżo przygotowanego i dobrze ugotowanego jedzenia zmniejszy ryzyko wystąpienia „brzucha z Delhi”.

Delhi jest jednym z najbardziej zanieczyszczonych miast na świecie, a poziom zanieczyszczenia często mieści się w zakresie „słaby”, „poważny” lub „niebezpieczny”. [https://www.iqair.com/india/delhi Śledź dane] dotyczące jakości powietrza i rozważ noszenie maski chirurgicznej lub innej zatwierdzonej maski N95/N99, szczególnie jeśli spędzasz dłuższy czas w Delhi lub północnych Indiach.

== Informacje turystyczne ==
'''Przerwy w dostawie prądu''' i '''niedobory wody''' są w Delhi częste, często występują kilka razy dziennie, a lata bywają szczególnie dotkliwe. Lepsze hotele oferują zbiorniki na wodę i generatory, aby złagodzić niedogodności, ale warto mieć pod ręką latarkę w nocy i nie marnować zbyt dużo wody.

* '''Pranie''' jest oferowane w większości hoteli, nawet w tanich obiektach. Jeśli wolisz zaoszczędzić pieniądze i zrobić to samodzielnie, w prawie każdej łazience znajdują się wiadra – ale najpierw dobrze je umyj.
* '''Ćwiczenia''' na świeżym powietrzu nie są zalecane ze względu na poziom zanieczyszczenia, a pływanie w rzekach również nie jest wskazane. Zamiast tego, poszukaj hotelu z siłownią lub basenem, ponieważ wiele z nich oferuje karnety całodniowe. Zawsze możesz spróbować porannego lub wieczornego spaceru po parkach.

=== Ambasady i Wysokie Komisje ===
* [[Plik:Flag of Afghanistan.svg|20px]] '''Afganistan''', 5/50 F Shantipath, Chanakyapuri, 110021, ☏ +91 11 2687 5439, +91 11 2410 0412, +91 11 2687 1326 (sekcja wizowa), newdelhi.hotline@mfa.af. Alternatywna strona internetowa. 
* [[Plik:Flag of Algeria.svg|20px]] '''Algieria''', 2/2, Shanti Niketan, Nowe Delhi-110 021, ☏ +91 11 2411-7585, +91 11 2411-8586, faks: +91 11 2411-7590, contact@algerianembassy.co.in. 
* [[Plik:Flag of Angola.svg|20px]] '''Angola''', 5, Poorvi Marg Vasant Vihar, Vasant Vihar, ☏ +91 11 2614-6195, +91 11 2614-6197, faks: +91 11 2614-6184, xietuang@del2.vsnl.net.in. 
* [[Plik:Flag of Australia.svg|20px]] '''Australia''', 1/50 G Shantipath, Chanakyapuri, ☏ +91 11 4139 9900. Pn.-pt. 8:30–13:00 i 14:00–17:00. Wysoka Komisja jest również akredytowana przy [[Bhutan]]ie. 
* [[Plik:Flag of Bangladesh.svg|20px]] '''Bangladesz''', EP-39, Dr. S. RadhaKrishnan Marg, Chanakyapuri, 110021, ☏ +91 11 2412 13 (wew. 89-94), +91 11 2412 1392. 
* [[Plik:Flag of Belgium.svg|20px]] '''Belgia''', 50-N, Shanti Path, Chanakyapuri, 110021. 
* [[Plik:Flag of Bhutan.svg|20px]] '''Bhutan''', EP-4, Chandragupta Marg, Chanakyapuri, 110021, ☏ +91-11-2688-9230, +91-11-2688-9809, faks: +91 11 2687-6710, myandelhi@gmail.com. ]
* [[Plik:Flag of Brunei.svg|20px]] '''Brunei''', August Kranti Marg. 
* [[Plik:Flag of Cambodia.svg|20px]] '''Kambodża''', Outer Ring Road, 110017, New Delhi. 
* [[Plik:Flag of Canada.svg|20px]] '''Kanada''', 7/8 Shantipath, Chanakyapuri, 110021, ☏ +91 11 4178 2000, faks: +91 11 4178 2020, delhi@international.gc.ca. Pon.-Czw. 8:30-17:30, Pt. 8:30-13:00. 
* [[Plik:Flag of the People's Republic of China.svg|20px]] '''Chiny''', 50 D Shantipath, Chanakyapuri, 110021, ☏ +91 11 688 9028, +91 11 2611 2345. 
* [[Plik:Flag of Czech Republic.svg|20px]] '''Czechy''', 50, Nyaya Marg, Chanakyapuri, 110021, ☏ +91 11 2415 5200, newdelhi@embassy.mzv.cz. Pn-Pt 9-11. 
* [[Plik:Flag of Egypt.svg|20px]] '''Egipt''', 1/50M, Niti Marg, Chanakyapuri, ☏ +91 11 2611 4096, +91 11 2611 4097, india_emb@mfa.gov.eg. Pn-Pt 9-11.
* [[Plik:Flag of Finland.svg|20px]] '''Finlandia''', E-3, Nyaya Marg, Chanakyapuri, ☏ +91 11 4149 7500, +91 11 4149 7570 (sekcja wizowa), faks: +91 11 4149 7555, +91 11 4149 7559 (sekcja wizowa), sanomat.nde@formin.fi. Od poniedziałku do piątku w godzinach 9:00-12:00. Ambasada jest również akredytowana w [[Bangladesz]]u.
* [[Plik:Flag of France.svg|20px]] '''Francja''', 2/50-E Shantipath, Chanakyapuri, 110021, ☏ +91 11 4319-6100, faks: +91 11 4319-6119, info_visa_delhi@ambafrance-in.org. 
* [[Plik:Flag of Germany.svg|20px]] '''Niemcy''', 6/50-G, Shantipath, Chanakyapuri, 110021, ☏ +91 11 4419 9199, faks: +91 11 2687 3117. 
* [[Plik:Flag of Greece.svg|20px]] '''Grecja''', EP-32, Dr S. Radhakrishnan Marg, Chanakyapuri, ☏ +91 11 26880700-4, +91 96 5461 6196 (Nagłe wypadki), faks: +91 11 2688 8010, gremb.del@mfa.gr. 
* [[Plik:Flag of Indonesia.svg|20px]] '''Indonezja''', 50-A Kautilya Marg, Chanakyapuri, ☏ +91 11 2611-8642 (/43/44), faks: +91 11 26874402 (Zapytania ogólne), newdelhi.kbri@kemlu.go.id. )
* [[Plik:Flag of Iran.svg|20px]] '''Iran'''. Pn-Pt 9:30-13:00. 
* [[Plik:Flag of Ireland.svg|20px]] '''Irlandia''', C17, Malcha Marg, Chanakyapuri, ☏ +91 11 4940 3200, faks: +91 11 4059 1898. 
* [[Plik:Flag of Israel.svg|20px]] '''Izrael''', 3, Doktor Avul Pakir Jainulabdeen Abdul Kalam Marg, 110011, ☏ +91 11 3041 4500. 
* [[Plik:Flag of Italy.svg|20px]] '''Włochy''', 50E, Chandra Gupta Marg, Chanakyapuri, ☏ +91 11 2611 4355, faks: +91 11 2687 3889, ambasciata.newdelhi@esteri.it. Pon.-Czw. 9:00-13:00, 14:00-18:00, Pt. 9:00-13:00.
* [[Plik:Flag of Japan.svg|20px]] '''Japonia''', 4 i 5, 50-G Shantipath, Chanakyapuri, 110021, ☏ +91 11 2687 6581, +91 11 2687 6564, faks: +91 11-2688-5587, jpembjic@nd.mofa.go.jp. Pon.-Pt. 9:00-13:00, 14:00-17:30. Alternatywna strona internetowa. 
* [[Plik:Flag of North Macedonia.svg|20px]] '''Macedonia Północna''', Hauz Khaz Enclave K 80 A, ☏ +91 11 4614 2603, faks: +91 11 4614 2604, delhi@mfa.gov.mk.
* [[Plik:Flag of Malaysia.svg|20px]] '''Malezja''', 50-M, Satya Marg, Chanakyapuri, 110021, ☏ +91 11 2415 9300. 
* [[Plik:Flag of Maldives.svg|20px]] '''Malediwy''', C-31, Anand Niketan, Nowe Delhi, ☏ +91 11 4143-5701, faks: +91-11-4143-5709. 
* [[Plik:Flag of Mexico.svg|20px]] Meksyk, C, Anand Niketan, 8, Benito Juarez Marg, Blok C, Anand Niketan, ☏ +91 11 2411 7180. 
* [[Plik:Flag of Mongolia.svg|20px]] '''Mongolia''', 34, Arcybiskup Macarios Marg, ☏ +91 11 2463 1728, faks: +91 11-2463 3240, mongemb@vsnl.net. 
* [[Plik:Flag of Myanmar.svg|20px]] '''Mjanma''', 3/50F, Nyaya Marg, Chanakyapuri (''Jeśli do ambasady dojeżdżasz transportem publicznym, autobus linii 604 odjeżdża z przystanku PALTKA KENDRA, który znajduje się naprzeciwko hotelu The Park New Delhi, między atrakcją Jantar Mantar a Bankiem Baroda. Ten przystanek autobusowy znajduje się również na Sansad Marg, około 400 m na północny wschód od State Bank of India. W zależności od natężenia ruchu, autobus linii 604 dotrze do przystanku w pobliżu ambasady Myanmaru w około 30 minut. Autobus 604 zatrzymuje się na przystanku na Shanti Path, około 75 m na północ od ronda Shanti Path i Panchsheel Marg. Z tego przystanku do ambasady można dojść pieszo w 10 minut. Biuro wniosków wizowych znajduje się przy wejściu do ambasady na Nyaya Marg, dwie przecznice na południe od Panchsheel Marg i jedną blok na zachód od Shanti Path.''), ☏ +91 11 2467-8822, +91 11 2467-8823, faks: +91 11 2467-8824, myandelhi@gmail.com. Czas składania wniosków wizowych to 10-11 rano. Odbiór wizy jest następnego dnia o 16:00. Aby zapłacić za wizę, musisz zapłacić przekazem bankowym w rupiach indyjskich (₹2,800) — ambasada nie przyjmuje gotówki. Jeśli masz wszystkie inne wymagane dokumenty, uzyskanie przekazu bankowego przed udaniem się do ambasady zaoszczędzi Ci dodatkowej podróży. Przekaz bankowy musi być wystawiony na „EMBASSY OF THE REPUBLIC OF THE UNION OF MYANMAR”. Zapłatę gotówką za przekaz bankowy można dokonać w głównym oddziale State Bank of India (SBI). Główny oddział SBI znajduje się przy Sansad Marg, pomiędzy Jay Singh Marg a Ashoka Road (Patel Chowk). Mniejsze oddziały banku SBI nie realizują przelewów bankowych w celu wypłaty gotówki. Podobnie jak inne banki.
* [[Plik:Flag of Nepal.svg|20px]] '''Nepal''', Bara Khamba Rd, 110001, ☏ +91 11 332 9969, +91 11 23476200. 
* [[Plik:Flag of the Netherlands.svg|20px]] '''Holandia''', 6/50 F, Shantipath, Chanakyapuri, 110021, ☏ +91 1124197600, faks: +91 1124197710, nde@minbuza.nl. Pn.-pt. 9:00-17:00. Trasa OSM: Trasa Apple Maps (wersja beta), 
* [[Plik:Flag of New Zealand.svg|20px]] '''Nowa Zelandia''', Sir Edmund Hillary Marg, ☏ +91 11 4688 3170.
* [[Plik:Flag of Norway.svg|20px]] '''Norwegia''', 50-C, Shantipath, Chanakyapur, ☏ +91 11 4136 3200.
* [[Plik:Flag of Pakistan.svg|20px]] '''Pakistan''', 2/50 G Shantipath, Chanakyapuri, 110021, ☏ +91 11 467 6004, +91 11 26110601. 
* [[Plik:Flag of Palestine.svg|20px]] '''Palestyna''', Jesus &amp; Mary Marg, ☏ +91 241 080 6263. 
* [[Plik:Flag of Paraguay.svg|20px]] '''Paragwaj''', ☏ +91 11 42705671, faks: +91 11 42705672. Oficjalne od poniedziałku do piątku w godzinach 9:00-17:00, konsularne i dla odwiedzających w godzinach 10:00-13:00. 
* [[Plik:Flag of Peru.svg|20px]] '''Peru''', D-2/5, Blok D, Vasant Vihar, ☏ +91 11 4616 3333.
* [[Plik:Flag of Poland.svg|20px]] '''Polska''', Ambasada RP, 50-M Shantipath, Chanakyapuri, New Delhi, ☏ +91 11 414 96 904, +91 11 414 96 992, +91 11 414 96 975, newdelhi.amb.wk@msz.gov.pl. 8:15-16:15. 
* [[Plik:Flag of Romania.svg|20px]] '''Rumunia''', D 6/6, Vasant Vihar, ☏ +91 11 26140447, faks: +91 11 26140611, newdelhi@mae.ro. Działa również jako ambasada Rumunii dla [[Bangladesz]]u, [[Bhutan]]u i [[Nepal]]u.
* [[Plik:Flag of Rwanda.svg|20px]] '''Rosja''', Shantipath, Chanakyapuri, ☏ +91 112611 0560, faks: +91 11 2687 6823, indconru@gmail.com. 
* [[Plik:Flag of Romania.svg|20px]] '''Rwanda''', 41, Paschimi Marg Vasant Vihar, ☏ +91 11 2866 1604, faks: +91 11 2866 1605, rwanda@spectranet.com. 
* [[Plik:Flag of Singapore.svg|20px]] '''Singapur''', E-6, Chandragupta Marg, 110021, ☏ +91 11 4600 0800, singhc_del@mfa.sg. 
* [[Plik:Flag of Slovakia.svg|20px]] Słowacja, 50-M, Niti Marg, ☏ +91 11 2688 9071. 
* [[Plik:Flag of South Africa.svg|20px]] '''Republika Południowej Afryki''', B-18, Vasant Marg, Blok B, Vasant Vihar, ☏ +91 11 2614 9411. 
* [[Plik:Flag of South Korea.svg|20px]] '''Korea Południowa''', 9, Chandragupta Marg, 110021, ☏ +91 11 4200 7000. 
* [[Plik:Flag of Spain.svg|20px]] '''Hiszpania''', 12, Prithviraj Road, ☏ +91 11 4129 3000, emb.nuevadelhi@maec.es.
* [[Plik:Flag of Sri Lanka.svg|20px]] '''Sri Lanka''', 27, Kautilya Marg, Chanakyapuri, ☏ +91 11 2301-0201, faks: +91 11 2379-3604, lankacomnd@gmail.com. Wysoka Komisja jest również akredytowana przy [[Bhutan]]ie.
* [[Plik:Flag of Sweden.svg|20px]] '''Szwecja''', 4-5, Nyaya Marg, Chanakyapuri, 110021, ☏ +91 11 44197100.
* [[Plik:Flag_of_Switzerland_(Pantone).svg|20px]] '''Szwajcaria''', Nyaya Marg, 110 021, New Delhi, ☏ +91 11 4995 9500. Dojazd OSM Dojazd Apple Maps (wersja beta) Dojazd Google Maps edytuj
* [[Plik:Flag of Turkey.svg|20px]] '''Turcja''', 50-N, Nyaya Marg, Chanakyapuri, ☏ +91 11 2688 9053. 
* [[Plik:Flag of the United Arab Emirates.svg|20px]] '''Zjednoczone Emiraty Arabskie''', EP 12, Chandragupta Marg, 110021, ☏ +91 11 26111111. 
* [[Plik:Flag of the United Kingdom.svg|20px]] '''Zjednoczone Królestwo Wielkiej Brytanii i Irlandii Północnej''', Shantipath, Chanakyapuri, 110021, ☏ +91 11 2419 2100, faks: +91 11 2419 2491, web.newdelhi@fco.gov.uk. 9:00-17:00.
* [[Plik:Flag of the United States.svg|20px]] '''Stany Zjednoczone Ameryki''', Shantipath, Chanakyapuri, 110021, ☏ +91 11 2419 8000, faks: +91 11 2419 0017, ndwebmail@state.gov.

== Gdzie dalej ==
Delhi jest ważnym międzynarodowym węzłem komunikacyjnym dla pociągów, samolotów i autobusów, a także doskonałym punktem przesiadkowym do połączeń krajowych w Indiach. To także doskonała baza wypadowa do zwiedzania słynnych górskich stacji.

* '''[[Agra]]''' i '''Tadż Mahal''' oddalone są o 3-6 godzin jazdy samochodem lub 2-5 godzin pociągiem w jedną stronę. Drogą lądową do Tadż Mahal można dotrzeć z Delhi w 3 godziny autostradą Yamuna Expressway. Zarezerwuj bilety na wagony z miejscami siedzącymi z dużym wyprzedzeniem i poszukaj miejsc zarezerwowanych specjalnie dla turystów. Możesz również wynająć samochód z kierowcą na cały dzień, a koszt podróży w obie strony nie powinien przekroczyć 5000 rupii (jeśli nie mniej). Tadż Mahal jest zamknięty w piątki.
* '''[[Park Narodowy Bandhavgarh]]''' i '''Fort Bandhavgarh''' to rezerwaty tygrysów w stanie [[Madhya Pradesh]]. Jest to projekt ochrony tygrysów i charakteryzuje się największym zagęszczeniem populacji w Indiach.
* '''[[Char Dham]]''' – Delhi to punkt wyjścia dla słynnych ośrodków pielgrzymkowych: Badrinath (siedziba Wisznu), Kedarnath (siedziba Śiwy), Gangothri i Yamunothri (źródło świętych rzek, odpowiednio Gangesu i Jamuny).
* '''[[Park Narodowy Corbetta]]''', pierwszy park narodowy w kraju, znajduje się około 5 godzin jazdy od Delhi.
* '''[[Dharamsala]]''', siedziba rządu Dalajlamy na uchodźstwie, znajduje się 10-12 godzin na północ. Bilety można kupić w biurach turystycznych Main Bazaar, w tybetańskiej osadzie Majnu ka Tilla lub w I.S.B.T.
* '''[[Gurgaon]]''' (Gurugram), południowe przedmieścia Delhi, oddalone są o godzinę jazdy samochodem lub metrem.
* Do '''[[Jaipur]]u''' i '''[[Radżastan]]u''' można dotrzeć samolotem lub nocnym pociągiem.
* Święte miasta '''[[Haridwar]]''' i '''[[Rishikesh]]''', u podnóża [[Himalaje|Himalajów]], oddalone są o 5-6 godzin jazdy autobusem lub pociągiem.
* '''[[Lahaur]]''', w sąsiednim [[Pakistan]]ie, również szczyci się architekturą z czasów Mogołów i jest połączony autobusem Delhi-Lahaur lub pociągiem Samjhauta Express.
* Do '''[[Katmandu]]''', w sąsiednim [[Nepal]]u, można dojechać autobusem w około 36 godzin lub dłużej (ale wygodniej) pociągiem i autokarem.
* Można też pojechać '''Maharajas' Express''', luksusowym pociągiem kursującym między Delhi a '''[[Mumbaj]]em'''.
* '''[[Mussoorie]]''' – jedna z pierwotnych brytyjskich górskich stacji w Indiach; znana również jako ''Królowa Wzgórz''.
* '''[[Nainital]]''' – kolejna piękna górska stacja w górach Kumaon z majestatycznym jeziorem Naini.
* '''[[Shimla]]''' – letnia stolica Indii Brytyjskich, obecnie stolica stanu [[Himachal Pradesh]]. Oferuje wiele malowniczych i historycznych miejsc i znajduje się około 8 godzin jazdy samochodem lub 10 godzin autobusem. Bezpośredni lot z Delhi do Shimla trwa zaledwie 1 godzinę.

{{przewodnik}}
{{geo|28.6377|77.2058|zoom=12}}
{{Jest w|Indie}}

[[Kategoria:Indie]]</text>
      <sha1>nyfbfojt77poij9vaxvtfkme6eh9tew</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Kilonia</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1009</id>
    <revision>
      <id>158233</id>
      <parentid>158232</parentid>
      <timestamp>2026-08-10T12:56:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Moromar</username>
        <id>2451</id>
      </contributor>
      <comment>/* Kościoły */</comment>
      <origin>158233</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="38510" sha1="owijz2ebgw83gdwepizd5ktn5hwcbtv" xml:space="preserve">{{top-banner}}
{{Miejscowość infobox
 |nazwa            = Kilonia
 |nazwa oryginalna = Kiel
 |widok            = KielerStadtzentrumLuftaufnahme.jpg
 |opis             = 
 |herb             = DEU_Kiel_(Alt.)_COA.svg
 |mapa             = Lage der kreisfreien Stadt Kiel in Deutschland.png
 |państwo          = [[Plik:Flag of Germany.svg|20px]] [[Niemcy]]
 |region           = [[Plik:Flag_of_Schleswig-Holstein.svg|20px]] [[Szlezwik-Holsztyn]]
 |powierzchnia     = 118,65
 |wysokość         = 5
 |ludność          = 251 800
 |prefiks          = 0431
 |kod pocztowy     = 24103–24118, 24143–24149, 24159
 |www              = https://www.kiel.de/
}}
'''Kilonia''' ([[Rozmówki niemieckie|niem]]. ''Kiel'') jest stolicą [[Niemcy|niemieckiego]] kraju związkowego [[Szlezwik-Holsztyn]] i ważnym węzłem żeglugowym nad [[Morze Bałtyckie|Morzem Bałtyckim]]. Położone na końcu Zatoki Kilońskiej, miasto liczy około 250 000 mieszkańców (stan na 2026 rok) i pozostaje jednym z głównych portów pasażerskich w [[Niemcy|Niemczech]].

== Charakterystyka ==
Jako główny port pasażerski (wraz z [[Travemünde]] i [[Rostock]]iem) oraz bałtycki punkt końcowy [[Kanał Kiloński|Kanału Kilońskiego]], Kilonia odgrywa ważną rolę w żegludze. To właśnie tutaj w 1918 roku zabrzmiał dzwon pogrzebowy niemieckiego monarchizmu, gdy admirałowie chcieli wysłać flotę na ostatnią, chwalebną, lecz pozbawioną militarnego sensu bitwę. Marynarze zbuntowali się przeciwko swoim oficerom, co doprowadziło do rewolucji i powstania rad robotniczych i żołnierskich.

Podczas drugiej wojny światowej Kilonia została poważnie zbombardowana ze względu na stocznię produkującą łodzie podwodne. Obecnie w Kilonii buduje się statki cywilne i wojskowe, a na wschodnim brzegu Förde (fiordu) dominują wysokie dźwigi.

Bombardowanie zniszczyło prawie wszystkie zabytki Kilonii (w rzeczywistości zniszczyło 95% całego miasta); nawet starsze budynki powstały po II wojnie światowej. Jeśli więc przyjedziesz do „Kieler Schloss” (Zamku Kilońskiego), nie rozczaruj się. Z pierwotnego budynku niewiele zostało. Podczas odbudowy powojennej wykorzystano głównie architekturę nowoczesną, a nacisk położono na funkcjonalność i szybkość budowy, a nie na ponadczasowy design czy piękną architekturę.

=== Dzielnice ===
Kilonia leży po obu stronach '''Fiordu Kilońskiego'''. Jest to odnoga [[Morze Bałtyckie|Morza Bałtyckiego]], która zwęża się ku południu, tworząc port. Ze względu na swoje położenie, niektóre dzielnice nazywane są również wschodnim i zachodnim brzegiem. Po stronie wschodniej do fiordu wpada mała rzeczka '''Schwentine'''. Po stronie zachodniej znajdują się śluzy [[Kanał Kiloński|Kanału Kilońskiego]], który wpada do Łaby w pobliżu [[Brunsbüttel]].

* {{Znacznik|'''Mitte'''|54.3229816|10.1315913|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''Mitte''', centrum miasta ze starówką, zamkiem i terminalem promowym

Na wschodnim brzegu znajdują się następujące dzielnice:

* {{Znacznik|'''Gaarden'''|54.3|10.133333|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''Gaarden''', dzielnica, w której dawniej mieszkali stoczniowcy z Howaldtswerke (HDW)
* {{Znacznik|'''Ellerbek'''|54.315|10.169444|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''Ellerbek''' / {{Znacznik|'''Wellingdorf'''|54.323889|10.173333|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''Wellingdorf''', połączenie osiedla robotniczego i wsi
* {{Znacznik|'''Neumühlen-Dietrichsdorf'''|54.332222|10.1825|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''Neumühlen-Dietrichsdorf, dawna wioska rybacka z licznymi wędzarniami ryb, położona na północ od rzeki Schwentine
Na zachodnim brzegu znajdują się następujące dzielnice:

* {{Znacznik|'''Düsternbrook'''|54.335833|10.145278|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''Düsternbrook''', z budynkami rządu krajowego, dzielnicą willową i kąpieliskiem publicznym
* {{Znacznik|'''Wik'''|54.355556|10.135|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''Wik''', obszar przemysłowy zdominowany przez marynarkę wojenną
* {{Znacznik|'''Holtenau'''|54.372778|10.141944|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''Holtenau''', na północ od Kanału Kilońskiego, dawny port drzewny
* {{Znacznik|'''Pries'''|54.403611|10.156667|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''Pries''' - {{Znacznik|'''Friedrichsort'''|54.394722|10.174167|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''Friedrichsort''', z małymi stoczniami, marynarką wojenną i lotniskiem
* {{Znacznik|'''Schilksee'''|54.421944|10.1725|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''Schilksee''', wieś z plażami i ośrodkiem olimpijskim

== Dojazd ==
=== Samolotem ===
[[Plik:Aerial image of the Kiel-Holtenau airfield.jpg|thumb|Port lotniczy Kilonia-Holtenau]]
{{Znacznik|Port lotniczy Kilonia-Holtenau|54.379469|10.145147|typ=transport}}'''[https://www.airport-kiel.de/home-airport-en.html Port lotniczy Kilonia-Holtenau]''' ({{IATA|KEL}}). Miasto posiada własne lotnisko, Kilonia-Holtenau, ale jego pas startowy jest zbyt krótki dla dużych samolotów i dlatego nie jest już wykorzystywany do lotów regularnych. Dostępne są usługi czarterowe. Lotnisko jest również przystosowane do obsługi pilotów prywatnych. Możliwa jest odprawa celna i graniczna. Personel pokładowy może skorzystać z zakwaterowania.

{{Znacznik|Port lotniczy Hamburg|53.630389|9.988228|typ=transport}}'''[[Port lotniczy Hamburg]]''' ({{IATA|HAM}}), Flughafenstr. 1-3, 22335 [[Hamburg]]. Tel.: +49 (0)40 507 50, faks: +49 (0)40 50 75 12 34, e-mail: info@ham.airport.de. Port lotniczy Hamburg jest najbliższym lotniskiem z połączeniami międzynarodowymi. [https://www.dbregiobus-nord.de/angebot/kielius Kielius] – autobus lotniskowy z portu lotniczego Hamburg-Fuhlsbüttel – oraz Flixbus oferują regularne połączenia z lotniska w Hamburgu do głównego dworca kolejowego w Kilonii lub tymczasowego centralnego dworca autobusowego. Rozkład jazdy jest skoordynowany między innymi z rozkładem jazdy promów Color Line do Norwegii i Stena Line do [[Szwecja|Szwecji]].

=== Pociągiem ===
[[Plik:Kiel, der Hauptbahnhof.jpg|thumb|Kiel Hauptbahnhof]]
Kilonia jest dobrze skomunikowana z siecią kolejową, choć większość pociągów dalekobieżnych z południa kończy bieg w [[Hamburg]]u.

* Codziennie kursuje kilka bezpośrednich pociągów ICE z południa.
* Pociągi z [[Hamburg]]a do Dworca Głównego w Kilonii kursują co pół godziny.
* Linia kolejowa do [[Flensburg]]a umożliwia dotarcie do większości miast na stałym lądzie [[Dania|Danii]] w ciągu 8 godzin. Istnieje również półgodzinne połączenie do [[Neumünster]], a także linia kolejowa z [[Lüneburg]]a przez [[Lubeka|Lubekę]]. Umożliwia to na przykład podróż z [[Berlin]]a z DeutschlandTicket.

{{Znacznik|Kiel Hauptbahnhof|54.3148|10.1318|typ=transport}}'''[https://www.bahnhof.de/kiel-hbf Kiel Hauptbahnhof]''', Sophienblatt 25-27, 24114 Kilonia. Dworzec Główny ma dobrą infrastrukturę turystyczną i jest intensywnie użytkowany, zwłaszcza przez pasażerów statków wycieczkowych oraz pieszych i rowerzystów korzystających z codziennie odpływających promów. Dworzec jest często bardzo zatłoczony krótko po przybyciu promów lub statków wycieczkowych. Dworzec jest również łatwo dostępny dla osób o ograniczonej sprawności ruchowej. Dostęp bez barier jest możliwy przez wejście na placu przed dworcem (rampa). Winda znajduje się przy wejściu od strony Kieler Matrosenplatz, jeden poziom poniżej hali dworca. Dostęp dla wózków inwalidzkich.

{{Znacznik|Przystanek Suchsdorf|54.349181|10.090942|typ=transport}}'''[https://www.bahnhof.de/suchsdorf Przystanek Suchsdorf]''', Am Bahnhof 3, 24107 Kilonia. Przystanek Suchsdorf znajduje się na linii do [[Flensburg]]a; jednak podróżni z [[Flensburg]]a i [[Dania|Danii]] zazwyczaj kontynuują podróż do dworca głównego. Suchsdorf leży bezpośrednio nad [[Kanał Kiloński|Kanałem Kilońskim]] i jest bliżej dzielnicy '''Holtenau''', popularnego punktu wypadowego na rejsy po Bałtyku.

=== Samochodem === 
Kilonia jest połączona z siecią autostrad drogami [[Plik:Bundesautobahn_215_number.svg|30px]], [[Plik:Bundesautobahn_210_number.svg|30px]] i [[Plik:Bundesautobahn_21_number.svg|25px]]/[[Plik:Bundesstraße_404_number.svg|30px]].

* Jadąc z [[Plik:Bundesautobahn_24_number.svg|25px]] (od strony [[Berlin]]a), zaleca się skorzystanie z [[Plik:Bundesautobahn_21_number.svg|25px]] ze [[Schwarzenbek]], aby ominąć [[Hamburg]] i tunel pod Łabą, gdzie często tworzą się korki.
* Jadąc z [[Dania|Danii]], należy jechać drogą [[Plik:Bundesautobahn_210_number.svg|30px]] z [[Rendsburg]]a.
* Jadąc z południa, należy zjechać z [[Plik:Bundesautobahn_7_number.svg|25px]] na węźle Bordesholm i jechać drogą [[Plik:Bundesautobahn_215_number.svg|30px]] do Kilonii.

=== Autobusem ===
{{Znacznik|Centralny Dworzec Autobusowy|54.317167|10.133972|typ=transport}}'''[https://kiel-wiki.de/ZOB Centralny Dworzec Autobusowy]''' (''ZOB''). Centralny dworzec autobusowy w Kilonii został całkowicie przebudowany. Przystanki autobusów dalekobieżnych znajdują się teraz na nowym ZOB, zaczynając od Auguste-Viktoria-Straße, naprzeciwko głównego dworca kolejowego.

'''[https://www.dbregiobus-nord.de/angebot/kielius Kielius]''' – autobus lotniskowy z [[Port lotniczy Hamburg|lotniska w Hamburgu]] (Fuhlsbüttel) – kursuje regularnie z lotniska w Hamburgu do ZOB w Kilonii, z przystankiem przed dworcem kolejowym. Rozkład jazdy jest skoordynowany z rozkładem jazdy promów Color Line do [[Norwegia|Norwegii]] i promów Stena Line do [[Szwecja|Szwecji]].
[[Plik:2019-06-26 - Parkhaus am Kieler HBF - KiWo2019.jpg|thumb|Parking wielopoziomowy ZOB]]
{{Znacznik|'''Parking wielopoziomowy ZOB'''|54.317564|10.134264|typ=parking|url=|kolor=00FF00|treść=}}'''[https://parkhaus-zob-kiel.de/ Parking wielopoziomowy ZOB]''', Auguste-Victoria-Straße 9, 24103 Kilonia. Tel.: +49 (0)431 78 58 30 40, e-mail: kundenservice@psg-greifswald.de. Nowy parking wielopoziomowy z 541 miejscami parkingowymi jest czynny całą dobę od października 2019 roku. Wjazd i wyjazd z parkingu odbywa się podwójną spiralną rampą od strony Auguste-Viktoria-Straße. Wszystkie sześć poziomów parkingu posiada miejsca parkingowe dla osób niepełnosprawnych, na trzecim poziomie znajduje się pięć stacji ładowania pojazdów elektrycznych, a na poziomach pierwszym i drugim – miejsca parkingowe dla kobiet. Parking wielopoziomowy znajduje się nad centralnym dworcem autobusowym (ZOB). Jest on dostępny dla osób poruszających się na wózkach inwalidzkich i czynny całą dobę.

=== Statkiem ===
[[Plik:Magic in Kiel.jpg|thumb|Prom Color-Line na nabrzeżu Norwegenkai]]
[[Plik:Kiel schwedenkai containers IMG 3819.JPG|thumb|Schwedenkai z promem StenaLine]]
W Fiordzie Kilońskim znajduje się kilka przystani. Na zachodnim, śródmiejskim brzegu znajduje się Schwedenkai (Nabrzeże Szwedzkie), a na przeciwległym, wschodnim brzegu – Norwegenkai (Nabrzeże Norweskie), nowo wybudowane w 1997 roku. Dalej na północ, w dzielnicy Dietrichsdorf, również po wschodniej stronie fiordu, znajduje się Ostuferhafen (Port Wschodniego Brzegu), z którego odpływają promy na [[Litwa|Litwę]]. Ponadto istnieją trzy inne terminale – Ostseekai (Nabrzeże Bałtyckie), Sartorikai i Böllhornkai – wykorzystywane jako przystanie dla statków wycieczkowych. Czasami statki wycieczkowe cumują również w raczej mało zachęcającym Scheerhafen (Port Scheera), położonym bezpośrednio przy śluzach Kanału Kilońskiego w dzielnicy Wik.

{{Znacznik|Norwegenkai|54.3172|10.1402|typ=transport}}'''[https://www.portofkiel.com/cruise_ferry/unsere-terminals.html Norwegenkai]''' (Nabrzeże Norweskie) 
* '''[https://www.colorline.de/ Color Line]''', Norwegenkai, 24143 Kiel-Gaarden. Tel.: +49 (0)431 7300100, e-mail: servicecenter@colorline.de. Promy Color Line kursują codziennie z [[Oslo]], stolicy [[Norwegia|Norwegii]], do Kilonii. Terminal znajduje się zaledwie około 700 m od głównego dworca kolejowego i można do niego łatwo dotrzeć pieszo lub rowerem przez most Hörnbrücke. Terminal jest dostępny dla osób poruszających się na wózkach inwalidzkich. Godziny otwarcia: codziennie od 8:00 do 15:00. Odprawa: Wyjazd z [[Oslo]] o godz. 14:00, przyjazd do Kilonii następnego dnia rano o godz. 10:00. Podróż powrotna rozpoczyna się o godz. 14:00, powrót do [[Oslo]] o godz. 10:00. Odprawa dla samochodów w Kilonii odbywa się 120 minut przed odjazdem, dla pasażerów pieszych nie później niż 60 minut przed odjazdem.

{{Znacznik|Schwedenkai|54.3197|10.1399|typ=transport}}'''Schwedenkai''' (Nabrzeże Szwedzkie) 
* '''[https://www.stenaline.de/faehren-nach-schweden Stena Line]''', Schwedenkai 1, 24103 Kilonia. Tel.: +49 (0)431 9099, (0)1806 020100, faks: +49 (0)431 909200, e-mail: info.de@stenaline.com. Promy Stena Line przypływają codziennie z [[Göteborg]]a w [[Szwecja|Szwecji]] do Kilonii. Odprawa: Przyjazd do Kilonii codziennie o 9:00, odpłynięcie codziennie o 18:15. Odprawa jest możliwa najpóźniej 30 minut przed odpłynięciem, a w szczycie sezonu od godziny 15:00.

{{Znacznik|Ostuferhafen|54.3342|10.1742|typ=transport}}'''Ostuferhafen''' (Port Wschodniego Brzegu)
* '''[https://www.dfds.com/de-de/passagierfaehren/routen/faehren-ins-baltikum/kiel-klaipeda DFDS-Seaways]''', Ostuferhafen 15, 24149 Kilonia. Tel.: +49 (0)431 20976480, faks: +49 (0)431 20976102, e-mail: passage.kiel@dfds.com. Połączenie promowe z [[Kłajpeda|Kłajpedy]] na [[Litwa|Litwie]] do Kilonii kursuje sześć razy w tygodniu. Podróż trwa 19 godzin. 

Śluzy [[Kanał Kiloński|Kanału Kilońskiego]] są interesujące dla pasażerów statków towarowych i stanowią również wartościową atrakcję turystyczną.

Zarówno Kilonia, jak i okoliczne miasta nad Fiordem Kilońskim oferują wiele miejsc do cumowania dla jednostek rekreacyjnych.

=== Rowerem ===
* Przez Kilonię prowadzi Ścieżka Rowerowa Wybrzeża Morza Bałtyckiego.
* Hörnbrücke to punkt początkowy lub końcowy otwartej w maju 2004 roku turystycznej trasy wakacyjnej, Niemieckiego Szlaku Promowego z [[Bremervörde]] do Fiordu Kilońskiego.

=== Pieszo ===
Europejski szlak turystyczny dalekobieżny E1 oraz Europejski szlak turystyczny dalekobieżny E6 przebiegają tą samą trasą przez Kilonię, podobnie jak [[Via Jutlandica]].

== Komunikacja ==
{{mapa|54.3375|10.1335|zoom=13|wysokość=500|szerokość=420|grupy=transport,zobacz,natura,jedzenie,bar,nocleg,atrakcja,zakupy,alarm,zdrowie,zabytek,kontakt,nauka,punkt,rower,parking,obszar,metro,praca}}
=== Autobusem i promem ''Förde'' ===
[[Plik:Liniennetz Kiel.pdf|thumb|[[File:BUS-Logo-BVG.svg|20px]] sieć (2024)]]
Kilonia posiada system transportu publicznego oparty na autobusach i promach obsługiwanych przez [https://www.kvg-kiel.de/en/ KVG]. Dostępne są bilety 1-, 3- i 7-dniowe, które oferują turystom dobrą wartość. Do zakupu biletów możesz użyć [http://nah.sh/de/fahrplan/die-nah-sh-app/ aplikacji NAH SH].

Bilet grupowy „''Kleingruppenkarte ohne Sylt-Bus''” może być wyjątkowo korzystny: za łączną kwotę 49,90 euro (stan na maj 2026) na nieograniczone przejazdy od poniedziałku do piątku o godzinie 09:00 lub w soboty, niedziele i święta od godziny 00:00 do godziny 06:00 następnego dnia, grupa maksymalnie 5 osób dorosłych (dzieci gratis) może korzystać ze wszystkich autobusów i pociągów całej sieci SH-Tarif (kraj związkowy [[Szlezwik-Holsztyn]] plus [[Hamburg]], z wyłączeniem wyspy [[Sylt]]).

{| border=1 cellpadding=1 cellspacing=0
|- align=center
|colspan=3|
|Kiel Hbf
|colspan=2|
|- align=center
|Reventlou
|Lehmberg
|Ziegelteich
|'''51'''
|Südfriedhof
|Hassee
|- align=center
|Projensdorf
|Ravensberg
|Unikliniken
|'''62'''
|Marienlust
|Russee
|- align=center
|Projensdorf
|Wik
|Düsternbrook
|'''41''' '''42'''
|Gaarden-Süd
|Meimersdorf
|- align=center
|Suchsdorf
|Eichhofstr.
|Brunswik
|'''22'''
|Gaarden-Ost
|Ellerbek
|- align=center
|Schilksee
|rowspan=2|Wik
|rowspan=2|Brunswik
|'''12''' '''13'''
|colspan=2|
|- align=center
|
|'''11'''
|rowspan=2|Gaarden-Ost
|rowspan=2|Dietrichsdorf
|- align=center
|rowspan=2|Mettenhof
|Schreventeich
|Rathaus / Opernhaus
|'''14'''
|- align=center
|Hasseldieksdamm
|Ziegelteich
|'''31'''
|Ellerbek Süd
|Elmschenhagen
|- align=center
|Wik
|Blücherplatz
|Unikliniken
|'''32''' '''34'''
|Elmschenhagen
|Kroog
|}

=== Taksówką ===
Taksówka jest droga, ale niezawodna. Taksówki są dostępne 24 godziny na dobę, 7 dni w tygodniu na głównym dworcu kolejowym (Hauptbahnhof) lub można je zamówić przez telefon lub aplikację. Aby wezwać taksówkę, wybierz numer '''+49 431 680101''' (Taxi Kiel) lub '''+49 431 73000''' (Taxi-Zentrale Kiel-Ost). W mieście dobrze sprawdzają się także aplikacje mobilne, takie jak [https://www.taxi.eu/ taxi.eu] czy [https://www.free-now.com/de-en/ freenow]. Większość taksówek akceptuje karty kredytowe, ale zaleca się, aby potwierdzić to u kierowcy przed rozpoczęciem podróży.

=== Rowerem ===
Kilonia jest w dużej mierze płaska i nadaje się do jazdy na rowerze. Głównym węzłem rowerowym jest stacja [https://kiel.de/ Umsteiger] przy głównym dworcu kolejowym, która oferuje całodobowy strzeżony parking oraz wypożyczalnię rowerów miejskich i elektrycznych. Popularna trasa rowerowa prowadzi z centrum miasta do Laboe, a następnie promem do Strande i z powrotem do Kilonii wzdłuż zachodniego wybrzeża.

Na krótkie trasy system wypożyczania rowerów [https://www.kielregion.de/mobilitaetsregion/sprottenflotte/ Sprottenflotte] jest dostępny za pośrednictwem aplikacji Donkey Republic. Nextbike nie jest już dostępny w Kilonii. Rowery należy zwracać w wyznaczonych stacjach (rowery elektryczne i cargo tylko na wyznaczonych stacjach oznaczonych w aplikacji).

* Ceny z kwietnia 2026:
** Rowery standardowe: 0,50 EUR za 15 min, maks. 12 EUR za 24 godz.
** Rowery elektryczne i elektryczne rowery cargo: 2 EUR za 15 min, maks. 35 EUR za 24 godz.
** Rowery cargo (ręczne): 1 EUR za 15 minut, maks. 20 EUR za 24 godziny.
** Karnet 3-dniowy: 9 EUR (obejmuje 18 godzin jazdy w ciągu 3 dni).
Abonenci (np. 8 EUR/miesiąc lub 45 EUR/rok) otrzymują pierwsze 30 minut każdego wypożyczenia za darmo. Rowery można rezerwować bezpłatnie za pośrednictwem aplikacji na maksymalnie 15 minut przed wypożyczeniem.

Nie oczekuj wysokiej jakości rowerów, a jeśli chcesz kask, zabierz swój.

Osoby zatrzymujące się na dłużej (np. studenci wymiany) mogą wypożyczyć rower w Swapfiets za miesięczną opłatą.

{{Znacznik|'''Swapfiets'''|54.323502 |10.136134 |typ=parking|url=|kolor=00FF00|treść=}}'''[https://help.swapfiets.com/kiel Swapfiets]''', Alter Markt 7, 24103 Kilonia. Pn-Wt, Czw-Pt 12:00-18:00; Sob 11:00-17:00; Śr, Nd nieczynne. Abonament rowerowy obejmuje naprawy i ochronę przed kradzieżą. Wysokiej jakości rowery z charakterystyczną niebieską oponą z przodu. Sklep przy Alter Markt oferuje serwis i odbiór (zalecana rezerwacja przez aplikację).
Miesięczne abonamenty od 14,90 do 64,90 euro.

=== Na hulajnodze elektrycznej ===
Dostępne są również hulajnogi elektryczne, a w mieście działają [https://bolt.eu/en-de/ Bolt], [https://www.li.me/en-de/vehicles/scooter Lime] i [https://ridedott.com/pl/ Dott]. Hulajnogi można wypożyczać za pośrednictwem odpowiednich aplikacji. Ceny zazwyczaj obejmują opłatę aktywacyjną w wysokości 1,00 EUR plus stawkę od 0,19 do 0,25 EUR za minutę. W aplikacjach dostępne są różne karnety dzienne lub tygodniowe dla częstych użytkowników.

=== Promem kanałowym ===
Przeprawiając się przez [[Kanał Kiloński]], można przejść przez jeden z kilku mostów (Holtenauer Hochbrücken, Levensauer Hochbrücken) lub skorzystać z promu. ''Adler 1'' w Kiel-Holtenau to mały prom, który przewozi wyłącznie pieszych i rowery; większe promy w Landwehr i Sehestedt przewożą również samochody i motocykle. Korzystanie ze wszystkich promów kanałowych jest bezpłatne dla każdego.

== Warto zobaczyć ==
=== Kościoły ===
[[Plik:Matthias Suessen -5399.jpg|thumb|Petruskirche]]
[[Plik:Jakobikirche Kiel.jpg|thumb|Kościół św. Jakuba]]
[[Plik:Bethlehem-Kirche Kiel - Seitenansicht.jpg|thumb|Kościół Betlejemski]]
* {{zobacz
| name=[https://www.st-nikolai-kiel.de/ Kościół Świętego Mikołaja] | alt= | url= | adres=Alter Markt | lat=54.3228| long=10.14| wskazówki=
| tollfree=+49 (0)431 950 98 | fax=+49 (0)431 982 76 73
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=gemeindebuero@st-nikolai-kiel.de​ . Sankt Nikolai to główny kościół protestancki i najstarszy budynek w Kilonii. Budowę rozpoczęto wkrótce po lokacji miasta, około 1242 roku. W latach 1877-1884 kościół przebudowano w stylu neogotyckim. W czasie II wojny światowej budynek kościoła został poważnie uszkodzony w wyniku nalotu aliantów 22 maja 1944 r. Cenne wyposażenie wnętrza zostało ocalone w latach poprzednich. Odbudowy dokonano w 1950 r. Nie odbudowano starych sklepień; zamiast tego budynek zewnętrzny otrzymał prosty dwuspadowy dach, który łączył wszystkie trzy nawy. W Nikolaikirche znajdują się trzy organy. Przed budynkiem kościoła znajduje się rzeźba Wojownik duchów autorstwa Ernsta Barlacha. Otwarte: codziennie 10:00 - 18:00.
}}
* {{zobacz
| name=[https://ostseemagazin.net/petruskirche-kiel/ Petruskirche] | alt= | url= | adres=Weimarerstraße 1 | lat=54.359213| long=10.135649| wskazówki=
| tollfree=+49 (0)431 164 56, | fax=+49 (0)431 139 04
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=kontakt@akg-kiel.de. Zbudowany w latach 1905-1907 jako kościół garnizonowy marynarki wojennej, ten dom modlitwy stanowi imponujący przykład nowoczesnej protestanckiej architektury sakralnej z początku XX wieku. Zbudowany z cegły w tradycyjnym stylu, z wykorzystaniem wyjątkowo dużych cegieł, w formie klasztornej. Częściowo zniszczony przez bomby w 1944 roku podczas II wojny światowej, kościół św. Piotra został odbudowany w ciągu dwóch miesięcy w 1949 roku, głównie dzięki darowiznom amerykańskiej sekcji Światowej Federacji Luterańskiej. Projekt secesyjnych okien, z zachowaniem oryginalnych przeszkleń, wzmacnia ogólny efekt tego dzieła sztuki.
}}
* {{zobacz
| name=[https://www.lutherjakobi.de/ Kościół św. Jakuba] | alt= | url= | adres=Knooper Weg 12, | lat=54.3234| long=10.1276| wskazówki=
| tollfree=+49 (0)431 924 02 | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=gemeindebuero@jakobi-kiel.de​ . Neogotycki kościół wybudowano w 1882 r. Dziś wraz z kościołem luterańskim należy do gminy ewangelicko-luterańskiej jakobi i luterańskiej. Podczas II wojny światowej kościół został zniszczony przez bomby zapalające podczas nalotów na Kilonię w 1944 r., a po wojnie w latach 1952–1954 został odbudowany w uproszczony sposób. Oryginalną spiczastą wieżę zastąpiono filigranową, w kształcie latarni, przeszkloną okrągłą wieżą, która wpuszcza światło dzienne do wnętrza kościoła. Nadał kościołowi popularny przydomek ''Alleluja Gazometr''.
}}
* {{zobacz
| name=[https://www.heiligengeist-kiel.de/ueber-uns/bibelgarten Kościół św. Ansgara] | alt= | url= | adres=Holtenauer Straße 89 | lat=54.3355| long=10.1328| wskazówki=
| tollfree=+49 (0)431 58 78 21 12 | fax=+49 (0)431 58 78 21 19
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=info@heiligengeist-kiel.de. Neogotycki kościół halowy, zbudowany na planie prostokąta z półkolistymi wieżami schodowymi na czterech narożnikach, powstał w latach 1901-1903. Zniszczony podczas nalotów na Kilonię w 1944 roku podczas II wojny światowej, kościół został odbudowany na początku lat 50. XX wieku w bardzo prostym, niemal ewangelicko-reformowanym stylu, ze względu na ograniczone środki. Rozeta w szczycie i kolorowa inskrypcja nad portalem głównym zostały pokryte białym tynkiem. Dalsza renowacja, konieczna ze względu na warunki atmosferyczne, miała miejsce w 1995 roku.
}}
* {{zobacz
| name=[https://www.nordkirche.de/adressen/institutionen/detailansicht/institution/bugenhagen-kiel-ellerbek/ Bugenhagenkirche] | alt= | url= | adres=Lütjenburger Straße 7 | lat=54.31438 | long=10.17241| wskazówki=
| tollfree=+49 (0)431 2001417 | fax=+49 (0)431 728575
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=buero@bugenhagenkirche-kiel.de. Pierwszy kościół w Bugenhagen został zbudowany w 1896 roku i zburzony w 1941 roku. W 1948 roku parafianie otrzymali tymczasowy, drewniany kościół od Szwajcarskiej Organizacji Pomocy Kościołowi. Kościół w Bugenhagen w Kilonii-Ellerbek został konsekrowany w 1961 roku. Prosta elegancja nawy podkreśla piękno witrażu ołtarzowego, rozciągającego się od podłogi do sufitu i mającego kształt krzyża.
}}
* {{zobacz
| name=[https://www.bethlehem-kirche.de/index.html Kościół Betlejemski] | alt= | url= | adres=Möhrkestraße 9 | lat=54.3922| long=10.1769| wskazówki=
| tollfree=+49 (0)431 39 10 38, | fax=+49 (0)431 39 71 32
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=kontact@bethlehem-kirche.de. Kościół Betlejemski został zbudowany w 1875 roku jako kościół garnizonowy. Miał zastąpić zrujnowaną salę liturgiczną w twierdzy. Uderzające jest nieprawidłowe ustawienie ołtarza na zachód i prosta konstrukcja: budynek o konstrukcji szkieletowej, otynkowany od wewnątrz, obłożony drewnem na zewnątrz, co sprawiło, że kościół halowy zyskał w dawnych czasach pogardliwy przydomek „szopy religijnej” lub „szopy modlitewnej”; nawet dziś wielu nazywa go po prostu „drewnianym kościołem”. Wieżyczka z dzwonem wieńczy kruchtę, ale jego dźwięk ma niewiele wspólnego z religią (pastor Schorn, 1901). Od początku istnienia do 1953 roku kościół był również wykorzystywany do nabożeństw katolickich. Obecny kościół betlejemski, jako jedyny zachowany drewniany budynek sakralny z okresu po 1870 roku w Szlezwiku-Holsztynie, jest oryginalnym zabytkiem kultury o szczególnym znaczeniu i od 1988 roku znajduje się na liście zabytków. W 1999 roku budynek nabyło stowarzyszenie „Interessengemeinschaft Bethlehem-Kirche e.V.” (Związek Interesów Kościoła Betlejemskigo). Ta organizacja non-profit zapewnia jego użytkowanie do celów religijnych i wydarzeń kulturalnych.
}}
* {{zobacz
| name=[https://www.trinitatis-kiel.de/ Kościół św. Marii Magdaleny] | alt= | url= | adres=Im Dorfe 1 | lat=54.2914| long=10.1759| wskazówki=
| tollfree=+49 (0)431 78 64 00, | fax=+49 (0)431 78 48 03,
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=mm@trinitatis-kiel.de​ . Kościół Marii Magdaleny w Kilonii-Elmschenhagen został zbudowany w XIII wieku. W XIX wieku kościół został poważnie uszkodzony przez piorun. Nowy budynek ukończono w 1866 roku. Kościół w Elmschenhagen jest jednym z pierwszych miejsc kultu w Szlezwiku-Holsztynie wybudowanym w stylu neogotyckim. Kilku hojnych darczyńców umożliwiło nie tylko budowę, ale i bogate wyposażenie kościoła Marii Magdaleny. Prezbiterium i front organowy zostały zniszczone podczas bombardowań lotniczych w czasie II wojny światowej, a w 1949 roku kościół ponownie otrzymał używane organy. Po kilku remontach organy zostały oddane do użytku 30 października 1994 roku. W prezbiterium widnieją biblijne historie z życia Jezusa Chrystusa, na malowidłach okiennych.
}}
=== Zamki, pałace, dwory ===
[[Plik:Schloss Kiel-msu-1027.jpg|thumb|Zamek Kiloński]]
* {{zobacz
| name=Zamek Kiloński | alt= | url= | adres= | lat=54.3242| long=10.1434| wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Centrum średniowiecznego zespołu miejskiego stanowił kościół, klasztor i zamek – późniejszy Zamek Kiloński na wzgórzu nad brzegiem Förde. Później zamek był rezydencją wdów i wtórną rezydencją książąt Gottorf. Katarzyny Wielkiej przeszedł gruntowne przebudowy i renowacje w roku 1763. Ostatni okres świetności przeżywał w latach 1888-1918 jako siedziba i rezydencja księcia pruskiego Heinricha, brata cesarza Wilhelma II. Po ataku bombowym w 1944 r. spłonął imponujący renesansowy budynek, z wyjątkiem zachodniego skrzydła (budynek Pelli), które zachowało się do dziś. W 1957 roku zamek w Kilonii został odbudowany i stał się centralnym ośrodkiem kulturalnym kraju. Dziś ten imponujący budynek jest symbolem nowego początku demokracji i konsekwentnie nowoczesnej odbudowy Kilonii po drugiej wojnie światowej. W rozbudowie mieści się sala koncertowa i regionalne studio NDR. Co roku na terenie kompleksu zamkowego odbywa się około 300 różnych wydarzeń, w których bierze udział nawet 200 000 gości.
}}
=== Budynki ===
[[Plik:Hauptbahnhof Kiel Panorama Sonnenuntergang.jpg|thumb|Dworzec główny w Kilonii]]
[[Plik:KI Flandernbunker.JPG|thumb|Flandernbunker]]
[[Plik:Rathaus-kiel.jpg|thumb|Ratusz w Kilonii]]
[[Plik:Hoernbruecke Kiel.jpg|thumb|Hörnbrücke, otwarty]]
[[Plik:Leuchtturm Holtenau Kiel2001.jpg|thumb|Latarnia morska Kilonia-Holtenau]]
Z uwagi na fakt, że Kilonia była wielokrotnie celem bombardowań alianckich podczas II wojny światowej, niewiele pozostało ze starej zabudowy. Niemniej jednak, znajduje się tu kilka pięknych, odbudowanych i odrestaurowanych budynków, które warto zobaczyć.
* {{zobacz
| name=Dworzec główny w Kilonii | alt= | url= | adres= | lat= | long= | wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Główny dworzec kolejowy w Kilonii jest warty zobaczenia, ponieważ był pieczołowicie restaurowany przez wiele lat. Pierwszy dworzec w Kilonii został zbudowany w latach 1843-1846 w Ziegelteich (zasypany w latach 1865-1876), około 500 metrów na północ od obecnego miejsca. Obecna lokalizacja poprawiła dostęp drogowy do portu. Budowa rozpoczęła się w 1895 roku. Stary dworzec został zburzony w 1902 roku. W 1944 roku główny dworzec i przyległe budynki zostały poważnie uszkodzone podczas ciężkiego nalotu bombowego aliantów. Rekonstrukcja dworca w uproszczonej formie rozpoczęła się w 1950 roku. Kompleksowy remont dworca rozpoczął się w 1999 roku. Przeprojektowany dziedziniec dworca i hol na peronie poprzecznym, z licznymi sklepami, zostały zainaugurowane podczas Tygodnia Kilońskiego w czerwcu 2004 roku. Odrestaurowano również Kaisertreppe (Schody Cesarskie) po stronie wschodniej. W 2016 roku zburzono parking nad centralnym dworcem autobusowym, który kiedyś był połączony z dworcem kolejowym; nowy budynek otwarto ponownie w październiku 2019 roku.
}}
* {{zobacz
| name=[https://www.mahnmalkilian.de/flandernbunker.html Flandernbunker] | alt= | url= | adres=Kiellinie 249 | lat=54.354722 | long=10.138889 | wskazówki=Kiel-Wik nad zatoką Hindenburgufer, wejście do portu morskiego
| tollfree=+49 (0)431 590 72 26, | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=info@kriegszeuge.de​. Bunkier Flanders to wieżowiec z czasów II wojny światowej, który początkowo służył jedynie jako schron dla żołnierzy i centrum dowodzenia w sytuacjach awaryjnych, ale pod koniec wojny został udostępniony także cywilom. Szczególne wrażenie robią mury o grubości dochodzącej do 2 m, wyraźnie widoczne przy otworach. Od 2004 roku bunkier znajduje się na liście zabytków. Można go znaleźć dzięki stowarzyszeniu „Mahnmal Kilian e.V.” Zwiedzanie z przewodnikiem odbywa się: w każdą pierwszą niedzielę miesiąca o godzinie 11:30 (z wyjątkiem stycznia). Koszt wycieczki wynosi 2 € (ulgowy 1 €). Na życzenie możliwe jest umówienie indywidualnych spotkań dla grup i klas szkolnych. Otwarte: poniedziałek - piątek: 11:00 - 15:00, niedziela: 11:00 - 17:00, codziennie w Tygodniu Kilońskim 11:00 - 15:00 oraz środa, sobota i niedziela do 17:00. Cena: 4 €, obniżona 3 €.
}}
* {{zobacz
| name=Ratusz | alt= | url= | adres=Fleethörn 9 | lat=54.3225| long=10.1325| wskazówki=
| tollfree=+49 (0)431 90 10 | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Istniejący ratusz na Starym Rynku stał się zbyt mały około 1900 roku dla dynamicznie rozwijającego się miasta stoczniowego i marynarki wojennej. Dlatego obecny ratusz z wieżą został zbudowany w latach 1907–1911 na przedmieściach, na terenie obecnego Placu Ratuszowego, na zachód od starego miasta. Długo nazywano go „Nowym Ratuszem”. Został całkowicie zniszczony podczas II wojny światowej, z wyjątkiem kilku piwnic. Miasto zleciło budowę ratusza, który obecnie jest zabytkiem, w latach 1907–1911. Zgodnie z tradycją reprezentacyjnej architektury ratuszowej, budynek posiada własną wieżę. Wieża ta jest wzorowana na dzwonnicy, takiej jak Dzwonnica św. Marka w [[Wenecja|Wenecji]]. Wieża Kilońska, mierząca 106 metrów wysokości, przewyższa jednak Dzwonnicę św. Marka o 7,4 metra. Platforma widokowa znajduje się na wysokości 67 metrów i można ją zwiedzać w ramach wycieczek z przewodnikiem. Winda zapewnia dostęp do platformy widokowej na wysokości 67 metrów. Z wieży co kwadrans rozbrzmiewa dźwięk karillonu, który aż do wybicia pełnej godziny odgrywa kolejną ćwierć melodii. Jest to bardzo podobne do dźwięku dzwonów na wieży zegarowej Big Ben w [[Londyn]]ie lub dzwonów ratusza w [[Kopenhaga|Kopenhadze]].
}}
* {{zobacz
| name=[https://theater-kiel.de/start/index.html Opera] | alt= | url= | adres=Rathausplatz 4 | lat=54.3231| long=10.1333| wskazówki=
| tollfree=+49 (0)431 90 19 01 | fax=+49 (0)431 90 16 28 70
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Opera w Kilonii jest zabytkiem i siedzibą Teatru Kilońskiego. Budowa ceglanego budynku, z bogatymi piaskowcowymi detalami i misternie rzeźbioną linią dachu, trwała od 1905 do 1907 roku. Otwarcie teatru nastąpiło 1 października 1907 roku. Podczas II wojny światowej naloty alianckie poważnie uszkodziły teatr miejski. Odbudowa – z zachowaniem istniejących murów – trwała od 1950 do 1953 roku. Obecnie opera, licząca około 840 miejsc, posiada dużą scenę o powierzchni 400 metrów kwadratowych, fosę dla orkiestry/scenę oraz rozbudowany park maszynowy dla Kilońskiego Teatru Muzycznego i Baletu. W 1993 roku opera została wpisana na listę zabytków kultury o szczególnym znaczeniu.
}}
* {{zobacz
| name=[https://structurae.net/de/bauwerke/hoernbruecke-kiel Hörnbrücke] | alt= | url= | adres= | lat=54.315| long=10.1356| wskazówki=na głównym dworcu kolejowym
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Most Hörnbrücke łączy centrum miasta ze wschodnim brzegiem Renu. Otwiera się o określonych godzinach i w razie potrzeby, aby umożliwić przepływającym statkom przepływanie pod nim. Jest przeznaczony wyłącznie dla pieszych i rowerzystów. Na początku po ukończeniu budowy w 1997 roku, nazywano go „mostem nic niedziałającym” ze względu na jego zawodną mechanikę.
}}
* {{zobacz
| name=[https://www.baken-net.de/kiel-holtenau_lt.htm Latarnia morska Kilonia-Holtenau] | alt= | url= | adres= | lat=54.369248| long=10.153896| wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Latarnia morska, zbudowana w 1895 roku, uważana jest za jedną z najpiękniejszych latarni morskich w Niemczech. W fundamencie wieży znajduje się kamień węgielny wraz z dokumentem założycielskim Kanału Cesarza Wilhelma (Kanał Północnobałtycki). Latarnia morska w Holtenau została gruntownie odnowiona w 1995 roku z okazji 100. rocznicy powstania Kanału Kilońskiego. Dziś otoczony jest terenem zielonym; ośmiokątna podkonstrukcja ceglanej wieży pełni także funkcję sali weselnej. Nie jest udostępniony do zwiedzania, można go zwiedzać z przewodnikiem. Z podnóża latarni roztacza się doskonały widok na to, co dzieje się zarówno w Fiordzie Kilońskim, jak i w śluzach.
}}
* {{zobacz
| name=[https://www.wsa-nord-ostsee-kanal.wsv.de/Webs/WSA/WSA-Nord-Ostsee-Kanal/DE/6_Presse/1_Bilder/_Historische_Bilder/k_Bruecken/2_Levensauer_Hochbruecke/levensauer_hochbruecke_text.html Levensauer Hochbrücke] | alt= | url= | adres= | lat=54.3678| long=10.0758| wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=to kombinowany most kolejowy i drogowy z pierwszego okresu budowy kanału (1894). Znajduje się w obszarze miejskim Kilonii. Ze względu na geometrię łuku znacznie ogranicza szerokość przejścia kanału. Aby umożliwić spotkanie statków, NOK ma zostać poszerzony w rejonie tego wąskiego gardła, a most ma zostać zastąpiony nowym budynkiem.
}}

== Najbliższe okolice ==

== Praca ==

== Nauka ==

== Zakupy ==

== Gastronomia ==

== Imprezy ==
* '''Tydzień Kilonii''' (''Kieler Woche'') [http://www.kieler-woche.de/] - odbywa się pod koniec czerwca.

== Noclegi ==
* {{listing|name=Peanuts Hostel|www=http://www.peanuts-hostel.de/englisch.html|adres=Harriesstraße 2|wskazówki=|telefon=+49 431 364 2208|fax=|email=|dodatkowe informacje=Cena od 18 do 28€ od osoby.}}
* {{listing|name=Bekpek|www=http://www.bekpek-kiel.de/|adres=Kronshagener Weg 130 a|wskazówki=|telefon=+49 431 888 8009|fax=|email=|dodatkowe informacje=}}
* {{listing|name=Kieler Zimmer|www=http://www.kieler-zimmer.de/|adres=|wskazówki=550 m od dworca centralnego.|telefon=|fax=|email=kieler-zimmer@gmx.de|dodatkowe informacje= Ceny: 30€ (1 osoba), 45€ (2 osoby), 60€ (3 osoby) za noc.}}
* {{listing|name=Nordic Hotel Astor|www=http://www.nordic-hotels.com/|adres=|wskazówki=Sieć oferuje kilka hoteli. W centrum miasta, w pobliżu dworca centralnego i połączeń promowych.|telefon=+49 800 99 79 000|fax=|email=|dodatkowe informacje=}}
* {{listing|name=Steigenberger Hotel Conti-Hansa|www=http://www.steigenberger.com/Kiel/|adres=Schloßgarten 7|wskazówki=|telefon=+49 431 5115-0|fax=+49 431 5115-444|email=kiel@steigenberger.de|dodatkowe informacje=}}
* {{listing|name=Birke - Ringhotel Kiel|www=https://www.hotel-birke.de/|adres=|wskazówki=|telefon=+49 431 5331 0|fax=+49 431 5331 333|email=info@hotel-birke.de|dodatkowe informacje=}}
* {{listing|name=Hotel Kieler Yacht Club|www=http://www.hotel-kyc.de/index.php?id=28|adres=Hindenburgufer 70|wskazówki=|telefon=+49 431 8813-0|fax=+49 431 8813-444 |email=service@hotel-kyc.de|dodatkowe informacje=}}
* {{listing|name=Romantik Hotel Kieler Kaufmann|www=http://www.kieler-kaufmann.de/|adres=Niemannsweg 102|wskazówki=|telefon=+49 (431) 8811-0|fax=+49 (431) 8811-35 |email=info@kieler-kaufmann.de|dodatkowe informacje=}}

== Kontakt ==

== Bezpieczeństwo ==

== Informacje turystyczne ==

== Wyjazd ==

{{Jest w|Holsztyn}}
{{Zarys}}
{{Atrybucja}}

[[Kategoria:Szlezwik-Holsztyn]]</text>
      <sha1>owijz2ebgw83gdwepizd5ktn5hwcbtv</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Czarnogóra</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2374</id>
    <revision>
      <id>158236</id>
      <parentid>108591</parentid>
      <timestamp>2026-08-11T08:37:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-44001-54</username>
        <id>17624</id>
      </contributor>
      <comment>/* Ubezpieczenia */  Zmienione informacje co do posiadania zielonej karty na bazie informacji ze stron ministerstwa</comment>
      <origin>158236</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="18593" sha1="sm7tckqw98qjvxdcggnf4a3hxfhi4xj" xml:space="preserve">{{Top-banner}}
{{Państwo infobox
 |nazwa państwa        = Czarnogóra
 |nazwa oryginalna     = Црна Гора
 |flaga                = Flag of Montenegro.svg
 |lokalizacja          = Europe location MNE.png
 |stolica              = [[Podgorica]]
 |ustrój               = republika
 |waluta               = euro
 |strefa czasowa       = +1:00
 |powierzchnia         = 13 812
 |język urzędowy       = czarnogórski
 |religia              = prawosławie
 |kod telefoniczny     = +382
 |napięcie elektryczne = 220V/50Hz
 |typ gniazdka         = europejskie
 |kod samochodowy      = MNE
 |ruch samochodowy     = prawostronny
 |domena internetowa   = .me
}}
[[Plik:Montenegro CIA map PL.png|mały|upright=1.8]]
'''Czarnogóra''' (czarnogórski '''Црна Гора''' / '''Crna Gora''', języki niesłowiańskie: ''Montenegro'') – państwo na [[Bałkany|Bałkanach]] w [[Europa Południowa|Europie Południowej]].

== Charakterystyka ==
Leży na wybrzeżu [[Adriatyk|Morza Adriatyckiego]] (ok. 150 km wybrzeża). Od północy graniczy z [[Chorwacja|Chorwacją]] i [[Bośnia i Hercegowina|Bośnią i Hercegowiną]], od północnego wschodu z [[Serbia|Serbią]], od wschodu z [[Kosowo|Kosowem]], a od południa z [[Albania|Albanią]].

=== Geografia ===

=== Fauna i flora ===

=== Klimat ===
Czarnogóra leży w rejonie trzech stref klimatycznych'','' na północy i wschodzie jest strefa kontynentalna, nad Adriatykiem – śródziemnomorska, a na terenach obejmujących góry – strefa górska.

Najlepsza pora na wyjazd do Czarnogóry to miesiące wiosenne, w okresie od maja do czerwca na wybrzeżu panują idealne temperatury zarówno powietrza, jak i wody, natomiast latem robi się bardzo gorąco i jeśli ciężko znosimy wysokie temperatury zdecydowanie nie powinniśmy planować urlopu w lipcu czy sierpniu.

=== Historia ===
Ok. 1200 roku przed naszą erą Ilirowie zasiedlali tereny Jeziora Szkoderskiego. W II wieku p.n.e. tereny dzisiejszej Czarnogóry weszły w skład Cesarstwa Rzymskiego. W 1459 roku Czarnogóra została wcielona do Imperium Osmańskiego, miała jednak autonomię. Od XV do XVIII wieku tereny te były pod rządami Wenecjan. W 1878 roku na kongresie berlińskim Czarnogóra została uznana za niepodległe i suwerenne państwo, pierwszym i jedynym królem Czarnogóry został Mikołaj I Petrović-Niegosz. Po przegranej w I wojnie światowej została wcielona do nowego Królestwa Serbów, Chorwatów i Słoweńców. W 1941 roku zaczęła się okupacja terenów dzisiejszej Czarnogóry, lecz w 1944 nastąpiło wyzwolenie Czarnogóry. Rok później Czarnogóra stała się najmniejszą republiką Socjalistycznej Federalnej Republiki Jugosławii. W 1992 roku po oderwaniu się Chorwacji, Słowenii, Bośni i Hercegowiny oraz Macedonii Czarnogórcy w 80% wypowiedzieli się za pozostaniem w związku z Serbią tworząc nową Federalną Republikę Jugosławii. W 2002 roku walutą Czarnogóry została euro zastępując markę niemiecką. W roku 2003 została utworzona Serbia i Czarnogóra oraz ustalono, że po trzech latach miało odbyć się referendum w sprawie niepodległości. 21 maja 2006 zgodnie z zapowiedzią odbyło się referendum. Za niezależnością od Serbii wypowiedziało się 55,5% głosujących (próg 55%) co podobno było zasługą Czarnogórców mieszkających za granicą. Dwa dni później Serbowie i wiele innych państw uznali niepodległość Czarnogóry. 3 czerwca 2006 parlament kraju proklamował niepodległość. Rok potem Czarnogóra została 47 państwem Rady Europy. Stosunki z Serbią pozostawały dobre aż do 2008 roku gdy Czarnogórcy uznali niepodległość Kosowa. Dochodziło do zamieszek w Belgradzie - został wydalony ambasador czarnogórski. Teraz Czarnogóra kandyduje do Organizacji Traktatu Północnoatlantyckiego i Unii Europejskiej.

=== Kultura i sztuka ===

=== Polityka ===
Czarnogóra jest członkiem Organizacji Traktatu Północnoatlantyckiego i kandyduje do Unii Europejskiej. 

=== Gospodarka ===
Gospodarka jest jednym z minusów wejścia Czarnogóry do Unii Europejskiej, ponieważ prawdopodobnie nie wytrzymałaby konkurencji wolnego, jednolitego rynku. 

=== Społeczeństwo ===
Przez wiele lat ośrodek w przeważającej części religii staroprawosławnej.

=== Zwyczaje ===

== Przygotowania ==
=== Wybór czasu podróży ===
Ze względu na wysokie temperatury panujące latem, warto rozważyć przyjazd do Czarnogóry poza sezonem. Wprawdzie uboższa jest wtedy oferta turystyczna, ale aura doskwiera mniej.

=== Wizy ===
Obywatele Polski nie potrzebują wiz na pobyt krótszy niż 30-dniowy i do przekroczenia granicy wystarczy dowód osobisty.

Pobyt dłuższy niż 30 dni, ale krótszy niż 90 nie wymaga posiadania wizy i jest możliwy na podstawie ważnego paszportu.

Dopiero pobyt planowany na ponad 90 dni jest objęty obowiązkiem wizowym.

=== Przepisy celne ===
* [http://web.archive.org/web/20110813142905/http://www.msz.gov.pl/index.php?page=14396&amp;lang_id=pl&amp;bulletin_id=36&amp;document=25696 Strona MSZ. Polak za granicą]

=== Wymiana waluty  ===
Walutą Czarnogóry jest euro, więc nie powinno być problemów z pozyskaniem tamtejszych pieniędzy.  

=== Ubezpieczenia ===
Od roku 2021 Zielona Karta dla kierowców nie jest wymagana, aczkolwiek posiadanie jej może ułatwić kontrole drogowe.

== Dojazd ==
=== Samolotem ===
W Czarnogórze są 2 międzynarodowe porty lotnicze:
* '''Port lotniczy Podgorica''' znajduje się 12 km na południe od stolicy i jest głównym międzynarodowym węzłem lotniczym kraju.
* '''Port lotniczy Tivat''' znajduje się na wybrzeżu niedaleko miasta [[Tivat]].

&lt;!-- Z Polski nie ma bezpośrednich połączeń lotniczych z Czarnogórą. Najbliższym --&gt; 
Lotniskiem, do którego można się dostać lotami z Krakowa i Warszawy w sezonie wakacyjnym jest Dubrownik (ok. 40 km od granicy z Czarnogórą).

=== Pociągiem ===
Do Czarnogóry można dojechać pociągiem pospiesznym z [[Subotica|Suboticy]], przez [[Novi Sad]] i [[Belgrad]]. Pociąg zatrzymuje się w [[Bijelo Polje]], [[Kolašin]], [[Podgorica|Podgoricy]], [[Sutomore]] a jedzie aż do [[Bar]]u, głównego portu morskiego. Podróż z Belgradu do Baru wg [[Železnice Srbije]] wynosi 8 godzin, lecz pociągi często się spóźniają. Z Belgradu kursują 2 połączenia, jedno dzienne i jedno nocne.

W pociągu możliwa jest rezerwacja miejscówek. Dostępne są wagony pierwszej i drugiej klasy. Kolejami podróżuje bardzo dużo osób i może się zdarzyć, że zabraknie miejsc siedzących. W zależności od wagonu warunki podróży drugą klasą nie odpowiadają polskim realiom. W starszych po-austriackich wagonach fotele często są obdrapane i podarte, szyby brudne i podrapane, a na korytarzu panuje bałagan, zaś w nowszych wagonach na korytarzach jest czysto, a szyby i fotele są zadbane.

Pociągi nocne ciągną także wagony sypialne i kuszetki, zaś pociągi w sezonie ciągną wagony do przewozu samochodów. Koszt podróży pociągiem nie jest bardzo wysoki – podróż w jedną stronę kosztuje 24 euro.

Dużą niedogodnością jest fakt, że biletów do Czarnogóry nie można zakupić w [[Polska|Polsce]]. Zakup ich dostępny jest dopiero w [[Serbia|Serbii]], a opłata winna być w dinarach (RSD; 1 zł = ok. 30 RSD, stan na 2014). Strony internetowe [[PKP]] nie znajdują tego połączenia, a na dworcach kasjerki nie są w stanie udzielić niemal żadnej informacji na ten temat.

=== Samochodem ===
Ten górzysty kraj ma coraz lepsze drogi. Nie są one szerokie i raczej nie ma co marzyć o autostradach. Wijące się w górach serpentyny czasem otrzymują dodatkowy, trzeci pas ruchu dla ciężarówek. Odległości do pokonania na terytorium Czarnogóry są pozornie niewielkie, gdyż zawsze dochodzi jeszcze czynnik wspinania się lub zjeżdżania, co wymaga dużej koncentracji i wpływa na zmęczenie kierowcy.

Ograniczenia prędkości:
* 50 km/h w obszarze zabudowanym
* 80 km/h w obszarze niezabudowanym

Przy wjeździe należy uiścić jednoroczną opłatę ekologiczną w wysokości 10 EUR dla samochodów osobowych.

Ceny paliw są stałe i wynoszą średnio tyle, co w Polsce (1 litr diesla po 1,23 EUR).
&lt;!-- 
=== Autobusem ===
Autobusy do Czarnogóry na http://www.megahome.pl/autobusy_do_czarnogory.php
Pierwszy wyjazd z Polski 04.06 2011, ostatni wyjazd z Czarnogóry 25.09.2012
Bilet autokarowy do Czarnogóry – dwustronny w cenie 380 PLN, jednostronny 280 PLN
Autokary do Sarajewo, Mostar, Opuzen, Neum, Dubrovnik, Igalo, Meljne, Kumbor, Tivat, Budva, Rafajlovici
 --&gt;
=== Statkiem ===
Do Czarnogóry kursują regularne połączenia z [[Bari]] i [[Ankona|Ankony]] we [[Włochy|Włoszech]] do [[Bar]]u. Statki kursują prawie codziennie przez cały rok, a w sezonie letnim nawet kilka razy dziennie.

== Przejścia graniczne ==

== Podział administracyjny ==
[[Plik:Montenegro municipalities.png|mały|upright=2.2|Podział administracyjny Czarnogóry]]
Czarnogóra dzieli się na 21 gmin (czarn. општина/opština). W ramach gminy stołecznej Podgorica wydzielono dodatkowo dwie gminy miejskie (градска општина/gradska opština). 
&lt;!-- Szczegółowy opis gmin
# 	Herb 	Gmina 	Powierzchnia w km² 	Liczba ludności 	Zagęszczenie 	Dominująca
grupa etniczna 	Język dominujący 	Religia dominująca
1 	
CoatAN.jpg
	Andrijevica 	283 	5,071 	18 	Serbowie (61.86%) 	serbski 	Prawosławie
2 	
Coat of Arms of Bar.png
	Bar 	598 	42,048 	70 	Czarnogórcy (46.50%) 	czarnogórski 	Prawosławie
3 	
BeraneWeapon.png
	Berane 	717 	33,970 	47 	Serbowie (42.96%) 	serbski 	Prawosławie
4 	
BijeloPoljeWeapon.png
	Bijelo Polje 	924 	46,051 	50 	Serbowie (35.96%) 	serbski 	Prawosławie
5 	
Budva-grb.gif
	Budva 	122 	19,218 	157 	Czarnogórcy (48.19%) 	serbski 	Prawosławie
6 	
Grb-Cetinja.gif
	Cetynia 	899 	16,657 	19 	Czarnogórcy (90.54%) 	czarnogórski 	Prawosławie
7 	
Danilovgrad crest.png
	Danilovgrad 	501 	18,472 	37 	Czarnogórcy (64.19%) 	serbski 	Prawosławie
8 	
Coat of arms of Herceg Novi.png
	Herceg Novi 	235 	30,864 	131 	Serbowie (48.89%) 	serbski 	Prawosławie
9 	
Kolasin coat.gif
	Kolašin 	897 	8,380 	9 	Czarnogórcy (57.42%) 	serbski 	Prawosławie
10 	
Coat of Arms of Kotor.png
	Kotor 	335 	22,601 	67 	Czarnogórcy (48.88%) 	serbski 	Prawosławie
11 	
Mojkovac coa.png
	Mojkovac 	367 	8,622 	23 	Czarnogórcy (59.12%) 	serbski 	Prawosławie
12 	
Niksic-Grb.gif
	Nikšić 	2,065 	72,443 	35 	Czarnogórcy (63.70%) 	serbski 	Prawosławie
13 	
PlavWeapon.png
	Plav 	486 	13,108 	27 	Boszniacy (51.90%) 	bośniacki 	Islam
14 	
Pluzine coa.png
	Plužine 	854 	3,246 	4 	Serbowie (65.65%) 	serbski 	Prawosławie
15 	
Pljevlja-grb.png
	Pljevlja 	1,346 	30,786 	23 	Serbowie (57.07%) 	serbski 	Prawosławie
16 	
Podgorica Coat of Arms.png
	Podgorica 	1,399 	185,937 	133 	Czarnogórcy (57.35%) 	czarnogórski 	Prawosławie
17 	
Rozaje-grb.png
	Rožaje 	432 	22,964 	53 	Boszniacy (83.91%) 	bośniacki 	Islam
18 	
SavnikWeapon.png
	Šavnik 	553 	2,070 	4 	Czarnogórcy (53.82%) 	serbski 	Prawosławie
19 	
TivatWeapon.png
	Tivat 	46 	14,031 	305 	Czarnogórcy (33.25%) 	serbski 	Prawosławie
20 	
Ulcinj-Grb.gif
	Ulcinj / Ulqin 	255 	19,921 	78 	Albańczycy (70.66%) 	albański 	Islam
21 		Žabljak 	445 	3,569 	8 	Czarnogórcy (50.43%) 	serbski 	Prawosławie --&gt;
== Miasta ==
Według danych oficjalnych pochodzących z 2011 roku Czarnogóra posiadała ponad 20 miast o ludności przekraczającej 2 tys. mieszkańców. Stolica kraju Podgorica jako jedyne miasto liczyło ponad 100 tys. mieszkańców; 1 miasto z ludnością 50÷100 tys., 8 miast z ludnością 10÷25 tys. oraz reszta miast poniżej 10 tys. mieszkańców.
* [[Podgorica]]
* [[Budva]]
* [[Kotor]]
* [[Bar]]
* [[Cetynia]] (''Cetinje'')
&lt;!-- Alfabetyczna lista miast w Czarnogórze:
Nazwa 	Cyrylica 	Ludność (1981) 	Ludność (1991) 	Ludność (2003)
Andrijevica 	Андријевица 	941 	933 	1.073
Bar 	Бар 	6.742 	10.971 	13.719
Berane 	Беране 	12.720 	12.267 	11.776
Bijela 	Бијелa 	2.392 	3.084 	3.748
Bijelo Polje 	Бијело Поље 	11.927 	16.586 	15.883
Budva 	Будва 	4.684 	7.178 	10.918
Burtaiši 	Бypтaиши 	k.A. 	2.835 	3.013
Cetynia 	Цетиње 	14.088 	15.946 	15.137
Danilovgrad 	Даниловград 	3.664 	4.409 	5.208
Dobrota 	Доброта 	5.435 	7.283 	8.169
Herceg Novi 	Херцег Нови 	9.130 	11.429 	12.739
Igalo 	Игaлo 	3.556 	3.676 	3.754
Kolašin 	Колашин 	2.439 	2.540 	2.989
Kotor 	Котор 	5.345 	5.620 	5.341
Mojkovac 	Мојковац 	5.156 	5.859 	4.120
Nikšić 	Никшић 	50.399 	56.141 	58.212
Plav 	Плав 	3.348 	4.560 	3.615
Pljevlja 	Пљевља 	16.792 	20.187 	21.377
Plužine 	Плужине 	730 	1.458 	1.494
Podgorica 	Подгорица 	96.074 	117.875 	136.473
Rožaje 	Рожаје 	7.336 	9.033 	9.121
Šavnik 	Шавник 	633 	821 	570
Tivat 	Тиват 	6.280 	8.230 	9.467
Ulcinj 	Улцињ 	9.140 	11.144 	10.828
Žabljak 	Жабљак 	1.379 	1.853 	1.937 --&gt; 
== Ciekawe miejsca ==
* [[Stari Bar]]
* wyspa Św. Stefan – przerobiona na luksusowy hotel, da się na nią wejść za opłatą ok. 10 euro (chyba że wykupimy nocleg)
* starówka [[Budva|Budwy]]
* [[Perast]]
* [[Herceg-Novi]]
* monastyr [[Moraca]]
* monastyr [[Ostrog]]
* Park Narodowy [[Lovcen]]
* kanion Tary
* dolina Moraca
* [[Ulcinj]]
* góry [[Prokletije]]
* [[Jezioro Pivsko]]

=== Obiekty z listy światowego dziedzictwa UNESCO ===
{{#lsth:Lista światowego dziedzictwa UNESCO|[[Czarnogóra]]}}

== Transport ==
Wzdłuż wybrzeża od Herceg-Novi do Baru często i punktualnie jeżdżą autobusy. Dalej na południe jest bardzo mało połączeń. Często autobus kończy bieg w Barze, mimo że według rozkładu powinien jechać do Ulcinja. W głąb kraju autobusem dojechać można z Budwy i Baru. Płaci się za korzystanie z dworca autobusowego. Ceny biletów autobusowych, jak i taksówek są niskie. Bilet z Baru do Herceg-Novi wynosi 7 EUR, a podróż trwa około 3 godzin.

== Wyjazd ==
Czarnogóra może służyć jako punkt wypadowy do [[Albania|Albanii]] – okolice krasowego [[Jezioro Szkoderskie|Jeziora Szkoderskiego]].

Droga wybrzeżem na północ wiedzie do [[Dubrownik]]a, skąd można kierować się na chorwackie wyspy lub do [[Bośnia i Hercegowina|Bośni i Hercegowiny]].

Są też opcje popłynięcia promem do [[Włochy|Włoch]], albo wyjazdu w kierunku na [[Serbia|Serbię]].

== Język ==
Status języka urzędowego kraju ma czarnogórski standard języka serbsko-chorwackiego, lecz duża część mieszkańców za swój język ojczysty uznaje odmianę serbską. Oba standardy są wzajemnie zrozumiałe. Młodsze pokolenie mieszkańców kraju posługuje się angielskim w stopniu komunikatywnym, zaś starsze jeśli już zna jakiś język, to jest to niemiecki.

== Zakupy ==
W górach można nabyć wytwory domowej produkcji:
* sir – ser najczęściej kozi
* kajmak – coś pomiędzy śmietaną a serem – doskonałe.
* pršut – szynka wędzona lub suszona na słońcu i wietrze
* wino
* rakija – samogon w kilku odmianach:
** loza – z winogron
** šljivovica – ze śliwek

* Czerwone wino Vranac wiele odmian – szczególnie polecane Pro Corde
* Białe wino Krstac

== Gastronomia ==
Restauracje w cenach zbliżonych cenowo i standardem do Polski. Doskonałe potrawy z jagnięciny oraz przysmaki z rusztu&lt;ref&gt;[https://iczarnogora.pl/przysmaki-czarnogory/ Przysmaki kulinarne Czarnogóry]&lt;/ref&gt;.

== Noclegi ==
Nocleg na wybrzeżu można znaleźć bez problemu. Na dworcach autobusowych i kolejowych stoją ludzie i oferują pokoje. Poza tym w każdym większym mieście jest jakiś hotel. Wiele prywatnych kwater można znaleźć i zarezerwować przez internet. Na wybrzeżu również dość dobrze rozwinięta jest sieć pól namiotowych. Bez problemu można znaleźć kemping w większości nadmorskich miejscowości. Kempingi przeważnie o niezbyt wysokim standardzie, toteż [[noclegi na dziko]] są opłacalną opcją. Obozowanie na dziko nie jest zabronione.

Standardem na kempingach jest brak ciepłej wody. Warto przy biwakowaniu zapewnić sobie prysznic turystyczny, lub przystosować się do zimnej wody.

Bez problemu można legalnie spać w Parku Narodowym Lovcen, po uiszczeniu opłaty 2 Euro od osoby.

== Nauka ==

== Praca ==

== Bezpieczeństwo ==
Czarnogóra jest zupełnie bezpieczna. W nadmorskich kurortach należałoby zachować typowe środki ostrożności, gdyż takie miejsca są naturalnie podatne na działanie kieszonkowców i innych drobnych przestępców.

== Zdrowie ==
O leczeniu obywateli polskich w Czarnogórze mówi polsko-jugosłowiańska umowa o ubezpieczeniu społecznym z 1958 roku. Turystom zagranicznym w nagłych przypadkach udziela się bezpłatnej pomocy medycznej. Alarmowy numer pogotowia ratunkowego to 124. Poziom pomocy medycznej jest niski, ale apteki są dobrze zaopatrzone. Mimo to zaleca się wziąć z Polski podstawowe lekarstwa. Opłata za prywatną wizytę wynosi aż ok. 50 euro. 

== Kontakt ==
=== Telefon ===
Numer kierunkowy to '''+382'''.

W ofercie są bardzo tanie zestawy startowe u lokalnych telefonii komórkowych.

&lt;!-- Działają oczywiście polskie sieci, ale dosyć drogie, tj. ok. 5 PLN/min. --&gt;

=== Internet ===
Czarnogórskie strony internetowe mogą znajdować się w domenie '''.me''', ale powszechne jest korzystanie również z '''.cg i.yu'''.

Nietrudno znaleźć kawiarenkę internetową, albo poprosić o kod dostępu do lokalnej bezprzewodowej sieci WiFi w hostelu.

=== Poczta ===
Okienka pocztowe oznakowane na żółto, widoczne są dość często. Ceny przesyłek na europejskim poziomie.

== Informacje turystyczne ==
* [http://www.touristinmontenegro.com/ Montenegro Travel and Tourism GUIDE]
* [http://www.sveti-stefan.net/ Sveti Stefan]
* [http://montenegro-travel-guide.info/ Montenegro Travel]
* [http://www.Montenegro365.com/ Podróż do Czarnogóry]
* [http://montenegro.aventin.hr Zakwaterowanie turystyczne w Czarnogórze]
* [https://iczarnogora.pl/ Praktyczne porady turystyczne o Czarnogórze]

== Przedstawicielstwa dyplomatyczne ==
'''Ambasada RP w Podgoricy'''

ul. Kozaračka 79

81 000 Podgorica

Czarnogóra

Nr telefonu: +382 20 608 320

Nr faksu: +382 20 658 581

Strona www: https://podgorica.msz.gov.pl/pl/

E-mail: [Mailto:podgorica.amb.sekretariat@msz.gov.pl podgorica.amb.sekretariat@msz.gov.pl]

'''Ambasada Czarnogóry w Warszawie'''    

Al. Ujazdowskie 41

00-540 Warszawa

Telefon: +48 22 319 56 70

Fax: +48 22 319 56 74

E-mail: [Mailto:poland@mfa.gov.me poland@mfa.gov.me]

== Przypisy ==
&lt;references /&gt;

{{Atrybucja}}
{{Jest w|Bałkany}}

[[Kategoria:Czarnogóra| ]]</text>
      <sha1>sm7tckqw98qjvxdcggnf4a3hxfhi4xj</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Port lotniczy Indira Gandhi</title>
    <ns>0</ns>
    <id>19344</id>
    <revision>
      <id>158234</id>
      <timestamp>2026-08-10T17:19:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Moromar</username>
        <id>2451</id>
      </contributor>
      <comment>Utworzono nową stronę „{{top-banner}} '''Międzynarodowy Port Lotniczy im. Indiry Gandhi''' ({{IATA|DEL}}), główny port lotniczy [[Delhi]], jest głównym węzłem komunikacyjnym całego ruchu krajowego i międzynarodowego w [[Indie|Indiach]]. Jest to najbardziej ruchliwe lotnisko w [[Indie|Indiach]], 17. na świecie i 6. w [[Azja|Azji]] pod względem ruchu pasażerskiego i cargo, obsługujące ponad 70 milionów pasażerów.  Lotnisko nosi imię Indiry Gandhi, byłej premier Ind…”</comment>
      <origin>158234</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1729" sha1="s7crkszh5prk2xbov9sxd4yyfcui31t" xml:space="preserve">{{top-banner}}
'''Międzynarodowy Port Lotniczy im. Indiry Gandhi''' ({{IATA|DEL}}), główny port lotniczy [[Delhi]], jest głównym węzłem komunikacyjnym całego ruchu krajowego i międzynarodowego w [[Indie|Indiach]]. Jest to najbardziej ruchliwe lotnisko w [[Indie|Indiach]], 17. na świecie i 6. w [[Azja|Azji]] pod względem ruchu pasażerskiego i cargo, obsługujące ponad 70 milionów pasażerów.

Lotnisko nosi imię Indiry Gandhi, byłej premier [[Indie|Indii]], i zajmuje powierzchnię 5106 akrów.

== Charakterystyka ==
{{mapa|28.5495|77.0989|zoom=13|wysokość=380|szerokość=500|grupy=transport,zobacz,natura,jedzenie,bar,nocleg,atrakcja,zakupy,alarm,zdrowie,zabytek,kontakt,nauka,punkt,rower,parking,obszar,metro,praca}}
Niegdyś słynące z kiepskiego stanu lotnisko zostało ulepszone dzięki budowie terminala T3 i modernizacji terminala T1. Na lotnisku znajduje się kilka punktów kontroli bezpieczeństwa, a przed wejściem na pokład samolotu może być konieczne okazanie karty pokładowej i paszportu kilkanaście razy.

Wylatując z [[Delhi]] z terminalu międzynarodowego, należy stawić się na 2-3 godziny przed planowanym odlotem. W przypadku lotów krajowych 2 godziny powinny wystarczyć, w zależności od tego, czy konieczne będzie odczekanie w kolejce do nadania bagażu. Choć proces ten bywa czasochłonny, przebiega sprawnie, a sklepy i restauracje w nowym terminalu znajdują się w pobliżu bramek, a nie przed kontrolą bezpieczeństwa. Jeśli jednak chcesz wymienić posiadaną indyjską walutę na preferowaną walutę obcą, musisz to zrobić przed przejściem kontroli bezpieczeństwa.

{{Jest w|Delhi}}
{{zarys}}

[[Kategoria:Indie]]
[[Kategoria:Porty lotnicze|Indira Gandhi]]</text>
      <sha1>s7crkszh5prk2xbov9sxd4yyfcui31t</sha1>
    </revision>
  </page>
</mediawiki>