Wikipodróże plwikivoyage https://pl.wikivoyage.org/wiki/Strona_g%C5%82%C3%B3wna MediaWiki 1.47.0-wmf.16 first-letter Media Specjalna Dyskusja Użytkownik Dyskusja użytkownika Wikipodróże Dyskusja Wikipodróży Plik Dyskusja pliku MediaWiki Dyskusja MediaWiki Szablon Dyskusja szablonu Pomoc Dyskusja pomocy Kategoria Dyskusja kategorii TimedText TimedText talk Moduł Dyskusja modułu Wydarzenie Dyskusja wydarzenia 0 309 158344 155189 2026-08-19T12:21:20Z Blakocha 15598 int. 158344 wikitext text/x-wiki {{Top-banner}} {{Państwo infobox |nazwa państwa = Australia |flaga = Flag of Australia.svg |lokalizacja = Australia in its region.svg |stolica = [[Canberra]] |ustrój = monarchia konstytucyjna |waluta = dolar (AUD, $)<br />1 $ = 100 centów (¢) |strefa czasowa = UTC +8 do +11½ |powierzchnia = 7 686 850 |język urzędowy = ''de facto'' angielski |religia = katolicyzm |kod telefoniczny = +61 |napięcie elektryczne = 240 V / 50 Hz |typ gniazdka = I |kod samochodowy = AUS |ruch samochodowy = lewostronny |domena internetowa = .au }} [[Plik:Australia mapa.png|thumb|upright=2.6]] '''Australia''' – państwo Oceanii, obejmujące wyspę Tasmanię i inne znacznie mniejsze wyspy na Oceanie Indyjskim i Spokojnym. == Charakterystyka == Australia to mityczna, pradawna kraina Aborygenów, czerwonych piasków, pustynnych szlaków, dziwnych stworzeń, bezkresnych równin, niecodziennej roślinności i dużego pragnienia. ''Terra Australis Incognita'', czyli ''Południowy Nieznany Ląd'', tak nazywali po łacinie Australię pierwsi europejscy podróżnicy penetrujący te strony. Do dziś została już zbadana i odkryta, ale będąc najmniej zaludnionym krajem świata (2,8 osób/km²), pobudza wyobraźnię podróżników, kusząc egzotyką, odmiennością i odosobnieniem na krańcach świata. === Geografia === Australia jest najmniejszym kontynentem na Ziemi i najbardziej odosobnionym, położonym w strefie zwrotnikowej na półkuli południowej. Kraj otoczony jest od zachodu i południa wodami oceanu Indyjskiego, a od północy i wschodu morzami zlewiska Pacyfiku. Najbliższe sąsiedztwo Australii to wyspy [[Indonezja|Indonezji]] na północy i [[Nowa Zelandia]], z którą tworzy swego rodzaju unię gospodarczą, polityczną i wojskową. Jest stosunkowo niskim i płaskim lądem, bo chociaż depresja wokół jeziora Eyre w Południowej Australii opada 12 m p.p.m., a Góra Kościuszki w Nowej Południowej Walii wznosi się na 2228 m nad poziom morza, to jego średnia wysokość wynosi 292 m. === Fauna i flora === === Klimat === Przeważająca część Australii leży w klimacie zwrotnikowym kontynentalnym suchym lub wybitnie (skrajnie) suchym. Wschodnia część kraju znajduje się w klimacie kontynentalnym wilgotnym (poza barierą gór), z powodu częstych napływów morskich mas powietrza. Australia północna leży w strefie klimatów równikowych (klimat podrównikowy suchy, przechodzi w wilgotny na wschodzie, natomiast na krańcach Terytorium Północnego i w północnej części Półwyspu Jork występuje odmiana monsunowa). Krańce południowo-zachodnie i południowo-wschodnie oraz Tasmania znajdują się w klimacie podzwrotnikowym morskim typu śródziemnomorskiego. Na 80% powierzchni lądu w ciągu roku spada mniej niż 600 mm opadów, a na 50% - mniej niż 300 mm. Najniższe opady, około 100 mm rocznie – występują w rejonie Jeziora Eyre. 50 mm deszczu notuje się na nizinie Nullarbor. Na wschodnim wybrzeżu Australii i w Tasmanii średnie roczne opady wynoszą 1000–2000 mm i więcej. Stosunkowo wysokie opady osiągające wartość ponad 1000 mm na północnym wybrzeżu i na półwyspie Jork są ograniczone do jednej pory deszczowej występującej pomiędzy grudniem a marcem. Średnia temperatura w najchłodniejszym miesiącu, którym jest lipiec, wynosi 20–25°C. Tylko w południowo-wschodniej części Australii i na Tasmanii temperatura spada poniżej 10 °C (w górach poniżej 5°C). W północno-zachodniej części kraju średnia temperatura w najcieplejszym miesiącu – styczniu – dochodzi do 34°C, a maksima absolutne przekraczają 50°C. Roczne wahania temperatur są stosunkowo niewielkie (do 15°C w środku kontynentu). W północno-zachodnim regionie, burze występują do 100 dni w roku. Na pustyniach często powstają zamiecie pyłowe. Do północnych wybrzeży kraju, średnio 2–4 w roku docierają cyklony tropikalne zwane ''willy-willy''. === Historia === === Kultura i sztuka === === Polityka === === Gospodarka === Australia może pochwalić się nowoczesną, kapitalistyczną gospodarką, o dochodzie na mieszkańca porównywalnym z wiodącymi krajami Europy Zachodniej. Jej motorami napędowymi pozostają utrzymujące się zaufanie inwestorów i konsumentów oraz wysokie ceny na eksportowe surowce i produkty rolne. Inne kluczowe czynniki wzrostu gospodarczego Australii przez ostatnie 16 lat to nacisk kładziony na reformy, niska inflacja i rosnące więzi z Chinami. Susza, wysoki import i silna waluta przyczyniły się do wzrostu deficytu handlu zagranicznego w ostatnich latach, a braki w infrastrukturze i niewielki rynek pracy są zagrożeniem dla wzrostu eksportu i utrzymania inflacji pod kontrolą. Od 2002 roku Australia notuje nadwyżki budżetowe dzięki dużym wpływom do skarbu państwa. === Społeczeństwo === Społeczeństwo Australii jest wielokulturowe i zróżnicowane, składa się z rdzennych mieszkańców Aborygenów i Torres Strait Islanders oraz imigrantów z różnych stron świata. Australia słynie z wysokiego poziomu życia, nowoczesnych miast, takich jak Sydney i Melbourne, oraz zrelaksowanej kultury opartej na wolności, sportach i przyrodzie. Społeczeństwo jest otwarte, z silnym poczuciem egalitaryzmu i tolerancji. === Zwyczaje === Dawanie napiwków nie jest w Australii obowiązkowe. Zwyczajowo zostawia się napiwek w drogich restauracjach, ale tylko wtedy, gdy uzna się to za niezbędne. Jeżeli obsługa jest wyjątkowo sprawna i uprzejma, kelner zazwyczaj otrzymuje 10-15% sumy rachunku. Taksówkarze nie oczekują napiwków, jednak nie wzbraniają się przed przyjęciem reszty z rachunku. == Przygotowania == === Wybór czasu podróży === Australia jest tak wielkim krajem, że do zwiedzania poszczególnych jej rejonów najlepiej wybrać się o odpowiedniej porze roku. Stany południowe najkorzystniej jest odwiedzić w czasie lata, tj. grudzień – luty, gdy pogoda sprzyja wypoczynkowi i kąpielom. W centrum kraju jest w tym czasie upalnie, natomiast na północy lądu trwa pora deszczowa i wysyp „morskich os”. W zimie, czerwiec – sierpień, idealne warunki panują na północy (Queensland). Przyjazne do zwiedzania jest centrum i pustkowia, gdyż temperatura jest zdecydowanie niższa i nie ma większości owadów. Narciarze powinni udać się na południe w Alpy Australijskie lub Góry Śnieżne. === Wizy === Obywatele polscy udający się do Australii muszą posiadać wizę pobytową lub tranzytową. Nie ma możliwości uzyskania wiz na granicy. Obowiązek posiadania wizy tranzytowej dotyczy także osób, które nie opuszczają portu lotniczego (okres ważności wiz wynosi 72 godziny). Przy wjeździe wymaga się, aby okres ważności paszportu przekraczał o sześć miesięcy datę zakończenia planowanego pobytu. Osoby planujące pobyt nie trwający dłużej niż trzy miesiące występują o wizę elektroniczną (tzw. wiza e-Visitor), za pomocą internetu [http://www.immi.gov.au/e_visa/evisitor.htm] – tak wydana wiza nie jest wklejana do paszportu, a jej ważność wynosi 12 miesięcy. Zwykle wiza przyznawana jest w ciągu kilku minut, w niektórych wypadkach może to zająć jednak do 2 tygodni. Osoby planujące pobyt dłuższy niż 3 miesiące lub nie spełniające warunków ubiegania się o wizę e-Visitor, powinny udać się do konsulatu Australii w kraju zamieszkania w celu otrzymania wizy w formie wklejanej do paszportu. Koszt wydania takiej wizy wynosi $100 (dolarów australijskich), i jest ona ważna 10 lat. === Przepisy celne === Istnieje całkowity zakaz wwozu żywności, roślin ich nasion, zwierząt i skór zwierzęcych. Władze australijskie przewidują wysokie kary więzienia (z dożywociem włącznie) oraz grzywny za posiadanie i obrót narkotykami. Dopuszczalne jest jednak uzasadnione dysponowanie dawką do dwóch gramów (dana osoba winna okazać zaświadczenie lekarskie, że jest uzależniona lub prowadzi kurację odwykową). Przy stwierdzeniu większej ilości policja z góry przyjmuje założenie, że narkotyki są przeznaczone do sprzedaży i zatrzymuje podejrzanego. Przy wwozie żywności w formie konserw lub w opakowaniach szklanych lub zapakowanych słodyczy itp. pochodzącej z Unii Europejskiej, należy ją bezwzględnie zadeklarować przy przekraczaniu granicy. Urzędnik, na podstawie opisu na opakowaniu, podejmie decyzję o jej dopuszczeniu lub jej zatrzymaniu. Jeżeli opis na etykiecie nie jest w języku angielskim, mogą być trudności z zezwoleniem na jej wwiezienie. Nie otrzymamy zezwolenia na wwiezienie suszonych grzybów, nawet jeżeli są hermetycznie zapakowane. Produkty takie jak świeża kiełbasa czy inne nie zapakowane na trwale wędliny też nie zostaną dopuszczone. Nie warto ukrywać produktów spożywczych, gdyż bagaże są prześwietlane przez skanery wykazujące żywność. Reasumując, aby uniknąć zbędnych kłopotów, rekomenduje się rezygnację z wwożenia żywności, tym bardziej, że w tzw. polskich sklepach, można zakupić większość znanych nam z kraju produktów. Nie ma też limitów przy wwozie i wywozie środków pieniężnych. Istnieje jednak obowiązek zgłaszania wwozu lub wywozu gotówki o wartości przekraczającej 10 000 AUD. === Wymiana waluty === Wymiany czeków podróżnych można dokonać w bankach lub licencjonowanych kantorach, np. Thomas Cook lub American Express. Pieniądze można przewozić na różne sposoby. Jeśli czas pobytu jest ograniczony, bardzo dobrym rozwiązaniem są czeki podróżne, które mają przeważnie lepszy kurs niż obce waluty w Australii. Dużą popularnością cieszą się czeki podróżne American Express, Thomas Cook i innych renomowanych instytucji finansowych. === Ubezpieczenia === Wskazane jest przed przyjazdem wykupienie w Polsce osobowej polisy ubezpieczeniowej. Ubezpieczenie samochodu jest obowiązkowe. Polisy polskich towarzystw ubezpieczeniowych są uznawane na zasadzie indywidualnych porozumień. <!-- === Ekwipunek === === Rozmówki === --> == Dojazd == === Samolotem === [[Plik:08 Boeing 747 Qantas, Sydney Airport, Australia.jpg|250px|thumb|Lotnisko w Sydney z widokiem na miasto w tle]] Z Polski nie ma bezpośrednich połączeń do Australii. Do Sydney, Melbourne, Cairns, Adelajdy i Darwin można polecieć z przesiadką w jednym z europejskich portów lotniczych (np. przez Amsterdam, Londyn, Frankfurt, Rzym) oraz z kolejną przesiadką przy niektórych połączeniach, np. w Azji Południowo-Wschodniej (Bangkok, Singapur, Doha, Kuala Lumpur, Hongkong). Na trasach do Australii sezon trwa w okresie od lipca do połowy października. W niektórych liniach lotniczych sezon lotów obejmuje również Święta Bożego Narodzenia i Nowego Roku. === Statkiem === Australia nie ma już żadnych morskich połączeń pasażerskich z innymi krajami. Znalezienie miejsca na statku handlowym nie jest zbyt łatwe. Bardzo rzadko trafia się jakieś biuro podróży, dysponujące informacjami na temat statków handlowych, zabierających pasażerów (w Londynie można zapytać w Strand Cruises i Travel Centre). W takiej sytuacji najlepiej wziąć książkę telefoniczną i dzwonić do armatorów. Będzie to z pewnością droższe niż przelot, ale może stanowić ciekawe doświadczenie == Regiony == Terytorium Australii dzieli się na 8 regionów administracyjnych – 6 stanów i 2 terytoria federalne. Są to: * '''[[Australia Południowa]]''' (''South Australia'') * '''[[Australia Zachodnia]]''' (''Western Australia'') * '''[[Australijskie Terytorium Stołeczne]]''' (''Australian Capital Territory'') * '''[[Nowa Południowa Walia]]''' (''New South Wales'') * '''[[Terytorium Północne]]''' (''Northern Territory'') * '''[[Queensland]]''' * '''[[Tasmania]]''' * '''[[Wiktoria]]''' (''Victoria'') == Miasta == *[[Adelaide]] *[[Alice Springs]] * [[Bendigo]] *[[Byron Bay]] * [[Brisbane]] * [[Broken Hill]] * [[Broome]] *[[Coffs Harbour]] * [[Cloncurry]] *[[Canberra]] * [[Cooktown]] * [[Darwin]] * [[Dubbo]] *[[Gold Coast]] * [[Halls Creek]] * [[Hobart]] * [[Launceston]] * [[Mackay]] * [[Melbourne]] * [[Newcastle (Australia)|Newcastle]] * [[Perth]] * [[Port Hedland]] * [[Port Lincoln]] * [[Port Macquarie]] * [[Queanbeyan]] *[[Sunshine Coast]] * [[Sydney]] * [[Taree]] * [[Tennant Creek]] * [[Townsville]] * [[Wagga Wagga]] * [[Wollongong]] <!-- Alfabetyczna lista miast w Australii: Spis miast Australii liczących ponad 10 tysięcy mieszkańców: Adelaide Albany Albury(-Wodonga) Alice Springs Armidale Bacchus Marsh Bairnsdale Baldivis Ballarat Ballina Bargara–Innes Park Batemans Bay Bathurst Bendigo Blue Mountains (Katoomba–Hazelbrook) Bongaree–Woorim Bowral–Mittagong Brisbane Broken Hill Broome Bunbury Bundaberg Burnie Busselton Cairns (włącz. Northern Beaches) Canberra(-Queanbeyan) Central Coast (Gosford) Cessnock Coffs Harbour (włącz. Sawtell) Colac Crafers–Bridgewater Dalby Darwin Devonport Drysdale–Clifton Springs Dubbo Echuca(-Moama) Ellenbrook Emerald Forster–Tuncurry Gawler Geelong Geraldton Gladstone Gold Coast(-Tweed; Southport) Goulburn Grafton Griffith Gympie Hervey Bay Hobart Horsham Kalgoorlie–Boulder Karratha Kempsey Kiama Kurri Kurri–Weston Lara Launceston Lismore Lithgow Mackay Maitland Maryborough Melbourne Melton Mildura(–Buronga) Moe–Newborough Morisset–Cooranbong Morwell Mount Barker Mount Gambier Mount Isa Murray Bridge Muswellbrook Nambour Nelson Bay–Corlette Newcastle Nowra–Bomaderry Ocean Grove Orange Pakenham Parkes Perth Port Augusta Port Hedland Port Lincoln Port Macquarie Port Pirie Raymond Terrace Rockhampton Sale Shepparton–Mooroopna Singleton Sunbury Sunshine Coast (Caloundra–Buderim–Noosa) Sydney Tamworth Taree Toowoomba Torquay(–Jan Juc) Townsville (włącz. Thuringowa) Traralgon Ulladulla Ulverstone Victor Harbor–Goolwa Wagga Wagga Wangaratta Warragul Warrnambool Warwick Whyalla Wollongong Yeppoon --> == Ciekawe miejsca == === Obiekty z listy światowego dziedzictwa UNESCO === {{#lsth:Lista światowego dziedzictwa UNESCO|[[Australia]]}} == Transport == == Gdzie dalej == == Język == Australia nie ma języka o statusie urzędowym, jednak praktycznie używana jest australijska odmiana angielskiego. Ze względu na różnorodność etniczną mieszkańców, w powszechnym użyciu są też inne języki. Na podstawie spisu ludności z 1996 r. ustalono, że istnieje 240 dialektów, spośród których 50 jest mową rdzennych mieszkańców kontynentu. Oznacza to, że językiem innym niż angielski posługuje się 15% rodzin. Najczęściej używanymi językami są (w układzie popularności, poza angielskim) włoski, grecki, chiński (kantoński), arabski i wietnamski. Coraz częściej można usłyszeć chiński, widać natomiast spadek liczby mówiących po holendersku, niemiecku, włosku i grecku. == Zakupy == W Australii na rynku jest wiele rzeczy, których po prostu nie należy kupować – niemal wszędzie można się natknąć na plastikowe bumerangi, podrabiane aborygeńskie popielniczki czy inne okropieństwa. Większość z nich jest produkowana na Tajwanie lub w Korei. Przed kupnem pamiątki z Australii trzeba zajrzeć pod spód i sprawdzić, gdzie tak naprawdę została wykonana. Niemal wszędzie można dostać nasiona wielu australijskich roślin. Jeżeli ktoś przypomni sobie o prezentach w ostatniej chwili, zawsze może wpaść do delikatesów. Australijskie wina są znane na całym świecie. Są to zazwyczaj wina standaryzowane, są to bowiem mieszanki z różnych winnic i roczników, tak aby zapewnić powtarzalność smaku dla danej marki. Z bardziej oryginalnych zakupów pozostaje także miód (miód z kwiatów drzewa skórzanego to jeden z najsmaczniejszych lokalnych gatunków), orzechy makadamia (rosną wyłącznie w Queenslandzie) czy Bundaberg Rum o niepowtarzalnym, słodkim smaku. Standardowym prezentem są rzeźby i obrazy na drewnie: obrazki z motywami charakterystycznymi dla kultury aborygenów, ozdobione w podobny sposób płaskorzeźby jaszczurek oraz bumerangi. Pamiątką może zostać także didgeridoo - tradycyjny instrument aborygeński. Staramy się je nabywać bezpośrednio od twórców, a w przypadku bumerangu trzeba prosić koniecznie o prezentację, bo tylko w ten sposób można sprawdzić autentyczność. Oczywiście, nawet dołączone certyfikaty nie gwarantują autentyczności tych pamiątek. Na całym świecie znane są również australijskie opale. == Gastronomia == Choć trudno mówić o odrębnej kuchni australijskiej, to warto skosztować niektórych znakomitych potraw. Ostatnio coraz większym uznaniem cieszą się egzotyczne potrawy lokalne i „z buszu”. Odważni smakosze mogą skosztować dań, których nie spotkają nigdzie indziej. W eleganckiej restauracji w Melbourne w karcie dań znajduje się bowiem duszona samosa z kangurzego ogona, pasztet z emu, wędzona dziczyzna w liściach drzewa gumowego, mięso z jagnięcia, frittata z anyżu, sałata Warrigalgreens, czy lody z nasion akacji australijskiej. We wszystkich dużych miastach działają również kawiarnie i restauracje serwujące „nowoczesną kuchnię australijską”. Przepisy na potrawy są inspirowane najróżniejszymi wpływami obcymi, jednak wszystkie wyróżniają się lokalną odrębnością. Można tam dostać właściwie wszystko – obok potraw typu curry, charakterystycznych dla Azji, pojawia się jadłospis typowy dla kuchni europejskiej czy śródziemnomorskiej. Wszystko razem sprawia, że oryginalny, znakomity posiłek pozostaje na długo w pamięci. == Noclegi == == Nauka == Wizę studencką do Australii można uzyskać przed wyjazdem albo będąc już^{''czy rzeczywiście?''} w Australii. == Praca == Przyjeżdżający do Australii na podstawie wizy turystycznej nie ma prawa do pracy. Wielu turystów znajduje jednak dorywcze zajęcie, np. w usługach turystycznych czy przy zbiorze owoców, ale w takim przypadku pensje są niskie, a nielegalny pracownik staje się łatwym obiektem wyzysku. Łamiący przepisy wizowe może zostać wydalony i wpisany na listę osób niepożądanych (nawet na 3 lata). == Bezpieczeństwo == W Australii stopień zagrożenia przestępczością jest niewielki. Nie ma ograniczeń w podróżowaniu po całym terytorium kraju. Policja jest sprawna, stara się być pomocna turystom. W przypadku wykroczeń jest stanowcza. Przekroczenie prędkości o ponad 20 km/h może się skończyć wizytą w sądzie. == Zdrowie == [[Plik:Marinesting1.jpg|thumb|upright]] Dostęp do płatnej, prywatnej, opieki medycznej jest łatwy. Doba w szpitalu kosztuje około 600 AUD. Koszt standardowej wizyty lekarskiej wynosi ok. 40 AUD. Zalecane jest przed przyjazdem wykupienie w Polsce polisy ubezpieczeniowej pokrywające koszty leczenia, najlepiej takiej, która nie wymaga angażowania własnej gotówki. Poważnym zagrożeniem dla życia i zdrowia turystów mogą być jadowite węże i pająki, a podczas kąpieli morskich poparzenie przez osy morskie (ang. ''Marine Stingers''). Opieka medyczna jest dobrze przygotowana na leczenie skutków ukąszeń i oparzeń. W przypadku oparzenia przez osy morskie, na plażach znajdują się w oznakowanych szafkach zestawy do udzielenia pierwszej pomocy. Należy pamiętać, że takie poparzenie może być śmiertelne. == Kontakt == === Telefon === === Internet === === Poczta === == Informacje turystyczne == == Przedstawicielstwa dyplomatyczne == === Australii w Polsce === Ambasada Australii w Warszawie ul. Nowogrodzka 11 00-513 Warszawa Telefon: +48 22 521 34 44 Fax: +48 22 627 35 00 Strona www: https://poland.embassy.gov.au/ E-mail: [Mailto:ambasada.australia@dfat.gov.au ambasada.australia@dfat.gov.au] === Polski w Australii === Ambasada Rzeczypospolitej Polskiej w Canberze 7 Turrana Street 2600 ACT Canberra, Australia Telefon: +61 262 72 10 00 Fax: +61 262 73 31 84 Telefon dyżurny: +61 411 540 466 (czynny 24h) Strona www: https://canberra.msz.gov.pl/pl/ E-mail: [Mailto:canberra.amb.sekretariat@msz.gov.pl canberra.amb.sekretariat@msz.gov.pl] {{Atrybucja}} {{Jest w|Australia i Oceania}} [[Kategoria:Australia| ]] r1ioq1umrp7yebyg9y295h5j90efrgu 0 1266 158345 158343 2026-08-19T13:09:56Z Katafrakt 3500 Anulowano wersję [[Special:Diff/158343|158343]] autorstwa [[Special:Contributions/~2026-45312-04|~2026-45312-04]] ([[User talk:~2026-45312-04|dyskusja]]) 158345 wikitext text/x-wiki {{Top-banner|przewodnik=tak}} {{Miasto infobox |nazwa = Łódź |nazwa oryginalna = |widok = Lodz_Collage_2017_(by_EL-042).png |opis = [[w:pl:Plac Wolności w Łodzi|Plac Wolności]],<br />[[w:pl:Manufaktura (Łódź)|Centrum „Manufaktura”]], [[w:pl:Politechnika Łódzka|Politechnika Łódzka]],<br />[[w:pl:Ulica Piotrkowska w Łodzi|ulica Piotrkowska]], [[w:pl:Pałac Izraela Poznańskiego|pałac Poznańskiego]],<br />[[w:pl:Śródmiejska Dzielnica Mieszkaniowa w Łodzi|łódzki Manhattan]], [[w:pl:Centrum Kliniczno-Dydaktyczne Uniwersytetu Medycznego w Łodzi|CKD]],<br />[[w:pl:Akademia Sztuk Pięknych im. Władysława Strzemińskiego w Łodzi|Akademia Sztuk Pięknych]],<br />„[[w:pl:Biała Fabryka Geyera|Biała Fabryka]]” |herb = POL Łódź COA.svg |mapa = POL Łódź map.svg |państwo = {{#property:P17}} |region = [[Województwo łódzkie]] |powierzchnia = 293,25 |wysokość = |prefiks = 42 |kod pocztowy = {{#property:P281}} |www = www.uml.lodz.pl }} [[Plik:Lodz SIM.svg|thumb|upright=1.8|Podział Łodzi na obszary Systemu Informacji Miejskiej]] {{Mapframe |51.76872|19.45700|zoom=12|height=400|width=400}} '''Łódź''' – jest czwartym co do wielkości miastem w [[Polska|Polsce]] i stolicą [[Województwo łódzkie|województwa łódzkiego]], położonym na [[w:Wyżyna Łódzka|Wysoczyźnie Łódzkiej]]. Jest jednym z największych miast w kraju zarówno pod względem liczby ludności, jak i zajmowanej powierzchni. Niegdyś kojarzona wyłącznie z fabrykami, dziś należy do większych ośrodków akademickich oraz kulturalnych. Liczy sobie 670 642 mieszkańców. == Charakterystyka == Na turystów czeka wiele ciekawych atrakcji. Jednym z charakterystycznych miejsc Łodzi jest '''[[w:Ulica Piotrkowska w Łodzi|ulica Piotrkowska]]''' – to najdłuższa ulica handlowa w Polsce, przy której umiejscowionych jest ponad 100 restauracji, pubów, klubów oraz dyskotek. Są przy niej także odnowione kamienice, w których swoje siedziby mają banki, sklepy, galerie sztuki i [[w:Kino Charlie|kino „Charlie”]]. === Historia === Miejscowość ma metrykę średniowieczną. Łódź początkowo była małą wsią leżącą w granicach historycznej ziemi łęczyckiej władanej przez książąt łęczyckich. Pierwsza wzmianka znajduje się w dokumencie sygnowanym przez księcia ziemi łęczyckiej i dobrzyńskiej Władysława Garbatego z 1332 r., który związany był z nadaniem kilku wsi, w tym również wsi o nazwie ''Lodza'' („Łodzia”), w wieczyste posiadanie biskupom kujawskim. Prawa miejskie nadane zostały miejscowości w Przedborzu nad Pilicą 29 lipca 1423 r., a wraz z nimi pozwolenie na organizowanie targów. Do końca XVII w. Łódź rozwijała się jako małe miasteczko rolnicze, będące własnością biskupstwa włocławskiego (Łódź była prywatnym miastem duchownym (vel kościelnym) – jako Łodzia jest wymieniana wśród miast biskupstwa włocławskiego w powiecie brzezińskim województwa łęczyckiego w końcu XVI wieku). Stała się ona wtedy lokalnym ośrodkiem handlowym oraz rzemieślniczym. Mieściło się tu osiem młynów oraz warsztaty kołodziejów, bednarzy, szewców, cieśli i rzeźników. W 1424 r. biskup włocławski Jan Pella określił obowiązki i przywileje mieszkańców Łodzi, a od 1471 r. rozpoczęto prowadzenie ksiąg miejskich. W 1496 r. król Jan I Olbracht potwierdził przywileje królewskie na odbywanie dwóch jarmarków rocznie i cotygodniowego targu w mieście ''Lodzya''. W szczytowym okresie rozwoju „Łodzi rolniczej”, na początku XVI wieku, miasto liczyło 70 rodzin mieszczańskich i około 30 domostw (1534 r. – pierwszy spis ludności). Okres najazdów szwedzkich w połowie XVII w. doprowadził do upadku i częściowego wyludnienia. W 1739 r. w Łodzi mieszkało 97 rodzin. W 1777 r. Łódź liczyła 265 mieszkańców, a w mieście stało 66 domów. Do II rozbioru Polski Łódź znajdowała się w województwie łęczyckim w Rzeczypospolitej Obojga Narodów. Po II rozbiorze Polski w 1793 r. Łódź trafia do zaboru pruskiego. W tym czasie liczyła jedynie 250 mieszkańców, a obszar zabudowany obejmował obecne ''Stare Miasto''. Ze względu na niewielkie rozmiary pruskie władze w 1794 roku rozważały odebranie miejscowości praw miejskich i przekształcenie jej ponownie w wieś. W 1798 roku, wskutek sekularyzacji dóbr kościelnych, stała się miastem rządowym. Od 1807 roku należała do Księstwa Warszawskiego, a od 1815 roku do Królestwa Polskiego. W 1820 na podstawie dokumentu z dnia 18 września, sygnowanego przez księcia namiestnika Józefa Zajączka, rząd Królestwa Polskiego włączył Łódź do grona osad przemysłowych w kalisko-mazowieckim okręgu przemysłowym i przeznaczył jej rolę ośrodka tkackiego i sukienniczego. Stało się to na wniosek ówczesnego prezesa Komisji Województwa Mazowieckiego – Rajmunda Rembielińskiego. Za powstaniem osady fabrycznej przemawiały warunki naturalne i prawne: * państwowa własność ziemi – możliwość wydzielania działek osadnikom, * duże zalesienie – drewno jako materiał budowlany i opałowy, * liczne drobne rzeczki o dużym spadku (m.in. Ostroga/Łódka, Jasień, Olechówka) – energia do napędu maszyn. Miasto liczyło wówczas ok. 800 mieszkańców, a decyzja ta była początkiem okresu rozwoju „Łodzi przemysłowej”. Do Łodzi przybywali głównie niemieckojęzyczni tkacze z Wielkopolski, Śląska, Saksonii, Czech, Brandenburgii i Moraw. Rejony te posiadały długą tradycję rzemiosła tkackiego, która jednak powoli chyliła się ku upadkowi wskutek procesów industrializacji, jak i utraty rynków zbytu związanej z nowym podziałem politycznym Europy po 1815. Aby sprostać potrzebom osadników, władze miejskie – w latach 1821–1823 – rozplanowały i wytyczyły osadę sukienniczą „Nowe Miasto”. Ulokowano ją na południe od istniejącego „Starego Miasta”, a najważniejszym jej elementem był centralnie położony, ośmioboczny rynek, z czterema wylotowymi ulicami na jego osiach (Nowy Rynek – dzisiejszy plac Wolności). Po regulacji fabryczna Łódź składała się z sześciu części rozlokowanych na pięciowiorstowej długości. W jej skład wchodziły: Stare Miasto, osada sukiennicza zwana „Nowym Miastem”, osada tkacka, osada prządnicza, Osada Szlązaki oraz Nowa Dzielnica. W latach 1824–1827 wytyczono osadę „Łódka”, położoną na południe od „Nowego Miasta”, wzdłuż osi, którą stanowiła ulica Piotrkowska. ''Tabella Miast, Wsi, Osad, Królestwa Polskiego'' wydana w 1827 informuje o 97 domach w Łodzi i 939 mieszkańcach miasta. Gwałtowny rozwój Łodzi przeobraził ją w ciągu kilkudziesięciu lat z małej mieściny (liczącej w 1830 r. 4 tys., a w 1865 r. 40 tys. ludności) w przemysłową metropolię z 300 tys. mieszkańców w 1900 r. i 500 tys. w 1914 r. Początki Łodzi wielkoprzemysłowej związane są z powstaniem kalisko-mazowieckiego okręgu przemysłowego, kiedy w mieście powstały wielkie manufaktury, m.in. kompleks fabryczny Ludwika Geyera, rozwijający się od 1828 r. – z pierwszą na terenach Królestwa Polskiego maszyną parową (1839 r. – znany dziś jako „Biała Fabryka”). W latach 30. XIX w. było to największe przedsiębiorstwo przemysłowe w Królestwie Polskim. Łódź eksportowała swoje wyroby głównie do Rosji i Chin. Okres po upadku powstania listopadowego (1831 r.) przyniósł bariery celne i pewną stagnację. W 1850 miasto było już dość znaczne i funkcjonowali w nim liczni rzemieślnicy: „13 bednarzy, 2 brukarzy, 4 blacharzy, 7 felczerów, 6 cieśli, 6 czapników, 4 dekarzy, 1 folusznik, 3 garbarzy, 5 gwoździarzy, 2 introligatorów, 1 kominiarz, 1 konował, 1 kotlarz, 10 kowali, 48 krawców, 8 kołodziejów, 2 koszykarzy, 2 kapeluszników, 2 mechaników, 21 muzykantów, 4 modniarki, 22 młynarzy, 2 mosiężników, 4 mydlarzy, 9 murarzy, 32 piekarzy, 3 piernikarzy, 2 piwowarów, 10 powroźników, 4 praczki, 2 postrzygaczy, 2 pompiarzy, 8 rymarzy, 33 rzeźników, 1 rękawicznik, 10 ślusarzy, 5 szklarzy, 5 szwaczek, 39 szewców, 31 stolarzy, 7 sztycharzy, 3 szmuklerzy, szczotkarz, 10 tokarzy, 2 waciarzy, 3 zegarmistrzów, złotnik, 15 zdunów”. W sumie w mieście miało swoją siedzibę 18 cechów rzemieślniczych, a także dwie apteki, cukiernia, kawiarnia, trzech lekarzy oraz siedem ówczesnych hoteli – tzw. domów zajezdnych. Kolejny okres koniunktury napędził w drugiej połowie XIX w. rozwój rynku wewnętrznego, otwarcie w 1865 r. linii kolejowej Fabryczno-Łódzkiej do Koluszek na trasie kolei Warszawsko-Wiedeńskiej, napływ taniej siły roboczej (po uwłaszczeniu chłopstwa) i ponowne otwarcie eksportu po zniesieniu przez Rosję granicy celnej w 1851 r., oraz wprowadzenie w 1877 r. tzw. złotych ceł na granicy Cesarstwa Rosyjskiego. W tym czasie rosły fortuny przemysłowe Scheiblerów, Grohmanów, Poznańskich. Powstały pierwsze miejscowe banki (w 1872 r. z inicjatywy Karola Scheiblera – Bank Handlowy w Łodzi oraz Towarzystwo Kredytowe Miejskie w Łodzi), udzielające głównie kredytów handlowych. Rósł też udział lokalnego kapitału w bankach warszawskich. Łódź stała się miejscem wielkich szans, głównie dla Żydów, Niemców, Polaków i Rosjan – przysłowiową ''Ziemią Obiecaną'' (jest to publicystyczne określenie Łodzi, będące tytułem powieści W. Reymonta). Ich ślady są ciągle czytelne w dzisiejszym mieście w postaci zespołów pofabrycznych, zabytków architektonicznych, świątyń czy cmentarzy. W roku 1902 uruchomiono prywatną Kolej Warszawsko-Kaliską, łączącą Łódź z Warszawą przez Łowicz na wschodzie oraz przez Sieradz z Kaliszem na zachodzie. Przedłużenie w 1906 linii z Kalisza do Ostrowa Wielkopolskiego dało Łodzi bezpośrednie połączenie z niemiecką siecią kolejową. Mimo swoich rozmiarów i pojedynczych inwestycji Łódź pozostawała w ogromnej mierze ignorowana przez centralne władze rosyjskie i rażąco niedoinwestowana pod względem infrastruktury transportowej, technicznej i społecznej. Kilkusettysięczne miasto posiadało jedynie godność siedziby powiatu, podlegając gubernatorowi rezydującemu w kilkunastokrotnie mniejszym Piotrkowie. Nie istniały połączenia kolejowe w kierunku północno-zachodnim (Konin, Poznań), północnym (Kutno, Toruń) oraz południowym (Piotrków, Częstochowa, Zagłębie Dąbrowskie). Brak było sieci kanalizacyjnej i wodociągowej, szkolnictwo stało na niskim poziomie. W 1845 otwarto natomiast szpital, sfinansowany przez miasto Łódź, rząd, darczyńców prywatnych oraz z tzw. ceduł muzycznych („podatek od zabaw”) opłaconych w Łodzi, Zgierzu, Konstantynowie i Aleksandrowie (placówka w założeniu miała służyć mieszkańcom tych właśnie miast, którzy mieli też swoich przedstawicieli w radzie nadzorczej). 5 grudnia 1914, po klęsce poniesionej przez wojska rosyjskie w bitwie pod Łodzią, administracja rosyjska rozpoczęła ewakuację z miasta. 6 grudnia do Łodzi wkroczyły wojska niemieckie, rozpoczynając niespełna czteroletni okres okupacji miasta. W dniu 15 lutego 1916 wizytował Łódź król saski Fryderyk August. Spotkał się tu z generałem gubernatorem Felixem von Barthem. Po dłuższej rozmowie z nim przespacerował się po tworzonym parku im. księcia J. Poniatowskiego, a następnie spotkał się na kolacji z przedstawicielami łódzkiego establishmentu w hotelu „Grand”. W wyniku grabieżczej polityki okupanta niemieckiego (m.in. rekwizycje metali kolorowych) doszło do ogromnej dewastacji łódzkich fabryk. W połączeniu z utratą wschodnich rynków zbytu przyczyniło się to do znaczącego upadku przemysłu włókienniczego; zaczął się on podnosić z tych zniszczeń dopiero około połowy lat 30. W listopadzie 1918 r. Łódź weszła w skład tworzącego się państwa polskiego. Stanowiąc drugi co do wielkości ośrodek miejski w Polsce, Łódź po raz pierwszy w historii uzyskała rangę ośrodka administracji regionalnej, stając się siedzibą władz wojewódzkich. W 1924 r. wybudowano brakujące połączenie kolejowe w kierunku północnym, łącząc Łódź z Toruniem i Gdańskiem przez Zgierz, Łęczycę i Kutno. Ze względu na silną pozycję mniejszości narodowych w mieście (w 1931 r. wśród 357 tys. mieszkańców Łodzi było 59% Polaków, 31,7% Żydów oraz 8,9% Niemców) i jego przemysłowy charakter Łódź pozbawiona była poważniejszego wsparcia inwestycyjnego ze strony państwa polskiego, co zrzuciło cały ciężar rozwoju infrastruktury na barki lokalnego samorządu. Magistrat jako pierwszy wprowadził w 1919 r. powszechny obowiązek szkolny, sfinansował budowę sieci szpitali i nowoczesnych szkół podstawowych, a w r. 1930 wydatnie wsparł utworzenie w Łodzi jednego z pierwszych w Europie muzeów sztuki współczesnej. Do 1939 r. nie ulokowano jednak w Łodzi uniwersytetu ani żadnej innej państwowej instytucji kulturalnej o większym znaczeniu. Jedną z głównych inwestycji transportowych kraju – magistralę węglową – wytyczono w latach 1928–1933 35 km na zachód od Łodzi, zaprzepaszczając szanse na dogodne połączenie miasta z południem kraju. W okresie międzywojennym Łódź była jednym z miast, w których duże wpływy mieli komuniści. W 1934 roku na unieważnioną listę komunistyczną w wyborach do Rady Miejskiej oddanych zostało ok. 40 tys. głosów. Od początku 1936 roku dość dobrze układała się współpraca łódzkich organizacji PPS oraz nielegalnej KPP. W kolejnych wyborach do Rady Miejskiej we wrześniu 1936 roku na wspólną listę socjalistyczno-komunistyczną padło prawie 95 tys. głosów co dało 34 mandaty w 72 osobowej Radzie. W pierwszej połowie 1936 roku w mieście doszło do ekscesów o podłożu antysemickim. Łódź została zajęta przez wojska niemieckie 8 września 1939 r. Dekret kanclerza Rzeszy Adolfa Hitlera – z 8 października 1939 r. – o nowym podziale i administracji ziem zagarniętych Rzeczypospolitej Polskiej nie rozstrzygał losów Łodzi. Początkowo planowano stworzyć w Łodzi stolicę Generalnego Gubernatorstwa, lecz determinacja miejscowych Niemców, wsparta działaniami miejscowych niemieckich czynników partyjnych i gospodarczych, legła u podstaw decyzji Hitlera o wcieleniu miasta do Rzeszy. Uroczyste ogłoszenie tego aktu nastąpiło 9 listopada 1939 roku. Początkowo Łódź znalazła się w rejencji kaliskiej, ale już z początkiem 1940 r. otrzymała niemieckie prawa miejskiego samorządu oraz uprawnienia miasta wydzielonego. Również z Kalisza do Łodzi przeniesiono siedzibę rejencji, tworząc rejencję łódzką. Z dniem 11 kwietnia 1940 r. zmieniona została nazwa miasta na Litzmannstadt, na cześć niemieckiego generała Carla von Litzmanna, dzięki którego manewrowi w listopadzie 1914 r. wojska niemieckie odniosły zwycięstwo nad wojskami rosyjskimi w bitwie pod Łodzią; była to jedna z trzech największych bitew I wojny światowej na froncie wschodnim (dwie pozostałe: pod Tannenbergiem (Grunwaldem) oraz pod Gorlicami). Po włączeniu Łodzi do Rzeszy (9 listopada 1939) ulice miasta otrzymały nowe, niemieckie nazewnictwo (korygowane później trzykrotnie: w 1940, 1941 i 1942). Między innymi po ucieczce Rudolfa Hessa do Anglii jego ulicę (ob. al. marsz. J. Piłsudskiego) zmieniono na Ostland Strasse. W dniach 9 i 10 listopada 1939 r. okupanci przeprowadzili tzw. Intelligenzaktion Litzmannstadt będącą regionalną częścią akcji przeprowadzonej przez Niemców w całej okupowanej Polsce w ramach tzw. Intelligenzaktion – „Akcji Inteligencja”. Była ona wymierzona w polską elitę intelektualną mieszkającą w regionie łódzkim. W dniach 9 i 10 listopada 1939 r. w lasach lućmierskich rozstrzelano ok. 500 osób, a do grudnia w sumie wymordowano w nich około 1500 intelektualistów, urzędników oraz duchownych. W sumie podczas okupacji, w lesie koło Lućmierza, Niemcy zamordowali ok. 30 tys. osób. Byli to głównie więźniowie narodowości polskiej i żydowskiej z Radogoszcza i getta łódzkiego. Nazistowska administracja odizolowała całą żydowską ludność miasta (ok. 160 tys. osób) w getcie utworzonym formalnie w lutym 1940 r. (ostatecznie zamkniętym 30 kwietnia) na Bałutach w północnej, najbardziej zaniedbanej dzielnicy. W 1941 wysiedlono do niego Żydów z okolicznych wsi i miasteczek, z gett tam likwidowanych oraz 20 000 Żydów z Europy zachodniej. Dodatkowo krótko umieszczono tu ok. 5000 Cyganów, którzy niedługo potem zostali wywiezieni i zgładzeni w Chełmnie n. Nerem. W sumie przez łódzkie getto przeszło około 200 000 ludzi. W niezwykle trudnych warunkach bytowych, dziesiątkowani przez choroby i głód, zostali w dwóch etapach, w 1942 i w sierpniu 1944 niemal w całości wymordowani. Najpierw w obozie zagłady w Chełmnie nad Nerem (1942), a podczas likwidacji getta w sierpniu 1944 zgładzeni w komorach gazowych Auschwitz-Birkenau. Getto łódzkie było pierwszym w pełni odizolowanym od świata zewnętrznego gettem na terenie Polski (pierwsze w Piotrkowie Tryb; X 1939), największym po warszawskim (ok. 200 tys. – ok. 400 tys.) i ostatnim zlikwidowanym przez nazistów na ziemiach polskich (VIII 1944). Końca okupacji hitlerowskiej w Łodzi doczekało 877 osób, ale w innych miejscach około 10 000 i jest to największa liczba Żydów ocalałych z holocaustu. Deportacje przesiedleńcze, wywózki na roboty przymusowe i prześladowania spotkały także ludność polską. W wyniku okupacji niemieckiej liczba ludności miasta zmniejszyła się do 488 284 (styczeń 1945), wobec 680 000 (według stanu na 1 września 1939). Pierwsze wysiedlenia z Łodzi miały miejsce już w październiku 1939 roku. Lokowano ich m.in. w obozie przesiedleńczym na Radogoszczu. W końcu grudnia okupant m.in. wysiedlił z osiedla im. „Montwiłła” Mireckiego część jego mieszkańców. Akcję powtórzono na przełomie 14–15 stycznia 1940 roku, kiedy to hitlerowcy wysiedlili ok. 5 tysięcy pozostałych mieszkańców osiedla. W miejsca po wysiedlonych Polakach naziści prowadzili zasiedlanie w ramach akcji zwanej „Heim ins Reich” Niemcami przywiezionymi z ZSRR, Rumunii, Litwy, Łotwy i Estonii. W okresie okupacyjnym w mieście znajdowały się: system niemieckich obozów przesiedleńczych, getto dla Żydów, kilka więzień, w tym więzienie na Radogoszczu, obóz dla dzieci i młodzieży polskiej (tzw. obóz przy ul. Przemysłowej). Miejsca zbrodni nazistowskich dokonanych na Żydach i Polakach upamiętnia w regionie łódzkim Szlak pamięci ofiar hitlerowskiego ludobójstwa. Zdobycie Łodzi przez wojska Armii Czerwonej nastąpiło 19 stycznia 1945 roku w ramach operacji wiślańsko-odrzańskiej. Miasto zostaje zajęte przez oddziały 8 Gwardyjskiej Armii wchodzącej w skład I Frontu Białoruskiego (dla ich uczczenia na cmentarzu żołnierzy radzieckich w parku im. Poniatowskiego przy ul. Żeromskiego wzniesiono Pomnik Wdzięczności). Z uwagi na mniejsze zniszczenia oraz centralne położenie miasta, w nowych granicach Polski, Łódź pełniła tymczasową funkcję stolicy, co było spowodowane całkowitym zniszczeniem Warszawy. W czasie II wojny światowej ludność Łodzi zmniejszyła się z 670 do 300 tys. mieszkańców, co było spowodowane wymordowaniem przez hitlerowców ludności żydowskiej i wysiedleniem dużej części Polaków oraz powojennymi wyjazdami Niemców. Znacznym zniszczeniom uległ przemysł, zniszczonych było wiele budynków, a maszyny zniszczone lub rozkradzione. Mimo trudności reaktywowano produkcję w łódzkich zakładach w szybkim tempie. Miasto ponownie stało się siedzibą władz województwa. W 1945 poszerzono granice miasta; do Łodzi włączone zostały m.in. Brus, Charzew, Chocianowice, Chojny, Cyganka, Grabieniec, Lublinek, Łagiewniki, Łodzianka, Mikołajew, Modrzew, Moskule, Odzierady, Olechów, Radogoszcz, Retkinia, Rokicie, Ruda Pabianicka, Sikawa, Smulsko, Stoki, Wiskitno, Złotno. Na podstawie dekretu PKWN z 31 sierpnia 1944 zostały utworzone miejsca odosobnienia, więzienia i ośrodki pracy przymusowej dla „hitlerowskich zbrodniarzy oraz zdrajców narodu polskiego”. Obozy pracy nr 135, 163 i 168 Ministerstwo Bezpieczeństwa Publicznego utworzyło w Łodzi. Dopiero w okresie powojennym w Łodzi utworzono pierwsze uczelnie akademickie. Dekretami władz państwowych z dnia 24 maja 1945 roku powołano do życia Uniwersytet Łódzki i Politechnikę Łódzką. W roku 1945 założono także Państwową Wyższą Szkołę Sztuk Plastycznych w Łodzi oraz Państwowe Konserwatorium Muzyczne – od 1946 działające jako Państwowa Wyższa Szkoła Muzyczna, a od 1982 Akademia Muzyczna. W 1949 r. wyłączono z uniwersytetu wydziały stomatologiczny, lekarski i farmaceutyczny, tworząc Akademię Medyczną. W latach 1958–2002 działała w Łodzi Wojskowa Akademia Medyczna (WAM), kształcąca oficerów służby zdrowia (lekarzy, lekarzy-dentystów, farmaceutów i psychologów) dla potrzeb wojska. Akademia stała się jedną z największych na świecie tego typu placówek, wyróżniając się spośród innych uczelni medycznych specyficzną atmosferą, łączącą dyscyplinę wojskową z wysokim poziomem nauczania. W 1958 utworzono Państwową Wyższą Szkołę Teatralną i Filmową im. Leona Schillera. Placówkę uruchomiono w wyniku połączenia dwóch łódzkich uczelni – Państwowej Wyższej Szkoły Filmowej, powstałej w 1948 r. i Państwowej Wyższej Szkoły Aktorskiej (powstałej w 1949 r. w miejsce Państwowej Wyższej Szkoły Teatralnej w Warszawie z siedzibą w Łodzi, przemianowanej w 1954 r. na Państwową Wyższą Szkołę Teatralną im. Leona Schillera). W 1945 powstała Wytwórnia Filmów Fabularnych (WFF), która wkrótce stała się największym ośrodkiem produkcji filmowej w Polsce. W 1967 otwarto Powszechny Dom Towarowy „Uniwersal”, a w 1972 Spółdzielczy Dom Handlowy „Central”. W latach 1945–1989 (m.in. w ramach „Programu Rozwoju i Modernizacji Łodzi” z 1973 r.) zmodernizowano ponad 140 łódzkich zakładów przemysłowych (m.in. Zakłady Przemysłu Bawełnianego im. Obrońców Pokoju (Uniontex), im. Juliana Marchlewskiego (Poltex), im. 1 maja i im. Armii Ludowej (ALBA); Zakłady Przemysłu Wełnianego im. 9 maja i im. Gwardii Ludowej). Oddano do użytku 70 dużych inwestycji – to np. zakłady: tekstylne „Vera”, Zakłady Przemysłu Pończoszniczego „Feniks”, Zakłady Przemysłu Jedwabniczego „Pierwsza”, Kombinat Tekstylno-Odzieżowy „Teofilów”, produkujący dywany „Dywilan”, przemysłu odzieżowego „Próchnik”, „Wólczanka”, włókien sztucznych „Chemitex-Anilana”, aparatury radiowej „Unitra-Fonica”, fabryka zegarków „Poltik”, fabryka osprzętu samochodowego „Polmo”, zakłady farmaceutyczne „Polfa”, zakłady przemysłu gumowego „Stomil”, fabryka transformatorów i aparatury trakcyjnej „Elta”. W 1960 miasto odznaczono Orderem Budowniczych Polski Ludowej. W 1988 otwarto Instytut „Centrum Zdrowia Matki Polki”. W 2015 niektóre obszary miasta zostały uznane za „Pomnik historii” pod wspólną nazwą „Łódź – wielokulturowy krajobraz miasta przemysłowego”. Łódź starała się o organizację EXPO w 2023, ostatecznie przegrała z Buenos Aires. Miasto zostało gospodarzem „Zielonego Expo” (International Horticultural Exhibition) w 2024. == Dojazd == === Samolotem === W Łodzi znajduje się miejskie lotnisko obsługiwane przez tzw. tanie linie lotnicze oraz przewoźnika tradycyjnego: '''Port Lotniczy Łódź im. Władysława Reymonta''' [http://airport.lodz.pl/index] ({{IATA|LCJ}}, {{ICAO|EPLL}}), tel. +''48''&nbsp;42&nbsp;688&nbsp;84&nbsp;14, [mailto:info-kasa@airport.lodz.pl info-kasa@airport.lodz.pl], [http://www.airport.lodz.pl/rozklad_lotow rozkład lotów], autobusy: [http://mpk.lodz.pl/rozklady/trasa.jsp?lineId=114 88A] ,[http://mpk.lodz.pl/rozklady/trasa.jsp?lineId=770 88B] : '''Połączenia:''' RyanAir[http://www.ryanair.com]: [[Dublin|(DUB) Dublin]], [[Londyn|(STN) Londyn]], (EMA) Nottingham East Midlands; [https://www.adria.si/ Adria Airways]: [[Monachium]] ([[Lufthansa]] codeshare) ==== Lotniska alternatywne ==== '''Port Lotniczy Warszawa im. Fryderyka Chopina''' [http://www.lotnisko-chopina.pl] ({{IATA|WAW}}, {{ICAO|EPWA}}), tel. +''48''&nbsp;22&nbsp;650&nbsp;42&nbsp;20 ([mailto:pr@polish-airports.com pr@polish-airports.com]) : dużo połączeń, około '''120 km''' od Łodzi, dobre połączenie kolejowe (około 1,5 godziny Warszawa&nbsp;Centralna -> Łódź&nbsp;Fabryczna), samochodem ok. 2 godzin (autostrada A2). '''Port Lotniczy Katowice w Pyrzowicach''' [http://www.katowice-airport.com] ({{IATA|KTW}}), [http://www.katowice-airport.com/index.html?page=rozklad_lotow rozkład lotów], [http://www.katowice-airport.com/index.html?page=kontakt,1 telefony], ok. '''175 km''' od Łodzi, ok. 2,5 – 3 h samochodem. '''Port Lotniczy Poznań-Ławica''' [http://www.airport-poznan.com.pl/] ({{IATA|POZ}}, {{ICAO|EPPO}}), informacja – tel.&nbsp;''+48''&nbsp;61&nbsp;849&nbsp;23&nbsp;43, ok. '''210 km''' od Łodzi, ok. 3 h. '''Port Lotniczy Wrocław Copernicus''' [http://www.airport.wroclaw.pl/] ({{IATA|WRO}}), [http://www.airport.wroclaw.pl/rozklad.php?inf=przyloty przyloty], ok. '''220 km''' od Łodzi (ok. 3,5 godz. autem). '''Port Lotniczy Bydgoszcz''' im. I. J. Paderewskiego [http://www.plb.pl/] ({{IATA|BZG}}, {{ICAO|EPBY}}), tel.&nbsp;+48&nbsp;52&nbsp;365-46-50, ok. '''230 km''' od Łodzi, ok. 3,5 godz samochodem. === Pociągiem === [[Plik:Dworzec Łódź Fabryczna.jpg|thumb|Dworzec kolejowy Łódź Fabryczna - wejście zachodnie]] [[Plik:Łódź Fabryczna - hol dworca (1).JPG|thumb|Dworzec kolejowy Łódź Fabryczna – hala wschodnia z odtworzoną elewacją starego budynku]] ==== [[w:Łódź Fabryczna|Łódź Fabryczna]] ==== Dworzec Łódź Fabryczna położony jest w samym centrum miasta. Obsługuje głównie połączenia w kierunku [[Koluszki|Koluszek]] i [[Warszawa|Warszawy]] oraz północno-wschodniej i wschodniej Polski. Znajduje się na obszarze budowanego obecnie Nowego Centrum Łodzi. Dworzec został otwarty w 2016 roku po całkowitej przebudowie i sam w sobie jest godnym uwagi obiektem. We wschodniej części budynku dworca, od strony al. Rodziny Scheiblerów, zobaczyć można odrestaurowaną elewację starego budynku dworca sprzed przebudowy. Zarówno hala dworca, jak i znajdujące się pod nią perony zlokalizowane są poniżej poziomu terenu. Na powierzchni, ponad dworcem, powstaną w przyszłości budynki biurowe. Łódź Fabryczna to dworzec czołowy, dlatego liczba połączeń kolejowych jakie on obsługuje jest ograniczona, jednak w ciągu najbliższych lat budowany będzie tunel średnicowy, dzięki którym stanie się on głównym dworcem miasta. Umożliwi to zatrzymywanie się na nim wszystkich pociągów dalekobieżnych przejeżdżających przez Łódź. Dworzec jest także przygotowany pod przyszłą budowę kolei wysokiej prędkości "Y". Pociągi tej kolei będą się zatrzymywać właśnie na dworcu Łódź Fabryczna. Częścią dworca jest 24-stanowiskowy przystanek autobusowy, jednak na chwilę obecną (kwiecień 2017) obsługuje on niewielką liczbę połączeń – należy jednak wśród nich wymienić wszystkie przebiegające przez miasto połączenia przewoźnika PolskiBus.com. Więcej informacji niżej, w sekcji poświęconej dojazdowi autobusem. ==== [[w:Łódź Kaliska (stacja kolejowa)|Łódź Kaliska]] ==== Dworzec Łódź Kaliska położony jest na zachód od centrum miasta, w rejonie alei Włókniarzy, przy Atlas Arenie i stadionie ŁKS-u. Przed przebudową dworca Łódź Fabryczna był to największy dworzec kolejowy w Łodzi. Obecnie obsługuje przede wszystkim połączenia o charakterze lokalnym i regionalnym. W sąsiedztwie dworca, od strony alei Włókniarzy, znajduje się [[w:Dworzec autobusowy Łódź Kaliska|dworzec autobusowy]]. ==== Pozostałe dworce ==== Od 2015 roku wiele pociągów dalekobieżnych przecinających Łódź omija dworzec Łódź Kaliska, zatrzymując się jedynie na dworcu Łódź Widzew, znajdującym się we wschodniej części miasta oraz na dworcu Łódź Chojny, znajdującym się w południowej części miasta. Na dworcu '''[[w:Łódź Widzew|Łódź Widzew]]''' zatrzymuje się zdecydowana większość przejeżdżających przez Łódź lub docierających do Łodzi pociągów dalekobieżnych. Dworzec ten jest doskonale skomunikowany z położonym w centrum miasta dworcem Łódź Fabryczna za pomocą pociągów regionalnych. Dworzec '''Łódź Chojny''' ma znaczenie przede wszystkim dla południowo-wschodniej części miasta. Ponadto pociągi dalekobieżne zatrzymują się na przystankach osobowych '''[[w:Łódź Pabianicka|Łódź Pabianicka]]''' i '''[[w:Łódź Dąbrowa|Łódź Dąbrowa]]''', a także na stacji '''[[w:Łódź Żabieniec|Łódź Żabieniec]]'''. ==== Kutno ==== Do Łodzi nie docierają, niestety, pociągi międzynarodowe. Pod tym względem miasto obsługiwane jest przez stację w oddalonym o około 60 km Kutnie, gdzie zatrzymują się pociągi relacji Warszawa-Berlin. Kutno jest skomunikowane z Łodzią pociągami regionalnymi i dalekobieżnymi, a także połączeniem autobusowym przewoźnika SandBus. === Samochodem === Łódź stanowi ważny węzeł transportowy. Dookoła miasta przebiegają autostrady i drogi ekspresowe: * autostrada A1 – stanowi część drogi krajowej nr 1 i trasy europejskiej E75: [[Gdańsk]] – [[Toruń]] – Łódź – [[Częstochowa]] – [[w:Górnośląski Okręg Przemysłowy|Górnośląski Okręg Przemysłowy]] – granica z [[Czechy|Czechami]] i [[Słowacja|Słowacją]], * autostrada A2 – stanowi część drogi krajowej nr 2 i trasy europejskiej E30: granica z [[Niemcy|Niemcami]] – [[Poznań]] – Łódź – [[Warszawa]] – granica z [[Białoruś|Białorusią]], * droga ekspresowa S8 – stanowi część drogi krajowej nr 8 i trasy europejskiej E67: granica z [[Litwa|Litwą]] – [[Białystok]] – [[Warszawa]] – [[Piotrków Trybunalski]] – Łódź – [[Wrocław]] – granica z [[Czechy|Czechami]]. Przez miasto przebiegają drogi krajowe: * droga krajowa nr 14: [[Łowicz]] – [[Stryków]] – Łódź, * droga krajowa nr 72: [[Konin]] – [[Turek]] – [[Poddębice]] – Łódź – [[Brzeziny]] – [[Rawa Mazowiecka]] oraz drogi wojewódzkie: * droga wojewódzka nr 710: Łódź – [[Konstantynów Łódzki]] – [[Szadek]] – [[Warta (miasto)|Warta]] – [[Błaszki]], * droga wojewódzka nr 713: Łódź – [[Tomaszów Mazowiecki]] – [[Opoczno]]. Chcąc dojechać do miasta z autostrady A2, należy zjechać na jednym z węzłów: * Emilia (dojazd przez Zgierz drogą krajową nr 91), * Zgierz (dojazd przez Zgierz drogą wojewódzką nr 702 i drogą krajową nr 91), * Stryków (dojazd drogą krajową nr 14), * Łódź Północ na autostradę A1 i skorzystać z jednego z węzłów na autostradzie A1 (jak opisano poniżej). Chcąc dojechać do miasta z autostrady A1, należy zjechać na jednym z węzłów: * Brzeziny (dojazd drogą krajową nr 72), * Łódź Wschód (dojazd drogą wojewódzką nr 713). Chcąc dojechać do miasta z drogi ekspresowej S8, należy zjechać na jednym z węzłów: * Róża (dojazd drogą ekspresową S14), * Rzgów (dojazd drogą krajową nr 91), * Łódź Południe na autostradę A1 i skorzystać z jednego z węzłów na autostradzie A1 (jak opisano powyżej). === Autobusem === [[File:Łódź Fabryczna - dworzec autobusowy (2).JPG|thumb|Wielostanowiskowy Przystanek Autobusowy Łódź Fabryczna]] [[File:Lodž, autobusové nádraží.jpg|thumb|Dworzec autobusowy Łódź Kaliska]] Po ponownym otwarciu dworca Łódź Fabryczna, w mieście funkcjonują trzy dworce autobusowe: * Wielostanowiskowy Przystanek Autobusowy '''Łódź Fabryczna''', położony w centrum miasta i tworzący jeden kompleks z dworcem kolejowym – na chwilę obecną (kwiecień 2016) obsługuje niewielką liczbę połączeń o charakterze lokalnym, regionalnym i dalekobieżnym, jednak należą do nich wszystkie połączenia przewoźnika PolskiBus.com (na chwilę obecną brak informacji internetowej i telefonicznej o odjazdach, należy kontaktować się bezpośrednio z przewoźnikami), * dworzec autobusowy '''Łódź Kaliska''', położony w zachodniej części miasta, między dworcem kolejowym Łódź Kaliska a aleją Włókniarzy – obsługuje większość połączeń dalekobieżnych innych przewoźników, w tym wiele połączeń lokalnych i regionalnych, a także połączenia międzynarodowe ([http://pks.lodz.pl/r_2006/lokalny_04v2.php?kod_prz_=9129645 rozkład jazdy], informacja telefoniczna: 42 631 97 06), * dworzec autobusowy '''Północny''', położony w północnej części miasta, w rejonie skrzyżowania ulic Źródłowej i Smugowej, w pobliżu ulicy Wojska Polskiego – obsługuje przede wszystkim połączenia lokalne i regionalne oraz niewielką liczbę połączeń dalekobieżnych ([http://pks.lodz.pl/r_2006/lokalny_04v2.php?kod_prz_=9120001 rozkład jazdy], informacja telefoniczna: 42 631 97 06). Część połączeń – nie tylko lokalnych i regionalnych, ale także dalekobieżnych, a nawet międzynarodowych – korzysta z miejskich przystanków autobusowych, nie wjeżdżając na dworce. Jedne z ważniejszych przystanków tego typu to: * '''plac przed dworcem kolejowym Łódź Kaliska''' – odjeżdżają stamtąd autobusy dalekobieżne przewoźnika Neobus oraz niektórych przedsiębiorstw PKS, a także wiele autobusów międzynarodowych, * '''Zachodnia/Lutomierska''' – autobusy regionalne w kierunku Ozorkowa i Łęczycy, * '''Lutomierska/Zachodnia''' – autobusy regionalne w kierunku Poddębic, * '''Piłsudskiego/Śmigłego-Rydza''' – autobusy lokalne i regionalne w kierunku wschodnim (gmina Andrespol, Tomaszów Mazowiecki), * '''Sienkiewicza/Piłsudskiego''' (część połączeń), '''Uniwersytecka/Rondo Solidarności''' oraz '''Wojska Polskiego/Strykowska''' – autobusy lokalne i regionalne w kierunku Głowna i Łowicza, * '''Broniewskiego/Rzgowska''' – autobusy lokalne w kierunku Tuszyna, * '''Kościuszki/Radwańska''' – autobusy lokalne w kierunku Pabianic. Informację o rozkładach jazdy większości przewoźników autobusowych odjeżdżających z Łodzi można uzyskać na stronie internetowej [http://e-podroznik.pl E-Podróżnik]. == Komunikacja miejska == [[Plik:Łódź tramway network.svg|thumb|upright=1.8|Mapa sieci tramwajowej ([[ShareMap:public/Łódź tramway network|wersja interaktywna]])<br />Legenda: <span style="color: #b141fc;">'''trasy istniejące'''</span>, <span style="color: #7c984a;">'''trasy zlikwidowane'''</span>]] [[File:Lodz. Tram line to Olechow (Olechow tram loop) (4).JPG|thumb|Tramwaj Pesa Swing w Łodzi – najnowszy typ tramwaju kursujący po mieście]] [[File:Olechow (Lodz) 55 to Airport.JPG|thumb|Autobus Mercedes Conecto w Łodzi]] [[File:Znak kierunku "krańcówka".jpg|thumb|'''Krańcówka''' to popularne w Łodzi określenie miejsca, w którym tramwaj lub autobus zawraca na końcu swojej trasy]] [[File:Bus turning place in Łódź – Wyszyńskiego.JPG|thumb|Typowy przystanek autobusowy w Łodzi – ''krańcówka'' Wyszyńskiego]] [[File:Skład 5N+5ND na linii 43 w Lutomiersku (2016).jpg|thumb|Zabytkowy tramwaj typu 5N+5ND na linii podmiejskiej 43 w miejscowości Lutomiersk]] Głównym przewoźnikiem obsługującym miejski transport zbiorowy w Łodzi jest [http://www.mpk.lodz.pl '''MPK-Łódź''']. Firma ta obsługuje linie tramwajowe oraz autobusowe. Linia autobusowa '''6''' oraz (częściowo) linia autobusowa '''58''' obsługiwane są przez innych przewoźników, jednak także i one stanowią część systemu komunikacji miejskiej. W granicach Łodzi obowiązuje w nich ta sama taryfa biletowa. Linie tramwajowe oznaczone są liczbami od '''1''' do '''18''' (linie miejskie) oraz '''41''', '''43''', '''45''' i '''46''' (linie podmiejskie). Linie autobusowe noszą numery od '''50''' do '''99''', istnieje także linia autobusowa '''6'''. Linie, których trasy posiadają kilka wariantów, posiadają dodatkowe oznaczenia literowe, np. '''11B''' lub '''60A'''. Ogólnodostępne linie służące głównie dowozowi pracowników do zakładów i uczniów do szkół oznaczane są literami lub kombinacjami litery z liczbą, np. '''W''' lub '''G2'''. Oprócz tego jest 9 linii nocnych: 8 autobusowych oznaczonych od '''N1''' do '''N8''' i jedna tramwajowa: '''N9'''. W nocy (na skróconej trasie) kursuje także linia tramwajowa '''46'''. Częścią systemu komunikacji miejskiej są także pociągi '''Łódzkiej Kolei Aglomeracyjnej''' i '''Przewozów Regionalnych (PolRegio)''', w których w granicach miasta obowiązuje miejska taryfa biletowa, włączając w to bilety jednorazowe. Do czasu zamontowania w pociągach kasowników, w celu skasowania posiadanego biletu komunikacji miejskiej należy zgłaszać się do konduktora niezwłocznie po wejściu do pociągu. === Taryfa biletowa === ==== Bilety czasowe ==== Łódzka taryfa biletowa oparta jest na biletach czasowych. Powszechnie dostępne są bilety: * '''20-minutowe''', * '''40-minutowe''', * '''60-minutowe''', * '''jednodniowe''' (ważne do godziny 23:59 danego dnia) w wersji normalnej i ulgowej. Dostępne są także bilety '''weekendowe''' i '''5-dniowe''', a ponadto bilety '''grupowe''': jednodniowe, weekendowe i 5-dniowe, pozwalające na przejazd maksymalnie dwóch osób dorosłych i trojga dzieci, których zakup opłaca się jednak nawet gdy podróżujemy w grupie jedynie dwóch osób dorosłych (nieuprawnionych do ulgi lub jednej uprawnionej i jednej nie) lub trojga dzieci. Dla '''grup szkolnych''' i '''wycieczek''' przydatny może być bilet jednodniowy pozwalający na przejazd dwojga osób dorosłych i trzydzieściorga dzieci. Bilety można zakupić w '''automatach biletowych''' we wszystkich pojazdach MPK (poza liniami autobusowymi 6 i 58). Wszystkie automaty przyjmują płatności '''bezstykowymi kartami płatniczymi''' oraz '''albo gotówką, albo tradycyjnymi kartami płatniczymi'''. Bilety są także sprzedawane w licznych '''kioskach''' i '''małych sklepach''', zazwyczaj oznaczonych informacją „bilety MPK” lub „bilety Lokalnego Transportu Zbiorowego w Łodzi” oraz w '''automatach''' zainstalowanych na niektórych '''przystankach''' autobusowych i tramwajowych (przyjmują karty płatnicze bezstykowe i tradycyjne oraz gotówkę). Po wejściu do pojazdu (lub jego zakupie w automacie) bilet należy natychmiast '''skasować''' w kasowniku. Brak możliwości zakupu biletu '''nie zwalnia''' z obowiązku jego posiadania. Nominały biletów można '''łączyć''', tak aby uzyskać kwotę większą bądź równą cenie biletu o potrzebnym nam czasie przejazdu. W takiej sytuacji bilety kasujemy w kasowniku kolejno '''jeden po drugim'''. W szczególności można skasować dwa bilety ulgowe zamiast biletu normalnego. Ponadto jeśli zdecydujemy się na dłuższy przejazd niż początkowo planowaliśmy (ale nie dłuższy niż 60 minut), do skasowanego już biletu – dopóki pozostaje on ważny – można '''dokasować''' brakującą (lub większą) kwotę. ==== Bilety okresowe ==== Możliwy jest także zakup '''biletu okresowego''' (w Łodzi potocznie nazywanego '''migawką''' i zapisywanego na elektronicznej karcie o tej samej nazwie). Dostępne są bilety okresowe: * '''30-dniowe''', * '''90-dniowe''', * '''12-miesięczne''' w wersji normalnej i ulgowej. Można zakupić bilet '''na okaziciela''' – bilet taki jest droższy, ale może na nim podróżować dowolna osoba i wydawany jest on od ręki lub '''imienny''' – który jest tańszy, ale korzystać z niego może tylko jedna osoba, ponadto zapisywany jest on elektronicznie na spersonalizowanej karcie „Migawka”, której wydanie trwa kilka dni. Bilet na okaziciela dostępny jest jedynie w wersji '''na wszystkie linie''', podczas gdy w przypadku biletu '''imiennego''' dostępna jest także opcja biletu '''liniowego''', na dwie wybrane linie stykające lub przecinające się w dowolnym punkcie. Specjalne rodzaje biletów okresowych to '''Wspólny Bilet Łódzko-Pabianicki''' i '''Wspólny Bilet Aglomeracyjny''', pozwalające na przejazdy zarówno łódzką komunikacją miejską, jak i autobusami miejskimi w sąsiednich Pabianicach lub koleją (Przewozy Regionalne i Łódzka Kolej Aglomeracyjna) do pobliskich miejscowości. Bilety okresowe zakupić można w licznych punktach sprzedaży wyszczególnionych na [http://www.migawka.lodz.pl/sales-points stronie internetowej] – jednak odebranie spersonalizowanej karty „Migawka”, niezbędnej do zakupu biletu imiennego, możliwe jest jedynie w kilku wybranych punktach. Jeśli posiadamy już kartę „Migawka”, możliwość zakupu biletu okresowego istnieje także w automatach biletowych oraz [https://www.migawka.lodz.pl/login przez Internet]. ==== Strefy taryfowe ==== Obszar funkcjonowania łódzkiej komunikacji miejskiej podzielony jest na dwie strefy taryfowe, gdzie '''strefa 1''' obejmuje obszar miasta Łodzi, natomiast '''strefa 2''' obejmuje tereny podmiejskie. Bilety czasowe ważne od 20 do 60 minut ważne są w obu strefach i nie ma potrzeby kasowania nowego biletu na granicy stref. Pozostałe rodzaje biletów występują w trzech wersjach: na strefę 1, na strefę 2 lub na obie strefy. Istotną kwestią jest to, że miasta '''Zgierz''' i '''Pabianice''', do których dociera łódzka komunikacja miejska, posiadają własne systemy komunikacji miejskiej. Do strefy 2 łódzkiej komunikacji miejskiej '''nie zaliczają się''' autobusy miejskie na obszarze tych miast – obowiązują w nich '''własne taryfy''' Zgierza i Pabianic, oparte w dużej mierze na '''biletach jednorazowych'''. Taryfy tych miast '''nie obowiązują''' jednak w '''autobusie nocnym''' '''N4B''' do Pabianic oraz w '''tramwajach''' '''41''', '''45''' i '''46''' – w tych środkach transportu kasuje się zawsze bilety łódzkie. W przypadku linii autobusowych '''6''' i '''61''', łączących Łódź ze Zgierzem, w granicach Łodzi obowiązują wyłącznie bilety łódzkie, natomiast w granicach Zgierza obowiązują wyłącznie bilety zgierskie. Oznacza to, że na przystanku granicznym należy skasować bilet miasta, do którego się wjeżdża. == Warto zobaczyć == === Zabytki === [[Plik:Lodz - ul. Piotrkowska widok w strone polnocna.JPG|thumb|Ulica Piotrkowska od strony północnej]] [[File:Pałac Izraela Poznańskiego Łódź front.JPG|thumb|Pałac Izraela Poznańskiego – Muzeum Miasta Łodzi]] [[File:Pałac Alfreda Biedermanna.jpg|thumb|Pałac Alfreda Biedermanna]] [[File:Manufaktura Elektrownia i Straż Pożarna Łódź.JPG|thumb|Dawna fabryka Izraela Poznańskiego – obecnie centrum handlowo-rozrywkowe Manufaktura]] [[Plik:2005-09 Łódź (1).jpg|thumb|upright|Kościół Zesłania Ducha Świętego z 1891 roku]] * '''Ulica Piotrkowska''' – najdłuższa ulica handlowa Europy, a wzdłuż niej eklektyczne i secesyjne kamienice z XIX i XX w., m.in.: ** Pałac Maksymiliana Goldfedera z 1892 r. przy ul. Piotrkowskiej 77, ** eklektyczna kamienica Pod Gutenbergiem Jana Petersilgego z 1896 r. przy ul. Piotrkowskiej 86, ** neobarokowy pałac Juliusza Heinzla z 1882 r. przy ul. Piotrkowskiej 104 (obecnie siedziba władz miejskich i wojewódzkich), ** Pałac Roberta Schweikerta z początku XX w. przy ul. Piotrkowskiej 262/264 (obecnie siedziba Instytutu Europejskiego), ** neorenesansowy pałac braci Steinertów z 1896 r. przy ul. Piotrkowskiej 272ab, **[[Plik:Archikatedra św. Stanisława Kostki Łódź.JPG|mały|Archikatedra św. Stanisława]]Dworek Ludwika Geyera z 1833 r. przy ul. Piotrkowskiej 286, ** Pasaż Meyera – prywatna ulica z eklektycznymi rezydencjami z 1886 r. (obecnie ul. St. Moniuszki), * '''Plac Wolności''' z klasycystycznym ratuszem z 1827 r., jeden z nielicznych na świecie placów w kształcie ośmiokąta foremnego (d. Rynek Nowego Miasta). Na środku placu znajduje się pomnik Tadeusza Kościuszki * Pałac Scheiblera z 1865 r. na pl. Zwycięstwa (d. Wodnym Rynku) (obecnie Muzeum Kinematografii w Łodzi) * Rezydencja Edwarda Herbsta z 1876 r. przy ul. Przędzalnianej 72 (obecnie Rezydencja Księży Młyn, filia Muzeum Sztuki w Łodzi) * Pałac Roberta Biedermanna z 1878 r. przy ul. Kilińskiego 2 * neorenesansowa willa Arnolda Stillera z 1893 r. przy ul. Jaracza 45 (obecnie w budynku mieści się restauracja, klub i pomieszczenia biurowe) * Pałac J. Hertza z 1898 r. przy al. T. Kościuszki 4 (obecnie rektorat Uniwersytetu Medycznego) * Pałac Rudolfa Kellera z 1890 r. przy ul. Gdańskiej 49/51 (niestety niedostępny, popada w ruinę) * Pałacyk Reinhardta Bennicha z 1904 r. przy ul. Gdańskiej 89 * secesyjny pałacyk Elektrowni Łódzkiej przy ul. Gdańskiej 107 (obecnie Uniwersytet Łódzki) * neorenesansowa willa Teodora Milscha z 1882 r. przy ul. Kopernika 46 / Łąkowej 21 (w budynku mieszczą się: kawiarnia, pub i pomieszczenia biurowe) * secesyjna willa Reinholda Richtera z 1904 r. przy ul. ks. Skorupki 6/8 (obecnie rektorat Politechniki Łódzkiej) * secesyjna willa Leopolda Kindermanna z 1903 r. przy ul. Wólczańskiej 31/33 (obecnie siedziba Miejskiej Galerii Sztuki Pod Jabłoniami) * klasycystyczny budynek dawnego Bielnika Kopischa z 1826 r. przy ul. Tymienieckiego 5 (obecnie Urząd Miasta Łodzi) * neorenesansowa willa Henryka Grohmana z 1892 r. przy ul. Tymienieckiego 24/26 (obecnie Muzeum Książki Artystycznej w Łodzi) * secesyjna willa Leona Kaufmana z 1911 r. przy ul. Żeromskiego 96 (obecnie BNP Paribas Bank Polska) * pałace rodziny Poznańskich: ** neobarokowy pałac z 1898 r. przy ul. Ogrodowej 15 (obecnie Muzeum Miasta Łodzi) ** pałac z 1896 r. przy ul. Więckowskiego 36 (obecnie Muzeum Sztuki w Łodzi) ** Neorenesansowy pałac z 1904 r. przy ul. Gdańskiej 32 (obecnie Akademia Muzyczna w Łodzi) * zespół cmentarzy (katolicki, ewangelicki, prawosławny) z zabytkowymi grobowcami, założony w 1856 r. przy ulicy Ogrodowej 39/43 (tzw. Stary Cmentarz) * Cmentarz żydowski na Bałutach przy ul. Brackiej 40, założony w 1892 r.; największa nekropolia żydowska w Europie (42 ha, ponad 200 tys. pochowanych), z największą na świecie żydowską budowlą cmentarną (mauzoleum Izraela Poznańskiego i jego żony Leonii) * Zespół klasztorny oo. franciszkanów przy ul. Okólnej 185: ** barokowy kościół św. Antoniego z 1723 r. ** budynek klasztorny z 1746 r. * zespół kaplic drewnianych przy ul. Wycieczkowej 75: ** Kaplica św. Antoniego z 1676 r. ** Kaplica św. Rocha z początku XVIII w. * Kościół rzymskokatolicki św. Józefa, drewniany, z 1768 r. przy ul. Ogrodowej 22 (przeniesiony ze Starego Miasta) * neoromański kościół rzymskokatolicki Podwyższenia Świętego Krzyża z 1880 r. przy ul. Sienkiewicza 38 * neobizantyjska Cerkiew Archikatedralna (prawosławna) św. Aleksandra Newskiego z 1884 r. przy ul. Kilińskiego 56 * neorenesansowy kościół luterański '''Świętej Trójcy''' z 1891 roku na Placu Wolności (od 1945 r. kościół rzymskokatolicki '''Zesłania Ducha Świętego''') * neoromański kościół luterański św. Jana z 1884 r. przy ul. Sienkiewicza 60 (od 1945 r. kościół rzymskokatolicki Najświętszego Imienia Jezus oo. jezuitów) * neoromański kościół ewangelicko-augsburski św. Mateusza z 1928 r. przy ul. Piotrkowskiej 283 * neogotycki kościół rzymskokatolicki Wniebowzięcia NMP z 1897 na Placu Kościelnym * neogotycka rzymskokatolicka Archikatedra św. Stanisława Kostki z 1912 r. przy ul. Piotrkowskiej 265 i pałac biskupi * Grób Nieznanego Żołnierza w Łodzi nieopodal katedry * klasycystyczna tkalnia Ludwika Geyera z lat 1835–1837, tzw. Biała Fabryka przy ul. Piotrkowskiej 282/284 (obecnie Centralne Muzeum Włókiennictwa) * eklektyczny zespół fabryczny Izraela Poznańskiego z lat 1872–1897 przy ul. Ogrodowej (obecnie centrum handlowe Manufaktura i muzea) * eklektyczne zespoły fabryczne Karola Scheiblera z lat 1855–1914 na pl. Zwycięstwa 2, przy ul. ks. W. Tymienieckiego oraz ul. J. Kilińskiego * zespół osiedli robotniczych Karola Scheiblera z lat 1873–1900 tzw. Księży Młyn przy ul. Księży Młyn, Przędzalnianej, Fabrycznej, ks. W. Tymienieckiego * zespół budynków straży pożarnej z 1878 r. przy ul. ks. W. Tymienieckiego 30 * eklektyczna tkalnia Ludwika Grohmana z 1896 r. przy ul. Targowej *pierwsza łódzka elektrownia z 1906 r. wraz z rozbudową z 1929 r. przy ulicy Targowej === Inne atrakcje === [[File:ZOO w Łodzi -wejscie.jpg|thumb|Wejście do ogrodu zoologicznego w Łodzi]] [[File:Palmiarnia.jpg|thumb|Łódzka Palmiarnia]] [[File:Ścieżka dydaktyczna - panoramio.jpg|thumb|Ścieżka dydaktyczna w Lesie Łagiewnickim]] *'''Łódzki Ogród Zoologiczny i Orientarium''' – przy ul. Konstantynowskiej, założony w 1938 r. na terenach będących pozostałością Puszczy Łódzkiej. Orientarium to najnowocześniejszy w Europie pawilon poświęcony faunie i florze Azji Południowo Wschodniej. Budynek, wybiegi i woliery zajmują powierzchnię prawie 10 boisk piłkarskich. * '''Łódzki Ogród Botaniczny''' – zajmuje powierzchnię 64 ha (największy w Polsce), w którym rośnie wiele gatunków roślin rodzimych i zagranicznych. Ogród podzielono na dziewięć działów tematycznych: flora polska, ogród japoński, systematyka roślin zielonych, alpinarium, arboretum, rośliny ozdobne, rośliny lecznicze i przemysłowe, biologia roślin i dział zieleni parkowej. T * '''Palmiarnia Łódzka''' – w najstarszym parku miejskim w Łodzi Źródliska przy ul. Piłsudskiego, spadkobierczyni kolekcji roślin – przede wszystkim palm – z oranżerii fabrykantów i carskich urzędników * '''Las Łagiewnicki''' – jest największym kompleksem leśnym w Europie. W jego granicach mieszczą się, owiane legendą, zabytkowe kapliczki – św. Rocha i św. Antoniego, które należą do najstarszych zabytków zachowanych na tym terenie. Wydzielono również rezerwat, ośrodek rekreacyjno-wypoczynkowy oraz liczne szlaki turystyczne. * '''Parowy Skotnickie''' – w Lesie Łagiewnickim w Uroczysku Skotniki spotykamy system głębokich, ok. 10 m porośniętych lasem parowów (suchych dolin erozyjno-akumulacyjnych o szerokim płaskim dnie i stromych, ale nie urwistych zboczach pokrytych roślinnością, powstałych z przeobrażenia wąwozów). Powstały one na skutek wylesienia tego terenu podczas I wojny światowej. Dzięki zróżnicowanej rzeźbie terenu wtórne zalesienie terenu skutkowało powstanie miejsca o dużej wartości krajobrazowej. * '''Głazy Narzutowe Arturówek''' – w otulinie '''Parku Krajobrazowego Wzniesień Łódzkich''', w dolinie rzeki Bzury, na północ od ostatniego stawu znajduje się skupisko głazów narzutowych, przywleczonych tu przez lądolód środkowopolski i pozostałych po stopieniu lodów. Zostały one wydobyte z dna stawów przy ich pogłębianiu. Eratyki te zbudowane są z różnokolorowych, drobnych minerałów (kwarc, skalenie, biotyty). Są to granity, gnejsy, granitognejsy i pegmatyty. * Oryginalna w formie uliczna '''Galeria Wielkich Łodzian''' wraz ze słynną Ławeczką Tuwima, fortepianem Rubinsteina, Kuferkiem Reymonta, fotelem Jaracza, stołem czterech fabrykantów, latarnikiem, wszystkie na ulicy Piotrkowskiej po obu jej stronach od ul. Stefana Jaracza do al. marsz. J. Piłsudskiego. * Niedzielne przejazdy '''zabytkowym tramwajem.''' Linie tramwajowe '''43''' i '''46''' są jedynymi takimi aglomeracyjnymi trasami w Polsce. Na malowniczą linię 43 w letnie niedziele wyjeżdża zabytkowy skład 5N+5ND. Linia 46 jest najdłuższą linią tramwajową w Polsce i drugą najdłuższą w Europie. * '''Parki''' – w Łodzi znajduje się ponad 30 parków, które pełnią wiele niezwykle ważnych funkcji ekologicznych i społecznych i są nieocenionym elementem struktury miasta. * '''Rudzka Góra''' – przy ul. Starorudzkiej, z trasami dla rowerów górskich, 800-metrowym torem saneczkowym i znajdującą się u jej podnóża stylową bacówką. * Największą w Polsce galerię ulicznych '''murali''', oraz największe graffiti na świecie – umieszczone na ścianie o powierzchni ponad 900 m² przy ul. Piotrkowskiej 152; rekord wpisany został do Księgi Rekordów Guinnessa. * Centrum '''Manufaktura''', największy obiekt handlowo-usługowo-rozrywkowy w Polsce przy ulicy Karskiego 5. * '''Aquapark Fala''' – największy w Polsce aquapark. *'''Centrum Nauki i Techniki EC1''' – interaktywna, różnorodna tematycznie ekspozycja zlokalizowana w budynkach dawnej Elektrowni Łódzkiej. == Kultura == '''Łódź''' jest największym polskim ośrodkiem filmowym. To tutaj działała Wytwórnia Filmów Fabularnych, której tradycje do dzisiaj kontynuuje studio Opus Film, a także Studio Małych Form Filmowych Se-ma-for, którego tradycje przejęła spółka realizatorów Se-ma-for Produkcja Filmowa. Działa także Wytwórnia Filmów Oświatowych, produkująca z powodzeniem filmy edukacyjne i dokumenty. Nie można pominąć słynnej Państwowej Wyższej Szkoły Filmowej, Telewizyjnej i Teatralnej, z której wywodzą się największe gwiazdy polskiego teatru i telewizji. I w końcu to właśnie w Łodzi od roku 2000 odbywał się przez wiele lat, zapoczątkowany w 1993 r. w Toruniu, festiwal Camerimage, na którym pojawiają się najwybitniejsi operatorzy i reżyserzy z całego świata. === Muzea === [[File:Lodz palac Scheiblera 3(pischmak).JPG|thumb|Pałac Scheiblera przy pl. Zwycięstwa – Muzeum Kinematografii]] [[File:Biala Fabryka.jpg|thumb|Biała Fabryka Ludwika Geyera – Centralne Muzeum Włókiennictwa]] [[File:Sala Neoplastyczna 1.jpg|thumb|Sala neoplastyczna w Muzeum Sztuki w Łodzi]] * Muzeum Miasta Łodzi – ul. Ogrodowa 15, Pałac Poznańskich * Muzeum Sportu i Turystyki – ul. ks. Skorupki 21, Hala Sportowa * Muzeum Kanału – „Dętka” – Plac Wolności * Muzeum Sztuki w Łodzi – Pałac Maurycego Poznańskiego, ul. Więckowskiego 36, * Muzeum Sztuki – oddział ms2 – ul. Ogrodowa 19 („Manufaktura”) ** Oddział Rezydencja „Księży Młyn” – ul. Przędzalniana 72, Pałac Edwarda Herbsta * Centralne Muzeum Włókiennictwa – Biała Fabryka Geyera, ul. Piotrkowska 282, ** Skansen łódzkiej architektury drewnianej – ul. Piotrkowska 282 (wejście do skansenu prowadzi przez Muzeum Włókiennictwa) * Muzeum Kinematografii – pl. Zwycięstwa 1, Pałac Karola Scheiblera * Muzeum Bajki Se-ma-fora – ul. Targowa 1/3 b. 24 (teren Elektrociepłowni EC1) * Muzeum Archeologiczne i Etnograficzne – pl. Wolności 14 * Muzeum Tradycji Niepodległościowych – ul. Gdańska 13 ** Mauzoleum na Radogoszczu Oddział „Radogoszcz” (byłe więzienie hitlerowskie) – ul. Zgierska 147 * Muzeum Książki Artystycznej – Book Art Museum – ul. Tymienieckiego 24 * Muzeum Papieru i Druku – ul. Wólczańska 223 (pomieszczenia Instytutu Papiernictwa i Poligrafii PŁ) * Muzeum Oświaty Ziemi Łódzkiej – ul. Wólczańska 202 * Muzeum Przyrodnicze Uniwersytetu Łódzkiego – Park im. H. Sienkiewicza ul. Kilińskiego 101 * Muzeum Geologiczne Wydziału Nauk Geograficznych Uniwersytetu Łódzkiego – ul. Kopcińskiego 31. W muzeum znajduje się ponad 8000 eksponatów którymi są skamieniałości, skały, minerały, a także wykrystalizowane związki chemiczne. Oglądać można 4 wystawy stałe: „Świat minerałów”, „Kamień budowlany i ozdobny w architekturze”, „Przyroda Łodzi i regionu łódzkiego”, „Kryształy w przyrodzie i technice”. Wyeksponowano szczególnie skały i skamieniałości wychodni mezozoiku regionu łódzkiego. Są one dużą atrakcją turystyczną i dydaktyczną. Obok muzeum znajduje się lapidarium w którym można obejrzeć skały zgromadzone z terenu całej Polski, a nawet i świata. Wiele różnych typów skał z opisem ich właściwości (składu chemicznego i mineralnego, budowy wewnętrznej, struktury i tekstury, genezy) i miejsca występowania. * Muzeum Uniwersytetu Medycznego w Łodzi – ul. Żeligowskiego 7/9 * Muzeum Archidiecezji Łódzkiej – ul. ks. Skorupki 3 * Muzeum Komunikacji Miejskiej w Łodzi – ul. Wierzbowa 51 i w zajezdni tramwajowej „Brus” przy ul. Konstantynowskiej (dojazd tramwajem linii „43”) * Muzeum Fabryki – ul. Drewnowska 58 („Manufaktura”) * Muzeum Nauki i Techniki (Experymentarium) – ul. Karskiego 5 („Manufaktura”) * Muzeum Farmacji – Plac Wolności 2 * Muzeum Sztuki Iluzji – ul. Łąkowa 21 === Teatry === [[File:2012-06-02 Photo from tram trip 09.jpg|thumb|Teatr Wielki w Łodzi]] [[File:Teatr Nowego im. K. Dejmka w Łodzi (Duża sala).JPG|thumb|Teatr Nowy w Łodzi]] [[File:Budynek Teatru im. S. Jaracza w Łodzi 1.JPG|thumb|Teatr im. Stefana Jaracza]] * Teatr Wielki – pl. Dąbrowskiego * Teatr Nowy im. Kazimierza Dejmka – Duża sala – ul. Więckowskiego 15, Mała sala – ul. Zachodnia 93 * Teatr Szwalnia – ul. Struga 90 * Teatr im. S. Jaracza – ul. Kilińskiego 45 * Teatr Powszechny – ul. Legionów 21 * Teatr Muzyczny – ul. Północna 47/51 * Teatr Studyjny przy PWSFTiT – ul. Kopernika 8 * Teatr Fabryczny * Teatr Logos – ul. Skłodowskiej-Curie 22 (przy Kościele Niepokalanego Poczęcia NMP) * Teatr Napięcie – ul. Strykowska 131 * Akademicki Ośrodek Inicjatyw Artystycznych – ul. Zachodnia 54/56 * Teatr Ognia i Papieru – ul. Liściasta 12/15 * Teatr im. Róży Van Der Blaast – ul. Piotrkowska 17 * Teatr Forum – ul. Roosevelta 17 * Teatr Chichot 2 – Śródmiejskie Forum Kultury, ul. Roosevelta 17 * Studio Teatralne „SŁUP” – ul. Gorkiego 16 * Teatr Lalki i Aktora Pinokio – ul. Kopernika 16 * Teatr Piccolo – ul. Tuwima 34 (budynek dawnego kina Oka) * Teatr Lalek Arlekin – ul. 1 Maja 2, Sala Widowiskowa – ul. Wólczańska 5 * Teatr Pod Lupą – Łódzki Dom Kultury, ul. Traugutta 18 * Teatr Zwierciadło – ul. Studzińskiego 73/9, * Teatr Mały w Manufakturze – ul. Drewnowska 58 * Teatr of Manhattan – Poleski Ośrodek Sztuki, ul. Krzemieniecka 2a * Teatr Otwarty Grupa Robocza – Ośrodek Kultury Górna, ul. Siedlecka 1 * Teatr Tańca Gessy – Bałucki Ośrodek Kultury, ul. Limanowskiego 166 * Prywatny Teatr Romanticum – Klub Filmowca i Aktora Oskar, ul. Piotrkowska 189 * Teatr Antrakt – ul. Lniana 2 * Teatr V6 – ul. Żeromskiego 74/76 (w budynku dawnego kina Przedwiośnie) * Teatr D-H uliczny – Pałac Młodzieży, ul. Wyszyńskiego 86 === Kina === [[File:Kino Gdynia w Łodzi.jpg|thumb|Budynek dawnego kina Gdynia przy ul. Tuwima]] [[File:Silver Screen Lodz.JPG|thumb|Wejście do kina Silver Screen w Łodzi – pierwszy multipleks kinowy w mieście]] [[File:Kino Baltyk Lodz.jpg|thumb|Budynek kina Bałtyk z charakterystyczną statuetką Oscara – przez lata najnowocześniejsze kino w mieście, działające do 2015 roku]] * Cinema City IMAX 3D (14 sal + IMAX 1 sala), ul. Drewnowska 58 * Silver Screen 3D (10 sal), ul. Piłsudskiego 5 * Łódź Helios Sukcesja zlokalizowane w Centrum Handlowo-Rozrywkowym Sukcesja w Łodzi al. Politechniki 1. Posiada 9 klimatyzowanych sal, dysponuje aparaturą dźwięku cyfrowego Dolby ATMOS oraz DOLBY 7.1, srebrne ekrany najwyższej światowej jakości 4K, wysokiej klasy sprzęt nagłaśniający * Charlie (3 sale), ul. Piotrkowska 203/205 * Kinematograf, pl. Zwycięstwa 1 * MuB-a, ul. Targowa 1/3 * Tatry, ul. Sienkiewicza 40 * ŁDK (2 sale), ul. Traugutta 18 === Galerie === * Adi Art – ul. Piotrkowska 60 * Atlas Sztuki – ul. Piotrkowska 116 * FF Forum Fotografii – Łódzki Dom Kultury, ul. Traugutta 18 * Fotografii ŁTF – ul. Piotrkowska 102 * Imaginarium ŁDK – ul. Traugutta 18 * In Blanco BOK „Lutnia” – ul. Łanowa 14 * Łódź Art Center – ul. Tymienieckiego 3 * Widzewska Galeria Ekslibrisu – ul. M. Gorkiego 16 DK 502 * ZPAP „Na piętrze” – ul. Piotrkowska 86 === Imprezy i wydarzenia === [[File:23 Festival of Comics in Łódź 2012.jpg|thumb|Łódzki Dom Kultury]] [[File:Light Move Festival 2014 27.jpg|thumb|Jedna z projekcji podczas festiwalu światła Light Move Festival w 2014 roku]] Rokrocznie odbywa się kilkadziesiąt festiwali i przeglądów, m.in.: * Explorers Festiwal, * Międzynarodowy Festiwal Odkrywców, Podróżników i Ludzi Aktywnych „Mediatravel”, * Festiwal Nauki, Techniki i Sztuki, * Łódzkie Spotkania Baletowe, * Festiwal Czterech Kultur (początkowo Festiwal Dialogu Czterech Kultur), * Łódź Design Festival, * Międzynarodowe Triennale Tkaniny, * Międzynarodowy Festiwal Fotografii, * Międzynarodowy Festiwal Graffiti „Meeting of Styles”, * Międzynarodowy Festiwal Komiksu i Gier w Łodzi, * Międzynarodowy Festiwal Filmów Przyrodniczych im. Włodzimierza Puchalskiego, * Ogólnopolski Festiwal Sztuk Przyjemnych i Nieprzyjemnych w Teatrze Powszechnym, * Ogólnopolski Studencki Przegląd Piosenki Turystycznej YAPA, * Ogólnopolski Festiwal Szkół Teatralnych w PWSFTviT, * Międzynarodowy Festiwal Szkół Filmowych i Telewizyjnych MEDIASCHOOL w PWSFTviT, * Festiwal Fiesta Libre, * Międzynarodowy Festiwal Sztuki Ulicznej TrotuArt, * Vena Festival, * Festiwal Kultury Chrześcijańskiej, * Łódzkie Spotkania Teatralne, * Łódzkie Spotkania z Piosenką Żeglarską – KUBRYK, * Festiwal Kinetycznej Sztuki Światła Light Move Festival Łódź. == Nauka == [[File:C Lodex.JPG|thumb|Budynek Trzech Wydziałów Politechniki Łódzkiej w dawnej fabryce Schweikerta]] [[File:Fabryka Ferdynanda Goldnera Łódź.JPG|thumb|Akademia Humanistyczno-Ekonomiczna w Łodzi w dawnej fabryce Ferdynanda Goldnera]] W Łodzi znajduje się 6 publicznych uczelni: * Politechnika Łódzka * Uniwersytet Łódzki * Uniwersytet Medyczny * Państwowa Wyższa Szkoła Filmowa, Telewizyjna i Teatralna im. Leona Schillera * Akademia Sztuk Pięknych im. Władysława Strzemińskiego * Akademia Muzyczna im. Grażyny i Kiejstuta Bacewiczów oraz kilkadziesiąt uczelni niepublicznych. Mają tu także swoje siedziby: * Centrum Badań Molekularnych i Makromolekularnych PAN * Instytut Biologii Medycznej PAN * Europejskie Regionalne Centrum Ekohydrologii UNESCO * Instytut Włókiennictwa == Praca == == Zakupy == [[File:Galeria Łódzka, December 2015.jpg|thumb|Centrum handlowe Galeria Łódzka w okresie świątecznym]] [[File:1. Sukcesja - Centrum Handlu i Rozrywki Łódź.JPG|thumb|Pomnik Rajmunda Rembielińskiego przy centrum handlowym Sukcesja]] [[File:Manufaktura15.jpg|thumb|Wnętrze galerii handlowej w centrum handlowo-rozrywkowym Manufaktura]] === Wielkie centra handlowe === * '''Manufaktura''' Największe centrum handlowo-usługowo-kulturalno-rozrywkowe w Polsce i jedno z największych w Europie. Znajduje się pomiędzy ulicą Zachodnią, Ogrodową, Drewnowską i Karskiego. Multipleks kinowy Cinema City, duże sklepy i hipermarkety – Real, Saturn, Leroy Merlin. * '''Sukcesja''' Najnowsze centrum handlowe w mieście, położone przy al. Politechniki. Mniej popularne od pozostałych. Multipleks kinowy Helios, a także supermarket – Piotr i Paweł. * '''Galeria Łódzka''' Położona w centrum miasta, przy skrzyżowaniu ul. Sienkiewicza i al. Piłsudskiego. Duże sklepy i hipermarkety – Tesco, Media Markt. * '''Port Łódź''' Centrum rozrywkowo-handlowe położone na południu miasta, przy wylocie na Pabianice, Sieradz i Wrocław. Duże sklepy – Ikea, Leroy Merlin, Saturn, Piotr i Paweł. === Mniejsze centra handlowe przy hipermarketach === Uwzględniono centra handlowe, w których poza hipermarketem znajdują się przynajmniej dwie równoległe aleje z małymi sklepami: * '''M1''' Przy wyjeździe z miasta w stronę Brzezin i Rawy Mazowieckiej – ul. Brzezińska. Duże sklepy i hipermarkety – Real, Media Markt, Praktiker. * '''Pasaż Łódzki''' Położony w okolicach dworca Łódź Kaliska, przy Al. Jana Pawła II. Hipermarket – Real. * '''Tulipan''' Położony przy al. Piłsudskiego, w pobliżu skrzyżowania z ul. Kopcińskiego – między centrum miasta a osiedlem Widzew i wylotem z miasta w stronę Tomaszowa Mazowieckiego. Hipermarket – Real. <!-- == Gastronomia == --> == Noclegi == === Hotele === [[File:DoubleTree w Łodzi.JPG|thumb|Hotel DoubleTree by Hilton (****)]] [[File:Hotel Savoy Łódź.jpg|thumb|upright|Hotel Savoy (**)]] * PURO Łódź Centrum – ul. Ogrodowa 16 * Ambasador Centrum – al. Piłsudskiego 29 * [http://www.hotels24.com.pl/ Boutique Hotel’s] – ul. Milionowa 25 tel. +48 42 684 75 10 * Andel’s Hotel Łódź – ul. Ogrodowa 17 * Campanile Łódź – al. Piłsudskiego 27 * Hotel Focus – ul. Łąkowa 23/25 * Qubus Hotel Łódź – al. Mickiewicza 7 * Hotel Centrum – ul. Kilińskiego 59/63 * Hotel Grand – ul. Piotrkowska 72 * Polonia Palast – ul. Narutowicza 38 * Hotel Reymont – ul. Legionów 81 * Hotel Ibis Łódź Centrum – al. Piłsudskiego 11 * Hotel Savoy – ul. Traugutta 6 * Hotel Mazowiecki – ul. 28 Pułku Strzelców Kaniowskich 53/57 * Hotel Światowit – al. Kościuszki 68 * Flamingo Hostel – ul. Sienkiewicza 67 * Factory Hostel e-mail: factoryhostel@gmail.com" www.factoryhostel.com * Boutique Hostel e-mail: stefanowskiego@hotels24.com.pl" [http://www.hotels24.com.pl/ Boutique Hostel] – 90-537 Łódź, ul. Stefanowskiego 17 * [http://meteor.turystyka.pl/noclegi,lodz,0.html Łódź – noclegi, hotele i apartamenty] – opisy, ceny, fotografie oraz dane teleadresowe * [http://www.bookapart.com/pl/apartamenty-lodz Apartamenty i hotele w Łodzi] – porównywarka cen noclegów w Łodzi == Najbliższe okolice == Łódź graniczy z miastami: Aleksandrów Łódzki, Konstantynów Łódzki, Zgierz, Pabianice, oraz z gminami: Aleksandrów Łódzki, Andrespol, Brójce, Ksawerów, Nowosolna, Pabianice, Rzgów, Stryków, Zgierz. Aglomeracja łódzka liczy około 1,1 mln mieszkańców. == Bezpieczeństwo == W Łodzi swoją siedzibę ma Komenda Wojewódzka Policji, która znajduje się na ul. Lutomierskiej 108/112. Na ulicy H. Sienkiewicza 26/28 znajduje się [http://www.lodz.policja.gov.pl/index.php?option=com_frontpage&Itemid=1 Komenda Miejska Policji] której podlega 8 komisariatów położonych w poszczególnych dzielnicach Łodzi, a także Wydział Wykroczeń i Przestępstw w Ruchu Drogowym, który swoją siedzibę ma przy ul. S. Żeromskiego 88. Komisariaty: * '''I Komisariat''' KMP – ul. H. Sienkiewicza 28/30 tel. 42665-14-00 lub 01 * '''II Komisariat''' KMP – ul. Ciesielska 27 (naprzeciwko Rynku Bałuckiego) tel. 42665-15-00 lub 01 * '''III Komisariat''' KMP – ul. Armii Krajowej 33 tel. 42665-23-51 lub 50 i 49 * '''IV Komisariat''' KMP – ul. M. Kopernika 29/31 tel. 42665-23-00 lub 01, 632-03-00 * '''V Komisariat''' KMP – ul. Organizacji WiN 60 tel. 42665-15-56, 640-69-30 * '''VI Komisariat''' KMP – ul. Wysoka 45 (naprzeciwko Palmiarni) tel. 42665-13-01 lub 00 * '''VII Komisariat''' KMP – ul. 3 Maja 43 tel. 42665-24-56 * '''VIII Komisariat''' KMP – ul. Wólczańska 250 tel. 42665-24-00 '''Wydział Wykroczeń i Przestępstw w Ruchu Drogowym''' – ul. S. Żeromskiego 88 tel. 42665-25-00 lub 01 == Informacje turystyczne == * [http://lodz.travel Łódzka Informacja Turystyczna] ul. Piotrkowska 28, tel. +48 42 208 81 81, e-mail: it@lodz.travel * [http://www.rotwl.pl/ Regionalna Organizacja Turystyczna Województwa Łódzkiego] ul. H. Sienkiewicza 67, 90-009 Łódź telefon: 42 663-77-33, 42 638-59-57; telefon/fax: 42 662-09-72 adres e-mail: biuro(at)rotwl.pl Punkt Informacji Turystycznej w ''Manufakturze'', tel. 695-131-113, e-mail it.manufaktura(at)rotwl.pl == Przewodniki == * Stanisław Liszewski: ''Łódź i okolice. Przewodnik'', Sport i Turystyka, Warszawa 1982, ISBN 83-217-2386-1. * Joanna Podolska tekst, Maciej Nowakowski zdjęcia: ''Łódź Złota księga'', Casa Editrice Bonechi&Galaktyka Łódź 2005, ISBN 83-87-914-94-0. * Joanna Podolska, Jakub Wiewiórski: ''Spacerownik. Łódź filmowa'', Agora SA, Łódź 2010 ISBN 978-83-268-0038-2. * Jan Salm, Jacek Wesołowski: ''Łódź.'' Przewodnik, Łódź 1992, * Mirosław Zbigniew Wojalski: ''575 lat miasta Łodzi'', ZORA Łódź 2006, wyd. 5. poprawione ISBN 83-88638-28-9. * Mirosław Zbigniew Wojalski: ''Cmentarz Żydowski w Łodzi'', ZORA Łódź 2002, ISBN 83-86699-56-6. {{przewodnik}} {{Jest w|Województwo_łódzkie}} {{geo|51.76872|19.45700|zoom=15}} [[Kategoria:Województwo łódzkie]] 747swztfz0b7y0ya6h2rgxifx1fbei0 0 2478 158346 157106 2026-08-19T13:41:52Z CommonsDelinker 3013 Removing [[:c:File:Muzeul_de_Arta_curte.jpg|Muzeul_de_Arta_curte.jpg]], it has been deleted from Commons by [[:c:User:Jameslwoodward|Jameslwoodward]] because: per [[:c:Commons:Deletion requests/Files in Category:Royal Palace, Bucharest|]]. 158346 wikitext text/x-wiki {{Top-banner|caption=}} {{Miasto infobox |nazwa=Bukareszt |widok= Bucharest collage 02.jpg |mapa=Bucuresti location map.png |państwo=[[Rumunia]] |powierzchnia=228 |prefiks=(40) 1 |www= }} '''[https://romaniatourism.com/bucharest.html Bukareszt]''' ([[Rozmówki rumuńskie|rum.]] ''București'') jest stolicą i największym miastem [[Rumunia|Rumunii]], a także najważniejszym ośrodkiem przemysłowym i handlowym kraju. Liczący ponad 2,1 miliona mieszkańców obszar miejski Bukaresztu jest jednym z największych miast w Europie Południowo-Wschodniej. == Charakterystyka == [[Plik:Hotel Continental - Calea Victoriei.jpg|thumb|right|''Calea Victoriei'']] Bukareszt to metropolia bardzo zatłoczona, zakorkowana i chaotyczna. Posiada wiele zabytków, choć nie ma zwartego starego miasta. Eklektyczna architektura, która stanowi mieszankę zabudowy historycznej, socrealistycznej i nowoczesnej, odzwierciedla historię miasta. Megalomańskie socrealistyczne budowle z epoki Ceausescu sąsiadują z bardzo eleganckimi, reprezentacyjnymi gmachami z drugiej połowy XIX wieku naśladującymi architekturę Paryża. Dlatego w okresie międzywojennym Bukareszt zyskał przydomek ''Małego Paryża'' (''Micul Paris''). Między blokami kryją się małe, ale śliczne cerkiewki budowane w stylu zupełnie odmiennym od rosyjskich "cebul". Duża część śródmieścia została zniszczona podczas działań wojennych, trzęsień ziemi i wprowadzania w życie programu systematyzującego Nicolae Ceaușescu. Centralnym punktem miasta jest ogromny plac ''Piata Unirii'' z gigantyczną fontanną w środku otoczony przez dość koszmarne komunistyczne gmaszyska. Na zachód od placu biegnie szeroka aleja ''Bulevardul Unirii'' bukaresztańskie Pola Elizejskie, którą dochodzi się do Domu Ludu "Casa Poporului" obecnie gmachu parlamentu, zbudowanej za czasów Ceausescu siedziby najwyższych władz. Jest to największy pod względem kubatury gmach na świecie po waszyngtońskim Pentagonie. Spodoba się mało komu, ale jest to obowiązkowy punkt zwiedzania Bukaresztu. Na północ, tuż od Piata Uniiri znajduje się najstarsza w mieście cerkiew pod wezwaniem św. Mikołaja zbudowana w 1559 r. a naprzeciwko niej ruiny dworu książąt wołoskich, zbudowanego na rozkaz słynnego Vlada Palownika (Drakuli) władcy który podniósł osadę Bucuresti do rangi miasta i jednej z siedzib władców. Przemieszczając się z Piata Unirii w wzdłuż brzegu rzeki Dambovita w kierunku północno-zachodnim dociera się od odchodzącej na północ najbardziej reprezentacyjnej ulicy Bukaresztu ''Calea Victoriei''. Jest to dosyć wąska ulica, której zabudowa przypomina architekturę Paryża. Znajduje się przy niej wiele secesyjnych, reprezentacyjnych budowli, cerkwi a także muzeów (m.in bardzo bogate i ciekawe Muzeum Historii Rumunii), teatrów, eleganckich sklepów i restauracji. Osoby zmęczone tłokiem i hałasem wielkiego miasta mogą z Calea Victoriei skręcić w lewo w ''Bulevardul Regina Elisabeta'', którym dojdą do uroczego, świetnie zadbanego parku Cismigiu, gdzie będą mogły nieco odpocząć i zrelaksować się wśród kwiatów i zieleni. === Historia === === Geografia === Bukareszt leży w południowo-wschodniej części Równiny Wołoskiej, na siedmiu wzgórzach, co nawiązuje do tradycji rzymskiej. Przez miasto przepływa rzeka Dâmbovița, która jest dopływem rzeki Argeș, a ta z kolei dopływem Dunaju. W obrębie miasta znajduje się również kilka jezior, z których największe to Floreasca, Tei i Colentina. Leżą one wzdłuż Colentiny, dopływu Dâmbovițy. Dodatkowo, w centrum miasta znajduje się małe sztuczne jezioro, Cișmigiu. Jest ono otoczone przez park Cișmigiu, stworzony w 1847 wg planów architekta niemieckiego, Karola Meyera. Oprócz Cișmigiu, Bukareszt posiada jeszcze dwa inne duże parki: Herăstrău i ogród botaniczny. Herăstrău to duży park w północnej części miasta. Ogród botaniczny należy do największych na świecie – występuje w nim ponad 10 000 gatunków roślin, w tym wiele egzotycznych. Łączna powierzchnia Bukaresztu to 228 km². Miasto ma kształt zbliżony do koła, ze środkiem na Piața Universității (Plac Uniwersytecki). Odległość od placu do granic miasta to 10-12 km. [[Plik:Palatul Justiției.jpg|mały|Pałac Sprawiedliwości]] === Język === Językiem urzędowym jest język rumuński, język romański, który uważa się za najbliższy obecnie używanemu w odniesieniu do starożytnej łaciny, ale zawiera około 20% słów wypożyczonych z języków słowiańskich. Większość młodszych wykształconych ludzi będzie dobrze mówić po angielsku i prawdopodobnie będzie biegła w jednym lub kilku językach romańskich; większość wykształconych ludzi urodzonych przed 1970 r. będzie dość dobrze mówić po francusku, hiszpańsku lub włosku. Romowie (Cyganie) mówią w swoim ojczystym języku romskim, a także rumuńskim, a czasem także angielskim. Poza tym, tak jak w każdym większym mieście, będzie wiele innych języków, takich jak chiński, arabski, turecki, węgierski i niemiecki. === Klimat === Bukareszt leży w strefie klimatu podzwrotnikowego, z gorącymi latami i dość chłodnymi zimami. W związku z położeniem miasta na rozległej Równinie Wołoskiej, jest ono wystawione na silne wiatry. Temperatury zimą średnio wynoszą ok. 2 °C. Latem średnia temperatura wynosi około 29 °C, chociaż często wzrasta ona nawet do 40 °C w centrum miasta. === Kiedy jechać === Pod względem pogody, najlepsze miesiące do zwiedzania miasta to kwiecień-czerwiec oraz wrzesień-październik. W ostatnich latach w miesiącach wakacyjnych temperatura w mieście osiągała nawet 40°C. Wyjazd w tych miesiącach można połączyć z wizytą nad Morzem Czarnym (2 godziny jazdy samochodem lub pociągiem). W zimie natomiast po zwiedzaniu miasta można udać się do kurortów narciarskich w okolicach Braszowa czy Sinai. Typowa temperatura w zimie w Bukareszcie to około 5°C. Śnieg pada rzadko, jednak jak już spadnie, to często bardzo gwałtownie i potrafi sparaliżować miasto na kilka dni. === Przygotowania === Rumunia należy do Unii Europejskiej, do wjazdu wystarczy ważny paszport lub dowód osobisty. Nie należy jednak do strefy Schengen, co oznacza kontrole graniczne na lotach wewnątrz UE oraz na granicy lądowej z Węgrami i Bułgarią. == Dojazd == === Samolotem === [[Plik:Henri Coandă International Airport, March 2013.jpg|thumb|right|Międzynarodowy port lotniczy Henri Coandă]] Wszystkie loty regularne do Bukaresztu ('''BUH'''), w tym tanie linie lotnicze, korzystają z lotniska Henri Coandă (Otopeni), około 18 km na północ od centrum miasta wzdłuż autostrady 1. Do regularnych krajowych miejsc docelowych należą [[Kluż-Napoka]], [[Jassy]], [[Oradea]], [[Suczawa]]i Timisoara - są obsługiwane przez rumuńskiego przewoźnika flagowego Tarom (część Sky Team), którego główny węzeł jest. Istnieją bezpośrednie loty do większości europejskich stolic i dużych miast. Istnieje niewiele bezpośrednich lotów poza Europę, ale usługi do Dohy, Dubaju, Stambułu i Tel Awiwu umożliwiają dalsze połączenia. Loty do Ameryki Północnej zwykle wiążą się z postojem w Amsterdamie lub Paryżu i są obsługiwane przez inne linie lotnicze Sky Team. [[Plik:TAROM 21.jpg|thumb|right|Tarom jest narodową linią lotniczą Rumunia, a Otopeni jest jej hubem]] * '''Lotnisko Baneasa''' (Aurel Vlaicu) (BBU) (5 km na północ od centrum). Jest obecnie używany tylko w lotnictwie prywatnym. Terminal tego portu został niedawno wyremontowany i jest gotowy na przyjęcie lotów rozkładowych, jednak nie zapowiada się aby jakakolwiek linia miała powrócić na to lotnisko w najbliższym czasie. * {{Znacznik|Międzynarodowy port lotniczy Henri Coandă|44.5726|26.0947|typ=transport|treść='''[[Port lotniczy Bukareszt-Otopeni|Międzynarodowy port lotniczy Henri Coandă]]''' (OTP), Calea Bucureştilor 224E, Otopeni (18 km na północ od centrum miasta), + 40 21 204 1000. Lotnisko jest duże i nowoczesne. Sklepy, kawiarnie i restauracje na lotniskach są drogie, szczególnie w rejonach odlotów. W przyjazdach znajduje się supermarket Billa z cenami pasującymi do centrum miasta. Jest to około 300 m od wyjazdów międzynarodowych, ale dobre miejsce na przekąskę lub wydać kilka ostatnich lei w dniu wyjazdu.}} Kursy wymiany na lotnisku nie są dobre, około 10% poniżej oficjalnej stawki - ale to sprawia, że stawka zakupu lei jest podobna do brytyjskiej ulicy. Więc użyj karty kredytowej w bankomacie w holu, aby zaspokoić natychmiastowe potrzeby i wymienić pieniądze w centrum miasta; lub zaakceptuj to, że to, co dostaniesz na lotnisku, przebyje długą drogę w tym niedrogim kraju. W obszarze przylotów nie ma dedykowanych dostawców usług SIM / mobilnych, ale można kupić karty SIM w małym miejscu sprzedającym gazety oprócz maszyn żądających taksówek na prawym skrzydle wejścia przylotowego po wyjściu z obszaru ograniczonego przylotu na lotnisko. Główne opcje transportu do miasta to ekspresowy autobus, pociąg, prywatny transfer i taksówka. W przyjazdach znajdują się punkty wynajmu samochodów, ale potrzebujesz samochodu tylko, jeśli podróżujesz poza miastem. Droga krajowa nr 1, jedyna prowadząca na lotnisko potrafi być mocno zakorkowana. Objazd w razie ewentualnych utrudnień w ruchu jest niemal niemożliwy, więc warto zostawić sobie zapas czasowy na dojazd do Otopeni, szczególnie przy wylotach między godziną 18:00 a 22:00. * [http://stbsa.ro/eng/index.php Autobus ekspresowy] jest zwykle najlepszą opcją, ponieważ jest niedrogi i często kursuje. Może jednak być zatłoczony (brakuje miejsca na bagaż) i może utknąć w ruchu: w szczycie licz do 50 minut na podróż do centrum, poza szczytem szybciej. Przystanek znajduje się na najniższym piętrze terminala przylotów. Jest tam także budka ze sprzedażą biletów (czynna 24/7, płatność tylko gotówką w lejach) oraz automat biletowy, z dostępnym angielskim menu i terminalem platniczym. Dwa przejazdy autobusem ekspresowym kosztują 7 lei, 10 przejazdów kosztuje 27 lei, a opłata za wydanie papierowej karty to 1,60 lei. Z jednej karty może korzystać wiele osób. Aby tak zrobić, należy przyłożyć kartę dla pierwszej osoby, zabrać, przytrzymać symbol "+" na kasowniku (w starszych kasownikach nacisnąć przycisk "2") i przyłożyć kartę ponownie. Od 1 sierpnia 2021 r. istnieją dwie linie ekspresowe obsługujące lotnisko. Linie: '''• 783: Aeroportul Henri Coandă - Piața Unirii''' (M1, M2, M3) [przez Primăria Otopeni, Aeroport Băneasa, Piața Presei Libere, Arcul de Triumf, Piața Victoriei (M1, M2), Piața Romana (M2), Piața 21 Decembrie 1989 (M2 - Universitate)] Kursowanie: codziennie przez całą dobę w godz. 5:30 - 21:30 - co ok. 18 minut w godz. 21:30 - 5:30 - co ok. 40 minut '''• 784 Aeroportul Henri Coandă - Piața Unirii''' [przez Primăria Otopeni, Aeroport Băneasa, Piața Presei Libere, Arcul de Triumf, Piața Victoriei (M1, M2), Calea Victoriei, Piața Mihail Kogălniceanu, Piața Arsenalul. Z powrotem do Piața Victoriei przez Piața Sfântu Vineri, Universitate (M2) i Piața Romana (M2), dalej jak w kierunku centrum.] Kursowanie: codziennie w godz. 5:30 - 21:30 przez cały czas kursowania - co 40-45 minut Jadąc w kierunku do lotniska, szczególnie w godzinach o małym ruchu ulicznym, warto być na przystanku kilka minut przed rozkładową godziną odjazdu, gdyż zdarza się, że autobusy wyprzedzają rozkład jazdy. * '''Pociąg''': w grudniu 2020 otwarto bezpośrednie połączenie kolejowe między lotniskiem a dworcem București Nord. Czas przejazdu to około 20 minut, częstotliwość kursowania to 40 minut. Docelowo pociągi mają kursować przez całą dobę. Rozkład znajduje się [https://www.cfrcalatori.ro/aeroport-otopeni-tren-direct/ tutaj]. Cena biletu to 4 RON. * '''Prywatny transfer''': mają stałe ceny za pojazd i są dobre, jeśli masz 2 lub więcej osób, lub masz dużo bagaży, lub miejsce docelowe / odbiór jest w pewnym oddaleniu od centrum. W każdym miejscu w Bukareszcie należy zapłacić 20 euro za mały samochód (jak taksówka, maks. 3 pasażerów), 40 euro za minibus 7-osobowy; dostępne są większe pojazdy i autokary. Zabiorą cię wszędzie w Rumunii, do bułgarskich kurortów nadmorskich i do Mołdawii. [https://bucharesttransfer.com/en/ Bucharest Transfer] jest jednym z kilku operatorów, którzy wyszukują online konkurentów. * '''Taksówki''' czekają tuż przy przylotach. Pierwszym krokiem jest ustalenie wskaźnika licznika, którego dzień i wczesny wieczór powinny wynosić 1,69-1,79 lei / km, czyli 35-40 lei do centrum miasta lub starego miasta (wrzesień 2018). W nocy stawka może wynosić 3,50 lei / km; są rekinami, jeśli wymagają więcej. Możesz zadzwonić do taksówki z jednego z żółtych elektronicznych kiosków po opuszczeniu przylotów. Na ekranie dotykowym zostanie wydrukowany wydruk z nazwą firmy taksówkowej, stawką, numerem rejestracyjnym taksówki i wywołaniem go na chodniku. Upewnij się, że licznik jest używany, ponieważ niektóre taksówki wywoływane przez kioski będą próbowały cię zrzucić (np. „Taxi Cobalcescu” ma kilku kierowców, którzy to robią). === Pociągiem === [[Plik:P. O. Carpati.jpg|thumb|right|Bukareszt ma rozległe połączenia kolejowe zarówno w Rumunii, jak i w regionie]] Wszystkie główne linie kolejowe do Bukaresztu korzystają ze stacji Gara de Nord. Bezpośrednie pociągi międzynarodowe kursują do [[Budapeszt]]u (dwa dziennie, 16 godzin), [[Kiszyniów|Kiszyniowa]] (aktualnie zawieszone przez stronę mołdawską), [[Stambuł]]u (18 godzin, codziennie bezpośrednio latem, zima przez połączenie pociągów, ale nie wolniej) i [[Wiedeń|Wiednia]] (codziennie, 19 godzin godziny). Pociągi do [[Sofia|Sofii]] jadą 10 godzin, z przesiadką w [[Ruse]]. Pociągi do [[Belgrad]]u, [[Kijów|Kijowa]] i [[Moskwa|Moskwy]] są zakłócane przez dłuższy czas, wybierz autobus lub samolot. Warto skorzystać z nocnego pociągu do Kiszyniowa, aby przejechać samemu podróż. Pociąg to stara radziecka puszka z domowym wystrojem, a miejscowi zawsze chętnie spędzają czas pijąc miejscowego koniaka z kilkoma podróżnikami. Około 03:00 pociąg zatrzymuje się na kilka godzin, by wymienić rozstaw kół przed granicą mołdawską; w czasach sowieckich tory w Mołdawii były budowane inaczej niż po stronie rumuńskiej, aby opóźnić pociągi jadące z południa, a tory nie zostały zmienione od tamtego czasu. '''UWAGA!:''' kursowanie pociągów międzynarodowych z i do Kiszyniowa zostało trwale zawieszone przez stronę mołdawską. Zawieszenie połączeń nie jest związane z epidemią COVID-19. Na ten moment nie wiadomo, czy i kiedy połączenia te zostaną wznowione. Wagony w pociągach krajowych zazwyczaj są komfortowe i utrzymane w dobrym stanie. Wszystkie wagony pasażerskie należące do CFR mają klimatyzację, większość ma gniazdka 230 V pod siedzeniami. Niestety, za standardem taboru, nie nadąża standard linii kolejowych. Jedynym naprawdę szybkim dalekobieżnym połączeniem kolejowym jest trasa do Konstancy. Główne miejsca docelowe w Rumunii to [[Braszów]] (2-3 godziny), [[Konstanca]] (2 godziny), [[Sybin]] (5-6 godzin) i Timisoara (9 godzin). Do Kluż-Napoki przesiądź się w Braszowie. Rozkłady połączeń krajowych są dostępne w [https://www.cfrcalatori.ro/ CFR] (Căile Ferate Române, krajowe przedsiębiorstwo kolejowe), ale tylko cztery tygodnie wcześniej. Darmowe bilety dla studentów oraz ulgowe dla uczniów oraz innych osób obowiązują tylko po okazaniu rumuńskiej legitymacji/dokumentu! ISIC, EURO 26, ESN Card czy polska legitymacja nie dają żadnych zniżek na kolei. [[Plik:Gara de Nord vedere coloane.jpg|thumb|right|''Gara de Nord'']] * {{Znacznik|Gara de Nord|44.4467|26.0742|typ=transport|treść='''Gara de Nord''' (północna stacja Bukaresztu), București Nord, Piața Gării de Nord 1-3, sektor 1 (2 km na północ od centrum, połączone autobusami 105, 123, 178, tramwaje 62, 79, 85, 86, 93, 96 i tramwaj 42, 44, 45, 46, metro M1, M4: Gara de Nord), 40 +40 21 223 0880, +40 21 319 0358. Mówiąc dokładniej, jest to Gara de Nord A, z wszystkimi głównymi wylotami. (Gara de Nord B, 500 m na północ i lepiej znany jako Basarab, ma tylko linie podmiejskie.) Główna hala biletowe znajduje się w północnej stronie hali, w kierunku wyjścia na Calea Grivitei i schodów w dół do metra. Stacja ma wiele kawiarni i bankomatów - plus wymiana pieniędzy, ale ceny tutaj są bardzo słabe, idź kilka przecznic po bardziej realistyczne stawki. depozyt bagażu 24/7, kilka biur podróży, apteka i (niezbędne dla Rumunów) sklepy bukmacherskie. Stara mechaniczna tablica rozdzielcza pokazuje przebłyski minionych miejsc, takich jak Mińsk. Jedyną dozwoloną tutaj firmą taksówkarską jest Meridian Taxi, patrz ostrzeżenia w części „Poruszanie się”. W przypadku autobusu lotniskowego należy zjechać na południe na Bvd Golescu, przejść (uważaj na tramwaje!) I skręcić w lewo na przystanek autobusowy.}} === Samochodem === Wjazd do miasta od północy (droga E60 z Braszowa i autostrada A3 z [[Ploieşti]]), zachód (autostrada A1 z [[Piteşti]]), wschód (autostrada A2 z Konstancy), południe (droga E20 z [[Giurgiu]]) i aleje w centrum miasta są bardzo zatłoczone, zwłaszcza w godzinach szczytu. Autostrada A1 prowadzi przez Pitești, Sibiu, Devę, Timișoarę, Arad do granicy z Węgrami w Nădlac i w Szegedzie łączy się z drogą E75, czyli na polskim odcinku autostradą A1. Jadąc w ten sposób, prawie 90% trasy z Łodzi do Bukaresztu przejedziemy autostradą. Dla mieszkańców Lubelszczyzny, Podkarpacia, czy wschodniej Małopolski, alternatywą może być wyjazd z Polski drogą krajową nr 19, dalej podróż przez Koszyce, Miszkolc, Debreczyn, Oradeę, Cluj-Napokę, Sibiu. Większość trasy prowadzi drogami jednojezdniowymi. Każda trasa przez Rumunię jest gwarancją pięknych widoków, mnóstwa atrakcji po drodze, oraz życzliwych i pomocnych ludzi. W samym centrum miasta, naprzeciwko Uniwersytetu, thete jest głównym podziemnym parkingiem. Choć nowoczesne i bezpieczne, znalezienie wejścia może okazać się trochę skomplikowane. Jeszcze większe miejsce parkingowe (z 5 poziomami) znajduje się w pobliżu placu Unirii, za centrum handlowym Unirii, które znajduje się również w pobliżu centrum i 10 minut (pieszo) od centrum starego miasta. Jazda na niektórych ulicach drugorzędnych może okazać się nieco wyboista ze względu na stosunkowo dobry stan tych dróg. W planach na najbliższe lata jest wprowadzenie zakazu wjazdu do stolicy dla najbardziej trujących aut z silnikiem diesla. === Autobusem === Autobusy są dobrym rozwiązaniem, aby dostać się do Bukaresztu, jeśli pochodzą z [[Mołdawia|Mołdawii]], [[Turcja|Turcji]], [[Grecja|Grecji]] i do pewnego stopnia [[Bułgaria|Bułgarii]], biorąc pod uwagę niską częstotliwość i prędkość pociągów między tymi krajami a Rumunią. Jeśli chcesz jeździć wyjątkowo długimi autobusami, możesz również dotrzeć do Bukaresztu z wielu miast w Europie Zachodniej i Południowo-Zachodniej; autobusy te są obsługiwane przez [https://www.eurolines.de/de/startseite/ Eurolines] i ich lokalne stowarzyszenie [http://atlassib.ro/# Atlassib]. * {{Znacznik|Dworzec autobusowy Baneasa|44.4955|26.0777|typ=transport|treść='''Dworzec autobusowy Baneasa''', ulica Iona Ionescu od Brada nr. 10, Sektor 1 (w północnej części miasta - Autobus 112, 149, 205, 261 do „Brodina”), ☎ +40 21 2305645.}} * {{Znacznik|Terminal autobusowy Obor|44.44826|26.14152|typ=transport|treść='''Terminal autobusowy Obor''' (Obor Autogara), B-dul Garii Obor nr. (Bulevardul Garii Obor) 5A, Sektor 2 (Wschód - tramwaj 69, 85 do „gara Obor ”), ☎ +40 21 2523486, faks: +40 21 2527646.}} * {{Znacznik|Dworzec autobusowy Filaret|44.41567|26.09221|typ=transport|treść='''Dworzec autobusowy Filaret''' (Filaret Autogara), Piața Gării Filaret nr 1, dzielnica 4 (południe - połączony z centrum tramwajem 7 i autobusem 232), 40 +40 21 3360692, +40 723 671011, +40 733 452738 (Mobile), e-mail: office@acfilaret.ro. Autobusy i minibusy z Kiszyniowa (7-8 autobusów dziennie, około 10 godzin podróży, bilety około 15 euro) przyjeżdżają głównie tutaj.}} * {{Znacznik|Terminal autobusowy Rahova|44.39818|26.04333|typ=transport|treść='''Terminal autobusowy Rahova''' (międzynarodowy dworzec autobusowy Rahova), Șoseaua Alexandria nr. 164, Sektor 5 (południowy zachód, - Tramwaj 32 (koniec „Depoul Alexandria”)), 40 +40 21 4204795. Autobusy transferowe na trasy z Europy Zachodniej zazwyczaj przyjeżdżają tutaj.}} * {{Znacznik|Terminal autobusowy Militari|44.4295|26.0029|typ=transport|treść='''Wojskowy terminal autobusowy''' (Militari Autogara), ul. Valea Cascadelor (ulica Valea Cascadelor) nr 1 (Zachód - Tramwaj 8, 25 do „Cotroceni” - Metro3 „Pacii”), ☎ +40 72 5939939, e-mail: office@autogaramilitari.ro. Zatrzymują się tam autobusy Flixbus.}} * '''Terminal autobusowy Griviţa''' (północno-zachodni), 49 +491 761 1224002, +491 761 1224006 (telefon komórkowy). * {{Znacznik|Przystanek autobusowy Viilor|44.41592|26.08443|typ=transport|treść='''Przystanek autobusowy Viilor''', Sos. Viilor, ~ 20 (- Tramwaj 23, 32 do „Piata Chirigiu” od północnego końca i tramwaj 7 z południowego końca -). Autobusy z Aten (kilka razy w tygodniu, czas podróży 16-20 godzin, bilety o wartości około 60 euro) przyjeżdżają na stacje wzdłuż Viilor Road; również ze Stambułu (trzy-cztery autobusy dziennie, czas podróży 12-14 godzin, bilety około 45 euro) przyjeżdżają tutaj.}} * Autobus z Sofii (w pobliżu stacji metra Tineretului (jedna stacja od centrum miasta)). codzienny autobus z Sofii (7 godzin podróży, 18 €). * Autobusy z Warny (jeden lub dwa autobusy codziennie od końca maja do początku września, czas podróży 5-6 godzin, bilety o wartości około 30 euro) zwykle zatrzymują się na różnych placach w centrum; * Autobusy do Konstancy wyjeżdżają co 45 minut latem, a niektóre autobusy oferują połączenie WiFi. Stacja znajduje się w pobliżu Gara de Nord na skrzyżowaniu ulicy Mircea Vulcanescu i Bulwaru Dinicu Golescu. Bukareszt ma również połączenia autobusowe do wielu miast w Rumunii. Są wygodnym wyborem podczas podróży z miejsc, w których linie kolejowe są naprawiane lub zbyt pośrednie (jak Sibiu). Rozkłady jazdy dla większości tras krajowych i kilku międzynarodowych są dostępne [https://www.autogari.ro/?& tutaj]. == Dzielnice == Bukareszt administracyjnie dzieli się na sześć dzielnic (rum. sector) oznaczonych cyframi od 1 do 6. Każda z nich ma swojego burmistrza, radę dzielnicy oraz niezależność w niektórych sprawach. Dzielnice rozchodzą się promieniście, co oznacza że każda dzielnica zawiera w sobie zarówno kawałek obszaru w centrum miasta, jak i obszary na przedmieściach. Na niektórych mapach można znaleźć podział na osiedla (rum. cartier), jednak jest on całkowicie nieformalny. == Transport == {{Mapa|44.4359|26.1028|zoom=13}} Bukareszt ma jeden z najbardziej rozległych systemów transportu publicznego w Europie, choć czasami może być mylący i zatłoczony. === Bilety na transport publiczny === Najłatwiejszą opcją dla turysty jest prawdopodobnie karta Activ, która kosztuje 3,7 lei w każdym punkcie sprzedaży STB (w tym na lotnisku) i może być obciążona kredytem pay-as-you-go i różnymi karnetami (codziennie do miesiąca) . Możesz zapoznać się z taryfami płatnymi w czasie i abonamentem online. Karty Activ nie można używać w systemie Metro (metro). Wchodząc do pojazdu lub stacji metra, musisz potwierdzić swój bilet: przytrzymaj kartę na pomarańczowym czytniku, aż usłyszysz krótki sygnał dźwiękowy, zapali się zielona dioda LED i możesz odczytać na wyświetlaczu komunikat „Călatorie plăcută (przyjemnej podróży)" Jeśli pojawi się czerwone światło i długi sygnał dźwiękowy (weryfikacja nie powiodła się), spróbuj ponownie. Jedna karta może być wykorzystana do zapłaty za więcej niż jedną osobę (płatna tylko za drugą i kolejne osoby). Aby zweryfikować kartę dla dodatkowych osób, naciśnij przycisk „2”, a następnie przedstaw kartę po raz drugi. Aby sprawdzić liczbę osób, dla których karta została zatwierdzona, oraz pozostałe saldo na karcie, naciśnij „1” przed przedstawieniem karty. Od 2020 roku bilety na STB można kupować także za pośrednictwem aplikacji mobilnej BPay (dostępna na Android i iOS w wersji rumuńskiej i angielskiej). Uwaga - aplikacja nie sprzedaje biletów łączonych STB + Metrorex. Bilety ulgowe są tylko i wyłącznie miesięczne. Zniżka nie jest udzielana na podstawie legitymacji/dokumentów innych niż rumuńskie. === Metro === [[Plik:Bucharestmetro.svg|thumb|upright=1.8|Mapa metra w Bukareszcie]] Metro, które ma pięć linii (M1-M5) i dość szeroko obejmuje miasto, jest zazwyczaj tanim i łatwym sposobem poruszania się, mimo że w centrum miasta jest zaskakująco niewiele przystanków, ponieważ system został zbudowany do transportu pracowników i osób dojeżdżających do pracy z odległych dzielnic przez miasto do peryferyjnych obszarów przemysłowych. Jeśli przebywasz poza centrum miasta, a nawet jeśli chcesz podróżować w jego obrębie, metro może być bardzo szybkim i wygodnym sposobem poruszania się, unikając korków i tłumów, które często charakteryzują transport powierzchniowy. Sieć jest częsta, dość wygodna, niezawodna i łatwa w użyciu. [[Plik:Metro pipera bucharest RO.jpg|thumb|Stacja metra Pipera]] Na każdej stacji znajduje się kasa biletowa czynna w godzinach kursowania pociągów. Na większości stacji znajdują się również automaty biletowe z podstawową ofertą. Ceny: 5 lei za bilet 2-przejazdowy lub 20 lei za bilet 10-przejazdowy (wrzesień 2018). Jeden przejazd traktowany jest od bramek do bramek, do momentu ich przekroczenia można przesiadać się między liniami dowolną liczbę razy (wyjątek: stacja Gara de Nord, przesiadki z M1 na M4 i odwrotnie należy dokonywać na stacji Basarab). Linie: • M1 (żółta): Pantelimon/Republica - Dristor 2. Linia łączy północno-wschodnie przedmieścia oraz duże osiedla takie jak Titan, Dristor, Vitan z centrum miasta. W śródmieściu linia robi duże koło i dociera z powrotem do Dristor. Stacja początkowa Pantelimon jest obsługiwana przez połowę kursów. Ważniejsze stacje: Republica, Titan, Nicolae Grigorescu (łączenie z M3), Dristor 1 (M1 - Dristor 2), Piața Unirii (M2), Eroilor (rozłączenie z M3, przesiadka na M5), Basarab (M4), Gara de Nord, Piața Victoriei (M2), Piața Iancului, Dristor 2 (M1 - Dristor 1). Częstotliwość: szczyt - co 6 minut poza szczytem/weekend - co 9-10 minut • M2 (niebieska): Pipera - Berceni Linia przebiegająca z północy na południe. Zdecydowanie najpopularniejsza linia metra w mieście, w godzinach szczytu bywa mocno zatłoczona. Ważniejsze stacje: Pipera, Aviatorilor, Piața Victoriei (M1), Universitate, Piața Unirii (M1, M3), Tineretului, Piața Sudului, Berceni. Częstotliwość: wysoki szczyt - co 3-4 minuty niski szczyt - co 4-6 minut pozostałe godziny - co 8 minut weekend - co 9 minut • M3 (czerwona): Preciziei - Anghel Saligny Linia z zachodu na wschód miasta. Stanowi trzon obsługi komunikacyjnej Sektora 3 i Sektora 6 i znajdujących się tam zakładów przemysłowych. Ważniejsze stacje: Preciziei, Lujerului, Politehnica, Eroilor (łączenie z M1, przesiadka na M5), Piața Unirii (M2), Nicolae Grigorescu (rozłączenie z M1), Anghel Saligny. Częstotliwość: szczyt - co 6 minut poza szczytem/weekend - co 9-10 minut • M4 (zielona): Gara de Nord 2 - Straulești Linia kursuje z głównego dworca kolejowego w kierunku północno-zachodnim. Jest to jedyna linia, gdzie trasę obsługuje stary rumuński tabor pokryty licznym graffiti. Ważniejsze stacje: Gara de Nord, Basarab (M1), 1 Mai, Straulești. Częstotliwość: szczyt: co 7 minut poza szczytem/weekend: co 8-9 minut • M5 (pomarańczowa): Eroilor - Râul Doamnei/Valea Ialomitei Linia otwarta we wrześniu 2020. Łączy osiedle Drumul Taberei w południowo-zachodniej części miasta z centrum. Połowa kursów jeździ na trasie z/do stacji Râul Doamnei, druga połowa - z/do Valea Ialomitei. Docelowa częstotliwość na wspólnym odcinku ma zostać podwojona. Ważniejsze stacje: Eroilor (M1), Academia Militară, Romancierilor (koniec wspólnego odcinka), Râul Doamnei, Valea Ialomitei. Częstotliwość (na odcinku Eroilor - Romancierilor): szczyt: co 6 minut poza szczytem/weekend: co 9 minut Mapy metra można znaleźć na oficjalnej stronie [http://www.metrorex.ro/prima_pagina_p1352-1 Metrorex]. === Autobusy, tramwaje i trolejbusy === [[Plik:Tramway 32 Buc.JPG|thumb|Tramwaj linii 32 tram w kierunku Alexandria]] Bukareszt ma bardzo złożoną sieć autobusów, tramwajów i trolejbusów. Na początku skomplikowana sieć setek tras autobusowych, tramwajowych i trolejbusowych może być myląca. Jednak gdy już poznasz drogę w sieci, publiczny transport naziemny może być bardzo dobrym sposobem poruszania się po mieście, ponieważ autobus, tramwaj lub trolejbus zatrzymuje się praktycznie wszędzie w mieście. Pojazdy są zazwyczaj bardzo częste, choć w godzinach szczytu mogą nadal być strasznie zatłoczone. W przypadku podróży autobusem w godzinach szczytu nie należy nastawiać się na dotarcie zgodnie z rozkładem. Często występują wypadki z udziałem tramwajów, a także blokady torowisk przez źle zaparkowane samochody. Informacje o aktualnych utrudnieniach można znaleźć [https://twitter.com/clienti_stbsa na Twitterze] (tylko w języku rumuńskim, aczkolwiek są to proste komunikaty, łatwe do wrzucenia w tłumacza). Upewnij się, że wiesz, kiedy wysiąść - nawet jeśli w większości pojazdów następujące przystanki są ogłaszane i wyświetlane na ekranie, wyświetlacze te mogą być zawodne. Jeśli nie jesteś pewien, czy chcesz zatrzymać się, zapytaj swoich towarzyszy podróży. Dostępne są również autobusy nocne. Głównym węzłem przesiadkowym jest Piața Unirii. Autobusy kursują przez całą noc co 45 minut. Linie można zobaczyć [http://stbsa.ro/v_noapte.php tutaj] oraz [http://stbsa.ro/maps1/Trasee_noapte.pdf mapa sieci]. Od czerwca 2020 uruchomiono testowo nocne kursy na liniach tramwajowych 1 i 10. === Samochodem === Wynajem samochodów jest dostępny w mieście i na lotnisku. Średnia cena początkowa za jeden dzień wynajmu (mały samochód) wynosi około 10 €. === Taksówką === W Bukareszcie jest wiele firm taksówkowych i łatwo znajdziesz taksówkę. Ale bądź ostrożny; korzystaj tylko z usług dużych firm taksówkowych, a nie małych niezależnych taksówek (które mogą pobierać nawet dziesięciokrotność ceny). Samochody z tych firm mają stawki wyświetlane na drzwiach; podana stawka jest naliczana raz, gdy licznik się uruchomi, i ponownie za każdy przejechany kilometr. Istnieje również stawka godzinowa zależna od czasu, która nie jest wymieniona na liście, ale powinna wynosić około dziesięć razy więcej niż opłata za kilometr. Jeśli taksówka nie wyświetla tych cen na drzwiach, najlepiej nie brać jej i znaleźć inną, ponieważ prawdopodobnie będziesz przeładowany masowo. Niektóre taksówki mają niską „stawkę nocną” wyszczególnioną dużą czcionką z kosztowną „stawką dzienną” wymienioną mniejszą czcionką. Przeczytaj więc uważnie i pamiętaj, że noapte oznacza noc. Na początku podróży kierowca powinien uruchomić licznik; jeśli tego nie zrobią, pamiętajcie o tym. Jeśli podróżujesz poza granicami miasta (na lotnisko lub z lotniska), ceny za kilometr i godzinę są często podwajane lub do taryfy dodaje się dodatkowe 10-15 lei. Uważaj na taksówki z terenów turystycznych. Wiadomo, że kierowcy żądają od pasażerów dużych sum, aby odzyskać bagaż z bagażnika, a nawet zahartować pasażerów. Jednak większość taksówkarzy jest sympatyczniejsza niż zwykle w przypadku obcokrajowców, ponieważ oczekują, że zachowają resztę, gdy otrzymają zapłatę po zakończeniu jazdy. Użytkownicy smartfonów mogą pobrać aplikację Clever Taxi. Aplikacja pozwoli Ci wybrać i wezwać taksówkę do lokalizacji na mapie na podstawie okolicy i ceny. '''Uber''' jest dostępny w Bukareszcie. Nie brakuje kierowców korzystających z Ubera, a niektórzy mogą uważać je za bezpieczniejsze i łatwiejsze. == Warto zobaczyć == === Zabytki === * {{Znacznik|Pałac Parlamentu|44.4275|26.0875|typ=zabytek|treść='''Pałac Parlamentu''' (Palatul Parliamentului), strada Izvor 2-4 (w pobliżu Piaţa Unirii (Union Plazza). - M1, 3 „Izvor” - wejście od strony północnej), ☎ + 40 733 558 102. Zadzwoń, aby zrobić rezerwacja z co najmniej 24-godzinnym wyprzedzeniem. Linia telefoniczna obsadzona przez kogoś, kto mówi po angielsku, ale jest otwarta tylko w normalnych godzinach pracy. Jest to drugi co do wielkości na świecie budynek (po amerykańskim Pentagonie), wcześniej nazywany „Casa Poporului” (Dom Ludowy). Został zbudowany w 1984 roku przez Nicolae Ceauşescu. Obejmuje 12 pięter, 3100 pokoi i zajmuje powierzchnię ponad 330 000 m². 1/9 Bukaresztu została przebudowana, aby pomieścić ten wspaniały masywny budynek i jego otoczenie. Często odbywają się wycieczki trwające 1 godzinę i 20 minut, które prowadzą przez obszerną kolekcję marmurowych pokoi i kończą się imponującym widokiem z balkonu Nicolae Ceauşescu. Marmur i wszystkie oryginalne dekoracje są w 100% z Rumunii. Dorośli 40 lei, studenci 20 lei (19-26 lat, z ważnym legitymacją studencką), dzieci 10 lei (7-18 lat), dzieci do lat 7 bezpłatnie.}} Uwaga! Ze względu na fakt, że jest to budynek rządowy, obowiązkowo należy mieć ze sobą dowód osobisty lub paszport, który jest skanowany przed rozpoczęciem zwiedzania. * {{Znacznik|Stare Miasto|44.43123|26.10085|typ=zabytek|treść='''Stare Miasto'''. Część historycznego serca miasta nie została zburzona przez Nicolae Ceauşescu. Obszar (rozciągający się między rzeką Dâmboviţa na południu, Calea Victoriei na zachodzie, Calea Moşilor na wschodzie i bulwar Regina Elisabeta na północy) zawiera asortyment budynków z XIX wieku, średniowiecznych ruin książąt wołoskich sąd, kościoły, siedziba banku, kilka hoteli, klubów, restauracji i sklepów. Wąskie brukowane ulice zachowują nazwy starożytnych gildii, które na nich mieszkały. Obszar został w większości odnowiony i jest teraz miejscem spotkań dla młodego pokolenia miasta.}} * {{Znacznik|Plac Rewolucji|44.43856|26.0975|typ=zabytek|treść='''Plac Rewolucji''' (Piaţa Revoluţiei) (M 'Universitate ”600 m - nie jest to długi spacer od innych placów, Gara de Nord lub Pałacu Parlamentu.). Strona części rewolucji rumuńskiej z 1989 roku. W centrum placu stoi wysoki pomnik ku pamięci tych, którzy zginęli podczas rewolucji.}} * {{Znacznik|Łuk Triumfalny|44.467278|26.078361|typ=zabytek|treść='''Łuk Triumfalny''' (Arcul de Triumf), Piața Arcul de Triumf (północna część miasta, w pobliżu parku Herăstrău - tramwaj 41 do „Casin” lub M2 „Aviatorilor” 500 m). Obecny łuk został zainaugurowany w 1936 roku, jednak poprzednie łuki były tu od 1878 roku.}} [[Plik:RomanianAthenaeumHDR.jpg|thumb|right|Rumuńskie Ateneum]] * {{Znacznik|Rumuńskie Ateneum|44.4414|26.0971|typ=zabytek|treść='''Rumuńskie Ateneum''' (Ateneul Român), strada Benjamin Franklin, 1-3 (koło Placu Rewolucji.- M2 „Piata Romana”). W pięknym budynku znajduje się filharmonia George Enescu. Jeśli masz czas, odwiedź także wnętrze budynku, ponieważ posiada fresk przedstawiający sceny z historii Rumunii. Budynek został otwarty w 1888 roku.}} === Muzea === * {{Znacznik|Muzeum Sztuki|44.43978|26.09598|typ=zabytek|treść='''Muzeum Sztuki''' (Muzeul Național de Artă al României), Calea Victoriei, 49-53 (M2 'Piața Victoriei' lub M2 'Universitate' 600 m), ☎ +40 21 3133030, e-mail: national.art@art.museum. ro. Wt-Nd 10:00-18:00, ostatni wstęp 17:00. W budynku dawnego Pałacu Królewskiego muzeum ma zbiory starożytnej, nowoczesnej i współczesnej sztuki rumuńskiej, a także wystawy rzadkiej sztuki europejskiej datowane na XIV wiek. + 40 21 3148119 15 lei za kolekcję rumuńską, 15 lei za kolekcję europejską lub 25 lei za stoisko; 75% zniżki dla uczniów, studentów (z ważnymi kartami), posiadaczy kart Euro 26 do 30 lat oraz osób niepełnosprawnych; 50% zniżki dla emerytów i rencistów.}} * {{Znacznik|Muzeum Lotnictwa|44.4775|26.1110|typ=zabytek|treść='''Muzeum Lotnictwa''' (Muzeul Aviației), Fabrica de Glucoza (Șoseaua Fabrica de Glucoză), ulica 4, w dzielnicy 2 (na dawnym lotnisku Pipera), ☎ +40 21 2320404. Wt-Pt 09:00-16:00, Sb Nd 10:00-17:00. Wystawa na świeżym powietrzu różnych typów samolotów.}} [[File:Palatul Romanit - Muzeul Colecțiilor (5).jpg|thumb|Muzeum Sztuki Kolekcjonerskiej]] * {{Znacznik|Narodowe Muzeum Sztuki Współczesnej|44.4284|26.0864|typ=zabytek|treść='''Narodowe Muzeum Sztuki Współczesnej''' (Muzeul Național de Artă Contemporana), Strada Izvor (M1, M3 'Izvor' lub Bus 136, 385), e-mail: info@mnac.ro. Kawiarnia, 4 piętro: Otwarte: Wt-Nd 10:00-18; Biblioteka (Libraria Jumatatea Plina): Wt-Nd 10:00-18:0; Załącznik NMCA. Wt-Sb 10:00-18:00. Adres: Mosilor 64-68, wstęp wolny; Dalles Hall (SALA Dalles) Otwarte: Wt-Nd 10:00-18:00; Adres: 18 Avenue N. Balcescu. W przebudowanym skrzydle Pałacu Parlamentu, w prywatnych mieszkaniach Ceauşescu, muzeum oferuje świeże wystawy z rozwijającej się sceny artystycznej Rumunii. 10 lei.}} ** Muzea branżowe: '''Muzeum kolekcji sztuki''', 111, Calea Victoriei, telefon: +40 21 2129641; +40 21 2121749. od maja do września: od poniedziałku do soboty 11:00-19:00; Październik-kwiecień: Sb-Wt 10:00-18:00. ** '''Muzeum K. H. Zambacciana'''. 21A, Muzeum Zambaccian calea, telefon: +40 21 2301920. maj-wrzesień: Wt-Sb 11:00-19:00, Październik - kwiecień: Wt-Nd 10:00-18:00 ** '''Theodor Pallady Museum '''. 22, Spataru Street, telefon: +40 21 2114979. Maj-wrzesień: Wt-Nd 11:00-19:00, październik -kwiecień Wt-Nd 10:00-18:00. * {{Znacznik|Muzeum Curtea Veche|44.430139|26.100944|typ=zabytek|treść='''Muzeum Curtea Veche''' (Muzeum Starego Pałacu), Strada Franceză, nr. 25-31 (M 'Piața Unirii 2'), ☎ +40 21 3140375. Zamknięte z powodu remontu we wrześniu 2018 r. Ruiny pałacu koronnego książąt wołoskich, niektóre części pochodzą z XVI wieku. Wokół wcześniejszego umocnienia w tym miejscu Bukareszt zaczął się rozwijać.}} * {{Znacznik|Muzeum Pałac Cotroceni|44.434108|26.061669|typ=zabytek|treść='''Muzeum Pałac Cotroceni''' (Muzeul Național Cotroceni, Palatul Cotroceni), Bulevardul Geniului 1 (Autobusy i tramwaje do „Gradina Botanica” lub M „Politehnica”), ☎ +40 21 3173100, e-mail: adinarentea@muzeulcotroceni.ro. Posiada zbiory przedmiotów należących do dawnej rumuńskiej rodziny królewskiej. Dziś jest także siedzibą prezydenta Rumunii.}} * {{Znacznik|Muzeum Strażaków|44.4403|26.1205|typ=zabytek|treść='''Muzeum Strażaków''' (Muzeul National al Pompierilor), Bd. Ferdinand I, nr. 33 (Foişorul de Foc), sektor 2, ☎ +40 21 2522884, e-mail: contact@muzeulpompierilor.ro. rzadko otwierane. 42-metrowy budynek między Obor, Calea Moșilor i Nerva-Traian. W przeszłości był używany jako wieża obserwacyjna przez strażaków. Tramwaj 14 do 'Bd. Pache Protopopescu ”.}} [[File:Muzeul Satului 11.jpg|thumb|right|Muzeum Wsi]] * {{Znacznik|Muzeum Wsi|44.473361|26.076556|typ=zabytek|treść='''Muzeum Wsi''' (Muzeul Național al Satului „Dimitrie Gusti”), Șoseaua Pavel Dimitrievici Kiseleff, 28-30 (Tramwaj 41 do „Agronomie” lub M2 „Aviatorilor” i spacer po Parku ok. 15 min), ☎ +40 720 220132, e-mail: contact@muzeul-satului.ro. Wt-Nd 09:00-19:00. Utworzone w 1934 r. Muzeum pod gołym niebem, obecnie ma około 300 tradycyjnych budynków (w tym kościoły, warsztaty, młyny) i meble, ceramikę, ubrania zebrane z wiosek w każdym regionie kraju w celu zaprezentowania tradycyjnego stylu życia Rumuni. Czasami organizowane są festiwale folklorystyczne i tradycyjne rzemiosła. Dorosły 15 lei; uczniowie i studenci (z ważnymi kartami) 4 lei; emeryci i posiadacze karty Euro 26 8 lei.}} * {{Znacznik|Muzeum chłopa rumuńskiego|44.454383|26.083678|typ=zabytek|treść='''Muzeum chłopa rumuńskiego''' (Muzeul Național al Țăranului Român), Şoseaua Kiseleff, 3 (M2 'Piața Victoriei 1, 2'; autobus 205, 300, 381, 783), ☎ +40 21-317-96-61, e -mail: info@muzeultaranuluiroman.ro. Wt-Nd 10:00-18:00. Również poświęcony tradycyjnemu sposobowi życia skupia się głównie na tradycyjnej dekoracji wnętrz, narzędziach, odzieży i artefaktach. Znowu odbywają się tu festiwale folklorystyczne i tradycyjne rzemiosła. Wejście 6 lei dla dorosłych, 3 lei dla ucznia.}} [[File:Muzeul National de Geologie night HDR.jpg|thumb|right|Muzeum Geologii nocą]] * {{Znacznik|Muzeum Geologii|44.454853|26.085411|typ=zabytek|treść='''Muzeum Geologii''' (Muzeul Național de Geologie), Șoseaua Pavel Dimitrievici Kiseleff, 2 (M2 „Piața Victoriei”). Codziennie 10:00-18:00. Ma dużą kolekcję minerałów, skał i skamieniałości. 10 lei.}} * {{Znacznik|Narodowe Muzeum Historii|44.431531|26.097225|typ=zabytek|treść='''Narodowe Muzeum Historii''' (Muzeul Național de Istorie a României), Calea Victoriei, nr. 12 (M 'Piața Unirii 2' 600 m), ☎ +40 21 3158207, faks: +40 21 3113356, e-mail: direct@mnir.ro. Wt-Nd 10:00-18:00. Znajduje się w neoklasycznym budynku z końca XIX wieku i ma eksponaty dokumentujące ewolucję społeczeństwa na terytorium Rumunii od paleolitu do dziś, replikę Kolumny Trajana w Rzymie oraz bardzo interesującą kolekcję biżuterii i artykułów z brązu z czasów rzymskich aż do Królestwo Rumunii. 10 lei.}} * {{Znacznik|Muzeum sztuki lodowej Nicolae Minovici|44.48417|26.07444|typ=zabytek|treść='''Muzeum sztuki lodowej Nicolae Minovici''' Nicolae Minovici 3 (przed stacją Baneasa, autobus 131, 205, 335), 40 +40 21 6657334, e-mail: Nicolae Minovici, prietenii@minovici.ro. Wt-Nd 09:00-17:00. Również tutaj jest Muzeum Starej Sztuki Zachodniej (Minovici). Istnieją zbiory różnych dzieł sztuki, takich jak witraże z XVI-XVII wieku, ryciny, obrazy, rzadkie książki, gobeliny, dywany, meble.}} * {{Znacznik|Muzeum Historii Wojskowej|44.441364|26.076393|typ=zabytek|treść='''Muzeum Historii Wojskowej''', ulica Mircea Vulcănescu, 125-127 (M „Gara de Nord”, autobus - 122, 126, 168, 226, 268, 368, aby się zatrzymać ” 85, 93, 96 do (Str. Mircea Vulcănescu), ☎ +40 21 319 59 04. Wt-Nd 09:00-17:00. Posiada zbiory broni pochodzące z czasów prehistorycznych oraz wystawy stałe poświęcone ważnym wydarzeniom wojskowym, w tym rewolucji rumuńskiej z 1989 oraz wystawę zewnętrzną stosunkowo nowoczesnej broni, w tym armat, czołgów, helikopterów. 10 lei.}} * {{Znacznik|Narodowe Muzeum Literatury Rumuńskiej|44.446099|26.093099|typ=zabytek|treść='''Narodowe Muzeum Literatury Rumuńskiej''', Casa Kreţulescu), Bulwar Dacia nr. 12, sektor 1 (M 'Romana Square' 500 m na wschód), ☎ +40 21 2129654, e-mail: relatiipublice@mnlr.ro.}} * {{Znacznik|D. Minovici Zachodnioeuropejskie Muzeum Sztuk|44.484256|26.074651|typ=zabytek|treść='''D. Minovici Zachodnioeuropejskie Muzeum Sztuki''', ul. N. Minovici, nr 3. Znajduje się w pięknej eklektycznej willi}} * {{Znacznik|Muzeum Sztuki Fryderyka i Cecilii Cuţescu-Storcka|44.451|26.094|typ=zabytek|treść='''Muzeum Sztuki Fryderyka i Cecilii Cuţescu-Storcka''', Muzeum Sztuki Frederic Storck i Cecilii Cuţescu-Storck, Vasile Alecsandri nr.16, sektor 1 (M Victoriei Square 300 m), ☎ +40 21 2113889, e-mail: muzeul.storck@muzeulbucurestiului.ro. 10:00-18:00. To muzeum prezentuje prace artystów z rodziny Storck.}} * {{Znacznik|Muzeum Kolei|44.448360|26.072965|typ=zabytek|treść='''Muzeum Kolei''', Calea Griviţei, nie. 139B (M „Gara de Nord”, autobus 105; tramwaj 86, 97), e-mail: muzeu.cfr@cenafer.ro. Rzadko otwarte Wt-Nd 10:00-16:00. Pokazuje różnego rodzaju eksponaty z różnych grup wiekowych sieci kolejowej. Ma też modelową kolej.}} [[File:Muzeul Enescu - intrare.jpg|thumb|right|Muzeum Narodowe George Enescu]] * {{Znacznik|Muzeum Narodowe George Enescu|44.4488|26.0884|typ=zabytek|treść='''Muzeum Narodowe George Enescu''', ul. Gheorghe Manu, 141 (w pałacu Cantacuzino), ☎ +40 21 3181450, e-mail: office@georgeenescu.ro. Wt-Nd 10:00-17:00. Muzyka, muzeum pamięci. Dorośli 6 lei, seniorzy 2 lei, studenci 1,5 lei.}} * {{Znacznik|Narodowe Muzeum Filatelistyczne|44.4325|26.0974|typ=zabytek|treść='''Narodowe Muzeum Filatelistyczne''' (Muzeul Național Filatelic), Calea Victoriei, nr. 12 (Autobus do „Piata Natiunile Unite” 200 m lub M 'Universitate ”600 m), 40 +40 21 3125542, +40 21 3127491, faks: +40 21 3125585, e-mail: info@muzeulfilatelic.ro. Przyjdź tutaj po znaczki, zbiory znaczków, przesyłki pocztowe: pudełka z wartościami, stare obrazy, pieczęcie, rogi, druki, stare listy, mapy pocztowe stroje woźniców, meble używane w urzędach pocztowych itp.}} * {{Znacznik|Muzeum Marii i dr G. Severeanu|44.447315|26.092963|typ=zabytek|treść='''Muzeum Marii i dr G. Severeanu''' (Muzeul Maria și dr. George Severeanu), Strada Henri Coandă (fostă I.C. Frimu) nr. 26, sektor 1 (M 'Piata Romana' 500 m SE). Wystawa obejmuje różne przedmioty: archeologię - starożytne greckie wazy, statuetki Tanagry, brąz i marmur, szklane przedmioty rzymskie, starożytne greckie, dacyjskie rzymskie, bizantyjskie i średniowieczne monety. Zamówienia i dekoracje rumuńskie i zagraniczne. 6 lei.}} * {{Znacznik|Muzeum Historii Bukaresztu|44.4348|26.1022|typ=zabytek|treść='''Muzeum Historii Bukaresztu''' (Muzeul Municipiului București, Palatul Sutu), Bulevardul Ion C. Brătianu. 2 (W pałacu Şuţu), ☎ +40 21 315 6858, faks: +40 21 3102562. Wt-Nd 10:00-18:00. Zbudowany w 1834 roku, ma zbiory związane z rozwojem Bukaresztu z małej XIV-wiecznej fortecy do stolicy Rumunii. Więcej jednostek: - „Pałac Książęcy - Stary Dwór” (Muzeul „Palatul Voievodal - Curtea Veche”). Adres: ul. Franceză 25-31, sektor 3; - Muzeum „Prof. Dr.Victor Babes” (Muzeul „Prof. Dr.Victor Babeș”). Adres: ul. Andrei Mureșanu, 14 A, sektor 1; - Memorial Museum „C.l. i C.C. Nottara” (Muzeul Memorial „C.I. și C.C. Nottara”). Adres: B-dul Dacia, no. 105, sektor 1; - Muzeum Sztuki „Fryderyk i Cecilia - Cutescu Storck” (Muzeul de artă „Frederic și Cecilia-Cutescu Storck”). Adres: str. Vasile Alecsandri nie. 16, sektor 1; - Obserwatorium astronomiczne „Amiral Vasile Urseanu” (Observatorul Astronomic „Amiral Vasile Urseanu”). Adres: B-dul Lascăr Catargiu no. 21, sektor 1; - Kolekcja sztuki „Ligia Pompiliu Macovei” (Colecția de artă „Ligia și Pompiliu Macovei”). Adres: ul. 36–38 11 czerwca, sektor 4; - Muzeum „Theodor Aman” (Muzeul „Theodor Aman”). Adres: C.A.Rosetti, no. 8; - Muzeum „Dr. George Severeanu” (Muzeul „Dr. George Severeanu”). Adres: ul. H.Coandă, nie. 26, sektor 1; - Muzeum Pamięci „George Tătărăscu” (pomnik Muzeul „Gheorghe Tătărăscu”). Adres: ul. Domnița Anastazja, nr 7; - Muzeum Sztuki Ludowej „Dr. Nicholas Minovici” (Muzeul de Artă Populară „Dr. Nicolae Minovici”). Adres: ul. Dr. N.Minovici, 1 6 lei.}} * '''Narodowe Muzeum Starożytności''' (Muzeul Național de Antichități). * {{Znacznik|Narodowe Muzeum Starych Map i Książek|44.456947|26.092831|typ=zabytek|treść='''Narodowe Muzeum Starych Map i Książek''' (Muzeul Național al Hărților și Cărții Vechi), ul. Londra nr. 39, sektor 1 (M „Piața Victoriei” lub Bus 131, 182, 301, 330, 331, 335, aby zatrzymać „Liceul I.L.Caragiale”), e-mail: comunicare@muzeulhartilor.ro. Wt-Nd 10:00-18:00. Małe, ale niesamowite muzeum z mapami na 3 piętrach. Nie zapomnij pożyczyć jednego z zielonych szkieł powiększających, aby odkryć drobny druk. Mapy historyczne z XV-XX wieku z całego świata ze szczególnym uwzględnieniem Rumunii i Półwyspu Bałkańskiego. 10 Lei / 2,5 Lei dla studentów.}} * {{Znacznik|Muzeum Historii Gminy Żydowskiej|44.428492|26.108089|typ=zabytek|treść='''Muzeum Historii Gminy Żydowskiej''', Strada Mămulari, nr. 3. Dokumentowanie życia tej społeczności w regionie od czasów starożytnych i przez Holokaust.}} * {{Znacznik|Muzeum Historii Naturlanej Grigore Antipa|44.4531|26.0846|typ=zabytek|treść='''Muzeum Historii Naturlanej Grigore Antipa''', Şoseaua Kiseleff, nr. 1. Ma ponad 300 000 eksponatów ilustrujących przemiany Ziemi i ewolucję gatunków.}} * {{Znacznik|Muzeum Technologii „Dimitrie Leonida|44.41769|26.09617|typ=zabytek|treść='''Muzeum Technologii „Dimitrie Leonida”''' (zestaw do przeniesienia w skrzydle „Pałacu Parlamentu”).}} * {{Znacznik|Pałac Primăveri|44.46917|26.09241|typ=zabytek|treść='''Pałac Primăveri'''(Casa Ceaușescu) (stacja metra Aviatorilor), 40 +40 213180989. Dawna rezydencja Ceaușescu, otwarta dla publiczności jako muzeum. Zadzwoń wcześniej, aby zarezerwować obowiązkową wycieczkę.}} === Kościoły i klasztory === * {{Znacznik|Kościół Curtea Veche|44.430133|26.102014|typ=zabytek|treść='''Kościół Curtea Veche'''}} (kościół Starego pałacu, Biserica Curtea Veche), Strada Covaci i Strada Franceză, sektor 3 (blisko M 'Piața Unirii 2'). Kościół Starego Dworu Książęcego, zbudowany około 1559, był kiedyś kościołem koronacyjnym książąt wołoskich. * {{Znacznik|Katedra Patriarchalna|44.42457|26.09782|typ=zabytek|treść='''Katedra Patriarchalna'''}} (Catedrala Patriarhală din București), Strada Patriarhiei (na wzgórzu z widokiem na Piata Unirii, wsiądź w tramwaj 7, 27, 32, aby zatrzymać „11 Iunie” 100 m lub M: „Piața Unirii 1” 500 m). Zbudowany w 1658 roku. Obok znajduje się Pałac Mitropoliei (1708) - rezydencja prawosławnego patriarchy, rodzaj małego „rumuńskiego Watykanu”. * {{Znacznik|Kościół Stavropoleos|44.431742|26.098789|typ=zabytek|treść='''[http://www.stavropoleos.ro/en Kościół Stavropoleos''']}} (Biserica Stavropoleos), Strada Stavropoleo / Strada Poștei nr. 6, sektor 3 (w starej części centrum, M: Piața Unirii 2 spacer pół km na północny zachód), e-mail: manastireastavropoleos@gmail.com. Zbudowany na początku XVIII wieku, posiada wspaniałe rzeźby dekoracyjne i niesamowite freski. Mały klejnot. * {{Znacznik|Kościół Colţea|44.434658|26.102556|typ=zabytek|treść='''Kościół Colţea'''}} (Biserica Colțea, Biserica „Trei Ierarhi”), Bulevardul Ion C. Brătianu 1 (w pobliżu Piaţa Universităţii. M: Universitate). Pierwszy kościół w Bukareszcie zbudowany w stylu Brancovenesc (1702). * {{Znacznik|Kościół św. Jerzego|44.4327|26.1037|typ=zabytek|treść='''Nowy kościół św. Jerzego'''}} (Biserica Sfântul Gheorghe Nou din București), Bulevardul Brătianu I. C. 49, sektor 3 (w połowie drogi między Piaţa Universităţii i Piaţa Unirii. Weź tramwaj 5, 16, 21, aby zatrzymać „Piata Sf. Gheorghe”). Pochodzi z XVIII wieku i mieści groby książąt Constantina Brâncoveanu i Iona Mavrocordata. * {{Znacznik|Kościół Kretzulescu|44.438086|26.096639|typ=zabytek|treść='''Kościół Kretzulescu'''}} (Biserica Crețulescu), Calea Victoriei, 45 (M: Universitate 400 m, po lewej stronie Narodowego Muzeum Sztuki). Ciekawy przykład stylu Brancovenesc (1722). * {{Znacznik|Klasztor Plumbuita|44.47223|26.13521|typ=zabytek|treść='''[http://www.manastirea-plumbuita.ro/ Klasztor Plumbuita]'''}} (Manastirea Plumbuita), przy Şoseaua Colentina, ul. Plumbuita nr. 58, sektor 2 (stosunkowo daleko od centrum miasta, na brzegu jeziora Plumbuita. Jedź tramwajem nr 21, aby zatrzymać „Doamna Ghica” i idź na północ pół kilometra). Zbudowana w ostatniej połowie XVI wieku, mieściła się w niej pierwsza drukarnia w regionie (1582), dziś ma muzeum przedmiotów religijnych i duży park. * {{Znacznik|Kościół Oţetari|44.447411|26.107204|typ=zabytek|treść='''[http://urbo.ro/biserici/biserica-otetari-69107 Kościół Oţetari]'''}} (Biserica Oţetari), 4, Strada Oţetari (blisko placu Rosetti). Kościół Oţetari to bardzo dyskretne, duchowe miejsce, zapewniające pewien komfort religijny w centrum miasta. Jego nazwa oznacza „cruet”, ponieważ ulica jest włączona. Został zbudowany w XVIII wieku i oferuje wiele interesujących obrazów i witraży. * {{Znacznik|Wielka Synagoga w Bukareszcie|44.42952|26.10861|typ=zabytek|treść='''Wielka Synagoga w Bukareszcie'''}} (Sinagoga Mare din București, בית הכנסת הגדול של בוקרשט), Strada Vasile Adamache 11 (Tramwaj 14, 40 i 56, aby zatrzymać „Piata Sf. Vineri”), ☎ +40 21 3110870. Nabożeństwa w weekendy. Ta dekoracyjna świątynia została wzniesiona w 1845 przez społeczność polsko-żydowską. Został naprawiony w 1865 w stylu barokowym, przeprojektowany w 1903 i 1909 r., Odmalowany w stylu rokoko w 1936 r. Również tutaj znajduje się sala wystawowa. * {{Znacznik|Klasztor Antim|44.42629|26.09402|typ=zabytek|treść='''[http://manastireaantim.ro Antim Klasztor Wszystkich Świętych]'''}} (Mănăstirea Antim), Strada Mitropolit Antim Ivireanul 29, București 030167 (W bocznej uliczce po południowej stronie Bulevardul Unirii w pobliżu frontu Pałacu Parlamentarnego). Pn-Sb 10:00 - 19:00, Nd 08:45 - 09:45 i 12:00 - 19:00. Klasztor prawosławny w stylu Brâncovenesc z 1715 r. Z kościołem, muzeum i sklepem. Kościół, muzeum i sklep są otwarte dla publiczności. Kościół znajduje się w centrum dziedzińca z muzeum i robi zakupy w budynkach po bokach. Kościół jest bogato zdobiony charakterystycznymi rzeźbionymi drewnianymi drzwiami. Sklep sprzedaje głównie teksty religijne i ikonografię, ale ma również ulotkę w języku angielskim i innych językach za 2 lei, więc udaj się tam przed głównym kościołem. Jest toaleta, z której goście mogą korzystać obok sklepu. Darmowy. === Imprezy i wydarzenia === == Aktywny wypoczynek == W Bukareszcie publikowane są dwa bezpłatne cotygodniowe przewodniki zawierające wszystkie wydarzenia tygodnia, a także listę adresów większości restauracji, klubów, pubów, barów, kin itp. w mieście. Jeden to Şapte Seri (siedem nocy), drugi 24-FUN. Dostępne są małe sekcje w języku angielskim. === Spacery i rekreacja === * Wycieczka piesza jest zawsze najlepszym rozwiązaniem, aby przyzwyczaić się do nowego miasta. Możesz znaleźć bezpłatne piesze wycieczki z przewodnikiem po centrum miasta, co jest opcją dla podróżnych z ograniczonym budżetem, młodzieży i turystów. Zazwyczaj trzeba zarezerwować wycieczki, ale w sezonie organizowane są wycieczki codziennie. * Istnieją również płatne wycieczki, w tym przypadku rezerwacja jest niezbędna przez cały czas. * Uzyskaj dostęp do bezpłatnego przewodnika audio z GPS na smartfonie dla najbardziej odpowiednich wycieczek (17 atrakcji) na http://IZI.travel (IOS, Android, Windows). Następnie rozważ inne wycieczki z Audio Guides w Bukareszcie i okolicach. Na przykład: „Bukareszt - Stare Miasto” (z 40 włączonymi atrakcjami) lub związany z pobliskim chronionym obszarem przyrody od jeziora Snagov i lasu. * {{Znacznik|Therme București|44.6046379|26.0825427|typ=natura|treść='''[http://www.therme.ro Therme București]'''}}. Ogromny park termalny ze strefami aquapark, relaks i sauna. Bilet dzienny na wszystkie strefy kosztuje około 110 lei. Położony jest w Balotești, ok. 20 km od centrum Bukaresztu. Możliwość dojazdu darmowym autobusem kursującym na trasie: Piaţa Romana - Piața Victoriei - Arcul de Triumf - Piața Presei Libere - Aeroport Băneasa - Primăria Otopeni - Therme. === Parki === [[Plik:Parcul Tineretului.jpg|thumb|right|Park Tineretului]] * {{Znacznik|Ogród Cişmigiu|44.437136|26.090597|typ=natura|treść='''Ogród Cişmigiu'''}} (centrum). To piękny mały park; najstarszy w mieście (zaprojektowany 1845-1860). Latem wypożyczalnia łodzi, jazda na łyżwach w zimie, rozsądne restauracje i specjalnie francuska restauracja w hotelu Trianon i kilka barów. * {{Znacznik|Park Herăstrău|44.47921|26.08169|typ=natura|treść='''[http://www.herastrauparc.ro Park Herăstrău]'''}}. Największy z kilku parków wokół sztucznych jezior na rzece Colentina, biegnący przez północną i wschodnią stronę miasta, mieści Muzeum Wsi, teatr na świeżym powietrzu, różne boiska sportowe, park rozrywki oraz liczne restauracje i kluby. Latem można wypożyczyć łódź i wybrać się na wycieczkę łodzią. * {{Znacznik|Ogrody botaniczne|44.4379|26.063647|typ=natura|treść='''Ogrody botaniczne'''}} (niedaleko Pałacu Cotroceni). Założone w 1884 roku, pokazuje różnorodne rośliny z całego świata, w tym wystawę roślin tropikalnych. Mała opłata za wejście. * {{Znacznik|Park Carol|44.4275|26.087222|typ=natura|treść='''Park Carol'''}} (jedna stacja metra na południe od Piaţa Unirii). Zaprojektowany w 1906 roku, Park Carol ma teatr na świeżym powietrzu, który replikuje rzymską arenę i kolejną konstrukcję replikującą średniowieczną fortecę. Mieści się w nim grobowiec Nieznanego Żołnierza, jak również niesławne mauzoleum zbudowane dla komunistycznej nomenklatury. * {{Znacznik|Park Tineretului|44.4075|26.1056|typ=natura|treść='''Park Tineretului'''}}. Posiada duży wielofunkcyjny budynek (Sala Polivalenta) używany do koncertów, imprez sportowych, wystaw itp., Park rozrywki dla dzieci, wypożyczalnia łodzi, kilka restauracji i barów. * '''Park Titan''' (I.O.R. Park). Zielona oaza wśród budynków mieszkalnych z czasów komunizmu we wschodniej części miasta (stacja metra Titan), ma uroczy drewniany kościół oraz kilka klubów nad jeziorem. === Obiekty koncertowe === [[Plik:Sala Radio Mihail Jora 1.jpg|thumb|right|Sala Radio]] * '''Opera Narodowa''', Bulwar Mihail Kogalniceanu nr. 70-72 (obszar Eroilor), ☎ +40 21 314 6980, faks: +40 21 310 2660. 5-64 lei. * '''Filharmonia George Enescu''', Strada B. Franklin nr. 1-3 (Kwadratowa rewolucja), ☎ +40 21 315 2567, faks: +40 21 312 2983. Mieści się w rumuńskim ateneum, zabytku miasta. * '''Teatr Narodowy Iona Daciana''', Nicolae Bălcescu Boulevard nr 2 (koło Placu Uniwersyteckiego), ☎ +40 21 315 1502. * '''Sala Radio''' (The Radio Orchestra), s. Generał Berthelot, Nr. 60-64, ☎ +40 21 3031479. Sala koncertowa, która odgrywa ważną rolę w życiu muzyki klasycznej kraju. Zbudowany w 1959 roku i otwarty w 1961 roku, jest największą w kraju salą koncertową symfoniczną. Cena wynosi około 7 €. === Kina === Większość filmów jest wyświetlana w oryginalnym języku z rumuńskimi napisami; niektóre funkcje animacji i filmy dla dzieci są dubbingowane w języku rumuńskim. Kina można znaleźć w każdym centrum handlowym. == Praca i nauka == Bukareszt jest jednym z najważniejszych w Europie i nadal rozwijającym się ośrodkiem światowych firm z branży IT oraz gier. Przedsiębiorstwa te przyciągają pracowników z całego świata. Znajomość języka polskiego jest pożądaną umiejętnością na lokalnym rynku pracy. Rumunia oferuje korzystne przepisy podatkowe dla przedsiębiorców, z czego korzysta wielu obcokrajowców. Miasto jest siedzibą licznych uczelni wyższych. Najważniejsze z nich to publiczne Uniwersytet Bukareszteński, Politechnika Bukareszteńska, Uniwersytet Medycyny i Farmacji im. Carola Davili, Uniwersytet Nauk Rolniczych i Weterynarii oraz prywatne SNSPA oraz Uniwersytet Rumuńsko-Amerykański. Uczelnie te poza nauczaniem w języku rumuńskim prowadzą także wiele programów w języku angielskim oraz francuskim. Uczestniczą one w licznych programach wymian międzynarodowych, w tym Erasmus. == Zakupy == Główne markowe sklepy i ekskluzywne butiki są skoncentrowane wzdłuż głównego bulwaru od Piaţa Romană do Piaţa Unirii i na małych uliczkach przylegających do tego bulwaru, ale także na Calea Victoriei, na Calea Dorobantilor (część między Iancu de Hunedoara Blvd. i Piata Dorobanti) lub na odcinku Moşilor między Blvd. Carol I i Piaţa Obor. Supermarkety, małe sklepy sieciowe i sklepiki prywatne znajdują niemal na każdym kroku. Nie ma żadnych ograniczeń dotyczących handlu w niedziele. Nie ma też żadnego problemu ze znalezieniem otwartego sklepu w święta ustawowo wolne od pracy (wyjątkiem może być 25 grudnia oraz Niedziela Wielkanocy Prawosławnej). Typowe godziny otwarcia sklepów to 7:00-22:00, niektóre działają całodobowo. W większych sklepach pojawia się coraz więcej produktów dla wegan oraz bezglutenowych. Liczne sklepy oferują stoiska z produktami do przyrządzania sobie sałatek na miejscu. Leki, nawet te podstawowe można kupować tylko w aptekach. Ceny w sklepach zazwyczaj nie odbiegają od tych w Polsce. Rumuńskie sklepy oferują bogactwo pysznych lokalnych serów oraz win, godne uwagi są także przetwory oraz kiełbaski i inne produkty mięsne. Narodowym słodyczem jest batonik ROM - którego główne składniki to czekolada oraz krem rumowy. Karty płatnicze są akceptowane w większości miejsc w Bukareszcie. W razie potrzeby, lokalną gotówkę można wypłacić z bankomatu, lub wymienić w jednym z licznych kantorów. Najlepszy kurs wymian ma euro. Polskie złotówki skupują bardzo nieliczne z nich, a kurs zazwyczaj jest bardzo niekorzystny dla klienta. Polecany kantor do ewentualnej wymiany PLN na RON: * Tavex Aur şi Valuta, Centrul Comercial AFI Cotroceni, adres Bulevardul General Vasile Milea 4, 300 metrów od stacji metra Politehnica [M3], na przeciwko hipermarketu Auchan. Przy wymianie walut zawsze należy okazać dokument tożsamości, który jest skanowany przez kasjera. === Centra handlowe === W ostatnich latach w mieście powstało wiele nowoczesnych centrów handlowych (a nawet więcej jest w budowie), z których najbardziej znanymi są: * '''Bucharest Mall''', Calea Vitan 55-59 (Autobus 123, 124, 125, 135 lub tramwaj 15, 19, 23 lub M1,3 „Timpuri Noi” 1 km W), ☎ +40 21 3276700, faks: +40 21 3209209, e-mail: office@bucurestimall.com.ro. Pierwszy do ukończenia w 1999 r. * '''Jolie Ville Galleria''', Str. Erou Iancu Nicolae nie. 103 bis, Voluntari, powiat Ilfov (na północnych obrzeżach, autobus 301 do „Jolie Ville Baneasa” 100 m), ☎ +40 21 2068001, faks: +40 21 2068 002, e-mail: office@jolieville.ro. Codziennie 10:00-22:00. Hipermarket Mega Image, usługi: Kwiaciarnie, apteki, usługi pralnicze. * '''Plaza Romania''', Timisoara Boulevard 26 (M3 „Lujerului” 0,8 km N dalej tramwaj 41 do „Bd. Timisoara” lub tramwaj 8, 25 do „Brasov”), ☎ +40 21 3195050, faks: +40 21 3195051 -mail: office@anchormall.ro. [[Plik:Piata Unirii - Magazinul Unirea - Noaptea.jpg|thumb|right|Unirea Shopping Centre]] * '''Unirea Shopping Center''', sektor 3, Unirii Square, nr 1 (Downtown - M 1.3 „Piața Unirii” Obejmuje duży supermarket Carrefour.), ☎ +40 21 3030307, ​​e-mail: office@unireashop.ro , * '''Băneasa Shopping City''', Droga nr 42D Bukareszt-Ploieşti Autobus (autobus 261, 301, 304, 449 do „Drumul Matasii”), ☎ +40 21 3057195. Otwarty w kwietniu 2008 r. * '''Liberty Center''', sekcja 5, Ulica Progresului 151-171 (Tramwaj 8, 11, 25, 23, 32 lub autobus 117, 173 - M2 „Eroii Revolutiei” 1,5 km), ☎ +40 21 3699875. Sklepy: codziennie 10:00 -22:00, supermarket: 09:00-22:00, kino: Pn-Pt 12:00; sb -nie 10:00. * '''AFI Palace Cotroceni''', dzielnica 6, Bulevardul Vasile Milea, nr 4, ☎ +40 31 4257510, faks: +40 31 4257513. * '''Sun Plaza''', dzielnica 4, Calea Vacaresti 391 (M2 „The South Square Station”, wózek 73, 74, 77, tramwaj 11, autobus 232, 242, 312, 313, 381, 634), e-mail: sunplaza @ cbre. com. Galeria sklepów Pn-Sb 10: 00-22: 00, Restauracje i kawiarnie: Nd -Cz 10:00-23:00, Pt-Sb 10:00-24:00; Hipermarket Cora: Pn-Pt 8:00-22: 00. * '''Promenada''', Calea Floreasca 246B. Otwarty w 2014 roku jest jednym z największych centrów handlowych w Bukareszcie. * '''Mega Mall''', Str. Pierre de Coubertin no. 3-5. Otwarty w 2015 roku jest najnowszym i jednym z największych centrów handlowych w Bukareszcie. === Księgarnie === [[Plik:Ansamblul de arhitectură "Str. Hanul cu Tei" - ieșirea Lipscani (2).jpg|thumb|right|Witryny sklepowe w Bukareszcie mogą być również przyjemne]] Księgarnie z dobrymi dostawami książek w języku angielskim są trudne do znalezienia w Bukareszcie, ale istnieje kilka miejsc głównie w centrum. * '''Cărturești Carusel''', Lipscani 55. Zapierająca dech w piersiach księgarnia w odrestaurowanym budynku z XIX wieku. * '''Cărtureşti''', Str Arthur Verona nr.13, ☎ +40 21 3173459. Kilka przecznic na południe od Piaţa Romană po wschodniej stronie Bd. Magheru. Sklep jest cofnięty i ma przed sobą mały park. + telefon = + 40 21 72 1518351, 788758408 * '''Bastilia'''. Doskonała księgarnia (z ładną kawiarnią na górze) znajduje się w niedawno odnowionym budynku tuż przy Piata Romana. Łodzik. Angielskojęzyczna księgarnia w pobliżu parku Kiseleff, głównie z książkami fantasy i science fiction. edytować * '''Anthony Frost English Bookshop''', Calea Victorei, Nr. 45, Sektor 1, Bukareszt, Rumunia (Księgarnia w pobliżu Muzeum Sztuki. Spacer po prawej stronie dużego budynku na lewo od bardzo starego kościoła. Księgarnia znajduje się w pobliżu.), 40 +40 21 3115138, e-mail: vald@librariaengleza.ro. Księgarnia w języku angielskim. Wiele niedrogich książek i komiksów (głównie manga). * '''Dalles''. Blisko Piaţa Universităţii (plac uniwersytecki). === Inne === * '''Thomas Antiques''', Str. Covaci 19 (obszar Lipscani), 40 +40 752 440 818. Piękny sklep z antykami z dużą kolekcją. == Wyżywienie == [[Plik:Flickr - fusion-of-horizons - Stavropoleos (254).jpg|thumb|right|Caru 'cu bere to zabytkowy zabytek - i słynna restauracja]] Współczesna kuchnia rumuńska jest unikalną mieszanką rozmaitych wpływów kulinarnych. Najważniejsze z nich pochodziły z Węgier, Turcji, Bałkanów, a także Europy Wschodniej. Najważniejsze dania to między innymi: * '''Ciorba''' - zupa o specyficznym, kwaśnym smaku. Dostępna w wielu wersjach, zarówno warzywnych jak i mięsnych. Są w Bukareszcie restauracje podające tylko i wyłącznie zupy, można też dostać je w normalnych restauracjach z kuchnią rumuńską. * '''Mititei''' - małe kotleciki z mielonego mięsa wieprzowo-wołowego z przyprawami przyrządzane na grillu. Podawane z musztardą lub chrzanem, dodatkowo z frytkami lub bułką kajzerką. * '''Mamałyga''' - królowa kuchni rumuńskiej. Podawana w wielu wersjach, najbardziej tradycyjna i najpopularniejsza to mamałyga na ciepło, polana śmietaną oraz posypana serem telemea. Czasem dodaje się skwarki z boczku, istnieje też wersja z jajkiem. * '''Carnați''' - rumuńska grillowana kiełbasa, często w formie długiej kiełbaski zawiniętej w "ślimak". * '''Caşcaval pane''' - panierowany rumuński ser topiony. * '''Gulasz''' - popularny w Transylwanii, przebił się do kuchni rumuńskiej. * '''Ryby''' - w Bukareszcie przede wszystkim gatunki czarnomorskie. * '''Kawałki grillowanego mięsa''' - Rumuni uwielbiają grill. W restauracjach często jest możliwość zamówienia zestawu różnych grillowanych mięs. * '''Papanşi''' - najpopularniejszy rumuński deser. Jest to mały pączek wypełniony stopionym serem, polany śmietaną z dodatkiem różnych owoców. Poza daniami restauracyjnymi, warto podejść do jednej z popularnych "simigerie" (piekarnie/cukiernie obsługujące zazwyczaj przez okienko). Można tam dostać różnego rodzaju ciastka z serem, owocami, idealne do przekąszenia w drodze. Kuchnia rumuńska jest oparta przede wszystkim na mięsie oraz serach. O ile wegetarianie raczej bez problemu znajdą coś dla siebie wśród tradycyjnych dań, o tyle weganie będą skazani raczej na kuchnię międzynarodową - a i to może nie być najłatwiejsze. Najpopularniejszym napojem alkoholowym Rumunów jest piwo. Lokalne marki: Ursus, Ciuc, Timişoreana, Silva. Zdecydowanie warto spróbować lokalnych win. Najpopularniejszym tutejszym szczepem jest Fetească Regală, wino o bardzo ciekawym słodko-kwaśnym aromacie. Produkuje się także mocniejsze alkohole, między innymi Zarea (coś w stylu brandy). Tradycyjnym rumuńskim alkoholem wysokoprocentowym jest palinka, jednak w dzisiejszych czasach nie jest ona popularna, a oryginalna palinka jest dość droga. Przykładowe restauracje: * '''Barca'''. Surowa restauracja wegańska * '''Beca's Kitchen'''. * '''Bistro Jariștea''', Str. Henri Coanda 5, 40 +40 21 6505000. Codziennie 10:00-02:00. Stylowe bistro z rumuńskimi specjałami, w tym dziczyzna i różnorodny wybór win. Przyjazny personel, rezerwacje nie zawsze są konieczne. * '''Cafeanua Actorilor'''. Actors 'Cafe, strada Batişte (w Teatrze Narodowym). Przyciąga wielu Amerykanów ze względu na dobre jedzenie, a amerykańska ambasada i Intercontinental znajdują się po drugiej stronie ulicy. Sałatki, zwłaszcza ta określana jako „Act II”, to posiłek sam w sobie. Obsługa wydaje się być niezwykle powolna, odpędzając wielu mieszkańców. * '''Casa di David''', Soseaua Nordului nr. 7-9, 40 +40 21 232 47 15. Otwarty w 2005 roku, jest miejscem spotkań nowobogackiego miasta. W komplecie z niemieckimi reklamami samochodowymi przy wejściu i bogatą listą win. Jedzenie (inspirowane kuchnią włoską) i atmosfera są w porządku, ale porcje są małe, a ceny w Bukareszcie znacznie przekraczają średnią. Trzydaniowy posiłek dla dwóch osób z lokalnym winem to ponad 400 lei. * '''Casa Iancului''', nr 2 Sarafineşti str. Menu ogranicza się do typowej kuchni rumuńskiej. Dania oparte są na kurczaku, rybach, wieprzowinie, dziczyznie. Casa Iancului oferuje szeroki wybór win i profesjonalny sommelier. * '''Cuptorul cu lemne''', B-dul Pache Protopopescu nr. 63, ☎ +40 21 2522414. Przyjemna pizza z ładnym ogrodem letnim i swobodną atmosferą (w restauracji mieści się również klub karykaturalny). Niskie ceny. W weekendy jest bardzo tłoczno. * '''Habibi Kebab''', Strada elari 17. 24 godziny. Tani dla Bukaresztu, doskonały kebab i falafel z obfitymi porcjami. Oferowany jest wybór wypełnień, więc falafel jest łatwo dostosowywalny dla wegetarian i wegan. Na wynos lub miejsce do jedzenia, miejsce jest w ładnej części starego miasta z miejscami do siedzenia na świeżym powietrzu. Doskonały hummus. Falafel wrap: 16 lei; frytki: 6 lei. * '''Jariștea''', Strada George Georgescu 50-52 (przy skrzyżowaniu Regina Maria Blvd. i Libertăţii Blvd), ☎ +40 021 335 33 38, e-mail: stabiliment@jaristea.ro. Codziennie 11:00 - do ostatniego klienta. Piękna restauracja o tematyce historycznej, tradycyjna muzyka na żywo, stare rumuńskie specjały; ale zawsze dokładnie sprawdzaj rachunek. Rezerwacje są obowiązkowe. * '''Jour-Fixe''', Str. Garamont 23 (w pobliżu George Cosbuc Square i Carol Park). Codziennie 09:00-02:00. Znakomita restauracja oferująca kuchnię, która łączy w sobie francuski styl i starą rumuńską atmosferę. Ceny są średnio wysokie. * '''Kanpai''', str. George Călinescu 49. Japoński pub / bistro. * '''Lacrimi și Sfinți''', Șepcari 16. * '''La Mama'''' (6 placówek w Bukareszcie, Barbu Văcărescu 3, Delea Veche 51, Episcopiei 9 i Carrefour Orhideea to największe, +40 21-2124086) - koncentrując się na tradycyjnym rumuńskim jedzeniu. Rozsądne ceny. * '''Lovegan''', Bulevardul Lascăr Catargiu Nr. 1 (w pobliżu Metro Piata Romana), 40 +40 21 367 23 66, +40 742 12 11 03, e-mail: contact@lovegan.ro. Pn-Pr 12:00-20:00, Sb 11:00-15:00. Jedna z niewielu wegańskich restauracji w Bukareszcie, serwująca pyszne dania. Warsztaty cateringowe w sobotę. * '''Mahala'''. * '''Pâine și Vin'''. * '''POEM Restaurant''', Suter Str. 23-25 ​​(w parku Carol), ☎ +40 21 3363377. Jedna z ekskluzywnych restauracji w Bukareszcie, w eleganckiej atmosferze CPH. Doskonali międzynarodowi szefowie kuchni, ale bardzo drogie. * '''Red Angus Steakhouse''', 87. Nicolae Caramfil Blvd, 40 +40 21 720-720-863. W starym centrum, po drugiej stronie ulicy od Starego Dworu. Restauracja serwuje wysokiej jakości wołowinę USDA Choice i oferuje doskonałe, różnorodne menu dla wszystkich smakoszy. Także na redakcji 56 Franceza St. * '''Red Lion Cafe''', Strada Academiei 1A (w okolicy Universităţii). Miła atmosfera, niskie ceny, bardzo dobra pizza. * '''Rossetya''', 9 Str Dimitrie Bolintineanu. Klasyczna restauracja z cenami nieco wyższymi niż średnia, ale z bardzo zadbaną i miłą atmosferą, wyjątkowo przyjaznym personelem mówiącym po angielsku, wysoką jakością jedzenia. * '''Taj Indian Restaurant''' (Calea 13 Septembrie, 127-131), Sector 5, Bucureşti (koło hotelu Marriott), 40 +40 21 410 1820. Codziennie 12:00-24:00. Dobra indyjska restauracja w pobliżu hotelu Marriott, zwłaszcza dla wegetarian. Trochę drogo. * '''The Artist''' * '''Trattoria Buongiorno''', Str Franceza 52. Trattoria Buongiorno wprowadza mały kawałek Włoch do środka Bukaresztu. * '''Trattoria Il Calcio''', ul. Stavropoleos Nr 3. Jedna z najlepszych pizzerii na Starym Mieście. * '''Wok Away''', Calea Mosilor, Nr 288 (vis-a-vis Raiffaisen Bank), 40 +40 72 9326284. Chińskie specjały i dania kuchni azjatyckiej. Jedzenie jest przygotowywane osobno dla każdego klienta, dzięki czemu będziesz miał wspaniałe doświadczenie z każdym posiłkiem. [[Plik:Lipscani Bucharest.jpg|thumb|right|Ulica Lipscani pełna jest barów, restauracji i kawiarni]] * '''Hanul Lui Manuc''', Str. Franceza nr. 62-64 ,, 40 +40 21 313 14 11. Doskonała lokalizacja w centrum Bukaresztu i wspaniałe tradycyjne jedzenie. * '''Caru 'cu Bere''' (za Narodowym Muzeum Historii). Jedna z najbardziej znanych restauracji w Bukareszcie, w zabytkowym budynku. Menu dla studentów za 14,50 Lei! W Bukareszcie jest dostępna większość międzynarodowych sieciowych restauracji (McDonald's, KFC, Burger King, Taco Bell, Pizza Hut, itp.). W centrach handlowych można też spotkać restauracje z lokalnym jedzeniem podawanym z bemarów. Nie jest to oczywiście poziom restauracyjny, ale można się najeść szybko, tanio i lokalnie. W restauracjach z obsługą kelnerską mile widziane jest zostawianie napiwków w wysokości ok. 10% wartości zamówienia. W niektórych restauracjach zdarza się że jest to już wliczone w rachunek. Obowiązuje zasada "jeden stolik, jeden rachunek". Istnieją aplikacje do zamawiania jedzenia do domu (np. TakeAway.com, FoodPanda.ro, Glovo). W połowie 2020 roku Uber Eats wycofał się z Bukaresztu. == Rozrywka == * '''1974 Niște Domni și Fiii'''. * '''Absintherie Sixtină''', Covaci 6, 1. piętro, ☎ +40 21 3103566. Bar w stylu klasycznym w rozsądnych cenach. Absynt podawany jest z powolną kroplówką. * '''Beer O'Clock''', Gabroveni 4 i przejście Villacrosse (w pobliżu policji). Bar z kilkoma rodzajami piwa belgijskiego, czeskiego i słowackiego. * '''Camera din Față'''. Kawiarnia / herbaciarnia * '''Curtea berarilor''', Selari 9-11, ☎ +40 723 279620, +40 21 3137532. Nd 12:00–24:00; Pn-Śr 13:00-01:00; Cz-Sb 13:00-4:00. Pub w starym centrum mający głównie piwo Timişoreana. * '''Energiea'''. * '''Ganesha Cafe'''. * '''Green Hours''', Calea Victoriei 120, 40 +40 722 234356, +40 788 452485. Cichy klub, w którym często odbywają się koncerty jazzowe. * '''Interbelic''', Intrarea Selari 1A (niedaleko Lipscani), 40 +40 722 681618. Codziennie 17:00. Bar koktajlowy; świetne alkohole, wspaniałe noce. średni. * '''La Motoare''', Bd. Nicolae Bălcescu nr. 2 (na dachu Teatru Narodowego, Universitate Square), 40 +40 213 158508. Zewnętrzny pub oferujący wspaniałe widoki na miasto. Najczęściej odwiedzane przez studentów. Wieczorem muzyka rockowa i filmy. * '''Origo'''. * '''Piranha''', Splaiul Independenţei 313 (w Regie, kampus studencki, obok Uniwersytetu Politechnicznego), ☎ +40 21 315 91 29. Duży pub z ogromnym odkrytym tarasem pośrodku zalesionego obszaru, z niewielką kolekcją egzotycznych zwierzęta. Jedno z niewielu miejsc na zewnątrz, gdzie letnie upały są w rzeczywistości znośne. Ulubiony wśród studentów, z niesamowicie niskimi cenami (piwo to 2,5 lei). Jednak dość zatłoczone i czasami hałaśliwe. * '''Piua Book Bar'''. * '''BEAT bar umanist''', Strada Robescu F. Constantin 14, ☎ +40 748 110 388, e-mail: beatbarumanist@gmail.com. Miły przytulny bar w pobliżu Unirii / starego miasta. * '''Hard Rock Cafe''', 32 Kiseleff Avenue, 40 + 40-21-206-6261. Ulubiony zarówno wśród mieszkańców, jak i turystów, Hard Rock Cafe jest domem nad brzegiem jeziora, zaledwie kilka kroków od charakterystycznego Łuku triumfalnego. === Kluby === * '''Bamboo''', Str. Ramuri Tei 39 (w Tei Park), 40 +40 72 213 2283, e-mail: office@bambooclub.ro. Pt 23:00-05:00; Sb 23:00-12:00. To największy klub w Bukareszcie. Ekskluzywne i drogie. * '''Cafe Hazard''', Baraţiei (jadąc z Unirii w kierunku Uniwersytetu, w prawo po sklepie fornetti, a następnie w lewo), ☎ +40 72 770 0107. Codziennie 15:00-03:00. Rockowy bar ze wspaniałą atmosferą, otwartym myśleniem, wspaniałym piwem i ludźmi. * '''Gaia''', Strada Tarmului, nr. 19, ☎ + 40723610933. Codziennie 15:00-03:00. * '''Club A''' (blisko Placu Uniwersyteckiego), ☎ +40 21 313 5592. Codziennie 18:00-06:00. Najstarszy klub w Bukareszcie, z prawie 40-letnią tradycją (oznacza to niesamowicie dużo dla miasta, w którym większość klubów ma mniej niż 5 lat). Od początku był i pozostaje studenckim pubem i klubem, z bezpretensjonalną, ale przyjazną atmosferą, dobrą muzyką i niskimi cenami. Podobnie jak wiele klubów w Bukareszcie, ochroniarze mogą być czasami zbyt agresywni wobec klientów. * '''Control Club''', Str. Academiei nr.19 (przejdź do Victoria Passage z placu uniwersyteckiego), ☎ +40 73 392 7861. Codziennie 15:00-03:00. Najlepszy klub alternatywny / niezależny z wieloma koncertami i dobrą muzyką. * '''Expirat/OtherSide''', Str. Lipscani nr. 5 / Str. Brezoianu nr. 4, ☎ +40 73 EXPIRAT (3974728), e-mail: office@expirat.org. Bardzo żywy i popularny klub, podzielony na dwie części - Expirat, stary klub z muzyką rock / dance / hiphop, i jego nowszy potomek, OtherSide, gdzie DJ-e obracają elektronikę. Tematyczne wieczory, bardzo przyjazne dla emigrantów, świetne koktajle i bardzo przystępne ceny. * '''Fire Club''' (niedaleko Lipscani), 40 +40 21 312 7019. Najbardziej znany klub rockowy i metalowy w Bukareszcie. W dzień pub i kawiarnia na świeżym powietrzu. * '''Fratelli''', Str. Nicolae Golescu 5, 40 +40 73 103 6222, +40 72 185 0030, e-mail: office@fratelli.ro. * '''Kulturhaus''', Str. Sf. Vineri nr.4, ☎ +40 21 3135592. Codziennie 10:00-05:00. Klub z niemiecką koncepcją - „dom kultury” - miejsce, w którym odbywają się wszelkiego rodzaju imprezy kulturalne (takie jak koncerty muzyki na żywo, wystawy sztuki, projekcje filmowe). Kulturhaus jest bardzo tani - bez opłaty wstępu (z wyjątkiem koncertów muzycznych) i niskich cen - to najtańszy klub w mieście - może dlatego miejsce jest zatłoczone w każdy piątek i sobotę do 05:00. * '''Queen's Club''', Be. Carol I, nr. 61, ☎ +40 72 275 4293, e-mail: office@queensclub.ro. Pt 24:00-05:00. Podobnie jak kluby gejowskie na całym świecie, to miejsce stało się niezwykle popularne dzięki heteroseksualnemu zestawowi, który ma dość rynku mięsnego w wielu innych lokalizacjach w mieście. To, wraz z doskonałą muzyką, sprawia, że ​​jest to niezbędny przystanek dla hedonistów wszystkich przekonań. Potrząśnij tym. Może stać się dość zatłoczony, więc uważaj. Wejście 20 lei, ale obejmuje napoje o wartości 10 lei w barze. * '''Underworld''', Str. Colţei, nr. 48 (przejdź do ulicy Colţei z placu Rosetti, niedaleko Uniwersytetu). Pn-Sb 15:00-05:00; Nd 15:00-24:00. Jedyny pub zorientowany na punk-rock w Bukareszcie. Ma również małą salę koncertową, stół do gry w piłkę nożną, gry planszowe, wieczory poświęcone itp. == Zakwaterowanie == === Skromnie === * '''All4rent Accommodation''', 2 Stirbei Voda Street (niedaleko Pałacu Królewskiego), 40 +40 723 824 996, e-mail: booking@all4rent.ro. Zameldowanie: 13:00, wymeldowanie: 12:00. Apartamenty w centrum Bukaresztu. € 30. * '''Apartamente Regim Hotelier Bucuresti''' (Apartamenty krótkoterminowe Bukareszt), 4 Academiei Street, Bukareszt, ☎ +40 740 011 345, e-mail: contact@apartamente-hotelier-bucuresti.ro. Zameldowanie: 13:00, wymeldowanie: 12:00. Apartamenty krótkoterminowe w centrum miasta. € 40. * '''Camping Casa Alba''' (Camping Biały Dom), Aleea Privighetorilor 1-3 (na skraju lasu Băneasa, 1 km na północ od lotniska Băneasa, 12 km na północ od centrum miasta), 40 +40 21 361 7730. Miejsce na 80 przyczep kempingowych lub 120 namiotów, bieżąca woda, prysznice, toalety, kuchnia. Obok restauracji Casa Alba. * '''Butterfly Villa Hostel''', Str. Ştirbei Vodă 96 (wejście od Str. C.Stahi), ☎ +40 21 314 7595, +40 74 172 1169, e-mail: info@butterfly-villa.com. Czysty hostel 1 km od dworca kolejowego w centrum sektora 1. Pościel, śniadanie i internet wliczone są w cenę. Odbiór z lotniska, wycieczki i pralnia. Od 12 € / noc. * '''East Hostel''', Bvd Hristo Botev 11 (200 m od stacji metra Universitate), 40 +40 737 293 494, e-mail: info@easthostel.com. Zameldowanie: 24/24, wymeldowanie: 11:00. Bezpłatne śniadanie, bezpłatny makaron codziennie o 19:00, szybki bezprzewodowy dostęp do Internetu, klimatyzacja w nocy, grube wygodne materace i wysokiej jakości poduszki i kołdry, luksusowe łazienki. Od 9 € / noc. * '''Midland Hostel''', Str Biserica Amzei nr 22 (w pobliżu stacji metra Piata Romana), 40 +40 21 314 5323, e-mail: office@themidlandhostel.com. Centralne, śniadanie wliczone w cenę, bezpłatny dostęp do Internetu. od 8 € / noc. * '''Vila Gabriela''', Str. Mărgăritarului 18, Vila A 104, Otopeni (poza Hwy 1, jeden km na Pd lotniska Otopeni), ☎ +40 21 236 2053, e-mail: pensiuneagabriela@yahoo.com. Duży dom zarządzany przez przyjazną parę, Carminę i Vlada. Carmina mówi po angielsku, francusku i włosku. Pokoje są czyste i przytulne. B & B pokój dwuosobowy (wspólna toaleta) 25 € / noc; apartament 35 € * '''X Hostel Bucharest''', Str. Balcesti, 9 (off Calea Calarasi, 200 m pn-wsch od Piata Unirii), 40 +40 21 367 4912, e-mail: bucharest@xhostel.eu. Party hostel & pub. Bezpłatne silne połączenie bezprzewodowe, pokoje typu standard oraz duże, tańsze pokoje wieloosobowe, głównie klimatyzowane. Od 6 € / noc. * '''Hostel Zen Tribe''', Strada Radu de la Afumați 12B, București 020667 (Czarna brama z elektronicznym kodowanym zamkiem), ☎ +40 762 211 522 (komórka). Zameldowanie: 15:00-22:00, wymeldowanie: 05:00-10:00. Czysty i przestronny hostel. Spokojna atmosfera, bardzo przyjazny właściciel i goście ze wspólnymi pomieszczeniami socjalnymi. Wygodne łóżka, wspaniałe prysznice i dobra lokalizacja. Brak usług pralniczych. Od 9 € / noc. * '''Carpaţi''', str. Matei Millo nr. 16 (1 km na zachód od Metro Universitate ), 40 +40 21 315 0140, faks: +40 21 312 1857, e-mail: rezervari@hotelcarpatibucuresti.ro. Jedna gwiazdka. Małe, niedrogie pokoje w czystej i przyjaznej atmosferze. 40-85 € / noc. * '''Hotel Andy''', 2 Witting St, dzielnica 1 (skręć w prawo, jak wyjdziesz ze stacji), 40 +40 21 300 3050, e-mail: receptie.bucuresti@andyhotels.ro. 3-gwiazdkowy, mały pokój, trochę hałasu ulicznego, nie może być bliżej stacji Gara de Nord. Od 48 € / noc. * '''Domino''', Str.Basarabilor nr.10 (5 km od centrum przy Hwy 5), 40 + 40 2 1685 4504, faks: +40 21 629 1307, e-mail: info@hoteldomino.ro. 2-gwiazdkowy, dostaje bardzo mieszane recenzje. pojedynczy 70 lei, podwójny 100 lei, potrójny 130 lei. * '''Hello Hotels''', Calea Grivitei 143, dzielnica 1, 40 +40 372 121 800, e-mail: rezervari@hotel-bucuresti.com. Świetna lokalizacja dla podróżnych z ograniczonym budżetem. 33 € / noc. * '''Hotel Basarab Bucuresti''', Str. Fluviului nr 23, dzielnica 1 (po stronie Pd-zach dworca Gara de Nord), 40 +40 727 438 132. Bardzo wygodny dla stacji, podróżni uznali, że jest brudny i śmierdzący. 25 € / noc. === Umiarkowanie === * '''Angelo Airport Hotel Bucharest''' (Dom Wiedeński), 283 Calea Bucurestilor (Na Hwy 1, 300 m od lotniska Otopeni / Henri Coanda), 40 +40 21 203 6500, faks: +40 21 203 6510. Opcja dobrego pobytu i przelotu, oferty hotelowe autobus do terminalu, prawie go nie potrzebujesz. od 95 € / noc. * '''Ambasador''', 8 Bvd Generał Gheorghe Magheru (na głównej Bvd 1 km na południe od Piata Victoriei), ☎ +40 21 315 9080, faks: +40 21 312 3595, e-mail: hotel@ambasador.ro. 3-gwiazdkowy w stylu Art Deco z restauracją. Single od 50 €, podwójne od 60 € / noc, śniadanie wliczone w cenę. * '''Alia Accommodation Bukareszt''', 18 Nicolae Balcescu, ☎ +40 745 500 676, e-mail: contact@in-bucharest.com. Zameldowanie: 13:00, wymeldowanie: 12:00. W pełni wyposażone apartamenty w centrum miasta na placu uniwersyteckim. Metro i autobusy tuż przed budynkiem. 30-65 € / noc. * '''Capitol''', Calea Victoriei 29 (poza Bvd Regina Elisabeta, 200 m na zachód od Universitate Metro), 40 +40 21 315 8030, faks: +40 21 312 4169. Komfortowy, 100-letni hotel trzygwiazdkowy z dużymi pokojami i ogromnym łazienki. 55-75 € / noc. * '''Casa Victor''', Str. Emanoil Porumbaru nr. 44 (2 bloki na zach od Bvd Aviatorilor, 200 m od stacji metra Aviatorilor), 40 +40 21 222 5723, faks: +40 21 222 9436, e-mail: hotel@casavictor.ro. Wymeldowanie: 11:00. 3-gwiazdkowy hotel z restauracją, basenem i spa. 55-140 € / noc. * '''Class Hotel''', Garlei 30A 30 (przy autostradzie 1 w pobliżu lotniska Baneasa, 10 km na północ od centrum), +40 372 135 700. Nad jeziorem Baneasa, czterogwiazdkowy hotel z restauracją, basenem, spa i siłownią. 60 €. * '''Crowne Plaza''', Bvd Poligrafiei nr. 1 (10 km N od centrum), 40 +40 21 224 0034, faks: +40 21 318 1302. Hotel biznesowy blisko terenów Romexpo. od 80 € / noc. * '''Dalin Hotel''', 70 Bvd Marasesti (500 m na pd od Piata Unirii), 40 +40 21 335 5541. 3-gwiazdkowe miejsce z barem i restauracją. 50-60 € / noc. * '''Ibis Gara de Nord''', Calea Grivitei nr. 143, ☎ +40 21 300 9100. Niezawodna sieć budżetowa 100 m od dworca kolejowego. od 45 € / noc. * '''K + K Hotel Elisabeta''', Str. Slanic 26 (poza Bvd Carol 1), 40 +40 21 302 9280, faks: +40 21 311 8632, e-mail: hotel.elisabeta@kkhotels.co.ro. Centralnie, blisko uniwersytetu, dzielnicy biznesowej, centrum miasta i ogrodów Cismigiu. * '''Le Boutique Hotel Moxa''', 4 Mihail Moxa St (róg 129 Calea Victoriei), 40 +40 21 650 5555, e-mail: reservations@hotelmoxa.com. Czterogwiazdkowy hotel, centralnie położony. 80-110 € / noc. * '''NH Bucharest''', Bulevardul Mircea Voda, 21, ☎ +40 21-300 0545. Nowoczesny hotel czterogwiazdkowy w dzielnicy biznesowej. Sypialnie są przytulne i wygodne z nowoczesnymi akcentami. Pokoje od 65 € / noc. * '''Novotel''', Calea Victoriei nr. 37B (Metro Universitate), 40 +40 21 308 8500. Niezawodny wybór 4-gwiazdkowy. Fasada jest po dawnym Teatrze Narodowym. Od 60 € / noc. * '''Ramada Majestic''', Calea Victoriei nr. 38-40 (Metro Universitate), 40 +40 21 310 2772, e-mail: reservations@majestic.ro. Przydatny dla Uniwersytetu. 80-180 € / noc. * '''Hotel Rin Airport''', Calea Bucurestilor 255A Otopeni (na autostradzie 1 w pobliżu głównego lotniska w Bukareszcie, Otopeni), 40 +40 21 350 4110, e-mail: rezervari@hotel-bucuresti.com. Zameldowanie: 14:00, wymeldowanie: 12:00. Zapewnia przestronne pokoje z klimatyzacją, bezpłatnym bezprzewodowym dostępem do Internetu oraz bezpłatnym dostępem do spa. * '''Rin Central''', Str Traian 55, 40 +40 21 308 3153, e-mail: office@hotel-bucuresti.com. 4 * hotel w pobliżu centrum miasta. 60 € / noc. * '''Hotel Siqua''', Calea Plevnei nr. 59A (koło Opery), ☎ +40 21 319 5160, e-mail: rezervari@hotelsiqua.ro. Z włoską restauracją, salami konferencyjnymi. od 75 € / noc (podatek i śniadanie wliczone w cenę). * '''Hotel Corvaris''', Soseaua Oltenitei 125 (15 km pd-wsch od centrum na Hwy 4), ☎ +40 21 332 5146, e-mail: office@hotelcorvaris.ro. Zameldowanie: 14:00, wymeldowanie: 12:00. Czysty, poręczny dla kierowców. od 50 € / noc. === Ekskluzywnie === [[Plik:Biserica „Trei Ierarhi“ - Colțea.jpg|thumb|ntercontinental to jeden z najwyższych budynków w Bukareszcie, a więc łatwo rozpoznawalny punkt orientacyjny - tutaj widziany w tle za kościołem Colţea]] * '''Carol Parc Hotel''', Str. Aleea Suter 23-25, 40 +40 21-336 3377. Hotel butikowy z widokiem na Park Carol. * '''El Greco''', str. Jean Louis Calderon nr. 16, 40 +40 21 315 8141, faks: +40 21 315 8898, e-mail: office@hotelelgreco.ro. Centralna lokalizacja, blisko dzielnicy handlowej i uniwersyteckiej. * '''Epoque''', 17C Intrarea Aurora 010213 (poza Strada Ionel Perlea), ☎ +40 21 312 3232, e-mail: reception@epoque.ro. Pięciogwiazdkowy hotel all-suites w spokojnej okolicy na zachód od Ogrodów Cișmigiu. * '''Europa Royale''', Str Franceza 60 (poza Piata Unirii), 40 +40 21 319 1798, e-mail: office@groupeuropa.com. Czterogwiazdkowy hotel na Starym Mieście. * '''Athénée Palace Hilton''', ul. Episcopiei nr. 1-3, ☎ +40 21 303 3777, faks: +40 21 315 2121, e-mail: sales.bucharest@hilton.com. 5-gwiazdkowy Hilton w pobliżu Ateneum. Ładna kawiarnia, piękny letni taras w ogrodzie. * '''Sheraton''', Calea Dorobanţilor nr. 5-7 (róg Bvd Dacia), 40 +40 21 201 5000, faks: +40 21 201 1888. Ekskluzywny hotel w pobliżu Plata Romana, z kasynem i restauracjami, w tym Benihana Japanese Steakhouse. * '''Intercontinental''', Blvd. Nicolae Bălcescu nr. 4, ☎ +40 21 310 2020. Centralny 5-gwiazdkowy wieżowiec, z restauracją i basenem. * '''JW Marriott Bucharest Grand''', Calea 13 Septembrie nr. 90, ☎ +40 21 403 0000, e-mail: marriott.bucharest@marriotthotels.com. Duży hotel za budynkiem Parlamentu. 4 restauracje, bar, spa i sauna. * '''Opera''', ul. Aktor Ion Brezoianu nr. 37, ☎ +40 21 312 4010, e-mail: info@hotelopera.ro. 3-gwiazdkowy blisko Uniwersytetu 35 € / noc. * '''Phoenicia Grand Hotel''', 87 Bvd Aerogarii, ☎ +40 21 300 0888, e-mail: office@phoenicia.ro. Zameldowanie: 14:00, wymeldowanie: 12:00. Ekskluzywne miejsce z 4 restauracjami, barem, klubem nocnym, spa i siłownią. Bardzo blisko lotniska Baneasa na północnym skraju Bukaresztu, z głównym lotniskiem Otopeni 15 km na północ. * '''Parlament''', Strada Izvor nr. 106, ☎ +40 21 411 9990, e-mail: info@parliament-hotel.ro. Hotel designerski, z widokiem na budynek Parlamentu * '''Radisson Blu Hotel''', Calea Victoriei No. 63-81 (1 km od centrum), 40 +40 21 311 9000, faks: +40 21 601 3625, e-mail: info.bucharest@radissonblu.com. Zameldowanie: 15:00, wymeldowanie: 12:00. Ekskluzywne miejsce z krytymi i odkrytymi basenami, 5 restauracjami i 4 barami. 100-150 € / noc. * '''Rin Grand Hotel''', Sos Vitan Barzesti 7D (10 km na południe od centrum, patrząc na jezioro Vacaresti), 40 +40 31 106 1111, e-mail: office@hotel-bucuresti.com. Stylowe miejsce na obrzeżach miasta z restauracją i piano barem. Całodobowe centrum fitness z krytym basenem, jacuzzi i saunami. Również z salonem piękności, zapleczem konferencyjnym i bankietowym oraz bezpłatnym parkingiem. == Bezpieczeństwo == Numer alarmowy w Rumunii to 112. Numer alarmowy SMS dla osób niesłyszących to 113. Ogólnie Bukareszt należy do najbezpieczniejszych stolic w Europie. Statystyki przestępczości są bardzo niskie. Należy zachować standardowe zasady bezpieczeństwa w dużym mieście (uważać na kieszonkowców w tłocznych miejscach, nie chodzić w nocy po osiedlach bez celu, mieć ograniczone zaufanie do nieznajomych proponujących różne rzeczy). Zdarza się zawyżanie cen w taksówkach. Warto używać aplikacji przewozowych takich jak Uber czy Yango. W okolicach miejsc imprezowych, takich jak Lipscani, wieczorami zazwyczaj są policjanci, do których można zwrócić się o pomoc. Na ulicach można dość często spotkać osoby bezdomne, jednak zazwyczaj nie stanowią one zagrożenia. Przez długi czas Bukareszt miał prawdopodobnie największą populację bezpańskich psów w mieście w Europie Wschodniej. Problem nieczystości wymykał się spod kontroli, z przypadkowymi atakami, a w skrajnych przypadkach nawet śmiercią. Rada Miejska ostatecznie postanowiła eksterminować dzikie psy, a dziś ulice Bukaresztu nie mają prawie żadnych psów, którymi mogłyby się martwić. Jeszcze kilka lat temu w okolicach dworca Gara de Nord można było spotkać bezdomnych mieszkających w opuszczonych kanałach, w tym dzieci. Dziś okolica nie jest może wizualnie najprzyjemniejsza, ale nie ma w niej szczególnych zagrożeń. Najmniej bezpieczną dzielnicą miasta jest Ferentari w Sektorze 5. Statystyki przestępczości w tej okolicy są nawet kilka razy wyższe niż na pozostałym obszarze miasta. Wjazd na obszar na południe od Piața Ferentari i Strada Trompetului, a w szczególności okolice pętli tramwajowej Zetari, zajezdni autobusowej Ferentari i osiedla przy Aleea Livezilor wiąże się z ryzykiem. O ile dla fanów urbexu miejscowa bieda może być pewnego rodzaju atrakcją, o tyle należy pamiętać że lokalni mieszkańcy mogą nie chcieć tą atrakcją być. Popularność środków odurzających sprawia, że reakcje na turystów w tamtym rejonie mogą być nieprzewidywalne. Inne mniej spokojne osiedla to Rahova, Pantelimon, Giuleşti. Nieoficjalna dzielnica czerwonych latarni to Mătăsari, która jest również popularnym miejscem dla klubowiczów i pubów; możesz tam chodzić bez zmartwień, ponieważ jest zawsze zatłoczona i żywa, ale unikaj rozmów z nieznajomymi w tym konkretnym obszarze. W przypadku, gdy zostaniesz złapany w nalot policyjny, nie próbuj przekupywać swojej drogi z tak wieloma z nich, ponieważ możesz wpaść w poważne kłopoty. Policja jest bardziej skłonna do przyjmowania łapówek od mieszkańców niż od cudzoziemców, więc nie przyczyniają się do tego zjawiska, które nęka ten kraj od wielu lat. W ostatnich latach korupcja policji była intensywnie zwalczana i nie jest tak uogólniona, jak to miało miejsce w latach 90-tych. Zawsze lepiej chodzić po bulwarach i unikać alejek i uliczek. Wskaźnik przestępczości jest niski, ale podróżny musi być zawsze ostrożny. Gwałtowne ataki są bardzo niskie, ale jeśli zostaniesz zaatakowany, krzycz: „Ajutor!” lub „Poliția!” Bardzo trudno jest komukolwiek uciec od brutalnej zbrodni, ponieważ ponieważ wszystko jest spakowane tak blisko siebie, każdy głośny hałas przyciągnie uwagę. To naprawdę miasto, które nie śpi. W większości części miasta znajdziesz ludzi o każdej porze dnia i nocy. Policjanci są bardzo przyjaźni, a młodsi mówią po angielsku, więc możesz pytać o drogę. W przypadku, gdy musisz zgłosić przestępstwo policji, nie wahaj się i udaj się do najbliższego posterunku policji. Często pomogą ci najlepiej jak potrafią. Ruch drogowy jest największym zagrożeniem podczas pobytu w Bukareszcie. Zarówno będąc pieszym jak i kierowcą należy zachowywać szczególną ostrożność. Kierowcy często przekraczają dozwoloną prędkość, nie używają kierunkowskazów, wykonują gwałtowne i niespodziewane manewry. Piesi często przechodzą przez jezdnię poza przejściami dla pieszych oraz na czerwonym świetle. Uwaga dla kierowców - to że miejscowi kierowcy parkują niemal wszędzie, nie oznacza że policja nie zwraca na to żadnej uwagi. Poziom infrastruktury rowerowej jest bardzo niski i nie pozwala na przyjemną i bezpieczną jazdę przez miasto. Azjatyccy turyści są częściej postrzegani jako łatwy znak dla nieuczciwych taksówkarzy i innych przestępców. Nie ma znaczenia, czy jesteś azjatycko-europejski, czy pochodzisz z Azji. Niektóre młode azjatyckie kobiety mogą również dostać wiele wypaczonych spojrzeń od mężczyzn z całego miasta - bądźcie przygotowani na to, że będą się gapić, zwłaszcza jeśli podróżujecie sami, choć niektórzy mężczyźni będą się gapić bez względu na wszystko. Publiczne okazywanie uczuć wobec osób tej samej płci może być niemile widziane. Unikaj noszenia koszulek piłkarskich lub szalików drużyn piłkarskich z Bukaresztu lub Rumunii (takich jak FCSB, Dinamo lub Rapid), zwłaszcza w dni meczowe. Animozje klubowe nie są co prawda tak silne jak w polskich miastach, jednak nadal mogą zdarzać się nieprzyjemne bądź agresywne reakcje. Trzymaj się z dala od protestów. Często protesty antykorupcyjne odbywają się na Piața Victoriei lub Piața Universității. Podczas protestu w dniu 10 sierpnia 2018 żandarmi pobili 4 izraelskich turystów. Zgromadzenia i protesty w dzielnicach biedy (Ferentari, Rahova), często kończą się interwencjami policji, a czasami również zamieszkami. Polacy i Polska zazwyczaj budzą pozytywne skojarzenia wśród Rumunów. Bukareszt jest położony na terenie sejsmicznym. Sejsmologowie oceniają, że prawdopodobieństwo wystąpienia silnego trzęsienia ziemi w ciągu najbliższych kilku lat jest duże. Przy wynajmie mieszkania, zalecane jest poszukiwanie ofert w budynkach zbudowanych po 1977 roku, które gwarantują odpowiedni poziom bezpieczeństwa. Przed wyjazdem należy zapoznać się z [https://www.gov.pl/web/dyplomacja/trzesienia-ziemi zasadami zachowania podczas trzęsienia ziemi.] === Zdrowie === Bukareszt może denerwować osoby cierpiące na alergię, ponieważ latem jest bardzo gorąco i bardzo zakurzone, a temperatura w lipcu i sierpniu łatwo przekracza 30 ° C, więc weź ze sobą wszystko, czego potrzebujesz, aby zachować komfort. Należy pamiętać, że latem uderzenia słońca i uderzenia gorąca mogą być bardzo niebezpieczne. Dlatego zaleca się mieć przy sobie butelkę wody, okulary przeciwsłoneczne i kapelusz (lub odpowiednik). Apteki są zazwyczaj otwarte od 09:00 do 18:00, ale niektóre pozostają otwarte przez całą noc. W Rumunii dostępnych jest stosunkowo niewiele leków dostępnych bez recepty, ale farmaceuci mają prawo wydawać ograniczone ilości niektórych leków na receptę (takich jak leki przeciwbólowe) za to, co uważają za natychmiastowe potrzeby. Istnieje 51 szpitali publicznych (w tym 13 szpitali ratunkowych, w tym 2 dla nagłych przypadków pediatrycznych) i około 18 prywatnych szpitali w Bukareszcie, wraz ze znaczną liczbą prywatnych klinik, gabinetów stomatologicznych i nowoczesnej służby pogotowia. Najbliższy szpital od centrum miasta to szpital Colțea, położony przy bulwarze Ion C. Brătianu, tuż obok kościoła Colțea i około 5 minut spacerem od Placu Uniwersyteckiego. Jest również jednym z najnowocześniejszych szpitali publicznych w Bukareszcie. Woda z kranu nie jest może najsmaczniejsza (chlorowana), ale jest zdatna do picia przez cały rok. == Kontakt == Numer kierunkowy do Rumunii to +40. Rumuńska infrastruktura internetowa należy do najlepszych na świecie. Ceny pakietów internetowych prepaid w lokalnych sieciach zaczynają się od 2 euro + VAT. Bukareszt jest siedzibą Ambasady RP w Rumunii. Znajduje się ona przy Aleea Alexandru, niecały kilometr od Piața Victoriei (M1, M2). '''adres:''' Aleea Alexandru 23, 011821, sector 1, Bukareszt '''telefon:''' [[Tel:+4021 30 82 200|+4021 30 82 200]] (centrala),  + 4021 30 82 210 (sekretariat) '''faks:''' +4021 23 07 832 '''e-mail:''' [[Mailto:bukareszt.wpe@msz.gov.pl|bukareszt.wpe@msz.gov.pl]] === '''Wydział Konsularny''' === '''telefony:''' [[Tel:+40 21 308 22 00|+40 21 308 22 00]], [[Tel:+40 21 308 22 46|+40 21 308 22 46]] e-mail: [[Mailto:bukareszt.wk@msz.gov.pl|bukareszt.wk@msz.gov.pl]] === '''Podstawowe zwroty w języku rumuńskim''' === Poniżej znajduje się lista podstawowych zwrotów i wyrazów w języku rumuńskim. W nawiasach przybliżony zapis fonetyczny wymowy w języku polskim. Brak nawiasu oznacza wymowę identyczną lub bardzo zbliżoną do polskiej. • dzień dobry (rano) - bună dimineața (bune diminaca) • dzień dobry (w dzień) - bună ziua (bune ziła) • dobry wieczór - bună seara (bune sara) • dobranoc - noapte bună (nłapte bune) • cześć! - salut! • dziękuję - mulțumesc (mulcumesk) • proszę (kogoś o coś) - vă rog (ve rog) • proszę (podaję coś komuś) - poftiți (poftic) • proszę (odpowiedź na dziękuję) - cu plăcere (ku pleczere) • przepraszam (formalnie) - scuzați-mă (skuzac-me) • przepraszam (nieformalnie) - scuze (skuze) • miłego dnia - o zi bună (o zi bune) • do widzenia - la revedere • do zobaczenia - ne revedem • tak - da • nie - nu • (nie) mówię po rumuńsku - (nu) vorbesc română (nu forbesk romyne) • czy mówisz (mówi pan/pani) po angielsku? - vorbești (dumneavoastră) engleză? (forbeszt dumneavłastre engleze) • (nie) rozumiem - (nu) înțeleg (nu ynceledż) • nazywam się... - mă numesc... (me numesk) • gdzie jest/są...? - unde ești/sunt...? (unde jeszt/sunt) • lotnisko - aeroport • dworzec (kolejowy) - gara (feroviară) • przystanek autobusowy - stație de autobuz (stacje de autobuz) • sklep spożywczy - magazin alimentar • apteka - farmacie (farmaczije) • kantor - schimb valutar (skimb valutar) • Rumunia - România (Romynija) • Bukareszt - București (Bukureszt) • jestem Polakiem/Polką - sunt polonez/poloneză (polonez/poloneze) == Gdzie dalej == * W bezpośredniej bliskości Bukaresztu najciekawszym miejscem wydaje się być Mogoșoaia z urokliwym zespołem pałacowo-parkowym. Jest to ulubione miejsce dla mieszkańców stolicy, chcących na chwilę wyrwać się z miasta. Dojechać można tam jadącym ze stacji metra M4 Laminorului autobusem podmiejskim R436 lub R474 (przystanek Parcul Mogoșoaia), albo pociągiem (stacja Parc Mogoșoaia). * Fani motoryzacji (i nie tylko) nie mogą ominąć wizyty na wystawie samochodów Țiriac Collection. W wielkiej hali wystawionych jest kilkaset historycznych aut, w tym unikaty na skalę światową. Ekspozycja znajduje się na przeciwko portu lotniczego Bukareszt-Otopeni, po drugiej stronie drogi krajowej nr 1. Otwarta jest od piątku do niedzieli w godzinach 10:00 - 19:00. * Najbardziej atrakcyjnym obszarem Rumunii jest Siedmiogród z górami i dobrze zachowanymi średniowiecznymi miastami. Najbliżej Bukaresztu, 160 km na północ, jest [[Braszów]]. Poza tym leżą [[Sybin]], [[Sighișoara]], [[Târgu-Mureş]] i [[Kluż-Napoka]]. * [[Konstanca]], 225 km na wschód, to nadmorski kurort na wybrzeżu Morza Czarnego. Szczerze mówiąc, widział on lepsze czasy. * Ośrodki narciarskie to [[Sinaia]], [[Poiana Brașov]] i [[Predeal]]. * Jednodniowa podróż zabierze Cię z Rumunii do sąsiednich krajów. Gwiazdami podróży, które chcesz odwiedzić więcej niż raz, są [[Budapeszt]] na Węgrzech i [[Stambuł]] w Turcji. Warto również zobaczyć [[Belgrad]] w Serbii, [[Sofia|Sofię]] i [[Płowdiw]] w Bułgarii oraz [[Kijów]] i [[Odessa|Odessę]] na Ukrainie. Na [[Kiszyniów]] w Mołdawii nie trzeba tak długiego czasu, ale być może trzeba będzie zatrzymać się w drodze na Ukrainę. {{Geo|44.43|26.10}} {{Jest w|Wołoszczyzna}} [[Kategoria:Rumunia]] qhqxyho65fkjdj4pcgrrxhp1q4ktxd6 0 3863 158362 153139 2026-08-20T11:22:35Z ~2026-45408-53 17647 Zmieniono:"widłak goździsty pomocnika baldaszkowatego", na widłak goździsty, pomocnik baldaszkowaty. To osobne gatunki. 158362 wikitext text/x-wiki {{Top-banner}} [[Plik:Diabla gora.JPG|thumb|left|Na horyzoncie rezerwat Diabla Góra]] '''Rezerwat krajobrazowy i przyrody nieożywionej „Diabla Góra”''' został utworzony w 1987 r. i ma powierzchnię 159 ha. Leży w gminie [[Aleksandrów]] w [[Powiat piotrkowski|powiecie piotrkowskim]] i [[Żarnów]] w [[Powiat opoczyński|powiecie opoczyńskim]], [[Województwo łódzkie|województwie łódzkim]], w [[Polska|Polsce]]. Znajduje się na wzniesieniu na Wzgórzach Opoczyńskich w Nadleśnictwie [[Przedbórz]] na terenie obrębu Reczków. Współrzędne geograficzne: 51°12′59″N 19°59′49″E Ochronie podlega porośnięte lasem wzgórze z wychodniami skał [[w:Piaskowiec|piaskowcowych]], zbudowane z potężnych bloków piaskowca o barwie czerwonej, szarej i czarnej a także siedlisko naturalnych zbiorowisk roślinnych. Rośliny porastające wzgórze są typowe dla siedlisk suchych i zakwaszonych. Wychodnie piaskowców przybierające tu formy ogromnych bloków skalnych mają niezwykłą wartość krajobrazową.<br /> Na wzgórzu rośnie kwaśna dąbrowa (ubogi las [[w:Dąb|dębowy]] na zakwaszonym siedlisku), bór mieszany (las [[w:Sosna|sosnowo]]-dębowy) oraz [[w:Bór świeży|bór świeży]]. Wśród roślin chronionych spotykamy tutaj m.in. [[w: Widłak jałowcowaty|widłak jałowcowaty]] i [[w:Widłak goździsty|widłak goździsty]], [[w:Pomocnik baldaszkowy|pomocnik baldaszkowaty]], [[w:Konwalia majowa|konwalię majową]], [[w:Mącznica lekarska|mącznicę lekarską]], [[w:Kocanki piaskowe|kocanki piaskowe]], [[w:Lilia złotogłów|lilia złotogłów]] oraz [[w:Paprotka zwyczajna|paprotkę zwyczajną]] (roślina w Polsce dość pospolita). W odległości niespełna 5 km na południowy wschód przebiega granica z [[Województwo świętokrzyskie|województwem świętokrzyskim]].<br /> Przez Diablą Górę przebiega niebieski pieszy [[w:Szlak Rekreacyjny Rzeki Pilicy|Szlak Rekreacyjny Rzeki Pilicy]].<br />Rezerwat jest punktem początkowym [[w:Czerwony szlak turystyczny Diabla Góra-Łączna|czerwonego szlaku turystycznego prowadzącego do Łącznej]].<br /> Jest także miejscem pamięci narodowej z okresu II wojny światowej (odbyły się tu m.in. dwie bitwy partyzanckie z Niemcami). {{Jest w|Powiat piotrkowski}} {{Geo|51°12′59″|19°59′49″}} [[Kategoria:Rezerwaty przyrody województwa łódzkiego]] 9tuqy2dbltr5dowki0hywar5fww9str 0 4373 158347 158340 2026-08-19T13:46:09Z Katafrakt 3500 /* W pobliżu */ link 158347 wikitext text/x-wiki {{Top-banner|Promenada Sarbinowo - banner.jpg|pgname=Sarbinowo}} {{Mapframe|54.2483|15.9562|zoom=14|height=400|width=400}} '''Sarbinowo''' (do 1945 [[język niemiecki|niem.]] ''Sohrenbohm'') – wieś letniskowa w północno-zachodniej [[Polska|Polsce]], położona w [[województwo zachodniopomorskie|województwie zachodniopomorskim]], w [[powiat koszaliński|powiecie koszalińskim]], w [[Mielno (gmina)|gminie Mielno]], 7 km na zachód od [[Mielno|Mielna]]. Położona nad [[Morze Bałtyckie|Morzem Bałtyckim]], na [[Wybrzeże Słowińskie|Wybrzeżu Słowińskim]]. ==Dojazd== Około 10 km na południe od Sarbinowa przebiega droga ekspresowa S6, łącząca [[Szczecin]] z [[Trójmiasto|Trójmiastem]] przez [[Koszalin]]. Stanowi ona najwygodniejszą trasę dojazdu samochodem. Na północ od drogi S6 położona jest linia kolejowa ze stacją [[Będzino]] znajdującą się najbliżej Sarbinowa. W Będzinie zatrzymują się pociągi z [[Koszalin]]a, [[Kołobrzeg]]u, [[Słupsk]]a i [[Szczecin]]a. == Atrakcje == Główną atrakcję miejscowości stanowi plaża oraz biegnący wzdłuż niej deptak o długości około 1 km. Deptak ten położony jest na murze oporowym, wybudowanym w 1910 roku by powstrzymać erozję, która groziła pochłonięciem przez morze całej miejscowości. Dziś, oprócz funkcji ochronnej, deptak pełni rolę turystyczną. Znajdują się przy nim liczne restauracji, kawiarnie a także inne punkty usługowe. Plaża w Sarbinowie jest piaszczysta i, przynajmniej tam gdzie wzdłuż niej biegnie deptak, dość wąska. Przy obu krańcach deptaka znajdują się plaże strzeżone. Ratownicy patrolują również obszar pomiędzy nimi, zabraniając kąpieli przy złej pogodzie. Równolegle do deptaka, kilkaset metrów wgłąb lądu, biegnie ulica Nadmorska, przy której znajdują się sklepy z pamiątkami oraz liczne lokale gastronomiczne. Przy tej ulicy znajduje się również najbardziej charakterystyczny budynek wsi - kościół p.w. Najświętszej Marii Panny wybudowany w 1856 roku w stylu neogotyckim. === Galeria === <gallery> Plik:Sarbinowo Strandpromenade.JPG|Deptak oraz plaża Plik:Promenada_Sarbinowo.jpg|Plaża oraz deptak Plik:Sarbinowo (Mielno) - Ul. Nadmorska (1).JPG|Ulica Nadmorska Plik:Church of the Assumption in Sarbinowo (powiat koszaliński).jpg|Kościół NMP </gallery> == Wyżywienie == Sarbinowo posiada bogatą ofertę gastronomiczną, wśród której królują restauracje i bary podające smażoną (lub pieczoną) rybę oraz dania obiadowe. Największą ich koncentrację znajdziemy przy ulicy Nadmorskiej oraz przy deptaku. Pewną odmianę mogą stanowić: * Restauracja "Stary Młyn" (Młyńska 2A) – burgery, kuchnia włoska * Restauracja uzbekistańska (przy deptaku) == Zakupy == Jedynym większym marketem w miejscowości jest znajdujące się w jego wschodniej części przy ulicy Nadmorskiej Dino. Oprócz tego w różnych miejscach Sarbinowa znajdziemy mniejsze sklepy (Lewiatan, Żabka oraz sklepy lokalne), często czynne również w niedziele. == Aktywny wypoczynek == === Rower === Przez Sarbinowo przebiegają międzynarodowe trasy rowerowe EuroVelo 10 i EuroVelo 13. Biegną one w tyj części wzdłuż wybrzeża Bałtyku, pozwalając na wygodne dotarcie do nadmorskich kurortów w pobliżu, takich jak [[Gąski]], [[Ustronie Morskie]] i [[Kołobrzeg]] na zachodzie oraz [[Chłopy]] i [[Mielno]] na wschodzie. Zarówno drogi w stronę Gąsek jak i Chłopów są wygodnymi asfaltowymi ciągami rowerowo-pieszymi, pozwalającymi na wygodną jazdę i mijanie się (również z pieszymi) Przez samo Sarbinowo szlak przebiega główną turystyczną ulicą Nadmorską. Ze względu na bardzo wąskie chodniki, wiele pieszych chodzi ulicą i przejazd rowerem (i samochodem) może zabierać dużo czasu. Wygodną alternatywą jest ominięcie samego centrum miejscowości równoległą ulicą Południową. Poza trasą nadbrzeżną, z Sarbinowa prowadzi droga rowerowa w głąb lądu, do [[Będzino|Będzina]], [[Wierzchomino|Wierzchomina]] i [[Dobrzyca (powiat koszaliński)|Dobrzycy]] (gdzie znajdują się ogrody Hortulus). === Turystyka piesza === * Szlak Nadmorski E-9 == W pobliżu == * Jezioro Jamno * Latarnia w [[Gąski|Gąskach]] * Farma wiatrowa - 10 kilometrów na południe * Wioska rybacka w Chłopach ==Galerie zdjęć== *[http://www.sarbinowo.pl/galeria-zdjec-462/ Zdjęcia miasteczka oraz plaży] ==Noclegi== *[http://www.sarbinowo.pl/ Nocowanie Sarbinowo] *[http://www.sarbinowo.pl/atrakcje-w-okolicy-469/ Atrakcje turystyczne w Sarbinowie] *[https://www.nat.pl/nasze-obiekty/hotel-nat-w-sarbinowie Hotel*** NAT Sarbinowo] {{Jest w|Powiat koszaliński}} {{zarys}} [[Kategoria:Powiat koszaliński]] qaxnh5nm2sfzpiw4o44v6mgj61dvauw 0 5381 158349 158336 2026-08-19T19:31:19Z Moromar 2451 /* Dojazd */ 158349 wikitext text/x-wiki {{top-banner}} {{Miejscowość infobox |nazwa = Plymouth |nazwa oryginalna = |widok = Plymouth 2018.jpg |opis = |herb = Coat_of_arms_of_Plymouth.svg |mapa = Plymouth_UK_locator_map.svg |państwo = [[Plik:Flag of the United Kingdom.svg|20px]] [[Wielka Brytania]] / [[Plik:Flag of England.svg|20px]] [[Anglia]] |region = [[Plik:Flag_of_Devon.svg|20px]] [[Devon]] |powierzchnia = 80 |wysokość = 34 |ludność = 277 800 |prefiks = 01752 |kod pocztowy = PL1–9 |www = http://plymouth.gov.uk/ }} [[Plik:Plymouth Hoe from Staddon Heights.jpg|thumb|Plymouth Hoe ze Staddon Heights i widok na wody zatoki Plymouth Sound.]] [[Plik:Smeatons tower - Plymouth Hoe.jpg|thumb|Wieża Smeatona – Plymouth Hoe]] '''Plymouth''' to miasto w hrabstwie [[Devon]] i największe miasto na południowym wybrzeżu [[Anglia|Anglii]], liczące w 2021 roku 265 000 mieszkańców. Leży około 310 km na południowy zachód od [[Londyn]]u, gdzie rzeka Plym i rzeka Tamar (wymawiane „TAY-mar”) wpływają do rozległej zatoki Plymouth Sound, tworząc idealny naturalny port. Morze stanowiło serce Plymouth od czasu jego założenia w średniowieczu jako faktorii handlowej i źródła dobrobytu. Plymouth było punktem, z którego Ojcowie Pielgrzymi opuścili Anglię w 1620 roku, udając się do [[Massachusetts]], co dziś upamiętniają Schody Mayflower. == Charakterystyka == [[Plik:PlymouthBarbican.jpg|right|thumb|Łodzie rybackie na Barbican w Plymouth]] Plymouth to jedno z klasycznych [[Anglia|angielskich]] miast oceanicznych i od wieków jest ośrodkiem żeglugi; najpierw dla handlu i żeglugi handlowej, a dziś jako baza dla Królewskiej Marynarki Wojennej. Rzeczywiście, stocznia Devonport jest najbardziej rozbudowaną bazą morską w [[Europa Zachodnia|Europie Zachodniej]]. Woda i możliwości spędzania wolnego czasu przyciągają do Plymouth wielu turystów, podobnie jak różne muzea i inne atrakcje turystyczne. Dodatkowo położenie blisko Dartmoor i innych atrakcji południowego Devon na wschodzie i [[Kornwalia|Kornwalii]] na zachodzie czyni go doskonałą bazą wypadową na wycieczkę do [[South West England|południowo-zachodniej Anglii]]. Miasto zostało mocno zbombardowane podczas II wojny światowej, a znaczna część centrum miasta została zniszczona. Po wojnie powstał najpierw kompleksowy plan odbudowy starannie zaplanowanych przestrzeni miejskich i eleganckich budynków ulic handlowych w centrum miasta, wybudowanych w latach pięćdziesiątych XX wieku. Jednak ze względu na ograniczenia budżetowe wiele budynków wzniesionych w latach 60. i 70. XX wieku miało niską jakość architektoniczną i obecnie są one burzone i zastępowane w całym mieście nowoczesnymi (z wyjątkiem niektórych jakości, takich jak zabytkowa wieża Civic Center na Paradzie Królewskiej). W rezultacie istnieje wiele nowoczesnych budynków, a kolejne są w budowie. Plymouth to przyjazne miasto, w którym panuje egalitarna atmosfera i poczucie otwartości wśród mieszkańców, przy czym mniej jest dowodów na ostry podział między bogatymi i biednymi, jaki można spotkać w dużej części południowej części Anglii. Miasto otaczają wspaniałe krajobrazy Devonu i Kornwalii, a słynne lokalizacje, takie jak Hoe, Barbican i Plymouth Sound, przyciągają co roku tysiące turystów, a mimo to Plymouth nie ma atmosfery „pułapki turystycznej”, która wisi nad wieloma innymi angielskimi miastami. Dla tych, którzy kochają morze, wybrzeże lub ponure krajobrazy Dartmoor, lub po prostu chcą odpocząć w gościnnym i interesującym mieście, Plymouth jest kuszącym i przyjaznym miejscem. Mieszkaniec Plymouth nazywany jest '''Plymothian'''. Możesz także usłyszeć bardziej obraźliwe określenie „Janner”, ale nie nazywaj tak nikogo, jeśli jesteś gościem! W mieście jest duża obecność wojskowa, z główną bazą Królewskiej Marynarki Wojennej w Devonport, pułkiem komandosów armii brytyjskiej w Królewskiej Cytadeli i bazą Royal Marines w Stonehouse. Ponadto prawdopodobnie znajdziesz tu wielu turystów i studentów. === Orientacja === [[Plik:Plymouth shown within Devon and UK.png|thumb|Położenie Plymouth, pokazane w hrabstwie Devon i Wielkiej Brytanii]] Miasto położone jest w południowo-zachodnim narożniku [[Devon]]u, a [[Kornwalia]] zaczyna się tuż na zachód od miasta. Leży między dwoma ujściami rzek: estuarium rzeki Tamar („TAY-mar”) na zachodzie (estuarium nazywa się '''Hamoaze''') i estuarium rzeki Plym na wschodzie (zwane '''Cattewater'''). Na południu znajduje się '''Plymouth Sound''' (wszyscy nazywają go po prostu „The Sound”), duża zatoka ograniczona od zachodu Półwyspem Rame, który obecnie jest częścią [[Kornwalia|Kornwalii]], a od wschodu Półwyspem Mount Batten. Tworzy on jeden z najbardziej imponujących naturalnych portów na świecie, w którym można zobaczyć niezliczone jachty, żaglowce, kajaki, inne jednostki rekreacyjne, a nawet małe kutry rybackie (których w Plymouth jest całkiem sporo). Sound jest chroniony przed morzem przez ogromny falochron na jego południowym krańcu, dobrze widoczny z brzegu. Często można zobaczyć wokół niego okręty wojenne. Tuż nad wodą znajduje się porośnięty trawą teren zwany '''Plymouth Hoe''' (zawsze nazywany po prostu „the Hoe”), którego nazwa pochodzi od saksońskiego słowa oznaczającego „trawiaste zbocze”. Hoe łatwo rozpoznać po wznoszącej się na nim latarni morskiej (Smeaton's Tower) i rozległym, trawiastym terenie. Stąd, zaplanowanego w ramach wielkiej przebudowy lat 50. XX wieku, biegnie na północ od „kręgosłupa” miasta. Od Smeaton's Tower na Hoe do stacji kolejowej na północ od centrum miasta (które można rozpoznać po wieży z lat 70., InterCity House). Tym „kręgosłupem” jest '''Armada Way''', szeroka ulica, w większości przeznaczona dla pieszych, z biurami rady miejskiej na południowym krańcu oraz sklepami, bankami i kawiarniami na północy. Ze wschodu na zachód przez Armada Way biegną inne ważne ulice centrum miasta z ich eleganckimi, choć już wyblakłymi budynkami: Royal Parade, New George Street, Cornwall Street i Mayflower Street. Te ulice w centrum miasta są ograniczone ruchliwymi arteriami głównymi. Na wschód od Hoe znajduje się dzielnica '''Barbican''' (z historycznymi ulicami i dużym portem/mariną), a duży i imponujący kampus Uniwersytetu w Plymouth znajduje się tuż po drugiej stronie głównej drogi, na północny wschód od centrum miasta. Inne główne ulice znajdują się przy tych ulicach. === Historia === [[Plik:HMNB Devonport.jpg|thumb|Baza Royal Navy w Plymouth, HMNB Devonport, nad wodami Hamoaze (tj. estuarium rzeki Tamar)]] [[Plik:Buildings at St Andrew's Cross, Plymouth - geograph.org.uk - 1776575.jpg|thumb|Budynki przy St Andrew's Cross w Plymouth, zbudowane w ramach rekonstrukcji z lat 50. XX wieku. W budynku po lewej stronie mieści się Poczta Główna.]] [[Plik:Plynouth Sound A.jpg|thumb|Widok na Plymouth Sound, przedstawiający Tinside Lido]] Miasto Plymouth leży w historycznym hrabstwie [[Devon]]. Obszar ten został po raz pierwszy odnotowany w Księdze Domesday jako „Sudtone” (1086; później Sutton), które znajdowało się w miejscu, gdzie dziś znajduje się Barbican. Mniej więcej w tym samym czasie istniał również port handlowy Plympton, położony dalej w górę rzeki (do dziś funkcjonuje jako przedmieście). Jednak rzeka Plympton zamuliła się w XI wieku, a obszar ten stopniowo stał się znany jako „Plymouth”. '''Morze''' zawsze było sercem historii Plymouth i ma długą i bogatą tradycję morską. Jego rozwój z małej wioski rybackiej, a następnie portu handlowego, opierał się na położeniu nad jednym z największych naturalnych portów na świecie oraz na przedsiębiorczości żeglarzy: rybaków, kupców, korsarzy, a później Królewskiej Marynarki Wojennej. Plymouth było domem elżbietańskiego korsarza i bohatera/złoczyńcy, '''Sir Francisa Drake'a''' (choć urodził się w [[Tavistock]] kilka mil na północ) i stąd planował swoje najazdy i inne morskie przygody. W 1588 roku angielska marynarka wojenna, której częścią dowodził Drake, wypłynęła z Plymouth, by pokonać '''hiszpańską Armadę'''. Mówi się, że Drake odmówił opuszczenia portu, dopóki nie skończył gry w kręgle na Hoe. Choć to prawdopodobnie bardziej legenda niż historia, do dziś na Hoe działa klub kręgli. W 1620 roku Ojcowie Pielgrzymi popłynęli do Nowego Świata, po tym jak zawinęli do Plymouth na naprawy, uciekając przed prześladowaniami religijnymi, by ostatecznie założyć kolonię [[Plymouth (Massachusetts)|Plymouth]] w [[Massachusetts]]. Plymouth było bastionem sił parlamentarnych w angielskiej wojnie domowej, co zostało zapisane w historii tego miejsca w takich miejscach jak park Freedom Fields. Po restauracji, nowy król, Karol II, nakazał budowę potężnego fortu ('''Królewskiej Cytadeli'''), aby chronić miasto przed najeźdźcami – tak wielkie było jego strategiczne znaczenie. Działa fortu skierowane były jednak również w głąb lądu, co miało być sygnałem dla mieszkańców miasta, gdzie powinni być lojalni! Królewska Cytadela nadal jest siedzibą oddziału armii. '''Królewska Stocznia''' została zbudowana w tym rejonie, nad brzegiem rzeki Tamar, w 1690 roku. Plymouth zostało połączone w 1914 roku z miastami Devonport i Stonehouse, tworząc nowoczesne miasto, któremu prawa miejskie nadano w 1928 roku. Obejmuje ono historyczne obszary Plymstock i Plympton. Miasto zostało poważnie zniszczone przez bombardowania podczas '''II wojny światowej''' (1939–1945), a centrum miasta zostało później gruntownie przebudowane. W Charles Cross, zrujnowany Kościół św. Karola pozostał jako pomnik pamięci wielu poległych. Za nim, w dramatycznym stylu, wzniesiono centrum handlowe Drake Circus, które stanowiło imponujące wejście do miasta od południowego wschodu. Ulice handlowe w centrum miasta zostały przebudowane jako pierwsze, zgodnie z wielkim planem Sir Patricka Abercrombiego. W rezultacie powstały eleganckie, okazałe budynki z lat 50. XX wieku, które można podziwiać na ulicach takich jak Armada Way, New George Street i Cornwall Street. Obecnie jednak wymagają one renowacji. Znaczna część pozostałej części przebudowy obejmowała tanie budynki w stylu brutalistycznym, modnym w latach 60. i 70. XX wieku, z których większość nie miała walorów architektonicznych. Wyjątkiem było jednak Centrum Obywatelskie, wpisane na listę zabytków klasy II. Zachowało się wiele zabytkowych budynków, szczególnie w okolicy Barbican Centre, odizolowane przykłady w centrum miasta, takie jak Muzeum Miejskie, a także te poza centrum, które uniknęły najgorszych bombardowań (np. Royal William Yard). Z uwagi na dramatyczne nadmorskie położenie, otaczający krajobraz jest niezwykle imponujący. Plymouth jest na przemian surowe i pagórkowate, a czasem zielone i faliste. Słynny Dartmoor został uznany za park narodowy w 1951 roku. Do popularnych miejsc należą Wieża Smeatona (latarnia morska odbudowana na Hoe z pierwotnej lokalizacji na Eddystone Rock, kiedy to zastąpiono ją nową), Półwysep Mount Batten, Narodowe Akwarium Morskie oraz Opactwo Buckland, dawny dom Drake'a. Turystyka jest ważnym aspektem gospodarki Plymouth. Prawie 12 milionów ludzi odwiedza Plymouth każdego roku. Oprócz wszystkich atrakcji nowoczesnego miasta, Plymouth jest popularną bazą wypadową do innych znanych miejsc, w tym plaż i szlaków turystycznych wybrzeża [[Devon]] i [[Kornwalia|Kornwalii]] oraz ponurego krajobrazu pobliskiego [[Dartmoor]]. === Geologia === Miasto Plymouth składa się z wielu rodzajów skał. Hoe, na południu miasta, składa się z wapienia dewońskiego, który również został wykorzystany do budowy dość dużej części miasta (większość starszych domów i budynków ma przynajmniej elewacje z kamienia). Obszar wokół stacji zbudowany jest z mułowca, który również pochodzi z dewonu. Zewnętrzne obszary miasta to coraz wyższe klasy zmetamorfizowanego mułowca, z okazjonalnymi poduszkowymi lawami na wzgórzach. [[Dartmoor]] to masywny batolit (duża bryła) granitu, podczas gdy Cawsand i Kingsand (dostępne promem z Barbican) zawierają różnorodne struktury magmowe. == Dojazd == [[Plik:Royal William Yard, Plymouth, Devon.jpg|thumb|Royal William Yard]] === Samolotem === Plymouth nie ma już własnego lotniska, ponieważ zostało zamknięte w 2011 roku. Można jednak skorzystać z innych w regionie i skorzystać z połączenia autobusowego, kolejowego lub samochodowego. Odwiedź stronę [https://www.nationalrail.co.uk/ www.nationalrail.co.uk], aby zaplanować podróż z tych miast lub z własnej stacji lotniska Gatwick do Plymouth. * {{Znacznik|Port lotniczy Exeter|50.734444|-3.413889|typ=transport}}'''[http://www.exeter-airport.co.uk/ Port lotniczy Exeter]''' ({{IATA|EXT}}) znajduje się 45 minut jazdy samochodem na północny wschód (lub autobusem do Exeter i stamtąd pociągiem). * W pobliżu znajduje się także {{Znacznik|Port lotniczy Bristol|51.382778|-2.719167|typ=transport}}'''[https://www.bristolairport.co.uk/ lotnisko w Bristolu]''' ({{IATA|BRS}}), które obsługuje loty do Wielkiej Brytanii i Europy różnymi liniami lotniczymi, w tym easyJet, Ryanair, Air France i innymi. Często kursującym autobusem można dojechać na stację Bristol Temple Meads, skąd w dwie godziny można dojechać pociągiem do Plymouth. Istnieje również bezpośredni autobus z lotniska do centrum Plymouth, obsługiwany przez firmę Stagecoach, a podróż trwa około trzech godzin. * {{Znacznik|Port lotniczy Londyn-Gatwick|51.148056|-0.190278|typ=transport}}'''[[Port lotniczy Londyn-Gatwick]]''' ({{IATA|LGW}}) to przydatna opcja, jeśli przyjeżdżasz z zagranicy lub z dalszych miejsc w Wielkiej Brytanii. Loty oferowane są z całej Europy i innych miejsc na świecie, takich jak Bliski Wschód i [[Kanada]] (choć nie z USA). Z własnej stacji Gatwick można dojechać pociągiem do [[Reading]] i tam przesiąść się na pociąg do Plymouth; cała podróż z przesiadkami zajmuje około 5 godzin. * {{Znacznik|Port lotniczy Londyn-Heathrow|51.4775|-0.461389|typ=transport}}'''[[Port lotniczy Londyn-Heathrow]]''' ({{IATA|LHR}}) jest przydatne, ponieważ przylatują tu samoloty ze wszystkich krajów świata. Wsiądź do pociągu Heathrow Express lub Heathrow Connect do stacji London Paddington; z Paddington bezpośrednie pociągi do Plymouth jadą 3,5–4 godziny. === Koleją === [[Plik:Plymouth (North Road) station (6395408523).jpg|thumb|Stacja kolejowa Plymouth. Za nią znajduje się InterCity Place — skorzystaj z tego punktu orientacyjnego, aby znaleźć stację.]] {{Znacznik|Stacja kolejowa Plymouth|50.3778 |-4.143 |typ=transport}}'''[https://www.nationalrail.co.uk/stations/plymouth/ Stacja kolejowa Plymouth]''', North Road, PL4 6AB (''na północ od centrum miasta, kilka minut spacerem''). Jeśli jedziesz ze wschodu lub na wschód, prawdopodobnie pojedziesz odcinkiem linii między [[Newton Abbot]] a [[Exeter]]. Jest to jeden z najbardziej malowniczych odcinków w [[Wielka Brytania|Wielkiej Brytanii]], ponieważ pociąg jedzie [https://greatscenicrailways.co.uk/lines/riviera-line/ Riviera Linie] wzdłuż nabrzeża między [[Teignmouth]] (wymawiane „Tin-muth”), [[Dawlish]] i [[Starcross]], a niesamowite klify i łagodne wzgórza zdobią całą trasę. Nie spuszczaj wzroku z okna! * Połączenia '''Inter-City''' obsługują Great Western (głównie pociągami InterCity 125) i CrossCountry (głównie pociągami Voyager lub czasami InterCity 125). Bezpośrednie pociągi przyjeżdżają i odjeżdżają do stacji [[Londyn|London]] Paddington (podróż trwa 3–4 godziny), [[Bristol]]u (2 godziny), Midlands (np. [[Birmingham]] 3 godz. 40 min), stacji w północnej Anglii (kilka godzin) i [[Szkocja|Szkocji]] (np. [[Edynburg]] 9,5 godziny, [[Aberdeen]] 12 godzin!). Można również skorzystać z połączeń międzymiastowych na zachód do [[Kornwalia|Kornwalii]], do takich miejsc jak [[Penzance]] i [[Truro]]. Pociągiem bezpośrednim lub z przesiadką można dotrzeć do niemal każdego miejsca w [[Anglia|Anglii]], [[Szkocja|Szkocji]] lub [[Walia|Walii]]. * '''Pociągi sypialne do [[Londyn]]u''' obsługuje Great Western. „[https://www.gwr.com/plan-journey/journey-information/on-board/night-riviera-sleeper Night Riviera]” odjeżdża z [[Londyn]]u około północy w każdą noc powszednią i niedzielę, przyjeżdża do Plymouth o 5:22 rano (5:36 rano w niedziele) i odjeżdża o 6:30 rano; pociąg kontynuuje podróż do [[Penzance]] w [[Kornwalia|Kornwalii]]. Dostępne są usługi budzenia lub możliwość ustawienia alarmu w telefonie! * '''Połączenia lokalne''' w całym regionie zapewnia Great Western (głównie pociągami Sprinter) do stacji w [[Kornwalia|Kornwalii]], [[Devon]] i dalej. Aby dostać się ze stacji Plymouth do centrum miasta, należy wyjść z głównego holu, skręcając w prawo. Na głównej drodze należy skręcić w lewo i iść nią (to Saltash Road — zobaczysz samochody pędzące w kierunku centrum miasta). Po dotarciu do węzła drogowego/ronda, należy skorzystać z przejścia podziemnego dla pieszych, aby przejść przez ulice i udać się do miasta centralną aleją (to Armada Way). Przed sobą zobaczysz budynki w centrum miasta. Armada Way prowadzi bezpośrednio przez dzielnicę handlową, aż do zabytkowego pomnika marynarki wojennej na Hoe. Na stacji jest też mnóstwo taksówek, można też wsiąść do autobusu z przystanków na Saltash Road (choć tak naprawdę nie jest daleko). === Samochodem === Główną trasą dojazdową do Plymouth ze wschodu i zachodu jest dwujezdniowa droga [[Plik:UK_road_A38.svg|25px]], która przebiega przez miasto (Devon Expressway). Łączy się ona z autostradą [[Plik:UK-Motorway-M5.svg|25px]] w [[Exeter]], umożliwiając dalszą podróż, a na zachodzie prowadzi do serca [[Kornwalia|Kornwalii]]. Droga [[Plik:UK_road_A386.svg|35px]] łączy Plymouth z [[Tavistock]], [[Okehampton]], [[Plik:UK_road_A30.svg|25px]] i północnym [[Devon]]em. === Autokarem === Zarówno dworzec autobusowy w Plymouth, jak i dworzec autobusowy Armada znajdują się na Armada Way. Zastępuje on obecnie zamknięty dworzec autobusowy Bretonside przy Exeter Street. {{Znacznik|Dworzec autobusowy Plymouth|50.3730201 |-4.1429011 |typ=transport}}'''Dworzec autobusowy Plymouth''', 165 Armada Way, PL1 1HZ, ☏ +44 871 781 8181. [https://www.nationalexpress.com/en/help/coach-stations/plymouth National Express] obsługuje usługi na terenie [[Wielka Brytania|Wielkiej Brytanii]], które przyjeżdżają i odjeżdżają stąd. Poza tym dojeżdżają tu także usługi lokalne i regionalne z miast regionu. Autobusy '''[https://www.stagecoachbus.com/promos-and-offers/south-west/fly-the-south-west-falcon South West Falcon]''' łączą [[Bristol]], [[Taunton]], [[Exeter]] i Plymouth. Bilet jednorazowy z Plymouth do Bristolu kosztuje 28 funtów. Bilety można rezerwować online z wyprzedzeniem, ale rezerwacja nie jest wymagana. Jeśli przyjeżdżasz samochodem, ale nie chcesz borykać się z problemami z parkowaniem w centrum miasta, w mieście znajdują się także trzy główne obiekty [https://www.parkandride.net/plymouth/index.shtml Park & ​​Ride]: {{Znacznik|'''Coypool'''|50.393871|-4.082201|typ=parking|url=|kolor=00FF00|treść=}}'''Coypool''' (na wschód od Plympton), 2 {{Znacznik|'''George Junction'''|50.428016|=4.111886|typ=parking|url=|kolor=00FF00|treść=}}'''George Junction''' (na północ) i {{Znacznik|'''Milehouse'''|50.388766|-4.152642|typ=parking|url=|kolor=00FF00|treść=}}'''Milehouse''' (centrum miasta). === Statkiem === {{Znacznik|Terminal promowy|50.36473796320755|-4.158242769546788|typ=transport}}'''Terminal promowy'''. [https://www.brittany-ferries.com/ Brittany Ferries] oferuje połączenia do Plymouth z [[Santander]] (22 godziny) i [[Roscoff]] (6 godzin w ciągu dnia, 8 godzin w nocy). Terminal promowy znajduje się na zachód od centrum miasta, w Millbay Docks, około 0,80 km (800 m) spacerem od dzielnicy handlowej Hoe and Central. == Komunikacja == == Warto zobaczyć == == Najbliższe okolice == == Praca == == Nauka == == Zakupy == == Gastronomia == == Imprezy == == Nocleg == == Kontakt == == Bezpieczeństwo == == Informacje turystyczne == '''Centrum Informacji Turystycznej''' znajduje się w dzielnicy Barbican, na nabrzeżu naprzeciwko Mayflower Steps, pod adresem 3-5 The Barbican (to jest adres). Jest czynne przez cały rok od poniedziałku do piątku w godzinach 9:00-17:00 oraz w soboty w godzinach 10:00-16:00. == Wyjazd == {{Zarys}} {{Atrybucja}} {{Jest w|Devon}} [[Kategoria:South West England]] sfoeoo0f0rtiaim5v6vr80s94v01z1p 158350 158349 2026-08-19T19:31:45Z Moromar 2451 /* Autokarem */ 158350 wikitext text/x-wiki {{top-banner}} {{Miejscowość infobox |nazwa = Plymouth |nazwa oryginalna = |widok = Plymouth 2018.jpg |opis = |herb = Coat_of_arms_of_Plymouth.svg |mapa = Plymouth_UK_locator_map.svg |państwo = [[Plik:Flag of the United Kingdom.svg|20px]] [[Wielka Brytania]] / [[Plik:Flag of England.svg|20px]] [[Anglia]] |region = [[Plik:Flag_of_Devon.svg|20px]] [[Devon]] |powierzchnia = 80 |wysokość = 34 |ludność = 277 800 |prefiks = 01752 |kod pocztowy = PL1–9 |www = http://plymouth.gov.uk/ }} [[Plik:Plymouth Hoe from Staddon Heights.jpg|thumb|Plymouth Hoe ze Staddon Heights i widok na wody zatoki Plymouth Sound.]] [[Plik:Smeatons tower - Plymouth Hoe.jpg|thumb|Wieża Smeatona – Plymouth Hoe]] '''Plymouth''' to miasto w hrabstwie [[Devon]] i największe miasto na południowym wybrzeżu [[Anglia|Anglii]], liczące w 2021 roku 265 000 mieszkańców. Leży około 310 km na południowy zachód od [[Londyn]]u, gdzie rzeka Plym i rzeka Tamar (wymawiane „TAY-mar”) wpływają do rozległej zatoki Plymouth Sound, tworząc idealny naturalny port. Morze stanowiło serce Plymouth od czasu jego założenia w średniowieczu jako faktorii handlowej i źródła dobrobytu. Plymouth było punktem, z którego Ojcowie Pielgrzymi opuścili Anglię w 1620 roku, udając się do [[Massachusetts]], co dziś upamiętniają Schody Mayflower. == Charakterystyka == [[Plik:PlymouthBarbican.jpg|right|thumb|Łodzie rybackie na Barbican w Plymouth]] Plymouth to jedno z klasycznych [[Anglia|angielskich]] miast oceanicznych i od wieków jest ośrodkiem żeglugi; najpierw dla handlu i żeglugi handlowej, a dziś jako baza dla Królewskiej Marynarki Wojennej. Rzeczywiście, stocznia Devonport jest najbardziej rozbudowaną bazą morską w [[Europa Zachodnia|Europie Zachodniej]]. Woda i możliwości spędzania wolnego czasu przyciągają do Plymouth wielu turystów, podobnie jak różne muzea i inne atrakcje turystyczne. Dodatkowo położenie blisko Dartmoor i innych atrakcji południowego Devon na wschodzie i [[Kornwalia|Kornwalii]] na zachodzie czyni go doskonałą bazą wypadową na wycieczkę do [[South West England|południowo-zachodniej Anglii]]. Miasto zostało mocno zbombardowane podczas II wojny światowej, a znaczna część centrum miasta została zniszczona. Po wojnie powstał najpierw kompleksowy plan odbudowy starannie zaplanowanych przestrzeni miejskich i eleganckich budynków ulic handlowych w centrum miasta, wybudowanych w latach pięćdziesiątych XX wieku. Jednak ze względu na ograniczenia budżetowe wiele budynków wzniesionych w latach 60. i 70. XX wieku miało niską jakość architektoniczną i obecnie są one burzone i zastępowane w całym mieście nowoczesnymi (z wyjątkiem niektórych jakości, takich jak zabytkowa wieża Civic Center na Paradzie Królewskiej). W rezultacie istnieje wiele nowoczesnych budynków, a kolejne są w budowie. Plymouth to przyjazne miasto, w którym panuje egalitarna atmosfera i poczucie otwartości wśród mieszkańców, przy czym mniej jest dowodów na ostry podział między bogatymi i biednymi, jaki można spotkać w dużej części południowej części Anglii. Miasto otaczają wspaniałe krajobrazy Devonu i Kornwalii, a słynne lokalizacje, takie jak Hoe, Barbican i Plymouth Sound, przyciągają co roku tysiące turystów, a mimo to Plymouth nie ma atmosfery „pułapki turystycznej”, która wisi nad wieloma innymi angielskimi miastami. Dla tych, którzy kochają morze, wybrzeże lub ponure krajobrazy Dartmoor, lub po prostu chcą odpocząć w gościnnym i interesującym mieście, Plymouth jest kuszącym i przyjaznym miejscem. Mieszkaniec Plymouth nazywany jest '''Plymothian'''. Możesz także usłyszeć bardziej obraźliwe określenie „Janner”, ale nie nazywaj tak nikogo, jeśli jesteś gościem! W mieście jest duża obecność wojskowa, z główną bazą Królewskiej Marynarki Wojennej w Devonport, pułkiem komandosów armii brytyjskiej w Królewskiej Cytadeli i bazą Royal Marines w Stonehouse. Ponadto prawdopodobnie znajdziesz tu wielu turystów i studentów. === Orientacja === [[Plik:Plymouth shown within Devon and UK.png|thumb|Położenie Plymouth, pokazane w hrabstwie Devon i Wielkiej Brytanii]] Miasto położone jest w południowo-zachodnim narożniku [[Devon]]u, a [[Kornwalia]] zaczyna się tuż na zachód od miasta. Leży między dwoma ujściami rzek: estuarium rzeki Tamar („TAY-mar”) na zachodzie (estuarium nazywa się '''Hamoaze''') i estuarium rzeki Plym na wschodzie (zwane '''Cattewater'''). Na południu znajduje się '''Plymouth Sound''' (wszyscy nazywają go po prostu „The Sound”), duża zatoka ograniczona od zachodu Półwyspem Rame, który obecnie jest częścią [[Kornwalia|Kornwalii]], a od wschodu Półwyspem Mount Batten. Tworzy on jeden z najbardziej imponujących naturalnych portów na świecie, w którym można zobaczyć niezliczone jachty, żaglowce, kajaki, inne jednostki rekreacyjne, a nawet małe kutry rybackie (których w Plymouth jest całkiem sporo). Sound jest chroniony przed morzem przez ogromny falochron na jego południowym krańcu, dobrze widoczny z brzegu. Często można zobaczyć wokół niego okręty wojenne. Tuż nad wodą znajduje się porośnięty trawą teren zwany '''Plymouth Hoe''' (zawsze nazywany po prostu „the Hoe”), którego nazwa pochodzi od saksońskiego słowa oznaczającego „trawiaste zbocze”. Hoe łatwo rozpoznać po wznoszącej się na nim latarni morskiej (Smeaton's Tower) i rozległym, trawiastym terenie. Stąd, zaplanowanego w ramach wielkiej przebudowy lat 50. XX wieku, biegnie na północ od „kręgosłupa” miasta. Od Smeaton's Tower na Hoe do stacji kolejowej na północ od centrum miasta (które można rozpoznać po wieży z lat 70., InterCity House). Tym „kręgosłupem” jest '''Armada Way''', szeroka ulica, w większości przeznaczona dla pieszych, z biurami rady miejskiej na południowym krańcu oraz sklepami, bankami i kawiarniami na północy. Ze wschodu na zachód przez Armada Way biegną inne ważne ulice centrum miasta z ich eleganckimi, choć już wyblakłymi budynkami: Royal Parade, New George Street, Cornwall Street i Mayflower Street. Te ulice w centrum miasta są ograniczone ruchliwymi arteriami głównymi. Na wschód od Hoe znajduje się dzielnica '''Barbican''' (z historycznymi ulicami i dużym portem/mariną), a duży i imponujący kampus Uniwersytetu w Plymouth znajduje się tuż po drugiej stronie głównej drogi, na północny wschód od centrum miasta. Inne główne ulice znajdują się przy tych ulicach. === Historia === [[Plik:HMNB Devonport.jpg|thumb|Baza Royal Navy w Plymouth, HMNB Devonport, nad wodami Hamoaze (tj. estuarium rzeki Tamar)]] [[Plik:Buildings at St Andrew's Cross, Plymouth - geograph.org.uk - 1776575.jpg|thumb|Budynki przy St Andrew's Cross w Plymouth, zbudowane w ramach rekonstrukcji z lat 50. XX wieku. W budynku po lewej stronie mieści się Poczta Główna.]] [[Plik:Plynouth Sound A.jpg|thumb|Widok na Plymouth Sound, przedstawiający Tinside Lido]] Miasto Plymouth leży w historycznym hrabstwie [[Devon]]. Obszar ten został po raz pierwszy odnotowany w Księdze Domesday jako „Sudtone” (1086; później Sutton), które znajdowało się w miejscu, gdzie dziś znajduje się Barbican. Mniej więcej w tym samym czasie istniał również port handlowy Plympton, położony dalej w górę rzeki (do dziś funkcjonuje jako przedmieście). Jednak rzeka Plympton zamuliła się w XI wieku, a obszar ten stopniowo stał się znany jako „Plymouth”. '''Morze''' zawsze było sercem historii Plymouth i ma długą i bogatą tradycję morską. Jego rozwój z małej wioski rybackiej, a następnie portu handlowego, opierał się na położeniu nad jednym z największych naturalnych portów na świecie oraz na przedsiębiorczości żeglarzy: rybaków, kupców, korsarzy, a później Królewskiej Marynarki Wojennej. Plymouth było domem elżbietańskiego korsarza i bohatera/złoczyńcy, '''Sir Francisa Drake'a''' (choć urodził się w [[Tavistock]] kilka mil na północ) i stąd planował swoje najazdy i inne morskie przygody. W 1588 roku angielska marynarka wojenna, której częścią dowodził Drake, wypłynęła z Plymouth, by pokonać '''hiszpańską Armadę'''. Mówi się, że Drake odmówił opuszczenia portu, dopóki nie skończył gry w kręgle na Hoe. Choć to prawdopodobnie bardziej legenda niż historia, do dziś na Hoe działa klub kręgli. W 1620 roku Ojcowie Pielgrzymi popłynęli do Nowego Świata, po tym jak zawinęli do Plymouth na naprawy, uciekając przed prześladowaniami religijnymi, by ostatecznie założyć kolonię [[Plymouth (Massachusetts)|Plymouth]] w [[Massachusetts]]. Plymouth było bastionem sił parlamentarnych w angielskiej wojnie domowej, co zostało zapisane w historii tego miejsca w takich miejscach jak park Freedom Fields. Po restauracji, nowy król, Karol II, nakazał budowę potężnego fortu ('''Królewskiej Cytadeli'''), aby chronić miasto przed najeźdźcami – tak wielkie było jego strategiczne znaczenie. Działa fortu skierowane były jednak również w głąb lądu, co miało być sygnałem dla mieszkańców miasta, gdzie powinni być lojalni! Królewska Cytadela nadal jest siedzibą oddziału armii. '''Królewska Stocznia''' została zbudowana w tym rejonie, nad brzegiem rzeki Tamar, w 1690 roku. Plymouth zostało połączone w 1914 roku z miastami Devonport i Stonehouse, tworząc nowoczesne miasto, któremu prawa miejskie nadano w 1928 roku. Obejmuje ono historyczne obszary Plymstock i Plympton. Miasto zostało poważnie zniszczone przez bombardowania podczas '''II wojny światowej''' (1939–1945), a centrum miasta zostało później gruntownie przebudowane. W Charles Cross, zrujnowany Kościół św. Karola pozostał jako pomnik pamięci wielu poległych. Za nim, w dramatycznym stylu, wzniesiono centrum handlowe Drake Circus, które stanowiło imponujące wejście do miasta od południowego wschodu. Ulice handlowe w centrum miasta zostały przebudowane jako pierwsze, zgodnie z wielkim planem Sir Patricka Abercrombiego. W rezultacie powstały eleganckie, okazałe budynki z lat 50. XX wieku, które można podziwiać na ulicach takich jak Armada Way, New George Street i Cornwall Street. Obecnie jednak wymagają one renowacji. Znaczna część pozostałej części przebudowy obejmowała tanie budynki w stylu brutalistycznym, modnym w latach 60. i 70. XX wieku, z których większość nie miała walorów architektonicznych. Wyjątkiem było jednak Centrum Obywatelskie, wpisane na listę zabytków klasy II. Zachowało się wiele zabytkowych budynków, szczególnie w okolicy Barbican Centre, odizolowane przykłady w centrum miasta, takie jak Muzeum Miejskie, a także te poza centrum, które uniknęły najgorszych bombardowań (np. Royal William Yard). Z uwagi na dramatyczne nadmorskie położenie, otaczający krajobraz jest niezwykle imponujący. Plymouth jest na przemian surowe i pagórkowate, a czasem zielone i faliste. Słynny Dartmoor został uznany za park narodowy w 1951 roku. Do popularnych miejsc należą Wieża Smeatona (latarnia morska odbudowana na Hoe z pierwotnej lokalizacji na Eddystone Rock, kiedy to zastąpiono ją nową), Półwysep Mount Batten, Narodowe Akwarium Morskie oraz Opactwo Buckland, dawny dom Drake'a. Turystyka jest ważnym aspektem gospodarki Plymouth. Prawie 12 milionów ludzi odwiedza Plymouth każdego roku. Oprócz wszystkich atrakcji nowoczesnego miasta, Plymouth jest popularną bazą wypadową do innych znanych miejsc, w tym plaż i szlaków turystycznych wybrzeża [[Devon]] i [[Kornwalia|Kornwalii]] oraz ponurego krajobrazu pobliskiego [[Dartmoor]]. === Geologia === Miasto Plymouth składa się z wielu rodzajów skał. Hoe, na południu miasta, składa się z wapienia dewońskiego, który również został wykorzystany do budowy dość dużej części miasta (większość starszych domów i budynków ma przynajmniej elewacje z kamienia). Obszar wokół stacji zbudowany jest z mułowca, który również pochodzi z dewonu. Zewnętrzne obszary miasta to coraz wyższe klasy zmetamorfizowanego mułowca, z okazjonalnymi poduszkowymi lawami na wzgórzach. [[Dartmoor]] to masywny batolit (duża bryła) granitu, podczas gdy Cawsand i Kingsand (dostępne promem z Barbican) zawierają różnorodne struktury magmowe. == Dojazd == [[Plik:Royal William Yard, Plymouth, Devon.jpg|thumb|Royal William Yard]] === Samolotem === Plymouth nie ma już własnego lotniska, ponieważ zostało zamknięte w 2011 roku. Można jednak skorzystać z innych w regionie i skorzystać z połączenia autobusowego, kolejowego lub samochodowego. Odwiedź stronę [https://www.nationalrail.co.uk/ www.nationalrail.co.uk], aby zaplanować podróż z tych miast lub z własnej stacji lotniska Gatwick do Plymouth. * {{Znacznik|Port lotniczy Exeter|50.734444|-3.413889|typ=transport}}'''[http://www.exeter-airport.co.uk/ Port lotniczy Exeter]''' ({{IATA|EXT}}) znajduje się 45 minut jazdy samochodem na północny wschód (lub autobusem do Exeter i stamtąd pociągiem). * W pobliżu znajduje się także {{Znacznik|Port lotniczy Bristol|51.382778|-2.719167|typ=transport}}'''[https://www.bristolairport.co.uk/ lotnisko w Bristolu]''' ({{IATA|BRS}}), które obsługuje loty do Wielkiej Brytanii i Europy różnymi liniami lotniczymi, w tym easyJet, Ryanair, Air France i innymi. Często kursującym autobusem można dojechać na stację Bristol Temple Meads, skąd w dwie godziny można dojechać pociągiem do Plymouth. Istnieje również bezpośredni autobus z lotniska do centrum Plymouth, obsługiwany przez firmę Stagecoach, a podróż trwa około trzech godzin. * {{Znacznik|Port lotniczy Londyn-Gatwick|51.148056|-0.190278|typ=transport}}'''[[Port lotniczy Londyn-Gatwick]]''' ({{IATA|LGW}}) to przydatna opcja, jeśli przyjeżdżasz z zagranicy lub z dalszych miejsc w Wielkiej Brytanii. Loty oferowane są z całej Europy i innych miejsc na świecie, takich jak Bliski Wschód i [[Kanada]] (choć nie z USA). Z własnej stacji Gatwick można dojechać pociągiem do [[Reading]] i tam przesiąść się na pociąg do Plymouth; cała podróż z przesiadkami zajmuje około 5 godzin. * {{Znacznik|Port lotniczy Londyn-Heathrow|51.4775|-0.461389|typ=transport}}'''[[Port lotniczy Londyn-Heathrow]]''' ({{IATA|LHR}}) jest przydatne, ponieważ przylatują tu samoloty ze wszystkich krajów świata. Wsiądź do pociągu Heathrow Express lub Heathrow Connect do stacji London Paddington; z Paddington bezpośrednie pociągi do Plymouth jadą 3,5–4 godziny. === Koleją === [[Plik:Plymouth (North Road) station (6395408523).jpg|thumb|Stacja kolejowa Plymouth. Za nią znajduje się InterCity Place — skorzystaj z tego punktu orientacyjnego, aby znaleźć stację.]] {{Znacznik|Stacja kolejowa Plymouth|50.3778 |-4.143 |typ=transport}}'''[https://www.nationalrail.co.uk/stations/plymouth/ Stacja kolejowa Plymouth]''', North Road, PL4 6AB (''na północ od centrum miasta, kilka minut spacerem''). Jeśli jedziesz ze wschodu lub na wschód, prawdopodobnie pojedziesz odcinkiem linii między [[Newton Abbot]] a [[Exeter]]. Jest to jeden z najbardziej malowniczych odcinków w [[Wielka Brytania|Wielkiej Brytanii]], ponieważ pociąg jedzie [https://greatscenicrailways.co.uk/lines/riviera-line/ Riviera Linie] wzdłuż nabrzeża między [[Teignmouth]] (wymawiane „Tin-muth”), [[Dawlish]] i [[Starcross]], a niesamowite klify i łagodne wzgórza zdobią całą trasę. Nie spuszczaj wzroku z okna! * Połączenia '''Inter-City''' obsługują Great Western (głównie pociągami InterCity 125) i CrossCountry (głównie pociągami Voyager lub czasami InterCity 125). Bezpośrednie pociągi przyjeżdżają i odjeżdżają do stacji [[Londyn|London]] Paddington (podróż trwa 3–4 godziny), [[Bristol]]u (2 godziny), Midlands (np. [[Birmingham]] 3 godz. 40 min), stacji w północnej Anglii (kilka godzin) i [[Szkocja|Szkocji]] (np. [[Edynburg]] 9,5 godziny, [[Aberdeen]] 12 godzin!). Można również skorzystać z połączeń międzymiastowych na zachód do [[Kornwalia|Kornwalii]], do takich miejsc jak [[Penzance]] i [[Truro]]. Pociągiem bezpośrednim lub z przesiadką można dotrzeć do niemal każdego miejsca w [[Anglia|Anglii]], [[Szkocja|Szkocji]] lub [[Walia|Walii]]. * '''Pociągi sypialne do [[Londyn]]u''' obsługuje Great Western. „[https://www.gwr.com/plan-journey/journey-information/on-board/night-riviera-sleeper Night Riviera]” odjeżdża z [[Londyn]]u około północy w każdą noc powszednią i niedzielę, przyjeżdża do Plymouth o 5:22 rano (5:36 rano w niedziele) i odjeżdża o 6:30 rano; pociąg kontynuuje podróż do [[Penzance]] w [[Kornwalia|Kornwalii]]. Dostępne są usługi budzenia lub możliwość ustawienia alarmu w telefonie! * '''Połączenia lokalne''' w całym regionie zapewnia Great Western (głównie pociągami Sprinter) do stacji w [[Kornwalia|Kornwalii]], [[Devon]] i dalej. Aby dostać się ze stacji Plymouth do centrum miasta, należy wyjść z głównego holu, skręcając w prawo. Na głównej drodze należy skręcić w lewo i iść nią (to Saltash Road — zobaczysz samochody pędzące w kierunku centrum miasta). Po dotarciu do węzła drogowego/ronda, należy skorzystać z przejścia podziemnego dla pieszych, aby przejść przez ulice i udać się do miasta centralną aleją (to Armada Way). Przed sobą zobaczysz budynki w centrum miasta. Armada Way prowadzi bezpośrednio przez dzielnicę handlową, aż do zabytkowego pomnika marynarki wojennej na Hoe. Na stacji jest też mnóstwo taksówek, można też wsiąść do autobusu z przystanków na Saltash Road (choć tak naprawdę nie jest daleko). === Samochodem === Główną trasą dojazdową do Plymouth ze wschodu i zachodu jest dwujezdniowa droga [[Plik:UK_road_A38.svg|25px]], która przebiega przez miasto (Devon Expressway). Łączy się ona z autostradą [[Plik:UK-Motorway-M5.svg|25px]] w [[Exeter]], umożliwiając dalszą podróż, a na zachodzie prowadzi do serca [[Kornwalia|Kornwalii]]. Droga [[Plik:UK_road_A386.svg|35px]] łączy Plymouth z [[Tavistock]], [[Okehampton]], [[Plik:UK_road_A30.svg|25px]] i północnym [[Devon]]em. === Autokarem === Zarówno dworzec autobusowy w Plymouth, jak i dworzec autobusowy Armada znajdują się na Armada Way. Zastępuje on obecnie zamknięty dworzec autobusowy Bretonside przy Exeter Street. {{Znacznik|Dworzec autobusowy Plymouth|50.3730201 |-4.1429011 |typ=transport}}'''Dworzec autobusowy Plymouth''', 165 Armada Way, PL1 1HZ, ☏ +44 871 781 8181. [https://www.nationalexpress.com/en/help/coach-stations/plymouth National Express] obsługuje usługi na terenie [[Wielka Brytania|Wielkiej Brytanii]], które przyjeżdżają i odjeżdżają stąd. Poza tym dojeżdżają tu także usługi lokalne i regionalne z miast regionu. Autobusy '''[https://www.stagecoachbus.com/promos-and-offers/south-west/fly-the-south-west-falcon South West Falcon]''' łączą [[Bristol]], [[Taunton]], [[Exeter]] i Plymouth. Bilet jednorazowy z Plymouth do Bristolu kosztuje 28 funtów. Bilety można rezerwować online z wyprzedzeniem, ale rezerwacja nie jest wymagana. Jeśli przyjeżdżasz samochodem, ale nie chcesz borykać się z problemami z parkowaniem w centrum miasta, w mieście znajdują się także trzy główne obiekty [https://www.parkandride.net/plymouth/index.shtml Park & ​​Ride]: {{Znacznik|'''Coypool'''|50.393871|-4.082201|typ=parking|url=|kolor=00FF00|treść=}}'''Coypool''' (na wschód od Plympton), 2 {{Znacznik|'''George Junction'''|50.428016|-4.111886|typ=parking|url=|kolor=00FF00|treść=}}'''George Junction''' (na północ) i {{Znacznik|'''Milehouse'''|50.388766|-4.152642|typ=parking|url=|kolor=00FF00|treść=}}'''Milehouse''' (centrum miasta). === Statkiem === {{Znacznik|Terminal promowy|50.36473796320755|-4.158242769546788|typ=transport}}'''Terminal promowy'''. [https://www.brittany-ferries.com/ Brittany Ferries] oferuje połączenia do Plymouth z [[Santander]] (22 godziny) i [[Roscoff]] (6 godzin w ciągu dnia, 8 godzin w nocy). Terminal promowy znajduje się na zachód od centrum miasta, w Millbay Docks, około 0,80 km (800 m) spacerem od dzielnicy handlowej Hoe and Central. == Komunikacja == == Warto zobaczyć == == Najbliższe okolice == == Praca == == Nauka == == Zakupy == == Gastronomia == == Imprezy == == Nocleg == == Kontakt == == Bezpieczeństwo == == Informacje turystyczne == '''Centrum Informacji Turystycznej''' znajduje się w dzielnicy Barbican, na nabrzeżu naprzeciwko Mayflower Steps, pod adresem 3-5 The Barbican (to jest adres). Jest czynne przez cały rok od poniedziałku do piątku w godzinach 9:00-17:00 oraz w soboty w godzinach 10:00-16:00. == Wyjazd == {{Zarys}} {{Atrybucja}} {{Jest w|Devon}} [[Kategoria:South West England]] ah4ackjjt3l8qdjsoti24sxxd19adyb 158351 158350 2026-08-19T19:37:57Z Moromar 2451 /* Komunikacja */ 158351 wikitext text/x-wiki {{top-banner}} {{Miejscowość infobox |nazwa = Plymouth |nazwa oryginalna = |widok = Plymouth 2018.jpg |opis = |herb = Coat_of_arms_of_Plymouth.svg |mapa = Plymouth_UK_locator_map.svg |państwo = [[Plik:Flag of the United Kingdom.svg|20px]] [[Wielka Brytania]] / [[Plik:Flag of England.svg|20px]] [[Anglia]] |region = [[Plik:Flag_of_Devon.svg|20px]] [[Devon]] |powierzchnia = 80 |wysokość = 34 |ludność = 277 800 |prefiks = 01752 |kod pocztowy = PL1–9 |www = http://plymouth.gov.uk/ }} [[Plik:Plymouth Hoe from Staddon Heights.jpg|thumb|Plymouth Hoe ze Staddon Heights i widok na wody zatoki Plymouth Sound.]] [[Plik:Smeatons tower - Plymouth Hoe.jpg|thumb|Wieża Smeatona – Plymouth Hoe]] '''Plymouth''' to miasto w hrabstwie [[Devon]] i największe miasto na południowym wybrzeżu [[Anglia|Anglii]], liczące w 2021 roku 265 000 mieszkańców. Leży około 310 km na południowy zachód od [[Londyn]]u, gdzie rzeka Plym i rzeka Tamar (wymawiane „TAY-mar”) wpływają do rozległej zatoki Plymouth Sound, tworząc idealny naturalny port. Morze stanowiło serce Plymouth od czasu jego założenia w średniowieczu jako faktorii handlowej i źródła dobrobytu. Plymouth było punktem, z którego Ojcowie Pielgrzymi opuścili Anglię w 1620 roku, udając się do [[Massachusetts]], co dziś upamiętniają Schody Mayflower. == Charakterystyka == [[Plik:PlymouthBarbican.jpg|right|thumb|Łodzie rybackie na Barbican w Plymouth]] Plymouth to jedno z klasycznych [[Anglia|angielskich]] miast oceanicznych i od wieków jest ośrodkiem żeglugi; najpierw dla handlu i żeglugi handlowej, a dziś jako baza dla Królewskiej Marynarki Wojennej. Rzeczywiście, stocznia Devonport jest najbardziej rozbudowaną bazą morską w [[Europa Zachodnia|Europie Zachodniej]]. Woda i możliwości spędzania wolnego czasu przyciągają do Plymouth wielu turystów, podobnie jak różne muzea i inne atrakcje turystyczne. Dodatkowo położenie blisko Dartmoor i innych atrakcji południowego Devon na wschodzie i [[Kornwalia|Kornwalii]] na zachodzie czyni go doskonałą bazą wypadową na wycieczkę do [[South West England|południowo-zachodniej Anglii]]. Miasto zostało mocno zbombardowane podczas II wojny światowej, a znaczna część centrum miasta została zniszczona. Po wojnie powstał najpierw kompleksowy plan odbudowy starannie zaplanowanych przestrzeni miejskich i eleganckich budynków ulic handlowych w centrum miasta, wybudowanych w latach pięćdziesiątych XX wieku. Jednak ze względu na ograniczenia budżetowe wiele budynków wzniesionych w latach 60. i 70. XX wieku miało niską jakość architektoniczną i obecnie są one burzone i zastępowane w całym mieście nowoczesnymi (z wyjątkiem niektórych jakości, takich jak zabytkowa wieża Civic Center na Paradzie Królewskiej). W rezultacie istnieje wiele nowoczesnych budynków, a kolejne są w budowie. Plymouth to przyjazne miasto, w którym panuje egalitarna atmosfera i poczucie otwartości wśród mieszkańców, przy czym mniej jest dowodów na ostry podział między bogatymi i biednymi, jaki można spotkać w dużej części południowej części Anglii. Miasto otaczają wspaniałe krajobrazy Devonu i Kornwalii, a słynne lokalizacje, takie jak Hoe, Barbican i Plymouth Sound, przyciągają co roku tysiące turystów, a mimo to Plymouth nie ma atmosfery „pułapki turystycznej”, która wisi nad wieloma innymi angielskimi miastami. Dla tych, którzy kochają morze, wybrzeże lub ponure krajobrazy Dartmoor, lub po prostu chcą odpocząć w gościnnym i interesującym mieście, Plymouth jest kuszącym i przyjaznym miejscem. Mieszkaniec Plymouth nazywany jest '''Plymothian'''. Możesz także usłyszeć bardziej obraźliwe określenie „Janner”, ale nie nazywaj tak nikogo, jeśli jesteś gościem! W mieście jest duża obecność wojskowa, z główną bazą Królewskiej Marynarki Wojennej w Devonport, pułkiem komandosów armii brytyjskiej w Królewskiej Cytadeli i bazą Royal Marines w Stonehouse. Ponadto prawdopodobnie znajdziesz tu wielu turystów i studentów. === Orientacja === [[Plik:Plymouth shown within Devon and UK.png|thumb|Położenie Plymouth, pokazane w hrabstwie Devon i Wielkiej Brytanii]] Miasto położone jest w południowo-zachodnim narożniku [[Devon]]u, a [[Kornwalia]] zaczyna się tuż na zachód od miasta. Leży między dwoma ujściami rzek: estuarium rzeki Tamar („TAY-mar”) na zachodzie (estuarium nazywa się '''Hamoaze''') i estuarium rzeki Plym na wschodzie (zwane '''Cattewater'''). Na południu znajduje się '''Plymouth Sound''' (wszyscy nazywają go po prostu „The Sound”), duża zatoka ograniczona od zachodu Półwyspem Rame, który obecnie jest częścią [[Kornwalia|Kornwalii]], a od wschodu Półwyspem Mount Batten. Tworzy on jeden z najbardziej imponujących naturalnych portów na świecie, w którym można zobaczyć niezliczone jachty, żaglowce, kajaki, inne jednostki rekreacyjne, a nawet małe kutry rybackie (których w Plymouth jest całkiem sporo). Sound jest chroniony przed morzem przez ogromny falochron na jego południowym krańcu, dobrze widoczny z brzegu. Często można zobaczyć wokół niego okręty wojenne. Tuż nad wodą znajduje się porośnięty trawą teren zwany '''Plymouth Hoe''' (zawsze nazywany po prostu „the Hoe”), którego nazwa pochodzi od saksońskiego słowa oznaczającego „trawiaste zbocze”. Hoe łatwo rozpoznać po wznoszącej się na nim latarni morskiej (Smeaton's Tower) i rozległym, trawiastym terenie. Stąd, zaplanowanego w ramach wielkiej przebudowy lat 50. XX wieku, biegnie na północ od „kręgosłupa” miasta. Od Smeaton's Tower na Hoe do stacji kolejowej na północ od centrum miasta (które można rozpoznać po wieży z lat 70., InterCity House). Tym „kręgosłupem” jest '''Armada Way''', szeroka ulica, w większości przeznaczona dla pieszych, z biurami rady miejskiej na południowym krańcu oraz sklepami, bankami i kawiarniami na północy. Ze wschodu na zachód przez Armada Way biegną inne ważne ulice centrum miasta z ich eleganckimi, choć już wyblakłymi budynkami: Royal Parade, New George Street, Cornwall Street i Mayflower Street. Te ulice w centrum miasta są ograniczone ruchliwymi arteriami głównymi. Na wschód od Hoe znajduje się dzielnica '''Barbican''' (z historycznymi ulicami i dużym portem/mariną), a duży i imponujący kampus Uniwersytetu w Plymouth znajduje się tuż po drugiej stronie głównej drogi, na północny wschód od centrum miasta. Inne główne ulice znajdują się przy tych ulicach. === Historia === [[Plik:HMNB Devonport.jpg|thumb|Baza Royal Navy w Plymouth, HMNB Devonport, nad wodami Hamoaze (tj. estuarium rzeki Tamar)]] [[Plik:Buildings at St Andrew's Cross, Plymouth - geograph.org.uk - 1776575.jpg|thumb|Budynki przy St Andrew's Cross w Plymouth, zbudowane w ramach rekonstrukcji z lat 50. XX wieku. W budynku po lewej stronie mieści się Poczta Główna.]] [[Plik:Plynouth Sound A.jpg|thumb|Widok na Plymouth Sound, przedstawiający Tinside Lido]] Miasto Plymouth leży w historycznym hrabstwie [[Devon]]. Obszar ten został po raz pierwszy odnotowany w Księdze Domesday jako „Sudtone” (1086; później Sutton), które znajdowało się w miejscu, gdzie dziś znajduje się Barbican. Mniej więcej w tym samym czasie istniał również port handlowy Plympton, położony dalej w górę rzeki (do dziś funkcjonuje jako przedmieście). Jednak rzeka Plympton zamuliła się w XI wieku, a obszar ten stopniowo stał się znany jako „Plymouth”. '''Morze''' zawsze było sercem historii Plymouth i ma długą i bogatą tradycję morską. Jego rozwój z małej wioski rybackiej, a następnie portu handlowego, opierał się na położeniu nad jednym z największych naturalnych portów na świecie oraz na przedsiębiorczości żeglarzy: rybaków, kupców, korsarzy, a później Królewskiej Marynarki Wojennej. Plymouth było domem elżbietańskiego korsarza i bohatera/złoczyńcy, '''Sir Francisa Drake'a''' (choć urodził się w [[Tavistock]] kilka mil na północ) i stąd planował swoje najazdy i inne morskie przygody. W 1588 roku angielska marynarka wojenna, której częścią dowodził Drake, wypłynęła z Plymouth, by pokonać '''hiszpańską Armadę'''. Mówi się, że Drake odmówił opuszczenia portu, dopóki nie skończył gry w kręgle na Hoe. Choć to prawdopodobnie bardziej legenda niż historia, do dziś na Hoe działa klub kręgli. W 1620 roku Ojcowie Pielgrzymi popłynęli do Nowego Świata, po tym jak zawinęli do Plymouth na naprawy, uciekając przed prześladowaniami religijnymi, by ostatecznie założyć kolonię [[Plymouth (Massachusetts)|Plymouth]] w [[Massachusetts]]. Plymouth było bastionem sił parlamentarnych w angielskiej wojnie domowej, co zostało zapisane w historii tego miejsca w takich miejscach jak park Freedom Fields. Po restauracji, nowy król, Karol II, nakazał budowę potężnego fortu ('''Królewskiej Cytadeli'''), aby chronić miasto przed najeźdźcami – tak wielkie było jego strategiczne znaczenie. Działa fortu skierowane były jednak również w głąb lądu, co miało być sygnałem dla mieszkańców miasta, gdzie powinni być lojalni! Królewska Cytadela nadal jest siedzibą oddziału armii. '''Królewska Stocznia''' została zbudowana w tym rejonie, nad brzegiem rzeki Tamar, w 1690 roku. Plymouth zostało połączone w 1914 roku z miastami Devonport i Stonehouse, tworząc nowoczesne miasto, któremu prawa miejskie nadano w 1928 roku. Obejmuje ono historyczne obszary Plymstock i Plympton. Miasto zostało poważnie zniszczone przez bombardowania podczas '''II wojny światowej''' (1939–1945), a centrum miasta zostało później gruntownie przebudowane. W Charles Cross, zrujnowany Kościół św. Karola pozostał jako pomnik pamięci wielu poległych. Za nim, w dramatycznym stylu, wzniesiono centrum handlowe Drake Circus, które stanowiło imponujące wejście do miasta od południowego wschodu. Ulice handlowe w centrum miasta zostały przebudowane jako pierwsze, zgodnie z wielkim planem Sir Patricka Abercrombiego. W rezultacie powstały eleganckie, okazałe budynki z lat 50. XX wieku, które można podziwiać na ulicach takich jak Armada Way, New George Street i Cornwall Street. Obecnie jednak wymagają one renowacji. Znaczna część pozostałej części przebudowy obejmowała tanie budynki w stylu brutalistycznym, modnym w latach 60. i 70. XX wieku, z których większość nie miała walorów architektonicznych. Wyjątkiem było jednak Centrum Obywatelskie, wpisane na listę zabytków klasy II. Zachowało się wiele zabytkowych budynków, szczególnie w okolicy Barbican Centre, odizolowane przykłady w centrum miasta, takie jak Muzeum Miejskie, a także te poza centrum, które uniknęły najgorszych bombardowań (np. Royal William Yard). Z uwagi na dramatyczne nadmorskie położenie, otaczający krajobraz jest niezwykle imponujący. Plymouth jest na przemian surowe i pagórkowate, a czasem zielone i faliste. Słynny Dartmoor został uznany za park narodowy w 1951 roku. Do popularnych miejsc należą Wieża Smeatona (latarnia morska odbudowana na Hoe z pierwotnej lokalizacji na Eddystone Rock, kiedy to zastąpiono ją nową), Półwysep Mount Batten, Narodowe Akwarium Morskie oraz Opactwo Buckland, dawny dom Drake'a. Turystyka jest ważnym aspektem gospodarki Plymouth. Prawie 12 milionów ludzi odwiedza Plymouth każdego roku. Oprócz wszystkich atrakcji nowoczesnego miasta, Plymouth jest popularną bazą wypadową do innych znanych miejsc, w tym plaż i szlaków turystycznych wybrzeża [[Devon]] i [[Kornwalia|Kornwalii]] oraz ponurego krajobrazu pobliskiego [[Dartmoor]]. === Geologia === Miasto Plymouth składa się z wielu rodzajów skał. Hoe, na południu miasta, składa się z wapienia dewońskiego, który również został wykorzystany do budowy dość dużej części miasta (większość starszych domów i budynków ma przynajmniej elewacje z kamienia). Obszar wokół stacji zbudowany jest z mułowca, który również pochodzi z dewonu. Zewnętrzne obszary miasta to coraz wyższe klasy zmetamorfizowanego mułowca, z okazjonalnymi poduszkowymi lawami na wzgórzach. [[Dartmoor]] to masywny batolit (duża bryła) granitu, podczas gdy Cawsand i Kingsand (dostępne promem z Barbican) zawierają różnorodne struktury magmowe. == Dojazd == [[Plik:Royal William Yard, Plymouth, Devon.jpg|thumb|Royal William Yard]] === Samolotem === Plymouth nie ma już własnego lotniska, ponieważ zostało zamknięte w 2011 roku. Można jednak skorzystać z innych w regionie i skorzystać z połączenia autobusowego, kolejowego lub samochodowego. Odwiedź stronę [https://www.nationalrail.co.uk/ www.nationalrail.co.uk], aby zaplanować podróż z tych miast lub z własnej stacji lotniska Gatwick do Plymouth. * {{Znacznik|Port lotniczy Exeter|50.734444|-3.413889|typ=transport}}'''[http://www.exeter-airport.co.uk/ Port lotniczy Exeter]''' ({{IATA|EXT}}) znajduje się 45 minut jazdy samochodem na północny wschód (lub autobusem do Exeter i stamtąd pociągiem). * W pobliżu znajduje się także {{Znacznik|Port lotniczy Bristol|51.382778|-2.719167|typ=transport}}'''[https://www.bristolairport.co.uk/ lotnisko w Bristolu]''' ({{IATA|BRS}}), które obsługuje loty do Wielkiej Brytanii i Europy różnymi liniami lotniczymi, w tym easyJet, Ryanair, Air France i innymi. Często kursującym autobusem można dojechać na stację Bristol Temple Meads, skąd w dwie godziny można dojechać pociągiem do Plymouth. Istnieje również bezpośredni autobus z lotniska do centrum Plymouth, obsługiwany przez firmę Stagecoach, a podróż trwa około trzech godzin. * {{Znacznik|Port lotniczy Londyn-Gatwick|51.148056|-0.190278|typ=transport}}'''[[Port lotniczy Londyn-Gatwick]]''' ({{IATA|LGW}}) to przydatna opcja, jeśli przyjeżdżasz z zagranicy lub z dalszych miejsc w Wielkiej Brytanii. Loty oferowane są z całej Europy i innych miejsc na świecie, takich jak Bliski Wschód i [[Kanada]] (choć nie z USA). Z własnej stacji Gatwick można dojechać pociągiem do [[Reading]] i tam przesiąść się na pociąg do Plymouth; cała podróż z przesiadkami zajmuje około 5 godzin. * {{Znacznik|Port lotniczy Londyn-Heathrow|51.4775|-0.461389|typ=transport}}'''[[Port lotniczy Londyn-Heathrow]]''' ({{IATA|LHR}}) jest przydatne, ponieważ przylatują tu samoloty ze wszystkich krajów świata. Wsiądź do pociągu Heathrow Express lub Heathrow Connect do stacji London Paddington; z Paddington bezpośrednie pociągi do Plymouth jadą 3,5–4 godziny. === Koleją === [[Plik:Plymouth (North Road) station (6395408523).jpg|thumb|Stacja kolejowa Plymouth. Za nią znajduje się InterCity Place — skorzystaj z tego punktu orientacyjnego, aby znaleźć stację.]] {{Znacznik|Stacja kolejowa Plymouth|50.3778 |-4.143 |typ=transport}}'''[https://www.nationalrail.co.uk/stations/plymouth/ Stacja kolejowa Plymouth]''', North Road, PL4 6AB (''na północ od centrum miasta, kilka minut spacerem''). Jeśli jedziesz ze wschodu lub na wschód, prawdopodobnie pojedziesz odcinkiem linii między [[Newton Abbot]] a [[Exeter]]. Jest to jeden z najbardziej malowniczych odcinków w [[Wielka Brytania|Wielkiej Brytanii]], ponieważ pociąg jedzie [https://greatscenicrailways.co.uk/lines/riviera-line/ Riviera Linie] wzdłuż nabrzeża między [[Teignmouth]] (wymawiane „Tin-muth”), [[Dawlish]] i [[Starcross]], a niesamowite klify i łagodne wzgórza zdobią całą trasę. Nie spuszczaj wzroku z okna! * Połączenia '''Inter-City''' obsługują Great Western (głównie pociągami InterCity 125) i CrossCountry (głównie pociągami Voyager lub czasami InterCity 125). Bezpośrednie pociągi przyjeżdżają i odjeżdżają do stacji [[Londyn|London]] Paddington (podróż trwa 3–4 godziny), [[Bristol]]u (2 godziny), Midlands (np. [[Birmingham]] 3 godz. 40 min), stacji w północnej Anglii (kilka godzin) i [[Szkocja|Szkocji]] (np. [[Edynburg]] 9,5 godziny, [[Aberdeen]] 12 godzin!). Można również skorzystać z połączeń międzymiastowych na zachód do [[Kornwalia|Kornwalii]], do takich miejsc jak [[Penzance]] i [[Truro]]. Pociągiem bezpośrednim lub z przesiadką można dotrzeć do niemal każdego miejsca w [[Anglia|Anglii]], [[Szkocja|Szkocji]] lub [[Walia|Walii]]. * '''Pociągi sypialne do [[Londyn]]u''' obsługuje Great Western. „[https://www.gwr.com/plan-journey/journey-information/on-board/night-riviera-sleeper Night Riviera]” odjeżdża z [[Londyn]]u około północy w każdą noc powszednią i niedzielę, przyjeżdża do Plymouth o 5:22 rano (5:36 rano w niedziele) i odjeżdża o 6:30 rano; pociąg kontynuuje podróż do [[Penzance]] w [[Kornwalia|Kornwalii]]. Dostępne są usługi budzenia lub możliwość ustawienia alarmu w telefonie! * '''Połączenia lokalne''' w całym regionie zapewnia Great Western (głównie pociągami Sprinter) do stacji w [[Kornwalia|Kornwalii]], [[Devon]] i dalej. Aby dostać się ze stacji Plymouth do centrum miasta, należy wyjść z głównego holu, skręcając w prawo. Na głównej drodze należy skręcić w lewo i iść nią (to Saltash Road — zobaczysz samochody pędzące w kierunku centrum miasta). Po dotarciu do węzła drogowego/ronda, należy skorzystać z przejścia podziemnego dla pieszych, aby przejść przez ulice i udać się do miasta centralną aleją (to Armada Way). Przed sobą zobaczysz budynki w centrum miasta. Armada Way prowadzi bezpośrednio przez dzielnicę handlową, aż do zabytkowego pomnika marynarki wojennej na Hoe. Na stacji jest też mnóstwo taksówek, można też wsiąść do autobusu z przystanków na Saltash Road (choć tak naprawdę nie jest daleko). === Samochodem === Główną trasą dojazdową do Plymouth ze wschodu i zachodu jest dwujezdniowa droga [[Plik:UK_road_A38.svg|25px]], która przebiega przez miasto (Devon Expressway). Łączy się ona z autostradą [[Plik:UK-Motorway-M5.svg|25px]] w [[Exeter]], umożliwiając dalszą podróż, a na zachodzie prowadzi do serca [[Kornwalia|Kornwalii]]. Droga [[Plik:UK_road_A386.svg|35px]] łączy Plymouth z [[Tavistock]], [[Okehampton]], [[Plik:UK_road_A30.svg|25px]] i północnym [[Devon]]em. === Autokarem === Zarówno dworzec autobusowy w Plymouth, jak i dworzec autobusowy Armada znajdują się na Armada Way. Zastępuje on obecnie zamknięty dworzec autobusowy Bretonside przy Exeter Street. {{Znacznik|Dworzec autobusowy Plymouth|50.3730201 |-4.1429011 |typ=transport}}'''Dworzec autobusowy Plymouth''', 165 Armada Way, PL1 1HZ, ☏ +44 871 781 8181. [https://www.nationalexpress.com/en/help/coach-stations/plymouth National Express] obsługuje usługi na terenie [[Wielka Brytania|Wielkiej Brytanii]], które przyjeżdżają i odjeżdżają stąd. Poza tym dojeżdżają tu także usługi lokalne i regionalne z miast regionu. Autobusy '''[https://www.stagecoachbus.com/promos-and-offers/south-west/fly-the-south-west-falcon South West Falcon]''' łączą [[Bristol]], [[Taunton]], [[Exeter]] i Plymouth. Bilet jednorazowy z Plymouth do Bristolu kosztuje 28 funtów. Bilety można rezerwować online z wyprzedzeniem, ale rezerwacja nie jest wymagana. Jeśli przyjeżdżasz samochodem, ale nie chcesz borykać się z problemami z parkowaniem w centrum miasta, w mieście znajdują się także trzy główne obiekty [https://www.parkandride.net/plymouth/index.shtml Park & ​​Ride]: {{Znacznik|'''Coypool'''|50.393871|-4.082201|typ=parking|url=|kolor=00FF00|treść=}}'''Coypool''' (na wschód od Plympton), 2 {{Znacznik|'''George Junction'''|50.428016|-4.111886|typ=parking|url=|kolor=00FF00|treść=}}'''George Junction''' (na północ) i {{Znacznik|'''Milehouse'''|50.388766|-4.152642|typ=parking|url=|kolor=00FF00|treść=}}'''Milehouse''' (centrum miasta). === Statkiem === {{Znacznik|Terminal promowy|50.36473796320755|-4.158242769546788|typ=transport}}'''Terminal promowy'''. [https://www.brittany-ferries.com/ Brittany Ferries] oferuje połączenia do Plymouth z [[Santander]] (22 godziny) i [[Roscoff]] (6 godzin w ciągu dnia, 8 godzin w nocy). Terminal promowy znajduje się na zachód od centrum miasta, w Millbay Docks, około 0,80 km (800 m) spacerem od dzielnicy handlowej Hoe and Central. == Komunikacja == {{mapa|50.3706|-4.1397|zoom=13|grupy=transport,zobacz,natura,jedzenie,bar,nocleg,atrakcja,zakupy,alarm,zdrowie,zabytek,kontakt,nauka,punkt,rower,parking,obszar,metro,praca}} Większość miejsc, w których znajdują się hotele i które odwiedzają turyści, znajduje się w centrum miasta i można łatwo między nimi spacerować. W rzeczywistości spacerowanie to świetny sposób na poznanie miasta i poznanie stylu życia mieszkańców Plymoth. Jednak zimą, podczas dalszej podróży (np. do zabytkowego Devonport) lub gdy po prostu nie masz ochoty lub nie możesz iść pieszo, istnieją inne opcje. === Pieszo === [[Plik:Plymouth Royal Parade PCB 421 W511WGH.jpg|thumb|Wiele linii autobusowych zatrzymuje się na dworcu Royal Parade w centrum miasta.]] Mapę można otrzymać w Centrum Informacji Turystycznej w Barbican. Alternatywnie możesz wydrukować go z usługi map online, takiej jak OpenStreetMap, lub skorzystać z aplikacji map na smartfonie, ponieważ miasto zostanie szczegółowo opisane. === Autobusem === Autobus to główny środek transportu publicznego w Plymouth, obsługujący całe miasto. Dwie prywatne firmy obsługują wszystkie autobusy w celach zarobkowych: Plymouth CityBus (należąca do grupy GoAhead) i Stagecoach South West. Wiele z tych usług zatrzymuje się na przystanku Royal Parade w centrum miasta. Ceny biletów w obu przypadkach zależą od tego, jak daleko podróżujesz. W przypadku krótkiej podróży (np. ze stacji kolejowej do Royal Parade) opłata za przejazd dla jednej osoby dorosłej może wynosić 1,00 GBP lub 1,10 GBP; wzrośnie w przypadku dłuższych dystansów i może wynieść do 2,50 GBP w przypadku długich dystansów. Mapy autobusów można odebrać w Biurze Informacji Turystycznej w Barbican lub odwiedzić strony internetowe przewoźników pod adresem [https://www.plymouthbus.co.uk/ www.plymouthbus.co.uk/] i [http://www.firstgroup.com/ukbus/devon_cornwall/ www.firstgroup.com/ukbus/devon_cornwall/]. === Taksówką === Aby zamówić taksówkę, skorzystaj z przydatnego numeru Taxifirst pod numerem ☏ +44 1752 222-222. === Łodzią === Jednym z najbardziej „lokalnych” sposobów poruszania się jest taksówka wodna lub łódź. Większość tych usług odjeżdża z '''lądowiska Barbican''' (przy schodach Mayflower) i jest obsługiwana przez prywatne firmy. Chociaż nie zawsze tak było, większość linii kursuje obecnie zimą. Niemniej jednak zaleca się sprawdzenie rozkładów jazdy, ponieważ niektóre usługi mogą być ograniczone, zazwyczaj wieczorem. W zależności od długości podróży i przewoźnika ceny mogą wahać się od 1,50 GBP do 4,00 GBP. Ogólnie rzecz biorąc, nie płacisz, gdy wsiadasz. Po wypłynięciu łodzi lub tuż przed wypłynięciem członek załogi przyjdzie, aby odebrać płatność. Dwie najpopularniejsze usługi wśród mieszkańców to prawdopodobnie linia Barbican-Mountbatten i prom Cremyll z Admiral's Hard do Mount Edgecumbe. Mogą one być stosunkowo zajęte wieczorami i w godzinach szczytu; Szczególnie prom Cremyll może być pełen dzieci w wieku szkolnym około 16:00 w czasie semestru. To powiedziawszy, faktycznie zabierają znaczną ilość czasu z podróży. Inne trasy przydatne turystycznie to linia Barbican-Royal William Yard, Barbican-Mount Edgecumbe i Barbican-Cawsand/Kingsand. == Warto zobaczyć == == Najbliższe okolice == == Praca == == Nauka == == Zakupy == == Gastronomia == == Imprezy == == Nocleg == == Kontakt == == Bezpieczeństwo == == Informacje turystyczne == '''Centrum Informacji Turystycznej''' znajduje się w dzielnicy Barbican, na nabrzeżu naprzeciwko Mayflower Steps, pod adresem 3-5 The Barbican (to jest adres). Jest czynne przez cały rok od poniedziałku do piątku w godzinach 9:00-17:00 oraz w soboty w godzinach 10:00-16:00. == Wyjazd == {{Zarys}} {{Atrybucja}} {{Jest w|Devon}} [[Kategoria:South West England]] mtdzn9jzt8f3m6j3aq03wcap924sunl 158352 158351 2026-08-19T19:50:07Z Moromar 2451 /* Warto zobaczyć */ 158352 wikitext text/x-wiki {{top-banner}} {{Miejscowość infobox |nazwa = Plymouth |nazwa oryginalna = |widok = Plymouth 2018.jpg |opis = |herb = Coat_of_arms_of_Plymouth.svg |mapa = Plymouth_UK_locator_map.svg |państwo = [[Plik:Flag of the United Kingdom.svg|20px]] [[Wielka Brytania]] / [[Plik:Flag of England.svg|20px]] [[Anglia]] |region = [[Plik:Flag_of_Devon.svg|20px]] [[Devon]] |powierzchnia = 80 |wysokość = 34 |ludność = 277 800 |prefiks = 01752 |kod pocztowy = PL1–9 |www = http://plymouth.gov.uk/ }} [[Plik:Plymouth Hoe from Staddon Heights.jpg|thumb|Plymouth Hoe ze Staddon Heights i widok na wody zatoki Plymouth Sound.]] [[Plik:Smeatons tower - Plymouth Hoe.jpg|thumb|Wieża Smeatona – Plymouth Hoe]] '''Plymouth''' to miasto w hrabstwie [[Devon]] i największe miasto na południowym wybrzeżu [[Anglia|Anglii]], liczące w 2021 roku 265 000 mieszkańców. Leży około 310 km na południowy zachód od [[Londyn]]u, gdzie rzeka Plym i rzeka Tamar (wymawiane „TAY-mar”) wpływają do rozległej zatoki Plymouth Sound, tworząc idealny naturalny port. Morze stanowiło serce Plymouth od czasu jego założenia w średniowieczu jako faktorii handlowej i źródła dobrobytu. Plymouth było punktem, z którego Ojcowie Pielgrzymi opuścili Anglię w 1620 roku, udając się do [[Massachusetts]], co dziś upamiętniają Schody Mayflower. == Charakterystyka == [[Plik:PlymouthBarbican.jpg|right|thumb|Łodzie rybackie na Barbican w Plymouth]] Plymouth to jedno z klasycznych [[Anglia|angielskich]] miast oceanicznych i od wieków jest ośrodkiem żeglugi; najpierw dla handlu i żeglugi handlowej, a dziś jako baza dla Królewskiej Marynarki Wojennej. Rzeczywiście, stocznia Devonport jest najbardziej rozbudowaną bazą morską w [[Europa Zachodnia|Europie Zachodniej]]. Woda i możliwości spędzania wolnego czasu przyciągają do Plymouth wielu turystów, podobnie jak różne muzea i inne atrakcje turystyczne. Dodatkowo położenie blisko Dartmoor i innych atrakcji południowego Devon na wschodzie i [[Kornwalia|Kornwalii]] na zachodzie czyni go doskonałą bazą wypadową na wycieczkę do [[South West England|południowo-zachodniej Anglii]]. Miasto zostało mocno zbombardowane podczas II wojny światowej, a znaczna część centrum miasta została zniszczona. Po wojnie powstał najpierw kompleksowy plan odbudowy starannie zaplanowanych przestrzeni miejskich i eleganckich budynków ulic handlowych w centrum miasta, wybudowanych w latach pięćdziesiątych XX wieku. Jednak ze względu na ograniczenia budżetowe wiele budynków wzniesionych w latach 60. i 70. XX wieku miało niską jakość architektoniczną i obecnie są one burzone i zastępowane w całym mieście nowoczesnymi (z wyjątkiem niektórych jakości, takich jak zabytkowa wieża Civic Center na Paradzie Królewskiej). W rezultacie istnieje wiele nowoczesnych budynków, a kolejne są w budowie. Plymouth to przyjazne miasto, w którym panuje egalitarna atmosfera i poczucie otwartości wśród mieszkańców, przy czym mniej jest dowodów na ostry podział między bogatymi i biednymi, jaki można spotkać w dużej części południowej części Anglii. Miasto otaczają wspaniałe krajobrazy Devonu i Kornwalii, a słynne lokalizacje, takie jak Hoe, Barbican i Plymouth Sound, przyciągają co roku tysiące turystów, a mimo to Plymouth nie ma atmosfery „pułapki turystycznej”, która wisi nad wieloma innymi angielskimi miastami. Dla tych, którzy kochają morze, wybrzeże lub ponure krajobrazy Dartmoor, lub po prostu chcą odpocząć w gościnnym i interesującym mieście, Plymouth jest kuszącym i przyjaznym miejscem. Mieszkaniec Plymouth nazywany jest '''Plymothian'''. Możesz także usłyszeć bardziej obraźliwe określenie „Janner”, ale nie nazywaj tak nikogo, jeśli jesteś gościem! W mieście jest duża obecność wojskowa, z główną bazą Królewskiej Marynarki Wojennej w Devonport, pułkiem komandosów armii brytyjskiej w Królewskiej Cytadeli i bazą Royal Marines w Stonehouse. Ponadto prawdopodobnie znajdziesz tu wielu turystów i studentów. === Orientacja === [[Plik:Plymouth shown within Devon and UK.png|thumb|Położenie Plymouth, pokazane w hrabstwie Devon i Wielkiej Brytanii]] Miasto położone jest w południowo-zachodnim narożniku [[Devon]]u, a [[Kornwalia]] zaczyna się tuż na zachód od miasta. Leży między dwoma ujściami rzek: estuarium rzeki Tamar („TAY-mar”) na zachodzie (estuarium nazywa się '''Hamoaze''') i estuarium rzeki Plym na wschodzie (zwane '''Cattewater'''). Na południu znajduje się '''Plymouth Sound''' (wszyscy nazywają go po prostu „The Sound”), duża zatoka ograniczona od zachodu Półwyspem Rame, który obecnie jest częścią [[Kornwalia|Kornwalii]], a od wschodu Półwyspem Mount Batten. Tworzy on jeden z najbardziej imponujących naturalnych portów na świecie, w którym można zobaczyć niezliczone jachty, żaglowce, kajaki, inne jednostki rekreacyjne, a nawet małe kutry rybackie (których w Plymouth jest całkiem sporo). Sound jest chroniony przed morzem przez ogromny falochron na jego południowym krańcu, dobrze widoczny z brzegu. Często można zobaczyć wokół niego okręty wojenne. Tuż nad wodą znajduje się porośnięty trawą teren zwany '''Plymouth Hoe''' (zawsze nazywany po prostu „the Hoe”), którego nazwa pochodzi od saksońskiego słowa oznaczającego „trawiaste zbocze”. Hoe łatwo rozpoznać po wznoszącej się na nim latarni morskiej (Smeaton's Tower) i rozległym, trawiastym terenie. Stąd, zaplanowanego w ramach wielkiej przebudowy lat 50. XX wieku, biegnie na północ od „kręgosłupa” miasta. Od Smeaton's Tower na Hoe do stacji kolejowej na północ od centrum miasta (które można rozpoznać po wieży z lat 70., InterCity House). Tym „kręgosłupem” jest '''Armada Way''', szeroka ulica, w większości przeznaczona dla pieszych, z biurami rady miejskiej na południowym krańcu oraz sklepami, bankami i kawiarniami na północy. Ze wschodu na zachód przez Armada Way biegną inne ważne ulice centrum miasta z ich eleganckimi, choć już wyblakłymi budynkami: Royal Parade, New George Street, Cornwall Street i Mayflower Street. Te ulice w centrum miasta są ograniczone ruchliwymi arteriami głównymi. Na wschód od Hoe znajduje się dzielnica '''Barbican''' (z historycznymi ulicami i dużym portem/mariną), a duży i imponujący kampus Uniwersytetu w Plymouth znajduje się tuż po drugiej stronie głównej drogi, na północny wschód od centrum miasta. Inne główne ulice znajdują się przy tych ulicach. === Historia === [[Plik:HMNB Devonport.jpg|thumb|Baza Royal Navy w Plymouth, HMNB Devonport, nad wodami Hamoaze (tj. estuarium rzeki Tamar)]] [[Plik:Buildings at St Andrew's Cross, Plymouth - geograph.org.uk - 1776575.jpg|thumb|Budynki przy St Andrew's Cross w Plymouth, zbudowane w ramach rekonstrukcji z lat 50. XX wieku. W budynku po lewej stronie mieści się Poczta Główna.]] [[Plik:Plynouth Sound A.jpg|thumb|Widok na Plymouth Sound, przedstawiający Tinside Lido]] Miasto Plymouth leży w historycznym hrabstwie [[Devon]]. Obszar ten został po raz pierwszy odnotowany w Księdze Domesday jako „Sudtone” (1086; później Sutton), które znajdowało się w miejscu, gdzie dziś znajduje się Barbican. Mniej więcej w tym samym czasie istniał również port handlowy Plympton, położony dalej w górę rzeki (do dziś funkcjonuje jako przedmieście). Jednak rzeka Plympton zamuliła się w XI wieku, a obszar ten stopniowo stał się znany jako „Plymouth”. '''Morze''' zawsze było sercem historii Plymouth i ma długą i bogatą tradycję morską. Jego rozwój z małej wioski rybackiej, a następnie portu handlowego, opierał się na położeniu nad jednym z największych naturalnych portów na świecie oraz na przedsiębiorczości żeglarzy: rybaków, kupców, korsarzy, a później Królewskiej Marynarki Wojennej. Plymouth było domem elżbietańskiego korsarza i bohatera/złoczyńcy, '''Sir Francisa Drake'a''' (choć urodził się w [[Tavistock]] kilka mil na północ) i stąd planował swoje najazdy i inne morskie przygody. W 1588 roku angielska marynarka wojenna, której częścią dowodził Drake, wypłynęła z Plymouth, by pokonać '''hiszpańską Armadę'''. Mówi się, że Drake odmówił opuszczenia portu, dopóki nie skończył gry w kręgle na Hoe. Choć to prawdopodobnie bardziej legenda niż historia, do dziś na Hoe działa klub kręgli. W 1620 roku Ojcowie Pielgrzymi popłynęli do Nowego Świata, po tym jak zawinęli do Plymouth na naprawy, uciekając przed prześladowaniami religijnymi, by ostatecznie założyć kolonię [[Plymouth (Massachusetts)|Plymouth]] w [[Massachusetts]]. Plymouth było bastionem sił parlamentarnych w angielskiej wojnie domowej, co zostało zapisane w historii tego miejsca w takich miejscach jak park Freedom Fields. Po restauracji, nowy król, Karol II, nakazał budowę potężnego fortu ('''Królewskiej Cytadeli'''), aby chronić miasto przed najeźdźcami – tak wielkie było jego strategiczne znaczenie. Działa fortu skierowane były jednak również w głąb lądu, co miało być sygnałem dla mieszkańców miasta, gdzie powinni być lojalni! Królewska Cytadela nadal jest siedzibą oddziału armii. '''Królewska Stocznia''' została zbudowana w tym rejonie, nad brzegiem rzeki Tamar, w 1690 roku. Plymouth zostało połączone w 1914 roku z miastami Devonport i Stonehouse, tworząc nowoczesne miasto, któremu prawa miejskie nadano w 1928 roku. Obejmuje ono historyczne obszary Plymstock i Plympton. Miasto zostało poważnie zniszczone przez bombardowania podczas '''II wojny światowej''' (1939–1945), a centrum miasta zostało później gruntownie przebudowane. W Charles Cross, zrujnowany Kościół św. Karola pozostał jako pomnik pamięci wielu poległych. Za nim, w dramatycznym stylu, wzniesiono centrum handlowe Drake Circus, które stanowiło imponujące wejście do miasta od południowego wschodu. Ulice handlowe w centrum miasta zostały przebudowane jako pierwsze, zgodnie z wielkim planem Sir Patricka Abercrombiego. W rezultacie powstały eleganckie, okazałe budynki z lat 50. XX wieku, które można podziwiać na ulicach takich jak Armada Way, New George Street i Cornwall Street. Obecnie jednak wymagają one renowacji. Znaczna część pozostałej części przebudowy obejmowała tanie budynki w stylu brutalistycznym, modnym w latach 60. i 70. XX wieku, z których większość nie miała walorów architektonicznych. Wyjątkiem było jednak Centrum Obywatelskie, wpisane na listę zabytków klasy II. Zachowało się wiele zabytkowych budynków, szczególnie w okolicy Barbican Centre, odizolowane przykłady w centrum miasta, takie jak Muzeum Miejskie, a także te poza centrum, które uniknęły najgorszych bombardowań (np. Royal William Yard). Z uwagi na dramatyczne nadmorskie położenie, otaczający krajobraz jest niezwykle imponujący. Plymouth jest na przemian surowe i pagórkowate, a czasem zielone i faliste. Słynny Dartmoor został uznany za park narodowy w 1951 roku. Do popularnych miejsc należą Wieża Smeatona (latarnia morska odbudowana na Hoe z pierwotnej lokalizacji na Eddystone Rock, kiedy to zastąpiono ją nową), Półwysep Mount Batten, Narodowe Akwarium Morskie oraz Opactwo Buckland, dawny dom Drake'a. Turystyka jest ważnym aspektem gospodarki Plymouth. Prawie 12 milionów ludzi odwiedza Plymouth każdego roku. Oprócz wszystkich atrakcji nowoczesnego miasta, Plymouth jest popularną bazą wypadową do innych znanych miejsc, w tym plaż i szlaków turystycznych wybrzeża [[Devon]] i [[Kornwalia|Kornwalii]] oraz ponurego krajobrazu pobliskiego [[Dartmoor]]. === Geologia === Miasto Plymouth składa się z wielu rodzajów skał. Hoe, na południu miasta, składa się z wapienia dewońskiego, który również został wykorzystany do budowy dość dużej części miasta (większość starszych domów i budynków ma przynajmniej elewacje z kamienia). Obszar wokół stacji zbudowany jest z mułowca, który również pochodzi z dewonu. Zewnętrzne obszary miasta to coraz wyższe klasy zmetamorfizowanego mułowca, z okazjonalnymi poduszkowymi lawami na wzgórzach. [[Dartmoor]] to masywny batolit (duża bryła) granitu, podczas gdy Cawsand i Kingsand (dostępne promem z Barbican) zawierają różnorodne struktury magmowe. == Dojazd == [[Plik:Royal William Yard, Plymouth, Devon.jpg|thumb|Royal William Yard]] === Samolotem === Plymouth nie ma już własnego lotniska, ponieważ zostało zamknięte w 2011 roku. Można jednak skorzystać z innych w regionie i skorzystać z połączenia autobusowego, kolejowego lub samochodowego. Odwiedź stronę [https://www.nationalrail.co.uk/ www.nationalrail.co.uk], aby zaplanować podróż z tych miast lub z własnej stacji lotniska Gatwick do Plymouth. * {{Znacznik|Port lotniczy Exeter|50.734444|-3.413889|typ=transport}}'''[http://www.exeter-airport.co.uk/ Port lotniczy Exeter]''' ({{IATA|EXT}}) znajduje się 45 minut jazdy samochodem na północny wschód (lub autobusem do Exeter i stamtąd pociągiem). * W pobliżu znajduje się także {{Znacznik|Port lotniczy Bristol|51.382778|-2.719167|typ=transport}}'''[https://www.bristolairport.co.uk/ lotnisko w Bristolu]''' ({{IATA|BRS}}), które obsługuje loty do Wielkiej Brytanii i Europy różnymi liniami lotniczymi, w tym easyJet, Ryanair, Air France i innymi. Często kursującym autobusem można dojechać na stację Bristol Temple Meads, skąd w dwie godziny można dojechać pociągiem do Plymouth. Istnieje również bezpośredni autobus z lotniska do centrum Plymouth, obsługiwany przez firmę Stagecoach, a podróż trwa około trzech godzin. * {{Znacznik|Port lotniczy Londyn-Gatwick|51.148056|-0.190278|typ=transport}}'''[[Port lotniczy Londyn-Gatwick]]''' ({{IATA|LGW}}) to przydatna opcja, jeśli przyjeżdżasz z zagranicy lub z dalszych miejsc w Wielkiej Brytanii. Loty oferowane są z całej Europy i innych miejsc na świecie, takich jak Bliski Wschód i [[Kanada]] (choć nie z USA). Z własnej stacji Gatwick można dojechać pociągiem do [[Reading]] i tam przesiąść się na pociąg do Plymouth; cała podróż z przesiadkami zajmuje około 5 godzin. * {{Znacznik|Port lotniczy Londyn-Heathrow|51.4775|-0.461389|typ=transport}}'''[[Port lotniczy Londyn-Heathrow]]''' ({{IATA|LHR}}) jest przydatne, ponieważ przylatują tu samoloty ze wszystkich krajów świata. Wsiądź do pociągu Heathrow Express lub Heathrow Connect do stacji London Paddington; z Paddington bezpośrednie pociągi do Plymouth jadą 3,5–4 godziny. === Koleją === [[Plik:Plymouth (North Road) station (6395408523).jpg|thumb|Stacja kolejowa Plymouth. Za nią znajduje się InterCity Place — skorzystaj z tego punktu orientacyjnego, aby znaleźć stację.]] {{Znacznik|Stacja kolejowa Plymouth|50.3778 |-4.143 |typ=transport}}'''[https://www.nationalrail.co.uk/stations/plymouth/ Stacja kolejowa Plymouth]''', North Road, PL4 6AB (''na północ od centrum miasta, kilka minut spacerem''). Jeśli jedziesz ze wschodu lub na wschód, prawdopodobnie pojedziesz odcinkiem linii między [[Newton Abbot]] a [[Exeter]]. Jest to jeden z najbardziej malowniczych odcinków w [[Wielka Brytania|Wielkiej Brytanii]], ponieważ pociąg jedzie [https://greatscenicrailways.co.uk/lines/riviera-line/ Riviera Linie] wzdłuż nabrzeża między [[Teignmouth]] (wymawiane „Tin-muth”), [[Dawlish]] i [[Starcross]], a niesamowite klify i łagodne wzgórza zdobią całą trasę. Nie spuszczaj wzroku z okna! * Połączenia '''Inter-City''' obsługują Great Western (głównie pociągami InterCity 125) i CrossCountry (głównie pociągami Voyager lub czasami InterCity 125). Bezpośrednie pociągi przyjeżdżają i odjeżdżają do stacji [[Londyn|London]] Paddington (podróż trwa 3–4 godziny), [[Bristol]]u (2 godziny), Midlands (np. [[Birmingham]] 3 godz. 40 min), stacji w północnej Anglii (kilka godzin) i [[Szkocja|Szkocji]] (np. [[Edynburg]] 9,5 godziny, [[Aberdeen]] 12 godzin!). Można również skorzystać z połączeń międzymiastowych na zachód do [[Kornwalia|Kornwalii]], do takich miejsc jak [[Penzance]] i [[Truro]]. Pociągiem bezpośrednim lub z przesiadką można dotrzeć do niemal każdego miejsca w [[Anglia|Anglii]], [[Szkocja|Szkocji]] lub [[Walia|Walii]]. * '''Pociągi sypialne do [[Londyn]]u''' obsługuje Great Western. „[https://www.gwr.com/plan-journey/journey-information/on-board/night-riviera-sleeper Night Riviera]” odjeżdża z [[Londyn]]u około północy w każdą noc powszednią i niedzielę, przyjeżdża do Plymouth o 5:22 rano (5:36 rano w niedziele) i odjeżdża o 6:30 rano; pociąg kontynuuje podróż do [[Penzance]] w [[Kornwalia|Kornwalii]]. Dostępne są usługi budzenia lub możliwość ustawienia alarmu w telefonie! * '''Połączenia lokalne''' w całym regionie zapewnia Great Western (głównie pociągami Sprinter) do stacji w [[Kornwalia|Kornwalii]], [[Devon]] i dalej. Aby dostać się ze stacji Plymouth do centrum miasta, należy wyjść z głównego holu, skręcając w prawo. Na głównej drodze należy skręcić w lewo i iść nią (to Saltash Road — zobaczysz samochody pędzące w kierunku centrum miasta). Po dotarciu do węzła drogowego/ronda, należy skorzystać z przejścia podziemnego dla pieszych, aby przejść przez ulice i udać się do miasta centralną aleją (to Armada Way). Przed sobą zobaczysz budynki w centrum miasta. Armada Way prowadzi bezpośrednio przez dzielnicę handlową, aż do zabytkowego pomnika marynarki wojennej na Hoe. Na stacji jest też mnóstwo taksówek, można też wsiąść do autobusu z przystanków na Saltash Road (choć tak naprawdę nie jest daleko). === Samochodem === Główną trasą dojazdową do Plymouth ze wschodu i zachodu jest dwujezdniowa droga [[Plik:UK_road_A38.svg|25px]], która przebiega przez miasto (Devon Expressway). Łączy się ona z autostradą [[Plik:UK-Motorway-M5.svg|25px]] w [[Exeter]], umożliwiając dalszą podróż, a na zachodzie prowadzi do serca [[Kornwalia|Kornwalii]]. Droga [[Plik:UK_road_A386.svg|35px]] łączy Plymouth z [[Tavistock]], [[Okehampton]], [[Plik:UK_road_A30.svg|25px]] i północnym [[Devon]]em. === Autokarem === Zarówno dworzec autobusowy w Plymouth, jak i dworzec autobusowy Armada znajdują się na Armada Way. Zastępuje on obecnie zamknięty dworzec autobusowy Bretonside przy Exeter Street. {{Znacznik|Dworzec autobusowy Plymouth|50.3730201 |-4.1429011 |typ=transport}}'''Dworzec autobusowy Plymouth''', 165 Armada Way, PL1 1HZ, ☏ +44 871 781 8181. [https://www.nationalexpress.com/en/help/coach-stations/plymouth National Express] obsługuje usługi na terenie [[Wielka Brytania|Wielkiej Brytanii]], które przyjeżdżają i odjeżdżają stąd. Poza tym dojeżdżają tu także usługi lokalne i regionalne z miast regionu. Autobusy '''[https://www.stagecoachbus.com/promos-and-offers/south-west/fly-the-south-west-falcon South West Falcon]''' łączą [[Bristol]], [[Taunton]], [[Exeter]] i Plymouth. Bilet jednorazowy z Plymouth do Bristolu kosztuje 28 funtów. Bilety można rezerwować online z wyprzedzeniem, ale rezerwacja nie jest wymagana. Jeśli przyjeżdżasz samochodem, ale nie chcesz borykać się z problemami z parkowaniem w centrum miasta, w mieście znajdują się także trzy główne obiekty [https://www.parkandride.net/plymouth/index.shtml Park & ​​Ride]: {{Znacznik|'''Coypool'''|50.393871|-4.082201|typ=parking|url=|kolor=00FF00|treść=}}'''Coypool''' (na wschód od Plympton), 2 {{Znacznik|'''George Junction'''|50.428016|-4.111886|typ=parking|url=|kolor=00FF00|treść=}}'''George Junction''' (na północ) i {{Znacznik|'''Milehouse'''|50.388766|-4.152642|typ=parking|url=|kolor=00FF00|treść=}}'''Milehouse''' (centrum miasta). === Statkiem === {{Znacznik|Terminal promowy|50.36473796320755|-4.158242769546788|typ=transport}}'''Terminal promowy'''. [https://www.brittany-ferries.com/ Brittany Ferries] oferuje połączenia do Plymouth z [[Santander]] (22 godziny) i [[Roscoff]] (6 godzin w ciągu dnia, 8 godzin w nocy). Terminal promowy znajduje się na zachód od centrum miasta, w Millbay Docks, około 0,80 km (800 m) spacerem od dzielnicy handlowej Hoe and Central. == Komunikacja == {{mapa|50.3706|-4.1397|zoom=13|grupy=transport,zobacz,natura,jedzenie,bar,nocleg,atrakcja,zakupy,alarm,zdrowie,zabytek,kontakt,nauka,punkt,rower,parking,obszar,metro,praca}} Większość miejsc, w których znajdują się hotele i które odwiedzają turyści, znajduje się w centrum miasta i można łatwo między nimi spacerować. W rzeczywistości spacerowanie to świetny sposób na poznanie miasta i poznanie stylu życia mieszkańców Plymoth. Jednak zimą, podczas dalszej podróży (np. do zabytkowego Devonport) lub gdy po prostu nie masz ochoty lub nie możesz iść pieszo, istnieją inne opcje. === Pieszo === [[Plik:Plymouth Royal Parade PCB 421 W511WGH.jpg|thumb|Wiele linii autobusowych zatrzymuje się na dworcu Royal Parade w centrum miasta.]] Mapę można otrzymać w Centrum Informacji Turystycznej w Barbican. Alternatywnie możesz wydrukować go z usługi map online, takiej jak OpenStreetMap, lub skorzystać z aplikacji map na smartfonie, ponieważ miasto zostanie szczegółowo opisane. === Autobusem === Autobus to główny środek transportu publicznego w Plymouth, obsługujący całe miasto. Dwie prywatne firmy obsługują wszystkie autobusy w celach zarobkowych: Plymouth CityBus (należąca do grupy GoAhead) i Stagecoach South West. Wiele z tych usług zatrzymuje się na przystanku Royal Parade w centrum miasta. Ceny biletów w obu przypadkach zależą od tego, jak daleko podróżujesz. W przypadku krótkiej podróży (np. ze stacji kolejowej do Royal Parade) opłata za przejazd dla jednej osoby dorosłej może wynosić 1,00 GBP lub 1,10 GBP; wzrośnie w przypadku dłuższych dystansów i może wynieść do 2,50 GBP w przypadku długich dystansów. Mapy autobusów można odebrać w Biurze Informacji Turystycznej w Barbican lub odwiedzić strony internetowe przewoźników pod adresem [https://www.plymouthbus.co.uk/ www.plymouthbus.co.uk/] i [http://www.firstgroup.com/ukbus/devon_cornwall/ www.firstgroup.com/ukbus/devon_cornwall/]. === Taksówką === Aby zamówić taksówkę, skorzystaj z przydatnego numeru Taxifirst pod numerem ☏ +44 1752 222-222. === Łodzią === Jednym z najbardziej „lokalnych” sposobów poruszania się jest taksówka wodna lub łódź. Większość tych usług odjeżdża z '''lądowiska Barbican''' (przy schodach Mayflower) i jest obsługiwana przez prywatne firmy. Chociaż nie zawsze tak było, większość linii kursuje obecnie zimą. Niemniej jednak zaleca się sprawdzenie rozkładów jazdy, ponieważ niektóre usługi mogą być ograniczone, zazwyczaj wieczorem. W zależności od długości podróży i przewoźnika ceny mogą wahać się od 1,50 GBP do 4,00 GBP. Ogólnie rzecz biorąc, nie płacisz, gdy wsiadasz. Po wypłynięciu łodzi lub tuż przed wypłynięciem członek załogi przyjdzie, aby odebrać płatność. Dwie najpopularniejsze usługi wśród mieszkańców to prawdopodobnie linia Barbican-Mountbatten i prom Cremyll z Admiral's Hard do Mount Edgecumbe. Mogą one być stosunkowo zajęte wieczorami i w godzinach szczytu; Szczególnie prom Cremyll może być pełen dzieci w wieku szkolnym około 16:00 w czasie semestru. To powiedziawszy, faktycznie zabierają znaczną ilość czasu z podróży. Inne trasy przydatne turystycznie to linia Barbican-Royal William Yard, Barbican-Mount Edgecumbe i Barbican-Cawsand/Kingsand. == Warto zobaczyć == [[Plik:Plymouth Hoe.jpg|thumb|Plymouth Hoe]] [[Plik:Plymouth , Hoe Road Pavement - geograph.org.uk - 1178356.jpg|thumb|Wybrzeże w Plymouth, Hoe Road.]] * {{zobacz | name=[https://www.national-aquarium.co.uk/ Narodowe Akwarium Morskie]| alt= | url= | adres=Rope Walk, Coxside | lat=50.3666| long=-4.1313| wskazówki= | tollfree=+44 844 893 7938 | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=Największe akwarium w Wielkiej Brytanii i najgłębsze w Europie. Znajduje się w pobliżu historycznej dzielnicy Barbican, w której znajduje się najstarsza piekarnia w Wielkiej Brytanii (Jacka's) oraz Schody Mayflower, skąd Ojcowie Pielgrzymi wyruszyli do Nowego Świata w 1621 roku. To również idealne miejsce dla rodzin. Można do niego dotrzeć ze Schodów Mayflower/Barbican, przechodząc przez most nad śluzą, który prowadzi do mariny. Most obraca się, umożliwiając przepływanie łodzi, co jest ciekawym widokiem. Obowiązuje jednak opłata za wstęp z nieograniczonym wstępem przez 1 rok. Akwarium posiada również doskonałą restaurację rybną na zewnątrz, w której można zjeść na miejscu lub na wynos. Dorośli [16+]: 22,50 GBP, dzieci [3-15] 11,25 GBP, dzieci [poniżej 3 lat]: bezpłatnie, seniorzy [60+] 20,50 GBP (stan na grudzień 2023 r.) }} * {{Znacznik|Plymouth Hoe|50.36537|-4.14209|typ=natura}}'''Plymouth Hoe''' (The Hoe). Duży park publiczny na nabrzeżu, charakterystyczny dla Plymouth. Według legendy było to miejsce apokryficznej gry w kręgle Sir Francisa Drake'a przed jego starciem z hiszpańską Armadą w 1588 roku. Dziś z Hoe roztacza się wspaniały widok na Sound from the Hoe, w tym statki Royal Navy, które są zwykle obecne codziennie. Stań na motyce i spójrz na morze, aby zobaczyć, co możesz zobaczyć! Mieszkańcy Plymothii i goście przyjeżdżają tu, aby rozkoszować się morzem, opalać się latem, grać w piłkę nożną, spacerować z psami, po prostu spacerować i ogólnie dobrze się bawić. Latarnia morska Seaton's Tower zapewnia wspaniałe widoki na miasto, cieśninę Sound i morze, a wokół Hoe znajduje się wiele innych pomników, w tym pomniki poległych Królewskiej Marynarki Wojennej we wszystkich dotychczasowych konfliktach, pomnik Sir Francisa Drake'a i wiele innych. Kiedyś znajdował się tam diabelski młyn „Plymouth Eye”, ale obecnie został on zamknięty. Oficjalna rezydencja burmistrza, 3 Elliot Terrace, również wychodzi na Hoe. Dzień Sił Zbrojnych i inne uroczystości miejskie mają zazwyczaj swój centralny punkt tutaj, na Hoe. * {{zobacz | name=[https://www.theboxplymouth.com/outside-the-box/smeatons-tower Smeaton’s Tower]| alt= | url= | adres= | lat=50.3644| long=-4.14183| wskazówki= | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=Kwi-Paź 10:00-17:00. Wysoko na Hoe, jest to symbol Plymouth i często przedstawiany w scenach miasta. Jest to latarnia morska, pomalowana na biało i czerwono, zbudowana na rafie Eddystone w 1759 roku kosztem 40 000 funtów przez inżyniera Johna Smeatona. Było to niesamowite osiągnięcie inżynieryjne swoich czasów i było prezentowane w licznych programach telewizyjnych, w tym w programie BBC Coast. Zbudowana z połączonych granitowych bloków, jedną z jej innowacji był kształt dębu (tj. szersza u podstawy), co pozwoliło jej wytrzymać fale morza, na skale, gdzie dwie poprzednie latarnie morskie zostały zmyte. Ostatecznie odkryto, że skała, na której stała, była podmywana przez morze, więc w XIX wieku zastąpiono ją wiktoriańską latarnią morską, a wieżę Smeatona przeniesiono na Plymouth Hoe jako pomnik. Od tego czasu stała się ikoną miasta. Wejdź na górę, aby podziwiać spektakularne widoki i obejrzeć wystawy o życiu na latarni morskiej; trzeba wejść po stromych drabinach, ale jeśli masz taką możliwość, warto. Wycieczkę prowadzi organizacja non-profit działająca w ramach Rady Miasta Plymouth. Cena: 5 funtów. }} * {{zobacz | name=Schody Mayflower| alt= | url= | adres= | lat=50.366061| long=-4.134| wskazówki= | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=Schody Mayflower. Pomnik upamiętniający z XX wieku, wzniesiony w pobliżu miejsca, z którego Ojcowie Pielgrzymi wypłynęli na pokładzie naprawionego Mayflower, aby przepłynąć Atlantyk i osiedlić się w Ameryce Północnej. Dziś odpływają stamtąd statki wycieczkowe na wycieczki po Plymouth Sound, choć uważa się, że pierwotne miejsce znajdowało się w miejscu, gdzie obecnie stoi pub Admiral McBride. (Chociaż Schody Mayflower nadal są miejscem, gdzie turyści stoją i podziwiają). Na brzegu, naprzeciwko schodów, znajduje się budynek, w którym mieści się wystawa poświęcona Ojcom Pielgrzymom i Mayflower, a także miejskie Centrum Informacji Turystycznej. Wstęp na Schody Mayflower jest bezpłatny; w Centrum Mayflower obowiązują następujące opłaty: dorośli 2,00 GBP, seniorzy 1,50 GBP, osoby poniżej 16 lat 1,00 GBP. }} * {{zobacz | name=Barbican| alt= | url= | adres= | lat=50.367222| long=-4.136111| wskazówki= | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=Najstarsza część Plymouth. Główna ulica nazywa się New Street, ale kiedyś nazywała się Rag Street. To historyczne serce Plymouth z mnóstwem galerii sztuki, restauracji, sklepów i domów wakacyjnych. Znajdują się tu także świetne puby i bary i spacerując po nich można poczuć wspaniałą atmosferę, tym bardziej, jeśli pije się na świeżym powietrzu w letni wieczór. Tutaj nakręcono więcej filmów ''Rozważna i romantyczna''. Jeśli jesteś miłośnikiem sztuki, w Barbican znajduje się kilka specjalistycznych sklepów, warsztatów rzemieślniczych i galerii sztuki. Wielu lokalnych artystów zdobyło światową renomę, m.in. [http://www.berylcook.org/ Beryl Cook], [http://leewoods.com/ Lee Woods], [Brian Pollard i nieżyjący już Robert Lenkiewicz. }} == Najbliższe okolice == == Praca == == Nauka == == Zakupy == == Gastronomia == == Imprezy == == Nocleg == == Kontakt == == Bezpieczeństwo == == Informacje turystyczne == '''Centrum Informacji Turystycznej''' znajduje się w dzielnicy Barbican, na nabrzeżu naprzeciwko Mayflower Steps, pod adresem 3-5 The Barbican (to jest adres). Jest czynne przez cały rok od poniedziałku do piątku w godzinach 9:00-17:00 oraz w soboty w godzinach 10:00-16:00. == Wyjazd == {{Zarys}} {{Atrybucja}} {{Jest w|Devon}} [[Kategoria:South West England]] epzm0vloq3rjv1r2wagvbmq3xx2q6d5 0 9442 158356 158341 2026-08-20T08:55:31Z Katafrakt 3500 baner we właściwych rozmiarach 158356 wikitext text/x-wiki {{Top-banner|Ogrody Hortulus, Dobrzyca - panoramio - banner.jpg|pgname=Dobrzyca}} {{Miejscowość infobox |nazwa = Dobrzyca (powiat koszaliński) |widok = Hortulus Dobrzyca (8).jpg |opis = Dobrzyca Hortulus Ogrody Tematyczne |herb = |mapa = |państwo = [[Polska]] |region = [[Województwo zachodniopomorskie]] |powierzchnia = |wysokość = |lud = |prefiks = (+48) 94 |kod pocztowy = 76-038 |www =https://www.hortulus.com.pl/ }} '''Dobrzyca''' – wieś w [[Polska|Polsce]], w [[Województwo zachodniopomorskie |województwie zachodniopomorskim]], w [[Powiat koszaliński|powiecie koszalińskim]], w [[w:Będzino (gmina)|gminie Będzino]]. [[Plik:Dobrzyca - kościół.jpg |thumb| Dobrzyca - kościół Świętej Trójcy. Autor zdjęcia Radosław Drożdżewski (Zwiadowca21)]] [[Plik: Hortulus ogród japoński - staw.jpg|thumb| Hortulus ogród japoński – staw. Autor zdjęcia Hortulus]] [[Plik: Ogrody Hortulus Spectabilis.JPG|thumb| Ogrody Hortulus Spectabilis. Wieża widokowa i labirynt . Autor zdjęcia Hortulus]] == Charakterystyka == Położenie geograficzne: 54°11′22″N 15°54′52″E W latach 1975-1998 miejscowość administracyjnie należała do ówczesnego województwa koszalińskiego. W Dobrzycy znajduje się zabytkowy [[w:Kościół Świętej Trójcy w Dobrzycy|kościół Świętej Trójcy]] z 1867 r. Ale to przede wszystkim zachwycające ogrody Hortulus w Dobrzycy - kompleks ogrodów pokazowych położonych 8 kilometrów w linii prostej od brzegu [[Morze Bałtyckie|Morza Bałtyckiego]], przy drodze z [[Kołobrzeg]]u do [[Koszalin]]a. Kompleks składa się z dwóch zespołów o odmiennym charakterze – [[w:Ogrody Tematyczne Hortulus|Ogrodów Tematycznych Hortulus]] oraz Ogrodów Hortulus Spectabilis. Oddalone są od siebie o 2 km. == Dojazd == === Samolotem === === Pociągiem === === Samochodem === === Autobusem === === Statkiem === == Komunikacja == == Warto zobaczyć == *Ogrody Tematyczne Hortulus to blisko 30 różnych założeń o różnej tematyce l stylistyce. Na powierzchni 5,5 ha znajdują się ogrody inspirowane naturalnym krajobrazem (skalne, leśne, wodne), kulturą różnych narodów (japoński, francuski) oraz oryginalne ogrody zmysłów w stylu angielskim. *Ogrody Hortulus Spectabilis to założenie z największym na świecie labiryntem grabowym o powierzchni hektara, 20-metrową wieżą widokową, z której rozpościera się widok na okolicę oraz na Kamienny Krąg, Kalendarz Celtycki, rabaty bylinowe, rosańa i rabaty bukszpanowe. Na terenie obu ogrodów znajdują się kawiarnie, można też kupić roślinydo swojego ogródka. Przy obu ogrodach znajdują się bezpłatne parkingi i toalety oraz miejsca zabaw dla dzieci. Ogrodów nie można zwiedzać z wózkiem (także inwalidzkim). Czynne od kwietnia do końca października w godz. 10-18, zimą zamknięte. Zwiedzanie obu ogrodów kosztuje 34 zł (ulgowy 26 zł). == Najbliższe okolice == == Praca == == Nauka == == Zakupy == == Gastronomia == == Imprezy == == Noclegi == == Kontakt == == Bezpieczeństwo == == Informacje turystyczne == == Wyjazd == == Zobacz też == {{Użyteczny}} {{Geo|54°11′22″|15°54′52″}} {{Jest w|Powiat koszaliński}} [[Kategoria:Powiat koszaliński]] b6t14k7st8f8yhb3x5e1la703kgsi8l 158357 158356 2026-08-20T08:56:17Z Katafrakt 3500 tytuł w infoboksie 158357 wikitext text/x-wiki {{Top-banner|Ogrody Hortulus, Dobrzyca - panoramio - banner.jpg|pgname=Dobrzyca}} {{Miejscowość infobox |nazwa = Dobrzyca |widok = Hortulus Dobrzyca (8).jpg |opis = Dobrzyca Hortulus Ogrody Tematyczne |herb = |mapa = |państwo = [[Polska]] |region = [[Województwo zachodniopomorskie]] |powierzchnia = |wysokość = |lud = |prefiks = (+48) 94 |kod pocztowy = 76-038 |www =https://www.hortulus.com.pl/ }} '''Dobrzyca''' – wieś w [[Polska|Polsce]], w [[Województwo zachodniopomorskie |województwie zachodniopomorskim]], w [[Powiat koszaliński|powiecie koszalińskim]], w [[w:Będzino (gmina)|gminie Będzino]]. [[Plik:Dobrzyca - kościół.jpg |thumb| Dobrzyca - kościół Świętej Trójcy. Autor zdjęcia Radosław Drożdżewski (Zwiadowca21)]] [[Plik: Hortulus ogród japoński - staw.jpg|thumb| Hortulus ogród japoński – staw. Autor zdjęcia Hortulus]] [[Plik: Ogrody Hortulus Spectabilis.JPG|thumb| Ogrody Hortulus Spectabilis. Wieża widokowa i labirynt . Autor zdjęcia Hortulus]] == Charakterystyka == Położenie geograficzne: 54°11′22″N 15°54′52″E W latach 1975-1998 miejscowość administracyjnie należała do ówczesnego województwa koszalińskiego. W Dobrzycy znajduje się zabytkowy [[w:Kościół Świętej Trójcy w Dobrzycy|kościół Świętej Trójcy]] z 1867 r. Ale to przede wszystkim zachwycające ogrody Hortulus w Dobrzycy - kompleks ogrodów pokazowych położonych 8 kilometrów w linii prostej od brzegu [[Morze Bałtyckie|Morza Bałtyckiego]], przy drodze z [[Kołobrzeg]]u do [[Koszalin]]a. Kompleks składa się z dwóch zespołów o odmiennym charakterze – [[w:Ogrody Tematyczne Hortulus|Ogrodów Tematycznych Hortulus]] oraz Ogrodów Hortulus Spectabilis. Oddalone są od siebie o 2 km. == Dojazd == === Samolotem === === Pociągiem === === Samochodem === === Autobusem === === Statkiem === == Komunikacja == == Warto zobaczyć == *Ogrody Tematyczne Hortulus to blisko 30 różnych założeń o różnej tematyce l stylistyce. Na powierzchni 5,5 ha znajdują się ogrody inspirowane naturalnym krajobrazem (skalne, leśne, wodne), kulturą różnych narodów (japoński, francuski) oraz oryginalne ogrody zmysłów w stylu angielskim. *Ogrody Hortulus Spectabilis to założenie z największym na świecie labiryntem grabowym o powierzchni hektara, 20-metrową wieżą widokową, z której rozpościera się widok na okolicę oraz na Kamienny Krąg, Kalendarz Celtycki, rabaty bylinowe, rosańa i rabaty bukszpanowe. Na terenie obu ogrodów znajdują się kawiarnie, można też kupić roślinydo swojego ogródka. Przy obu ogrodach znajdują się bezpłatne parkingi i toalety oraz miejsca zabaw dla dzieci. Ogrodów nie można zwiedzać z wózkiem (także inwalidzkim). Czynne od kwietnia do końca października w godz. 10-18, zimą zamknięte. Zwiedzanie obu ogrodów kosztuje 34 zł (ulgowy 26 zł). == Najbliższe okolice == == Praca == == Nauka == == Zakupy == == Gastronomia == == Imprezy == == Noclegi == == Kontakt == == Bezpieczeństwo == == Informacje turystyczne == == Wyjazd == == Zobacz też == {{Użyteczny}} {{Geo|54°11′22″|15°54′52″}} {{Jest w|Powiat koszaliński}} [[Kategoria:Powiat koszaliński]] fmmmusxmue2e5n977iqjthtxy82hn0a 158358 158357 2026-08-20T08:57:46Z Katafrakt 3500 lepsza jakościowo grafika 158358 wikitext text/x-wiki {{Top-banner|Ogrody Hortulus, Dobrzyca - panoramio - banner.jpg|pgname=Dobrzyca}} {{Miejscowość infobox |nazwa = Dobrzyca |widok = Dobrzyca (Będzino) kościół zew.jpg |opis = kościół w Dobrzycy |herb = |mapa = |państwo = [[Polska]] |region = [[Województwo zachodniopomorskie]] |powierzchnia = |wysokość = |lud = |prefiks = (+48) 94 |kod pocztowy = 76-038 |www =https://www.hortulus.com.pl/ }} '''Dobrzyca''' – wieś w [[Polska|Polsce]], w [[Województwo zachodniopomorskie |województwie zachodniopomorskim]], w [[Powiat koszaliński|powiecie koszalińskim]], w [[w:Będzino (gmina)|gminie Będzino]]. [[Plik: Hortulus ogród japoński - staw.jpg|thumb| Hortulus ogród japoński – staw. Autor zdjęcia Hortulus]] [[Plik: Ogrody Hortulus Spectabilis.JPG|thumb| Ogrody Hortulus Spectabilis. Wieża widokowa i labirynt . Autor zdjęcia Hortulus]] == Charakterystyka == Położenie geograficzne: 54°11′22″N 15°54′52″E W latach 1975-1998 miejscowość administracyjnie należała do ówczesnego województwa koszalińskiego. W Dobrzycy znajduje się zabytkowy [[w:Kościół Świętej Trójcy w Dobrzycy|kościół Świętej Trójcy]] z 1867 r. Ale to przede wszystkim zachwycające ogrody Hortulus w Dobrzycy - kompleks ogrodów pokazowych położonych 8 kilometrów w linii prostej od brzegu [[Morze Bałtyckie|Morza Bałtyckiego]], przy drodze z [[Kołobrzeg]]u do [[Koszalin]]a. Kompleks składa się z dwóch zespołów o odmiennym charakterze – [[w:Ogrody Tematyczne Hortulus|Ogrodów Tematycznych Hortulus]] oraz Ogrodów Hortulus Spectabilis. Oddalone są od siebie o 2 km. == Dojazd == === Samolotem === === Pociągiem === === Samochodem === === Autobusem === === Statkiem === == Komunikacja == == Warto zobaczyć == *Ogrody Tematyczne Hortulus to blisko 30 różnych założeń o różnej tematyce l stylistyce. Na powierzchni 5,5 ha znajdują się ogrody inspirowane naturalnym krajobrazem (skalne, leśne, wodne), kulturą różnych narodów (japoński, francuski) oraz oryginalne ogrody zmysłów w stylu angielskim. *Ogrody Hortulus Spectabilis to założenie z największym na świecie labiryntem grabowym o powierzchni hektara, 20-metrową wieżą widokową, z której rozpościera się widok na okolicę oraz na Kamienny Krąg, Kalendarz Celtycki, rabaty bylinowe, rosańa i rabaty bukszpanowe. Na terenie obu ogrodów znajdują się kawiarnie, można też kupić roślinydo swojego ogródka. Przy obu ogrodach znajdują się bezpłatne parkingi i toalety oraz miejsca zabaw dla dzieci. Ogrodów nie można zwiedzać z wózkiem (także inwalidzkim). Czynne od kwietnia do końca października w godz. 10-18, zimą zamknięte. Zwiedzanie obu ogrodów kosztuje 34 zł (ulgowy 26 zł). == Najbliższe okolice == == Praca == == Nauka == == Zakupy == == Gastronomia == == Imprezy == == Noclegi == == Kontakt == == Bezpieczeństwo == == Informacje turystyczne == == Wyjazd == == Zobacz też == {{Użyteczny}} {{Geo|54°11′22″|15°54′52″}} {{Jest w|Powiat koszaliński}} [[Kategoria:Powiat koszaliński]] 7hc1hpo65sjkdc1agpv2v1p3ror8pqm 0 10241 158348 158338 2026-08-19T19:08:09Z Moromar 2451 158348 wikitext text/x-wiki {{Top-banner}} '''Powiat koszaliński''' – powiat w północno-zachodniej [[Polska|Polsce]] w [[Województwo zachodniopomorskie|województwo zachodniopomorskim]], utworzony w 1999 r. w ramach reformy administracyjnej. Jego siedzibą jest miasto [[Koszalin]] (choć nie wchodzi ono w skład powiatu koszalińskiego, jest miastem na prawach powiatu). Jest położony na [[Wybrzeże Słowińskie|Wybrzeżu Słowińskim]], [[Równina Białogardzka|Równinie Białogardzkiej]] i [[Równina Słupska|Równinie Słupskiej]]. [[Plik:Powiat koszaliński location map.png|thumb|Mapa powiatu]] Powiat posiada dużą nadmorską bazę wypoczynkową (w gminie Mielno), liczne gospodarstwa agroturystyczne, a w części południowej dominuje przemysł drzewny. Powierzchnia powiatu wynosi 1653,40 km², mieszkało tam 64 185 mieszkańców. Kobiet w miastach 7165, na wsiach 24919. Gęstość zaludnienia 39,8 osób/ km². Urbanizacja 21,8%. W skład powiatu wchodzą: *gminy miejsko-wiejskie: Bobolice, Mielno, Polanów, Sianów *gminy wiejskie: Będzino, Biesiekierz, Manowo, Świeszyno *miasta: [[Bobolice]], [[Mielno]], [[Polanów]], [[Sianów]] == Transport == Przez powiat przechodzą drogi: *Drogi krajowe: 6: [[Szczecin]] – [[Gdańsk]] (przez Biesiekierz i Sianów), 11: [[Kołobrzeg]] – Bytom (przez Będzino, Manowo i Bobolice) oraz 25: Bobolice – Oleśnica. *Drogi wojewódzkie: 165: Mielno – Mścice, 167: Koszalin – Tychowo (przez Świeszyno), 168: Niedalino – Drzewiany, 169: Bobolice – Byszyno, 171: Bobolice – Czaplinek, 203: Koszalin – Ustka, 205: Bobolice – Sławno, 206: Koszalin – Miastko, 208: Polanów – Barcino. Przez powiat przechodzą nieliczne linie kolejowe: [[Stargard]] – [[Wejherowo]] (przez Skibno [k. Sianowa]), [[Goleniów]] – Koszalin (przez Będzino i Mścice), Mścice – Mielno Koszalińskie (czynna sezonowo); wąskotorowe: Koszalin Wąsk. – Manowo – Rosnowo (czynna sezonowo). == Sąsiadujące powiaty == * [[powiat sławieński]] * [[powiat szczecinecki]] * [[powiat białogardzki]] * [[powiat kołobrzeski]] * [[powiat słupski]] (pomorskie) * [[powiat bytowski]] (pomorskie) * [[Koszalin]] (miasto na prawach powiatu) {{Jest w|Województwo zachodniopomorskie}} [[Kategoria:Powiat koszaliński| ]] 8z2d5hz76vmyp5k7aij4hom0lokx6ek 158361 158348 2026-08-20T10:57:33Z Katafrakt 3500 /* Transport */ formatowanie 158361 wikitext text/x-wiki {{Top-banner}} '''Powiat koszaliński''' – powiat w północno-zachodniej [[Polska|Polsce]] w [[Województwo zachodniopomorskie|województwo zachodniopomorskim]], utworzony w 1999 r. w ramach reformy administracyjnej. Jego siedzibą jest miasto [[Koszalin]] (choć nie wchodzi ono w skład powiatu koszalińskiego, jest miastem na prawach powiatu). Jest położony na [[Wybrzeże Słowińskie|Wybrzeżu Słowińskim]], [[Równina Białogardzka|Równinie Białogardzkiej]] i [[Równina Słupska|Równinie Słupskiej]]. [[Plik:Powiat koszaliński location map.png|thumb|Mapa powiatu]] Powiat posiada dużą nadmorską bazę wypoczynkową (w gminie Mielno), liczne gospodarstwa agroturystyczne, a w części południowej dominuje przemysł drzewny. Powierzchnia powiatu wynosi 1653,40 km², mieszkało tam 64 185 mieszkańców. Kobiet w miastach 7165, na wsiach 24919. Gęstość zaludnienia 39,8 osób/ km². Urbanizacja 21,8%. W skład powiatu wchodzą: *gminy miejsko-wiejskie: Bobolice, Mielno, Polanów, Sianów *gminy wiejskie: Będzino, Biesiekierz, Manowo, Świeszyno *miasta: [[Bobolice]], [[Mielno]], [[Polanów]], [[Sianów]] == Transport == === Drogowy === Głównymi droga przebiegającymi przez powiat są drogi ekspresowe S6 ([[Szczecin]] – [[Koszalin]] – [[Słupsk]] – [[Gdańsk]]) i S11 (z Koszalina na południe do [[Bobolice|Bobolic]] i dalej w budowie{{stan na|2026|08}}). Drogi krajowe: * [[File:DK6-PL.svg|40px|alt=6]] [[Szczecin]] – [[Gdańsk]] (przez Biesiekierz i Sianów) * [[File:DK11-PL.svg|40px|alt=11]] [[Kołobrzeg]] – Bytom (przez Będzino, Manowo i Bobolice) * [[File:DK25-PL.svg|40px|alt=25]] Bobolice – Oleśnica Drogi wojewódzkie: * [[File:DW165-PL.svg|40px|alt=165]] Mielno – Mścice * [[File:DW167-PL.svg|40px|alt=167]] Koszalin – Tychowo (przez Świeszyno) * [[File:DW168-PL.svg|40px|alt=168]] Niedalino – Drzewiany * [[File:DW169-PL.svg|40px|alt=169]] Bobolice – Byszyno * [[File:DW171-PL.svg|40px|alt=171]] Bobolice – Czaplinek * [[File:DW203-PL.svg|40px|alt=203]] Koszalin – Ustka * [[File:DW205-PL.svg|40px|alt=205]] Bobolice – Sławno * [[File:DW206-PL.svg|40px|alt=206]] Koszalin – Miastko * [[File:DW208-PL.svg|40px|alt=208]] Polanów – Barcino === Kolejowy === Przez powiat przechodzą nieliczne linie kolejowe: [[Stargard]] – [[Wejherowo]] (przez Skibno [k. Sianowa]), [[Goleniów]] – Koszalin (przez Będzino i Mścice), Mścice – Mielno Koszalińskie (czynna sezonowo); wąskotorowe: Koszalin Wąsk. – Manowo – Rosnowo (czynna sezonowo). == Sąsiadujące powiaty == * [[powiat sławieński]] * [[powiat szczecinecki]] * [[powiat białogardzki]] * [[powiat kołobrzeski]] * [[powiat słupski]] (pomorskie) * [[powiat bytowski]] (pomorskie) * [[Koszalin]] (miasto na prawach powiatu) {{Jest w|Województwo zachodniopomorskie}} [[Kategoria:Powiat koszaliński| ]] a4xh4jn7ycd70wwlljny458hc0afmv8 4 16196 158353 158248 2026-08-19T19:55:04Z Alexis Jazz 9635 Updating gadget usage statistics from [[Special:GadgetUsage]] ([[phab:T121049]]) 158353 wikitext text/x-wiki {{#ifexist:Project:GUS2Wiki/top|{{/top}}|This page provides a historical record of [[Special:GadgetUsage]] through its page history. To get the data in CSV format, see wikitext. To customize this message or add categories, create [[/top]].}} Poniższe dane są kopią z pamięci podręcznej. Ostatnia aktualizacja odbyła się o 2026-08-19T08:41:32Z. W pamięci podręcznej {{PLURAL:5000|znajduje|znajdują|znajduje}} się maksymalnie {{PLURAL:5000|jeden wynik|5000 wyniki|5000 wyników}}. {| class="sortable wikitable" ! Gadżet !! data-sort-type="number" | Liczba użytkowników !! data-sort-type="number" | Użytkownicy aktywni |- |HotCat || 25 || 1 |- |Navigation popups || 2 || 0 |- |WikidataInfo || 15 || 2 |- |heading-icons || 15 || 0 |- |purge-tab || 8 || 0 |- |replylinks || 14 || 0 |} * [[Specjalna:Użycie gadżetów]] * [[m:Meta:GUS2Wiki/Script|GUS2Wiki]] <!-- data in CSV format: HotCat,25,1 Navigation popups,2,0 WikidataInfo,15,2 heading-icons,15,0 purge-tab,8,0 replylinks,14,0 --> pimxxamzz9dl2x88cuakhwjcf23tdgi 0 19352 158354 2026-08-20T01:07:29Z Okul80 17646 Utworzenie hasła miejscowości Dębki z podstawowymi informacjami i bazą noclegową, gastronomiczną, komunikacją oraz IT 158354 wikitext text/x-wiki '''Dębki''' – urokliwa, niegdyś kameralna osada rybacka, a dziś jedna z najbardziej cenionych i rozpoznawalnych miejscowości wypoczynkowych na polskim wybrzeżu. Leży w województwie pomorskim, w powiecie puckim, w gminie Krokowa, u ujścia malowniczej rzeki Piaśnicy do Morza Bałtyckiego. Miejscowość jest usytuowana na obszarze Nadmorskiego Parku Krajobrazowego oraz w bezpośrednim sąsiedztwie rezerwatu przyrody „Piaśnickie Łąki”. Dębki słyną z jednej z najszerszych, najbardziej piaszczystych i czystych plaż w Polsce, otoczonej pachnącym, gęstym pasem sosnowego lasu wydmowego. Miejscowość posiada unikalne położenie geograficzne – jest naturalnie ograniczona od zachodu nurtem rzeki Piaśnicy, od północy morskim brzegiem, a od południa i wschodu lasami, co pozwala zachować jej odrębny, zielony klimat. Dawna wieś kaszubska w okresie międzywojennym stała się ulubionym miejscem letniego wypoczynku polskiej inteligencji i artystów (przebywali tu m.in. Kazimierz Przerwa-Tetmajer i Feliks Nowowiejski). Dziś Dębki to popularny kurort chętnie wybierany przez rodziny z dziećmi, miłośników turystyki rowerowej (przez wieś przebiega międzynarodowy szlak EuroVelo 10 / Velo Baltica), pasjonatów spływów kajakowych kończących się wpłynięciem bezpośrednio do morza, a także osoby szukające bliskiego kontaktu z naturą i czystym, nadmorskim mikroklimatem. == Dojazd == === Samochodem === Dojazd do Dębek z większości rejonów Polski prowadzi przez Trójmiasto (Gdańsk/Gdynia). Należy kierować się na Redę, a następnie wybrać jedną z dwóch głównych tras: * '''Przez Wejherowo:''' Z drogi krajowej DK6 (lub drogi ekspresowej S6) skręca się w Wejherowie na drogę wojewódzką '''DW218''' do Krokowej, skąd lokalna droga przez Odargowo prowadzi bezpośrednio do Dębek. * '''Przez Puck:''' Z Redy drogą '''DW216''' w stronę Pucka, a następnie drogą wojewódzką '''DW213''' przez Celbowo i Żlistowo do Krokowej i dalej przez Odargowo do Dębek. '''Parkingi i opłaty:''' W sezonie letnim (lipiec – sierpień) w Dębkach obowiązuje strefa płatnego parkowania oraz działają liczne prywatne parkingi buforowe (przy wjazdach do miejscowości oraz wzdłuż ulicy Spacerowej i Morskiej). Ze względu na wąskie uliczki i duży ruch pieszy, zaleca się zostawienie samochodu na wyznaczonym parkingu i poruszanie się po Dębkach pieszo lub rowerem. === Pociągiem === Dębki nie posiadają bezpośredniego połączenia kolejowego. Najbliższe stacje kolejowe z regularnym ruchem pasażerskim to: * '''Wejherowo''' (ok. 30 km) – duży węzeł kolejowy ze stałymi połączeniami dalekobieżnymi (InterCity, TLK) oraz pociągami SKM z Trójmiasta. Przed dworcem znajduje się węzeł autobusowy, skąd ruszają bezpośrednie autobusy PKS do Dębek. * '''Puck''' (ok. 28 km) i '''Władysławowo''' (ok. 33 km) – stacje na linii kolejowej Gdynia Główna – Hel. === Autobusem === Komunikację autobusową do Dębek zapewnia przede wszystkim '''PKS Gdynia'''. * '''W sezonie letnim (czerwiec – wrzesień):''' Działa rozbudowana sieć połączeń bezpośrednich m.in. z Gdyni (Gdynia Główna), Wejherowa, Pucka, Władysławowa oraz Krokowej (linie regionalne, m.in. linia 653 i 666). * '''Przystanek główny:''' Zlokalizowany jest w centrum osady, nieopodal skrzyżowania ulic Morskiej i Spacerowej (ok. 170 m od ul. Pogodnej). === Rowerem === Dębki są wyjątkowo dogodnie zlokalizowane dla turystów podróżujących rowerem z sakwami: * Przez miejscowość przebiega międzynarodowy nadmorski szlak rowerowy '''EuroVelo 10 / R10 (Velo Baltica)'''. * Od strony wschodniej (z Karwi) szlak prowadzi nowo wybudowanymi i utwardzonymi ścieżkami leśnymi oraz asfaltowymi. * Od strony zachodniej (z Białogóry) trasa wiedzie malowniczymi, utwardzonymi drogami leśnymi przez rezerwat przyrody. === Samolotem === Najbliższym portem lotniczym jest '''Port Lotniczy Gdańsk im. Lecha Wałęsy (GDN)''', oddalony od Dębek o ok. 75 km. Z lotniska można dojechać pociągiem PKM/SKM do Gdyni lub Wejherowa, a stamtąd bezpośrednim autobusem PKS do Dębek, bądź skorzystać z wynajmu samochodu. == Zobacz == * '''Ujście rzeki Piaśnicy''' – malownicze miejsce, w którym słodkowodna, meandrująca rzeka Piaśnica wpada bezpośrednio do Morza Bałtyckiego na terenie Rezerwatu Prawobrzeżne Ujście Piaśnicy. Charakteryzuje się płytką, przejrzystą wodą i łagodnym prądem, co czyni je popularnym miejscem do spacerów oraz punktem docelowym spływów kajakowych. Najłatwiej dotrzeć tu spacerem plażą (wejście nr 24) lub ścieżką leśną. * '''Zabytkowe chałupy rybackie''' – charakterystyczne dla dawnej osady ryglowe i drewniane chaty z XIX oraz początków XX wieku (część o konstrukcji szachulcowej, tzw. „pruski mur”). Najlepiej zachowane obiekty można zobaczyć w starej części osady, m.in. wzdłuż ulicy Spacerowej. * '''Kaplica pw. Matki Bożej Częstochowskiej''' (''ul. Spacerowa'') – drewniana kaplica wybudowana w latach 30. XX wieku w stylu kaszubskim z inicjatywy o. Anzelma Gądka. Charakteryzuje się prostą konstrukcją oraz wnętrzem wykończonym drewnem z elementami tradycyjnej kaszubskiej sztuki sakralnej. * '''Nocne niebo nad Bałtykiem''' – dzięki niskiemu zanieczyszczeniu światłem w kierunku północnym, szeroka plaża w Dębkach jest doskonałym miejscem do nocnych obserwacji astronomicznych, astrofotografii oraz wypatrywania zórz polarnych przy wysokiej aktywności słonecznej. == Zrób == * '''Spływy kajakowe rzeką Piaśnicą''' – jedna z największych atrakcji Dębek. Spływy rozpoczynają się zazwyczaj przy wypływie rzeki z Jeziora Żarnowieckiego (lub przy moście w Tyłowie) i prowadzą spokojnym, meandrującym korytem przez rezerwat przyrody aż do widowiskowego wpłynięcia kajakiem bezpośrednio do Bałtyku. Trasa jest bardzo łatwa, płytka i bezpieczna, dzięki czemu świetnie nadaje się dla początkujących oraz rodzin z dziećmi. * '''Plażowanie i spacery''' – dębecka plaża należy do najszerszych i najpiękniejszych na polskim wybrzeżu, charakteryzując się jasnym, drobnym piaskiem i osłonięciem pasem sosnowego lasu wydmowego. To doskonałe miejsce na odpoczynek, morskie kąpiele oraz długie spacery brzegiem morza – zarówno na wschód w stronę Karwi, jak i na zachód w kierunku dziewiczych plaż w stronę Białogóry. * '''Turystyka rowerowa''' – przez miejscowość przebiega międzynarodowy szlak rowerowy '''EuroVelo 10''' (R10) oraz liczne lokalne trasy leśne. Utwardzone i malownicze ścieżki wzdłuż wybrzeża pozwalają na komfortowe wycieczki rowerowe m.in. do Krokowej, Białogóry czy Karwi w otoczeniu lasów Nadmorskiego Parku Krajobrazowego. == Gdzie zjeść == Życie gastronomiczne Dębek koncentruje się niemal w całości wzdłuż dwóch głównych arterii miejscowości: '''ulicy Spacerowej''' (głównego ciągu handlowo-usługowego wsi) oraz '''ulicy Morskiej''' (prowadzącej bezpośrednio do głównego wejścia na plażę). To tutaj znajduje się największe zagęszczenie restauracji, smażalni ryb, jadłodajni z obiadami domowymi oraz punktów typu fast food. === Ryby i obiady domowe === * '''Gospodarstwo Rybackie Dębki (Wędzarnia)''' (''ul. Sosnowa, przy ul. Spacerowej'') – tradycyjna, lokalna wędzarnia ryb serwująca świeżo wędzone ryby morskie oraz słodkowodne. * '''Bar Na Fali''' (''ul. Spacerowa 40'') – smażalnia ryb i restauracja serwująca świeże ryby prosto z patelni oraz dania kuchni morskiej i tradycyjne zestawy obiadowe. * '''Obiady domowe u Hani''' (''ul. Spacerowa 15''), tel. +48 726 560 643 – popularny lokal serwujący tradycyjną polską kuchnię domową, świeże zupy oraz klasyczne zestawy obiadowe. * '''Obiady domowe KORAB''' (''ul. Kaczeńcowa 2, tuż przy ul. Spacerowej''), tel. +48 606 213 120 – posiłki domowe, dania mięsne i rybne serwowane w sprawdzonej formule obiadowej. * '''Bar Pod Dębami''' (''ul. Spacerowa 5'') – klasyczny bar ze sprawdzonym menu obiadowym, daniami kuchni polskiej i przekąskami. === Restauracje, Fast food, pizza i burgery === * '''Pan Kurczak''' (''ul. Spacerowa 57a''), [http://www.pankurczak.pl/ pankurczak.pl] – lokal specjalizujący się w soczystych i chrupiących kurczakach w złocistej panierce, frytkach oraz zestawach dla dzieci. * '''u Grubego / Gruby deLux''' (''ul. Spacerowa 81'') – popularny punkt gastronomiczny serwujący klasyczny fast food: burgery, zapiekanki, frytki i sycące przekąski. * '''Sunrise Pizza & Sunset Burger Dębki''' (''ul. Spacerowa'') – połączenie pizzerii i burgerowni, oferujące włoską pizzę wypiekaną na miejscu oraz klasyczne burgery wołowe. == Gdzie spać == Dębki dysponują zróżnicowaną bazą noclegową – od pól namiotowych i kempingów, przez tradycyjne domki letniskowe, po pensjonaty oraz całoroczne apartamenty. W szczycie sezonu letniego (lipiec–sierpień) większość miejsc rezerwowana jest z wielomiesięcznym wyprzedzeniem. === Polecane Apartamenty === * '''[https://www.novadebki.pl/ Villa NOVA Dębki]''', ul. Pogodna 6, tel. +48 698 096 805, e-mail: nova-debki@wp.pl – kameralny obiekt położony w cichej, zachodniej części Dębek, niedaleko rezerwatu i ujścia rzeki Piaśnicy. Oferuje nowoczesne, klimatyzowane apartamenty z aneksami kuchennymi. Na terenie ogrodzonej posesji znajduje się ogród z pergolą i placem zabaw, świetlica, zadaszona wiata na rowery oraz stanowisko do ładowania samochodów elektrycznych (EV). Obiekt przyjazny zwierzętom. === Polecane Domki letniskowe === * '''Fajne Miejsce Dębki''', ul. Młyńska – kompleks komfortowych, drewnianych domków wypoczynkowych zlokalizowanych w spokojnej części miejscowości, z terenem rekreacyjnym dla rodzin z dziećmi. === Polecane Pokoje i kwatery === * '''Pokoje i Apartamenty Victoria''', ul. Spacerowa – obiekt położony w sąsiedztwie głównego ciągu usługowego Dębek, oferujący pokoje gościnne oraz apartamenty w bliskiej odległości od zejść na plażę. === Polecane Pola namiotowe i kempingi === * '''Pole Namiotowe Sterburta''', ul. Morska – jedno z najbardziej znanych pól namiotowych i kempingowych w Dębkach, usytuowane tuż przy osłoniętym pasie leśnym przy głównym dojściu do morza. Oferuje zaplecze sanitarne oraz parcele pod namioty, przyczepy i kampery. --- Szeroki katalog pozostałych obiektów noclegowych, kwater prywatnych oraz aktualne bazy wolnych terminów można znaleźć na lokalnym portalu [https://www.debki.pl/ debki.pl]. == Informacja Turystyczna == * '''[https://krokowa.pl/ Punkt Informacji Turystycznej w Dębkach]''', ul. Spacerowa (przy wejściu na plażę nr 21), tel. +48 532 149 612. Czynny w sezonie letnim (lipiec – sierpień) codziennie w godzinach 10:00–19:00. Udziela informacji o lokalnych atrakcjach, szlakach rowerowych oraz wydarzeniach w gminie Krokowa. == Najbliższe okolice == * '''Krokowa''' (ok. 11 km) – miejscowość gminna słynąca z zabytkowego, renesansowo-barokowego Pałacu w Krokowej z otaczającym go parkiem i muzeum, a także nowoczesnego Centrum Sportowo-Rekreacyjnego (z krytym basenem, saunami oraz kręgielnią). * '''Białogóra''' (ok. 13 km na zachód) – kameralna i spokojna miejscowość wypoczynkowa otoczona lasami oraz Rezerwatem Przyrody Białogóra. Znana z szerokich plaż, znanej stadniny koni oraz wyłączonego z ruchu samochodowego centrum. * '''Karwia''' (ok. 8 km na wschód) – sąsiednia, popularna miejscowość letniskowa z pasem wydmowym, szeroką piaszczystą plażą oraz bogatą infrastrukturą handlowo-gastronomiczną. 4yyq8o74bzm48ceyqp1ubest8j53nvq 158355 158354 2026-08-20T01:12:30Z Okul80 17646 /* Polecane Domki letniskowe */ korekta adresu 158355 wikitext text/x-wiki '''Dębki''' – urokliwa, niegdyś kameralna osada rybacka, a dziś jedna z najbardziej cenionych i rozpoznawalnych miejscowości wypoczynkowych na polskim wybrzeżu. Leży w województwie pomorskim, w powiecie puckim, w gminie Krokowa, u ujścia malowniczej rzeki Piaśnicy do Morza Bałtyckiego. Miejscowość jest usytuowana na obszarze Nadmorskiego Parku Krajobrazowego oraz w bezpośrednim sąsiedztwie rezerwatu przyrody „Piaśnickie Łąki”. Dębki słyną z jednej z najszerszych, najbardziej piaszczystych i czystych plaż w Polsce, otoczonej pachnącym, gęstym pasem sosnowego lasu wydmowego. Miejscowość posiada unikalne położenie geograficzne – jest naturalnie ograniczona od zachodu nurtem rzeki Piaśnicy, od północy morskim brzegiem, a od południa i wschodu lasami, co pozwala zachować jej odrębny, zielony klimat. Dawna wieś kaszubska w okresie międzywojennym stała się ulubionym miejscem letniego wypoczynku polskiej inteligencji i artystów (przebywali tu m.in. Kazimierz Przerwa-Tetmajer i Feliks Nowowiejski). Dziś Dębki to popularny kurort chętnie wybierany przez rodziny z dziećmi, miłośników turystyki rowerowej (przez wieś przebiega międzynarodowy szlak EuroVelo 10 / Velo Baltica), pasjonatów spływów kajakowych kończących się wpłynięciem bezpośrednio do morza, a także osoby szukające bliskiego kontaktu z naturą i czystym, nadmorskim mikroklimatem. == Dojazd == === Samochodem === Dojazd do Dębek z większości rejonów Polski prowadzi przez Trójmiasto (Gdańsk/Gdynia). Należy kierować się na Redę, a następnie wybrać jedną z dwóch głównych tras: * '''Przez Wejherowo:''' Z drogi krajowej DK6 (lub drogi ekspresowej S6) skręca się w Wejherowie na drogę wojewódzką '''DW218''' do Krokowej, skąd lokalna droga przez Odargowo prowadzi bezpośrednio do Dębek. * '''Przez Puck:''' Z Redy drogą '''DW216''' w stronę Pucka, a następnie drogą wojewódzką '''DW213''' przez Celbowo i Żlistowo do Krokowej i dalej przez Odargowo do Dębek. '''Parkingi i opłaty:''' W sezonie letnim (lipiec – sierpień) w Dębkach obowiązuje strefa płatnego parkowania oraz działają liczne prywatne parkingi buforowe (przy wjazdach do miejscowości oraz wzdłuż ulicy Spacerowej i Morskiej). Ze względu na wąskie uliczki i duży ruch pieszy, zaleca się zostawienie samochodu na wyznaczonym parkingu i poruszanie się po Dębkach pieszo lub rowerem. === Pociągiem === Dębki nie posiadają bezpośredniego połączenia kolejowego. Najbliższe stacje kolejowe z regularnym ruchem pasażerskim to: * '''Wejherowo''' (ok. 30 km) – duży węzeł kolejowy ze stałymi połączeniami dalekobieżnymi (InterCity, TLK) oraz pociągami SKM z Trójmiasta. Przed dworcem znajduje się węzeł autobusowy, skąd ruszają bezpośrednie autobusy PKS do Dębek. * '''Puck''' (ok. 28 km) i '''Władysławowo''' (ok. 33 km) – stacje na linii kolejowej Gdynia Główna – Hel. === Autobusem === Komunikację autobusową do Dębek zapewnia przede wszystkim '''PKS Gdynia'''. * '''W sezonie letnim (czerwiec – wrzesień):''' Działa rozbudowana sieć połączeń bezpośrednich m.in. z Gdyni (Gdynia Główna), Wejherowa, Pucka, Władysławowa oraz Krokowej (linie regionalne, m.in. linia 653 i 666). * '''Przystanek główny:''' Zlokalizowany jest w centrum osady, nieopodal skrzyżowania ulic Morskiej i Spacerowej (ok. 170 m od ul. Pogodnej). === Rowerem === Dębki są wyjątkowo dogodnie zlokalizowane dla turystów podróżujących rowerem z sakwami: * Przez miejscowość przebiega międzynarodowy nadmorski szlak rowerowy '''EuroVelo 10 / R10 (Velo Baltica)'''. * Od strony wschodniej (z Karwi) szlak prowadzi nowo wybudowanymi i utwardzonymi ścieżkami leśnymi oraz asfaltowymi. * Od strony zachodniej (z Białogóry) trasa wiedzie malowniczymi, utwardzonymi drogami leśnymi przez rezerwat przyrody. === Samolotem === Najbliższym portem lotniczym jest '''Port Lotniczy Gdańsk im. Lecha Wałęsy (GDN)''', oddalony od Dębek o ok. 75 km. Z lotniska można dojechać pociągiem PKM/SKM do Gdyni lub Wejherowa, a stamtąd bezpośrednim autobusem PKS do Dębek, bądź skorzystać z wynajmu samochodu. == Zobacz == * '''Ujście rzeki Piaśnicy''' – malownicze miejsce, w którym słodkowodna, meandrująca rzeka Piaśnica wpada bezpośrednio do Morza Bałtyckiego na terenie Rezerwatu Prawobrzeżne Ujście Piaśnicy. Charakteryzuje się płytką, przejrzystą wodą i łagodnym prądem, co czyni je popularnym miejscem do spacerów oraz punktem docelowym spływów kajakowych. Najłatwiej dotrzeć tu spacerem plażą (wejście nr 24) lub ścieżką leśną. * '''Zabytkowe chałupy rybackie''' – charakterystyczne dla dawnej osady ryglowe i drewniane chaty z XIX oraz początków XX wieku (część o konstrukcji szachulcowej, tzw. „pruski mur”). Najlepiej zachowane obiekty można zobaczyć w starej części osady, m.in. wzdłuż ulicy Spacerowej. * '''Kaplica pw. Matki Bożej Częstochowskiej''' (''ul. Spacerowa'') – drewniana kaplica wybudowana w latach 30. XX wieku w stylu kaszubskim z inicjatywy o. Anzelma Gądka. Charakteryzuje się prostą konstrukcją oraz wnętrzem wykończonym drewnem z elementami tradycyjnej kaszubskiej sztuki sakralnej. * '''Nocne niebo nad Bałtykiem''' – dzięki niskiemu zanieczyszczeniu światłem w kierunku północnym, szeroka plaża w Dębkach jest doskonałym miejscem do nocnych obserwacji astronomicznych, astrofotografii oraz wypatrywania zórz polarnych przy wysokiej aktywności słonecznej. == Zrób == * '''Spływy kajakowe rzeką Piaśnicą''' – jedna z największych atrakcji Dębek. Spływy rozpoczynają się zazwyczaj przy wypływie rzeki z Jeziora Żarnowieckiego (lub przy moście w Tyłowie) i prowadzą spokojnym, meandrującym korytem przez rezerwat przyrody aż do widowiskowego wpłynięcia kajakiem bezpośrednio do Bałtyku. Trasa jest bardzo łatwa, płytka i bezpieczna, dzięki czemu świetnie nadaje się dla początkujących oraz rodzin z dziećmi. * '''Plażowanie i spacery''' – dębecka plaża należy do najszerszych i najpiękniejszych na polskim wybrzeżu, charakteryzując się jasnym, drobnym piaskiem i osłonięciem pasem sosnowego lasu wydmowego. To doskonałe miejsce na odpoczynek, morskie kąpiele oraz długie spacery brzegiem morza – zarówno na wschód w stronę Karwi, jak i na zachód w kierunku dziewiczych plaż w stronę Białogóry. * '''Turystyka rowerowa''' – przez miejscowość przebiega międzynarodowy szlak rowerowy '''EuroVelo 10''' (R10) oraz liczne lokalne trasy leśne. Utwardzone i malownicze ścieżki wzdłuż wybrzeża pozwalają na komfortowe wycieczki rowerowe m.in. do Krokowej, Białogóry czy Karwi w otoczeniu lasów Nadmorskiego Parku Krajobrazowego. == Gdzie zjeść == Życie gastronomiczne Dębek koncentruje się niemal w całości wzdłuż dwóch głównych arterii miejscowości: '''ulicy Spacerowej''' (głównego ciągu handlowo-usługowego wsi) oraz '''ulicy Morskiej''' (prowadzącej bezpośrednio do głównego wejścia na plażę). To tutaj znajduje się największe zagęszczenie restauracji, smażalni ryb, jadłodajni z obiadami domowymi oraz punktów typu fast food. === Ryby i obiady domowe === * '''Gospodarstwo Rybackie Dębki (Wędzarnia)''' (''ul. Sosnowa, przy ul. Spacerowej'') – tradycyjna, lokalna wędzarnia ryb serwująca świeżo wędzone ryby morskie oraz słodkowodne. * '''Bar Na Fali''' (''ul. Spacerowa 40'') – smażalnia ryb i restauracja serwująca świeże ryby prosto z patelni oraz dania kuchni morskiej i tradycyjne zestawy obiadowe. * '''Obiady domowe u Hani''' (''ul. Spacerowa 15''), tel. +48 726 560 643 – popularny lokal serwujący tradycyjną polską kuchnię domową, świeże zupy oraz klasyczne zestawy obiadowe. * '''Obiady domowe KORAB''' (''ul. Kaczeńcowa 2, tuż przy ul. Spacerowej''), tel. +48 606 213 120 – posiłki domowe, dania mięsne i rybne serwowane w sprawdzonej formule obiadowej. * '''Bar Pod Dębami''' (''ul. Spacerowa 5'') – klasyczny bar ze sprawdzonym menu obiadowym, daniami kuchni polskiej i przekąskami. === Restauracje, Fast food, pizza i burgery === * '''Pan Kurczak''' (''ul. Spacerowa 57a''), [http://www.pankurczak.pl/ pankurczak.pl] – lokal specjalizujący się w soczystych i chrupiących kurczakach w złocistej panierce, frytkach oraz zestawach dla dzieci. * '''u Grubego / Gruby deLux''' (''ul. Spacerowa 81'') – popularny punkt gastronomiczny serwujący klasyczny fast food: burgery, zapiekanki, frytki i sycące przekąski. * '''Sunrise Pizza & Sunset Burger Dębki''' (''ul. Spacerowa'') – połączenie pizzerii i burgerowni, oferujące włoską pizzę wypiekaną na miejscu oraz klasyczne burgery wołowe. == Gdzie spać == Dębki dysponują zróżnicowaną bazą noclegową – od pól namiotowych i kempingów, przez tradycyjne domki letniskowe, po pensjonaty oraz całoroczne apartamenty. W szczycie sezonu letniego (lipiec–sierpień) większość miejsc rezerwowana jest z wielomiesięcznym wyprzedzeniem. === Polecane Apartamenty === * '''[https://www.novadebki.pl/ Villa NOVA Dębki]''', ul. Pogodna 6, tel. +48 698 096 805, e-mail: nova-debki@wp.pl – kameralny obiekt położony w cichej, zachodniej części Dębek, niedaleko rezerwatu i ujścia rzeki Piaśnicy. Oferuje nowoczesne, klimatyzowane apartamenty z aneksami kuchennymi. Na terenie ogrodzonej posesji znajduje się ogród z pergolą i placem zabaw, świetlica, zadaszona wiata na rowery oraz stanowisko do ładowania samochodów elektrycznych (EV). Obiekt przyjazny zwierzętom. === Polecane Domki letniskowe === * '''Fajne Miejsce Dębki''', ul. Sasankowa – kompleks komfortowych, drewnianych domków wypoczynkowych zlokalizowanych w spokojnej części miejscowości, z terenem rekreacyjnym dla rodzin z dziećmi. === Polecane Pokoje i kwatery === * '''Pokoje i Apartamenty Victoria''', ul. Spacerowa – obiekt położony w sąsiedztwie głównego ciągu usługowego Dębek, oferujący pokoje gościnne oraz apartamenty w bliskiej odległości od zejść na plażę. === Polecane Pola namiotowe i kempingi === * '''Pole Namiotowe Sterburta''', ul. Morska – jedno z najbardziej znanych pól namiotowych i kempingowych w Dębkach, usytuowane tuż przy osłoniętym pasie leśnym przy głównym dojściu do morza. Oferuje zaplecze sanitarne oraz parcele pod namioty, przyczepy i kampery. --- Szeroki katalog pozostałych obiektów noclegowych, kwater prywatnych oraz aktualne bazy wolnych terminów można znaleźć na lokalnym portalu [https://www.debki.pl/ debki.pl]. == Informacja Turystyczna == * '''[https://krokowa.pl/ Punkt Informacji Turystycznej w Dębkach]''', ul. Spacerowa (przy wejściu na plażę nr 21), tel. +48 532 149 612. Czynny w sezonie letnim (lipiec – sierpień) codziennie w godzinach 10:00–19:00. Udziela informacji o lokalnych atrakcjach, szlakach rowerowych oraz wydarzeniach w gminie Krokowa. == Najbliższe okolice == * '''Krokowa''' (ok. 11 km) – miejscowość gminna słynąca z zabytkowego, renesansowo-barokowego Pałacu w Krokowej z otaczającym go parkiem i muzeum, a także nowoczesnego Centrum Sportowo-Rekreacyjnego (z krytym basenem, saunami oraz kręgielnią). * '''Białogóra''' (ok. 13 km na zachód) – kameralna i spokojna miejscowość wypoczynkowa otoczona lasami oraz Rezerwatem Przyrody Białogóra. Znana z szerokich plaż, znanej stadniny koni oraz wyłączonego z ruchu samochodowego centrum. * '''Karwia''' (ok. 8 km na wschód) – sąsiednia, popularna miejscowość letniskowa z pasem wydmowym, szeroką piaszczystą plażą oraz bogatą infrastrukturą handlowo-gastronomiczną. 0k4qvp7jgdzcswf16ggy4t9p3jrkh4h 158359 158355 2026-08-20T09:07:07Z Rzuwig 144 Dodano kategorię "Powiat pucki" za pomocą [[w:pl:Narzędzia/HotCat|HotCat]] 158359 wikitext text/x-wiki '''Dębki''' – urokliwa, niegdyś kameralna osada rybacka, a dziś jedna z najbardziej cenionych i rozpoznawalnych miejscowości wypoczynkowych na polskim wybrzeżu. Leży w województwie pomorskim, w powiecie puckim, w gminie Krokowa, u ujścia malowniczej rzeki Piaśnicy do Morza Bałtyckiego. Miejscowość jest usytuowana na obszarze Nadmorskiego Parku Krajobrazowego oraz w bezpośrednim sąsiedztwie rezerwatu przyrody „Piaśnickie Łąki”. Dębki słyną z jednej z najszerszych, najbardziej piaszczystych i czystych plaż w Polsce, otoczonej pachnącym, gęstym pasem sosnowego lasu wydmowego. Miejscowość posiada unikalne położenie geograficzne – jest naturalnie ograniczona od zachodu nurtem rzeki Piaśnicy, od północy morskim brzegiem, a od południa i wschodu lasami, co pozwala zachować jej odrębny, zielony klimat. Dawna wieś kaszubska w okresie międzywojennym stała się ulubionym miejscem letniego wypoczynku polskiej inteligencji i artystów (przebywali tu m.in. Kazimierz Przerwa-Tetmajer i Feliks Nowowiejski). Dziś Dębki to popularny kurort chętnie wybierany przez rodziny z dziećmi, miłośników turystyki rowerowej (przez wieś przebiega międzynarodowy szlak EuroVelo 10 / Velo Baltica), pasjonatów spływów kajakowych kończących się wpłynięciem bezpośrednio do morza, a także osoby szukające bliskiego kontaktu z naturą i czystym, nadmorskim mikroklimatem. == Dojazd == === Samochodem === Dojazd do Dębek z większości rejonów Polski prowadzi przez Trójmiasto (Gdańsk/Gdynia). Należy kierować się na Redę, a następnie wybrać jedną z dwóch głównych tras: * '''Przez Wejherowo:''' Z drogi krajowej DK6 (lub drogi ekspresowej S6) skręca się w Wejherowie na drogę wojewódzką '''DW218''' do Krokowej, skąd lokalna droga przez Odargowo prowadzi bezpośrednio do Dębek. * '''Przez Puck:''' Z Redy drogą '''DW216''' w stronę Pucka, a następnie drogą wojewódzką '''DW213''' przez Celbowo i Żlistowo do Krokowej i dalej przez Odargowo do Dębek. '''Parkingi i opłaty:''' W sezonie letnim (lipiec – sierpień) w Dębkach obowiązuje strefa płatnego parkowania oraz działają liczne prywatne parkingi buforowe (przy wjazdach do miejscowości oraz wzdłuż ulicy Spacerowej i Morskiej). Ze względu na wąskie uliczki i duży ruch pieszy, zaleca się zostawienie samochodu na wyznaczonym parkingu i poruszanie się po Dębkach pieszo lub rowerem. === Pociągiem === Dębki nie posiadają bezpośredniego połączenia kolejowego. Najbliższe stacje kolejowe z regularnym ruchem pasażerskim to: * '''Wejherowo''' (ok. 30 km) – duży węzeł kolejowy ze stałymi połączeniami dalekobieżnymi (InterCity, TLK) oraz pociągami SKM z Trójmiasta. Przed dworcem znajduje się węzeł autobusowy, skąd ruszają bezpośrednie autobusy PKS do Dębek. * '''Puck''' (ok. 28 km) i '''Władysławowo''' (ok. 33 km) – stacje na linii kolejowej Gdynia Główna – Hel. === Autobusem === Komunikację autobusową do Dębek zapewnia przede wszystkim '''PKS Gdynia'''. * '''W sezonie letnim (czerwiec – wrzesień):''' Działa rozbudowana sieć połączeń bezpośrednich m.in. z Gdyni (Gdynia Główna), Wejherowa, Pucka, Władysławowa oraz Krokowej (linie regionalne, m.in. linia 653 i 666). * '''Przystanek główny:''' Zlokalizowany jest w centrum osady, nieopodal skrzyżowania ulic Morskiej i Spacerowej (ok. 170 m od ul. Pogodnej). === Rowerem === Dębki są wyjątkowo dogodnie zlokalizowane dla turystów podróżujących rowerem z sakwami: * Przez miejscowość przebiega międzynarodowy nadmorski szlak rowerowy '''EuroVelo 10 / R10 (Velo Baltica)'''. * Od strony wschodniej (z Karwi) szlak prowadzi nowo wybudowanymi i utwardzonymi ścieżkami leśnymi oraz asfaltowymi. * Od strony zachodniej (z Białogóry) trasa wiedzie malowniczymi, utwardzonymi drogami leśnymi przez rezerwat przyrody. === Samolotem === Najbliższym portem lotniczym jest '''Port Lotniczy Gdańsk im. Lecha Wałęsy (GDN)''', oddalony od Dębek o ok. 75 km. Z lotniska można dojechać pociągiem PKM/SKM do Gdyni lub Wejherowa, a stamtąd bezpośrednim autobusem PKS do Dębek, bądź skorzystać z wynajmu samochodu. == Zobacz == * '''Ujście rzeki Piaśnicy''' – malownicze miejsce, w którym słodkowodna, meandrująca rzeka Piaśnica wpada bezpośrednio do Morza Bałtyckiego na terenie Rezerwatu Prawobrzeżne Ujście Piaśnicy. Charakteryzuje się płytką, przejrzystą wodą i łagodnym prądem, co czyni je popularnym miejscem do spacerów oraz punktem docelowym spływów kajakowych. Najłatwiej dotrzeć tu spacerem plażą (wejście nr 24) lub ścieżką leśną. * '''Zabytkowe chałupy rybackie''' – charakterystyczne dla dawnej osady ryglowe i drewniane chaty z XIX oraz początków XX wieku (część o konstrukcji szachulcowej, tzw. „pruski mur”). Najlepiej zachowane obiekty można zobaczyć w starej części osady, m.in. wzdłuż ulicy Spacerowej. * '''Kaplica pw. Matki Bożej Częstochowskiej''' (''ul. Spacerowa'') – drewniana kaplica wybudowana w latach 30. XX wieku w stylu kaszubskim z inicjatywy o. Anzelma Gądka. Charakteryzuje się prostą konstrukcją oraz wnętrzem wykończonym drewnem z elementami tradycyjnej kaszubskiej sztuki sakralnej. * '''Nocne niebo nad Bałtykiem''' – dzięki niskiemu zanieczyszczeniu światłem w kierunku północnym, szeroka plaża w Dębkach jest doskonałym miejscem do nocnych obserwacji astronomicznych, astrofotografii oraz wypatrywania zórz polarnych przy wysokiej aktywności słonecznej. == Zrób == * '''Spływy kajakowe rzeką Piaśnicą''' – jedna z największych atrakcji Dębek. Spływy rozpoczynają się zazwyczaj przy wypływie rzeki z Jeziora Żarnowieckiego (lub przy moście w Tyłowie) i prowadzą spokojnym, meandrującym korytem przez rezerwat przyrody aż do widowiskowego wpłynięcia kajakiem bezpośrednio do Bałtyku. Trasa jest bardzo łatwa, płytka i bezpieczna, dzięki czemu świetnie nadaje się dla początkujących oraz rodzin z dziećmi. * '''Plażowanie i spacery''' – dębecka plaża należy do najszerszych i najpiękniejszych na polskim wybrzeżu, charakteryzując się jasnym, drobnym piaskiem i osłonięciem pasem sosnowego lasu wydmowego. To doskonałe miejsce na odpoczynek, morskie kąpiele oraz długie spacery brzegiem morza – zarówno na wschód w stronę Karwi, jak i na zachód w kierunku dziewiczych plaż w stronę Białogóry. * '''Turystyka rowerowa''' – przez miejscowość przebiega międzynarodowy szlak rowerowy '''EuroVelo 10''' (R10) oraz liczne lokalne trasy leśne. Utwardzone i malownicze ścieżki wzdłuż wybrzeża pozwalają na komfortowe wycieczki rowerowe m.in. do Krokowej, Białogóry czy Karwi w otoczeniu lasów Nadmorskiego Parku Krajobrazowego. == Gdzie zjeść == Życie gastronomiczne Dębek koncentruje się niemal w całości wzdłuż dwóch głównych arterii miejscowości: '''ulicy Spacerowej''' (głównego ciągu handlowo-usługowego wsi) oraz '''ulicy Morskiej''' (prowadzącej bezpośrednio do głównego wejścia na plażę). To tutaj znajduje się największe zagęszczenie restauracji, smażalni ryb, jadłodajni z obiadami domowymi oraz punktów typu fast food. === Ryby i obiady domowe === * '''Gospodarstwo Rybackie Dębki (Wędzarnia)''' (''ul. Sosnowa, przy ul. Spacerowej'') – tradycyjna, lokalna wędzarnia ryb serwująca świeżo wędzone ryby morskie oraz słodkowodne. * '''Bar Na Fali''' (''ul. Spacerowa 40'') – smażalnia ryb i restauracja serwująca świeże ryby prosto z patelni oraz dania kuchni morskiej i tradycyjne zestawy obiadowe. * '''Obiady domowe u Hani''' (''ul. Spacerowa 15''), tel. +48 726 560 643 – popularny lokal serwujący tradycyjną polską kuchnię domową, świeże zupy oraz klasyczne zestawy obiadowe. * '''Obiady domowe KORAB''' (''ul. Kaczeńcowa 2, tuż przy ul. Spacerowej''), tel. +48 606 213 120 – posiłki domowe, dania mięsne i rybne serwowane w sprawdzonej formule obiadowej. * '''Bar Pod Dębami''' (''ul. Spacerowa 5'') – klasyczny bar ze sprawdzonym menu obiadowym, daniami kuchni polskiej i przekąskami. === Restauracje, Fast food, pizza i burgery === * '''Pan Kurczak''' (''ul. Spacerowa 57a''), [http://www.pankurczak.pl/ pankurczak.pl] – lokal specjalizujący się w soczystych i chrupiących kurczakach w złocistej panierce, frytkach oraz zestawach dla dzieci. * '''u Grubego / Gruby deLux''' (''ul. Spacerowa 81'') – popularny punkt gastronomiczny serwujący klasyczny fast food: burgery, zapiekanki, frytki i sycące przekąski. * '''Sunrise Pizza & Sunset Burger Dębki''' (''ul. Spacerowa'') – połączenie pizzerii i burgerowni, oferujące włoską pizzę wypiekaną na miejscu oraz klasyczne burgery wołowe. == Gdzie spać == Dębki dysponują zróżnicowaną bazą noclegową – od pól namiotowych i kempingów, przez tradycyjne domki letniskowe, po pensjonaty oraz całoroczne apartamenty. W szczycie sezonu letniego (lipiec–sierpień) większość miejsc rezerwowana jest z wielomiesięcznym wyprzedzeniem. === Polecane Apartamenty === * '''[https://www.novadebki.pl/ Villa NOVA Dębki]''', ul. Pogodna 6, tel. +48 698 096 805, e-mail: nova-debki@wp.pl – kameralny obiekt położony w cichej, zachodniej części Dębek, niedaleko rezerwatu i ujścia rzeki Piaśnicy. Oferuje nowoczesne, klimatyzowane apartamenty z aneksami kuchennymi. Na terenie ogrodzonej posesji znajduje się ogród z pergolą i placem zabaw, świetlica, zadaszona wiata na rowery oraz stanowisko do ładowania samochodów elektrycznych (EV). Obiekt przyjazny zwierzętom. === Polecane Domki letniskowe === * '''Fajne Miejsce Dębki''', ul. Sasankowa – kompleks komfortowych, drewnianych domków wypoczynkowych zlokalizowanych w spokojnej części miejscowości, z terenem rekreacyjnym dla rodzin z dziećmi. === Polecane Pokoje i kwatery === * '''Pokoje i Apartamenty Victoria''', ul. Spacerowa – obiekt położony w sąsiedztwie głównego ciągu usługowego Dębek, oferujący pokoje gościnne oraz apartamenty w bliskiej odległości od zejść na plażę. === Polecane Pola namiotowe i kempingi === * '''Pole Namiotowe Sterburta''', ul. Morska – jedno z najbardziej znanych pól namiotowych i kempingowych w Dębkach, usytuowane tuż przy osłoniętym pasie leśnym przy głównym dojściu do morza. Oferuje zaplecze sanitarne oraz parcele pod namioty, przyczepy i kampery. --- Szeroki katalog pozostałych obiektów noclegowych, kwater prywatnych oraz aktualne bazy wolnych terminów można znaleźć na lokalnym portalu [https://www.debki.pl/ debki.pl]. == Informacja Turystyczna == * '''[https://krokowa.pl/ Punkt Informacji Turystycznej w Dębkach]''', ul. Spacerowa (przy wejściu na plażę nr 21), tel. +48 532 149 612. Czynny w sezonie letnim (lipiec – sierpień) codziennie w godzinach 10:00–19:00. Udziela informacji o lokalnych atrakcjach, szlakach rowerowych oraz wydarzeniach w gminie Krokowa. == Najbliższe okolice == * '''Krokowa''' (ok. 11 km) – miejscowość gminna słynąca z zabytkowego, renesansowo-barokowego Pałacu w Krokowej z otaczającym go parkiem i muzeum, a także nowoczesnego Centrum Sportowo-Rekreacyjnego (z krytym basenem, saunami oraz kręgielnią). * '''Białogóra''' (ok. 13 km na zachód) – kameralna i spokojna miejscowość wypoczynkowa otoczona lasami oraz Rezerwatem Przyrody Białogóra. Znana z szerokich plaż, znanej stadniny koni oraz wyłączonego z ruchu samochodowego centrum. * '''Karwia''' (ok. 8 km na wschód) – sąsiednia, popularna miejscowość letniskowa z pasem wydmowym, szeroką piaszczystą plażą oraz bogatą infrastrukturą handlowo-gastronomiczną. [[Kategoria:Powiat pucki]] 0yzqzf3etx37qm2n4gn6qjhv5hoy2ir 158360 158359 2026-08-20T09:24:48Z Katafrakt 3500 wikivoyagyzacja 158360 wikitext text/x-wiki {{top-banner}} '''Dębki''' – urokliwa, niegdyś kameralna osada rybacka, a dziś jedna z najbardziej cenionych i rozpoznawalnych miejscowości wypoczynkowych na polskim wybrzeżu. Leży w [[województwo pomorskie|województwie pomorskim]], w [[powiat pucki|powiecie puckim]], w gminie Krokowa, u ujścia malowniczej rzeki Piaśnicy do [[Morze Bałtyckie|Morza Bałtyckiego]]. Miejscowość jest usytuowana na obszarze Nadmorskiego Parku Krajobrazowego oraz w bezpośrednim sąsiedztwie rezerwatu przyrody „Piaśnickie Łąki”. Dębki słyną z jednej z najszerszych, najbardziej piaszczystych i czystych plaż w Polsce, otoczonej pachnącym, gęstym pasem sosnowego lasu wydmowego. Miejscowość posiada unikalne położenie geograficzne – jest naturalnie ograniczona od zachodu nurtem rzeki Piaśnicy, od północy morskim brzegiem, a od południa i wschodu lasami, co pozwala zachować jej odrębny, zielony klimat. Dawna wieś kaszubska w okresie międzywojennym stała się ulubionym miejscem letniego wypoczynku polskiej inteligencji i artystów (przebywali tu m.in. Kazimierz Przerwa-Tetmajer i Feliks Nowowiejski). Dziś Dębki to popularny kurort chętnie wybierany przez rodziny z dziećmi, miłośników turystyki rowerowej (przez wieś przebiega międzynarodowy szlak EuroVelo 10 / Velo Baltica), pasjonatów spływów kajakowych kończących się wpłynięciem bezpośrednio do morza, a także osoby szukające bliskiego kontaktu z naturą i czystym, nadmorskim mikroklimatem. == Dojazd == === Samochodem === Dojazd do Dębek z większości rejonów Polski prowadzi przez [[Trójmiasto]]. Należy kierować się na [[Reda|Redę]], a następnie wybrać jedną z dwóch głównych tras: * '''Przez Wejherowo:''' Z drogi krajowej DK6 (lub drogi ekspresowej S6) skręca się w [[Wejherowo|Wejherowie]] na drogę wojewódzką '''DW218''' do Krokowej, skąd lokalna droga przez [[Odargowo]] prowadzi bezpośrednio do Dębek. * '''Przez Puck:''' Z Redy drogą '''DW216''' w stronę [[Puck]]a, a następnie drogą wojewódzką '''DW213''' przez [[Celbowo]] i [[Żlistowo]] do [[Krokowa|Krokowej]] i dalej przez Odargowo do Dębek. ==== Parkingi i opłaty ==== W sezonie letnim (lipiec – sierpień) w Dębkach obowiązuje strefa płatnego parkowania oraz działają liczne prywatne parkingi buforowe (przy wjazdach do miejscowości oraz wzdłuż ulicy Spacerowej i Morskiej). Ze względu na wąskie uliczki i duży ruch pieszy, zaleca się zostawienie samochodu na wyznaczonym parkingu i poruszanie się po Dębkach pieszo lub rowerem. === Pociągiem === Dębki nie posiadają bezpośredniego połączenia kolejowego. Najbliższe stacje kolejowe z regularnym ruchem pasażerskim to: * '''Wejherowo''' (ok. 30 km) – duży węzeł kolejowy ze stałymi połączeniami dalekobieżnymi (InterCity, TLK) oraz pociągami SKM z Trójmiasta. Przed dworcem znajduje się węzeł autobusowy, skąd ruszają bezpośrednie autobusy PKS do Dębek. * '''Puck''' (ok. 28 km) i '''Władysławowo''' (ok. 33 km) – stacje na linii kolejowej Gdynia Główna – Hel. === Autobusem === Komunikację autobusową do Dębek zapewnia przede wszystkim '''PKS Gdynia'''. * '''W sezonie letnim (czerwiec – wrzesień):''' Działa rozbudowana sieć połączeń bezpośrednich m.in. z Gdyni (Gdynia Główna), Wejherowa, Pucka, Władysławowa oraz Krokowej (linie regionalne, m.in. linia 653 i 666). * '''Przystanek główny:''' Zlokalizowany jest w centrum osady, nieopodal skrzyżowania ulic Morskiej i Spacerowej (ok. 170 m od ul. Pogodnej). === Rowerem === Dębki są wyjątkowo dogodnie zlokalizowane dla turystów podróżujących rowerem z sakwami: * Przez miejscowość przebiega międzynarodowy nadmorski szlak rowerowy '''EuroVelo 10 / R10 (Velo Baltica)'''. * Od strony wschodniej (z Karwi) szlak prowadzi nowo wybudowanymi i utwardzonymi ścieżkami leśnymi oraz asfaltowymi. * Od strony zachodniej (z Białogóry) trasa wiedzie malowniczymi, utwardzonymi drogami leśnymi przez rezerwat przyrody. === Samolotem === Najbliższym portem lotniczym jest '''Port Lotniczy Gdańsk im. Lecha Wałęsy (GDN)''', oddalony od Dębek o ok. 75 km. Z lotniska można dojechać pociągiem PKM/SKM do Gdyni lub Wejherowa, a stamtąd bezpośrednim autobusem PKS do Dębek, bądź skorzystać z wynajmu samochodu. == Zobacz == * '''Ujście rzeki Piaśnicy''' – malownicze miejsce, w którym słodkowodna, meandrująca rzeka Piaśnica wpada bezpośrednio do Morza Bałtyckiego na terenie Rezerwatu Prawobrzeżne Ujście Piaśnicy. Charakteryzuje się płytką, przejrzystą wodą i łagodnym prądem, co czyni je popularnym miejscem do spacerów oraz punktem docelowym spływów kajakowych. Najłatwiej dotrzeć tu spacerem plażą (wejście nr 24) lub ścieżką leśną. * '''Zabytkowe chałupy rybackie''' – charakterystyczne dla dawnej osady ryglowe i drewniane chaty z XIX oraz początków XX wieku (część o konstrukcji szachulcowej, tzw. „pruski mur”). Najlepiej zachowane obiekty można zobaczyć w starej części osady, m.in. wzdłuż ulicy Spacerowej. * '''Kaplica pw. Matki Bożej Częstochowskiej''' (''ul. Spacerowa'') – drewniana kaplica wybudowana w latach 30. XX wieku w stylu kaszubskim z inicjatywy o. Anzelma Gądka. Charakteryzuje się prostą konstrukcją oraz wnętrzem wykończonym drewnem z elementami tradycyjnej kaszubskiej sztuki sakralnej. * '''Nocne niebo nad Bałtykiem''' – dzięki niskiemu zanieczyszczeniu światłem w kierunku północnym, szeroka plaża w Dębkach jest doskonałym miejscem do nocnych obserwacji astronomicznych, astrofotografii oraz wypatrywania zórz polarnych przy wysokiej aktywności słonecznej. == Zrób == * '''Spływy kajakowe rzeką Piaśnicą''' – jedna z największych atrakcji Dębek. Spływy rozpoczynają się zazwyczaj przy wypływie rzeki z Jeziora Żarnowieckiego (lub przy moście w Tyłowie) i prowadzą spokojnym, meandrującym korytem przez rezerwat przyrody aż do widowiskowego wpłynięcia kajakiem bezpośrednio do Bałtyku. Trasa jest bardzo łatwa, płytka i bezpieczna, dzięki czemu świetnie nadaje się dla początkujących oraz rodzin z dziećmi. * '''Plażowanie i spacery''' – dębecka plaża należy do najszerszych i najpiękniejszych na polskim wybrzeżu, charakteryzując się jasnym, drobnym piaskiem i osłonięciem pasem sosnowego lasu wydmowego. To doskonałe miejsce na odpoczynek, morskie kąpiele oraz długie spacery brzegiem morza – zarówno na wschód w stronę Karwi, jak i na zachód w kierunku dziewiczych plaż w stronę Białogóry. * '''Turystyka rowerowa''' – przez miejscowość przebiega międzynarodowy szlak rowerowy '''EuroVelo 10''' (R10) oraz liczne lokalne trasy leśne. Utwardzone i malownicze ścieżki wzdłuż wybrzeża pozwalają na komfortowe wycieczki rowerowe m.in. do Krokowej, Białogóry czy Karwi w otoczeniu lasów Nadmorskiego Parku Krajobrazowego. == Gdzie zjeść == Życie gastronomiczne Dębek koncentruje się niemal w całości wzdłuż dwóch głównych arterii miejscowości: '''ulicy Spacerowej''' (głównego ciągu handlowo-usługowego wsi) oraz '''ulicy Morskiej''' (prowadzącej bezpośrednio do głównego wejścia na plażę). To tutaj znajduje się największe zagęszczenie restauracji, smażalni ryb, jadłodajni z obiadami domowymi oraz punktów typu fast food. === Ryby i obiady domowe === * '''Gospodarstwo Rybackie Dębki (Wędzarnia)''' (''ul. Sosnowa, przy ul. Spacerowej'') – tradycyjna, lokalna wędzarnia ryb serwująca świeżo wędzone ryby morskie oraz słodkowodne. * '''Bar Na Fali''' (''ul. Spacerowa 40'') – smażalnia ryb i restauracja serwująca świeże ryby prosto z patelni oraz dania kuchni morskiej i tradycyjne zestawy obiadowe. * '''Obiady domowe u Hani''' (''ul. Spacerowa 15''), tel. +48 726 560 643 – popularny lokal serwujący tradycyjną polską kuchnię domową, świeże zupy oraz klasyczne zestawy obiadowe. * '''Obiady domowe KORAB''' (''ul. Kaczeńcowa 2, tuż przy ul. Spacerowej''), tel. +48 606 213 120 – posiłki domowe, dania mięsne i rybne serwowane w sprawdzonej formule obiadowej. * '''Bar Pod Dębami''' (''ul. Spacerowa 5'') – klasyczny bar ze sprawdzonym menu obiadowym, daniami kuchni polskiej i przekąskami. === Restauracje, Fast food, pizza i burgery === * '''Pan Kurczak''' (''ul. Spacerowa 57a''), [http://www.pankurczak.pl/ pankurczak.pl] – lokal specjalizujący się w soczystych i chrupiących kurczakach w złocistej panierce, frytkach oraz zestawach dla dzieci. * '''u Grubego / Gruby deLux''' (''ul. Spacerowa 81'') – popularny punkt gastronomiczny serwujący klasyczny fast food: burgery, zapiekanki, frytki i sycące przekąski. * '''Sunrise Pizza & Sunset Burger Dębki''' (''ul. Spacerowa'') – połączenie pizzerii i burgerowni, oferujące włoską pizzę wypiekaną na miejscu oraz klasyczne burgery wołowe. == Gdzie spać == Dębki dysponują zróżnicowaną bazą noclegową – od pól namiotowych i kempingów, przez tradycyjne domki letniskowe, po pensjonaty oraz całoroczne apartamenty. W szczycie sezonu letniego (lipiec–sierpień) większość miejsc rezerwowana jest z wielomiesięcznym wyprzedzeniem. === Polecane Apartamenty === * '''[https://www.novadebki.pl/ Villa NOVA Dębki]''', ul. Pogodna 6, tel. +48 698 096 805, e-mail: nova-debki@wp.pl – kameralny obiekt położony w cichej, zachodniej części Dębek, niedaleko rezerwatu i ujścia rzeki Piaśnicy. Oferuje nowoczesne, klimatyzowane apartamenty z aneksami kuchennymi. Na terenie ogrodzonej posesji znajduje się ogród z pergolą i placem zabaw, świetlica, zadaszona wiata na rowery oraz stanowisko do ładowania samochodów elektrycznych (EV). Obiekt przyjazny zwierzętom. === Polecane Domki letniskowe === * '''Fajne Miejsce Dębki''', ul. Sasankowa – kompleks komfortowych, drewnianych domków wypoczynkowych zlokalizowanych w spokojnej części miejscowości, z terenem rekreacyjnym dla rodzin z dziećmi. === Polecane Pokoje i kwatery === * '''Pokoje i Apartamenty Victoria''', ul. Spacerowa – obiekt położony w sąsiedztwie głównego ciągu usługowego Dębek, oferujący pokoje gościnne oraz apartamenty w bliskiej odległości od zejść na plażę. === Polecane Pola namiotowe i kempingi === * '''Pole Namiotowe Sterburta''', ul. Morska – jedno z najbardziej znanych pól namiotowych i kempingowych w Dębkach, usytuowane tuż przy osłoniętym pasie leśnym przy głównym dojściu do morza. Oferuje zaplecze sanitarne oraz parcele pod namioty, przyczepy i kampery. --- Szeroki katalog pozostałych obiektów noclegowych, kwater prywatnych oraz aktualne bazy wolnych terminów można znaleźć na lokalnym portalu [https://www.debki.pl/ debki.pl]. == Informacja Turystyczna == * '''[https://krokowa.pl/ Punkt Informacji Turystycznej w Dębkach]''', ul. Spacerowa (przy wejściu na plażę nr 21), tel. +48 532 149 612. Czynny w sezonie letnim (lipiec – sierpień) codziennie w godzinach 10:00–19:00. Udziela informacji o lokalnych atrakcjach, szlakach rowerowych oraz wydarzeniach w gminie Krokowa. == Najbliższe okolice == * [[Krokowa]] (ok. 11 km) – miejscowość gminna słynąca z zabytkowego, renesansowo-barokowego Pałacu w Krokowej z otaczającym go parkiem i muzeum, a także nowoczesnego Centrum Sportowo-Rekreacyjnego (z krytym basenem, saunami oraz kręgielnią). * [[Białogóra]] (ok. 13 km na zachód) – kameralna i spokojna miejscowość wypoczynkowa otoczona lasami oraz Rezerwatem Przyrody Białogóra. Znana z szerokich plaż, znanej stadniny koni oraz wyłączonego z ruchu samochodowego centrum. * [[Karwia]] (ok. 8 km na wschód) – sąsiednia, popularna miejscowość letniskowa z pasem wydmowym, szeroką piaszczystą plażą oraz bogatą infrastrukturą handlowo-gastronomiczną. {{jest w|powiat pucki}} [[Kategoria:Powiat pucki]] grx9lj2giofigskrq6nxko7mzuofx8q