Gdynia

<mediawiki xmlns="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/" xmlns:xsi="http://www.w3.org/2001/XMLSchema-instance" xsi:schemaLocation="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/ http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11.xsd" version="0.11" xml:lang="pl">
  <siteinfo>
    <sitename>Wikipodróże</sitename>
    <dbname>plwikivoyage</dbname>
    <base>https://pl.wikivoyage.org/wiki/Strona_g%C5%82%C3%B3wna</base>
    <generator>MediaWiki 1.47.0-wmf.16</generator>
    <case>first-letter</case>
    <namespaces>
      <namespace key="-2" case="first-letter">Media</namespace>
      <namespace key="-1" case="first-letter">Specjalna</namespace>
      <namespace key="0" case="first-letter" />
      <namespace key="1" case="first-letter">Dyskusja</namespace>
      <namespace key="2" case="first-letter">Użytkownik</namespace>
      <namespace key="3" case="first-letter">Dyskusja użytkownika</namespace>
      <namespace key="4" case="first-letter">Wikipodróże</namespace>
      <namespace key="5" case="first-letter">Dyskusja Wikipodróży</namespace>
      <namespace key="6" case="first-letter">Plik</namespace>
      <namespace key="7" case="first-letter">Dyskusja pliku</namespace>
      <namespace key="8" case="first-letter">MediaWiki</namespace>
      <namespace key="9" case="first-letter">Dyskusja MediaWiki</namespace>
      <namespace key="10" case="first-letter">Szablon</namespace>
      <namespace key="11" case="first-letter">Dyskusja szablonu</namespace>
      <namespace key="12" case="first-letter">Pomoc</namespace>
      <namespace key="13" case="first-letter">Dyskusja pomocy</namespace>
      <namespace key="14" case="first-letter">Kategoria</namespace>
      <namespace key="15" case="first-letter">Dyskusja kategorii</namespace>
      <namespace key="710" case="first-letter">TimedText</namespace>
      <namespace key="711" case="first-letter">TimedText talk</namespace>
      <namespace key="828" case="first-letter">Moduł</namespace>
      <namespace key="829" case="first-letter">Dyskusja modułu</namespace>
      <namespace key="1728" case="first-letter">Wydarzenie</namespace>
      <namespace key="1729" case="first-letter">Dyskusja wydarzenia</namespace>
    </namespaces>
  </siteinfo>
  <page>
    <title>Gdynia</title>
    <ns>0</ns>
    <id>610</id>
    <revision>
      <id>158445</id>
      <parentid>158408</parentid>
      <timestamp>2026-08-24T16:52:46Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Moromar</username>
        <id>2451</id>
      </contributor>
      <comment>/* Pociągiem */</comment>
      <origin>158445</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="13764" sha1="8vpfgam6trykrccajlem149f4tlxilv" xml:space="preserve">{{Top-banner|unesco=yes}}
{{Miejscowość infobox
 |nazwa            = Gdynia
 |nazwa oryginalna = 
 |widok            = Gdynia-centrum.jpg
 |opis             = 
 |herb             = POL_Gdynia_COA.svg
 |mapa             = 
 |państwo          = [[Plik:Flag of Poland.svg|20px]] [[Polska]]
 |region           = [[Plik:POL_województwo_pomorskie_flag.svg|20px]] [[Województwo pomorskie]]
 |powierzchnia     = 391,51
 |wysokość         = 36
 |ludność          = 238 700
 |prefiks          = +48 58
 |kod pocztowy     = 81-000 do 81-919
 |www              = https://www.gdynia.pl/
}}
'''Gdynia''' to miasto portowe w północnej [[Polska|Polsce]]. Wraz z pobliskimi [[Gdańsk]]iem i [[Sopot]]em, często określane jest mianem [[Trójmiasto|Trójmiasta]]. Pierwsze wzmianki o Gdyni pochodzą z XIII wieku, kiedy była jeszcze wioską rybacką. Jednak po I wojnie światowej Gdynia zyskała na znaczeniu, kiedy została całkowicie odbudowana i przekształcona w miasto planowe, pełne modernistycznej architektury, z portem wojskowym i portem morskim, który służył nowo niepodległej Polsce. Nadal jest jednym z najważniejszych miast nadmorskich w Polsce, z dużym ruchem towarowym i bazą marynarki wojennej. W 2026 roku centrum miasta zostało wpisane na [[Lista światowego dziedzictwa UNESCO|Listę światowego dziedzictwa UNESCO]].

== Charakterystyka ==
[[Plik:Gdynia Districts Fulfiled.png|thumb|upright=1.5|Dzielnice Gdyni]]
[[Plik:Denkmal gdynia skwer.jpg|mały|upright|Pomnik na zakończeniu Skweru Kościuszki |alt=]]
Osada wzmiankowana w XIII wieku, prawa miejskie nadane 10 lutego 1926 roku. Miasto powstało głównie dzięki potrzebie posiadania przez Polskę portu morskiego nie znajdującego się – w przeciwieństwie do Gdańska – w strefie wpływów Niemiec. Dynamiczny rozwój miasta przerwał wybuch II wojny światowej. Unikatowe na skalę europejską modernistyczne centrum miasta przetrwało zarówno walki we wrześniu 1939, jak i w marcu 1945. W grudniu 1970 Gdynia była areną strajków robotniczych, w wyniku których, według oficjalnych danych, zginęły 23 osoby. Obecnie populacja miasta wynosi ok. 250 tys. mieszkańców.

=== Dzielnice ===
Miasto podzielone jest na 22 dzielnice, z których największą popularnością wśród turystów cieszą się te z dostępem do plaży nad Morzem Bałtyckim.

* {{Znacznik|'''Babie Doły'''|54.581111|18.539722|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''Babie Doły'''
* {{Znacznik|'''Oksywie'''|54.549444|18.539722|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''Oksywie'''
* {{Znacznik|'''Śródmieście'''|54.51953|18.53891|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''Śródmieście'''
* {{Znacznik|'''Kamienna Góra'''|54.511667|18.546667|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''Kamienna Góra'''
* {{Znacznik|'''Wzgórze Św. Maksymiliana'''|54.503056|18.541667|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''Wzgórze Św. Maksymiliana'''
* {{Znacznik|'''Redłowo'''|54.4925|18.546667|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''Redłowo'''
* {{Znacznik|'''Orłowo'''|54.479444|18.5525|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''Orłowo'''

== Dojazd ==
=== Samolotem ===
Najbliższe lotnisko znajduje się w pobliskim {{Znacznik|Port lotniczy Gdańsk|54.3775|18.466111|typ=transport}}'''[https://www.airport.gdansk.pl/ Porcie Lotniczym im. Lecha Wałęsy w Gdańsku]''' ({{IATA|GDN}}), 25 km od centrum miasta. Lotnisko jest popularnym celem tanich lotów z wielu europejskich lotnisk. Dostępne są również loty krajowe.

Pociągi regionalne obsługiwane przez '''[https://polregio.pl/pl/rozklad-jazdy-i-mapa-polaczen/rozklad-jazdy/ Polregio]''' kursują między lotniskiem (Gdańsk Port Lotniczy) a dworcem Gdynia Główna. Podróż pociągiem trwa około 30 minut.

=== Koleją ===
[[Plik:Dworzec Główny betonowe 05.jpg|thumbnail|right|Dworzec Gdynia Główna]]
Gdynia jest jednym z największych węzłów kolejowych w [[Polska|Polsce]], oferującym połączenia do [[Warszawa|Warszawy]], [[Kraków|Krakowa]], [[Poznań|Poznania]], [[Wrocław]]ia, [[Katowice|Katowic]], [[Szczecin]]a, [[Toruń|Torunia]], [[Białystok|Białegostoku]] i wielu innych miast. Dostępnych jest również kilka pociągów międzynarodowych, w tym codzienne połączenia z [[Berlin]]a. Wszystkie pociągi główne obsługiwane są przez '''[https://www.pkp.pl/ PKP]'''.

Podróżując po nadmorskich rejonach [[Gdańsk]]a, [[Sopot]]u i Gdyni, warto zwrócić uwagę na podmiejską kolej SKM. Podróż z pobliskiego [[Gdańsk]]a zajmuje około 35 minut (6,50 zł) dzięki częstym pociągom '''[https://www.skm.pkp.pl/ SKM]''', które odjeżdżają co 8–20 minut.

W 2024 roku CD uruchomiło również bezpośrednie połączenie z [[Praga|Pragi]] do Gdyni o nazwie ''[https://www.ceskedrahy.cz/en/Baltic-express Baltic Express]'', kursujące cztery razy dziennie. Pociąg zatrzymuje się na trasie przez [[Pardubice]] i [[Wrocław]], a bilety kosztują od 800 koron (około 33 euro).

{{Znacznik|Dworzec kolejowy Gdynia Główna|54.5213 |18.5296 |typ=transport}}'''Dworzec kolejowy Gdynia Główna'''.

=== Samochodem ===
Z [[Gdańsk]]a trasą [[Plik:Tabliczka_E75.svg|25px]] na wschód wzdłuż wybrzeża.

=== Autobusem ===
{{Znacznik|Dworzec autobusowy|54.52181059473161|18.52986916201129|typ=transport}}'''Dworzec autobusowy''' znajduje się przy stacji kolejowej.

=== Statkiem ===
Ze [[Szwecja|Szwecji]]: [[Karlskrona]]-Gdynia linią [https://www.stenaline.pl/ Stena Line]. Jednodniowa wycieczka dla pasażera z rowerem kosztuje około 240 zł.

Dodatkowo, '''[https://www.zegluga.pl/ Żegluga Gdańska]''' oferuje raz w tygodniu przeprawę promową z małego miasta portowego [[Bałtijsk]] w [[Obwód królewiecki|enklawie kaliningradzkiej]].

{{Znacznik|Terminal promowy|54.533538021434175|18.54604693444345|typ=transport}}'''Terminal promowy'''.

== Warto zobaczyć ==
* '''Molo Południowe, Skwer Kościuszki i Bulwar Nadmorski''': Akwarium Gdyńskie, Aleja Statków Pasażerskich (wmurowane w nabrzeże tablice pamiątkowe wycieczkowców), statki-muzea żaglowiec SV Dar Pomorza i niszczyciel ORP Błyskawica, Planetarium, Marina, Muzeum Miasta Gdyni, Muzeum Marynarki Wojennej (w tym Ekspozycja Plenerowa Broni i Uzbrojenia Morskiego), Bulwar Nadmorski i Plaża Miejska
* '''ul. Świętojańska i Kamienna Góra''': Szlak Modernizmu, Park na Kamiennej Górze i taras widokowy z widokiem na Molo Południowe, Zatokę Gdańską i Śródmieście przy Krzyżu na Kamiennej Górze
* '''Śródmieście''': Plac Kaszubski z pomnikiem Antoniego Abrahama i klimatyczną ławeczką z rybakiem i jego żoną, brukowana ul. Starowiejska i Domek Abrahama (filia Muzeum Miasta Gdyni przy ul. Starowiejskiej 30), zabytkowa łukowa Hala Targowa (ul. Wójta Radtkego 36)
* '''Port Gdynia''': Nabrzeże Francuskie (tutaj cumują w sezonie wielkie wycieczkowce) i zabytkowy Dworzec Morski z organizowanym Muzeum Emigracji, zabytki architektury portowej przy ul. Polskiej
* '''Orłowo i Redłowo''': Zespół parkowo-pałacowy, Molo w Orłowie, przystań rybacka i skansen rybacki w Orłowie, Domek Żeromskiego, plaża w Orłowie i Cypel Redłowski, wybrzeże klifowe, Rezerwat Przyrody „Kępa Redłowska” ze ścieżkami spacerowymi i 11 BAS (Baterią Artylerii Stałej) i transzejami, Plaża Redłowo. Przy wietrze wiejącym ze wschodu nad klifem w Orłowie można często spotkać paralotniarzy startujących przy promenadzie Marysieńki&lt;ref&gt;https://leonardo.pgxc.pl/startowisko/12478&lt;/ref&gt;.
* '''Kolibki''': Park Kolibki, Kolibki Adventure Park, wieża widokowa
* '''okolice GOSiR''': Pomorski Park Naukowo-Technologiczny (w tym Centrum Nauki Experyment), kładka piesza, stadion piłkarski, Narodowy Stadion Rugby, Hala Sportowo-Widowiskowa „Gdynia”
* Gdyńskie Muzeum Motoryzacji
* Sea Towers

== Atrakcje turystyczne ==

== Komunikacja ==
{{mapa|54.515|18.54|zoom=14|grupy=transport,zobacz,natura,jedzenie,bar,nocleg,atrakcja,zakupy,alarm,zdrowie,zabytek,kontakt,nauka,punkt,rower,parking,obszar,metro,praca}}
=== Autobusem ===
'''[https://zkmgdynia.pl/ Zarząd Komunikacji Miejskiej]''' (ZKM) obsługuje autobusy i trolejbusy. Sieć komunikacyjna jest sprawna i kursuje często. Mieszkańcy chętnie pomagają w znalezieniu właściwej drogi, ale zawsze warto zapytać kilka osób i sprawdzić, czy udzielają takich samych informacji.

Możesz skorzystać z biletu ulgowego, jeśli możesz okazać międzynarodową legitymację studencką i masz mniej niż 26 lat.

Bilety na autobus:

* bilety normalne 3,20 zł
* bilet ulgowy 1,60 zł
* bilet na linie ekspresowe i bilet na autobus nocny 4,20 zł (ulgowy: 2,10 zł)
* Na wszystkie trolejbusy, autobusy dzienne i nocne obowiązuje bilet 24-godzinny (13 zł/6,50 zł).
[[Plik:Trolejbus solaris trollino12t.jpg|thumb|Trolejbus Solaris Trollino 12T w Gdyni. W Polsce można go zobaczyć jedynie w Gdyni i [[Tychy|Tychach]].]]
Oto klucz do zrozumienia numerów linii autobusowych i trolejbusowych w Gdyni:

* &lt;span style=&quot;border:1px solid darkgrey; background-color:darkblue; color:white;&quot;&gt; '''Nxx''' &lt;/span&gt; są trasami nocnymi.
* &lt;span style=&quot;border:1px solid black; background-color:white; color:black;&quot;&gt; '''5xx''' &lt;/span&gt; są to specjalne trasy, które kursują tylko kilka dni w roku (z wyjątkiem linii 520 i 530).
* &lt;span style=&quot;border:1px solid red; background-color:white; color:red;&quot;&gt;'''G'''&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;border:1px solid red; background-color:white; color:red;&quot;&gt;'''J'''&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;border:1px solid red; background-color:white; color:red;&quot;&gt;'''K'''&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;border:1px solid red; background-color:white; color:red;&quot;&gt;'''M'''&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;border:1px solid red; background-color:white; color:red;&quot;&gt;'''R'''&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;border:1px solid red; background-color:white; color:red;&quot;&gt;'''S'''&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;border:1px solid red; background-color:white; color:red;&quot;&gt;'''W'''&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;border:1px solid red; background-color:white; color:red;&quot;&gt;'''Z''' &lt;/span&gt; to trasy ekspresowe, które łączą najdalsze dzielnice z centrum miasta. (bilet normalny: 3,50zł)
*  &lt;span style=&quot;border:1px solid green; background-color:white; color:red;&quot;&gt;'''0x'''&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;border:1px solid green; background-color:white; color:red;&quot;&gt;'''0xx'''&lt;/span&gt; to trasy bezpłatne, można tym autobusem dojechać do supermarketów w Gdyni.
&lt;br&gt;
inne to normalne trasy z normalnymi biletami.

=== Pociągiem ===
'''[https://www.skm.pkp.pl/ Szybka Kolej Miejska]''' (SKM) to szybka i tania regionalna kolej podmiejska pomiędzy [[Gdańsk]]iem – [[Sopot]]em – Gdynią. Cena biletu uzależniona jest od odległości m.in.

Bilety na pociąg SKM:

* Gdynia - [[Sopot]] bilet normalny 3,10 zł
* Gdynia - [[Gdańsk]] bilet normalny 4,50 zł

== Warto zobaczyć ==
Gdynia to stosunkowo nowoczesne miasto i nie znajdziemy tu wielu zabytkowych budynków. Najstarszym budynkiem w Gdyni jest XIII-wieczny kościół św. Michała Archanioła na Oksywiu. Przy ulicy Folwarcznej w Orłowie znajduje się również XVII-wieczny neogotycki dwór.

Jednak to, czego większość turystów szuka w Gdyni, wiąże się z jej niedawną przeszłością. W porcie zakotwiczone są dwa okręty muzealne: niszczyciel ''ORP Błyskawica'' i fregata ''Dar Pomorza''. Gdynia słynie również z licznych przykładów architektury początku XX wieku, zwłaszcza monumentalizmu i wczesnego funkcjonalizmu. Warto również wspomnieć o ulicy Świętojańskiej i placu Kościuszki. Modernistyczne centrum miasta zostało wpisane na [[Lista światowego dziedzictwa UNESCO|Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO]] w 2026 roku.

Okoliczne wzgórza i linia brzegowa przyciągają wielu miłośników natury. Popularnością cieszą się również molo wypoczynkowe i klifowe wybrzeże na Kępie Redłowskiej, a także otaczający ją Park Rezerwatowy. Promenada o długości 1,5 km prowadzi od mariny w centrum miasta do plaży w Redłowie. Większość Gdyni widać z Kamiennej Góry (54 m n.p.m.) lub nowo wybudowanego punktu widokowego w pobliżu Chwaszczyna.

Można również wybrać się wodolotem lub statkiem na [[Gdańsk]] Westerplatte, [[Hel]] lub po prostu zobaczyć port.

Gdynia to jedyne miasto w Polsce i jedno z niewielu w Europie, które może poszczycić się tak długą i dostępną linią brzegową. Z łatwością zobaczysz wspaniałe widoki na morze, a także znajdziesz długie promenady, piękne nabrzeża, mariny, kluby jachtowe i wspaniałe piaszczyste plaże.

== Aktywny wypoczynek ==
Warto pospacerować po parku na [[w:Kamienna_Góra_(Gdynia)|Kamiennej Górze]] i po skwerze Kościuszki. Bulwar Nadmorski oraz Trójmiejski Park Krajobrazowy to miejsca bardzo popularne wśród biegaczy. Na terenie całego miasta znajdują się rozbudowane ścieżki rowerowe. W większości dzielnic znajdują się otwarte strefy do streetworkout'u. Przy hotelu Mercury znajduje się pływalnia z sauną. Przy ul. Tadeusza Wendy 7/9 centrum trampolin &quot;Jumpcity&quot;. Na wzgórzu św. Maksymiliana mieści się centrum wspinaczkowe &quot;Triblok&quot;. W marinie znajduje się kilka szkółek żeglarskich, jest róznież możliwość wyczarterowania jachtu. 

== Linki zewnętrzne ==
* [http://gdyniaturystyczna.pl/pl/ Gdynia Turystyczna]
* [http://modernizmgdyni.pl/ Gdyński Szlak Modernizmu]
* [http://www.gdynia.pl/wypoczynek/informator/ Lista atrakcji turystycznych Gdyni]

* [http://www.zlotehotele.pl/gdynia/pl/ Hotele Gdynia]
* [http://www.eholiday.pl/noclegi-gdynia-10399-hostel.html Hostele Gdynia]

* [http://zkmgdynia.pl Zakład Komunikacji Miejskiej w Gdyni]
* [http://www.gdynia.pl/komunikacja/ Komunikacja w Gdyni]
*https://opener.pl/program-2021/
-----------------------------------------------------

{{Atrybucja}}
{{Jest w|Województwo pomorskie}}
{{geo|54.5|18.533333333333}}

[[Kategoria:Województwo pomorskie]]</text>
      <sha1>8vpfgam6trykrccajlem149f4tlxilv</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>158446</id>
      <parentid>158445</parentid>
      <timestamp>2026-08-24T17:36:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Moromar</username>
        <id>2451</id>
      </contributor>
      <comment>/* Warto zobaczyć */</comment>
      <origin>158446</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="14852" sha1="40kf9sirmv9ztns8m6v72651y3qvzjp" xml:space="preserve">{{Top-banner|unesco=yes}}
{{Miejscowość infobox
 |nazwa            = Gdynia
 |nazwa oryginalna = 
 |widok            = Gdynia-centrum.jpg
 |opis             = 
 |herb             = POL_Gdynia_COA.svg
 |mapa             = 
 |państwo          = [[Plik:Flag of Poland.svg|20px]] [[Polska]]
 |region           = [[Plik:POL_województwo_pomorskie_flag.svg|20px]] [[Województwo pomorskie]]
 |powierzchnia     = 391,51
 |wysokość         = 36
 |ludność          = 238 700
 |prefiks          = +48 58
 |kod pocztowy     = 81-000 do 81-919
 |www              = https://www.gdynia.pl/
}}
'''Gdynia''' to miasto portowe w północnej [[Polska|Polsce]]. Wraz z pobliskimi [[Gdańsk]]iem i [[Sopot]]em, często określane jest mianem [[Trójmiasto|Trójmiasta]]. Pierwsze wzmianki o Gdyni pochodzą z XIII wieku, kiedy była jeszcze wioską rybacką. Jednak po I wojnie światowej Gdynia zyskała na znaczeniu, kiedy została całkowicie odbudowana i przekształcona w miasto planowe, pełne modernistycznej architektury, z portem wojskowym i portem morskim, który służył nowo niepodległej Polsce. Nadal jest jednym z najważniejszych miast nadmorskich w Polsce, z dużym ruchem towarowym i bazą marynarki wojennej. W 2026 roku centrum miasta zostało wpisane na [[Lista światowego dziedzictwa UNESCO|Listę światowego dziedzictwa UNESCO]].

== Charakterystyka ==
[[Plik:Gdynia Districts Fulfiled.png|thumb|upright=1.5|Dzielnice Gdyni]]
[[Plik:Denkmal gdynia skwer.jpg|mały|upright|Pomnik na zakończeniu Skweru Kościuszki |alt=]]
Osada wzmiankowana w XIII wieku, prawa miejskie nadane 10 lutego 1926 roku. Miasto powstało głównie dzięki potrzebie posiadania przez Polskę portu morskiego nie znajdującego się – w przeciwieństwie do Gdańska – w strefie wpływów Niemiec. Dynamiczny rozwój miasta przerwał wybuch II wojny światowej. Unikatowe na skalę europejską modernistyczne centrum miasta przetrwało zarówno walki we wrześniu 1939, jak i w marcu 1945. W grudniu 1970 Gdynia była areną strajków robotniczych, w wyniku których, według oficjalnych danych, zginęły 23 osoby. Obecnie populacja miasta wynosi ok. 250 tys. mieszkańców.

=== Dzielnice ===
Miasto podzielone jest na 22 dzielnice, z których największą popularnością wśród turystów cieszą się te z dostępem do plaży nad Morzem Bałtyckim.

* {{Znacznik|'''Babie Doły'''|54.581111|18.539722|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''Babie Doły'''
* {{Znacznik|'''Oksywie'''|54.549444|18.539722|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''Oksywie'''
* {{Znacznik|'''Śródmieście'''|54.51953|18.53891|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''Śródmieście'''
* {{Znacznik|'''Kamienna Góra'''|54.511667|18.546667|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''Kamienna Góra'''
* {{Znacznik|'''Wzgórze Św. Maksymiliana'''|54.503056|18.541667|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''Wzgórze Św. Maksymiliana'''
* {{Znacznik|'''Redłowo'''|54.4925|18.546667|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''Redłowo'''
* {{Znacznik|'''Orłowo'''|54.479444|18.5525|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''Orłowo'''

== Dojazd ==
=== Samolotem ===
Najbliższe lotnisko znajduje się w pobliskim {{Znacznik|Port lotniczy Gdańsk|54.3775|18.466111|typ=transport}}'''[https://www.airport.gdansk.pl/ Porcie Lotniczym im. Lecha Wałęsy w Gdańsku]''' ({{IATA|GDN}}), 25 km od centrum miasta. Lotnisko jest popularnym celem tanich lotów z wielu europejskich lotnisk. Dostępne są również loty krajowe.

Pociągi regionalne obsługiwane przez '''[https://polregio.pl/pl/rozklad-jazdy-i-mapa-polaczen/rozklad-jazdy/ Polregio]''' kursują między lotniskiem (Gdańsk Port Lotniczy) a dworcem Gdynia Główna. Podróż pociągiem trwa około 30 minut.

=== Koleją ===
[[Plik:Dworzec Główny betonowe 05.jpg|thumbnail|right|Dworzec Gdynia Główna]]
Gdynia jest jednym z największych węzłów kolejowych w [[Polska|Polsce]], oferującym połączenia do [[Warszawa|Warszawy]], [[Kraków|Krakowa]], [[Poznań|Poznania]], [[Wrocław]]ia, [[Katowice|Katowic]], [[Szczecin]]a, [[Toruń|Torunia]], [[Białystok|Białegostoku]] i wielu innych miast. Dostępnych jest również kilka pociągów międzynarodowych, w tym codzienne połączenia z [[Berlin]]a. Wszystkie pociągi główne obsługiwane są przez '''[https://www.pkp.pl/ PKP]'''.

Podróżując po nadmorskich rejonach [[Gdańsk]]a, [[Sopot]]u i Gdyni, warto zwrócić uwagę na podmiejską kolej SKM. Podróż z pobliskiego [[Gdańsk]]a zajmuje około 35 minut (6,50 zł) dzięki częstym pociągom '''[https://www.skm.pkp.pl/ SKM]''', które odjeżdżają co 8–20 minut.

W 2024 roku CD uruchomiło również bezpośrednie połączenie z [[Praga|Pragi]] do Gdyni o nazwie ''[https://www.ceskedrahy.cz/en/Baltic-express Baltic Express]'', kursujące cztery razy dziennie. Pociąg zatrzymuje się na trasie przez [[Pardubice]] i [[Wrocław]], a bilety kosztują od 800 koron (około 33 euro).

{{Znacznik|Dworzec kolejowy Gdynia Główna|54.5213 |18.5296 |typ=transport}}'''Dworzec kolejowy Gdynia Główna'''.

=== Samochodem ===
Z [[Gdańsk]]a trasą [[Plik:Tabliczka_E75.svg|25px]] na wschód wzdłuż wybrzeża.

=== Autobusem ===
{{Znacznik|Dworzec autobusowy|54.52181059473161|18.52986916201129|typ=transport}}'''Dworzec autobusowy''' znajduje się przy stacji kolejowej.

=== Statkiem ===
Ze [[Szwecja|Szwecji]]: [[Karlskrona]]-Gdynia linią [https://www.stenaline.pl/ Stena Line]. Jednodniowa wycieczka dla pasażera z rowerem kosztuje około 240 zł.

Dodatkowo, '''[https://www.zegluga.pl/ Żegluga Gdańska]''' oferuje raz w tygodniu przeprawę promową z małego miasta portowego [[Bałtijsk]] w [[Obwód królewiecki|enklawie kaliningradzkiej]].

{{Znacznik|Terminal promowy|54.533538021434175|18.54604693444345|typ=transport}}'''Terminal promowy'''.

== Warto zobaczyć ==
* '''Molo Południowe, Skwer Kościuszki i Bulwar Nadmorski''': Akwarium Gdyńskie, Aleja Statków Pasażerskich (wmurowane w nabrzeże tablice pamiątkowe wycieczkowców), statki-muzea żaglowiec SV Dar Pomorza i niszczyciel ORP Błyskawica, Planetarium, Marina, Muzeum Miasta Gdyni, Muzeum Marynarki Wojennej (w tym Ekspozycja Plenerowa Broni i Uzbrojenia Morskiego), Bulwar Nadmorski i Plaża Miejska
* '''ul. Świętojańska i Kamienna Góra''': Szlak Modernizmu, Park na Kamiennej Górze i taras widokowy z widokiem na Molo Południowe, Zatokę Gdańską i Śródmieście przy Krzyżu na Kamiennej Górze
* '''Śródmieście''': Plac Kaszubski z pomnikiem Antoniego Abrahama i klimatyczną ławeczką z rybakiem i jego żoną, brukowana ul. Starowiejska i Domek Abrahama (filia Muzeum Miasta Gdyni przy ul. Starowiejskiej 30), zabytkowa łukowa Hala Targowa (ul. Wójta Radtkego 36)
* '''Port Gdynia''': Nabrzeże Francuskie (tutaj cumują w sezonie wielkie wycieczkowce) i zabytkowy Dworzec Morski z organizowanym Muzeum Emigracji, zabytki architektury portowej przy ul. Polskiej
* '''Orłowo i Redłowo''': Zespół parkowo-pałacowy, Molo w Orłowie, przystań rybacka i skansen rybacki w Orłowie, Domek Żeromskiego, plaża w Orłowie i Cypel Redłowski, wybrzeże klifowe, Rezerwat Przyrody „Kępa Redłowska” ze ścieżkami spacerowymi i 11 BAS (Baterią Artylerii Stałej) i transzejami, Plaża Redłowo. Przy wietrze wiejącym ze wschodu nad klifem w Orłowie można często spotkać paralotniarzy startujących przy promenadzie Marysieńki&lt;ref&gt;https://leonardo.pgxc.pl/startowisko/12478&lt;/ref&gt;.
* '''Kolibki''': Park Kolibki, Kolibki Adventure Park, wieża widokowa
* '''okolice GOSiR''': Pomorski Park Naukowo-Technologiczny (w tym Centrum Nauki Experyment), kładka piesza, stadion piłkarski, Narodowy Stadion Rugby, Hala Sportowo-Widowiskowa „Gdynia”
* Gdyńskie Muzeum Motoryzacji
* Sea Towers

== Atrakcje turystyczne ==

== Komunikacja ==
{{mapa|54.515|18.54|zoom=14|grupy=transport,zobacz,natura,jedzenie,bar,nocleg,atrakcja,zakupy,alarm,zdrowie,zabytek,kontakt,nauka,punkt,rower,parking,obszar,metro,praca}}
=== Autobusem ===
'''[https://zkmgdynia.pl/ Zarząd Komunikacji Miejskiej]''' (ZKM) obsługuje autobusy i trolejbusy. Sieć komunikacyjna jest sprawna i kursuje często. Mieszkańcy chętnie pomagają w znalezieniu właściwej drogi, ale zawsze warto zapytać kilka osób i sprawdzić, czy udzielają takich samych informacji.

Możesz skorzystać z biletu ulgowego, jeśli możesz okazać międzynarodową legitymację studencką i masz mniej niż 26 lat.

Bilety na autobus:

* bilety normalne 3,20 zł
* bilet ulgowy 1,60 zł
* bilet na linie ekspresowe i bilet na autobus nocny 4,20 zł (ulgowy: 2,10 zł)
* Na wszystkie trolejbusy, autobusy dzienne i nocne obowiązuje bilet 24-godzinny (13 zł/6,50 zł).
[[Plik:Trolejbus solaris trollino12t.jpg|thumb|Trolejbus Solaris Trollino 12T w Gdyni. W Polsce można go zobaczyć jedynie w Gdyni i [[Tychy|Tychach]].]]
Oto klucz do zrozumienia numerów linii autobusowych i trolejbusowych w Gdyni:

* &lt;span style=&quot;border:1px solid darkgrey; background-color:darkblue; color:white;&quot;&gt; '''Nxx''' &lt;/span&gt; są trasami nocnymi.
* &lt;span style=&quot;border:1px solid black; background-color:white; color:black;&quot;&gt; '''5xx''' &lt;/span&gt; są to specjalne trasy, które kursują tylko kilka dni w roku (z wyjątkiem linii 520 i 530).
* &lt;span style=&quot;border:1px solid red; background-color:white; color:red;&quot;&gt;'''G'''&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;border:1px solid red; background-color:white; color:red;&quot;&gt;'''J'''&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;border:1px solid red; background-color:white; color:red;&quot;&gt;'''K'''&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;border:1px solid red; background-color:white; color:red;&quot;&gt;'''M'''&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;border:1px solid red; background-color:white; color:red;&quot;&gt;'''R'''&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;border:1px solid red; background-color:white; color:red;&quot;&gt;'''S'''&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;border:1px solid red; background-color:white; color:red;&quot;&gt;'''W'''&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;border:1px solid red; background-color:white; color:red;&quot;&gt;'''Z''' &lt;/span&gt; to trasy ekspresowe, które łączą najdalsze dzielnice z centrum miasta. (bilet normalny: 3,50zł)
*  &lt;span style=&quot;border:1px solid green; background-color:white; color:red;&quot;&gt;'''0x'''&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;border:1px solid green; background-color:white; color:red;&quot;&gt;'''0xx'''&lt;/span&gt; to trasy bezpłatne, można tym autobusem dojechać do supermarketów w Gdyni.
&lt;br&gt;
inne to normalne trasy z normalnymi biletami.

=== Pociągiem ===
'''[https://www.skm.pkp.pl/ Szybka Kolej Miejska]''' (SKM) to szybka i tania regionalna kolej podmiejska pomiędzy [[Gdańsk]]iem – [[Sopot]]em – Gdynią. Cena biletu uzależniona jest od odległości m.in.

Bilety na pociąg SKM:

* Gdynia - [[Sopot]] bilet normalny 3,10 zł
* Gdynia - [[Gdańsk]] bilet normalny 4,50 zł

== Warto zobaczyć ==
Gdynia to stosunkowo nowoczesne miasto i nie znajdziemy tu wielu zabytkowych budynków. Najstarszym budynkiem w Gdyni jest XIII-wieczny kościół św. Michała Archanioła na Oksywiu. Przy ulicy Folwarcznej w Orłowie znajduje się również XVII-wieczny neogotycki dwór.

Jednak to, czego większość turystów szuka w Gdyni, wiąże się z jej niedawną przeszłością. W porcie zakotwiczone są dwa okręty muzealne: niszczyciel ''ORP Błyskawica'' i fregata ''Dar Pomorza''. Gdynia słynie również z licznych przykładów architektury początku XX wieku, zwłaszcza monumentalizmu i wczesnego funkcjonalizmu. Warto również wspomnieć o ulicy Świętojańskiej i placu Kościuszki. Modernistyczne centrum miasta zostało wpisane na [[Lista światowego dziedzictwa UNESCO|Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO]] w 2026 roku.

Okoliczne wzgórza i linia brzegowa przyciągają wielu miłośników natury. Popularnością cieszą się również molo wypoczynkowe i klifowe wybrzeże na Kępie Redłowskiej, a także otaczający ją Park Rezerwatowy. Promenada o długości 1,5 km prowadzi od mariny w centrum miasta do plaży w Redłowie. Większość Gdyni widać z Kamiennej Góry (54 m n.p.m.) lub nowo wybudowanego punktu widokowego w pobliżu Chwaszczyna.

Można również wybrać się wodolotem lub statkiem na [[Gdańsk]] Westerplatte, [[Hel]] lub po prostu zobaczyć port.

Gdynia to jedyne miasto w Polsce i jedno z niewielu w Europie, które może poszczycić się tak długą i dostępną linią brzegową. Z łatwością zobaczysz wspaniałe widoki na morze, a także znajdziesz długie promenady, piękne nabrzeża, mariny, kluby jachtowe i wspaniałe piaszczyste plaże.

[[File:Dar Pomorza 2008.jpg|thumb|right|Dar Pomorza]]
=== Muzea ===
* {{zobacz
| name=[https://akwarium.gdynia.pl/en/ Akwarium Gdyńskie]| alt= | url= | adres=Al. Jana Pawła II 1 | lat=54.518366| long=18.557351| wskazówki=ostatni budynek po południowej stronie nabrzeża głównego
| tollfree=+48 58 732 66 01, | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=akwarium@mir.gdynia.pl. Czynne co najmniej w godzinach 10:00-17:00, zazwyczaj otwarte dłużej, sprawdź harmonogram na stronie internetowej. Akwarium. Największe muzeum zoologiczne w Polsce, prezentujące wiele gatunków fauny i flory morskiej. Działa od lat 70. XX wieku. Cena: 42 zł (maj-sierpień), 36 zł (wrzesień-kwiecień).
}}
* {{zobacz
| name=[https://muzeummw.pl/en Muzeum Marynarki Wojennej]| alt= | url= | adres=Zawiszy Czarnego 1B | lat=54.5156| long=18.5481| wskazówki=na zachód od plaży miejskiej
| tollfree=+48 58 620 13 81, | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=rezerwacja@muzeummw.pl. 10:00-16:00 wt.-nd., nieczynne. Skansen broni morskiej, śmigłowców, armat, torped, myśliwców. 30 zł.
}}

== Aktywny wypoczynek ==
Warto pospacerować po parku na [[w:Kamienna_Góra_(Gdynia)|Kamiennej Górze]] i po skwerze Kościuszki. Bulwar Nadmorski oraz Trójmiejski Park Krajobrazowy to miejsca bardzo popularne wśród biegaczy. Na terenie całego miasta znajdują się rozbudowane ścieżki rowerowe. W większości dzielnic znajdują się otwarte strefy do streetworkout'u. Przy hotelu Mercury znajduje się pływalnia z sauną. Przy ul. Tadeusza Wendy 7/9 centrum trampolin &quot;Jumpcity&quot;. Na wzgórzu św. Maksymiliana mieści się centrum wspinaczkowe &quot;Triblok&quot;. W marinie znajduje się kilka szkółek żeglarskich, jest róznież możliwość wyczarterowania jachtu. 

== Linki zewnętrzne ==
* [http://gdyniaturystyczna.pl/pl/ Gdynia Turystyczna]
* [http://modernizmgdyni.pl/ Gdyński Szlak Modernizmu]
* [http://www.gdynia.pl/wypoczynek/informator/ Lista atrakcji turystycznych Gdyni]

* [http://www.zlotehotele.pl/gdynia/pl/ Hotele Gdynia]
* [http://www.eholiday.pl/noclegi-gdynia-10399-hostel.html Hostele Gdynia]

* [http://zkmgdynia.pl Zakład Komunikacji Miejskiej w Gdyni]
* [http://www.gdynia.pl/komunikacja/ Komunikacja w Gdyni]
*https://opener.pl/program-2021/
-----------------------------------------------------

{{Atrybucja}}
{{Jest w|Województwo pomorskie}}
{{geo|54.5|18.533333333333}}

[[Kategoria:Województwo pomorskie]]</text>
      <sha1>40kf9sirmv9ztns8m6v72651y3qvzjp</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>158447</id>
      <parentid>158446</parentid>
      <timestamp>2026-08-24T17:36:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Moromar</username>
        <id>2451</id>
      </contributor>
      <comment>/* Atrakcje turystyczne */</comment>
      <origin>158447</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="14824" sha1="alzqvxtc679ot6yeqksw0uuiq920u4r" xml:space="preserve">{{Top-banner|unesco=yes}}
{{Miejscowość infobox
 |nazwa            = Gdynia
 |nazwa oryginalna = 
 |widok            = Gdynia-centrum.jpg
 |opis             = 
 |herb             = POL_Gdynia_COA.svg
 |mapa             = 
 |państwo          = [[Plik:Flag of Poland.svg|20px]] [[Polska]]
 |region           = [[Plik:POL_województwo_pomorskie_flag.svg|20px]] [[Województwo pomorskie]]
 |powierzchnia     = 391,51
 |wysokość         = 36
 |ludność          = 238 700
 |prefiks          = +48 58
 |kod pocztowy     = 81-000 do 81-919
 |www              = https://www.gdynia.pl/
}}
'''Gdynia''' to miasto portowe w północnej [[Polska|Polsce]]. Wraz z pobliskimi [[Gdańsk]]iem i [[Sopot]]em, często określane jest mianem [[Trójmiasto|Trójmiasta]]. Pierwsze wzmianki o Gdyni pochodzą z XIII wieku, kiedy była jeszcze wioską rybacką. Jednak po I wojnie światowej Gdynia zyskała na znaczeniu, kiedy została całkowicie odbudowana i przekształcona w miasto planowe, pełne modernistycznej architektury, z portem wojskowym i portem morskim, który służył nowo niepodległej Polsce. Nadal jest jednym z najważniejszych miast nadmorskich w Polsce, z dużym ruchem towarowym i bazą marynarki wojennej. W 2026 roku centrum miasta zostało wpisane na [[Lista światowego dziedzictwa UNESCO|Listę światowego dziedzictwa UNESCO]].

== Charakterystyka ==
[[Plik:Gdynia Districts Fulfiled.png|thumb|upright=1.5|Dzielnice Gdyni]]
[[Plik:Denkmal gdynia skwer.jpg|mały|upright|Pomnik na zakończeniu Skweru Kościuszki |alt=]]
Osada wzmiankowana w XIII wieku, prawa miejskie nadane 10 lutego 1926 roku. Miasto powstało głównie dzięki potrzebie posiadania przez Polskę portu morskiego nie znajdującego się – w przeciwieństwie do Gdańska – w strefie wpływów Niemiec. Dynamiczny rozwój miasta przerwał wybuch II wojny światowej. Unikatowe na skalę europejską modernistyczne centrum miasta przetrwało zarówno walki we wrześniu 1939, jak i w marcu 1945. W grudniu 1970 Gdynia była areną strajków robotniczych, w wyniku których, według oficjalnych danych, zginęły 23 osoby. Obecnie populacja miasta wynosi ok. 250 tys. mieszkańców.

=== Dzielnice ===
Miasto podzielone jest na 22 dzielnice, z których największą popularnością wśród turystów cieszą się te z dostępem do plaży nad Morzem Bałtyckim.

* {{Znacznik|'''Babie Doły'''|54.581111|18.539722|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''Babie Doły'''
* {{Znacznik|'''Oksywie'''|54.549444|18.539722|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''Oksywie'''
* {{Znacznik|'''Śródmieście'''|54.51953|18.53891|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''Śródmieście'''
* {{Znacznik|'''Kamienna Góra'''|54.511667|18.546667|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''Kamienna Góra'''
* {{Znacznik|'''Wzgórze Św. Maksymiliana'''|54.503056|18.541667|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''Wzgórze Św. Maksymiliana'''
* {{Znacznik|'''Redłowo'''|54.4925|18.546667|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''Redłowo'''
* {{Znacznik|'''Orłowo'''|54.479444|18.5525|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''Orłowo'''

== Dojazd ==
=== Samolotem ===
Najbliższe lotnisko znajduje się w pobliskim {{Znacznik|Port lotniczy Gdańsk|54.3775|18.466111|typ=transport}}'''[https://www.airport.gdansk.pl/ Porcie Lotniczym im. Lecha Wałęsy w Gdańsku]''' ({{IATA|GDN}}), 25 km od centrum miasta. Lotnisko jest popularnym celem tanich lotów z wielu europejskich lotnisk. Dostępne są również loty krajowe.

Pociągi regionalne obsługiwane przez '''[https://polregio.pl/pl/rozklad-jazdy-i-mapa-polaczen/rozklad-jazdy/ Polregio]''' kursują między lotniskiem (Gdańsk Port Lotniczy) a dworcem Gdynia Główna. Podróż pociągiem trwa około 30 minut.

=== Koleją ===
[[Plik:Dworzec Główny betonowe 05.jpg|thumbnail|right|Dworzec Gdynia Główna]]
Gdynia jest jednym z największych węzłów kolejowych w [[Polska|Polsce]], oferującym połączenia do [[Warszawa|Warszawy]], [[Kraków|Krakowa]], [[Poznań|Poznania]], [[Wrocław]]ia, [[Katowice|Katowic]], [[Szczecin]]a, [[Toruń|Torunia]], [[Białystok|Białegostoku]] i wielu innych miast. Dostępnych jest również kilka pociągów międzynarodowych, w tym codzienne połączenia z [[Berlin]]a. Wszystkie pociągi główne obsługiwane są przez '''[https://www.pkp.pl/ PKP]'''.

Podróżując po nadmorskich rejonach [[Gdańsk]]a, [[Sopot]]u i Gdyni, warto zwrócić uwagę na podmiejską kolej SKM. Podróż z pobliskiego [[Gdańsk]]a zajmuje około 35 minut (6,50 zł) dzięki częstym pociągom '''[https://www.skm.pkp.pl/ SKM]''', które odjeżdżają co 8–20 minut.

W 2024 roku CD uruchomiło również bezpośrednie połączenie z [[Praga|Pragi]] do Gdyni o nazwie ''[https://www.ceskedrahy.cz/en/Baltic-express Baltic Express]'', kursujące cztery razy dziennie. Pociąg zatrzymuje się na trasie przez [[Pardubice]] i [[Wrocław]], a bilety kosztują od 800 koron (około 33 euro).

{{Znacznik|Dworzec kolejowy Gdynia Główna|54.5213 |18.5296 |typ=transport}}'''Dworzec kolejowy Gdynia Główna'''.

=== Samochodem ===
Z [[Gdańsk]]a trasą [[Plik:Tabliczka_E75.svg|25px]] na wschód wzdłuż wybrzeża.

=== Autobusem ===
{{Znacznik|Dworzec autobusowy|54.52181059473161|18.52986916201129|typ=transport}}'''Dworzec autobusowy''' znajduje się przy stacji kolejowej.

=== Statkiem ===
Ze [[Szwecja|Szwecji]]: [[Karlskrona]]-Gdynia linią [https://www.stenaline.pl/ Stena Line]. Jednodniowa wycieczka dla pasażera z rowerem kosztuje około 240 zł.

Dodatkowo, '''[https://www.zegluga.pl/ Żegluga Gdańska]''' oferuje raz w tygodniu przeprawę promową z małego miasta portowego [[Bałtijsk]] w [[Obwód królewiecki|enklawie kaliningradzkiej]].

{{Znacznik|Terminal promowy|54.533538021434175|18.54604693444345|typ=transport}}'''Terminal promowy'''.

== Warto zobaczyć ==
* '''Molo Południowe, Skwer Kościuszki i Bulwar Nadmorski''': Akwarium Gdyńskie, Aleja Statków Pasażerskich (wmurowane w nabrzeże tablice pamiątkowe wycieczkowców), statki-muzea żaglowiec SV Dar Pomorza i niszczyciel ORP Błyskawica, Planetarium, Marina, Muzeum Miasta Gdyni, Muzeum Marynarki Wojennej (w tym Ekspozycja Plenerowa Broni i Uzbrojenia Morskiego), Bulwar Nadmorski i Plaża Miejska
* '''ul. Świętojańska i Kamienna Góra''': Szlak Modernizmu, Park na Kamiennej Górze i taras widokowy z widokiem na Molo Południowe, Zatokę Gdańską i Śródmieście przy Krzyżu na Kamiennej Górze
* '''Śródmieście''': Plac Kaszubski z pomnikiem Antoniego Abrahama i klimatyczną ławeczką z rybakiem i jego żoną, brukowana ul. Starowiejska i Domek Abrahama (filia Muzeum Miasta Gdyni przy ul. Starowiejskiej 30), zabytkowa łukowa Hala Targowa (ul. Wójta Radtkego 36)
* '''Port Gdynia''': Nabrzeże Francuskie (tutaj cumują w sezonie wielkie wycieczkowce) i zabytkowy Dworzec Morski z organizowanym Muzeum Emigracji, zabytki architektury portowej przy ul. Polskiej
* '''Orłowo i Redłowo''': Zespół parkowo-pałacowy, Molo w Orłowie, przystań rybacka i skansen rybacki w Orłowie, Domek Żeromskiego, plaża w Orłowie i Cypel Redłowski, wybrzeże klifowe, Rezerwat Przyrody „Kępa Redłowska” ze ścieżkami spacerowymi i 11 BAS (Baterią Artylerii Stałej) i transzejami, Plaża Redłowo. Przy wietrze wiejącym ze wschodu nad klifem w Orłowie można często spotkać paralotniarzy startujących przy promenadzie Marysieńki&lt;ref&gt;https://leonardo.pgxc.pl/startowisko/12478&lt;/ref&gt;.
* '''Kolibki''': Park Kolibki, Kolibki Adventure Park, wieża widokowa
* '''okolice GOSiR''': Pomorski Park Naukowo-Technologiczny (w tym Centrum Nauki Experyment), kładka piesza, stadion piłkarski, Narodowy Stadion Rugby, Hala Sportowo-Widowiskowa „Gdynia”
* Gdyńskie Muzeum Motoryzacji
* Sea Towers

== Komunikacja ==
{{mapa|54.515|18.54|zoom=14|grupy=transport,zobacz,natura,jedzenie,bar,nocleg,atrakcja,zakupy,alarm,zdrowie,zabytek,kontakt,nauka,punkt,rower,parking,obszar,metro,praca}}
=== Autobusem ===
'''[https://zkmgdynia.pl/ Zarząd Komunikacji Miejskiej]''' (ZKM) obsługuje autobusy i trolejbusy. Sieć komunikacyjna jest sprawna i kursuje często. Mieszkańcy chętnie pomagają w znalezieniu właściwej drogi, ale zawsze warto zapytać kilka osób i sprawdzić, czy udzielają takich samych informacji.

Możesz skorzystać z biletu ulgowego, jeśli możesz okazać międzynarodową legitymację studencką i masz mniej niż 26 lat.

Bilety na autobus:

* bilety normalne 3,20 zł
* bilet ulgowy 1,60 zł
* bilet na linie ekspresowe i bilet na autobus nocny 4,20 zł (ulgowy: 2,10 zł)
* Na wszystkie trolejbusy, autobusy dzienne i nocne obowiązuje bilet 24-godzinny (13 zł/6,50 zł).
[[Plik:Trolejbus solaris trollino12t.jpg|thumb|Trolejbus Solaris Trollino 12T w Gdyni. W Polsce można go zobaczyć jedynie w Gdyni i [[Tychy|Tychach]].]]
Oto klucz do zrozumienia numerów linii autobusowych i trolejbusowych w Gdyni:

* &lt;span style=&quot;border:1px solid darkgrey; background-color:darkblue; color:white;&quot;&gt; '''Nxx''' &lt;/span&gt; są trasami nocnymi.
* &lt;span style=&quot;border:1px solid black; background-color:white; color:black;&quot;&gt; '''5xx''' &lt;/span&gt; są to specjalne trasy, które kursują tylko kilka dni w roku (z wyjątkiem linii 520 i 530).
* &lt;span style=&quot;border:1px solid red; background-color:white; color:red;&quot;&gt;'''G'''&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;border:1px solid red; background-color:white; color:red;&quot;&gt;'''J'''&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;border:1px solid red; background-color:white; color:red;&quot;&gt;'''K'''&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;border:1px solid red; background-color:white; color:red;&quot;&gt;'''M'''&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;border:1px solid red; background-color:white; color:red;&quot;&gt;'''R'''&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;border:1px solid red; background-color:white; color:red;&quot;&gt;'''S'''&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;border:1px solid red; background-color:white; color:red;&quot;&gt;'''W'''&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;border:1px solid red; background-color:white; color:red;&quot;&gt;'''Z''' &lt;/span&gt; to trasy ekspresowe, które łączą najdalsze dzielnice z centrum miasta. (bilet normalny: 3,50zł)
*  &lt;span style=&quot;border:1px solid green; background-color:white; color:red;&quot;&gt;'''0x'''&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;border:1px solid green; background-color:white; color:red;&quot;&gt;'''0xx'''&lt;/span&gt; to trasy bezpłatne, można tym autobusem dojechać do supermarketów w Gdyni.
&lt;br&gt;
inne to normalne trasy z normalnymi biletami.

=== Pociągiem ===
'''[https://www.skm.pkp.pl/ Szybka Kolej Miejska]''' (SKM) to szybka i tania regionalna kolej podmiejska pomiędzy [[Gdańsk]]iem – [[Sopot]]em – Gdynią. Cena biletu uzależniona jest od odległości m.in.

Bilety na pociąg SKM:

* Gdynia - [[Sopot]] bilet normalny 3,10 zł
* Gdynia - [[Gdańsk]] bilet normalny 4,50 zł

== Warto zobaczyć ==
Gdynia to stosunkowo nowoczesne miasto i nie znajdziemy tu wielu zabytkowych budynków. Najstarszym budynkiem w Gdyni jest XIII-wieczny kościół św. Michała Archanioła na Oksywiu. Przy ulicy Folwarcznej w Orłowie znajduje się również XVII-wieczny neogotycki dwór.

Jednak to, czego większość turystów szuka w Gdyni, wiąże się z jej niedawną przeszłością. W porcie zakotwiczone są dwa okręty muzealne: niszczyciel ''ORP Błyskawica'' i fregata ''Dar Pomorza''. Gdynia słynie również z licznych przykładów architektury początku XX wieku, zwłaszcza monumentalizmu i wczesnego funkcjonalizmu. Warto również wspomnieć o ulicy Świętojańskiej i placu Kościuszki. Modernistyczne centrum miasta zostało wpisane na [[Lista światowego dziedzictwa UNESCO|Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO]] w 2026 roku.

Okoliczne wzgórza i linia brzegowa przyciągają wielu miłośników natury. Popularnością cieszą się również molo wypoczynkowe i klifowe wybrzeże na Kępie Redłowskiej, a także otaczający ją Park Rezerwatowy. Promenada o długości 1,5 km prowadzi od mariny w centrum miasta do plaży w Redłowie. Większość Gdyni widać z Kamiennej Góry (54 m n.p.m.) lub nowo wybudowanego punktu widokowego w pobliżu Chwaszczyna.

Można również wybrać się wodolotem lub statkiem na [[Gdańsk]] Westerplatte, [[Hel]] lub po prostu zobaczyć port.

Gdynia to jedyne miasto w Polsce i jedno z niewielu w Europie, które może poszczycić się tak długą i dostępną linią brzegową. Z łatwością zobaczysz wspaniałe widoki na morze, a także znajdziesz długie promenady, piękne nabrzeża, mariny, kluby jachtowe i wspaniałe piaszczyste plaże.

[[File:Dar Pomorza 2008.jpg|thumb|right|Dar Pomorza]]
=== Muzea ===
* {{zobacz
| name=[https://akwarium.gdynia.pl/en/ Akwarium Gdyńskie]| alt= | url= | adres=Al. Jana Pawła II 1 | lat=54.518366| long=18.557351| wskazówki=ostatni budynek po południowej stronie nabrzeża głównego
| tollfree=+48 58 732 66 01, | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=akwarium@mir.gdynia.pl. Czynne co najmniej w godzinach 10:00-17:00, zazwyczaj otwarte dłużej, sprawdź harmonogram na stronie internetowej. Akwarium. Największe muzeum zoologiczne w Polsce, prezentujące wiele gatunków fauny i flory morskiej. Działa od lat 70. XX wieku. Cena: 42 zł (maj-sierpień), 36 zł (wrzesień-kwiecień).
}}
* {{zobacz
| name=[https://muzeummw.pl/en Muzeum Marynarki Wojennej]| alt= | url= | adres=Zawiszy Czarnego 1B | lat=54.5156| long=18.5481| wskazówki=na zachód od plaży miejskiej
| tollfree=+48 58 620 13 81, | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=rezerwacja@muzeummw.pl. 10:00-16:00 wt.-nd., nieczynne. Skansen broni morskiej, śmigłowców, armat, torped, myśliwców. 30 zł.
}}

== Aktywny wypoczynek ==
Warto pospacerować po parku na [[w:Kamienna_Góra_(Gdynia)|Kamiennej Górze]] i po skwerze Kościuszki. Bulwar Nadmorski oraz Trójmiejski Park Krajobrazowy to miejsca bardzo popularne wśród biegaczy. Na terenie całego miasta znajdują się rozbudowane ścieżki rowerowe. W większości dzielnic znajdują się otwarte strefy do streetworkout'u. Przy hotelu Mercury znajduje się pływalnia z sauną. Przy ul. Tadeusza Wendy 7/9 centrum trampolin &quot;Jumpcity&quot;. Na wzgórzu św. Maksymiliana mieści się centrum wspinaczkowe &quot;Triblok&quot;. W marinie znajduje się kilka szkółek żeglarskich, jest róznież możliwość wyczarterowania jachtu. 

== Linki zewnętrzne ==
* [http://gdyniaturystyczna.pl/pl/ Gdynia Turystyczna]
* [http://modernizmgdyni.pl/ Gdyński Szlak Modernizmu]
* [http://www.gdynia.pl/wypoczynek/informator/ Lista atrakcji turystycznych Gdyni]

* [http://www.zlotehotele.pl/gdynia/pl/ Hotele Gdynia]
* [http://www.eholiday.pl/noclegi-gdynia-10399-hostel.html Hostele Gdynia]

* [http://zkmgdynia.pl Zakład Komunikacji Miejskiej w Gdyni]
* [http://www.gdynia.pl/komunikacja/ Komunikacja w Gdyni]
*https://opener.pl/program-2021/
-----------------------------------------------------

{{Atrybucja}}
{{Jest w|Województwo pomorskie}}
{{geo|54.5|18.533333333333}}

[[Kategoria:Województwo pomorskie]]</text>
      <sha1>alzqvxtc679ot6yeqksw0uuiq920u4r</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Szklarska Poręba</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2722</id>
    <revision>
      <id>158465</id>
      <parentid>157365</parentid>
      <timestamp>2026-08-25T10:14:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-42196-00</username>
        <id>17596</id>
      </contributor>
      <comment>/* Gastronomia */</comment>
      <origin>158465</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8758" sha1="e4sgmfte8t7hcnk7bluw2e3w839y6vr" xml:space="preserve">{{top-banner|Schre - panoramio.jpg}}
{{Miejscowość infobox
 |nazwa = Szklarska Poręba
 |widok = Szklarska poreba centrum.JPG
 |herb = POL Szklarska Poręba COA.svg
 |mapa =
 |region = [[Powiat karkonoski]]
 |powierzchnia = 75,44
 |lud = 6970
 |kod pocztowy = 58-580
 |www = www.szklarskaporeba.pl
}}

'''Szklarska Poręba''' ([[Język niemiecki|niem.]] ''Schreiberhau'') – miasto w [[województwo dolnośląskie|województwie dolnośląskim]], w [[Powiat karkonoski|powiecie karkonoskim]], na pograniczu Karkonoszy i Gór Izerskich.

== Charakterystyka ==
Jest to atrakcyjny ośrodek sportów zimowych z bardzo dobrze rozbudowaną siecią wyciągów narciarskich, nartostrad i tras biegowych. Przepiękna lokalizacja u podnóża Szrenicy sprawia, że miasto przyciąga wielu turystów o każdej porze roku.

== {{Dojazd}} == &lt;!--Get in--&gt;
Szklarska Poręba jest położona przy trasie międzynarodowej E-85, najprościej zatem dostać się tu samochodem. Dojazd możliwy również autobusami PKS lub pociągami.

== {{Komunikacja}} == &lt;!--Get around--&gt;

W mieście znajduje się Dworzec Autobusowy PKS (ul. Jedności Narodowej, tel. 0700 300 137) oraz Dworzec Kolejowy PKP (ul. Dworcowa, tel. 075 717 48 86).
Do dyspozycji klientów są także firmy TAXI:
* Postój TAXI ul. 1 Maja, tel. 075 717 21 03
* Halo Taxi 24h, tel. 606 404 135
* Euro Radio Taxi Jelenia Góra – Szklarska Poręba – Karpacz tel. 19625 lub 695 25 25 25

== Warto zobaczyć ==
[[Plik:Poland, Szklarki waterfall.jpg|thumb|upright|Wodospad Szklarki]]
* '''Wodospad Kamieńczyka''' – najwyższy wodospad po polskiej stronie [[Karkonosze|Karkonoszy]]. Próg wodospadu znajduje się na wysokości 843 m n.p.m. Wodospad spada trójstopniową kaskadą o wysokości 27 m do przepięknego wąwozu. Wąwóz ma ok. 100 m długości, jego pionowe skalne ściany dochodzą do 30 m wysokości, a szerokość od 6 do 15 m. Za środkową kaskadą wodospadu znajduje się wykuta sztucznie jaskinia – tzw. „Złota Jama” ze skupiskami pegmatytu i ametystów. Przy wodospadzie znajduje się schronisko „Kamieńczyk”.

* '''Wodospad Szklarki''' – malowniczo położony na terenie enklawy [[Karkonoski Park Narodowy|Karkonoskiego Parku Narodowego]], w środkowej części Wąwozu Szklarki, wodospad spadający kaskadą o wysokości 13,3 m, zwężającą się u dołu. Na lewym brzegu skalnego progu znajdują się okazałe marmity. Przy wodospadzie małe schronisko „Kochanówka”.

* '''Krucze Skały''' – okazała grupa skalna na prawym brzegu rzeki Kamiennej na wysokości 718 m n.p.m. Tworzą ją dwie duże bryły granitowe z doskonałym punktem widokowym.

* '''Krzywe Baszty''' – położona na lewym brzegu rzeki Kamiennej, granitowa skała o wysokości 18 m. W południowej ścianie znajduje się niewielka jaskinia powstała w wyniku eksploatacji złóż pegmatytów. Skały te są miejscem uprawiania wspinaczki.

* '''Zakręt Śmierci''' – na drodze pomiędzy Szklarską Porębą a [[Świeradów-Zdrój|Świeradowem Zdrój]], na wysokości 775 m n.p.m. znajduje się bardzo ostry zakręt (prawie 180’). Wspaniały punkt widokowy na panoramę Karkonoszy oraz Kotlinę Jeleniogórską. Zakręt Śmierci nazwę swoją zawdzięcza tragicznym wypadkom spowodowanym przez nieostrożnych kierowców.

* '''Chybotek''' – grupa złożona z kilkumetrowej wysokości bloków skał, miejsce związane z legendami Walonów. Jeden z kamieni, najwyżej położony o średnicy ok. 4 m wsparty w 2 miejscach daje się łatwo rozkołysać. Ze względu na swój kształt zwany był także „Misą cukru”. Według starodawnych opowieści skała ta zamykała wejście do podziemnego skarbca.

* '''Szrenica''' – szczyt o wysokości 1362 m n.p.m., na który prowadzi krzesełkowa kolej linowa. Na wierzchołku znajduje się schronisko górskie „Szrenica” i obserwatorium klimatologiczne Uniwersytetu Wrocławskiego. Pod szczytem górna stacja wyciągu krzesełkowego w Szklarskiej Porębie i początek nartostrad – w sumie ponad 20 km obsługiwanych przez ośrodek narciarski SKI ARENA SZRENICA.

== Narciarstwo ==
Region Szklarskiej Poręby obfituje w doskonałe warunki do uprawiania narciarstwa. Główne wyciągi i trasy narciarskie zlokalizowane są na stokach Szrenicy i Łabskiego Szczytu (tzw. '''SkiArena Szrenica'''[http://www.sudetylift.com.pl/pogoda.html]). Mamy tutaj następujące trasy:
* '''Trasa zjazdowa FIS''' – bardzo trudna o długości 2000m, średnie nachylenie 25,5%
* '''Nartostrada Lolobrygida''' – trudna trasa o długości 4400m i średnim nachyleniu 14%
* '''Nartostrada Śnieżynka''' – trudna trasa o długości 2080m i średnim nachyleniu 15%
* '''Nartostrada Puchatek''' – łatwa trasa o długości 1470m i średnim nachyleniu 12%
* '''Nartostrada Bystra''' – łatwa trasa o długości 2510m i średnim nachyleniu 12%
* '''Stok slalomowy Hala Szrenicka''' – długość 650m, średnie nachylenie 25,5%
* '''Stok slalomowy Hala Łabskiego Szczytu''' – długość 1000m, średnie nachylenie 27%

=={{Gastronomia}}==
[http://www.karkonosze.pl/gdzie-zjesc?loc=32&amp;type= Restauracje w Szklarskiej Porebie]

[https://www.czarnykamien.pl/restauracja Restauracja Czarny Kamień w Szklarskiej Porębie] - to doskonały wybór dla turystów schodzących ze szlaków oraz rodzin z dziećmi, na które czekają wygodne krzesełka do karmienia, zastawa i kolorowanki. Ceny dań kształtują się w przystępnym przedziale 30–60 zł. Menu bazuje na lokalnych produktach i potrawach gotowanych od podstaw, łącząc smaki Dolnego Śląska z inspiracjami ze świata oraz popisowym, autorskim „Czarnym Menu”.

== {{Rozrywka}} == &lt;!--Drink--&gt;

== Noclegi ==
* [http://www.szklarska-poreba.pl/ Nocowanie Szklarska Poręba] – hotele, kwatery, pensjonaty, Spa, apartamenty
*[https://www.norweskadolinaresort.pl/ Norweska Dolina Resort] - luksusowe wille w Szklarskiej Porębie, na które składają się apartamenty, strefa Spa &amp; Wellness, basen, sauny, atrakcje dla dzieci, restauracja, klub i centrum biznesowe
* '''[https://blue-mountain-resort.pl/ Blue Mountain Resort]''' – nowoczesny resort apartamentowy w Szklarskiej Porębie, zlokalizowany niedaleko szlaków prowadzących w Karkonosze i Góry Izerskie. Na miejscu znajdują się apartamenty rodzinne, aquapark z podgrzewanymi basenami i zjeżdżalniami, restauracja oraz strefa wellness.
* [https://www.harmony-valley.pl/ Harmony Valley Resort] - luksusowy hotel adults-only (16+) w Szklarskiej Porębie, posiadający podgrzewany basen infinity z widokiem na panoramę Karkonoszy oraz restaurację fine dining, która jest dostępna również dla gości zewnętrznych. 

=={{Dalej}}==&lt;!--Get out--&gt;
* '''Śnieżne Kotły''' – dwa najlepiej rozwinięte kotły polodowcowe w Karkonoszach o maksymalnej głębokości 215 m. Są one rozdzielone wąską skalną grzędą i wciśnięte w północne zbocza głównego grzbietu Karkonoszy między Łabskim Szczytem, a Wielkim Szyszakiem. Pionowe ściany skalne dochodzą do ok. 150 m wysokości, górna krawędź Dużego Kotła położona jest na wysokości 1490 m n.p.m. w Wielkim Kotle znajdują się dwa małe Śnieżne Stawki. Duży Kocioł (Wschodni) ma 800 m długości i 600 m szerokości łącznie z Małym Kotłem (Zachodnim) stanowią ścisły rezerwat przyrody o pow. 127 ha. Nazwa Kotłów wywodzi się z płatów śniegu, które utrzymują się pod pionowymi zerwami skalnymi do późnego lata. Śnieżne Kotły to najbogatsze zbiorowisko górskiej flory i to nie tylko w Karkonoszach, lecz także w całych Sudetach. Nad Śnieżnymi Kotłami skałki Czarcia Ambona obok budynek stacji przekaźnikowej TV.

* '''Jakuszyce''' – przy biegnącej do granicy z Czechami szosie położona jest dzielnica Szklarskiej Poręby – Jakuszyce. Jest to międzynarodowy ośrodek narciarstwa biegowego (latem uprawiane jest bardzo popularne kolarstwo górskie). Na Jakuszyckiej Polanie rozgrywany jest Bieg Piastów i mistrzostwa psich zaprzęgów.

== Informacja turystyczna ==
ul. Jedności Narodowej 1a
tel.+ 48 75 75 47 740
fax. +48 75 75 47 742

czynne: poniedziałek – piątek 8:00–16:00; sobota – niedziela 9:00–17:00

Informacja Turystyczna to miejsce, gdzie możesz otrzymać materiały promocyjne dotyczące Szklarskiej Poręby i najbliższych okolic. Wykwalifikowani pracownicy odpowiedzą na Twoje pytania dotyczące szlaków turystycznych, atrakcji oraz imprez odbywających się w mieście.

== Linki zewnętrzne ==
* Strona informacyjna miasta Szklarska Poręba [http://www.e-szklarska.com]
* [http://www.szklarska-poreba.pl/galeria-zdjec-95/ Galeria zdjęć]
* [http://www.karkonosze.pl/szklarska-poreba Szklarska Poręba]

{{Atrybucja}}
{{Jest w|Powiat_karkonoski}}

[[Kategoria:Województwo dolnośląskie]]</text>
      <sha1>e4sgmfte8t7hcnk7bluw2e3w839y6vr</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>158466</id>
      <parentid>158465</parentid>
      <timestamp>2026-08-25T10:17:50Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-42196-00</username>
        <id>17596</id>
      </contributor>
      <comment>/* Noclegi */</comment>
      <origin>158466</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9167" sha1="81nv854nuwwoflk8w0d50mcs1eklme8" xml:space="preserve">{{top-banner|Schre - panoramio.jpg}}
{{Miejscowość infobox
 |nazwa = Szklarska Poręba
 |widok = Szklarska poreba centrum.JPG
 |herb = POL Szklarska Poręba COA.svg
 |mapa =
 |region = [[Powiat karkonoski]]
 |powierzchnia = 75,44
 |lud = 6970
 |kod pocztowy = 58-580
 |www = www.szklarskaporeba.pl
}}

'''Szklarska Poręba''' ([[Język niemiecki|niem.]] ''Schreiberhau'') – miasto w [[województwo dolnośląskie|województwie dolnośląskim]], w [[Powiat karkonoski|powiecie karkonoskim]], na pograniczu Karkonoszy i Gór Izerskich.

== Charakterystyka ==
Jest to atrakcyjny ośrodek sportów zimowych z bardzo dobrze rozbudowaną siecią wyciągów narciarskich, nartostrad i tras biegowych. Przepiękna lokalizacja u podnóża Szrenicy sprawia, że miasto przyciąga wielu turystów o każdej porze roku.

== {{Dojazd}} == &lt;!--Get in--&gt;
Szklarska Poręba jest położona przy trasie międzynarodowej E-85, najprościej zatem dostać się tu samochodem. Dojazd możliwy również autobusami PKS lub pociągami.

== {{Komunikacja}} == &lt;!--Get around--&gt;

W mieście znajduje się Dworzec Autobusowy PKS (ul. Jedności Narodowej, tel. 0700 300 137) oraz Dworzec Kolejowy PKP (ul. Dworcowa, tel. 075 717 48 86).
Do dyspozycji klientów są także firmy TAXI:
* Postój TAXI ul. 1 Maja, tel. 075 717 21 03
* Halo Taxi 24h, tel. 606 404 135
* Euro Radio Taxi Jelenia Góra – Szklarska Poręba – Karpacz tel. 19625 lub 695 25 25 25

== Warto zobaczyć ==
[[Plik:Poland, Szklarki waterfall.jpg|thumb|upright|Wodospad Szklarki]]
* '''Wodospad Kamieńczyka''' – najwyższy wodospad po polskiej stronie [[Karkonosze|Karkonoszy]]. Próg wodospadu znajduje się na wysokości 843 m n.p.m. Wodospad spada trójstopniową kaskadą o wysokości 27 m do przepięknego wąwozu. Wąwóz ma ok. 100 m długości, jego pionowe skalne ściany dochodzą do 30 m wysokości, a szerokość od 6 do 15 m. Za środkową kaskadą wodospadu znajduje się wykuta sztucznie jaskinia – tzw. „Złota Jama” ze skupiskami pegmatytu i ametystów. Przy wodospadzie znajduje się schronisko „Kamieńczyk”.

* '''Wodospad Szklarki''' – malowniczo położony na terenie enklawy [[Karkonoski Park Narodowy|Karkonoskiego Parku Narodowego]], w środkowej części Wąwozu Szklarki, wodospad spadający kaskadą o wysokości 13,3 m, zwężającą się u dołu. Na lewym brzegu skalnego progu znajdują się okazałe marmity. Przy wodospadzie małe schronisko „Kochanówka”.

* '''Krucze Skały''' – okazała grupa skalna na prawym brzegu rzeki Kamiennej na wysokości 718 m n.p.m. Tworzą ją dwie duże bryły granitowe z doskonałym punktem widokowym.

* '''Krzywe Baszty''' – położona na lewym brzegu rzeki Kamiennej, granitowa skała o wysokości 18 m. W południowej ścianie znajduje się niewielka jaskinia powstała w wyniku eksploatacji złóż pegmatytów. Skały te są miejscem uprawiania wspinaczki.

* '''Zakręt Śmierci''' – na drodze pomiędzy Szklarską Porębą a [[Świeradów-Zdrój|Świeradowem Zdrój]], na wysokości 775 m n.p.m. znajduje się bardzo ostry zakręt (prawie 180’). Wspaniały punkt widokowy na panoramę Karkonoszy oraz Kotlinę Jeleniogórską. Zakręt Śmierci nazwę swoją zawdzięcza tragicznym wypadkom spowodowanym przez nieostrożnych kierowców.

* '''Chybotek''' – grupa złożona z kilkumetrowej wysokości bloków skał, miejsce związane z legendami Walonów. Jeden z kamieni, najwyżej położony o średnicy ok. 4 m wsparty w 2 miejscach daje się łatwo rozkołysać. Ze względu na swój kształt zwany był także „Misą cukru”. Według starodawnych opowieści skała ta zamykała wejście do podziemnego skarbca.

* '''Szrenica''' – szczyt o wysokości 1362 m n.p.m., na który prowadzi krzesełkowa kolej linowa. Na wierzchołku znajduje się schronisko górskie „Szrenica” i obserwatorium klimatologiczne Uniwersytetu Wrocławskiego. Pod szczytem górna stacja wyciągu krzesełkowego w Szklarskiej Porębie i początek nartostrad – w sumie ponad 20 km obsługiwanych przez ośrodek narciarski SKI ARENA SZRENICA.

== Narciarstwo ==
Region Szklarskiej Poręby obfituje w doskonałe warunki do uprawiania narciarstwa. Główne wyciągi i trasy narciarskie zlokalizowane są na stokach Szrenicy i Łabskiego Szczytu (tzw. '''SkiArena Szrenica'''[http://www.sudetylift.com.pl/pogoda.html]). Mamy tutaj następujące trasy:
* '''Trasa zjazdowa FIS''' – bardzo trudna o długości 2000m, średnie nachylenie 25,5%
* '''Nartostrada Lolobrygida''' – trudna trasa o długości 4400m i średnim nachyleniu 14%
* '''Nartostrada Śnieżynka''' – trudna trasa o długości 2080m i średnim nachyleniu 15%
* '''Nartostrada Puchatek''' – łatwa trasa o długości 1470m i średnim nachyleniu 12%
* '''Nartostrada Bystra''' – łatwa trasa o długości 2510m i średnim nachyleniu 12%
* '''Stok slalomowy Hala Szrenicka''' – długość 650m, średnie nachylenie 25,5%
* '''Stok slalomowy Hala Łabskiego Szczytu''' – długość 1000m, średnie nachylenie 27%

=={{Gastronomia}}==
[http://www.karkonosze.pl/gdzie-zjesc?loc=32&amp;type= Restauracje w Szklarskiej Porebie]

[https://www.czarnykamien.pl/restauracja Restauracja Czarny Kamień w Szklarskiej Porębie] - to doskonały wybór dla turystów schodzących ze szlaków oraz rodzin z dziećmi, na które czekają wygodne krzesełka do karmienia, zastawa i kolorowanki. Ceny dań kształtują się w przystępnym przedziale 30–60 zł. Menu bazuje na lokalnych produktach i potrawach gotowanych od podstaw, łącząc smaki Dolnego Śląska z inspiracjami ze świata oraz popisowym, autorskim „Czarnym Menu”.

== {{Rozrywka}} == &lt;!--Drink--&gt;

== Noclegi ==
* [http://www.szklarska-poreba.pl/ Nocowanie Szklarska Poręba] – hotele, kwatery, pensjonaty, Spa, apartamenty
*[https://www.norweskadolinaresort.pl/ Norweska Dolina Resort] - luksusowe wille w Szklarskiej Porębie, na które składają się apartamenty, strefa Spa &amp; Wellness, basen, sauny, atrakcje dla dzieci, restauracja, klub i centrum biznesowe
* '''[https://blue-mountain-resort.pl/ Blue Mountain Resort]''' – nowoczesny resort apartamentowy w Szklarskiej Porębie, zlokalizowany niedaleko szlaków prowadzących w Karkonosze i Góry Izerskie. Na miejscu znajdują się apartamenty rodzinne, aquapark z podgrzewanymi basenami i zjeżdżalniami, restauracja oraz strefa wellness.
* [https://www.harmony-valley.pl/ Harmony Valley Resort] - luksusowy hotel adults-only (16+) w Szklarskiej Porębie, posiadający podgrzewany basen infinity z widokiem na panoramę Karkonoszy oraz restaurację fine dining, która jest dostępna również dla gości zewnętrznych. 
* [https://www.czarnykamien.pl/ Czarny Kamień Resort &amp; SPA] - kameralny aparthotel, który oferuje w pełni wyposażone apartamenty z aneksami kuchennymi, usytuowany w otoczeniu karkonoskiego lasu tuż obok szlaków na Wysoki Kamień czy Złoty Widok. Kompleks dysponuje strefą SPA &amp; Wellness z saunami i jacuzzi, basenami, salą zabaw oraz autorską restauracją serwującą dania z lokalnych produktów. 

=={{Dalej}}==&lt;!--Get out--&gt;
* '''Śnieżne Kotły''' – dwa najlepiej rozwinięte kotły polodowcowe w Karkonoszach o maksymalnej głębokości 215 m. Są one rozdzielone wąską skalną grzędą i wciśnięte w północne zbocza głównego grzbietu Karkonoszy między Łabskim Szczytem, a Wielkim Szyszakiem. Pionowe ściany skalne dochodzą do ok. 150 m wysokości, górna krawędź Dużego Kotła położona jest na wysokości 1490 m n.p.m. w Wielkim Kotle znajdują się dwa małe Śnieżne Stawki. Duży Kocioł (Wschodni) ma 800 m długości i 600 m szerokości łącznie z Małym Kotłem (Zachodnim) stanowią ścisły rezerwat przyrody o pow. 127 ha. Nazwa Kotłów wywodzi się z płatów śniegu, które utrzymują się pod pionowymi zerwami skalnymi do późnego lata. Śnieżne Kotły to najbogatsze zbiorowisko górskiej flory i to nie tylko w Karkonoszach, lecz także w całych Sudetach. Nad Śnieżnymi Kotłami skałki Czarcia Ambona obok budynek stacji przekaźnikowej TV.

* '''Jakuszyce''' – przy biegnącej do granicy z Czechami szosie położona jest dzielnica Szklarskiej Poręby – Jakuszyce. Jest to międzynarodowy ośrodek narciarstwa biegowego (latem uprawiane jest bardzo popularne kolarstwo górskie). Na Jakuszyckiej Polanie rozgrywany jest Bieg Piastów i mistrzostwa psich zaprzęgów.

== Informacja turystyczna ==
ul. Jedności Narodowej 1a
tel.+ 48 75 75 47 740
fax. +48 75 75 47 742

czynne: poniedziałek – piątek 8:00–16:00; sobota – niedziela 9:00–17:00

Informacja Turystyczna to miejsce, gdzie możesz otrzymać materiały promocyjne dotyczące Szklarskiej Poręby i najbliższych okolic. Wykwalifikowani pracownicy odpowiedzą na Twoje pytania dotyczące szlaków turystycznych, atrakcji oraz imprez odbywających się w mieście.

== Linki zewnętrzne ==
* Strona informacyjna miasta Szklarska Poręba [http://www.e-szklarska.com]
* [http://www.szklarska-poreba.pl/galeria-zdjec-95/ Galeria zdjęć]
* [http://www.karkonosze.pl/szklarska-poreba Szklarska Poręba]

{{Atrybucja}}
{{Jest w|Powiat_karkonoski}}

[[Kategoria:Województwo dolnośląskie]]</text>
      <sha1>81nv854nuwwoflk8w0d50mcs1eklme8</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>158467</id>
      <parentid>158466</parentid>
      <timestamp>2026-08-25T10:18:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-42196-00</username>
        <id>17596</id>
      </contributor>
      <comment>/* Gastronomia */</comment>
      <origin>158467</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9182" sha1="r0vkxbyet53fef3p4jk0wus2fj5vsat" xml:space="preserve">{{top-banner|Schre - panoramio.jpg}}
{{Miejscowość infobox
 |nazwa = Szklarska Poręba
 |widok = Szklarska poreba centrum.JPG
 |herb = POL Szklarska Poręba COA.svg
 |mapa =
 |region = [[Powiat karkonoski]]
 |powierzchnia = 75,44
 |lud = 6970
 |kod pocztowy = 58-580
 |www = www.szklarskaporeba.pl
}}

'''Szklarska Poręba''' ([[Język niemiecki|niem.]] ''Schreiberhau'') – miasto w [[województwo dolnośląskie|województwie dolnośląskim]], w [[Powiat karkonoski|powiecie karkonoskim]], na pograniczu Karkonoszy i Gór Izerskich.

== Charakterystyka ==
Jest to atrakcyjny ośrodek sportów zimowych z bardzo dobrze rozbudowaną siecią wyciągów narciarskich, nartostrad i tras biegowych. Przepiękna lokalizacja u podnóża Szrenicy sprawia, że miasto przyciąga wielu turystów o każdej porze roku.

== {{Dojazd}} == &lt;!--Get in--&gt;
Szklarska Poręba jest położona przy trasie międzynarodowej E-85, najprościej zatem dostać się tu samochodem. Dojazd możliwy również autobusami PKS lub pociągami.

== {{Komunikacja}} == &lt;!--Get around--&gt;

W mieście znajduje się Dworzec Autobusowy PKS (ul. Jedności Narodowej, tel. 0700 300 137) oraz Dworzec Kolejowy PKP (ul. Dworcowa, tel. 075 717 48 86).
Do dyspozycji klientów są także firmy TAXI:
* Postój TAXI ul. 1 Maja, tel. 075 717 21 03
* Halo Taxi 24h, tel. 606 404 135
* Euro Radio Taxi Jelenia Góra – Szklarska Poręba – Karpacz tel. 19625 lub 695 25 25 25

== Warto zobaczyć ==
[[Plik:Poland, Szklarki waterfall.jpg|thumb|upright|Wodospad Szklarki]]
* '''Wodospad Kamieńczyka''' – najwyższy wodospad po polskiej stronie [[Karkonosze|Karkonoszy]]. Próg wodospadu znajduje się na wysokości 843 m n.p.m. Wodospad spada trójstopniową kaskadą o wysokości 27 m do przepięknego wąwozu. Wąwóz ma ok. 100 m długości, jego pionowe skalne ściany dochodzą do 30 m wysokości, a szerokość od 6 do 15 m. Za środkową kaskadą wodospadu znajduje się wykuta sztucznie jaskinia – tzw. „Złota Jama” ze skupiskami pegmatytu i ametystów. Przy wodospadzie znajduje się schronisko „Kamieńczyk”.

* '''Wodospad Szklarki''' – malowniczo położony na terenie enklawy [[Karkonoski Park Narodowy|Karkonoskiego Parku Narodowego]], w środkowej części Wąwozu Szklarki, wodospad spadający kaskadą o wysokości 13,3 m, zwężającą się u dołu. Na lewym brzegu skalnego progu znajdują się okazałe marmity. Przy wodospadzie małe schronisko „Kochanówka”.

* '''Krucze Skały''' – okazała grupa skalna na prawym brzegu rzeki Kamiennej na wysokości 718 m n.p.m. Tworzą ją dwie duże bryły granitowe z doskonałym punktem widokowym.

* '''Krzywe Baszty''' – położona na lewym brzegu rzeki Kamiennej, granitowa skała o wysokości 18 m. W południowej ścianie znajduje się niewielka jaskinia powstała w wyniku eksploatacji złóż pegmatytów. Skały te są miejscem uprawiania wspinaczki.

* '''Zakręt Śmierci''' – na drodze pomiędzy Szklarską Porębą a [[Świeradów-Zdrój|Świeradowem Zdrój]], na wysokości 775 m n.p.m. znajduje się bardzo ostry zakręt (prawie 180’). Wspaniały punkt widokowy na panoramę Karkonoszy oraz Kotlinę Jeleniogórską. Zakręt Śmierci nazwę swoją zawdzięcza tragicznym wypadkom spowodowanym przez nieostrożnych kierowców.

* '''Chybotek''' – grupa złożona z kilkumetrowej wysokości bloków skał, miejsce związane z legendami Walonów. Jeden z kamieni, najwyżej położony o średnicy ok. 4 m wsparty w 2 miejscach daje się łatwo rozkołysać. Ze względu na swój kształt zwany był także „Misą cukru”. Według starodawnych opowieści skała ta zamykała wejście do podziemnego skarbca.

* '''Szrenica''' – szczyt o wysokości 1362 m n.p.m., na który prowadzi krzesełkowa kolej linowa. Na wierzchołku znajduje się schronisko górskie „Szrenica” i obserwatorium klimatologiczne Uniwersytetu Wrocławskiego. Pod szczytem górna stacja wyciągu krzesełkowego w Szklarskiej Porębie i początek nartostrad – w sumie ponad 20 km obsługiwanych przez ośrodek narciarski SKI ARENA SZRENICA.

== Narciarstwo ==
Region Szklarskiej Poręby obfituje w doskonałe warunki do uprawiania narciarstwa. Główne wyciągi i trasy narciarskie zlokalizowane są na stokach Szrenicy i Łabskiego Szczytu (tzw. '''SkiArena Szrenica'''[http://www.sudetylift.com.pl/pogoda.html]). Mamy tutaj następujące trasy:
* '''Trasa zjazdowa FIS''' – bardzo trudna o długości 2000m, średnie nachylenie 25,5%
* '''Nartostrada Lolobrygida''' – trudna trasa o długości 4400m i średnim nachyleniu 14%
* '''Nartostrada Śnieżynka''' – trudna trasa o długości 2080m i średnim nachyleniu 15%
* '''Nartostrada Puchatek''' – łatwa trasa o długości 1470m i średnim nachyleniu 12%
* '''Nartostrada Bystra''' – łatwa trasa o długości 2510m i średnim nachyleniu 12%
* '''Stok slalomowy Hala Szrenicka''' – długość 650m, średnie nachylenie 25,5%
* '''Stok slalomowy Hala Łabskiego Szczytu''' – długość 1000m, średnie nachylenie 27%

=={{Gastronomia}}==
[http://www.karkonosze.pl/gdzie-zjesc?loc=32&amp;type= Restauracje w Szklarskiej Porebie]

[https://www.czarnykamien.pl/restauracja Restauracja Czarny Kamień w Szklarskiej Porębie] - to doskonały wybór dla turystów schodzących ze szlaków oraz rodzin z dziećmi (na nich czekają m.in wygodne krzesełka do karmienia, zastawa dla dzieci i kolorowanki). Ceny dań kształtują się w przystępnym przedziale 30–60 zł. Menu bazuje na lokalnych produktach i potrawach gotowanych od podstaw, łącząc smaki Dolnego Śląska z inspiracjami ze świata oraz popisowym, autorskim „Czarnym Menu”.

== {{Rozrywka}} == &lt;!--Drink--&gt;

== Noclegi ==
* [http://www.szklarska-poreba.pl/ Nocowanie Szklarska Poręba] – hotele, kwatery, pensjonaty, Spa, apartamenty
*[https://www.norweskadolinaresort.pl/ Norweska Dolina Resort] - luksusowe wille w Szklarskiej Porębie, na które składają się apartamenty, strefa Spa &amp; Wellness, basen, sauny, atrakcje dla dzieci, restauracja, klub i centrum biznesowe
* '''[https://blue-mountain-resort.pl/ Blue Mountain Resort]''' – nowoczesny resort apartamentowy w Szklarskiej Porębie, zlokalizowany niedaleko szlaków prowadzących w Karkonosze i Góry Izerskie. Na miejscu znajdują się apartamenty rodzinne, aquapark z podgrzewanymi basenami i zjeżdżalniami, restauracja oraz strefa wellness.
* [https://www.harmony-valley.pl/ Harmony Valley Resort] - luksusowy hotel adults-only (16+) w Szklarskiej Porębie, posiadający podgrzewany basen infinity z widokiem na panoramę Karkonoszy oraz restaurację fine dining, która jest dostępna również dla gości zewnętrznych. 
* [https://www.czarnykamien.pl/ Czarny Kamień Resort &amp; SPA] - kameralny aparthotel, który oferuje w pełni wyposażone apartamenty z aneksami kuchennymi, usytuowany w otoczeniu karkonoskiego lasu tuż obok szlaków na Wysoki Kamień czy Złoty Widok. Kompleks dysponuje strefą SPA &amp; Wellness z saunami i jacuzzi, basenami, salą zabaw oraz autorską restauracją serwującą dania z lokalnych produktów. 

=={{Dalej}}==&lt;!--Get out--&gt;
* '''Śnieżne Kotły''' – dwa najlepiej rozwinięte kotły polodowcowe w Karkonoszach o maksymalnej głębokości 215 m. Są one rozdzielone wąską skalną grzędą i wciśnięte w północne zbocza głównego grzbietu Karkonoszy między Łabskim Szczytem, a Wielkim Szyszakiem. Pionowe ściany skalne dochodzą do ok. 150 m wysokości, górna krawędź Dużego Kotła położona jest na wysokości 1490 m n.p.m. w Wielkim Kotle znajdują się dwa małe Śnieżne Stawki. Duży Kocioł (Wschodni) ma 800 m długości i 600 m szerokości łącznie z Małym Kotłem (Zachodnim) stanowią ścisły rezerwat przyrody o pow. 127 ha. Nazwa Kotłów wywodzi się z płatów śniegu, które utrzymują się pod pionowymi zerwami skalnymi do późnego lata. Śnieżne Kotły to najbogatsze zbiorowisko górskiej flory i to nie tylko w Karkonoszach, lecz także w całych Sudetach. Nad Śnieżnymi Kotłami skałki Czarcia Ambona obok budynek stacji przekaźnikowej TV.

* '''Jakuszyce''' – przy biegnącej do granicy z Czechami szosie położona jest dzielnica Szklarskiej Poręby – Jakuszyce. Jest to międzynarodowy ośrodek narciarstwa biegowego (latem uprawiane jest bardzo popularne kolarstwo górskie). Na Jakuszyckiej Polanie rozgrywany jest Bieg Piastów i mistrzostwa psich zaprzęgów.

== Informacja turystyczna ==
ul. Jedności Narodowej 1a
tel.+ 48 75 75 47 740
fax. +48 75 75 47 742

czynne: poniedziałek – piątek 8:00–16:00; sobota – niedziela 9:00–17:00

Informacja Turystyczna to miejsce, gdzie możesz otrzymać materiały promocyjne dotyczące Szklarskiej Poręby i najbliższych okolic. Wykwalifikowani pracownicy odpowiedzą na Twoje pytania dotyczące szlaków turystycznych, atrakcji oraz imprez odbywających się w mieście.

== Linki zewnętrzne ==
* Strona informacyjna miasta Szklarska Poręba [http://www.e-szklarska.com]
* [http://www.szklarska-poreba.pl/galeria-zdjec-95/ Galeria zdjęć]
* [http://www.karkonosze.pl/szklarska-poreba Szklarska Poręba]

{{Atrybucja}}
{{Jest w|Powiat_karkonoski}}

[[Kategoria:Województwo dolnośląskie]]</text>
      <sha1>r0vkxbyet53fef3p4jk0wus2fj5vsat</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Seattle</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2968</id>
    <revision>
      <id>158462</id>
      <parentid>156806</parentid>
      <timestamp>2026-08-25T09:44:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Seattleexclusivelimo</username>
        <id>16656</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Dodano popularne transfery i wprowadzono drobne poprawki.</comment>
      <origin>158462</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="154572" sha1="fh1z964xhc4s4h9c1cbftw7ncncnq4p" xml:space="preserve">{{Top-banner}}
{{Miasto infobox 
|nazwa = Seattle
|nazwa oryginalna = 
|widok = Seattle Collage White.jpg
|opis = 
|herb = Seal_of_Seattle,_Washington.png
|mapa = Seattle-map.jpg
|państwo = [[Stany Zjednoczone]]
|region = [[Waszyngton (stan)|Waszyngton]]
|powierzchnia = 367,97
|wysokość = 53
|lud = 755 000
|prefiks = 206
|kod pocztowy = 98101–98119, 98121–98122, 98124–98127, 98129, 98131, 98133–98134, 98136, 98138–98139, 98141, 98144–98146, 98148, 98154–98155, 98158, 98160–98161, 98164–98166, 98168, 98170, 98174–98175, 98177–98178, 98181, 98185, 98188, 98190–98191, 98194–98195, 98198–98199
|www = https://www.seattle.gov/
}}
'''Seattle''' w stanie [[Waszyngton (stan)|Waszyngton]] położone jest w jednym z najpiękniejszych miejsc w [[Stany Zjednoczone|Stanach Zjednoczonych]]. Zajmujące wąski przesmyk pomiędzy [[Puget Sound]] a Jeziorem Waszyngtońskim, jest największym miastem na północno-zachodnim wybrzeżu Pacyfiku, liczącym 750 000 mieszkańców w Seattle i blisko cztery miliony mieszkańców obszaru metropolitalnego. Widziane z góry dywany wiecznie zielonych drzew, nieskazitelnie błękitne wody i śnieżnobiałe góry otaczają metalowe drapacze chmur w centrum miasta, dzięki czemu miasto zyskało przydomek '''Szmaragdowego Miasta'''.

Na ziemi znajdziesz tętniące życiem i kosmopolityczne miasto. Obok postępowego centrum miasta i swobodnej atmosfery Capitol Hill, w dzielnicach na północy i zróżnicowanych etnicznie dzielnicach na południu można znaleźć wyluzowaną atmosferę. Po dniu spędzonym na spacerach po licznych parkach i plażach miasta lub podziwianiu sztuki i architektury warto odwiedzić liczne restauracje, kawiarnie i minibrowary. Tuż za tętniącym życiem miastem znajdują się pokryte śniegiem góry, wiecznie zielone lasy i wspaniałe wybrzeże do odkrycia. Nawet odważnym i żądnym przygód ciężko jest mieć dość Seattle.

== Dzielnice ==
Większość odwiedzających Seattle zwykle nie zapuszcza się poza Śródmieście, Dzielnicę Międzynarodową i Centrum Seattle. A szkoda, bo dzielnice takie jak Capitol Hill, zachodnie Seattle i te na północ od kanału okrętowego to właśnie tam jest najwięcej dobrej zabawy! Edmonds to także bardzo tętniące życiem małe miasteczko na północ od Seattle, z wieloma targowiskami, restauracjami i butikami, które warto wypróbować.

Mieszkańcy Seattle zwykle dzielą miasto według dzielnic, z grubsza podzielonych, jak podano poniżej. Chociaż formalnie istnieje 30 dzielnic, a ich granice nie zawsze są jasne, zazwyczaj istnieje dumna cecha, która reprezentuje każdą dzielnicę.:

=== Śródmieście i okolice ===
{{Lista regionów
| mapa regionów = Seattle_overview_v3.png
| rozmiar mapy = 350px
| opis mapy = Przegląd dzielnic Seattle

| nazwa regionu 1 = [[Seattle/Ballard|Ballard]]
| kolor regionu 1 = #578e86
| elementy regionu 1 = 
| opis regionu 1 = Dzielnica głównie mieszkalna, w której znajdują się śluzy kanałowe. Okolica słynie ze skandynawskiego dziedzictwa, eleganckich butików i tętniącego życiem zabytkowego Downtown Ballard.

| nazwa regionu 2 = [[Seattle/Fremont|Fremont i Wallingford]]
| kolor regionu 2 = #4f93c0
| elementy regionu 2 = 
| opis regionu 2 = Samozwańcze „centrum wszechświata”, artystyczny (choć szybko gentryfikujący) obszar znany ze sztuki publicznej.

| nazwa regionu 3 = [[Seattle/University District|University District]]
| kolor regionu 3 = #d09440
| elementy regionu 3 = 
| opis regionu 3 = Jest domem dla rozległego kampusu Uniwersytetu Waszyngtońskiego, licznych niedrogich restauracji i mnóstwa rozrywki.

| nazwa regionu 4 = [[Seattle/Północ|Północ]]
| kolor regionu 4 = #d5dc76
| elementy regionu 4 = 
| opis regionu 4 = W większości mieszkalna dzielnica miasta, delikatnie gentryfikująca, najbardziej wysunięta na północ kondygnacja miasta, granicząca z linią brzegową. Zawiera wiele największych i najpiękniejszych parków Seattle. Zauważalna aktywność komercyjna jest obecna w dzielnicach Northgate, Aurora i Lake City.
}}

=== Na południe od centrum miasta i I-90 ===
{{Lista regionów
| mapa regionów = 
| rozmiar mapy = 
| opis mapy = 

| nazwa regionu 1 = [[Seattle/SoDo-Georgetown|SoDo i Georgetown]]
| kolor regionu 1 = #b383b3
| elementy regionu 1 = 
| opis regionu 1 = Ta dzielnica przemysłowa, ciągnąca się na południe od centrum miasta, obok stadionów sportowych, obejmuje dobrze ukrytą, ale kwitnącą dzielnicę Georgetown.

| nazwa regionu 2 = [[Seattle/Południe|Południe]]
| kolor regionu 2 = #8a84a3
| elementy regionu 2 = 
| opis regionu 2 = Dzielnica mieszkaniowa granicząca z Jeziorem Waszyngton, obsługiwana przez kolej miejską i mieszcząca parki Jeffersona i Sewarda. Dzielnica Columbia City jest prawdopodobnie najbardziej tętniąca życiem.

| nazwa regionu 3 = [[Seattle/Zachód|Zachód]]
| kolor regionu 3 = #d56d76
| elementy regionu 3 = 
| opis regionu 3 = Malownicza dzielnica mieszkaniowa ze wspaniałymi parkami, dużymi plażami i wspaniałymi widokami na port i centrum miasta.
}}
Będąc w Seattle, prawdopodobnie usłyszysz wzmiankę o „'''Eastside'''”, która odnosi się do regionu na wschód od Jeziora Waszyngtona, obejmującego przedmieścia [[Bellevue]], [[Kirkland]] i [[Redmond (Waszyngton)|Redmond]].

=== Na północ od kanału okrętowego Jeziora Waszyngtona ===
{{Lista regionów
| mapa regionów = 
| rozmiar mapy = 
| opis mapy = 

| nazwa regionu 1 = [[Seattle/Downtown|Downtown]]
| kolor regionu 1 = #69999f
| elementy regionu 1 = 
| opis regionu 1 = Handlowe i finansowe centrum Seattle, w którym znajduje się nabrzeże, targ Pike Place i jedna z najpiękniejszych architektur w mieście. W północnej części Belltown znajduje się wiele najlepszych, jeśli nie najdroższych restauracji i barów w mieście.

| nazwa regionu 2 = [[Seattle/Pioneer Square-International District|Pioneer Square i International District]]
| kolor regionu 2 = #b5d29f
| elementy regionu 2 = 
| opis regionu 2 = Najstarsze dzielnice Seattle, zawierające klasyczne budynki, galerie sztuki, niezliczone restauracje i Chinatown.

| nazwa regionu 3 = [[Seattle/Queen Anne-South Lake Union|Queen Anne i South Lake Union]]
| kolor regionu 3 = #ac5c91
| elementy regionu 3 = 
| opis regionu 3 = Położone na wzgórzach na północny zachód od centrum miasta, znajdziesz tu zamożne dzielnice usiane panoramicznymi parkami. Na południu obszaru znajduje się nowo powstałe centrum handlowe South Lake Union (siedziba szybko rozwijającej się siedziby Amazon) oraz '''Seattle Center''' ze Space Needle.

| nazwa regionu 4 = [[Seattle/Capitol Hill-Central District|Capitol Hill i Central District]]
| kolor regionu 4 = #71b37b
| elementy regionu 4 = 
| opis regionu 4 = Życie nocne i centrum handlowe Pike-Pine na zachodzie spotykają się z cichymi, różnorodnymi rezydencjami Madison Park na wschodzie. Obszar ten jest także gejowską stolicą Seattle.
}}

== Charakterystyka ==
=== Historia ===
Uważa się, że pierwsi ludzie przybyli na ten region prawie 4000 lat temu. Anglik George Vancouver sporządził mapę tego obszaru w latach dziewięćdziesiątych XVIII wieku, ale pierwsi biali osadnicy przybyli dopiero w 1851 roku. Luther Collins poprowadził grupę osadników do ujścia rzeki Duwamish (na terenie dzisiejszego południowego Seattle), a wkrótce potem odbyła się grupa kierowana przez bardziej znanego Arthura A. Denny'ego z Chicago, który osiadł w Alki Point w zachodnim Seattle. Początkowo wybuchły konfrontacje między pierwotnymi osadnikami, ale wygasły, gdy grupy osiedliły się razem w zatoce Elliott. Obszar ten został następnie nazwany Seattle przez Davida Maynarda na cześć '''wodza Si'ahla''' z plemion Duwamish i Suquamish, a później oficjalnie ustanowiony jako miasto w 1869 roku.

XIX wieku nastąpił rozwój nowoczesnego miasta wraz z wzniesieniem budynków, tramwajów i tartaku na końcu drewnianej zjeżdżalni (obecnie Yesler Way), które zostało zniszczone przez pożar w 1889 roku. Miasto ożyło ponownie w 1903 wraz z gorączką złota w Klondike, kiedy Seattle służyło jako miasto wyjścia dla górników udających się na [[Alaska|Alaskę]] i [[Jukon]]. W okresie boomu wzgórza zostały spłaszczone w celu zabudowy i utworzono Kanał Statkowy Jeziora Waszyngtona.

Gospodarka miasta ponownie spowolniła podczas Wielkiego Kryzysu i II wojny światowej, ale przeżyła ponowny zapał wraz z utworzeniem firmy lotniczej Boeing i wystąpieniem Wystawy Światowej w 1962, która otworzyła bramy do modernizacji miasta. Silna zależność od Boeinga odbiła się na gospodarce miasta podczas kryzysu naftowego w latach 70. XX wieku, ale przeprowadzka Microsoftu z [[Albuquerque]] do okolic Seattle jeszcze bardziej wzmocniła gospodarczą żywotność Seattle. Wkrótce Amazon, Nintendo of America, T-Mobile, Starbucks i liczne firmy biotechnologiczne również założyły tam swoje siedziby, co spowodowało napływ wzrostu populacji i pieniędzy na ten obszar. Dziś bogactwo obszaru metropolitalnego Seattle i jego cztery miliony mieszkańców (ponad połowa populacji stanu Waszyngton) czynią z niego potęgę gospodarczą północno-zachodniego Pacyfiku i miasto o ogromnym znaczeniu dla całych Stanów Zjednoczonych.

=== Kultura ===
Wielokulturowość jest postrzegana jako cnota. Biali ludzie stanowią około 70% populacji, podczas gdy ponad jedna dziesiąta mieszkańców Seattle jest pochodzenia azjatyckiego. Angielski jest używany praktycznie w całym mieście, ale w południowym Seattle są obszary etniczne, gdzie powszechnie mówi się także po [[Rozmówki wietnamskie|wietnamsku]] i [[Rozmówki tagalskie|tagalsku]], a także po [[Rozmówki chińskie|chińsku]] i [[Rozmówki japońskie|japońsku]] w dzielnicy międzynarodowej. W szczególności Seattle od dawna znane jest z dużej społeczności [[Tajwan|tajwańskiej]]. Kod pocztowy 98118 w południowym Seattle oznacza jeden z najbardziej zróżnicowanych etnicznie obszarów w całych Stanach Zjednoczonych!

Będąc politycznie lewicową częścią kraju, Seattle ma jedną z najbardziej rozległych społeczności LGBT w USA, ustępując jedynie [[San Francisco]]. Podczas gdy zdecydowana większość firm w Seattle jest przyjazna osobom LGBT, obszar Capitol Hill, na wschód od centrum miasta, jest głównym miejscem działalności i barów skupiających się na LGBT, a także centrum zasobów. Co roku w Seattle Center odbywa się duży PrideFest, wraz z poprzedzającymi go wydarzeniami, takimi jak Parada Równości. Miasto jest także domem dla wielu innych corocznych wydarzeń związanych z Pride, w tym marca Seattle Dyke i Capitol Hill Pride.

Miejscowi od dawna mówili o '''Seattle Freeze''', odnosząc się do zimnej uprzejmości mieszkańców. Teoria jest taka, że ​​chociaż przy pierwszej interakcji są bardzo uprzejmi i serdeczni, tak naprawdę są powściągliwi, a interakcje rzadko prowadzą do prawdziwych aktów przyjaźni (zaproszenie na kolację, osobiste rozmowy itp.). Pochodzenie jest niejasne, ale przypuszcza się, że pochodzi od imigrantów ze [[Skandynawia|Skandynawii]], którzy przywieźli tu zwyczaje ze swojego kraju, w tym odpowiednik introwersji. Spodziewaj się, że będziesz musiał wykonać wszystkie „pierwsze kroki”, aby poznać tutaj ludzi.

Nieśmiałość mieszkańców objawia się także złością i irytacją. Miejscowi często naśmiewają się z siebie ze swojej biernej, agresywnej kultury, gdzie nawet w najbardziej przykrych okolicznościach zachowują swój uprzejmy charakter.

=== Klimat ===
Powszechnym stereotypem dotyczącym Seattle jest to, że niebo jest zawsze szare, deszczowe i przygnębiające. Ale może cię zaskoczyć fakt, że od późnej wiosny do wczesnej jesieni praktycznie nie ma deszczu, co czyni Seattle doskonałym miejscem na spędzenie lata. Jest ciepło i wygodnie, wilgotność jest niewielka lub umiarkowana, a temperatury wynoszą średnio górne granice 70. (około 25°C), choć czasami sięgają 80., a nawet 90. (powyżej 30°C). Co więcej, ze względu na dużą szerokość geograficzną Seattle, w miesiącach letnich niebo jest jasne od około 4:30 do 22:00, co zapewnia wystarczającą ilość światła dziennego do aktywności na świeżym powietrzu.

We wszystkich pozostałych porach roku niebo nad Seattle jest często pochmurne, ponure, deszczowe i wietrzne, a od czasu do czasu pojawiają się słoneczne dni. Może być sucho, ale zimno, lub łagodnie, ale deszczowo. Nawet w przypadku suchej pogody poranek zwykle zaczyna się od mgły, która zwykle znika do południa. Pomimo położenia jako najbardziej wysuniętego na północ dużego miasta w USA, zimy w Seattle nie są tak srogie, jak te na wschód od Cascades. Powietrze morskie znad cieśniny Puget i Oceanu Spokojnego łagodzi klimat Seattle, tak że większość opadów występuje w postaci deszczu, a niewielka ilość śniegu. Czasami jednak nadejdzie burza śnieżna, chociaż jest to dość rzadkie wydarzenie. Obszar składa się ze złożonych obiektów topograficznych; dlatego w samym mieście może padać deszcz, ale pięć mil na północ może być słonecznie, lub gęsty śnieg piętnaście mil w głąb lądu, aż do podnóża Cascade, co często zaskakuje prognostów pogody.

Pomimo '''reputacji Rain City''', głównym wyzwaniem związanym z pogodą w Seattle jest bardziej zachmurzone niebo niż deszcz, a w rzeczywistości Seattle ma mniej rocznych opadów niż większość miast na wschód od [[Góry Skaliste|Gór Skalistych]]. Deszcz w Seattle zwykle objawia się mżawką utrzymującą się przez kilka dni, która tylko czasami nasila się, przechodząc w pełnowymiarową ulewę, która rzadko trwa długo. Wielu mieszkańców nazywa ten pochmurny okres „porą szarości”, ponieważ trwa on każdego roku od końca października do początku marca.

=== Czytaj ===
* E.L. James Akcja niezwykle popularnej powieści erotycznej „Pięćdziesiąt twarzy Greya” i jej sequeli („Ciemniejsza strona Greya” i „Nowe oblicze Greya”) rozgrywają się w okolicach Seattle.
* Akcja sagi ''Zmierzch'' rozgrywa się w rejonie Forks na Półwyspie Olimpijskim, ale trzecia część, ''Zaćmienie'', rozgrywa się głównie w Seattle nękanym przez mordercze wampiry.
* ''Sztuka ścigania się w deszczu'' Gartha Steina to bestseller New York Timesa opowiadający historię kierowcy wyścigowego opowiedzianą z perspektywy jego psa Enzo.

=== Oglądaj ===
Jak można się spodziewać, prawie wszystkie filmy i programy telewizyjne, których akcja rozgrywa się w Seattle, zawierają przynajmniej wstępne ujęcie Space Needle.

* Wiele osób nadal pamięta serial komediowy ''Frasier'', który emitowany był przez 11 sezonów do 2004 roku. Spin-off Cheers opowiadał o życiu rodziny Crane: Frasier Crane, psychiatry radiowego, jego brata Nilesa, ojca Martina i jego asystentki Daphne Moon. Chociaż większość serialu została nakręcona w studiach w [[Los Angeles]], setny odcinek został nakręcony naprawdę na ulicach Seattle, kolejce jednoszynowej i Seattle Center.
* Akcja dramatu medycznego ''Grey's Anatomy'' rozgrywa się w Seattle, aby odróżnić go od swojego odpowiednika, oddziału ratunkowego w Chicago. Fisher Plaza, siedziba stacji radiowej i telewizyjnej KOMO stowarzyszonej z ABC, po drugiej stronie ulicy od Space Needle, służy jako zewnętrzna część fikcyjnego szpitala Grey-Sloan Memorial Hospital.
* ''Co się zdarzyło na Targach Światowych'' (Norman Taurog, 1963). Elvis Presley występuje w roli Mike'a, pilota opryskiwacza, który autostopem ze swoim przyjacielem Dannym (Gary Lockwood) do Seattle podczas Wystawy Światowej w 1962 roku, gdzie spotyka swoją miłość (w tej roli Joan O'Brien).
* ''Syndykat zbrodni'' (Alan J. Pakula, 1974). Wydany w szczytowym okresie paranoi politycznej lat 70. film opowiada historię reportera śledczego (w tej roli Warren Beatty), który odkrywa tajną korporację rekrutującą zabójców politycznych. W tym filmie jest wiele doskonałych ujęć Seattle, a film jest dobrze zapamiętany ze względu na początkową scenę zabójstwa, która rozgrywa się na szczycie Space Needle.
* ''Samotnicy'' (Cameron Crowe, 1992). Komedia romantyczna o dwóch młodych parach doświadczających trudnej miłości mieszkającej w apartamentowcu w Seattle. Film był szczególnie znany ze swojej grunge'owej ścieżki dźwiękowej, która nadeszła po boomie na muzykę grunge w Seattle. Centralna kawiarnia w filmie mieści się w nieczynnym już hotelu OK na Pioneer Square, a mieszkanie wykorzystywane w filmie znajduje się w północno-zachodnim rogu E. Thomas St i 19th Ave E.
* ''Bezsenność w Seattle'' (Nora Ephron, 1993). Tom Hanks gra Sama Baldwina, wdowca szukającego pocieszenia w Seattle po stracie żony. Po tym, jak jego syn Jonah wzywa pomoc do stacji radiowej, kobieta (Meg Ryan) zaczyna interesować się Samem. Łódź mieszkalna Sama Baldwina stoi na jeziorze Union, które fani filmu powinni odwiedzić.

=== Muzyka ===
Chociaż Seattle może być bardziej znane z '''grunge'u''', ma długą, różnorodną i tolerancyjną historię muzyczną od samego początku, obejmującą radykalną politycznie amerykańską scenę folkową w latach dwudziestych XX wieku po kwitnącą powojenną scenę jazzową, która rozkwitła w wielu klubach na całym obszarze.

Grunge pozostawał pod silnym wpływem kontrkulturowej sceny muzycznej, która dominowała w Seattle od połowy lat 70. do 80. XX wieku, z takimi znanymi zespołami, jak gejowska grupa teatralna Ze Whiz Kids oraz zespoły takie jak The Telepaths, The Beakers i Red Dress (ostatni z których jest nadal aktywny od 2023). Seattle ma także inny muzyczny powód do sławy w postaci rodzimego syna '''Jimiego Hendrixa''', choć sukces odniósł w [[Anglia|Anglii]]; niemniej jednak nie powstrzymało to Seattle od wzniesienia jego pomnika na Capitol Hill i poświęcenia Hendrixowi całej sekcji w Muzeum Popkultury w Seattle Center.

Grunge pojawił się dopiero w latach 80. XX wieku i był połączeniem punku i metalu promowanym przez tak znane grupy z Seattle, jak Nirvana, Pearl Jam i Soundgarden. Gatunek ten pojawił się i powoli rozwijał w połowie lat 80., zanim zyskał międzynarodową sławę w 1991 wraz z wydaniem przełomowego albumu Nirvany ''Nevermind'', ale jego znaczenie dobiegło końca po szokującym samobójstwie piosenkarza Kurta Cobaina w 1994.

Lokalna ulubiona stacja radiowa ''KEXP'' jest doskonałym źródłem muzyki alternatywnej i eksperymentalnej i pomogła w rozpoczęciu kariery nie tylko zespołom grunge, takim jak Nirvana, ale także lokalnym ulubieńcom '''hip-hopu''', takim jak Macklemore, Ryan Lewis i Blue Scholars, a także wielu innym ogólnokrajowym znane '''zespoły alternatywne''', takie jak Sunny Day Real Estate, Modest Mouse, The Postal Service, Death Cab for Cutie, Band of Horses, The Head and the Heart i Fleet Foxes.
[[Plik:Seattle Ferry.jpg|thumb|300px|Widok na nabrzeże Seattle]]

== Dojazd ==
=== Samolotem ===
{{infobox|Dłuższy, ale tańszy sposób na przemierzenie Kanady|Podróżni podróżujący między wschodnią a zachodnią [[Kanada|Kanadą]] (zwłaszcza [[Vancouver]]) mogą skorzystać z tańszych biletów podczas lotu do lub z międzynarodowego lotniska Seattle-Tacoma przed przesiadką autobusową ze względu na faworyzowanie i wysokie podatki, które sprawiają, że krajowe podróże lotnicze w Kanadzie są drogie ( zobacz [[Vancouver#Dojazd|Vancouver: Dojazd]]). Należy zarezerwować co najmniej dodatkowe 3 godziny na przesiadkę między środkami transportu i podróż przez granicę. Pamiętaj, aby mieć przy sobie paszport (i wizę, jeśli to konieczne), ponieważ będziesz podróżować między granicami międzynarodowymi.}}
{{Znacznik|Międzynarodowy port lotniczy Seattle-Tacoma|47.443599|-122.302618|typ=transport}}'''[https://www.portseattle.org/sea-tac# Międzynarodowy port lotniczy Seattle-Tacoma]''' ({{IATA|SEA}}), 17801 International Blvd, SeaTac, ☏ +1 206-787-5388, numer bezpłatny: +1-800-544-1965. Nazywany „Sea-Tac” znajduje się na południowych przedmieściach miasta, 22,5 km na południe od centrum Seattle. Jest głównym krajowym węzłem komunikacyjnym dla kierunków na [[Alaska|Alasce]], północno-zachodnim i zachodnim wybrzeżu, obsługuje także wiele międzynarodowych tras przez Pacyfik, a także niektóre loty do głównych lotnisk w [[Europa|Europie]] i na [[Bliski Wschód
|Bliskim Wschodzie]]. Ponadto lotnisko jest dobrze skomunikowane z praktycznie każdą częścią Stanów Zjednoczonych, obsługując wiele codziennych lotów do wielu głównych miast USA, a także na Alaskę i [[Hawaje]]. [https://www.alaskaair.com/ Alaska Airlines] wykorzystuje to lotnisko jako swój główny węzeł komunikacyjny i jest zdecydowanie największym przewoźnikiem tutaj, a [https://www.delta.com/ Delta] dogania międzynarodowy węzeł komunikacyjny tutaj i coraz większej liczby kierunków krajowych.

Niezawodna kolej miejska '''linii [https://www.soundtransit.org/ride-with-us/routes-schedules/ Link 1]''' (patrz § Komunikacja) łączy Northgate, Uniwersytet Waszyngtoński, Capitol Hill, centrum miasta i południowe Seattle z Sea-Tac. [https://www.soundtransit.org/ride-with-us/routes-schedules/560 Linia autobusowa 560] zapewnia bezpośrednie połączenie z Sea-Tac do zachodniego Seattle.

==== Alternatywne lotniska ====
{{Znacznik|Paine Field|47.90859|-122.27863|typ=transport}}'''[https://www.flypainefield.com/ Paine Field]''' ({{IATA|PAE}}), znane również jako lotnisko hrabstwa Snohomish, położone około 30 mil na północ od Seattle w [[Everett]], obsługuje ograniczone loty komercyjne z Alaska Airlines z zachodniej części kontynentalnych Stanów Zjednoczonych. Terminal, uznawany za jedno z najlepszych regionalnych lotnisk na świecie, ma dość przytulny wystrój z kominkami, ładnymi krzesłami i sofami oraz obsługą kelnerską z restauracji dostępnych na terenie całego terminalu (wszystkie dwie jego bramy). Everett Transit obsługuje węzeł tranzytowy w Everett Mall, gdzie można znaleźć autobusy kursujące do regionu.


Znacznie mniejszy '''międzynarodowy port lotniczy Bellingham''' ({{IATA|BLI}}, położony około 90 minut (150 km) na północ od Seattle w [[Bellingham (Waszyngton)|Bellingham]], może być tańszą alternatywą lotu do Seattle, pomimo niewielkiej liczby lotów. Tani przewoźnik Allegiant Air lata do swoich węzłów przesiadkowych na zachodnim wybrzeżu przez cały rok z Bellingham (a nie z Sea-Tac), oprócz lotów sezonowych liniami Alaska Airlines. Transfer '''[https://airporter.com/ Bellair Airporter]''' oferuje regularne usługi z międzynarodowego lotniska Bellingham do centrum kongresowego Washington State Convention Center w centrum Seattle oraz do Sea-Tac.

'''[https://www.flypdx.com/ Międzynarodowy port lotniczy Portland]''' ({{IATA|PDX}}), położony około 3 godzin (160 mil/256 km) na południe od Seattle w [[Portland (Oregon)|Portland]], jest głównym lotniskiem, ale mniejszym niż Sea-Tac i stanowi kolejną alternatywę dla lotu do Seattle, szczególnie w przypadku tanich przewoźników [https://www.spirit.com/ Spirit Airlines] i [https://www.volaris.com/ Volaris] (loty z [[Meksyk]]u). Nie ma bezpośredniego połączenia wahadłowego z międzynarodowego lotniska w Portland do Seattle, ale istnieją połączenia Greyhound i Amtrak z centrum Portland do centrum Seattle.

'''[https://www.yvr.ca/en/passengers Międzynarodowy port lotniczy Vancouver]''' ({{IATA|YVR}}), położony około 2 i pół godziny (225 km) na północ od Seattle, po drugiej stronie granicy z [[Kanada|Kanadą]], to kolejne duże lotnisko, dobrze obsługiwane przez loty z Azji Wschodniej. Minusem jest to, że będziesz musiał dwukrotnie przejść przez odprawę celną i imigracyjną, a jeśli jest to wymagane ze względu na Twoją narodowość, będziesz musiał także uzyskać wizę do Kanady.

==== Prywatny samolot i wodnosamolot ====
[[Plik:De Havilland Canada DHC-3 Otter N90422 Kenmore.JPG|thumb|Wodosamolot Kenmore Air przybywający do terminalu na Lake Union]]
Prywatne samoloty mogą korzystać z {{Znacznik|Międzynarodowego Portu Lotniczego King County|47.53685|-122.30389|typ=transport}}'''[https://kingcounty.gov/en/dept/executive-services/transit-transportation-roads/airport Międzynarodowego Portu Lotniczego King County]''' ({{IATA|BFI}}), powszechnie znanego jako '''Boeing Field'''. To także południe od miasta, ale znacznie bliżej miasta niż lotnisko Sea-Tac. Komercyjne usługi pasażerskie obsługiwane przez [https://kenmoreair.com/ Kenmore Air] są ograniczone w jego małym terminalu pasażerskim pod adresem 7277 Perimeter Rd (lokalizacja znacznika). Odprawa celna i imigracyjna dostępna dla przyjazdów międzynarodowych po wcześniejszym uzgodnieniu.

Usługa hydroplanu jest dostępna między Seattle a różnymi miejscami na wyspach w całym stanie Waszyngton i [[Kolumbia Brytyjska|Kolumbii Brytyjskiej]]. '''[https://kenmoreair.com/ Kenmore Air]''' obsługuje przez cały rok regularne loty wodnosamolotami z terminalu na Lake Union do wysp San Juan i [[Victoria (Kolumbia Brytyjska)|Victoria]], a także loty letnie ze swojej bazy w Kenmore na północnym krańcu Jeziora Waszyngtona do [[Nanaimo]], [[Campbell River]] i wielu innych miejsc w północnej Kolumbii Brytyjskiej. '''[https://harbourair.com/ Harbor Air]''' obsługuje również loty z Lake Union do Victorii (55 minut; 385 USD). Usługa samolotów kołowych jest również oferowana z Boeing Field na lotniska Friday Harbor i Eastsound. Dostępny jest transfer naziemny z terminali Lake Union i Boeing Field do Sea-Tac.

{{Znacznik|Miejski port lotniczy Renton|47.49193663756831|-122.21736269670977|typ=transport}}'''Miejski port lotniczy Renton''' ({{IATA|RNT}}), położony dalej od centrum niż Boeing Field, ale wciąż bliżej niż lotnisko Sea-Tac, to kolejna opcja dla lotnictwa ogólnego, z przystanią dla hydroplanów na północnym krańcu lotniska nad jeziorem Washington, znaną jako Wiley Post Baza hydroplanów pamięci. To lotnisko ma jedynie podstawowe udogodnienia i nie ma budynku terminala, ale dla przylotów międzynarodowych dostępne są udogodnienia celne i imigracyjne po wcześniejszym uzgodnieniu.

Firmy czarterowe, takie jak [https://monarchairgroup.com/ Monarch Air Group] i [https://www.mercuryjets.com/ Mercury Jets], obsługują różnorodne prywatne samoloty czarterowe i odrzutowce, od luksusowych czarterowych Gulfstreamów po ekonomiczne bliźniacze tłoki dla małych grup i osób prywatnych.

=== Pociągiem ===
{{Znacznik|Stacja King Street|47.5984|-122.3299|typ=transport}}'''[https://www.amtrak.com/stations/sea Stacja King Street]''', 303 S King St (''na południe od centrum miasta, w pobliżu CenturyLink Field i po drugiej stronie ulicy od stacji kolei miejskiej International District / Chinatown Link''). 
[[Plik:King_Street_Station_(Seattle)_2005_05_23.jpg|thumb|250x250px|Zabytkowa stacja King Street]]
* '''[https://www.amtrak.com/home.html Amtrak]''', ☏ +1 215-856-7924, numer bezpłatny: +1-800-872-7245. Obsługuje usługi kolejowe po całych Stanach Zjednoczonych Ameryki. 
** '''[[Amtrak Cascades]]''' kursuje między [[Vancouver]] w [[Kolumbia Brytyjska|Kolumbii Brytyjskiej]] a [[Eugene]] przez [[Bellingham (Waszyngton)|Bellingham]], [[Mount Vernon]], [[Everett]], Edmonds, Seattle, [[Tukwila]], [[Tacoma]], Lacey (Olympia), [[Centralia]], Kelso (Longview), [[Vancouver (Waszyngton)|Vancouver, WA]], [[Portland (Oregon)|Portland]], [[Oregon City]], [[Salem (Oregon)|Salem]] i [[Albany (Oregon)|Albany]] . Istnieją dwa kursy dziennie w obie strony na odcinku między Vancouver a Seattle, sześć kursów dziennie w obie strony na odcinku między Seattle a Portland oraz dwa kursy dziennie w obie strony na odcinku między Portland i Eugene. Na całej długości trasy nie kursują żadne pociągi. Czas podróży do Seattle z Eugene wynosi 6,25 godziny, z Portland – 3,5 godziny, z Tacoma – 55 minut, z Bellingham – 2,5 godziny, a z Vancouver w Kolumbii Brytyjskiej – 4,5 godziny. Dodatkowe połączenia między Vancouver a Seattle oraz między Portland a Eugene są świadczone przez autobus Amtrak Thruway Bus. Dodatkowe usługi z Portland do Eugene i z Seattle do Vancouver oferowane są autokarem Amtrak Thruway Motorcoach. Pociągi te są bardziej niezawodne pod względem rozkładu jazdy niż pociągi dalekobieżne i oferują pewne udogodnienia niedostępne w zwykłych pociągach Amtrak, takie jak więcej miejsca na rowery, więcej gniazdek na laptopy, „bistro car”, w którym serwowane są lokalne potrawy i wino, a także okazjonalne film.
** '''[https://www.amtrak.com/coast-starlight-train Coast Starlight]''' kursuje codziennie między Seattle a [[Los Angeles]]. Przystanki obejmują Tacoma, Portland, Eugene, Klamath Falls, Dunsmuir, Redding, Chico, [[Sacramento]], Davis, Martinez, [[San Francisco]] (Emeryville), Oakland, San Jose, Salinas, Paso Robles, [[San Luis Obispo]], Santa Barbara, Oxnard, Simi Valley, Van Nuysa i Burbanka. Między Seattle a Eugene zatrzymuje się na tych samych przystankach co Amtrak Cascades, z wyjątkiem tego, że omija Tukwilę i Oregon City. Czas podróży do Seattle z Portland wynosi 4 godziny, z Eugene 7,25 godziny, z Sacramento 20 godzin, z Emeryville 22,25 godziny, z San Jose 1 dzień, a z Los Angeles 1 dzień 10 godzin.
** '''[[Empire Builder]]''', dalekobieżny pociąg sypialny, który kursuje również codziennie między Seattle a [[Chicago]], z przystankami w Edmonds, Everett, Leavenworth, Wenatchee, Ephrata, [[Spokane]], Sandpoint, Glacier National Park, [[Fargo]], [[Saint Paul]] i [[Milwaukee]]. Pociągi podzielone na oddzielne gałęzie między Seattle i Spokane oraz między Portland i Spokane, działają jako pociągi składające się z wagonów z obu oddziałów między Spokane i Chicago. Czas podróży do Seattle ze Spokane wynosi 8 godzin, z West Glacier (Glacier National Park) to 15 godzin, z Minneapolis to 1 dzień 14,25 godzin, z Milwaukee to 1 dzień 20,75 godzin, z Chicago to 1 dzień 22,5 godziny.

=== Samochodem ===
[[Plik:I-5.svg|22px]] &amp; [[Plik:I-405.svg|22px]] '''[[Autostrada międzystanowa nr 5]]''' (I-5) to główna droga z północy na południe wiodąca do centrum miasta i stanowiąca najbardziej bezpośredni sposób dojazdu do lub z [[Vancouver]] i [[Portland (Oregon)|Portland]]. Ta jezdnia jest szczególnie zatłoczona (nawet w godzinach innych niż dojazdy do pracy). Zobacz inne opcje w sekcjach „Autobusem” i „Pociągiem” powyżej. Autostrada międzystanowa 405 (I-405) biegnie równolegle do I-5, omijając centrum miasta po przeciwnej stronie '''Jeziora Waszyngton''', od Tukwila do Lynnwood przez Renton, Bellevue, Kirkland i Woodinville.

[[Plik:I-90.svg|22px]] '''Autostrada międzystanowa 90''' (I-90) to jedyna długodystansowa trasa umożliwiająca dostęp do Seattle od wschodu i najłatwiejszy sposób dotarcia do [[Spokane]] i '''wschodniego Waszyngtonu'''. W miesiącach zimowych kierowcy muszą zwracać uwagę na warunki pogodowe na '''przełęczy Snoqualmie''', 84 km na wschód od miasta, kiedy jezdnia może zostać nieoczekiwanie zamknięta ze względu na warunki pogodowe.

[[Plik:WA-599.svg|22px]] do [[Plik:WA-99.svg|22px]] Dostęp do SR-599 jest dostępny wyłącznie z pasów I-5 w kierunku północnym (NB) przy zjeździe 156 na południe od Seattle. SR-599 zmienia się na SR-99 na skrzyżowaniu z Tukwila International Blvd. Biegnie dalej na północ przez Sodo/Georgetown wzdłuż rzeki Duwamish i pod centrum Seattle przez tunel wiaduktu. Z północy centrum Seattle autostrada WA-Hwy 99 biegnie w górę przez Ballard i północne Seattle jako N Aurora Ave i ostatecznie do hrabstwa Snohomish przez Aurora Village w Shoreline. Jest to także inny sposób dotarcia do zachodniego Seattle i Whitecenter od południa poprzez skrzyżowanie SR 99/509 przez Highland Park Way SW.

[[Plik:WA-520.svg|22px]] służy jako kolejna droga przez Jezioro Waszyngton do Redmond przez Kirkland i I-405 w Bellevue od zjazdu 168B z I-5 w Seattle.

[[Plik:WA-522.svg|22px]] pochodzi z zjazdu 171 z I-5 jako Lake City Way w kierunku I-405 w Woodinville, wokół północnych brzegów Jeziora Waszyngtona.

=== Autobusem ===
Z wyjątkiem linii Greyhound Lines, w Seattle nie ma wyznaczonego terminalu autobusów dalekobieżnych, dlatego wszystkie linie autobusowe mają swoje przystanki rozsiane po całym mieście. Wiele z nich ma przystanki na '''terminalu Greyhound''' (503 S Royal Brougham Way), przed '''stacją King Street''' pod adresem 303 S King St i/lub przy drzwiach 00 (południowy kraniec na niższym poziomie terminala) '''Sea-Tac airport'''. Zobacz poniżej:

* {{Znacznik|BellAir Airporter|47.61184|-122.33136|typ=transport}}'''[https://airporter.com/shuttle/ BellAir Airporter]''', (przystanki autobusowe) Międzynarodowy port lotniczy Seattle Tacoma, Washington State Convention Center, Convention Place (tylko po wcześniejszej rezerwacji), ☏ +1-866-235-5247. Na jednej trasie prowadzi do Stanwood, Burlington/Mt Vernon, Bellingham i Blaine, osobną trasą do Anacortes na wyspach San Juan oraz z Sea-Tac do Cle Elum, Ellensburg i Yakima na innej trasie. 
* {{Znacznik|Cantrail/Amtrak Cascades Thruway|47.59895|-122.33017|typ=transport}}'''[https://www.cantrail.com/ Cantrail/Amtrak Cascades Thruway]''', (przystanek autobusowy) Stacja King Street, ☏ +1 604-294-5541, numer bezpłatny: +1-877-940-5561. Działa między Seattle a Vancouver w Kolumbii Brytyjskiej. Autobusy w kierunku północnym rozpoczynają się w USA i wywożą w Kanadzie, natomiast autobusy w kierunku południowym odbierają w Kanadzie i wywożą wyłącznie w USA. Czas podróży do Seattle z Vancouver w Kolumbii Brytyjskiej wynosi 3,75-4 godziny. 40 USD w jedną stronę, 75 USD w obie strony; zniżki dla studentów, wojskowych, seniorów i dzieci w wieku 4-11 lat. 
* '''[https://www.flixbus.com/bus/seattle-wa Flixbus]''' (''obsługiwany przez Greyhound, MTR Western &amp; Wenatchee Shuttle''), (przystanki autobusowe) 622 S Lane St dla autobusu Bellingham do Eugene; oraz w strefie autobusowej „Airporters” na międzynarodowym lotnisku w Seattle Tacoma dla autobusów do Wenatchee (autobus wsiądzie do krawężnika załadunku autobusów na South Lane St. Szukaj znaków „tylko autobusy czarterowe”. Przystanek znajduje się po drugiej stronie ulicy od (na wschód od) Uwajimaya Rynek w dzielnicy międzynarodowej.), ☏ +1 509 293-5773. Obsługuje kilka codziennych odlotów do North Bend, Wenatchee i Peshastin z Sea-Tac (obsługiwanych przez Wenatchee Shuttle) i Bellevue. Mają też inną trasę z Seattle do Eugene przez Tacoma, Olympię, Portland i Corvallis oraz do Spokane przez Ellensburg i Moses Lake, które są obsługiwane przez MTR Western. 45 USD w jedną stronę, 85 USD w obie strony. 
* {{Znacznik|Greyhound Lines|47.59206|-122.32655|typ=transport}}'''[https://www.greyhound.com/bus/seattle-wa/seattle-bus-station Greyhound Lines]''' (dworzec autobusowy) 503 S Royal Brougham Way, SoDo (''wzdłuż Royal Brougham pomiędzy 6th Ave a stacją kolei miejskiej „Stadium”. Skręć w prawo w Royal Brougham od stacji kolei miejskiej, po przeciwnej stronie torów.'') , ☏ +1 206 624-0618, numer bezpłatny: +1-800-231-2222. Codziennie 3:00–15:30. Greyhound podróżuje głównie autostradami I-5 (Vancouver-Seattle-Portland-Sacramento. Niektóre autobusy jadące na południe kontynuują podróż do Los Angeles), 90/82 (Seattle-Ellensburg-Yakima-Pasco-Stanfield, OR) i 90 (Seattle-Spokane). Pasażerowie przesiadają się do innych autobusów w Portland, Pasco, Spokane, Ellensburg lub Stanfield, aby dostać się do innych miast i miasteczek w USA. Jedna trasa prowadzi również do Vancouver w Kolumbii Brytyjskiej w Kanadzie, a druga do Port Angeles promem Edmonds-Kingston na statku „Dungeness” Autobus liniowy. Czas podróży do Seattle z Portland wynosi 3,5-4 godziny, ze Spokane to 7,75 godziny, a z Vancouver w Kolumbii Brytyjskiej to 4,25 godziny. Ceny różnią się w zależności od miejsca docelowego.
** '''[https://dungeness-line.com/ Travel Washington Dungeness Line]''' (''obsługiwane przez Greyhound Connect''), (przystanki autobusowe) Zajezdnia autobusowa Greyhound (patrz wyżej), stacja King Street, wybrane szpitale (tylko po rezerwacji), lotnisko SeaTac, ☏ +1 360 417-0700. Łączy Seattle z Port Townsend, Sequim i Port Angeles. Autobus ten służy również jako połączenie Amtrak Thruway z Półwyspem Olimpijskim. Autobus jedzie przez Puget Sound promem Edmonds-Kingston. Odbierają i dowożą także do głównych szpitali na zachód od centrum miasta, po 24-godzinnej rezerwacji z wyprzedzeniem (Arnold Medical Pavilion, Harborview, Poly-Clinic Madison, Wirginia, szwedzki First Hill i Virginia Mason Buck Pavillion). W jedną stronę: 39 USD z centrum, 49 USD z lotniska; Podróż w obie strony: 69 USD z centrum, 79 USD z lotniska. 
* '''[https://northwesternstagelines.com/bus-stops/ Northwestern Stage Lines]''' (''Northwest Trailways/Salt Lake City Experss''), (przystanki autobusowe) Zajezdnia autobusowa Greyhound i stacja King Street Amtrak, numer bezpłatny: +1-800-366-3830. Transfer do Spokane (przez Everett, Stevens Pass, Leavenworth, Wenatchee, George, Moses Lake, Ritzville). Bilety można również rezerwować w [https://saltlakeexpress.com/ Salt Lake City Express] i Megabus. 51 dolarów w jedną stronę do Spokane, 97 dolarów w obie strony. 
* {{Znacznik|Quick Shuttle|47.6198|-122.3467|typ=transport}}'''[https://quickcoach.com/ Quick Shuttle]''', (przystanki autobusowe) w centrum miasta: przed Best Western pod adresem 200 Taylor Ave N; Pier 66 i 91, lotnisko SeaTac: Na głównym terminalu w pobliżu południowego krańca stanowiska odbioru bagażu, zewnętrzne drzwi 00, zatoki 11-16. Kursuje między Seattle a Vancouver w Kolumbii Brytyjskiej. Czas podróży do centrum Seattle z Vancouver w Kolumbii Brytyjskiej wynosi 4,75 godziny. Z Vancouver do centrum Seattle: 36 USD w jedną stronę, 65 USD w obie strony; Z Vancouver na lotnisko SeaTac: 49 USD w jedną stronę, 87 USD w obie strony. Pomimo wielu przystanków autobusy jadące na północ mogą rozpoczynać podróż wyłącznie w USA i wysiadać w Kanadzie i odwrotnie w przypadku autobusów jadących na południe. 
* '''[https://starlinecollection.com/wheatland-express/ Wheatland Express]''' (Starline Collections), (przystanki autobusowe) Southcenter, róg NW; Novilhos Brazil Steak House, 12405 SE 38th Street, Bellevue, numer bezpłatny: +1-800-334-2207. W każdy piątek weekendowy ekspres zabierze Cię z Pullman (gdzie znajduje się Washington State University) i Moskwy do Seattle, a w każdą niedzielę z powrotem. Specjalna usługa dostępna jest także w okresie świątecznym. Podróż trwa ponad 6 godzin. 99,00 USD w jedną stronę (ekspres weekendowy), 210,00 USD w jedną stronę (usługa wakacyjna).

=== Statkiem ===
==== Promem ====
[[Plik:King County Water Taxi Downtown Seattle.jpg|thumb|King County Metro Water Taxi]]
Promy to podstawowy środek transportu dla osób dojeżdżających do pracy mieszkających po przeciwnych stronach cieśniny Puget od Tacoma/S Vashon Island (na południu) przez Seattle/Kitsap Peninsula do Anacortes/San Juan Islands (na północy), ponieważ sama odległość i ruch żeglugowy na cieśninie utrudnia budowę mostu. Dla turystów jest to także fantastyczny sposób na obejrzenie bardzo malowniczych widoków na miasto i okolicę; koniecznie weź ze sobą aparat!

* {{Znacznik|King County Water Taxi|47.60153|-122.33792|typ=transport}}'''[https://kingcounty.gov/en/dept/metro/travel-options/water-taxi King County Water Taxi]'''. King County Water Taxi zapewnia usługi promowe z Pier 50 na nabrzeżu Seattle w dni powszednie tylko w godzinach szczytu (5:30–8:00 i 16:30–19:00) na wyspę Vashon oraz przez cały dzień (rozkład zależy od pory roku) do zachodniego Seattle. 5,50 USD, 4,75 USD w przypadku korzystania z ORCA. 
* {{Znacznik|Victoria Clipper|47.61373|-122.35343|typ=transport}}'''[https://www.clippervacations.com/ Victoria Clipper]''', 2701 Alaskan Way Pier 69 (''Alaskan Way &amp; Clay St''), ☏ +1 206-448-5000, numer bezpłatny: +1-800-888-2535. Szybkie katamarany pasażerskie, które łączą Seattle z Wiktorią, Kolumbią Brytyjską i Wyspami San Juan. Jeśli wybierasz się na Wyspy San Juan, możesz także dołączyć do wycieczki polegającej na obserwowaniu wielorybów. Około 45 dolarów (w jedną stronę), 65 dolarów (w obie strony z wcześniejszą rezerwacją) na wyspy San Juan; 95 USD (w jedną stronę), 120 USD (w obie strony z wcześniejszą rezerwacją) do Wiktorii. Ceny biletów różnią się nieznacznie w zależności od sezonu. 
* '''[https://wsdot.wa.gov/travel/washington-state-ferries Washington State Ferries]''', ☏ +1 206-464-6400, numer bezpłatny: +1-800-843-3779. Wszystkie promy przewożą pojazdy, rowery i pasażerów. 
** {{Znacznik|Colman Dock|47.60254|-122.3391|typ=transport}}'''[https://www.wsdot.com/ferries/vesselwatch/terminaldetail.aspx?terminalid=7 Colman Dock]''', 801 Alaskan Way Pier 52 (Pier 52). Washington State Ferries łączy centrum Seattle z wyspą Bainbridge i Bremerton na półwyspie Kitsap.
** {{Znacznik|Terminal promowy Fauntleroy|47.52322|-122.3936|typ=transport}}'''[https://www.wsdot.com/ferries/vesselwatch/TerminalDetail.aspx?terminalid=9 Terminal promowy Fauntleroy]''', 4829 SW Barton St. Łączy zachodnie Seattle z wyspą Vashon i Southworth na półwyspie Kitsap.
* {{Znacznik|Kitsap Transit|47.60153|-122.33829|typ=transport}}'''[https://www.kitsaptransit.com/service/fast-ferry Kitsap Transit]''', 801 Alaskan Way Pier 50 (''Pier 50''), ☏ +1 206-464-6400, numer bezpłatny: +1-800-501 RIDE (7433). Szybkie promy pasażerskie tylko z Bremerton, Kingston. i Southwarth na statkach katarmanów. Promy obsługiwane przez firmę Kitsap Transit, która obsługuje transport publiczny w hrabstwie Kitsap.

==== Statkiem wycieczkowym ====
Seattle jest głównym miastem, z którego wypływają statki wycieczkowe zmierzające w stronę [[Alaska|Alaski]] lub fiordów zachodniej [[Kanada|Kanady]]. Statki wycieczkowe do Seattle mogą cumować w jednym z dwóch terminali w [https://www.portseattle.org/maritime/cruise porcie w Seattle].

* {{Znacznik|Terminal statków wycieczkowych Bell Street Pier przy Pier 66|47.61146|-122.34923|typ=transport}}'''[https://www.portseattle.org/places/bell-street-cruise-terminal-pier-66 Terminal statków wycieczkowych Bell Street Pier przy Pier 66]''', 2225 Alaskan Way S Pier 66, w pobliżu środka nabrzeża w centrum Seattle. Służy jako port macierzysty dla linii norweskich Cruise Line i Celebrity Cruises. Posiada połączenia autobusowe, taksówkowe i wahadłowe do transportu pasażerów i bagażu. Dla osób podróżujących lotami z przesiadkami międzynarodowe lotnisko Seattle-Tacoma oddalone jest o niecałe 24 km. 
* {{Znacznik|Terminal statków wycieczkowych Smith Cove przy Pier 91|47.6281|-122.3829|typ=transport}}'''[https://www.portseattle.org/maritime/terminal91 Terminal statków wycieczkowych Smith Cove przy Pier 91]''', 2001 W Garfield St, na północnym krańcu nabrzeża w centrum Seattle. Służy jako port macierzysty dla Holland America Line, Royal Caribbean i Princess Cruises. Inne linie wycieczkowe mogą również korzystać z tego terminala, jeśli statek jest zbyt duży, aby skorzystać z terminalu Pier 66. Metro King County łączy Pier 91 z centrum miasta autobusami linii 19 i 24.

==== Prywatną łodzią ====
W Seattle znajduje się wiele dużych marin oferujących całoroczne miejsca do cumowania dla gości. Dwie przystanie nad brzegiem zatoki Elliott Bay, '''Elliott Bay Marina''' i '''Bell Harbor Marina''', znajdują się najbliżej centrum miasta. '''Marina Shilshole Bay''' znajduje się na północnych przedmieściach, dalej od większości atrakcji turystycznych. W Lake Union, Portage Bay i Lake Washington Ship Canal znajduje się wiele marin słodkowodnych, ale wymagają one przejścia przez śluzy Hiram M. Chittenden. Odwiedzający mogą również rozważyć miejsce do cumowania w sąsiednich miastach Edmonds, Everett, Des Moines, Kirkland i Kingston.

* {{Znacznik|Bell Harbor Marina|47.60998|-122.34741|typ=transport}}'''[https://www.portseattle.org/maritime/shilshole-bay-marina Bell Harbor Marina]''', 2203 Alaskan Way, ☏ +1-800-426-7817, bhm@portseattle.org. Marina Bell Harbor, u podnóża Bell Street w dzielnicy Belltown w centrum miasta, jest przystanią najbliższą centrum miasta i znajduje się w odległości krótkiego spaceru od targu Pike Place, Westlake Center, akwarium w Seattle i innych atrakcji na nabrzeżu. Wzajemne miejsca do cumowania są dostępne przez cały rok, a w miesiącach letnich zalecana jest rezerwacja. 
* {{Znacznik|Elliott Bay Marina|47.63026|-122.39146|typ=transport}}'''[https://www.elliottbaymarina.co/ Elliott Bay Marina]''', 2601 West Marina Place, ☏ +1 206-285-4817, info@elliottbaymarina.net. Elliott Bay Marina to prywatna marina położona na północnym brzegu zatoki Elliott Bay w dzielnicy Magnolia. Ta marina oferuje rozległe miejsca do cumowania dla gości i wiele usług premium. 10 minut spacerem od całodobowego autobusu kursującego do centrum Seattle. 
* {{Znacznik|Shilshole Bay Marina|47.68060|-122.40485|typ=transport}}'''[https://www.portseattle.org/maritime/shilshole-bay-marina Shilshole Bay Marina]''', 7001 Seaview Ave. N.W., ☏ +1-800-426-7817, sbm@portseattle.org. Shilshole Bay Marina to gigantyczna marina w dzielnicy Ballard. Do centrum miasta można dojechać w 20-30 minut i nie można do niego bezpośrednio dojechać środkami transportu publicznego.

== Komunikacja ==
{{mapa|47.61|-122.32|zoom=11|grupy=transport,zobacz,natura,jedzenie,bar,nocleg,atrakcja,zakupy,alarm,zdrowie,zabytek,kontakt,nauka,punkt,rower,parking,obszar}}
System transportu publicznego w Seattle, choć nie może konkurować z [[Chicago]] czy [[Nowy Jork|Nowym Jorkiem]], jest jednym z 10 najlepszych w Stanach Zjednoczonych i jest zdecydowanie najwygodniejszym i najprostszym sposobem poruszania się po mieście. Chociaż transport publiczny jest również dobry na przedmieściach, takich jak Bothell i [[Everett]], jeśli planujesz odwiedzić te obszary, być może zechcesz skorzystać z samochodu. Prowadzenie samochodu w Seattle jest możliwe, ale częste i straszne korki mogą powodować frustrację. Parkowanie w Śródmieściu i wielu sąsiednich dzielnicach (takich jak Capitol) jest prawie niemożliwe. Seattle to także jedno z najbardziej przyjaznych rowerom miast w kraju, choć należy zdawać sobie sprawę z pagórkowatego terenu miasta, który często utrudnia jazdę na rowerze. Usługi samochodowe, takie jak ZipCar, Car2Go, Lyft i Uber, to także wygodne i bezpieczne opcje transportu.

=== Orientacja ===
Oznaczenia ulic w Seattle są na ogół łatwe do zapamiętania, gdy się je zrozumie. Większa część miasta jest ułożona w siatkę, z drogami z północy na południe zwanymi Alejami, a drogami ze wschodu na zachód to ulicami. Sporadycznie występują nieprawidłowości: Drogi to długie drogi, które nie zawsze są zgodne z siatką, Podjazdy to długie, okrężne trasy, a czasami zdarzają się bardzo krótkie Place lub Court.

Seattle ma nieco zawiły system adresowania, który może być mylący dla niewtajemniczonych. Poza obszarem śródmieścia miasto jest podzielone na 7 sektorów kierunkowych kompasu (N, NE, NW, W, E, S, SW; bez sekcji SE), a nazwa sektora jest stosowana do każdej drogi przechodzącej przez ten sektor. Ulice są zapisywane z sektorem przed nazwą (np. NE 45th Street lub NE 45th), podczas gdy aleje są zapisywane z sektorem po nazwie (np. 45th Avenue NE lub 45th NE). Drogi w centrum miasta (a także niektóre aleje na wschód od Śródmieścia i niektóre ulice na północ od Śródmieścia) nie mają oznaczeń kierunkowych. Weź to pod uwagę, szukając wskazówek dojazdu pod konkretny adres.

Kiedy miejscowi udzielają wskazówek, mogą odnosić się do skrzyżowania (szczególnie w przypadku przystanku autobusowego). Pierwsza wymieniona droga to ulica, przy której się ona znajduje, następnie następuje skrzyżowanie sąsiadujące z przystankiem, ale czasami zaniedbuje się określenie, czy jest to „aleja”, czy „ulica”, więc zapytaj dla pewności, a unikniesz ryzyko znalezienia się w niewłaściwej części miasta!

=== Pieszo ===
W przypadku krótkich wycieczek zdecydowanie zaleca się spacery, zwłaszcza jeśli cel podróży znajduje się w Śródmieściu lub na Capitolu. Chociaż ulice i kierowcy są na ogół przyjazne dla pieszych, zachowaj rozsądek i unikaj samotnych spacerów nocą po południowej części Śródmieścia, dzielnicy międzynarodowej lub dzielnicy SoDo. Więcej informacji na temat bezpieczeństwa na ulicach można znaleźć w sekcji „Bezpieczeństwo”.

Piesi w Seattle są znani z niezwykłej odmowy przejścia przez jezdnię. W przeciwieństwie do wielu innych dużych amerykańskich miast (zwłaszcza tych na wschodnim wybrzeżu), w Seattle można zobaczyć grupy pieszych cierpliwie czekających na zmianę świateł, zanim zejdą z krawężnika, nawet jeśli w zasięgu wzroku nie ma samochodu. Przyczyny tego są niejasne, choć często sugeruje się, że lokalna policja szczególnie rygorystycznie przestrzega prawa dotyczącego przechodzenia przez jezdnię.

Układ bloków w centrum miasta jest dość zwarty; spacer z Denny Way do Yesler Way powinien zająć około pół godziny. Spacer od Waterfront w kierunku I-5 w Downtown (szczególnie pomiędzy Seneca St i Yesler Way) jest stromy i na każdym skrzyżowaniu będziesz łapał oddech! Poza centrum miasta, zwłaszcza Capitolem oraz północną i zachodnią częścią miasta, znajduje się wiele wzgórz (aczkolwiek mniej pagórkowatych i stromych niż [[San Francisco]]). W rzeczywistości spacery to świetna forma ćwiczeń w Seattle, z licznymi ścieżkami do joggingu w parkach i dłuższymi szlakami, takimi jak '''Burke Gilman Trail''', który biegnie wzdłuż północnej strony kanału okrętowego i zachodniego brzegu Jeziora Waszyngton.

=== Transportem publicznym ===
==== ORCA Card ====
'''Karta ORCA''' to zbliżeniowa karta taryfowa, która umożliwia płynne przemieszczanie się między Seattle a różnymi agencjami transportu publicznego w Puget Sound, w tym: King County Metro, Sound Transit, Community Transit, Everett Transit, Pierce Transit, Kitsap Transit i Washington State Ferries. Karta kosztuje 3 dolary i aby móc z niej korzystać, musisz wpłacić do swojej '''e-portmonetki''' minimum 5 dolarów. Do karty możesz dodawać pieniądze lub karnety miesięczne. '''Bilety jednodniowe''' są również dostępne w cenie 8 USD i można je wykorzystać na wszystkie połączenia autobusowe i kolejowe. O [https://support.myorca.com/hc/en-us/articles/10285980987277-How-to-request-a-refund zwrot niewykorzystanych środków] z e-portmonetki możesz poprosić online, telefonicznie lub osobiście.

Możesz kupić, dodać wartość lub dodać przepustkę do karty ORCA w automatach w wielu centrach transportu publicznego, na wszystkich stacjach Link Light Rail i Sounder, w centrach obsługi klienta Metro, przez telefon oraz w wielu supermarketach QFC i Safeway. Karty ORCA dla młodzieży i seniorów mogą być wydawane wyłącznie pocztą lub w głównym centrum obsługi klienta metra obok stacji King Street w dzielnicy międzynarodowej i wymagają przedstawienia dowodu wieku. Karty te można nabyć także na antresoli stacji Westlake — jednakże to centrum obsługi klienta jest czynne tylko w pierwszy i ostatnie 4 dni robocze miesiąca.

Na stacjach Link i Sounder nie ma kołowrotów. Aby zapłacić właściwą opłatę za przejazd pociągami Link Light Rail lub Sounder, '''dotknij podczas wchodzenia i wychodzenia ze stacji'''. We wszystkich innych środkach transportu publicznego — autobusach, tramwajach, promach stanu Waszyngton i taksówkach wodnych — wystarczy dotknąć, gdy wejdziesz. ORCA obejmuje bezpłatne transfery wszystkimi środkami transportu z wyjątkiem promów Washington State Ferries. Przez 2 godziny od pierwszego dotknięcia możesz korzystać z dowolnej liczby usług transportu publicznego, z wyjątkiem promów, a najwyższą opłatę płacisz tylko raz.

Chociaż czytniki kart ORCA mają wydrukowane logo komunikacji bliskiego zasięgu (NFC), od lipca 2023 '''nie można płacić kartą płatniczą ani urządzeniem płatniczym'''; akceptowane są wyłącznie karty ORCA. Wkrótce pojawi się obsługa technologii płatności NFC, takich jak Apple Pay, Google Pay itp., ale nie została ona jeszcze wdrożona.

==== Przepustka elektroniczna ====
Inną alternatywą dla zakupu biletów komunikacyjnych jest aplikacja '''[https://kingcounty.gov/en/dept/metro/fares-and-payment/ways-to-pay/transit-go-ticket Transit GO]'''. Bilety możesz kupić za pomocą karty debetowej lub kredytowej w telefonie, a następnie aktywować bilet tylko wtedy, gdy masz zamiar skorzystać z dowolnego środka transportu publicznego w mieście, z wyjątkiem promów Washington State Ferries. Bilety Transit GO nie umożliwiają przesiadek pomiędzy środkami transportu lub agencjami, np. przesiadki z kolei miejskiej na autobus i 
odwrotnie. Jeśli co najmniej dwukrotnie zmienisz tryb, karta ORCA może zaoszczędzić pieniądze.

==== King County Metro ====
[[Plik:King County Metro XT60 trolleybus 4507 on Broadway (2016).jpg|thumb|250px|Lokalny autobus usługowy King County Metro]]
[[Plik:King County Metro Rapid Ride New Flyer DE60LFR 6060.JPG|thumb|250px|RapidRide]]
'''[https://kingcounty.gov/en/dept/metro King County Metro]''', ☏ +1 206-553-3000. Obsługuje linie autobusowe, tramwajowe i jednoszynowe w hrabstwie King. Społeczności w hrabstwie obsługiwane przez trasy tego operatora obejmują Auburn, Bellevue, Bothell, Burien, Federal Way, Issaquah, Kent, Kirkland, Mercer Island, North Bend, Redmond, Renton, SeaTac, Seattle, Shoreline, Tukwila, Vashon Island, White Center i Woodinville. Powszechnie określane jako Metro, jest głównym operatorem transportu publicznego obsługującym Seattle, zwłaszcza na trasach lokalnych. System transportu jest łatwy w nawigacji, a większość atrakcji turystycznych jest obsługiwana przez częste linie autobusowe. Autobusy metra są czyste i wygodne, a prowadzą je przyjaźni i wykwalifikowani operatorzy. Większość autobusów, zwłaszcza na trasach w centrum miasta, jest fabrycznie nowa i klimatyzowana — idealnie sprawdza się w jeden z gorących letnich dni w Seattle. Agencja udostępnia kilka rodzajów tras:

* '''Lokalne linie autobusowe''' stanowią większość tras autobusowych i są obsługiwane przez autobusy zielone, niebieskie lub fioletowe. Autobusy te są oznaczone numerami tras od 1 do 399.
* '''RapidRide''' to ekspresowa usługa Bus Rapid Transit z nowoczesnymi, 3-drzwiowymi autobusami w kolorze czerwonym i żółtym. Autobusy RapidRide to skuteczny sposób dotarcia do wielu odległych dzielnic i są oznaczone '''literami tras'''.
* '''[https://www.seattlestreetcar.org/ Tramwaj w Seattle]''' ma dwie linie: linię '''South Lake Union''' pomiędzy Downtown i South Lake Union oraz linię '''First Hill''' pomiędzy Pioneer Square, International District i Capitol Hill wzdłuż Broadwayu. Pierwsza linia zyskała dość niefortunny przydomek „SLUT” (South Lake Union Trolley) i można tak ją określać. Tramwaj kursuje co 10 minut i kosztuje 2,25 dolara za osobę dorosłą i 1 dolara za seniora, niezależnie od odległości. Deska młodzieżowa gratis. Przed wejściem na pokład należy zakupić bilet lub przyłożyć kartę ORCA na jednym z przystanków tramwajowych. Należy pamiętać, że te tramwaje zatrzymują się tylko na żądanie, naciskając żółty pasek żądania zatrzymania.
* '''[https://www.seattlemonorail.com/ Kolej jednoszynowa Seattle Center]''', pozostałość po Wystawie Światowej w 1962, zabierze Cię bez międzylądowania między Westlake Centre (5th Avenue i Pine Street) a Seattle Center w zaledwie 2 minuty i obsługuje głównie turystów jadących ze Śródmieścia do Space Needle. Bilety w jedną stronę kosztują 3,50 USD za osobę dorosłą, 1,75 USD za dzieci w wieku 6–18 lat/seniorów.

Autobusy w Seattle kursują zazwyczaj od 5 rano do północy i kursują co najmniej co 30 minut, a autobusy RapidRide kursują co 5–15 minut w godzinach szczytu. Jeśli planujesz podróż przed 6:00 lub po 21:00, skorzystaj z doskonałego '''[https://kingcounty.gov/en/dept/metro/rider-tools/mobile-and-web-apps/about-trip-planner Planera podróży]''', aby mieć pewność, że dotrzesz do celu.

Prawie wszystkie autobusy kursujące często przez Śródmieście zatrzymują się wzdłuż 3rd Ave, a praktycznie każdy autobus w Śródmieściu zatrzymuje się w pobliżu skrzyżowania 3rd &amp; Pine/Pike. Inne trasy mają przystanki w kierunku południowym wzdłuż 2. Alei i w kierunku północnym wzdłuż 4. i 5. Ave.

Opłata za przejazd autobusem dla '''dorosłych''' wynosi 2,75 USD przez cały czas i na wszystkich trasach. Opłata dla seniorów (w wieku 65 lat i starszych) wynosi 1,00 USD. Młodzież (do lat 18) jeździ bezpłatnie. Jeśli płacisz gotówką (tylko dokładna reszta), otrzymasz przelew papierowy ważny w ciągu 2 godzin, aby móc podróżować innymi autobusami metra King County. Karta ORCA umożliwia bezpłatne przesiadki do innych przewoźników w tym samym terminie. Pamiętaj, że wystarczy dotknąć czytnika, gdy wejdziesz do autobusu, chociaż w RapidRide możesz dotknąć czytnika przed wejściem do autobusu i możesz wejść do środka przez środkowe i tylne drzwi.

Aby dowiedzieć się, jak dotrzeć do celu, skorzystaj z doskonałego Planera podróży, który zapewnia wskazówki dojazdu z punktu do punktu pomiędzy punktami w hrabstwie King. Aby uzyskać informację o czasie przyjazdu w czasie rzeczywistym, możesz wysłać SMS-a z identyfikatorem przystanku na numer 62550 lub skorzystać z aplikacji [https://onebusaway.org/ One Bus Away] lub [https://transitapp.com/ Transit].

Podróżując do miejsc położonych poza centrum miasta, pamiętaj, aby zapytać kierowców o zielono-białe znaki „EXPRESS” w oknach lub „VIA EXPRESS” na wyświetlaczu drogowym, jeśli jadą do miejsca docelowego. Niektóre z tych tras ekspresowych są przeznaczone dla osób regularnie dojeżdżających do pracy, podróżujących między dzielnicami mieszkaniowymi a Śródmieściem i z kilkoma przystankami lub bez przystanków pomiędzy nimi, ale mogą być przydatne dla niektórych gości.

W razie wątpliwości przed wejściem na pokład zapytaj kierowcę autobusu lub ochroniarza. Większość pracowników ma wiedzę na temat systemu transportu (lub przynajmniej trasy, którą pokonują) i będzie w stanie Ci pomóc. Ponadto wszystkie autobusy są w pełni dostępne dla osób poruszających się na wózkach inwalidzkich i spacerowiczów.

==== Sound Transit ====
'''[https://www.soundtransit.org/ Sound Transit]''', numer bezpłatny: +1-888-889-6368. Posiada regionalne trasy transportu publicznego, w tym pociągi Sounder, kolej miejską Link i autobusy ekspresowe w hrabstwie King (np. [[Bellevue]], Federal Way, Kent, Renton, Seattle), hrabstwie Snohomish (np. Everett, Lynnwood) i hrabstwie Pierce (np. Puyallup, [[Tacoma]]).

* '''Pociąg Sounder''', który zatrzymuje się na stacji King Street (lokalizacja, patrz „Pociągiem” powyżej), skąd pasażerowie mogą przejść na drugą stronę ulicy, aby dotrzeć do stacji International District / Chinatown Link. Z obszaru Puget Sound pociągi podmiejskie Sounder mogą być opcją, jeśli możesz pracować z ich rozkładami jazdy zorientowanymi na dojazdy do pracy. Prowadzą także usługi specjalne, np. w zakresie imprez sportowych. Pociągi '''Sounder''' kursują do Seattle w dni powszednie rano, a wieczorami z Seattle z powrotem na przedmieścia, chociaż liczba kursów z dojazdem do pracy jest ograniczona. Pociągi jadą na południe z Everett, Mukilteo i Edmonds oraz na północ z Lakewood, Tacoma, Puyallup, Sumner, Auburn, Kent i Tukwila.
* '''[https://www.soundtransit.org/sites/default/files/documents/schedule-link-1-line.pdf Lekka kolej Link]''' kursuje między Northgate a stacją Angle Lake, zatrzymując się po drodze w Capitol Hill, Downtown, SoDo, South Seattle, University of Washington, Roosevelt, przedmieściach Tukwila i na lotnisku Sea-Tac. Link obsługuje połączenie poziomu oddzielonego od innego ruchu oraz na poziomie przecinającym ulice miasta i oczekującym na światłach, dlatego prędkość podróży znacznie różni się w zależności od przemierzanego odcinka. Ceny biletów wynoszą 2,25–3,25 USD w zależności od odległości podróży; kup bilet w automacie przed wejściem na pokład i miej go przy sobie przez całą podróż, ponieważ może zostać losowo sprawdzony przez personel w pociągu. Jeśli korzystasz z karty ORCA, musisz kliknąć na stacji początkowej i wysiąść na stacji docelowej. Główna rozbudowa, która ma zostać ukończona w latach 2024–2026, obejmie przedłużenie Link na północ do Lynnwood, na wschód do Bellevue i Redmond oraz na południe do Federal Way.
* '''Autobusy ekspresowe''' kursują pomiędzy Seattle a różnymi lokalizacjami w regionie i będą zatrzymywać się w ograniczonej liczbie przystanków. Niektóre trasy kursują codziennie przez większą część dnia, a inne tylko od poniedziałku do piątku w godzinach szczytu popołudniowego i wieczornego. Trasy kursujące w Seattle będą obejmować co najmniej jeden przystanek na stacji kolei miejskiej Link lub w jej pobliżu.
[[Plik:Seattle rail map.png|thumb|300px|Mapa systemu kolejowego w Seattle]]

==== Przez innych usługodawców ====
* Autobusy '''[https://www.communitytransit.org/ Community Transit]''' to linie podmiejskie kursujące między hrabstwem Snohomish (na północ od Seattle, w tym gminami takimi jak Lynnwood i Everett) a stacją Northgate. W godzinach szczytu w dni powszednie kursuje dodatkowa usługa do Śródmieścia lub Dzielnicy Uniwersyteckiej.
* '''[https://kingcounty.gov/en/dept/metro/travel-options/water-taxi Taksówka wodna]''' kursuje pomiędzy Pier 50 (u podnóża Yesler Way) a Seacrest Park w zachodnim Seattle. Malownicza przejażdżka trwa 15 minut i kosztuje 4,75 USD (w jedną stronę, tylko dokładna przesiadka) lub 4 USD w przypadku karty ORCA. Łodzie odpływają co pół godziny w dni powszednie i co godzinę w weekendy w miesiącach letnich, a zimą usługi są ograniczone.
* '''[https://wsdot.wa.gov/travel/washington-state-ferries Promy Washington State Ferries]''' łączą się z miejscami docelowymi poza Seattle i obsługują karty ORCA.

=== Samochodem ===
{{infobox|Oczy cały czas skierowane na drogę!|'''NIE używaj, nie trzymaj ani nie patrz na telefon podczas jazdy''', nawet jeśli stoisz na czerwonym świetle! Policja w całym stanie Waszyngton również zwraca uwagę na niebezpieczną jazdę spowodowaną rozproszeniem uwagi (tj. jedzeniem, piciem, paleniem, higieną). Kara za pierwsze wykroczenie wynosi 136 dolarów plus znak w ubezpieczeniu o skutku równoważnym jeździe pod wpływem alkoholu (DUI), od którego to prawo jest potocznie nazywane '''E-DUI'''. Prawo dotyczy wszystkich gadżetów, dużych i małych.

Jeśli do nawigacji potrzebujesz używać telefonu lub GPS, wpisz miejsce docelowe ''przed'' rozpoczęciem jazdy lub poproś pasażera, aby zrobił to za Ciebie. Użyj uchwytu na deskę rozdzielczą lub użyj tylko głośnika. Nie kładź go na kolanach, ponieważ nadal będziesz miał tendencję do patrzenia w dół lub telefon łatwo spadnie. Jeżeli zajdzie potrzeba odebrania lub wykonania połączenia telefonicznego, zjedź na pobocze (NIE parkuj jednak na poboczach autostrady) lub wcześniej zsynchronizuj telefon z systemem rozrywki samochodu, aby móc to zrobić bez telefonu. Odłóż pisanie SMS-ów lub e-maili do czasu, aż bezpiecznie zaparkowasz. Spraw, aby Twoje usługi dyktowania (np. Siri na iPhone'ach lub Google na Androidzie) działały bez naciskania jakichkolwiek przycisków.}}
Samochody są raczej bezużyteczne do transportu w obrębie samego miasta, ale są wielkim atutem podczas podróży na przedmieścia, takie jak Bellevue/Redmond lub Everett/Tacoma. Należy pamiętać, że wiele dróg w centrum miasta jest jednokierunkowych, co może wymagać dodatkowej nawigacji. W weekendy często można wypożyczyć samochód w różnych punktach miasta za znacznie poniżej 20 USD dziennie. Jednym z wyzwań związanych z jazdą w Seattle jest pagórkowaty teren, zwłaszcza w centrum miasta, na Capitolu i w Queen Anne, gdzie trzeba zachować szczególną ostrożność podczas hamowania.

Poza Śródmieściem wiele obiektów zapewnia bezpłatny parking, ale w Śródmieściu jest ich niewiele ze względu na rozwój wydzielonych ścieżek rowerowych, a hotele pobierają wygórowane opłaty za parkowanie na noc. Opłata za parkowanie na ulicy wynosi od 1 do 3 dolarów za godzinę (akceptowane są karty debetowe i kredytowe inne niż Discover), natomiast opłata za parkowanie może przekraczać 35 dolarów za pracę w godzinach nadliczbowych w strefie 2-godzinnej. Parkometry wydają papierowe paragony, których nie trzeba wyświetlać na desce rozdzielczej.

'''Parkując na wzniesieniu''', zawsze '''zaciągnij hamulec postojowy''' i '''skręć koła tak''', aby w przypadku słabnięcia hamulców samochód wtoczył się na chodnik zamiast na ulicę (tzn. jadąc przodem do góry, skręć w stronę ulicy; jadąc w dół, skręć w kierunku krawężnika).

Kierowcy podróżujący autostradą I-5 między Downtown a Northgate mogą skorzystać z pasów ekspresowych, aby rano dojechać do centrum szybko i bezproblemowo, a po południu i wieczorem na przedmieścia. Zagęszczenie ruchu w Seattle niezmiennie należy do najgorszych w USA, mimo że Seattle jest dopiero 20. co do wielkości miastem. Dzieje się tak głównie z powodu śródlądowych dróg wodnych powodujących wąskie gardła wokół kilku dostępnych mostów.

=== Taksówką ===
Możesz zadzwonić lub zamówić taksówkę z dowolnej głównej ulicy w Seattle, a większość hoteli zadzwoni do nich w Twoim imieniu. Jednak większość usług taksówkowych w Seattle jest nieprzyjazna i droga, zwłaszcza jeśli próbujesz poruszać się tylko po centrum miasta. Niektórzy taksówkarze odmówią nawet zabrania Cię, jeśli miejsce docelowe znajduje się w odległości mniejszej niż 15 przecznic. Opłaty są regulowane przez władze miasta, w skład których wchodzą:

* Flagfall za 2,60 dolara
* 0,30 USD za każde dodatkowe 1/9 mili (łącznie 2,70 USD za milę)
* 0,30 USD za każde 36 sekund czasu oczekiwania (łącznie 0,50 USD za minutę)
* 0,50 USD za każdego dodatkowego pasażera powyżej 18. roku życia po dwóch.
Jeśli udajesz się na lotnisko SeaTac z centrum miasta, obowiązuje zryczałtowana opłata w wysokości 40 USD.

Nieuprzejmość niektórych taksówkarzy spowodowała, że ​​ludzie unikali ich i szukali alternatywnych rozwiązań (patrz następna sekcja). Jeśli jednak pilnie potrzebujesz taksówki, zadzwoń do jednej z następujących firm:

* [https://www.seattleexclusivelimo.com/ '''Seattle Exclusive Limo &amp; Town Car'''], ☏ [tel:206-371-4755 +1 206-371-4755]
* '''[https://bellevuelimoservice.com/ Bellevue Limo Service &amp; Airport Town Car]''', ☏ [Tel:425-900-9575 +1 425-900-9575]

* '''[https://seattleyellowcab.com/ Yellow Cab]''', ☏ +1 206-622-6500. 
* '''[https://www.orangecab.net/ Orange Cab]''', ☏ +1 206-522-8800, +1 206-957-0866. 
* '''[https://www.stitataxi.com/ Stita Taxi Services]''', ☏ +1 206-246-9999. 
* [https://seattleairportlimoservices.com/ '''Seattle Airport Car Service &amp; Limousine'''], [tel:425-900-9975 +1 425-900-9975]
* '''[https://issaquahlimousineservice.com/ Issaquah Limousine Service - Airport Town Car Service]''', ☏ [Tel:425-504-0420 +1 425-504-0420]
* '''[https://seattle-towncar.com/ Seattle Towncar]''', ☏ +1 206-495-9544.
* '''[https://alliedtowncar.com/ Allied Town Car Seattle]''', ☏ +1 206-271-7277.
* '''[https://www..srtclimo.com/ Srtc limo]''', ☏ +18663491199
* [https://www.seattleexclusivelimo.com/seattle-airport-car-service/ Seattle Airport Car Service]
* [https://www.kirklandairportcarservice.com/ '''Kirkland Airport Car Service'''], ☏ [tel:425-900-8899 +1 425-900-8899]
* [https://lynnwoodlimoservice.com/ '''Lynnwood Limo Service &amp; Airport Car Service'''] ☏ [tel:206&amp;#x20;899-9936 +1 206 899-9936]

=== Poprzez aplikację do zamawiania przejazdów ===
Jeśli miejsce docelowe jest oddalone o wiele kilometrów, a nie masz samochodu, a transport publiczny wydaje Ci się niewygodny, możesz skorzystać z usług transportu pasażerskiego, takich jak '''[https://www.uber.com/global/pl/r/cities/seattle-wa-us/ Uber]''' czy '''[https://www.lyft.com/ Lyft]'''. Pobierz ich aplikację na swój telefon, aby zarezerwować samochód, zarejestrować kartę do płatności, wpisać lokalizację i miejsce docelowe, a samochód będzie przed Tobą w mgnieniu oka; tylko Uber umożliwia rezerwację przejazdu w wybranym przez Ciebie terminie. Jeśli wolisz jeździć sam, pojazdów '''[https://www.zipcar.com/seattle Zipcar]''' jest mnóstwo, zwłaszcza w centrum miasta, na Kapitolu i w dzielnicy uniwersyteckiej. Mieszkańcy Seattle często wolą tę metodę od korzystania z lekkomyślnych i drogich taksówek.

=== Motocyklem ===
Deszczowa pogoda utrudnia jazdę motocyklem, ale nie uniemożliwia. Kierowcy wykazują niepokojącą nieświadomość obecności motocykli, a rowerzyści powinni uważać, aby trzymać się z dala od martwego pola samochodu i najlepiej przed, a nie za jakimkolwiek samochodem. Motocykliści mają preferowane wejście na pokład promów, a w centrum miasta znajduje się wiele miejsc parkingowych zarezerwowanych dla motocykli.

=== Rowerem ===
Jazda na rowerze jest lepsza w Seattle niż w większości amerykańskich miast. Tak naprawdę w godzinach szczytu często szybciej jest jeździć na rowerze niż jechać! Od początku XXI wieku znacznie wzrosło korzystanie z rowerów, a kierowcy w Seattle są nieco bardziej przyzwyczajeni do rowerów niż w innych dużych miastach. Twoimi głównymi wadami będą mokre drogi, deszcz i pagórkowaty teren, więc warto spakować trochę sprzętu przeciwdeszczowego. Wiele głównych dróg w Seattle ma właściwie utrzymane ścieżki rowerowe i można jeździć na rowerach po wszystkich drogach Seattle z wyjątkiem autostrad międzystanowych. Na mostach I-90 i WA-520 nad jeziorem Washington znajdują się ścieżki rowerowe biegnące równolegle do pasów ruchu pojazdów. Kaski nie są wymagane – nakazujące je prawo zostało uchylone w 2022 – ale są powszechnie noszone przez rowerzystów.

Transport publiczny jest bardzo przyjazny rowerom. Autobusy metra King County mają stojaki na rowery z przodu autobusu; powiedz kierowcy, że chcesz wsiąść lub zejść z roweru. W kolei miejskiej i tramwajach stojaki na rowery znajdują się pośrodku każdego samochodu. Można też trzymać rower w pozycji pionowej, jeśli są zajęte. Promy przyjmują rowery z priorytetowym załadunkiem i rozładunkiem; powyżej ceny biletu pasażerskiego doliczana jest opłata za rower w wysokości 1 USD, ale nie jest ona pobierana w przypadku płatności kartą ORCA.

Miasto prowadzi [https://www.seattle.gov/transportation/projects-and-programs/programs/bike-program/bike-web-map mapę rowerową] z sugestiami tras rowerowych umożliwiających zwiedzanie głównych atrakcji.

Transport rowerowy w większej części Seattle dodatkowo ułatwia szlak '''[https://kingcounty.gov/en/dept/dnrp/nature-recreation/parks-recreation/king-county-parks/trails/leafline-trails/burke-gilman Burke-Gilman Trail]'''. Jest to utwardzony szlak pieszy/jogging/rowerowy, który wije się od północnego krańca Jeziora Waszyngtona, w dół wokół Uniwersytetu Waszyngtońskiego, a następnie na zachód wzdłuż kanału w kierunku Ballard. Szlak przebiega na pasie starej linii kolejowej, dzięki czemu utrzymuje się na bardzo stałym wzniesieniu i doskonale nadaje się do dojazdów do pracy lub nieformalnej wycieczki. Szlak '''Elliott Bay Trail''' wychodzi na Puget Sound i zaczyna się na północnym krańcu Downtown w Myrtle Edwards Park i biegnie dalej na północ wzdłuż brzegu Elliott Bay. Jest znacznie bardziej malownicza niż szlak Burke'a, ze wspaniałymi widokami na Igrzyska Olimpijskie i górę Rainier, a także cichsza, ponieważ nie przecina się z żadną drogą.

Seattle prowadzi program '''rowerów publicznych bez stacji dokującej''' prowadzony przez firmę Lime z wykorzystaniem aktywów Jump, programu rowerów publicznych należącego wcześniej do firmy Uber. Zamiast wyznaczonych stacji, rowery pozostawiane są tam, gdzie zatrzymał się ostatni użytkownik, przy stojakach rowerowych lub na rogach dużych ulic. Do lokalizowania i odblokowywania rowerów korzystasz z aplikacji Lime lub Uber na swoim smartfonie; kiedy skończysz, zaciągnij hamulec postojowy i zaparkuj rower w pobliżu, gdziekolwiek się znajdziesz. '''Kaski nie są zapewnione''', więc musisz zabrać ze sobą własne lub kupić je w lokalnym sklepie.

* '''[https://www.li.me/locations Lime]'''. Rowery Green Lime lub Red Jump wypożyczane za pomocą aplikacji Lime lub Uber. Wszystkie rowery mają wspomaganie elektryczne. 1 USD na początek, 0,36 USD/minutę. 
Tradycyjne sklepy oferujące wypożyczalnie rowerów, które do każdego wypożyczenia dołączają kaski:

* '''The Bicycle Repair Shop''', 928 Alaskan Way (''naprzeciwko pomiędzy piersami 52 i 54''). Pn.-Pt. 8:00-18:00; Sobota 10:00-18:00; Niedziela – 18:00. Rowery można wypożyczyć za stawkę godzinową lub dzienną (co przekłada się na 5 godzin wypożyczenia) w zależności od rodzaju roweru. Na stronie znajduje się także lista wycieczek z przewodnikiem. Hybrydowy: 9 USD za godzinę, 45 USD dziennie, 150 USD tygodniowo. 
* '''[https://www.evo.com/locations/seattle/services/bike-rentals Evo]''', 3500 Stone Way N, ☏ +1 206-973-4470. P–Sb 10:00–20:00; Niedziela 11:00–19:00. Oferuje różnorodne rowery z kaskami i mapami. Możliwość rezerwacji on-line. Komfortowe rowery hybrydowe od 30 USD tego samego dnia; Rowery elektryczne od 70 USD; Rowery górskie od 70 dolarów.

== Warto zobaczyć ==
[[Plik:Seattle printable tourist attractions map.jpg|thumb|upright=2.2|Atrakcje turystyczne]]
[[Plik:Pike-place-market.jpg|thumb|350px|Pike Place Market]]
Seattle ma wiele do zobaczenia, czy to najważniejsze zabytki czy atrakcje ukryte w spokojnych dzielnicach. Więcej informacji można znaleźć w poszczególnych artykułach poszczególnych dzielnic.

* '''[https://www.citypass.com/seattle Seattle CityPASS]'''. Karnet zniżkowy obejmujący wstęp do pięciu atrakcji za połowę normalnej opłaty łącznie. Masz prawo do maksymalnie dwóch wizyt (w ciągu 24 godzin) w '''Space Needle''', wizyty w '''akwarium w Seattle''', '''wycieczki po porcie Argosy Cruises''', wyboru pomiędzy wizytą w '''Muzeum Popkultury''' lub '''zoo w Woodland Park''' oraz wybór między '''Pacific Science Center''' a '''Muzeum Lotnictwa'''. Masz również prawo do 5 USD zniżki na wstęp do '''Chihuly Garden &amp; Glass''' sąsiadującego z Space Needle, obniżonych opłat za specjalne rejsy i wystawy w zoo Woodland Park, Pacific Science Center i Muzeum Lotnictwa. CityPASS jest ważny przez 9 kolejnych dni, począwszy od wykorzystania pierwszego biletu. 119 USD za osobę dorosłą, 89 USD za dzieci (w wieku 5–12 lat).

=== Atrakcje ===
Pierwszą rzeczą, która przychodzi do głowy większości ludzi, gdy myślą o Seattle, jest '''Space Needle''', na północ od Downtown, w Seattle Center. Space Needle została zbudowana na Wystawę Światową w 1962 roku, a zajęło to zaledwie 400 dni. Chociaż nie jest to najwyższy budynek w Seattle, nadal oferuje wspaniały 360-stopniowy widok zarówno na miasto, jak i otaczający go krajobraz. Space Needle ma dwa tarasy, wewnętrzny i zewnętrzny, przy czym ten pierwszy posiada obrotową, przeszkloną podłogę i funkcjonuje tu bar, w którym można zamówić napój lub przekąskę. Na górę Space Needle wjeżdża się windą, a przejazd trwa 41 sekund&lt;ref&gt;https://travelslow.pl/zwiedzanie-seattle-co-zobaczyc-plan-na-3-dni/&lt;/ref&gt;. Aby wjechać na szczyt, należy kupić bilet i ustawić się w kolejce.

Najlepiej zwiedzać o zachodzie słońca, kiedy góry i niebo rozświetlą się pięknymi kolorami. Jeśli szukasz tańszej i mniej zatłoczonej opcji, udaj się do obserwatorium w budynku '''Columbia Center''', który jest wyższy niż Space Needle! Aby uzyskać lepszy widok na nabrzeże i centrum miasta, wejdź na pokład '''Seattle Great Wheel'''.

W centrum miasta '''Pike Place Market''' to największy obszar turystyczny Seattle. Pike Place Market został otwarty w 1907 roku. Znajduje się tam słynny targ rybny, oryginalna kawiarnia Starbucks, stoiska z produktami i wydzielona linia dla kwiaciarni i artykułów spożywczych. Można tutaj kupić również lokalne rękodzieło i pamiątki. Nie zapomnij odwiedzić '''Post Alley''', zaledwie jedną przecznicę od Pike Place, oddalając się od brzegu, ponieważ kryje się tam kilka doskonałych miejsc z jedzeniem i pamiątkami. Przy Post Alley znajduje się oryginalna atrakcja turystyczna zwana '''The Gum Wall'''. To ściana, do której w latach 90. widzowie czekający na spektakl w tutejszym teatrze zaczęli przyklejać gumy do żucia. Pomimo akcji czyszczenia ściany zorganizowanej przez miasto, gumy zaczęły powracać i The Gum Wall pozostaje lekko obrzydliwą, lecz popularną atrakcją turystyczną.

=== Muzea ===
[[Plik:Seattle Center, Space Needle, Experience Music Project, Sci-Fi Museum.jpg|300px|thumb|Muzeum Popkultury pod Space Needle]]
Seattle ma wiele najwyższej klasy muzeów. W centrum miasta znajduje się słynne '''Muzeum Sztuki w Seattle''' (SAM), które prezentuje duży wybór dzieł sztuki z całego świata. '''Muzeum Sztuki Azjatyckiej w Seattle''' jest częścią SAM i skupia się głównie na sztuce chińskiej i japońskiej, ale obejmuje dzieła z tak odległych miejsc, jak [[Indie]]. Na Capitolu znajduje się Muzeum Sztuki Azjatyckiej w Seattle. SAM prowadzi również duży nabrzeżny '''Ogród Rzeźb Olimpijskich''' w pobliżu północnego krańca śródmieścia, do którego wstęp jest bezpłatny. Ponadto '''Muzeum Wing Luke of the Asian Pacific American Experience''' w International District jest jedynym muzeum Azji i Pacyfiku w kraju (w porównaniu z muzeum określonej narodowości azjatyckiej). Na First Hill, na wschód od centrum miasta, znajduje się '''Frye Art Museum''', mała prywatna kolekcja obejmująca 232 obrazy, w tym liczne dzieła z tzw. Secesji monachijskiej; Frye często ma doskonałe wystawy czasowe i oferuje bezpłatny wstęp.

W pobliżu Space Needle na terenie Seattle Center znajduje się kilka innych dużych muzeów, w tym '''Pacific Science Center''', interaktywne muzeum nauki z kinem IMAX i mnóstwem wystaw naukowych, '''Muzeum Popkultury''', muzeum poświęcone popularnemu filmowi, telewizji, muzyki i innych mediów, z wystawami dotyczącymi tętniącej życiem sceny muzycznej Seattle oraz '''Chihuly Garden &amp; Glass''', które przenosi sztukę szkła na wyższy poziom. W pobliskim South Lake Union znajduje się zarówno '''Muzeum Historii i Przemysłu''', jak i '''Centrum Łodzi Drewnianych''', do którego wstęp jest bezpłatny.

Na nabrzeżu w centrum miasta znajduje się popularne '''akwarium w Seattle'''. W dzielnicy uniwersyteckiej znajduje się '''Henry Art Gallery''', jedno z największych muzeów sztuki współczesnej w Waszyngtonie, oraz '''Burke Museum''', będące połączeniem muzeum historii naturalnej i archeologii. W Ballard, około 12 km na północny zachód od centrum miasta, znajduje się '''Narodowe Muzeum Nordyckie'''. Na południu, tuż za Georgetown, znajduje się '''Muzeum Lotnictwa''' z dużą kolekcją samolotów, od skrzyń z drewna i tkaniny po eleganckiego Concorde'a.

=== Architektura ===
[[Plik:Downtown Seattle 2.JPG|thumb|300px|Śródmieście Seattle z Space Needle]]
Większość atrakcji architektonicznych Seattle znajduje się w centrum miasta i można je łatwo pokonać pieszo. Do najważniejszych atrakcji należy '''Biblioteka Centralna''', wyjątkowy, współczesny budynek zaprojektowany przez Rema Koolhaasa z ogromnym atrium ze szklanymi frontami; '''Columbia Center''', najwyższy budynek na północno-zachodnim wybrzeżu Pacyfiku, oferujący wspaniałe widoki z tarasu widokowego; oraz '''ratusz w Seattle''' z ogrodem na dachu. Po południowej stronie śródmieścia, w pobliżu Pioneer Square, znajduje się '''Smith Tower''', budynek w stylu Art Deco, który był najwyższym budynkiem na zachód od Mississippi od jego ukończenia w 1914 do 1931 roku i który posiada taras widokowy. W północnej części Śródmieścia '''Amazon Spheres''' przyciągają gapiów. Na północ od centrum Seattle, '''Muzeum Popkultury''', zaprojektowane na wzór rozbitej gitary Jimiego Hendrixa, zostało urządzone w sposób, jaki tylko Frank Gehry mógł sobie wyobrazić; w pobliżu znajduje się nowy '''kampus Fundacji Billa i Melindy Gatesów''' z ogrodem o powierzchni 12 akrów.

[[Plik:Seattle U St Ignatius 20.jpg|thumb|Kaplica św. Ignacego: „siedem butelek światła w kamiennej skrzyni”]]
Oczywiście najpopularniejszym widokiem w Seattle pozostaje ten z obrotowego szczytu '''Space Needle''' w Seattle Center. Biorąc pod uwagę retrofuturystyczny wygląd Space Needle, odpowiednim sposobem na dotarcie tam jest '''kolej jednoszynowa''', która łączy centrum Seattle z centrum miasta. Kolejny wspaniały widok roztacza się z '''Seattle Great Wheel''' przy Pier 57, diabelskiego młyna, z którego roztaczają się wspaniałe widoki na panoramę miasta i nabrzeże.

Chociaż architektura mieszkaniowa Seattle rzadko dąży do dramatyzmu, można również z łatwością spędzić godziny spacerując po niektórych starszych dzielnicach mieszkaniowych miasta (często godnych uwagi zarówno ze względu na ogrody, jak i domy). Jedną z najlepszych możliwości, niedaleko od centrum miasta, jest '''Capitol Hill''', z szeroką gamą domów i apartamentowców na wschód od Broadwayu oraz kilkoma wspaniałymi rezydencjami na północ od Mercer Street.

Jednym z ukrytych klejnotów jest '''Kaplica św. Ignacego''' na Uniwersytecie w Seattle na First Hill. Opisany przez architekta Stephena Holla jako „siedem butelek światła w kamiennym pudełku” jest prawdopodobnie najbardziej godnym uwagi budynkiem sakralnym zbudowanym w Seattle w ciągu ostatnich pięćdziesięciu lat.

=== Parki i plenery ===
Seattle jest usiane parkami, od małych miejskich placów po duże obszary zalesione, z których wiele oferuje zapierające dech w piersiach widoki na Seattle i Puget Sound. Oryginalny system parków w Seattle został zaprojektowany przez braci Olmsted na początku istnienia Seattle, a planiści parków w całym kraju nadal uznają system parków w Seattle za jeden z najlepiej zaprojektowanych i najlepiej zachowanych w Stanach Zjednoczonych. Podczas gdy wiele innych amerykańskich miast ma tylko jeden lub dwa parki zaprojektowane przez Olmsteda, Seattle ma rozległy plan obejmujący wiele parków połączonych bulwarami, a to dziedzictwo sprawia, że ​​Seattle jest jednym z najbardziej przyjaznych do życia miast w kraju.

[[Plik:South Lake Union cityscape.JPG|thumb|300px|South Lake Union i centrum Seattle widziane z parku South Lake Union]]
'''Seattle Center''' to tak naprawdę sam park z atrakcjami poza Space Needle i licznymi muzeami. Dzwon Kobe i znajdujący się obok niego mural oraz Międzynarodowa Fontanna są często pomijane, ale nie można ich przegapić. Na wzgórzu Queen Anne Hill znajduje się '''Kerry Park''', gdzie oczaruje Cię najczęściej fotografowany widok na Seattle. Na zachodzie znajduje się '''Discovery Park''', największy park w mieście z mniej uczęszczanymi szlakami przecinającymi wzgórza i oferujący widok na dziewiczy krajobraz, dziką przyrodę i latarnię morską.

Z widokiem na jezioro Union we Fremont znajduje się '''Gasworks Park'''. Miejsce, w którym kiedyś mieściła się instalacja do zgazowania węgla, zastąpiły bujne, zielone wzgórza otaczające niewielką część rdzewiejących – choć zaskakująco malowniczych – maszyn z elektrowni węglowej. Park jest wypełniony widzami pokazu sztucznych ogni z okazji 4 lipca i jest także doskonałym miejscem dla żeglarzy, którzy chcą dostać się do jeziora Union. Jeśli chcesz spędzić dzień na plaży, wybierz się do '''parku Golden Gardens''' lub mniej zatłoczonego '''parku Carkeek''', skąd roztacza się widok na Puget Sound i góry Olympic. W pełni piaszczysta '''plaża Alki''' w zachodnim Seattle oferuje wspaniały widok na centrum Seattle, podobnie jak niezwykły '''Jack Block Park''' na terenie Portu, w przemysłowej części zachodniego Seattle, nad zatoką Elliott. Biegacze mogą spędzić czas w '''Green Lake Park''' lub '''Magnuson Park''', skąd roztacza się spokojny widok na wodę przy bieżniach.

Miejscem, w którym można zobaczyć drzewa z całego świata, jest '''Arboretum Washington Park''' w dzielnicy Central. W Arboretum znajduje się '''Ogród Japoński''' (zamknięty w zimie), w którym odbywa się tradycyjny japoński festiwal. Bardziej wyluzowaną atmosferę zen zapewnia '''ogród Kubota''' w Rainier Beach w południowym Seattle, w którym znajdują się strumienie i wodospady, stawy, wychodnie skalne oraz wyjątkowo bogata i dojrzała kolekcja roślin. Jeśli interesują Cię zwierzęta, udaj się do '''zoo w Woodland Park''', aby zobaczyć zwierzęta z całego świata prezentowane na przyjemnych, naturalistycznych wystawach.

== Aktywny wypoczynek ==
=== Wycieczki ===
* '''[https://kenmoreair.com/ Kenmore Air]''', 950 Westlake Ave N, ☏ +1-866-435-9524. 20-minutowe wycieczki samolotem po Seattle z narracją pilota i spektakularnymi widokami na miasto. Wycieczki rozpoczynają się i kończą po zachodniej stronie jeziora Union. Wymagane rezerwacje. 99,50 dolarów za osobę. 
* Na Pioneer Square można zwiedzać '''Seattle Underground''' – korytarze znajdujące się poniżej poziomu ulicy, które powstały podczas podniesienia dzielnicy o jedno piętro podczas odbudowy po potężnym pożarze w 1889. Te pouczające wycieczki to świetny sposób na poznanie życia Seattle wczesna historia.

==== Wycieczki i rejsy wodne ====
* '''[https://www.argosycruises.com/ Argosy Cruises]''', 1101 Alaskan Way, Pier 55. Rozkład rejsów różni się w zależności od sezonu. Kasa biletowa: codziennie 10:00-16:05. Firma oferująca rejsy statkiem ze specjalną kolacją i rejsami wycieczkowymi. Najpopularniejszą wycieczką jest godzinny rejs po zatoce Elliott Bay, który oferuje wspaniałe widoki na Space Needle, panoramę śródmieścia, port towarowy i zwykle lwy morskie, z mnóstwem pouczających komentarzy na temat lokalnej historii lub ciekawych statków lub ładunków przechodząc przez ten dzień. Rejs Locks to 2-godzinna podróż w jedną stronę (w naprzemiennych kierunkach) przez śluzy oddzielające zatokę Elliot Bay i Lake Union, z opcjonalnym przejazdem autobusem, jeśli wolisz podróż w obie strony. Sezonowe rejsy obejmują wioskę Tillicum na wyspie Blake i zwiedzanie Jeziora Waszyngtona. Większość rejsów oferuje przyzwoity bar z pełnym zakresem usług, z dużymi napojami i przekąskami. Rejs po porcie 30,50 USD. Rejs po śluzach 42,50 USD, połączenie autobusowe dodatkowo 5 USD. Zniżki dla dzieci 4-12 lat i seniorów. 
* '''[https://waterwayscruises.com/ Waterways Cruises]''', 2441 N Northlake Way, ☏ +1 206-223 2060. Rejsy na Sob-Nie i czasami Pt; zobacz harmonogram online. Biuro: od poniedziałku do piątku w godzinach 9:00–17:00. Luksusowe rejsy kulinarne po jeziorach Union i Lake Washington. Regularne rejsy obejmują 2-godzinny weekendowy brunch i niedzielną kolację w formie bufetu oraz 2,5-godzinną czterodaniową kolację (w stroju biznesowym). Brunch 65 USD, niedzielna kolacja 60 USD, kolacja 85 USD. 
Istnieje wiele mniejszych firm oferujących prywatne rejsy czarterowe w przypadku bardziej niszowych zainteresowań, takich jak stare parowce, żaglówki lub po prostu bardziej osobiste doświadczenie z przyjaznym kapitanem i barmanem. Najlepiej wyszukiwać je w Internecie.

Jeśli chcesz po prostu doświadczyć malowniczej przejażdżki łodzią, tańszą alternatywą są '''promy'''. 35-minutowa malownicza wycieczka do '''uroczej wioski na wyspie Bainbridge''' to obowiązkowy punkt programu dla wszystkich odwiedzających. Jeśli zabierzesz ze sobą miejscowego, prawdopodobnie może on również udzielić komentarza.

=== Sporty wodne ===
[[Plik:R-class sloop Pirate 01.jpg|200px|thumb|Żaglówka zacumowana w Centrum Łodzi Drewnianych]]
Seattle jest otoczone Jeziorem Waszyngtona i Puget Sound, a także wieloma zbiornikami wodnymi, takimi jak Lake Union czy Green Lake w samym mieście, dlatego też pływanie kajakiem i pływanie są powszechnie praktykowane, szczególnie latem. Główne lokalizacje to Lake Union i Lake Washington, gdzie często odbywa się ruch łodzi rekreacyjnych.

Alki Kayak Tours w zachodnim Seattle oferuje wyprawy kajakami morskimi z przewodnikiem po historii ludzkości i historii naturalnej Puget Sound oraz miejsca narodzin Seattle. Www.Kayakalki.com Jeśli nie masz doświadczenia w wioślarstwie, zajęcia oferowane są w [https://lakeunioncrew.com/ Lake Union Crew]. Możesz także wypożyczyć żaglówkę lub wziąć udział w bezpłatnym niedzielnym rejsie w [https://www.cwb.org/ Center For Wooden Boats] lub popływać kajakiem w [https://www.nwoc.com/ Northwest Outdoor Center].

=== Sporty ===
[[Plik:Seahawksvcowboysatqwest.jpg|thumb|300px|W Lumen Field zawsze jest tłoczno i ​​głośno!]]
Jeśli chodzi o profesjonalne drużyny sportowe, Seattle ma wiele do zaoferowania. Z czterech największych lig zawodowych w USA trzy mają drużyny w Seattle, a szybko rozwijająca się Major League Soccer również ma drużynę z Seattle.

Jeszcze przed sukcesem lokalnej ligi National Football League, '''Seattle Seahawks''', Lumen Field od dawna było wypełnione po brzegi przez „12. mężczyznę” (tak nazywa się hałaśliwych, oddanych fanów Seahawks) oglądających ich mecze u siebie od późnego lata do wczesnych godzin porannych zimą. Fani piłki nożnej mogą cieszyć się meczami '''Seattle Sounders FC''' od marca do września, które również odbywają się na stadionie Lumen Field. T-Mobile Park obok jest siedzibą drużyny Major League Baseball '''Seattle Mariners'''. Najnowszą ofertą sportową miasta, która zacznie grać w 2021, jest drużyna NHL '''Seattle Kraken''', która gra w Climate Pledge Arena (odnowiona KeyArena w Seattle Center).

Tymczasem Seattle ma jednego z najliczniejszych fanów kobiecych drużyn sportowych. Zespół '''Seattle Storm''' gra w koszykówkę w lidze WNBA i dzieli drużynę Climate Pledge Arena z drużyną Kraken. '''Seattle Reign FC''', grający na najwyższym poziomie amerykańskiej kobiecej piłki nożnej, National Women's Soccer League, wrócił do Seattle w 2022 roku po trzech sezonach w [[Tacoma]]; dzieli Lumen Field z Seahawks i Sounders. W niższych ligach męskich sportów w Kent gra juniorska drużyna hokejowa '''Seattle Thunderbirds''' (zawodnicy w wieku od 16 do 20 lat).

Zespoły uniwersyteckie również mogą pochwalić się obecnością w mieście. Wspomniani '''Washington Huskies''' grają w koszykówkę i piłkę nożną we własnych obiektach na terenie kampusu. Rywalizacja pomiędzy U-Dub (krótka nazwa kampusu) a Wazzu (Uniwersytet Stanowy w Waszyngtonie, nazywany „Cougars”) zaostrza się każdej jesieni. Przed upadkiem konferencji Pac-12 w 2024 roku drużyny grały w październiku lub listopadzie; przyszłe mecze zostaną rozegrane w połowie września. Mecz w 2024 roku zostanie rozegrany na Lumen Field, a następnie będzie powracał na stadion Husky każdego roku parzystego. Uniwersytet w Seattle ma '''Seattle Redhawks''', kolejną drużynę NCAA Division I, ale o znacznie niższym profilu niż U-Dub (zwłaszcza, że ​​Redhawks nie mają drużyny piłkarskiej).

=== Rozrywka ===
* Benaroya Hall, siedziba Seattle Symphony i miejsce innych sztuk widowiskowych, znajduje się w centrum miasta.
* W centrum miasta znajduje się także 5th Avenue Theatre, główne miejsce występów muzycznych na Broadwayu.
* McCaw Hall, siedziba Opery w Seattle i Baletu Pacific Northwest, znajduje się w Seattle Center.
* Stand-up i improwizację można znaleźć w centrum miasta, na Pioneer Square, na Capitl Hill lub w dzielnicy uniwersyteckiej.
* W innych salach, takich jak '''Paramount Theatre''' przy 9th Avenue i Pine Street oraz '''Moore Theatre''' przy 2nd Avenue, odbywają się liczne występy artystyczne, a czasem także przedstawienia na Broadwayu.
* Wielkie koncerty światowej sławy artystów odbywają się zwykle w '''Climate Pledge Arena''' (dawniej KeyArena w Seattle Center).

== Praca ==
Seattle to znany ośrodek biznesowy, z siedzibami firm technologicznych Amazon i Microsoft, sieci kawiarni Starbucks, sklepów detalicznych i spożywczych, takich jak Nordstrom, REI i Costco w mieście i jego okolicach. Chociaż główna siedziba producenta samolotów Boeing ma obecnie główną siedzibę w [[Arlington (Wirginia)|Arlington]] w [[Wirginia|Wirginii]], utrzymuje on swoją siedzibę główną zajmującą się komercyjnymi samolotami i operacjami finansowymi w rejonie Seattle, gdzie znajdują się także dwie z jego największych fabryk. A także wiele firm startupowych, z których wiele to start-upy technologiczne wyparte z Doliny Krzemowej ze względu na wygórowane koszty prowadzenia tam działalności. Rekrutacja do start-upów jest na ogół łatwa i choć nie można oczekiwać podobnych zarobków i środowiska pracy jak w dużych firmach, wiele z nich oferuje rekompensaty, takie jak bezpłatne strzyżenie, lunch, wynajem mieszkania z jednym lub kilkoma współpracującymi partnerami lub usługi carpoolingu. Zapotrzebowanie na zawody technologiczne, zwłaszcza programistów, stale rośnie.

Zdrowie to kolejny rozwijający się sektor gospodarki. Seattle to jedno z najlepiej przystosowanych miast w kraju, a dietetycy, lekarze i pielęgniarki potrzebują opieki nad rosnącą populacją. Rosną także firmy biotechnologiczne. Dla porównania, branża hotelarsko-gastronomiczna rozwija się w lodowatym tempie w porównaniu z potentatami technologicznymi.

Jednym z dobrych powodów, dla których warto pracować w Seattle lub w pozostałej części stanu Waszyngton, jest brak stanowego podatku dochodowego.

Seattle ma jedną z najwyższych płac minimalnych w USA i zgodnie z prawem stanu Waszyngton wszelkie napiwki są wyłącznie dodatkiem do płacy minimalnej, ale ceny mieszkań są wysokie, więc w dalszym ciągu istnieje dość duża presja na pracowników o najniższych zarobkach. Jeśli potrafisz określić swoją sytuację życiową, stosunkowo łatwo jest znaleźć pracę w gastronomii w Seattle (a zwłaszcza, wydaje się, że dobrzy bariści espresso są zawsze poszukiwani).

== Nauka ==
[[Plik:University of Washington Quad, Spring 2007.jpg|thumb|300px|Quad na Uniwersytecie Waszyngtońskim]]
Biorąc pod uwagę ogromny napływ ludzi do Seattle, instytucje edukacyjne stale uzupełniają programy do tego stopnia, że ​​obecnie obejmują one praktycznie każdy zawód. Oto niektóre z instytucji:

* '''[https://www.washington.edu/ Uniwersytet Waszyngtoński]''' ma swój główny kampus w dzielnicy uniwersyteckiej miasta. Jest największym pracodawcą w samym Seattle i słynie z konkurencyjnych programów informatycznych, biznesowych i inżynieryjnych. Nawet jeśli tutaj nie studiujesz, warto odwiedzić kampus, aby podziwiać jego neogotycką architekturę lub różowe drzewa wiśni kwitnące wczesną wiosną na Quad.
* '''[https://www.seattleu.edu/ Uniwersytet w Seattle]''' to prywatny jezuicki (katolicki) uniwersytet na Kapitolu i drugi co do wielkości uniwersytet w okolicy. SU słynie z usług społecznych i sponsorowanych projektów non-profit.
* '''Uniwersytet Seattle Pacific''' na Queen Anne Hill jest stowarzyszony z Free Methodist i oferuje programy w zakresie sztuk wyzwolonych, a także certyfikaty naukowe i zawodowe.
* '''City University of Seattle''' jest szczególnie obecny ze względu na swoje programy zarządzania i studiów podyplomowych.
* '''Uniwersytet Bastyr''' w Kenmore, niedaleko Seattle, jest dobrze znany ze swoich programów opieki zdrowotnej i terapii naturalnych. Został odkryty przez dr Johna Bastyra, długoletniego lokalnego eksperta w dziedzinie medycyny naturopatycznej, homeopatycznej i chiropraktyki.
Uczelnie lokalne często oferują ciekawe kursy krótkoterminowe. '''[https://northseattle.edu/ North Seattle College]''' ma najbardziej zróżnicowaną ofertę, skupiającą się na maszynach, wentylacji, a nawet produkcji zegarków naręcznych. Inne uczelnie w tym samym systemie to '''[https://seattlecentral.edu/ Seattle Central College]''' i '''[https://southseattle.edu/ South Seattle College]'''. Jeśli chcesz wyrwać się z zatłoczonego miasta, możesz wybrać także '''[https://www.greenriver.edu/ Green River]''' na południu oraz '''[https://www.shoreline.edu/ Shoreline]''' i '''[https://www.edmonds.edu/ Edmonds]''' na północy.

== Zakupy ==
Jeśli chcesz, najprawdopodobniej możesz to dostać w Seattle. Oprócz bardziej typowych dużych centrów handlowych, w mieście działa wiele małych, lokalnych firm. W przypadku większości zakupów obowiązuje podatek obrotowy w wysokości 10,25%, z wyjątkiem artykułów spożywczych, gazet i leków na receptę, które są wolne od podatku. Zakupy mocnego alkoholu, konopi indyjskich, wynajmowanych samochodów i pokojów hotelowych podlegają wyższym podatkom.

==== Marihuana ====
Marihuanę można legalnie kupić w Waszyngtonie, a w Seattle jest mnóstwo przychodni, chociaż w centrum nie ma ich prawie wcale; będziesz musiał udać się do większej liczby dzielnic mieszkalnych, aby kupić zioło. Jeśli wybierasz się do [[Vancouver]], pamiętaj, że przewóz marihuany przez granicę do [[Kanada|Kanady]] jest nielegalny, mimo że legalna jest tam również sprzedaż marihuany.

=== Śródmieście ===
[[Plik:PikePlaceMarket2006.jpg|thumb|Obfite owoce morza na targu Pike Place]]
* '''Targ Pike Place''' jest atrakcją samą w sobie i jest dobrze znany ze stoisk z owocami morza i produktami rolnymi. Przy głównym wejściu na targ znajduje się Pike Place Fish, słynące z handlarzy, którzy rzucają sobie ryby, ale nie brakuje też innych stoisk z owocami morza. W głównym kompleksie targowym znajduje się kilka poziomów restauracji i sklepów sprzedających antyki, rzemiosło artystyczne oraz pamiątki, a gdy robi się cieplej, rzemieślnicy sprzedają swoje towary również na górnym poziomie na świeżym powietrzu. Chociaż jest tu mnóstwo turystów, zwłaszcza w miesiącach letnich, mieszkańcy okolicy i pracownicy śródmieścia również regularnie robią zakupy na targu, co minimalizuje wrażenie „pułapki turystycznej”. Wielu wierzy, że dolne piętra rynku są nawiedzone.
* Korytarze handlowe '''Westlake''' przy Pike, Pine i Union Street pomiędzy 3. i 5. Aleją są również doskonałym miejscem na zakupy. W centrach handlowych '''Westlake Center''' i '''Pacific Place''' znajdują się drogie sklepy z modą, a w pasażach przy chodnikach dominują duże sieci odzieżowe.
* W '''Belltown''', północnej dzielnicy śródmieścia, znajduje się mnóstwo galerii sztuki projektantów, warsztatów mody i akcesoriów.
* Obszar '''Pioneer Square''' to tańszy odpowiednik Belltown, z bardziej eklektycznymi dodatkami.

=== Inne dzielnice ===
[[Plik:Ballard Farmers' Market - vegetables.jpg|thumb|Świeże produkty na targu rolniczym w Ballard. Latem w Seattle odbywa się kilkanaście cotygodniowych targów rolniczych; Niedziela w Ballard i sobota w dzielnicy uniwersyteckiej to jedne z niewielu jarmarków całorocznych.]]
* '''Ballard''': Większość sklepów znajduje się przy Ballard Avenue NW, pomiędzy 20 a 22nd Avenue NW. Jeśli nie interesują Cię duże marki, udaj się tutaj po stylową modę miejską i hipsterską.
* '''Capitol Hill''': Większość sklepów znajduje się w zachodniej części dzielnicy, w pobliżu autostrady I-5 (E Pike &amp; Pine Street, Broadway i Melrose Ave), gdzie ulice są wypełnione modą ze średniej półki i wszystkim po trochu, co na to pasuje. najmodniejsza dzielnica Seattle. Znajdziesz tu także dwie najbardziej znane księgarnie w Seattle, rozległą Elliott Bay Book Company i księgarnię używaną/sanktuarium kotów Twice Sold Tales.
* '''Fremont''': głównie odzież vintage, ale nie tak ekscentryczna jak jej sąsiad, Ballard. To także centrum antyków i akcesoriów. Dzielnica handlowa skupia się wokół Fremont Place N i N 35th Street.
* '''Dzielnica międzynarodowa''': artykuły spożywcze, leki ziołowe i mnóstwo towarów w stylu azjatyckim. Podręczne japońskie przybory kuchenne i inne artykuły możesz kupić także na powszechnie znanej Uwajimayi lub przy tylnych drzwiach sklepu dolarowego Daiso.
* '''Północne Seattle''': sklepy z używaną odzieżą rozsiane po całej okolicy, hurtowe zakupy spożywcze przy Aurora Avenue N i sklepy z modą w Northgate Mall.
* '''Queen Anne Hill''': głównie domy, ale na szczycie wzgórza znajduje się niewielki obszar handlowy (Queen Anne Ave N pomiędzy W Galer St i W McGraw St). Zwykle jest to miejsce, w którym można poddać się zabiegom na ciało.
* '''South Lake Union''': długi pas handlowy znajduje się na Broadwayu, który łączy się z Capitol Hill. Na południowym brzegu jeziora znajdziesz szeroki wybór. Sieć przekładni zewnętrznych REI mieści swój flagowy sklep na Broadwayu.
* '''Dzielnica Uniwersytecka''': Wzdłuż University Way znajdują się sklepy z odzieżą i artykułami używanymi, przeznaczone dla lokalnej populacji studentów. Ekskluzywne opcje są dostępne w centrum handlowym University Village Mall na świeżym powietrzu przy 25th Ave NE. Na terenie kampusu znajduje się Księgarnia Uniwersytecka.
* '''West Seattle''': Udaj się do California Ave SW, aby znaleźć bardziej wyluzowane i nowoczesne ubrania.

=== Artykuły spożywcze i inne podstawy ===
Główne sieci supermarketów w Seattle to Safeway i Albertsons (obie należące do tej samej firmy) oraz QFC i Fred Meyer (obie należące do Krogera). Jeśli chodzi o towary ogólne, Fred Meyer i Target mają również sklepy w Seattle. W okolicy znajduje się także wiele supermarketów specjalistycznych i organicznych, takich jak Metropolitan Market, PCC (lokalna sieć sklepów spożywczych spółdzielczych), Trader Joe's i Whole Foods Market. Ze względu na dużą populację azjatyckich imigrantów w Seattle, można łatwo znaleźć sklepy spożywcze obsługujące te grupy, takie jak Uwajimaya (japoński) w dzielnicy międzynarodowej oraz H-Mart (koreański) i 99 Ranch Market (tajwański) na okolicznych przedmieściach.

=== Targi rolne ===
Choć przesiąknięty historią i zawsze zajęty, Pike Place Market nie jest często odwiedzany przez mieszkańców. W regionie rozsiane są dziesiątki targowisk rolniczych, z których wiele jest czynnych tylko w miesiącach letnich (maj-październik). Do głównych lokalnych targowisk rolniczych w Seattle należą: dzielnica uniwersytecka i Magnolia (soboty); Capitol Hill i zachodnie Seattle (niedziele); Columbia City (środy); Lake City (czwartki); Phinney Ridge (piątki); i Ratusz (wtorki).

== Gastronomia ==
Typowe dla dużego miasta Seattle oferuje różnorodną gamę dań reprezentatywnych dla kuchni z całego świata. Lokalne sieci i niedrogie restauracje dominują w atmosferze kulinarnej miasta, a obfite, niedrogie posiłki można znaleźć w całym mieście. Należy pamiętać, że wiele restauracji w Seattle, zwłaszcza lokale z dziurą w ścianie, akceptuje wyłącznie gotówkę.

=== Lokalne specjały ===
Bliskość Seattle do [[Alaska|Alaski]] i wód Oceanu Spokojnego sprawia, że ​​jest to doskonałe miejsce na delektowanie się '''owocami morza'''. '''Łososia''' szukaj późnym latem, ponieważ jest mnóstwo opcji, a ceny należą do najniższych na zachodnim wybrzeżu, zwłaszcza łosoś czerwony (sockeye). '''Skorupiaki''' są cennym zasobem Puget Sound, gdzie chłodne, czyste wody zapewniają optymalne siedlisko. Małże, sercówki i ostrygi można łatwo znaleźć, ale dla bardziej żądnych przygód czasami dostępne są inne specjały, takie jak ''geoducks''. '''Krab Dungeness''', nazwany tak na cześć pobliskiego miasta nad cieśniną Sund, to popularne owoce morza, cenione ze względu na słodki, delikatny miąższ i wysoką zawartość mięsa. Dungeness to krab o znaczeniu handlowym występujący w wodach Waszyngtonu, ale inne gatunki krabów są również powszechne. '''Krab królewski z Alaski''', złowiony w głębokich, zimnych wodach Pacyfiku w pobliżu Alaski, występuje tu częściej niż reszta dolnych 48.

Sklepy z '''pączkami''' i piekarnie są praktycznie wszędzie, a niektóre oferują ciepłą, parzoną w domu kawę, co czyni je doskonałą rozkoszą w chłodne dni lub jako przekąska.

Łagodny klimat sprzyja również wielu rodzajom świeżych '''produktów'''. Targi rolnicze są normalnym zjawiskiem w weekendy, zwłaszcza na obszarach mieszkalnych, i zazwyczaj oferują produkty lepszej jakości niż te, które można kupić w supermarketach. Są doskonałą okazją do skosztowania lokalnych przysmaków i poznania lokalnej kultury. Sezon na '''jabłka''' eksportowane z Waszyngtonu i wysyłane na cały świat przypada na wrzesień lub październik. Pyszne '''wiśnie Rainier''' są sezonem od czerwca do początku sierpnia.

Seattle szczyci się także szeroką gamą dań '''kuchni azjatyckiej''', od Azji Wschodniej po Azję Południową. Przez kilka dziesięcioleci wszechobecnym, wygodnym jedzeniem było '''teriyaki''' podawane z pysznym białym ryżem, a rodzinne sklepy z dziurami w ścianach oferowały tanie porcje do syta, ale coraz częściej są wypierane przez bardziej ekskluzywne restauracje. '''Sushi''' jest szeroko rozpowszechnione pod względem jakości, od typowej dla pieszych po wykwintne, z odpowiednimi cenami. W okolicy jest także mnóstwo restauracji serwujących ramen i chińskie, a późniejsze fale imigrantów dodały do ​​tej mieszanki wietnamskie pho i dania inspirowane kuchnią koreańską. '''Poke''' i '''boba''' (bąbelkowa herbata) stały się coraz bardziej popularne, a miejsca pojawiały się w wielu dzielnicach handlowych miasta. '''Tajska''' jest wszechobecna, jest też sporo restauracji '''etiopskich''', z których najwięcej znajduje się w '''Dzielnicy Centralnej'''.

=== Opcje jedzenia według dzielnic ===
W '''centrum miasta''' i na placu '''Pioneer Square''' znajduje się wiele kawiarni i ekskluzywnych restauracji. W '''Belltown''' znajduje się większość lokali gastronomicznych w centrum miasta, w tym restauracje ze wszystkich przedziałów cenowych i niektóre z najlepiej ocenianych restauracji w mieście. Na stoiskach '''Pike Place Market''' dostępnych jest mnóstwo próbek, a wiele popularnych opcji dostępnych jest także w Post Alley. W '''Waterfront''' znajduje się oczywiście wiele restauracji serwujących owoce morza. Niedrogie opcje w centrum miasta można znaleźć zwłaszcza w '''Westlake Park''' lub '''South Lake Union''', gdzie wózki z jedzeniem zaspokajają potrzeby pracowników pragnących szybkiego i łatwego lunchu.

[[Plik:Seattle - Chinatown gate 04.jpg|thumb|250px|Brama Chinatown, wejście do dzielnicy międzynarodowej przy S King Street]]
Poza obszarem śródmieścia w '''Capitol Hill''' znajduje się wiele modnych kawiarni i barów, z których wiele należy do najlepiej ocenianych w mieście i odwiedzanych przez lokalne gwiazdy, a także wiele etiopskich i tajskich restauracji. '''Dzielnica Międzynarodowa''' słynie z dim sum, wspólnych dań chińskich i japońskich, a także wietnamskich restauracji we wschodniej części dzielnicy. W południowym Seattle znajduje się również wiele restauracji etnicznych, podczas gdy w '''zachodnim Seattle''' znajdują się bardziej eleganckie restauracje ze średniej i wyższej półki, głównie europejskie, owoce morza i steki, a wiele z nich oferuje w pełni wyposażony bar.

Na północ od centrum miasta, '''Queen Anne Hill''' wydaje się oferować wszystkiego po trochu w pobliżu centrum Seattle. Na północ od kanału '''Ballard''' oferuje głównie dania kuchni europejskiej z kilkoma opcjami meksykańskimi, śródziemnomorskimi i azjatyckimi. We '''Fremont''' coraz więcej dań kuchni amerykańskiej i światowej dostępnych jest w małych lokalach, a niektóre z nich są tak popularne, że tworzą się długie kolejki. W '''dzielnicy uniwersyteckiej''' znajduje się mnóstwo niedrogich i międzynarodowych restauracji, a w '''północnym Seattle''' znajduje się kilka rozproszonych, rodzinnych restauracji azjatyckich.

W sąsiednim [[Bellevue]] znajduje się także wiele lokali gastronomicznych, w tym autentyczne chińskie jedzenie, jednak są one zazwyczaj drogie.

== Życie nocne ==
Niewiele, jeśli w ogóle, amerykańskich miast jest w stanie rzucić wyzwanie miłości mieszkańców Seattle do '''kawy'''. Być może najlepiej odzwierciedla to międzynarodowa sieć [https://www.starbucks.com/ Starbucks] z siedzibą w Seattle, ale miejscowi nie zadowalają się samymi uznanymi sieciami, o czym świadczą setki dobrych lokalnych kawiarni. Najlepszymi miejscami na kawę są Capitol Hill lub Queen Anne Hill, gdzie ''bardzo'' poważnie podchodzą do kwestii kawy. Lokalne ulubione to Cafe Ladro, Vivace, Victrola, Caffe Vita i Zoka, z których wszystkie samodzielnie wypalają kawę. Kawiarnie w Seattle mają swój własny slang: kawę parzoną metodą kroplową nazywa się po prostu „drip”, dwa shoty espresso w filiżance to „doppio”, a „shot in the dark” to shot espresso wlany do filiżanki kawy dla zastrzyku dodatkowej kofeiny. Niektóre niezależne sklepy oferują bezpłatne zajęcia z '''bańki''' (degustacji), aby edukować klientów na temat specjalnych ziaren.

Jeśli wolisz '''herbatę''', wiele kawiarni oferuje szeroki wybór herbat, a sklepy z herbatami specjalistycznymi oferują duży katalog i mogą Ci pomóc w rekomendacjach. Jak w każdym innym mieście z dużą populacją azjatycką, istnieją sklepy z '''herbatą bąbelkową''' lub '''herbatą mleczną Boba''', które cieszą się popularnością wśród młodych ludzi. Bubble tea to w zasadzie herbata mleczna o różnych smakach i kulkach tapioki. Wiele z tych sklepów oferuje także azjatyckie przekąski i przysmaki. Jeśli jesteś spragniony i głodny, a Twoim głównym zmartwieniem jest budżet, może to być dobra opcja. Większość z nich można znaleźć w Dzielnicy Uniwersyteckiej, a kilka w Dzielnicy Międzynarodowej.

'''Mikrobrowary''' to specjalność północno-zachodniej części kraju, a Seattle ma wiele do zaoferowania miłośnikom piwa. Większe browary, jak Redhook i Pyramid, dystrybuują swoje produkty na poziomie regionalnym lub krajowym, podczas gdy inne piwa można znaleźć tylko w lokalnych sklepach lub barach (niektóre znaczące browary nie butelkują swoich produktów). Innymi popularnymi lokalnymi browarami są Elysian (obecnie należący do AB InBev) z trzema pubami w różnych dzielnicach oraz Pike Brewing Company na Pike Place Market. Wiele minibrowarów otworzyło swoje sklepy w południowym Seattle, a stan Waszyngton jest jednym z największych producentów chmielu na świecie, dzięki czemu ten kluczowy składnik piwa jest łatwo dostępny.

W Waszyngtonie '''bary''' mają pełną koncesję na alkohol, natomiast '''tawerny''' (które stały się dość rzadkie) ograniczają się do piwa, wina i cydru. Wiele barów w Seattle oferuje światowej klasy wybór piw, w tym lokalne mikro piwa w stylu północno-zachodnim, z których wiele jest wytwarzanych w Seattle. Miłośnicy piwa powinni odwiedzić Uber Tavern, Brouwer's Cafe lub Stumbling Monk lub odwiedzić Beer Junction w zachodnim Seattle, który jest przede wszystkim sklepem z butelkami z oszałamiającym wyborem, ale w którym znajduje się również bar i regularne degustacje. To jednak dopiero wierzchołek góry lodowej! Wiele lokali gastronomicznych można znaleźć także w dzielnicy Belltown w centrum miasta (na południe od Denny Way), Fremont, Ballard, dzielnicy uniwersyteckiej i Capitol Hill. Dobra wiadomość jest taka, że ​​stan Waszyngton jest jednym z ostatnich stanów, który pozwala na otwartą sprzedaż wszystkich napojów alkoholowych w supermarketach, dzięki czemu alkohol jest łatwo i tanio dostępny, nawet jeśli nie masz ochoty iść do baru.

'''Wino''' to kolejna specjalność północno-zachodniego regionu. Zaledwie trzydzieści mil od Seattle, w [[Woodinville]], znajduje się ponad 130 winnic, chociaż ich winnice znajdują się w innych częściach stanu. Wiele innych można znaleźć w odległości 2-3 godzin jazdy samochodem po drugiej stronie Cascades w Washington Wine Country. Lokalne roczniki można znaleźć w sklepach spożywczych, winiarniach, restauracjach i winiarniach, takich jak Bottlehouse i Purple.

== Imprezy ==
Większość festiwali w Seattle odbywa się latem i jest to jedyny długi okres, kiedy Seattle ma słoneczne dni.

* '''[https://www.seattlechinatownid.com/experiences/lunar-new-year Chiński Nowy Rok Księżycowy]''', Dystrykt Międzynarodowy. styczeń/luty Liczne stragany i występy, i nie zapomnij skosztować taniego jedzenia! 
* '''Międzynarodowy Festiwal Filmowy w Seattle''', McCaw Hall, Moore Theatre. Maj czerwiec. Jeden z największych festiwali filmowych w Ameryce Północnej, prezentujący filmy z całego świata. Oglądaj niezależne filmy na ekranach w całym mieście i głosuj na swojego faworyta; zwycięzca każdej odpowiedniej kategorii otrzymuje trofeum Golden Space Needle. 
* '''[https://nwfolklife.org/ Northwest Folklife Festival]''', Seattle Center. Weekend z okazji Dnia Pamięci. Bardziej skromna i lokalna wersja Bumbershoot, głównie przyjazna rodzinom. Co ważniejsze, jest to bezpłatne! (Zalecana jest darowizna w wysokości 10 dolarów na osobę dziennie).
[[Plik:2014 Fremont Solstice parade - Alice-Calavera 09 (14502257602).jpg|thumb|W kostiumie na Fremont Fair]]
* '''[https://fremontfair.com/ Fremont Fair]''', Fremont. weekend w połowie lub pod koniec czerwca. Miejsce parady przesilenia (w tym przejażdżki nago rowerem) i naprawdę fajnej pijackiej zabawy w całym Fremont. Sprzedawcy, kiepska muzyka na żywo i eklektyczny tłum w barach sprawiają, że czas jest ciekawy. Przyjaciele, którzy mieszkają we Fremont, stają się szczególnie cenni, jeśli chodzi o miejsce na nocleg podczas targów. 
* '''[https://www.seattlepridefest.org/ Seattle PrideFest]''', Seattle Center. Weekend w czerwcu lub lipcu. Jeden z największych festiwali dumy gejowskiej w kraju. Wózki z jedzeniem, ogródki piwne, występy tematyczne dla dorosłych i niecierpliwie oczekiwana Parada Równości. 
* '''Dragon Fest''', dzielnica międzynarodowa. początek/połowa lipca. Chiński festiwal kulturalny
* '''[https://biteofseattle.com/ Bite of Seattle]''', centrum Seattle. połowa/koniec lipca. Część uroczystości Seafair. Skosztuj najlepszych przysmaków z Seattle. 
* '''[https://www.capitolhillblockparty.com/ Capitol Hill Block Party]''', Capitol Hill. weekend w środku lata. Coroczne wydarzenie z muzyką na żywo odbywające się na Capitol Hill w weekend w środku lata (zwykle pod koniec lipca). Składa się głównie z lokalnych niezależnych zespołów reprezentujących różne style, w połączeniu z kilkoma niezależnymi wytwórniami o większej nazwie. 
[[Plik:UIATF Pow Wow 2009 - 001.jpg|thumb|Dni Indian Seafair Pow Wow w Centrum Kultury Daybreak Star]]
* '''[https://www.seafair.org/ Seafair]''', wszędzie. Lipiec-początek sierpnia. Największy festiwal w Seattle, oznaczający nadejście lata. Przez cały festiwal odbywają się lokalne wydarzenia, takie jak parady i jarmarki uliczne, a pod koniec lipca w centrum miasta odbywa się Parada Torchlight. Punkt kulminacyjny Seafair przypada na początek sierpnia, kiedy wyścigi hydroplanów i Błękitne Anioły przywożą nad Jezioro Waszyngtona głośnymi, szybkimi łodziami i samolotami. 
* '''Bumbershoot''', Centrum Seattle. Weekend Święta Pracy (początek września). Największy festiwal muzyki i sztuki w Seattle, na którym odbywają się dziesiątki lokalnych i światowej klasy zespołów muzycznych. 
* '''[https://www.seattlechinatownid.com/experiences/c-id-night-market Night Market &amp; Autumn Moon Festival]''', dzielnica międzynarodowa. Wczesny wrzesień. Chiński festiwal żywności i targu na świeżym powietrzu
[[Plik:Luminata 2017 - 067 (37206480246).jpg|thumb|Luminata]]
* '''[https://fremontartscouncil.org/luminata Luminata]''', Green Lake. Wieczór równonocy jesiennej. Festiwal świateł w Green Lake, obejmujący procesję ze starego teatru Aqua na polanę znajdującą się około 3/4 mili na północ
Sprawdź także kalendarz '''[https://seattlecenter.com/events/featured-events/festal Festál Cultural Center]''' w Seattle Center. Przez cały rok z wyjątkiem grudnia. Świętuj świat dzięki festiwalom z około 25 krajów reprezentowanych, jeden kraj prawie co 2 tygodnie. 

Ponadto w okolicy odbywają się dziesiątki jarmarków ulicznych, większość z nich odbywa się w weekendy od połowy maja do końca lipca, a kilka w sierpniu, wrześniu, a nawet na początku października. Obejmują one zarówno pokaz klasycznych samochodów w Greenwood, jak i festiwal owoców morza w Ballard; prawie wszystkie wyposażone są w szeroką gamę food trucków i budek, a niektóre (zwłaszcza te w Ballard, West Seattle i Georgetown) często oferują naprawdę pierwszorzędną muzykę, szczególnie wieczorem. W kilku kościołach i innych zgromadzeniach religijnych odbywają się festiwale, które również przyciągają wiele tysięcy ludzi. Dwa największe to prawdopodobnie Bon Odori w kościele buddyjskim w Seattle na zachód od Dzielnicy Międzynarodowej oraz grecki kościół prawosławny św. Demetriosa w skądinąd sennym Montlake, w którym odbywają się uroczystości jego festiwal odbywa się pod koniec września lub na początku października, na tyle daleko od jesieni (i przy bardziej deszczowej pogodzie), że dużą jego część odbywają się pod gigantycznym namiotem imprezowym. Sprawdź lokalne wykazy, aby uzyskać dokładne daty.

== Noclegi ==
Jak na tak duże miasto, zaskakujący jest brak dostępnych opcji zakwaterowania, dlatego pokoje w Seattle są droższe. Większość miejsc do spania znajduje się w Śródmieściu i składają się głównie z hoteli średniej lub wyższej klasy. Inne opcje, zwłaszcza niedrogie hotele i hostele, można znaleźć w pobliżu centrum Seattle, dzielnicy uniwersyteckiej, dzielnicy międzynarodowej oraz w północnym Seattle. Istnieją również opcje noclegu ze śniadaniem we Fremont, Ballard i Capitol Hill. Niektóre tanie motele przy Aurora Ave N są notorycznie kojarzone z prostytucją, handlem narkotykami i innymi przestępstwami; podróżujący zainteresowani przede wszystkim zwiedzaniem powinni szukać gdzie indziej.

Alternatywą dla zakwaterowania w Seattle jest przejażdżka pociągiem na południe w Tukwila i SeaTac, zwłaszcza w okolicach lotniska. Ze względu na bliskość stacji kolei miejskiej, z których można bezpośrednio dojechać do głównych stadionów i aren, hotele w pobliżu lotnisk stanowią oszczędną, pozbawioną ruchu drogowego alternatywę dla turystów odwiedzających miasto na wydarzenie sportowe lub rozrywkowe. Przy SouthCenter Mall w Tukwili jest więcej hoteli do wyboru z szeroką gamą cen. Możesz także znaleźć więcej opcji hoteli po drugiej stronie mostu I-90 do [[Bellevue]] lub innych miast po drugiej stronie Jeziora Waszyngtona, takich jak [[Kirkland]], [[Issaquah]] lub [[Renton]].

== Kontakt ==
=== Telefon ===
Numer kierunkowy miasta Seattle to '''206'''. W otaczających obszarach obowiązują inne numery kierunkowe, w tym '''425''', który obejmuje wschodnie i północne przedmieścia, w tym [[Bellevue]], Redmond, Lynnwood i Everett, '''253''' dla wszystkich obszarów na południe od Kent, takich jak [[Tacoma]], Federal Way i Fife oraz '''360''' dla wszystkich pozostałych miejsc na zachód od Cascades. Cały Waszyngton na wschód od Cascades używa numeru kierunkowego '''509'''.

Automaty telefoniczne można znaleźć głównie na stacjach kolejowych, ale zazwyczaj pozostają one nieużywane, a większość z nich jest bliska usunięcia. Podobnie jak w większości pozostałych krajów, do wykonywania połączeń telefonicznych w podróży będziesz potrzebować telefonu komórkowego. Zasięg telefonii komórkowej jest doskonały w większości miasta.

=== Internet ===
We wszystkich bibliotekach publicznych w Seattle można korzystać z bezpłatnego Wi-Fi. Centrum Seattle jest wyposażone w bezpłatny bezprzewodowy dostęp do Internetu, podobnie jak wiele muzeów, obiektów sportowych i atrakcji kulturalnych. Autobusy podmiejskie RapidRide i Sound Transit również oferują bezpłatny bezprzewodowy dostęp do Internetu.

Większość kawiarni, podobnie jak wiele restauracji, oferuje bezpłatny bezprzewodowy dostęp do Internetu. Większość głównych operatorów bezprzewodowych oferuje dobry zasięg 4G LTE i 5G na terenie miasta, w tym na stacjach metra.

== Bezpieczeństwo ==
Statystycznie liczba przestępstw w Seattle jest podobna do tej, jakiej można by się spodziewać w każdym większym mieście Stanów Zjednoczonych. Ogólnie rzecz biorąc, jeśli kierujesz się zdrowym rozsądkiem, jest mało prawdopodobne, że staniesz się celem jakiegokolwiek przestępstwa. Włamania i kradzieże samochodów są problemem w mieście, dlatego nigdy nie zostawiaj swoich kosztowności w samochodzie na widoku i zawsze zamykaj drzwi samochodu. Uważaj na rosnący trend kradzieży smartfonów.

W centrum Seattle żyje spora populacja bezdomnych (wiele dzielnic zmusiło ich do przesiedlenia się do centrum Seattle) i choć wielu błaga o drobne, a niektórzy wydają się niestabilni, tylko kilka z nich jest w rzeczywistości niebezpiecznych. Warto zachować ostrożność po zmroku w niektórych obszarach centrum miasta. Miejsca, w których warto uważać na plecy, w pobliżu głównych obszarów turystycznych to Belltown, pomiędzy ulicami Pine i Pike w centrum miasta oraz w pobliżu Pioneer Square, gdzie warto wystrzegać się handlarzy narkotyków i żebraków. Obszary, których powinieneś unikać w nocy (przynajmniej bez towarzystwa), obejmują Aurora Avenue i Lake City Way na północy miasta, SoDo i dzielnicę międzynarodową.

W piątkowe i sobotnie wieczory warto zachować ostrożność w dzielnicy Pike/Pine na Capitol Hill. W wielu barach w okolicy mogą też przebywać pijani i niesforni ludzie, co w bardzo rzadkich przypadkach może zakończyć się napaścią lub strzelaniną. Ale dopóki nie szukasz kłopotów, powinieneś być bezpieczny.

Kierowcy w Seattle są zazwyczaj mili, ale niezdecydowani. Dopóki jako pieszy będziesz ostrożny, nie narażasz się na duże ryzyko potrącenia. Rowerzyści powinni zachować szczególną ostrożność w ruchu ulicznym i otwierać drzwi zaparkowanych samochodów, szczególnie w Śródmieściu.

=== Marihuana ===
Stan Waszyngton zalegalizował konsumpcję marihuany do celów rekreacyjnych. Zgodnie z prawem marihuanę mogą kupować wyłącznie osoby, które ukończyły 21 rok życia, i to wyłącznie od licencjonowanych sprzedawców detalicznych. Kupujący mogą kupić jedną uncję użytecznej marihuany (zebrane kwiaty lub „pączek”), 16 uncji artykułów spożywczych na bazie marihuany w postaci stałej, 72 uncje w postaci płynnej lub 7 gramów koncentratów marihuany.

Konsumpcja marihuany w miejscach publicznych lub podczas jazdy, przewożenie jej poza stan, podczas lotów lub podawanie komukolwiek innemu do spożycia jest nielegalne. Limit DUI wynosi 0,08, ale nawet mniejsza liczba może prowadzić do aresztowania. Wszelkie inne [https://www.seattle.gov/council/issues/past-issues/marijuana-in-seattle przepisy], które nie zostały tutaj wymienione, należy traktować tak samo, jak w przypadku alkoholu. Zgodnie z prawem palenie i wapowanie jakichkolwiek substancji, nawet tytoniu, musi odbywać się w odległości co najmniej 25 stóp od drzwi, okien lub szybów wentylacyjnych i jest zabronione w parkach publicznych. W praktyce niektóre z tych zasad są egzekwowane bardziej rygorystycznie niż inne. Najprawdopodobniej wpadniesz w kłopoty z powodu podania marihuany osobie poniżej 21 roku życia lub prowadzenia pojazdu pod wpływem (a osoba poniżej 21 roku życia, która prowadzi pod wpływem, prawdopodobnie będzie miała poważne kłopoty). W praktyce przepisy zabraniające publicznego spożycia marihuany są egzekwowane niedbale, co nie znaczy, że nigdy nie są egzekwowane; jeśli już, poza przekazaniem jej osobie niepełnoletniej, najbardziej prawdopodobnym prawem, które zostanie wprowadzone w życie, będzie to, które zabrania palenia w odległości mniejszej niż 25 stóp od drzwi itp. i jest równie rygorystyczne dla tytoniu, jak i marihuany. Jednak firmy, w tym bary, generalnie nie tolerują korzystania z lokalu w swoich lokalach i są bardzo prawdopodobne, że Cię wyrzucą, choćby dlatego, że narażasz ich licencję na ryzyko. Kieruj się wskazówkami miejscowych, gdzie palenie jest nieformalnie akceptowane, i bądź uprzejmy, aby nie zapalać światła w obecności nieznajomych, którzy mogą woleć, żebyś tego nie robił.

=== Pogoda ===
Od jesieni do wczesnej wiosny, kiedy mówi się, że pogoda jest słoneczna, poranek często zaczyna się od mgły, zanim popołudniowe słońce ją oczyści. Zachowaj ostrożność podczas jazdy, ponieważ wczesnym rankiem widoczność może być bliska zeru, w zależności od lokalizacji. Uważaj również na czarny lód, jeśli temperatura jest poniżej zera. Czasami stan ten utrzymuje się przez kilka dni, a jakość powietrza ulega pogorszeniu w miarę zatrzymywania się emisji nad miastem; w takich przypadkach wydane zostanie zalecenie dotyczące stagnacji powietrza i zakaz oparzeń, a osoby mające problemy z oddychaniem powinny w takim przypadku podjąć środki ostrożności.

W przypadku deszczu należy zachować normalne środki ostrożności podczas jazdy, aby uniknąć poślizgu; jedź 10-15 mil na godzinę wolniej niż dozwolona prędkość i unikaj przejeżdżania przez duże kałuże. Jeśli wybierasz się w góry zimą, zachowaj typowe zimowe środki ostrożności, takie jak założenie łańcuchów na opony lub zmiana opon na opony trakcyjne. Kiedy w Seattle pada śnieg, nie zaleca się prowadzenia samochodu, ponieważ miasto zazwyczaj nie jest przygotowane na takie wydarzenie, a pojazdy silnikowe stają się zagrożeniem w ruchu – utkną, wpadną w poślizg lub stoczą się ze wzgórz miasta.

=== LGBT ===
Chociaż społeczność LGBTQ w Seattle jest dobrze zintegrowana w całym mieście, Capitol Hill jest sercem gejowskiej sceny kulturalnej w Seattle i historycznym centrum gejów i przyjaznych gejom firm, barów, restauracji i klubów. Eklektyczne życie nocne i centralna lokalizacja sprawiają, że Capitol Hill jest idealnym miejscem na ekscytujący wieczór. Jednak bardziej przyjazne rodzinie zajęcia dla gejów można znaleźć w innych obszarach, ponieważ Seattle ma drugi co do wielkości odsetek mieszkańców gejów, lesbijek i osób biseksualnych wśród dużych miast w USA.

=== Klęski żywiołowe ===
Seattle leży w regionie, w którym występują bardzo rzadkie, ale duże trzęsienia ziemi. Trzęsienie ziemi w strefie subdukcji Cascadia na Pacyfiku spowoduje spustoszenie na całym północno-zachodnim Pacyfiku, ale trzęsienie w uskoku Seattle spowoduje lokalnie więcej szkód, nawet jeśli będzie miało siłę tylko około 7 w skali Richtera.

Kolejnym niebezpieczeństwem jest to, że trzęsienie ziemi lub osunięcie się ziemi (na które ten region jest podatny) może spowodować '''tsunami''', a kiedy to nastąpi, będziesz miał co najwyżej kilka minut na ewakuację. '''Gdy tylko ustanie trzęsienie ziemi, przenieś się na wzniesienie; jeśli nie możesz, przedostań się na wyższe piętra wielopiętrowego budynku'''. Ponieważ wysokość tsunami sięga „tylko” 15 stóp (5 m), pagórkowata topografia zapewnia mnóstwo wzniesień, na które można uciec, ale cała linia brzegowa (w tym popularne Downtown Waterfront), a także SoDo i inne obszary w pobliżu ujścia rzeki Duwamish Rzeka zostanie całkowicie zalana.

=== Zdrowie ===
Dopóki nie występują ekstremalne zjawiska pogodowe, Seattle jest pięknym miejscem. W wielu parkach znajdują się ścieżki do joggingu, a centra fitness są liczne, co czyni Seattle jednym z najlepiej przystosowanych miast w kraju.

Latem temperatury mogą być ekstremalne i zawsze przynajmniej raz w roku zdarza się, że temperatura przekracza 32°C, chociaż niska wilgotność sprawia, że ​​upał jest mniej uciążliwy. Pij dużo płynów, aby się nawodnić i nie zostawiaj nikogo w samochodzie.

Podczas długich, łagodnych dni o temperaturze 4–10 ° C i suchych zimowych dni, niebo nad Puget Sound często pokrywa '''smog''', ponieważ zanieczyszczenia i wilgoć nie są w stanie usunąć się z tego obszaru. Jeśli zostanie wydane zalecenie dotyczące stagnacji powietrza lub zakaz oparzeń, należy podjąć środki ostrożności w przypadku problemów z oddychaniem. W te dni warto rozważyć wybranie się w góry, gdzie jest większe prawdopodobieństwo, że doświadczysz słońca i nieco wyższych temperatur.

Podczas wędrówek pomiędzy grubymi rzędami drzew w parkach uważaj, aby nie spotkać '''kleszczy'''. Jeśli w miejscu ukąszenia kleszcza pojawi się wysypka typu „bycze oko”, należy natychmiast zwrócić się o pomoc lekarską i zastosować leczenie antybiotykami. Pomimo położenia blisko gór, dzikie zwierzęta takie jak niedźwiedzie czy bobry raczej nie zabłąkają się w pobliżu miasta.

Palenie jest zabronione w miejscach publicznych i należy palić w odległości co najmniej 25 stóp od drzwi, okien lub szybów wentylacyjnych.

Woda z kranu jest zdatna do picia i należy do najwyższej jakości w Stanach Zjednoczonych, a pochodzi z niezakłóconych i niezanieczyszczonych źródeł, zasilanych topniejącym śniegiem w górach Cascade.

== Informacje turystyczne ==
=== Ubiór ===
Moda w Seattle obejmuje szeroki wachlarz, od szykownych i stylowych po flanelowe, grunge i antymodowe. Właściwie trudno wyobrazić sobie styl, który nie byłby akceptowalny gdzieś w mieście. Ogólnie jednak strój jest zdecydowanie '''swobodny'''. W 2013 roku Seattle zostało uznane za najbardziej „ubrane” miasto w kraju, przedkładające wygodę nad modę. W Seattle prawie niemożliwe jest być niedostatecznie ubranym; nawet Seattle Opera i Seattle Symphony zachęcają do noszenia szortów i sandałów, jeśli masz na to ochotę.

Ubieranie się '''warstwowo''' jest dobrym pomysłem ze względu na nieprzewidywalną pogodę i różnice temperatur między wnętrzem a zewnątrz. W zależności od pory roku popularne są również praktyczne akcesoria, takie jak buty i szaliki.

Kiedy pada deszcz, mieszkańcy Seattle często '''nie używają parasoli''', ponieważ mżawka jest stała i czasami towarzyszy jej wiatr. Miejscowi częściej noszą kurtkę z kapturem lub lekką kurtkę przeciwdeszczową i zaleca się spakowanie takiej kurtki.

Gdy nie ma słońca, wielu mieszkańców chętnie wyciąga szorty i sandały, nawet jeśli temperatura wynosi tylko 60 stopni (16–21 °C).

=== Gazety ===
* '''''[https://www.seattletimes.com/ The Seattle Times]''''' (0,50 dolara dziennie, 1,50 dolara w niedziele) to jedyna gazeta codzienna na obszarze Seattle, ukazująca wiadomości lokalne, krajowe i międzynarodowe.
* '''''Seattle Post-Intelligencer''''' (znany jako „Seattle P-I” lub po prostu „P-I”) (bezpłatny, tylko w Internecie) zakończył swoje wydanie drukowane, ale nadal utrzymuje lokalnych reporterów i jest obecny w Internecie.
* '''''[https://www.thestranger.com/ The Stranger]''''' to alternatywna gazeta znana z komentarzy społecznych, opinii politycznych, sztuki, komiksów, relacji muzycznych i lokalnych wiadomości. W dużej mierze zrezygnował z wydania drukowanego na początku pandemii COVID-19, chociaż od 2023 wznowił drukowany kwartalnik poświęcony sztuce i rozrywce. Zachowuje dość solidną obecność w Internecie.
* '''''[https://www.realchangenews.org/ Real Change]''''' (minimum 2,00 dolara, publikacja w środę) to gazeta poświęcona lokalnym wiadomościom i problemom związanym z bezdomnymi i biednymi. Jest sprzedawany na chodnikach przez bezdomnych i o niskich dochodach sprzedawców jako źródło dochodu.
Istnieje również kilka gazet etnicznych, w tym ''[https://nwasianweekly.com/ Northwest Asian Weekly]'' (wychodząca wyłącznie w Internecie od 2023, ale nadal z personelem i o szerszym zasięgu, niż sugeruje nazwa) oraz liczne gazety sąsiedzkie, w tym ''North Seattle Journal'' i ''West Seattle Blog''. Uniwersytet Waszyngtoński publikuje także dziennik ''The Daily of the University of Washington''.

=== Radio ===
Seattle znajduje się w pierwszej dwudziestce największego rynku medialnego w USA, dlatego praktycznie każdy gatunek, jaki przychodzi na myśl, ma swoją własną stację radiową:

* '''[https://www.kuow.org/ KUOW (94,9)]''' = wiadomości i rozmowy, NPR, PRI, BBC World Service. Transmisja z Uniwersytetu Waszyngtońskiego
* '''KNKX (88,5)''' = wiadomości i jazz, NPR (Krajowe Radio Publiczne), PRI (Międzynarodowe Radio Publiczne)
* '''[https://www.kexp.org/ KEXP-FM (90,3)]''' = rock alternatywny i indie, z dużą liczbą występów na żywo. Powiązany z NPR, ale nie prowadzi krajowych programów NPR.
* '''KVTI (90,9)''' = NPR, muzyka klasyczna (Northwest Public Radio)
* '''[https://mynorthwest.com/category/kiro-radio/ KIRO-FM (97,3)]''' = wiadomości i obszerny raport o ruchu drogowym.
* '''[https://komonews.com/ KOMO-FM (97,7)]''' = aktualności
* '''KOMO (1000 AM)''' = aktualności

=== Telewizja ===
Seattle jest 13. co do wielkości rynkiem telewizyjnym w USA, na którym reprezentowane są wszystkie pięć największych stacji telewizyjnych w języku angielskim (ABC, NBC, CBS, CW, FOX), cztery hiszpańskie (Univision, Telemundo, Azteca, MundoFOX) i stacje niezależne. Wszystkie wielkie piątki, z wyjątkiem CW i Univision, oferują lokalne wiadomości, pogodę i sport, a także programy telewizyjne konsorcjalne i sieciowe w godzinach największej oglądalności. Możesz także przesyłać strumieniowo na ich stronie internetowej, gdy nadają wiadomości lokalne.

* '''[https://komonews.com/ KOMO]''' = Kanał 4 (ABC)
* '''[https://www.youtube.com/@KING5Seattle KING]''' = Kanał 5 (NBC)
* '''KIRO''' = Kanał 7 (CBS)
* '''[https://www.kcts9.org/ KCTS]''' = kanał 9 (PBS)
* '''[https://www.fox13seattle.com/ KCPQ]''' = kanał 13 (FOX). Tutaj możesz obejrzeć mecz Seahawks (niedzielne mecze).
* '''[https://www.kbtc.org/ KBTC]''' = kanał 28 (PBS)

=== Szpitale ===
W Seattle znajduje się wiele ośrodków medycznych podstawowej i średniej opieki zdrowotnej, w tym jedyne centrum urazowe poziomu 1 obsługujące [[Aklaska|Alaskę]], Waszyngton, [[Idaho]] i [[Montana|Montanę]]. Ponadto Szpital Dziecięcy i Regionalne Centrum Medyczne są ośrodkami referencyjnymi dla dzieci w tych samych stanach. Obszar mniej więcej pomiędzy I-5 a Broadwayem nazywany jest '''Pill Hill''' ze względu na obecność trzech największych ośrodków medycznych w Seattle w ramach małego kompleksu: Harborview, Virginia Mason i szwedzki.

* '''[https://www.uwmedicine.org/ UW Medicine]''' System Medycyny UW prowadzony jest przez Uniwersytet Waszyngtoński. Obejmuje Centrum Medyczne Harborview, Centrum Medyczne UW, Osiedlowe kliniki medycyny UW, Centrum specjalistyczne Eastside, Hall Health (usługi zdrowotne dla studentów) i klinikę medycyny sportowej.
** '''[https://www.uwmedicine.org/locations/harborview-medical-center Centrum medyczne Harborview]''', 325 Ninth Ave, ☏ +1 206-744-3000. Zarządzany przez system medycyny Uniwersytetu Waszyngtońskiego, jest ośrodkiem urazowym poziomu 1 w Seattle i szpitalem, do którego większość ciężko rannych pacjentów jest transportowana drogą powietrzną lub ambulansem. Całodobowe pogotowie, centra specjalizacji zajmujące się neurologią, urazami, oparzeniami, rekonstrukcją i rehabilitacją dla osób chorych psychicznie i podatnych na zagrożenia medyczne oraz leczenia AIDS/STD. Prowadzi także ośrodek rehabilitacji ofiar przemocy na tle seksualnym. 
** '''[https://www.uwmedicine.org/locations/uw-medical-center Centrum Medyczne UW]''', 1959 NE Pacific St, ☏ +1 206-598-3300. Szpital ten, będący drugim szpitalem w systemie Medycyny UW, jest jednym z największych i najlepszych szpitali klinicznych w kraju. Całodobowa Izba Przyjęć.
** '''[https://www.seattlechildrens.org/ Szpital Dziecięcy w Seattle]''', 4800 Sand Point Way NE, ☏ +1 206-987-2000. Szpital Dziecięcy jest szpitalem prywatnym specjalizującym się w pediatrii. Jest także siedzibą Szkoły Pediatrii UW. Całodobowa izba przyjęć pediatrycznych. 
* '''[https://www.swedish.org/ Swedish Health Services]''' Szwedzkie Centrum Medyczne to duża organizacja non-profit świadcząca usługi zdrowotne. Ma trzy główne lokalizacje szpitali i jest również powiązany z wieloma innymi podmiejskimi szpitalami i klinikami. Szwedzkie słyną między innymi z Instytutu Raka, Bariatrii i Kardiologii. Szpital Szwedzki będzie leczył wszystkich pacjentów potrzebujących opieki, niezależnie od ich możliwości finansowych.
** '''[https://www.swedish.org/locations/first-hill-campus Swedish Medical Center First Hill]''', 747 Broadway, ☏ +1 206-386-6000. Certyfikowane centrum podstawowej opieki udarowej, całodobowy oddział ratunkowy, całodobowy oddział ratunkowy dla dzieci. Jest to kampus Głównego Szwedzkiego Centrum Medycznego i największy szpital w Seattle. 
** '''[https://www.swedish.org/locations/cherry-hill-campus Swedish Medical Center Cherry Hill]''', 500 17th Ave., ☏ +1 206-320-2000. Certyfikowany ośrodek podstawowej opieki udarowej, całodobowy oddział ratunkowy. 
** '''[https://www.swedish.org/locations/ballard-campus Swedish Medical Center Ballard]''', 5300 Tallman Ave NW, ☏ +1 206-782-2700. 24-godzinny oddział ratunkowy. 
* '''Virginia Mason Medical Center''', 1100 Ninth Avenue, numer bezpłatny: +1-888-862-2737. Jeden z najlepszych szpitali w stanie i w kraju, specjalizujący się w leczeniu nowotworów, chorób serca, chirurgii żołądkowej i ortopedycznej. Znany jest również z wysokiego poziomu opieki nad pacjentem. 
''W razie nagłej potrzeby medycznej w dowolnym miejscu w USA zadzwoń pod bezpłatny numer '''9-1-1''' z dowolnego telefonu, w tym bezpłatnych automatów telefonicznych''.

=== Konsulaty ===
Większość konsulatów ma charakter honorowy, co oznacza, że ​​oferują ograniczone usługi podróżnym i ich obywatelom mieszkającym w okolicy i zazwyczaj są dostępne wyłącznie po wcześniejszym umówieniu się. Zwykle znajdują się w centrum miasta, ale mogą też znajdować się gdzie indziej. Najbliższe miasta, w których znajdują się dodatkowe konsulaty zagraniczne na zachodnim wybrzeżu, znajdują się w [[Los Angeles]] i [[San Francisco]]:

* [[Plik:Flag of Austria.svg|20px]] '''Austria''' (honorowy), World Trade Center Seattle, 2200 Alaskan Way, Suite #410, ☏ +1 425-395-4382. 
* [[Plik:Flag of Belgium.svg|20px]] '''Belgia''' (honorowy), The World Trade Center Seattle, 2200 Alaskan Way, Suite 450, ☏ +1 206-771-9114, consulbelseattle@gmail.com. 
* [[Plik:Flag of Cambodia.svg|20px]] '''Kambodża''' (Honorowy), 1818 Westlake Avenue N., Suite 315, ☏ +1 206-217-0830, faks: +1 206-361-7888, camemb.sea@mfa.gov.kh. 
* [[Plik:Flag of Canada.svg|20px]] '''Kanada''', Century Square @ 1501 4th Ave, Suite 600 (''4th Ave &amp; Pike''), ☏ +1 206-443-1777, numer bezpłatny: +1-844-880-6519, faks: +1 206-443-9662 , seatl@international.gc.ca. Pn-Pt 08:00-12:00 i 13:00-14:30 wyłącznie po wcześniejszym umówieniu. Wnioski wizowe, pozwolenia na pobyt, paszporty i pozwolenia na pobyt są rozpatrywane wyłącznie przez konsulaty lub VFS Global w Los Angeles, Nowym Jorku lub w Twoim kraju:. 
:VFS Global (TT Services), 8530 Wilshire Blvd, Suite #450, Beverly Hills 90211, numer bezpłatny: +1 888 296-4511. Pn.-Pt. 9:00-17:00. VFS Global (TT Services) zajmuje się wnioskami wizowymi, niedopuszczalnością karną i wnioskami o pozwolenie na pobyt. Wnioski o paszporty i ich odnowienia są obsługiwane bezpośrednio w Kanadzie lub w biurze IRCC (konsulat) w Los Angeles i Nowym Jorku. Kliknij tutaj, aby dowiedzieć się więcej. 
* [[Plik:Flag of El Salvador.svg|20px]] '''Salwador''', Broderick Building, 615 2nd Ave, Suite 50 (''2nd Ave &amp; Cherry''), ☏ +1 206-971-7950, numer bezpłatny: +1 888-301-1130, faks: +1 206-236- 5162, consuladosettle@rree.gob.sv. Pn.-Pt. od 7:30 do 15:30, pierwsza sobota w miesiącu od 9:30 do 13:30. Wejdź na https://portalcitas.rree.gob.sv, aby umówić się na spotkanie online. 
* [[Plik:Flag of France.svg|20px]] '''Francja''' (honorowy), World Trade Center Seattle, 2200 Alaskan Way, Suite #490, ☏ +1 206-256-6184. 
* [[Plik:Flag of Denmark.svg|20px]] '''Dania''' (honorowy), 4702 SW Findlay St, ☏ +1 206-230-0888, faks: +1 206-389-1708, marksc@umgate.dk. Pn-pt 9:00 - 17:00 Tylko po wcześniejszym umówieniu. 
* [[Plik:Flag of Ireland.svg|20px]] '''Irlandia''' (Honorowy), 7511 210th St SW, Unit 1, Edmonds, ☏ +1 206 387-1970, JKeane@HonoraryConsul.ie. Pm-Pt Tylko po wcześniejszym umówieniu. 
* [[Plik:Flag of Germany.svg|20px]]  '''Niemcy''' (honorowy), adres korespondencyjny @ 4701 SW Admiral Way, Suite #130, Seattle WA 98116, ☏ +1 206-589-8270, seattle@hk-diplo.de. Tylko po wcześniejszym umówieniu. Na wizytę można umówić się na stronie https://www.yourseattle.de. 
* [[Plik:Flag of Guatemala.svg|20px]] '''Gwatemala''', 18000 International Blvd Suite #1005, SeaTac 98188- (''10. piętro South Tower. Po drugiej stronie International Blvd od lotniska''), ☏ +1 206-854-9975, numer bezpłatny: +1 206 888-5319, consseattle@minex.gob.gt. Pn.-Pt. 8:00-15:00. Odwiedzają także swoich obywateli mieszkających w Oregonie i innych częściach stanu Waszyngton w ramach programu „consulado movil” (mobilny konsulat), aby świadczyć usługi konsularne i odpowiadać na pytania. Na wizytę można się także umówić pod adresem: https://minex-gob-gt.my.site.com/pc/s/citas-consulares.
* '''Honduras''', 1107 SW Grady Way Suite #100, Renton (''Alaska USA Federal Credit Union Bldg przy SW Grady Way i Oaksdale Ave SW''), ☏ +1 425 226-6669. Pn-pt 9:00 - 16:00. 
* [[Plik:Flag of Japan.svg|20px]] '''Japonia''', One Convention Place @ 701 Pike St, Suite 1000 (obok centrum kongresowego na 7. i Pike, na 10. piętrze), ☏ +1 206-682-9107, faks: +1 206-624-9097, informacje @cgjapansea.org. Pn-pt 9:00-11:30 i 13:00-16:30. Ich usługi obejmują także inne części stanu Waszyngton, północne Idaho i Montanę. 
* [[Plik:Flag of Luxembourg.svg|20px]] '''Luksemburg''' (honorowy), 812 Warren Ave N (''3 przecznice na północ od Seattle Center, pomiędzy Valley i Aloha St''), ☏ +1 206-956-9137.
* [[Plik:Flag of Mexico.svg|20px]] '''Meksyk''', Harvard Exit Theatre @ 807 E Roy St (''jedna przecznica na zachód od Broadwayu przy E Roy &amp; Harvard. Wejście od strony Harvard Ave E''), ☏ +1 206-448-3526, numer bezpłatny: +1-877-639- 4835, faks: +1 206-448-4771, conseattle@sre.gob.mx. Pn.-Pt. 8:30-17:00, tylko po wcześniejszym umówieniu. Skontaktuj się z +1 424 309-0009 na WhatsApp, aby umówić się na spotkanie. 
* [[Plik:Flag of New Zealand.svg|20px]] '''Nowa Zelandia''' (honorowy), 4010 Lake Washington Blvd NE, Suite 300, Kirkland, ☏ +1 425 829-4568, NZHonConSeattleWA@outlook.com. 
* [[Plik:Flag of Norway.svg|20px]] '''Norwegia''' (Honorowa), 1812 Hewitt Ave, Suite 211, Everett, ☏ +1 425-337-5175, norwayconsulatewa@invisibleinch.com. 
* [[Plik:Flag of Peru.svg|20px]] '''Peru''' (Honorowy), 3717 NE 157th St (poza NE Bothell Way), ☏ +1 206-714-9037, consuladoperu@msn.com. Pn. Pn. od 10:30 do 17:00 (tylko po wcześniejszym umówieniu). 
* [[Plik:Flag of South Korea.svg|20px]] '''Korea Południowa''', 115 W Mercer St, ☏ +1 206-441-1011, faks: +1 206-441-7912, seattle0404@mofat.go.kr. Pn.-Pt. 8:30-16:00. 
* [[Plik:Flag of Sweden.svg|20px]] '''Szwecja''' (Honorowy), 17280 Woodinville-Redmond Rd NE, Suite 803, Woodinville (''wewnątrz biur Hilleberga Twórcy Namiotów''), ☏ +1 425-952-6299, faks: +1 425-576-5400, seattle@consulateofsweden. org. W razie potrzeby wizy są wydawane za pośrednictwem VFS Global. 
* [[Plik:Flag_of_Switzerland_(Pantone).svg|20px]] '''Szwajcaria''' (honorowy), 6920 94th Ave SE, Mercer Island 98040-5442, ☏ +1 206-228-8110, seattle@honrep.ch. Przedstawicielstwo to wspiera obywateli Szwajcarii, którzy znaleźli się w potrzebie z powodu choroby, wypadku lub kradzieży w podróży. Informuje również odpowiedzialne przedstawicielstwo Szwajcarii. Przedstawicielstwo to nie wydaje wiz ani (szwajcarskich) paszportów. 
* [[Plik:Flag_of_the_Republic_of_China.svg|20px]] '''Tajwan''' (''Biuro ds. Gospodarki i Kultury Tajpej (TECO)''), One Union Square @ 600 University St., Suite 2020, ☏ +1 206-441-4586, info@teco-seattle.org. Pn.-pt. 9:00-południe

== Gdzie dalej ==
=== Promy ===
'''[https://wsdot.wa.gov/travel/washington-state-ferries Washington State Ferries]''' łączą się z drugą stroną cieśniny Puget, przeprawiając się przez wody, które są zbyt głębokie, zbyt szerokie i zbyt ruchliwe, aby można było w nich postawić mosty. Promy Bainbridge i Bremerton odpływają z Colman Dock przy molo 52, w odległości krótkiego spaceru od centrum miasta. Ceny biletów są różne; na promie Bainbridge Island pasażerowie płacą 8,35 dolara za podróż w kierunku zachodnim; powrót do Seattle jest bezpłatny. Pojazd i kierowca 11,80–18,70 USD, motocykl i kierowca 6,45–8,00 USD.

* '''[[Bainbridge Island]]''' (35 minut w jedną stronę; odjazdy co 40–65 minut) to dzielnica sypialni z uroczą małą dzielnicą handlową i mnóstwem zachowanych terenów zielonych. Jeśli planujesz zobaczyć jakieś parki, prawdopodobnie warto zabrać samochód; zaplanuj, aby podróż trwała co najmniej 4 godziny, a prawdopodobnie dłużej. W przeciwnym razie łatwiej jest iść pieszo; główna dzielnica handlowa (w której znajduje się większość muzeów, sklepów i restauracji) przylegająca do terminalu promowego ma niecałe pół mili średnicy, a do kilku śródlądowych barów i sklepów można dojechać wspólnym przejazdem. W takim przypadku możesz wygodnie zrobić zakupy na wystawie, zjeść niewielki posiłek i wsiąść na prom powrotny w ciągu 1-2 godzin (w przypadku podróży w obie strony zaledwie 3-4 godzin).
* '''[[Bremerton]]''' (60 minut w jedną stronę; odpływy co 60-90 minut) na półwyspie Kitsap to podmiejska miejscowość z dużą bazą morską. Sam rejs promem jest równie malowniczy jak Morze Egejskie.
* Terminal promowy Fauntleroy w zachodnim Seattle oferuje połączenia na '''[[Vashon Island|wyspę Vashon]]''' (20 minut w jedną stronę; odpływy co 20–60 minut) i terminal [[Southworth]] w pobliżu '''[[Port Orchard]]''' (30–40 minut w jedną stronę; odpływy co 30–90 minut).
* '''[https://kingcounty.gov/en/dept/metro/travel-options/water-taxi Water Taxi]''' zapewnia również usługi dla pasażerów dojeżdżających do pracy w dni powszednie z Pier 50 (tuż obok Colman Dock) na '''[[Vashon Island|wyspę Vashon]]'''.

=== Prowadzenie samochodu ===
Samo wyjechanie i przejażdżka po okolicy bez określonego celu podróży może być wspaniałym przeżyciem, ponieważ okolice Seattle, podobnie jak większość północno-zachodniego Pacyfiku, są bardzo malownicze. Jeśli wolisz bardziej szczegółowe miejsca docelowe, wypróbuj niektóre z nich:

==== Na obszarze metropolitalnym ====
* '''[[Everett]]''' leży około 40 km na północ od Seattle, przy autostradzie I-5 i jest siedzibą fabryki Boeinga – ogromnego budynku, w którym montowane są wszystkie szerokokadłubowe samoloty – dostępne są wycieczki. Dojazd Greyhoundem, Quick Shuttle i Sound Transit.
* '''[[Tacoma]]''' jest oddalona o godzinę jazdy na południe autostradą I-5, gdzie znajduje się jedno z największych ogrodów zoologicznych w kraju, Point Defiance, a także niezliczone muzea historii i sztuki. Dojazd Greyhoundem, Sound Transit, Flixbus i Northwestern Trailways
* '''[[Mount Vernon (Waszyngton)|Mount Vernon]]''' i '''[[Bellingham (Waszyngton)|Bellingham]]''' to dwa urocze małe miasteczka, położone godzinę drogi na północ od Seattle, za Everett. Każdej wiosny pola tulipanów w pobliżu Mount Vernon nabierają żywych kolorów i stanowią główną atrakcję turystyczną.
* '''[[Bellevue]]''' znajduje się po drugiej stronie Jeziora Waszyngtona i oferuje eleganckie sklepy i restauracje oraz częste połączenia autobusowe z Seattle linią Sound Transit. Jest czyściej niż w Seattle.
* '''[[Redmond (Waszyngton)|Redmond]]''' znajduje się kilka minut jazdy od przełęczy Bellevue i jest siedzibą światowej sławy firmy technologicznej Microsoft. Możesz odwiedzić centrum dla zwiedzających, w którym prezentowana jest większość produktów. Posiada również połączenie autobusowe z Seattle na Sound Transit.

==== Jednodniowe wycieczki ====
* '''[[Leavenworth]]''' to miasteczko w stylu bawarskim położone po drugiej stronie gór Kaskadowych.
* '''[[Półwysep Olympic]]''' obejmuje plaże na Oceanie Spokojnym, Cape Flattery (skrajnie północno-zachodni kraniec sąsiadujących Stanów Zjednoczonych) i jedne z niewielu lasów deszczowych strefy umiarkowanej w 48 niższych stanach w '''[[Park Narodowy Olympic|Parku Narodowym Olympic]]'''.
* '''[[Portland (Oregon)|Portland]]''' w stanie Oregon jest oddalony o około 3 godziny drogi na południe autostradą I-5. Znany ze swoich ogrodów różanych. To największe miasto w USA, w którym nie obowiązuje podatek od sprzedaży.
* '''[[Vancouver]]''' w Kanadzie znajduje się 2,5 godziny (plus ochrona granic) na północ od Seattle autostradą I-5. Należy pamiętać, że nie jest to miasto graniczne. Nadal będziesz musiał przejechać 30 mil (48 km) po stronie kanadyjskiej.
* '''[[Wyspy San Juan]]''' znajdują się zaledwie dwie godziny na północ autostradą I-5 (zjedź na Westbound SR20 w Burlington i kieruj się znakami prowadzącymi do promu San Juans).
* '''[[Wyspa Whidbey]]''' znajduje się kilka minut jazdy na północ autostradą I-5 (kieruj się znakami na prom Mukilteo) i jest uroczym miejscem z uroczymi miasteczkami.

==== Góry Kaskadowe ====
* Droga I-90 z '''[[Mountains to Sound Greenway]]''' to najszybsza „ucieczka” z miasta w pobliskie góry Cascade.
* '''[[North Bend (WaszyngtoN)|North Bend]]''' (również przy I-90) to miasto, w którym kręcono fragmenty serialu telewizyjnego Davida Lyncha ''Twin Peaks'' z 1990 roku i znajduje się w nim [https://trainmuseum.org/ Muzeum Kolejnictwa Northwest].
* '''[[North Cascade Loop]]''' obejmuje co najmniej dwudniową podróż w obie strony przez przełęcz Stevens i autostradę North Cross-state Highway (US 2 i SR 20).
* '''[[Park Narodowy Mount Rainier]]''' Zaledwie 2 godziny na południe i wschód od Seattle, ta wspaniała góra oferuje mozaikę pięknych krajobrazów, takich jak kwitnące kwiaty, lodowce, uderzające wodospady i sama góra.
* Roslyn znajduje się także przy autostradzie I-90 (niedaleko przełęczy Snoqualmie) i to tutaj kręcono serial telewizyjny Northern Exposure, a pod koniec lipca odbywają się tu festiwale tematyczne.
* '''[[Góra St. Helens]]''', położona 2,5 godziny drogi od Seattle, mimo erupcji w 1980 roku nadal zachwyca zapierającym dech w piersiach urokiem.
* [https://www.snoqualmiefalls.com/ Snoqualmie Falls] (Snoqualmie, na wschód od Seattle, na I-90). Malowniczy wodospad o wysokości 300 stóp (90 m), który można łatwo oglądać z dwóch punktów widokowych.

=== Narciarstwo/snowboard ===
Odpowiednik Denver, ale znacznie mniejszy, Seattle jest bramą do zimowych kurortów w górach Cascade. Jedź na godzinę do ośrodków, aby cieszyć się wszystkim, od rekreacyjnych bitew na śnieżki po narty zjazdowe – idealna ucieczka, jeśli znudzi Ci się deszcz w Seattle. Sezon sportów zimowych trwa zazwyczaj od listopada do maja, w zależności od ilości śniegu. Generalnie najwyżej położone ośrodki narciarskie będą otwarte w sezonie zimowym dłużej.

* '''[[Przełęcz Snoqualmie]]''' – kurorty Summit i Alpental godzinę drogi na wschód autostradą I-90. Wysokość 2610–5420 stóp (800–1650 m).
* '''[[Stevens Pass]]''' - ośrodek położony około dwóch godzin na wschód od Seattle, przy autostradzie 2. Wysokość 4061–5845 stóp (1238–1782 m).
* '''[[Kryształowa Góra]]''' – otwarta zimą dla narciarzy, latem dla pieszych wędrówek. Restauracja Gondola do Summit House czynna jest także przez cały rok. Absolutnie wspaniałe widoki na Mount Rainier, jeśli masz szczęście i masz czyste niebo. Wysokość 4400–7012 stóp (1341–2137 m).
* '''[[Mount Baker]]''' – północ, niedaleko Bellingham. Wysokość 3500–5089 stóp (1067–1551 m).
* '''[[Mission Ridge]]''' – na wschód od Przełęczy Stevena, niedaleko [[Wenatchee]].
* '''[[White Pass]]''' – na południe od Seattle, autostradą 12.
* '''[[Whistler]]''', Kolumbia Brytyjska, Kanada – największy i najwyżej oceniany ośrodek narciarski w Ameryce Północnej, około 4-5 godzin jazdy na północ od Seattle, obok Vancouver, autostradą Sea to Sky Highway.

{{przewodnik}}
{{Jest w|Waszyngton (stan)}}
{{geo|47.6032|-122.3303|zoom=11}}
[[Kategoria:Waszyngton (stan)]]</text>
      <sha1>fh1z964xhc4s4h9c1cbftw7ncncnq4p</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Zamość</title>
    <ns>0</ns>
    <id>3252</id>
    <revision>
      <id>158460</id>
      <parentid>153084</parentid>
      <timestamp>2026-08-25T09:06:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>KrzysztofPoplawski</username>
        <id>4279</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>link</comment>
      <origin>158460</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="18563" sha1="8rie04gejo2ulfyums0wek44yd1y5xr" xml:space="preserve">{{Top-banner|Zamosc banner.jpg|unesco=yes}}
{{Miejscowość infobox
 |nazwa            = Zamość
 |widok            = Zamosc.JPG
 |opis             = Stare miasto
 |herb             = POL Zamość COA.svg
 |mapa             = POL Zamość map.svg
 |państwo          = [[Polska]]
 |region           = [[Województwo lubelskie]]
 |powierzchnia     = 30,34
 |wysokość         = 212
 |prefiks          = 0-84
 |kod pocztowy     = 22-400 do 22-410
 |www              = www.zamosc.pl
}}
{{Mapframe|50.720556|23.258611|zoom=14|height=400|width=400}}
'''Zamość''' nazywany „Perłą Renesansu”, „Miastem Arkad” i „Padwą Północy” jest jednym z najpiękniejszych miast [[Polska|Polski]] dzięki unikalnemu, zabytkowemu Staremu Miastu wpisanemu na Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO. Jest miastem na prawach powiatu (tzw. &quot;powiatem grodzkim&quot; i siedzibą powiatu &quot;ziemskiego&quot; zamojskiego) położonym na [[w:Wyżyna Lubelska|Wyżynie Lubelskiej]], w województwie lubelskim. W pobliżu, na południe od miasta, rozciąga się malownicza, również warta poznania kraina [[Roztocze]]. 

== Charakterystyka ==

== Historia ==
Zamość został założony przez Jana Zamojskiego w 1580 roku. Uczynił go stolicą Ordynacji Zamojskiej. To idealne miasto miało program wielofunkcyjny: mieściło rezydencje ordynata, było nowoczesną twierdzą, ośrodkiem oświaty i nauki, życia religijnego, sądownictwa, rzemiosła i handlu. Bardzo szybko zaczęła się  tutaj osiedlać ludność nie tylko polska, ale także innych narodów. Największy rozwój miasta przypadł na okres od końca XVI do połowy XVII. Pojawiło się w tym czasie wiele budowli, ratusz, podcieniowe kamienice oraz świątynie różnych wyznań. Zamość rozwijał się także naukowo i kulturalnie.

== Dojazd ==
=== Autobusem ===
Dworzec autobusowy położony jest na wschód od Starego Miasta (ok. 2 km, tzw. Nowe Miasto), przy ul. Hrubieszowskiej. Tuż obok niego znajduje się dodatkowo główny przystanek busów (ul. Gminna). Autobusy i busy dojeżdżające do miasta zatrzymują się jednak także na wybranych przystankach w pobliżu Starego Miasta. Z dworca bądź przystanku busów, bez problemu można dojechać tam autobusami komunikacji miejskiej (MZK; linie nr: 0, 3, 8, 11, 21, 44, 47, 49, 56).

Do Zamościa można bezpośrednio dojechać licznymi połączeniami z takich miast jak:
* [[Częstochowa]], [[Katowice]], [[Kielce]], [[Kraków]], [[Lublin]], [[Łódź]], [[Rzeszów]], [[Sandomierz]], [[Słupsk]], [[Stalowa Wola]], [[Warszawa]], [[Wrocław]].
* Oraz do mniejszych okolicznych miast, takich jak [[Szczebrzeszyn]], [[Tomaszów Lubelski]] czy [[Zwierzyniec]].

=== Samochodem ===
* Drogi krajowe:
** 17 (E372) [[Warszawa]] – [[Lublin]] – Hrebenne (dalej do [[Lwów|Lwowa]])
** 74 [[Piotrków Trybunalski]] – [[Kielce]] – [[Opatów]] – [[Hrubieszów]] – [[Zosin]]
* Drogi wojewódzkie:
** 837 Zamość – Piaski (w kierunku Lublina)
** 843 Zamość – Chełm (i dalej do Białej Podlaskiej)
** 849 Zamość – Józefów (na południe, na Roztocze)

=== Pociągiem ===
Od grudnia 2014 r. po rocznej przerwie przywrócono kursowanie do/z Zamościa pociągu pospiesznego - od 2017 r. jest to InterCity &quot;Hetman/Galicja&quot; do [[Wrocław]]ia/Jeleniej Góry przez [[Rzeszów]], [[Kraków]], [[Częstochowa|Częstochowę]], [[Opole]].
Od czerwca 2011 r. inna spółka kolejowa – &quot;[[Przewozy Regionalne]]&quot; – obsługuje połączenia do Lublina. Niektóre z nich kursują dodatkowo podczas wakacji – do [[Rzeszów|Rzeszowa]] i Bełżca. W połowie 2015 r. uruchomione zostały nowe przystanki kolejowe (osobowe) Zamość Starówka (w centrum, na wschód od Starego Miasta) i Zamość Wschód (Nowe Miasto), do których dojeżdżają wybrane połączenia (głównie szynobusy).

== Komunikacja ==
W Zamościu działa [http://www.mzk.zamosc.pl/ Miejski Zakład Komunikacji], który obsługuje 25 autobusowych linii miejskich i podmiejskich.

Cena '''biletu normalnego''' w strefie miejskiej wynosi 2,70 zł, a '''ulgowego''': 1,35 zł (uczniowie, studenci, kombatanci, emeryci, renciści). Dostępne są w kioskach oraz wybranych sklepach. Można je kupić również u kierowców, ale z dopłatą 0,40 zł (bilety normalne) i 0,20 zł (bilety ulgowe).

Dostępne są także '''bilety czasowe''': na 1 godzinę (3,00 zł), 2 godz. (4,90 zł) i 12 godz. (6,80 zł) (również ulgowe – 50%); rodzice z dziećmi mogą ponadto skorzystać z '''biletu rodzinnego''', ale ważnego tylko w weekendy (sob., niedz.) i święta (5 zł w strefie miejskiej, 7 zł we wszystkich podmiejskich).

== Warto zobaczyć ==
=== Zabytki ===
[[Plik:Renaissances houses in Zamość.JPG|mały|Kamieniczki Zamościa]]
[[Plik:Zamosc pierzeja polnocna.jpg|mały|Ratusz na rynku wielkim]]
* '''Ratusz''' – symbol miasta
* '''Rynek Wielki''' – główny plac Starego Miasta
* '''Kamienice przy Rynku Wielkim''' – m.in. dawnych Ormian
* '''Rynek Solny'''
* '''Rynek Wodny''' – z jedyną fontanną na Starym Mieście
* '''Akademia Zamojska''' – jedna z pierwszych polskich uczelni
* '''Pałac Zamoyskich''' – pierwszy wznoszony gmach od założenia miasta; przed nim wspaniały pomnik założyciela miasta, Jana Zamoyskiego
* '''Katedra''' – renesansowy zabytek klasy zerowej; obok dzwonnica z możliwością wejścia (sezonowo) i podziwiania widoku na zamojskie Stare Miasto

[[Plik:BastionVII.jpg|mały|Bastion zamojski]]
* '''Kościół św. Katarzyny'''
* '''Kościół św. Mikołaja'''
* '''Kościół Franciszkanów'''
* '''Dawny kościół i klasztor klarysek przy Rynku Wodnym''' – obecnie szkoła muzyczna
* '''Arsenał''' – dawna zbrojownia
* '''Twierdza''' – pozostałości umocnień zamojskiej twierdzy:
** bramy (Lubelskie, Lwowskie, Szczebrzeska),
** nadszańce,
** bastion,
** kojec,
** fragmenty murów obronnych
* '''Rotunda''' – na południe od Starego Miasta, miejsce upamiętniające zbrodnie z czasu II wojny światowej
* '''Synagoga''' – jedna z najcenniejszych i najlepiej zachowanych w Polsce

==== Inne obiekty, spoza listy zabytków, ale godne uwagi ====
[[Plik:Mykwa_Zamosc_2015.jpg|mały|Mykwa]]
* '''Jatki''' – obiekty dawnej ludności żydowskiej
* '''Mykwa''' – dawna łaźnia żydowska

=== Muzea i galerie ===
* '''Muzeum Zamojskie''' – ul. Ormiańska 24–30 (północna strona Rynku Wielkiego, tuż obok Ratusza, wejście w kamienicy nr 26)
* '''Muzeum Fortyfikacji i Broni &quot;Arsenał&quot;''' – ul. Zamkowa 2 (w Arsenale, na zachód od Katedry, pobliskiej dawnej prochowni oraz nowym pawilonie wystawowym)
* '''Muzeum Sakralne Katedry Zamojskiej''' – ul. Kolegiacka 3 (przy Katedrze, w tzw. &quot;Wikarówce&quot;)
* '''Muzeum &quot;Rotunda&quot;''' – ul. Męczenników Rotundy (na południe od Starego Miasta)
* '''Centrum &quot;Synagoga&quot;''' oraz punkt informacyjno-kulturalny Szlaku Chasydzkiego – ul. Zamenhofa 9/ul. Bazyliańska (z wystawami o różnej tematyce)
* '''Okręgowe Muzeum Techniki Drogowej i Mostowej''' – ul. Rynek Wielki 6 (niewielkie, ale jedno z niewielu tego typu w Polsce)
* '''Muzeum 3 Dywizji Piechoty Legionów''' – ul. Piłsudskiego 36 (klub batalionowy jednostki wojskowej)
* '''Biuro Wystaw Artystycznych-Galeria Zamojska''' – ul. Staszica 27 (południowa strona Rynku Wielkiego)
* '''Galeria Fotografii &quot;Ratusz&quot;''' – ul. Rynek Wielki 13 (Ratusz)
* '''Galeria &quot;Nadszaniec&quot;''' – ul. Łukasińskiego 2 (w nadszańcu przy bastionie VII)
* '''Kojec''' – park miejski, ul. Akademicka (duża makieta Starego Miasta i wystawa dotycząca jego rozwoju)
* Zamojskie Centrum Wystawowe '''&quot;Szachy Świata&quot;''' –

=== Trasy turystyczne ===
* Trasa turystyczna '''Bastionu VII i nadszańca''' (wnętrze bastionu, kurtyny, wnętrze nadszańca oraz wyjście na dach nadszańca) – ul. W. Łukasińskiego 4 (przejście tylko z przewodnikiem)
* Trasa turystyczna w '''podziemiach oficyny przy ratuszu''' – ul. Rynek Solny/ul. Pereca 35 (budynek Urzędu Miasta; przejście tylko z przewodnikiem w okresie od V do IX)
* '''Szlak im. Władysławy Podobińskiej'''
* '''Szlak Renesansu Lubelskiego'''
* '''Szlak rowerowy czerwony''' Zamość - Nielisz ([[Wschodni Szlak Rowerowy Green Velo|Green Velo]])

=== Inne atrakcje ===
[[Plik:Park miejski zamość.JPG|mały|Park miejski]]
* '''Ogród Zoologiczny''' – jedyny w województwie lubelskim (ul. Szczebrzeska 12, na zachód od Starego Miasta, naprzeciwko stacji kolejowej)
* '''Park miejski''' – z fontannami na stawie

== Najbliższe okolice ==
* [[Roztocze]]:
** [[Józefów (powiat biłgorajski)|Józefów]]
** [[Krasnobród]]
** [[Szczebrzeszyn]]
** [[Zwierzyniec]]
** [[Roztoczański Park Narodowy]]
* [[Skierbieszowski Park Krajobrazowy]]

== Imprezy ==
[[Plik:I Zamojski Festiwal Kultury im Marka Grechuty.jpg|mały|I Zamojski Festiwal Kultury im. Marka Grechuty]]
W ciągu roku w Zamościu organizowane są liczne imprezy i wydarzenia kulturalne, zwłaszcza w półroczu letnim, które warto zobaczyć. Odbywają się one głównie na płycie Rynku Wielkiego, a są to m.in.:
* Zamojskie Lato Teatralne, podczas którego odbywają się spektakle na Rynku Wielkim,
* podobnie Międzynarodowy Festiwal Folklorystyczny „Eurofolk” z udziałem zespołów z całego świata (nie tylko z Europy),
* „Szturm Twierdzy Zamość” z inscenizacją bitwy z Kozakami i Tatarami przy zamojskich murach,
* Zamojski Festiwal Kultury z koncertami na Rynku Wielkim,
* Festiwal Kultury Włoskiej „Arte, Cultura, Musice E...” z koncertami i wystawami,
* Letni Festiwal Filmowy z projekcją filmów na Rynku Wielkim,
* festiwal jazzowy „Jazz na Kresach”
oraz wiele innych.

Liczne koncerty odbywają się także w niektórych pubach i klubach, m.in. w kawiarni „Pod Rektorską” – ul. Rynek Wielki 2, restauracji „Corner Pub” – ul. Żeromskiego 6. W pobliżu Starego Miasta położone są otwarte tereny zielone, gdzie organizowane są podobne wydarzenia.

== Rozrywka ==
[[Plik:Zamosc-hala OSiR.jpg|mały|Hala sportowa OSiR]]
Dla rozrywki w mieście służy kilka obiektów, w których odbywają się dyskoteki bądź podobne imprezy, m.in. klub muzyczny &quot;Retro&quot; (Stare Miasto, ul. Staszica 2), &quot;Broadway Club&quot; (w pobliżu Starego Miasta, ul. Peowiaków 94), w wybranych pubach. W niektórych na Starym Mieście odbywają się ponadto nieco bardziej kameralne koncerty, m.in. Jazz Klubie &quot;Kosz&quot; (ul. Szczebrzeska 3 - dawna Brama Szczebrzeska) i w pubie &quot;Corner Pub&quot; (ul. S. Żeromskiego 6).

Poza większą kręgielnią &quot;Balaboom&quot; (CH Hop Stop, ul. Sadowa 8), niewielkie dostępne są także w hotelach &quot;Artis&quot; oraz &quot;Wojto&quot; (ul. Lwowska - Wólka Panieńska 21d), a w bilard można pograć w klubie &quot;Metro&quot; (ul. Łukasińskiego 2 - Nadszaniec). Aktywniejsze spędzanie wolnego czasu w formie wspinaczki oferuje Centrum wspinaczkowe &quot;Climb Up&quot; w Jatutowie pod Zamościem (przy drodze krajowej nr 17 w kierunku Tomaszowa Lub.).

== Gastronomia ==
Najlepiej rozwinięta baza gastronomiczna (bary, restauracje, pizzerie, kawiarnie) znajduje się na Starym Mieście, zwłaszcza przy Rynku Wielkim, gdzie w letnim okresie rozkładane są dodatkowo liczne ogródki. Ponadto bary i restauracje zapewnione są w niemal każdym obiekcie noclegowym.

== Noclegi ==
[[Plik:Zamość hotel orbis.JPG|mały|Hotel „Mercure Zamość Stare Miasto”]]
Opisy, ceny, fotografie oraz dane teleadresowe:
*[http://zci.zamosc.pl/page/4/noclegi.html Zamojskie Centrum Informacji Turystycznej i Historycznej – noclegi]
*[http://meteor.turystyka.pl/noclegi,zamosc,0.html Zamość – noclegi, hotele i apartamenty]

Najwięcej obiektów noclegowych skupia się na Starym Mieście, są tu dostępne:
* '''hotele:'''
** „Arte” (ul. Rynek Wielki 9) [http://artehotel.pl/informacje-o-artehotel]
** „Hotel 77” (w dawnej mykwie, ul. Zamenhofa 7) [http://www.77hotel.pl/]
** „Renesans”*** (ul. Grecka 6) [http://www.hotelrenesans.pl]
** „Senator”*** (Rynek Solny 4) [http://www.senatorhotel.pl]
** „Zamojski”*** (dawniej &quot;Zamojski&quot; Orbis i &quot;Mercure&quot;; tuż obok Ratusza, ul. Kołłątaja 2/4/6) [http://www.hotelzamojski.pl/]

* pozostałe obiekty:
** Apartamenty „Łozówka” (ul. S. Staszica 4)
** Pokoje gościnne „Apartament” (ul. Bazyliańska 18) [http://www.apartamentzamosc.pl]
** Pokoje gościnne „Pokoje nad Arkadami” (Ormiańska 14) [http://pokojenadarkadami.pl]
W pobliżu zamojskiej Starówki nocleg można znaleźć także w pobliskich pokojach gościnnych „Pod Bastionem” (ul. Podwale 4b) [http://www.nocleg-zamosc.pl/], w Gościńcu „Kanclerz” (ul. Partyzantów 6) [http://www.goscinieckanclerz.pl/] oraz w większym Ośrodku Sportu i Rekreacji, gdzie dostępne są liczne pokoje gościnne (ul. Królowej Jadwigi 8) [http://www.osir.zamosc.pl/viewpage.php?page_id=4].

Przy tej samej ulicy (nieco dalej na zachód) położony jest Ośrodek Rekreacyjno-Wypoczynkowy „Duet” (ul. Królowej Jadwigi 14), oferujący w pełni wyposażone domki i pole namiotowe (kemping) [http://www.duet.virgo.com.pl].

Sporo obiektów znajduje się ponadto przy wylocie z miasta na północ w kierunku Lublina:
* '''hotele''':
** „Alex”** (ul. Okrzei 32) [http://www.hotel-alex.pl]
** „Artis”**** (Sitaniec 1 – ul. Lubelska) [http://www.hotelartis.com]
** „Carskie Koszary”*** (ul. Koszary 11) [http://www.hotelcarskiekoszary.pl]
** „Junior”** (ul. Sikorskiego 6) [http://www.hoteljunior.pl]
** „Koronny”**** (ul. Koszary 7) [http://hotel-koronny.pl/]

* pozostałe obiekty:
** motel „Korona” (ul. Sikorskiego 7)
** pensjonat „Myka” (ul. Starowiejska 25a) [http://www.noclegizamosc.pl]

We wschodniej części Zamościa - na Nowym Mieście, tuż przy dworcu autobusowym mieści się '''hotel''' „Jubilat”*** (ul. Wyszyńskiego 52)[http://www.hoteljubilat.pl], a bliżej centrum czynny jest hotel „Polak” (ul. Orla 3a, dawniej motel) [http://www.motelpolak.pl].

Można skorzystać także z innych obiektów, takich jak:
* zajazd „Orzeł” (ul. Lipska 63c) [http://www.zajazdorzel.pl]
* bursy międzyszkolne (nr 1 – ul. Okrzei 6, nr 2 – ul. Szczebrzeska 41 [http://www.bursa2-zamosc.net])
W okresie wakacji dostępne jest schronisko (sezonowe) w szkole podstawowej nr 4 (ul. Zamoyskiego 4) [http://www.schroniskozamosc.cba.pl/].

== Informacja turystyczna ==
Najwięcej szczegółów można dowiedzieć się w ''' Zamojskim Centrum Informacji Turystycznej i Historycznej''', jakie mieści się w Ratuszu (na parterze) i jest czynne cały rok. Turysta znajdzie tam wiele informacji o obiektach wartych zwiedzenia, o bazie noclegowej i gastronomicznej, o połączeniach komunikacyjnych z innymi miastami, również przewodniki, mapy i pamiątki. Tu można także załatwić usługi przewodnickie.

Drugi, nowy punkt '''informacji turystycznej''' ZCITiH mieści się przy ul. W. Łukasińskiego 2e (budynek dawnych koszar kozackich, Planty za bastionem VII).

== Zakupy ==
Na Starym Mieście nie brakuje sklepów z podstawowymi produktami, tj. są tu liczne sklepy spożywcze, ale także konkretnych branż (obuwie, odzież, pamiątki, księgarnie). Większe obiekty handlowe to markety i supermarkety położone w pobliskich częściach miasta. Najbliższy większy sklep to market PSS „Delikatesy” przy ul. Piłsudskiego 2a (niedaleko na północ od Starego Miasta).

W jednym z '''nadszańców''' (ul. Łukasińskiego 2) mieści się największy obiekt handlowy na Starym Mieście – ten fragment dawnych fortyfikacji w latach 2008–2010 został gruntownie wyremontowany, a obecnie, poza stoiskami handlowymi, mieści się w nim wystawa związana z rozwojem zamojskiej twierdzy (Muzeum Rozwoju Fortyfikacji). W jego pobliżu, w dobudowanym wzdłuż ul. W. Łukasińskiego pasie boksów handlowych, dostępne są inne sklepy (m.in. z pamiątkami, dziełami sztuki).

Inne większe obiekty handlowe to:
* CH Hop Stop Sadowa (m.in. market &quot;Biedronka&quot;) – ul. Sadowa 8 (centrum miasta, nie daleko na północ - ok. 250 m - od parku miejskiego)
* CH Galeria Twierdza (największe w mieście, m.in. supermarket „Intermarché”) – ul. Przemysłowa 10 (ok. 1,5 km na północ od Starego Miasta)
* CH E.Leclerc (dawniej CH Echo/CH Atrium) – ul. Wyszyńskiego 13 (niedaleko dworca autobusowego)
* CH Hop Stop Hrubieszowska (m.in. market &quot;Stokrotka&quot;) – ul. Hrubieszowska 9 (dworzec autobusowy)
* CH Lwowska („Carrefour”) – ul. Lwowska 56 (przy wylocie z miasta na południowy wschód)
* CH Galeria Revia Park („Biedronka”, „Spar”) – ul. Lubelska 40 (przy wylocie z miasta na północ)
* Kaufland – ul. Wyszyńskiego 1

== Wyjazd ==
=== Busem ===
W Zamościu działa kilka firm oferujących transport busem:
&lt;!-- [[w:WP:WIESZAK]]
* '''Artimex''', https://pl-pl.facebook.com/Artimex-Bus-Zamo%C5%9B%C4%87-Lublin-177733332278746/ - oferuje przejazdy do [[Lublin]]a
* '''Big Bus''', http://bigbus.pl/ - oferuje przejazdy do Tomaszowa Lubelskiego, Lublina i [[Warszawa|Warszawy]]
*'''Europebus''', https://europe-bus.pl - Busy do Holandii, Belgii i Niemiec
* '''Max''', http://www.busmax.pl/ - oferuje przejazdy do [[Kraków|Krakowa]] oraz Warszawy
* '''Supertransport''', http://www.supertransport.com.pl/ - oferuje przejazdy do [[Rzeszów|Rzeszowa]] oraz Lublina
*'''Primabus,''' https://przewozydoanglii.pl - przewozy osób z Zamościa do [[Niemcy|Niemiec]], [[Belgia|Belgii]], [[Holandia|Holandii]] i [[Anglia|Anglii]]. Przewozy w systemie door to door.
*'''Grandbus,''' https://grandbus-anglia.pl/ - przewóz osób do Anglii. [https://grandbus-anglia.pl/ Busy do Anglii] kursują w każdy poniedziałek i czwartek od drzwi do drzwi.
*'''Ergobus''', https://ergobus.eu - przewóz osób z Zamościa do Anglii, Holandii i Danii. Transport z adresu pod adres w poniedziałki i czwartki.
*'''MikeBus''', https://anglia-polska-busy.pl - busy do Anglii z Zamościa - przewóz osób z domu pod dom. Dni wyjazdu: poniedziałek i czwartek, z Anglii: środa i sobota. --&gt;

Busami można dostać się stąd także do pobliskich mniejszych miejscowości, również chętnie odwiedzanych przez turystów i podróżników, szczególnie na [[Roztocze|Roztoczu]] – Józefów, Krasnobród, Szczebrzeszyn, Zwierzyniec.

Zamość jest również dobrym miejscem, z którego można dostać się do [[Lwów|Lwowa]], a szczególnie z położonego bliżej granicy Tomaszowa Lubelskiego (dojazd z Zamościa licznymi autobusami i busami), skąd dostępne są bezpośrednie połączenia autobusowe.

== Linki zewnętrzne ==
* [http://www.travel.zamosc.pl/ Zamość – serwis turystyczny]

{{Atrybucja}}
{{Jest w|Województwo_lubelskie}}
{{Geo|50.720556|23.258611}}

[[Kategoria:Województwo lubelskie]]</text>
      <sha1>8rie04gejo2ulfyums0wek44yd1y5xr</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Supraśl</title>
    <ns>0</ns>
    <id>4743</id>
    <revision>
      <id>158444</id>
      <parentid>158417</parentid>
      <timestamp>2026-08-24T16:50:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Moromar</username>
        <id>2451</id>
      </contributor>
      <origin>158444</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="31159" sha1="g2eh5ciaqp49elntfcjjzb27unf2v8z" xml:space="preserve">{{Top-banner|Pałac Bucholtzów w Supraślu.jpg}}
{{Miasto infobox
 |nazwa            = Supraśl
 |nazwa oryginalna = 
 |widok            = Suprasl monastyr 1.jpeg
 |opis             = Monaster w Supraślu
 |herb             = POL Supraśl COA.svg
 |mapa             = POL Supraśl location map.svg
 |państwo          = [[Polska]]
 |region           = [[Województwo podlaskie]]
 |powierzchnia     = 5,69
 |lud              = 4275
 |wysokość         = 
 |prefiks          = (+48) 85
 |kod pocztowy     = 16-030
 |www              = https://suprasl.pl/
}}
{{Mapframe |53.2167|23.3333|zoom=14|height=400|width=400}}
'''Supraśl''' – niewielkie miasto uzdrowiskowe w [[Województwo podlaskie|województwie podlaskim]], położone około 15 km na północny wschód od [[Białystok|Białegostoku]], nad rzeką [[w:Supraśl (rzeka)|Supraślą]]. Miasto otoczone jest [[Puszcza Knyszyńska|Puszczą Knyszyńską]] i jest siedzibą [[Puszcza_Knyszyńska#Park_Krajobrazowy_Puszczy_Knyszyńskiej|Parku Krajobrazowego Puszczy Knyszyńskiej]].

Supraśl łączy zabytki związane z prawosławiem, katolicyzmem, dawnym przemysłem włókienniczym i wielokulturową historią Podlasia z rozbudowaną ofertą wypoczynku – szlakami pieszymi i rowerowymi, nadrzecznymi bulwarami, kąpieliskiem, spływami kajakowymi i wydarzeniami kulturalnymi. Ważnymi atrakcjami są również Muzeum Ikon, Muzeum Sztuki Drukarskiej i Papiernictwa oraz Teatr Wierszalin.

== Informacje ==
W Supraślu znajduje się siedziba [[Puszcza_Knyszyńska#Park_Krajobrazowy_Puszczy_Knyszyńskiej|Parku Krajobrazowego Puszczy Knyszyńskiej]]. Miasto posiada status uzdrowiska i jest bazą wypadową do wschodniej części [[Puszcza Knyszyńska|Puszczy Knyszyńskiej]].

=== Informacja turystyczna ===
* {{Listing
|type = listing
|name = Sezonowy Punkt Informacji Turystycznej „Zapytaj Seniora”
|lat = 53.2070
|long = 23.3386
|adres = ul. Józefa Piłsudskiego 52A
|www = https://suprasl.pl/
|godziny = w sezonie wt.–nd. 10:00–18:00
|wskazówki = Stara Plebania, w centrum miasta.
|dodatkowe informacje = Sezonowy punkt prowadzony w ramach projektu „Zapytaj Seniora”. Można uzyskać informacje o atrakcjach, wydarzeniach, noclegach, gastronomii i trasach po okolicy. Poza sezonem przed wizytą warto sprawdzić na stronie miasta, czy punkt jest czynny.
}}

* {{Listing
|type = listing
|name = Park Krajobrazowy Puszczy Knyszyńskiej
|lat = 53.2128
|long = 23.3378
|adres = ul. abp. gen. Mirona Chodakowskiego 3
|telefon = +48 85 718 37 85
|www = https://pkpk.podlaskie.eu/
|wskazówki = Siedziba administracji parku.
|dodatkowe informacje = Informacje o przyrodzie Puszczy Knyszyńskiej, rezerwatach, ścieżkach edukacyjnych i zasadach korzystania z obszarów chronionych.
}}

=== Historia ===
Początki Supraśla związane są z monasterem prawosławnym założonym na przełomie XV i XVI wieku. W kolejnych stuleciach wokół klasztoru rozwinęła się osada, a w XIX wieku Supraśl stał się jednym z lokalnych ośrodków przemysłu włókienniczego. Z tego okresu pochodzą m.in. pałace fabrykantów, domy tkaczy i dawne zabudowania przemysłowe.

Rozwój przemysłu przyniósł również wzrost różnorodności wyznaniowej i narodowościowej miasta. Obok prawosławnych i katolików w Supraślu mieszkali protestanccy przedsiębiorcy i robotnicy oraz społeczność żydowska. Ślady tej historii zachowały się m.in. w zabudowie przemysłowej, świątyniach i na miejscowych cmentarzach.

Podczas II wojny światowej miasto i monaster poniosły znaczne straty. Cerkiew Zwiastowania została wysadzona w 1944 roku i po wojnie odbudowana. Zachowane fragmenty jej XVI-wiecznych fresków można oglądać w Muzeum Ikon.

=== Geografia ===
Miasto położone jest nad rzeką [[w:Supraśl (rzeka)|Supraślą]], na [[Wysoczyzna Białostocka|Wysoczyźnie Białostockiej]], jest otoczone [[Puszcza Knyszyńska|Puszczą Knyszyńską]]. Lasy zaczynają się praktycznie na obrzeżach zabudowy, dzięki czemu z centrum można szybko dotrzeć na szlaki piesze i rowerowe.

&lt;!--
=== Klimat ===
--&gt;

=== Kiedy jechać === 
Najwięcej możliwości rekreacyjnych jest od późnej wiosny do wczesnej jesieni. W sezonie letnim działa kąpielisko miejskie, odbywają się również największe imprezy plenerowe, kursuje Turystyczna Ósemka i najłatwiej skorzystać ze spływów kajakowych. Przed kąpielą warto sprawdzić aktualny komunikat o jakości wody.

Puszcza Knyszyńska nadaje się do wycieczek pieszych i rowerowych również poza sezonem letnim. Jesień jest szczególnie atrakcyjna krajobrazowo, natomiast zimą liczba czynnych punktów turystycznych i gastronomicznych może być mniejsza.

=== Przygotowania ===
Przy planowaniu wizyty poza głównym sezonem warto wcześniej sprawdzić godziny otwarcia muzeów. Muzeum Sztuki Drukarskiej i Papiernictwa od listopada do kwietnia jest dostępne po wcześniejszym telefonicznym ustaleniu terminu.

Na dłuższe wycieczki po Puszczy Knyszyńskiej przydatna jest mapa offline lub ślad GPX. Zasięg telefonii komórkowej w głębi kompleksu leśnego może być miejscami słabszy.

== Dojazd ==
=== Pociągiem ===
Supraśl nie ma stacji kolejowej. Najwygodniej dojechać pociągiem do [[Białystok|Białegostoku]], a następnie przesiąść się do autobusu.

* {{Listing
|type = go
|name = Dworzec kolejowy Białystok
|lat = 53.13391
|long = 23.13596
|adres = ul. Kolejowa 5, 15-701 Białystok
|www = https://portalpasazera.pl/
|wskazówki = Główny dworzec kolejowy Białegostoku.
|dodatkowe informacje = W bezpośrednim sąsiedztwie znajduje się Dworzec Autobusowy PKS Nova. Przejście między dworcami zajmuje kilka minut.
}}

* {{Listing
|type = go
|name = Dworzec Autobusowy PKS Nova w Białymstoku
|lat = 53.1329
|long = 23.1372
|adres = ul. Bohaterów Monte Cassino 8, 15-873 Białystok
|www = https://pksnova.pl/
|wskazówki = Obok dworca kolejowego Białystok.
|dodatkowe informacje = Odjeżdżają stąd regularne autobusy linii 500 i 500A do Supraśla, a w sezonie również autobusy Turystycznej Ósemki.
}}

Praktyczny wariant podróży z dalszych części Polski to zatem: '''pociąg do Białegostoku → przejście na dworzec autobusowy → autobus do Supraśla'''.

=== Samochodem ===
Najprostszy dojazd z [[Białystok|Białegostoku]] prowadzi drogą wojewódzką nr 676 w kierunku Krynek. Odległość od centrum Białegostoku wynosi około 15 km.

{{trasy|biernik=Supraśl|
{{trasy/wiersz
| symbol     = {{trasy/symbol|PL-W|676}}
| kierunekl  = W
| dużel      = [[Białystok]]
| małel      = [[w:Ogrodniczki|Ogrodniczki]]
| kierunekp  = E
| dużep      = [[w:Krynki|Krynki]]
| małep      = [[w:Kopna Góra|Kopna Góra]]
}}
}}

=== Autobusem ===
Regularne połączenia autobusowe pomiędzy [[Białystok|Białymstokiem]] a Supraślem obsługuje przede wszystkim [[w:Podlaska Komunikacja Samochodowa Nova|PKS Nova]].

* '''Linia 500''' kursuje na trasie Białystok – Nowodworce – Ogrodniczki – Supraśl.
* '''Linia 500A''' kursuje na trasie Białystok – Nowodworce – Supraśl Uzdrowisko – Supraśl.

Autobusy zatrzymują się w kilku miejscach na terenie Supraśla. Rozkłady mogą różnić się w dni robocze, weekendy i święta.

Aktualny [https://pksnova.pl/ rozkład PKS Nova].

==== Turystyczna Ósemka ====
W sezonie letnim Supraśl obsługuje również regionalna linia turystyczna '''[https://turystyczna8.podlaskie.travel/ Turystyczna Ósemka]'''. W 2026 roku miasto znajduje się na wschodniej pętli A2:

:''[[Białystok]] – Sielachowskie (Wasilków) – '''Supraśl''' – Kopna Góra – Poczopek – Kruszyniany – Poczopek – Kopna Góra – '''Supraśl''' – Sielachowskie (Wasilków) – Białystok''.

W sezonie 2026 autobusy kursują od '''2 lipca do 30 sierpnia''', od czwartku do niedzieli. Z dworca autobusowego w Białymstoku pętla A2 rozpoczyna się o '''8:30, 12:00 i 15:00'''.

Turystyczna Ósemka działa w formule '''hop-on, hop-off'''. Bilet dzienny pozwala wielokrotnie wysiadać na trasie i kontynuować podróż kolejnym autobusem. W 2026 roku bilet dzienny kosztuje '''20 zł''', a bilet dzienny z miejscem na rower '''25 zł'''. Liczba miejsc na rowery jest ograniczona.

* {{Listing
|type = go
|name = Przystanek Supraśl Klasztor
|lat = 53.21097
|long = 23.33699
|adres = droga wojewódzka 676
|wskazówki = Przy kompleksie monasteru.
|dodatkowe informacje = Przystanek regularnych autobusów oraz Turystycznej Ósemki A2. Jest dogodnie położony dla osób rozpoczynających zwiedzanie od monasteru, Muzeum Ikon i Muzeum Sztuki Drukarskiej i Papiernictwa.
}}

== Transport ==
Historyczne centrum Supraśla jest niewielkie. Większość zabytków, muzeów, restauracji, bulwary i plaża leżą w odległości kilkunastu minut spaceru od siebie. Samochód nie jest potrzebny do zwiedzania samego miasta.

Rower przydaje się przede wszystkim do zwiedzania Puszczy Knyszyńskiej i dalszych okolic miasta. W Supraślu działa wypożyczalnia rowerów, a miasto promuje sieć tras prowadzących przez otaczające lasy.

* {{Listing
|type = do
|name = Wypożyczalnia Rowerów Supraśl
|lat = 53.20598
|long = 23.34275
|adres = pl. Kościuszki 14
|telefon = +48 510 212 585
|wskazówki = W centrum, w pobliżu bulwarów i ul. 3 Maja.
|dodatkowe informacje = Przy dłuższym wynajmie lub w weekend warto wcześniej potwierdzić dostępność roweru telefonicznie.
}}

== Warto zobaczyć ==
[[Plik:Ogród renesansowy przy klasztorze 01.jpg|thumb|Ogród renesansowy przy klasztorze]]
[[Plik:Pałac Buchholtzów w Supraślu 01.jpg|thumb|Pałac Buchholtzów w Supraślu]]
[[Plik:Supraśl.jpg|thumb|upright|Cerkiew Zwiastowania Przenajświętszej Bogurodzicy]]
* {{Listing
|type = see
|name = Monaster Zwiastowania Przenajświętszej Bogurodzicy i św. Jana Teologa
|alt = [[w:Monaster Zwiastowania Przenajświętszej Bogurodzicy i św. Jana Teologa w Supraślu|monaster supraski]]
|lat = 53.2110
|long = 23.3370
|adres = ul. Klasztorna 1
|wskazówki = Przy wschodnim wjeździe do centrum Supraśla.
|dodatkowe informacje = Jeden z najważniejszych zespołów prawosławnych w Polsce. W centrum kompleksu stoi odbudowana cerkiew Zwiastowania. Monaster jest czynnym klasztorem, dlatego dostęp do poszczególnych części kompleksu może zależeć od nabożeństw i życia wspólnoty.
}}

* {{Listing
|type = see
|name = Cerkiew Zwiastowania Przenajświętszej Bogurodzicy
|lat = 53.21105
|long = 23.33725
|adres = ul. Klasztorna 1
|wskazówki = W centrum dziedzińca monasteru.
|dodatkowe informacje = Odbudowana po zniszczeniu świątyni w 1944 roku. Pierwotna cerkiew była znana z XVI-wiecznych fresków; 30 zachowanych fragmentów polichromii znajduje się w zbiorach Muzeum Ikon.
}}

* {{Listing
|type = see
|name = Muzeum Ikon w Supraślu
|lat = 53.21105
|long = 23.33801
|adres = ul. Klasztorna 1
|telefon = +48 85 663 19 94
|www = https://muzeumpodlaskie.pl/oddzialy/muzeum-ikon-w-supraslu/
|godziny = wt.–nd. 10:00–17:00; pon. nieczynne; ostatnie wejście godzinę przed zamknięciem
|cena = normalny 20 zł, ulgowy 10 zł, rodzinny 38 zł; w czwartek wstęp na wystawy stałe bezpłatny
|wskazówki = W zabudowaniach monasteru.
|dodatkowe informacje = Jedna z największych w Polsce kolekcji ikon i sztuki cerkiewnej. Szczególnie cenne są zachowane fragmenty XVI-wiecznych fresków z dawnej cerkwi Zwiastowania oraz zabytki pochodzące ze świątyń Podlasia. Na spokojne zwiedzanie warto przeznaczyć co najmniej godzinę.
}}

* {{Listing
|type = see
|name = Kościół Świętej Trójcy
|lat = 53.20545
|long = 23.33764
|adres = ul. Józefa Piłsudskiego 9
|dodatkowe informacje = Neobarokowy kościół parafialny zbudowany w latach 1861–1865.
}}

* {{Listing
|type = see
|name = Kościół NMP Królowej Polski
|lat = 53.20687
|long = 23.33683
|adres = ul. Józefa Piłsudskiego 15
|dodatkowe informacje = Dawny neogotycki kościół ewangelicko-augsburski zbudowany w XIX wieku, obecnie świątynia rzymskokatolicka. Przypomina o protestanckiej społeczności związanej z rozwojem przemysłu włókienniczego.
}}
* {{Listing
|type = see
|name = Pałac Buchholtzów
|lat = 53.20694
|long = 23.34278
|adres = pl. Kościuszki 1
|wskazówki = Przy południowej części centrum.
|dodatkowe informacje = Secesyjny pałac rodziny supraskich fabrykantów, zbudowany w latach 1892–1903. We wnętrzu zachowały się polichromie, stolarka, sztukateria i żeliwna secesyjna klatka schodowa. Obecnie mieści się tu Liceum Plastyczne, dlatego wnętrza nie funkcjonują jako regularnie dostępne muzeum. Pałac i park można oglądać przede wszystkim z zewnątrz.
}}

* {{Listing
|type = see
|name = Domy tkaczy
|lat = 53.20623
|long = 23.33990
|adres = ul. 3 Maja
|dodatkowe informacje = Zachowane drewniane domy związane z XIX-wiecznym rozwojem przemysłu włókienniczego. Wraz z pałacami fabrykantów i pozostałościami zakładów przemysłowych tworzą charakterystyczny element historycznej zabudowy Supraśla.
}}

* {{Listing
|type = see
|name = Dom Ludowy
|lat = 53.20614
|long = 23.33705
|adres = ul. Józefa Piłsudskiego 11
|dodatkowe informacje = Drewniany modernistyczny budynek wzniesiony w 1934 roku według projektu architekta Jarosława Giryna. Obecnie mieści m.in. instytucje publiczne.
}}

* {{Listing
|type = see
|name = Dom Ogrodnika
|alt = Stara Karczma, Stara Poczta
|lat = 53.209722
|long = 23.338333
|adres = ul. Konarskiego 3
|dodatkowe informacje = [[w:Dom Ogrodnika w Supraślu|Zabytkowy drewniany dom]] z naczółkowym dachem, datowany na przełom XVIII i XIX wieku.
}}

* {{Listing
|type = see
|name = Dwór Zacherta
|lat = 53.21210
|long = 23.33885
|adres = ul. abp. gen. Mirona Chodakowskiego 6
|dodatkowe informacje = Klasycystyczny dworek z kolumnowym portykiem, wybudowany w połowie XIX wieku jako dom miejscowego fabrykanta. Zniszczony, zrekonstruowany w 1988 roku.
}}

* {{Listing
|type = see
|name = Zespół fabryczny Jansena
|lat = 53.21190
|long = 23.33815
|adres = ul. abp. gen. Mirona Chodakowskiego 2–4
|dodatkowe informacje = Pozostałość przemysłowego okresu rozwoju Supraśla. Zespół powstał przed 1866 rokiem; w sąsiedztwie znajduje się dawna manufaktura włókiennicza z połowy XIX wieku. Część zabudowań jest użytkowana przez Liceum Plastyczne.
}}
=== Cmentarze ===
* '''Cmentarz katolicki''' – znajduje się tu m.in. Kaplica Wszystkich Świętych; wieża pochodzi z początku XVIII wieku, a korpus z połowy XIX wieku.
* '''Cmentarz ewangelicki''' – zachowały się m.in. neogotycka kaplica grobowa rodziny Buchholtzów z 1904 roku, zaprojektowana przez Hugona Kuderę, oraz kaplica grobowa rodziny Zachertów z 1885 roku.
* '''Cmentarz prawosławny w [[Podsupraśl]]u''' – znajduje się na nim murowana kaplica św. Jerzego Zwycięzcy z 1901 roku.

== Aktywnie ==
=== Plaża i bulwary ===
* {{Listing
|type = do
|name = Plaża miejska i kąpielisko
|lat = 53.20803
|long = 23.34674
|adres = nad rzeką Supraśl
|wskazówki = Kilka minut spacerem od placu Kościuszki.
|dodatkowe informacje = Sezonowe kąpielisko nad Supraślą. Przed wejściem do wody sprawdź aktualny komunikat dotyczący jakości wody i status kąpieliska.
}}

* {{Listing
|type = do
|name = Bulwary im. Wiktora Wołkowa
|lat = 53.2079
|long = 23.3450
|wskazówki = Wzdłuż rzeki, przy centrum i plaży.
|dodatkowe informacje = Nadrzeczny teren spacerowy z ławkami i terenami rekreacyjnymi. Dobry krótki spacer można połączyć z placem Kościuszki, plażą i zabytkami przy ul. 3 Maja.
}}

=== Kajaki ===
Rzeka Supraśl jest popularnym miejscem krótkich spływów. W mieście działa kilka wypożyczalni, które organizują przewóz uczestników i sprzętu na wybrane odcinki rzeki. Szczegóły tras i stan wody warto ustalić telefonicznie.

* {{Listing
|type = do
|name = MOKOL Kajaki Supraśl
|adres = ul. Sowia 10
|telefon = +48 660 685 371
|godziny = zwykle codziennie 7:00–22:00 w sezonie
|dodatkowe informacje = Wypożyczalnia i organizacja spływów kajakowych po Supraśli. Przed przyjazdem warto zarezerwować kajak i uzgodnić miejsce rozpoczęcia oraz zakończenia spływu.
}}

* {{Listing
|type = do
|name = Kajaki Supraśl Chillout
|adres = os. Robotnicze 1
|telefon = +48 733 453 319
|dodatkowe informacje = Wypożyczalnia kajaków i organizator spływów. Rezerwacja telefoniczna jest wskazana szczególnie w letnie weekendy.
}}

=== Rowerem ===
Supraśl jest jednym z dogodniejszych punktów startowych wycieczek rowerowych po Puszczy Knyszyńskiej. Z miasta można wyjechać bezpośrednio na drogi leśne i lokalne drogi prowadzące m.in. w kierunku Kopnej Góry, Cieliczanki, Ogrodniczek i rezerwatów otaczających Supraśl.

Gmina udostępnia propozycje tras rowerowych po Supraślu i Puszczy Knyszyńskiej. Przy dłuższych przejazdach warto korzystać ze śladów GPS, ponieważ sieć dróg leśnych jest rozbudowana.

=== Pieszo ===
Z miasta prowadzą oznakowane szlaki piesze w głąb Puszczy Knyszyńskiej. Można planować zarówno krótkie spacery po lasach bezpośrednio wokół Supraśla, jak i całodzienne wycieczki w kierunku rezerwatów, Wasilkowa, Świętej Wody czy Kopnej Góry.

== Zakupy ==
W centrum działają niewielkie sklepy spożywcze i punkty usługowe. Pamiątki związane z Supraślem i Podlasiem można znaleźć m.in. w muzeach oraz podczas sezonowych wydarzeń i kiermaszów. Warto zwrócić uwagę na lokalne wyroby rękodzielnicze, produkty pszczelarskie oraz regionalną żywność.

== Wyżywienie ==
Supraśl ma stosunkowo dużą jak na wielkość miasta liczbę restauracji, barów, kawiarni i sezonowych punktów gastronomicznych. W wielu lokalach pojawiają się dania kuchni podlaskiej, m.in. babka ziemniaczana, kartacze, kiszka ziemniaczana i pierogi. 

=== Tanio ===
* {{Listing
|type = eat
|name = Bar-Bar
|lat = 53.20630
|long = 23.34275
|adres = pl. Tadeusza Kościuszki
|telefon = +48 506 625 279
|cena = zwykle ok. 10–30 zł
|dodatkowe informacje = Niewielki punkt z szybkim jedzeniem, m.in. zapiekankami, frytkami, panierowanym kurczakiem, przekąskami, lodami i napojami. Jeden z tańszych punktów w centrum.
}}

* {{Listing
|type = eat
|name = Przystanek Supraśl
|lat = 53.2084
|long = 23.3391
|adres = Targowisko Miejskie
|godziny = głównie sezonowo; pt.–nd.
|wskazówki = Na miejskim targowisku.
|dodatkowe informacje = Sezonowy bar z kebabem i szybkimi przekąskami, z ogródkiem i miejscami na zewnątrz. Godziny działalności mogą zmieniać się w zależności od sezonu i pogody.
}}

* {{Listing
|type = eat
|name = Sękaczownia
|lat = 53.20598
|long = 23.34275
|adres = pl. Tadeusza Kościuszki 14/6
|telefon = +48 664 784 150
|godziny = zwykle 10:00–18:00; niektóre dni nieczynne
|cena = ok. 20–40 zł
|dodatkowe informacje = Kawiarnia i punkt z regionalnymi wypiekami. Sękacze, ciasta, pączki, kawa oraz lżejsze posiłki. Dobre miejsce na deser lub niedrogą przerwę podczas zwiedzania centrum.
}}

* {{Listing
|type = eat
|name = U Lodziarzy
|lat = 53.20645
|long = 23.34205
|adres = ul. 3 Maja 1
|godziny = sezonowo, zwykle od późnego rana do wieczora
|dodatkowe informacje = Lodziarnia przy jednej z głównych ulic spacerowych Supraśla.
}}

* {{Listing
|type = eat
|name = Bez ogródek
|lat = 53.20635
|long = 23.34175
|adres = ul. 3 Maja 2–6
|godziny = zwykle ok. 9:30–21:00 w sezonie
|dodatkowe informacje = Lody, desery i napoje przy ul. 3 Maja, blisko placu Kościuszki i domów tkaczy.
}}

* {{Listing
|type = eat
|name = Lody Włoskie Supraśl
|lat = 53.20618
|long = 23.34272
|adres = pl. Tadeusza Kościuszki 14/3
|godziny = sezonowo, zwykle 10:00–20:00
|dodatkowe informacje = Punkt z lodami włoskimi w kompleksie lokali przy placu Kościuszki.
}}

* {{Listing
|type = eat
|name = Lody Naturalnie
|lat = 53.20635
|long = 23.34305
|adres = pl. Tadeusza Kościuszki 4
|dodatkowe informacje = Lody produkcji własnej. Punkt działa przede wszystkim w sezonie turystycznym.
}}

=== Średnio ===
* {{Listing
|type = eat
|name = Bar Jarzębinka
|lat = 53.20611
|long = 23.33972
|adres = ul. 3 Maja 22
|telefon = +48 884 008 043
|godziny = śr.–nd. zwykle 11:00–19:00
|cena = zwykle ok. 40–60 zł za osobę
|dodatkowe informacje = Jeden z najbardziej znanych supraskich lokali z domową i regionalną kuchnią. W menu pojawiają się m.in. babka ziemniaczana, kartacze, pierogi i inne dania kuchni podlaskiej. W letnie weekendy często tworzą się kolejki.
}}

* {{Listing
|type = eat
|name = Łukaszówka
|lat = 53.201285
|long = 23.340463
|adres = ul. Nowy Świat 2
|telefon = +48 85 718 37 08
|godziny = zwykle codziennie 10:00–19:00
|cena = ok. 30–60 zł
|dodatkowe informacje = Restauracja specjalizująca się w kuchni regionalnej. W menu m.in. babka ziemniaczana, kartacze i inne tradycyjne potrawy.
}}

* {{Listing
|type = eat
|name = Spiżarnia Smaków
|lat = 53.205994
|long = 23.341477
|adres = ul. 3 Maja 5
|telefon = +48 512 676 868
|godziny = pn., wt., czw.–nd. 11:00–19:00; śr. nieczynne
|cena = zwykle ok. 40–60 zł za osobę
|dodatkowe informacje = Kuchnia domowa i regionalna w historycznym centrum. W menu pojawiają się m.in. zupa chrzanowa, babka ziemniaczana, pierogi i pampuchy. Kilka minut spacerem od placu Kościuszki.
}}

* {{Listing
|type = eat
|name = Podlaski Zakątek
|lat = 53.20602
|long = 23.34130
|adres = ul. 3 Maja 5A
|telefon = +48 790 722 207
|godziny = zwykle pn.–czw. 11:00–19:00, pt.–nd. 11:00–20:00
|cena = zwykle ok. 40–60 zł za osobę
|dodatkowe informacje = Restauracja z kuchnią polską i regionalną, położona przy ul. 3 Maja.
}}

* {{Listing
|type = eat
|name = Restauracja Sielanka
|lat = 53.206278
|long = 23.342650
|adres = pl. Tadeusza Kościuszki 14/1
|telefon = +48 530 562 678
|godziny = zwykle pn.–sob. 12:00–21:00, nd. do 20:00
|cena = zwykle ok. 40–60 zł za osobę
|dodatkowe informacje = Restauracja w ścisłym centrum z kuchnią polską i regionalną. W menu pojawiają się także dania z dziczyzny. Dogodna po zwiedzaniu placu Kościuszki, pałacu Buchholtzów i bulwarów.
}}

* {{Listing
|type = eat
|name = Restauracja U Pana Boga w Supraślu
|lat = 53.20623
|long = 23.34269
|adres = pl. Tadeusza Kościuszki 14/2
|telefon = +48 729 849 000
|godziny = śr.–nd.; aktualne godziny warto sprawdzić przed wizytą
|cena = dania główne przeważnie ok. 40–65 zł
|dodatkowe informacje = Kuchnia polska i podlaska; w menu m.in. regionalne zupy, dania ziemniaczane, mięsa i potrawy nawiązujące do kuchni Podlasia.
}}

* {{Listing
|type = eat
|name = Restauracja Ostoja
|lat = 53.20575
|long = 23.34055
|adres = ul. 11 Listopada 7
|telefon = +48 780 187 401
|godziny = pn.–pt. i nd. zwykle 12:00–19:00, sob. 12:00–20:00
|cena = zwykle ok. 40–60 zł za osobę
|dodatkowe informacje = Restauracja z kuchnią polską i europejską w centrum miasta, niedaleko ul. 3 Maja.
}}

* {{Listing
|type = eat
|name = Wspólny Stół
|lat = 53.206368
|long = 23.337151
|adres = ul. Józefa Piłsudskiego 11
|telefon = +48 733 004 218
|godziny = głównie pt.–nd.; przed przyjazdem sprawdź aktualne godziny
|wskazówki = W Domu Ludowym.
|cena = średnia
|dodatkowe informacje = Restauracja działająca w zabytkowym Domu Ludowym. Menu oparte na kuchni polskiej i regionalnej; działalność i godziny są bardziej ograniczone niż w lokalach czynnych codziennie.
}}

* {{Listing
|type = eat
|name = Duchowe Łąki
|lat = 53.21130
|long = 23.33770
|adres = ul. Klasztorna 1
|telefon = +48 736 861 955
|www = https://duchowelaki.pl/
|godziny = zwykle wt.–nd. 9:00–20:00; pon. nieczynne
|cena = zwykle ok. 40–60 zł za osobę
|wskazówki = W kompleksie przy monasterze.
|dodatkowe informacje = Restauracja i kawiarnia dogodna podczas zwiedzania monasteru, Muzeum Ikon i Muzeum Sztuki Drukarskiej i Papiernictwa. Oprócz dań obiadowych serwuje śniadania, desery i kawę.
}}

* {{Listing
|type = eat
|name = Prynuka – Domowe Smaki
|lat = 53.202277
|long = 23.336209
|adres = al. Niepodległości 6
|telefon = +48 85 710 83 94
|www = https://www.hotelknieja.pl/
|godziny = głównie pt.–nd.; przed przyjazdem warto sprawdzić aktualny harmonogram
|cena = średnia
|wskazówki = Przy Hotelu Knieja.
|dodatkowe informacje = Lokal związany z Hotelem Knieja, serwujący domowe i regionalne dania. Położony poza ścisłym centrum, przy skraju Puszczy Knyszyńskiej.
}}

* {{Listing
|type = eat
|name = Pięć Dębów
|lat = 53.22048
|long = 23.32486
|adres = ul. Rymarka 7
|telefon = +48 607 567 673
|dodatkowe informacje = Obiekt noclegowy prowadzący również działalność gastronomiczną i cateringową. Ze względu na położenie poza ścisłym centrum oraz charakter działalności przed przyjazdem wyłącznie na posiłek warto potwierdzić dostępność restauracji.
}}

=== Drożej ===
* {{Listing
|type = eat
|name = Bohema
|lat = 53.206782
|long = 23.342324
|adres = pl. Tadeusza Kościuszki 1
|telefon = +48 85 722 29 82
|godziny = zwykle codziennie 10:00–22:00
|cena = dania główne przeważnie ok. 50–80 zł, wybrane dania droższe
|dodatkowe informacje = Restauracja przy Pałacu Buchholtzów, specjalizująca się m.in. w kuchni polskiej i podlaskiej. Jeden z lokali o wyższym poziomie cenowym w Supraślu.
}}

* {{Listing
|type = eat
|name = Dzika Róża
|lat = 53.20480
|long = 23.34670
|adres = ul. Zielona 3
|telefon = +48 85 718 30 25
|www = https://borowinowyzdroj.pl/
|wskazówki = W Hotelu Borowinowy Zdrój.
|cena = wyższa
|dodatkowe informacje = Restauracja hotelowa w Borowinowym Zdroju, nastawiona także na gości hotelowych, pobyty uzdrowiskowe, przyjęcia i wydarzenia. Przed przyjazdem wyłącznie do restauracji warto sprawdzić aktualne menu i godziny serwowania posiłków.
}}

== Rozrywka ==
* {{Listing
|type = do
|name = Teatr Wierszalin
|lat = 53.20565
|long = 23.33646
|adres = ul. Kościelna 4
|telefon = +48 85 710 88 45
|www = https://wierszalin.pl/
|dodatkowe informacje = Znany teatr mający stałą siedzibę w Supraślu. Repertuar obejmuje własne spektakle oraz wydarzenia gościnne. Przed przyjazdem warto sprawdzić repertuar i dostępność biletów na stronie teatru.
}}

=== Imprezy ===
* '''Festiwal „Między Wierszami”''' – letni festiwal organizowany przez Teatr Wierszalin, łączący teatr z literaturą, muzyką, filmem i spotkaniami z twórcami.
* '''Światowe Mistrzostwa w Pieczeniu Babki i Kiszki Ziemniaczanej''' – duża letnia impreza kulinarna poświęcona tradycyjnym potrawom ziemniaczanym Podlasia.
* Od 2007 roku w Supraślu organizowany był Europejski Młodzieżowy Festiwal Muzyczny „Gloria”. Przed planowaniem przyjazdu specjalnie na festiwal należy sprawdzić, czy odbywa się jego aktualna edycja.

== Zakwaterowanie ==
Oferta noclegowa obejmuje hotele, pensjonaty, apartamenty, kwatery prywatne i obiekty związane z funkcją uzdrowiskową miasta.

* {{Listing
|type = sleep
|name = Hotel Borowinowy Zdrój
|adres = ul. Zielona 3
|www = https://borowinowyzdroj.pl/
|dodatkowe informacje = Hotel ze strefą SPA i ofertą związaną z uzdrowiskowym charakterem Supraśla. Położony w spokojniejszej części miasta blisko lasu.
}}

* {{Listing
|type = sleep
|name = Dom Pielgrzyma – Akademia Supraska
|adres = ul. Klasztorna 1
|telefon = +48 85 710 82 88
|www = https://akademiasupraska.pl/
|wskazówki = W kompleksie monasteru.
|dodatkowe informacje = Nocleg szczególnie dogodny dla osób zainteresowanych monasterem, Muzeum Ikon i wschodnią częścią miasta.
}}

* {{Listing
|type = sleep
|name = Hotel Supraśl
|adres = ul. Białostocka 19
|telefon = +48 604 081 845
|dodatkowe informacje = Hotel położony w mieście, z dogodnym dostępem do centrum i terenów rekreacyjnych.
}}

* {{Listing
|type = sleep
|name = Willa Polesie
|adres = ul. Kodeksu Supraskiego 5
|telefon = +48 502 412 123
|dodatkowe informacje = Kameralny obiekt noclegowy w Supraślu.
}}

== Bezpieczeństwo ==
Supraśl jest niewielkim miastem, a centrum i najważniejsze atrakcje można bez problemu pokonywać pieszo. W sytuacjach nagłych obowiązuje ogólnopolski numer alarmowy '''112'''.

* {{Listing
|type = listing
|name = Posterunek Policji w Supraślu
|adres = ul. Kościelna 2
|telefon = +48 85 670 41 63
|wskazówki = W centrum, w sąsiedztwie Teatru Wierszalin.
}}

Podczas wycieczek po Puszczy Knyszyńskiej warto pamiętać, że część szlaków prowadzi długo przez tereny leśne bez sklepów i zabudowań. Przy dłuższej trasie dobrze zabrać wodę, naładowany telefon oraz mapę lub ślad trasy dostępny offline.

=== Zdrowie ===
Podstawowa opieka zdrowotna dostępna jest w Supraślu, natomiast szpitale i całodobowa specjalistyczna pomoc medyczna znajdują się przede wszystkim w [[Białystok|Białymstoku]].

* {{Listing
|type = listing
|name = MEDMAL
|adres = ul. Dolna 19A
|telefon = +48 85 718 34 70
|dodatkowe informacje = Placówka podstawowej opieki zdrowotnej. Przed przyjazdem warto telefonicznie potwierdzić godziny przyjęć.
}}

* {{Listing
|type = listing
|name = Apteka Cefarm 36,6
|adres = ul. Dolna 19
|telefon = +48 85 718 35 46
}}

* {{Listing
|type = listing
|name = Apteka DOZ
|adres = ul. Cieliczańska 2
|telefon = +48 85 719 95 50
}}

== Kontakt ==
* {{Listing
|type = listing
|name = Urząd Miejski w Supraślu
|adres = ul. Józefa Piłsudskiego 58
|telefon = +48 85 713 27 00
|www = https://suprasl.pl/
|dodatkowe informacje = Oficjalna strona miasta publikuje m.in. informacje o wydarzeniach, komunikatach, kąpielisku oraz turystyce.
}}

* {{Listing
|type = listing
|name = Urząd Pocztowy Supraśl
|adres = ul. Cieliczańska 2
|telefon = +48 85 718 35 18
}}

== Gdzie dalej ==
Supraśl jest dobrym punktem wypadowym do kilku atrakcji wschodniej części województwa podlaskiego:
* '''[[Tykocin]]''' – około 45 km na zachód od Supraśla, nad Narwią; niewielkie historyczne miasto znane z zachowanego barokowego układu urbanistycznego, Wielkiej Synagogi z 1642 roku, kościoła Świętej Trójcy, zabudowy dawnej dzielnicy żydowskiej i odbudowanego zamku Zygmunta Augusta. Warto połączyć zwiedzanie z pobliskim Pentowem – Europejską Wsią Bocianią. Dojazd samochodem z Supraśla zajmuje około 50 minut.
* '''[[Białystok]]''' – około 15 km na południowy zachód; największe miasto regionu, z Pałacem Branickich, rynkiem, muzeami i głównym węzłem kolejowym.
* '''[[w:Wasilków|Wasilków]] i Święta Woda''' – na zachód od Supraśla; sanktuarium i tereny spacerowe można połączyć z wycieczką pieszą lub rowerową.
* '''[[w:Kopna Góra|Kopna Góra]]''' – arboretum oraz miejsca związane z historią powstania listopadowego. W sezonie 2026 przystanek Turystycznej Ósemki A2.
* '''Poczopek''' – Silvarium i ośrodek edukacyjny Lasów Państwowych poświęcony przyrodzie Puszczy Knyszyńskiej. W sezonie 2026 można dojechać Turystyczną Ósemką.
* '''[[Kruszyniany]]''' – wieś znana z zabytkowego drewnianego meczetu, mizaru i dziedzictwa [[w:Tatarzy w Polsce|Tatarów polskich]]. To najdalszy punkt pętli Turystycznej Ósemki A2.
* '''[[Puszcza Knyszyńska]]''' – Supraśl leży wewnątrz rozległego kompleksu leśnego, dlatego wiele dalszych wycieczek można rozpoczynać bezpośrednio z miasta.

{{Jest w|Powiat białostocki}}
{{geo|53.2167|23.3333}}

[[Kategoria:Województwo podlaskie]]</text>
      <sha1>g2eh5ciaqp49elntfcjjzb27unf2v8z</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Wisła (miasto)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>5023</id>
    <revision>
      <id>158470</id>
      <parentid>108012</parentid>
      <timestamp>2026-08-25T11:44:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>PRoom2026</username>
        <id>17449</id>
      </contributor>
      <comment>/* Zakwaterowanie */</comment>
      <origin>158470</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="22452" sha1="om1ei3emvg92qjsyhk58alxqe7zu15w" xml:space="preserve">{{Top-banner|POL Wisła Jawornik pano 2.jpg}}
{{Miasto infobox
 |nazwa            = Wisła
 |nazwa oryginalna = 
 |widok            = POL Wisła Plac Hoffa pano.jpg
 |opis             = Wisła Plac Bogumiła Hoffa
 |herb             = POL Wisła COA.svg
 |państwo          = Polska 
 |region           = [[województwo śląskie]]
 |powierzchnia     = 110,17
 |wysokość         = 430
 |lud              = 11 335
 |prefiks          = (+48) 33
 |kod pocztowy     = 43-406
 |www              = www.wisla.pl
}}
[[Plik:Wisła - Zameczek Prezydenta - Zamek dolny.jpg|thumb|Zamek Prezydenta RP w Wiśle. Zamek dolny (obecnie hotel)]]
[[Plik:014 Stok narciarski Nowa Osada, Wisla, Polska.jpg|thumb|Stacja Narciarska Nowa Osada]]
[[Plik:Powiat cieszyński - Wisła.png|thumb|Wisła na mapie powiatu]]
[[Plik:POL Wisła Osiedla (Jednostki pomocniczne gminy).png|thumb|Jednostki pomocniczne miasta Wisła]]
[[Plik:Wisła 1109.jpg|thumb|Pomnik Juliana Ochorowicza w Wiśle]]
[[Plik: POL Wisła Dom Zdrojowy.jpg|thumb|Dom Zdrojowy na placu Hoffa w Wiśle, siedziba Miejskiej Biblioteki Publicznej im. Jana Śniegonia]]
[[Plik: POL Wisła Malinka DW942 pod skocznią 3.JPG|thumb|DW942 pod skocznią w Wiśle-Malince]]
[[Plik:EvangKirche-Weichsel1.JPG|thumb|Ewangelicki kościół pw. św. Piotra i Pawła w Wiśle]]
[[Plik: POL Wisła Kościół RK Znalezienia Krzyża Świętego 1.jpg|thumb|Kościół Znalezienia Krzyża Świętego w Wiśle-Łabajowie, ul. Kopydło]]
[[Plik:Wisla Czupel view from viaduct 2018.jpg|thumb|Wisła widok z wiaduktu w Głębcach]]
[[Plik:Wisla panoramka.jpg|thumb|Widok ze szlaku prowadzącego z Wisły Głębce na Stożek]]
[[Plik:President castle in Wisla.jpg|thumb|Zamek Prezydenta RP w Wiśle]]
'''Wisła'''  – miasto i gmina w [[Polska|Polsce]], w [[Województwo śląskie|województwie śląskim]], w [[Powiat cieszyński|powiecie cieszyńskim]], w [[Beskid Śląski|Beskidzie Śląskim]]. Ośrodek wypoczynkowy, turystyczny, sportowy. Na terenie miasta swoje źródła ma największa polska rzeka o tej samej nazwie – [[Wisła]]. Ośrodek [[w:Luteranizm|luteranizmu]] w Polsce.

== Informacje ==
Współrzędne geograficzne: 49°38′50″N 18°52′03″E

Do 1954 r. miejscowość była siedzibą gminy Wisła. W latach 1975–1998 miasto administracyjnie należało do dawnego województwa bielskiego. Historycznie leży na [[Śląsk Cieszyński|Śląsku Cieszyńskim]].

Według danych z 31 marca 2011 r. miasto miało 11 335 mieszkańców, powierzchnia miasta wynosiła 110,17 km², w tym użytki rolne 19% i użytki leśne: 74%. Gęstość zaludnienia wynosiła 102 osoby/km². Ze względu na swoją powierzchnię, Wisła jest miejscowością o największym obszarze na Śląsku Cieszyńskim (blisko 5% powierzchni regionu). Miasto stanowi 15,1% powierzchni powiatu cieszyńskiego.

Od 25 stycznia 1991 r. miasto podzielone jest na 7 jednostek pomocniczych – osiedli:
* [[w:Centrum (Wisła)|Centrum]] (nr 1)
* [[w:Obłaziec (Wisła)|Obłaziec]] (nr 2)
* [[w:Jawornik (Wisła)|Jawornik]] (nr 3)
* [[w:Wisła Głębce|Głębce]] (nr 4)
* [[w:Malinka (Wisła)|Malinka]] (nr 5)
* [[w:Czarne (Wisła)|Czarne]] (nr 6)
* [[w:Nowa Osada|Nowa Osada]] (nr 7)

Wisła położona jest w głębi Beskidu Śląskiego, na północy sąsiaduje z [[Brenna|gminą Brenna]] i [[Ustroń|Ustroniem]], na północnym-wschodzie ze [[Szczyrk]]iem, na wschodzie z [[w:Lipowa (gmina)|gminą Lipowa]], [[w:Radziechowy-Wieprz (gmina)|Radziechowy-Wieprz]] i [[w:Milówka (gmina)|Milówka]], na południu z [[Istebna|gminą Istebna]], na zachodzie z [[Czechy|Czechami]].

Centrum Wisły położone jest na wysokości 430 m n.p.m. Otaczające je grzbiety wzgórz przewyższają doliny o 300 do 600 m.

Najwyższe wzniesienia: [[w:Barania Góra|Barania Góra]] (1220 m n.p.m.) i [[w:Stożek Wielki (Beskid Śląski)|Stożek Wielki]] (978 m n.p.m.).

Ze źródeł na Baraniej Górze wypływają potoki [[w:Czarna Wisełka|Czarna]] i [[w:Biała Wisełka|Biała Wisełka]], które po połączeniu się i przyjęciu wód potoku Malinka tworzą Wisłę – największą rzekę Polski. W 1843 r. źródła Wisły zwiedził [[w:Wincenty Pol|Wincenty Pol]] – geograf i poeta w jednej osobie. Wycieczki tego typu stały się jeszcze bardziej popularne w drugiej połowie XIX w.
=== Historia ===
Od II połowy XIX w. Wisłę i okolice odwiedzali podróżnicy i potem letnicy. Przyczynił się do tego pochodzący z [[Radom]]ia [[w:Bogumił Hoff|Bogumił Hoff]]. Ten współpracownik [[w:Oskar Kolberg|Oskara Kolberga]], badacz kultury ludowej, odwiedził wieś w 1882 r. i zachwycony jej urokiem zaczął propagować jej walory w prasie i wśród przyjaciół. W 1885 r. wybudował pierwszą willę wypoczynkową „Warszawa”. 

Potem do Wisły zawitał warszawski uczony, wynalazca, filozof i psycholog – dr hab. [[w:Julian Ochorowicz|Julian Ochorowicz]]. Wybudował tam murowany pensjonat „Ochorowiczówka” istniejący do dnia dzisiejszego przy ul. Ochorowicza (na Dzielnicach). Prowadził tam praktykę psychologiczną. Potem wybudował kilka kolejnych drewnianych pensjonatów, np.: „Maja&quot; i „Sokół&quot; oraz „Placówka”. Mieszkał tu z przerwami do 1913 r., prowadząc m.in. swoje eksperymenty parapsychologiczne. W latach 1909 – 1912 mieszkała tu również [[w:Stanisława Tomczykówna|Stanisława Tomczykówna]] – słynne „medium” Ochorowicza.

W lipcu 1896 r. do Juliana Ochorowicza prowadzącego praktykę psychologiczną, przybyła – na jeden dzień – [[w: Maria Konopnicka|Maria Konopnicka]], która zatrzymała się wówczas nie rzucając podejrzeń w [[Jaworze (województwo śląskie)|Jaworzu]] szukając niby pokoju na dłuższy pobyt. Prymitywne warunki, które tam panowały zniechęciły ją jednak, bo w liście do córki z 17 lipca pisała: „pierwsza rzecz, mimo wszystko, do Wisły, bo tania. I prawda, tania zupełnie, ale pokoiki zupełnie pod dachem, bez podbitek, tak że żywica od gorąca topnieje na belkach”. 

Kilka lat później, zauroczona beskidzkim krajobrazem, Maria Konopnicka w 1902 r. zaakceptowała projekt ofiarowania jej przez naród polski domu właśnie w Wiśle. Jednak nie doszło do tego, bo willa „Ochorowiczówka”, którą planowano zakupić dla poetki, nie spełniła przyjętych wymagań.

W czerwcu i lipcu 1900 r. przebywał w Wiśle [[w:Bolesław Prus|Bolesław Prus]], który mieszkał w drewnianej willi, nazwanej na pamiątkę tego wydarzenia „Placówką”.

Jesienią 1901 r. mieszkał tu [[w: Władysław Reymont|Władysław Reymont]], który w willi „Placówce” lub „Jaskółce”) pisał fragmenty swoich &quot;Chłopów&quot;.

=== Gospodarka ===
W XIX w. postępował upadek gospodarki pasterskiej w Beskidach. Wiązało się to m.in. z uruchomieniem pod koniec XVIII w. hut na terenie Śląska Cieszyńskiego (w Ustroniu i Trzyńcu), które potrzebowały do swej produkcji wielkich ilości drewna. Książę Albert Sasko-Cieszyński zapoczątkował nowy okres gospodarki leśnej w Beskidzie Śląskim. Rozpoczął ograniczanie dotychczasowych swobód góralskich. Stopniowo usuwano górali ze śródleśnych łąk a sprowadzona z [[Saksonia|Saksonii]] służba leśna rozpoczęła proces zalesiania, co w konsekwencji doprowadziło do całkowitego upadku pasterstwa. Dotrwało ono tylko w formie szczątkowej do połowy XX w.

== Zwiedzanie ==
Wisła to miasto turystyczno–wypoczynkowe, w którym turyści mają zapewnione liczne atrakcje przy każdej pogodzie i o każdej porze roku – wystarczy wspomnieć o 150 km szlaków  turystycznych, trasach dla rowerzystów, ponad 30 wyciągach narciarskich i wielu trasach zjazdowych. Ponad 11 000 miejsc noclegowych w hotelach, pensjonatach, kwaterach prywatnych i gospodarstwach agroturystycznych to gwarancja różnorodności oferty. 

65% mieszkańców Wisły to ewangelicy, zatem ważny jest kościół ewangelicko–augsburski pw. Apostołów Piotra i Pawła (ul. 1 Maja 49), pochodzącego z lat 1833–1838. W kruchcie pod wieżą, wybudowaną w latach 60. XIX w., zebrano kolekcję starodruków protestanckich. 

Niedaleko głównego wiślańskiego placu imienia Bogumiła Hoffa odkrywcy walorów turystycznych tej miejscowości istnieje budynek dawnej karczmy z 1794 r., który stanowi siedzibę Muzeum Beskidzkiego im. Andrzeja Podżorskiego (ul. Steltera 1, tel. 33 8552250. Wiślańskie muzeum ma cztery działy: etnograficzny, fotografii, historyczny i sztuki.          
Stałą wystawę stanowią eksponaty obrazujące podstawowe dziedziny życia, kultury i twórczości górali Beskidu Śląskiego, takie jak: pasterstwo, tkactwo, obróbka drewna, ciesielstwo, kowalstwo oraz obróbka wełny i lnu. 
Tuż obok znajduje się Galeria „U Niedźwiedzia” (ul. Stellera 2, tel. 33 8552250). Obecnie budynek galerii jest częścią Enklawy Budownictwa Drewnianego i siedzibą Stowarzyszenia „Grupy Twórców Wiślanie” Można w niej zobaczyć i kupić dzieła wiślańskich artystów.

W ośrodku „Zimowit” znajduje się Muzeum Narciarstwa (ul. Wodna 3, tel.  338551519 www.zimowit.eu) w którym zgromadzono kolekcję sprzętu narciarskiego, m.in. nart z końca XIX w., są tutaj przechowywane również narty [[w:Adam Małysz|Adama Małysza]], na których zdobył mistrzostwo Polski. Kolejna pamiątkę związaną z naszym narodowym skoczkiem zobaczyć można w hollu Domu Zdrojowego przy pl. Hoffa 3. Figura Adama Małysza z białej czekolady o wysokości 2,5 m i masie 180 kg jest dziełem Stowarzyszenia Cukierników RP, którzy wykonali ją w 2001 r.
W 2007 r. figura przeszła gruntowną renowację przeprowadzoną przez firmę [[w:E. Wedel|E. Wedel]], w trakcie której dodano również czwartą kryształową kulę.

Z kolei przy ul. 1 Maja 48a znajduje się Galeria „Sportowe Trofea Adama Małysza” (ul. 1 Maja 48a, tel. 517567660), gdzie są prezentowane puchary, medale, kryształowe kule, sprzęt sportowy oraz wiele innych pamiątek związanych ze sportową karierą Adama Małysza.
 
W obiekcie „Agawa” w centrum Wisły znajduje się ''Muzeum Spadochroniarstwa'' (ul. Przylesie 1a, tel. 33 8551353, wstęp bezpłatny, godziny otwarcia po uzgodnieniu telefonicznym). Można tu znaleźć pamiątki związane z polskim cywilnym i  wojskowym spadochroniarstwem począwszy od II RP po czasy współczesne, m.in.: mundury, wyposażenie, odznaki rozpoznawcze, dokumenty, zdjęcia, a także bogatą kolekcję orłów i oznak rozpoznawczych noszonych przez wszystkie formacje mundurowe od czasów II wojny światowej.

''Zameczek Habsburgów''

Również w centrum Wisły, niedaleko dworca PKS znajduje się ''Zameczek Habsburgów'' (ul. Lipowa 4a, tel. 33 8553560) – drewniany, tyrolski budynek na Przysłopiu pod Baranią Górą zbudowany w latach 1897–1898 jako pałacyk myśliwski służący rodzinie cesarskiej w trakcie polowań na głuszce. Zameczek w latach 1925–1979 pełnił funkcję schroniska górskiego. W 1986 r. budynek przeniesiono do Centrum Wisły, gdzie znajduje się do dzisiaj i jest siedzibą Oddziału PTTK „Wisła” z Punktem Informacji Turystycznej. Można tu również zobaczyć stałą wystawę „Głuszec w Lasach Beskidu Śląskiego” oraz odpocząć w restauracji „Inna Epoka”.

Idąc dalej ulicą Lipową, dochodzimy do kościoła rzymskokatolickiego pw. Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny (ul. Lipowa 7). Z uwagi na coraz większą liczbę turystów w 1970 r. przeprowadzono rozbudowę kościoła.

Na amatorów górskich wędrówek czeka 150 km oznakowanych szlaków turystycznych i tras spacerowych. Warto wybrać się np. na Baranią Górę, drugi co do wysokości szczyt polskiej części Śląska Cieszyńskiego. Znajduje się tam wieża widokowa, z której rozciąga się wspaniała panorama [[Beskidy|Beskidów]], a przy dobrej widoczności można również zobaczyć [[Tatry]]. 

Wzdłuż Czarnej i Białej Wisełki biegnie ścieżka dydaktyczno–przyrodnicza, prowadząca na Baranią Górę. Warto również poznać rezerwat Barania Góra, utworzony w celu zachowania w stanie naturalnym obszaru źródliskowego rzeki Wisły i górskiego lasu mieszanego i zobaczyć „Rezerwat Wisła”, chroniący pstrąga potokowego i jego naturalne środowisko. 

Wisła Czarne

Jedną z największych atrakcji Wisły jest Rezydencja Prezydenta RP „Zamek” (ul. Zameczek 1, tel. 33 8546500, www.zamekwisla.pl). W 1907 r. na Zadnim Groniu na polecenie arcyksięcia cieszyńskiego Fryderyka wybudowano modrzewiowy pałacyk myśliwski Habsburgów, a powyżej niego w 1909 r. drewniany kościółek. Po upadku monarchii austro–węgierskiej zameczek Habsburgów opustoszał. W 1927 r. z inicjatywy Wojewody Śląskiego Michała Grażyńskiego został wyremontowany z zamiarem przekazania do dyspozycji prezydentowi RP [[w:Ignacy Mościcki|Ignacemu Mościckiemu]]. Jednakże tuż po zakończeniu remontu, w nocy z 23 na 24 grudnia, pałacyk doszczętnie spłonął. W latach 1929–1930 wybudowano nowy obiekt według projektu [[w: Adolf Szyszko–Bohusz|Adolfa Szyszko–Bohusza]] i w miejscu spalonego budynku stanął Zamek Dolny, a 200 m powyżej – Zamek Górny. Prezydent Ignacy Mościcki po raz pierwszy odwiedził zamek w Wiśle w styczniu 1931 r. i od tego czasu chętnie zapraszał do Wisły znakomitych gości, m.in. księcia Kentu i śpiewaka operowego [[w:Jan Kiepura|Jana Kiepurę]]. W latach okupacji hitlerowskiej zamek został zamieniony w ośrodek reprezentacyjny i wypoczynkowy dla oficerów i urzędników III Rzeszy. W 1945 r. zamek na powrót stał się rezydencją głowy państwa polskiego, potem – w latach 80. XX w. był ośrodkiem wypoczynkowym dla górników obecnej kopalni „Pniówek”, a następnie został przez prezydenta [[w: Aleksander Kwaśniewski|Aleksandra Kwaśniewskiego]] na powrót przejęty w użytkowanie prezydentów RP. Z jego inicjatywy przeprowadzono kapitalny remont, odtworzono wszystkie wnętrza reprezentacyjne zamku, odrestaurowano barwne polichromie autorstwa [[w: Andrzej Pronaszko|Andrzeja Pronaszki]] i odnowiono wszystkie zachowane meble i elementy oświetlenia.

Rezydencja Prezydenta

Aktualnie na Rezydencję Prezydentów RP Zamek w Wiśle – Narodowy Zespół Zabytkowy składają się: Zamek Górny – historyczna rezydencja Prezydenta RP Ignacego Mościckiego, drewniana zabytkowa kaplica z 1909 r. pw. św. Jadwigi Śląskiej i Zamek Dolny z Gajówką udostępniony turystom jako obiekt noclegowy.

Jezioro Czerniańskie

Jezioro Czerniańskie to sztuczny zbiornik wodny powstały w latach 1968–1973, w celu zapewnienia wody pitnej dla masowo powstających ośrodków wczasowych. To w tym jeziorze łączą się potoki Białej i Czarnej Wisełki. Tama o wysokości 30 m oprócz swoich funkcji użytkowych stanowi również atrakcję turystyczną, pełniąc rolę spacerowego deptaka.

Wisła Głębce

Z kolei w Wiśle Głębce ciekawostkę stanowi znajdujący się u wylotu Doliny Łabajów siedmioprzęsłowy wiadukt kolejowy o długości 122 m i wysokości do 25 m, który powstał w latach 1931–1933 i jest nadal użytkowany.

Wisła Malinka

Atrakcją, którą koniecznie należy tu zobaczyć, jest ''Skocznia narciarska im. Adama Małysza''.
Skocznia powstała w 1933 r. i była kilka razy modernizowana. Za sprawą naszego mistrza skoków narciarskich Adama Małysza i ówczesnego prezydenta Aleksandra Kwaśniewskiego w 2004 r. rozpoczęto jej kolejną modernizację do wielkości HS-134 m i punktu konstrukcyjnego K-120. „Nowa” skocznia została oddana do użytku 27 września 2008 r. i nadano jej imię Adama Małysza. Uroczystość ta została połączona z pierwszymi zawodami na skoczni – Letnimi Mistrzostwami Polski w Skokach Narciarskich i Kombinacji Norweskiej. Skocznia - baza treningowa dla młodych skoczków - jest symbolem podziękowania dla Adama Małysza za jego sportowe osiągnięcia.

== Informacje praktyczne ==
* Numer alarmowy grupy Beskidzkiej GOPR, 33 8296900, 601100300 lub 33 985
* Punkt Informacji Turystycznej „i” (Wiślańskie Centrum Informacji Turystycznej), pl. Hoffa 3, tel. 33 8553456, wisla@slaskie.travel
* Punkt Informacji Turystycznej „i” (Oddział PTTK w Wiśle), ul. Lipowa 4a, tel. 33 8553560, pttkwisla@slaskie.travel
* Centrum Rezerwacji Noclegów „Wistour”, ul. Wodna, tel. 664035984

== Sport i rekreacja ==
Turyści przybywający do Wisły mogą wędrować po szlakach pieszych o długości kilkadziesiąt kilometrów, mogą korzystać zimą z 21 wyciągów narciarskich (w tym 6 krzesełkowych) i z 20 km narciarskich tras zjazdowych. Sportowcy, np. kadra polskich piłkarzy, wykorzystują Ośrodek Przygotowań Olimpijskich oraz miejscowe skocznie.

=== Narciarstwo ===
Ośrodek skoków narciarskich. Na jej obszarze znajdują się dwie skocznie:
* [[w:Kompleks skoczni narciarskich Centrum|Kompleks skoczni narciarskich &quot;Centrum&quot; w Wiśle]] 
* [[w:Malinka (skocznia narciarska)|Skocznia narciarska w Wiśle Malince]] – oddana do użytku we wrześniu 2008 r.;

Podczas IX Zimowego Europejskiego Festiwalu Młodzieży &quot;Śląsk-Beskidy 2009&quot; (15–20 lutego 2009 r.) odbywały się zawody w biegach narciarskich i biathlonie, tu też odbyła się ceremonia zamknięcia.

W Wiśle i jej bliskich okolicach znajduje się 5 większych ośrodków narciarskich:
* [[w:Stacja Narciarska Cieńków w Wiśle|Stacja Narciarska Cieńków]]
* [[w:Wyciągi Narciarskie Klepki Wisła Malinka|Wyciągi Narciarskie Klepki]] w Malince (Wisła)
* [[w:Ośrodek Narciarski Nowa Osada w Wiśle|Ośrodek Narciarski Nowa Osada]]
* [[w:Stacja Narciarska Soszów w Wiśle]]
* [[w:Ośrodek Narciarski Stożek w Wiśle|Ośrodek Narciarski Stożek]].

=== Piesze szlaki turystyczne ===
* czarny: Rozstaje nad Istebną Pietraszonką - [[:Karolówka (góra)|Karolówka]] (łącznik); dł.: 2 km, czas: 30 min,
* czarny: Wisła [[:Jawornik (Wisła)|Jawornik]] – [[w:Przełęcz Beskidek|Przełęcz Beskidek]]; dł.: 2 km, czas: 45 min,
* czarny: [[w:Wisła Głębce (stacja kolejowa)|Wisła Głębce]] PKP – Wisła [[w:Nowa Osada|Nowa Osada]]; dł.: 4,5 km, czas: 1 h,
* czarny: Wisła [[w:Czarne (Wisła)|Czarne]] - Dolina [[w:Czarna Wisełka|Czarnej Wisełki]] (łącznik); dł.: 5,5 km, czas: 1 h 15 min,
* czarny: Wisła Gościejów - Wyrch [[w:Gościejów (szczyt)|Gościejów]]; dł.: 4 km, czas: 1 h 30 min,
* zielony: Wisła Głębce (stacja kolejowa) PKP - Łabajów [[w:Stożek Wielki (Beskid Śląski)|Stożek]] 
i inne
* żółty [[w:Wisła Dziechcinka|Wisła Dziechcinka]] PKP – [[w:Stożek Wielki (Beskid Śląski)|Stożek]] – [[w:Kiczory (szczyt)|Kiczory]]; dł.: 8,5 km, czas: 3 h,
i inne
* niebieski [[w: Wisła Uzdrowisko|Wisła Uzdrowisko]] PKP – Wisła [[w:Jawornik (Wisła)|Jawornik]] – [[w:Schronisko na Soszowie Wielkim|Schronisko Soszów]]; dł.: 7,5 km, czas: 2 h 15 min,
* niebieski Wisła Dziechcinka PKP – os. [[w:Kobyla (Beskid Śląski)|Kobyla]]; dł.: 6,5 km, czas: 2 h,
i inne odcinki szlaku „niebieskiego” 
* czerwony [[w:Czantoria Wielka|Czantoria Wielka]] - [[w:Soszów Wielki|Soszów]] - [[w:Stożek Wielki (Beskid Śląski)|Stożek]] - [[w:Przełęcz Kubalonka|Kubalonka]] - [[w:Przysłop (polana w Beskidzie Śląskim)|Przysłop]] - [[w:Barania Góra|Barania Góra]] - [[w:Magurka Wiślańska|Magurka Wiślańska]]; dł.: 33 km, czas 9 h,

=== Trasy rowerowe ===
Przez miasto przechodzą następujące trasy rowerowe:
* niebieski szlak rowerowy [[w:Wiślana Trasa Rowerowa|Wiślana Trasa Rowerowa]]
* czerwony szlak rowerowy [[w:Szlak rowerowy 24-c|Czerwona trasa rowerowa nr 24]] (Pętla rowerowa [Euroregion Śląsk Cieszyński|Euroregionu Śląsk Cieszyński]])
* czerwony szlak rowerowy – Główny Karpacki Szlak Rowerowy (621 km)
* [[w:Międzynarodowy Szlak Rowerowy Greenways Kraków – Morawy – Wiedeń|Międzynarodowa Trasa Rowerowa Central European Green-ways]]

=== Inne atrakcje ===
* Xtraining, ul. Sztwiertni 1, tel. 33 8553393, 662681680, www.xtraining.pl
* BC Cross, ul. Fiedorowska 5, tel. 33 8553620, 516168045, www.bccross.pl
* Abstractive, ul. Spacerowa 6, tel. 338552072, 511654260, www.abstractive.pl
* DT Sport, ul. Wyzwolenia 106, tel. 602796743, www.dtsport.pl
* Skizy, ul. Malinka 8, tel. 504285599, www.skizy.pl
* Orfroad: Bukowa Dolina, ul. Bukowa 16b, tel. 607983743, www.offroad-wisla.pl
* Parki linowy Przygoda Park, ul. Kolejowa, tel. 602120429, 509547094,
www.przygodapark.com;
* Park linowy Pasieki, kontakt: BC Cross, ul. Fiedorowska 5, tel. 33 8553620, 516168045 www.bccross.pl
== Imprezy cykliczne ==
Wśród imprez wiślańskich, których nie można przegapić będąc wtedy w Wiśle należy wymienić: 
* Tydzień Kultury Beskidzkiej, 
* FIS Grand Prix w skokach narciarskich, 
* Dni Wisły, 
* Dożynki i Święto Miodu, 
* Piknik Country „Wiślaczek Country”, 
* Letni Festiwal Tańca Piotra Galińskiego, 
* Koncert Orkiestr Dętych, 
* Lato z Filharmonią, 
* Międzynarodowy Konkurs Muzyki i Pieśni im. Stanisława Hadyny, 
* Konkurs na „Najlepsze Beskidzkie Krepliki”, 
* Wisła za połowę i inne.

== Zakwaterowanie ==
* Hotel „Gołębiewski”****, al. ks. bp. Bursche 3, tel. 33 8554500, www.golebiewski.pl
* Hotel „Stok”****, ul. Jawornik 52A, tel 33 8564100, www.hotelstok.pl
* Hotel „Gawra”***, ul. Górnośląska 44, tel. 33 8552392, www.hotelgawra.pl
* Agroturystyka „Maria i Natasza”, ul. Wyzwolenia 46, tel. 33 8552884, www.mariainatasza.pl
* Ośrodek „Karina”, ul. Bukowa 16b, tel. 33 8552470, www.karina.wisla.pl
* Apartamenty Szuflandia, Wańkowska 15 A, tel. 536 200 215,www.szuflandia.wisla.pl
* [https://vislow.pl Vislow Resort], ul. Czarne 3E, 43-460 Wisła, ☏ [[Tel:+48333339700|+48 33 333 97 00]], ✉ [[Mailto:rezerwacje@vislow.pl|rezerwacje@vislow.pl]]. Nowoczesny obiekt oferujący apartamenty z aneksami kuchennymi oraz balkonami lub tarasami w otoczeniu Parku Krajobrazowego Beskidu Śląskiego. Do dyspozycji gości pozostaje strefa SPA &amp; Wellness z basenem krytym i naturalnym kąpielowym, restauracja serwująca dania kuchni lokalnej oraz atrakcje dla dzieci. Obiekt jest przyjazny zwierzętom i akceptuje pobyty z psami.

== Wyżywienie ==
* „Gorolsko Izba”, ul. Wyzwolenia 33, tel. 33 8552918, www.gorolskoizba.wisla.pl
* Karczma „Chata Olimpijczyka Jasia i Helenki”, al. ks. bp. Bursche 33, tel. 33 85517: www.olimpijczyk.wisla.pl
* „Stara Karczma”, ul. Stellera 2A, tel. 33 8552105, www.starakarczma.jurgast.pl

{{Użyteczny}}

{{Geo|49°38′50″|18°52′03″}}
{{Jest w|Powiat cieszyński}}
[[Kategoria:Powiat cieszyński]]</text>
      <sha1>om1ei3emvg92qjsyhk58alxqe7zu15w</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>158471</id>
      <parentid>158470</parentid>
      <timestamp>2026-08-25T11:45:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>PRoom2026</username>
        <id>17449</id>
      </contributor>
      <comment>/* Zakwaterowanie */</comment>
      <origin>158471</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="22394" sha1="gh042qtu5fb8bf95ursm0d3jt5ydzow" xml:space="preserve">{{Top-banner|POL Wisła Jawornik pano 2.jpg}}
{{Miasto infobox
 |nazwa            = Wisła
 |nazwa oryginalna = 
 |widok            = POL Wisła Plac Hoffa pano.jpg
 |opis             = Wisła Plac Bogumiła Hoffa
 |herb             = POL Wisła COA.svg
 |państwo          = Polska 
 |region           = [[województwo śląskie]]
 |powierzchnia     = 110,17
 |wysokość         = 430
 |lud              = 11 335
 |prefiks          = (+48) 33
 |kod pocztowy     = 43-406
 |www              = www.wisla.pl
}}
[[Plik:Wisła - Zameczek Prezydenta - Zamek dolny.jpg|thumb|Zamek Prezydenta RP w Wiśle. Zamek dolny (obecnie hotel)]]
[[Plik:014 Stok narciarski Nowa Osada, Wisla, Polska.jpg|thumb|Stacja Narciarska Nowa Osada]]
[[Plik:Powiat cieszyński - Wisła.png|thumb|Wisła na mapie powiatu]]
[[Plik:POL Wisła Osiedla (Jednostki pomocniczne gminy).png|thumb|Jednostki pomocniczne miasta Wisła]]
[[Plik:Wisła 1109.jpg|thumb|Pomnik Juliana Ochorowicza w Wiśle]]
[[Plik: POL Wisła Dom Zdrojowy.jpg|thumb|Dom Zdrojowy na placu Hoffa w Wiśle, siedziba Miejskiej Biblioteki Publicznej im. Jana Śniegonia]]
[[Plik: POL Wisła Malinka DW942 pod skocznią 3.JPG|thumb|DW942 pod skocznią w Wiśle-Malince]]
[[Plik:EvangKirche-Weichsel1.JPG|thumb|Ewangelicki kościół pw. św. Piotra i Pawła w Wiśle]]
[[Plik: POL Wisła Kościół RK Znalezienia Krzyża Świętego 1.jpg|thumb|Kościół Znalezienia Krzyża Świętego w Wiśle-Łabajowie, ul. Kopydło]]
[[Plik:Wisla Czupel view from viaduct 2018.jpg|thumb|Wisła widok z wiaduktu w Głębcach]]
[[Plik:Wisla panoramka.jpg|thumb|Widok ze szlaku prowadzącego z Wisły Głębce na Stożek]]
[[Plik:President castle in Wisla.jpg|thumb|Zamek Prezydenta RP w Wiśle]]
'''Wisła'''  – miasto i gmina w [[Polska|Polsce]], w [[Województwo śląskie|województwie śląskim]], w [[Powiat cieszyński|powiecie cieszyńskim]], w [[Beskid Śląski|Beskidzie Śląskim]]. Ośrodek wypoczynkowy, turystyczny, sportowy. Na terenie miasta swoje źródła ma największa polska rzeka o tej samej nazwie – [[Wisła]]. Ośrodek [[w:Luteranizm|luteranizmu]] w Polsce.

== Informacje ==
Współrzędne geograficzne: 49°38′50″N 18°52′03″E

Do 1954 r. miejscowość była siedzibą gminy Wisła. W latach 1975–1998 miasto administracyjnie należało do dawnego województwa bielskiego. Historycznie leży na [[Śląsk Cieszyński|Śląsku Cieszyńskim]].

Według danych z 31 marca 2011 r. miasto miało 11 335 mieszkańców, powierzchnia miasta wynosiła 110,17 km², w tym użytki rolne 19% i użytki leśne: 74%. Gęstość zaludnienia wynosiła 102 osoby/km². Ze względu na swoją powierzchnię, Wisła jest miejscowością o największym obszarze na Śląsku Cieszyńskim (blisko 5% powierzchni regionu). Miasto stanowi 15,1% powierzchni powiatu cieszyńskiego.

Od 25 stycznia 1991 r. miasto podzielone jest na 7 jednostek pomocniczych – osiedli:
* [[w:Centrum (Wisła)|Centrum]] (nr 1)
* [[w:Obłaziec (Wisła)|Obłaziec]] (nr 2)
* [[w:Jawornik (Wisła)|Jawornik]] (nr 3)
* [[w:Wisła Głębce|Głębce]] (nr 4)
* [[w:Malinka (Wisła)|Malinka]] (nr 5)
* [[w:Czarne (Wisła)|Czarne]] (nr 6)
* [[w:Nowa Osada|Nowa Osada]] (nr 7)

Wisła położona jest w głębi Beskidu Śląskiego, na północy sąsiaduje z [[Brenna|gminą Brenna]] i [[Ustroń|Ustroniem]], na północnym-wschodzie ze [[Szczyrk]]iem, na wschodzie z [[w:Lipowa (gmina)|gminą Lipowa]], [[w:Radziechowy-Wieprz (gmina)|Radziechowy-Wieprz]] i [[w:Milówka (gmina)|Milówka]], na południu z [[Istebna|gminą Istebna]], na zachodzie z [[Czechy|Czechami]].

Centrum Wisły położone jest na wysokości 430 m n.p.m. Otaczające je grzbiety wzgórz przewyższają doliny o 300 do 600 m.

Najwyższe wzniesienia: [[w:Barania Góra|Barania Góra]] (1220 m n.p.m.) i [[w:Stożek Wielki (Beskid Śląski)|Stożek Wielki]] (978 m n.p.m.).

Ze źródeł na Baraniej Górze wypływają potoki [[w:Czarna Wisełka|Czarna]] i [[w:Biała Wisełka|Biała Wisełka]], które po połączeniu się i przyjęciu wód potoku Malinka tworzą Wisłę – największą rzekę Polski. W 1843 r. źródła Wisły zwiedził [[w:Wincenty Pol|Wincenty Pol]] – geograf i poeta w jednej osobie. Wycieczki tego typu stały się jeszcze bardziej popularne w drugiej połowie XIX w.
=== Historia ===
Od II połowy XIX w. Wisłę i okolice odwiedzali podróżnicy i potem letnicy. Przyczynił się do tego pochodzący z [[Radom]]ia [[w:Bogumił Hoff|Bogumił Hoff]]. Ten współpracownik [[w:Oskar Kolberg|Oskara Kolberga]], badacz kultury ludowej, odwiedził wieś w 1882 r. i zachwycony jej urokiem zaczął propagować jej walory w prasie i wśród przyjaciół. W 1885 r. wybudował pierwszą willę wypoczynkową „Warszawa”. 

Potem do Wisły zawitał warszawski uczony, wynalazca, filozof i psycholog – dr hab. [[w:Julian Ochorowicz|Julian Ochorowicz]]. Wybudował tam murowany pensjonat „Ochorowiczówka” istniejący do dnia dzisiejszego przy ul. Ochorowicza (na Dzielnicach). Prowadził tam praktykę psychologiczną. Potem wybudował kilka kolejnych drewnianych pensjonatów, np.: „Maja&quot; i „Sokół&quot; oraz „Placówka”. Mieszkał tu z przerwami do 1913 r., prowadząc m.in. swoje eksperymenty parapsychologiczne. W latach 1909 – 1912 mieszkała tu również [[w:Stanisława Tomczykówna|Stanisława Tomczykówna]] – słynne „medium” Ochorowicza.

W lipcu 1896 r. do Juliana Ochorowicza prowadzącego praktykę psychologiczną, przybyła – na jeden dzień – [[w: Maria Konopnicka|Maria Konopnicka]], która zatrzymała się wówczas nie rzucając podejrzeń w [[Jaworze (województwo śląskie)|Jaworzu]] szukając niby pokoju na dłuższy pobyt. Prymitywne warunki, które tam panowały zniechęciły ją jednak, bo w liście do córki z 17 lipca pisała: „pierwsza rzecz, mimo wszystko, do Wisły, bo tania. I prawda, tania zupełnie, ale pokoiki zupełnie pod dachem, bez podbitek, tak że żywica od gorąca topnieje na belkach”. 

Kilka lat później, zauroczona beskidzkim krajobrazem, Maria Konopnicka w 1902 r. zaakceptowała projekt ofiarowania jej przez naród polski domu właśnie w Wiśle. Jednak nie doszło do tego, bo willa „Ochorowiczówka”, którą planowano zakupić dla poetki, nie spełniła przyjętych wymagań.

W czerwcu i lipcu 1900 r. przebywał w Wiśle [[w:Bolesław Prus|Bolesław Prus]], który mieszkał w drewnianej willi, nazwanej na pamiątkę tego wydarzenia „Placówką”.

Jesienią 1901 r. mieszkał tu [[w: Władysław Reymont|Władysław Reymont]], który w willi „Placówce” lub „Jaskółce”) pisał fragmenty swoich &quot;Chłopów&quot;.

=== Gospodarka ===
W XIX w. postępował upadek gospodarki pasterskiej w Beskidach. Wiązało się to m.in. z uruchomieniem pod koniec XVIII w. hut na terenie Śląska Cieszyńskiego (w Ustroniu i Trzyńcu), które potrzebowały do swej produkcji wielkich ilości drewna. Książę Albert Sasko-Cieszyński zapoczątkował nowy okres gospodarki leśnej w Beskidzie Śląskim. Rozpoczął ograniczanie dotychczasowych swobód góralskich. Stopniowo usuwano górali ze śródleśnych łąk a sprowadzona z [[Saksonia|Saksonii]] służba leśna rozpoczęła proces zalesiania, co w konsekwencji doprowadziło do całkowitego upadku pasterstwa. Dotrwało ono tylko w formie szczątkowej do połowy XX w.

== Zwiedzanie ==
Wisła to miasto turystyczno–wypoczynkowe, w którym turyści mają zapewnione liczne atrakcje przy każdej pogodzie i o każdej porze roku – wystarczy wspomnieć o 150 km szlaków  turystycznych, trasach dla rowerzystów, ponad 30 wyciągach narciarskich i wielu trasach zjazdowych. Ponad 11 000 miejsc noclegowych w hotelach, pensjonatach, kwaterach prywatnych i gospodarstwach agroturystycznych to gwarancja różnorodności oferty. 

65% mieszkańców Wisły to ewangelicy, zatem ważny jest kościół ewangelicko–augsburski pw. Apostołów Piotra i Pawła (ul. 1 Maja 49), pochodzącego z lat 1833–1838. W kruchcie pod wieżą, wybudowaną w latach 60. XIX w., zebrano kolekcję starodruków protestanckich. 

Niedaleko głównego wiślańskiego placu imienia Bogumiła Hoffa odkrywcy walorów turystycznych tej miejscowości istnieje budynek dawnej karczmy z 1794 r., który stanowi siedzibę Muzeum Beskidzkiego im. Andrzeja Podżorskiego (ul. Steltera 1, tel. 33 8552250. Wiślańskie muzeum ma cztery działy: etnograficzny, fotografii, historyczny i sztuki.          
Stałą wystawę stanowią eksponaty obrazujące podstawowe dziedziny życia, kultury i twórczości górali Beskidu Śląskiego, takie jak: pasterstwo, tkactwo, obróbka drewna, ciesielstwo, kowalstwo oraz obróbka wełny i lnu. 
Tuż obok znajduje się Galeria „U Niedźwiedzia” (ul. Stellera 2, tel. 33 8552250). Obecnie budynek galerii jest częścią Enklawy Budownictwa Drewnianego i siedzibą Stowarzyszenia „Grupy Twórców Wiślanie” Można w niej zobaczyć i kupić dzieła wiślańskich artystów.

W ośrodku „Zimowit” znajduje się Muzeum Narciarstwa (ul. Wodna 3, tel.  338551519 www.zimowit.eu) w którym zgromadzono kolekcję sprzętu narciarskiego, m.in. nart z końca XIX w., są tutaj przechowywane również narty [[w:Adam Małysz|Adama Małysza]], na których zdobył mistrzostwo Polski. Kolejna pamiątkę związaną z naszym narodowym skoczkiem zobaczyć można w hollu Domu Zdrojowego przy pl. Hoffa 3. Figura Adama Małysza z białej czekolady o wysokości 2,5 m i masie 180 kg jest dziełem Stowarzyszenia Cukierników RP, którzy wykonali ją w 2001 r.
W 2007 r. figura przeszła gruntowną renowację przeprowadzoną przez firmę [[w:E. Wedel|E. Wedel]], w trakcie której dodano również czwartą kryształową kulę.

Z kolei przy ul. 1 Maja 48a znajduje się Galeria „Sportowe Trofea Adama Małysza” (ul. 1 Maja 48a, tel. 517567660), gdzie są prezentowane puchary, medale, kryształowe kule, sprzęt sportowy oraz wiele innych pamiątek związanych ze sportową karierą Adama Małysza.
 
W obiekcie „Agawa” w centrum Wisły znajduje się ''Muzeum Spadochroniarstwa'' (ul. Przylesie 1a, tel. 33 8551353, wstęp bezpłatny, godziny otwarcia po uzgodnieniu telefonicznym). Można tu znaleźć pamiątki związane z polskim cywilnym i  wojskowym spadochroniarstwem począwszy od II RP po czasy współczesne, m.in.: mundury, wyposażenie, odznaki rozpoznawcze, dokumenty, zdjęcia, a także bogatą kolekcję orłów i oznak rozpoznawczych noszonych przez wszystkie formacje mundurowe od czasów II wojny światowej.

''Zameczek Habsburgów''

Również w centrum Wisły, niedaleko dworca PKS znajduje się ''Zameczek Habsburgów'' (ul. Lipowa 4a, tel. 33 8553560) – drewniany, tyrolski budynek na Przysłopiu pod Baranią Górą zbudowany w latach 1897–1898 jako pałacyk myśliwski służący rodzinie cesarskiej w trakcie polowań na głuszce. Zameczek w latach 1925–1979 pełnił funkcję schroniska górskiego. W 1986 r. budynek przeniesiono do Centrum Wisły, gdzie znajduje się do dzisiaj i jest siedzibą Oddziału PTTK „Wisła” z Punktem Informacji Turystycznej. Można tu również zobaczyć stałą wystawę „Głuszec w Lasach Beskidu Śląskiego” oraz odpocząć w restauracji „Inna Epoka”.

Idąc dalej ulicą Lipową, dochodzimy do kościoła rzymskokatolickiego pw. Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny (ul. Lipowa 7). Z uwagi na coraz większą liczbę turystów w 1970 r. przeprowadzono rozbudowę kościoła.

Na amatorów górskich wędrówek czeka 150 km oznakowanych szlaków turystycznych i tras spacerowych. Warto wybrać się np. na Baranią Górę, drugi co do wysokości szczyt polskiej części Śląska Cieszyńskiego. Znajduje się tam wieża widokowa, z której rozciąga się wspaniała panorama [[Beskidy|Beskidów]], a przy dobrej widoczności można również zobaczyć [[Tatry]]. 

Wzdłuż Czarnej i Białej Wisełki biegnie ścieżka dydaktyczno–przyrodnicza, prowadząca na Baranią Górę. Warto również poznać rezerwat Barania Góra, utworzony w celu zachowania w stanie naturalnym obszaru źródliskowego rzeki Wisły i górskiego lasu mieszanego i zobaczyć „Rezerwat Wisła”, chroniący pstrąga potokowego i jego naturalne środowisko. 

Wisła Czarne

Jedną z największych atrakcji Wisły jest Rezydencja Prezydenta RP „Zamek” (ul. Zameczek 1, tel. 33 8546500, www.zamekwisla.pl). W 1907 r. na Zadnim Groniu na polecenie arcyksięcia cieszyńskiego Fryderyka wybudowano modrzewiowy pałacyk myśliwski Habsburgów, a powyżej niego w 1909 r. drewniany kościółek. Po upadku monarchii austro–węgierskiej zameczek Habsburgów opustoszał. W 1927 r. z inicjatywy Wojewody Śląskiego Michała Grażyńskiego został wyremontowany z zamiarem przekazania do dyspozycji prezydentowi RP [[w:Ignacy Mościcki|Ignacemu Mościckiemu]]. Jednakże tuż po zakończeniu remontu, w nocy z 23 na 24 grudnia, pałacyk doszczętnie spłonął. W latach 1929–1930 wybudowano nowy obiekt według projektu [[w: Adolf Szyszko–Bohusz|Adolfa Szyszko–Bohusza]] i w miejscu spalonego budynku stanął Zamek Dolny, a 200 m powyżej – Zamek Górny. Prezydent Ignacy Mościcki po raz pierwszy odwiedził zamek w Wiśle w styczniu 1931 r. i od tego czasu chętnie zapraszał do Wisły znakomitych gości, m.in. księcia Kentu i śpiewaka operowego [[w:Jan Kiepura|Jana Kiepurę]]. W latach okupacji hitlerowskiej zamek został zamieniony w ośrodek reprezentacyjny i wypoczynkowy dla oficerów i urzędników III Rzeszy. W 1945 r. zamek na powrót stał się rezydencją głowy państwa polskiego, potem – w latach 80. XX w. był ośrodkiem wypoczynkowym dla górników obecnej kopalni „Pniówek”, a następnie został przez prezydenta [[w: Aleksander Kwaśniewski|Aleksandra Kwaśniewskiego]] na powrót przejęty w użytkowanie prezydentów RP. Z jego inicjatywy przeprowadzono kapitalny remont, odtworzono wszystkie wnętrza reprezentacyjne zamku, odrestaurowano barwne polichromie autorstwa [[w: Andrzej Pronaszko|Andrzeja Pronaszki]] i odnowiono wszystkie zachowane meble i elementy oświetlenia.

Rezydencja Prezydenta

Aktualnie na Rezydencję Prezydentów RP Zamek w Wiśle – Narodowy Zespół Zabytkowy składają się: Zamek Górny – historyczna rezydencja Prezydenta RP Ignacego Mościckiego, drewniana zabytkowa kaplica z 1909 r. pw. św. Jadwigi Śląskiej i Zamek Dolny z Gajówką udostępniony turystom jako obiekt noclegowy.

Jezioro Czerniańskie

Jezioro Czerniańskie to sztuczny zbiornik wodny powstały w latach 1968–1973, w celu zapewnienia wody pitnej dla masowo powstających ośrodków wczasowych. To w tym jeziorze łączą się potoki Białej i Czarnej Wisełki. Tama o wysokości 30 m oprócz swoich funkcji użytkowych stanowi również atrakcję turystyczną, pełniąc rolę spacerowego deptaka.

Wisła Głębce

Z kolei w Wiśle Głębce ciekawostkę stanowi znajdujący się u wylotu Doliny Łabajów siedmioprzęsłowy wiadukt kolejowy o długości 122 m i wysokości do 25 m, który powstał w latach 1931–1933 i jest nadal użytkowany.

Wisła Malinka

Atrakcją, którą koniecznie należy tu zobaczyć, jest ''Skocznia narciarska im. Adama Małysza''.
Skocznia powstała w 1933 r. i była kilka razy modernizowana. Za sprawą naszego mistrza skoków narciarskich Adama Małysza i ówczesnego prezydenta Aleksandra Kwaśniewskiego w 2004 r. rozpoczęto jej kolejną modernizację do wielkości HS-134 m i punktu konstrukcyjnego K-120. „Nowa” skocznia została oddana do użytku 27 września 2008 r. i nadano jej imię Adama Małysza. Uroczystość ta została połączona z pierwszymi zawodami na skoczni – Letnimi Mistrzostwami Polski w Skokach Narciarskich i Kombinacji Norweskiej. Skocznia - baza treningowa dla młodych skoczków - jest symbolem podziękowania dla Adama Małysza za jego sportowe osiągnięcia.

== Informacje praktyczne ==
* Numer alarmowy grupy Beskidzkiej GOPR, 33 8296900, 601100300 lub 33 985
* Punkt Informacji Turystycznej „i” (Wiślańskie Centrum Informacji Turystycznej), pl. Hoffa 3, tel. 33 8553456, wisla@slaskie.travel
* Punkt Informacji Turystycznej „i” (Oddział PTTK w Wiśle), ul. Lipowa 4a, tel. 33 8553560, pttkwisla@slaskie.travel
* Centrum Rezerwacji Noclegów „Wistour”, ul. Wodna, tel. 664035984

== Sport i rekreacja ==
Turyści przybywający do Wisły mogą wędrować po szlakach pieszych o długości kilkadziesiąt kilometrów, mogą korzystać zimą z 21 wyciągów narciarskich (w tym 6 krzesełkowych) i z 20 km narciarskich tras zjazdowych. Sportowcy, np. kadra polskich piłkarzy, wykorzystują Ośrodek Przygotowań Olimpijskich oraz miejscowe skocznie.

=== Narciarstwo ===
Ośrodek skoków narciarskich. Na jej obszarze znajdują się dwie skocznie:
* [[w:Kompleks skoczni narciarskich Centrum|Kompleks skoczni narciarskich &quot;Centrum&quot; w Wiśle]] 
* [[w:Malinka (skocznia narciarska)|Skocznia narciarska w Wiśle Malince]] – oddana do użytku we wrześniu 2008 r.;

Podczas IX Zimowego Europejskiego Festiwalu Młodzieży &quot;Śląsk-Beskidy 2009&quot; (15–20 lutego 2009 r.) odbywały się zawody w biegach narciarskich i biathlonie, tu też odbyła się ceremonia zamknięcia.

W Wiśle i jej bliskich okolicach znajduje się 5 większych ośrodków narciarskich:
* [[w:Stacja Narciarska Cieńków w Wiśle|Stacja Narciarska Cieńków]]
* [[w:Wyciągi Narciarskie Klepki Wisła Malinka|Wyciągi Narciarskie Klepki]] w Malince (Wisła)
* [[w:Ośrodek Narciarski Nowa Osada w Wiśle|Ośrodek Narciarski Nowa Osada]]
* [[w:Stacja Narciarska Soszów w Wiśle]]
* [[w:Ośrodek Narciarski Stożek w Wiśle|Ośrodek Narciarski Stożek]].

=== Piesze szlaki turystyczne ===
* czarny: Rozstaje nad Istebną Pietraszonką - [[:Karolówka (góra)|Karolówka]] (łącznik); dł.: 2 km, czas: 30 min,
* czarny: Wisła [[:Jawornik (Wisła)|Jawornik]] – [[w:Przełęcz Beskidek|Przełęcz Beskidek]]; dł.: 2 km, czas: 45 min,
* czarny: [[w:Wisła Głębce (stacja kolejowa)|Wisła Głębce]] PKP – Wisła [[w:Nowa Osada|Nowa Osada]]; dł.: 4,5 km, czas: 1 h,
* czarny: Wisła [[w:Czarne (Wisła)|Czarne]] - Dolina [[w:Czarna Wisełka|Czarnej Wisełki]] (łącznik); dł.: 5,5 km, czas: 1 h 15 min,
* czarny: Wisła Gościejów - Wyrch [[w:Gościejów (szczyt)|Gościejów]]; dł.: 4 km, czas: 1 h 30 min,
* zielony: Wisła Głębce (stacja kolejowa) PKP - Łabajów [[w:Stożek Wielki (Beskid Śląski)|Stożek]] 
i inne
* żółty [[w:Wisła Dziechcinka|Wisła Dziechcinka]] PKP – [[w:Stożek Wielki (Beskid Śląski)|Stożek]] – [[w:Kiczory (szczyt)|Kiczory]]; dł.: 8,5 km, czas: 3 h,
i inne
* niebieski [[w: Wisła Uzdrowisko|Wisła Uzdrowisko]] PKP – Wisła [[w:Jawornik (Wisła)|Jawornik]] – [[w:Schronisko na Soszowie Wielkim|Schronisko Soszów]]; dł.: 7,5 km, czas: 2 h 15 min,
* niebieski Wisła Dziechcinka PKP – os. [[w:Kobyla (Beskid Śląski)|Kobyla]]; dł.: 6,5 km, czas: 2 h,
i inne odcinki szlaku „niebieskiego” 
* czerwony [[w:Czantoria Wielka|Czantoria Wielka]] - [[w:Soszów Wielki|Soszów]] - [[w:Stożek Wielki (Beskid Śląski)|Stożek]] - [[w:Przełęcz Kubalonka|Kubalonka]] - [[w:Przysłop (polana w Beskidzie Śląskim)|Przysłop]] - [[w:Barania Góra|Barania Góra]] - [[w:Magurka Wiślańska|Magurka Wiślańska]]; dł.: 33 km, czas 9 h,

=== Trasy rowerowe ===
Przez miasto przechodzą następujące trasy rowerowe:
* niebieski szlak rowerowy [[w:Wiślana Trasa Rowerowa|Wiślana Trasa Rowerowa]]
* czerwony szlak rowerowy [[w:Szlak rowerowy 24-c|Czerwona trasa rowerowa nr 24]] (Pętla rowerowa [Euroregion Śląsk Cieszyński|Euroregionu Śląsk Cieszyński]])
* czerwony szlak rowerowy – Główny Karpacki Szlak Rowerowy (621 km)
* [[w:Międzynarodowy Szlak Rowerowy Greenways Kraków – Morawy – Wiedeń|Międzynarodowa Trasa Rowerowa Central European Green-ways]]

=== Inne atrakcje ===
* Xtraining, ul. Sztwiertni 1, tel. 33 8553393, 662681680, www.xtraining.pl
* BC Cross, ul. Fiedorowska 5, tel. 33 8553620, 516168045, www.bccross.pl
* Abstractive, ul. Spacerowa 6, tel. 338552072, 511654260, www.abstractive.pl
* DT Sport, ul. Wyzwolenia 106, tel. 602796743, www.dtsport.pl
* Skizy, ul. Malinka 8, tel. 504285599, www.skizy.pl
* Orfroad: Bukowa Dolina, ul. Bukowa 16b, tel. 607983743, www.offroad-wisla.pl
* Parki linowy Przygoda Park, ul. Kolejowa, tel. 602120429, 509547094,
www.przygodapark.com;
* Park linowy Pasieki, kontakt: BC Cross, ul. Fiedorowska 5, tel. 33 8553620, 516168045 www.bccross.pl
== Imprezy cykliczne ==
Wśród imprez wiślańskich, których nie można przegapić będąc wtedy w Wiśle należy wymienić: 
* Tydzień Kultury Beskidzkiej, 
* FIS Grand Prix w skokach narciarskich, 
* Dni Wisły, 
* Dożynki i Święto Miodu, 
* Piknik Country „Wiślaczek Country”, 
* Letni Festiwal Tańca Piotra Galińskiego, 
* Koncert Orkiestr Dętych, 
* Lato z Filharmonią, 
* Międzynarodowy Konkurs Muzyki i Pieśni im. Stanisława Hadyny, 
* Konkurs na „Najlepsze Beskidzkie Krepliki”, 
* Wisła za połowę i inne.

== Zakwaterowanie ==
* Hotel „Gołębiewski”****, al. ks. bp. Bursche 3, tel. 33 8554500, www.golebiewski.pl
* Hotel „Stok”****, ul. Jawornik 52A, tel 33 8564100, www.hotelstok.pl
* Hotel „Gawra”***, ul. Górnośląska 44, tel. 33 8552392, www.hotelgawra.pl
* Agroturystyka „Maria i Natasza”, ul. Wyzwolenia 46, tel. 33 8552884, www.mariainatasza.pl
* Ośrodek „Karina”, ul. Bukowa 16b, tel. 33 8552470, www.karina.wisla.pl
* Apartamenty Szuflandia, Wańkowska 15 A, tel. 536 200 215,www.szuflandia.wisla.pl
* [https://vislow.pl Vislow Resort], ul. Czarne 3E, 43-460 Wisła, ☏ [[Tel:+48333339700|+48 33 333 97 00]]. Nowoczesny obiekt oferujący apartamenty z aneksami kuchennymi oraz balkonami lub tarasami w otoczeniu Parku Krajobrazowego Beskidu Śląskiego. Do dyspozycji gości pozostaje strefa SPA &amp; Wellness z basenem krytym i naturalnym kąpielowym, restauracja serwująca dania kuchni lokalnej oraz atrakcje dla dzieci. Obiekt jest przyjazny zwierzętom i akceptuje pobyty z psami.

== Wyżywienie ==
* „Gorolsko Izba”, ul. Wyzwolenia 33, tel. 33 8552918, www.gorolskoizba.wisla.pl
* Karczma „Chata Olimpijczyka Jasia i Helenki”, al. ks. bp. Bursche 33, tel. 33 85517: www.olimpijczyk.wisla.pl
* „Stara Karczma”, ul. Stellera 2A, tel. 33 8552105, www.starakarczma.jurgast.pl

{{Użyteczny}}

{{Geo|49°38′50″|18°52′03″}}
{{Jest w|Powiat cieszyński}}
[[Kategoria:Powiat cieszyński]]</text>
      <sha1>gh042qtu5fb8bf95ursm0d3jt5ydzow</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Kategoria:Strony podejrzane o naruszenie praw autorskich</title>
    <ns>14</ns>
    <id>5263</id>
    <revision>
      <id>158463</id>
      <parentid>61617</parentid>
      <timestamp>2026-08-25T09:53:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rzuwig</username>
        <id>144</id>
      </contributor>
      <comment>+</comment>
      <origin>158463</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="589" sha1="nkfl6qtnvyy4dukt4cckmu4vjlphbeh" xml:space="preserve">W tej kategorii znajdują się artykuły, których tekst znajduje się w Internecie lub publikacjach drukowanych i mógł zostać umieszczony w Wikipedii bez zgody autora.

Aby dodać artykuł do tej kategorii i oznaczyć go jako podejrzany o NPA należy skorzystać z szablonu {{S|NPA}} wpisując '''na samej górze''' artykułu:&lt;nowiki&gt;{{NPA|adres=http://www.adres.strony.pl}}&lt;/nowiki&gt;, gdzie &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;http://www.adres.strony.pl&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt; to pełen adres internetowy strony (lub tytuł publikacji), z której artykuł został skopiowany.

[[Kategoria:Kategorie konserwacyjne]]</text>
      <sha1>nkfl6qtnvyy4dukt4cckmu4vjlphbeh</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Odra</title>
    <ns>0</ns>
    <id>6486</id>
    <revision>
      <id>158468</id>
      <parentid>109668</parentid>
      <timestamp>2026-08-25T10:26:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rzuwig</username>
        <id>144</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Usunięto kategorię &quot;Polska&quot;; Dodano kategorię &quot;Rzeki w Polsce&quot; za pomocą [[w:pl:Narzędzia/HotCat|HotCat]]</comment>
      <origin>158468</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2079" sha1="5p3vv5fahdesbtsgwdv0if5823oa921" xml:space="preserve">{{Top-banner|Odra w okolicach Brzegu Dolnego widok z płd brzegu.jpg}}
'''Odra''' - rzeka w Europie Środkowej, w zlewisku [[Morze Bałtyckie|Morza Bałtyckiego]], płynąca przez [[Czechy]], [[Polska|Polskę]] i [[Niemcy]].
[[Plik:Jesień nad Odrą - panoramio.jpg|thumb|Odra, pejzaż jesienny]] 
[[Plik:Kościół św Krzyża widziany z Piasku - panoramio.jpg|thumb|Odra, Wrocław kościół św. Krzyża widziany z Piasku]]
[[Plik:Młyn Maria - panoramio.jpg|thumb|Odra, Wrocław, Młyn Maria]]
[[Plik:Barka &quot;za granicą&quot; - panoramio.jpg|thumb|Odra, barka za granicą Polski]]
[[Plik:Wroclaw-MostTumski.jpg|thumb|Most Tumski na Odrze we Wrocławiu]]
[[Plik:Grunwaldzki Bridge in Wroclaw (Poland).jpg|thumb|Wrocław, Most Grunwaldzki na Odrze]]
[[Plik:Oderpanorama.jpg|thumb|Odra w Opolu, panorama miasta z katedrą, ratuszem, kościołem franciszkanów i Wieżą Piastowską]]
[[Plik:Glogow Most kolejowy 2005 2.JPG|thumb|Odra, w głębi most kolejowy w Głogowie]]
[[Plik: RozOdra.JPG|thumb|Odra w okolicach Polic, Polska]]

Uwzględniając długość całkowitą (854,3 km) jest drugą (po [[Wisła|Wiśle]]) rzeką Polski, ale uwzględniając tylko jej odcinek w granicach Polski (742 km), jest trzecią rzeką pod względem długości (po jej dopływie [[Warta|Warcie]]).

Dorzecze Odry to obszar 118 861 km² z czego 106 056 km² w Polsce.

Wypływa na wschodzie Czech, w Górach Odrzańskich w Sudetach Wschodnich, na wysokości 634 m n.p.m. a  uchodzi do Roztoki Odrzańskiej, będącej zatoką [[Zalew Szczeciński|Zalewu Szczecińskiego]], w północno-zachodniej części Polski, przy północnej granicy miasta [[Police]].

Największe z miast leżących nad Odrą to: [[Wrocław]], [[Szczecin]] i [[Opole]] w Polsce oraz [[Ostrawa]] w Czechach.

Kiedyś Odra była dobrze wykorzystywana do żeglugi – w latach 70. XX w. przewożono rzeką nawet 14 mln ton ładunków rocznie. Od 2012 r., kiedy barki przewiozły ostatnie 7 000 ton węgla z Gliwic do Wrocławia, regularnego transportu wodnego niestety już nie ma.

[[Kategoria:Rzeki w Polsce]]
{{Jest w|Polska}}</text>
      <sha1>5p3vv5fahdesbtsgwdv0if5823oa921</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Wisła</title>
    <ns>0</ns>
    <id>6638</id>
    <revision>
      <id>158469</id>
      <parentid>135115</parentid>
      <timestamp>2026-08-25T10:26:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rzuwig</username>
        <id>144</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Usunięto kategorię &quot;Polska&quot;; Dodano kategorię &quot;Rzeki w Polsce&quot; za pomocą [[w:pl:Narzędzia/HotCat|HotCat]]</comment>
      <origin>158469</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7759" sha1="nvefa84wf7esn5qqc0e4rsruzrx17xt" xml:space="preserve">{{Top-banner|Vistula near Pilica mouth.JPG}}

'''Wisła''' (łac. ''Vistula'') – najdłuższa rzeka Polski, a także najdłuższa rzeka uchodząca do [[Morze Bałtyckie|Morza Bałtyckiego]], o długości 1047 km. Dorzecze Wisły zajmuje powierzchnię 194 424 km² (w Polsce 168 000 km²). Najwyższy punkt dorzecza leży na wysokości 2655 m n.p.m. (szczyt [[Gerlach]] w [[Tatry|Tatrach]]).

Sejm Rzeczypospolitej Polskiej ustanowił rok 2017 m.in. Rokiem Rzeki Wisły. 
[[Plik:Rok Rzeki Wisły 2017 - flaga 01.jpg|thumb|Flaga promująca inicjatywę „Rok Rzeki Wisły 2017”]]
[[Plik:Rodlo Vistula.png|thumb|Bieg rzeki Wisły zawarty jest w znaku [[w:Rodło (symbol)|Rodła]]. Symbol odpowiada kształtowi biegu rzeki z zaznaczonym Krakowem jako kolebką kultury polskiej]]
[[Plik:Wisla Krakow.jpg|thumb|Statek na Wiśle w Krakowie]]
[[Plik:Wisla Kazimierz Dolny.jpg|thumb|Małopolski Przełom Wisły w Bochotnicy (widok z [[Kazimierz Dolny|Kazimierza Dolnego]])]]
[[Plik:Wisla wisla.JPG|thumb|Wisła płynąca przez miasto [[Wisła (miasto)|Wisła]]]]
[[Plik:Ustroń Wisła p1.jpg|thumb|Wisła w Ustroniu]]
[[Plik:The Vistula from Przegorzaly Castle in Krakow.jpg|thumb|Wisła przy zamku w Przegorzałach]]
[[Plik:Vistula in the Tyniec Abbey.jpg|thumb|Wisła w [[w:Tyniec (Kraków)|Tyńcu]]]]
[[Plik:Wisła niedaleko Koszyc.JPG|thumb|Wisła niedaleko [[w:Koszyce (województwo małopolskie)|Koszyc]], dawna przystań promowa]]
[[Plik:Modlin spichlerz.jpg|thumb|Ujście [[w:Narew|Narwi]] do Wisły w Nowym Dworze Mazowieckim]]

== Źródła Wisły ==
Źródła Wisły znajdują się na zachodnim stoku Baraniej Góry w Beskidzie Śląskim, na wys. 1106 m (sensie geograficznym Wisła ma dwa potoki źródłowe: Białą Wisełkę (1080 m n.p.m.) i Czarną Wisełkę (1107 m n.p.m.)). 

== Ujście Wisły ==
Wisła uchodzi do Bałtyku ale w miejscowości [[w:Biała Góra (województwo pomorskie)|Biała Góra]] koło [[Sztum]]u około 50 km od ujścia, rozdziela się na dwa ramiona [[w:Leniwka (ramię Wisły)|Leniwka]] (lewe) i [[Nogat]] (prawe), tworząc szeroką deltę, zwaną [[Żuławy|Żuławami]]. W miejscu noszącym obecnie nazwę [[w:Głowa Gdańska|Gdańska Głowa]] od Leniwki oddziela się w kierunku wschodnim kolejne ramię zwane [[Szkarpawa]], zamknięte śluzą w celu ochrony przeciwpowodziowej. Kolejne ramię [[Martwa Wisła]] oddziela się w [[Przegalina|Przegalinie]] i uchodzi do [[Zatoka Gdańska|Zatoki Gdańskiej]]. Średnioroczny przepływ w odcinku ujściowym wynosi 1046 m³/s.

17 sierpnia 2015 r. poziom Wisły w Warszawie osiągnął 51 cm i był to najniższy stan lustra wody od końca XVIII w.

== Zbiorniki na Wiśle ==
* [[Jezioro Czerniańskie]]
* [[Jezioro Goczałkowickie]]
* [[Jezioro Włocławskie]]

== Dopływy Wisły ==
W górnym biegu Wisły w okolicach [[Oświęcim]]ia wpadają do niej dwa duże dopływy: Soła od pd. z Karpat i Przemsza od pn. z Wyżyn Śląskiej i Krakowskiej. Poniżej Oświęcimia Wisła płynie wzdłuż rowu tektonicznego pomiędzy Karpatami a Wyżyną Śląsko-Małopolską. tworząc pod Krakowem przełom przez wzniesienia zbudowane z wapieni jurajskich. W dalszym biegu głównym jej dopływem jest Dunajec, zbierający znaczne masy wód w Tatrach i Beskidach. Innymi prawobrzeżnymi dopływami Wisły są: Skawa, Raba i Wisłoka, zaś lewobrzeżnymi Prądnik, Dłubnia i Szreniawa oraz wiele drobnych potoków spływających z Garbu Tenczyńskiego.

Górny odcinek Wisły aż do ujścia Przemszy nie jest żeglowny i czasem jest nazywany ''Małą Wisłą''. 
Naturalny bieg Wisły w rejonie Krakowa stracił swój charakter po usypaniu wałów ochronnych. Zbudowanie stopni wodnych  mających na celu udostępnienie Wisły dla żeglugi to lepsze wykorzystanie spławnych możliwości rzeki.

== Miejscowości położone nad Wisłą ==
* [[Wisła (miasto)|Wisła]]
* [[Ustroń]]
* [[Harbutowice (województwo śląskie)|Harbutowice]]
* [[Górki Wielkie]]
* [[Skoczów]]
* [[Strumień (miasto)|Strumień]]
* Zabrzeg – tylko na prawym brzegu
* [[Goczałkowice-Zdrój]] – tylko na lewym brzegu
* [[Czechowice-Dziedzice]] – tylko na prawym brzegu
* Brzeszcze – tylko na prawym brzegu
* Wola (województwo śląskie)|Wola – tylko na lewym brzegu
* Harmęże – tylko na prawym brzegu
* Bieruń – tylko na lewym brzegu
* Bobrek (województwo małopolskie)|Bobrek – tylko na lewym brzegu
* Oświęcim – tylko na prawym brzegu
* [[Skawina]] – tylko na prawym brzegu
* [[Kraków]]
* [[Niepołomice]] – tylko na prawym brzegu
* [[Nowe Brzesko]] – tylko na lewym brzegu
* [[Opatowiec (województwo świętokrzyskie)|Opatowiec]] – tylko na lewym brzegu
* [[Nowy Korczyn]] – tylko na lewym brzegu
* [[Szczucin]] – tylko na prawym brzegu
* [[Połaniec]] – tylko na lewym brzegu
* [[Baranów Sandomierski]] – tylko na prawym brzegu
* [[Tarnobrzeg]] – tylko na prawym brzegu
* [[Sandomierz]]
* [[Zawichost]] – tylko na lewym brzegu
* [[Annopol]] – tylko na prawym brzegu
* Józefów nad Wisłą – tylko na prawym brzegu
* [[Solec nad Wisłą]] – tylko na lewym brzegu
* [[Kamień (powiat opolski)|Kamień Puławski]] – tylko na prawym brzegu
* [[Janowiec (województwo lubelskie)|Janowiec]] – tylko na lewym brzegu
* [[Kazimierz Dolny]] – tylko na prawym brzegu
* [[Bochotnica]] – tylko na prawym brzegu
* [[Parchatka]] – tylko na prawym brzegu
* [[Puławy]] – tylko na prawym brzegu
* [[Góra Puławska]] – tylko na lewym brzegu
* Stężyca (województwo lubelskie) – tylko na prawym brzegu
* [[Dęblin]] – tylko na prawym brzegu
* Świerże Górne – tylko na lewym brzegu
* [[Czersk (województwo mazowieckie)|Czersk]] – tylko na lewym brzegu
* [[Góra Kalwaria]] – tylko na lewym brzegu
* [[Karczew]] – tylko na prawym brzegu
* [[Otwock]] – tylko na prawym brzegu
* [[Józefów (powiat otwocki)|Józefów]] – tylko na prawym brzegu
* [[Warszawa]]
* [[Łomianki]] – tylko na lewym brzegu
* [[Jabłonna (powiat legionowski)|Jabłonna]] – tylko na prawym brzegu
* [[Nowy Dwór Mazowiecki]] – tylko na prawym brzegu
* [[Zakroczym]] – tylko na prawym brzegu
* [[Czerwińsk nad Wisłą]] miasto od 1 stycznia 2020 r. – tylko na prawym brzegu
* [[Wyszogród]] – tylko na prawym brzegu
* [[Płock]]
* [[Dobrzyń nad Wisłą]] – tylko na prawym brzegu
* [[Włocławek]]
* Stary Bógpomóż – tylko na prawym brzegu
* [[Bobrowniki (województwo kujawsko-pomorskie)|Bobrowniki]] – tylko na prawym brzegu
* Stare Rybitwy – tylko na prawym brzegu
* [[Nieszawa]] – tylko na lewym brzegu
* [[Ciechocinek]] – tylko na lewym brzegu
* Osiek nad Wisłą
* [[Złotoria (województwo kujawsko-pomorskie)|Złotoria]] – tylko na prawym brzegu
* [[Toruń]]
* [[Solec Kujawski]] – tylko na lewym brzegu
* [[Bydgoszcz]] (poprzez dzielnicę [[Fordon (dzielnica Bydgoszczy)|Fordon]]) – tylko na lewym brzegu
* [[Chełmno]]
* [[Świecie]] – tylko na lewym brzegu
* [[Grudziądz]] – tylko na prawym brzegu
* Dragacz – tylko na lewym brzegu
* Nowe – tylko na lewym brzegu
* [[Gniew (miasto)|Gniew]] – tylko na lewym brzegu
* [[Malbork]] (nad [[Nogat]]em)
* [[Tczew]] – tylko na lewym brzegu
* [[Gdańsk]] – nad [[Martwa Wisła|Martwą Wisłą]], a także nad przekopem Wisły poprzez [[Wyspa Sobieszewska|Wyspę Sobieszewską]]
* [[Mikoszewo]] – na prawym brzegu przekopu Wisły

Wisła jest za pomocą kanałów połączona z:
* [[Odra|Odrą]] – Kanał Bydgoski|Kanałem Bydgoskim,  [[Noteć|Notecią]]  i [[Warta|Wartą]] (Droga wodna Wisła-Odra)
* [[Niemen|Niemnem]] – [[Kanał Augustowski|Kanałem Augustowskim]] i [[Czarna Hańcza|Czarną Hańczą]]
* [[Dniepr]]em – [[Kanał Dniepr-Bug|Kanałem Królewskim]] i [[Prypeć (rzeka)|Prypecią]].

{{Jest w|Polska}}

[[Kategoria:Rzeki w Polsce]]</text>
      <sha1>nvefa84wf7esn5qqc0e4rsruzrx17xt</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Powiat gołdapski</title>
    <ns>0</ns>
    <id>10953</id>
    <revision>
      <id>158449</id>
      <parentid>107634</parentid>
      <timestamp>2026-08-25T08:41:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>KrzysztofPoplawski</username>
        <id>4279</id>
      </contributor>
      <comment>/* Szlaki rowerowe */</comment>
      <origin>158449</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3115" sha1="hb3g76z1kty7j6oqmfbs9pxtu8w5jzk" xml:space="preserve">{{Top-banner|GoldapPanoramaNorden.jpg|caption=}}
[[Plik:POL powiat gołdapski COA.svg|mały|199x199px|Herb powiatu]]
'''Powiat gołdapski''' - powiat w północno-wschodniej [[Polska|Polsce]], w [[Województwo warmińsko-mazurskie|województwie warmińsko-mazurskim]], położony na [[Mazury|Mazurach]], w pobliżu [[Suwalszczyzna|Suwalszczyzny]]. Siedzibą władz powiatu gołdapskiego jest miasto [[Gołdap]].

Powierzchnia powiatu wynosi 722 km&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt;, co czyni go niewiele mniejszym od niemieckiego [[Hamburg|Hamburga]].

== Podział administracyjny ==
W skład powiatu wchodzą:

* gminy miejsko-wiejskie: Gołdap
* gminy wiejskie: Banie Mazurskie, Dubeninki
* miasta: Gołdap

== Dojazd ==

== Zabytki i atrakcje ==
[[Plik:Stańczyki, 10.jpg|mały|240x240px|Wiadukt kolejowy w Stańczykach]]
Głównymi zabytkami powiatu gołdapskiego są:

* Piramida w Rapie
* Wiadukty kolejowe w Stańczykach
* Pałac w Galwieciach
* Kościół i cmentarz w Żytkiejmach
* Zespół dworski w Rogajnach
* Głaz pamiątkowy Oswalda Kahnerta w Jurkiszkach
* Dawny kościół ewangelicki w Dubeninkach
* Mosty nad Jarką w Botkunach
* Ruiny kościoła i cerkiew w Baniach Mazurskich
* Konkatedra, koszary i Plac Zwycięstwa w Gołdapi

Do najważniejszych atrakcji turystycznych powiatu należą:

* [[Plik:Tężnie w Gołdapi 01.jpg|mały|240x240px|Tężnie solankowe w Gołdapi]]Park Krajobrazowy Puszczy Rominckiej
* Rezerwat przyrody Piłackie Wzgórza
* Wzgórza Szewskie i Szewska Góra
* Obszar Natura 2000 Tatarska Góra i Jezioro Tatarskie
* Jezioro Czarne
* Muzeum Eskimosów i Indian w ośrodku ekologicznym w Ściborkach
* Muzeum Ziemi Gołdapskiej w Gołdapi
* Centrum Sportowo-Rekreacyjne &quot;Piękna Góra&quot; w Gołdapi
* ZOO Safari w Konikowie
* Tężnie solankowe, Park Zdrojowy i pijalnia wód w Gołdapi

== Ochrona przyrody ==
W celu ochrony pięknej i bogatej przyrody powiatu powstało wiele różnych form ochrony przyrody na terenie Ziemi Gołdapskiej. W powiecie znajduje się 1 park krajobrazowy (PK Puszczy Rominckiej), kilka rezerwatów przyrody i użytków ekologicznych. Oprócz tego w powiecie gołdapskim można znaleźć ponad 15 pomników przyrody.

== Turystyka ==

=== Szlaki rowerowe ===
Przez powiat przebiega [[Wschodni Szlak Rowerowy Green Velo]], mający blisko 2000 km długości. Przez powiat gołdapski biegnie ponad 80 km trasy rowerowej, z czego na długości 34,6 km spełnia ona wymagania Rozporządzenia Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej ws. warunków technicznych jakie powinny odpowiadać drogi publiczne i ich usytuowanie. Na długości 45,4 km ruch rowerowy odbywa się na zasadach ogólnych. Szlak ten w powiecie przebiega obok kilku ważnych punktów turystycznych (m.in. w pobliżu piramidy w Rapie).

== Noclegi ==
Na terenie powiatu znajduje się w miarę dobrze rozwinięta sieć miejsc noclegowych. Najwięcej punktów noclegowych znajduje się w Gołdapi i w pobliżu głównych atrakcji powiatu.

== Gastronomia ==

== Warto spróbować ==

== Bezpieczeństwo ==

{{Jest w|Województwo warmińsko-mazurskie}}

[[Kategoria:Województwo warmińsko-mazurskie]]</text>
      <sha1>hb3g76z1kty7j6oqmfbs9pxtu8w5jzk</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Biebrzański Park Narodowy</title>
    <ns>0</ns>
    <id>15415</id>
    <revision>
      <id>158456</id>
      <parentid>129316</parentid>
      <timestamp>2026-08-25T09:01:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>KrzysztofPoplawski</username>
        <id>4279</id>
      </contributor>
      <origin>158456</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4297" sha1="al5b2jmu6q5xjhjoata4ljcvldcvtph" xml:space="preserve">{{Top-banner|Biebrza River at Ruś 02(js), Poland.jpg}}
[[Plik:POL Biebrzański Park Narodowy LOGO.svg|mały|242x242px|Logo BPN]]
[[Plik:Rozlewiska Biebrzy.jpg|mały|240x240px|Rozlewiska Biebrzy w okolicach Brzostowa]]
'''Biebrzański Park Narodowy''' - park narodowy utworzony we wrześniu 1993 roku nad rzeką Biebrzą. Leży w północno-wschodniej Polsce, w [[Województwo podlaskie|województwie podlaskim]], 30 km na wschód od [[Łomża|Łomży]] i 58 km na północ od [[Białystok|Białegostoku]]. Park zajmuje obszar o powierzchni 592,2 km², co czyni go największym w kraju. Pomimo swojej wielkości jest najrzadziej odwiedzanym spośród wszystkich w Polsce (58 040 osób w 2019 roku). 
[[Plik:160416 - Canal Rudzki Biebrza National Park, PL - 06.jpg|mały|240x240px|Fort i wieża widokowa przy Kanale Rudzkim]]

== Położenie ==
Obejmuje dolinę Biebrzy począwszy od ujścia Niedźwiedzicy do Biebrzy, a skończywszy na ujściu Biebrzy do Narwi. Niemal cały bieg Biebrzy znajduje się na terenie parku (ok. 155 km). Ochronę tego terenu zapoczątkowano w latach międzywojennych, tworząc dwa rezerwaty: Czerwone Bagno (w zmienionych granicach istniejący do dziś) oraz Grzędy.
[[Plik:Biebrza spływ kajakowy 17.07.2009 p.jpg|mały|240x240px|Spływ kajakowy Biebrzą]]

== Historia ==
[[Plik:Carska Droga - Goniądz.jpg|mały|240x240px|Carska Droga w Goniądzu]]
W 1989 roku staraniem Towarzystwa Biebrzańskiego powstaje Biebrzański Park Krajobrazowy. Cztery lata później zostaje przekształcony w park narodowy. W 1995 r. BPN został uznany za wodno-błotny obszar chroniony Konwencji Ramsarskiej. W 2020 r. dochodzi do pożaru, którego przyczyną susze i wypalania traw. W jego efekcie spalonych zostaje 5,3 tys. hektarów pól i łąk.

== Dojazd ==
[[Plik:Dwór Dobarz - klimat i pyszne jedzenie - panoramio.jpg|mały|240x240px|Dwór w Dobarzu]]

=== Samolotem ===
W okolicy parku nie ma żadnych portów lotniczych. Najbliższy położony jest w Szymanach pod [[Olsztyn|Olsztynem]] (Port Lotniczy Olsztyn-Mazury), około 150 km od wioski Osowiec, a drugi zlokalizowany jest w Modlinie pod Warszawą (Port Lotniczy Warszawa-Modlin) i leży on około 195 km na południowy-zachód od parku. Równie blisko co Szymany leży Port Lotniczy Brześć i znajduje się on na terenie [[Białoruś|Białorusi]].

=== Samochodem ===
Przy południowej granicy parku biegnie droga krajowa 64 (Łomża - Jeżewo Stare), a w okolicach [[Goniądz|Goniądza]] przebiega droga krajowa 65 ([[Gołdap]] - Białystok - Bobrowniki). Do regionu dotrzeć można także drogą wojewódzką 668 i 670.

== Atrakcje ==
Na terenie Biebrzańskiego Parku Narodowego organizowane są spływy rzeką Biebrzą. Przez teren parku przebiega szlak rowerowy [[[[Wschodni Szlak Rowerowy Green Velo|Green Velo]].

Do atrakcji turystycznych należą także:

* Bagno Ławki
* Obszar ochrony ścisłej Czerwone Bagno
* Uroczysko Grzędy
* Carska Droga
* Goniądz – rynek
* Muzeum Lipskiej Pisanki i Tradycji
* Twierdza Osowiec położona na terenie m. Osowiec-Twierdza
* Góra Strękowa nad Narwią koło Wizny

== Najbliższe okolice ==

* [[Wizna]]
* [[Mońki]]
*[[Tykocin]]
*[[Osowiec-Twierdza]]
*[[Dąbrowa Białostocka]]

== Nocleg ==

* Dwór Dobarz - adres: 19-104 Dobarz 8/9, tel. +48 857 492 667
* Dom &quot;Pod Klonem&quot; - adres: 19-104 Giełczyn 6, tel. +48  604 111 860
* Łosinek - adres: 19-124 Dolistowo Stare 58, tel. +48 601 072 417
* Łosiowy Kąt - adres: 19-110 Wólka Piaseczna 22, tel. +48 604 194 391
* Bartlowizna - adres: Goniądz, ul. Nadbiebrzańska 32, tel. +48 85 738 06 30
* Słoneczna Dolina - adres: Goniądz, ul. Dolistowska 9, tel +48 512 573 479
* Biebrzańska Kraina - adres: 18-420 Pluty 6, tel. +48 608 835 815
* Leśniczówka Grzędy - adres: 19-206 Grzędy 2, tel. +48 85 749 55 99
* Leśniczówka Biebrzańska - adres: 19-104 Budy 11, tel. +48 604 134 535

== Informacja turystyczna ==
'''Punkt Informacji Turystycznej w Goniądzu''' - Stary Rynek 23, 19-110 - tel. +48 85 738 00 21

'''Punkt Informacji Turystycznej w Tykocinie''' - Ul. Złota 2, 16-080 - tel. +48 85 718 72 32

'''Punkt Informacji Turystycznej Biebrzańskiego Parku Narodowego''' - Osowiec-Twierdza 8a, 19-110 - tel. +48 85 738 30 35

{{Jest w|Województwo podlaskie}}
[[Kategoria:Województwo podlaskie]]</text>
      <sha1>al5b2jmu6q5xjhjoata4ljcvldcvtph</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Tykocin</title>
    <ns>0</ns>
    <id>18329</id>
    <revision>
      <id>158432</id>
      <parentid>158246</parentid>
      <timestamp>2026-08-24T13:09:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>KrzysztofPoplawski</username>
        <id>4279</id>
      </contributor>
      <comment>/* Parki narodowe */</comment>
      <origin>158432</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="34356" sha1="1zk68hwmasz6bc3m2blk0ylratdsxty" xml:space="preserve">{{Top-banner|Tykocin banner.jpg}}
{{Miasto infobox
|widok=Tykocin z lotu ptaka.jpg
|państwo=[[Polska]]
|region=[[Województwo podlaskie]]
|www=https://umtykocin.pl/
|kod pocztowy=16-080
}}

'''Tykocin''' to niewielkie podlaskie miasto położone nad [[w:Narew|Narwią]], około 30 km na zachód od [[Białystok|Białegostoku]]. Jest jednym z najciekawszych historycznych miasteczek Podlasia, z zachowanym barokowym układem urbanistycznym, zamkiem, zespołem klasztornym, kościołem oraz zabytkami dawnej społeczności żydowskiej. Tykocin jest również dobrym punktem wypadowym nad Narew, do Pentowa, Kiermus oraz [[Narwiański Park Narodowy|Narwiańskiego Parku Narodowego]].

[[Plik:Tykocin kosciol Sw Trojcy i pomnik.jpg|mały|Kościół Trójcy Przenajświętszej i pomnik Stefana Czarnieckiego]]
{{Mapframe |53.205556|22.770833|zoom=14|height=400|width=400|grupy=transport,zobacz,natura,jedzenie,bar,nocleg,atrakcja,zakupy,alarm,zdrowie,zabytek,kontakt,nauka,punkt,rower,parking,obszar,zobacz}}

== Historia ==
Miasto Tykocin zostało lokowane na prawie chełmińskim przez księcia mazowieckiego Janusza I w 1425 roku. Niedługo później książę Witold wcielił je do Wielkiego Księstwa Litewskiego. Władca nadał okoliczne ziemie Gasztołdom, dzięki którym Tykocin zaczął się intensywnie rozwijać. Prowadzono akcję kolonizacyjną, ufundowano kościół, klasztor bernardynów i cerkiew oraz powstała gmina żydowska.

Po wygaśnięciu rodu Gasztołdów miasto stało się własnością monarszą, a Zygmunt II August ustanowił tu starostwo i nakazał rozbudowę zamku, który pełnił funkcje rezydencji, skarbca i fortecy. Tykocin leżał przy ważnym trakcie prowadzącym w kierunku Litwy i [[Wilno|Wilna]].

W XVII wieku miasto dotknęły epidemie i wojny. W czasie potopu szwedzkiego zamek został zajęty przez wojska szwedzkie, a okolice stały się miejscem działań wojennych. W XVIII wieku rozwój miasta wspierał Jan Klemens Branicki. Z jego inicjatywy przebudowano układ urbanistyczny, powstał kościół Trójcy Przenajświętszej i wzniesiono nowy zespół klasztorny.

W 1795 roku, w wyniku trzeciego rozbioru Rzeczypospolitej, Tykocin znalazł się w zaborze pruskim. Po pokoju w [[Sowieck|Tylży]] od 1807 roku należał do Księstwa Warszawskiego, a od 1815 roku do Królestwa Polskiego. W 1831 roku w pobliżu miasta doszło do walk powstania listopadowego.

Przed II wojną światową znaczną część mieszkańców Tykocina stanowili Żydzi. W czasie okupacji niemieckiej społeczność żydowska miasta została wymordowana, przede wszystkim podczas masowej egzekucji w pobliskim lesie w Łopuchowie w sierpniu 1941 roku. Tykocin utracił prawa miejskie w 1950 roku i odzyskał je w 1992 roku.

== Dojazd ==

=== Pociągiem ===
Tykocin nie posiada stacji kolejowej. Najbliższa stacja kolejowa znajduje się w [[w:Knyszyn|Knyszynie]], około 17 km od miasta. Zatrzymują się tam pociągi regionalne kursujące m.in. w kierunku [[Białystok|Białegostoku]] i [[Ełk|Ełku]].

Dla turystów przyjeżdżających z dalszych części Polski znacznie wygodniejszym punktem przesiadkowym jest '''Białystok'''. {{Listing
|type = go
|name = Stacja kolejowa Białystok
|lat = 53.13391
|long = 23.13596
|adres = ul. Kolejowa 5, 15-701 Białystok
|www = https://portalpasazera.pl/KatalogiStacji?stacja=Białystok
|wskazówki = Główny dworzec kolejowy Białegostoku.
|dodatkowe informacje = W bezpośrednim sąsiedztwie znajduje się dworzec autobusowy PKS Nova, z którego można kontynuować podróż do Tykocina. Przejście pomiędzy dworcami zajmuje kilka minut.
}}

{{Listing
|type = go
|name = Dworzec Autobusowy PKS Nova w Białymstoku
|lat = 53.1329
|long = 23.1372
|adres = ul. Bohaterów Monte Cassino 8, 15-873 Białystok
|www = https://pksnova.pl/
|wskazówki = Obok dworca kolejowego Białystok.
|dodatkowe informacje = Punkt przesiadkowy na regularne autobusy PKS Nova do Tykocina oraz na wakacyjną linię „Turystyczna Ósemka”.
}}

Dzięki sąsiedztwu obu dworców możliwy jest wygodny wariant podróży: '''pociąg do Białegostoku → przejście pieszo na dworzec autobusowy → autobus do Tykocina'''.

=== Autobusem ===
Regularne połączenia autobusowe pomiędzy [[Białystok|Białymstokiem]] a Tykocinem obsługuje [[w:Podlaska Komunikacja Samochodowa Nova|PKS Nova]]. Kursy odbywają się kilka razy dziennie, jednak rozkład zmienia się, dlatego przed podróżą najlepiej sprawdzić aktualne połączenie na [https://pksnova.pl/ stronie przewoźnika].

==== Turystyczna Ósemka ====
W okresie wakacyjnym dodatkową możliwością dojazdu jest '''[https://turystyczna8.podlaskie.travel/ Turystyczna Ósemka]''' – regionalna linia autobusowa typu ''hop-on, hop-off'', łącząca najważniejsze atrakcje turystyczne województwa podlaskiego.

W sezonie 2026 Tykocin znajduje się na zachodniej pętli A1:
:''[[Białystok]] – Pomigacze – Turośń Kościelna – Kurowo – '''Tykocin''' – [[Choroszcz]] – Białystok''.

Autobusy rozpoczynają trasę na Dworcu Autobusowym PKS Nova w Białymstoku. W sezonie 2026 linia kursuje od 2 lipca do 30 sierpnia, w czwartki, piątki, soboty i niedziele. Odjazdy pętli A1 z Białegostoku zaplanowano na 9:00, 12:30 i 15:00.

Bilet jest dzienny i umożliwia wielokrotne wysiadanie i ponowne wsiadanie na przystankach trasy. Dostępne są również bilety z miejscem na rower; liczba miejsc rowerowych jest ograniczona, dlatego warto kupić bilet wcześniej.

=== Samochodem ===
{{trasy|biernik=Tykocin|
{{trasy/wiersz
| symbol     = {{trasy/symbol|PL-W|671}}
| kierunekl  = N
| dużel      = [[w:Knyszyn|Knyszyn]]
| małel      = [[w:Krypno Kościelne|Krypno Kościelne]]
| kierunekp  = S
| dużep      = [[w:Sokoły (powiat wysokomazowiecki)|Sokoły]]
| małep      = [[w:Jeżewo Stare|Jeżewo Stare]]
}}
}}

Do Tykocina można również łatwo dojechać z drogi ekspresowej S8 przez węzeł Tykocin. Z Białegostoku podróż samochodem zajmuje zwykle około pół godziny.

=== Rowerem ===
Tykocin jest bardzo dobrym celem wycieczki rowerowej. Przez miasto i jego okolice przebiegają znakowane szlaki rowerowe, w tym '''Wschodni Szlak Rowerowy Green Velo''', '''Podlaski Szlak Bociani''' oraz '''Obwodnica Rowerowa Narwiańskiego Parku Narodowego'''.

Odcinek Green Velo umożliwia m.in. dojazd od strony Jeżewa Starego, Rzędzian i okolic Białegostoku. Tykocin jest również dobrym punktem rozpoczęcia krótszych wycieczek do Pentowa i Kiermus.

W sezonie wakacyjnym rower można zabrać również do autobusu „Turystycznej Ósemki”, po zakupieniu biletu obejmującego przewóz roweru.

== Poruszanie się ==
Historyczne centrum Tykocina jest niewielkie i najlepiej zwiedzać je pieszo. Od Wielkiej Synagogi do placu Czarnieckiego jest około 500 m, a z rynku do zamku nieco ponad kilometr.

Samochód nie jest potrzebny podczas zwiedzania centrum. Przydaje się natomiast przy wycieczkach do Kiermus, Narwiańskiego Parku Narodowego czy Biebrzańskiego Parku Narodowego.

Rower jest szczególnie wygodny przy zwiedzaniu okolic. Pentowo znajduje się około 1,5 km od Tykocina na przebiegu jednej z popularnych tras rowerowych, a Kiermusy około 4–5 km od centrum.

== Warto zobaczyć ==
[[Plik:Tykocin, Zespół zamku, przed 1469, KsP.jpg|mały|prawo|Zamek w Tykocinie]]
[[Plik:2013 Interior of the Great Synagogue in Tykocin - 34.jpg|mały|prawo|Wnętrze Wielkiej Synagogi]]
[[Plik:Tykocin - klasztor bernardynow - ndx - 01.JPG|mały|prawo|Zespół klasztorny Bernardynów]]

* {{Listing
|name = Zamek w Tykocinie
|type = see
|lat = 53.21310972902754
|long = 22.770608018655132
|www = https://zamekwtykocinie.pl/
|adres = ul. Puchalskiego 3, 16-080 Tykocin
|wskazówki = Na północnym brzegu Narwi, około 1 km od rynku.
|image = Tykocin_Castle.jpg
|telefon = +48 85 718 73 72
|wikidata = Q935774
|wikipedia = Zamek_w_Tykocinie
|dodatkowe informacje = Odbudowany zamek królewski. W obiekcie działają muzeum, restauracja i hotel. Z dziedzińca i wieży rozciąga się widok na dolinę Narwi.
}}

* {{Listing
|type = see
|name = Wielka Synagoga w Tykocinie
|lat = 53.20555
|long = 22.76696
|www = https://muzeumpodlaskie.pl/oddzialy/muzeum-w-tykocinie/
|adres = ul. Kozia 2, 16-080 Tykocin
|wskazówki = W dawnej żydowskiej części miasta, kilka minut pieszo od placu Czarnieckiego.
|image = Synagoga_w_Tykocinie_1.jpg
|wikidata = Q935775
|wikipedia = Wielka_Synagoga_w_Tykocinie
|telefon = +48 509 336 597
|email = synagoga@muzeum.bialystok.pl
|dodatkowe informacje = Jedna z najważniejszych zachowanych synagog barokowych w Polsce. W budynku mieści się część Muzeum w Tykocinie. Szczególnie interesujące są wnętrze, bima i hebrajskie inskrypcje na ścianach.
}}

* {{Listing
|type = see
|name = Dom Talmudyczny
|lat = 53.20658
|long = 22.76678
|www = https://muzeumpodlaskie.pl/oddzialy/muzeum-w-tykocinie/
|adres = ul. Kozia, 16-080 Tykocin
|wskazówki = Bezpośrednio przy Wielkiej Synagodze.
|image = Wielka_Synagoga_i_Dom_Talmudyczny_(Mała_Synagoga).jpg
|wikipedia = Mała Synagoga w Tykocinie
|telefon = +48 509 336 597
|email = synagoga@muzeum.bialystok.pl
|dodatkowe informacje = Dawny bejt midrasz, nazywany również Małą Synagogą. Obecnie część Muzeum w Tykocinie z wystawą poświęconą historii miasta.
}}
[[Plik:Plac Czarnieckiego 10, Tykocin.jpg|mały|Zabytkowy dom przy placu Czarnieckiego 10, mieszczący niewielkie muzeum historii Tykocina]]
* {{Listing
|type = see
|name = Plac Stefana Czarnieckiego
|lat = 53.2077
|long = 22.7732
|adres = plac Stefana Czarnieckiego, 16-080 Tykocin
|wskazówki = Historyczne centrum miasta.
|image = Tykocin_z_lotu_ptaka.jpg
|dodatkowe informacje = Rozległy barokowy rynek otoczony zabytkową zabudową. Jego główną dominantą jest kościół Trójcy Przenajświętszej, a w centrum stoi pomnik Stefana Czarnieckiego.
}}

* {{Listing
|type = see
|name = Plac Czarnieckiego 10 – muzeum domu
|lat = 53.207739
|long = 22.772876
|www = https://placczarnieckiego10.net/
|adres = plac Stefana Czarnieckiego 10, 16-080 Tykocin
|wskazówki = Przy północnej pierzei placu Czarnieckiego, w zabytkowym drewnianym domu.
|image = Plac Czarnieckiego 10, Tykocin.jpg
|wikidata = Q30570901
|telefon = +48 505 029 309
|godziny = pon.–niedz. 10:00–16:00
|dodatkowe informacje = Niewielkie muzeum domu i niezależny ośrodek dokumentujący historię Tykocina oraz jego mieszkańców. W zabytkowym domu mieszczańskim prezentowana jest m.in. multimedialna wystawa „133 opowieści. Tykocin w latach 1885–2018”, opowiadająca historię miasta poprzez losy jego mieszkańców. W obiekcie organizowane są również wystawy czasowe i działania poświęcone lokalnemu dziedzictwu. Działa tu Fundacja Centrum Badań nad Historią i Kulturą Małych Miast.
}}

* {{Listing
|type = see
|name = Pomnik Stefana Czarnieckiego
|lat = 53.2076
|long = 22.7733
|adres = plac Stefana Czarnieckiego
|wskazówki = W centrum rynku.
|dodatkowe informacje = Jeden z charakterystycznych elementów Tykocina i ważny punkt orientacyjny podczas zwiedzania miasta.
}}

* {{Listing
|type = see
|name = Kościół Trójcy Przenajświętszej
|lat = 53.2071
|long = 22.7749
|adres = plac Stefana Czarnieckiego 10, 16-080 Tykocin
|wskazówki = Wschodnia pierzeja rynku.
|image = Tykocin,_Kościół_Świętej_Trójcy_w_Tykocinie,_KsP.jpg
|wikidata = Q935777
|wikipedia = Kościół Świętej Trójcy w Tykocinie
|dodatkowe informacje = Monumentalna późnobarokowa świątynia z XVIII wieku, tworząca wraz z dwiema wieżami i arkadowymi skrzydłami charakterystyczne zamknięcie placu Czarnieckiego.
}}

* {{Listing
|type = see
|name = Alumnat
|lat = 53.2081598097629
|long = 22.773927948679948
|www = http://alumnat.eu/
|adres = ul. Poświętna 1, 16-080 Tykocin
|wskazówki = Nad Narwią, obok kościoła i placu Czarnieckiego.
|image = Hotel_Alumnat_Tykocin.jpg
|wikidata = Q935778
|wikipedia = Alumnat – Zakład Dla Inwalidów Wojennych w Tykocinie
|telefon = +48 600 941 351
|dodatkowe informacje = Zabytkowy XVII-wieczny zakład dla weteranów wojennych, jeden z najbardziej charakterystycznych budynków miasta.
}}

* {{Listing
|type = see
|name = Zespół Klasztorny Bernardynów
|lat = 53.20366
|long = 22.77139
|adres = ul. Klasztorna, 16-080 Tykocin
|wskazówki = Około 500 m na południe od placu Czarnieckiego.
|image = Tykocin_-_klasztor_bernardynow_-_ndx_-_01.JPG
|wikipedia = Zespół Klasztorny Bernardynów w Tykocinie
|dodatkowe informacje = Rozległy późnobarokowy zespół klasztorny wzniesiony w XVIII wieku. Wspólnie z kościołem, synagogami i zamkiem należy do najważniejszych zabytków Tykocina.
}}

* {{Listing
|type = see
|name = Wiatrak koźlak
|lat = 53.204197
|long = 22.778950
|wskazówki = Przy wschodniej części miasta.
|wikidata = Q935784
|wikipedia = Wiatrak koźlak w Tykocinie
|dodatkowe informacje = Zabytkowy drewniany wiatrak typu koźlak z 1887 roku.
}}

[[Plik:Tykocin - cmentarz żydowski - ndx - 3.JPG|mały|prawo|Cmentarz żydowski w Tykocinie]]

* {{Listing
|type = see
|name = Cmentarz żydowski
|lat = 53.20453
|long = 22.75847
|adres = ul. Holendry, 16-080 Tykocin
|wskazówki = Na zachodnim krańcu miasta, około 1 km od Wielkiej Synagogi.
|image = Tykocin_-_cmentarz_żydowski_-_ndx_-_3.JPG
|wikidata = Q935785
|wikipedia = Cmentarz żydowski w Tykocinie
|dodatkowe informacje = Jeden z najstarszych cmentarzy żydowskich w Polsce, założony w XVI wieku. Zachowała się część dawnych macew.
}}

* {{Listing
|type = see
|name = Bulwar nad Narwią
|lat = 53.2084
|long = 22.7731
|wskazówki = Wzdłuż południowego brzegu Narwi w centrum Tykocina, w pobliżu Alumnatu i mostu.
|image = 2013_Bridge_over_Narew_in_Tykocin_-_05.jpg
|dodatkowe informacje = Pieszo-rowerowa ścieżka rekreacyjno-edukacyjna nad Narwią o długości około 730 m. Wyposażona jest w ławki, oświetlenie i tablice edukacyjne. To jedno z najlepszych miejsc na spokojny spacer, obserwację rzeki i fotografowanie panoramy Tykocina.
}}

== Co robić ==

=== Spacer po Tykocinie ===
Najważniejsze zabytki można zobaczyć podczas kilkukilometrowego spaceru. Dobrym punktem rozpoczęcia jest plac Czarnieckiego.

Proponowana trasa:
# '''Plac Stefana Czarnieckiego''' i pomnik hetmana.
# '''Kościół Trójcy Przenajświętszej'''.
# '''Plac Czarnieckiego 10 – muzeum domu'''.
# '''Alumnat'''.
# '''Bulwar nad Narwią''' i zabytkowy most.
# '''Zamek w Tykocinie'''.
# Powrót przez centrum do dawnej dzielnicy żydowskiej.
# '''Wielka Synagoga'''.
# '''Dom Talmudyczny'''.
# '''Cmentarz żydowski'''.
# '''Zespół Klasztorny Bernardynów'''.

Całość można przejść spokojnym tempem w kilka godzin, przeznaczając dodatkowy czas na zwiedzanie zamku i muzeum w synagodze.

=== Nad Narwią ===
[[Plik:2013 Bridge over Narew in Tykocin - 05.jpg|mały|Narew i most w Tykocinie]]

* {{Listing
|type = do
|name = FlisakPark Tykocin – Muzeum Narwi i rejsy
|lat = 53.20759
|long = 22.76653
|www = https://www.facebook.com/flisakparktykocin/
|adres = ul. Browarna 17, 16-080 Tykocin
|wskazówki = Nad Narwią, na zachód od historycznego centrum.
|telefon = +48 505 725 160
|dodatkowe informacje = Przystań turystyczna związana z Narwią. W sezonie organizowane są rejsy tramwajem wodnym „Malinka”; działa również niewielkie Muzeum Narwi. Terminy rejsów zależą od sezonu i poziomu wody.
}}

Bulwar i przystań pozwalają zobaczyć Tykocin od strony Narwi. Dolina rzeki jest również atrakcyjna dla obserwatorów ptaków i fotografów przyrody.

=== Turystyka rowerowa ===
Tykocin leży w jednym z najciekawszych obszarów turystyki rowerowej na Podlasiu. Teren jest w większości płaski, dzięki czemu większość tras nie wymaga dużego doświadczenia.

==== Green Velo ====
Przez Tykocin przebiega '''[https://greenvelo.pl/ Wschodni Szlak Rowerowy Green Velo]'''. Szlak łączy miasto m.in. z Jeżewem Starym, Rzędzianami oraz siecią tras prowadzących w kierunku Białegostoku i Narwiańskiego Parku Narodowego.

Odcinek z Tykocina w kierunku Jeżewa Starego jest wspólny z fragmentem Obwodnicy Rowerowej Narwiańskiego Parku Narodowego.

==== Tykocin – Pentowo – Kiermusy ====
Jedna z najlepszych krótkich wycieczek z miasta:
:''Tykocin → Pentowo → Kiermusy → Tykocin''.

Odległości są niewielkie:
* Tykocin – Pentowo: około 1,5 km,
* Pentowo – Kiermusy: około 3 km,
* Kiermusy – Tykocin: około 4–5 km.

Trasę można połączyć ze zwiedzaniem Europejskiej Wsi Bocianiej, Kiermus i doliny Narwi.

==== Pętla „Ku granicy dawnej Polski” ====
Oznakowana częściowo trasa wycieczkowa o długości około 29 km:
:''Jeżewo Stare → Tykocin → Pentowo → Kiermusy → Nieciecie → Łopuchowo → Zawady → Jeżewo Stare''.

Na trasie znajdują się zabytki Tykocina, Europejska Wieś Bociania, Kiermusy, krajobrazy doliny Narwi i niewielkie podlaskie miejscowości. Trasę można rozpocząć również w Tykocinie.

==== Obwodnica Rowerowa Narwiańskiego Parku Narodowego ====
Dłuższa, znakowana na niebiesko trasa o długości około 87 km:
:''[[Choroszcz]] → węzeł Tykocin → Tykocin → Kurowo → Łapy → Suraż → Turośń Dolna → Choroszcz''.

Trasa prowadzi przede wszystkim drogami asfaltowymi. Między Tykocinem i Jeżewem Starym pokrywa się ze szlakiem Green Velo. Jest dobrą propozycją na całodniową wycieczkę dla bardziej doświadczonych rowerzystów.

==== Podlaski Szlak Bociani ====
Przez okolice Tykocina przebiega również '''[https://podlaskie.travel/trasy-rowerowe/podlaski-szlak-bociani Podlaski Szlak Bociani]''', oznakowany kolorem czerwonym. Cała trasa ma ponad 400 km i prowadzi przez dużą część województwa podlaskiego. W rejonie Tykocina łączy m.in. okolice Pentowa, miasta i doliny Narwi.

To dobra trasa dla osób zainteresowanych przyrodą, obserwacją ptaków i fotografią.

== Najbliższe okolice ==

=== Pentowo i Kiermusy ===
[[Plik:Pentowo - European stork village - 11.jpg|mały|Wieża obserwacyjna w Pentowie]]

* {{Listing
|type = see
|name = Dwór Pentowo – Europejska Wieś Bociania
|lat = 53.206724
|long = 22.737604
|www = https://www.pentowo.pl/
|adres = Kolonia Kaczorowo 39, 16-080 Tykocin
|wskazówki = Około 1,5–2 km na zachód od Tykocina; łatwy dojazd rowerem.
|image = Pentowo_-_European_stork_village_-_11.jpg
|telefon = +48 505 929 925
|dodatkowe informacje = Ponadstuletni dwór nad starorzeczem Narwi oraz Europejska Wieś Bociania. Na terenie posiadłości znajdują się liczne gniazda bociana białego i wieże obserwacyjne. Najciekawiej jest w sezonie obecności bocianów.
}}

* {{Listing
|type = see
|name = Kiermusy – Dworek nad Łąkami
|lat = 53.203888
|long = 22.710352
|www = https://kiermusy.com.pl/
|adres = Kiermusy 12, 16-080 Tykocin
|wskazówki = Około 4–5 km na zachód od Tykocina; dogodny dojazd rowerem.
|telefon = +48 501 607 566
|email = promocja@kiermusy.com.pl
|dodatkowe informacje = Kompleks turystyczny nawiązujący stylistyką do dawnego dworu szlacheckiego. Działa tu Karczma Rzym i baza noclegowa. Kiermusy można łatwo połączyć w jednej wycieczce z Pentowem.
}}

=== Parki narodowe ===
[[Plik:Narwiański Park Narodowy Waniewo.jpg|mały|Narwiański Park Narodowy]]

* {{Listing
|type = see
|name = [[Narwiański Park Narodowy]]
|www = https://npn.gov.pl/
|adres = Kurowo 10, 18-204 Kobylin-Borzymy
|wskazówki = Na południowy wschód od Tykocina. Do Kurowa prowadzi również Obwodnica Rowerowa Narwiańskiego Parku Narodowego.
|image = Narwiański_Park_Narodowy_01.jpg
|wikipedia = Narwiański Park Narodowy
|telefon = +48 85 718 14 17
|dodatkowe informacje = Park chroniący wielokorytową dolinę Narwi. Najważniejsze atrakcje to rozlewiska, kładki, punkty obserwacyjne, spływy kajakowe i siedziba parku w zabytkowym dworze w Kurowie.
}}

* {{Listing
|type = see
|name = [[Biebrzański Park Narodowy]]
|www = https://bbpn.gov.pl/
|adres = Osowiec-Twierdza 8, 19-110 Goniądz
|wskazówki = Dalsza wycieczka na północ od Tykocina; najlepiej samochodem lub rowerem w ramach dłuższej wyprawy.
|image = Biebrzański_Park_Narodowy_01.jpg
|wikipedia = Biebrzański Park Narodowy
|telefon = +48 85 738 30 00
|dodatkowe informacje = Największy park narodowy w Polsce, chroniący rozległe Bagna Biebrzańskie. Szczególnie interesujący dla obserwatorów ptaków i dzikiej przyrody.
}}

Inne miejsca warte odwiedzenia:
* [[Choroszcz]] – pałac Branickich i park, możliwość połączenia wycieczki z trasą rowerową Narwiańskiego Parku Narodowego,
* [[Knyszyn]] – niewielkie historyczne miasto na północny wschód od Tykocina,
* Strękowa Góra – punkt widokowy nad doliną Narwi i okolice początku Carskiej Drogi.

== Zakupy ==

* {{Listing 
|type = buy 
|name = Delikatesy Smak
|lat = 53.20743152315896
|long = 22.770969353352307
|adres = ul. Złota 1, 16-080 Tykocin 
|wskazówki = W centrum miasta.
|dodatkowe informacje = Sklep spożywczy przydatny podczas krótkiego pobytu i wycieczek rowerowych.
}}

* {{Listing 
|type = buy 
|name = Lewiatan 
|lat = 53.207035 
|long = 22.768034 
|adres = ul. Sokołowska 1, 16-080 Tykocin 
|wskazówki = W centrum miasta.
|dodatkowe informacje = Sklep spożywczy.
}}


== Gastronomia ==

* {{listing
|name=Pierogi na Narwi
|type=eat
|lat=53.208484
|long=22.772909
|www=https://www.facebook.com/p/Pierogi-na-Narwi-100083273255857/
|adres=ul. Puchalskiego, 16-080 Tykocin
|wskazówki=na pontonie na Narwi, tuż przy moście drogowym, po stronie zamku
|dodatkowe informacje=Sezonowy restobar na wodzie specjalizujący się w ręcznie robionych pierogach. Lokal znajduje się bezpośrednio na Narwi i dysponuje miejscami z widokiem na rzekę oraz zabytkową część Tykocina. Oprócz pierogów dostępne są m.in. kawa i napoje. Przed wizytą poza sezonem letnim warto sprawdzić aktualne dni i godziny otwarcia.
}}

* {{listing
|name=u Klemensa
|type=eat
|lat=53.207757
|long=22.771279
|www=https://uklemensa.com/
|adres=plac Czarnieckiego 2, 16-080 Tykocin
|wskazówki=przy zachodnim krańcu placu Czarnieckiego, przy przejściu w kierunku ul. Browarnej i Narwi
|telefon=+48 882 436 911
|email=recepcja@uklemensa.com
|dodatkowe informacje=Restauracja w zabytkowym budynku przy rynku, otwarta w 2026 roku. Menu nawiązuje do kuchni polskiej i kresowej. W tym samym obiekcie działa galeria sztuki prezentująca m.in. ręcznie wykonywaną ceramikę oraz pokoje gościnne.
}}

* {{listing
|name=Dom pod Czarnym Bocianem
|type=eat
|lat=53.20823753617558
|long=22.775910645360636
|www=https://www.czarnybocian.pl/polski.php
|adres=ul. Poświętna 16, 16-080 Tykocin
|wskazówki=nad Narwią, blisko rynku
|telefon=+48 85 718 16 14
|dodatkowe informacje=Restauracja i obiekt noclegowy w zabytkowej części miasta.
}}

* {{listing
|name=Restauracja Tejsza
|type=eat
|lat=53.20656
|long=22.76674
|www=https://www.facebook.com/Restauracja-Tejsza-120402841324444/
|adres=ul. Kozia 2, 16-080 Tykocin
|wskazówki=przy kompleksie Wielkiej Synagogi i Domu Talmudycznego
|dodatkowe informacje=Restauracja kojarzona przede wszystkim z kuchnią żydowską i regionalną.
}}

* {{listing
|name=Restauracja Zamkowa
|type=eat
|lat=53.21310932756459
|long=22.770604240711428
|www=https://zamekwtykocinie.pl/
|adres=ul. Puchalskiego 3, 16-080 Tykocin
|wskazówki=w Zamku w Tykocinie
|telefon=+48 85 718 73 72
|email=biuro@zamekwtykocinie.pl
|dodatkowe informacje=Restauracja działająca w kompleksie zamkowym.
}}

* {{listing
|name=Alumnat
|type=eat
|lat=53.208250329934415
|long=22.77373624496222
|www=http://alumnat.eu/
|adres=ul. Poświętna 1, 16-080 Tykocin
|wskazówki=przy Narwi i placu Czarnieckiego
|telefon=+48 600 941 351
|dodatkowe informacje=Restauracja w zabytkowym Alumnacie.
}}

* {{listing
|name=Opowieści z Narwi
|type=eat
|lat=53.20734
|long=22.773216
|adres=pl. Stefana Czarnieckiego 9, 16-080 Tykocin
|wskazówki=w historycznym centrum
|telefon=660 191 251
|email=tykocinski@o2.pl
|dodatkowe informacje=Restauracja w pobliżu rynku i Narwi.
}}

* {{listing
|name=Karczma Rzym
|type=eat
|lat=53.203888
|long=22.710352
|www=https://kiermusy.com.pl/
|adres=Kiermusy 12, 16-080 Tykocin
|wskazówki=w Kiermusach, około 4–5 km od Tykocina
|telefon=501 607 566
|email=karczmarzym@kiermusy.com.pl
|dodatkowe informacje=Restauracja specjalizująca się w kuchni polskiej i regionalnej, urządzona w stylu nawiązującym do tradycji szlacheckiej.
}}

* {{listing
|name=Villa Regent
|type=eat
|lat=53.20696
|long=22.76783
|www=https://villaregent.eu/
|adres=ul. Sokołowska 3, 16-080 Tykocin
|wskazówki=w pobliżu dawnej dzielnicy żydowskiej
|dodatkowe informacje=Restauracja i obiekt noclegowy.
}}

* {{listing
|name=Zapiekanki
|type=eat
|lat=53.2068
|long=22.7745
|adres=ul. Klasztorna 3, 16-080 Tykocin
|wskazówki=w centrum
|dodatkowe informacje=Bar z przekąskami.
}}

* {{listing
|name=Narwianka – Bar na Wodzie
|type=eat
|lat=53.20759
|long=22.76653
|adres=ul. Browarna 17, 16-080 Tykocin
|wskazówki=na terenie FlisakParku nad Narwią
|telefon=505 725 160
|dodatkowe informacje=Sezonowy bar nad rzeką, w sąsiedztwie przystani i rejsów „Malinką”. Nie należy go mylić z położonym przy moście restobarem Pierogi na Narwi.
}}

* {{listing
|name=Tykocin Bistro
|type=eat
|lat=53.2067
|long=22.7744
|www=https://www.facebook.com/tykocinbistro/
|adres=plac Stary Rynek 8, 16-080 Tykocin
|wskazówki=w centrum miasta
|telefon=574 808 685
|dodatkowe informacje=Bistro.
}}

== Wydarzenia ==

Tykocin ma rozbudowany kalendarz wydarzeń, szczególnie od późnej wiosny do wczesnej jesieni. Aktualne terminy publikuje [https://kulturatykocin.pl/kalendarz-wydarzen/ Port Kultury Tykocin]. Wśród wydarzeń związanych szczególnie z historią miasta są dwie duże rekonstrukcje XVII-wieczne – zimowy Szturm Zamku oraz letni Obóz Wojsk Rzeczypospolitej.

* {{Listing
|type = do
|name = Szturm Zamku w Tykocinie
|lat = 53.21310972902754
|long = 22.770608018655132
|www = https://kulturatykocin.pl/
|adres = Zamek w Tykocinie, ul. Puchalskiego 3
|wskazówki = Odbywa się zimą; termin kolejnej edycji należy sprawdzić w kalendarzu wydarzeń.
|dodatkowe informacje = Duża inscenizacja historyczna nawiązująca do walk o zamek podczas potopu szwedzkiego. W widowisku uczestniczą grupy rekonstrukcyjne odtwarzające wojska Rzeczypospolitej i szwedzkie, piechotę, jazdę oraz artylerię. W 2026 roku odbyła się dwunasta edycja wydarzenia.
}}

* {{Listing
|type = do
|name = Obóz Wojsk Rzeczypospolitej XVII wieku
|www = https://kulturatykocin.pl/2026/07/08/oboz-wojsk-rzeczypospolitej-xvii-w/
|adres = plac przy ul. Klasztornej i przestrzeń historycznego centrum Tykocina
|wskazówki = Letnie wydarzenie rekonstrukcyjne; w 2026 roku odbyło się od 31 lipca do 2 sierpnia.
|dodatkowe informacje = Kilkudniowy obóz rekonstrukcyjny prezentujący życie i wojskowość XVII-wiecznej Rzeczypospolitej. W programie odbywają się pokazy husarskie, historyczne potyczki i musztra, prezentacje broni i wyposażenia, możliwość zwiedzania obozu i rozmów z rekonstruktorami, koncert muzyki dawnej, przemarsz wojsk przez Tykocin na zamek oraz pokazy artyleryjskie. Organizatorem wydarzenia jest m.in. Komputowa Chorągiew Stefana Czarnieckiego i Port Kultury Tykocin.
}}

* {{Listing
|type = do
|name = Dni Tykocina
|www = https://kulturatykocin.pl/
|adres = Tykocin
|wskazówki = Zwykle odbywają się na początku lata.
|dodatkowe informacje = Kilkudniowe święto miasta obejmujące koncerty, wydarzenia historyczne, sportowe i rodzinne. Część imprez odbywa się na placu przy ul. Klasztornej oraz w historycznym centrum.
}}

* {{Listing
|type = do
|name = Tykocin – Nadzieja w Chórze
|www = https://kulturatykocin.pl/
|adres = Kościół Trójcy Przenajświętszej, plac Czarnieckiego
|wskazówki = Odbywa się wiosną; aktualny termin należy sprawdzić w kalendarzu Portu Kultury.
|dodatkowe informacje = Ogólnopolski konkurs i festiwal muzyki sakralnej organizowany w barokowym kościele Trójcy Przenajświętszej. W 2026 roku odbyła się dziewiąta edycja wydarzenia.
}}

* {{Listing
|type = do
|name = Królewskie Śpiewanie
|www = https://kulturatykocin.pl/
|adres = Tykocin
|wskazówki = Festiwal odbywa się latem; w 2026 roku zaplanowano go na 23–25 lipca.
|dodatkowe informacje = Kilkudniowe wydarzenie muzyczne odbywające się w historycznej scenerii miasta.
}}

* {{Listing
|type = do
|name = Tykocińska Biesiada Miodowa
|www = https://kulturatykocin.pl/
|adres = plac przy ul. Klasztornej, Tykocin
|wskazówki = Odbywa się zwykle w sierpniu.
|dodatkowe informacje = Jedna z największych cyklicznych imprez w Tykocinie, poświęcona pszczelarstwu, miodom i produktom regionalnym. Towarzyszą jej stoiska lokalnych producentów, kiermasz, gastronomia, występy i koncerty. W 2026 roku odbywa się XXVII edycja.
}}

* {{Listing
|type = do
|name = Noc Muzeów – zwiedzanie Tykocina o zmierzchu
|www = https://kulturatykocin.pl/
|adres = historyczne centrum Tykocina
|wskazówki = Zwykle w maju.
|dodatkowe informacje = Wieczorne wydarzenie łączące spacer po mieście ze zwiedzaniem jego zabytków i poznawaniem historii Tykocina. Poszczególne edycje obejmują m.in. rynek, synagogę, kościół oraz zamek.
}}

* {{Listing
|type = do
|name = Jarmark Staroci w Kiermusach
|lat = 53.203888
|long = 22.710352
|www = https://kiermusy.com.pl/
|adres = Kiermusy 12, 16-080 Tykocin
|wskazówki = Zwykle w pierwszą niedzielę miesiąca; przed przyjazdem warto sprawdzić aktualny termin.
|telefon = 501 607 566
|email = promocja@kiermusy.com.pl
|dodatkowe informacje = Duży regionalny targ staroci, antyków, rękodzieła i przedmiotów kolekcjonerskich.
}}

== Informacje turystyczne ==
[[Plik:Tykocin, Złota 2, KsP 01.jpg|mały|prawo|Port Kultury Tykocin przy ul. Złotej 2]]

* {{listing
|type=contact
|name=Port Kultury Tykocin – Punkt Informacji Turystycznej
|lat=53.20733
|long=22.771212
|www=https://kulturatykocin.pl/
|adres=ul. Złota 2, 16-080 Tykocin
|wskazówki=przy zachodniej części placu Czarnieckiego, kilka minut pieszo od kościoła i Alumnatu
|telefon=+48 85 718 16 06
|dodatkowe informacje=Port Kultury jest jednocześnie miejskim centrum kultury i punktem informacji turystycznej. Można tu uzyskać informacje o zabytkach, aktualnych wydarzeniach, zwiedzaniu Tykocina i okolic oraz usługach przewodnickich. Instytucja organizuje koncerty, warsztaty artystyczne, wystawy, kino plenerowe, spacery i zwiedzanie miasta, wydarzenia rekonstrukcyjne, imprezy rodzinne oraz największe wydarzenia miejskie, m.in. Dni Tykocina i Tykocińską Biesiadę Miodową. Przed wizytą warto sprawdzić aktualny kalendarz, ponieważ oferta zmienia się w ciągu roku.
}}

Port Kultury prowadzi [https://kulturatykocin.pl/kalendarz-wydarzen/ kalendarz wydarzeń], w którym publikowane są również mniejsze imprezy, warsztaty, spacery z przewodnikiem, koncerty, wystawy i wydarzenia plenerowe. Instytucja publikuje także lokalne czasopismo [https://kulturatykocin.pl/polecamy/ „Czas Tykocina”], którego bieżące i archiwalne numery są dostępne online.

=== Zwiedzanie z przewodnikiem ===
Port Kultury publikuje informacje o organizowanych spacerach i zwiedzaniu Tykocina. Możliwe jest również umówienie indywidualnego przewodnika. Aktualną listę przewodników i dane kontaktowe można znaleźć w [https://kulturatykocin.pl/turystyka/ serwisie turystycznym Portu Kultury].


== Noclegi ==
[[Plik:Hotel Alumnat Tykocin.jpg|mały|Hotel w zabytkowym Alumnacie]]
[[Plik:Pisłudskiego Street in Tykocin, close to the Great Synagogue.jpg|mały|Villa Regent w dawnej dzielnicy żydowskiej]]

* {{listing
|name=Dom pod Czarnym Bocianem
|type=sleep
|lat=53.20823753617558
|long=22.775910645360636
|www=https://www.czarnybocian.pl/polski.php
|adres=ul. Poświętna 16, 16-080 Tykocin
|wskazówki=nad Narwią, w pobliżu rynku
|telefon=+48 85 718 16 14
|dodatkowe informacje=Pokoje w historycznej części miasta.
}}

* {{listing
|name=Pensjonat Austeria u Augusta
|type=sleep
|lat=53.20723406828596
|long=22.773289288229396
|www=http://www.austeria.tiu.pl/
|adres=pl. Czarnieckiego 11, 16-080 Tykocin
|wskazówki=przy rynku
|dodatkowe informacje=Pokoje w samym historycznym centrum.
}}

* {{listing
|name=Alumnat
|type=sleep
|lat=53.20807091278447
|long=22.77400620244861
|www=http://alumnat.eu/
|adres=ul. Poświętna 1, 16-080 Tykocin
|wskazówki=nad Narwią i przy placu Czarnieckiego
|telefon=+48 600 941 351
|dodatkowe informacje=Noclegi w jednym z najbardziej charakterystycznych zabytków Tykocina.
}}

* {{listing
|name=Komoda Tykocin
|type=sleep
|lat=53.20756494384301
|long=22.78816125053531
|adres=ul. 11 Listopada 56, 16-080 Tykocin
|wskazówki=na wschód od historycznego centrum
|telefon=+48 728 488 576
|dodatkowe informacje=Apartamenty z dostępem do ogrodu.
}}

* {{listing
|name=Przystanek Tykocin
|type=sleep
|lat=53.20578758152479
|long=22.77368449242483
|www=https://przystanektykocin.pl/
|adres=ul. Choroszczańska 25, 16-080 Tykocin
|wskazówki=około 200 m od historycznego centrum
|dodatkowe informacje=Całoroczne domki gościnne i apartamenty.
}}

* {{listing
|name=Kurnik Polski
|type=sleep
|lat=53.173160962988256
|long=22.775936150704904
|www=http://kurnikpolski.com/
|adres=Kolonia Nowe Miasto 10, 16-080 Tykocin
|wskazówki=na południe od miasta, w spokojnej okolicy
|telefon=+48 601 955 795
|dodatkowe informacje=Pokoje 2-, 3- i 4-osobowe z łazienkami.
}}

* {{listing
|name=Domek Wiejski
|type=sleep
|lat=53.20395677297963
|long=22.773058171932593
|www=https://www.facebook.com/p/Domek-wiejski-w-Tykocinie-100083271236275/
|adres=ul. Klasztorna 5, 16-080 Tykocin
|wskazówki=blisko centrum
|telefon=+48 698 691 122
|dodatkowe informacje=Pokoje w drewnianym domu.
}}

== Informacje turystyczne ==
[[Plik:Tykocin, Złota 2, KsP 01.jpg|mały|prawo|Budynek Portu Kultury i Punktu Informacji Turystycznej]]

* {{listing
|type=contact
|name=Punkt Informacji Turystycznej w Porcie Kultury
|lat=53.20733
|long=22.771212
|www=https://kulturatykocin.pl/turystyka/
|adres=ul. Złota 2, 16-080 Tykocin
|wskazówki=przy placu Czarnieckiego
|telefon=+48 85 718 16 06
|dodatkowe informacje=Informacje o zwiedzaniu miasta, wydarzeniach, atrakcjach Tykocina i okolic oraz usługach przewodnickich.
}}

Aktualne informacje o imprezach organizowanych w mieście publikuje [https://kulturatykocin.pl/kalendarz-wydarzen/ kalendarz wydarzeń Portu Kultury].

{{Jest w|Powiat białostocki}}

[[Kategoria:Województwo podlaskie]]</text>
      <sha1>1zk68hwmasz6bc3m2blk0ylratdsxty</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>158433</id>
      <parentid>158432</parentid>
      <timestamp>2026-08-24T14:00:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>KrzysztofPoplawski</username>
        <id>4279</id>
      </contributor>
      <origin>158433</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="33838" sha1="hpd9huvsqv3muz1pvyhybg01cxwx4v9" xml:space="preserve">{{Top-banner|Tykocin banner.jpg}}
{{Miasto infobox
|widok=Tykocin z lotu ptaka.jpg
|państwo=[[Polska]]
|region=[[Województwo podlaskie]]
|www=https://umtykocin.pl/
|kod pocztowy=16-080
}}

'''Tykocin''' to niewielkie podlaskie miasto położone nad [[w:Narew|Narwią]], około 30 km na zachód od [[Białystok|Białegostoku]]. Jest jednym z najciekawszych historycznych miasteczek Podlasia, z zachowanym barokowym układem urbanistycznym, zamkiem, zespołem klasztornym, kościołem oraz zabytkami dawnej społeczności żydowskiej. Tykocin jest również dobrym punktem wypadowym nad Narew, do Pentowa, Kiermus oraz [[Narwiański Park Narodowy|Narwiańskiego Parku Narodowego]].

[[Plik:Tykocin kosciol Sw Trojcy i pomnik.jpg|mały|Kościół Trójcy Przenajświętszej i pomnik Stefana Czarnieckiego]]
{{Mapframe |53.205556|22.770833|zoom=14|height=400|width=400|grupy=transport,zobacz,natura,jedzenie,bar,nocleg,atrakcja,zakupy,alarm,zdrowie,zabytek,kontakt,nauka,punkt,rower,parking,obszar,zobacz}}

== Historia ==
Miasto Tykocin zostało lokowane na prawie chełmińskim przez księcia mazowieckiego Janusza I w 1425 roku. Niedługo później książę Witold wcielił je do Wielkiego Księstwa Litewskiego. Władca nadał okoliczne ziemie Gasztołdom, dzięki którym Tykocin zaczął się intensywnie rozwijać. Prowadzono akcję kolonizacyjną, ufundowano kościół, klasztor bernardynów i cerkiew oraz powstała gmina żydowska.

Po wygaśnięciu rodu Gasztołdów miasto stało się własnością monarszą, a Zygmunt II August ustanowił tu starostwo i nakazał rozbudowę zamku, który pełnił funkcje rezydencji, skarbca i fortecy. Tykocin leżał przy ważnym trakcie prowadzącym w kierunku Litwy i [[Wilno|Wilna]].

W XVII wieku miasto dotknęły epidemie i wojny. W czasie potopu szwedzkiego zamek został zajęty przez wojska szwedzkie, a okolice stały się miejscem działań wojennych. W XVIII wieku rozwój miasta wspierał Jan Klemens Branicki. Z jego inicjatywy przebudowano układ urbanistyczny, powstał kościół Trójcy Przenajświętszej i wzniesiono nowy zespół klasztorny.

W 1795 roku, w wyniku trzeciego rozbioru Rzeczypospolitej, Tykocin znalazł się w zaborze pruskim. Po pokoju w [[Sowieck|Tylży]] od 1807 roku należał do Księstwa Warszawskiego, a od 1815 roku do Królestwa Polskiego. W 1831 roku w pobliżu miasta doszło do walk powstania listopadowego.

Przed II wojną światową znaczną część mieszkańców Tykocina stanowili Żydzi. W czasie okupacji niemieckiej społeczność żydowska miasta została wymordowana, przede wszystkim podczas masowej egzekucji w pobliskim lesie w Łopuchowie w sierpniu 1941 roku. Tykocin utracił prawa miejskie w 1950 roku i odzyskał je w 1992 roku.

== Dojazd ==

=== Pociągiem ===
Tykocin nie posiada stacji kolejowej. Najbliższa stacja kolejowa znajduje się w [[w:Knyszyn|Knyszynie]], około 17 km od miasta. Zatrzymują się tam pociągi regionalne kursujące m.in. w kierunku [[Białystok|Białegostoku]] i [[Ełk|Ełku]].

Dla turystów przyjeżdżających z dalszych części Polski znacznie wygodniejszym punktem przesiadkowym jest '''Białystok'''. {{Listing
|type = go
|name = Stacja kolejowa Białystok
|lat = 53.13391
|long = 23.13596
|adres = ul. Kolejowa 5, 15-701 Białystok
|www = https://portalpasazera.pl/KatalogiStacji?stacja=Białystok
|wskazówki = Główny dworzec kolejowy Białegostoku.
|dodatkowe informacje = W bezpośrednim sąsiedztwie znajduje się dworzec autobusowy PKS Nova, z którego można kontynuować podróż do Tykocina. Przejście pomiędzy dworcami zajmuje kilka minut.
}}

{{Listing
|type = go
|name = Dworzec Autobusowy PKS Nova w Białymstoku
|lat = 53.1329
|long = 23.1372
|adres = ul. Bohaterów Monte Cassino 8, 15-873 Białystok
|www = https://pksnova.pl/
|wskazówki = Obok dworca kolejowego Białystok.
|dodatkowe informacje = Punkt przesiadkowy na regularne autobusy PKS Nova do Tykocina oraz na wakacyjną linię „Turystyczna Ósemka”.
}}

Dzięki sąsiedztwu obu dworców możliwy jest wygodny wariant podróży: '''pociąg do Białegostoku → przejście pieszo na dworzec autobusowy → autobus do Tykocina'''.

=== Autobusem ===
Regularne połączenia autobusowe pomiędzy [[Białystok|Białymstokiem]] a Tykocinem obsługuje [[w:Podlaska Komunikacja Samochodowa Nova|PKS Nova]]. Kursy odbywają się kilka razy dziennie, jednak rozkład zmienia się, dlatego przed podróżą najlepiej sprawdzić aktualne połączenie na [https://pksnova.pl/ stronie przewoźnika].

==== Turystyczna Ósemka ====
W okresie wakacyjnym dodatkową możliwością dojazdu jest '''[https://turystyczna8.podlaskie.travel/ Turystyczna Ósemka]''' – regionalna linia autobusowa typu ''hop-on, hop-off'', łącząca najważniejsze atrakcje turystyczne województwa podlaskiego.

W sezonie 2026 Tykocin znajduje się na zachodniej pętli A1:
:''[[Białystok]] – Pomigacze – Turośń Kościelna – Kurowo – '''Tykocin''' – [[Choroszcz]] – Białystok''.

Autobusy rozpoczynają trasę na Dworcu Autobusowym PKS Nova w Białymstoku. W sezonie 2026 linia kursuje od 2 lipca do 30 sierpnia, w czwartki, piątki, soboty i niedziele. Odjazdy pętli A1 z Białegostoku zaplanowano na 9:00, 12:30 i 15:00.

Bilet jest dzienny i umożliwia wielokrotne wysiadanie i ponowne wsiadanie na przystankach trasy. Dostępne są również bilety z miejscem na rower; liczba miejsc rowerowych jest ograniczona, dlatego warto kupić bilet wcześniej.

=== Samochodem ===
{{trasy|biernik=Tykocin|
{{trasy/wiersz
| symbol     = {{trasy/symbol|PL-W|671}}
| kierunekl  = N
| dużel      = [[w:Knyszyn|Knyszyn]]
| małel      = [[w:Krypno Kościelne|Krypno Kościelne]]
| kierunekp  = S
| dużep      = [[w:Sokoły (powiat wysokomazowiecki)|Sokoły]]
| małep      = [[w:Jeżewo Stare|Jeżewo Stare]]
}}
}}

Do Tykocina można również łatwo dojechać z drogi ekspresowej S8 przez węzeł Tykocin. Z Białegostoku podróż samochodem zajmuje zwykle około pół godziny.

=== Rowerem ===
Tykocin jest bardzo dobrym celem wycieczki rowerowej. Przez miasto i jego okolice przebiegają znakowane szlaki rowerowe, w tym '''Wschodni Szlak Rowerowy Green Velo''', '''Podlaski Szlak Bociani''' oraz '''Obwodnica Rowerowa Narwiańskiego Parku Narodowego'''.

Odcinek Green Velo umożliwia m.in. dojazd od strony Jeżewa Starego, Rzędzian i okolic Białegostoku. Tykocin jest również dobrym punktem rozpoczęcia krótszych wycieczek do Pentowa i Kiermus.

W sezonie wakacyjnym rower można zabrać również do autobusu „Turystycznej Ósemki”, po zakupieniu biletu obejmującego przewóz roweru.

== Poruszanie się ==
Historyczne centrum Tykocina jest niewielkie i najlepiej zwiedzać je pieszo. Od Wielkiej Synagogi do placu Czarnieckiego jest około 500 m, a z rynku do zamku nieco ponad kilometr.

Samochód nie jest potrzebny podczas zwiedzania centrum. Przydaje się natomiast przy wycieczkach do Kiermus, Narwiańskiego Parku Narodowego czy Biebrzańskiego Parku Narodowego.

Rower jest szczególnie wygodny przy zwiedzaniu okolic. Pentowo znajduje się około 1,5 km od Tykocina na przebiegu jednej z popularnych tras rowerowych, a Kiermusy około 4–5 km od centrum.

== Warto zobaczyć ==
[[Plik:Tykocin, Zespół zamku, przed 1469, KsP.jpg|mały|prawo|Zamek w Tykocinie]]
[[Plik:2013 Interior of the Great Synagogue in Tykocin - 34.jpg|mały|prawo|Wnętrze Wielkiej Synagogi]]
[[Plik:Tykocin - klasztor bernardynow - ndx - 01.JPG|mały|prawo|Zespół klasztorny Bernardynów]]

* {{Listing
|name = Zamek w Tykocinie
|type = see
|lat = 53.21310972902754
|long = 22.770608018655132
|www = https://zamekwtykocinie.pl/
|adres = ul. Puchalskiego 3, 16-080 Tykocin
|wskazówki = Na północnym brzegu Narwi, około 1 km od rynku.
|image = Tykocin_Castle.jpg
|telefon = +48 85 718 73 72
|wikidata = Q935774
|wikipedia = Zamek_w_Tykocinie
|dodatkowe informacje = Odbudowany zamek królewski. W obiekcie działają muzeum, restauracja i hotel. Z dziedzińca i wieży rozciąga się widok na dolinę Narwi.
}}

* {{Listing
|type = see
|name = Wielka Synagoga w Tykocinie
|lat = 53.20555
|long = 22.76696
|www = https://muzeumpodlaskie.pl/oddzialy/muzeum-w-tykocinie/
|adres = ul. Kozia 2, 16-080 Tykocin
|wskazówki = W dawnej żydowskiej części miasta, kilka minut pieszo od placu Czarnieckiego.
|image = Synagoga_w_Tykocinie_1.jpg
|wikidata = Q935775
|wikipedia = Wielka_Synagoga_w_Tykocinie
|telefon = +48 509 336 597
|email = synagoga@muzeum.bialystok.pl
|dodatkowe informacje = Jedna z najważniejszych zachowanych synagog barokowych w Polsce. W budynku mieści się część Muzeum w Tykocinie. Szczególnie interesujące są wnętrze, bima i hebrajskie inskrypcje na ścianach.
}}

* {{Listing
|type = see
|name = Dom Talmudyczny
|lat = 53.20658
|long = 22.76678
|www = https://muzeumpodlaskie.pl/oddzialy/muzeum-w-tykocinie/
|adres = ul. Kozia, 16-080 Tykocin
|wskazówki = Bezpośrednio przy Wielkiej Synagodze.
|image = Wielka_Synagoga_i_Dom_Talmudyczny_(Mała_Synagoga).jpg
|wikipedia = Mała Synagoga w Tykocinie
|telefon = +48 509 336 597
|email = synagoga@muzeum.bialystok.pl
|dodatkowe informacje = Dawny bejt midrasz, nazywany również Małą Synagogą. Obecnie część Muzeum w Tykocinie z wystawą poświęconą historii miasta.
}}
[[Plik:Plac Czarnieckiego 10, Tykocin.jpg|mały|Zabytkowy dom przy placu Czarnieckiego 10, mieszczący niewielkie muzeum historii Tykocina]]
* {{Listing
|type = see
|name = Plac Stefana Czarnieckiego
|lat = 53.2077
|long = 22.7732
|adres = plac Stefana Czarnieckiego, 16-080 Tykocin
|wskazówki = Historyczne centrum miasta.
|image = Tykocin_z_lotu_ptaka.jpg
|dodatkowe informacje = Rozległy barokowy rynek otoczony zabytkową zabudową. Jego główną dominantą jest kościół Trójcy Przenajświętszej, a w centrum stoi pomnik Stefana Czarnieckiego.
}}

* {{Listing
|type = see
|name = Plac Czarnieckiego 10 – muzeum domu
|lat = 53.207739
|long = 22.772876
|www = https://placczarnieckiego10.net/
|adres = plac Stefana Czarnieckiego 10, 16-080 Tykocin
|wskazówki = Przy północnej pierzei placu Czarnieckiego, w zabytkowym drewnianym domu.
|image = Plac Czarnieckiego 10, Tykocin.jpg
|wikidata = Q30570901
|telefon = +48 505 029 309
|godziny = pon.–niedz. 10:00–16:00
|dodatkowe informacje = Niewielkie muzeum domu i niezależny ośrodek dokumentujący historię Tykocina oraz jego mieszkańców. W zabytkowym domu mieszczańskim prezentowana jest m.in. multimedialna wystawa „133 opowieści. Tykocin w latach 1885–2018”, opowiadająca historię miasta poprzez losy jego mieszkańców. W obiekcie organizowane są również wystawy czasowe i działania poświęcone lokalnemu dziedzictwu. Działa tu Fundacja Centrum Badań nad Historią i Kulturą Małych Miast.
}}

* {{Listing
|type = see
|name = Pomnik Stefana Czarnieckiego
|lat = 53.2076
|long = 22.7733
|adres = plac Stefana Czarnieckiego
|wskazówki = W centrum rynku.
|dodatkowe informacje = Jeden z charakterystycznych elementów Tykocina i ważny punkt orientacyjny podczas zwiedzania miasta.
}}

* {{Listing
|type = see
|name = Kościół Trójcy Przenajświętszej
|lat = 53.2071
|long = 22.7749
|adres = plac Stefana Czarnieckiego 10, 16-080 Tykocin
|wskazówki = Wschodnia pierzeja rynku.
|image = Tykocin,_Kościół_Świętej_Trójcy_w_Tykocinie,_KsP.jpg
|wikidata = Q935777
|wikipedia = Kościół Świętej Trójcy w Tykocinie
|dodatkowe informacje = Monumentalna późnobarokowa świątynia z XVIII wieku, tworząca wraz z dwiema wieżami i arkadowymi skrzydłami charakterystyczne zamknięcie placu Czarnieckiego.
}}

* {{Listing
|type = see
|name = Alumnat
|lat = 53.2081598097629
|long = 22.773927948679948
|www = http://alumnat.eu/
|adres = ul. Poświętna 1, 16-080 Tykocin
|wskazówki = Nad Narwią, obok kościoła i placu Czarnieckiego.
|image = Hotel_Alumnat_Tykocin.jpg
|wikidata = Q935778
|wikipedia = Alumnat – Zakład Dla Inwalidów Wojennych w Tykocinie
|telefon = +48 600 941 351
|dodatkowe informacje = Zabytkowy XVII-wieczny zakład dla weteranów wojennych, jeden z najbardziej charakterystycznych budynków miasta.
}}

* {{Listing
|type = see
|name = Zespół Klasztorny Bernardynów
|lat = 53.20366
|long = 22.77139
|adres = ul. Klasztorna, 16-080 Tykocin
|wskazówki = Około 500 m na południe od placu Czarnieckiego.
|image = Tykocin_-_klasztor_bernardynow_-_ndx_-_01.JPG
|wikipedia = Zespół Klasztorny Bernardynów w Tykocinie
|dodatkowe informacje = Rozległy późnobarokowy zespół klasztorny wzniesiony w XVIII wieku. Wspólnie z kościołem, synagogami i zamkiem należy do najważniejszych zabytków Tykocina.
}}

* {{Listing
|type = see
|name = Wiatrak koźlak
|lat = 53.204197
|long = 22.778950
|wskazówki = Przy wschodniej części miasta.
|wikidata = Q935784
|wikipedia = Wiatrak koźlak w Tykocinie
|dodatkowe informacje = Zabytkowy drewniany wiatrak typu koźlak z 1887 roku.
}}

[[Plik:Tykocin - cmentarz żydowski - ndx - 3.JPG|mały|prawo|Cmentarz żydowski w Tykocinie]]

* {{Listing
|type = see
|name = Cmentarz żydowski
|lat = 53.20453
|long = 22.75847
|adres = ul. Holendry, 16-080 Tykocin
|wskazówki = Na zachodnim krańcu miasta, około 1 km od Wielkiej Synagogi.
|image = Tykocin_-_cmentarz_żydowski_-_ndx_-_3.JPG
|wikidata = Q935785
|wikipedia = Cmentarz żydowski w Tykocinie
|dodatkowe informacje = Jeden z najstarszych cmentarzy żydowskich w Polsce, założony w XVI wieku. Zachowała się część dawnych macew.
}}

* {{Listing
|type = see
|name = Bulwar nad Narwią
|lat = 53.2084
|long = 22.7731
|wskazówki = Wzdłuż południowego brzegu Narwi w centrum Tykocina, w pobliżu Alumnatu i mostu.
|image = 2013_Bridge_over_Narew_in_Tykocin_-_05.jpg
|dodatkowe informacje = Pieszo-rowerowa ścieżka rekreacyjno-edukacyjna nad Narwią o długości około 730 m. Wyposażona jest w ławki, oświetlenie i tablice edukacyjne. To jedno z najlepszych miejsc na spokojny spacer, obserwację rzeki i fotografowanie panoramy Tykocina.
}}

== Co robić ==

=== Spacer po Tykocinie ===
Najważniejsze zabytki można zobaczyć podczas kilkukilometrowego spaceru. Dobrym punktem rozpoczęcia jest plac Czarnieckiego.

Proponowana trasa:
# '''Plac Stefana Czarnieckiego''' i pomnik hetmana.
# '''Kościół Trójcy Przenajświętszej'''.
# '''Plac Czarnieckiego 10 – muzeum domu'''.
# '''Alumnat'''.
# '''Bulwar nad Narwią''' i zabytkowy most.
# '''Zamek w Tykocinie'''.
# Powrót przez centrum do dawnej dzielnicy żydowskiej.
# '''Wielka Synagoga'''.
# '''Dom Talmudyczny'''.
# '''Cmentarz żydowski'''.
# '''Zespół Klasztorny Bernardynów'''.

Całość można przejść spokojnym tempem w kilka godzin, przeznaczając dodatkowy czas na zwiedzanie zamku i muzeum w synagodze.

=== Nad Narwią ===
[[Plik:2013 Bridge over Narew in Tykocin - 05.jpg|mały|Narew i most w Tykocinie]]

* {{Listing
|type = do
|name = FlisakPark Tykocin – Muzeum Narwi i rejsy
|lat = 53.20759
|long = 22.76653
|www = https://www.facebook.com/flisakparktykocin/
|adres = ul. Browarna 17, 16-080 Tykocin
|wskazówki = Nad Narwią, na zachód od historycznego centrum.
|telefon = +48 505 725 160
|dodatkowe informacje = Przystań turystyczna związana z Narwią. W sezonie organizowane są rejsy tramwajem wodnym „Malinka”; działa również niewielkie Muzeum Narwi. Terminy rejsów zależą od sezonu i poziomu wody.
}}

Bulwar i przystań pozwalają zobaczyć Tykocin od strony Narwi. Dolina rzeki jest również atrakcyjna dla obserwatorów ptaków i fotografów przyrody.

=== Turystyka rowerowa ===
Tykocin leży w jednym z najciekawszych obszarów turystyki rowerowej na Podlasiu. Teren jest w większości płaski, dzięki czemu większość tras nie wymaga dużego doświadczenia.

==== Green Velo ====
Przez Tykocin przebiega '''[https://greenvelo.pl/ Wschodni Szlak Rowerowy Green Velo]'''. Szlak łączy miasto m.in. z Jeżewem Starym, Rzędzianami oraz siecią tras prowadzących w kierunku Białegostoku i Narwiańskiego Parku Narodowego.

Odcinek z Tykocina w kierunku Jeżewa Starego jest wspólny z fragmentem Obwodnicy Rowerowej Narwiańskiego Parku Narodowego.

==== Tykocin – Pentowo – Kiermusy ====
Jedna z najlepszych krótkich wycieczek z miasta:
:''Tykocin → Pentowo → Kiermusy → Tykocin''.

Odległości są niewielkie:
* Tykocin – Pentowo: około 1,5 km,
* Pentowo – Kiermusy: około 3 km,
* Kiermusy – Tykocin: około 4–5 km.

Trasę można połączyć ze zwiedzaniem Europejskiej Wsi Bocianiej, Kiermus i doliny Narwi.

==== Pętla „Ku granicy dawnej Polski” ====
Oznakowana częściowo trasa wycieczkowa o długości około 29 km:
:''Jeżewo Stare → Tykocin → Pentowo → Kiermusy → Nieciecie → Łopuchowo → Zawady → Jeżewo Stare''.

Na trasie znajdują się zabytki Tykocina, Europejska Wieś Bociania, Kiermusy, krajobrazy doliny Narwi i niewielkie podlaskie miejscowości. Trasę można rozpocząć również w Tykocinie.

==== Obwodnica Rowerowa Narwiańskiego Parku Narodowego ====
Dłuższa, znakowana na niebiesko trasa o długości około 87 km:
:''[[Choroszcz]] → węzeł Tykocin → Tykocin → Kurowo → Łapy → Suraż → Turośń Dolna → Choroszcz''.

Trasa prowadzi przede wszystkim drogami asfaltowymi. Między Tykocinem i Jeżewem Starym pokrywa się ze szlakiem Green Velo. Jest dobrą propozycją na całodniową wycieczkę dla bardziej doświadczonych rowerzystów.

==== Podlaski Szlak Bociani ====
Przez okolice Tykocina przebiega również '''[https://podlaskie.travel/trasy-rowerowe/podlaski-szlak-bociani Podlaski Szlak Bociani]''', oznakowany kolorem czerwonym. Cała trasa ma ponad 400 km i prowadzi przez dużą część województwa podlaskiego. W rejonie Tykocina łączy m.in. okolice Pentowa, miasta i doliny Narwi.

To dobra trasa dla osób zainteresowanych przyrodą, obserwacją ptaków i fotografią.

== Najbliższe okolice ==

=== Pentowo i Kiermusy ===
[[Plik:Pentowo - European stork village - 11.jpg|mały|Wieża obserwacyjna w Pentowie]]

* {{Listing
|type = see
|name = Dwór Pentowo – Europejska Wieś Bociania
|lat = 53.206724
|long = 22.737604
|www = https://www.pentowo.pl/
|adres = Kolonia Kaczorowo 39, 16-080 Tykocin
|wskazówki = Około 1,5–2 km na zachód od Tykocina; łatwy dojazd rowerem.
|image = Pentowo_-_European_stork_village_-_11.jpg
|telefon = +48 505 929 925
|dodatkowe informacje = Ponadstuletni dwór nad starorzeczem Narwi oraz Europejska Wieś Bociania. Na terenie posiadłości znajdują się liczne gniazda bociana białego i wieże obserwacyjne. Najciekawiej jest w sezonie obecności bocianów.
}}

* {{Listing
|type = see
|name = Kiermusy – Dworek nad Łąkami
|lat = 53.203888
|long = 22.710352
|www = https://kiermusy.com.pl/
|adres = Kiermusy 12, 16-080 Tykocin
|wskazówki = Około 4–5 km na zachód od Tykocina; dogodny dojazd rowerem.
|telefon = +48 501 607 566
|email = promocja@kiermusy.com.pl
|dodatkowe informacje = Kompleks turystyczny nawiązujący stylistyką do dawnego dworu szlacheckiego. Działa tu Karczma Rzym i baza noclegowa. Kiermusy można łatwo połączyć w jednej wycieczce z Pentowem.
}}

=== Parki narodowe ===
[[Plik:Narwiański Park Narodowy Waniewo.jpg|mały|Narwiański Park Narodowy]]

* {{Listing
|type = see
|name = [[Narwiański Park Narodowy]]
|www = https://npn.gov.pl/
|adres = Kurowo 10, 18-204 Kobylin-Borzymy
|wskazówki = Na południowy wschód od Tykocina. Do Kurowa prowadzi również Obwodnica Rowerowa Narwiańskiego Parku Narodowego.
|image = Narwiański_Park_Narodowy_01.jpg
|wikipedia = Narwiański Park Narodowy
|telefon = +48 85 718 14 17
|dodatkowe informacje = Park chroniący wielokorytową dolinę Narwi. Najważniejsze atrakcje to rozlewiska, kładki, punkty obserwacyjne, spływy kajakowe i siedziba parku w zabytkowym dworze w Kurowie.
}}

* {{Listing
|type = see
|name = [[Biebrzański Park Narodowy]]
|www = https://bbpn.gov.pl/
|adres = Osowiec-Twierdza 8, 19-110 Goniądz
|wskazówki = Dalsza wycieczka na północ od Tykocina; najlepiej samochodem lub rowerem w ramach dłuższej wyprawy.
|image = Biebrzański_Park_Narodowy_01.jpg
|wikipedia = Biebrzański Park Narodowy
|telefon = +48 85 738 30 00
|dodatkowe informacje = Największy park narodowy w Polsce, chroniący rozległe Bagna Biebrzańskie. Szczególnie interesujący dla obserwatorów ptaków i dzikiej przyrody.
}}

Inne miejsca warte odwiedzenia:
* [[Choroszcz]] – pałac Branickich i park, możliwość połączenia wycieczki z trasą rowerową Narwiańskiego Parku Narodowego,
* [[Knyszyn]] – niewielkie historyczne miasto na północny wschód od Tykocina,
* Strękowa Góra – punkt widokowy nad doliną Narwi i okolice początku Carskiej Drogi.

== Zakupy ==

* {{Listing 
|type = buy 
|name = Delikatesy Smak
|lat = 53.20743152315896
|long = 22.770969353352307
|adres = ul. Złota 1, 16-080 Tykocin 
|wskazówki = W centrum miasta.
|dodatkowe informacje = Sklep spożywczy przydatny podczas krótkiego pobytu i wycieczek rowerowych.
}}

* {{Listing 
|type = buy 
|name = Lewiatan 
|lat = 53.207035 
|long = 22.768034 
|adres = ul. Sokołowska 1, 16-080 Tykocin 
|wskazówki = W centrum miasta.
|dodatkowe informacje = Sklep spożywczy.
}}


== Gastronomia ==

* {{listing
|name=Pierogi na Narwi
|type=eat
|lat=53.208484
|long=22.772909
|www=https://www.facebook.com/p/Pierogi-na-Narwi-100083273255857/
|adres=ul. Puchalskiego, 16-080 Tykocin
|wskazówki=na pontonie na Narwi, tuż przy moście drogowym, po stronie zamku
|dodatkowe informacje=Sezonowy restobar na wodzie specjalizujący się w ręcznie robionych pierogach. Lokal znajduje się bezpośrednio na Narwi i dysponuje miejscami z widokiem na rzekę oraz zabytkową część Tykocina. Oprócz pierogów dostępne są m.in. kawa i napoje. Przed wizytą poza sezonem letnim warto sprawdzić aktualne dni i godziny otwarcia.
}}

* {{listing
|name=u Klemensa
|type=eat
|lat=53.207757
|long=22.771279
|www=https://uklemensa.com/
|adres=plac Czarnieckiego 2, 16-080 Tykocin
|wskazówki=przy zachodnim krańcu placu Czarnieckiego, przy przejściu w kierunku ul. Browarnej i Narwi
|telefon=+48 882 436 911
|email=recepcja@uklemensa.com
|dodatkowe informacje=Restauracja w zabytkowym budynku przy rynku, otwarta w 2026 roku. Menu nawiązuje do kuchni polskiej i kresowej. W tym samym obiekcie działa galeria sztuki prezentująca m.in. ręcznie wykonywaną ceramikę oraz pokoje gościnne.
}}

* {{listing
|name=Dom pod Czarnym Bocianem
|type=eat
|lat=53.20823753617558
|long=22.775910645360636
|www=https://www.czarnybocian.pl/polski.php
|adres=ul. Poświętna 16, 16-080 Tykocin
|wskazówki=nad Narwią, blisko rynku
|telefon=+48 85 718 16 14
|dodatkowe informacje=Restauracja i obiekt noclegowy w zabytkowej części miasta.
}}

* {{listing
|name=Restauracja Tejsza
|type=eat
|lat=53.20656
|long=22.76674
|www=https://www.facebook.com/Restauracja-Tejsza-120402841324444/
|adres=ul. Kozia 2, 16-080 Tykocin
|wskazówki=przy kompleksie Wielkiej Synagogi i Domu Talmudycznego
|dodatkowe informacje=Restauracja kojarzona przede wszystkim z kuchnią żydowską i regionalną.
}}

* {{listing
|name=Restauracja Zamkowa
|type=eat
|lat=53.21310932756459
|long=22.770604240711428
|www=https://zamekwtykocinie.pl/
|adres=ul. Puchalskiego 3, 16-080 Tykocin
|wskazówki=w Zamku w Tykocinie
|telefon=+48 85 718 73 72
|email=biuro@zamekwtykocinie.pl
|dodatkowe informacje=Restauracja działająca w kompleksie zamkowym.
}}

* {{listing
|name=Alumnat
|type=eat
|lat=53.208250329934415
|long=22.77373624496222
|www=http://alumnat.eu/
|adres=ul. Poświętna 1, 16-080 Tykocin
|wskazówki=przy Narwi i placu Czarnieckiego
|telefon=+48 600 941 351
|dodatkowe informacje=Restauracja w zabytkowym Alumnacie.
}}

* {{listing
|name=Opowieści z Narwi
|type=eat
|lat=53.20734
|long=22.773216
|adres=pl. Stefana Czarnieckiego 9, 16-080 Tykocin
|wskazówki=w historycznym centrum
|telefon=660 191 251
|email=tykocinski@o2.pl
|dodatkowe informacje=Restauracja w pobliżu rynku i Narwi.
}}

* {{listing
|name=Karczma Rzym
|type=eat
|lat=53.203888
|long=22.710352
|www=https://kiermusy.com.pl/
|adres=Kiermusy 12, 16-080 Tykocin
|wskazówki=w Kiermusach, około 4–5 km od Tykocina
|telefon=501 607 566
|email=karczmarzym@kiermusy.com.pl
|dodatkowe informacje=Restauracja specjalizująca się w kuchni polskiej i regionalnej, urządzona w stylu nawiązującym do tradycji szlacheckiej.
}}

* {{listing
|name=Villa Regent
|type=eat
|lat=53.20696
|long=22.76783
|www=https://villaregent.eu/
|adres=ul. Sokołowska 3, 16-080 Tykocin
|wskazówki=w pobliżu dawnej dzielnicy żydowskiej
|dodatkowe informacje=Restauracja i obiekt noclegowy.
}}

* {{listing
|name=Zapiekanki
|type=eat
|lat=53.2068
|long=22.7745
|adres=ul. Klasztorna 3, 16-080 Tykocin
|wskazówki=w centrum
|dodatkowe informacje=Bar z przekąskami.
}}

* {{listing
|name=Narwianka – Bar na Wodzie
|type=eat
|lat=53.20759
|long=22.76653
|adres=ul. Browarna 17, 16-080 Tykocin
|wskazówki=na terenie FlisakParku nad Narwią
|telefon=505 725 160
|dodatkowe informacje=Sezonowy bar nad rzeką, w sąsiedztwie przystani i rejsów „Malinką”. Nie należy go mylić z położonym przy moście restobarem Pierogi na Narwi.
}}

* {{listing
|name=Tykocin Bistro
|type=eat
|lat=53.2067
|long=22.7744
|www=https://www.facebook.com/tykocinbistro/
|adres=plac Stary Rynek 8, 16-080 Tykocin
|wskazówki=w centrum miasta
|telefon=574 808 685
|dodatkowe informacje=Bistro.
}}

== Wydarzenia ==

Tykocin ma rozbudowany kalendarz wydarzeń, szczególnie od późnej wiosny do wczesnej jesieni. Aktualne terminy publikuje [https://kulturatykocin.pl/kalendarz-wydarzen/ Port Kultury Tykocin]. Wśród wydarzeń związanych szczególnie z historią miasta są dwie duże rekonstrukcje XVII-wieczne – zimowy Szturm Zamku oraz letni Obóz Wojsk Rzeczypospolitej.

* {{Listing
|type = do
|name = Szturm Zamku w Tykocinie
|lat = 53.21310972902754
|long = 22.770608018655132
|www = https://kulturatykocin.pl/
|adres = Zamek w Tykocinie, ul. Puchalskiego 3
|wskazówki = Odbywa się zimą; termin kolejnej edycji należy sprawdzić w kalendarzu wydarzeń.
|dodatkowe informacje = Duża inscenizacja historyczna nawiązująca do walk o zamek podczas potopu szwedzkiego. W widowisku uczestniczą grupy rekonstrukcyjne odtwarzające wojska Rzeczypospolitej i szwedzkie, piechotę, jazdę oraz artylerię. W 2026 roku odbyła się dwunasta edycja wydarzenia.
}}

* {{Listing
|type = do
|name = Obóz Wojsk Rzeczypospolitej XVII wieku
|www = https://kulturatykocin.pl/2026/07/08/oboz-wojsk-rzeczypospolitej-xvii-w/
|adres = plac przy ul. Klasztornej i przestrzeń historycznego centrum Tykocina
|wskazówki = Letnie wydarzenie rekonstrukcyjne; w 2026 roku odbyło się od 31 lipca do 2 sierpnia.
|dodatkowe informacje = Kilkudniowy obóz rekonstrukcyjny prezentujący życie i wojskowość XVII-wiecznej Rzeczypospolitej. W programie odbywają się pokazy husarskie, historyczne potyczki i musztra, prezentacje broni i wyposażenia, możliwość zwiedzania obozu i rozmów z rekonstruktorami, koncert muzyki dawnej, przemarsz wojsk przez Tykocin na zamek oraz pokazy artyleryjskie. Organizatorem wydarzenia jest m.in. Komputowa Chorągiew Stefana Czarnieckiego i Port Kultury Tykocin.
}}

* {{Listing
|type = do
|name = Dni Tykocina
|www = https://kulturatykocin.pl/
|adres = Tykocin
|wskazówki = Zwykle odbywają się na początku lata.
|dodatkowe informacje = Kilkudniowe święto miasta obejmujące koncerty, wydarzenia historyczne, sportowe i rodzinne. Część imprez odbywa się na placu przy ul. Klasztornej oraz w historycznym centrum.
}}

* {{Listing
|type = do
|name = Tykocin – Nadzieja w Chórze
|www = https://kulturatykocin.pl/
|adres = Kościół Trójcy Przenajświętszej, plac Czarnieckiego
|wskazówki = Odbywa się wiosną; aktualny termin należy sprawdzić w kalendarzu Portu Kultury.
|dodatkowe informacje = Ogólnopolski konkurs i festiwal muzyki sakralnej organizowany w barokowym kościele Trójcy Przenajświętszej. W 2026 roku odbyła się dziewiąta edycja wydarzenia.
}}

* {{Listing
|type = do
|name = Królewskie Śpiewanie
|www = https://kulturatykocin.pl/
|adres = Tykocin
|wskazówki = Festiwal odbywa się latem; w 2026 roku zaplanowano go na 23–25 lipca.
|dodatkowe informacje = Kilkudniowe wydarzenie muzyczne odbywające się w historycznej scenerii miasta.
}}

* {{Listing
|type = do
|name = Tykocińska Biesiada Miodowa
|www = https://kulturatykocin.pl/
|adres = plac przy ul. Klasztornej, Tykocin
|wskazówki = Odbywa się zwykle w sierpniu.
|dodatkowe informacje = Jedna z największych cyklicznych imprez w Tykocinie, poświęcona pszczelarstwu, miodom i produktom regionalnym. Towarzyszą jej stoiska lokalnych producentów, kiermasz, gastronomia, występy i koncerty. W 2026 roku odbywa się XXVII edycja.
}}

* {{Listing
|type = do
|name = Noc Muzeów – zwiedzanie Tykocina o zmierzchu
|www = https://kulturatykocin.pl/
|adres = historyczne centrum Tykocina
|wskazówki = Zwykle w maju.
|dodatkowe informacje = Wieczorne wydarzenie łączące spacer po mieście ze zwiedzaniem jego zabytków i poznawaniem historii Tykocina. Poszczególne edycje obejmują m.in. rynek, synagogę, kościół oraz zamek.
}}

* {{Listing
|type = do
|name = Jarmark Staroci w Kiermusach
|lat = 53.203888
|long = 22.710352
|www = https://kiermusy.com.pl/
|adres = Kiermusy 12, 16-080 Tykocin
|wskazówki = Zwykle w pierwszą niedzielę miesiąca; przed przyjazdem warto sprawdzić aktualny termin.
|telefon = 501 607 566
|email = promocja@kiermusy.com.pl
|dodatkowe informacje = Duży regionalny targ staroci, antyków, rękodzieła i przedmiotów kolekcjonerskich.
}}
Aktualne informacje o imprezach organizowanych w mieście publikuje [https://kulturatykocin.pl/kalendarz-wydarzen/ kalendarz wydarzeń Portu Kultury].

== Informacje turystyczne ==
[[Plik:Tykocin, Złota 2, KsP 01.jpg|mały|prawo|Port Kultury Tykocin przy ul. Złotej 2]]

* {{listing
|type=contact
|name=Port Kultury Tykocin – Punkt Informacji Turystycznej
|lat=53.20733
|long=22.771212
|www=https://kulturatykocin.pl/
|adres=ul. Złota 2, 16-080 Tykocin
|wskazówki=przy zachodniej części placu Czarnieckiego, kilka minut pieszo od kościoła i Alumnatu
|telefon=+48 85 718 16 06
|dodatkowe informacje=Port Kultury jest jednocześnie miejskim centrum kultury i punktem informacji turystycznej. Można tu uzyskać informacje o zabytkach, aktualnych wydarzeniach, zwiedzaniu Tykocina i okolic oraz usługach przewodnickich. Instytucja organizuje koncerty, warsztaty artystyczne, wystawy, kino plenerowe, spacery i zwiedzanie miasta, wydarzenia rekonstrukcyjne, imprezy rodzinne oraz największe wydarzenia miejskie, m.in. Dni Tykocina i Tykocińską Biesiadę Miodową. Przed wizytą warto sprawdzić aktualny kalendarz, ponieważ oferta zmienia się w ciągu roku.
}}

Port Kultury prowadzi [https://kulturatykocin.pl/kalendarz-wydarzen/ kalendarz wydarzeń], w którym publikowane są również mniejsze imprezy, warsztaty, spacery z przewodnikiem, koncerty, wystawy i wydarzenia plenerowe. Instytucja publikuje także lokalne czasopismo [https://kulturatykocin.pl/polecamy/ „Czas Tykocina”], którego bieżące i archiwalne numery są dostępne online.

=== Zwiedzanie z przewodnikiem ===
Port Kultury publikuje informacje o organizowanych spacerach i zwiedzaniu Tykocina. Możliwe jest również umówienie indywidualnego przewodnika. Aktualną listę przewodników i dane kontaktowe można znaleźć w [https://kulturatykocin.pl/turystyka/ serwisie turystycznym Portu Kultury].


== Noclegi ==
[[Plik:Hotel Alumnat Tykocin.jpg|mały|Hotel w zabytkowym Alumnacie]]
[[Plik:Pisłudskiego Street in Tykocin, close to the Great Synagogue.jpg|mały|Villa Regent w dawnej dzielnicy żydowskiej]]

* {{listing
|name=Dom pod Czarnym Bocianem
|type=sleep
|lat=53.20823753617558
|long=22.775910645360636
|www=https://www.czarnybocian.pl/polski.php
|adres=ul. Poświętna 16, 16-080 Tykocin
|wskazówki=nad Narwią, w pobliżu rynku
|telefon=+48 85 718 16 14
|dodatkowe informacje=Pokoje w historycznej części miasta.
}}

* {{listing
|name=Pensjonat Austeria u Augusta
|type=sleep
|lat=53.20723406828596
|long=22.773289288229396
|www=http://www.austeria.tiu.pl/
|adres=pl. Czarnieckiego 11, 16-080 Tykocin
|wskazówki=przy rynku
|dodatkowe informacje=Pokoje w samym historycznym centrum.
}}

* {{listing
|name=Alumnat
|type=sleep
|lat=53.20807091278447
|long=22.77400620244861
|www=http://alumnat.eu/
|adres=ul. Poświętna 1, 16-080 Tykocin
|wskazówki=nad Narwią i przy placu Czarnieckiego
|telefon=+48 600 941 351
|dodatkowe informacje=Noclegi w jednym z najbardziej charakterystycznych zabytków Tykocina.
}}

* {{listing
|name=Komoda Tykocin
|type=sleep
|lat=53.20756494384301
|long=22.78816125053531
|adres=ul. 11 Listopada 56, 16-080 Tykocin
|wskazówki=na wschód od historycznego centrum
|telefon=+48 728 488 576
|dodatkowe informacje=Apartamenty z dostępem do ogrodu.
}}

* {{listing
|name=Przystanek Tykocin
|type=sleep
|lat=53.20578758152479
|long=22.77368449242483
|www=https://przystanektykocin.pl/
|adres=ul. Choroszczańska 25, 16-080 Tykocin
|wskazówki=około 200 m od historycznego centrum
|dodatkowe informacje=Całoroczne domki gościnne i apartamenty.
}}

* {{listing
|name=Kurnik Polski
|type=sleep
|lat=53.173160962988256
|long=22.775936150704904
|www=http://kurnikpolski.com/
|adres=Kolonia Nowe Miasto 10, 16-080 Tykocin
|wskazówki=na południe od miasta, w spokojnej okolicy
|telefon=+48 601 955 795
|dodatkowe informacje=Pokoje 2-, 3- i 4-osobowe z łazienkami.
}}

* {{listing
|name=Domek Wiejski
|type=sleep
|lat=53.20395677297963
|long=22.773058171932593
|www=https://www.facebook.com/p/Domek-wiejski-w-Tykocinie-100083271236275/
|adres=ul. Klasztorna 5, 16-080 Tykocin
|wskazówki=blisko centrum
|telefon=+48 698 691 122
|dodatkowe informacje=Pokoje w drewnianym domu.
}}


{{Jest w|Powiat białostocki}}

[[Kategoria:Województwo podlaskie]]</text>
      <sha1>hpd9huvsqv3muz1pvyhybg01cxwx4v9</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>158434</id>
      <parentid>158433</parentid>
      <timestamp>2026-08-24T14:06:46Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>KrzysztofPoplawski</username>
        <id>4279</id>
      </contributor>
      <origin>158434</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="33843" sha1="243j0ls7e3yuvz5l33yl8ntquahh6ev" xml:space="preserve">{{Top-banner|Tykocin banner.jpg}}
{{Miasto infobox
|widok=Tykocin z lotu ptaka.jpg
|państwo=[[Polska]]
|region=[[Województwo podlaskie]]
|www=https://umtykocin.pl/
|kod pocztowy=16-080
}}

'''Tykocin''' to niewielkie podlaskie miasto położone nad [[w:Narew|Narwią]], około 30 km na zachód od [[Białystok|Białegostoku]]. Jest jednym z najciekawszych historycznych miasteczek Podlasia, z zachowanym barokowym układem urbanistycznym, zamkiem, zespołem klasztornym, kościołem oraz zabytkami dawnej społeczności żydowskiej. Tykocin jest również dobrym punktem wypadowym nad Narew, do Pentowa, Kiermus oraz [[Narwiański Park Narodowy|Narwiańskiego Parku Narodowego]].

[[Plik:Tykocin kosciol Sw Trojcy i pomnik.jpg|mały|Kościół Trójcy Przenajświętszej i pomnik Stefana Czarnieckiego]]
{{Mapframe |53.205556|22.770833|zoom=14|height=400|width=400|grupy=transport,zobacz,natura,jedzenie,bar,nocleg,atrakcja,zakupy,alarm,zdrowie,zabytek,kontakt,nauka,punkt,rower,parking,obszar,zobacz}}

== Historia ==
Miasto Tykocin zostało lokowane na prawie chełmińskim przez księcia mazowieckiego Janusza I w 1425 roku. Niedługo później książę Witold wcielił je do Wielkiego Księstwa Litewskiego. Władca nadał okoliczne ziemie Gasztołdom, dzięki którym Tykocin zaczął się intensywnie rozwijać. Prowadzono akcję kolonizacyjną, ufundowano kościół, klasztor bernardynów i cerkiew oraz powstała gmina żydowska.

Po wygaśnięciu rodu Gasztołdów miasto stało się własnością monarszą, a Zygmunt II August ustanowił tu starostwo i nakazał rozbudowę zamku, który pełnił funkcje rezydencji, skarbca i fortecy. Tykocin leżał przy ważnym trakcie prowadzącym w kierunku Litwy i [[Wilno|Wilna]].

W XVII wieku miasto dotknęły epidemie i wojny. W czasie potopu szwedzkiego zamek został zajęty przez wojska szwedzkie, a okolice stały się miejscem działań wojennych. W XVIII wieku rozwój miasta wspierał Jan Klemens Branicki. Z jego inicjatywy przebudowano układ urbanistyczny, powstał kościół Trójcy Przenajświętszej i wzniesiono nowy zespół klasztorny.

W 1795 roku, w wyniku trzeciego rozbioru Rzeczypospolitej, Tykocin znalazł się w zaborze pruskim. Po pokoju w [[Sowieck|Tylży]] od 1807 roku należał do Księstwa Warszawskiego, a od 1815 roku do Królestwa Polskiego. W 1831 roku w pobliżu miasta doszło do walk powstania listopadowego.

Przed II wojną światową znaczną część mieszkańców Tykocina stanowili Żydzi. W czasie okupacji niemieckiej społeczność żydowska miasta została wymordowana, przede wszystkim podczas masowej egzekucji w pobliskim lesie w Łopuchowie w sierpniu 1941 roku. Tykocin utracił prawa miejskie w 1950 roku i odzyskał je w 1992 roku.

== Dojazd ==

=== Pociągiem ===
Tykocin nie posiada stacji kolejowej. Najbliższa stacja kolejowa znajduje się w [[w:Knyszyn|Knyszynie]], około 17 km od miasta. Zatrzymują się tam pociągi regionalne kursujące m.in. w kierunku [[Białystok|Białegostoku]] i [[Ełk|Ełku]].

Dla turystów przyjeżdżających z dalszych części Polski znacznie wygodniejszym punktem przesiadkowym jest '''Białystok'''. {{Listing
|type = go
|name = Stacja kolejowa Białystok
|lat = 53.13391
|long = 23.13596
|adres = ul. Kolejowa 5, 15-701 Białystok
|www = https://portalpasazera.pl/KatalogiStacji?stacja=Białystok
|wskazówki = Główny dworzec kolejowy Białegostoku.
|dodatkowe informacje = W bezpośrednim sąsiedztwie znajduje się dworzec autobusowy PKS Nova, z którego można kontynuować podróż do Tykocina. Przejście pomiędzy dworcami zajmuje kilka minut.
}}

{{Listing
|type = go
|name = Dworzec Autobusowy PKS Nova w Białymstoku
|lat = 53.1329
|long = 23.1372
|adres = ul. Bohaterów Monte Cassino 8, 15-873 Białystok
|www = https://pksnova.pl/
|wskazówki = Obok dworca kolejowego Białystok.
|dodatkowe informacje = Punkt przesiadkowy na regularne autobusy PKS Nova do Tykocina oraz na wakacyjną linię „Turystyczna Ósemka”.
}}

Dzięki sąsiedztwu obu dworców możliwy jest wygodny wariant podróży: '''pociąg do Białegostoku → przejście pieszo na dworzec autobusowy → autobus do Tykocina'''.

=== Autobusem ===
Regularne połączenia autobusowe pomiędzy [[Białystok|Białymstokiem]] a Tykocinem obsługuje [[w:Podlaska Komunikacja Samochodowa Nova|PKS Nova]]. Kursy odbywają się kilka razy dziennie, jednak rozkład zmienia się, dlatego przed podróżą najlepiej sprawdzić aktualne połączenie na [https://pksnova.pl/ stronie przewoźnika].

==== Turystyczna Ósemka ====
W okresie wakacyjnym dodatkową możliwością dojazdu jest '''[https://turystyczna8.podlaskie.travel/ Turystyczna Ósemka]''' – regionalna linia autobusowa typu ''hop-on, hop-off'', łącząca najważniejsze atrakcje turystyczne województwa podlaskiego.

W sezonie 2026 Tykocin znajduje się na zachodniej pętli A1:
:''[[Białystok]] – Pomigacze – Turośń Kościelna – Kurowo – '''Tykocin''' – [[Choroszcz]] – Białystok''.

Autobusy rozpoczynają trasę na Dworcu Autobusowym PKS Nova w Białymstoku. W sezonie 2026 linia kursuje od 2 lipca do 30 sierpnia, w czwartki, piątki, soboty i niedziele. Odjazdy pętli A1 z Białegostoku zaplanowano na 9:00, 12:30 i 15:00.

Bilet jest dzienny i umożliwia wielokrotne wysiadanie i ponowne wsiadanie na przystankach trasy. Dostępne są również bilety z miejscem na rower; liczba miejsc rowerowych jest ograniczona, dlatego warto kupić bilet wcześniej.

=== Samochodem ===
{{trasy|biernik=Tykocin|
{{trasy/wiersz
| symbol     = {{trasy/symbol|PL-W|671}}
| kierunekl  = N
| dużel      = [[w:Knyszyn|Knyszyn]]
| małel      = [[w:Krypno Kościelne|Krypno Kościelne]]
| kierunekp  = S
| dużep      = [[w:Sokoły (powiat wysokomazowiecki)|Sokoły]]
| małep      = [[w:Jeżewo Stare|Jeżewo Stare]]
}}
}}

Do Tykocina można również łatwo dojechać z drogi ekspresowej S8 przez węzeł Tykocin. Z Białegostoku podróż samochodem zajmuje zwykle około pół godziny.

=== Rowerem ===
Tykocin jest bardzo dobrym celem wycieczki rowerowej. Przez miasto i jego okolice przebiegają znakowane szlaki rowerowe, w tym '''Wschodni Szlak Rowerowy Green Velo''', '''Podlaski Szlak Bociani''' oraz '''Obwodnica Rowerowa Narwiańskiego Parku Narodowego'''.

Odcinek Green Velo umożliwia m.in. dojazd od strony Jeżewa Starego, Rzędzian i okolic Białegostoku. Tykocin jest również dobrym punktem rozpoczęcia krótszych wycieczek do Pentowa i Kiermus.

W sezonie wakacyjnym rower można zabrać również do autobusu „Turystycznej Ósemki”, po zakupieniu biletu obejmującego przewóz roweru.

== Poruszanie się ==
Historyczne centrum Tykocina jest niewielkie i najlepiej zwiedzać je pieszo. Od Wielkiej Synagogi do placu Czarnieckiego jest około 500 m, a z rynku do zamku nieco ponad kilometr.

Samochód nie jest potrzebny podczas zwiedzania centrum. Przydaje się natomiast przy wycieczkach do Kiermus, Narwiańskiego Parku Narodowego czy Biebrzańskiego Parku Narodowego.

Rower jest szczególnie wygodny przy zwiedzaniu okolic. Pentowo znajduje się około 1,5 km od Tykocina na przebiegu jednej z popularnych tras rowerowych, a Kiermusy około 4–5 km od centrum.

== Warto zobaczyć ==
[[Plik:Tykocin, Zespół zamku, przed 1469, KsP.jpg|mały|prawo|Zamek w Tykocinie]]
[[Plik:2013 Interior of the Great Synagogue in Tykocin - 34.jpg|mały|prawo|Wnętrze Wielkiej Synagogi]]
[[Plik:Tykocin - klasztor bernardynow - ndx - 01.JPG|mały|prawo|Zespół klasztorny Bernardynów]]

* {{Listing
|name = Zamek w Tykocinie
|type = see
|lat = 53.21310972902754
|long = 22.770608018655132
|www = https://zamekwtykocinie.pl/
|adres = ul. Puchalskiego 3, 16-080 Tykocin
|wskazówki = Na północnym brzegu Narwi, około 1 km od rynku.
|image = Tykocin_Castle.jpg
|telefon = +48 85 718 73 72
|wikidata = Q5734420
|wikipedia = Zamek_w_Tykocinie
|dodatkowe informacje = Odbudowany zamek królewski. W obiekcie działają muzeum, restauracja i hotel. Z dziedzińca i wieży rozciąga się widok na dolinę Narwi.
}}

* {{Listing
|type = see
|name = Wielka Synagoga w Tykocinie
|lat = 53.20555
|long = 22.76696
|www = https://muzeumpodlaskie.pl/oddzialy/muzeum-w-tykocinie/
|adres = ul. Kozia 2, 16-080 Tykocin
|wskazówki = W dawnej żydowskiej części miasta, kilka minut pieszo od placu Czarnieckiego.
|image = Synagoga_w_Tykocinie_1.jpg
|wikidata = Q5735403
|wikipedia = Wielka_Synagoga_w_Tykocinie
|telefon = +48 509 336 597
|email = synagoga@muzeum.bialystok.pl
|dodatkowe informacje = Jedna z najważniejszych zachowanych synagog barokowych w Polsce. W budynku mieści się część Muzeum w Tykocinie. Szczególnie interesujące są wnętrze, bima i hebrajskie inskrypcje na ścianach.
}}

* {{Listing
|type = see
|name = Dom Talmudyczny
|lat = 53.20658
|long = 22.76678
|www = https://muzeumpodlaskie.pl/oddzialy/muzeum-w-tykocinie/
|adres = ul. Kozia, 16-080 Tykocin
|wskazówki = Bezpośrednio przy Wielkiej Synagodze.
|image = Wielka_Synagoga_i_Dom_Talmudyczny_(Mała_Synagoga).jpg
|wikipedia = Mała Synagoga w Tykocinie
|telefon = +48 509 336 597
|email = synagoga@muzeum.bialystok.pl
|dodatkowe informacje = Dawny bejt midrasz, nazywany również Małą Synagogą. Obecnie część Muzeum w Tykocinie z wystawą poświęconą historii miasta.
}}
[[Plik:Plac Czarnieckiego 10, Tykocin.jpg|mały|Zabytkowy dom przy placu Czarnieckiego 10, mieszczący niewielkie muzeum historii Tykocina]]
* {{Listing
|type = see
|name = Plac Stefana Czarnieckiego
|lat = 53.2077
|long = 22.7732
|adres = plac Stefana Czarnieckiego, 16-080 Tykocin
|wskazówki = Historyczne centrum miasta.
|image = Tykocin_z_lotu_ptaka.jpg
|dodatkowe informacje = Rozległy barokowy rynek otoczony zabytkową zabudową. Jego główną dominantą jest kościół Trójcy Przenajświętszej, a w centrum stoi pomnik Stefana Czarnieckiego.
}}

* {{Listing
|type = see
|name = Plac Czarnieckiego 10 – muzeum domu
|lat = 53.207739
|long = 22.772876
|www = https://placczarnieckiego10.net/
|adres = plac Stefana Czarnieckiego 10, 16-080 Tykocin
|wskazówki = Przy północnej pierzei placu Czarnieckiego, w zabytkowym drewnianym domu.
|image = Plac Czarnieckiego 10, Tykocin.jpg
|wikidata = Q30570901
|telefon = +48 505 029 309
|godziny = pon.–niedz. 10:00–16:00
|dodatkowe informacje = Niewielkie muzeum domu i niezależny ośrodek dokumentujący historię Tykocina oraz jego mieszkańców. W zabytkowym domu mieszczańskim prezentowana jest m.in. multimedialna wystawa „133 opowieści. Tykocin w latach 1885–2018”, opowiadająca historię miasta poprzez losy jego mieszkańców. W obiekcie organizowane są również wystawy czasowe i działania poświęcone lokalnemu dziedzictwu. Działa tu Fundacja Centrum Badań nad Historią i Kulturą Małych Miast.
}}

* {{Listing
|type = see
|name = Pomnik Stefana Czarnieckiego
|lat = 53.2076
|long = 22.7733
|adres = plac Stefana Czarnieckiego
|wskazówki = W centrum rynku.
|dodatkowe informacje = Jeden z charakterystycznych elementów Tykocina i ważny punkt orientacyjny podczas zwiedzania miasta.
}}

* {{Listing
|type = see
|name = Kościół Trójcy Przenajświętszej
|lat = 53.2071
|long = 22.7749
|adres = plac Stefana Czarnieckiego 10, 16-080 Tykocin
|wskazówki = Wschodnia pierzeja rynku.
|image = Tykocin,_Kościół_Świętej_Trójcy_w_Tykocinie,_KsP.jpg
|wikidata = Q11746361
|wikipedia = Kościół Świętej Trójcy w Tykocinie
|dodatkowe informacje = Monumentalna późnobarokowa świątynia z XVIII wieku, tworząca wraz z dwiema wieżami i arkadowymi skrzydłami charakterystyczne zamknięcie placu Czarnieckiego.
}}

* {{Listing
|type = see
|name = Alumnat
|lat = 53.2081598097629
|long = 22.773927948679948
|www = http://alumnat.eu/
|adres = ul. Poświętna 1, 16-080 Tykocin
|wskazówki = Nad Narwią, obok kościoła i placu Czarnieckiego.
|image = Hotel_Alumnat_Tykocin.jpg
|wikidata = Q9149233
|wikipedia = Alumnat – Zakład Dla Inwalidów Wojennych w Tykocinie
|telefon = +48 600 941 351
|dodatkowe informacje = Zabytkowy XVII-wieczny zakład dla weteranów wojennych, jeden z najbardziej charakterystycznych budynków miasta.
}}

* {{Listing
|type = see
|name = Zespół Klasztorny Bernardynów
|lat = 53.20366
|long = 22.77139
|adres = ul. Klasztorna, 16-080 Tykocin
|wskazówki = Około 500 m na południe od placu Czarnieckiego.
|image = Tykocin_-_klasztor_bernardynow_-_ndx_-_01.JPG
|wikipedia = Zespół Klasztorny Bernardynów w Tykocinie
|dodatkowe informacje = Rozległy późnobarokowy zespół klasztorny wzniesiony w XVIII wieku. Wspólnie z kościołem, synagogami i zamkiem należy do najważniejszych zabytków Tykocina.
}}

* {{Listing
|type = see
|name = Wiatrak koźlak
|lat = 53.204197
|long = 22.778950
|wskazówki = Przy wschodniej części miasta.
|wikidata = Q16614720
|wikipedia = Wiatrak koźlak w Tykocinie
|dodatkowe informacje = Zabytkowy drewniany wiatrak typu koźlak z 1887 roku.
}}

[[Plik:Tykocin - cmentarz żydowski - ndx - 3.JPG|mały|prawo|Cmentarz żydowski w Tykocinie]]

* {{Listing
|type = see
|name = Cmentarz żydowski
|lat = 53.20453
|long = 22.75847
|adres = ul. Holendry, 16-080 Tykocin
|wskazówki = Na zachodnim krańcu miasta, około 1 km od Wielkiej Synagogi.
|image = Tykocin_-_cmentarz_żydowski_-_ndx_-_3.JPG
|wikidata = Q1716560
|wikipedia = Cmentarz żydowski w Tykocinie
|dodatkowe informacje = Jeden z najstarszych cmentarzy żydowskich w Polsce, założony w XVI wieku. Zachowała się część dawnych macew.
}}

* {{Listing
|type = see
|name = Bulwar nad Narwią
|lat = 53.2084
|long = 22.7731
|wskazówki = Wzdłuż południowego brzegu Narwi w centrum Tykocina, w pobliżu Alumnatu i mostu.
|image = 2013_Bridge_over_Narew_in_Tykocin_-_05.jpg
|dodatkowe informacje = Pieszo-rowerowa ścieżka rekreacyjno-edukacyjna nad Narwią o długości około 730 m. Wyposażona jest w ławki, oświetlenie i tablice edukacyjne. To jedno z najlepszych miejsc na spokojny spacer, obserwację rzeki i fotografowanie panoramy Tykocina.
}}

== Co robić ==

=== Spacer po Tykocinie ===
Najważniejsze zabytki można zobaczyć podczas kilkukilometrowego spaceru. Dobrym punktem rozpoczęcia jest plac Czarnieckiego.

Proponowana trasa:
# '''Plac Stefana Czarnieckiego''' i pomnik hetmana.
# '''Kościół Trójcy Przenajświętszej'''.
# '''Plac Czarnieckiego 10 – muzeum domu'''.
# '''Alumnat'''.
# '''Bulwar nad Narwią''' i zabytkowy most.
# '''Zamek w Tykocinie'''.
# Powrót przez centrum do dawnej dzielnicy żydowskiej.
# '''Wielka Synagoga'''.
# '''Dom Talmudyczny'''.
# '''Cmentarz żydowski'''.
# '''Zespół Klasztorny Bernardynów'''.

Całość można przejść spokojnym tempem w kilka godzin, przeznaczając dodatkowy czas na zwiedzanie zamku i muzeum w synagodze.

=== Nad Narwią ===
[[Plik:2013 Bridge over Narew in Tykocin - 05.jpg|mały|Narew i most w Tykocinie]]

* {{Listing
|type = do
|name = FlisakPark Tykocin – Muzeum Narwi i rejsy
|lat = 53.20759
|long = 22.76653
|www = https://www.facebook.com/flisakparktykocin/
|adres = ul. Browarna 17, 16-080 Tykocin
|wskazówki = Nad Narwią, na zachód od historycznego centrum.
|telefon = +48 505 725 160
|dodatkowe informacje = Przystań turystyczna związana z Narwią. W sezonie organizowane są rejsy tramwajem wodnym „Malinka”; działa również niewielkie Muzeum Narwi. Terminy rejsów zależą od sezonu i poziomu wody.
}}

Bulwar i przystań pozwalają zobaczyć Tykocin od strony Narwi. Dolina rzeki jest również atrakcyjna dla obserwatorów ptaków i fotografów przyrody.

=== Turystyka rowerowa ===
Tykocin leży w jednym z najciekawszych obszarów turystyki rowerowej na Podlasiu. Teren jest w większości płaski, dzięki czemu większość tras nie wymaga dużego doświadczenia.

==== Green Velo ====
Przez Tykocin przebiega '''[https://greenvelo.pl/ Wschodni Szlak Rowerowy Green Velo]'''. Szlak łączy miasto m.in. z Jeżewem Starym, Rzędzianami oraz siecią tras prowadzących w kierunku Białegostoku i Narwiańskiego Parku Narodowego.

Odcinek z Tykocina w kierunku Jeżewa Starego jest wspólny z fragmentem Obwodnicy Rowerowej Narwiańskiego Parku Narodowego.

==== Tykocin – Pentowo – Kiermusy ====
Jedna z najlepszych krótkich wycieczek z miasta:
:''Tykocin → Pentowo → Kiermusy → Tykocin''.

Odległości są niewielkie:
* Tykocin – Pentowo: około 1,5 km,
* Pentowo – Kiermusy: około 3 km,
* Kiermusy – Tykocin: około 4–5 km.

Trasę można połączyć ze zwiedzaniem Europejskiej Wsi Bocianiej, Kiermus i doliny Narwi.

==== Pętla „Ku granicy dawnej Polski” ====
Oznakowana częściowo trasa wycieczkowa o długości około 29 km:
:''Jeżewo Stare → Tykocin → Pentowo → Kiermusy → Nieciecie → Łopuchowo → Zawady → Jeżewo Stare''.

Na trasie znajdują się zabytki Tykocina, Europejska Wieś Bociania, Kiermusy, krajobrazy doliny Narwi i niewielkie podlaskie miejscowości. Trasę można rozpocząć również w Tykocinie.

==== Obwodnica Rowerowa Narwiańskiego Parku Narodowego ====
Dłuższa, znakowana na niebiesko trasa o długości około 87 km:
:''[[Choroszcz]] → węzeł Tykocin → Tykocin → Kurowo → Łapy → Suraż → Turośń Dolna → Choroszcz''.

Trasa prowadzi przede wszystkim drogami asfaltowymi. Między Tykocinem i Jeżewem Starym pokrywa się ze szlakiem Green Velo. Jest dobrą propozycją na całodniową wycieczkę dla bardziej doświadczonych rowerzystów.

==== Podlaski Szlak Bociani ====
Przez okolice Tykocina przebiega również '''[https://podlaskie.travel/trasy-rowerowe/podlaski-szlak-bociani Podlaski Szlak Bociani]''', oznakowany kolorem czerwonym. Cała trasa ma ponad 400 km i prowadzi przez dużą część województwa podlaskiego. W rejonie Tykocina łączy m.in. okolice Pentowa, miasta i doliny Narwi.

To dobra trasa dla osób zainteresowanych przyrodą, obserwacją ptaków i fotografią.

== Najbliższe okolice ==

=== Pentowo i Kiermusy ===
[[Plik:Pentowo - European stork village - 11.jpg|mały|Wieża obserwacyjna w Pentowie]]

* {{Listing
|type = see
|name = Dwór Pentowo – Europejska Wieś Bociania
|lat = 53.206724
|long = 22.737604
|www = https://www.pentowo.pl/
|adres = Kolonia Kaczorowo 39, 16-080 Tykocin
|wskazówki = Około 1,5–2 km na zachód od Tykocina; łatwy dojazd rowerem.
|image = Pentowo_-_European_stork_village_-_11.jpg
|telefon = +48 505 929 925
|dodatkowe informacje = Ponadstuletni dwór nad starorzeczem Narwi oraz Europejska Wieś Bociania. Na terenie posiadłości znajdują się liczne gniazda bociana białego i wieże obserwacyjne. Najciekawiej jest w sezonie obecności bocianów.
}}

* {{Listing
|type = see
|name = Kiermusy – Dworek nad Łąkami
|lat = 53.203888
|long = 22.710352
|www = https://kiermusy.com.pl/
|adres = Kiermusy 12, 16-080 Tykocin
|wskazówki = Około 4–5 km na zachód od Tykocina; dogodny dojazd rowerem.
|telefon = +48 501 607 566
|email = promocja@kiermusy.com.pl
|dodatkowe informacje = Kompleks turystyczny nawiązujący stylistyką do dawnego dworu szlacheckiego. Działa tu Karczma Rzym i baza noclegowa. Kiermusy można łatwo połączyć w jednej wycieczce z Pentowem.
}}

=== Parki narodowe ===
[[Plik:Narwiański Park Narodowy Waniewo.jpg|mały|Narwiański Park Narodowy]]

* {{Listing
|type = see
|name = [[Narwiański Park Narodowy]]
|www = https://npn.gov.pl/
|adres = Kurowo 10, 18-204 Kobylin-Borzymy
|wskazówki = Na południowy wschód od Tykocina. Do Kurowa prowadzi również Obwodnica Rowerowa Narwiańskiego Parku Narodowego.
|image = Narwiański_Park_Narodowy_01.jpg
|wikipedia = Narwiański Park Narodowy
|telefon = +48 85 718 14 17
|dodatkowe informacje = Park chroniący wielokorytową dolinę Narwi. Najważniejsze atrakcje to rozlewiska, kładki, punkty obserwacyjne, spływy kajakowe i siedziba parku w zabytkowym dworze w Kurowie.
}}

* {{Listing
|type = see
|name = [[Biebrzański Park Narodowy]]
|www = https://bbpn.gov.pl/
|adres = Osowiec-Twierdza 8, 19-110 Goniądz
|wskazówki = Dalsza wycieczka na północ od Tykocina; najlepiej samochodem lub rowerem w ramach dłuższej wyprawy.
|image = Biebrzański_Park_Narodowy_01.jpg
|wikipedia = Biebrzański Park Narodowy
|telefon = +48 85 738 30 00
|dodatkowe informacje = Największy park narodowy w Polsce, chroniący rozległe Bagna Biebrzańskie. Szczególnie interesujący dla obserwatorów ptaków i dzikiej przyrody.
}}

Inne miejsca warte odwiedzenia:
* [[Choroszcz]] – pałac Branickich i park, możliwość połączenia wycieczki z trasą rowerową Narwiańskiego Parku Narodowego,
* [[Knyszyn]] – niewielkie historyczne miasto na północny wschód od Tykocina,
* Strękowa Góra – punkt widokowy nad doliną Narwi i okolice początku Carskiej Drogi.

== Zakupy ==

* {{Listing 
|type = buy 
|name = Delikatesy Smak
|lat = 53.20743152315896
|long = 22.770969353352307
|adres = ul. Złota 1, 16-080 Tykocin 
|wskazówki = W centrum miasta.
|dodatkowe informacje = Sklep spożywczy przydatny podczas krótkiego pobytu i wycieczek rowerowych.
}}

* {{Listing 
|type = buy 
|name = Lewiatan 
|lat = 53.207035 
|long = 22.768034 
|adres = ul. Sokołowska 1, 16-080 Tykocin 
|wskazówki = W centrum miasta.
|dodatkowe informacje = Sklep spożywczy.
}}

== Gastronomia ==

* {{listing
|name=Pierogi na Narwi
|type=eat
|lat=53.208484
|long=22.772909
|www=https://www.facebook.com/p/Pierogi-na-Narwi-100083273255857/
|adres=ul. Puchalskiego, 16-080 Tykocin
|wskazówki=na pontonie na Narwi, tuż przy moście drogowym, po stronie zamku
|dodatkowe informacje=Sezonowy restobar na wodzie specjalizujący się w ręcznie robionych pierogach. Lokal znajduje się bezpośrednio na Narwi i dysponuje miejscami z widokiem na rzekę oraz zabytkową część Tykocina. Oprócz pierogów dostępne są m.in. kawa i napoje. Przed wizytą poza sezonem letnim warto sprawdzić aktualne dni i godziny otwarcia.
}}

* {{listing
|name=u Klemensa
|type=eat
|lat=53.207757
|long=22.771279
|www=https://uklemensa.com/
|adres=plac Czarnieckiego 2, 16-080 Tykocin
|wskazówki=przy zachodnim krańcu placu Czarnieckiego, przy przejściu w kierunku ul. Browarnej i Narwi
|telefon=+48 882 436 911
|email=recepcja@uklemensa.com
|dodatkowe informacje=Restauracja w zabytkowym budynku przy rynku, otwarta w 2026 roku. Menu nawiązuje do kuchni polskiej i kresowej. W tym samym obiekcie działa galeria sztuki prezentująca m.in. ręcznie wykonywaną ceramikę oraz pokoje gościnne.
}}

* {{listing
|name=Dom pod Czarnym Bocianem
|type=eat
|lat=53.20823753617558
|long=22.775910645360636
|www=https://www.czarnybocian.pl/polski.php
|adres=ul. Poświętna 16, 16-080 Tykocin
|wskazówki=nad Narwią, blisko rynku
|telefon=+48 85 718 16 14
|dodatkowe informacje=Restauracja i obiekt noclegowy w zabytkowej części miasta.
}}

* {{listing
|name=Restauracja Tejsza
|type=eat
|lat=53.20656
|long=22.76674
|www=https://www.facebook.com/Restauracja-Tejsza-120402841324444/
|adres=ul. Kozia 2, 16-080 Tykocin
|wskazówki=przy kompleksie Wielkiej Synagogi i Domu Talmudycznego
|dodatkowe informacje=Restauracja kojarzona przede wszystkim z kuchnią żydowską i regionalną.
}}

* {{listing
|name=Restauracja Zamkowa
|type=eat
|lat=53.21310932756459
|long=22.770604240711428
|www=https://zamekwtykocinie.pl/
|adres=ul. Puchalskiego 3, 16-080 Tykocin
|wskazówki=w Zamku w Tykocinie
|telefon=+48 85 718 73 72
|email=biuro@zamekwtykocinie.pl
|dodatkowe informacje=Restauracja działająca w kompleksie zamkowym.
}}

* {{listing
|name=Alumnat
|type=eat
|lat=53.208250329934415
|long=22.77373624496222
|www=http://alumnat.eu/
|adres=ul. Poświętna 1, 16-080 Tykocin
|wskazówki=przy Narwi i placu Czarnieckiego
|telefon=+48 600 941 351
|dodatkowe informacje=Restauracja w zabytkowym Alumnacie.
}}

* {{listing
|name=Opowieści z Narwi
|type=eat
|lat=53.20734
|long=22.773216
|adres=pl. Stefana Czarnieckiego 9, 16-080 Tykocin
|wskazówki=w historycznym centrum
|telefon=660 191 251
|email=tykocinski@o2.pl
|dodatkowe informacje=Restauracja w pobliżu rynku i Narwi.
}}

* {{listing
|name=Karczma Rzym
|type=eat
|lat=53.203888
|long=22.710352
|www=https://kiermusy.com.pl/
|adres=Kiermusy 12, 16-080 Tykocin
|wskazówki=w Kiermusach, około 4–5 km od Tykocina
|telefon=501 607 566
|email=karczmarzym@kiermusy.com.pl
|dodatkowe informacje=Restauracja specjalizująca się w kuchni polskiej i regionalnej, urządzona w stylu nawiązującym do tradycji szlacheckiej.
}}

* {{listing
|name=Villa Regent
|type=eat
|lat=53.20696
|long=22.76783
|www=https://villaregent.eu/
|adres=ul. Sokołowska 3, 16-080 Tykocin
|wskazówki=w pobliżu dawnej dzielnicy żydowskiej
|dodatkowe informacje=Restauracja i obiekt noclegowy.
}}

* {{listing
|name=Zapiekanki
|type=eat
|lat=53.2068
|long=22.7745
|adres=ul. Klasztorna 3, 16-080 Tykocin
|wskazówki=w centrum
|dodatkowe informacje=Bar z przekąskami.
}}

* {{listing
|name=Narwianka – Bar na Wodzie
|type=eat
|lat=53.20759
|long=22.76653
|adres=ul. Browarna 17, 16-080 Tykocin
|wskazówki=na terenie FlisakParku nad Narwią
|telefon=505 725 160
|dodatkowe informacje=Sezonowy bar nad rzeką, w sąsiedztwie przystani i rejsów „Malinką”. Nie należy go mylić z położonym przy moście restobarem Pierogi na Narwi.
}}

* {{listing
|name=Tykocin Bistro
|type=eat
|lat=53.2067
|long=22.7744
|www=https://www.facebook.com/tykocinbistro/
|adres=plac Stary Rynek 8, 16-080 Tykocin
|wskazówki=w centrum miasta
|telefon=574 808 685
|dodatkowe informacje=Bistro.
}}

== Wydarzenia ==

Tykocin ma rozbudowany kalendarz wydarzeń, szczególnie od późnej wiosny do wczesnej jesieni. Aktualne terminy publikuje [https://kulturatykocin.pl/kalendarz-wydarzen/ Port Kultury Tykocin]. Wśród wydarzeń związanych szczególnie z historią miasta są dwie duże rekonstrukcje XVII-wieczne – zimowy Szturm Zamku oraz letni Obóz Wojsk Rzeczypospolitej.

* {{Listing
|type = do
|name = Szturm Zamku w Tykocinie
|lat = 53.21310972902754
|long = 22.770608018655132
|www = https://kulturatykocin.pl/
|adres = Zamek w Tykocinie, ul. Puchalskiego 3
|wskazówki = Odbywa się zimą; termin kolejnej edycji należy sprawdzić w kalendarzu wydarzeń.
|dodatkowe informacje = Duża inscenizacja historyczna nawiązująca do walk o zamek podczas potopu szwedzkiego. W widowisku uczestniczą grupy rekonstrukcyjne odtwarzające wojska Rzeczypospolitej i szwedzkie, piechotę, jazdę oraz artylerię. W 2026 roku odbyła się dwunasta edycja wydarzenia.
}}

* {{Listing
|type = do
|name = Obóz Wojsk Rzeczypospolitej XVII wieku
|www = https://kulturatykocin.pl/2026/07/08/oboz-wojsk-rzeczypospolitej-xvii-w/
|adres = plac przy ul. Klasztornej i przestrzeń historycznego centrum Tykocina
|wskazówki = Letnie wydarzenie rekonstrukcyjne; w 2026 roku odbyło się od 31 lipca do 2 sierpnia.
|dodatkowe informacje = Kilkudniowy obóz rekonstrukcyjny prezentujący życie i wojskowość XVII-wiecznej Rzeczypospolitej. W programie odbywają się pokazy husarskie, historyczne potyczki i musztra, prezentacje broni i wyposażenia, możliwość zwiedzania obozu i rozmów z rekonstruktorami, koncert muzyki dawnej, przemarsz wojsk przez Tykocin na zamek oraz pokazy artyleryjskie. Organizatorem wydarzenia jest m.in. Komputowa Chorągiew Stefana Czarnieckiego i Port Kultury Tykocin.
}}

* {{Listing
|type = do
|name = Dni Tykocina
|www = https://kulturatykocin.pl/
|adres = Tykocin
|wskazówki = Zwykle odbywają się na początku lata.
|dodatkowe informacje = Kilkudniowe święto miasta obejmujące koncerty, wydarzenia historyczne, sportowe i rodzinne. Część imprez odbywa się na placu przy ul. Klasztornej oraz w historycznym centrum.
}}

* {{Listing
|type = do
|name = Tykocin – Nadzieja w Chórze
|www = https://kulturatykocin.pl/
|adres = Kościół Trójcy Przenajświętszej, plac Czarnieckiego
|wskazówki = Odbywa się wiosną; aktualny termin należy sprawdzić w kalendarzu Portu Kultury.
|dodatkowe informacje = Ogólnopolski konkurs i festiwal muzyki sakralnej organizowany w barokowym kościele Trójcy Przenajświętszej. W 2026 roku odbyła się dziewiąta edycja wydarzenia.
}}

* {{Listing
|type = do
|name = Królewskie Śpiewanie
|www = https://kulturatykocin.pl/
|adres = Tykocin
|wskazówki = Festiwal odbywa się latem; w 2026 roku zaplanowano go na 23–25 lipca.
|dodatkowe informacje = Kilkudniowe wydarzenie muzyczne odbywające się w historycznej scenerii miasta.
}}

* {{Listing
|type = do
|name = Tykocińska Biesiada Miodowa
|www = https://kulturatykocin.pl/
|adres = plac przy ul. Klasztornej, Tykocin
|wskazówki = Odbywa się zwykle w sierpniu.
|dodatkowe informacje = Jedna z największych cyklicznych imprez w Tykocinie, poświęcona pszczelarstwu, miodom i produktom regionalnym. Towarzyszą jej stoiska lokalnych producentów, kiermasz, gastronomia, występy i koncerty. W 2026 roku odbywa się XXVII edycja.
}}

* {{Listing
|type = do
|name = Noc Muzeów – zwiedzanie Tykocina o zmierzchu
|www = https://kulturatykocin.pl/
|adres = historyczne centrum Tykocina
|wskazówki = Zwykle w maju.
|dodatkowe informacje = Wieczorne wydarzenie łączące spacer po mieście ze zwiedzaniem jego zabytków i poznawaniem historii Tykocina. Poszczególne edycje obejmują m.in. rynek, synagogę, kościół oraz zamek.
}}

* {{Listing
|type = do
|name = Jarmark Staroci w Kiermusach
|lat = 53.203888
|long = 22.710352
|www = https://kiermusy.com.pl/
|adres = Kiermusy 12, 16-080 Tykocin
|wskazówki = Zwykle w pierwszą niedzielę miesiąca; przed przyjazdem warto sprawdzić aktualny termin.
|telefon = 501 607 566
|email = promocja@kiermusy.com.pl
|dodatkowe informacje = Duży regionalny targ staroci, antyków, rękodzieła i przedmiotów kolekcjonerskich.
}}
Aktualne informacje o imprezach organizowanych w mieście publikuje [https://kulturatykocin.pl/kalendarz-wydarzen/ kalendarz wydarzeń Portu Kultury].

== Informacje turystyczne ==
[[Plik:Tykocin, Złota 2, KsP 01.jpg|mały|prawo|Port Kultury Tykocin przy ul. Złotej 2]]

* {{listing
|type=contact
|name=Port Kultury Tykocin – Punkt Informacji Turystycznej
|lat=53.20733
|long=22.771212
|www=https://kulturatykocin.pl/
|adres=ul. Złota 2, 16-080 Tykocin
|wskazówki=przy zachodniej części placu Czarnieckiego, kilka minut pieszo od kościoła i Alumnatu
|telefon=+48 85 718 16 06
|dodatkowe informacje=Port Kultury jest jednocześnie miejskim centrum kultury i punktem informacji turystycznej. Można tu uzyskać informacje o zabytkach, aktualnych wydarzeniach, zwiedzaniu Tykocina i okolic oraz usługach przewodnickich. Instytucja organizuje koncerty, warsztaty artystyczne, wystawy, kino plenerowe, spacery i zwiedzanie miasta, wydarzenia rekonstrukcyjne, imprezy rodzinne oraz największe wydarzenia miejskie, m.in. Dni Tykocina i Tykocińską Biesiadę Miodową. Przed wizytą warto sprawdzić aktualny kalendarz, ponieważ oferta zmienia się w ciągu roku.
}}

Port Kultury prowadzi [https://kulturatykocin.pl/kalendarz-wydarzen/ kalendarz wydarzeń], w którym publikowane są również mniejsze imprezy, warsztaty, spacery z przewodnikiem, koncerty, wystawy i wydarzenia plenerowe. Instytucja publikuje także lokalne czasopismo [https://kulturatykocin.pl/polecamy/ „Czas Tykocina”], którego bieżące i archiwalne numery są dostępne online.

=== Zwiedzanie z przewodnikiem ===
Port Kultury publikuje informacje o organizowanych spacerach i zwiedzaniu Tykocina. Możliwe jest również umówienie indywidualnego przewodnika. Aktualną listę przewodników i dane kontaktowe można znaleźć w [https://kulturatykocin.pl/turystyka/ serwisie turystycznym Portu Kultury].

== Noclegi ==
[[Plik:Hotel Alumnat Tykocin.jpg|mały|Hotel w zabytkowym Alumnacie]]
[[Plik:Pisłudskiego Street in Tykocin, close to the Great Synagogue.jpg|mały|Villa Regent w dawnej dzielnicy żydowskiej]]

* {{listing
|name=Dom pod Czarnym Bocianem
|type=sleep
|lat=53.20823753617558
|long=22.775910645360636
|www=https://www.czarnybocian.pl/polski.php
|adres=ul. Poświętna 16, 16-080 Tykocin
|wskazówki=nad Narwią, w pobliżu rynku
|telefon=+48 85 718 16 14
|dodatkowe informacje=Pokoje w historycznej części miasta.
}}

* {{listing
|name=Pensjonat Austeria u Augusta
|type=sleep
|lat=53.20723406828596
|long=22.773289288229396
|www=http://www.austeria.tiu.pl/
|adres=pl. Czarnieckiego 11, 16-080 Tykocin
|wskazówki=przy rynku
|dodatkowe informacje=Pokoje w samym historycznym centrum.
}}

* {{listing
|name=Alumnat
|type=sleep
|lat=53.20807091278447
|long=22.77400620244861
|www=http://alumnat.eu/
|adres=ul. Poświętna 1, 16-080 Tykocin
|wskazówki=nad Narwią i przy placu Czarnieckiego
|telefon=+48 600 941 351
|dodatkowe informacje=Noclegi w jednym z najbardziej charakterystycznych zabytków Tykocina.
}}

* {{listing
|name=Komoda Tykocin
|type=sleep
|lat=53.20756494384301
|long=22.78816125053531
|adres=ul. 11 Listopada 56, 16-080 Tykocin
|wskazówki=na wschód od historycznego centrum
|telefon=+48 728 488 576
|dodatkowe informacje=Apartamenty z dostępem do ogrodu.
}}

* {{listing
|name=Przystanek Tykocin
|type=sleep
|lat=53.20578758152479
|long=22.77368449242483
|www=https://przystanektykocin.pl/
|adres=ul. Choroszczańska 25, 16-080 Tykocin
|wskazówki=około 200 m od historycznego centrum
|dodatkowe informacje=Całoroczne domki gościnne i apartamenty.
}}

* {{listing
|name=Kurnik Polski
|type=sleep
|lat=53.173160962988256
|long=22.775936150704904
|www=http://kurnikpolski.com/
|adres=Kolonia Nowe Miasto 10, 16-080 Tykocin
|wskazówki=na południe od miasta, w spokojnej okolicy
|telefon=+48 601 955 795
|dodatkowe informacje=Pokoje 2-, 3- i 4-osobowe z łazienkami.
}}

* {{listing
|name=Domek Wiejski
|type=sleep
|lat=53.20395677297963
|long=22.773058171932593
|www=https://www.facebook.com/p/Domek-wiejski-w-Tykocinie-100083271236275/
|adres=ul. Klasztorna 5, 16-080 Tykocin
|wskazówki=blisko centrum
|telefon=+48 698 691 122
|dodatkowe informacje=Pokoje w drewnianym domu.
}}

{{Jest w|Powiat białostocki}}

[[Kategoria:Województwo podlaskie]]</text>
      <sha1>243j0ls7e3yuvz5l33yl8ntquahh6ev</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>158435</id>
      <parentid>158434</parentid>
      <timestamp>2026-08-24T14:35:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>KrzysztofPoplawski</username>
        <id>4279</id>
      </contributor>
      <origin>158435</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="48032" sha1="oom85l5vpls87pf48em7s0klmnh4u80" xml:space="preserve">{{Top-banner|Tykocin banner.jpg}}
{{Miasto infobox
|widok=Tykocin z lotu ptaka.jpg
|państwo=[[Polska]]
|region=[[Województwo podlaskie]]
|www=https://umtykocin.pl/
|kod pocztowy=16-080
}}

'''Tykocin''' to niewielkie podlaskie miasto położone nad [[w:Narew|Narwią]], około 30 km na zachód od [[Białystok|Białegostoku]]. Jest jednym z najciekawszych historycznych miasteczek Podlasia, z zachowanym barokowym układem urbanistycznym, zamkiem, zespołem klasztornym, kościołem oraz zabytkami dawnej społeczności żydowskiej. Tykocin jest również dobrym punktem wypadowym nad Narew, do Pentowa, Kiermus oraz [[Narwiański Park Narodowy|Narwiańskiego Parku Narodowego]].

[[Plik:Tykocin kosciol Sw Trojcy i pomnik.jpg|mały|Kościół Trójcy Przenajświętszej i pomnik Stefana Czarnieckiego]]
{{Mapframe |53.205556|22.770833|zoom=14|height=400|width=400|grupy=transport,zobacz,natura,jedzenie,bar,nocleg,atrakcja,zakupy,alarm,zdrowie,zabytek,kontakt,nauka,punkt,rower,parking,obszar,zobacz}}

== Historia ==
Miasto Tykocin zostało lokowane na prawie chełmińskim przez księcia mazowieckiego Janusza I w 1425 roku. Niedługo później książę Witold wcielił je do Wielkiego Księstwa Litewskiego. Władca nadał okoliczne ziemie Gasztołdom, dzięki którym Tykocin zaczął się intensywnie rozwijać. Prowadzono akcję kolonizacyjną, ufundowano kościół, klasztor bernardynów i cerkiew oraz powstała gmina żydowska.

Po wygaśnięciu rodu Gasztołdów miasto stało się własnością monarszą, a Zygmunt II August ustanowił tu starostwo i nakazał rozbudowę zamku, który pełnił funkcje rezydencji, skarbca i fortecy. Tykocin leżał przy ważnym trakcie prowadzącym w kierunku Litwy i [[Wilno|Wilna]].

W XVII wieku miasto dotknęły epidemie i wojny. W czasie potopu szwedzkiego zamek został zajęty przez wojska szwedzkie, a okolice stały się miejscem działań wojennych. W XVIII wieku rozwój miasta wspierał Jan Klemens Branicki. Z jego inicjatywy przebudowano układ urbanistyczny, powstał kościół Trójcy Przenajświętszej i wzniesiono nowy zespół klasztorny.

W 1795 roku, w wyniku trzeciego rozbioru Rzeczypospolitej, Tykocin znalazł się w zaborze pruskim. Po pokoju w [[Sowieck|Tylży]] od 1807 roku należał do Księstwa Warszawskiego, a od 1815 roku do Królestwa Polskiego. W 1831 roku w pobliżu miasta doszło do walk powstania listopadowego.

Przed II wojną światową znaczną część mieszkańców Tykocina stanowili Żydzi. W czasie okupacji niemieckiej społeczność żydowska miasta została wymordowana, przede wszystkim podczas masowej egzekucji w pobliskim lesie w Łopuchowie w sierpniu 1941 roku. Tykocin utracił prawa miejskie w 1950 roku i odzyskał je w 1992 roku.

== Dojazd ==

=== Pociągiem ===
Tykocin nie posiada stacji kolejowej. Najbliższa stacja kolejowa znajduje się w [[w:Knyszyn|Knyszynie]], około 17 km od miasta. Zatrzymują się tam pociągi regionalne kursujące m.in. w kierunku [[Białystok|Białegostoku]] i [[Ełk|Ełku]].

Dla turystów przyjeżdżających z dalszych części Polski znacznie wygodniejszym punktem przesiadkowym jest '''Białystok'''. {{Listing
|type = go
|name = Stacja kolejowa Białystok
|lat = 53.13391
|long = 23.13596
|adres = ul. Kolejowa 5, 15-701 Białystok
|www = https://portalpasazera.pl/KatalogiStacji?stacja=Białystok
|wskazówki = Główny dworzec kolejowy Białegostoku.
|dodatkowe informacje = W bezpośrednim sąsiedztwie znajduje się dworzec autobusowy PKS Nova, z którego można kontynuować podróż do Tykocina. Przejście pomiędzy dworcami zajmuje kilka minut.
}}

{{Listing
|type = go
|name = Dworzec Autobusowy PKS Nova w Białymstoku
|lat = 53.1329
|long = 23.1372
|adres = ul. Bohaterów Monte Cassino 8, 15-873 Białystok
|www = https://pksnova.pl/
|wskazówki = Obok dworca kolejowego Białystok.
|dodatkowe informacje = Punkt przesiadkowy na regularne autobusy PKS Nova do Tykocina oraz na wakacyjną linię „Turystyczna Ósemka”.
}}

Dzięki sąsiedztwu obu dworców możliwy jest wygodny wariant podróży: '''pociąg do Białegostoku → przejście pieszo na dworzec autobusowy → autobus do Tykocina'''.

=== Autobusem ===
Regularne połączenia autobusowe pomiędzy [[Białystok|Białymstokiem]] a Tykocinem obsługuje [[w:Podlaska Komunikacja Samochodowa Nova|PKS Nova]]. Kursy odbywają się kilka razy dziennie, jednak rozkład zmienia się, dlatego przed podróżą najlepiej sprawdzić aktualne połączenie na [https://pksnova.pl/ stronie przewoźnika].

==== Turystyczna Ósemka ====
W okresie wakacyjnym dodatkową możliwością dojazdu jest '''[https://turystyczna8.podlaskie.travel/ Turystyczna Ósemka]''' – regionalna linia autobusowa typu ''hop-on, hop-off'', łącząca najważniejsze atrakcje turystyczne województwa podlaskiego.

W sezonie 2026 Tykocin znajduje się na zachodniej pętli A1:
:''[[Białystok]] – Pomigacze – Turośń Kościelna – Kurowo – '''Tykocin''' – [[Choroszcz]] – Białystok''.

Autobusy rozpoczynają trasę na Dworcu Autobusowym PKS Nova w Białymstoku. W sezonie 2026 linia kursuje od 2 lipca do 30 sierpnia, w czwartki, piątki, soboty i niedziele. Odjazdy pętli A1 z Białegostoku zaplanowano na 9:00, 12:30 i 15:00.

Bilet jest dzienny i umożliwia wielokrotne wysiadanie i ponowne wsiadanie na przystankach trasy. Dostępne są również bilety z miejscem na rower; liczba miejsc rowerowych jest ograniczona, dlatego warto kupić bilet wcześniej.

=== Samochodem ===
{{trasy|biernik=Tykocin|
{{trasy/wiersz
| symbol     = {{trasy/symbol|PL-W|671}}
| kierunekl  = N
| dużel      = [[w:Knyszyn|Knyszyn]]
| małel      = [[w:Krypno Kościelne|Krypno Kościelne]]
| kierunekp  = S
| dużep      = [[w:Sokoły (powiat wysokomazowiecki)|Sokoły]]
| małep      = [[w:Jeżewo Stare|Jeżewo Stare]]
}}
}}

Do Tykocina można również łatwo dojechać z drogi ekspresowej S8 przez węzeł Tykocin. Z Białegostoku podróż samochodem zajmuje zwykle około pół godziny.

=== Rowerem ===
Tykocin jest bardzo dobrym celem wycieczki rowerowej. Przez miasto i jego okolice przebiegają znakowane szlaki rowerowe, w tym '''Wschodni Szlak Rowerowy Green Velo''', '''Podlaski Szlak Bociani''' oraz '''Obwodnica Rowerowa Narwiańskiego Parku Narodowego'''.

Odcinek Green Velo umożliwia m.in. dojazd od strony Jeżewa Starego, Rzędzian i okolic Białegostoku. Tykocin jest również dobrym punktem rozpoczęcia krótszych wycieczek do Pentowa i Kiermus.

W sezonie wakacyjnym rower można zabrać również do autobusu „Turystycznej Ósemki”, po zakupieniu biletu obejmującego przewóz roweru.

== Poruszanie się ==
Historyczne centrum Tykocina jest niewielkie i najlepiej zwiedzać je pieszo. Od Wielkiej Synagogi do placu Czarnieckiego jest około 500 m, a z rynku do zamku nieco ponad kilometr.

Samochód nie jest potrzebny podczas zwiedzania centrum. Przydaje się natomiast przy wycieczkach do Kiermus, Narwiańskiego Parku Narodowego czy Biebrzańskiego Parku Narodowego.

Rower jest szczególnie wygodny przy zwiedzaniu okolic. Pentowo znajduje się około 1,5 km od Tykocina na przebiegu jednej z popularnych tras rowerowych, a Kiermusy około 4–5 km od centrum.

=== Parkingi i postoje ===
* {{Listing
|type = go
|name = Parking przy ul. Jordyka
|lat = 53.2050
|long = 22.7729
|adres = ul. Jordyka 5, 16-080 Tykocin
|wskazówki = Kilka minut pieszo od placu Czarnieckiego.
|dodatkowe informacje = Duży bezpłatny parking dogodny do zwiedzania centrum. Według oznakowania i aktualnych informacji użytkowników parkowanie jest zabronione we wtorki w godz. 5:00–14:00; przed pozostawieniem samochodu należy sprawdzić znaki na miejscu. W sezonie bywają dostępne przenośne toalety i punkt poboru wody.
}}

* {{Listing
|type = go
|name = Parking przy Muzeum w Tykocinie
|lat = 53.2063
|long = 22.7676
|adres = ul. Kaczorowska, Tykocin
|wskazówki = Za kompleksem Wielkiej Synagogi i Domu Talmudycznego.
|dodatkowe informacje = Dogodny punkt postoju podczas zwiedzania dawnej dzielnicy żydowskiej i zachodniej części centrum.
}}

* {{Listing
|type = go
|name = MOR Tykocin – Green Velo
|lat = 53.20449
|long = 22.76699
|wskazówki = Przy przebiegu szlaku Green Velo w południowo-zachodniej części miasta.
|dodatkowe informacje = Miejsce Obsługi Rowerzystów z podstawową infrastrukturą odpoczynkową na szlaku Green Velo.
}}

== Warto zobaczyć ==
[[Plik:Tykocin, Zespół zamku, przed 1469, KsP.jpg|mały|prawo|Zamek w Tykocinie]]
[[Plik:2013 Interior of the Great Synagogue in Tykocin - 34.jpg|mały|prawo|Wnętrze Wielkiej Synagogi]]
[[Plik:Tykocin - klasztor bernardynow - ndx - 01.JPG|mały|prawo|Zespół klasztorny Bernardynów]]

* {{Listing
|name = Zamek w Tykocinie
|type = see
|lat = 53.21310972902754
|long = 22.770608018655132
|www = https://zamekwtykocinie.pl/
|adres = ul. Puchalskiego 3, 16-080 Tykocin
|wskazówki = Na północnym brzegu Narwi, około 1 km od rynku.
|image = Tykocin_Castle.jpg
|telefon = +48 85 718 73 72
|wikidata = Q5734420
|wikipedia = Zamek_w_Tykocinie
|dodatkowe informacje = Odbudowany zamek królewski. W obiekcie działają muzeum, restauracja i hotel. Zwiedzanie odbywa się codziennie w godz. 11:00–17:00; wejścia z przewodnikiem rozpoczynają się o pełnych godzinach od 11:00 do 16:00 i trwają około 40–50 minut. Bilet normalny kosztuje 21 zł, ulgowy 19 zł, dzieci do 6 lat wchodzą bezpłatnie; polskojęzyczny przewodnik jest w cenie. Przed przyjazdem warto sprawdzić ewentualne wyłączenia poszczególnych godzin. Z wieży rozciąga się widok na dolinę Narwi.
}}

* {{Listing
|type = see
|name = Wielka Synagoga w Tykocinie
|lat = 53.20555
|long = 22.76696
|www = https://muzeumpodlaskie.pl/oddzialy/muzeum-w-tykocinie/
|adres = ul. Kozia 2, 16-080 Tykocin
|wskazówki = W dawnej żydowskiej części miasta, kilka minut pieszo od placu Czarnieckiego.
|image = Synagoga_w_Tykocinie_1.jpg
|wikidata = Q5735403
|wikipedia = Wielka_Synagoga_w_Tykocinie
|telefon = +48 509 336 597
|email = synagoga@muzeum.bialystok.pl
|dodatkowe informacje = Jedna z najważniejszych zachowanych synagog barokowych w Polsce. W budynku mieści się część Muzeum w Tykocinie. Muzeum jest czynne wt.–niedz. 10:00–17:00, w poniedziałki nieczynne; ostatnie wejście odbywa się godzinę przed zamknięciem. W czwartki wstęp na wystawy stałe jest bezpłatny. Łączny bilet do Wielkiej Synagogi i Domu Talmudycznego kosztuje 25 zł normalny, 15 zł ulgowy i 50 zł rodzinny. Szczególnie interesujące są wnętrze, bima i hebrajskie inskrypcje na ścianach.
}}

* {{Listing
|type = see
|name = Dom Talmudyczny
|lat = 53.20658
|long = 22.76678
|www = https://muzeumpodlaskie.pl/oddzialy/muzeum-w-tykocinie/
|adres = ul. Kozia, 16-080 Tykocin
|wskazówki = Bezpośrednio przy Wielkiej Synagodze.
|image = Wielka_Synagoga_i_Dom_Talmudyczny_(Mała_Synagoga).jpg
|wikipedia = Mała Synagoga w Tykocinie
|telefon = +48 509 336 597
|email = synagoga@muzeum.bialystok.pl
|dodatkowe informacje = Dawny bejt midrasz, nazywany również Małą Synagogą. Obecnie część Muzeum w Tykocinie z wystawą poświęconą historii miasta. Obowiązują te same godziny otwarcia co w Wielkiej Synagodze; dostępny jest bilet łączony do obu obiektów.
}}
[[Plik:Plac Czarnieckiego 10, Tykocin.jpg|mały|Zabytkowy dom przy placu Czarnieckiego 10, mieszczący niewielkie muzeum historii Tykocina]]
* {{Listing
|type = see
|name = Plac Stefana Czarnieckiego
|lat = 53.2077
|long = 22.7732
|adres = plac Stefana Czarnieckiego, 16-080 Tykocin
|wskazówki = Historyczne centrum miasta.
|image = Tykocin_z_lotu_ptaka.jpg
|dodatkowe informacje = Rozległy barokowy rynek otoczony zabytkową zabudową. Jego główną dominantą jest kościół Trójcy Przenajświętszej, a w centrum stoi pomnik Stefana Czarnieckiego.
}}

* {{Listing
|type = see
|name = Plac Czarnieckiego 10 – muzeum domu
|lat = 53.207739
|long = 22.772876
|www = https://placczarnieckiego10.net/
|adres = plac Stefana Czarnieckiego 10, 16-080 Tykocin
|wskazówki = Przy północnej pierzei placu Czarnieckiego, w zabytkowym drewnianym domu.
|image = Plac Czarnieckiego 10, Tykocin.jpg
|wikidata = Q30570901
|telefon = +48 505 029 309
|godziny = pon.–niedz. 10:00–16:00
|dodatkowe informacje = Niewielkie muzeum domu i niezależny ośrodek dokumentujący historię Tykocina oraz jego mieszkańców. W zabytkowym domu mieszczańskim prezentowana jest m.in. multimedialna wystawa „133 opowieści. Tykocin w latach 1885–2018”, opowiadająca historię miasta poprzez losy jego mieszkańców. W obiekcie organizowane są również wystawy czasowe i działania poświęcone lokalnemu dziedzictwu. Działa tu Fundacja Centrum Badań nad Historią i Kulturą Małych Miast.
}}

* {{Listing
|type = see
|name = Pomnik Stefana Czarnieckiego
|lat = 53.2076
|long = 22.7733
|adres = plac Stefana Czarnieckiego
|wskazówki = W centrum rynku.
|dodatkowe informacje = Jeden z charakterystycznych elementów Tykocina i ważny punkt orientacyjny podczas zwiedzania miasta.
}}

* {{Listing
|type = see
|name = Kościół Trójcy Przenajświętszej
|lat = 53.2071
|long = 22.7749
|adres = ul. 11 Listopada 2, 16-080 Tykocin
|wskazówki = Wschodnia pierzeja placu Stefana Czarnieckiego.
|image = Tykocin,_Kościół_Świętej_Trójcy_w_Tykocinie,_KsP.jpg
|wikidata = Q11746361
|wikipedia = Kościół Świętej Trójcy w Tykocinie
|dodatkowe informacje = Monumentalna późnobarokowa świątynia z XVIII wieku, tworząca wraz z dwiema wieżami i arkadowymi skrzydłami charakterystyczne zamknięcie placu Czarnieckiego.
}}

* {{Listing
|type = see
|name = Alumnat
|lat = 53.2081598097629
|long = 22.773927948679948
|www = http://alumnat.eu/
|adres = ul. Poświętna 1, 16-080 Tykocin
|wskazówki = Nad Narwią, obok kościoła i placu Czarnieckiego.
|image = Hotel_Alumnat_Tykocin.jpg
|wikidata = Q9149233
|wikipedia = Alumnat – Zakład Dla Inwalidów Wojennych w Tykocinie
|telefon = +48 600 941 351
|dodatkowe informacje = Zabytkowy XVII-wieczny zakład dla weteranów wojennych, jeden z najbardziej charakterystycznych budynków miasta.
}}

* {{Listing
|type = see
|name = Dworek Administratora – Rezydencja Ekonomiczna
|lat = 53.2082
|long = 22.7783
|www = https://umtykocin.pl/turysta/
|adres = ul. 11 Listopada 8, 16-080 Tykocin
|wskazówki = We wschodniej części historycznego centrum, przy skrzyżowaniu ul. 11 Listopada i Poświętnej.
|dodatkowe informacje = XVIII-wieczny dworek administratora zarządu dóbr tykocińskich, związany z przebudową miasta prowadzoną z inicjatywy Jana Klemensa Branickiego. Wraz z zabudowaniami gospodarczymi należał do dawnej rezydencji ekonomicznej. Obecnie mieści się tu Urząd Miejski w Tykocinie.
}}

* {{Listing
|type = see
|name = Pomnik Orła Białego
|lat = 53.208115
|long = 22.778049
|www = https://kulturatykocin.pl/turystyka/
|adres = ul. 11 Listopada, 16-080 Tykocin
|wskazówki = W pobliżu Dworku Administratora, na wschód od placu Czarnieckiego.
|image = Tykocin - Pomnik Orla Bialego.jpg
|dodatkowe informacje = Pomnik wzniesiony w 1982 roku dla upamiętnienia ustanowienia w Tykocinie przez Augusta II Mocnego w 1705 roku Orderu Orła Białego.
}}

* {{Listing
|type = see
|name = Kaplica grobowa rodziny Glogerów
|lat = 53.20586
|long = 22.79084
|www = https://zabytek.pl/pl/obiekty/kaplica-grobowa-rodziny-glogerow-tykocin
|adres = cmentarz parafialny przy ul. 11 Listopada, Tykocin
|wskazówki = Około 1 km na wschód od placu Czarnieckiego.
|wikidata = Q121642343
|dodatkowe informacje = Neogotycka kaplica grobowa wzniesiona w 1885 roku z fundacji Zygmunta Glogera. Jest miejscem pochówku członków rodziny Glogerów.
}}

* {{Listing
|type = see
|name = Zespół Klasztorny Bernardynów
|lat = 53.20366
|long = 22.77139
|adres = ul. Klasztorna, 16-080 Tykocin
|wskazówki = Około 500 m na południe od placu Czarnieckiego.
|image = Tykocin_-_klasztor_bernardynow_-_ndx_-_01.JPG
|wikipedia = Zespół Klasztorny Bernardynów w Tykocinie
|dodatkowe informacje = Rozległy późnobarokowy zespół klasztorny wzniesiony w XVIII wieku. Wspólnie z kościołem, synagogami i zamkiem należy do najważniejszych zabytków Tykocina.
}}

* {{Listing
|type = see
|name = Wiatrak koźlak
|lat = 53.204197
|long = 22.778950
|wskazówki = Przy wschodniej części miasta.
|wikidata = Q16614720
|wikipedia = Wiatrak koźlak w Tykocinie
|dodatkowe informacje = Zabytkowy drewniany wiatrak typu koźlak z 1887 roku.
}}

[[Plik:Tykocin - cmentarz żydowski - ndx - 3.JPG|mały|prawo|Cmentarz żydowski w Tykocinie]]

* {{Listing
|type = see
|name = Cmentarz żydowski
|lat = 53.20453
|long = 22.75847
|adres = ul. Holendry, 16-080 Tykocin
|wskazówki = Na zachodnim krańcu miasta, około 1 km od Wielkiej Synagogi.
|image = Tykocin_-_cmentarz_żydowski_-_ndx_-_3.JPG
|wikidata = Q1716560
|wikipedia = Cmentarz żydowski w Tykocinie
|dodatkowe informacje = Jeden z najstarszych cmentarzy żydowskich w Polsce, założony w XVI wieku. Zachowała się część dawnych macew.
}}

* {{Listing
|type = see
|name = Bulwar nad Narwią
|lat = 53.2084
|long = 22.7731
|wskazówki = Wzdłuż południowego brzegu Narwi w centrum Tykocina, w pobliżu Alumnatu i mostu.
|image = 2013_Bridge_over_Narew_in_Tykocin_-_05.jpg
|dodatkowe informacje = Pieszo-rowerowa ścieżka rekreacyjno-edukacyjna nad Narwią o długości około 730 m. Wyposażona jest w ławki, oświetlenie i tablice edukacyjne. To jedno z najlepszych miejsc na spokojny spacer, obserwację rzeki i fotografowanie panoramy Tykocina.
}}

== Co robić ==

=== Spacer po Tykocinie ===
Najważniejsze zabytki można zobaczyć podczas kilkukilometrowego spaceru. Dobrym punktem rozpoczęcia jest plac Czarnieckiego.

Proponowana trasa:
# '''Plac Stefana Czarnieckiego''' i pomnik hetmana.
# '''Kościół Trójcy Przenajświętszej'''.
# '''Plac Czarnieckiego 10 – muzeum domu'''.
# '''Alumnat'''.
# '''Bulwar nad Narwią''' i zabytkowy most.
# '''Zamek w Tykocinie'''.
# Powrót na południowy brzeg Narwi i przejście do '''Dworku Administratora'''.
# '''Pomnik Orła Białego'''.
# '''Kaplica grobowa rodziny Glogerów''' na cmentarzu parafialnym.
# '''Zespół Klasztorny Bernardynów'''.
# Przejście do dawnej dzielnicy żydowskiej.
# '''Wielka Synagoga'''.
# '''Dom Talmudyczny'''.
# '''Cmentarz żydowski'''.

Pełny wariant zajmuje kilka godzin i obejmuje również bardziej oddaloną kaplicę Glogerów. Trasę można skrócić, pozostawiając cmentarz parafialny na osobny spacer lub przejazd rowerem. Warto zarezerwować dodatkowy czas na zwiedzanie zamku oraz Muzeum w Tykocinie.

=== Nad Narwią ===
[[Plik:2013 Bridge over Narew in Tykocin - 05.jpg|mały|Narew i most w Tykocinie]]

* {{Listing
|type = do
|name = FlisakPark Tykocin – Muzeum Narwi i rejsy
|lat = 53.20759
|long = 22.76653
|www = https://www.facebook.com/flisakparktykocin/
|adres = ul. Browarna 17, 16-080 Tykocin
|wskazówki = Nad Narwią, na zachód od historycznego centrum.
|telefon = +48 505 725 160
|dodatkowe informacje = Przystań turystyczna związana z Narwią. W sezonie organizowane są rejsy tramwajami wodnymi „Malinka” i „Jeżynka”; działa również niewielkie Muzeum Narwi. Trasa rejsów prowadzi wzdłuż zabytkowej części miasta i przyrodniczego odcinka Narwi. Terminy zależą od sezonu i poziomu wody; przed przyjazdem warto potwierdzić kurs telefonicznie.
}}

Bulwar i przystań pozwalają zobaczyć Tykocin od strony Narwi. Dolina rzeki jest również atrakcyjna dla obserwatorów ptaków i fotografów przyrody.

=== Zwiedzanie elektrobusem ===
* {{Listing
|type = do
|name = #OdkryjTykocin – elektrobus
|lat = 53.2077
|long = 22.7732
|www = https://kulturatykocin.pl/turystyka/
|adres = centrum Tykocina
|wskazówki = Trasy obejmują zabytkowe centrum; szczegóły miejsca rozpoczęcia przejazdu należy ustalić przy rezerwacji.
|telefon = +48 513 775 760
|dodatkowe informacje = Wycieczki ekologicznym elektrobusem z audioprzewodnikiem w języku polskim, angielskim lub rosyjskim. Oferta jest przeznaczona m.in. dla rodzin i grup zorganizowanych; aktualne terminy należy potwierdzić telefonicznie.
}}

=== Turystyka rowerowa ===
Tykocin leży w jednym z najciekawszych obszarów turystyki rowerowej na Podlasiu. Teren jest w większości płaski, dzięki czemu większość tras nie wymaga dużego doświadczenia.

==== Green Velo ====
Przez Tykocin przebiega '''[https://greenvelo.pl/ Wschodni Szlak Rowerowy Green Velo]'''. Szlak łączy miasto m.in. z Jeżewem Starym, Rzędzianami oraz siecią tras prowadzących w kierunku Białegostoku i Narwiańskiego Parku Narodowego.

Odcinek z Tykocina w kierunku Jeżewa Starego jest wspólny z fragmentem Obwodnicy Rowerowej Narwiańskiego Parku Narodowego.

==== Tykocin – Pentowo – Kiermusy ====
Jedna z najlepszych krótkich wycieczek z miasta:
:''Tykocin → Pentowo → Kiermusy → Tykocin''.

Odległości są niewielkie:
* Tykocin – Pentowo: około 1,5 km,
* Pentowo – Kiermusy: około 3 km,
* Kiermusy – Tykocin: około 4–5 km.

Trasę można połączyć ze zwiedzaniem Europejskiej Wsi Bocianiej, Kiermus i doliny Narwi.

==== Pętla „Ku granicy dawnej Polski” ====
Oznakowana częściowo trasa wycieczkowa o długości około 29 km:
:''Jeżewo Stare → Tykocin → Pentowo → Kiermusy → Nieciecie → Łopuchowo → Zawady → Jeżewo Stare''.

Na trasie znajdują się zabytki Tykocina, Europejska Wieś Bociania, Kiermusy, krajobrazy doliny Narwi i niewielkie podlaskie miejscowości. Trasę można rozpocząć również w Tykocinie.

==== Obwodnica Rowerowa Narwiańskiego Parku Narodowego ====
Dłuższa, znakowana na niebiesko trasa o długości około 87 km:
:''[[Choroszcz]] → węzeł Tykocin → Tykocin → Kurowo → Łapy → Suraż → Turośń Dolna → Choroszcz''.

Trasa prowadzi przede wszystkim drogami asfaltowymi. Między Tykocinem i Jeżewem Starym pokrywa się ze szlakiem Green Velo. Jest dobrą propozycją na całodniową wycieczkę dla bardziej doświadczonych rowerzystów.

==== Podlaski Szlak Bociani ====
Przez okolice Tykocina przebiega również '''[https://podlaskie.travel/trasy-rowerowe/podlaski-szlak-bociani Podlaski Szlak Bociani]''', oznakowany kolorem czerwonym. Cała trasa ma ponad 400 km i prowadzi przez dużą część województwa podlaskiego. W rejonie Tykocina łączy m.in. okolice Pentowa, miasta i doliny Narwi.

To dobra trasa dla osób zainteresowanych przyrodą, obserwacją ptaków i fotografią.

== Najbliższe okolice ==

=== Pentowo i Kiermusy ===
[[Plik:Pentowo - European stork village - 11.jpg|mały|Wieża obserwacyjna w Pentowie]]

* {{Listing
|type = see
|name = Dwór Pentowo – Europejska Wieś Bociania
|lat = 53.206724
|long = 22.737604
|www = https://www.pentowo.pl/
|adres = Kolonia Kaczorowo 39, 16-080 Tykocin
|wskazówki = Około 1,5–2 km na zachód od Tykocina; łatwy dojazd rowerem.
|image = Pentowo_-_European_stork_village_-_11.jpg
|telefon = +48 505 929 925
|dodatkowe informacje = Ponadstuletni dwór nad starorzeczem Narwi oraz Europejska Wieś Bociania. Na terenie posiadłości znajdują się liczne gniazda bociana białego i wieże obserwacyjne. Najciekawiej jest w sezonie obecności bocianów.
}}

* {{Listing
|type = see
|name = Kiermusy – Dworek nad Łąkami
|lat = 53.203888
|long = 22.710352
|www = https://kiermusy.com.pl/
|adres = Kiermusy 12, 16-080 Tykocin
|wskazówki = Około 4–5 km na zachód od Tykocina; dogodny dojazd rowerem.
|telefon = +48 501 607 566
|email = promocja@kiermusy.com.pl
|dodatkowe informacje = Kompleks turystyczny nawiązujący stylistyką do dawnego dworu szlacheckiego. Działa tu Karczma Rzym i baza noclegowa. Kiermusy można łatwo połączyć w jednej wycieczce z Pentowem.
}}

* {{Listing
|type = see
|name = Jantarowy Kasztel – Muzeum Oręża Polskiego im. Jerzego Hoffmana
|lat = 53.20895
|long = 22.71268
|www = https://kiermusy.com.pl/pl/atrakcje/muzeum-oreza-polskiego-im-jerzego-hoffmana/
|adres = Kiermusy, 16-080 Tykocin
|wskazówki = Około 4 km na zachód od Tykocina; w sąsiedztwie kompleksu Kiermusy.
|telefon = +48 508 111 552
|dodatkowe informacje = Prywatne muzeum prezentujące militaria i zabytki archeologiczne. W sezonie letnim obiekt jest udostępniany w wybranych terminach, a grupy mogą uzgadniać zwiedzanie indywidualnie; przed przyjazdem należy sprawdzić aktualne godziny.
}}

=== Grodzisko, Łopuchowo i przyroda gminy ===

* {{Listing
|type = see
|name = Grodzisko Tykocin I („Szwedzkie Wały”)
|lat = 53.181472
|long = 22.769496
|www = https://zabytek.pl/pl/obiekty/tykocin-grodzisko
|wskazówki = Około 3 km na południe od obecnego centrum Tykocina, w pobliżu Sierk; najlepiej dojechać rowerem lub samochodem i ostatni odcinek przejść pieszo.
|dodatkowe informacje = Pozostałość średniowiecznego grodu poprzedzającego obecny Tykocin. Zachował się wał o nieregularnym owalnym planie oraz ślady dawnej fosy. Stanowisko jest dostępne do zwiedzania.
}}

* {{Listing
|type = see
|name = Las Łopuchowski – miejsce pamięci
|lat = 53.179333
|long = 22.695000
|wskazówki = Na zachód od Tykocina, w lesie koło Łopuchowa; dojazd najwygodniejszy samochodem lub rowerem.
|image = Grób zbiorowy Żydów z Tykocina - las łopuchowski 1.jpg
|dodatkowe informacje = Miejsce pamięci z trzema zbiorowymi mogiłami Żydów z Tykocina zamordowanych przez Niemców 25 i 26 sierpnia 1941 roku. Co roku odbywają się tu uroczystości rocznicowe.
}}

* {{Listing
|type = see
|name = Rezerwat przyrody Szelągówka
|lat = 53.246
|long = 22.6753
|wikipedia = Rezerwat przyrody Szelągówka
|wikidata = Q11834744
|wskazówki = Na północny zachód od Tykocina, w kompleksie leśnym pomiędzy Tykocinem, Zawadami i Trzciannem.
|dodatkowe informacje = Rezerwat o powierzchni około 62 ha chroniący naturalne zespoły borów sosnowych rosnących na rozległym obszarze wydmowym. Dobry cel dla osób zainteresowanych krajobrazem leśnym i przyrodą.
}}

'''Bagno Tykocińskie''' rozciąga się pomiędzy Tykocinem a miejscowością Góra i obejmuje około 400 ha łąk, nieużytków, starorzeczy i wód stojących w dolinie Narwi. Obszar najlepiej oglądać z dróg lokalnych i otwartych punktów widokowych, nie wchodząc na podmokłe tereny ani grunty prywatne.

=== Góra Strękowa i dolina Narwi ===
* {{Listing
|type = see
|name = Góra Strękowa – punkt widokowy i schron kpt. Raginisa
|lat = 53.212690
|long = 22.490129
|www = https://www.wizna1939.eu/
|wskazówki = Na zachód od Tykocina, w kierunku Wizny; dojazd samochodem lub rowerem.
|wikipedia = Bitwa pod Wizną
|dodatkowe informacje = Punkt na Wzgórzu 126 z rozległą panoramą doliny Narwi aż w kierunku ujścia Biebrzy. Znajduje się tu schron dowodzenia odcinka „Wizna” i miejsce pamięci kpt. Władysława Raginisa, związane z walkami z września 1939 roku. Szczególnie dobre miejsce do obserwacji krajobrazu, wschodów i zachodów słońca.
}}

== Zakupy ==

* {{Listing 
|type = buy 
|name = Delikatesy Smak
|lat = 53.20743152315896
|long = 22.770969353352307
|adres = ul. Złota 1, 16-080 Tykocin 
|wskazówki = W centrum miasta.
|dodatkowe informacje = Sklep spożywczy przydatny podczas krótkiego pobytu i wycieczek rowerowych.
}}

* {{Listing 
|type = buy 
|name = Lewiatan 
|lat = 53.207035 
|long = 22.768034 
|adres = ul. Sokołowska 1, 16-080 Tykocin 
|wskazówki = W centrum miasta.
|dodatkowe informacje = Sklep spożywczy.
}}

== Informacje praktyczne ==

* {{Listing
|type = contact
|name = Apteka „Na Starym Rynku”
|adres = ul. Choroszczańska 1, 16-080 Tykocin
|telefon = +48 85 718 70 77
|wskazówki = W pobliżu Starego Rynku i dawnej dzielnicy żydowskiej.
|dodatkowe informacje = Apteka ogólnodostępna. Zwykle czynna pon.–pt. 7:30–18:00 i sob. 8:00–14:00; w niedziele nieczynna. Godziny mogą się zmieniać, dlatego przed przyjazdem warto je sprawdzić.
}}

* {{Listing
|type = contact
|name = Podstawowa Opieka Zdrowotna
|adres = ul. Kaczorowska 2, 16-080 Tykocin
|telefon = +48 85 718 73 37
|wskazówki = W zachodniej części centrum.
|dodatkowe informacje = Niepubliczny Zakład Podstawowej Opieki Zdrowotnej. Według informacji Urzędu Miejskiego czynny pon.–pt. 8:00–18:00.
}}

* {{Listing
|type = contact
|name = Bank Spółdzielczy w Białymstoku – Oddział w Tykocinie
|adres = ul. Złota 18, 16-080 Tykocin
|telefon = +48 85 718 73 19
|wskazówki = W centrum miasta.
|dodatkowe informacje = Oddział banku; według informacji Urzędu Miejskiego czynny pon.–pt. 7:45–15:30. Przydatny w razie potrzeby obsługi gotówkowej.
}}

* {{Listing
|type = contact
|name = Urząd Pocztowy w Tykocinie
|adres = ul. 11 Listopada 36, 16-080 Tykocin
|telefon = +48 885 900 415
|wskazówki = We wschodniej części miasta.
|dodatkowe informacje = Według informacji Urzędu Miejskiego czynny pon.–czw. 8:00–15:30, pt. 8:00–20:00.
}}

* {{Listing
|type = go
|name = Stacja paliw ORLEN
|lat = 53.2045136
|long = 22.7675633
|adres = ul. Sokołowska 17, 16-080 Tykocin
|wskazówki = Przy południowo-zachodnim wjeździe do miasta.
|dodatkowe informacje = Stacja paliw przydatna przed dalszą podróżą w kierunku Białegostoku, Knyszyna lub zachodniej części doliny Narwi.
}}

== Gastronomia ==

=== Restauracje i bary ===

* {{listing
|name=Pierogi na Narwi
|type=eat
|lat=53.208484
|long=22.772909
|www=https://www.facebook.com/p/Pierogi-na-Narwi-100083273255857/
|adres=ul. Puchalskiego, 16-080 Tykocin
|wskazówki=na pontonie na Narwi, tuż przy moście drogowym, po stronie zamku
|dodatkowe informacje=Sezonowy restobar na wodzie specjalizujący się w ręcznie robionych pierogach. Lokal znajduje się bezpośrednio na Narwi i dysponuje miejscami z widokiem na rzekę oraz zabytkową część Tykocina. Oprócz pierogów dostępne są m.in. kawa i napoje. Przed wizytą poza sezonem letnim warto sprawdzić aktualne dni i godziny otwarcia.
}}

* {{listing
|name=u Klemensa
|type=eat
|lat=53.207757
|long=22.771279
|www=https://uklemensa.com/
|adres=plac Czarnieckiego 2, 16-080 Tykocin
|wskazówki=przy zachodnim krańcu placu Czarnieckiego, przy przejściu w kierunku ul. Browarnej i Narwi
|telefon=+48 882 436 911
|email=recepcja@uklemensa.com
|dodatkowe informacje=Restauracja w zabytkowym budynku przy rynku, otwarta w 2026 roku. Menu nawiązuje do kuchni polskiej i kresowej. W tym samym obiekcie działa galeria sztuki prezentująca m.in. ręcznie wykonywaną ceramikę oraz pokoje gościnne.
}}

* {{listing
|name=Dom pod Czarnym Bocianem
|type=eat
|lat=53.20823753617558
|long=22.775910645360636
|www=https://www.czarnybocian.pl/polski.php
|adres=ul. Poświętna 16, 16-080 Tykocin
|wskazówki=nad Narwią, blisko rynku
|telefon=+48 85 718 16 14
|dodatkowe informacje=Restauracja i obiekt noclegowy w zabytkowej części miasta.
}}

* {{listing
|name=Restauracja Tejsza
|type=eat
|lat=53.20656
|long=22.76674
|www=https://www.facebook.com/Restauracja-Tejsza-120402841324444/
|adres=ul. Kozia 2, 16-080 Tykocin
|wskazówki=przy kompleksie Wielkiej Synagogi i Domu Talmudycznego
|dodatkowe informacje=Restauracja kojarzona przede wszystkim z kuchnią żydowską i regionalną.
}}

* {{listing
|name=Restauracja Zamkowa
|type=eat
|lat=53.21310932756459
|long=22.770604240711428
|www=https://zamekwtykocinie.pl/
|adres=ul. Puchalskiego 3, 16-080 Tykocin
|wskazówki=w Zamku w Tykocinie
|telefon=+48 85 718 73 72
|email=biuro@zamekwtykocinie.pl
|dodatkowe informacje=Restauracja działająca w kompleksie zamkowym.
}}

* {{listing
|name=Alumnat
|type=eat
|lat=53.208250329934415
|long=22.77373624496222
|www=http://alumnat.eu/
|adres=ul. Poświętna 1, 16-080 Tykocin
|wskazówki=przy Narwi i placu Czarnieckiego
|telefon=+48 600 941 351
|dodatkowe informacje=Restauracja w zabytkowym Alumnacie.
}}

* {{listing
|name=Opowieści z Narwi
|type=eat
|lat=53.20734
|long=22.773216
|adres=pl. Stefana Czarnieckiego 9, 16-080 Tykocin
|wskazówki=w historycznym centrum
|telefon=660 191 251
|email=tykocinski@o2.pl
|dodatkowe informacje=Restauracja w pobliżu rynku i Narwi.
}}

* {{listing
|name=Karczma Rzym
|type=eat
|lat=53.203888
|long=22.710352
|www=https://kiermusy.com.pl/
|adres=Kiermusy 12, 16-080 Tykocin
|wskazówki=w Kiermusach, około 4–5 km od Tykocina
|telefon=501 607 566
|email=karczmarzym@kiermusy.com.pl
|dodatkowe informacje=Restauracja specjalizująca się w kuchni polskiej i regionalnej, urządzona w stylu nawiązującym do tradycji szlacheckiej.
}}

* {{listing
|name=Villa Regent
|type=eat
|lat=53.20696
|long=22.76783
|www=https://villaregent.eu/
|adres=ul. Sokołowska 3, 16-080 Tykocin
|wskazówki=w pobliżu dawnej dzielnicy żydowskiej
|dodatkowe informacje=Restauracja i obiekt noclegowy.
}}

* {{listing
|name=Zapiekanki
|type=eat
|lat=53.2068
|long=22.7745
|adres=ul. Klasztorna 3, 16-080 Tykocin
|wskazówki=w centrum
|dodatkowe informacje=Bar z przekąskami.
}}

* {{listing
|name=Narwianka – Bar na Wodzie
|type=eat
|lat=53.20759
|long=22.76653
|adres=ul. Browarna 17, 16-080 Tykocin
|wskazówki=na terenie FlisakParku nad Narwią
|telefon=505 725 160
|dodatkowe informacje=Sezonowy bar nad rzeką, w sąsiedztwie przystani i rejsów „Malinką”. Nie należy go mylić z położonym przy moście restobarem Pierogi na Narwi.
}}

* {{listing
|name=Tykocin Bistro
|type=eat
|lat=53.2067
|long=22.7744
|www=https://www.facebook.com/tykocinbistro/
|adres=plac Stary Rynek 8, 16-080 Tykocin
|wskazówki=w centrum miasta
|telefon=574 808 685
|dodatkowe informacje=Bistro.
}}

=== Kawiarnie i słodkości ===

* {{listing
|name=Złota Kawiarenka
|type=eat
|lat=53.20733
|long=22.76947
|www=https://www.facebook.com/zlotakawiarenka/
|adres=ul. Złota 11, 16-080 Tykocin
|wskazówki=w historycznym centrum, kilka minut pieszo od placu Czarnieckiego
|telefon=+48 884 704 449
|dodatkowe informacje=Kawiarnia z kawą, ciastami i deserami. Godziny otwarcia zmieniają się sezonowo, dlatego przed wizytą warto je sprawdzić.
}}

* {{listing
|name=Lodziarnia Czarnieckiego
|type=eat
|adres=plac Stefana Czarnieckiego 7A, 16-080 Tykocin
|wskazówki=przy placu Czarnieckiego
|dodatkowe informacje=Lodziarnia i punkt deserowy w historycznym centrum; działalność ma charakter sezonowy.
}}

== Wydarzenia ==

Tykocin ma rozbudowany kalendarz wydarzeń, szczególnie od późnej wiosny do wczesnej jesieni. Aktualne terminy publikuje [https://kulturatykocin.pl/kalendarz-wydarzen/ Port Kultury Tykocin]. Wśród wydarzeń związanych szczególnie z historią miasta są dwie duże rekonstrukcje XVII-wieczne – zimowy Szturm Zamku oraz letni Obóz Wojsk Rzeczypospolitej.

* {{Listing
|type = do
|name = Szturm Zamku w Tykocinie
|lat = 53.21310972902754
|long = 22.770608018655132
|www = https://kulturatykocin.pl/
|adres = Zamek w Tykocinie, ul. Puchalskiego 3
|wskazówki = Odbywa się zimą; termin kolejnej edycji należy sprawdzić w kalendarzu wydarzeń.
|dodatkowe informacje = Duża inscenizacja historyczna nawiązująca do walk o zamek podczas potopu szwedzkiego. W widowisku uczestniczą grupy rekonstrukcyjne odtwarzające wojska Rzeczypospolitej i szwedzkie, piechotę, jazdę oraz artylerię. W 2026 roku odbyła się dwunasta edycja wydarzenia.
}}

* {{Listing
|type = do
|name = Obóz Wojsk Rzeczypospolitej XVII wieku
|www = https://kulturatykocin.pl/2026/07/08/oboz-wojsk-rzeczypospolitej-xvii-w/
|adres = plac przy ul. Klasztornej i przestrzeń historycznego centrum Tykocina
|wskazówki = Letnie wydarzenie rekonstrukcyjne; w 2026 roku odbyło się od 31 lipca do 2 sierpnia.
|dodatkowe informacje = Kilkudniowy obóz rekonstrukcyjny prezentujący życie i wojskowość XVII-wiecznej Rzeczypospolitej. W programie odbywają się pokazy husarskie, historyczne potyczki i musztra, prezentacje broni i wyposażenia, możliwość zwiedzania obozu i rozmów z rekonstruktorami, koncert muzyki dawnej, przemarsz wojsk przez Tykocin na zamek oraz pokazy artyleryjskie. Organizatorem wydarzenia jest m.in. Komputowa Chorągiew Stefana Czarnieckiego i Port Kultury Tykocin.
}}

* {{Listing
|type = do
|name = Dni Tykocina
|www = https://kulturatykocin.pl/
|adres = Tykocin
|wskazówki = Zwykle odbywają się na początku lata.
|dodatkowe informacje = Kilkudniowe święto miasta obejmujące koncerty, wydarzenia historyczne, sportowe i rodzinne. Część imprez odbywa się na placu przy ul. Klasztornej oraz w historycznym centrum.
}}

* {{Listing
|type = do
|name = Tykocin – Nadzieja w Chórze
|www = https://kulturatykocin.pl/
|adres = Kościół Trójcy Przenajświętszej, plac Czarnieckiego
|wskazówki = Odbywa się wiosną; aktualny termin należy sprawdzić w kalendarzu Portu Kultury.
|dodatkowe informacje = Ogólnopolski konkurs i festiwal muzyki sakralnej organizowany w barokowym kościele Trójcy Przenajświętszej. W 2026 roku odbyła się dziewiąta edycja wydarzenia.
}}

* {{Listing
|type = do
|name = Królewskie Śpiewanie
|www = https://kulturatykocin.pl/
|adres = Tykocin
|wskazówki = Festiwal odbywa się latem; w 2026 roku zaplanowano go na 23–25 lipca.
|dodatkowe informacje = Kilkudniowe wydarzenie muzyczne odbywające się w historycznej scenerii miasta.
}}

* {{Listing
|type = do
|name = Tykocińska Biesiada Miodowa
|www = https://kulturatykocin.pl/
|adres = plac przy ul. Klasztornej, Tykocin
|wskazówki = Odbywa się zwykle w sierpniu.
|dodatkowe informacje = Jedna z największych cyklicznych imprez w Tykocinie, poświęcona pszczelarstwu, miodom i produktom regionalnym. Towarzyszą jej stoiska lokalnych producentów, kiermasz, gastronomia, występy i koncerty. W 2026 roku odbywa się XXVII edycja.
}}

* {{Listing
|type = do
|name = Noc Muzeów – zwiedzanie Tykocina o zmierzchu
|www = https://kulturatykocin.pl/
|adres = historyczne centrum Tykocina
|wskazówki = Zwykle w maju.
|dodatkowe informacje = Wieczorne wydarzenie łączące spacer po mieście ze zwiedzaniem jego zabytków i poznawaniem historii Tykocina. Poszczególne edycje obejmują m.in. rynek, synagogę, kościół oraz zamek.
}}

* {{Listing
|type = do
|name = Jarmark Staroci w Kiermusach
|lat = 53.203888
|long = 22.710352
|www = https://kiermusy.com.pl/
|adres = Kiermusy 12, 16-080 Tykocin
|wskazówki = Zwykle w pierwszą niedzielę miesiąca; przed przyjazdem warto sprawdzić aktualny termin.
|telefon = 501 607 566
|email = promocja@kiermusy.com.pl
|dodatkowe informacje = Duży regionalny targ staroci, antyków, rękodzieła i przedmiotów kolekcjonerskich.
}}
Aktualne informacje o imprezach organizowanych w mieście publikuje [https://kulturatykocin.pl/kalendarz-wydarzen/ kalendarz wydarzeń Portu Kultury].

== Informacje turystyczne ==
[[Plik:Tykocin, Złota 2, KsP 01.jpg|mały|prawo|Port Kultury Tykocin przy ul. Złotej 2]]

* {{listing
|type=contact
|name=Port Kultury Tykocin – Punkt Informacji Turystycznej
|lat=53.20733
|long=22.771212
|www=https://kulturatykocin.pl/
|adres=ul. Złota 2, 16-080 Tykocin
|wskazówki=przy zachodniej części placu Czarnieckiego, kilka minut pieszo od kościoła i Alumnatu
|telefon=+48 85 718 16 06
|dodatkowe informacje=Port Kultury jest jednocześnie miejskim centrum kultury i punktem informacji turystycznej. Można tu uzyskać informacje o zabytkach, aktualnych wydarzeniach, zwiedzaniu Tykocina i okolic oraz usługach przewodnickich. Instytucja organizuje koncerty, warsztaty artystyczne, wystawy, kino plenerowe, spacery i zwiedzanie miasta, wydarzenia rekonstrukcyjne, imprezy rodzinne oraz największe wydarzenia miejskie, m.in. Dni Tykocina i Tykocińską Biesiadę Miodową. Przed wizytą warto sprawdzić aktualny kalendarz, ponieważ oferta zmienia się w ciągu roku.
}}

Port Kultury prowadzi [https://kulturatykocin.pl/kalendarz-wydarzen/ kalendarz wydarzeń], w którym publikowane są również mniejsze imprezy, warsztaty, spacery z przewodnikiem, koncerty, wystawy i wydarzenia plenerowe. Instytucja publikuje także lokalne czasopismo [https://kulturatykocin.pl/polecamy/ „Czas Tykocina”], którego bieżące i archiwalne numery są dostępne online.

=== Zwiedzanie z przewodnikiem ===
Port Kultury publikuje informacje o organizowanych spacerach i zwiedzaniu Tykocina. Możliwe jest również umówienie indywidualnego przewodnika. Aktualną listę przewodników i dane kontaktowe można znaleźć w [https://kulturatykocin.pl/turystyka/ serwisie turystycznym Portu Kultury].

== Noclegi ==
[[Plik:Hotel Alumnat Tykocin.jpg|mały|Hotel w zabytkowym Alumnacie]]
[[Plik:Pisłudskiego Street in Tykocin, close to the Great Synagogue.jpg|mały|Villa Regent w dawnej dzielnicy żydowskiej]]

* {{listing
|name=Dom pod Czarnym Bocianem
|type=sleep
|lat=53.20823753617558
|long=22.775910645360636
|www=https://www.czarnybocian.pl/polski.php
|adres=ul. Poświętna 16, 16-080 Tykocin
|wskazówki=nad Narwią, w pobliżu rynku
|telefon=+48 85 718 16 14
|dodatkowe informacje=Pokoje w historycznej części miasta.
}}

* {{listing
|name=Pensjonat Austeria u Augusta
|type=sleep
|lat=53.20723406828596
|long=22.773289288229396
|www=http://www.austeria.tiu.pl/
|adres=pl. Czarnieckiego 11, 16-080 Tykocin
|wskazówki=przy rynku
|dodatkowe informacje=Pokoje w samym historycznym centrum.
}}

* {{listing
|name=Alumnat
|type=sleep
|lat=53.20807091278447
|long=22.77400620244861
|www=http://alumnat.eu/
|adres=ul. Poświętna 1, 16-080 Tykocin
|wskazówki=nad Narwią i przy placu Czarnieckiego
|telefon=+48 600 941 351
|dodatkowe informacje=Noclegi w jednym z najbardziej charakterystycznych zabytków Tykocina.
}}

* {{listing
|name=Komoda Tykocin
|type=sleep
|lat=53.20756494384301
|long=22.78816125053531
|adres=ul. 11 Listopada 56, 16-080 Tykocin
|wskazówki=na wschód od historycznego centrum
|telefon=+48 728 488 576
|dodatkowe informacje=Apartamenty z dostępem do ogrodu.
}}

* {{listing
|name=Przystanek Tykocin
|type=sleep
|lat=53.20578758152479
|long=22.77368449242483
|www=https://przystanektykocin.pl/
|adres=ul. Choroszczańska 25, 16-080 Tykocin
|wskazówki=około 200 m od historycznego centrum
|dodatkowe informacje=Całoroczne domki gościnne i apartamenty.
}}

* {{listing
|name=Kurnik Polski
|type=sleep
|lat=53.173160962988256
|long=22.775936150704904
|www=http://kurnikpolski.com/
|adres=Kolonia Nowe Miasto 10, 16-080 Tykocin
|wskazówki=na południe od miasta, w spokojnej okolicy
|telefon=+48 601 955 795
|dodatkowe informacje=Pokoje 2-, 3- i 4-osobowe z łazienkami.
}}

* {{listing
|name=Domek Wiejski
|type=sleep
|lat=53.20395677297963
|long=22.773058171932593
|www=https://www.facebook.com/p/Domek-wiejski-w-Tykocinie-100083271236275/
|adres=ul. Klasztorna 5, 16-080 Tykocin
|wskazówki=blisko centrum
|telefon=+48 698 691 122
|dodatkowe informacje=Pokoje w drewnianym domu.
}}

* {{listing
|name=Zamek w Tykocinie
|type=sleep
|lat=53.21310972902754
|long=22.770608018655132
|www=https://zamekwtykocinie.pl/
|adres=ul. Puchalskiego 3, 16-080 Tykocin
|wskazówki=na północnym brzegu Narwi, w kompleksie zamkowym
|telefon=+48 85 718 73 72
|dodatkowe informacje=Hotel działający w odbudowanym kompleksie zamkowym; na miejscu znajduje się również Restauracja Zamkowa.
}}

* {{listing
|name=Villa Regent
|type=sleep
|lat=53.20696
|long=22.76783
|www=https://villaregent.eu/
|adres=ul. Sokołowska 3, 16-080 Tykocin
|wskazówki=w pobliżu Wielkiej Synagogi i dawnej dzielnicy żydowskiej
|dodatkowe informacje=Obiekt noclegowy z restauracją, dogodny do zwiedzania zachodniej części historycznego centrum.
}}

* {{listing
|name=u Klemensa
|type=sleep
|lat=53.207757
|long=22.771279
|www=https://uklemensa.com/
|adres=plac Czarnieckiego 2, 16-080 Tykocin
|wskazówki=przy zachodnim krańcu placu Czarnieckiego
|telefon=+48 882 436 911
|email=recepcja@uklemensa.com
|dodatkowe informacje=Pokoje gościnne w zabytkowym budynku przy rynku; w tym samym obiekcie działają restauracja i galeria.
}}

== Dokąd dalej ==

Tykocin może być bazą do jednodniowych wycieczek po zachodniej i środkowej części województwa podlaskiego. Poniższe punkty pokazano również na mapie artykułu.

* {{Listing
|type = go
|name = [[Narwiański Park Narodowy]] – Kurowo
|lat = 53.10472
|long = 22.79028
|www = https://npn.gov.pl/
|adres = Kurowo 10, 18-204 Kobylin-Borzymy
|wskazówki = Na południowy wschód od Tykocina.
|telefon = +48 85 718 14 17
|dodatkowe informacje = Najbliższy park narodowy. W Kurowie znajduje się siedziba parku, ekspozycja przyrodnicza, kładka edukacyjna i wieża widokowa. Inną charakterystyczną atrakcją jest kładka Waniewo–Śliwno z przeprawami na pływających platformach.
}}

* {{Listing
|type = go
|name = [[Choroszcz]]
|lat = 53.14393
|long = 22.98846
|wskazówki = Na wschód od Tykocina, po drodze w kierunku Białegostoku.
|dodatkowe informacje = Niewielkie miasto z pałacem Branickich i parkiem. Może być połączone z wycieczką do Narwiańskiego Parku Narodowego.
}}

* {{Listing
|type = go
|name = [[Białystok]]
|lat = 53.1324
|long = 23.1592
|wskazówki = Około 30 km na wschód od Tykocina.
|wikidata = Q761
|dodatkowe informacje = Stolica województwa podlaskiego i główny węzeł komunikacyjny regionu. Najważniejsze atrakcje obejmują Pałac Branickich z ogrodami, Rynek Kościuszki, katedrę, cerkiew św. Mikołaja, kościół św. Rocha oraz liczne muzea i murale.
}}

* {{Listing
|type = go
|name = [[Supraśl]]
|lat = 53.21
|long = 23.3361
|wskazówki = Na wschód od Białegostoku, w dolinie Supraśli.
|wikidata = Q1906334
|dodatkowe informacje = Uzdrowiskowe miasteczko na skraju Puszczy Knyszyńskiej. Warto zobaczyć monaster Zwiastowania, Muzeum Ikon, drewnianą zabudowę, bulwary i tereny rekreacyjne nad Supraślą.
}}

* {{Listing
|type = go
|name = [[Puszcza Knyszyńska]] – Kopna Góra
|lat = 53.25196
|long = 23.47535
|www = https://suprasl.bialystok.lasy.gov.pl/arboretum-w-kopnej-gorze
|wskazówki = Na wschód od Supraśla; praktyczny punkt rozpoczęcia wycieczki do środkowej części Puszczy Knyszyńskiej.
|dodatkowe informacje = W Kopnej Górze znajduje się arboretum prowadzone przez Nadleśnictwo Supraśl oraz cmentarz powstańców listopadowych. Arboretum jest czynne od 1 kwietnia do 30 września codziennie w godz. 9:00–19:00, a wstęp jest bezpłatny. Okolica jest dobrym punktem wejścia na leśne trasy piesze i rowerowe Puszczy Knyszyńskiej.
}}

* {{Listing
|type = go
|name = [[Knyszyn]]
|lat = 53.31224
|long = 22.92004
|wskazówki = Na północny wschód od Tykocina.
|wikidata = Q668322
|dodatkowe informacje = Historyczne miasto związane z Zygmuntem Augustem. Warto zobaczyć kościół św. Jana Apostoła i Ewangelisty oraz pozostałości dawnego założenia królewskiego; znajduje się tu również najbliższa Tykocinowi stacja kolejowa.
}}

* {{Listing
|type = go
|name = [[Biebrzański Park Narodowy]] – Osowiec-Twierdza
|lat = 53.47482
|long = 22.65588
|www = https://bbpn.gov.pl/
|adres = Osowiec-Twierdza 8, 19-110 Goniądz
|wskazówki = Na północ od Tykocina.
|telefon = +48 85 738 30 00
|dodatkowe informacje = Największy park narodowy w Polsce, chroniący rozległe Bagna Biebrzańskie. Siedziba parku znajduje się w Osowcu-Twierdzy; w okolicy są szlaki przyrodnicze, Carska Droga oraz obiekty Twierdzy Osowiec.
}}

* {{Listing
|type = go
|name = [[Goniądz]]
|lat = 53.48922
|long = 22.73237
|wskazówki = Na północ od Tykocina, nad Biebrzą.
|wikidata = Q985386
|dodatkowe informacje = Miasteczko nad Biebrzą i dogodna baza do zwiedzania środkowego basenu Biebrzańskiego Parku Narodowego oraz okolic Osowca.
}}

* {{Listing
|type = go
|name = [[Wizna]]
|lat = 53.19438
|long = 22.38409
|wskazówki = Na zachód od Tykocina, nad Narwią.
|wikidata = Q2237742
|dodatkowe informacje = Miejscowość związana z bitwą pod Wizną we wrześniu 1939 roku. Warto połączyć wizytę ze znajdującą się na trasie Górą Strękową i jej punktem widokowym na dolinę Narwi.
}}

* {{Listing
|type = go
|name = [[Łomża]]
|lat = 53.1751
|long = 22.0728
|wskazówki = Dalej na zachód od Wizny.
|wikidata = Q215633
|dodatkowe informacje = Miasto nad Narwią z historycznym centrum, katedrą, muzeami i punktami widokowymi na dolinę rzeki. Dobre uzupełnienie wycieczki prowadzącej przez Górę Strękową i Wiznę.
}}

{{Jest w|Powiat białostocki}}

[[Kategoria:Województwo podlaskie]]</text>
      <sha1>oom85l5vpls87pf48em7s0klmnh4u80</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>158453</id>
      <parentid>158435</parentid>
      <timestamp>2026-08-25T08:58:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>KrzysztofPoplawski</username>
        <id>4279</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* Green Velo */</comment>
      <origin>158453</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="48012" sha1="mzr21sxxfum6dtjkyvrkc243non8o07" xml:space="preserve">{{Top-banner|Tykocin banner.jpg}}
{{Miasto infobox
|widok=Tykocin z lotu ptaka.jpg
|państwo=[[Polska]]
|region=[[Województwo podlaskie]]
|www=https://umtykocin.pl/
|kod pocztowy=16-080
}}

'''Tykocin''' to niewielkie podlaskie miasto położone nad [[w:Narew|Narwią]], około 30 km na zachód od [[Białystok|Białegostoku]]. Jest jednym z najciekawszych historycznych miasteczek Podlasia, z zachowanym barokowym układem urbanistycznym, zamkiem, zespołem klasztornym, kościołem oraz zabytkami dawnej społeczności żydowskiej. Tykocin jest również dobrym punktem wypadowym nad Narew, do Pentowa, Kiermus oraz [[Narwiański Park Narodowy|Narwiańskiego Parku Narodowego]].

[[Plik:Tykocin kosciol Sw Trojcy i pomnik.jpg|mały|Kościół Trójcy Przenajświętszej i pomnik Stefana Czarnieckiego]]
{{Mapframe |53.205556|22.770833|zoom=14|height=400|width=400|grupy=transport,zobacz,natura,jedzenie,bar,nocleg,atrakcja,zakupy,alarm,zdrowie,zabytek,kontakt,nauka,punkt,rower,parking,obszar,zobacz}}

== Historia ==
Miasto Tykocin zostało lokowane na prawie chełmińskim przez księcia mazowieckiego Janusza I w 1425 roku. Niedługo później książę Witold wcielił je do Wielkiego Księstwa Litewskiego. Władca nadał okoliczne ziemie Gasztołdom, dzięki którym Tykocin zaczął się intensywnie rozwijać. Prowadzono akcję kolonizacyjną, ufundowano kościół, klasztor bernardynów i cerkiew oraz powstała gmina żydowska.

Po wygaśnięciu rodu Gasztołdów miasto stało się własnością monarszą, a Zygmunt II August ustanowił tu starostwo i nakazał rozbudowę zamku, który pełnił funkcje rezydencji, skarbca i fortecy. Tykocin leżał przy ważnym trakcie prowadzącym w kierunku Litwy i [[Wilno|Wilna]].

W XVII wieku miasto dotknęły epidemie i wojny. W czasie potopu szwedzkiego zamek został zajęty przez wojska szwedzkie, a okolice stały się miejscem działań wojennych. W XVIII wieku rozwój miasta wspierał Jan Klemens Branicki. Z jego inicjatywy przebudowano układ urbanistyczny, powstał kościół Trójcy Przenajświętszej i wzniesiono nowy zespół klasztorny.

W 1795 roku, w wyniku trzeciego rozbioru Rzeczypospolitej, Tykocin znalazł się w zaborze pruskim. Po pokoju w [[Sowieck|Tylży]] od 1807 roku należał do Księstwa Warszawskiego, a od 1815 roku do Królestwa Polskiego. W 1831 roku w pobliżu miasta doszło do walk powstania listopadowego.

Przed II wojną światową znaczną część mieszkańców Tykocina stanowili Żydzi. W czasie okupacji niemieckiej społeczność żydowska miasta została wymordowana, przede wszystkim podczas masowej egzekucji w pobliskim lesie w Łopuchowie w sierpniu 1941 roku. Tykocin utracił prawa miejskie w 1950 roku i odzyskał je w 1992 roku.

== Dojazd ==

=== Pociągiem ===
Tykocin nie posiada stacji kolejowej. Najbliższa stacja kolejowa znajduje się w [[w:Knyszyn|Knyszynie]], około 17 km od miasta. Zatrzymują się tam pociągi regionalne kursujące m.in. w kierunku [[Białystok|Białegostoku]] i [[Ełk|Ełku]].

Dla turystów przyjeżdżających z dalszych części Polski znacznie wygodniejszym punktem przesiadkowym jest '''Białystok'''. {{Listing
|type = go
|name = Stacja kolejowa Białystok
|lat = 53.13391
|long = 23.13596
|adres = ul. Kolejowa 5, 15-701 Białystok
|www = https://portalpasazera.pl/KatalogiStacji?stacja=Białystok
|wskazówki = Główny dworzec kolejowy Białegostoku.
|dodatkowe informacje = W bezpośrednim sąsiedztwie znajduje się dworzec autobusowy PKS Nova, z którego można kontynuować podróż do Tykocina. Przejście pomiędzy dworcami zajmuje kilka minut.
}}

{{Listing
|type = go
|name = Dworzec Autobusowy PKS Nova w Białymstoku
|lat = 53.1329
|long = 23.1372
|adres = ul. Bohaterów Monte Cassino 8, 15-873 Białystok
|www = https://pksnova.pl/
|wskazówki = Obok dworca kolejowego Białystok.
|dodatkowe informacje = Punkt przesiadkowy na regularne autobusy PKS Nova do Tykocina oraz na wakacyjną linię „Turystyczna Ósemka”.
}}

Dzięki sąsiedztwu obu dworców możliwy jest wygodny wariant podróży: '''pociąg do Białegostoku → przejście pieszo na dworzec autobusowy → autobus do Tykocina'''.

=== Autobusem ===
Regularne połączenia autobusowe pomiędzy [[Białystok|Białymstokiem]] a Tykocinem obsługuje [[w:Podlaska Komunikacja Samochodowa Nova|PKS Nova]]. Kursy odbywają się kilka razy dziennie, jednak rozkład zmienia się, dlatego przed podróżą najlepiej sprawdzić aktualne połączenie na [https://pksnova.pl/ stronie przewoźnika].

==== Turystyczna Ósemka ====
W okresie wakacyjnym dodatkową możliwością dojazdu jest '''[https://turystyczna8.podlaskie.travel/ Turystyczna Ósemka]''' – regionalna linia autobusowa typu ''hop-on, hop-off'', łącząca najważniejsze atrakcje turystyczne województwa podlaskiego.

W sezonie 2026 Tykocin znajduje się na zachodniej pętli A1:
:''[[Białystok]] – Pomigacze – Turośń Kościelna – Kurowo – '''Tykocin''' – [[Choroszcz]] – Białystok''.

Autobusy rozpoczynają trasę na Dworcu Autobusowym PKS Nova w Białymstoku. W sezonie 2026 linia kursuje od 2 lipca do 30 sierpnia, w czwartki, piątki, soboty i niedziele. Odjazdy pętli A1 z Białegostoku zaplanowano na 9:00, 12:30 i 15:00.

Bilet jest dzienny i umożliwia wielokrotne wysiadanie i ponowne wsiadanie na przystankach trasy. Dostępne są również bilety z miejscem na rower; liczba miejsc rowerowych jest ograniczona, dlatego warto kupić bilet wcześniej.

=== Samochodem ===
{{trasy|biernik=Tykocin|
{{trasy/wiersz
| symbol     = {{trasy/symbol|PL-W|671}}
| kierunekl  = N
| dużel      = [[w:Knyszyn|Knyszyn]]
| małel      = [[w:Krypno Kościelne|Krypno Kościelne]]
| kierunekp  = S
| dużep      = [[w:Sokoły (powiat wysokomazowiecki)|Sokoły]]
| małep      = [[w:Jeżewo Stare|Jeżewo Stare]]
}}
}}

Do Tykocina można również łatwo dojechać z drogi ekspresowej S8 przez węzeł Tykocin. Z Białegostoku podróż samochodem zajmuje zwykle około pół godziny.

=== Rowerem ===
Tykocin jest bardzo dobrym celem wycieczki rowerowej. Przez miasto i jego okolice przebiegają znakowane szlaki rowerowe, w tym '''Wschodni Szlak Rowerowy Green Velo''', '''Podlaski Szlak Bociani''' oraz '''Obwodnica Rowerowa Narwiańskiego Parku Narodowego'''.

Odcinek Green Velo umożliwia m.in. dojazd od strony Jeżewa Starego, Rzędzian i okolic Białegostoku. Tykocin jest również dobrym punktem rozpoczęcia krótszych wycieczek do Pentowa i Kiermus.

W sezonie wakacyjnym rower można zabrać również do autobusu „Turystycznej Ósemki”, po zakupieniu biletu obejmującego przewóz roweru.

== Poruszanie się ==
Historyczne centrum Tykocina jest niewielkie i najlepiej zwiedzać je pieszo. Od Wielkiej Synagogi do placu Czarnieckiego jest około 500 m, a z rynku do zamku nieco ponad kilometr.

Samochód nie jest potrzebny podczas zwiedzania centrum. Przydaje się natomiast przy wycieczkach do Kiermus, Narwiańskiego Parku Narodowego czy Biebrzańskiego Parku Narodowego.

Rower jest szczególnie wygodny przy zwiedzaniu okolic. Pentowo znajduje się około 1,5 km od Tykocina na przebiegu jednej z popularnych tras rowerowych, a Kiermusy około 4–5 km od centrum.

=== Parkingi i postoje ===
* {{Listing
|type = go
|name = Parking przy ul. Jordyka
|lat = 53.2050
|long = 22.7729
|adres = ul. Jordyka 5, 16-080 Tykocin
|wskazówki = Kilka minut pieszo od placu Czarnieckiego.
|dodatkowe informacje = Duży bezpłatny parking dogodny do zwiedzania centrum. Według oznakowania i aktualnych informacji użytkowników parkowanie jest zabronione we wtorki w godz. 5:00–14:00; przed pozostawieniem samochodu należy sprawdzić znaki na miejscu. W sezonie bywają dostępne przenośne toalety i punkt poboru wody.
}}

* {{Listing
|type = go
|name = Parking przy Muzeum w Tykocinie
|lat = 53.2063
|long = 22.7676
|adres = ul. Kaczorowska, Tykocin
|wskazówki = Za kompleksem Wielkiej Synagogi i Domu Talmudycznego.
|dodatkowe informacje = Dogodny punkt postoju podczas zwiedzania dawnej dzielnicy żydowskiej i zachodniej części centrum.
}}

* {{Listing
|type = go
|name = MOR Tykocin – Green Velo
|lat = 53.20449
|long = 22.76699
|wskazówki = Przy przebiegu szlaku Green Velo w południowo-zachodniej części miasta.
|dodatkowe informacje = Miejsce Obsługi Rowerzystów z podstawową infrastrukturą odpoczynkową na szlaku Green Velo.
}}

== Warto zobaczyć ==
[[Plik:Tykocin, Zespół zamku, przed 1469, KsP.jpg|mały|prawo|Zamek w Tykocinie]]
[[Plik:2013 Interior of the Great Synagogue in Tykocin - 34.jpg|mały|prawo|Wnętrze Wielkiej Synagogi]]
[[Plik:Tykocin - klasztor bernardynow - ndx - 01.JPG|mały|prawo|Zespół klasztorny Bernardynów]]

* {{Listing
|name = Zamek w Tykocinie
|type = see
|lat = 53.21310972902754
|long = 22.770608018655132
|www = https://zamekwtykocinie.pl/
|adres = ul. Puchalskiego 3, 16-080 Tykocin
|wskazówki = Na północnym brzegu Narwi, około 1 km od rynku.
|image = Tykocin_Castle.jpg
|telefon = +48 85 718 73 72
|wikidata = Q5734420
|wikipedia = Zamek_w_Tykocinie
|dodatkowe informacje = Odbudowany zamek królewski. W obiekcie działają muzeum, restauracja i hotel. Zwiedzanie odbywa się codziennie w godz. 11:00–17:00; wejścia z przewodnikiem rozpoczynają się o pełnych godzinach od 11:00 do 16:00 i trwają około 40–50 minut. Bilet normalny kosztuje 21 zł, ulgowy 19 zł, dzieci do 6 lat wchodzą bezpłatnie; polskojęzyczny przewodnik jest w cenie. Przed przyjazdem warto sprawdzić ewentualne wyłączenia poszczególnych godzin. Z wieży rozciąga się widok na dolinę Narwi.
}}

* {{Listing
|type = see
|name = Wielka Synagoga w Tykocinie
|lat = 53.20555
|long = 22.76696
|www = https://muzeumpodlaskie.pl/oddzialy/muzeum-w-tykocinie/
|adres = ul. Kozia 2, 16-080 Tykocin
|wskazówki = W dawnej żydowskiej części miasta, kilka minut pieszo od placu Czarnieckiego.
|image = Synagoga_w_Tykocinie_1.jpg
|wikidata = Q5735403
|wikipedia = Wielka_Synagoga_w_Tykocinie
|telefon = +48 509 336 597
|email = synagoga@muzeum.bialystok.pl
|dodatkowe informacje = Jedna z najważniejszych zachowanych synagog barokowych w Polsce. W budynku mieści się część Muzeum w Tykocinie. Muzeum jest czynne wt.–niedz. 10:00–17:00, w poniedziałki nieczynne; ostatnie wejście odbywa się godzinę przed zamknięciem. W czwartki wstęp na wystawy stałe jest bezpłatny. Łączny bilet do Wielkiej Synagogi i Domu Talmudycznego kosztuje 25 zł normalny, 15 zł ulgowy i 50 zł rodzinny. Szczególnie interesujące są wnętrze, bima i hebrajskie inskrypcje na ścianach.
}}

* {{Listing
|type = see
|name = Dom Talmudyczny
|lat = 53.20658
|long = 22.76678
|www = https://muzeumpodlaskie.pl/oddzialy/muzeum-w-tykocinie/
|adres = ul. Kozia, 16-080 Tykocin
|wskazówki = Bezpośrednio przy Wielkiej Synagodze.
|image = Wielka_Synagoga_i_Dom_Talmudyczny_(Mała_Synagoga).jpg
|wikipedia = Mała Synagoga w Tykocinie
|telefon = +48 509 336 597
|email = synagoga@muzeum.bialystok.pl
|dodatkowe informacje = Dawny bejt midrasz, nazywany również Małą Synagogą. Obecnie część Muzeum w Tykocinie z wystawą poświęconą historii miasta. Obowiązują te same godziny otwarcia co w Wielkiej Synagodze; dostępny jest bilet łączony do obu obiektów.
}}
[[Plik:Plac Czarnieckiego 10, Tykocin.jpg|mały|Zabytkowy dom przy placu Czarnieckiego 10, mieszczący niewielkie muzeum historii Tykocina]]
* {{Listing
|type = see
|name = Plac Stefana Czarnieckiego
|lat = 53.2077
|long = 22.7732
|adres = plac Stefana Czarnieckiego, 16-080 Tykocin
|wskazówki = Historyczne centrum miasta.
|image = Tykocin_z_lotu_ptaka.jpg
|dodatkowe informacje = Rozległy barokowy rynek otoczony zabytkową zabudową. Jego główną dominantą jest kościół Trójcy Przenajświętszej, a w centrum stoi pomnik Stefana Czarnieckiego.
}}

* {{Listing
|type = see
|name = Plac Czarnieckiego 10 – muzeum domu
|lat = 53.207739
|long = 22.772876
|www = https://placczarnieckiego10.net/
|adres = plac Stefana Czarnieckiego 10, 16-080 Tykocin
|wskazówki = Przy północnej pierzei placu Czarnieckiego, w zabytkowym drewnianym domu.
|image = Plac Czarnieckiego 10, Tykocin.jpg
|wikidata = Q30570901
|telefon = +48 505 029 309
|godziny = pon.–niedz. 10:00–16:00
|dodatkowe informacje = Niewielkie muzeum domu i niezależny ośrodek dokumentujący historię Tykocina oraz jego mieszkańców. W zabytkowym domu mieszczańskim prezentowana jest m.in. multimedialna wystawa „133 opowieści. Tykocin w latach 1885–2018”, opowiadająca historię miasta poprzez losy jego mieszkańców. W obiekcie organizowane są również wystawy czasowe i działania poświęcone lokalnemu dziedzictwu. Działa tu Fundacja Centrum Badań nad Historią i Kulturą Małych Miast.
}}

* {{Listing
|type = see
|name = Pomnik Stefana Czarnieckiego
|lat = 53.2076
|long = 22.7733
|adres = plac Stefana Czarnieckiego
|wskazówki = W centrum rynku.
|dodatkowe informacje = Jeden z charakterystycznych elementów Tykocina i ważny punkt orientacyjny podczas zwiedzania miasta.
}}

* {{Listing
|type = see
|name = Kościół Trójcy Przenajświętszej
|lat = 53.2071
|long = 22.7749
|adres = ul. 11 Listopada 2, 16-080 Tykocin
|wskazówki = Wschodnia pierzeja placu Stefana Czarnieckiego.
|image = Tykocin,_Kościół_Świętej_Trójcy_w_Tykocinie,_KsP.jpg
|wikidata = Q11746361
|wikipedia = Kościół Świętej Trójcy w Tykocinie
|dodatkowe informacje = Monumentalna późnobarokowa świątynia z XVIII wieku, tworząca wraz z dwiema wieżami i arkadowymi skrzydłami charakterystyczne zamknięcie placu Czarnieckiego.
}}

* {{Listing
|type = see
|name = Alumnat
|lat = 53.2081598097629
|long = 22.773927948679948
|www = http://alumnat.eu/
|adres = ul. Poświętna 1, 16-080 Tykocin
|wskazówki = Nad Narwią, obok kościoła i placu Czarnieckiego.
|image = Hotel_Alumnat_Tykocin.jpg
|wikidata = Q9149233
|wikipedia = Alumnat – Zakład Dla Inwalidów Wojennych w Tykocinie
|telefon = +48 600 941 351
|dodatkowe informacje = Zabytkowy XVII-wieczny zakład dla weteranów wojennych, jeden z najbardziej charakterystycznych budynków miasta.
}}

* {{Listing
|type = see
|name = Dworek Administratora – Rezydencja Ekonomiczna
|lat = 53.2082
|long = 22.7783
|www = https://umtykocin.pl/turysta/
|adres = ul. 11 Listopada 8, 16-080 Tykocin
|wskazówki = We wschodniej części historycznego centrum, przy skrzyżowaniu ul. 11 Listopada i Poświętnej.
|dodatkowe informacje = XVIII-wieczny dworek administratora zarządu dóbr tykocińskich, związany z przebudową miasta prowadzoną z inicjatywy Jana Klemensa Branickiego. Wraz z zabudowaniami gospodarczymi należał do dawnej rezydencji ekonomicznej. Obecnie mieści się tu Urząd Miejski w Tykocinie.
}}

* {{Listing
|type = see
|name = Pomnik Orła Białego
|lat = 53.208115
|long = 22.778049
|www = https://kulturatykocin.pl/turystyka/
|adres = ul. 11 Listopada, 16-080 Tykocin
|wskazówki = W pobliżu Dworku Administratora, na wschód od placu Czarnieckiego.
|image = Tykocin - Pomnik Orla Bialego.jpg
|dodatkowe informacje = Pomnik wzniesiony w 1982 roku dla upamiętnienia ustanowienia w Tykocinie przez Augusta II Mocnego w 1705 roku Orderu Orła Białego.
}}

* {{Listing
|type = see
|name = Kaplica grobowa rodziny Glogerów
|lat = 53.20586
|long = 22.79084
|www = https://zabytek.pl/pl/obiekty/kaplica-grobowa-rodziny-glogerow-tykocin
|adres = cmentarz parafialny przy ul. 11 Listopada, Tykocin
|wskazówki = Około 1 km na wschód od placu Czarnieckiego.
|wikidata = Q121642343
|dodatkowe informacje = Neogotycka kaplica grobowa wzniesiona w 1885 roku z fundacji Zygmunta Glogera. Jest miejscem pochówku członków rodziny Glogerów.
}}

* {{Listing
|type = see
|name = Zespół Klasztorny Bernardynów
|lat = 53.20366
|long = 22.77139
|adres = ul. Klasztorna, 16-080 Tykocin
|wskazówki = Około 500 m na południe od placu Czarnieckiego.
|image = Tykocin_-_klasztor_bernardynow_-_ndx_-_01.JPG
|wikipedia = Zespół Klasztorny Bernardynów w Tykocinie
|dodatkowe informacje = Rozległy późnobarokowy zespół klasztorny wzniesiony w XVIII wieku. Wspólnie z kościołem, synagogami i zamkiem należy do najważniejszych zabytków Tykocina.
}}

* {{Listing
|type = see
|name = Wiatrak koźlak
|lat = 53.204197
|long = 22.778950
|wskazówki = Przy wschodniej części miasta.
|wikidata = Q16614720
|wikipedia = Wiatrak koźlak w Tykocinie
|dodatkowe informacje = Zabytkowy drewniany wiatrak typu koźlak z 1887 roku.
}}

[[Plik:Tykocin - cmentarz żydowski - ndx - 3.JPG|mały|prawo|Cmentarz żydowski w Tykocinie]]

* {{Listing
|type = see
|name = Cmentarz żydowski
|lat = 53.20453
|long = 22.75847
|adres = ul. Holendry, 16-080 Tykocin
|wskazówki = Na zachodnim krańcu miasta, około 1 km od Wielkiej Synagogi.
|image = Tykocin_-_cmentarz_żydowski_-_ndx_-_3.JPG
|wikidata = Q1716560
|wikipedia = Cmentarz żydowski w Tykocinie
|dodatkowe informacje = Jeden z najstarszych cmentarzy żydowskich w Polsce, założony w XVI wieku. Zachowała się część dawnych macew.
}}

* {{Listing
|type = see
|name = Bulwar nad Narwią
|lat = 53.2084
|long = 22.7731
|wskazówki = Wzdłuż południowego brzegu Narwi w centrum Tykocina, w pobliżu Alumnatu i mostu.
|image = 2013_Bridge_over_Narew_in_Tykocin_-_05.jpg
|dodatkowe informacje = Pieszo-rowerowa ścieżka rekreacyjno-edukacyjna nad Narwią o długości około 730 m. Wyposażona jest w ławki, oświetlenie i tablice edukacyjne. To jedno z najlepszych miejsc na spokojny spacer, obserwację rzeki i fotografowanie panoramy Tykocina.
}}

== Co robić ==

=== Spacer po Tykocinie ===
Najważniejsze zabytki można zobaczyć podczas kilkukilometrowego spaceru. Dobrym punktem rozpoczęcia jest plac Czarnieckiego.

Proponowana trasa:
# '''Plac Stefana Czarnieckiego''' i pomnik hetmana.
# '''Kościół Trójcy Przenajświętszej'''.
# '''Plac Czarnieckiego 10 – muzeum domu'''.
# '''Alumnat'''.
# '''Bulwar nad Narwią''' i zabytkowy most.
# '''Zamek w Tykocinie'''.
# Powrót na południowy brzeg Narwi i przejście do '''Dworku Administratora'''.
# '''Pomnik Orła Białego'''.
# '''Kaplica grobowa rodziny Glogerów''' na cmentarzu parafialnym.
# '''Zespół Klasztorny Bernardynów'''.
# Przejście do dawnej dzielnicy żydowskiej.
# '''Wielka Synagoga'''.
# '''Dom Talmudyczny'''.
# '''Cmentarz żydowski'''.

Pełny wariant zajmuje kilka godzin i obejmuje również bardziej oddaloną kaplicę Glogerów. Trasę można skrócić, pozostawiając cmentarz parafialny na osobny spacer lub przejazd rowerem. Warto zarezerwować dodatkowy czas na zwiedzanie zamku oraz Muzeum w Tykocinie.

=== Nad Narwią ===
[[Plik:2013 Bridge over Narew in Tykocin - 05.jpg|mały|Narew i most w Tykocinie]]

* {{Listing
|type = do
|name = FlisakPark Tykocin – Muzeum Narwi i rejsy
|lat = 53.20759
|long = 22.76653
|www = https://www.facebook.com/flisakparktykocin/
|adres = ul. Browarna 17, 16-080 Tykocin
|wskazówki = Nad Narwią, na zachód od historycznego centrum.
|telefon = +48 505 725 160
|dodatkowe informacje = Przystań turystyczna związana z Narwią. W sezonie organizowane są rejsy tramwajami wodnymi „Malinka” i „Jeżynka”; działa również niewielkie Muzeum Narwi. Trasa rejsów prowadzi wzdłuż zabytkowej części miasta i przyrodniczego odcinka Narwi. Terminy zależą od sezonu i poziomu wody; przed przyjazdem warto potwierdzić kurs telefonicznie.
}}

Bulwar i przystań pozwalają zobaczyć Tykocin od strony Narwi. Dolina rzeki jest również atrakcyjna dla obserwatorów ptaków i fotografów przyrody.

=== Zwiedzanie elektrobusem ===
* {{Listing
|type = do
|name = #OdkryjTykocin – elektrobus
|lat = 53.2077
|long = 22.7732
|www = https://kulturatykocin.pl/turystyka/
|adres = centrum Tykocina
|wskazówki = Trasy obejmują zabytkowe centrum; szczegóły miejsca rozpoczęcia przejazdu należy ustalić przy rezerwacji.
|telefon = +48 513 775 760
|dodatkowe informacje = Wycieczki ekologicznym elektrobusem z audioprzewodnikiem w języku polskim, angielskim lub rosyjskim. Oferta jest przeznaczona m.in. dla rodzin i grup zorganizowanych; aktualne terminy należy potwierdzić telefonicznie.
}}

=== Turystyka rowerowa ===
Tykocin leży w jednym z najciekawszych obszarów turystyki rowerowej na Podlasiu. Teren jest w większości płaski, dzięki czemu większość tras nie wymaga dużego doświadczenia.

==== Green Velo ====
Przez Tykocin przebiega '''[[Wschodni Szlak Rowerowy Green Velo]]'''. Szlak łączy miasto m.in. z Jeżewem Starym, Rzędzianami oraz siecią tras prowadzących w kierunku Białegostoku i Narwiańskiego Parku Narodowego.

Odcinek z Tykocina w kierunku Jeżewa Starego jest wspólny z fragmentem Obwodnicy Rowerowej Narwiańskiego Parku Narodowego.

==== Tykocin – Pentowo – Kiermusy ====
Jedna z najlepszych krótkich wycieczek z miasta:
:''Tykocin → Pentowo → Kiermusy → Tykocin''.

Odległości są niewielkie:
* Tykocin – Pentowo: około 1,5 km,
* Pentowo – Kiermusy: około 3 km,
* Kiermusy – Tykocin: około 4–5 km.

Trasę można połączyć ze zwiedzaniem Europejskiej Wsi Bocianiej, Kiermus i doliny Narwi.

==== Pętla „Ku granicy dawnej Polski” ====
Oznakowana częściowo trasa wycieczkowa o długości około 29 km:
:''Jeżewo Stare → Tykocin → Pentowo → Kiermusy → Nieciecie → Łopuchowo → Zawady → Jeżewo Stare''.

Na trasie znajdują się zabytki Tykocina, Europejska Wieś Bociania, Kiermusy, krajobrazy doliny Narwi i niewielkie podlaskie miejscowości. Trasę można rozpocząć również w Tykocinie.

==== Obwodnica Rowerowa Narwiańskiego Parku Narodowego ====
Dłuższa, znakowana na niebiesko trasa o długości około 87 km:
:''[[Choroszcz]] → węzeł Tykocin → Tykocin → Kurowo → Łapy → Suraż → Turośń Dolna → Choroszcz''.

Trasa prowadzi przede wszystkim drogami asfaltowymi. Między Tykocinem i Jeżewem Starym pokrywa się ze szlakiem Green Velo. Jest dobrą propozycją na całodniową wycieczkę dla bardziej doświadczonych rowerzystów.

==== Podlaski Szlak Bociani ====
Przez okolice Tykocina przebiega również '''[https://podlaskie.travel/trasy-rowerowe/podlaski-szlak-bociani Podlaski Szlak Bociani]''', oznakowany kolorem czerwonym. Cała trasa ma ponad 400 km i prowadzi przez dużą część województwa podlaskiego. W rejonie Tykocina łączy m.in. okolice Pentowa, miasta i doliny Narwi.

To dobra trasa dla osób zainteresowanych przyrodą, obserwacją ptaków i fotografią.

== Najbliższe okolice ==

=== Pentowo i Kiermusy ===
[[Plik:Pentowo - European stork village - 11.jpg|mały|Wieża obserwacyjna w Pentowie]]

* {{Listing
|type = see
|name = Dwór Pentowo – Europejska Wieś Bociania
|lat = 53.206724
|long = 22.737604
|www = https://www.pentowo.pl/
|adres = Kolonia Kaczorowo 39, 16-080 Tykocin
|wskazówki = Około 1,5–2 km na zachód od Tykocina; łatwy dojazd rowerem.
|image = Pentowo_-_European_stork_village_-_11.jpg
|telefon = +48 505 929 925
|dodatkowe informacje = Ponadstuletni dwór nad starorzeczem Narwi oraz Europejska Wieś Bociania. Na terenie posiadłości znajdują się liczne gniazda bociana białego i wieże obserwacyjne. Najciekawiej jest w sezonie obecności bocianów.
}}

* {{Listing
|type = see
|name = Kiermusy – Dworek nad Łąkami
|lat = 53.203888
|long = 22.710352
|www = https://kiermusy.com.pl/
|adres = Kiermusy 12, 16-080 Tykocin
|wskazówki = Około 4–5 km na zachód od Tykocina; dogodny dojazd rowerem.
|telefon = +48 501 607 566
|email = promocja@kiermusy.com.pl
|dodatkowe informacje = Kompleks turystyczny nawiązujący stylistyką do dawnego dworu szlacheckiego. Działa tu Karczma Rzym i baza noclegowa. Kiermusy można łatwo połączyć w jednej wycieczce z Pentowem.
}}

* {{Listing
|type = see
|name = Jantarowy Kasztel – Muzeum Oręża Polskiego im. Jerzego Hoffmana
|lat = 53.20895
|long = 22.71268
|www = https://kiermusy.com.pl/pl/atrakcje/muzeum-oreza-polskiego-im-jerzego-hoffmana/
|adres = Kiermusy, 16-080 Tykocin
|wskazówki = Około 4 km na zachód od Tykocina; w sąsiedztwie kompleksu Kiermusy.
|telefon = +48 508 111 552
|dodatkowe informacje = Prywatne muzeum prezentujące militaria i zabytki archeologiczne. W sezonie letnim obiekt jest udostępniany w wybranych terminach, a grupy mogą uzgadniać zwiedzanie indywidualnie; przed przyjazdem należy sprawdzić aktualne godziny.
}}

=== Grodzisko, Łopuchowo i przyroda gminy ===

* {{Listing
|type = see
|name = Grodzisko Tykocin I („Szwedzkie Wały”)
|lat = 53.181472
|long = 22.769496
|www = https://zabytek.pl/pl/obiekty/tykocin-grodzisko
|wskazówki = Około 3 km na południe od obecnego centrum Tykocina, w pobliżu Sierk; najlepiej dojechać rowerem lub samochodem i ostatni odcinek przejść pieszo.
|dodatkowe informacje = Pozostałość średniowiecznego grodu poprzedzającego obecny Tykocin. Zachował się wał o nieregularnym owalnym planie oraz ślady dawnej fosy. Stanowisko jest dostępne do zwiedzania.
}}

* {{Listing
|type = see
|name = Las Łopuchowski – miejsce pamięci
|lat = 53.179333
|long = 22.695000
|wskazówki = Na zachód od Tykocina, w lesie koło Łopuchowa; dojazd najwygodniejszy samochodem lub rowerem.
|image = Grób zbiorowy Żydów z Tykocina - las łopuchowski 1.jpg
|dodatkowe informacje = Miejsce pamięci z trzema zbiorowymi mogiłami Żydów z Tykocina zamordowanych przez Niemców 25 i 26 sierpnia 1941 roku. Co roku odbywają się tu uroczystości rocznicowe.
}}

* {{Listing
|type = see
|name = Rezerwat przyrody Szelągówka
|lat = 53.246
|long = 22.6753
|wikipedia = Rezerwat przyrody Szelągówka
|wikidata = Q11834744
|wskazówki = Na północny zachód od Tykocina, w kompleksie leśnym pomiędzy Tykocinem, Zawadami i Trzciannem.
|dodatkowe informacje = Rezerwat o powierzchni około 62 ha chroniący naturalne zespoły borów sosnowych rosnących na rozległym obszarze wydmowym. Dobry cel dla osób zainteresowanych krajobrazem leśnym i przyrodą.
}}

'''Bagno Tykocińskie''' rozciąga się pomiędzy Tykocinem a miejscowością Góra i obejmuje około 400 ha łąk, nieużytków, starorzeczy i wód stojących w dolinie Narwi. Obszar najlepiej oglądać z dróg lokalnych i otwartych punktów widokowych, nie wchodząc na podmokłe tereny ani grunty prywatne.

=== Góra Strękowa i dolina Narwi ===
* {{Listing
|type = see
|name = Góra Strękowa – punkt widokowy i schron kpt. Raginisa
|lat = 53.212690
|long = 22.490129
|www = https://www.wizna1939.eu/
|wskazówki = Na zachód od Tykocina, w kierunku Wizny; dojazd samochodem lub rowerem.
|wikipedia = Bitwa pod Wizną
|dodatkowe informacje = Punkt na Wzgórzu 126 z rozległą panoramą doliny Narwi aż w kierunku ujścia Biebrzy. Znajduje się tu schron dowodzenia odcinka „Wizna” i miejsce pamięci kpt. Władysława Raginisa, związane z walkami z września 1939 roku. Szczególnie dobre miejsce do obserwacji krajobrazu, wschodów i zachodów słońca.
}}

== Zakupy ==

* {{Listing 
|type = buy 
|name = Delikatesy Smak
|lat = 53.20743152315896
|long = 22.770969353352307
|adres = ul. Złota 1, 16-080 Tykocin 
|wskazówki = W centrum miasta.
|dodatkowe informacje = Sklep spożywczy przydatny podczas krótkiego pobytu i wycieczek rowerowych.
}}

* {{Listing 
|type = buy 
|name = Lewiatan 
|lat = 53.207035 
|long = 22.768034 
|adres = ul. Sokołowska 1, 16-080 Tykocin 
|wskazówki = W centrum miasta.
|dodatkowe informacje = Sklep spożywczy.
}}

== Informacje praktyczne ==

* {{Listing
|type = contact
|name = Apteka „Na Starym Rynku”
|adres = ul. Choroszczańska 1, 16-080 Tykocin
|telefon = +48 85 718 70 77
|wskazówki = W pobliżu Starego Rynku i dawnej dzielnicy żydowskiej.
|dodatkowe informacje = Apteka ogólnodostępna. Zwykle czynna pon.–pt. 7:30–18:00 i sob. 8:00–14:00; w niedziele nieczynna. Godziny mogą się zmieniać, dlatego przed przyjazdem warto je sprawdzić.
}}

* {{Listing
|type = contact
|name = Podstawowa Opieka Zdrowotna
|adres = ul. Kaczorowska 2, 16-080 Tykocin
|telefon = +48 85 718 73 37
|wskazówki = W zachodniej części centrum.
|dodatkowe informacje = Niepubliczny Zakład Podstawowej Opieki Zdrowotnej. Według informacji Urzędu Miejskiego czynny pon.–pt. 8:00–18:00.
}}

* {{Listing
|type = contact
|name = Bank Spółdzielczy w Białymstoku – Oddział w Tykocinie
|adres = ul. Złota 18, 16-080 Tykocin
|telefon = +48 85 718 73 19
|wskazówki = W centrum miasta.
|dodatkowe informacje = Oddział banku; według informacji Urzędu Miejskiego czynny pon.–pt. 7:45–15:30. Przydatny w razie potrzeby obsługi gotówkowej.
}}

* {{Listing
|type = contact
|name = Urząd Pocztowy w Tykocinie
|adres = ul. 11 Listopada 36, 16-080 Tykocin
|telefon = +48 885 900 415
|wskazówki = We wschodniej części miasta.
|dodatkowe informacje = Według informacji Urzędu Miejskiego czynny pon.–czw. 8:00–15:30, pt. 8:00–20:00.
}}

* {{Listing
|type = go
|name = Stacja paliw ORLEN
|lat = 53.2045136
|long = 22.7675633
|adres = ul. Sokołowska 17, 16-080 Tykocin
|wskazówki = Przy południowo-zachodnim wjeździe do miasta.
|dodatkowe informacje = Stacja paliw przydatna przed dalszą podróżą w kierunku Białegostoku, Knyszyna lub zachodniej części doliny Narwi.
}}

== Gastronomia ==

=== Restauracje i bary ===

* {{listing
|name=Pierogi na Narwi
|type=eat
|lat=53.208484
|long=22.772909
|www=https://www.facebook.com/p/Pierogi-na-Narwi-100083273255857/
|adres=ul. Puchalskiego, 16-080 Tykocin
|wskazówki=na pontonie na Narwi, tuż przy moście drogowym, po stronie zamku
|dodatkowe informacje=Sezonowy restobar na wodzie specjalizujący się w ręcznie robionych pierogach. Lokal znajduje się bezpośrednio na Narwi i dysponuje miejscami z widokiem na rzekę oraz zabytkową część Tykocina. Oprócz pierogów dostępne są m.in. kawa i napoje. Przed wizytą poza sezonem letnim warto sprawdzić aktualne dni i godziny otwarcia.
}}

* {{listing
|name=u Klemensa
|type=eat
|lat=53.207757
|long=22.771279
|www=https://uklemensa.com/
|adres=plac Czarnieckiego 2, 16-080 Tykocin
|wskazówki=przy zachodnim krańcu placu Czarnieckiego, przy przejściu w kierunku ul. Browarnej i Narwi
|telefon=+48 882 436 911
|email=recepcja@uklemensa.com
|dodatkowe informacje=Restauracja w zabytkowym budynku przy rynku, otwarta w 2026 roku. Menu nawiązuje do kuchni polskiej i kresowej. W tym samym obiekcie działa galeria sztuki prezentująca m.in. ręcznie wykonywaną ceramikę oraz pokoje gościnne.
}}

* {{listing
|name=Dom pod Czarnym Bocianem
|type=eat
|lat=53.20823753617558
|long=22.775910645360636
|www=https://www.czarnybocian.pl/polski.php
|adres=ul. Poświętna 16, 16-080 Tykocin
|wskazówki=nad Narwią, blisko rynku
|telefon=+48 85 718 16 14
|dodatkowe informacje=Restauracja i obiekt noclegowy w zabytkowej części miasta.
}}

* {{listing
|name=Restauracja Tejsza
|type=eat
|lat=53.20656
|long=22.76674
|www=https://www.facebook.com/Restauracja-Tejsza-120402841324444/
|adres=ul. Kozia 2, 16-080 Tykocin
|wskazówki=przy kompleksie Wielkiej Synagogi i Domu Talmudycznego
|dodatkowe informacje=Restauracja kojarzona przede wszystkim z kuchnią żydowską i regionalną.
}}

* {{listing
|name=Restauracja Zamkowa
|type=eat
|lat=53.21310932756459
|long=22.770604240711428
|www=https://zamekwtykocinie.pl/
|adres=ul. Puchalskiego 3, 16-080 Tykocin
|wskazówki=w Zamku w Tykocinie
|telefon=+48 85 718 73 72
|email=biuro@zamekwtykocinie.pl
|dodatkowe informacje=Restauracja działająca w kompleksie zamkowym.
}}

* {{listing
|name=Alumnat
|type=eat
|lat=53.208250329934415
|long=22.77373624496222
|www=http://alumnat.eu/
|adres=ul. Poświętna 1, 16-080 Tykocin
|wskazówki=przy Narwi i placu Czarnieckiego
|telefon=+48 600 941 351
|dodatkowe informacje=Restauracja w zabytkowym Alumnacie.
}}

* {{listing
|name=Opowieści z Narwi
|type=eat
|lat=53.20734
|long=22.773216
|adres=pl. Stefana Czarnieckiego 9, 16-080 Tykocin
|wskazówki=w historycznym centrum
|telefon=660 191 251
|email=tykocinski@o2.pl
|dodatkowe informacje=Restauracja w pobliżu rynku i Narwi.
}}

* {{listing
|name=Karczma Rzym
|type=eat
|lat=53.203888
|long=22.710352
|www=https://kiermusy.com.pl/
|adres=Kiermusy 12, 16-080 Tykocin
|wskazówki=w Kiermusach, około 4–5 km od Tykocina
|telefon=501 607 566
|email=karczmarzym@kiermusy.com.pl
|dodatkowe informacje=Restauracja specjalizująca się w kuchni polskiej i regionalnej, urządzona w stylu nawiązującym do tradycji szlacheckiej.
}}

* {{listing
|name=Villa Regent
|type=eat
|lat=53.20696
|long=22.76783
|www=https://villaregent.eu/
|adres=ul. Sokołowska 3, 16-080 Tykocin
|wskazówki=w pobliżu dawnej dzielnicy żydowskiej
|dodatkowe informacje=Restauracja i obiekt noclegowy.
}}

* {{listing
|name=Zapiekanki
|type=eat
|lat=53.2068
|long=22.7745
|adres=ul. Klasztorna 3, 16-080 Tykocin
|wskazówki=w centrum
|dodatkowe informacje=Bar z przekąskami.
}}

* {{listing
|name=Narwianka – Bar na Wodzie
|type=eat
|lat=53.20759
|long=22.76653
|adres=ul. Browarna 17, 16-080 Tykocin
|wskazówki=na terenie FlisakParku nad Narwią
|telefon=505 725 160
|dodatkowe informacje=Sezonowy bar nad rzeką, w sąsiedztwie przystani i rejsów „Malinką”. Nie należy go mylić z położonym przy moście restobarem Pierogi na Narwi.
}}

* {{listing
|name=Tykocin Bistro
|type=eat
|lat=53.2067
|long=22.7744
|www=https://www.facebook.com/tykocinbistro/
|adres=plac Stary Rynek 8, 16-080 Tykocin
|wskazówki=w centrum miasta
|telefon=574 808 685
|dodatkowe informacje=Bistro.
}}

=== Kawiarnie i słodkości ===

* {{listing
|name=Złota Kawiarenka
|type=eat
|lat=53.20733
|long=22.76947
|www=https://www.facebook.com/zlotakawiarenka/
|adres=ul. Złota 11, 16-080 Tykocin
|wskazówki=w historycznym centrum, kilka minut pieszo od placu Czarnieckiego
|telefon=+48 884 704 449
|dodatkowe informacje=Kawiarnia z kawą, ciastami i deserami. Godziny otwarcia zmieniają się sezonowo, dlatego przed wizytą warto je sprawdzić.
}}

* {{listing
|name=Lodziarnia Czarnieckiego
|type=eat
|adres=plac Stefana Czarnieckiego 7A, 16-080 Tykocin
|wskazówki=przy placu Czarnieckiego
|dodatkowe informacje=Lodziarnia i punkt deserowy w historycznym centrum; działalność ma charakter sezonowy.
}}

== Wydarzenia ==

Tykocin ma rozbudowany kalendarz wydarzeń, szczególnie od późnej wiosny do wczesnej jesieni. Aktualne terminy publikuje [https://kulturatykocin.pl/kalendarz-wydarzen/ Port Kultury Tykocin]. Wśród wydarzeń związanych szczególnie z historią miasta są dwie duże rekonstrukcje XVII-wieczne – zimowy Szturm Zamku oraz letni Obóz Wojsk Rzeczypospolitej.

* {{Listing
|type = do
|name = Szturm Zamku w Tykocinie
|lat = 53.21310972902754
|long = 22.770608018655132
|www = https://kulturatykocin.pl/
|adres = Zamek w Tykocinie, ul. Puchalskiego 3
|wskazówki = Odbywa się zimą; termin kolejnej edycji należy sprawdzić w kalendarzu wydarzeń.
|dodatkowe informacje = Duża inscenizacja historyczna nawiązująca do walk o zamek podczas potopu szwedzkiego. W widowisku uczestniczą grupy rekonstrukcyjne odtwarzające wojska Rzeczypospolitej i szwedzkie, piechotę, jazdę oraz artylerię. W 2026 roku odbyła się dwunasta edycja wydarzenia.
}}

* {{Listing
|type = do
|name = Obóz Wojsk Rzeczypospolitej XVII wieku
|www = https://kulturatykocin.pl/2026/07/08/oboz-wojsk-rzeczypospolitej-xvii-w/
|adres = plac przy ul. Klasztornej i przestrzeń historycznego centrum Tykocina
|wskazówki = Letnie wydarzenie rekonstrukcyjne; w 2026 roku odbyło się od 31 lipca do 2 sierpnia.
|dodatkowe informacje = Kilkudniowy obóz rekonstrukcyjny prezentujący życie i wojskowość XVII-wiecznej Rzeczypospolitej. W programie odbywają się pokazy husarskie, historyczne potyczki i musztra, prezentacje broni i wyposażenia, możliwość zwiedzania obozu i rozmów z rekonstruktorami, koncert muzyki dawnej, przemarsz wojsk przez Tykocin na zamek oraz pokazy artyleryjskie. Organizatorem wydarzenia jest m.in. Komputowa Chorągiew Stefana Czarnieckiego i Port Kultury Tykocin.
}}

* {{Listing
|type = do
|name = Dni Tykocina
|www = https://kulturatykocin.pl/
|adres = Tykocin
|wskazówki = Zwykle odbywają się na początku lata.
|dodatkowe informacje = Kilkudniowe święto miasta obejmujące koncerty, wydarzenia historyczne, sportowe i rodzinne. Część imprez odbywa się na placu przy ul. Klasztornej oraz w historycznym centrum.
}}

* {{Listing
|type = do
|name = Tykocin – Nadzieja w Chórze
|www = https://kulturatykocin.pl/
|adres = Kościół Trójcy Przenajświętszej, plac Czarnieckiego
|wskazówki = Odbywa się wiosną; aktualny termin należy sprawdzić w kalendarzu Portu Kultury.
|dodatkowe informacje = Ogólnopolski konkurs i festiwal muzyki sakralnej organizowany w barokowym kościele Trójcy Przenajświętszej. W 2026 roku odbyła się dziewiąta edycja wydarzenia.
}}

* {{Listing
|type = do
|name = Królewskie Śpiewanie
|www = https://kulturatykocin.pl/
|adres = Tykocin
|wskazówki = Festiwal odbywa się latem; w 2026 roku zaplanowano go na 23–25 lipca.
|dodatkowe informacje = Kilkudniowe wydarzenie muzyczne odbywające się w historycznej scenerii miasta.
}}

* {{Listing
|type = do
|name = Tykocińska Biesiada Miodowa
|www = https://kulturatykocin.pl/
|adres = plac przy ul. Klasztornej, Tykocin
|wskazówki = Odbywa się zwykle w sierpniu.
|dodatkowe informacje = Jedna z największych cyklicznych imprez w Tykocinie, poświęcona pszczelarstwu, miodom i produktom regionalnym. Towarzyszą jej stoiska lokalnych producentów, kiermasz, gastronomia, występy i koncerty. W 2026 roku odbywa się XXVII edycja.
}}

* {{Listing
|type = do
|name = Noc Muzeów – zwiedzanie Tykocina o zmierzchu
|www = https://kulturatykocin.pl/
|adres = historyczne centrum Tykocina
|wskazówki = Zwykle w maju.
|dodatkowe informacje = Wieczorne wydarzenie łączące spacer po mieście ze zwiedzaniem jego zabytków i poznawaniem historii Tykocina. Poszczególne edycje obejmują m.in. rynek, synagogę, kościół oraz zamek.
}}

* {{Listing
|type = do
|name = Jarmark Staroci w Kiermusach
|lat = 53.203888
|long = 22.710352
|www = https://kiermusy.com.pl/
|adres = Kiermusy 12, 16-080 Tykocin
|wskazówki = Zwykle w pierwszą niedzielę miesiąca; przed przyjazdem warto sprawdzić aktualny termin.
|telefon = 501 607 566
|email = promocja@kiermusy.com.pl
|dodatkowe informacje = Duży regionalny targ staroci, antyków, rękodzieła i przedmiotów kolekcjonerskich.
}}
Aktualne informacje o imprezach organizowanych w mieście publikuje [https://kulturatykocin.pl/kalendarz-wydarzen/ kalendarz wydarzeń Portu Kultury].

== Informacje turystyczne ==
[[Plik:Tykocin, Złota 2, KsP 01.jpg|mały|prawo|Port Kultury Tykocin przy ul. Złotej 2]]

* {{listing
|type=contact
|name=Port Kultury Tykocin – Punkt Informacji Turystycznej
|lat=53.20733
|long=22.771212
|www=https://kulturatykocin.pl/
|adres=ul. Złota 2, 16-080 Tykocin
|wskazówki=przy zachodniej części placu Czarnieckiego, kilka minut pieszo od kościoła i Alumnatu
|telefon=+48 85 718 16 06
|dodatkowe informacje=Port Kultury jest jednocześnie miejskim centrum kultury i punktem informacji turystycznej. Można tu uzyskać informacje o zabytkach, aktualnych wydarzeniach, zwiedzaniu Tykocina i okolic oraz usługach przewodnickich. Instytucja organizuje koncerty, warsztaty artystyczne, wystawy, kino plenerowe, spacery i zwiedzanie miasta, wydarzenia rekonstrukcyjne, imprezy rodzinne oraz największe wydarzenia miejskie, m.in. Dni Tykocina i Tykocińską Biesiadę Miodową. Przed wizytą warto sprawdzić aktualny kalendarz, ponieważ oferta zmienia się w ciągu roku.
}}

Port Kultury prowadzi [https://kulturatykocin.pl/kalendarz-wydarzen/ kalendarz wydarzeń], w którym publikowane są również mniejsze imprezy, warsztaty, spacery z przewodnikiem, koncerty, wystawy i wydarzenia plenerowe. Instytucja publikuje także lokalne czasopismo [https://kulturatykocin.pl/polecamy/ „Czas Tykocina”], którego bieżące i archiwalne numery są dostępne online.

=== Zwiedzanie z przewodnikiem ===
Port Kultury publikuje informacje o organizowanych spacerach i zwiedzaniu Tykocina. Możliwe jest również umówienie indywidualnego przewodnika. Aktualną listę przewodników i dane kontaktowe można znaleźć w [https://kulturatykocin.pl/turystyka/ serwisie turystycznym Portu Kultury].

== Noclegi ==
[[Plik:Hotel Alumnat Tykocin.jpg|mały|Hotel w zabytkowym Alumnacie]]
[[Plik:Pisłudskiego Street in Tykocin, close to the Great Synagogue.jpg|mały|Villa Regent w dawnej dzielnicy żydowskiej]]

* {{listing
|name=Dom pod Czarnym Bocianem
|type=sleep
|lat=53.20823753617558
|long=22.775910645360636
|www=https://www.czarnybocian.pl/polski.php
|adres=ul. Poświętna 16, 16-080 Tykocin
|wskazówki=nad Narwią, w pobliżu rynku
|telefon=+48 85 718 16 14
|dodatkowe informacje=Pokoje w historycznej części miasta.
}}

* {{listing
|name=Pensjonat Austeria u Augusta
|type=sleep
|lat=53.20723406828596
|long=22.773289288229396
|www=http://www.austeria.tiu.pl/
|adres=pl. Czarnieckiego 11, 16-080 Tykocin
|wskazówki=przy rynku
|dodatkowe informacje=Pokoje w samym historycznym centrum.
}}

* {{listing
|name=Alumnat
|type=sleep
|lat=53.20807091278447
|long=22.77400620244861
|www=http://alumnat.eu/
|adres=ul. Poświętna 1, 16-080 Tykocin
|wskazówki=nad Narwią i przy placu Czarnieckiego
|telefon=+48 600 941 351
|dodatkowe informacje=Noclegi w jednym z najbardziej charakterystycznych zabytków Tykocina.
}}

* {{listing
|name=Komoda Tykocin
|type=sleep
|lat=53.20756494384301
|long=22.78816125053531
|adres=ul. 11 Listopada 56, 16-080 Tykocin
|wskazówki=na wschód od historycznego centrum
|telefon=+48 728 488 576
|dodatkowe informacje=Apartamenty z dostępem do ogrodu.
}}

* {{listing
|name=Przystanek Tykocin
|type=sleep
|lat=53.20578758152479
|long=22.77368449242483
|www=https://przystanektykocin.pl/
|adres=ul. Choroszczańska 25, 16-080 Tykocin
|wskazówki=około 200 m od historycznego centrum
|dodatkowe informacje=Całoroczne domki gościnne i apartamenty.
}}

* {{listing
|name=Kurnik Polski
|type=sleep
|lat=53.173160962988256
|long=22.775936150704904
|www=http://kurnikpolski.com/
|adres=Kolonia Nowe Miasto 10, 16-080 Tykocin
|wskazówki=na południe od miasta, w spokojnej okolicy
|telefon=+48 601 955 795
|dodatkowe informacje=Pokoje 2-, 3- i 4-osobowe z łazienkami.
}}

* {{listing
|name=Domek Wiejski
|type=sleep
|lat=53.20395677297963
|long=22.773058171932593
|www=https://www.facebook.com/p/Domek-wiejski-w-Tykocinie-100083271236275/
|adres=ul. Klasztorna 5, 16-080 Tykocin
|wskazówki=blisko centrum
|telefon=+48 698 691 122
|dodatkowe informacje=Pokoje w drewnianym domu.
}}

* {{listing
|name=Zamek w Tykocinie
|type=sleep
|lat=53.21310972902754
|long=22.770608018655132
|www=https://zamekwtykocinie.pl/
|adres=ul. Puchalskiego 3, 16-080 Tykocin
|wskazówki=na północnym brzegu Narwi, w kompleksie zamkowym
|telefon=+48 85 718 73 72
|dodatkowe informacje=Hotel działający w odbudowanym kompleksie zamkowym; na miejscu znajduje się również Restauracja Zamkowa.
}}

* {{listing
|name=Villa Regent
|type=sleep
|lat=53.20696
|long=22.76783
|www=https://villaregent.eu/
|adres=ul. Sokołowska 3, 16-080 Tykocin
|wskazówki=w pobliżu Wielkiej Synagogi i dawnej dzielnicy żydowskiej
|dodatkowe informacje=Obiekt noclegowy z restauracją, dogodny do zwiedzania zachodniej części historycznego centrum.
}}

* {{listing
|name=u Klemensa
|type=sleep
|lat=53.207757
|long=22.771279
|www=https://uklemensa.com/
|adres=plac Czarnieckiego 2, 16-080 Tykocin
|wskazówki=przy zachodnim krańcu placu Czarnieckiego
|telefon=+48 882 436 911
|email=recepcja@uklemensa.com
|dodatkowe informacje=Pokoje gościnne w zabytkowym budynku przy rynku; w tym samym obiekcie działają restauracja i galeria.
}}

== Dokąd dalej ==

Tykocin może być bazą do jednodniowych wycieczek po zachodniej i środkowej części województwa podlaskiego. Poniższe punkty pokazano również na mapie artykułu.

* {{Listing
|type = go
|name = [[Narwiański Park Narodowy]] – Kurowo
|lat = 53.10472
|long = 22.79028
|www = https://npn.gov.pl/
|adres = Kurowo 10, 18-204 Kobylin-Borzymy
|wskazówki = Na południowy wschód od Tykocina.
|telefon = +48 85 718 14 17
|dodatkowe informacje = Najbliższy park narodowy. W Kurowie znajduje się siedziba parku, ekspozycja przyrodnicza, kładka edukacyjna i wieża widokowa. Inną charakterystyczną atrakcją jest kładka Waniewo–Śliwno z przeprawami na pływających platformach.
}}

* {{Listing
|type = go
|name = [[Choroszcz]]
|lat = 53.14393
|long = 22.98846
|wskazówki = Na wschód od Tykocina, po drodze w kierunku Białegostoku.
|dodatkowe informacje = Niewielkie miasto z pałacem Branickich i parkiem. Może być połączone z wycieczką do Narwiańskiego Parku Narodowego.
}}

* {{Listing
|type = go
|name = [[Białystok]]
|lat = 53.1324
|long = 23.1592
|wskazówki = Około 30 km na wschód od Tykocina.
|wikidata = Q761
|dodatkowe informacje = Stolica województwa podlaskiego i główny węzeł komunikacyjny regionu. Najważniejsze atrakcje obejmują Pałac Branickich z ogrodami, Rynek Kościuszki, katedrę, cerkiew św. Mikołaja, kościół św. Rocha oraz liczne muzea i murale.
}}

* {{Listing
|type = go
|name = [[Supraśl]]
|lat = 53.21
|long = 23.3361
|wskazówki = Na wschód od Białegostoku, w dolinie Supraśli.
|wikidata = Q1906334
|dodatkowe informacje = Uzdrowiskowe miasteczko na skraju Puszczy Knyszyńskiej. Warto zobaczyć monaster Zwiastowania, Muzeum Ikon, drewnianą zabudowę, bulwary i tereny rekreacyjne nad Supraślą.
}}

* {{Listing
|type = go
|name = [[Puszcza Knyszyńska]] – Kopna Góra
|lat = 53.25196
|long = 23.47535
|www = https://suprasl.bialystok.lasy.gov.pl/arboretum-w-kopnej-gorze
|wskazówki = Na wschód od Supraśla; praktyczny punkt rozpoczęcia wycieczki do środkowej części Puszczy Knyszyńskiej.
|dodatkowe informacje = W Kopnej Górze znajduje się arboretum prowadzone przez Nadleśnictwo Supraśl oraz cmentarz powstańców listopadowych. Arboretum jest czynne od 1 kwietnia do 30 września codziennie w godz. 9:00–19:00, a wstęp jest bezpłatny. Okolica jest dobrym punktem wejścia na leśne trasy piesze i rowerowe Puszczy Knyszyńskiej.
}}

* {{Listing
|type = go
|name = [[Knyszyn]]
|lat = 53.31224
|long = 22.92004
|wskazówki = Na północny wschód od Tykocina.
|wikidata = Q668322
|dodatkowe informacje = Historyczne miasto związane z Zygmuntem Augustem. Warto zobaczyć kościół św. Jana Apostoła i Ewangelisty oraz pozostałości dawnego założenia królewskiego; znajduje się tu również najbliższa Tykocinowi stacja kolejowa.
}}

* {{Listing
|type = go
|name = [[Biebrzański Park Narodowy]] – Osowiec-Twierdza
|lat = 53.47482
|long = 22.65588
|www = https://bbpn.gov.pl/
|adres = Osowiec-Twierdza 8, 19-110 Goniądz
|wskazówki = Na północ od Tykocina.
|telefon = +48 85 738 30 00
|dodatkowe informacje = Największy park narodowy w Polsce, chroniący rozległe Bagna Biebrzańskie. Siedziba parku znajduje się w Osowcu-Twierdzy; w okolicy są szlaki przyrodnicze, Carska Droga oraz obiekty Twierdzy Osowiec.
}}

* {{Listing
|type = go
|name = [[Goniądz]]
|lat = 53.48922
|long = 22.73237
|wskazówki = Na północ od Tykocina, nad Biebrzą.
|wikidata = Q985386
|dodatkowe informacje = Miasteczko nad Biebrzą i dogodna baza do zwiedzania środkowego basenu Biebrzańskiego Parku Narodowego oraz okolic Osowca.
}}

* {{Listing
|type = go
|name = [[Wizna]]
|lat = 53.19438
|long = 22.38409
|wskazówki = Na zachód od Tykocina, nad Narwią.
|wikidata = Q2237742
|dodatkowe informacje = Miejscowość związana z bitwą pod Wizną we wrześniu 1939 roku. Warto połączyć wizytę ze znajdującą się na trasie Górą Strękową i jej punktem widokowym na dolinę Narwi.
}}

* {{Listing
|type = go
|name = [[Łomża]]
|lat = 53.1751
|long = 22.0728
|wskazówki = Dalej na zachód od Wizny.
|wikidata = Q215633
|dodatkowe informacje = Miasto nad Narwią z historycznym centrum, katedrą, muzeami i punktami widokowymi na dolinę rzeki. Dobre uzupełnienie wycieczki prowadzącej przez Górę Strękową i Wiznę.
}}

{{Jest w|Powiat białostocki}}

[[Kategoria:Województwo podlaskie]]</text>
      <sha1>mzr21sxxfum6dtjkyvrkc243non8o07</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Turystyka rowerowa w Europie</title>
    <ns>0</ns>
    <id>19275</id>
    <revision>
      <id>158450</id>
      <parentid>157498</parentid>
      <timestamp>2026-08-25T08:42:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>KrzysztofPoplawski</username>
        <id>4279</id>
      </contributor>
      <comment>/* Green Velo */</comment>
      <origin>158450</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="36116" sha1="88bf83cf2t13mv8z777o156me0sh7ky" xml:space="preserve">{{Top-banner|Bicycles in Paris Rues Semard Bellefond banner.jpg}}

'''Turystyka rowerowa w Europie''' obejmuje podróże, wycieczki i przejazdy rekreacyjne prowadzone po europejskich trasach rowerowych: od krótkich tras miejskich, przez regionalne szlaki turystyczne, po wielodniowe wyprawy długodystansowe. Europa jest jednym z najlepszych kontynentów do podróżowania rowerem, ponieważ w wielu krajach istnieją oznakowane trasy regionalne, krajowe i międzynarodowe, rozwinięta sieć kolei oraz coraz więcej usług nastawionych na turystów rowerowych.

Najważniejszą siecią międzynarodowych tras rowerowych w Europie jest [[w:EuroVelo|EuroVelo]], czyli system długodystansowych tras rowerowych zatwierdzanych przez [[w:Europejska Federacja Cyklistów|Europejską Federację Cyklistów]]. Sieć obejmuje 17 tras i łączy większość regionów kontynentu. Standard poszczególnych odcinków jest zróżnicowany: część tras jest gotowa do podróży i dobrze oznakowana, część jest w budowie, a część nadal wymaga dokładnego planowania.

== Charakterystyka ==
Europa bardzo dobrze nadaje się do turystyki rowerowej. W wielu krajach istnieją gęste sieci tras rowerowych, drogi lokalne o niewielkim ruchu, trasy po dawnych liniach kolejowych, szlaki rzeczne, drogi leśne, wały przeciwpowodziowe i miejskie systemy roweru publicznego.

Najłatwiejsze dla początkujących są kraje i regiony z rozwiniętą infrastrukturą rowerową, m.in. [[Holandia]], [[Dania]], [[Belgia]], [[Niemcy]], [[Austria]], [[Szwajcaria]] oraz wybrane regiony [[Francja|Francji]], [[Włochy|Włoch]], [[Hiszpania|Hiszpanii]], [[Czechy|Czech]], [[Słowacja|Słowacji]] i [[Polska|Polski]]. W innych częściach kontynentu rowerowanie również jest możliwe, ale częściej wymaga jazdy drogami ogólnymi, dokładnego planowania i ostrożności przy ruchu samochodowym.

Najlepsze typy tras dla początkujących:
* trasy rzeczne, np. nad [[Dunaj]]em, [[Ren]]em, [[Łaba|Łabą]], [[Loara|Loarą]], [[Moza|Mozą]], [[Rodan]]em, [[Wisła|Wisłą]], [[Odra|Odrą]], [[Wag]]iem i [[Dunajec|Dunajcem]];
* trasy po dawnych liniach kolejowych;
* szlaki wokół jezior;
* trasy w krajach z systemem węzłów rowerowych;
* odcinki EuroVelo o potwierdzonym dobrym standardzie;
* trasy miejskie w krajach o rozwiniętej kulturze rowerowej;
* regionalne sieci turystyczne, np. [[w:VeloMałopolska|VeloMałopolska]], czeskie trasy nadrzeczne i słowackie trasy naddunajskie.

== EuroVelo ==
'''[[w:EuroVelo|EuroVelo]]''' to europejska sieć długodystansowych tras rowerowych. Trasy mogą służyć zarówno turystyce dalekodystansowej, jak i krótszym podróżom lokalnym. Nie każdy odcinek ma taki sam standard, dlatego przed wyjazdem należy sprawdzić aktualny przebieg, nawierzchnię, oznakowanie, możliwość noclegu i transportu powrotnego.

Oficjalna strona:
* [https://en.eurovelo.com/ EuroVelo]

=== Trasy północ–południe ===
* '''EV1 Atlantic Coast Route''' – trasa wzdłuż wybrzeża Atlantyku, od północnej Europy po Portugalię.
* '''EV3 Pilgrims Route''' – trasa pielgrzymia prowadząca w stronę [[Santiago de Compostela]].
* '''EV5 Via Romea Francigena''' – trasa z [[Londyn|Londynu]] przez Europę Zachodnią i Alpy do [[Rzym]]u i południowych [[Włochy|Włoch]].
* '''EV7 Sun Route''' – trasa północ–południe, od północnej Europy w stronę [[Morze Śródziemne|Morza Śródziemnego]].
* '''EV9 Baltic–Adriatic''' – trasa od [[Morze Bałtyckie|Bałtyku]] do [[Morze Adriatyckie|Adriatyku]], przebiegająca m.in. przez [[Polska|Polskę]], [[Czechy]], [[Austria|Austrię]], [[Słowenia|Słowenię]] i [[Chorwacja|Chorwację]].
* '''EV11 East Europe Route''' – trasa przez wschodnią część Europy, w Polsce ważna m.in. dla połączenia północ–południe przez [[Warszawa|Warszawę]], [[Kraków]] i [[Muszyna|Muszynę]].
* '''EV13 Iron Curtain Trail''' – trasa wzdłuż dawnej [[w:Żelazna kurtyna|żelaznej kurtyny]], ważna m.in. dla pogranicza czesko-austriacko-słowackiego.
* '''EV15 Rhine Cycle Route''' – trasa wzdłuż [[Ren]]u.
* '''EV17 Rhone Cycle Route''' – trasa wzdłuż [[Rodan]]u.

=== Trasy zachód–wschód ===
* '''EV2 Capitals Route''' – trasa stolic, prowadząca przez wiele ważnych miast Europy.
* '''EV4 Central Europe Route''' – trasa przez Europę Środkową; w regionie ważna dla [[Czechy|Czech]], [[Polska|Polski]] i [[Ukraina|Ukrainy]].
* '''EV6 Atlantic–Black Sea''' – jedna z najpopularniejszych tras EuroVelo, prowadząca od Atlantyku do [[Morze Czarne|Morza Czarnego]], m.in. przez dolinę [[Loara|Loary]] i [[Dunaj]]u.
* '''EV8 Mediterranean Route''' – trasa śródziemnomorska.

=== Pętle i trasy wokół mórz ===
* '''EV10 Baltic Sea Cycle Route''' – trasa wokół [[Morze Bałtyckie|Morza Bałtyckiego]].
* '''EV12 North Sea Cycle Route''' – trasa wokół [[Morze Północne|Morza Północnego]].
* '''EV14 Waters of Central Europe''' – trasa przez obszary rzeczne i jeziorne Europy Środkowej.
* '''EV19 Meuse Cycle Route''' – trasa wzdłuż [[Moza|Mozy]].

== Najważniejsze trasy międzynarodowe ==
Oprócz EuroVelo w Europie funkcjonuje wiele tras krajowych i transgranicznych. Część z nich pokrywa się z EuroVelo, część działa jako osobne marki turystyczne.

* '''[[w:Dunajska Droga Rowerowa|Dunajska Droga Rowerowa]]''' – jedna z najbardziej znanych tras rowerowych Europy, szczególnie popularna na odcinku [[Passau]] – [[Linz]] – [[Wiedeń]] – [[Bratysława]] – [[Budapeszt]].
* '''Alpe-Adria-Radweg''' – trasa z rejonu [[Salzburg]]a przez [[Villach]] do [[Grado]] nad Adriatykiem.
* '''[[w:Via Claudia Augusta|Via Claudia Augusta]]''' – historyczna trasa przez Alpy, przydatna dla rowerzystów jadących z południowych Niemiec przez Tyrol do północnych Włoch.
* '''Bodensee-Radweg''' – trasa wokół [[Jezioro Bodeńskie|Jeziora Bodeńskiego]], przez [[Niemcy]], [[Austria|Austrię]] i [[Szwajcaria|Szwajcarię]].
* '''Rheinradweg / Rhine Cycle Route''' – trasa wzdłuż [[Ren]]u, od Alp do [[Holandia|Holandii]].
* '''ViaRhôna''' – trasa wzdłuż Rodanu, od rejonu [[Genewa|Genewy]] przez [[Lyon]] w stronę Morza Śródziemnego.
* '''Vennbahn''' – trasa po dawnej linii kolejowej na pograniczu [[Belgia|Belgii]], [[Niemcy|Niemiec]] i [[Luksemburg]]a.
* '''Avenue Verte London–Paris''' – trasa łącząca [[Londyn]] i [[Paryż]].
* '''Paneuropa-Radweg''' – trasa łącząca [[Paryż]], południowe Niemcy i [[Praga|Pragę]].
* '''Veloroute SaarLorLux''' – trasa przez region Saary, Lotaryngii i Luksemburga.
* '''North Sea Cycle Route''' – międzynarodowa trasa wokół Morza Północnego.
* '''Labská stezka / Elberadweg''' – trasa wzdłuż [[Łaba|Łaby]] przez [[Czechy]] i [[Niemcy]].
* '''Rallarvegen''' – jedna z najbardziej znanych tras rowerowych w [[Norwegia|Norwegii]].
* '''Sverigeleden''' – rozległa sieć tras rowerowych w [[Szwecja|Szwecji]].

== Polska ==
[[Plik:Skrzyżowanie Velo Dunajec i Wiślanej Trasy Rowerowej.jpg|mały|Skrzyżowanie VeloDunajec i Wiślanej Trasy Rowerowej]]
[[Plik:Wiślana Trasa Rowerowa tabliczka.JPG|mały|Oznakowanie Wiślanej Trasy Rowerowej]]
[[Plik:Pasieka Otf wal Dunajca.jpg|mały|VeloDunajec na wale Dunajca]]
[[Polska]] ma coraz więcej dobrych tras rowerowych, ale standard jest nierówny. Najlepsze warunki są na wybranych trasach regionalnych, w dużych miastach i województwach inwestujących w spójne sieci. Poza głównymi trasami należy sprawdzać oznakowanie, nawierzchnię, mosty, promy, sezonowe objazdy i odcinki prowadzone drogami ogólnymi.

W Polsce szczególnie dobrze sprawdzają się trasy:
* nadrzeczne – nad [[Wisła|Wisłą]], [[Dunajec|Dunajcem]], [[Odra|Odrą]], [[Nysa Łużycka|Nysą Łużycką]], [[Warta|Wartą]], [[Bug]]iem i [[San]]em;
* nadmorskie – wzdłuż [[Morze Bałtyckie|Bałtyku]];
* pojezierne – na [[Mazury|Mazurach]], [[Kaszuby|Kaszubach]] i [[Pomorze Zachodnie|Pomorzu Zachodnim]];
* jurajskie i górskie – na [[Jura Krakowsko-Częstochowska|Jurze Krakowsko-Częstochowskiej]], w [[Pieniny|Pieninach]], [[Beskidy|Beskidach]] i [[Tatry|Tatrach]];
* miejskie – w [[Warszawa|Warszawie]], [[Kraków|Krakowie]], [[Wrocław]]iu, [[Poznań|Poznaniu]], [[Gdańsk]]u, [[Katowice|Katowicach]] i innych dużych miastach.

=== Najważniejsze trasy w Polsce ===
* '''[[w:Wiślana Trasa Rowerowa|Wiślana Trasa Rowerowa]]''' – projekt trasy wzdłuż Wisły; najlepiej przygotowane i najczęściej opisywane są odcinki w [[Województwo małopolskie|Małopolsce]], na [[Pomorze|Pomorzu]] i w wybranych regionach środkowej Polski. Odcinki mogą różnić się standardem, oznakowaniem i ciągłością.
* '''[[w:VeloDunajec|VeloDunajec]]''' – jedna z najbardziej atrakcyjnych krajobrazowo tras w Polsce, prowadząca doliną Dunajca od [[Tatry|Tatr]] przez [[Pieniny]], [[Jezioro Czorsztyńskie]], [[Nowy Sącz]] i [[Tarnów]] w stronę Wisły.
* '''[[w:Velo Baltica|Velo Baltica]] / R10''' – trasa nadmorska wzdłuż Bałtyku, częściowo zgodna z [[w:EuroVelo 10|EuroVelo 10]] i [[w:EuroVelo 13|EuroVelo 13]].
* '''[[w:Green Velo|Green Velo]]''' – długodystansowy szlak rowerowy Polski Wschodniej, prowadzący przez pięć województw: [[Województwo warmińsko-mazurskie|warmińsko-mazurskie]], [[Województwo podlaskie|podlaskie]], [[Województwo lubelskie|lubelskie]], [[Województwo podkarpackie|podkarpackie]] i [[Województwo świętokrzyskie|świętokrzyskie]].
* '''[[w:Szlak Orlich Gniazd|Rowerowy Szlak Orlich Gniazd]]''' – trasa między [[Częstochowa|Częstochową]] i [[Kraków|Krakowem]], prowadząca przez [[Jura Krakowsko-Częstochowska|Jurę Krakowsko-Częstochowską]], zamki, wapienne ostańce, lasy i odcinki szutrowe.
* '''[[w:Szlak rowerowy R10|R10]]''' – trasa nadbałtycka, przydatna dla podróży wzdłuż polskiego wybrzeża.
* '''[[w:EuroVelo 9|EuroVelo 9]]''' – trasa Bałtyk–Adriatyk, w Polsce prowadząca m.in. przez [[Gdańsk]], dolinę dolnej Wisły, [[Poznań]] i południową część kraju.
* '''[[w:EuroVelo 11|EuroVelo 11]]''' – trasa wschodnioeuropejska, w Polsce prowadząca przez północno-wschodnią część kraju, [[Warszawa|Warszawę]], [[Kraków]] i Małopolskę w stronę [[Słowacja|Słowacji]].
* '''[[w:EuroVelo 13|EuroVelo 13]]''' – trasa dawnej żelaznej kurtyny, ważna m.in. dla Pomorza i odcinków przygranicznych.
* '''Szlak Odra–Nysa''' – trasa wzdłuż zachodniej granicy Polski, powiązana z niemiecką trasą Oder–Neiße-Radweg.
* '''Trasy VeloMałopolska''' – regionalna sieć obejmująca m.in. Wiślaną Trasę Rowerową, VeloDunajec, VeloNatura / EuroVelo 11, VeloMetropolis / EuroVelo 4, VeloSkawa, VeloRaba, VeloRudawa i VeloPrądnik.
* '''Trasy Pomorza Zachodniego''' – rozwijana sieć tras długodystansowych, m.in. nadmorskich, pojeziernych i transgranicznych.
* '''Trasy w Metropolii GZM i województwie śląskim''' – sieć miejska i regionalna, przydatna do krótkich wycieczek po [[Górnośląsko-Zagłębiowska Metropolia|GZM]], [[Zagłębie Dąbrowskie|Zagłębiu Dąbrowskim]], [[Beskidy|Beskidach]] i na Jurze.

=== VeloMałopolska ===
'''[[w:VeloMałopolska|VeloMałopolska]]''' jest jednym z najbardziej rozpoznawalnych regionalnych projektów rowerowych w Polsce. Składa się z kilku tras prowadzonych głównie dolinami rzek i w pobliżu ważnych atrakcji turystycznych Małopolski.

Najważniejsze trasy:
* '''Wiślana Trasa Rowerowa''' – od granicy z województwem śląskim przez [[Oświęcim]], [[Kraków]], [[Niepołomice]] i dalej w stronę [[Szczucin]]a;
* '''VeloDunajec''' – trasa przez [[Podhale]], [[Pieniny]], [[Beskid Sądecki]] i dolinę Dunajca;
* '''VeloNatura / EuroVelo 11''' – trasa w kierunku granicy ze [[Słowacja|Słowacją]];
* '''VeloMetropolis / EuroVelo 4''' – trasa w korytarzu zachód–wschód, powiązana z [[Kraków|Krakowem]];
* '''VeloSkawa''', '''VeloRaba''', '''VeloRudawa''' i '''VeloPrądnik''' – trasy uzupełniające sieć, przydatne dla krótszych wyjazdów i łączenia tras.

Najłatwiejsze odcinki dla początkujących to zwykle fragmenty nadrzeczne po wałach i drogach rowerowych. Bardziej wymagające są odcinki w rejonie górskim, zwłaszcza przy dojazdach do dolin i przełęczy.

=== Green Velo ===
'''[[Wschodni Szlak Rowerowy Green Velo|Green Velo]]''' to najdłuższy konsekwentnie oznakowany szlak rowerowy w Polsce. Prowadzi przez wschodnią część kraju i łączy regiony o dużej wartości przyrodniczej i kulturowej: [[Mazury]], [[Podlasie]], [[Polesie]], [[Roztocze]], [[Podkarpacie]] i [[Góry Świętokrzyskie]].

Szlak jest dobry dla osób planujących dłuższe wyprawy, ale nie każdy fragment ma taki sam standard. Część odcinków prowadzi lokalnymi drogami asfaltowymi, część przez tereny leśne i wiejskie. Przed wyprawą trzeba sprawdzić:
* odległości między noclegami;
* dostęp do sklepów i wody;
* aktualny stan nawierzchni;
* sezonowość usług;
* możliwość dojazdu koleją do początku i końca etapu.

=== Rowerowy Szlak Orlich Gniazd ===
'''[[w:Szlak Orlich Gniazd|Rowerowy Szlak Orlich Gniazd]]''' prowadzi przez Jurę Krakowsko-Częstochowską między [[Częstochowa|Częstochową]] i [[Kraków|Krakowem]]. Jest jedną z najciekawszych tras krajobrazowo-historycznych w Polsce, ale nie należy do najłatwiejszych. Prowadzi przez pagórkowaty teren, odcinki leśne, piaszczyste drogi, szutry i drogi lokalne.

Największe atrakcje na trasie:
* [[Jasna Góra]] i [[Częstochowa]];
* [[Zamek w Olsztynie (województwo śląskie)|zamek w Olsztynie]];
* [[Zamek Ogrodzieniec]];
* [[Zamek w Bobolicach]];
* [[Zamek w Mirowie]];
* [[Ojcowski Park Narodowy]];
* [[Kraków]].

Na tę trasę najlepiej zabrać rower gravelowy, crossowy, trekkingowy z szerszymi oponami albo górski.

=== Praktyczne uwagi dla Polski ===
Przy planowaniu podróży rowerowej po Polsce warto:
* porównać kilka map, bo przebieg tras bywa aktualizowany;
* sprawdzić, czy odcinek jest ukończony, oznakowany i przejezdny;
* nie zakładać, że nazwa trasy oznacza pełną separację od ruchu samochodowego;
* pobrać ślad GPX i mapę offline;
* uważać na drogi krajowe, odcinki bez pobocza i sezonowy ruch turystyczny;
* sprawdzić zasady przewozu roweru w pociągach [[w:PKP Intercity|PKP Intercity]], [[w:Polregio|Polregio]], [[w:Koleje Mazowieckie|Kolei Mazowieckich]], [[w:Koleje Śląskie|Kolei Śląskich]], [[w:Koleje Małopolskie|Kolei Małopolskich]] i innych przewoźników regionalnych;
* rezerwować noclegi wcześniej na trasach popularnych latem, szczególnie nad morzem, w górach i w weekendy.

== Czechy ==
[[Plik:Labská stezka v Labském kaňonu.jpg|mały|Labská stezka w kanionie Łaby]]
[[Plik:Labská stezka na hranicích s Německem.jpg|mały|Labská stezka przy granicy czesko-niemieckiej]]
[[Czechy]] są bardzo dobrym krajem do turystyki rowerowej, zwłaszcza dla osób lubiących trasy rzeczne, zamki, małe miasta, uzdrowiska, piwo, koleje regionalne i krótsze etapy. Wiele tras prowadzi dolinami rzek, dzięki czemu można planować łagodniejsze odcinki niż w krajach alpejskich. Jednocześnie poza głównymi dolinami pojawiają się liczne podjazdy, szczególnie w [[Szumawa|Szumawie]], [[Karkonosze|Karkonoszach]], [[Morawy|Morawach]] i na pograniczach.

Przez Czechy przebiegają cztery trasy EuroVelo:
* '''EV4 Central Europe Route''' – przez zachodnie Czechy, [[Praga|Pragę]], [[Brno]] i dalej w stronę Polski;
* '''EV7 Sun Route''' – m.in. przez południowe Czechy, [[Czeski Krumlov]], [[Czeskie Budziejowice]], [[Praga|Pragę]] i dolinę Wełtawy;
* '''EV9 Baltic–Adriatic''' – przez Morawy, ważna dla połączeń z Polską, Austrią i Słowenią;
* '''EV13 Iron Curtain Trail''' – wzdłuż dawnej granicy bloku wschodniego, przy granicy z Niemcami i Austrią.

=== Najważniejsze trasy w Czechach ===
* '''Labská stezka / Elberadweg''' – jedna z najpopularniejszych tras w Czechach, prowadząca wzdłuż [[Łaba|Łaby]] od rejonu [[Karkonosze|Karkonoszy]] przez [[Hradec Králové]], [[Pardubice]], [[Mielnik]], [[Litomierzyce]], [[Uście nad Łabą]] i [[Děčín]] w stronę Niemiec.
* '''Vltavská cyklistická trasa''' – trasa wzdłuż [[Wełtawa|Wełtawy]], łącząca południowe Czechy z [[Praga|Pragą]] i rejonem ujścia Wełtawy do Łaby.
* '''Moravská stezka''' – trasa przez Morawy, przydatna dla podróży północ–południe w kierunku Austrii i Słowacji.
* '''Ohře / Eger River Trail''' – trasa wzdłuż rzeki Ohrzy, przez [[Cheb]], [[Karlowe Wary]] i zachodnie Czechy.
* '''Greenways Praha–Vídeň''' – trasa między [[Praga|Pragą]] i [[Wiedeń|Wiedniem]], przez południowe Czechy i południowe Morawy.
* '''Trasy wokół Lipna''' – popularne, rodzinne trasy wokół [[Zbiornik Lipnowski|zbiornika Lipno]].
* '''Trasy w Czeskiej Szwajcarii''' – atrakcyjne krajobrazowo, ale miejscami wymagające ze względu na podjazdy i ruch turystyczny.
* '''Trasy w południowych Morawach''' – dobre dla rowerzystów zainteresowanych winem, małymi miastami i łagodnym krajobrazem.

=== Praktyczne uwagi dla Czech ===
Czechy są wygodne logistycznie dla rowerzystów z Polski. Można dojechać pociągiem przez [[Praga|Pragę]], [[Ostrawa|Ostrawę]], [[Bohumín]], [[Cieszyn]], [[Kłodzko]], [[Szklarska Poręba|Szklarską Porębę]] lub przejścia przygraniczne. Kolej regionalna często dobrze uzupełnia trasy rowerowe, ale zasady przewozu roweru zależą od przewoźnika i typu pociągu.

Warto pamiętać:
* czeskie oznakowanie rowerowe jest zwykle dobre, ale w miastach i na skrzyżowaniach warto mieć mapę;
* wiele tras prowadzi drogami lokalnymi, nie zawsze oddzielonymi od ruchu samochodowego;
* w mniejszych miejscowościach sklepy mogą zamykać się wcześniej niż w dużych miastach;
* w górach i na pograniczach pogoda może się szybko zmieniać;
* na trasach popularnych, np. nad Łabą, w sezonie warto rezerwować noclegi wcześniej.

Przydatne serwisy:
* [https://en.eurovelo.com/czech-republic EuroVelo – Czechy]
* [https://www.visitczechia.com/ Visit Czechia – rowery]
* [https://cycling.waymarkedtrails.org/ Waymarked Trails – Cycling]

== Słowacja ==
[[Plik:Boom barrier, EuroVelo 13, Suchohrad.jpg|mały|EuroVelo 13 w Suchohradzie na Słowacji]]
[[Plik:Sluice near Malé Leváre.jpg|mały|Okolice Malé Leváre na trasach przygranicznych]]
[[Słowacja]] jest krajem bardzo atrakcyjnym krajobrazowo, ale bardziej wymagającym niż najłatwiejsze regiony Holandii, Danii czy północnych Niemiec. Łatwe trasy prowadzą głównie dolinami rzek i nad [[Dunaj]]em, natomiast trasy w [[Karpaty|Karpatach]], [[Tatry|Tatrach]], [[Niżne Tatry|Niżnych Tatrach]], [[Mała Fatra|Małej Fatrze]] i [[Wielka Fatra|Wielkiej Fatrze]] wymagają kondycji, dobrego roweru i planowania przewyższeń.

Najłatwiejszym kierunkiem dla początkujących jest dolina Dunaju, zwłaszcza odcinki w rejonie [[Bratysława|Bratysławy]], [[Komárno|Komárna]] i [[Štúrovo]]. Bardziej doświadczeni rowerzyści mogą planować trasy dolinami Wagu, Hronu, Popradu i Orawy albo przejazdy przez regiony górskie.

=== Najważniejsze trasy na Słowacji ===
* '''EuroVelo 6 / Dunajska Droga Rowerowa''' – najłatwiejsza i najbardziej międzynarodowa trasa na Słowacji, prowadząca wzdłuż Dunaju przez rejon Bratysławy, Gabčíkova, Komárna i Štúrova.
* '''EuroVelo 13 / Iron Curtain Trail''' – trasa dawnej żelaznej kurtyny, ważna dla pogranicza słowacko-austriackiego, słowacko-czeskiego i słowacko-węgierskiego.
* '''Vážska cyklomagistrála''' – trasa w dolinie [[Wag]]u, istotna dla przejazdów przez zachodnią i północno-zachodnią Słowację.
* '''Trasy wokół Bratysławy''' – połączenia z Austrią, Węgrami, Małymi Karpatami i Dunajem.
* '''Trasy wokół Tatr''' – widokowe, ale bardziej wymagające; warto sprawdzać przewyższenia, pogodę i ruch samochodowy.
* '''Trasy nad Orawą i Liptowem''' – dobre dla łączenia roweru z jeziorami, górami i atrakcjami przyrodniczymi.
* '''Dolina Popradu''' – ważna dla połączeń z Polską i tras w rejonie [[Muszyna|Muszyny]], [[Piwniczna-Zdrój|Piwnicznej]], [[Stara Lubowla|Starej Lubowli]] i [[Pieniny|Pienin]].

=== Połączenia Polska–Słowacja ===
Dla turystów z Polski szczególnie ciekawe są połączenia:
* [[Nowy Targ]] – [[Trstena]] – Orawa;
* [[Muszyna]] – dolina Popradu – [[Stara Lubowla]];
* [[Krynica-Zdrój]] – Bardejów i wschodnia Słowacja;
* [[Zakopane]] / Podhale – Orawa i Liptów;
* [[Pieniny]] – [[Czerwony Klasztor]] – dolina Dunajca;
* [[VeloDunajec]] i [[w:EuroVelo 11|EuroVelo 11]] jako korytarze łączące Małopolskę ze Słowacją.

=== Praktyczne uwagi dla Słowacji ===
Przy planowaniu trasy po Słowacji warto:
* dokładnie sprawdzać przewyższenia;
* odróżniać trasy turystyczne od dróg z ruchem samochodowym;
* uważać na drogi w dolinach, gdzie ruch bywa szybki, a pobocza wąskie;
* sprawdzać pogodę w górach;
* korzystać z tras naddunajskich, jeśli zależy na łatwej jeździe;
* pobrać ślady GPX i mapy offline;
* sprawdzić zasady przewozu roweru w pociągach [[w:Železničná spoločnosť Slovensko|ZSSK]].

Przydatne serwisy:
* [https://en.eurovelo.com/slovakia EuroVelo – Słowacja]
* [https://www.cykloportal.sk/ Cykloportál.sk]
* [https://cycling.waymarkedtrails.org/ Waymarked Trails – Cycling]

== Kraje i regiony Europy ==
=== Austria ===
[[Austria]] ma dobrze rozwiniętą turystykę rowerową, szczególnie w dolinach rzecznych i regionach alpejskich. Najbardziej znane trasy prowadzą wzdłuż [[Dunaj]]u, Drawy i przez Alpy w stronę Włoch. Rower można często łączyć z podróżą koleją.

Polecane kierunki:
* Dunajska Droga Rowerowa;
* Alpe-Adria-Radweg;
* trasy w [[Karyntia|Karyntii]];
* trasy wokół jezior alpejskich;
* połączenia z Czechami, Słowacją, Słowenią i Włochami.

=== Belgia ===
[[Belgia]] ma dobre warunki do turystyki rowerowej, zwłaszcza we [[Flandria|Flandrii]], gdzie działa system węzłów rowerowych. W [[Walonia|Walonii]] szczególnie ciekawe są trasy RAVeL, często prowadzone po dawnych liniach kolejowych i kanałach.

Polecane kierunki:
* Flandria i system węzłów;
* trasy RAVeL w Walonii;
* trasy w rejonie [[Brugia|Brugii]], [[Gandawa|Gandawy]] i [[Antwerpia|Antwerpii]];
* Vennbahn.

=== Dania ===
[[Dania]] należy do najlepszych krajów Europy do podróży rowerem. Ma rozbudowaną infrastrukturę, dobrą kulturę jazdy, liczne trasy krajowe i bardzo dobre warunki do łączenia roweru z transportem publicznym.

Polecane kierunki:
* [[Kopenhaga]] i okolice;
* trasa Berlin–Kopenhaga;
* duńska część North Sea Cycle Route;
* trasy nadmorskie i wyspiarskie.

=== Finlandia ===
[[Plik:Kevyen liikenteen väylä Baana - G8540 - hkm.HKMS000005-km0000n5jp.jpg|mały|Trasa Baana w Helsinkach]]
[[Finlandia]] ma dobre warunki do jazdy rowerem w miastach i spokojne drogi poza nimi. W kraju warto planować trasę z uwzględnieniem dużych odległości, lasów, jezior i zmiennej pogody. W części regionów rower można łączyć z pociągiem, autobusem i promami.

Polecane kierunki:
* [[Helsinki]] i okolice;
* Archipelag Turku;
* Pojezierze Fińskie;
* trasy w parkach narodowych i regionach jeziornych.

=== Francja ===
[[Francja]] jest bardzo atrakcyjna dla turystyki rowerowej, szczególnie poza największymi miastami. Istnieje wiele tras rzecznych, kanałowych, wybrzeżowych i regionalnych. W ostatnich latach infrastruktura w miastach, m.in. w [[Paryż]]u, [[Lyon]]ie i [[Nantes]], wyraźnie się poprawiła.

Polecane trasy:
* La Loire à Vélo;
* Vélodyssée;
* ViaRhôna;
* Canal des 2 Mers;
* Avenue Verte London–Paris;
* Véloscénie do [[Mont Saint-Michel]].

Przydatny serwis:
* [https://en.francevelotourisme.com/ France Vélo Tourisme]

=== Hiszpania ===
[[Hiszpania]] ma zróżnicowane warunki. W wielu miastach infrastruktura się rozwija, ale poza nimi trzeba dokładnie planować trasę i unikać dróg o dużym ruchu. Bardzo ciekawe są hiszpańskie ''vías verdes'', czyli trasy po dawnych liniach kolejowych.

Polecane kierunki:
* Via Verde de Ojos Negros;
* Ruta del Carrilet w Katalonii;
* trasy w Kraju Basków;
* wybrane odcinki Camino de Santiago;
* trasy na Majorce i Wyspach Kanaryjskich.

=== Holandia ===
[[Plik:Ciclismo en Amsterdam.jpg|mały|Rowerzyści w Amsterdamie]]
[[Holandia]] jest najbardziej znanym rowerowym krajem Europy. Ma gęstą sieć dróg rowerowych, system węzłów, dobrą kulturę jazdy i znakomite warunki do krótkich oraz dłuższych podróży.

Polecane kierunki:
* [[Amsterdam]];
* trasy LF;
* wybrzeże Morza Północnego;
* regiony jeziorne i polderowe;
* połączenia z Belgią i Niemcami.

=== Irlandia ===
[[Irlandia]] jest atrakcyjna krajobrazowo, ale wymaga starannego planowania ze względu na wiatr, deszcz, wąskie drogi i zmienną widoczność. Dobrze sprawdzają się lokalne trasy greenway, prowadzone często po dawnych liniach kolejowych.

Polecane kierunki:
* Great Western Greenway;
* Waterford Greenway;
* trasy wybrzeżem Atlantyku;
* spokojniejsze drogi lokalne poza głównymi trasami.

=== Islandia ===
[[Islandia]] jest wymagająca dla rowerzystów. Trzeba liczyć się z silnym wiatrem, zimnem, deszczem, drogami szutrowymi, dużymi odległościami i ograniczoną bazą usługową poza miastami. Wyprawa rowerowa po Islandii wymaga dobrego sprzętu i doświadczenia.

Najłatwiejsze są krótkie przejazdy w rejonie [[Reykjavík]]u oraz wybrane fragmenty dróg asfaltowych. Trasy interioru wymagają przygotowania wyprawowego.

=== Niemcy ===
[[Niemcy]] mają bardzo rozbudowaną sieć tras rowerowych. Najłatwiejsze są trasy rzeczne i regionalne, dobrze oznakowane i z dobrą bazą noclegową. Popularne są także trasy po dawnych liniach kolejowych.

Polecane trasy:
* Elberadweg;
* Rheinradweg;
* Donau-Radweg;
* Weser-Radweg;
* Ruhrtal-Radweg;
* Altmühltal-Radweg;
* Berlin–Kopenhaga;
* trasy wzdłuż Mozeli i Menu.

=== Norwegia ===
[[Norwegia]] oferuje znakomite krajobrazy, ale jest krajem wymagającym ze względu na góry, tunele, pogodę i duże odległości. Zaletą jest możliwość biwakowania zgodnie z lokalnymi zasadami dostępu do przyrody. Warto sprawdzać tunele, promy i przewyższenia.

Polecane kierunki:
* Rallarvegen;
* fiordy zachodniej Norwegii;
* Lofoty;
* wybrane odcinki North Sea Cycle Route.

=== Portugalia ===
[[Portugalia]] ma atrakcyjne wybrzeża i krajobrazy, ale infrastruktura rowerowa poza największymi miastami jest mniej spójna niż w krajach północno-zachodniej Europy. Warto dokładnie sprawdzać przewyższenia, ruch samochodowy i temperatury latem.

Polecane kierunki:
* Ecovia do Litoral;
* wybrzeże Algarve;
* okolice Lizbony i Porto;
* trasy wzdłuż rzek i wybrzeża Atlantyku.

=== Rumunia ===
[[Rumunia]] ma ciekawe krajobrazy, góry i wsie, ale infrastruktura rowerowa poza wybranymi miastami jest ograniczona. Rowerowe podróże wymagają ostrożności na drogach i dobrego planowania noclegów.

Polecane kierunki:
* Transylwania;
* delta Dunaju;
* doliny karpackie;
* drogi lokalne z dala od głównych tras.

=== Serbia i Bałkany ===
W [[Serbia|Serbii]] i wielu krajach bałkańskich warunki są zróżnicowane. Najłatwiej korzystać z tras nadrzecznych, szczególnie związanych z Dunajem. Na drogach lokalnych trzeba uważać na nawierzchnię, pobocza i styl jazdy kierowców.

Polecane kierunki:
* trasa Dunaju;
* odcinki EuroVelo 6;
* lokalne trasy rzeczne i krajobrazowe.

=== Szwajcaria ===
[[Szwajcaria]] ma bardzo dobrze oznakowaną sieć tras krajowych, regionalnych i lokalnych. Standard infrastruktury i informacji jest wysoki, ale wiele tras jest wymagających ze względu na przewyższenia. Kolej dobrze uzupełnia podróże rowerowe.

Polecane kierunki:
* trasy krajowe SwitzerlandMobility;
* trasy wokół jezior;
* doliny alpejskie;
* odcinki Renu i Rodanu.

Przydatny serwis:
* [https://www.schweizmobil.ch/en/cycling-in-switzerland.html SwitzerlandMobility]

=== Szwecja ===
[[Szwecja]] ma dobre warunki do jazdy rekreacyjnej, szczególnie w miastach, na południu kraju i w regionach nadmorskich. Poza miastami trzeba planować dystanse, zaopatrzenie i pogodę. W kraju ważna jest możliwość korzystania z przyrody zgodnie z lokalnymi zasadami.

Polecane kierunki:
* Kattegattleden;
* Gotlandsleden;
* Sverigeleden;
* południowe wybrzeże;
* regiony jeziorne.

=== Węgry ===
[[Węgry]] mają coraz więcej tras rowerowych, szczególnie wzdłuż Dunaju, wokół Balatonu i w regionach turystycznych. Warto uważać na upały latem oraz odcinki drogowe poza trasami turystycznymi.

Polecane kierunki:
* trasa wokół Balatonu;
* odcinki Dunajskiej Drogi Rowerowej;
* [[Budapeszt]] i okolice;
* regiony winiarskie.

=== Wielka Brytania ===
[[Wielka Brytania]] ma rozwiniętą sieć tras rekreacyjnych, w tym trasy Sustrans i odcinki po dawnych liniach kolejowych. W miastach standard jest nierówny, a na drogach wiejskich trzeba uważać na wąskie jezdnie, żywopłoty i ruch samochodowy.

Polecane kierunki:
* National Cycle Network;
* trasy w [[Szkocja|Szkocji]];
* drogi i greenways w Anglii i Walii;
* trasy wokół [[Oxford]]u i [[Cambridge]];
* wybrane trasy w [[Londyn]]ie.

Przydatny serwis:
* [https://www.sustrans.org.uk/ Sustrans]

=== Włochy ===
[[Włochy]] mają bardzo atrakcyjne trasy krajobrazowe, ale standard infrastruktury jest nierówny. Najlepsze warunki są w wybranych regionach północnych, w dolinach alpejskich i na trasach regionalnych.

Polecane kierunki:
* Ciclopista del Sole;
* trasy w Południowym Tyrolu;
* okolice jeziora Garda;
* trasy wzdłuż Padu;
* wybrane odcinki Bicitalia.

Przydatny serwis:
* [https://www.bicitalia.org/ Bicitalia]

== Bike sharing ==
W wielu europejskich miastach działają systemy roweru publicznego. Są dobre do krótkich przejazdów miejskich, dojazdu z dworca do hotelu albo zwiedzania centrum, ale zwykle nie nadają się do długiej turystyki z bagażem.

Przed użyciem roweru publicznego sprawdź:
* czy trzeba pobrać aplikację;
* czy wymagana jest karta płatnicza;
* czy system działa stacyjnie czy obszarowo;
* ile trwa darmowy lub tani okres wypożyczenia;
* gdzie można oddać rower;
* czy wyjazd poza strefę powoduje dodatkową opłatę;
* czy dostępne są rowery elektryczne;
* czy rower ma sprawne światła i hamulce.

== Transport roweru ==
=== Pociąg ===
Pociąg jest zwykle najwygodniejszym sposobem dojazdu do początku trasy rowerowej. W wielu krajach można przewozić rower w wyznaczonych wagonach lub strefach, ale zasady różnią się między przewoźnikami.

Przed podróżą sprawdź:
* czy dany pociąg przewozi rowery;
* czy potrzebny jest bilet na rower;
* czy wymagana jest rezerwacja miejsca;
* czy rower trzeba zapakować;
* czy liczba miejsc rowerowych jest ograniczona;
* czy stacja ma windy lub przejścia bez schodów.

=== Autobus ===
Przewóz roweru autobusem jest mniej przewidywalny niż koleją. Niektóre autobusy dalekobieżne mają bagażniki rowerowe, ale często obowiązuje rezerwacja. W autobusach regionalnych przewóz roweru zależy od kraju, przewoźnika i miejsca w pojeździe.

=== Samolot ===
W samolocie rower przewozi się zwykle jako bagaż sportowy. Najczęściej trzeba zdjąć pedały, skręcić kierownicę, zabezpieczyć przerzutkę i zapakować rower w karton, pokrowiec albo walizkę rowerową. Opłaty i limity wymiarów zależą od linii lotniczej.

=== Prom ===
Promy są wygodne dla rowerzystów na trasach nadmorskich, wyspiarskich i rzecznych. W Skandynawii, na Morzu Północnym, Bałtyku, w Grecji, Chorwacji i na wyspach śródziemnomorskich promy mogą być ważną częścią podróży rowerowej.

== Mapy i planowanie tras ==
Do planowania tras w Europie warto korzystać z kilku źródeł jednocześnie. Oznakowanie w terenie i dane mapowe mogą się różnić, zwłaszcza na trasach w budowie.

Przydatne mapy i planery:
* [https://en.eurovelo.com/ EuroVelo] – oficjalna mapa europejskiej sieci tras;
* [https://cycling.waymarkedtrails.org/ Waymarked Trails – Cycling] – oznakowane trasy rowerowe z danych OpenStreetMap;
* [https://www.openstreetmap.org/ OpenStreetMap] – baza danych mapowych;
* [https://www.opencyclemap.org/ OpenCycleMap] – mapa rowerowa oparta na OpenStreetMap;
* [https://www.cyclosm.org/ CyclOSM] – mapa OSM przygotowana z myślą o rowerzystach;
* [https://brouter.de/brouter-web/ BRouter Web] – planer tras z profilami jazdy;
* [https://cycle.travel/ cycle.travel] – planer preferujący spokojniejsze drogi;
* [https://mapy.cz/ Mapy.cz] – mapy turystyczne i szlaki;
* [https://www.komoot.com/ Komoot] – planowanie i nawigacja;
* [https://www.openandromaps.org/ OpenAndroMaps] – mapy offline dla Androida.

Przed dłuższą podróżą warto pobrać mapy offline i ślad GPX. W górach, lasach, na wyspach i odludnych odcinkach zasięg internetu może być słaby.

== Kiedy jechać ==
Najlepszy sezon rowerowy w większości Europy trwa od kwietnia do października. Najprzyjemniejsze miesiące to zwykle maj, czerwiec, wrzesień i początek października.

* Europa Północna – najlepsza latem, ale trzeba liczyć się z chłodem, wiatrem i deszczem.
* Europa Środkowa – najwygodniejsza wiosną i jesienią; latem możliwe upały i burze.
* Europa Południowa – najlepsza wiosną i jesienią; latem upał może być męczący i niebezpieczny.
* Alpy i góry – sezon jest krótszy; przełęcze mogą być zamknięte lub trudne poza latem.
* Wybrzeża i wyspy – trzeba uwzględnić wiatr, promy i sezonowość noclegów.

== Bezpieczeństwo ==
Największym zagrożeniem dla rowerzysty w podróży jest ruch samochodowy, zmęczenie, pogoda, zła nawierzchnia i brak widoczności. W krajach o słabszej infrastrukturze należy szczególnie unikać dróg krajowych, tuneli bez pobocza i odcinków z ruchem ciężarowym.

Podstawowe zasady:
* używaj oświetlenia także w dzień przy złej pogodzie;
* noś kamizelkę lub elementy odblaskowe na drogach szybkiego ruchu i po zmroku;
* sprawdź lokalne przepisy dotyczące kasku, świateł i jazdy po chodniku;
* nie zakładaj, że kierowcy znają zwyczaje rowerowe;
* planuj zapas wody i jedzenia;
* unikaj jazdy w upale w środku dnia;
* kontroluj hamulce przed długimi zjazdami;
* w górach sprawdzaj pogodę i możliwość odwrotu.

== Noclegi ==
W Europie działa wiele noclegów przyjaznych rowerzystom. Najwygodniejsze są obiekty, które oferują zamykane miejsce na rower, możliwość wysuszenia ubrań, śniadanie, narzędzia i informacje o trasach.

Typowe opcje:
* hotele i pensjonaty przy trasach rowerowych;
* hostele i schroniska młodzieżowe;
* kempingi;
* agroturystyka;
* kwatery prywatne;
* noclegi społecznościowe dla rowerzystów;
* schroniska górskie na wybranych trasach.

Przydatna społeczność:
* [https://www.warmshowers.org/ Warmshowers] – międzynarodowa sieć gościnności dla turystów rowerowych.

== Linki zewnętrzne ==
* [https://en.eurovelo.com/ EuroVelo] – oficjalna strona europejskiej sieci tras rowerowych.
* [https://www.ecf.com/ European Cyclists’ Federation] – Europejska Federacja Cyklistów.
* [https://pro.eurovelo.com/ EuroVelo for professionals] – informacje techniczne i organizacyjne o sieci EuroVelo.
* [https://narowery.visitmalopolska.pl/ VeloMałopolska] – oficjalny portal rowerowy Małopolski.
* [https://greenvelo.pl/ Green Velo] – oficjalny portal szlaku Polski Wschodniej.
* [https://www.visitczechia.com/ Visit Czechia] – informacje turystyczne o Czechach, w tym o trasach rowerowych.
* [https://www.cykloportal.sk/ Cykloportál.sk] – słowacki portal tras rowerowych.
* [https://cycling.waymarkedtrails.org/ Waymarked Trails – Cycling] – mapa tras rowerowych z danych OpenStreetMap.
* [https://www.opencyclemap.org/ OpenCycleMap] – mapa rowerowa.
* [https://brouter.de/brouter-web/ BRouter Web] – planer tras rowerowych.
* [https://cycle.travel/ cycle.travel] – planer tras po spokojniejszych drogach.
* [https://www.warmshowers.org/ Warmshowers] – społeczność noclegowa dla turystów rowerowych.

{{Jest w|Turystyka rowerowa}}

[[[[Kategoria:Informatory turystyczne]]]]
[[Kategoria:Europa]]</text>
      <sha1>88bf83cf2t13mv8z777o156me0sh7ky</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Rudnik nad Sanem</title>
    <ns>0</ns>
    <id>19299</id>
    <revision>
      <id>158454</id>
      <parentid>158160</parentid>
      <timestamp>2026-08-25T09:00:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>KrzysztofPoplawski</username>
        <id>4279</id>
      </contributor>
      <comment>linki</comment>
      <origin>158454</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="20879" sha1="jvvm5e1n4ic0t6wvwpn632ds38uc25v" xml:space="preserve">{{Top-banner|Rudnik nad Sanem - 2026 (17).jpg|caption=Rynek w Rudniku nad Sanem}}
{{Miejscowość infobox
 |nazwa              = Rudnik nad Sanem
 |widok              = 2018 Powiat niżański, Rudnik nad Sanem, Centrum Wikliniarstwa 06.jpg
 |opis               = Centrum Wikliniarstwa
 |herb               = POL Rudnik nad Sanem COA.svg
 |mapa               =
 |państwo            = [[Polska]]
 |region             = [[Województwo podkarpackie]]
 |powierzchnia       = 36,26
 |wysokość           =
 |lud                = 6565 (2021)
 |prefiks            = (+48) 15
 |kod pocztowy       = 37-420
 |www                = https://rudnik.pl/
}}
{{Mapframe|50.4428|22.2508|zoom=14|height=400|width=400}}

'''Rudnik nad Sanem''' – miasto w [[Polska|Polsce]], w [[Województwo podkarpackie|województwie podkarpackim]], w [[Powiat niżański|powiecie niżańskim]], będące siedzibą gminy miejsko-wiejskiej Rudnik nad Sanem. Leży w pobliżu Sanu, przy drodze krajowej nr 77 i linii kolejowej łączącej Rzeszów z Lublinem. 
[[Plik:Rudnik nad Sanem - rzeźba z wikliny-2.jpg|alt=Wiklinowa rzeźba|mały|Jedna z wielu wiklinowych rzeźb w Rudniku]]
Miejscowość jest znana z tradycji wikliniarskich i koszykarskich rozwijanych od XIX wieku. Główną atrakcją jest Centrum Wikliniarstwa, a w przestrzeni miasta ustawiono liczne rzeźby wykonane z wikliny. Zwiedzanie centrum, muzeum i najważniejszych zabytków zajmuje około pół dnia. Dłuższy pobyt można połączyć z wycieczkami rowerowymi doliną Sanu.

== Charakterystyka ==
Centrum miasta tworzy rynek z pomnikiem [[w:Ferdinand_Hompesch-Bollheim|Ferdynanda Hompescha]]. Większość najważniejszych obiektów znajduje się przy ulicy Mickiewicza, prowadzącej od rynku w kierunku południowo-wschodnim. Przy tej ulicy stoją między innymi Centrum Wikliniarstwa, kościół parafialny, zabytkowy młyn i zespół pałacowo-parkowy.

W mieście i okolicznych wsiach nadal działają pracownie oraz przedsiębiorstwa wyrabiające kosze, meble, ozdoby i inne przedmioty z wikliny.

Rynek, Centrum Wikliniarstwa, kościół i młyn można obejrzeć podczas jednego spaceru. Zespół pałacowy, cmentarze oraz tereny nad Sanem leżą dalej od ścisłego centrum, dlatego przydaje się rower albo samochód.

== Historia miejscowości ==
{{Osobny artykuł|w:Rudnik nad Sanem#Historia|o1=Historia Rudnika nad Sanem w Wikipedii}}

Rudnik nad Sanem powstał w XVI wieku na gruntach wsi Kopki, przy szlaku handlowym łączącym Sandomierz ze Lwowem. Pierwsze zezwolenie na lokację miasta na prawie magdeburskim wydał Zygmunt II August w 1552 roku, a w 1557 roku przywilej lokacyjny został ponowiony. W XIX wieku z inicjatywy Ferdynanda Hompescha rozwinęły się miejscowe koszykarstwo i wikliniarstwo, które stały się ważnym elementem gospodarki i tożsamości miasta.

== Dojazd ==

=== Samolotem ===
Najbliższym dużym portem lotniczym jest port lotniczy Rzeszów-Jasionka. Dalszy dojazd jest najwygodniejszy wynajętym samochodem. Można również dojechać do Rzeszowa i kontynuować podróż pociągiem w kierunku Lublina.

=== Pociągiem ===
{{listing
| name = Stacja kolejowa Rudnik nad Sanem
| lat = 50.4352633
| long = 22,2508240
| adres = ul. Grunwaldzka
| wskazówki = Około 900 m na południe od rynku
| www = https://portalpasazera.pl/
| dodatkowe informacje = Na stacji zatrzymują się pociągi regionalne kursujące między innymi w kierunku Rzeszowa, Przeworska, Leżajska, Stalowej Woli i Lublina. Zakres połączeń zmienia się w zależności od rozkładu, dlatego godziny odjazdów należy sprawdzić przed podróżą.
}}

Dojście ze stacji do rynku prowadzi ulicami Kolejową i Mickiewicza. Trasa jest możliwa do pokonania pieszo w kilkanaście minut.

=== Samochodem ===
Przez Rudnik nad Sanem przebiega droga krajowa nr 77. Od północnego zachodu prowadzi ona przez [[Nisko]] i [[Stalowa Wola|Stalową Wolę]], a od południowego wschodu przez [[Leżajsk]] w kierunku Przeworska i Jarosławia.

Miejsca parkingowe znajdują się przy rynku, Centrum Wikliniarstwa, kościele i obiektach sportowych. Podczas dużych imprez wikliniarskich parkowanie w centrum może być utrudnione.

=== Autobusem ===
Do Rudnika nad Sanem docierają autobusy i busy regionalne, między innymi z Niska, Stalowej Woli i okolicznych miejscowości. Połączenia obsługują różni przewoźnicy, a częstotliwość kursów zależy od dnia tygodnia i okresu nauki szkolnej. Aktualny rozkład najlepiej sprawdzić bezpośrednio na stronie przewoźnika albo na przystanku.

== Transport ==
Ścisłe centrum można zwiedzać pieszo. Od rynku do Centrum Wikliniarstwa i kościoła jest około 400–500 m, a do stacji kolejowej niespełna kilometr.

Rower lub samochód ułatwia dotarcie do zespołu pałacowo-parkowego, oddalonych cmentarzy i terenów nad Sanem. W mieście nie działa regularna komunikacja miejska. Dostępność taksówek i przewozów zamawianych przez aplikację może być ograniczona, dlatego przejazd najlepiej uzgodnić wcześniej.

== Warto zobaczyć ==
{{listing
| name = Rynek
| lat = 50.4430510
| long = 22.2492000
| image = Rudnik nad Sanem - budynki - ul. Rynek - panorama.jpg
| adres = Rynek
| wskazówki = Centrum miasta
| dodatkowe informacje = Centralny plac Rudnika nad Sanem, otoczony niską zabudową mieszkalną i usługową. Na rynku znajdują się pomniki, ławki i początek szlaku wiklinowych rzeźb. Plac przecinają ulice o dość intensywnym ruchu samochodowym.
}}

{{listing
| name = Pomnik Ferdynanda Hompescha
| lat = 50.44233600
| long = 22.24900000
| image = Rudnik nad Sanem - 42.jpg
| adres = Rynek
| wskazówki = W zachodniej części rynku
| dodatkowe informacje = Pomnik właściciela dóbr rudnickich, z którego inicjatywy w drugiej połowie XIX wieku rozwinęły się miejscowe tradycje koszykarskie i wikliniarskie. Pomnik ufundowali mieszkańcy na początku XX wieku. Spod monumentu rozpoczyna się szlak wiklinowych rzeźb.
}}

{{listing
| name = Centrum Wikliniarstwa
| lat = 50.44247500
| long = 22.25320800
| image = 2018 Powiat niżański, Rudnik nad Sanem, Centrum Wikliniarstwa 06.jpg
| www = https://rudnik.pl/czas-wolny/kultura/centrum/
| adres = ul. Adama Mickiewicza 41
| wskazówki = Około 350 m na wschód od rynku
| telefon = +48 15 649 26 12
| email = mokrudnik@interia.pl
| dodatkowe informacje = Placówka prezentuje historię rudnickiego wikliniarstwa, wyroby użytkowe, rzeźby i sztukę współczesną. Organizuje pokazy wyplatania, krótkie zajęcia oraz warsztaty dla grup. Bilet normalny kosztuje 8 zł, a ulgowy 5 zł. Czynne w poniedziałki w godz. 8:00–16:00, od wtorku do piątku w godz. 8:00–18:00 oraz w niedziele w godzinach zależnych od sezonu. Dostępność warsztatów i aktualne godziny najlepiej potwierdzić przed wizytą.
}}

{{listing
| name = Szlak wiklinowych rzeźb
| lat = 50.44233600
| long = 22.2490000
| www = https://rudnik.pl/czas-wolny/dla-turysty/szlak-wiklinowych-rzezb/
| adres = 
| wskazówki = Początek przy pomniku Ferdynanda Hompescha na rynku
| dodatkowe informacje = Trasa prowadzi przez centrum miasta obok ponad 20 plenerowych prac wykonanych z wikliny. Rzeźby stoją między innymi na rynku, plantach, przy młynie oraz na dziedzińcu Centrum Wikliniarstwa. Część prac jest okresowo wymieniana lub odnawiana.
}}

{{listing
| name = Kościół Trójcy Przenajświętszej
| lat = 50.44283500
| long = 22.25393300
| image = Rudnik nad Sanem - kościół.jpg
| www = https://diecezjasandomierska.pl/rudnik-nad-sanem-trojcy-przenajswietszej/
| adres = ul. Adama Mickiewicza
| wskazówki = Obok Centrum Wikliniarstwa
| telefon = 
| dodatkowe informacje = Murowany kościół parafialny wzniesiony w latach 1927–1928 według projektu Jana Bagińskiego. Przy świątyni stoi figura Matki Boskiej z 1902 roku. Po wcześniejszym uzgodnieniu z parafią może być dostępna niewielka kolekcja zabytkowych szat, naczyń liturgicznych, druków i ksiąg. Podczas nabożeństw należy zrezygnować ze zwiedzania wnętrza.
}}
[[Plik:Rudnik nad Sanem - 2026 (19).jpg|alt=Rudnik nad Sanem|mały|Kościół pw. Trójcy Przenajświętszej z panoramą miasta]]
{{listing
| name = Młyn i dawna elektrownia wodna
| lat = 50.44150800
| long = 22.25500500
| image = Rudnik nad Sanem - mł-1.jpg
| www = https://zabytek.pl/pl/obiekty/rudnik-nad-sanem-mlyn-i-elektrownia-wodna
| adres = ul. Adama Mickiewicza 45
| wskazówki = Około 250 m na południowy wschód od Centrum Wikliniarstwa
| dodatkowe informacje = Ceglany zespół przemysłowy z początku XX wieku, obejmujący młyn i elektrownię. Obiekt jest wpisany do rejestru zabytków. Nie prowadzi regularnego ruchu turystycznego i można go oglądać przede wszystkim z ulicy.
}}

{{listing
| name = Zespół pałacowo-parkowy Tarnowskich
| lat = 50.43366900
| long = 22.27117700
| image = Rudnik nad Sanem, Pałac w Rudniku nad Sanem.jpg
| www = https://zabytek.pl/pl/obiekty/g-245667
| adres = ul. Adama Mickiewicza 107
| wskazówki = Około 2,5 km na południowy wschód od rynku
| dodatkowe informacje = Zespół obejmuje murowano-drewniany dwór, park, stajnię, dawne czworaki i rządcówkę. Najstarsze części założenia pochodzą z drugiej połowy XVIII wieku, a zabudowania gospodarcze głównie z przełomu XIX i XX wieku. Wnętrza nie są częścią regularnej oferty turystycznej; dostęp do poszczególnych części terenu może być ograniczony.
}}

{{listing
| name = Cmentarz wojenny z I wojny światowej
| lat = 50.43858300
| long = 22.25849100
| image = Rudnik nad Sanem, Cmentarz wojenny z I wojny światowej w Rudniku nad Sanem.jpg
| www = https://zabytek.pl/pl/obiekty/rudnik-nad-sanem-cmentarz-wojenny-z-i-wojny-swiatowej
| adres = 
| wskazówki = Przy cmentarzu parafialnym, na południowy wschód od centrum
| dodatkowe informacje = Nekropolia żołnierzy poległych podczas walk w latach 1914–1915. Zachowały się mogiły indywidualne, zbiorowa mogiła i pomnik. Miejsce ma charakter sepulkralny; należy poruszać się wyznaczonymi dojściami i zachować ciszę.
}}

{{listing
| name = Mogiła uczestników powstania styczniowego
| lat = 50.43924600
| long = 22.25794100
| adres = 
| wskazówki = Na cmentarzu parafialnym
| dodatkowe informacje = Zbiorowa mogiła powstańców z 1863 roku. Pomnik ustawiono w 1900 roku. Miejsce warto połączyć ze zwiedzaniem sąsiedniego cmentarza wojennego.
}}

== Aktywny wypoczynek ==
{{listing
| name = Miejsce Obsługi Rowerzystów [[Wschodni Szlak Rowerowy Green Velo|Green Velo]]
| www = https://greenvelo.pl/
| adres = ul. Stefana Żeromskiego
| wskazówki = Przy przebiegającym przez miasto Wschodnim Szlaku Rowerowym Green Velo
| dodatkowe informacje = Wiata ze stołami i ławkami, stojakami rowerowymi, mapą oraz miejscem odpoczynku. Rudnik może być przystankiem podczas wycieczki wzdłuż doliny Sanu.
| lat = 50.4398597
| long = 22.2584162
}}

{{listing
| name = Miejski Ośrodek Sportu i Rekreacji
| adres = ul. Adama Mickiewicza 44
| wskazówki = W pobliżu cmentarza przy ul. Mickiewicza
| telefon = +48 502 075 467, +48 15 876 11 23
| dodatkowe informacje = Kompleks obiektów sportowych wykorzystywany przez mieszkańców, kluby i uczestników wydarzeń. Dostępność boisk, kortów i innych urządzeń zależy od zajęć oraz imprez organizowanych w danym dniu.
| lat = 50.4376966
| long = 22.2588837
}}

Okolica miasta jest płaska i nadaje się do jazdy rowerem. Trasy prowadzą przez lasy, pola, plantacje wikliny i miejscowości położone nad Sanem. Na drogach krajowych i wojewódzkich ruch jest większy, dlatego bezpieczniej wybierać drogi lokalne oraz znakowane trasy.

Nad Sanem nie wszędzie znajdują się urządzone kąpieliska. Nurt rzeki i poziom wody mogą szybko się zmieniać, szczególnie po intensywnych opadach.

== Imprezy ==
{{listing
 |name                  = Festiwal „Wiklina”
 |www                   = https://rudnik.pl/
 |adres                 =
 |wskazówki             = Wydarzenia odbywają się w centrum miasta, przy Centrum Wikliniarstwa i na obiektach MOSiR
 |dodatkowe informacje = Coroczne święto miejscowego plecionkarstwa, organizowane zwykle w czerwcu. Program obejmuje kiermasz wyrobów z wikliny, pokazy rzemiosła, wystawy, koncerty i wydarzenia plenerowe. Dokładny termin oraz program kolejnej edycji publikuje urząd miasta.
}}

Centrum Wikliniarstwa organizuje także wystawy czasowe, warsztaty i plenery artystyczne. Informacje o bieżących wydarzeniach publikuje Miejski Ośrodek Kultury.

== Zakupy ==
Najbardziej charakterystyczną pamiątką z Rudnika są wyroby wiklinowe: kosze, tace, pojemniki, ozdoby, meble i dekoracje ogrodowe. Część pracowni prowadzi przede wszystkim sprzedaż hurtową lub internetową, dlatego możliwość zakupów na miejscu warto wcześniej potwierdzić.

{{listing
 |name                  = Wiklina Wnuk
 |www                   = https://wiklina-wnuk.com.pl/
 |adres                 = ul. Kordeckiego 24
 |wskazówki             = Na północ od centrum
 |telefon               = +48 15 649 37 26
 |email                 = sklep@wiklina-wnuk.com.pl
 |dodatkowe informacje = Producent i sklep oferujący kosze oraz inne ręcznie wykonywane wyroby z wikliny. Zamówienia ze sklepu internetowego można odebrać osobiście. Przed wizytą warto potwierdzić godziny działania sklepu stacjonarnego.
}}

Pamiątki, miejscowe publikacje, mapy i drobne wyroby można kupić również w Centrum Informacji Turystycznej przy ul. Mickiewicza 41. Największy wybór rękodzieła jest dostępny podczas festiwalu „Wiklina”.

Podstawowe sklepy spożywcze i usługowe znajdują się przy rynku, ulicy Mickiewicza i ulicy Sandomierskiej.

== Wyżywienie ==
{{listing
| name = Restauracja i Pizzeria Aniela
| www = https://restauracja-aniela.pl/
| adres = ul. Adama Mickiewicza 44
| wskazówki = Na terenie MOSiR, w pobliżu Centrum Wikliniarstwa
| telefon = +48 537 620 779, pizzeria: +48 530 918 108
| email = kontakt@restauracja-aniela.pl
| dodatkowe informacje = Restauracja podaje dania kuchni polskiej, obiady domowe i zestawy dnia. Czynna od poniedziałku do soboty w godz. 10:30–17:00, a w niedziele w godz. 12:00–17:00. Działająca pod tym samym adresem pizzeria przyjmuje zamówienia codziennie w godz. 13:00–22:00.
| lat = 50.4378819
| long = 22.2592368
}}

{{listing
| name = Micoli
| www = https://www.micoli.online/
| adres = ul. Targowa 17A
| wskazówki = Na północ od rynku
| telefon = +48 15 821 01 45, +48 606 378 644
| dodatkowe informacje = Lokal serwujący pizzę i inne proste dania oraz prowadzący usługi cateringowe. Aktualne menu i godziny pracy najlepiej sprawdzić telefonicznie lub na stronie lokalu.
| long = 22.2393006
| lat = 50.4461402
}}

== Noclegi ==
{{listing
| name = Pokoje gościnne MOSiR
| www = https://rudnik.pl/miejsca-noclegowe-w-rudniku-nad-sanem/
| adres = ul. Adama Mickiewicza 44
| wskazówki = Przy obiektach sportowych, w pobliżu Centrum Wikliniarstwa
| telefon = +48 502 075 467, +48 15 876 11 23
| dodatkowe informacje = Siedem pokoi jedno-, dwu- i trzyosobowych z łazienkami. Na miejscu można skorzystać z wyżywienia w restauracji Aniela. Nocleg najlepiej rezerwować z wyprzedzeniem. Aktualne ceny należy potwierdzić telefonicznie.
| lat = 50.4377750
| long = 22.2589855
}}

=== Gospodarstwa agroturystyczne ===
W samym Rudniku nad Sanem nie działa potwierdzone gospodarstwo agroturystyczne. Najbliższe obiekty tego typu znajdują się w [[Ulanów|Ulanowie]] i [[Krzeszów|Krzeszowie]].{{listing
| name = Domowe Zacisze
| www = https://e-turysta.pl/domowe-zacisze-ulanow-186775.html
| adres = Zwolaki 9A, Ulanów
| wskazówki = Około 8 km od Rudnika nad Sanem, w pobliżu rzeki Tanew i szlaku [[Wschodni Szlak Rowerowy Green Velo|Green Velo]]
| dodatkowe informacje = Całoroczne gospodarstwo z 10 miejscami noclegowymi, wyposażoną kuchnią, parkingiem, tarasem, altaną oraz miejscem na ognisko i grill. Kontakt z gospodarzem jest możliwy przez formularz na stronie obiektu.
| long = 22.3148785
| lat = 50.4957501
}}

== Zdrowie ==
W Rudniku nad Sanem działają dwie przychodnie podstawowej opieki zdrowotnej. Wizytę osoby przebywającej czasowo poza miejscem zamieszkania najlepiej wcześniej uzgodnić z rejestracją.

{{listing
 |name                  = Niepubliczny Zakład Opieki Zdrowotnej „Rudnik”
 |www                   = https://www.medyk.rzeszow.pl/oferta/dla-pacjenta/medycyna-rodzinna/
 |adres                 = ul. Fryderyka Chopina 22
 |wskazówki             = Na południowy wschód od centrum
 |telefon               = +48 15 876 10 09
 |dodatkowe informacje = Poradnia lekarza rodzinnego i punkt szczepień. Podstawowa opieka zdrowotna działa od poniedziałku do piątku w godz. 8:00–18:00. Przed przyjściem należy skontaktować się z rejestracją.
}}

{{listing
 |name                  = Przychodnia Rodzinna i Specjalistyczna „Centrum Zdrowia”
 |adres                 = ul. Ignacego Daszyńskiego 1
 |wskazówki             = W centrum miasta
 |telefon               = +48 15 306 61 63
 |dodatkowe informacje = Placówka świadcząca podstawową opiekę zdrowotną oraz wybrane usługi specjalistyczne. Poradnia lekarza POZ działa zasadniczo od poniedziałku do piątku w godz. 8:00–18:00. Rejestracja telefoniczna jest zalecana.
}}

W mieście działają cztery apteki:

{{listing
 |name                  = Apteka im. A. Mańkowskiego
 |adres                 = Rynek 1
 |wskazówki             = Przy rynku
 |telefon               = +48 15 876 20 44
 |dodatkowe informacje = Czynna od poniedziałku do soboty w godz. 8:00–20:00. W niedziele nieczynna.
}}

{{listing
 |name                  = Apteka prywatna
 |adres                 = Rynek 32
 |wskazówki             = Przy rynku
 |telefon               = +48 15 876 29 60
 |dodatkowe informacje = Czynna od poniedziałku do piątku w godz. 8:00–19:00 oraz w soboty w godz. 9:00–15:00. W niedziele nieczynna.
}}

{{listing
 |name                  = Apteka „Arnica”
 |adres                 = ul. Fryderyka Chopina 14
 |telefon               = +48 15 876 62 57
 |dodatkowe informacje = Czynna od poniedziałku do piątku w godz. 8:00–19:30 oraz w soboty w godz. 8:00–13:00. W niedziele nieczynna.
}}

{{listing
 |name                  = Apteka „Zdrowie”
 |adres                 = ul. Sandomierska 12/1
 |telefon               = +48 15 844 70 08
 |dodatkowe informacje = Czynna od poniedziałku do soboty w godz. 8:00–20:00. W niedziele nieczynna.
}}

Najbliższa apteka całodobowa znajduje się w [[Nisko|Nisku]] przy ul. Wolności 54A. Przed dłuższym dojazdem warto telefonicznie potwierdzić dyżur.

Najbliższy szpital powiatowy znajduje się w Nisku przy ul. Kościuszki 1. Pomoc szpitalna jest dostępna również w Stalowej Woli i Leżajsku. W stanach nagłego zagrożenia zdrowia lub życia należy dzwonić pod numer 112 albo 999.

== Bezpieczeństwo ==
Rudnik nad Sanem jest niewielkim miastem, w którym typowe zagrożenia nie odbiegają od występujących w innych miejscowościach regionu.

Szczególnej ostrożności wymaga droga krajowa nr 77 i ruchliwe skrzyżowania w centrum. Po zmroku na drogach lokalnych przydają się elementy odblaskowe.

Nurt Sanu bywa silny, a poziom wody może gwałtownie wzrosnąć po opadach. Należy korzystać wyłącznie z bezpiecznych miejsc zejścia nad rzekę, nie wchodzić do wody podczas wezbrania i podczas spływów używać kamizelki asekuracyjnej.

== Informacje turystyczne ==
{{listing
 |name                  = Centrum Informacji Turystycznej
 |lat                   = 50.442475
 |long                  = 22.253208
 |www                   = https://rudnik.pl/czas-wolny/dla-turysty/informacja-turystyczna/
 |adres                 = ul. Adama Mickiewicza 41
 |wskazówki             = W budynku Centrum Wikliniarstwa
 |telefon               = +48 15 649 26 13
 |email                 = mokrudnik@interia.pl
 |dodatkowe informacje = Udziela informacji o atrakcjach, noclegach, gastronomii i dojeździe. Na miejscu można otrzymać lub kupić mapy, przewodniki, foldery i pamiątki.
}}

Urząd Gminy i Miasta mieści się przy Rynku 40. Jest czynny w poniedziałki, środy, czwartki i piątki w godz. 7:30–15:30, a we wtorki w godz. 8:00–16:00; tel. +48 15 876 25 55, e-mail: info@rudnik.pl.

== Gdzie dalej? ==
* [[Nisko]] – siedziba powiatu niżańskiego, położona przy drodze w kierunku Stalowej Woli.
* [[Ulanów]] – niewielkie miasto nad Sanem i Tanwią, związane z tradycjami flisackimi.
* [[Krzeszów]] – dawne miasteczko z drewnianym kościołem, tradycjami sadowniczymi i Komanową Górą.
* [[Leżajsk]] – miasto z bazyliką i klasztorem bernardynów oraz zabytkami dziedzictwa żydowskiego.
* [[Stalowa Wola]] – większe miasto z zabudową modernistyczną z okresu Centralnego Okręgu Przemysłowego.
{{Jest w|Powiat niżański}}
{{Geo|50.4428|22.2508}}

[[Kategoria:Województwo podkarpackie]]</text>
      <sha1>jvvm5e1n4ic0t6wvwpn632ds38uc25v</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>158455</id>
      <parentid>158454</parentid>
      <timestamp>2026-08-25T09:01:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>KrzysztofPoplawski</username>
        <id>4279</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* Aktywny wypoczynek */ korekta</comment>
      <origin>158455</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="20879" sha1="gbuzwtgnf5fv72skyzbut3r47g41hdo" xml:space="preserve">{{Top-banner|Rudnik nad Sanem - 2026 (17).jpg|caption=Rynek w Rudniku nad Sanem}}
{{Miejscowość infobox
 |nazwa              = Rudnik nad Sanem
 |widok              = 2018 Powiat niżański, Rudnik nad Sanem, Centrum Wikliniarstwa 06.jpg
 |opis               = Centrum Wikliniarstwa
 |herb               = POL Rudnik nad Sanem COA.svg
 |mapa               =
 |państwo            = [[Polska]]
 |region             = [[Województwo podkarpackie]]
 |powierzchnia       = 36,26
 |wysokość           =
 |lud                = 6565 (2021)
 |prefiks            = (+48) 15
 |kod pocztowy       = 37-420
 |www                = https://rudnik.pl/
}}
{{Mapframe|50.4428|22.2508|zoom=14|height=400|width=400}}

'''Rudnik nad Sanem''' – miasto w [[Polska|Polsce]], w [[Województwo podkarpackie|województwie podkarpackim]], w [[Powiat niżański|powiecie niżańskim]], będące siedzibą gminy miejsko-wiejskiej Rudnik nad Sanem. Leży w pobliżu Sanu, przy drodze krajowej nr 77 i linii kolejowej łączącej Rzeszów z Lublinem. 
[[Plik:Rudnik nad Sanem - rzeźba z wikliny-2.jpg|alt=Wiklinowa rzeźba|mały|Jedna z wielu wiklinowych rzeźb w Rudniku]]
Miejscowość jest znana z tradycji wikliniarskich i koszykarskich rozwijanych od XIX wieku. Główną atrakcją jest Centrum Wikliniarstwa, a w przestrzeni miasta ustawiono liczne rzeźby wykonane z wikliny. Zwiedzanie centrum, muzeum i najważniejszych zabytków zajmuje około pół dnia. Dłuższy pobyt można połączyć z wycieczkami rowerowymi doliną Sanu.

== Charakterystyka ==
Centrum miasta tworzy rynek z pomnikiem [[w:Ferdinand_Hompesch-Bollheim|Ferdynanda Hompescha]]. Większość najważniejszych obiektów znajduje się przy ulicy Mickiewicza, prowadzącej od rynku w kierunku południowo-wschodnim. Przy tej ulicy stoją między innymi Centrum Wikliniarstwa, kościół parafialny, zabytkowy młyn i zespół pałacowo-parkowy.

W mieście i okolicznych wsiach nadal działają pracownie oraz przedsiębiorstwa wyrabiające kosze, meble, ozdoby i inne przedmioty z wikliny.

Rynek, Centrum Wikliniarstwa, kościół i młyn można obejrzeć podczas jednego spaceru. Zespół pałacowy, cmentarze oraz tereny nad Sanem leżą dalej od ścisłego centrum, dlatego przydaje się rower albo samochód.

== Historia miejscowości ==
{{Osobny artykuł|w:Rudnik nad Sanem#Historia|o1=Historia Rudnika nad Sanem w Wikipedii}}

Rudnik nad Sanem powstał w XVI wieku na gruntach wsi Kopki, przy szlaku handlowym łączącym Sandomierz ze Lwowem. Pierwsze zezwolenie na lokację miasta na prawie magdeburskim wydał Zygmunt II August w 1552 roku, a w 1557 roku przywilej lokacyjny został ponowiony. W XIX wieku z inicjatywy Ferdynanda Hompescha rozwinęły się miejscowe koszykarstwo i wikliniarstwo, które stały się ważnym elementem gospodarki i tożsamości miasta.

== Dojazd ==

=== Samolotem ===
Najbliższym dużym portem lotniczym jest port lotniczy Rzeszów-Jasionka. Dalszy dojazd jest najwygodniejszy wynajętym samochodem. Można również dojechać do Rzeszowa i kontynuować podróż pociągiem w kierunku Lublina.

=== Pociągiem ===
{{listing
| name = Stacja kolejowa Rudnik nad Sanem
| lat = 50.4352633
| long = 22,2508240
| adres = ul. Grunwaldzka
| wskazówki = Około 900 m na południe od rynku
| www = https://portalpasazera.pl/
| dodatkowe informacje = Na stacji zatrzymują się pociągi regionalne kursujące między innymi w kierunku Rzeszowa, Przeworska, Leżajska, Stalowej Woli i Lublina. Zakres połączeń zmienia się w zależności od rozkładu, dlatego godziny odjazdów należy sprawdzić przed podróżą.
}}

Dojście ze stacji do rynku prowadzi ulicami Kolejową i Mickiewicza. Trasa jest możliwa do pokonania pieszo w kilkanaście minut.

=== Samochodem ===
Przez Rudnik nad Sanem przebiega droga krajowa nr 77. Od północnego zachodu prowadzi ona przez [[Nisko]] i [[Stalowa Wola|Stalową Wolę]], a od południowego wschodu przez [[Leżajsk]] w kierunku Przeworska i Jarosławia.

Miejsca parkingowe znajdują się przy rynku, Centrum Wikliniarstwa, kościele i obiektach sportowych. Podczas dużych imprez wikliniarskich parkowanie w centrum może być utrudnione.

=== Autobusem ===
Do Rudnika nad Sanem docierają autobusy i busy regionalne, między innymi z Niska, Stalowej Woli i okolicznych miejscowości. Połączenia obsługują różni przewoźnicy, a częstotliwość kursów zależy od dnia tygodnia i okresu nauki szkolnej. Aktualny rozkład najlepiej sprawdzić bezpośrednio na stronie przewoźnika albo na przystanku.

== Transport ==
Ścisłe centrum można zwiedzać pieszo. Od rynku do Centrum Wikliniarstwa i kościoła jest około 400–500 m, a do stacji kolejowej niespełna kilometr.

Rower lub samochód ułatwia dotarcie do zespołu pałacowo-parkowego, oddalonych cmentarzy i terenów nad Sanem. W mieście nie działa regularna komunikacja miejska. Dostępność taksówek i przewozów zamawianych przez aplikację może być ograniczona, dlatego przejazd najlepiej uzgodnić wcześniej.

== Warto zobaczyć ==
{{listing
| name = Rynek
| lat = 50.4430510
| long = 22.2492000
| image = Rudnik nad Sanem - budynki - ul. Rynek - panorama.jpg
| adres = Rynek
| wskazówki = Centrum miasta
| dodatkowe informacje = Centralny plac Rudnika nad Sanem, otoczony niską zabudową mieszkalną i usługową. Na rynku znajdują się pomniki, ławki i początek szlaku wiklinowych rzeźb. Plac przecinają ulice o dość intensywnym ruchu samochodowym.
}}

{{listing
| name = Pomnik Ferdynanda Hompescha
| lat = 50.44233600
| long = 22.24900000
| image = Rudnik nad Sanem - 42.jpg
| adres = Rynek
| wskazówki = W zachodniej części rynku
| dodatkowe informacje = Pomnik właściciela dóbr rudnickich, z którego inicjatywy w drugiej połowie XIX wieku rozwinęły się miejscowe tradycje koszykarskie i wikliniarskie. Pomnik ufundowali mieszkańcy na początku XX wieku. Spod monumentu rozpoczyna się szlak wiklinowych rzeźb.
}}

{{listing
| name = Centrum Wikliniarstwa
| lat = 50.44247500
| long = 22.25320800
| image = 2018 Powiat niżański, Rudnik nad Sanem, Centrum Wikliniarstwa 06.jpg
| www = https://rudnik.pl/czas-wolny/kultura/centrum/
| adres = ul. Adama Mickiewicza 41
| wskazówki = Około 350 m na wschód od rynku
| telefon = +48 15 649 26 12
| email = mokrudnik@interia.pl
| dodatkowe informacje = Placówka prezentuje historię rudnickiego wikliniarstwa, wyroby użytkowe, rzeźby i sztukę współczesną. Organizuje pokazy wyplatania, krótkie zajęcia oraz warsztaty dla grup. Bilet normalny kosztuje 8 zł, a ulgowy 5 zł. Czynne w poniedziałki w godz. 8:00–16:00, od wtorku do piątku w godz. 8:00–18:00 oraz w niedziele w godzinach zależnych od sezonu. Dostępność warsztatów i aktualne godziny najlepiej potwierdzić przed wizytą.
}}

{{listing
| name = Szlak wiklinowych rzeźb
| lat = 50.44233600
| long = 22.2490000
| www = https://rudnik.pl/czas-wolny/dla-turysty/szlak-wiklinowych-rzezb/
| adres = 
| wskazówki = Początek przy pomniku Ferdynanda Hompescha na rynku
| dodatkowe informacje = Trasa prowadzi przez centrum miasta obok ponad 20 plenerowych prac wykonanych z wikliny. Rzeźby stoją między innymi na rynku, plantach, przy młynie oraz na dziedzińcu Centrum Wikliniarstwa. Część prac jest okresowo wymieniana lub odnawiana.
}}

{{listing
| name = Kościół Trójcy Przenajświętszej
| lat = 50.44283500
| long = 22.25393300
| image = Rudnik nad Sanem - kościół.jpg
| www = https://diecezjasandomierska.pl/rudnik-nad-sanem-trojcy-przenajswietszej/
| adres = ul. Adama Mickiewicza
| wskazówki = Obok Centrum Wikliniarstwa
| telefon = 
| dodatkowe informacje = Murowany kościół parafialny wzniesiony w latach 1927–1928 według projektu Jana Bagińskiego. Przy świątyni stoi figura Matki Boskiej z 1902 roku. Po wcześniejszym uzgodnieniu z parafią może być dostępna niewielka kolekcja zabytkowych szat, naczyń liturgicznych, druków i ksiąg. Podczas nabożeństw należy zrezygnować ze zwiedzania wnętrza.
}}
[[Plik:Rudnik nad Sanem - 2026 (19).jpg|alt=Rudnik nad Sanem|mały|Kościół pw. Trójcy Przenajświętszej z panoramą miasta]]
{{listing
| name = Młyn i dawna elektrownia wodna
| lat = 50.44150800
| long = 22.25500500
| image = Rudnik nad Sanem - mł-1.jpg
| www = https://zabytek.pl/pl/obiekty/rudnik-nad-sanem-mlyn-i-elektrownia-wodna
| adres = ul. Adama Mickiewicza 45
| wskazówki = Około 250 m na południowy wschód od Centrum Wikliniarstwa
| dodatkowe informacje = Ceglany zespół przemysłowy z początku XX wieku, obejmujący młyn i elektrownię. Obiekt jest wpisany do rejestru zabytków. Nie prowadzi regularnego ruchu turystycznego i można go oglądać przede wszystkim z ulicy.
}}

{{listing
| name = Zespół pałacowo-parkowy Tarnowskich
| lat = 50.43366900
| long = 22.27117700
| image = Rudnik nad Sanem, Pałac w Rudniku nad Sanem.jpg
| www = https://zabytek.pl/pl/obiekty/g-245667
| adres = ul. Adama Mickiewicza 107
| wskazówki = Około 2,5 km na południowy wschód od rynku
| dodatkowe informacje = Zespół obejmuje murowano-drewniany dwór, park, stajnię, dawne czworaki i rządcówkę. Najstarsze części założenia pochodzą z drugiej połowy XVIII wieku, a zabudowania gospodarcze głównie z przełomu XIX i XX wieku. Wnętrza nie są częścią regularnej oferty turystycznej; dostęp do poszczególnych części terenu może być ograniczony.
}}

{{listing
| name = Cmentarz wojenny z I wojny światowej
| lat = 50.43858300
| long = 22.25849100
| image = Rudnik nad Sanem, Cmentarz wojenny z I wojny światowej w Rudniku nad Sanem.jpg
| www = https://zabytek.pl/pl/obiekty/rudnik-nad-sanem-cmentarz-wojenny-z-i-wojny-swiatowej
| adres = 
| wskazówki = Przy cmentarzu parafialnym, na południowy wschód od centrum
| dodatkowe informacje = Nekropolia żołnierzy poległych podczas walk w latach 1914–1915. Zachowały się mogiły indywidualne, zbiorowa mogiła i pomnik. Miejsce ma charakter sepulkralny; należy poruszać się wyznaczonymi dojściami i zachować ciszę.
}}

{{listing
| name = Mogiła uczestników powstania styczniowego
| lat = 50.43924600
| long = 22.25794100
| adres = 
| wskazówki = Na cmentarzu parafialnym
| dodatkowe informacje = Zbiorowa mogiła powstańców z 1863 roku. Pomnik ustawiono w 1900 roku. Miejsce warto połączyć ze zwiedzaniem sąsiedniego cmentarza wojennego.
}}

== Aktywny wypoczynek ==
{{listing
| name = Miejsce Obsługi Rowerzystów Green Velo
| www = https://greenvelo.pl/
| adres = ul. Stefana Żeromskiego
| wskazówki = Przy przebiegającym przez miasto [[Wschodni Szlak Rowerowy Green Velo|Wschodnim Szlaku Rowerowym Green Velo]]
| dodatkowe informacje = Wiata ze stołami i ławkami, stojakami rowerowymi, mapą oraz miejscem odpoczynku. Rudnik może być przystankiem podczas wycieczki wzdłuż doliny Sanu.
| lat = 50.4398597
| long = 22.2584162
}}

{{listing
| name = Miejski Ośrodek Sportu i Rekreacji
| adres = ul. Adama Mickiewicza 44
| wskazówki = W pobliżu cmentarza przy ul. Mickiewicza
| telefon = +48 502 075 467, +48 15 876 11 23
| dodatkowe informacje = Kompleks obiektów sportowych wykorzystywany przez mieszkańców, kluby i uczestników wydarzeń. Dostępność boisk, kortów i innych urządzeń zależy od zajęć oraz imprez organizowanych w danym dniu.
| lat = 50.4376966
| long = 22.2588837
}}

Okolica miasta jest płaska i nadaje się do jazdy rowerem. Trasy prowadzą przez lasy, pola, plantacje wikliny i miejscowości położone nad Sanem. Na drogach krajowych i wojewódzkich ruch jest większy, dlatego bezpieczniej wybierać drogi lokalne oraz znakowane trasy.

Nad Sanem nie wszędzie znajdują się urządzone kąpieliska. Nurt rzeki i poziom wody mogą szybko się zmieniać, szczególnie po intensywnych opadach.

== Imprezy ==
{{listing
 |name                  = Festiwal „Wiklina”
 |www                   = https://rudnik.pl/
 |adres                 =
 |wskazówki             = Wydarzenia odbywają się w centrum miasta, przy Centrum Wikliniarstwa i na obiektach MOSiR
 |dodatkowe informacje = Coroczne święto miejscowego plecionkarstwa, organizowane zwykle w czerwcu. Program obejmuje kiermasz wyrobów z wikliny, pokazy rzemiosła, wystawy, koncerty i wydarzenia plenerowe. Dokładny termin oraz program kolejnej edycji publikuje urząd miasta.
}}

Centrum Wikliniarstwa organizuje także wystawy czasowe, warsztaty i plenery artystyczne. Informacje o bieżących wydarzeniach publikuje Miejski Ośrodek Kultury.

== Zakupy ==
Najbardziej charakterystyczną pamiątką z Rudnika są wyroby wiklinowe: kosze, tace, pojemniki, ozdoby, meble i dekoracje ogrodowe. Część pracowni prowadzi przede wszystkim sprzedaż hurtową lub internetową, dlatego możliwość zakupów na miejscu warto wcześniej potwierdzić.

{{listing
 |name                  = Wiklina Wnuk
 |www                   = https://wiklina-wnuk.com.pl/
 |adres                 = ul. Kordeckiego 24
 |wskazówki             = Na północ od centrum
 |telefon               = +48 15 649 37 26
 |email                 = sklep@wiklina-wnuk.com.pl
 |dodatkowe informacje = Producent i sklep oferujący kosze oraz inne ręcznie wykonywane wyroby z wikliny. Zamówienia ze sklepu internetowego można odebrać osobiście. Przed wizytą warto potwierdzić godziny działania sklepu stacjonarnego.
}}

Pamiątki, miejscowe publikacje, mapy i drobne wyroby można kupić również w Centrum Informacji Turystycznej przy ul. Mickiewicza 41. Największy wybór rękodzieła jest dostępny podczas festiwalu „Wiklina”.

Podstawowe sklepy spożywcze i usługowe znajdują się przy rynku, ulicy Mickiewicza i ulicy Sandomierskiej.

== Wyżywienie ==
{{listing
| name = Restauracja i Pizzeria Aniela
| www = https://restauracja-aniela.pl/
| adres = ul. Adama Mickiewicza 44
| wskazówki = Na terenie MOSiR, w pobliżu Centrum Wikliniarstwa
| telefon = +48 537 620 779, pizzeria: +48 530 918 108
| email = kontakt@restauracja-aniela.pl
| dodatkowe informacje = Restauracja podaje dania kuchni polskiej, obiady domowe i zestawy dnia. Czynna od poniedziałku do soboty w godz. 10:30–17:00, a w niedziele w godz. 12:00–17:00. Działająca pod tym samym adresem pizzeria przyjmuje zamówienia codziennie w godz. 13:00–22:00.
| lat = 50.4378819
| long = 22.2592368
}}

{{listing
| name = Micoli
| www = https://www.micoli.online/
| adres = ul. Targowa 17A
| wskazówki = Na północ od rynku
| telefon = +48 15 821 01 45, +48 606 378 644
| dodatkowe informacje = Lokal serwujący pizzę i inne proste dania oraz prowadzący usługi cateringowe. Aktualne menu i godziny pracy najlepiej sprawdzić telefonicznie lub na stronie lokalu.
| long = 22.2393006
| lat = 50.4461402
}}

== Noclegi ==
{{listing
| name = Pokoje gościnne MOSiR
| www = https://rudnik.pl/miejsca-noclegowe-w-rudniku-nad-sanem/
| adres = ul. Adama Mickiewicza 44
| wskazówki = Przy obiektach sportowych, w pobliżu Centrum Wikliniarstwa
| telefon = +48 502 075 467, +48 15 876 11 23
| dodatkowe informacje = Siedem pokoi jedno-, dwu- i trzyosobowych z łazienkami. Na miejscu można skorzystać z wyżywienia w restauracji Aniela. Nocleg najlepiej rezerwować z wyprzedzeniem. Aktualne ceny należy potwierdzić telefonicznie.
| lat = 50.4377750
| long = 22.2589855
}}

=== Gospodarstwa agroturystyczne ===
W samym Rudniku nad Sanem nie działa potwierdzone gospodarstwo agroturystyczne. Najbliższe obiekty tego typu znajdują się w [[Ulanów|Ulanowie]] i [[Krzeszów|Krzeszowie]].{{listing
| name = Domowe Zacisze
| www = https://e-turysta.pl/domowe-zacisze-ulanow-186775.html
| adres = Zwolaki 9A, Ulanów
| wskazówki = Około 8 km od Rudnika nad Sanem, w pobliżu rzeki Tanew i szlaku [[Wschodni Szlak Rowerowy Green Velo|Green Velo]]
| dodatkowe informacje = Całoroczne gospodarstwo z 10 miejscami noclegowymi, wyposażoną kuchnią, parkingiem, tarasem, altaną oraz miejscem na ognisko i grill. Kontakt z gospodarzem jest możliwy przez formularz na stronie obiektu.
| long = 22.3148785
| lat = 50.4957501
}}

== Zdrowie ==
W Rudniku nad Sanem działają dwie przychodnie podstawowej opieki zdrowotnej. Wizytę osoby przebywającej czasowo poza miejscem zamieszkania najlepiej wcześniej uzgodnić z rejestracją.

{{listing
 |name                  = Niepubliczny Zakład Opieki Zdrowotnej „Rudnik”
 |www                   = https://www.medyk.rzeszow.pl/oferta/dla-pacjenta/medycyna-rodzinna/
 |adres                 = ul. Fryderyka Chopina 22
 |wskazówki             = Na południowy wschód od centrum
 |telefon               = +48 15 876 10 09
 |dodatkowe informacje = Poradnia lekarza rodzinnego i punkt szczepień. Podstawowa opieka zdrowotna działa od poniedziałku do piątku w godz. 8:00–18:00. Przed przyjściem należy skontaktować się z rejestracją.
}}

{{listing
 |name                  = Przychodnia Rodzinna i Specjalistyczna „Centrum Zdrowia”
 |adres                 = ul. Ignacego Daszyńskiego 1
 |wskazówki             = W centrum miasta
 |telefon               = +48 15 306 61 63
 |dodatkowe informacje = Placówka świadcząca podstawową opiekę zdrowotną oraz wybrane usługi specjalistyczne. Poradnia lekarza POZ działa zasadniczo od poniedziałku do piątku w godz. 8:00–18:00. Rejestracja telefoniczna jest zalecana.
}}

W mieście działają cztery apteki:

{{listing
 |name                  = Apteka im. A. Mańkowskiego
 |adres                 = Rynek 1
 |wskazówki             = Przy rynku
 |telefon               = +48 15 876 20 44
 |dodatkowe informacje = Czynna od poniedziałku do soboty w godz. 8:00–20:00. W niedziele nieczynna.
}}

{{listing
 |name                  = Apteka prywatna
 |adres                 = Rynek 32
 |wskazówki             = Przy rynku
 |telefon               = +48 15 876 29 60
 |dodatkowe informacje = Czynna od poniedziałku do piątku w godz. 8:00–19:00 oraz w soboty w godz. 9:00–15:00. W niedziele nieczynna.
}}

{{listing
 |name                  = Apteka „Arnica”
 |adres                 = ul. Fryderyka Chopina 14
 |telefon               = +48 15 876 62 57
 |dodatkowe informacje = Czynna od poniedziałku do piątku w godz. 8:00–19:30 oraz w soboty w godz. 8:00–13:00. W niedziele nieczynna.
}}

{{listing
 |name                  = Apteka „Zdrowie”
 |adres                 = ul. Sandomierska 12/1
 |telefon               = +48 15 844 70 08
 |dodatkowe informacje = Czynna od poniedziałku do soboty w godz. 8:00–20:00. W niedziele nieczynna.
}}

Najbliższa apteka całodobowa znajduje się w [[Nisko|Nisku]] przy ul. Wolności 54A. Przed dłuższym dojazdem warto telefonicznie potwierdzić dyżur.

Najbliższy szpital powiatowy znajduje się w Nisku przy ul. Kościuszki 1. Pomoc szpitalna jest dostępna również w Stalowej Woli i Leżajsku. W stanach nagłego zagrożenia zdrowia lub życia należy dzwonić pod numer 112 albo 999.

== Bezpieczeństwo ==
Rudnik nad Sanem jest niewielkim miastem, w którym typowe zagrożenia nie odbiegają od występujących w innych miejscowościach regionu.

Szczególnej ostrożności wymaga droga krajowa nr 77 i ruchliwe skrzyżowania w centrum. Po zmroku na drogach lokalnych przydają się elementy odblaskowe.

Nurt Sanu bywa silny, a poziom wody może gwałtownie wzrosnąć po opadach. Należy korzystać wyłącznie z bezpiecznych miejsc zejścia nad rzekę, nie wchodzić do wody podczas wezbrania i podczas spływów używać kamizelki asekuracyjnej.

== Informacje turystyczne ==
{{listing
 |name                  = Centrum Informacji Turystycznej
 |lat                   = 50.442475
 |long                  = 22.253208
 |www                   = https://rudnik.pl/czas-wolny/dla-turysty/informacja-turystyczna/
 |adres                 = ul. Adama Mickiewicza 41
 |wskazówki             = W budynku Centrum Wikliniarstwa
 |telefon               = +48 15 649 26 13
 |email                 = mokrudnik@interia.pl
 |dodatkowe informacje = Udziela informacji o atrakcjach, noclegach, gastronomii i dojeździe. Na miejscu można otrzymać lub kupić mapy, przewodniki, foldery i pamiątki.
}}

Urząd Gminy i Miasta mieści się przy Rynku 40. Jest czynny w poniedziałki, środy, czwartki i piątki w godz. 7:30–15:30, a we wtorki w godz. 8:00–16:00; tel. +48 15 876 25 55, e-mail: info@rudnik.pl.

== Gdzie dalej? ==
* [[Nisko]] – siedziba powiatu niżańskiego, położona przy drodze w kierunku Stalowej Woli.
* [[Ulanów]] – niewielkie miasto nad Sanem i Tanwią, związane z tradycjami flisackimi.
* [[Krzeszów]] – dawne miasteczko z drewnianym kościołem, tradycjami sadowniczymi i Komanową Górą.
* [[Leżajsk]] – miasto z bazyliką i klasztorem bernardynów oraz zabytkami dziedzictwa żydowskiego.
* [[Stalowa Wola]] – większe miasto z zabudową modernistyczną z okresu Centralnego Okręgu Przemysłowego.
{{Jest w|Powiat niżański}}
{{Geo|50.4428|22.2508}}

[[Kategoria:Województwo podkarpackie]]</text>
      <sha1>gbuzwtgnf5fv72skyzbut3r47g41hdo</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Puszcza Knyszyńska</title>
    <ns>0</ns>
    <id>19353</id>
    <revision>
      <id>158458</id>
      <parentid>158429</parentid>
      <timestamp>2026-08-25T09:03:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>KrzysztofPoplawski</username>
        <id>4279</id>
      </contributor>
      <origin>158458</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="22614" sha1="olybq9jukin4lsn5peayxrvgzapyjqd" xml:space="preserve">{{Top-banner|Puszcza Knyszyńska by Kamil Kołosowski.jpg}}
{{Region infobox
 |nazwa            = Puszcza Knyszyńska
 |nazwa oryginalna = 
 |grafika          = Puszcza Knyszyńska by Kamil Kołosowski.jpg
 |opis             = Puszcza Knyszyńska
 |lokalizacja      = 
 |flaga            = 
 |herb             = 
 |państwo          = [[Polska]]
 |stolica          = 
 |powierzchnia     = 
 |lud              = 
 |język            = polski
 |prefiks          = 
 |kod samochodowy  = 
 |kod pocztowy     = 
 |www              = https://pkpk.pl
}}
{{Mapframe|53.25|23.43|zoom=9|height=450|width=450}}

'''Puszcza Knyszyńska''' – rozległy kompleks leśny w [[Województwo podlaskie|województwie podlaskim]], położony na północ i wschód od [[Białystok|Białegostoku]], pomiędzy okolicami Knyszyna, Czarnej Białostockiej, Sokółki, Krynek i Gródka. Jest jednym z najważniejszych obszarów przyrodniczych północno-wschodniej Polski. Dużą część puszczy obejmuje Park Krajobrazowy Puszczy Knyszyńskiej.

Głównym ośrodkiem turystycznym regionu jest [[Supraśl]], położony praktycznie wewnątrz kompleksu leśnego. Puszcza nadaje się przede wszystkim do turystyki pieszej i rowerowej, obserwacji przyrody oraz spokojnego wypoczynku. Do najciekawszych miejsc należą rezerwat Krzemianka, Kopna Góra z arboretum i zagrodą żubrów oraz Silvarium w Poczopku.

== Charakterystyka ==
Puszcza Knyszyńska zajmuje znaczną część Wysoczyzny Białostockiej. Jej krajobraz jest znacznie bardziej urozmaicony niż mogłoby sugerować określenie „puszcza nizinna” – występują tu wzgórza morenowe, doliny niewielkich rzek, liczne źródliska, tereny podmokłe i torfowiska.

Przez puszczę przepływa rzeka '''Supraśl''' wraz z licznymi dopływami. Sieć strumieni, mokradeł i torfowisk jest jednym z charakterystycznych elementów jej krajobrazu.

[[Plik:Błękitna rzeka Supraśl 2.jpg|thumb|Rzeka Supraśl w Parku Krajobrazowym Puszczy Knyszyńskiej]]

Dużą część kompleksu leśnego stanowią bory sosnowe i sosnowo-świerkowe. Charakterystyczna jest tzw. sosna supraska – lokalny ekotyp sosny zwyczajnej. Obok lasów iglastych występują lasy liściaste, łęgi, olsy, bagna i trzęsawiska. Roślinność puszczy ma wyraźne cechy borealne.

W puszczy żyją m.in. żubry, łosie, jelenie, sarny, dziki, bobry, wilki i rysie. Spotkanie żubra na wolności jest możliwe, szczególnie we wschodniej i południowo-wschodniej części kompleksu, jednak nie należy traktować go jako gwarantowanej atrakcji turystycznej.

[[Plik:2020 żubry 04.jpg|thumb|Stado dzikich żubrów żerujące na skraju Puszczy Knyszyńskiej]]

Od XIV wieku puszcza należała do terenów łowieckich polsko-litewskich monarchów. Od XVII wieku na jej wschodnich obrzeżach osiedlali się Tatarzy; ich dziedzictwo kulturowe zachowało się m.in. w [[Kruszyniany|Kruszynianach]] i [[Bohoniki|Bohonikach]], gdzie znajdują się drewniane meczety.

Park Krajobrazowy Puszczy Knyszyńskiej im. prof. Witolda Sławińskiego utworzono w 1988 roku. Obejmuje ponad 72 tys. ha lasów i dolin rzecznych, jednak granice samego kompleksu leśnego są szersze niż granice parku krajobrazowego.

Puszcza jest rozległa – odległość pomiędzy atrakcjami po jej przeciwległych stronach może przekraczać kilkadziesiąt kilometrów. Przy pobycie jednodniowym najlepiej wybrać jeden z rejonów: Supraśl–Kopna Góra, Poczopek–Krynki albo zachodnią część puszczy z rezerwatem Krzemianka.

=== Park Krajobrazowy Puszczy Knyszyńskiej ===
[[Plik:Park_Krajobrazowy_Puszczy_Knyszyńskiej_w_okolicy_Kołodna.jpg|mały|Las w okolicy Kołodna w Parku Krajobrazowym Puszczy Knyszyńskiej]]
Park utworzono w 1988 roku dla ochrony najcenniejszej, centralnej części Puszczy Knyszyńskiej. Obecnie zajmuje 72 860,17 ha, a otaczająca go otulina 53 827,54 ha. Jest jednym z największych parków krajobrazowych w Polsce. Siedziba dyrekcji znajduje się w [[Supraśl|Supraślu]].

Park ma przede wszystkim charakter leśny – lasy i zadrzewienia zajmują około 85% jego powierzchni. Charakterystyczne są rozległe bory sosnowe i świerkowe, torfowiska, obszary źródliskowe oraz doliny niewielkich rzek i strumieni. Ukształtowanie terenu jest, jak na nizinną część Polski, dość urozmaicone: występują tu wzgórza morenowe, obniżenia wytopiskowe i głęboko wcięte doliny rzeczne. Duża liczba źródeł i terenów podmokłych oraz obecność gatunków związanych z chłodniejszym klimatem nadają puszczy wyraźnie borealny charakter.

W granicach parku i jego otuliny znajduje się ponad 20 rezerwatów przyrody. Do najbardziej interesujących z punktu widzenia turysty należą [[Rezerwat przyrody Krzemianka|Krzemianka]] z udostępnioną ścieżką i drewnianymi kładkami przez tereny podmokłe, '''Woronicza''' w sąsiedztwie Kopnej Góry, rozległy rezerwat '''Budzisk''', leśno-torfowiskowe '''Surażkowo''' i '''Stare Biele''' oraz chroniący starodrzew '''Krasne'''. Nie wszystkie rezerwaty są udostępnione do swobodnego zwiedzania – przed wejściem należy zwrócić uwagę na oznakowanie i przebieg wyznaczonych szlaków.

[[Plik:Podlaskie - Czarna Białostocka - Budzisk - NW - strumień.JPG|thumb|Strumień w rezerwacie przyrody Budzisk]]

Park jest dobrym terenem do turystyki pieszej i rowerowej. Gęsta sieć dróg leśnych umożliwia tworzenie tras między [[Supraśl|Supraślem]], Czarną Białostocką, Kopną Górą, Sokołdą, Poczopkiem, Krynkami, Gródkiem i Królowym Mostem. Przez jego teren prowadzą znakowane szlaki piesze i rowerowe, w tym odcinki szlaku [[Wschodni Szlak Rowerowy Green Velo|Green Velo]]. Rzeki '''Supraśl''' i '''Sokołda''' są wykorzystywane również do turystyki kajakowej.

Wstęp na teren parku krajobrazowego jest bezpłatny i, w odróżnieniu od parku narodowego, nie ma tu bram ani jednego wyznaczonego obszaru zwiedzania. Poszczególne części puszczy najlepiej poznawać z kilku punktów wypadowych. Dla osób odwiedzających region po raz pierwszy najbardziej dostępne są okolice Supraśla, Kopnej Góry z arboretum i zagrodą żubrów, rezerwat Krzemianka oraz Poczopek z Silvarium. Na drogach leśnych obowiązują ograniczenia ruchu samochodowego, a w rezerwatach dodatkowe zasady ochrony przyrody. 

== Dojazd ==

Głównym regionalnym węzłem komunikacyjnym jest [[Białystok]]. Jako punkty wejściowe do puszczy dobrze sprawdzają się przede wszystkim [[Supraśl]] od strony południowej oraz [[Knyszyn]] od strony zachodniej.

=== Pociągiem ===
Najważniejszym węzłem kolejowym dla odwiedzających Puszczę Knyszyńską jest [[Białystok]]. Stąd dalszą podróż można kontynuować autobusem, rowerem lub samochodem.

Do zachodniej części puszczy można również dojechać pociągiem do '''Czarnej Białostockiej'''. Stacja jest dobrym punktem rozpoczęcia wycieczek rowerowych w zachodniej i północnej części kompleksu.

W sezonie turystycznym bywają uruchamiane pociągi regionalne na trasie Białystok – Waliły. Waliły mogą być punktem rozpoczęcia wycieczek po południowo-wschodniej części puszczy. Przed podróżą należy sprawdzić aktualny rozkład, ponieważ połączenie ma charakter sezonowy.

=== Samochodem ===
Najłatwiejszy dojazd od strony Białegostoku prowadzi:
* drogą wojewódzką nr 676 przez Supraśl w kierunku Kopnej Góry, Poczopka i Krynek,
* drogą krajową nr 8 w kierunku Augustowa – do zachodniej części puszczy i rezerwatu Krzemianka,
* drogą krajową nr 65 w kierunku Bobrownik i Gródka – do południowo-wschodniej części puszczy.

Nie wszystkie drogi widoczne na mapach są dostępne dla samochodów. Wiele dróg leśnych ma zakaz ruchu pojazdów silnikowych. Samochód najlepiej pozostawiać na wyznaczonych parkingach i miejscach postoju.

=== Autobusem ===
Z Białegostoku do [[Supraśl]]a kursują autobusy PKS Nova, m.in. linie 500 i 500A. Supraśl jest najłatwiej dostępną komunikacją publiczną bazą do zwiedzania puszczy.

W sezonie letnim mogą być uruchamiane dodatkowe połączenia turystyczne z Białegostoku przez Supraśl i Kopną Górę w kierunku Poczopka i Krynek, m.in. w ramach tzw. Turystycznej Ósemki. Są to połączenia sezonowe, dlatego przed wyjazdem należy sprawdzić aktualny rozkład.

=== Rowerem ===
Do puszczy można wygodnie wjechać rowerem z Białegostoku. Jednym z głównych korytarzy turystyki rowerowej jest szlak Green Velo. Popularne są również trasy przez Ogrodniczki, Supraśl, Cieliczankę i Królowy Most.

== Transport ==
Do miejscowości położonych na obrzeżach puszczy można dotrzeć transportem publicznym, jednak przemieszczanie się pomiędzy atrakcjami położonymi w głębi kompleksu jest znacznie trudniejsze.

Najbardziej uniwersalnymi środkami transportu są samochód i rower. Do pieszych wędrówek warto wybierać konkretne rejony i rozpoczynać trasę z jednego z parkingów lub miejscowości.

Na wielu drogach leśnych obowiązuje zakaz ruchu samochodów, natomiast są one dostępne pieszo i rowerem. Po długotrwałych opadach część dróg gruntowych może być błotnista lub trudno przejezdna.

== Warto zobaczyć ==

=== Miejscowości ===
* '''[[Supraśl]]''' – najważniejszy ośrodek turystyczny Puszczy Knyszyńskiej. Uzdrowisko z monasterem Zwiastowania Przenajświętszej Bogurodzicy, Muzeum Ikon, zabytkową zabudową i rozbudowaną bazą gastronomiczną i noclegową. Dobry punkt wypadowy do centralnej części puszczy.
* '''[[Knyszyn]]''' – miasto po zachodniej stronie regionu i jeden z punktów dojazdowych do Puszczy Knyszyńskiej.
* '''[[Wasilków]]''' – miasto na południowo-zachodnim obrzeżu regionu.
* '''[[Czarna Białostocka]]''' – miasto na zachodnim skraju puszczy, mające połączenie kolejowe z Białymstokiem. Dobry punkt startowy dla wycieczek rowerowych.
* '''[[Krynki]]''' – niewielkie miasto na wschodnim obrzeżu puszczy, o interesującym, promienistym układzie ulic. Baza do zwiedzania wschodniej części regionu oraz pobliskich Kruszynian.
* '''[[Sokółka]]''' – miasto na północno-wschodnim obrzeżu regionu.
* '''Gródek''' – miejscowość na południowo-wschodnim obrzeżu kompleksu leśnego.
* '''[[Michałowo]]''' – miasto na południowo-wschodnim obrzeżu regionu.
* '''[[Królowy Most]]''' – niewielka miejscowość w południowej części puszczy, położona wśród lasów i wzgórz. Znajdują się tutaj cerkiew św. Anny i katolicka kaplica św. Anny.
* '''Sokołda''' – niewielka osada w centralnej części puszczy nad rzeką Sokołdą; w okolicy znajdują się szlaki piesze i rowerowe oraz obiekty związane z historią regionu.
* '''[[Poczopek]]''' – osada leśna pomiędzy Kopną Górą i Krynkami, znana przede wszystkim z kompleksu edukacyjnego Silvarium.

=== Przyroda i obiekty edukacyjne ===

{{Listing
|type = see
|name = Rezerwat przyrody Krzemianka
|lat = 53.28353
|long = 23.11159
|adres = przy DK8, okolice Rybnik
|url = https://www.gov.pl/web/rdos-bialystok/rezerwat-przyrody-krzemianka
|godziny = dostępny przez cały rok
|cena = bezpłatnie
|dodatkowe informacje = Jeden z najciekawszych i najłatwiej dostępnych rezerwatów Puszczy Knyszyńskiej. Przez zabagnioną dolinę Krzemianki i obszary źródliskowe prowadzi ścieżka z długim odcinkiem drewnianej kładki. Po modernizacji zakończonej w 2024 roku znajdują się tu m.in. dwie platformy widokowe i tablice edukacyjne. Na trasie można zobaczyć również pozostałości prehistorycznych kopalni krzemienia sprzed około 3000 lat. Kładkę przystosowano do potrzeb osób z niepełnosprawnościami. Przy wejściu znajduje się miejsce postojowe.
}}

[[Plik:Puszcza Knyszyńska rezerwat przyrody Krzemianka.jpg|thumb|Kładka w rezerwacie Krzemianka]]

{{Listing
|type = see
|name = Arboretum w Kopnej Górze
|lat = 53.25072
|long = 23.48071
|adres = Kopna Góra
|url = https://suprasl.bialystok.lasy.gov.pl/arboretum-w-kopnej-gorze
|godziny = 1 IV–30 IX codziennie 9:00–19:00
|cena = wstęp bezpłatny
|dodatkowe informacje = Ogród dendrologiczny Nadleśnictwa Supraśl założony w 1988 roku. Na powierzchni około 26 ha prezentowane są zarówno siedliska charakterystyczne dla Puszczy Knyszyńskiej, jak i około 350 gatunków i odmian drzew i krzewów. Są tu alejki spacerowe, stawy, wiata i plac zabaw. Szczególnie efektownie wygląda wiosną, podczas kwitnienia azalii i różaneczników.
}}

[[Plik:Kopna Gora Arboretum 17.jpg|thumb|Arboretum w Kopnej Górze]]

{{Listing
|type = see
|name = Zagroda Pokazowa Żubrów w Kopnej Górze
|lat = 53.255654
|long = 23.481286
|adres = Kopna Góra
|telefon = +48 887 260 015
|url = https://suprasl.bialystok.lasy.gov.pl/zagroda-pokazowa-zubrow
|godziny = IV–IX 10:00–18:00, X–III 9:00–16:00; nieczynne w poniedziałki; ostatnie wejście 30 min przed zamknięciem
|cena = wstęp bezpłatny
|dodatkowe informacje = Udostępniona zwiedzającym w 2024 roku zagroda o powierzchni około 20 ha. Żubry można obserwować z dwóch wież widokowych oraz z kładek nad przejściami łączącymi poszczególne sektory zagrody. Jedna z wież ma windę. Zwierzęta mają możliwość ukrycia się w lesie, dlatego nie zawsze są dobrze widoczne. Na teren zagrody nie wolno wprowadzać psów ani wjeżdżać rowerami.
}}

{{Listing
|type = see
|name = Rezerwat przyrody Woronicza
|lat = 53.25681
|long = 23.48450
|adres = Kopna Góra
|dodatkowe informacje = Leśny rezerwat położony bezpośrednio przy kompleksie Kopnej Góry. Chroni dolinę niewielkiej rzeki Woroniczy i otaczające ją lasy oraz urozmaiconą rzeźbę polodowcową. Przez rezerwat prowadzi ścieżka rozpoczynająca się w pobliżu arboretum. Można połączyć jego zwiedzanie z wizytą w arboretum i zagrodzie żubrów.
}}

{{Listing
|type = see
|name = Silvarium w Poczopku
|lat = 53.26583
|long = 23.63833
|adres = Poczopek 6D
|url = https://krynki.bialystok.lasy.gov.pl/lesny-kompleks-promocyjny-xxxxxxxx-/-/asset_publisher/kCS6/content/silvarium-ogrod-lesny
|godziny = 9:00–17:00
|cena = bezpłatnie
|dodatkowe informacje = Rozległy ogród leśny i kompleks edukacyjny Nadleśnictwa Krynki. Obejmuje ścieżki przyrodnicze, stawy, mostki, zegary słoneczne, Park Megalitów, Galerię na Skraju Puszczy oraz obiekty poświęcone zwierzętom i gospodarce leśnej. Dobre miejsce dla rodzin z dziećmi oraz jako początek krótszych tras pieszych po wschodniej części puszczy.
}}

[[Plik:Puszcza Knyszynska wejscie do Silvarium 2.jpg|thumb|Silvarium w Poczopku]]
[[Plik:Podlaskie - Szudziałowo - Poczopek - Silvarium 20120317 05 staw pano.jpg|thumb|Staw na Poczopkówce w Silvarium w Poczopku]]

=== Inne ciekawe miejsca ===

[[Plik:Podlaskie - Dobrzyniewo Duze - rezerwat Kulikówka - strumien.jpg|thumb|Strumień w rezerwacie przyrody Kulikówka]]

{{Listing
|type = see
|name = Kopna Góra
|lat = 53.2510
|long = 23.4820
|dodatkowe informacje = Jeden z najlepszych punktów na rozpoczęcie zwiedzania centralnej części Puszczy Knyszyńskiej. Na niewielkim obszarze znajdują się arboretum, zagroda żubrów, rezerwat Woronicza i Małe Muzeum Historyczne Puszczy Knyszyńskiej. W sąsiedztwie znajduje się także miejsce związane z bitwą pod Sokołdą z 1831 roku.
}}

{{Listing
|type = see
|name = Małe Muzeum Historyczne Puszczy Knyszyńskiej
|lat = 53.25050
|long = 23.48350
|adres = Kopna Góra
|dodatkowe informacje = Niewielka ekspozycja poświęcona historii Puszczy Knyszyńskiej i wydarzeniom związanym z okolicą Kopnej Góry i Sokołdy. Przed przyjazdem warto sprawdzić aktualne godziny udostępniania.
}}

[[Plik:Podlaskie - Gródek - Puszcza Knyszyńska Wyżary - Zbiornik Wyżary 20120428 02 pano.jpg|thumb|Zbiornik retencyjny Wyżary na rzece Radulince w gminie Gródek]]

== Aktywny wypoczynek ==

=== Turystyka piesza ===
Puszcza ma gęstą sieć dróg leśnych, znakowanych szlaków oraz krótszych ścieżek edukacyjnych. Na pierwszy pobyt szczególnie nadają się:
* ścieżka przez rezerwat Krzemianka,
* trasy wokół Kopnej Góry i rezerwatu Woronicza,
* ścieżki rozpoczynające się przy Silvarium w Poczopku,
* okolice Supraśla, Surażkowa i Cieliczanki,
* trasy w rejonie Królowego Mostu.

W centralnej części puszczy odległości pomiędzy miejscowościami są znaczne. Na dłuższą wycieczkę należy zabrać wodę i prowiant.

=== Rower ===
Puszcza Knyszyńska jest bardzo dobrym terenem do turystyki rowerowej. Większość tras prowadzi drogami leśnymi, szutrowymi i lokalnymi drogami asfaltowymi.

Przez region przebiega trasa '''Green Velo'''. Z Białegostoku można m.in. urządzić wycieczkę przez Ogrodniczki, Supraśl, Cieliczankę i Królowy Most. Liczne drogi leśne umożliwiają budowanie własnych pętli pomiędzy Supraślem, Kopną Górą, Sokołdą i Poczopkiem.

Najbardziej uniwersalny jest rower trekkingowy, gravelowy lub górski. Po intensywnych opadach niektóre leśne drogi mogą być silnie piaszczyste albo błotniste.

Do Zagrody Pokazowej Żubrów rowerem wjeżdżać nie wolno – należy pozostawić go przed obiektem.

Różnice wysokości na większości obszaru puszczy są niewielkie, dlatego wiele tras pieszych i rowerowych nadaje się również dla mniej doświadczonych turystów. Trudność konkretnej trasy może jednak zależeć od nawierzchni, błota, piachu i długości odcinka.

=== Kajaki ===
Głównymi rzekami wykorzystywanymi do spływów są '''Supraśl''' i '''Sokołda'''. Sokołda przepływa przez jedne z bardziej odludnych fragmentów puszczy; wyznaczony szlak kajakowy prowadzi m.in. przez okolice Dworzyska, Kopnej Góry, Sokołdy i Surażkowa do ujścia do Supraśli.

Warunki na małych rzekach leśnych zależą od poziomu wody. Mogą występować zwalone drzewa, płycizny oraz inne naturalne przeszkody, dlatego przed spływem warto sprawdzić aktualne warunki.

=== Obserwacja przyrody ===
Największe szanse na obserwowanie zwierząt są rano i pod wieczór, z dala od uczęszczanych dróg. Żubry występują na wolności, ale ich poszukiwanie nie powinno polegać na schodzeniu ze szlaków ani zbliżaniu się do stada.

Pewnym miejscem zobaczenia żubrów jest Zagroda Pokazowa w Kopnej Górze, choć ze względu na dużą powierzchnię wybiegu zwierzęta mogą okresowo przebywać w lesie poza zasięgiem wzroku.

== Zakupy ==
W miejscowościach na obrzeżach puszczy można kupić drobne pamiątki i lokalne produkty, w tym miód. Większy wybór sklepów i centrów handlowych znajduje się w [[Białystok|Białymstoku]].

== Wyżywienie i kulinaria ==
Największy wybór restauracji, kawiarni i barów znajduje się w [[Supraśl]]u. Lokale działają również w Czarnej Białostockiej, Krynkach, Gródku i większych miejscowościach na obrzeżach puszczy.

W regionie warto spróbować potraw charakterystycznych dla kuchni podlaskiej i pogranicza, takich jak babka ziemniaczana, kiszka ziemniaczana, kartacze i pierogi. We wschodniej części regionu, zwłaszcza podczas wycieczki w stronę Kruszynian, można również spróbować kuchni tatarskiej.

W lokalnej kuchni spotyka się również produkty kojarzone z regionem leśnym, takie jak grzyby, owoce leśne, ryby i dziczyzna.

W głębi puszczy punktów gastronomicznych praktycznie nie ma, dlatego na dłuższą wycieczkę pieszą lub rowerową należy zabrać własny prowiant i wodę.

== Rozrywka ==
Osoby szukające większego wyboru wieczornych lokali i wydarzeń powinny kierować się do [[Białystok|Białegostoku]].

== Noclegi ==
Największa baza noclegowa znajduje się w [[Supraśl]]u – działają tu hotele, pensjonaty, apartamenty i gospodarstwa agroturystyczne.

Mniejsze obiekty noclegowe i gospodarstwa agroturystyczne można znaleźć również w okolicach Sokołdy, Kopnej Góry, Krynek, Gródka i Czarnej Białostockiej. W regionie można znaleźć także kempingi i pola namiotowe; przed przyjazdem warto sprawdzić ich aktualną dostępność i sezon otwarcia.

Osoby planujące kilkudniowe wycieczki rowerowe powinny wcześniej sprawdzić rozmieszczenie noclegów. W centralnych partiach kompleksu leśnego praktycznie nie ma miejscowości ani usług turystycznych.

== Informacja turystyczna ==

{{Listing
|type = other
|name = Park Krajobrazowy Puszczy Knyszyńskiej
|lat = 53.2065
|long = 23.3365
|adres = ul. abp. gen. Mirona Chodakowskiego 3, Supraśl
|url = https://pkpk.pl
|dodatkowe informacje = Informacje dotyczące parku krajobrazowego, ochrony przyrody, szlaków i walorów przyrodniczych Puszczy Knyszyńskiej.
}}

W planowaniu wycieczek przydatne są również strony poszczególnych nadleśnictw: Supraśl, Krynki, Knyszyn, Czarna Białostocka i Waliły. Informują one m.in. o obiektach turystycznych, ścieżkach edukacyjnych, miejscach postoju oraz czasowych zakazach wstępu do lasu.

== Bezpieczeństwo ==
Puszcza Knyszyńska jest rozległym kompleksem leśnym, a część szlaków prowadzi przez tereny słabo zaludnione. Przed dłuższą wycieczką warto pobrać mapę do pracy offline; w niektórych miejscach zasięg sieci komórkowych może być słabszy.

Wiosną i latem występują kleszcze i liczne komary. Wskazane są zakryte buty i odzież oraz środek odstraszający owady.

Po opadach drogi i ścieżki biegnące przez obniżenia terenu mogą być podmokłe. Na mniej uczęszczane trasy warto zabrać nieprzemakalne obuwie.

W rezerwatach należy poruszać się po udostępnionych szlakach i ścieżkach. Okresowo mogą obowiązywać czasowe zakazy wstępu związane m.in. z zagrożeniem pożarowym, pracami leśnymi albo uszkodzeniem infrastruktury – należy respektować informacje i oznakowanie Lasów Państwowych.

Żubrów spotkanych na wolności nie wolno podchodzić ani dokarmiać. Należy zachować duży dystans i umożliwić zwierzęciu swobodne odejście.

== Gdzie dalej ==
* '''[[Białystok]]''' – największe miasto regionu i główny węzeł komunikacyjny, bezpośrednio sąsiadujący z puszczą.
* '''[[Kruszyniany]]''' – wieś tatarska na wschód od puszczy, z zabytkowym drewnianym meczetem i mizarem; można ją połączyć z wizytą w Krynkach i Poczopku.
* '''[[Bohoniki]]''' – druga z najbardziej znanych miejscowości związanych z Tatarami polskimi.
* '''[[Tykocin]]''' – zabytkowe miasteczko na zachód od Puszczy Knyszyńskiej.
* '''[[Biebrzański Park Narodowy]]''' – rozległe bagna i ostoja ptaków położone na północny zachód od puszczy.
* '''[[Białowieski Park Narodowy]]''' i Puszcza Białowieska – kolejny duży kompleks leśny województwa podlaskiego, położony na południowy wschód od Białegostoku.

{{Jest w|Województwo podlaskie}}
{{Geo|53.25|23.43}}

[[Kategoria:Województwo podlaskie]]</text>
      <sha1>olybq9jukin4lsn5peayxrvgzapyjqd</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Kruszyniany</title>
    <ns>0</ns>
    <id>19354</id>
    <revision>
      <id>158443</id>
      <parentid>158424</parentid>
      <timestamp>2026-08-24T16:49:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Moromar</username>
        <id>2451</id>
      </contributor>
      <comment>/* Informacja turystyczna */</comment>
      <origin>158443</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="13545" sha1="ez8me1mv2ss5632a897ih6ycquojkqr" xml:space="preserve">{{Top-banner|Podlasie, Kruszyniany, najstarszy drewniany meczet muzułmański na terenie Polski 04.jpg}}
{{Miasto infobox
 |nazwa            = Kruszyniany
 |nazwa oryginalna =
 |widok            = Kruszyniany Mosque.jpg
 |opis             = Meczet w Kruszynianach
 |herb             =
 |mapa             =
 |państwo          = [[Polska]]
 |region           = [[Województwo podlaskie]]
 |powierzchnia     =
 |lud              =
 |wysokość         =
 |prefiks          = (+48) 85
 |kod pocztowy     = 16-120
 |www              =
}}
{{Mapframe|53.18056|23.81500|zoom=15|height=400}}

'''Kruszyniany''' – niewielka wieś w [[Województwo podlaskie|województwie podlaskim]], w gminie Krynki, położona na wschodnim skraju [[Puszcza Knyszyńska|Puszczy Knyszyńskiej]], kilka kilometrów od granicy z Białorusią. Jest jednym z najważniejszych ośrodków kultury [[w:Tatarzy w Polsce|Tatarów polskich]] i jednym z głównych punktów [[Podlaski Szlak Tatarski|Podlaskiego Szlaku Tatarskiego]].

Najważniejszymi zabytkami są drewniany meczet i znajdujący się w jego pobliżu mizar – czynny cmentarz muzułmański. Wraz z analogicznym zespołem w [[Bohoniki|Bohonikach]] zostały uznane za pomnik historii. Kruszyniany są także jednym z najlepszych miejsc w Polsce do poznania tradycyjnej kuchni tatarskiej.

== Charakterystyka ==
Wieś powstała jeszcze przed osadnictwem tatarskim. Jej zachowany układ przestrzenny wykształcił się od XVI do XIX wieku i jest objęty ochroną konserwatorską.

W 1679 roku król Jan III Sobieski nadał Kruszyniany oraz pobliskie ziemie pułkownikowi Samuelowi Murzie Krzeczowskiemu i jego żołnierzom tatarskim jako rekompensatę m.in. za zaległy żołd. Od tego czasu miejscowość stała się jednym z najważniejszych ośrodków osadnictwa Tatarów na Podlasiu.

Współczesne Kruszyniany są bardzo małą miejscowością. Najważniejsze atrakcje znajdują się blisko siebie, dlatego samą wieś można poznać pieszo w ciągu kilku godzin. Warto jednak zarezerwować więcej czasu na zwiedzanie meczetu, posiłek w restauracji tatarskiej oraz wycieczkę po okolicznych lasach.

== Dojazd ==

=== Samochodem ===
Z [[Białystok|Białegostoku]] najwygodniej jechać przez [[Supraśl]], Kopną Górę i [[Krynki]]. Odległość wynosi około 56 km. Z Krynek do Kruszynian jest około 10 km.

Od strony [[Sokółka|Sokółki]] można dojechać przez Szudziałowo i Krynki. Droga prowadzi przez słabo zaludnione tereny i fragmenty Puszczy Knyszyńskiej.

Przy meczecie i obiektach turystycznych znajdują się miejsca umożliwiające pozostawienie samochodu. W sezonowe weekendy, szczególnie podczas imprez tatarskich, ruch może być większy.

=== Autobusem ===
{{Listing
|type = go
|name = Linia Sokółka – Kruszyniany
|url = https://krynki.pl/strona-3829-komunikacja_autobusowa.html
|dodatkowe informacje = W dni robocze kursują autobusy z Sokółki przez Szudziałowo i Krynki do Kruszynian. Liczba kursów jest niewielka, dlatego przed wyjazdem trzeba sprawdzić aktualny rozkład.
}}

{{Listing
|type = go
|name = Turystyczna Ósemka – trasa A2
|url = https://turystyczna8.podlaskie.travel/trasa-a/
|dodatkowe informacje = Sezonowe połączenie Białystok – Wasilków – Supraśl – Kopna Góra – Poczopek – Kruszyniany. W sezonie 2026 autobusy kursują od 2 lipca do 30 sierpnia, od czwartku do niedzieli. Z Białegostoku zaplanowano trzy odjazdy dziennie: 8:30, 12:00 i 15:00. Bilet dzienny kosztuje 20 zł, a z miejscem na rower 25 zł.
}}

=== Pociągiem ===
W Kruszynianach '''nie ma stacji kolejowej'''. Jednym z praktycznych wariantów jest dojazd pociągiem do [[Sokółka|Sokółki]], a następnie autobusem przez Krynki. Więcej połączeń kolejowych ma [[Białystok]], skąd w sezonie można kontynuować podróż autobusem turystycznym.

=== Rowerem ===
Kruszyniany są dobrym celem dłuższej wycieczki rowerowej po wschodniej części Puszczy Knyszyńskiej.

Do miejscowości prowadzą m.in. znakowane szlaki tatarskie. Możliwa jest również całodniowa pętla z [[Supraśl]]a przez Kopną Górę, Poczopek i Kruszyniany, częściowo drogami leśnymi.

== Transport ==
Wieś jest niewielka i najlepiej poruszać się po niej pieszo. Meczet, Centrum Kultury Tatarów i Tatarska Jurta znajdują się w jednym skupisku, a mizar leży kilkaset metrów dalej.

Do cerkwi św. Anny można dojść pieszo w około 10 minut. Na Szlak Ekumeniczny i nad zalew Ozierany najlepiej wybrać się pieszo lub rowerem.

== Warto zobaczyć ==

{{Listing
|type = see
|name = Meczet w Kruszynianach
|lat = 53.17776
|long = 23.81375
|adres = Kruszyniany 62
|telefon = +48 502 543 871
|url = https://kruszyniany.com.pl/zwiedzanie/
|godziny = V–IX 9:00–19:00; poza sezonem po wcześniejszym uzgodnieniu telefonicznym
|cena = dorośli 15 zł; dzieci i młodzież szkolna 10 zł; grupy min. 20 osób – 10 zł/os.
|dodatkowe informacje = Najstarszy zachowany drewniany meczet tatarski w Polsce, prawdopodobnie z końca XVIII wieku. Budynek przypomina miejscowe drewniane kościoły i cerkwie, ale dwie wieżyczki zwieńczają półksiężyce. Meczet nadal pełni funkcje religijne. Zwiedzanie odbywa się z przewodnikiem. Przed wejściem należy zdjąć obuwie; wewnątrz obowiązuje zakaz fotografowania. Meczet wraz z mizarem jest od 2012 roku pomnikiem historii.
}}

[[Plik:Meczet w Kruszynianach front side.jpg|thumb|Meczet w Kruszynianach]]

{{Listing
|type = see
|name = Mizar w Kruszynianach
|lat = 53.17741
|long = 23.81730
|dodatkowe informacje = Zabytkowy i nadal użytkowany cmentarz muzułmański, założony w XVII wieku po osiedleniu się Tatarów. Leży około 300 m na wschód od meczetu, na porośniętym starymi drzewami wzgórzu. W starszej części zachowały się proste kamienne nagrobki z inskrypcjami m.in. po arabsku, polsku i rosyjsku. Wspólnie z meczetem tworzy pomnik historii. Jest to czynny cmentarz – należy zachowywać się odpowiednio do charakteru miejsca.
}}

[[Plik:Polska; Kruszyniany - Mizar.jpg|thumb|Nagrobek na mizarze w Kruszynianach]]

{{Listing
|type = see
|name = Centrum Edukacji i Kultury Muzułmańskiej Tatarów Polskich
|lat = 53.17736
|long = 23.81167
|adres = Kruszyniany 62
|telefon = +48 601 485 488
|url = https://centrumkruszyniany.pl/
|dodatkowe informacje = Ośrodek prowadzony przez społeczność tatarską. Mieści ekspozycję muzealną poświęconą historii, religii i kulturze Tatarów polskich. W zbiorach znajdują się m.in. fotografie, stare wydania Koranu, chamaiły, rękopisy i materiały dotyczące tatarskich rodów. Organizowane są także wydarzenia, warsztaty i spotkania poświęcone kulturze tatarskiej. Godziny udostępniania ekspozycji warto potwierdzić przed przyjazdem.
}}

{{Listing
|type = see
|name = Cerkiew św. Anny
|lat = 53.18210
|long = 23.81930
|dodatkowe informacje = Niewielka prawosławna cerkiew cmentarna w północnej części wsi. Obecny murowany budynek wzniesiono w latach 1984–1985 po pożarze wcześniejszej drewnianej cerkwi z 1829 roku. Świątynię otacza prawosławny cmentarz.
}}

[[Plik:Cerkiew św. Anny w Kruszynianach 2018.jpg|thumb|Cerkiew św. Anny]]

* '''Układ przestrzenny wsi''' – zachowany historyczny układ ruralistyczny Kruszynian, którego początki sięgają XVI wieku. Obok obiektów związanych z islamem i prawosławiem warto zwrócić uwagę na drewnianą zabudowę i charakterystyczny krajobraz niewielkiej podlaskiej wsi.

== Aktywny wypoczynek ==

=== Szlak Tatarski ===
Kruszyniany są jednym z najważniejszych punktów znakowanego [[Podlaski Szlak Tatarski|Szlaku Tatarskiego]].

* '''Szlak Tatarski Duży''' – zielony szlak o długości około 54 km prowadzący z [[Sokółka|Sokółki]] przez Bohoniki, Kamionkę Starą, Wierzchlesie, Talkowszczyznę, Górany i Nietupę do Kruszynian.
* '''Szlak Tatarski Mały''' – niebieski szlak o długości około 19 km prowadzący z Kruszynian przez Józefowo i Królowe Stojło do Walił Stacji.

Szlaki nadają się zarówno do wędrówki, jak i – na wielu odcinkach – do jazdy rowerem.

=== Szlak Ekumeniczny i zalew Ozierany ===
{{Listing
|type = do
|name = Szlak Ekumeniczny wokół zalewu Ozierany
|lat = 53.18134
|long = 23.83164
|dodatkowe informacje = Przyrodniczo-historyczna trasa zaczynająca się około 1,5 km od Kruszynian. Ma około 5–6 km długości i prowadzi wokół zalewu Ozierany. Przy trasie ustawiono rzeźby i symbole nawiązujące do wielokulturowej historii okolicy – islamu, prawosławia, katolicyzmu i wcześniejszych wierzeń. Charakterystycznym punktem jest Góra Ekumeniczna z krzyżem katolickim, prawosławnym i kamieniem z półksiężycem. Przejście całej trasy zajmuje około 2–3 godz.
}}

{{Listing
|type = do
|name = Kosmata Góra
|lat = 53.19730
|long = 23.79970
|dodatkowe informacje = Punkt widokowy około 2 km na północ od Kruszynian. Na wzgórzu ustawiono charakterystyczny słup z drogowskazami wskazującymi stolice europejskie. Można połączyć z wycieczką po okolicznych drogach leśnych.
}}

== Imprezy ==
W Kruszynianach organizowane są wydarzenia poświęcone kulturze Tatarów polskich, w tym '''Sabantuj''' – święto kultury tatarskiej łączące muzykę, taniec, pokazy tradycji i kuchnię. Terminy wydarzeń zmieniają się w poszczególnych latach, dlatego przed podróżą należy sprawdzić informacje Muzułmańskiej Gminy Wyznaniowej i Centrum Edukacji i Kultury Muzułmańskiej Tatarów Polskich.

== Zakupy ==
Przy meczecie można kupić pamiątki związane z kulturą tatarską, m.in. pocztówki, przewodniki i drobne upominki.

Kruszyniany nie są dobrym miejscem na większe zakupy. Prowiant, wodę i pozostałe potrzebne rzeczy najlepiej kupić wcześniej, np. w [[Krynki|Krynkach]].

== Gastronomia ==
Największą atrakcją kulinarną miejscowości jest kuchnia Tatarów polskich. Warto spróbować m.in. '''pierekaczewnika''' – wielowarstwowego ciasta z nadzieniem, wpisanego do unijnego rejestru Gwarantowanych Tradycyjnych Specjalności – a także kołdunów, kibinów, pieremiaczy, mantów i czak-czaka.

{{Listing
|type = eat
|name = Tatarska Jurta
|lat = 53.17770
|long = 23.81160
|adres = Kruszyniany 58
|telefon = +48 606 603 760
|url = https://www.kruszyniany.pl/
|godziny = zwykle wt.–nd. 11:00–17:00; przed przyjazdem warto sprawdzić aktualne godziny
|dodatkowe informacje = Jedno z najbardziej znanych miejsc z kuchnią tatarską w Polsce, prowadzone przez rodzinę Bogdanowiczów. W menu znajdują się tradycyjne potrawy tatarskie, m.in. pierekaczewnik, kibiny, pieremiacze i kołduny. Pierwotny budynek spłonął w 2018 roku; po latach odbudowy nową Tatarską Jurtę oficjalnie otwarto w czerwcu 2026 roku. W weekendy i przy większych grupach warto wcześniej zarezerwować stolik.
}}

== Noclegi ==
Oferta noclegowa w samej wsi jest niewielka i opiera się przede wszystkim na gospodarstwach agroturystycznych i pokojach gościnnych. W sezonie warto rezerwować wcześniej.

{{Listing
|type = sleep
|name = Zajazd Tatarski „Na Końcu Świata”
|adres = Kruszyniany 32
|telefon = +48 796 944 285
|dodatkowe informacje = Agroturystyka w Kruszynianach. Dostępność i ceny należy sprawdzić bezpośrednio przed przyjazdem.
}}

{{Listing
|type = sleep
|name = Kruszyniany 28a
|adres = Kruszyniany 28a
|telefon = +48 601 485 488
|dodatkowe informacje = Pokoje gościnne w miejscowości. Dostępność najlepiej potwierdzić telefonicznie.
}}

Większy wybór noclegów znajduje się w [[Krynki|Krynkach]], [[Supraśl]]u i innych miejscowościach Puszczy Knyszyńskiej.

== Bezpieczeństwo ==
Kruszyniany są położone bardzo blisko granicy polsko-białoruskiej. Sama wieś i główne atrakcje turystyczne są normalnie dostępne, jednak w pobliżu granicy mogą obowiązywać czasowe ograniczenia wstępu.

Przed wycieczką pieszą lub rowerową w kierunku granicy należy sprawdzić aktualny zasięg strefy buforowej i stosować się do znaków oraz poleceń Straży Granicznej. Nie należy wchodzić na drogi i obszary objęte zakazem.

Na szlakach leśnych przydatna jest mapa offline. Po opadach niektóre gruntowe drogi mogą być piaszczyste lub błotniste, a w sezonie występują kleszcze i komary.

== Najbliższe okolice ==
* '''[[Krynki]]''' – około 10 km; niewielkie miasto o wielokulturowej historii, z cerkwią, kościołem, pozostałościami synagog i dużym cmentarzem żydowskim.
* '''[[Poczopek]]''' – Silvarium, leśny kompleks edukacyjny Nadleśnictwa Krynki.
* '''[[Bohoniki]]''' – drugi najważniejszy ośrodek tatarski na Podlasiu, z zabytkowym drewnianym meczetem i mizarem.
* '''[[Supraśl]]''' – uzdrowisko w Puszczy Knyszyńskiej, z monasterem i Muzeum Ikon.
* '''[[Puszcza Knyszyńska]]''' – rozległy kompleks leśny otaczający Kruszyniany od zachodu; dobre tereny do turystyki pieszej i rowerowej.
* '''[[Tykocin]]''' – niewielkie historyczne miasto znane z zachowanego barokowego układu urbanistycznego, Wielkiej Synagogi z 1642 roku, kościoła Świętej Trójcy, zabudowy dawnej dzielnicy żydowskiej i odbudowanego zamku Zygmunta Augusta. Warto połączyć zwiedzanie z pobliskim Pentowem – Europejską Wsią Bocianią. 

== Informacja turystyczna ==
{{Listing
|type = other
|name = Muzułmańska Gmina Wyznaniowa w Kruszynianach
|telefon = +48 601 485 488
|url = https://kruszyniany.com.pl/
|dodatkowe informacje = Informacje o zwiedzaniu meczetu, wydarzeniach religijnych i kulturalnych oraz kontakt do przewodnika.
}}

{{Jest w|Powiat sokólski}}
{{Geo|53.18056|23.81500}}

[[Kategoria:Województwo podlaskie]]</text>
      <sha1>ez8me1mv2ss5632a897ih6ycquojkqr</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Knyszyn</title>
    <ns>0</ns>
    <id>19355</id>
    <revision>
      <id>158442</id>
      <parentid>158418</parentid>
      <timestamp>2026-08-24T16:49:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Moromar</username>
        <id>2451</id>
      </contributor>
      <comment>/* Najbliższe okolice */</comment>
      <origin>158442</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="15140" sha1="je4egxe9yp3gds4q0a1oh9txquptdx4" xml:space="preserve">{{Top-banner|Podlaskie - Knyszyn - Knyszyn - rynek.JPG}}
{{Miasto infobox
 |nazwa            = Knyszyn
 |nazwa oryginalna =
 |widok            = Podlaskie - Knyszyn - Knyszyn - kosciol pw. sw Jana Apostola i Ewangelisty - front.JPG
 |opis             = Kościół św. Jana Apostoła i Ewangelisty
 |herb             = POL Knyszyn COA.svg
 |mapa             =
 |państwo          = [[Polska]]
 |region           = [[Województwo podlaskie]]
 |powierzchnia     =
 |lud              =
 |wysokość         =
 |prefiks          = (+48) 85
 |kod pocztowy     = 19-120
 |www              = https://www.knyszyn.pl/
}}
{{Mapframe|53.3125|22.9194|zoom=15|height=400}}

'''Knyszyn''' – niewielkie historyczne miasto w [[Województwo podlaskie|województwie podlaskim]], w powiecie monieckim, około 30 km na północny zachód od [[Białystok|Białegostoku]], na zachodnim skraju [[Puszcza Knyszyńska|Puszczy Knyszyńskiej]]. Najważniejszy okres w dziejach miasta przypada na XVI wiek i związany jest z królem Zygmuntem II Augustem, który wielokrotnie przebywał w miejscowym dworze i zmarł tu 7 lipca 1572 roku.

Knyszyn jest dobrym celem kilkugodzinnej wycieczki, szczególnie dla osób zainteresowanych historią Jagiellonów, dawnym wielokulturowym Podlasiem i architekturą drewnianą. Może również służyć jako punkt rozpoczęcia wycieczek rowerowych w zachodnią część Puszczy Knyszyńskiej.

== Charakterystyka ==
Początki osady są związane z dobrami Radziwiłłów. Na początku XVI wieku powstał tutaj dwór, który później stał się rezydencją Zygmunta Augusta. W 1568 roku król nadał Knyszynowi prawa miejskie.

Zygmunt August szczególnie chętnie przebywał w Knyszynie. Jego pobyty w mieście trwały łącznie około 500 dni. Tutejszy kompleks rezydencjonalny znajdował się w rejonie obecnej ul. Białostockiej i sięgał w stronę rzeki Jaskranki. Król zmarł w Knyszynie 7 lipca 1572 roku.

Z królewskiej rezydencji nie zachował się pałac ani „zamek” w znaczeniu murowanej warowni. Miejsce dawnego dworu jest jednak jednym z punktów lokalnego szlaku historycznego, a pozostałością dawnego założenia są m.in. ślady układu stawów.

Przed II wojną światową Knyszyn był miastem wielokulturowym. Oprócz katolików mieszkali tu prawosławni, protestanci i liczna społeczność żydowska. Pamiątkami po niej są przede wszystkim cmentarze oraz miejsca po dawnych świątyniach.

== Dojazd ==

=== Pociągiem ===
Knyszyn ma stację kolejową na linii Białystok – Ełk, obsługiwaną przez pociągi regionalne.

{{Listing
|type = go
|name = Stacja kolejowa Knyszyn
|lat = 53.28420
|long = 22.89631
|dodatkowe informacje = Stacja znajduje się około 3,5 km na południowy zachód od centrum miasta, w rejonie Knyszyna-Zamku i Rudy. Zatrzymują się tu pociągi REGIO kursujące na trasie Białystok – Mońki – Grajewo – Ełk. Ze stacji do centrum Knyszyna trzeba dojść pieszo, dojechać rowerem lub zorganizować dalszy transport.
}}

Nazwa stacji może być myląca – nie znajduje się ona przy samym rynku ani w zwartej zabudowie Knyszyna.

=== Autobusem ===
Knyszyn ma połączenia autobusowe przede wszystkim z [[Białystok|Białymstokiem]] i Mońkami. Kursują m.in. autobusy PKS Nova oraz prywatnego przewoźnika Kurier Jankowscy na trasie Goniądz – Mońki – Knyszyn – Białystok.

Od 2026 roku rozwijane są również lokalne połączenia autobusowe na terenie powiatu monieckiego, łączące Knyszyn m.in. z Krypnem, Trzciannem, Mońkami i Kalinówką Kościelną.

Przed podróżą należy sprawdzić aktualny rozkład – liczba kursów poza dniami roboczymi może być niewielka.

=== Samochodem ===
Przez Knyszyn przebiega '''droga krajowa nr 65''' łącząca Białystok z Mońkami, Grajewem i Ełkiem. W mieście przecina się ona z '''drogą wojewódzką nr 671''' prowadzącą w kierunku Korycina oraz Starego Jeżewa.

Z Białegostoku jest około 30 km, z Moniek około 14 km, a z [[Tykocin]]a około 25 km.

W przeciwieństwie do informacji spotykanej w starszych zagranicznych przewodnikach Knyszyn '''nie leży w pobliżu drogi ekspresowej S61'''.

=== Rowerem ===
Knyszyn jest dogodnym punktem dla wycieczek w stronę [[Puszcza Knyszyńska|Puszczy Knyszyńskiej]], Krypna i [[Tykocin|Tykocina]]. Przez okolicę prowadzą lokalne znakowane szlaki turystyczne, w tym Szlak Królowej Bony i Szlak Dawnego Pogranicza.

== Transport ==
Centrum miasta jest niewielkie i wszystkie najważniejsze zabytki można zwiedzać pieszo.

Wyjątkiem jest stacja kolejowa położona około 3,5 km od rynku. Do Knyszyna-Zamku, Czechowizny, Kalinówki Kościelnej i atrakcji przyrodniczych najwygodniej dojechać rowerem lub samochodem.

== Warto zobaczyć ==

{{Listing
|type = see
|name = Rynek
|lat = 53.31250
|long = 22.91870
|dodatkowe informacje = Historyczne centrum miasta zachowujące elementy układu urbanistycznego wytyczonego w XVI wieku. W czasach Zygmunta Augusta znajdowały się tutaj m.in. ratusz, waga miejska i zabudowania handlowe. Dzisiejszy rynek ma charakter niewielkiego miejskiego placu z parkiem.
}}

{{Listing
|type = see
|name = Pomnik Zygmunta II Augusta
|lat = 53.31255
|long = 22.91869
|adres = Rynek
|dodatkowe informacje = Pomnik ostatniego króla z dynastii Jagiellonów, szczególnie silnie związanego z Knyszynem. Zygmunt August wielokrotnie przebywał w miejscowym dworze i tutaj zmarł 7 lipca 1572 roku.
}}

[[Plik:Knyszyn Zygmunt II August.jpg|thumb|Pomnik Zygmunta II Augusta na rynku]]

{{Listing
|type = see
|name = Kościół św. Jana Apostoła i Ewangelisty
|lat = 53.31184
|long = 22.91683
|adres = ul. Kościelna 1
|telefon = +48 85 716 70 15
|dodatkowe informacje = Najważniejszy zabytek architektoniczny Knyszyna. Pierwszy kościół ufundował w 1520 roku Mikołaj Radziwiłł. Obecna murowana świątynia powstała w XVI wieku i została konsekrowana w 1601 roku. W następnych stuleciach była przebudowywana; charakterystyczną wieżę i rozbudowane prezbiterium uzyskała na początku XX wieku. W 2026 roku prowadzone są prace konserwatorskie we wnętrzu, dlatego dostępność poszczególnych części świątyni może być czasowo ograniczona.
}}

[[Plik:Knyszyn kościół św. Jana Apostoła i Ewangelisty 27.jpg|thumb|Kościół św. Jana Apostoła i Ewangelisty]]

{{Listing
|type = see
|name = Lamus plebański
|adres = ul. Kościelna 1
|dodatkowe informacje = Drewniany spichlerz z 1818 roku stojący przy kościele. Jest jednym z nielicznych zachowanych na Podlasiu lamusów podcieniowych. Budynek wykonano w konstrukcji zrębowej, z charakterystycznym podcieniem i wysokim czterospadowym dachem krytym gontem. W latach 2017–2018 został gruntownie odrestaurowany, a w 2020 roku otrzymał wyróżnienie w konkursie „Zabytek Zadbany”. Wnętrze można oglądać po uzgodnieniu z parafią.
}}

{{Listing
|type = see
|name = Dom Klattów
|lat = 53.31263
|long = 22.91543
|adres = ul. Kościelna 6
|dodatkowe informacje = Zabytkowy drewniany dom mieszkalny. W części pomieszczeń odtworzono wnętrze nawiązujące do okresu międzywojennego z dawnymi meblami, piecami kaflowymi i przedmiotami codziennego użytku. Obiekt wykorzystywany jest również przez Knyszyński Ośrodek Kultury do działalności wystawienniczej. Zwiedzanie najlepiej wcześniej uzgodnić z KOK.
}}

{{Listing
|type = see
|name = Izba Regionalna
|adres = Rynek 39
|telefon = +48 85 727 99 97
|url = https://kok.knyszyn.pl/
|dodatkowe informacje = Niewielkie muzeum regionalne prowadzone przez Knyszyński Ośrodek Kultury. Zbiory obejmują przedmioty historyczne i etnograficzne związane z Knyszynem, w tym dokumenty, fotografie, monety, dawne narzędzia oraz zabytki przekazane przez miejscową parafię. W zbiorach znajdują się m.in. dawne szaty i naczynia liturgiczne oraz dokument Stanisława Augusta Poniatowskiego. Przed wizytą warto potwierdzić godziny otwarcia.
}}

{{Listing
|type = see
|name = Galeria Haftu i Koronki
|adres = Rynek 39
|telefon = +48 85 727 99 97
|dodatkowe informacje = Ekspozycja Knyszyńskiego Ośrodka Kultury prezentująca lokalne tradycje hafciarskie i koronkarskie. Można ją połączyć ze zwiedzaniem Izby Regionalnej.
}}

{{Listing
|type = see
|name = Miejsce dawnego dworu królewskiego
|adres = rejon ul. Białostockiej 36–43
|dodatkowe informacje = W tym rejonie znajdowała się XVI-wieczna rezydencja Zygmunta Augusta. Kompleks rozpoczynał się w pobliżu obecnej szkoły i ciągnął w kierunku Jaskranki. Składał się z kilku dużych budynków mieszkalnych i gospodarczych, ogrodu, stawów, kuchni, browaru, piekarni, łaźni i stajni. Sam dwór nie zachował się. Miejsce oznaczono tablicą na szlaku „Śladami historii królewskiego Knyszyna”.
}}

{{Listing
|type = see
|name = Cmentarz św. Marka
|lat = 53.30962
|long = 22.90982
|adres = ul. Tykocka
|dodatkowe informacje = Zabytkowy cmentarz katolicki. Znajdują się tutaj m.in. mogiły uczestników powstania styczniowego, groby żołnierzy oraz starsze nagrobki mieszkańców Knyszyna. Nazwa cmentarza pochodzi od istniejącego w tej okolicy kościoła św. Marka.
}}

{{Listing
|type = see
|name = Cmentarz żydowski
|adres = Grądy, na wschód od Knyszyna
|dodatkowe informacje = Jeden z najciekawszych zachowanych zabytków żydowskich w tej części Podlasia. Nekropolia powstała na początku XVIII wieku na groblach dawnych królewskich sadzawek. Zajmuje ponad 3 ha i zachowały się na niej setki macew, w tym nagrobki z XVIII i XIX wieku. Znajduje się tu również mogiła Żydów zamordowanych podczas likwidacji społeczności knyszyńskiej w 1942 roku. Cmentarz jest położony poza zwartym centrum miasta.
}}

== Aktywny wypoczynek ==

=== Śladami historii królewskiego Knyszyna ===
Lokalny szlak historyczny jest najlepszym sposobem poznania miasta. Poszczególne miejsca oznaczono tablicami informacyjnymi.

Trasa prowadzi m.in. przez:
* rynek,
* miejsce dawnej cerkwi,
* kościół św. Jana,
* lamus,
* zabytkowy dom przy ul. Kościelnej,
* miejsce dawnej synagogi,
* teren dworu królewskiego,
* miejsca dawnej manufaktury tkackiej i kirchy ewangelickiej,
* dawny szpital,
* cmentarz św. Marka.

Dalsze punkty znajdują się w Knyszynie-Zamku i Kalinówce Kościelnej. Mapa szlaku jest dostępna na stronie gminy.

=== Rower ===
Okolice Knyszyna nadają się do turystyki rowerowej. W stronę wschodnią szybko dociera się do lasów [[Puszcza Knyszyńska|Puszczy Knyszyńskiej]], natomiast na zachód można kierować się w stronę Krypna i doliny Narwi.

Przez gminę prowadzą m.in.:

* '''Szlak Królowej Bony''' – około 75 km, łączący [[Tykocin]], Krypno, Knyszyn-Zamek, Knyszyn i dalej okolice Czarnej Białostockiej i Kopnej Góry. Łączy miejsca związane z Jagiellonami.
* '''Szlak Dawnego Pogranicza''' – około 50 km z Knyszyna w kierunku Sokółki, prowadzący skrajem Puszczy Knyszyńskiej i przez tereny dawnego pogranicza Korony i Wielkiego Księstwa Litewskiego.
* '''Obwodnica rowerowa gminy Knyszyn''' – lokalna trasa pozwalająca połączyć zabytki miasta z atrakcjami okolicznych wsi.

Na leśnych odcinkach najlepiej sprawdzi się rower trekkingowy, gravelowy lub górski.

== Zakupy ==
Podstawowe sklepy spożywcze i usługowe znajdują się w centrum miasta i przy głównych ulicach. Knyszyn nie jest miejscem na większe zakupy – szerszy wybór sklepów jest w Mońkach i [[Białystok|Białymstoku]].

W Knyszyńskim Ośrodku Kultury można uzyskać informacje o lokalnym rękodziele, w tym hafcie i koronce.

== Gastronomia ==
Wybór gastronomii jest niewielki, ale w centrum można zjeść ciepły posiłek.

{{Listing
|type = eat
|name = Garden Bar
|adres = ul. Goniądzka 2
|telefon = +48 605 690 596
|godziny = zwykle wt.–nd. 11:00–21:30
|dodatkowe informacje = Restauracja przy zachodniej części centrum. Dania obiadowe, pizza i popularna kuchnia polska. Aktualne godziny warto sprawdzić przed przyjazdem.
}}

W regionie warto szukać potraw kuchni podlaskiej, m.in. kartaczy, babki i kiszki ziemniaczanej. Z okolicą związana jest także tradycja hodowli '''karpia knyszyńskiego'''.

== Noclegi ==
W samym centrum Knyszyna baza noclegowa jest mała. Większość obiektów ma charakter agroturystyczny i znajduje się w okolicznych wsiach.

{{Listing
|type = sleep
|name = Folwark Jeleń
|adres = Wodziłówka 10B
|telefon = +48 790 473 237
|url = https://www.folwarkjelen.pl/
|dodatkowe informacje = Gospodarstwo agroturystyczne kilka kilometrów od Knyszyna, przy wschodniej części gminy i terenach Puszczy Knyszyńskiej.
}}

{{Listing
|type = sleep
|name = Uroczysko „Jeleń”
|adres = Wodziłówka 10C
|telefon = +48 508 223 465, +48 790 473 289
|url = https://www.jelen.podlasie.pl/
|dodatkowe informacje = Agroturystyka w Wodziłówce, dogodna dla osób planujących wycieczki po Puszczy Knyszyńskiej.
}}

{{Listing
|type = sleep
|name = Szept Jeziora
|adres = Czechowizna 10
|dodatkowe informacje = Agroturystyka w pobliżu Jeziora Zygmunta Augusta. Dostępność należy potwierdzić przed przyjazdem.
}}

== Informacja turystyczna ==
{{Listing
|type = other
|name = Centrum Informacji Turystycznej
|lat = 53.3124
|long = 22.9181
|adres = Rynek 39
|telefon = +48 85 727 99 88
|godziny = pn.–pt. 7:30–15:30
|url = https://www.knyszyn.pl/
|dodatkowe informacje = Informacje o mieście, szlakach, zabytkach i atrakcjach gminy. Warto zapytać o mapę szlaku „Śladami historii królewskiego Knyszyna”.
}}

== Najbliższe okolice ==

{{Listing
|type = see
|name = Knyszyn-Zamek
|lat = 53.294
|long = 22.893
|dodatkowe informacje = Wieś około 3 km na południowy zachód od miasta. W XVI wieku przeniesiono tutaj gospodarcze zaplecze królewskich dóbr knyszyńskich. Później znajdowała się tu siedziba starostwa, a w XIX wieku zameczek Krasińskich. Zachowały się pozostałości dawnego parku. Nie należy mylić Knyszyna-Zamku z miejscem właściwego XVI-wiecznego dworu Zygmunta Augusta w samym Knyszynie.
}}

{{Listing
|type = see
|name = Jezioro Zygmunta Augusta
|adres = Czechowizna
|dodatkowe informacje = Duży sztuczny zbiornik utworzony w XVI wieku przez spiętrzenie Nereśli. Nazywany jest również Jeziorem Czechowskim. Ma obecnie około 450 ha powierzchni i służy przede wszystkim gospodarce rybackiej, m.in. hodowli karpia. '''Obowiązuje zakaz kąpieli''' – nie należy traktować go jako kąpieliska.
}}

* '''Kalinówka Kościelna''' – wieś na północ od Knyszyna z drewnianym kościołem św. Anny z XVIII wieku i zabytkowym drewnianym lamusem.
* '''[[Puszcza Knyszyńska]]''' – rozległy kompleks leśny rozpoczynający się na wschód od miasta; szlaki piesze i rowerowe, rezerwaty i niewielkie leśne miejscowości.
* '''[[Tykocin]]''' – historyczne miasteczko nad Narwią, około 25 km na południowy zachód.
* '''[[Białystok]]''' – około 30 km na południowy wschód.
* '''Mońki''' – miasto powiatowe około 14 km na północny zachód.
* '''[[Biebrzański Park Narodowy]]''' – bagna Biebrzy i rozległe tereny obserwacji ptaków na północny zachód od Knyszyna.

{{Jest w|Powiat moniecki}}
{{Geo|53.3125|22.9194}}

[[Kategoria:Województwo podlaskie]]</text>
      <sha1>je4egxe9yp3gds4q0a1oh9txquptdx4</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Krynki</title>
    <ns>0</ns>
    <id>19356</id>
    <revision>
      <id>158441</id>
      <parentid>158419</parentid>
      <timestamp>2026-08-24T16:48:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Moromar</username>
        <id>2451</id>
      </contributor>
      <comment>/* Najbliższe okolice */</comment>
      <origin>158441</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="16209" sha1="2wt2sseuii62bx1x0gguvp68zkpirwi" xml:space="preserve">{{Top-banner|Krynki rondo 2025 a.jpg}}
{{Miasto infobox
 |nazwa            = Krynki
 |nazwa oryginalna =
 |widok            = Krynki kościół św. Anny 01.jpg
 |opis             = Kościół św. Anny
 |herb             = POL Krynki COA.svg
 |mapa             =
 |państwo          = [[Polska]]
 |region           = [[Województwo podlaskie]]
 |powierzchnia     =
 |lud              =
 |wysokość         =
 |prefiks          = (+48) 85
 |kod pocztowy     = 16-120
 |www              = https://krynki.pl/
}}
{{Mapframe|53.26528|23.77219|zoom=15|height=400}}

'''Krynki''' – niewielkie miasto w [[Województwo podlaskie|województwie podlaskim]], na wschodnim skraju [[Puszcza Knyszyńska|Puszczy Knyszyńskiej]], około 50 km od [[Białystok|Białegostoku]] i kilka kilometrów od granicy z Białorusią. Jest interesującym celem dla osób zainteresowanych wielokulturowym dziedzictwem Podlasia. Zachowały się tutaj świątynie katolicka i prawosławna, trzy obiekty dawnej kultury żydowskiej, rozległy kirkut oraz charakterystyczny XVIII-wieczny układ urbanistyczny z dwunastoma ulicami wybiegającymi promieniście z dawnego rynku.

Krynki są również dobrym punktem wypadowym do [[Kruszyniany|Kruszynian]], Poczopka i wschodniej części Puszczy Knyszyńskiej.

== Charakterystyka ==
Początki Krynek sięgają co najmniej pierwszej połowy XV wieku. Przy ważnym trakcie prowadzącym z Krakowa przez Grodno do Wilna znajdował się tutaj książęcy, a później królewski dwór. W 1509 roku Zygmunt I Stary nadał miejscowości herb, a w 1569 roku Zygmunt II August nadał Krynkom magdeburskie prawa miejskie.

Najbardziej charakterystyczny element miasta powstał w drugiej połowie XVIII wieku podczas reform dóbr królewskich przeprowadzanych przez Antoniego Tyzenhauza. Miasto przebudowano wokół sześciobocznego rynku, z którego promieniście wyprowadzono dwanaście ulic. Układ ten zachował się do dziś i jest jednym z najbardziej nietypowych historycznych układów urbanistycznych w Polsce.

W XIX wieku Krynki rozwinęły się jako ośrodek przemysłu skórzanego i włókienniczego. Bardzo dużą część ludności stanowili Żydzi – przed I wojną światową byli zdecydowaną większością mieszkańców. Pamiątkami po tej społeczności są synagogi, ruiny Wielkiej Synagogi i jeden z największych zachowanych cmentarzy żydowskich na Podlasiu.

W 1950 roku Krynki utraciły prawa miejskie, które odzyskały 1 stycznia 2009 roku.

== Dojazd ==

=== Pociągiem ===
'''Krynki nie mają stacji kolejowej.''' Najbardziej praktyczna stacja znajduje się w [[Sokółka|Sokółce]], około 25 km od Krynek. Z Sokółki można kontynuować podróż autobusem przez Szudziałowo do Krynek.

Alternatywą jest dojazd koleją do [[Białystok|Białegostoku]] i dalsza podróż autobusem.

=== Autobusem ===
{{Listing
|type = go
|name = Przystanek Krynki – Plac Jagielloński
|lat = 53.26528
|long = 23.77219
|url = https://krynki.pl/strona-3829-komunikacja_autobusowa.html
|dodatkowe informacje = Główny przystanek autobusowy w centrum miasta. W 2026 roku działają bezpośrednie połączenia z Białymstokiem oraz Sokółką. Rozkład warto sprawdzić bezpośrednio przed podróżą.
}}

'''Z Białegostoku''' kursuje bezpośredni autobus przez Nowodworce i Supraśl. W dni robocze połączenie jest nastawione głównie na dojazdy mieszkańców – rano autobus jedzie z Krynek do Białegostoku, a po południu w przeciwnym kierunku. Dodatkowa para kursów funkcjonuje w niedzielę.

'''Z Sokółki''' w dni robocze kursują cztery pary autobusów przez Szudziałowo. Część kursów kontynuuje jazdę do [[Kruszyniany|Kruszynian]].

Sezonowa '''Turystyczna Ósemka''' z Białegostoku nie wjeżdża do samych Krynek. Jej pętla wschodnia kursuje przez Supraśl, Kopną Górę i Poczopek do Kruszynian, dlatego może być wykorzystana do zwiedzania okolicy w połączeniu z rowerem lub innym transportem.

=== Samochodem ===
Krynki leżą na skrzyżowaniu dwóch dróg wojewódzkich:

* '''DW676''' – z [[Białystok|Białegostoku]] przez [[Supraśl]], Kopną Górę i Poczopek;
* '''DW674''' – z [[Sokółka|Sokółki]] przez Szudziałowo.

Trasa z Białegostoku przez Supraśl jest atrakcyjna krajobrazowo i prowadzi przez znaczną część Puszczy Knyszyńskiej. Po drodze można odwiedzić arboretum i zagrodę żubrów w Kopnej Górze oraz Silvarium w Poczopku.

=== Rowerem ===
Krynki dobrze nadają się jako punkt wycieczek rowerowych po wschodniej części [[Puszcza Knyszyńska|Puszczy Knyszyńskiej]]. Można je włączyć w trasę [[Supraśl]] – Kopna Góra – Poczopek – Krynki – [[Kruszyniany]].

Główna trasa Green Velo omija centrum Krynek, ale przez okolicę prowadzą warianty i lokalne szlaki pozwalające łatwo włączyć miasto do dłuższej wycieczki.

== Transport ==
Centrum Krynek jest niewielkie i wszystkie główne zabytki można zwiedzić pieszo. Od Placu Jagiellońskiego do cerkwi, Synagogi Kaukaskiej i ruin Wielkiej Synagogi jest najwyżej kilkaset metrów.

Nieco dalej znajduje się cmentarz żydowski oraz prawosławny cmentarz z kaplicą św. Antoniego. Do Kruszynian, Poczopka i innych atrakcji gminy najlepiej dojechać rowerem lub samochodem.

== Warto zobaczyć ==

{{Listing
|type = see
|name = Plac Jagielloński i układ dwunastu ulic
|lat = 53.26528
|long = 23.77219
|dodatkowe informacje = Najbardziej charakterystyczny element Krynek. W wyniku XVIII-wiecznej przebudowy miasta powstał sześcioboczny rynek, z którego promieniście wybiega dwanaście prostych ulic. Współcześnie środkową część dawnego rynku zajmuje park, a otaczający go układ drogowy jest często określany jako rondo z dwunastoma odnogami. Najlepiej dostrzec układ na mapie lub zdjęciu lotniczym.
}}

[[Plik:Krynki rondo 2025 a.jpg|thumb|Charakterystyczny układ ulic wokół dawnego rynku]]

{{Listing
|type = see
|name = Cerkiew Narodzenia Najświętszej Maryi Panny
|lat = 53.26425
|long = 23.77607
|adres = ul. Cerkiewna 5
|dodatkowe informacje = Murowana prawosławna świątynia wzniesiona w latach 1864–1868 na miejscu wcześniejszej drewnianej cerkwi. Otoczona starymi drzewami i zabytkowym cmentarzem przycerkiewnym. Jest jednym z najbardziej charakterystycznych obiektów sakralnych miasta. Podczas nabożeństw zwiedzanie należy podporządkować funkcji religijnej świątyni.
}}

[[Plik:Podlaskie - Krynki - Krynki - Cerkiewna - Cerkiew Narodzenia Najświętszej Maryi - bok S - v-N.jpg|thumb|Cerkiew Narodzenia Najświętszej Maryi Panny]]

{{Listing
|type = see
|name = Kościół św. Anny
|lat = 53.25940
|long = 23.76500
|adres = ul. Nowa 1
|dodatkowe informacje = Neogotycki kościół parafialny zbudowany w latach 1907–1913 według projektu Stefana Szyllera. Powstał w miejscu związanym z parafią istniejącą w Krynkach od XVI wieku. Do świątyni prowadzi długa ul. Kościelna, dzięki czemu kościół jest dobrze widoczny z centrum.
}}

{{Listing
|type = see
|name = Barokowa dzwonnica przy kościele św. Anny
|lat = 53.25954
|long = 23.76518
|adres = ul. Nowa 1
|dodatkowe informacje = Znacznie starsza od obecnego kościoła barokowa dzwonnica-brama z połowy XVIII wieku. Jest pozostałością poprzedniego zespołu kościelnego i jednym z najcenniejszych zabytków Krynek. Na cmentarzu przykościelnym zachowały się również XIX-wieczne nagrobki okolicznych ziemian.
}}

[[Plik:Krynki kościół św. Anny 01.jpg|thumb|Kościół św. Anny]]

=== Dziedzictwo żydowskie ===
Przed II wojną światową społeczność żydowska stanowiła większość ludności Krynek. W mieście działały liczne domy modlitwy, szkoły religijne i organizacje społeczne. Do dziś zachowały się trzy obiekty synagogalne oraz rozległy cmentarz.

{{Listing
|type = see
|name = Wielka Synagoga „Beth Ha Kneseth”
|lat = 53.26300
|long = 23.77400
|adres = ul. Garbarska / Zaułek Szkolny
|dodatkowe informacje = Ruiny dawnej głównej synagogi Krynek. Murowaną świątynię wzniesiono w 1756 roku po pożarze wcześniejszej drewnianej bożnicy. Do dziś zachowały się masywne fragmenty granitowych murów. Obiekt jest trwałą ruiną – należy oglądać go z zachowaniem ostrożności i nie wchodzić na niestabilne elementy murów.
}}

[[Plik:Podlaskie - Krynki - Krynki - Zauek Szkolny - Wielka Synagoga - Ściana - v-NE.jpg|thumb|Ruiny Wielkiej Synagogi]]

{{Listing
|type = see
|name = Synagoga Kaukaska
|lat = 53.26472
|long = 23.77111
|adres = ul. Piłsudskiego 5
|dodatkowe informacje = Dawna synagoga wzniesiona w 1850 roku w żydowskiej dzielnicy nazywanej Kaukazem – nazwa nawiązywała do kupców sprowadzających skóry z Kaukazu dla miejscowych garbarni. Po II wojnie światowej budynek służył m.in. jako kino i siedziba domu kultury. W latach 2025–2026 prowadzono szerokie prace konserwatorskie, podczas których odkryto m.in. fragmenty oryginalnej stolarki i kartę księgi zapisaną alfabetem hebrajskim. Przed przyjazdem warto sprawdzić aktualne zasady udostępniania wnętrza.
}}

[[Plik:Synagoga Kaukaska 01.jpg|thumb|Synagoga Kaukaska]]

{{Listing
|type = see
|name = Synagoga chasydów ze Słonimia
|lat = 53.26294
|long = 23.77181
|adres = ul. Czysta 10A
|dodatkowe informacje = Murowany budynek dawnego domu modlitwy chasydów słonimskich, wzniesiony w drugiej połowie XIX wieku. Po wojnie był wykorzystywany jako magazyn. Obiekt najlepiej oglądać z zewnątrz.
}}

{{Listing
|type = see
|name = Cmentarz żydowski
|lat = 53.26837
|long = 23.77480
|adres = Zaułek Zagumienny
|dodatkowe informacje = Jeden z największych zachowanych cmentarzy żydowskich na Podlasiu. Nekropolia powstała pod koniec XVII wieku na podstawie przywileju Jana II Kazimierza z 1662 roku i była później kilkakrotnie powiększana. Na powierzchni około 2,5 ha zachowało się około tysiąca nagrobków; wcześniejsze inwentaryzacje dokumentowały ich znacznie więcej. Najstarsze rozpoznane macewy pochodzą z XVIII wieku. Na terenie znajdują się również mogiły ofiar Zagłady. Cmentarz nie jest czynną nekropolią, ale należy zachować szacunek właściwy dla miejsca pochówku.
}}

=== Pozostałe zabytki ===

{{Listing
|type = see
|name = Kaplica św. Antoniego Wielkiego
|lat = 53.27016
|long = 23.77946
|adres = cmentarz prawosławny
|dodatkowe informacje = Niewielka drewniana prawosławna kaplica cmentarna z pierwszej połowy XVIII wieku. Jest jednym z najstarszych zachowanych obiektów sakralnych w Krynkach.
}}

{{Listing
|type = see
|name = Park i zespół dawnego Dworu Kryńskiego
|adres = rejon ul. Stary Dwór
|dodatkowe informacje = Pozostałości dawnego założenia dworskiego z historycznym parkiem. Z miejscowymi dobrami związana była m.in. rodzina de Virionów. Zachowany drewniany dwór pochodzi z XX wieku. Obiekt nie jest typową placówką muzealną – należy respektować charakter i własność poszczególnych zabudowań.
}}

* '''Drewniana zabudowa''' – w bocznych ulicach i zaułkach nadal zachowało się sporo starych drewnianych domów z gankami, werandami i zabudowaniami gospodarczymi. Szczególnie interesujące są okolice ulic Nowej, Kościelnej i niewielkich zaułków odchodzących od centrum.

== Aktywny wypoczynek ==

=== Spacer po mieście ===
Najważniejsze zabytki można połączyć w pieszą pętlę długości kilku kilometrów:

'''Plac Jagielloński → Synagoga Kaukaska → cerkiew → Wielka Synagoga → synagoga przy ul. Czystej → kościół św. Anny → Plac Jagielloński'''.

Do trasy można dołączyć cmentarz żydowski i prawosławną kaplicę św. Antoniego.

=== Rower ===
Krynki są dobrym węzłem tras rowerowych prowadzących przez wschodnią część Puszczy Knyszyńskiej.

Popularny wariant wycieczki prowadzi:
'''[[Supraśl]] – Kopna Góra – Poczopek – Krynki – [[Kruszyniany]]'''.

Możliwa jest także trasa w kierunku Sokółki przez Szudziałowo oraz wycieczki lokalnymi drogami w stronę Jurowlan i okolicznych wsi.

Część tras prowadzi drogami szutrowymi, brukowanymi i leśnymi. Najbardziej uniwersalny będzie rower trekkingowy, gravelowy lub górski.

== Zakupy ==
Podstawowe sklepy spożywcze i niewielkie punkty handlowe znajdują się przede wszystkim w rejonie Placu Jagiellońskiego i głównych ulic.

Na dłuższą wycieczkę do Puszczy Knyszyńskiej lub w stronę Kruszynian warto uzupełnić zapas wody i prowiantu jeszcze w Krynkach.

== Gastronomia ==

{{Listing
|type = eat
|name = Restauracja Ciułałła
|adres = ul. Sokólska 8
|telefon = +48 537 500 943
|godziny = wt.–sob. 12:00–19:00, nd. 12:00–18:00
|dodatkowe informacje = Niewielka restauracja niedaleko centrum. Dania obiadowe i kuchnia domowa.
}}

{{Listing
|type = eat
|name = Specjały z Kresów
|adres = Pohulanka 19
|telefon = +48 505 750 326
|godziny = pn. 10:00–18:00, wt.–nd. 9:00–18:00
|dodatkowe informacje = Lokal na obrzeżu miasta oferujący m.in. dania regionalne i kuchnię kresową. Godziny mogą zmieniać się sezonowo.
}}

{{Listing
|type = eat
|name = Wiatr od Wschodu
|adres = ul. 1 Maja 4
|telefon = +48 507 462 544
|godziny = pn.–pt. 10:00–19:00, sob.–nd. 10:00–20:00
|dodatkowe informacje = Lokal gastronomiczny w centrum miasta. Przed wizytą warto sprawdzić bieżące godziny otwarcia.
}}

Położenie niedaleko Kruszynian sprawia, że wizytę w Krynkach można łatwo połączyć z obiadem w restauracji serwującej kuchnię tatarską.

== Noclegi ==
Baza noclegowa w samych Krynkach jest niewielka i składa się głównie z kwater prywatnych oraz agroturystyki.

{{Listing
|type = sleep
|name = Pokoje Gościnne u Antka
|adres = ul. Wojska Polskiego 4
|telefon = +48 507 047 004
|dodatkowe informacje = Pokoje gościnne w mieście. Dostępność należy potwierdzić telefonicznie.
}}

{{Listing
|type = sleep
|name = Fazenda
|adres = ul. Grodzieńska 111
|telefon = +48 790 536 437
|dodatkowe informacje = Agroturystyka na obrzeżu Krynek. Dogodne miejsce dla osób podróżujących samochodem lub rowerem i planujących wycieczki po okolicy.
}}

Więcej gospodarstw agroturystycznych działa w okolicznych wsiach oraz w [[Kruszyniany|Kruszynianach]].

== Informacja turystyczna ==
{{Listing
|type = other
|name = Gminny Ośrodek Kultury / Punkt Informacji Turystycznej
|adres = ul. Grodzieńska 7
|telefon = +48 500 508 187
|url = https://krynki.pl/
|dodatkowe informacje = Informacje o atrakcjach, wydarzeniach, szlakach i bazie turystycznej gminy. Punkt informacji turystycznej działa przez cały rok; przed wizytą warto potwierdzić godziny.
}}

== Bezpieczeństwo ==
Krynki leżą w bezpośrednim sąsiedztwie granicy polsko-białoruskiej. Samo miasto i główne atrakcje turystyczne są normalnie dostępne, jednak w pasie przygranicznym mogą być okresowo wprowadzane ograniczenia dotyczące dostępu do wybranych dróg i terenów.

Przed wycieczką pieszą lub rowerową w kierunku granicy należy sprawdzić aktualne komunikaty Straży Granicznej i stosować się do znaków w terenie. Nie należy próbować docierać do bariery granicznej przez las lub drogi objęte zakazem.

W lasach występują kleszcze, a część dróg po intensywnych opadach może być błotnista. Na dłuższe wycieczki warto pobrać mapę offline.

== Najbliższe okolice ==
* '''[[Kruszyniany]]''' – około 10 km na południe; jeden z najważniejszych ośrodków Tatarów polskich, z drewnianym meczetem, mizarem i kuchnią tatarską.
* '''Poczopek''' – Silvarium, rozległy ogród leśny i kompleks edukacyjny Nadleśnictwa Krynki.
* '''[[Puszcza Knyszyńska]]''' – lasy, rezerwaty oraz szlaki piesze i rowerowe rozpoczynające się praktycznie na obrzeżach miasta.
* '''Kopna Góra''' – arboretum, zagroda pokazowa żubrów i rezerwat Woronicza.
* '''Jurowlany''' – wieś na północ od Krynek z dwiema zabytkowymi cerkwiami prawosławnymi.
* '''[[Sokółka]]''' – około 25 km; główny węzeł kolejowy i autobusowy dla północnej części powiatu.
* '''[[Supraśl]]''' – około 30 km drogą przez Puszczę Knyszyńską; uzdrowisko, monaster i Muzeum Ikon.
* '''[[Białystok]]''' – około 50 km; główny ośrodek komunikacyjny regionu.

{{Jest w|Powiat sokólski}}
{{Geo|53.26528|23.77219}}

[[Kategoria:Województwo podlaskie]]</text>
      <sha1>2wt2sseuii62bx1x0gguvp68zkpirwi</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>158461</id>
      <parentid>158441</parentid>
      <timestamp>2026-08-25T09:06:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>KrzysztofPoplawski</username>
        <id>4279</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>link</comment>
      <origin>158461</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="16248" sha1="2fr4i4a5vtklp7j02ytgv3709sndpcs" xml:space="preserve">{{Top-banner|Krynki rondo 2025 a.jpg}}
{{Miasto infobox
 |nazwa            = Krynki
 |nazwa oryginalna =
 |widok            = Krynki kościół św. Anny 01.jpg
 |opis             = Kościół św. Anny
 |herb             = POL Krynki COA.svg
 |mapa             =
 |państwo          = [[Polska]]
 |region           = [[Województwo podlaskie]]
 |powierzchnia     =
 |lud              =
 |wysokość         =
 |prefiks          = (+48) 85
 |kod pocztowy     = 16-120
 |www              = https://krynki.pl/
}}
{{Mapframe|53.26528|23.77219|zoom=15|height=400}}

'''Krynki''' – niewielkie miasto w [[Województwo podlaskie|województwie podlaskim]], na wschodnim skraju [[Puszcza Knyszyńska|Puszczy Knyszyńskiej]], około 50 km od [[Białystok|Białegostoku]] i kilka kilometrów od granicy z Białorusią. Jest interesującym celem dla osób zainteresowanych wielokulturowym dziedzictwem Podlasia. Zachowały się tutaj świątynie katolicka i prawosławna, trzy obiekty dawnej kultury żydowskiej, rozległy kirkut oraz charakterystyczny XVIII-wieczny układ urbanistyczny z dwunastoma ulicami wybiegającymi promieniście z dawnego rynku.

Krynki są również dobrym punktem wypadowym do [[Kruszyniany|Kruszynian]], Poczopka i wschodniej części Puszczy Knyszyńskiej.

== Charakterystyka ==
Początki Krynek sięgają co najmniej pierwszej połowy XV wieku. Przy ważnym trakcie prowadzącym z Krakowa przez Grodno do Wilna znajdował się tutaj książęcy, a później królewski dwór. W 1509 roku Zygmunt I Stary nadał miejscowości herb, a w 1569 roku Zygmunt II August nadał Krynkom magdeburskie prawa miejskie.

Najbardziej charakterystyczny element miasta powstał w drugiej połowie XVIII wieku podczas reform dóbr królewskich przeprowadzanych przez Antoniego Tyzenhauza. Miasto przebudowano wokół sześciobocznego rynku, z którego promieniście wyprowadzono dwanaście ulic. Układ ten zachował się do dziś i jest jednym z najbardziej nietypowych historycznych układów urbanistycznych w Polsce.

W XIX wieku Krynki rozwinęły się jako ośrodek przemysłu skórzanego i włókienniczego. Bardzo dużą część ludności stanowili Żydzi – przed I wojną światową byli zdecydowaną większością mieszkańców. Pamiątkami po tej społeczności są synagogi, ruiny Wielkiej Synagogi i jeden z największych zachowanych cmentarzy żydowskich na Podlasiu.

W 1950 roku Krynki utraciły prawa miejskie, które odzyskały 1 stycznia 2009 roku.

== Dojazd ==

=== Pociągiem ===
'''Krynki nie mają stacji kolejowej.''' Najbardziej praktyczna stacja znajduje się w [[Sokółka|Sokółce]], około 25 km od Krynek. Z Sokółki można kontynuować podróż autobusem przez Szudziałowo do Krynek.

Alternatywą jest dojazd koleją do [[Białystok|Białegostoku]] i dalsza podróż autobusem.

=== Autobusem ===
{{Listing
|type = go
|name = Przystanek Krynki – Plac Jagielloński
|lat = 53.26528
|long = 23.77219
|url = https://krynki.pl/strona-3829-komunikacja_autobusowa.html
|dodatkowe informacje = Główny przystanek autobusowy w centrum miasta. W 2026 roku działają bezpośrednie połączenia z Białymstokiem oraz Sokółką. Rozkład warto sprawdzić bezpośrednio przed podróżą.
}}

'''Z Białegostoku''' kursuje bezpośredni autobus przez Nowodworce i Supraśl. W dni robocze połączenie jest nastawione głównie na dojazdy mieszkańców – rano autobus jedzie z Krynek do Białegostoku, a po południu w przeciwnym kierunku. Dodatkowa para kursów funkcjonuje w niedzielę.

'''Z Sokółki''' w dni robocze kursują cztery pary autobusów przez Szudziałowo. Część kursów kontynuuje jazdę do [[Kruszyniany|Kruszynian]].

Sezonowa '''Turystyczna Ósemka''' z Białegostoku nie wjeżdża do samych Krynek. Jej pętla wschodnia kursuje przez Supraśl, Kopną Górę i Poczopek do Kruszynian, dlatego może być wykorzystana do zwiedzania okolicy w połączeniu z rowerem lub innym transportem.

=== Samochodem ===
Krynki leżą na skrzyżowaniu dwóch dróg wojewódzkich:

* '''DW676''' – z [[Białystok|Białegostoku]] przez [[Supraśl]], Kopną Górę i Poczopek;
* '''DW674''' – z [[Sokółka|Sokółki]] przez Szudziałowo.

Trasa z Białegostoku przez Supraśl jest atrakcyjna krajobrazowo i prowadzi przez znaczną część Puszczy Knyszyńskiej. Po drodze można odwiedzić arboretum i zagrodę żubrów w Kopnej Górze oraz Silvarium w Poczopku.

=== Rowerem ===
Krynki dobrze nadają się jako punkt wycieczek rowerowych po wschodniej części [[Puszcza Knyszyńska|Puszczy Knyszyńskiej]]. Można je włączyć w trasę [[Supraśl]] – Kopna Góra – Poczopek – Krynki – [[Kruszyniany]].

Główna trasa [[Wschodni Szlak Rowerowy Green Velo|Green Velo]] omija centrum Krynek, ale przez okolicę prowadzą warianty i lokalne szlaki pozwalające łatwo włączyć miasto do dłuższej wycieczki.

== Transport ==
Centrum Krynek jest niewielkie i wszystkie główne zabytki można zwiedzić pieszo. Od Placu Jagiellońskiego do cerkwi, Synagogi Kaukaskiej i ruin Wielkiej Synagogi jest najwyżej kilkaset metrów.

Nieco dalej znajduje się cmentarz żydowski oraz prawosławny cmentarz z kaplicą św. Antoniego. Do Kruszynian, Poczopka i innych atrakcji gminy najlepiej dojechać rowerem lub samochodem.

== Warto zobaczyć ==

{{Listing
|type = see
|name = Plac Jagielloński i układ dwunastu ulic
|lat = 53.26528
|long = 23.77219
|dodatkowe informacje = Najbardziej charakterystyczny element Krynek. W wyniku XVIII-wiecznej przebudowy miasta powstał sześcioboczny rynek, z którego promieniście wybiega dwanaście prostych ulic. Współcześnie środkową część dawnego rynku zajmuje park, a otaczający go układ drogowy jest często określany jako rondo z dwunastoma odnogami. Najlepiej dostrzec układ na mapie lub zdjęciu lotniczym.
}}

[[Plik:Krynki rondo 2025 a.jpg|thumb|Charakterystyczny układ ulic wokół dawnego rynku]]

{{Listing
|type = see
|name = Cerkiew Narodzenia Najświętszej Maryi Panny
|lat = 53.26425
|long = 23.77607
|adres = ul. Cerkiewna 5
|dodatkowe informacje = Murowana prawosławna świątynia wzniesiona w latach 1864–1868 na miejscu wcześniejszej drewnianej cerkwi. Otoczona starymi drzewami i zabytkowym cmentarzem przycerkiewnym. Jest jednym z najbardziej charakterystycznych obiektów sakralnych miasta. Podczas nabożeństw zwiedzanie należy podporządkować funkcji religijnej świątyni.
}}

[[Plik:Podlaskie - Krynki - Krynki - Cerkiewna - Cerkiew Narodzenia Najświętszej Maryi - bok S - v-N.jpg|thumb|Cerkiew Narodzenia Najświętszej Maryi Panny]]

{{Listing
|type = see
|name = Kościół św. Anny
|lat = 53.25940
|long = 23.76500
|adres = ul. Nowa 1
|dodatkowe informacje = Neogotycki kościół parafialny zbudowany w latach 1907–1913 według projektu Stefana Szyllera. Powstał w miejscu związanym z parafią istniejącą w Krynkach od XVI wieku. Do świątyni prowadzi długa ul. Kościelna, dzięki czemu kościół jest dobrze widoczny z centrum.
}}

{{Listing
|type = see
|name = Barokowa dzwonnica przy kościele św. Anny
|lat = 53.25954
|long = 23.76518
|adres = ul. Nowa 1
|dodatkowe informacje = Znacznie starsza od obecnego kościoła barokowa dzwonnica-brama z połowy XVIII wieku. Jest pozostałością poprzedniego zespołu kościelnego i jednym z najcenniejszych zabytków Krynek. Na cmentarzu przykościelnym zachowały się również XIX-wieczne nagrobki okolicznych ziemian.
}}

[[Plik:Krynki kościół św. Anny 01.jpg|thumb|Kościół św. Anny]]

=== Dziedzictwo żydowskie ===
Przed II wojną światową społeczność żydowska stanowiła większość ludności Krynek. W mieście działały liczne domy modlitwy, szkoły religijne i organizacje społeczne. Do dziś zachowały się trzy obiekty synagogalne oraz rozległy cmentarz.

{{Listing
|type = see
|name = Wielka Synagoga „Beth Ha Kneseth”
|lat = 53.26300
|long = 23.77400
|adres = ul. Garbarska / Zaułek Szkolny
|dodatkowe informacje = Ruiny dawnej głównej synagogi Krynek. Murowaną świątynię wzniesiono w 1756 roku po pożarze wcześniejszej drewnianej bożnicy. Do dziś zachowały się masywne fragmenty granitowych murów. Obiekt jest trwałą ruiną – należy oglądać go z zachowaniem ostrożności i nie wchodzić na niestabilne elementy murów.
}}

[[Plik:Podlaskie - Krynki - Krynki - Zauek Szkolny - Wielka Synagoga - Ściana - v-NE.jpg|thumb|Ruiny Wielkiej Synagogi]]

{{Listing
|type = see
|name = Synagoga Kaukaska
|lat = 53.26472
|long = 23.77111
|adres = ul. Piłsudskiego 5
|dodatkowe informacje = Dawna synagoga wzniesiona w 1850 roku w żydowskiej dzielnicy nazywanej Kaukazem – nazwa nawiązywała do kupców sprowadzających skóry z Kaukazu dla miejscowych garbarni. Po II wojnie światowej budynek służył m.in. jako kino i siedziba domu kultury. W latach 2025–2026 prowadzono szerokie prace konserwatorskie, podczas których odkryto m.in. fragmenty oryginalnej stolarki i kartę księgi zapisaną alfabetem hebrajskim. Przed przyjazdem warto sprawdzić aktualne zasady udostępniania wnętrza.
}}

[[Plik:Synagoga Kaukaska 01.jpg|thumb|Synagoga Kaukaska]]

{{Listing
|type = see
|name = Synagoga chasydów ze Słonimia
|lat = 53.26294
|long = 23.77181
|adres = ul. Czysta 10A
|dodatkowe informacje = Murowany budynek dawnego domu modlitwy chasydów słonimskich, wzniesiony w drugiej połowie XIX wieku. Po wojnie był wykorzystywany jako magazyn. Obiekt najlepiej oglądać z zewnątrz.
}}

{{Listing
|type = see
|name = Cmentarz żydowski
|lat = 53.26837
|long = 23.77480
|adres = Zaułek Zagumienny
|dodatkowe informacje = Jeden z największych zachowanych cmentarzy żydowskich na Podlasiu. Nekropolia powstała pod koniec XVII wieku na podstawie przywileju Jana II Kazimierza z 1662 roku i była później kilkakrotnie powiększana. Na powierzchni około 2,5 ha zachowało się około tysiąca nagrobków; wcześniejsze inwentaryzacje dokumentowały ich znacznie więcej. Najstarsze rozpoznane macewy pochodzą z XVIII wieku. Na terenie znajdują się również mogiły ofiar Zagłady. Cmentarz nie jest czynną nekropolią, ale należy zachować szacunek właściwy dla miejsca pochówku.
}}

=== Pozostałe zabytki ===

{{Listing
|type = see
|name = Kaplica św. Antoniego Wielkiego
|lat = 53.27016
|long = 23.77946
|adres = cmentarz prawosławny
|dodatkowe informacje = Niewielka drewniana prawosławna kaplica cmentarna z pierwszej połowy XVIII wieku. Jest jednym z najstarszych zachowanych obiektów sakralnych w Krynkach.
}}

{{Listing
|type = see
|name = Park i zespół dawnego Dworu Kryńskiego
|adres = rejon ul. Stary Dwór
|dodatkowe informacje = Pozostałości dawnego założenia dworskiego z historycznym parkiem. Z miejscowymi dobrami związana była m.in. rodzina de Virionów. Zachowany drewniany dwór pochodzi z XX wieku. Obiekt nie jest typową placówką muzealną – należy respektować charakter i własność poszczególnych zabudowań.
}}

* '''Drewniana zabudowa''' – w bocznych ulicach i zaułkach nadal zachowało się sporo starych drewnianych domów z gankami, werandami i zabudowaniami gospodarczymi. Szczególnie interesujące są okolice ulic Nowej, Kościelnej i niewielkich zaułków odchodzących od centrum.

== Aktywny wypoczynek ==

=== Spacer po mieście ===
Najważniejsze zabytki można połączyć w pieszą pętlę długości kilku kilometrów:

'''Plac Jagielloński → Synagoga Kaukaska → cerkiew → Wielka Synagoga → synagoga przy ul. Czystej → kościół św. Anny → Plac Jagielloński'''.

Do trasy można dołączyć cmentarz żydowski i prawosławną kaplicę św. Antoniego.

=== Rower ===
Krynki są dobrym węzłem tras rowerowych prowadzących przez wschodnią część Puszczy Knyszyńskiej.

Popularny wariant wycieczki prowadzi:
'''[[Supraśl]] – Kopna Góra – Poczopek – Krynki – [[Kruszyniany]]'''.

Możliwa jest także trasa w kierunku Sokółki przez Szudziałowo oraz wycieczki lokalnymi drogami w stronę Jurowlan i okolicznych wsi.

Część tras prowadzi drogami szutrowymi, brukowanymi i leśnymi. Najbardziej uniwersalny będzie rower trekkingowy, gravelowy lub górski.

== Zakupy ==
Podstawowe sklepy spożywcze i niewielkie punkty handlowe znajdują się przede wszystkim w rejonie Placu Jagiellońskiego i głównych ulic.

Na dłuższą wycieczkę do Puszczy Knyszyńskiej lub w stronę Kruszynian warto uzupełnić zapas wody i prowiantu jeszcze w Krynkach.

== Gastronomia ==

{{Listing
|type = eat
|name = Restauracja Ciułałła
|adres = ul. Sokólska 8
|telefon = +48 537 500 943
|godziny = wt.–sob. 12:00–19:00, nd. 12:00–18:00
|dodatkowe informacje = Niewielka restauracja niedaleko centrum. Dania obiadowe i kuchnia domowa.
}}

{{Listing
|type = eat
|name = Specjały z Kresów
|adres = Pohulanka 19
|telefon = +48 505 750 326
|godziny = pn. 10:00–18:00, wt.–nd. 9:00–18:00
|dodatkowe informacje = Lokal na obrzeżu miasta oferujący m.in. dania regionalne i kuchnię kresową. Godziny mogą zmieniać się sezonowo.
}}

{{Listing
|type = eat
|name = Wiatr od Wschodu
|adres = ul. 1 Maja 4
|telefon = +48 507 462 544
|godziny = pn.–pt. 10:00–19:00, sob.–nd. 10:00–20:00
|dodatkowe informacje = Lokal gastronomiczny w centrum miasta. Przed wizytą warto sprawdzić bieżące godziny otwarcia.
}}

Położenie niedaleko Kruszynian sprawia, że wizytę w Krynkach można łatwo połączyć z obiadem w restauracji serwującej kuchnię tatarską.

== Noclegi ==
Baza noclegowa w samych Krynkach jest niewielka i składa się głównie z kwater prywatnych oraz agroturystyki.

{{Listing
|type = sleep
|name = Pokoje Gościnne u Antka
|adres = ul. Wojska Polskiego 4
|telefon = +48 507 047 004
|dodatkowe informacje = Pokoje gościnne w mieście. Dostępność należy potwierdzić telefonicznie.
}}

{{Listing
|type = sleep
|name = Fazenda
|adres = ul. Grodzieńska 111
|telefon = +48 790 536 437
|dodatkowe informacje = Agroturystyka na obrzeżu Krynek. Dogodne miejsce dla osób podróżujących samochodem lub rowerem i planujących wycieczki po okolicy.
}}

Więcej gospodarstw agroturystycznych działa w okolicznych wsiach oraz w [[Kruszyniany|Kruszynianach]].

== Informacja turystyczna ==
{{Listing
|type = other
|name = Gminny Ośrodek Kultury / Punkt Informacji Turystycznej
|adres = ul. Grodzieńska 7
|telefon = +48 500 508 187
|url = https://krynki.pl/
|dodatkowe informacje = Informacje o atrakcjach, wydarzeniach, szlakach i bazie turystycznej gminy. Punkt informacji turystycznej działa przez cały rok; przed wizytą warto potwierdzić godziny.
}}

== Bezpieczeństwo ==
Krynki leżą w bezpośrednim sąsiedztwie granicy polsko-białoruskiej. Samo miasto i główne atrakcje turystyczne są normalnie dostępne, jednak w pasie przygranicznym mogą być okresowo wprowadzane ograniczenia dotyczące dostępu do wybranych dróg i terenów.

Przed wycieczką pieszą lub rowerową w kierunku granicy należy sprawdzić aktualne komunikaty Straży Granicznej i stosować się do znaków w terenie. Nie należy próbować docierać do bariery granicznej przez las lub drogi objęte zakazem.

W lasach występują kleszcze, a część dróg po intensywnych opadach może być błotnista. Na dłuższe wycieczki warto pobrać mapę offline.

== Najbliższe okolice ==
* '''[[Kruszyniany]]''' – około 10 km na południe; jeden z najważniejszych ośrodków Tatarów polskich, z drewnianym meczetem, mizarem i kuchnią tatarską.
* '''Poczopek''' – Silvarium, rozległy ogród leśny i kompleks edukacyjny Nadleśnictwa Krynki.
* '''[[Puszcza Knyszyńska]]''' – lasy, rezerwaty oraz szlaki piesze i rowerowe rozpoczynające się praktycznie na obrzeżach miasta.
* '''Kopna Góra''' – arboretum, zagroda pokazowa żubrów i rezerwat Woronicza.
* '''Jurowlany''' – wieś na północ od Krynek z dwiema zabytkowymi cerkwiami prawosławnymi.
* '''[[Sokółka]]''' – około 25 km; główny węzeł kolejowy i autobusowy dla północnej części powiatu.
* '''[[Supraśl]]''' – około 30 km drogą przez Puszczę Knyszyńską; uzdrowisko, monaster i Muzeum Ikon.
* '''[[Białystok]]''' – około 50 km; główny ośrodek komunikacyjny regionu.

{{Jest w|Powiat sokólski}}
{{Geo|53.26528|23.77219}}

[[Kategoria:Województwo podlaskie]]</text>
      <sha1>2fr4i4a5vtklp7j02ytgv3709sndpcs</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Wasilków</title>
    <ns>0</ns>
    <id>19357</id>
    <revision>
      <id>158440</id>
      <parentid>158421</parentid>
      <timestamp>2026-08-24T16:48:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Moromar</username>
        <id>2451</id>
      </contributor>
      <comment>/* Najbliższe okolice */</comment>
      <origin>158440</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="18264" sha1="bzxr1ja8xf1bl86k030d549aeatfh4c" xml:space="preserve">{{Top-banner|Swieta Woda sMBB Wasilkow fc06.jpg}}
{{Miasto infobox
 |nazwa            = Wasilków
 |nazwa oryginalna =
 |widok            = Wasilkow - Kosciol p.w. Przemienienia Panskiego.jpg
 |opis             = Kościół Przemienienia Pańskiego
 |herb             = POL Wasilków COA.svg
 |mapa             =
 |państwo          = [[Polska]]
 |region           = [[Województwo podlaskie]]
 |powierzchnia     =
 |lud              =
 |wysokość         =
 |prefiks          = (+48) 85
 |kod pocztowy     = 16-010
 |www              = https://wasilkow.pl/
}}
{{Mapframe|53.1989|23.2064|zoom=14|height=400}}

'''Wasilków''' – miasto w [[Województwo podlaskie|województwie podlaskim]], bezpośrednio na północ od [[Białystok|Białegostoku]], nad rzeką Supraśl i na południowo-zachodnim skraju [[Puszcza Knyszyńska|Puszczy Knyszyńskiej]]. Jest łatwo dostępne komunikacją miejską i koleją z Białegostoku.

Najważniejszymi atrakcjami są sanktuarium '''Święta Woda''' z Górą Krzyży, zabytkowe świątynie katolickie i prawosławna, historyczny układ miasta oraz położone na jego obrzeżach '''Podlaskie Muzeum Kultury Ludowej'''. Latem popularny jest teren rekreacyjny nad rzeką Supraśl i Zalewem Wasilkowskim.

Wasilków nadaje się zarówno na kilkugodzinną wycieczkę z Białegostoku, jak i jako punkt rozpoczęcia wycieczek rowerowych w stronę Puszczy Knyszyńskiej, Supraśla i Czarnej Białostockiej.

== Charakterystyka ==
Wasilków powstał jako planowane miasto królewskie w XVI wieku. Prawa miejskie na prawie magdeburskim nadał mu w 1566 roku Zygmunt II August. Zachowany układ przestrzenny jest przykładem renesansowego planowania urbanistycznego – tworzy go regularna sieć ulic oraz wydłużone kwartały dawnej zabudowy, pierwotnie powiązane z ogrodami i gruntami mieszkańców.

Miasto rozwijało się przy trakcie prowadzącym z Białegostoku na północ. W XIX wieku powstały zakłady włókiennicze, a Wasilków stał się niewielkim ośrodkiem przemysłowym. Mieszkańcy należeli do kilku grup wyznaniowych – obok katolików i prawosławnych liczną społeczność stanowili Żydzi.

18 maja 1895 roku duża część Wasilkowa została zniszczona przez pożar. W czasie II wojny światowej miasto poniosło kolejne straty, a miejscowa społeczność żydowska została niemal całkowicie zgładzona.

Obecnie Wasilków funkcjonalnie jest silnie związany z sąsiednim Białymstokiem, ale zachował własne historyczne centrum oraz tereny rekreacyjne nad Supraślą.

== Dojazd ==

=== Pociągiem ===
Wasilków ma stację kolejową na linii prowadzącej z Białegostoku w kierunku Sokółki, Kuźnicy i Suwałk.

{{Listing
|type = go
|name = Stacja kolejowa Wasilków
|dodatkowe informacje = Zatrzymują się tu pociągi regionalne kursujące m.in. z Białegostoku w kierunku Sokółki, Kuźnicy Białostockiej i Suwałk. Podróż z Białegostoku trwa zaledwie kilkanaście minut lub mniej, zależnie od pociągu. Stacja leży w południowo-zachodniej części miasta.
}}

Ze względu na częste połączenia Wasilków można łatwo odwiedzić w ramach jednodniowej wycieczki z Białegostoku.

=== Autobusem ===
Wasilków jest objęty siecią '''Białostockiej Komunikacji Miejskiej''', dzięki czemu jest jednym z najlepiej skomunikowanych z Białymstokiem mniejszych miast aglomeracji.

Do miasta kursują m.in. linie:
* '''100''' – jedna z podstawowych linii łączących Białystok z Wasilkowem; część kursów dociera do Świętej Wody,
* '''102''' – połączenia przez Wasilków w kierunku Sochoni,
* '''108''' – do rejonu ul. Żwirowej,
* '''122''' i '''142''' – kursy do rejonu cmentarza,
* '''N6''' – połączenie nocne.

Układ linii i częstotliwość kursów zmieniają się, dlatego przed wyjazdem najlepiej sprawdzić aktualny rozkład Białostockiej Komunikacji Miejskiej.

{{Listing
|type = go
|name = Białostocka Komunikacja Miejska
|url = https://www.komunikacja.bialystok.pl/
|dodatkowe informacje = Aktualne rozkłady jazdy, trasy i taryfa połączeń Białystok – Wasilków.
}}

=== Samochodem ===
Wasilków leży bezpośrednio na północ od Białegostoku przy '''drodze krajowej nr 19'''. Dojazd z centrum Białegostoku zajmuje zwykle kilkanaście minut poza godzinami największego ruchu.

Wbrew informacji spotykanej w niektórych starszych przewodnikach Wasilków '''nie leży przy drodze ekspresowej S61'''. W rejonie miasta trwa budowa drogi ekspresowej S19 i nowego układu drogowego, dlatego organizacja ruchu może okresowo się zmieniać.

=== Rowerem ===
Z Białegostoku można dojechać do Wasilkowa rowerem. Połączenie jest szczególnie dogodne w kierunku Podlaskiego Muzeum Kultury Ludowej.

Wasilków może być początkiem dłuższych wycieczek przez:
* Sochonie i Czarną Białostocką,
* Studzianki,
* [[Puszcza Knyszyńska|Puszczę Knyszyńską]],
* Ogrodniczki i [[Supraśl]].

Na dalszych odcinkach w puszczy występują drogi gruntowe, szutrowe i piaszczyste, dlatego najlepiej sprawdzają się rowery trekkingowe, gravelowe lub górskie.

== Transport ==
Centrum Wasilkowa można wygodnie zwiedzać pieszo. Kościół Przemienienia Pańskiego, cerkiew i starsza część miasta znajdują się stosunkowo blisko siebie.

Do Świętej Wody można dojść dłuższym spacerem, dojechać autobusem linii 100, rowerem lub samochodem.

Podlaskie Muzeum Kultury Ludowej znajduje się na południowo-zachodnich obrzeżach miasta, przy granicy z Białymstokiem. Najwygodniej dojechać tam autobusem, rowerem lub samochodem.

== Warto zobaczyć ==

=== Centrum miasta ===

{{Listing
|type = see
|name = Historyczny układ urbanistyczny Wasilkowa
|lat = 53.1992
|long = 23.2061
|dodatkowe informacje = Zachowany układ miasta lokacyjnego powstałego w XVI wieku. Wasilków zaplanowano jako regularne miasto z prostą siecią ulic, dużym rynkiem i wydłużonymi działkami. Układ jest jednym z interesujących przykładów renesansowego planowania miast na Podlasiu.
}}

{{Listing
|type = see
|name = Kościół Przemienienia Pańskiego
|lat = 53.20445
|long = 23.20606
|adres = ul. Kościelna 57
|url = https://parafia-wasilkow.pl/
|dodatkowe informacje = Murowany kościół wzniesiony w latach 1880–1883. Powstał w okresie ograniczeń dotyczących budowy świątyń katolickich po powstaniu styczniowym. Podczas II wojny światowej został uszkodzony, a następnie odbudowany. Jest jednym z głównych zabytków miasta.
}}

[[Plik:Wasilkow - Kosciol p.w. Przemienienia Panskiego.jpg|thumb|Kościół Przemienienia Pańskiego]]

{{Listing
|type = see
|name = Cerkiew Świętych Apostołów Piotra i Pawła
|lat = 53.19901
|long = 23.20725
|adres = ul. Adama Mickiewicza
|url = https://www.cerkiewwasilkow.pl/
|dodatkowe informacje = Prawosławna murowana cerkiew wzniesiona w połowie XIX wieku. Przy świątyni stoi charakterystyczna brama-dzwonnica. Cerkiew pozostaje czynną świątynią parafialną – podczas nabożeństw należy podporządkować zwiedzanie jej funkcji religijnej.
}}

[[Plik:Wasilków - Cerkiew Świętych Apostołów Piotra i Pawła.jpg|thumb|Cerkiew Świętych Apostołów Piotra i Pawła]]

{{Listing
|type = see
|name = Kościół Najświętszej Maryi Panny Matki Miłosierdzia
|adres = ul. Białostocka 1
|dodatkowe informacje = Kościół związany z działalnością długoletniego proboszcza ks. Wacława Rabczyńskiego. Świątynię konsekrowano w 1966 roku, a obecne wezwanie otrzymała w 1995 roku. Nie jest, jak podają niektóre starsze przewodniki, XIX-wiecznym zabytkiem neoromańskim.
}}

=== Cmentarze ===

{{Listing
|type = see
|name = Stary cmentarz rzymskokatolicki
|adres = ul. ks. Wacława Rabczyńskiego
|dodatkowe informacje = Historyczna nekropolia z dawnymi nagrobkami oraz charakterystycznymi monumentalnymi kompozycjami rzeźbiarskimi związanymi z działalnością ks. Wacława Rabczyńskiego. Cmentarz jest nadal miejscem kultu i pochówku – należy zachować odpowiedni charakter zwiedzania.
}}

{{Listing
|type = see
|name = Cmentarz żydowski
|lat = 53.20823
|long = 23.21521
|adres = ul. Słowackiego
|dodatkowe informacje = Pozostałość po licznej niegdyś społeczności żydowskiej Wasilkowa. Zachowały się macewy oraz lapidarium z fragmentami nagrobków. Teren został uporządkowany i oznaczony bramą z symbolem Gwiazdy Dawida.
}}

[[Plik:Wasilkow - Cmentarz zydowski - Macewy.jpg|thumb|Cmentarz żydowski w Wasilkowie]]

=== Święta Woda ===

{{Listing
|type = see
|name = Sanktuarium Matki Bożej Bolesnej w Świętej Wodzie
|lat = 53.22144
|long = 23.22309
|adres = ul. ks. Wacława Rabczyńskiego 2
|telefon = +48 538 570 400
|url = https://swietawoda.pl/
|dodatkowe informacje = Jeden z najbardziej charakterystycznych zespołów pielgrzymkowych w okolicach Białegostoku. Kult tego miejsca związany jest ze źródłem, któremu lokalna tradycja przypisywała właściwości uzdrawiające. Kompleks obejmuje kościół, grotę, źródło, kaplice, stacje drogi krzyżowej i rozległy teren pielgrzymkowy. Wstęp na teren sanktuarium jest bezpłatny.
}}

{{Listing
|type = see
|name = Źródło Święta Woda
|lat = 53.22144
|long = 23.22309
|dodatkowe informacje = Źródło stanowiące historyczne centrum miejscowego kultu. Znajduje się przy grocie na terenie sanktuarium.
}}

{{Listing
|type = see
|name = Góra Krzyży
|lat = 53.2223
|long = 23.2224
|dodatkowe informacje = Wzniesienie przy sanktuarium pokryte tysiącami krzyży pozostawianych przez pielgrzymów. Krzyże mają bardzo różne rozmiary i formy, dzięki czemu miejsce tworzy charakterystyczny krajobraz podobny w założeniu do Góry Krzyży na Litwie.
}}

[[Plik:Wasilkow - Swieta Woda - Gora krzyzy6.JPG|thumb|Góra Krzyży w Świętej Wodzie]]

Na zwiedzenie Świętej Wody warto przeznaczyć około godziny. Osoby zainteresowane miejscem jako celem religijnym mogą spędzić tu znacznie więcej czasu.

=== Podlaskie Muzeum Kultury Ludowej ===

{{Listing
|type = see
|name = Podlaskie Muzeum Kultury Ludowej
|lat = 53.17770
|long = 23.14921
|adres = ul. Leśna 7
|telefon = +48 85 743 60 82
|url = https://pmkl.pl/
|godziny = IV–IX 9:00–17:00; X–III 9:00–16:00
|cena = w sezonie bilet spacerowy normalny 15 zł, ulgowy 8 zł; w poniedziałki wstęp na teren bezpłatny
|dodatkowe informacje = Rozległy skansen prezentujący tradycyjną architekturę i kulturę materialną Podlasia. Na teren muzeum przeniesiono drewniane chałupy, stodoły, wiatraki, spichlerze, dwory i inne budynki z różnych części regionu. W części obiektów urządzono wystawy wnętrzarskie i etnograficzne. Muzeum organizuje również pokazy rzemiosła, wydarzenia folklorystyczne i zajęcia edukacyjne. Na dokładniejsze zwiedzanie warto przeznaczyć co najmniej 2–3 godz.
}}

[[Plik:20200726 130105 Podlaskie Muzeum Kultury Ludowej.jpg|thumb|Podlaskie Muzeum Kultury Ludowej]]

Muzeum leży właściwie przy granicy Wasilkowa i Białegostoku, dlatego można je łatwo połączyć z pobytem w Białymstoku.

== Aktywny wypoczynek ==

=== Zalew i kąpielisko ===
{{Listing
|type = do
|name = Zalew Wasilkowski i teren rekreacyjny nad Supraślą
|lat = 53.19546
|long = 23.19328
|adres = okolice ul. Jurowieckiej i Białostockiej
|dodatkowe informacje = Główny teren letniego wypoczynku w mieście. W sezonie działa strzeżone kąpielisko nad rzeką Supraśl, plaża oraz infrastruktura rekreacyjna. Dostępna bywa wypożyczalnia kajaków, SUP-ów i innego sprzętu wodnego. Przy kompleksie znajdują się miejsca wypoczynku i infrastruktura dla kamperów. Termin działania kąpieliska i dyżurów ratowników należy sprawdzić przed przyjazdem.
}}

W sezonie 2026 oficjalne kąpielisko działa od końca czerwca do końca sierpnia i jest nadzorowane przez ratowników.

=== Rower ===
Wasilków jest dogodnym punktem startowym wycieczek do [[Puszcza Knyszyńska|Puszczy Knyszyńskiej]]. Najłatwiejsze kierunki to:

* '''Wasilków – Sochonie – Czarna Białostocka''' – w stronę zachodniej części puszczy;
* '''Wasilków – Nowodworce – Ogrodniczki – [[Supraśl]]''' – trasa łącząca dwa miasta położone przy puszczy;
* '''Wasilków – Studzianki – Puszcza Knyszyńska''' – wariant prowadzący w mniej zurbanizowane tereny;
* '''Białystok – Podlaskie Muzeum Kultury Ludowej – Wasilków''' – krótka wycieczka odpowiednia także dla mniej doświadczonych rowerzystów.

W lesie należy liczyć się z piaszczystymi i błotnistymi odcinkami dróg.

=== Spacery ===
Do krótszych spacerów nadają się:
* teren nad Supraślą,
* okolice Zalewu Wasilkowskiego,
* Święta Woda,
* lasy na północ i północny wschód od miasta.

Na dłuższe wycieczki po Puszczy Knyszyńskiej warto zabrać mapę offline.

== Imprezy ==
W mieście odbywają się lokalne wydarzenia plenerowe, sportowe i kulturalne. Podlaskie Muzeum Kultury Ludowej organizuje w ciągu roku liczne imprezy związane z tradycyjną kulturą regionu, m.in. jarmarki, pokazy rzemiosła i wydarzenia folklorystyczne.

W Świętej Wodzie odbywają się uroczystości religijne i pielgrzymki; podczas największych wydarzeń należy spodziewać się większego ruchu samochodowego i ograniczonej liczby miejsc parkingowych.

== Zakupy ==
Wasilków ma podstawową infrastrukturę handlową – sklepy spożywcze, markety, apteki i drobne punkty usługowe. Ze względu na bezpośrednie sąsiedztwo Białegostoku większe zakupy najłatwiej zrobić właśnie tam.

W sklepiku Podlaskiego Muzeum Kultury Ludowej można kupić publikacje, pamiątki i wyroby związane z kulturą regionalną. Pamiątki religijne są dostępne również w Świętej Wodzie.

== Gastronomia ==
W mieście i najbliższej okolicy działa kilka restauracji, pizzerii i barów. Największy wybór lokali znajduje się jednak w sąsiednim [[Białystok|Białymstoku]].

{{Listing
|type = eat
|name = Folwark Nadawki
|lat = 53.1768
|long = 23.1536
|adres = Nadawki 23
|telefon = +48 85 743 88 33
|dodatkowe informacje = Restauracja położona niedaleko Podlaskiego Muzeum Kultury Ludowej, oferująca przede wszystkim kuchnię polską i regionalną. Dobre miejsce na posiłek przy okazji zwiedzania skansenu.
}}

{{Listing
|type = eat
|name = Restauracja w Centrum Pielgrzymkowo-Turystycznym Święta Woda
|adres = ul. ks. Wacława Rabczyńskiego 2
|telefon = +48 85 710 45 62
|url = https://swietawoda.pl/
|dodatkowe informacje = Restauracja działająca przy sanktuarium i centrum noclegowym. Szczególnie wygodna dla osób odwiedzających Świętą Wodę.
}}

{{Listing
|type = eat
|name = Pizzeria U Rafalskiego
|adres = ul. Kościelna 58C
|dodatkowe informacje = Pizzeria w centrum Wasilkowa, niedaleko kościoła Przemienienia Pańskiego.
}}

== Noclegi ==
Ze względu na bezpośrednie sąsiedztwo Białegostoku część turystów odwiedza Wasilków bez nocowania w mieście. Dostępne są jednak hotele, pokoje i obiekty agroturystyczne.

{{Listing
|type = sleep
|name = Centrum Pielgrzymkowo-Turystyczne Święta Woda
|adres = ul. ks. Wacława Rabczyńskiego 2
|telefon = +48 85 710 45 62
|url = https://swietawoda.pl/
|dodatkowe informacje = Duży obiekt noclegowy przy sanktuarium, dysponujący ponad 30 pokojami i około 90 miejscami. Na miejscu działa restauracja. Odpowiedni również dla grup.
}}

{{Listing
|type = sleep
|name = Nad Zalewem
|adres = ul. Białostocka 94/98
|telefon = +48 85 718 52 40
|dodatkowe informacje = Obiekt noclegowy przy południowej części miasta, w pobliżu terenów rekreacyjnych nad Supraślą.
}}

W sąsiednich miejscowościach działa również wiele gospodarstw agroturystycznych. Bardzo duży wybór noclegów oferuje [[Białystok]], oddalony od Wasilkowa o kilka kilometrów.

== Informacja turystyczna ==
Wasilków nie ma dużego, odrębnego miejskiego centrum informacji turystycznej. Aktualne informacje o wydarzeniach, inwestycjach rekreacyjnych i komunikacji publikuje gmina:

{{Listing
|type = other
|name = Urząd Miejski w Wasilkowie
|adres = ul. Białostocka 7
|url = https://wasilkow.pl/
|dodatkowe informacje = Oficjalna strona gminy zawiera informacje o wydarzeniach i lokalnych atrakcjach.
}}

Informacji dotyczących własnych obiektów udzielają również Podlaskie Muzeum Kultury Ludowej i Sanktuarium Święta Woda.

== Bezpieczeństwo ==
Wasilków jest miastem podmiejskim i większość jego atrakcji znajduje się w łatwo dostępnych miejscach.

Podczas kąpieli w Supraśli należy korzystać z wyznaczonego kąpieliska i stosować się do poleceń ratowników. Poza sezonem kąpielisko nie jest strzeżone.

Na wycieczkach po Puszczy Knyszyńskiej należy uważać na kleszcze. Po intensywnych opadach część leśnych dróg jest błotnista, a na piaszczystych odcinkach jazda rowerem może być utrudniona.

Na drogach leśnych obowiązują ograniczenia ruchu samochodowego – samochód należy pozostawiać w wyznaczonych miejscach postoju.

== Najbliższe okolice ==
* '''[[Białystok]]''' – bezpośrednio na południe; największe miasto regionu, z Pałacem Branickich, centrum historycznym i bogatą ofertą muzealną.
Supraśl jest dobrym punktem wypadowym do kilku atrakcji wschodniej części województwa podlaskiego:
* '''[[Tykocin]]''' – niewielkie historyczne miasto znane z zachowanego barokowego układu urbanistycznego, Wielkiej Synagogi z 1642 roku, kościoła Świętej Trójcy, zabudowy dawnej dzielnicy żydowskiej i odbudowanego zamku Zygmunta Augusta. Warto połączyć zwiedzanie z pobliskim Pentowem – Europejską Wsią Bocianią. 
* '''[[Supraśl]]''' – uzdrowisko w Puszczy Knyszyńskiej z monasterem, Muzeum Ikon i licznymi szlakami turystycznymi.
* '''[[Puszcza Knyszyńska]]''' – rozległy kompleks leśny rozpoczynający się na północ i wschód od Wasilkowa.
* '''Czarna Białostocka''' – miasto na północ od Wasilkowa, dobry punkt wyjściowy do zachodniej części Puszczy Knyszyńskiej.
* '''Kopna Góra''' – arboretum, zagroda pokazowa żubrów i rezerwat Woronicza.
* '''Poczopek''' – Silvarium, ogród leśny i kompleks edukacyjny Nadleśnictwa Krynki.
* '''[[Krynki]]''' i '''[[Kruszyniany]]''' – miejscowości na wschodnim skraju puszczy, związane z wielokulturową historią Podlasia i osadnictwem tatarskim.

{{Jest w|Powiat białostocki}}
{{Geo|53.1989|23.2064}}

[[Kategoria:Województwo podlaskie]]</text>
      <sha1>bzxr1ja8xf1bl86k030d549aeatfh4c</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Wizna</title>
    <ns>0</ns>
    <id>19358</id>
    <revision>
      <id>158439</id>
      <parentid>158426</parentid>
      <timestamp>2026-08-24T16:47:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Moromar</username>
        <id>2451</id>
      </contributor>
      <origin>158439</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="16730" sha1="n3od7bbm1sphfbgey5yik66h6m28u5d" xml:space="preserve">{{Top-banner|Góra Strękowa.jpg}}
{{Miasto infobox
 |nazwa            = Wizna
 |nazwa oryginalna =
 |widok            = Wizna kościół 27.jpg
 |opis             = Kościół św. Jana Chrzciciela
 |herb             =
 |mapa             =
 |państwo          = [[Polska]]
 |region           = [[Województwo podlaskie]]
 |powierzchnia     =
 |lud              =
 |wysokość         =
 |prefiks          = (+48) 86
 |kod pocztowy     = 18-430
 |www              = https://wizna.pl/
}}
{{Mapframe|53.19444|22.38333|zoom=14|height=400}}

'''Wizna''' – duża wieś, dawniej miasto, w [[Województwo podlaskie|województwie podlaskim]], około 25 km na wschód od [[Łomża|Łomży]], położona na wysokim brzegu [[Narew|Narwi]], niedaleko ujścia [[Biebrza|Biebrzy]]. Historycznie była jednym z ważniejszych ośrodków północno-wschodniego Mazowsza i stolicą ziemi wiskiej.

Wizna jest interesującym celem dla osób zainteresowanych historią średniowiecza, przyrodą dolin Narwi i Biebrzy oraz historią wojskowości. Najbardziej znanym miejscem w okolicy jest '''Góra Strękowa''' z ruinami schronu dowodzenia kpt. Władysława Raginisa – centrum polskiej obrony odcinka „Wizna” we wrześniu 1939 roku.

Sama miejscowość jest niewielka i można ją zwiedzić pieszo w ciągu kilku godzin. Na poznanie Wizny, Góry Strękowej i kilku schronów bojowych warto jednak przeznaczyć cały dzień.

== Historia ==
Wizna należy do najstarszych ośrodków osadniczych północno-wschodniego Mazowsza. Na położonej nad Narwią Górze Zamkowej już w XI wieku funkcjonował gród, którego położenie pozwalało kontrolować przeprawę przez rzekę oraz szlaki prowadzące w stronę Grodna, Jaćwieży i ziem pruskich.

W XII i XIII wieku gród był ważnym ośrodkiem administracyjnym i siedzibą kasztelanii. Znaczenie Wizny było na tyle duże, że miejscowość pojawiała się w tytulaturze książąt mazowieckich. W późnym średniowieczu rozwinęła się osada miejska, a w 1435 roku Wizna otrzymała prawo chełmińskie.

W XV wieku na miejscu wcześniejszego grodu funkcjonował drewniany zamek książąt mazowieckich, później użytkowany przez administrację królewską. W XVI wieku bywały tutaj m.in. królowa Bona i Zygmunt II August. Zamek stopniowo tracił znaczenie i ostatecznie przestał istnieć; zachowało się natomiast grodzisko i relikty dawnych wałów.

W XVI wieku Wizna była ważnym ośrodkiem ziemi wiskiej. W 1525 roku zakończono budowę późnogotyckiego kościoła św. Jana Chrzciciela. Po śmierci Zygmunta Augusta w Knyszynie w 1572 roku kondukt z jego ciałem zatrzymał się w Wiźnie podczas drogi do Krakowa.

Po powstaniu styczniowym Wizna utraciła prawa miejskie.

Przed II wojną światową miejscowość była wielokulturowa; znaczną część mieszkańców stanowili Żydzi. Śladem dawnej społeczności jest cmentarz żydowski.

We wrześniu 1939 roku okolice Wizny stały się miejscem jednej z najbardziej znanych bitew kampanii wrześniowej. Kilkuset polskich żołnierzy dowodzonych przez kpt. Władysława Raginisa broniło linii Narwi i Biebrzy przed wielokrotnie silniejszym XIX Korpusem Armijnym gen. Heinza Guderiana. Walki z 7–10 września przeszły do historii jako '''obrona Wizny''', nazywana również „polskimi Termopilami”.

== Dojazd ==

=== Pociągiem ===
'''Wizna nie posiada stacji kolejowej.'''

Dla podróżujących koleją z dalszych części Polski praktycznym punktem przesiadkowym jest [[Białystok]], skąd można kontynuować podróż autobusem w kierunku Tykocina, Wizny i Łomży.

=== Autobusem ===
Przez Wiznę prowadzi regularna linia autobusowa PKS Nova:

{{Listing
|type = go
|name = Linia 421 PKS Nova
|url = https://pksnova.pl/linia/linia-421/
|dodatkowe informacje = Trasa Łomża – Wizna – Tykocin – Białystok. Jest szczególnie przydatna turystom, ponieważ umożliwia bezpośredni dojazd zarówno z Łomży, jak i Białegostoku oraz połączenie wizyty w Wiźnie ze zwiedzaniem Tykocina. Liczbę kursów i godziny należy sprawdzić przed podróżą.
}}

W miejscowości znajduje się kilka przystanków, m.in. w rejonie Placu Kapitana Władysława Raginisa i przy drodze krajowej nr 64.

=== Samochodem ===
Wizna leży przy '''drodze krajowej nr 64''' prowadzącej z Łomży przez Wiznę i Stare Jeżewo w kierunku Białegostoku.

Z [[Łomża|Łomży]] jedzie się około 25 km. Jadąc od strony drogi ekspresowej S61, należy zjechać w rejonie Łomży i kontynuować podróż DK64.

Z [[Białystok|Białegostoku]] najczęściej jedzie się przez Jeżewo Stare i dalej DK64.

Góra Strękowa i pozostałości fortyfikacji z 1939 roku znajdują się przy DK64 kilka kilometrów na wschód od samej Wizny.

=== Rowerem ===
Wizna leży w bardzo dobrym miejscu do rozpoczęcia wycieczek rowerowych w dolinę Biebrzy.

Z miejscowości rozpoczyna się znakowany szlak prowadzący:
'''Wizna – Burzyn – Brzostowo – okolice Biebrzańskiego Parku Narodowego – Osowiec-Twierdza – Goniądz'''.

Trasa liczy około 64 km do Goniądza i biegnie wysoką krawędzią doliny Biebrzy, przez kilka dobrych punktów obserwacji ptaków.

== Poruszanie się ==
Centrum Wizny jest niewielkie i najlepiej poruszać się pieszo. Kościół, Góra Zamkowa, rynek i mural związany z bitwą 1939 roku znajdują się w zasięgu krótkiego spaceru.

Do miejsc związanych z obroną Wizny – Góry Strękowej, Kurpików, Giełczyna i pozostałych schronów – znacznie wygodniej dojechać samochodem lub rowerem. Fortyfikacje są rozproszone na obszarze kilku kilometrów.

Rower jest także dobrym środkiem transportu podczas wycieczek w kierunku Burzyna i południowej części [[Biebrzański Park Narodowy|Biebrzańskiego Parku Narodowego]].

== Warto zobaczyć ==

=== Wizna ===

{{Listing
|type = see
|name = Kościół św. Jana Chrzciciela
|lat = 53.19388
|long = 22.38805
|adres = ul. Mikołaja Kopernika 2
|telefon = +48 86 217 64 18
|dodatkowe informacje = Późnogotycki kościół ufundowany przez księżną Annę Mazowiecką, którego budowę ukończono w 1525 roku. Jest jednym z najcenniejszych zabytków późnogotyckiej architektury sakralnej północno-wschodniego Mazowsza. W 1944 roku świątynia została wysadzona przez wojska niemieckie, a w latach 1950–1959 odbudowano ją pod nadzorem konserwatorskim. Zachowano historyczną formę trójnawowego, oszkarpowanego kościoła ze schodkowymi szczytami.
}}

[[Plik:Wizna kościół 27.jpg|thumb|Kościół św. Jana Chrzciciela]]

{{Listing
|type = see
|name = Barokowa dzwonnica
|lat = 53.19395
|long = 22.38772
|adres = ul. Mikołaja Kopernika 2
|dodatkowe informacje = Wolnostojąca dzwonnica z około 1650 roku. W przeciwieństwie do kościoła przetrwała zniszczenia wojenne i zachowała historyczną formę. Wewnątrz znajdują się m.in. dwa dawne dzwony z XVI i XVII wieku. Na dzwonnicy umieszczono również tablicę poświęconą kpt. Władysławowi Raginisowi.
}}

{{Listing
|type = see
|name = Góra Zamkowa
|adres = okolice ul. Kombatantów
|dodatkowe informacje = Wysokie wzgórze nad Narwią z pozostałościami średniowiecznego grodziska i dawnego zamku. Gród powstał prawdopodobnie już w XI wieku i przez stulecia był jednym z najważniejszych ośrodków administracyjnych północno-wschodniego Mazowsza. Drewniany zamek funkcjonował jeszcze w XVI wieku i był odwiedzany m.in. przez królową Bonę i Zygmunta Augusta. Z samej budowli nic się nie zachowało, ale czytelne są formy terenowe grodziska. Ze wzgórza rozciąga się szeroki widok na dolinę Narwi.
}}

{{Listing
|type = see
|name = Kaplica z 1889 roku
|lat = 53.19853
|long = 22.38460
|adres = skrzyżowanie ul. Jana Pawła II i Stefana Czarnieckiego
|dodatkowe informacje = Niewielka zabytkowa kaplica katolicka z końca XIX wieku, wpisana do rejestru zabytków.
}}

{{Listing
|type = see
|name = Mural „Bitwa pod Wizną”
|adres = ul. Adama Mickiewicza 14
|dodatkowe informacje = Wielkoformatowy mural nawiązujący do walk obrońców odcinka „Wizna” we wrześniu 1939 roku. Jest jednym z punktów współczesnego upamiętnienia kpt. Władysława Raginisa i jego żołnierzy.
}}

{{Listing
|type = see
|name = Cmentarz żydowski
|dodatkowe informacje = Pozostałość po wielowiekowej społeczności żydowskiej Wizny. Nekropolia jest jednym z nielicznych zachowanych materialnych śladów tej części historii miejscowości. Należy zachować szacunek właściwy dla miejsca pochówku.
}}

=== Obrona Wizny 1939 ===
Najważniejsze miejsca związane z bitwą znajdują się '''poza zwartą zabudową Wizny'''. Najlepiej zwiedzać je samochodem lub rowerem.

Odcinek obronny „Wizna” miał około 9 km długości i rozciągał się od Kołodziejów na północy po Maliszewo na południu. Powstało tu kilkanaście schronów i innych obiektów fortyfikacyjnych. Najsilniejszą część pozycji tworzyło sześć ciężkich schronów bojowych.

{{Listing
|type = see
|name = Góra Strękowa – schron dowodzenia kpt. Władysława Raginisa
|lat = 53.21246
|long = 22.48964
|adres = Góra Strękowa
|dodatkowe informacje = Najważniejsze miejsce pamięci związane z obroną Wizny. Na wzgórzu zachowały się ruiny ciężkiego schronu dowodzenia, w którym 10 września 1939 roku zginął kpt. Władysław Raginis. W ruinach znajduje się obecnie grób kpt. Raginisa i por. Stanisława Brykalskiego. Ze wzgórza rozciąga się jeden z najciekawszych widoków na dolinę Narwi i rozległe mokradła u ujścia Biebrzy.
}}

[[Plik:Góra Strękowa.jpg|thumb|Ruiny schronu kpt. Władysława Raginisa na Górze Strękowej]]

{{Listing
|type = see
|name = Schron bojowy w Kurpikach
|adres = Kurpiki
|dodatkowe informacje = Pozostałości jednego z ciężkich schronów głównej pozycji obronnej. Jest jednym z najlepiej rozpoznawalnych obiektów umożliwiających zrozumienie rozmieszczenia polskich umocnień. W okolicy znajduje się również pomnik poświęcony obrońcom Wizny.
}}

Inne pozostałości umocnień znajdują się m.in. w rejonie '''Giełczyna, Kołodziejów, Perkus, Maliszewa i Sulina-Strumiłowa'''. Ich stan zachowania jest różny. Część leży na terenach rolnych i nie należy wchodzić na prywatne pola bez zgody właściciela.

=== Przyroda i krajobraz ===

{{Listing
|type = see
|name = Dolina Narwi
|dodatkowe informacje = Wizna leży na wysokiej krawędzi rozległej doliny Narwi, niedaleko ujścia Biebrzy. Szczególnie interesujący krajobraz można oglądać podczas wiosennych wezbrań rzek, gdy znaczne obszary łąk zostają zalane. Dobrymi punktami obserwacyjnymi są Góra Zamkowa oraz okolice Góry Strękowej.
}}

* '''Ruś''' – wieś na północ od mostu na Narwi. Na wysokiej krawędzi doliny znajdują się pozostałości wczesnośredniowiecznego grodziska Ruś-Sambory, z którego roztacza się panorama terenów u zbiegu dolin Biebrzy i Narwi.
* '''Burzyn''' – jeden z najlepszych punktów widokowych na dolinę Biebrzy w tej części parku. Znajduje się tu wieża widokowa, szczególnie atrakcyjna podczas wiosennych migracji ptaków.

== Co robić ==

=== Śladami obrony Wizny ===
Dla osób zainteresowanych historią wojskowości najciekawsza jest kilkugodzinna wycieczka obejmująca:

# mural w Wiźnie,
# Górę Strękową i schron dowodzenia,
# pomnik obrońców,
# schron w Kurpikach,
# w miarę dostępności pozostałe schrony odcinka obronnego.

Na dokładne poznanie pola bitwy warto przeznaczyć pół dnia. Poszczególne obiekty są rozproszone i nie tworzą jednego zamkniętego muzeum.

=== Kajaki ===
Narew jest naturalnym szlakiem kajakowym. W Wiźnie i okolicy działają gospodarstwa agroturystyczne oferujące wynajem kajaków oraz organizację spływów.

Można kontynuować spływ Narwią w stronę Łomży lub traktować Wiznę jako punkt wypadowy do eksploracji dolnego odcinka Biebrzy.

{{Listing
|type = do
|name = Wiznaport
|adres = ul. Kombatantów 2
|telefon = +48 607 987 050
|dodatkowe informacje = Agroturystyka nad Narwią oferująca również wypożyczanie kajaków. Może służyć jako baza do spływów i wycieczek po dolinie rzeki.
}}

=== Obserwacja ptaków ===
Okolice Wizny należą do ciekawszych miejsc obserwacji ptaków wodnych i błotnych na pograniczu dolin Narwi i Biebrzy.

Wiosną warto wybrać się przede wszystkim do:
* Góry Strękowej,
* Rusi,
* Burzyna,
* Brzostowa.

Na zalanych łąkach można obserwować duże koncentracje gęsi, kaczek i ptaków siewkowych. Występują również bieliki.

=== Turystyka piesza i rowerowa ===
Z Wizny prowadzi żółty szlak turystyczny:
'''Wizna – Burzyn – Twierdza Osowiec – Goniądz''', długości około 64 km.

Trasa nadaje się również dla rowerzystów. Prowadzi skrajem doliny Biebrzy i pozwala połączyć zwiedzanie zabytków Wizny z obserwacją przyrody.

Krótszą wycieczkę można urządzić na trasie:
'''Wizna – Ruś – Góra Strękowa – Wizna'''.

== Zakupy ==
Podstawowe sklepy spożywcze znajdują się w centrum i przy DK64. Na dłuższe wycieczki w kierunku Biebrzy warto zaopatrzyć się w wodę i prowiant w Wiźnie, ponieważ w mniejszych wsiach wybór sklepów jest ograniczony.

== Gastronomia ==
Oferta gastronomiczna w samej Wiźnie jest niewielka i może zmieniać się sezonowo.

Większy lokal gastronomiczny działa w pobliskiej wsi Ruś:

{{Listing
|type = eat
|name = U Dany
|adres = Ruś 1
|telefon = +48 86 219 62 93
|dodatkowe informacje = Restauracja przy DK64, kilka kilometrów od Wizny, dogodna podczas wycieczki w kierunku Biebrzy, Burzyna lub Góry Strękowej.
}}

Większy wybór restauracji znajduje się w [[Łomża|Łomży]] i [[Tykocin]]ie.

== Noclegi ==
W Wiźnie działa kilka gospodarstw agroturystycznych. Miejscowość może być dobrą bazą dla osób planujących jednocześnie zwiedzanie pola bitwy, spływy kajakowe i obserwację przyrody.

{{Listing
|type = sleep
|name = Wiznaport
|adres = ul. Kombatantów 2
|telefon = +48 607 987 050
|dodatkowe informacje = Agroturystyka nad Narwią. Oprócz noclegów dostępne są usługi związane z turystyką kajakową.
}}

{{Listing
|type = sleep
|name = U Wileńskich
|adres = Plac Kapitana Władysława Raginisa 1
|telefon = +48 721 501 793
|dodatkowe informacje = Gospodarstwo agroturystyczne w centrum Wizny.
}}

{{Listing
|type = sleep
|name = Dom z Bala
|adres = ul. Jana Pawła II 5
|telefon = +48 513 074 733
|dodatkowe informacje = Gospodarstwo agroturystyczne położone na wzniesieniu w Wiźnie, dogodna baza do wycieczek nad Narew i Biebrzę.
}}

== Bezpieczeństwo ==
Ruiny schronów z 1939 roku nie są typowymi obiektami muzealnymi. Betonowe konstrukcje mogą mieć ostre krawędzie, głębokie szczeliny i niestabilne fragmenty. Nie należy wspinać się w niebezpiecznych miejscach ani wchodzić do trudno dostępnych części ruin.

Część pozostałości fortyfikacji znajduje się na terenach rolnych lub prywatnych. Należy korzystać z istniejących dróg i nie niszczyć upraw.

Brzegi Narwi oraz mokradła w dolinach Narwi i Biebrzy mogą być wiosną zalane. Nie należy próbować skracać drogi przez zalane łąki.

Podczas wycieczek przyrodniczych warto mieć środek przeciw komarom i kleszczom oraz mapę offline.

== Informacje turystyczne ==
{{Listing
|type = other
|name = Urząd Gminy Wizna
|adres = Plac Kapitana Władysława Raginisa 35
|telefon = +48 86 888 90 00
|url = https://wizna.pl/
|godziny = pn.–pt. 7:30–15:30
|dodatkowe informacje = Oficjalna strona gminy zawiera informacje o historii, lokalnych wydarzeniach i atrakcjach.
}}

Informacje dotyczące południowej części Biebrzańskiego Parku Narodowego, szlaków i zasad zwiedzania można znaleźć na stronach [[Biebrzański Park Narodowy|Biebrzańskiego Parku Narodowego]].

== Najbliższe okolice ==
* '''Góra Strękowa''' – ruiny schronu dowodzenia kpt. Raginisa i rozległy punkt widokowy na dolinę Narwi.
* '''Burzyn''' – wieża widokowa i panorama doliny Biebrzy.
* '''[[Biebrzański Park Narodowy]]''' – Wizna leży przy południowym krańcu najciekawszych terenów związanych z doliną Biebrzy.
* '''[[Łomża]]''' – około 25 km na zachód; historyczne centrum, katedra i Muzeum Północno-Mazowieckie.
* '''[[Tykocin]]''' – około 30 km na południowy wschód; zamek, Wielka Synagoga, zabytkowy rynek i dolina Narwi. Wiznę i Tykocin łączy autobus linii 421.
* '''Pentowo''' – Europejska Wieś Bociania niedaleko Tykocina.
* '''Osowiec-Twierdza''' – Twierdza Osowiec i centralna część Biebrzańskiego Parku Narodowego.
* '''Goniądz''' – miasteczko nad Biebrzą i baza do zwiedzania parku; końcowy punkt znakowanego szlaku rozpoczynającego się w Wiźnie.

{{Jest w|Powiat łomżyński}}
{{Geo|53.19444|22.38333}}

[[Kategoria:Województwo podlaskie]]</text>
      <sha1>n3od7bbm1sphfbgey5yik66h6m28u5d</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Mońki</title>
    <ns>0</ns>
    <id>19359</id>
    <revision>
      <id>158438</id>
      <parentid>158427</parentid>
      <timestamp>2026-08-24T16:46:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Moromar</username>
        <id>2451</id>
      </contributor>
      <origin>158438</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="14526" sha1="faszaaeq3q081zzyfa6x6qvnhwctkm1" xml:space="preserve">{{Top-banner|Dworzec kolejowy w Mońkach 1.jpg}}
{{Miasto infobox
 |nazwa            = Mońki
 |nazwa oryginalna =
 |widok            = Matki Boskiej Częstochowskiej church in Mońki.JPG
 |opis             = Kościół Matki Boskiej Częstochowskiej i św. Kazimierza
 |herb             = POL Mońki COA.svg
 |mapa             =
 |państwo          = [[Polska]]
 |region           = [[Województwo podlaskie]]
 |powierzchnia     =
 |lud              =
 |wysokość         =
 |prefiks          = (+48) 85
 |kod pocztowy     = 19-100
 |www              = https://um-monki.pl/
}}
{{Mapframe|53.4069|22.7972|zoom=14|height=400}}

'''Mońki''' – miasto powiatowe w [[Województwo podlaskie|województwie podlaskim]], około 40 km na północny zachód od [[Białystok|Białegostoku]]. Jest stosunkowo młodym ośrodkiem miejskim, którego rozwój rozpoczął się wraz z budową kolei w XIX wieku.

Samo miasto ma niewiele zabytków, ale jest dogodnym węzłem komunikacyjnym i bazą wypadową do [[Biebrzański Park Narodowy|Biebrzańskiego Parku Narodowego]], [[Goniądz]]a, Twierdzy Osowiec, [[Knyszyn]]a i południowej części doliny Biebrzy. Dla turysty szczególnie przydatna jest stacja kolejowa na trasie Białystok – Ełk.

== Charakterystyka ==
Mońki różnią się od wielu okolicznych miejscowości tym, że nie rozwinęły się jako średniowieczne lub nowożytne miasteczko. Ich powstanie i późniejszy rozwój są bezpośrednio związane z koleją.

W 1873 roku uruchomiono stację na linii kolejowej prowadzącej z Białegostoku przez Grajewo w stronę Prus Wschodnich. W sąsiedztwie stacji stopniowo powstała niewielka osada. Dodatkowe znaczenie miały położone kilka kilometrów dalej Hornostaje, gdzie stacjonował rosyjski 62. Suzdalski Pułk Piechoty.

Po odzyskaniu niepodległości miejscowość zaczęła rozwijać się szybciej. W 1920 roku powstała parafia, a w następnych latach zbudowano duży kościół i nowy dworzec kolejowy.

Przełomowym momentem było utworzenie w 1954 roku powiatu monieckiego i ulokowanie jego władz w Mońkach. Prawa miejskie miejscowość otrzymała w 1965 roku.

Współczesne Mońki są przede wszystkim lokalnym centrum administracyjnym, handlowym i usługowym. Dla podróżującego po tej części Podlasia ich największą zaletą jest dobre położenie pomiędzy Białymstokiem, [[Knyszyn]]em, [[Goniądz]]em i [[Biebrzański Park Narodowy|Biebrzańskim Parkiem Narodowym]].

== Dojazd ==

=== Pociągiem ===
Mońki leżą przy linii kolejowej '''Białystok – Ełk''' i mają bezpośrednie regionalne połączenia kolejowe z Białymstokiem, Knyszynem, Goniądzem, Osowcem, Grajewem i Ełkiem.

{{Listing
|type = go
|name = Stacja kolejowa Mońki
|lat = 53.40250
|long = 22.79667
|adres = ul. Dworcowa
|url = https://polregio.pl/
|dodatkowe informacje = Stacja położona jest bezpośrednio przy centrum miasta. Zatrzymują się tutaj pociągi REGIO na trasie Białystok – Knyszyn – Mońki – Goniądz – Osowiec – Grajewo – Ełk. Jest to bardzo wygodny sposób dotarcia do Moniek bez samochodu oraz punkt przesiadkowy przed dalszą podróżą w stronę Biebrzy.
}}

Przejazd z Białegostoku trwa około 40–50 minut, zależnie od pociągu. Rozkład podlega okresowym korektom, dlatego przed wyjazdem warto sprawdzić aktualne połączenia.

=== Autobusem ===
Mońki są jednym z głównych węzłów autobusowych powiatu monieckiego. PKS Nova obsługuje m.in. połączenia:

* '''Białystok – Mońki – Grajewo''',
* '''Białystok – Goniądz''',
* '''Mońki – Goniądz''',
* '''Mońki – Jaświły''',
* połączenia lokalne z Knyszynem, Krypnem, Jasionówką i Trzciannem.

W 2026 roku rozbudowano sieć lokalnych linii finansowanych przez samorządy powiatu. Rozkłady mogą być dostosowywane przede wszystkim do potrzeb mieszkańców i szkół, dlatego przed wycieczką należy sprawdzić aktualne godziny kursów.

=== Samochodem ===
Przez miasto przebiega '''droga krajowa nr 65''', prowadząca:

* na południowy wschód przez [[Knyszyn]] do [[Białystok|Białegostoku]],
* na północ przez Grajewo do Ełku.

Z Białegostoku jest około 40 km, z [[Goniądz]]a około 15 km, a z Osowca-Twierdzy około 25 km.

Mońki '''nie leżą przy drodze ekspresowej S61''', jak można przeczytać w niektórych zagranicznych przewodnikach.

=== Rowerem ===
Okolice Moniek są dobrym terenem do turystyki rowerowej. Szczególnie interesujące kierunki prowadzą:

* do Goniądza i Biebrzańskiego Parku Narodowego,
* do Knyszyna,
* przez Hornostaje i Downary w stronę Osowca,
* lokalnymi drogami do Krypna.

Samochodowy ruch na DK65 jest stosunkowo duży, dlatego do jazdy rekreacyjnej lepiej wybierać boczne drogi.

== Transport ==
Centrum Moniek jest zwarte i można wygodnie poruszać się pieszo. Stacja kolejowa, park miejski, sklepy, restauracje i główny kościół znajdują się w odległości kilkunastu minut spaceru.

Do dalszych atrakcji – Hornostajów, Sikor, Goniądza, Osowca i Biebrzańskiego Parku Narodowego – najlepiej dojechać pociągiem, autobusem, samochodem albo rowerem.

== Warto zobaczyć ==

{{Listing
|type = see
|name = Kościół Matki Boskiej Częstochowskiej i św. Kazimierza
|lat = 53.40455
|long = 22.78996
|adres = ul. ks. Mieczysława Małynicza 1
|telefon = +48 734 850 653
|url = https://monki.archibial.pl/
|dodatkowe informacje = Najważniejszy zabytek architektoniczny miasta. Parafię utworzono w 1920 roku, a budowę obecnego kościoła rozpoczęto w 1921 roku według projektu znanego architekta Stefana Szyllera. Świątynię konsekrowano w 1931 roku, a prace budowlane zakończono kilka lat później. Do jej budowy wykorzystano m.in. cegłę pochodzącą z rozbieranych zabudowań dawnych rosyjskich koszar w Hornostajach. Warto wejść do środka, aby zobaczyć rozbudowaną polichromię.
}}

[[Plik:Matki Boskiej Częstochowskiej church in Mońki.JPG|thumb|Kościół Matki Boskiej Częstochowskiej i św. Kazimierza]]

{{Listing
|type = see
|name = Zabytkowy dworzec kolejowy
|lat = 53.40250
|long = 22.79667
|adres = ul. Dworcowa
|dodatkowe informacje = Obecny budynek dworca powstał w latach 30. XX wieku. Reprezentuje charakterystyczny dla okresu międzywojennego styl nawiązujący do polskiego dworu. Budowę prowadzono pod nadzorem Stefana Szyllera. Sama stacja kolejowa jest znacznie starsza – powstała w 1873 roku i to właśnie wokół niej rozwinęły się współczesne Mońki.
}}

[[Plik:Dworzec kolejowy w Mońkach 1.jpg|thumb|Dworzec kolejowy]]

{{Listing
|type = see
|name = Park Miejski
|adres = al. Niepodległości
|dodatkowe informacje = Centralny teren zielony miasta z alejkami, skwerami, placami rekreacyjnymi i amfiteatrem. W parku i jego otoczeniu znajduje się kilka pomników i miejsc pamięci. Jest dobrym miejscem na odpoczynek podczas oczekiwania na pociąg lub autobus.
}}

{{Listing
|type = see
|name = Pomnik „Chwała poległym za Wolność i Ojczyznę”
|adres = Park Miejski, al. Niepodległości
|dodatkowe informacje = Jeden z głównych pomników w mieście, poświęcony poległym za wolność Polski. W jego sąsiedztwie odbywają się lokalne uroczystości patriotyczne.
}}

[[Plik:Mońki. Pomnik - Chwała poległym za Wolność i Ojczyznę.JPG|thumb|Pomnik w Parku Miejskim]]

{{Listing
|type = see
|name = Moniecka Izba Historyczna
|adres = ul. Leśna 3, Szkoła Podstawowa nr 2
|telefon = +48 85 666 05 07
|url = https://sp2monki.stronyzklasa.pl/moniecka-izba-historyczna,1185,pl
|dodatkowe informacje = Lokalna izba muzealna otwarta w 2024 roku. Gromadzi pamiątki, fotografie, dokumenty i eksponaty związane z historią miasta i powiatu, a także z wydarzeniami militarnymi regionu, m.in. Twierdzą Osowiec i obroną Wizny. Ponieważ placówka działa przy szkole, możliwość zwiedzania najlepiej wcześniej uzgodnić telefonicznie.
}}

=== Cmentarz parafialny ===
{{Listing
|type = see
|name = Cmentarz parafialny
|lat = 53.4023
|long = 22.7903
|adres = ul. ks. Mieczysława Małynicza
|dodatkowe informacje = Cmentarz założony w 1920 roku wraz z powstaniem miejscowej parafii. Zachowały się nagrobki związane z historią mieszkańców rozwijającego się w XX wieku miasta. Jest to czynna nekropolia.
}}

== Aktywny wypoczynek ==

{{Listing
|type = do
|name = Powiatowa Pływalnia w Mońkach
|adres = ul. Tysiąclecia 15B
|telefon = +48 85 716 22 05
|godziny = pn., wt., czw., pt. 9:00–20:00; śr., sob., nd. 12:00–20:00
|dodatkowe informacje = Kryta pływalnia z sześciotorowym basenem sportowym o długości 25 m, basenem rekreacyjnym, jacuzzi, zjeżdżalnią o długości 72 m, sauną i zapleczem fitness. Godziny warto sprawdzić przed wizytą.
}}

=== Rower ===
Mońki są dobrym punktem do rozpoczęcia jednodniowych wycieczek rowerowych.

Interesujące warianty to:

* '''Mońki – Goniądz – Osowiec-Twierdza''' – około 30 km w jedną stronę z możliwością powrotu pociągiem z Osowca lub Goniądza;
* '''Mońki – Hornostaje – Downary – Osowiec''' – przez tereny historycznie związane z garnizonem i Twierdzą Osowiec;
* '''Mońki – Knyszyn''' – około 15 km;
* '''Mońki – Krypno – Tykocin''' – dłuższa trasa przez spokojniejsze drogi lokalne.

=== Biebrza ===
Mońki nie leżą bezpośrednio nad Biebrzą, ale dzięki połączeniom kolejowym są wygodną bazą do jednodniowych wycieczek.

Pociągiem można w ciągu kilkunastu minut dotrzeć do:
* [[Goniądz]]a,
* Osowca.

Pozwala to przyjechać do Moniek bez samochodu, nocować w mieście, a następnie dojeżdżać na poszczególne trasy Biebrzańskiego Parku Narodowego.

== Imprezy ==
Największą cykliczną imprezą miejską są '''Dni Moniek''', organizowane latem. W programie znajdują się koncerty, zawody sportowe i wydarzenia rodzinne, odbywające się m.in. w amfiteatrze i na stadionie.

Aktualny termin i program należy sprawdzić na stronie gminy lub Monieckiego Ośrodka Kultury.

== Zakupy ==
Mońki są lokalnym centrum handlowym, dlatego w porównaniu z mniejszymi miejscowościami w okolicy mają dobrze rozwiniętą sieć sklepów.

W centrum znajdują się markety spożywcze, sklepy specjalistyczne, apteki i punkty usługowe. Miasto jest dobrym miejscem na większe zakupy przed kilkudniowym pobytem nad Biebrzą.

Region moniecki jest silnie związany z produkcją mleka i przetwórstwem spożywczym. Warto również szukać lokalnych wędlin, miodów i produktów gospodarstw z okolicy.

== Gastronomia ==
W porównaniu z niewielkimi miejscowościami nad Biebrzą Mońki mają dość dobry wybór codziennej gastronomii.

{{Listing
|type = eat
|name = U Karola
|adres = ul. Wyzwolenia 2C
|telefon = +48 506 759 942
|dodatkowe informacje = Popularna restauracja w centrum miasta oferująca dania obiadowe.
}}

{{Listing
|type = eat
|name = Gościniec Dworak
|adres = ul. Ełcka 57
|telefon = +48 85 716 57 51
|dodatkowe informacje = Restauracja przy DK65 w północnej części miasta. Dogodna dla podróżujących samochodem.
}}

{{Listing
|type = eat
|name = Gorący Trójkąt Pizza
|adres = al. Niepodległości 2A
|telefon = +48 730 647 666
|dodatkowe informacje = Pizzeria w ścisłym centrum miasta, niedaleko parku i dworca.
}}

W lokalnych restauracjach i gospodarstwach agroturystycznych w powiecie warto szukać typowych potraw podlaskich: babki ziemniaczanej, kiszki ziemniaczanej i kartaczy.

== Noclegi ==
Mońki mogą być praktyczną bazą noclegową dla osób podróżujących komunikacją publiczną – przede wszystkim ze względu na stację kolejową i połączenia z Goniądzem oraz Osowcem.

{{Listing
|type = sleep
|name = Zajazd Mońki
|adres = ul. Sportowa 1
|telefon = +48 669 444 666
|dodatkowe informacje = Obiekt noclegowy przy stadionie miejskim, kilka minut od centrum.
}}

{{Listing
|type = sleep
|name = Folwark Wiśniewscy
|adres = Hornostaje 4
|telefon = +48 507 533 524
|dodatkowe informacje = Gospodarstwo agroturystyczne kilka kilometrów od centrum Moniek, w kierunku Hornostajów.
}}

Więcej gospodarstw agroturystycznych działa w okolicznych wsiach oraz bliżej Biebrzy, szczególnie w rejonie Goniądza i Trzciannego.

== Informacja turystyczna ==
{{Listing
|type = other
|name = Starostwo Powiatowe w Mońkach
|adres = ul. Słowackiego 5A
|telefon = +48 85 727 88 00
|url = https://turystyka.monki.pl/
|dodatkowe informacje = Powiat prowadzi portal turystyczny zawierający informacje o atrakcjach, noclegach, gastronomii i szlakach w całym powiecie monieckim.
}}

Aktualne informacje miejskie publikuje również Urząd Miejski w Mońkach na stronie https://um-monki.pl/.

== Najbliższe okolice ==

=== Hornostaje ===
Wieś i osada około 4 km na północ od Moniek. Pod koniec XIX i na początku XX wieku stacjonował tutaj '''62. Suzdalski Pułk Piechoty''' armii rosyjskiej. Rozbudowany zespół koszar nie zachował się w całości, ale w terenie istnieją pozostałości związane z dawnym garnizonem.

{{Listing
|type = see
|name = Cmentarz wojskowy w Hornostajach
|adres = las w rejonie Hornostajów-Osady
|dodatkowe informacje = Dawny prawosławny cmentarz garnizonowy założony w 1869 roku. Chowano tu rosyjskich żołnierzy, w tym poległych podczas I wojny światowej. Zachowała się część mogił i nieliczne nagrobki. Cmentarz leży w lesie, jest słabo widoczny i dojście może być trudne.
}}

=== Sikory ===
W niewielkiej wsi na terenie gminy zachowały się:
* drewniany dwór z XVIII wieku,
* zabytkowy młyn wodny.

=== Krzeczkowo ===
W pobliżu wsi znajduje się '''Pisarowa Góra''' – stanowisko archeologiczne związane ze śladami wczesnego osadnictwa.

=== Gdzie dalej ===
* '''[[Goniądz]]''' – około 15 km; miasteczko nad Biebrzą i jedna z głównych baz turystycznych Biebrzańskiego Parku Narodowego.
* '''Osowiec-Twierdza''' – Twierdza Osowiec, siedziba Biebrzańskiego Parku Narodowego i początek kilku szlaków.
* '''[[Biebrzański Park Narodowy]]''' – największy park narodowy Polski, z bagnami, rozlewiskami i jednymi z najlepszych terenów obserwacji ptaków w kraju.
* '''[[Knyszyn]]''' – około 15 km; historyczne miasto związane z Zygmuntem Augustem.
* '''Krypno Kościelne''' – Sanktuarium Matki Bożej Pocieszenia.
* '''[[Tykocin]]''' – zabytkowe miasteczko nad Narwią, z zamkiem i Wielką Synagogą.
* '''Trzcianne''' – dobry punkt wyjściowy do południowej części Bagien Biebrzańskich.
* '''[[Białystok]]''' – około 40 km, bezpośrednie połączenia kolejowe i autobusowe.

{{Jest w|Powiat moniecki}}
{{Geo|53.4069|22.7972}}

[[Kategoria:Województwo podlaskie]]</text>
      <sha1>faszaaeq3q081zzyfa6x6qvnhwctkm1</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Dąbrowa Białostocka</title>
    <ns>0</ns>
    <id>19360</id>
    <revision>
      <id>158437</id>
      <parentid>158428</parentid>
      <timestamp>2026-08-24T16:46:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Moromar</username>
        <id>2451</id>
      </contributor>
      <comment>/* Gdzie dalej */</comment>
      <origin>158437</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="15028" sha1="nxsrppn3t8ruzwnp0h1twh07477nu8a" xml:space="preserve">{{Top-banner|Dąbrowa Białostocka kościół 34.jpg}}
{{Miasto infobox
 |nazwa            = Dąbrowa Białostocka
 |nazwa oryginalna =
 |widok            = Dąbrowa Białostocka kościół 34.jpg
 |opis             = Kościół św. Stanisława Biskupa i Męczennika
 |herb             = POL Dąbrowa Białostocka COA.svg
 |mapa             =
 |państwo          = [[Polska]]
 |region           = [[Województwo podlaskie]]
 |powierzchnia     = 22,64
 |lud              =
 |wysokość         =
 |prefiks          = (+48) 85
 |kod pocztowy     = 16-200
 |www              = https://www.dabrowa-bial.pl/
}}
{{Mapframe|53.65361|23.34861|zoom=14|height=400}}

'''Dąbrowa Białostocka''' – niewielkie miasto w [[Województwo podlaskie|województwie podlaskim]], w powiecie sokólskim, położone pomiędzy [[Sokółka|Sokółką]], [[Augustów|Augustowem]] i doliną Biebrzy. Jest lokalnym węzłem komunikacyjnym oraz dobrym punktem wypadowym do północnej części [[Biebrzański Park Narodowy|Biebrzańskiego Parku Narodowego]], Różanegostoku, Kamiennej Starej i Lipska.

W samym mieście najciekawsze są neogotycki kościół św. Stanisława, prawosławna cerkiew św. Jana Teologa, zabytkowa kaplica św. Michała, cmentarz żydowski i jeden z nielicznych zachowanych na Podlasiu murowanych wiatraków typu holenderskiego.

== Charakterystyka ==
Dąbrowa powstała w XVI wieku w czasie kolonizacji dawnej Puszczy Nowodworskiej. W 1558 roku była już wsią królewską. Korzystne położenie przy szlakach handlowych sprzyjało rozwojowi osady, która w XVII wieku stała się lokalnym ośrodkiem targowym.

W 1712 roku Dąbrowa była już określana jako miasto, natomiast pełne prawa miejskie otrzymała w latach 1772–1775 podczas reform dóbr królewskich prowadzonych przez Antoniego Tyzenhauza.

Przed II wojną światową miejscowość miała charakter wielokulturowy. Obok katolików i prawosławnych mieszkała tutaj liczna społeczność żydowska. Istniały dwie synagogi, szkoła żydowska i łaźnia. Podczas okupacji niemieckiej utworzono getto, a jego mieszkańców wywieziono następnie przez Suchowolę do obozu zagłady w Treblince.

Po dużych zniszczeniach wojennych Dąbrowa w 1950 roku utraciła prawa miejskie. W 1956 roku została siedzibą powiatu, a w 1965 roku odzyskała status miasta.

== Dojazd ==

=== Pociągiem ===
Dąbrowa Białostocka leży na linii kolejowej '''Białystok – Sokółka – Augustów – Suwałki''' i ma bezpośrednie regionalne połączenia kolejowe z tymi miastami.

{{Listing
|type = go
|name = Stacja kolejowa Dąbrowa Białostocka
|url = https://polregio.pl/
|dodatkowe informacje = Zatrzymują się tu pociągi REGIO kursujące na trasie Białystok – Sokółka – Dąbrowa Białostocka – Augustów – Suwałki. Jest to najwygodniejszy sposób dojazdu komunikacją publiczną. W wybranych pociągach dostępne są miejsca do przewozu rowerów. Przed podróżą należy sprawdzić aktualny rozkład.
}}

Pociąg umożliwia również łatwe wycieczki do pobliskiego '''Różanegostoku''' i '''Kamiennej Nowej'''.

=== Autobusem ===
Dąbrowa ma także połączenia autobusowe z Białymstokiem i okolicznymi miejscowościami.

{{Listing
|type = go
|name = PKS Nova – Białystok – Dąbrowa Białostocka
|url = https://pksnova.pl/
|dodatkowe informacje = Bezpośrednie połączenie autobusowe z Białegostoku, prowadzące przez Czarną Białostocką i Sokółkę. Liczba kursów jest niewielka i rozkład może się zmieniać; w praktyce kolej oferuje bardziej regularny dojazd.
}}

Funkcjonują również lokalne linie autobusowe obsługujące wsie na terenie gminy, jednak część kursów jest dostosowana przede wszystkim do potrzeb szkół i mieszkańców.

=== Samochodem ===
Dąbrowa Białostocka leży na skrzyżowaniu dróg wojewódzkich:

* '''DW670''' – prowadzącej na zachód w stronę Suchowoli, Goniądza i Osowca oraz na wschód w kierunku Nowego Dworu,
* '''DW673''' – prowadzącej na południe do Sokółki i na północ przez Szuszalewo do Lipska.

Z [[Białystok|Białegostoku]] najwygodniejszy dojazd prowadzi przez Sokółkę. Z [[Augustów|Augustowa]] można jechać przez Lipsk.

Dąbrowa Białostocka nie leży przy drodze ekspresowej S61, jak sugerują niektóre starsze zagraniczne przewodniki.

=== Rowerem ===
Okolice miasta dobrze nadają się do dłuższych wycieczek rowerowych. Ciekawe kierunki prowadzą:
* przez Różanystok i Sidrę w stronę Sokółki,
* przez Szuszalewo w stronę doliny Biebrzy,
* do Kamiennej Starej i Kamiennej Nowej,
* w kierunku Lipska i północnej części Biebrzańskiego Parku Narodowego.

Na drogach wojewódzkich ruch samochodowy może być dość duży, dlatego do rekreacyjnej jazdy warto wybierać drogi lokalne.

== Transport ==
Centrum miasta jest niewielkie i najważniejsze zabytki można zwiedzić pieszo. Kościół św. Stanisława, cerkiew, rynek i starsze dzielnice znajdują się w niewielkiej odległości od siebie.

Wiatrak i cmentarze leżą nieco dalej od ścisłego centrum, ale nadal można dojść do nich pieszo.

Do Różanegostoku, Kamiennej Starej, Szuszalewa i atrakcji Biebrzańskiego Parku Narodowego najwygodniej dojechać rowerem lub samochodem. Do Różanegostoku i Kamiennej Nowej można również dotrzeć pociągiem.

== Warto zobaczyć ==

{{Listing
|type = see
|name = Kościół św. Stanisława Biskupa i Męczennika
|lat = 53.65195
|long = 23.34715
|adres = ul. 3 Maja 28
|telefon = +48 85 712 10 73
|url = https://dabrowa.archibial.pl/
|dodatkowe informacje = Najważniejszy zabytek architektoniczny miasta. Duży neogotycki kościół wzniesiono w latach 1897–1902. Wraz z dzwonnicą, ogrodzeniem i dawnym cmentarzem przykościelnym tworzy zabytkowy zespół. Na terenie przykościelnym znajduje się również niewielka kapliczka z 1905 roku, ustawiona w miejscu ołtarza wcześniejszej drewnianej świątyni.
}}

[[Plik:Dąbrowa Białostocka kościół 34.jpg|thumb|Kościół św. Stanisława]]

{{Listing
|type = see
|name = Cerkiew św. Jana Teologa
|adres = ul. Kopernika 10
|telefon = +48 85 712 18 95
|dodatkowe informacje = Prawosławna świątynia parafialna. Budowę rozpoczęto w 1983 roku, a samodzielną parafię w Dąbrowie Białostockiej utworzono w 1985 roku. Cerkiew została konsekrowana w 1995 roku. Warto wejść do wnętrza ze względu na ikonostas; podczas nabożeństw zwiedzanie należy podporządkować funkcji religijnej świątyni.
}}

{{Listing
|type = see
|name = Cmentarz rzymskokatolicki i kaplica św. Michała Archanioła
|lat = 53.65164
|long = 23.36118
|adres = ul. Kopernika
|dodatkowe informacje = Historyczny cmentarz parafialny założony na początku XIX wieku. W jego najstarszej części zachowały się XIX-wieczne nagrobki, w tym żeliwne krzyże i kamienne obeliski. Najciekawszym obiektem jest murowana kaplica cmentarna św. Michała Archanioła z około 1825 roku.
}}

[[Plik:Podlaskie - Dąbrowa Białostocka - Dąbrowa Białostocka - Kopernika - Cmentarz - Kaplica św. Michała 20110918 02.JPG|thumb|Kaplica św. Michała]]

{{Listing
|type = see
|name = Wiatrak holenderski
|lat = 53.64665
|long = 23.35112
|adres = ul. Armii Krajowej
|dodatkowe informacje = Jeden z najbardziej charakterystycznych zabytków miasta. Murowano-kamienny wiatrak typu holenderskiego zbudowano w 1924 roku dla Jana Owsiejki według projektu przywiezionego ze Stanów Zjednoczonych. Młyn pracował do 1960 roku. Ma około 9,4 m wysokości i trzy kondygnacje. W 2025 roku obiekt został wykupiony przez gminę, która planuje jego odnowienie i wykorzystanie turystyczne. Do czasu zakończenia prac należy traktować go przede wszystkim jako obiekt do oglądania z zewnątrz.
}}

[[Plik:Wiatrak holender w Dąbrowie Białostockiej, gm. Dąbrowa Biał., pow. sokólski DSC 0241.JPG|thumb|Wiatrak holenderski]]

{{Listing
|type = see
|name = Cmentarz żydowski
|adres = ul. Jana Pawła II
|dodatkowe informacje = Zachowany cmentarz dawnej społeczności żydowskiej, założony w XIX wieku i użytkowany do okresu II wojny światowej. Zajmuje około 1,2 ha. Zachowały się fragmenty kilkuset nagrobków. Teren jest ogrodzony, a przy wejściu znajduje się upamiętnienie Żydów z Dąbrowy spoczywających na cmentarzu oraz zamordowanych podczas Zagłady.
}}

{{Listing
|type = see
|name = Historyczny układ przestrzenny miasta
|lat = 53.65361
|long = 23.34861
|adres = okolice Placu Kościuszki i ul. 3 Maja
|dodatkowe informacje = Układ przestrzenny Dąbrowy ukształtowany od XVI do XVIII wieku jest wpisany do rejestru zabytków. W centrum zachował się dawny układ ulic oraz pojedyncze starsze domy. Dzisiejszy Plac Kościuszki pełni funkcję głównego placu miejskiego.
}}

== Aktywny wypoczynek ==

=== Rower ===
Dąbrowa jest dobrym punktem rozpoczęcia wycieczek po północnej części powiatu sokólskiego i w stronę doliny Biebrzy.

Przykładowe kierunki:
* '''Dąbrowa – Różanystok – Sidra''' – trasa łącząca zabytki sakralne i krajobraz rolniczy;
* '''Dąbrowa – Kamienna Stara – Kamienna Nowa''' – wycieczka do najstarszego drewnianego kościoła w regionie i zabytkowej stacji kolejowej;
* '''Dąbrowa – Szuszalewo – Nowy Lipsk''' – w stronę bagien Biebrzy;
* '''Dąbrowa – Lipsk''' – około 15 km w jedną stronę, z możliwością dalszej jazdy w stronę Biebrzańskiego Parku Narodowego.

=== Biebrzański Park Narodowy ===
Najbliższe atrakcyjne tereny Biebrzańskiego Parku Narodowego znajdują się na zachód i północny zachód od miasta.

{{Listing
|type = do
|name = Ścieżka przyrodnicza Szuszalewo
|adres = Szuszalewo
|url = https://bbpn.gov.pl/szlaki-turystyczne/szuszalewo
|dodatkowe informacje = Krótka, około 1,6-kilometrowa pętla prowadząca przez bagna i łąki doliny Biebrzy. Znaczna część trasy biegnie drewnianą kładką. Przy początku znajduje się parking i wiata. Szczególnie interesująca wiosną, podczas wysokich stanów wody i migracji ptaków. Drewniane kładki po deszczu mogą być śliskie.
}}

Dalsze trasy biebrzańskie można znaleźć w rejonie Lipska, Nowego Lipska, Sztabina i Krasnego Boru.

== Zakupy ==
Dąbrowa Białostocka jest lokalnym centrum handlowym. W centrum znajdują się markety, sklepy spożywcze, apteki i podstawowe punkty usługowe.

Jest to dobre miejsce na uzupełnienie prowiantu przed wycieczką w stronę Biebrzy, ponieważ w mniejszych wsiach wybór sklepów jest ograniczony.

== Gastronomia ==
W centrum działa kilka niewielkich restauracji, pizzerii, barów i lokali typu fast food. Oferta jest wystarczająca na krótki pobyt, ale nieporównywalnie mniejsza niż w Białymstoku czy Augustowie.

W regionie warto szukać potraw charakterystycznych dla północnego Podlasia, m.in. kartaczy, babki i kiszki ziemniaczanej.

== Rozrywka ==
Życie wieczorne jest bardzo spokojne. Imprezy, koncerty i wydarzenia lokalne organizowane są głównie przez ośrodek kultury oraz podczas miejskich festynów.

Osoby szukające klubów i większej oferty rozrywkowej powinny wybrać [[Białystok]] lub [[Augustów]].

== Noclegi ==
Oferta noclegowa w samym mieście jest niewielka. Dostępne są pokoje prywatne i niewielkie obiekty noclegowe, natomiast znacznie ciekawszą ofertę agroturystyczną można znaleźć w okolicznych wsiach oraz bliżej Biebrzy.

Jeśli głównym celem podróży jest obserwacja przyrody i kajaki, warto rozważyć nocleg w rejonie Sztabina lub Lipska. Dąbrowa ma natomiast przewagę w postaci dobrej komunikacji kolejowej.

== Informacja turystyczna ==
{{Listing
|type = other
|name = Urząd Miejski w Dąbrowie Białostockiej
|adres = ul. Solidarności 1
|url = https://www.dabrowa-bial.pl/
|dodatkowe informacje = Oficjalna strona gminy zawiera rozbudowaną sekcję o zabytkach, miejscach pamięci i atrakcjach w mieście oraz całej gminie.
}}

Informacje o szlakach, warunkach terenowych i zasadach zwiedzania bagien należy sprawdzać bezpośrednio na stronie [[Biebrzański Park Narodowy|Biebrzańskiego Parku Narodowego]].

== Bezpieczeństwo ==
Miasto jest spokojne, a większość atrakcji znajduje się w normalnie dostępnej przestrzeni miejskiej.

Podczas wycieczek do Biebrzańskiego Parku Narodowego należy poruszać się wyłącznie po udostępnionych trasach. Kładki przez bagna mogą być bardzo śliskie po deszczu, a wiosną część terenów może być zalana.

Od późnej wiosny do jesieni w lasach, na łąkach i terenach podmokłych występują kleszcze oraz liczne komary.

== Najbliższe okolice ==

=== Różanystok ===
Jedna z najważniejszych atrakcji gminy, położona kilka kilometrów od Dąbrowy i posiadająca własny przystanek kolejowy.

* '''Sanktuarium Maryjne w Różanymstoku''' – barokowy zespół sakralny z bazyliką Ofiarowania Najświętszej Maryi Panny, wzniesioną w XVIII wieku. Jest jednym z najważniejszych miejsc pielgrzymkowych północno-wschodniego Podlasia.
* '''Dawny klasztor dominikanów''' – część historycznego zespołu klasztornego.
* '''Drapieżnik''' – monumentalny budynek wzniesiony w okresie funkcjonowania prawosławnego monasteru.
* '''Kaplica NMP Wspomożenia Wiernych''' – zbudowana na początku XX wieku przez mniszki prawosławne.
* '''Zielona Dacza''' – drewniana willa z początku XX wieku.

=== Kamienna Stara ===
{{Listing
|type = see
|name = Kościół św. Anny w Kamiennej Starej
|adres = Kamienna Stara
|dodatkowe informacje = Niewielki drewniany kościół związany z dawną rezydencją Wiesiołowskich. Świątynię ukończono około 1610 roku i jest uważana za najstarszą zachowaną drewnianą budowlę sakralną województwa podlaskiego. Wewnątrz zachowała się kamienna chrzcielnica z datą 1609. Przy kościele znajduje się grób pochodzącego z Kamiennej Starej gen. Nikodema Sulika i jego żony.
}}

=== Kamienna Nowa ===
* '''Zabytkowy dworzec kolejowy''' – murowany budynek z drugiej połowy XIX wieku, wpisany do rejestru zabytków.
* W okolicy zachowały się również fragmenty radzieckich umocnień tzw. '''Linii Mołotowa'''.

=== Jaczno ===
* '''Cerkiew cmentarna Świętych Niewiast Niosących Wonności''' – drewniana kaplica z XIX wieku zbudowana częściowo z materiału ze starszej świątyni; jeden z cenniejszych zabytków prawosławnych gminy.

=== Gdzie dalej ===
* '''[[Lipsk]]''' – niewielkie miasto położone blisko Biebrzańskiego Parku Narodowego.
* '''[[Biebrzański Park Narodowy]]''' – bagna, torfowiska, kładki i doskonałe miejsca do obserwacji ptaków.
* '''Sztabin''' – baza do spływów kajakowych Biebrzą.
* '''[[Suchowola]]''' – miasto na historycznym szlaku pomiędzy Białymstokiem i Augustowem.
* '''[[Sokółka]]''' – około 30 km na południe; ważny węzeł komunikacyjny i ośrodek wielokulturowego pogranicza.
* '''[[Augustów]]''' – około 40 km na północ; jeziora, Kanał Augustowski i rozbudowana baza turystyczna.
* '''[[Białystok]]''' – bezpośrednie połączenia kolejowe i autobusowe.

{{Jest w|Powiat sokólski}}
{{Geo|53.65361|23.34861}}

[[Kategoria:Województwo podlaskie]]</text>
      <sha1>nxsrppn3t8ruzwnp0h1twh07477nu8a</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Michałowo</title>
    <ns>0</ns>
    <id>19361</id>
    <revision>
      <id>158436</id>
      <parentid>158430</parentid>
      <timestamp>2026-08-24T16:45:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Moromar</username>
        <id>2451</id>
      </contributor>
      <origin>158436</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="17390" sha1="k9hfrvvf2egztasbmz1b0gm0en259mg" xml:space="preserve">{{Top-banner|SM Michałowo Cerkiew św Mikołaja 2020 (7).jpg}}
{{Miasto infobox
 |nazwa            = Michałowo
 |nazwa oryginalna =
 |widok            = SM Michałowo Cerkiew św Mikołaja 2020 (7).jpg
 |opis             = Cerkiew św. Mikołaja
 |herb             = POL Michałowo COA.svg
 |mapa             = Michałowo location map.svg
 |państwo          = [[Polska]]
 |region           = [[Województwo podlaskie]]
 |powierzchnia     =
 |lud              =
 |wysokość         =
 |prefiks          = (+48) 85
 |kod pocztowy     = 16-050
 |www              = https://michalowo.eu/
}}
{{Mapframe|53.03683|23.60444|zoom=15|height=400}}

'''Michałowo''' – niewielkie miasto w [[Województwo podlaskie|województwie podlaskim]], około 35 km na wschód od [[Białystok|Białegostoku]], nad górnym biegiem rzeki Supraśl. Leży pomiędzy [[Puszcza Knyszyńska|Puszczą Knyszyńską]] a doliną Narwi i Zbiornikiem Siemianówka.

Samo Michałowo można zwiedzić w kilka godzin. Najciekawsze są drewniana cerkiew św. Mikołaja z wartościową polichromią, neogotycki kościół Opatrzności Bożej, XIX-wieczny układ urbanistyczny oraz Pracownia Filmu, Dźwięku i Fotografii „Niezbudka”. Miasto jest także dobrą bazą wypadową do mniej znanych atrakcji wschodniego Podlasia: Topolan, Hieronimowa, Nowej Woli, rezerwatu Gorbacz, Zalewu Siemianówka i Jałówki.

== Charakterystyka ==
Michałowo wyrosło z dawnej osady Niezbudka. Nazwa Michałowo funkcjonuje od 1832 roku i pochodzi od Seweryna Michałowskiego, właściciela miejscowych dóbr.

W XIX i na początku XX wieku miejscowość była ważnym lokalnym ośrodkiem przemysłu włókienniczego. Osiedlali się tu m.in. polscy, niemieccy, żydowscy, rosyjscy i białoruscy mieszkańcy. Przed I wojną światową działało w miejscowości kilkadziesiąt zakładów przemysłowych i rzemieślniczych.

Rozwój przemysłu załamał się podczas I wojny światowej, kiedy część wyposażenia zakładów została ewakuowana w głąb Rosji. Pamiątką po dawnym wielokulturowym Michałowie są katolicki kościół, prawosławna cerkiew, cmentarz żydowski oraz materiały zgromadzone w Pracowni „Niezbudka”. Nie zachowały się dawna synagoga ani kościół ewangelicki.

Podczas okupacji niemieckiej utworzono w Michałowie getto, zlikwidowane w listopadzie 1942 roku. Jego mieszkańców deportowano przez Białystok do obozu zagłady w Treblince.

Michałowo uzyskało obecny status miasta 1 stycznia 2009 roku.

== Dojazd ==

=== Pociągiem ===
'''Michałowo nie ma stacji kolejowej.''' Informacja występująca w niemieckiej wersji Wikipodróży jest błędna.

Najważniejszym węzłem kolejowym dla podróżujących z dalszych części Polski jest [[Białystok]].

W sezonie turystycznym uruchamiane są weekendowe pociągi z Białegostoku do '''Walił''' na linii kolejowej nr 37. Waliły znajdują się jednak poza Michałowem i dalszy dojazd wymaga roweru, samochodu lub innego transportu. Przed podróżą należy sprawdzić, czy sezonowe połączenie aktualnie kursuje.

=== Autobusem ===
Michałowo ma bezpośrednie połączenia autobusowe z [[Białystok|Białymstokiem]].

{{Listing
|type = go
|name = Voyager Trans
|url = https://voyagertrans.bialystok.pl/
|dodatkowe informacje = Regularna linia Białystok – Gródek przez Michałowo. W dni robocze kursuje kilka autobusów dziennie, połączenia działają również w weekendy. Przystanki pośrednie przewoźnika są przystankami na żądanie, dlatego warto zasygnalizować kierowcy zamiar wysiadania.
}}

{{Listing
|type = go
|name = PKS Nova
|url = https://pksnova.pl/
|dodatkowe informacje = Obsługuje bezpośrednie połączenia Białystok – Michałowo. Liczba kursów jest mniejsza niż w przypadku części tras aglomeracyjnych, dlatego przed podróżą należy sprawdzić aktualny rozkład.
}}

Autobusy są podstawowym środkiem transportu publicznego dla osób chcących odwiedzić Michałowo bez samochodu.

=== Samochodem ===
Przez Michałowo przebiega '''droga wojewódzka nr 686''', prowadząca od rejonu DK65 przez Michałowo, Nową Wolę i Juszkowy Gród do Jałówki.

Z Białegostoku można dojechać w około 35–40 km, zależnie od wybranej trasy.

Michałowo '''nie leży w pobliżu drogi ekspresowej S61''', jak błędnie podaje niemiecki Wikivoyage.

=== Rowerem ===
Michałowo jest dobrym punktem wypadowym na dłuższe wycieczki rowerowe po południowo-wschodniej części powiatu białostockiego.

Można stąd jechać m.in. w stronę:
* Topolan i Puszczy Knyszyńskiej,
* Nowej Woli i rezerwatu Gorbacz,
* Bondar i Zalewu Siemianówka,
* Jałówki,
* [[Gródek|Gródka]] i Królowego Mostu.

Przez teren gminy prowadzi również [[Green Velo]] oraz lokalne znakowane szlaki rowerowe.

== Transport ==
Centrum Michałowa jest niewielkie. Cerkiew, kościół, Pracownia „Niezbudka”, park i zalew znajdują się w odległości pozwalającej na zwiedzanie pieszo.

Do atrakcji poza miastem – szczególnie rezerwatu Gorbacz, Zalewu Siemianówka, Topolan i Jałówki – najwygodniej dojechać samochodem lub rowerem.

== Warto zobaczyć ==

{{Listing
|type = see
|name = Cerkiew św. Mikołaja
|lat = 53.03261
|long = 23.60828
|adres = ul. Młynowa 10B
|dodatkowe informacje = Najcenniejszy zabytek Michałowa. Drewnianą cerkiew wzniesiono w latach 1906–1908. Budynek ma malowniczą, rozczłonkowaną bryłę z kilkoma wieżyczkami zwieńczonymi kopułami. Szczególnie wartościowe jest wnętrze z monumentalną polichromią ornamentalno-figuralną wykonaną w latach 1954–1955 według projektu Adama Stalony-Dobrzańskiego. Nowsze badania przypisują całość projektu i realizacji właśnie jemu; często powtarzana informacja o współautorstwie Jerzego Nowosielskiego jest kwestionowana. Cerkiew jest czynną świątynią – podczas nabożeństw zwiedzanie należy podporządkować funkcji religijnej obiektu.
}}

[[Plik:SM Michałowo Cerkiew św Mikołaja 2020 (7).jpg|thumb|Cerkiew św. Mikołaja]]

{{Listing
|type = see
|name = Kościół Opatrzności Bożej
|lat = 53.03733
|long = 23.61369
|adres = ul. Żwirki i Wigury 49
|telefon = +48 791 092 106
|url = https://michalowo.archibial.pl/
|dodatkowe informacje = Neogotycki kościół rzymskokatolicki wzniesiony w latach 1910–1916. Wraz z otoczeniem stanowi jeden z dwóch najważniejszych zabytków sakralnych miasta. Świątynia jest wpisana do rejestru zabytków.
}}

[[Plik:Michałowo - Church of Providence 01.jpg|thumb|Kościół Opatrzności Bożej]]

{{Listing
|type = see
|name = Pracownia Filmu, Dźwięku i Fotografii „Niezbudka”
|adres = ul. Fabryczna 33
|telefon = +48 85 663 16 33
|url = https://pracownia.michalowo.pl/
|godziny = pn. 13:00–18:00, śr. 13:00–18:00, pt. 14:00–19:00, nd. 13:00–18:00
|dodatkowe informacje = Jedna z najciekawszych atrakcji miasta. Łączy funkcje archiwum społecznego, muzeum, galerii i pracowni edukacyjnej. Zbiory obejmują około 30 tys. fotografii, pocztówek, dokumentów, map i innych materiałów, przede wszystkim związanych z historią Michałowa oraz wielokulturowym pograniczem. Wystawy dotyczą m.in. dawnego Michałowa, miejscowych Żydów, historii pałacu w Hieronimowie, Tatarów oraz przedwojennego Białegostoku, Grodna i Wilna.
}}

{{Listing
|type = see
|name = Historyczny układ urbanistyczny
|lat = 53.03683
|long = 23.60444
|adres = centrum Michałowa
|dodatkowe informacje = Regularny układ ulic wykształcony w okresie rozwoju przemysłowej osady w latach 30. XIX wieku. Ochroną konserwatorską objęto historyczne rozplanowanie przestrzenne centrum. W bocznych ulicach zachowały się pojedyncze starsze drewniane domy.
}}

{{Listing
|type = see
|name = Plac 11 Listopada
|adres = Plac 11 Listopada
|dodatkowe informacje = Jeden z głównych terenów zielonych w centrum. Znajduje się tu pomnik poświęcony walczącym o wolność ojczyzny oraz miejsce organizacji lokalnych uroczystości.
}}

[[Plik:Podlaskie - Michalowo - Michalowo - 11 Listopada sq. - monument.JPG|thumb|Pomnik na Placu 11 Listopada]]

{{Listing
|type = see
|name = Cmentarz żydowski w Michałowie
|lat = 53.04528
|long = 23.57306
|adres = las na zachód od miasta, przy DW686, administracyjnie Pieńki
|dodatkowe informacje = Cmentarz założony prawdopodobnie w XIX wieku, będący jednym z najważniejszych śladów dawnej społeczności żydowskiej Michałowa. Na około trzyhektarowym zalesionym terenie zachowało się około 30 macew i fragmentów nagrobków. Nekropolia znajduje się kilkaset metrów od zabudowy miasta, w lesie po północnej stronie drogi do Białegostoku. Przy drodze ustawiono oznaczenie prowadzące do cmentarza.
}}

== Aktywny wypoczynek ==

=== Zalew w Michałowie ===
{{Listing
|type = do
|name = Zalew i miejsce do kąpieli „Na Fali”
|lat = 53.03571
|long = 23.60002
|adres = okolice ul. Gródeckiej
|url = https://mosir.michalowo.eu/
|dodatkowe informacje = Niewielki zbiornik małej retencji w zachodniej części miasta. Przy zalewie znajduje się miejsce sezonowo wykorzystywane do kąpieli, plaża, plac zabaw, siłownia plenerowa i infrastruktura rekreacyjna. Jakość wody jest w sezonie kontrolowana przez inspekcję sanitarną. Przed kąpielą należy sprawdzić aktualny komunikat MOSiR.
}}

[[Plik:Podlaskie - Michalowo - Michalowo - Grodecka - reservoir.JPG|thumb|Zalew w Michałowie]]

=== Pływalnia ===
{{Listing
|type = do
|name = Kryta Pływalnia „Na Fali”
|adres = ul. Sienkiewicza 21A
|telefon = +48 85 718 94 24
|url = https://mosir.michalowo.eu/
|godziny = codziennie 12:00–20:00
|dodatkowe informacje = Kryta pływalnia Miejskiego Ośrodka Sportu i Rekreacji. Na miejscu działa również siłownia. Aktualny cennik i ewentualne zmiany godzin należy sprawdzić na stronie MOSiR.
}}

=== Rower ===
Przez gminę prowadzi rozbudowana sieć tras nadających się do turystyki rowerowej.

Jedną z ciekawszych dłuższych wycieczek jest trasa:
'''Michałowo – Nowa Wola – rezerwat Gorbacz – Juszkowy Gród – Bondary – Zalew Siemianówka – Jałówka'''.

Można również pojechać na północ:
'''Michałowo – Hieronimowo – Topolany – Sokole – Waliły – [[Gródek]]'''.

Część lokalnych dróg jest asfaltowa, ale na trasach leśnych i prowadzących do rezerwatów występują odcinki szutrowe i gruntowe. Najbardziej uniwersalny będzie rower trekkingowy, gravelowy lub górski.

=== Turystyka piesza ===
Przez teren gminy prowadzi około 67-kilometrowy zielony szlak pieszy '''Narewka – Waliły Stacja''', łączący okolice Puszczy Białowieskiej z Puszczą Knyszyńską i biegnący w pobliżu Zalewu Siemianówka.

Inny ciekawy kierunek stanowi '''Szlak Prawosławnych Świątyń''', prowadzący przez miejscowości z zachowanymi drewnianymi cerkwiami.

== Zakupy ==
Michałowo jest lokalnym centrum handlowym dla wschodniej części powiatu białostockiego. W mieście znajdują się markety spożywcze, apteki i podstawowe sklepy.

Przed wycieczką do rezerwatu Gorbacz, Jałówki lub nad Zalew Siemianówka warto zaopatrzyć się w Michałowie w wodę i prowiant, ponieważ w mniejszych wsiach liczba sklepów jest ograniczona.

== Gastronomia ==
{{Listing
|type = eat
|name = Gospoda Michałowo
|adres = ul. Białostocka 20
|telefon = +48 85 718 99 55
|godziny = codziennie 11:00–19:00
|dodatkowe informacje = Restauracja przy głównej ulicy miasta. Dania obiadowe i popularna kuchnia polska. Godziny mogą ulec zmianie.
}}

W sezonie letnim punkty gastronomiczne działają również przy popularnych terenach wypoczynkowych nad Zalewem Siemianówka.

== Noclegi ==
{{Listing
|type = sleep
|name = Zajazd Michałowo
|adres = ul. Białostocka 20A
|telefon = +48 85 717 92 11
|dodatkowe informacje = Zajazd w mieście, dogodny dla osób podróżujących samochodem i planujących wycieczki po gminie.
}}

W gminie działa również wiele gospodarstw agroturystycznych i domków, szczególnie w okolicach Zalewu Siemianówka, Bondar, Rudni i Jałówki.

== Kultura ==
Michałowo leży na obszarze o silnych tradycjach polskich, białoruskich, prawosławnych, katolickich i żydowskich. Lokalne wydarzenia często odwołują się do wielokulturowości pogranicza.

Gminny Ośrodek Kultury prowadzi zespoły muzyczne, wokalne i folklorystyczne oraz organizuje koncerty, festyny i wydarzenia w Michałowie i okolicznych wsiach. Przed podróżą warto sprawdzić bieżący kalendarz imprez.

== Bezpieczeństwo ==
Samo Michałowo znajduje się kilkadziesiąt kilometrów od granicy i nie obowiązują w nim ograniczenia związane ze strefą nadgraniczną.

Inaczej wygląda sytuacja podczas wycieczek w stronę '''Jałówki, Mostowlan i innych miejscowości przy granicy z Białorusią'''. Na części terenów przygranicznych może obowiązywać czasowy zakaz przebywania. Przed podróżą należy sprawdzić aktualną mapę strefy buforowej publikowaną przez Straż Graniczną.

Na całej granicy z Białorusią obowiązuje ponadto zakaz przebywania w 15-metrowym pasie drogi granicznej. Nie należy podchodzić do bariery granicznej ani wjeżdżać na oznakowane drogi objęte zakazem.

W lasach i na terenach podmokłych występują kleszcze i liczne komary. Na dłuższe wycieczki warto pobrać mapę offline.

== Najbliższe okolice ==

=== Topolany ===
Wieś kilka kilometrów na północny zachód od Michałowa.

{{Listing
|type = see
|name = Cerkiew Przemienienia Pańskiego w Topolanach
|adres = Topolany
|dodatkowe informacje = Drewniana cerkiew pochodząca prawdopodobnie z przełomu XVII i XVIII wieku. Jest najstarszym zachowanym obiektem sakralnym na terenie gminy Michałowo i jednym z ważniejszych punktów Szlaku Prawosławnych Świątyń.
}}

=== Hieronimowo ===
{{Listing
|type = see
|name = Pozostałości zespołu dworsko-parkowego w Hieronimowie
|adres = Hieronimowo
|dodatkowe informacje = Pozostałości dawnego założenia dworskiego z XVIII i XIX wieku. Zachował się przede wszystkim historyczny park oraz ruiny i ślady zabudowy. Miejsce można połączyć z wycieczką do Topolan.
}}

=== Nowa Wola ===
{{Listing
|type = see
|name = Cerkiew św. Jana Chrzciciela
|adres = Nowa Wola
|dodatkowe informacje = Charakterystyczna drewniana cerkiew prawosławna z początku XX wieku. Na miejscowym cmentarzu znajduje się również starsza kaplica prawosławna.
}}

=== Rezerwat Gorbacz ===
{{Listing
|type = see
|name = Rezerwat przyrody Gorbacz
|adres = okolice Gorbaczy
|dodatkowe informacje = Rezerwat torfowiskowy chroniący jezioro Gorbacz oraz otaczające je torfowiska wysokie, przejściowe i niskie. Występuje tu m.in. bardzo rzadka chamedafne północna. Obszar jest cenny przyrodniczo i miejscami trudny terenowo; należy respektować przebieg udostępnionych dróg i ograniczenia wynikające z ochrony rezerwatowej.
}}

=== Zalew Siemianówka ===
Jedna z największych atrakcji całej gminy, położona około 20 km od Michałowa.

{{Listing
|type = do
|name = Plaża i przystań w Rudni nad Zalewem Siemianówka
|adres = Rudnia
|dodatkowe informacje = Rozbudowany teren wypoczynkowy nad jednym z największych sztucznych zbiorników wodnych w Polsce. Dostępne są plaża, pomosty, infrastruktura żeglarska i miejsca dla kamperów oraz namiotów. Zalew jest popularny wśród żeglarzy, wędkarzy i obserwatorów ptaków.
}}

Zbiornik jest szczególnie interesujący dla obserwatorów ptaków. Rozległe trzcinowiska, płycizny i otwarte lustro wody przyciągają liczne gatunki wodne i błotne.

=== Jałówka ===
Historyczna miejscowość przy granicy z Białorusią, dawniej posiadająca prawa miejskie.

{{Listing
|type = see
|name = Ruiny kościoła św. Antoniego Padewskiego
|lat = 53.00650
|long = 23.91219
|adres = ul. Leśna, Jałówka
|dodatkowe informacje = Monumentalne ruiny neogotyckiego kościoła wzniesionego w latach 1910–1915 i zniszczonego przez wojska niemieckie w 1944 roku. Zachowane ceglane ściany i wieża tworzą jeden z najbardziej malowniczych zabytków wschodniej części województwa.
}}

[[Plik:Ruiny kościoła św. Antoniego, Jałówka.jpg|thumb|Ruiny kościoła św. Antoniego w Jałówce]]

W Jałówce warto zobaczyć także cerkiew Podwyższenia Krzyża Pańskiego z charakterystyczną dzwonnicą oraz cmentarze katolicki, prawosławny i żydowski.

Ze względu na bezpośrednie sąsiedztwo granicy przed wyjazdem trzeba sprawdzić aktualny zasięg strefy buforowej.

=== Gdzie dalej ===
* '''[[Gródek]]''' – miasteczko na północ od Michałowa, ważny ośrodek kultury białoruskiej i prawosławnej.
* '''[[Puszcza Knyszyńska]]''' – rozległy kompleks leśny na północ i zachód od gminy.
* '''[[Królowy Most]]''' – cerkiew, kaplica i węzeł szlaków w południowej części puszczy.
* '''[[Kruszyniany]]''' – drewniany meczet, mizar i kultura Tatarów polskich.
* '''[[Narewka]]''' – baza do zwiedzania północnej części Puszczy Białowieskiej i okolic Zalewu Siemianówka.
* '''[[Białystok]]''' – około 35 km; główny węzeł komunikacyjny regionu.

== Informacja turystyczna ==
{{Listing
|type = other
|name = Urząd Miejski w Michałowie
|adres = ul. Białostocka 11
|telefon = +48 85 713 17 73
|url = https://michalowo.eu/
|godziny = pn.–pt. 7:15–15:15
|dodatkowe informacje = Oficjalny serwis gminy publikuje informacje o wydarzeniach, atrakcjach, szlakach i komunikacji.
}}

{{Jest w|Powiat białostocki}}
{{Geo|53.03683|23.60444}}

[[Kategoria:Województwo podlaskie]]</text>
      <sha1>k9hfrvvf2egztasbmz1b0gm0en259mg</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>158459</id>
      <parentid>158436</parentid>
      <timestamp>2026-08-25T09:03:50Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>KrzysztofPoplawski</username>
        <id>4279</id>
      </contributor>
      <origin>158459</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="17425" sha1="7n452c23lwtgamjm1qq3lfee2lyf2bk" xml:space="preserve">{{Top-banner|SM Michałowo Cerkiew św Mikołaja 2020 (7).jpg}}
{{Miasto infobox
 |nazwa            = Michałowo
 |nazwa oryginalna =
 |widok            = SM Michałowo Cerkiew św Mikołaja 2020 (7).jpg
 |opis             = Cerkiew św. Mikołaja
 |herb             = POL Michałowo COA.svg
 |mapa             = Michałowo location map.svg
 |państwo          = [[Polska]]
 |region           = [[Województwo podlaskie]]
 |powierzchnia     =
 |lud              =
 |wysokość         =
 |prefiks          = (+48) 85
 |kod pocztowy     = 16-050
 |www              = https://michalowo.eu/
}}
{{Mapframe|53.03683|23.60444|zoom=15|height=400}}

'''Michałowo''' – niewielkie miasto w [[Województwo podlaskie|województwie podlaskim]], około 35 km na wschód od [[Białystok|Białegostoku]], nad górnym biegiem rzeki Supraśl. Leży pomiędzy [[Puszcza Knyszyńska|Puszczą Knyszyńską]] a doliną Narwi i Zbiornikiem Siemianówka.

Samo Michałowo można zwiedzić w kilka godzin. Najciekawsze są drewniana cerkiew św. Mikołaja z wartościową polichromią, neogotycki kościół Opatrzności Bożej, XIX-wieczny układ urbanistyczny oraz Pracownia Filmu, Dźwięku i Fotografii „Niezbudka”. Miasto jest także dobrą bazą wypadową do mniej znanych atrakcji wschodniego Podlasia: Topolan, Hieronimowa, Nowej Woli, rezerwatu Gorbacz, Zalewu Siemianówka i Jałówki.

== Charakterystyka ==
Michałowo wyrosło z dawnej osady Niezbudka. Nazwa Michałowo funkcjonuje od 1832 roku i pochodzi od Seweryna Michałowskiego, właściciela miejscowych dóbr.

W XIX i na początku XX wieku miejscowość była ważnym lokalnym ośrodkiem przemysłu włókienniczego. Osiedlali się tu m.in. polscy, niemieccy, żydowscy, rosyjscy i białoruscy mieszkańcy. Przed I wojną światową działało w miejscowości kilkadziesiąt zakładów przemysłowych i rzemieślniczych.

Rozwój przemysłu załamał się podczas I wojny światowej, kiedy część wyposażenia zakładów została ewakuowana w głąb Rosji. Pamiątką po dawnym wielokulturowym Michałowie są katolicki kościół, prawosławna cerkiew, cmentarz żydowski oraz materiały zgromadzone w Pracowni „Niezbudka”. Nie zachowały się dawna synagoga ani kościół ewangelicki.

Podczas okupacji niemieckiej utworzono w Michałowie getto, zlikwidowane w listopadzie 1942 roku. Jego mieszkańców deportowano przez Białystok do obozu zagłady w Treblince.

Michałowo uzyskało obecny status miasta 1 stycznia 2009 roku.

== Dojazd ==

=== Pociągiem ===
'''Michałowo nie ma stacji kolejowej.''' Informacja występująca w niemieckiej wersji Wikipodróży jest błędna.

Najważniejszym węzłem kolejowym dla podróżujących z dalszych części Polski jest [[Białystok]].

W sezonie turystycznym uruchamiane są weekendowe pociągi z Białegostoku do '''Walił''' na linii kolejowej nr 37. Waliły znajdują się jednak poza Michałowem i dalszy dojazd wymaga roweru, samochodu lub innego transportu. Przed podróżą należy sprawdzić, czy sezonowe połączenie aktualnie kursuje.

=== Autobusem ===
Michałowo ma bezpośrednie połączenia autobusowe z [[Białystok|Białymstokiem]].

{{Listing
|type = go
|name = Voyager Trans
|url = https://voyagertrans.bialystok.pl/
|dodatkowe informacje = Regularna linia Białystok – Gródek przez Michałowo. W dni robocze kursuje kilka autobusów dziennie, połączenia działają również w weekendy. Przystanki pośrednie przewoźnika są przystankami na żądanie, dlatego warto zasygnalizować kierowcy zamiar wysiadania.
}}

{{Listing
|type = go
|name = PKS Nova
|url = https://pksnova.pl/
|dodatkowe informacje = Obsługuje bezpośrednie połączenia Białystok – Michałowo. Liczba kursów jest mniejsza niż w przypadku części tras aglomeracyjnych, dlatego przed podróżą należy sprawdzić aktualny rozkład.
}}

Autobusy są podstawowym środkiem transportu publicznego dla osób chcących odwiedzić Michałowo bez samochodu.

=== Samochodem ===
Przez Michałowo przebiega '''droga wojewódzka nr 686''', prowadząca od rejonu DK65 przez Michałowo, Nową Wolę i Juszkowy Gród do Jałówki.

Z Białegostoku można dojechać w około 35–40 km, zależnie od wybranej trasy.

Michałowo '''nie leży w pobliżu drogi ekspresowej S61''', jak błędnie podaje niemiecki Wikivoyage.

=== Rowerem ===
Michałowo jest dobrym punktem wypadowym na dłuższe wycieczki rowerowe po południowo-wschodniej części powiatu białostockiego.

Można stąd jechać m.in. w stronę:
* Topolan i Puszczy Knyszyńskiej,
* Nowej Woli i rezerwatu Gorbacz,
* Bondar i Zalewu Siemianówka,
* Jałówki,
* [[Gródek|Gródka]] i Królowego Mostu.

Przez teren gminy prowadzi również [[Wschodni Szlak Rowerowy Green Velo|Green Velo]] oraz lokalne znakowane szlaki rowerowe.

== Transport ==
Centrum Michałowa jest niewielkie. Cerkiew, kościół, Pracownia „Niezbudka”, park i zalew znajdują się w odległości pozwalającej na zwiedzanie pieszo.

Do atrakcji poza miastem – szczególnie rezerwatu Gorbacz, Zalewu Siemianówka, Topolan i Jałówki – najwygodniej dojechać samochodem lub rowerem.

== Warto zobaczyć ==

{{Listing
|type = see
|name = Cerkiew św. Mikołaja
|lat = 53.03261
|long = 23.60828
|adres = ul. Młynowa 10B
|dodatkowe informacje = Najcenniejszy zabytek Michałowa. Drewnianą cerkiew wzniesiono w latach 1906–1908. Budynek ma malowniczą, rozczłonkowaną bryłę z kilkoma wieżyczkami zwieńczonymi kopułami. Szczególnie wartościowe jest wnętrze z monumentalną polichromią ornamentalno-figuralną wykonaną w latach 1954–1955 według projektu Adama Stalony-Dobrzańskiego. Nowsze badania przypisują całość projektu i realizacji właśnie jemu; często powtarzana informacja o współautorstwie Jerzego Nowosielskiego jest kwestionowana. Cerkiew jest czynną świątynią – podczas nabożeństw zwiedzanie należy podporządkować funkcji religijnej obiektu.
}}

[[Plik:SM Michałowo Cerkiew św Mikołaja 2020 (7).jpg|thumb|Cerkiew św. Mikołaja]]

{{Listing
|type = see
|name = Kościół Opatrzności Bożej
|lat = 53.03733
|long = 23.61369
|adres = ul. Żwirki i Wigury 49
|telefon = +48 791 092 106
|url = https://michalowo.archibial.pl/
|dodatkowe informacje = Neogotycki kościół rzymskokatolicki wzniesiony w latach 1910–1916. Wraz z otoczeniem stanowi jeden z dwóch najważniejszych zabytków sakralnych miasta. Świątynia jest wpisana do rejestru zabytków.
}}

[[Plik:Michałowo - Church of Providence 01.jpg|thumb|Kościół Opatrzności Bożej]]

{{Listing
|type = see
|name = Pracownia Filmu, Dźwięku i Fotografii „Niezbudka”
|adres = ul. Fabryczna 33
|telefon = +48 85 663 16 33
|url = https://pracownia.michalowo.pl/
|godziny = pn. 13:00–18:00, śr. 13:00–18:00, pt. 14:00–19:00, nd. 13:00–18:00
|dodatkowe informacje = Jedna z najciekawszych atrakcji miasta. Łączy funkcje archiwum społecznego, muzeum, galerii i pracowni edukacyjnej. Zbiory obejmują około 30 tys. fotografii, pocztówek, dokumentów, map i innych materiałów, przede wszystkim związanych z historią Michałowa oraz wielokulturowym pograniczem. Wystawy dotyczą m.in. dawnego Michałowa, miejscowych Żydów, historii pałacu w Hieronimowie, Tatarów oraz przedwojennego Białegostoku, Grodna i Wilna.
}}

{{Listing
|type = see
|name = Historyczny układ urbanistyczny
|lat = 53.03683
|long = 23.60444
|adres = centrum Michałowa
|dodatkowe informacje = Regularny układ ulic wykształcony w okresie rozwoju przemysłowej osady w latach 30. XIX wieku. Ochroną konserwatorską objęto historyczne rozplanowanie przestrzenne centrum. W bocznych ulicach zachowały się pojedyncze starsze drewniane domy.
}}

{{Listing
|type = see
|name = Plac 11 Listopada
|adres = Plac 11 Listopada
|dodatkowe informacje = Jeden z głównych terenów zielonych w centrum. Znajduje się tu pomnik poświęcony walczącym o wolność ojczyzny oraz miejsce organizacji lokalnych uroczystości.
}}

[[Plik:Podlaskie - Michalowo - Michalowo - 11 Listopada sq. - monument.JPG|thumb|Pomnik na Placu 11 Listopada]]

{{Listing
|type = see
|name = Cmentarz żydowski w Michałowie
|lat = 53.04528
|long = 23.57306
|adres = las na zachód od miasta, przy DW686, administracyjnie Pieńki
|dodatkowe informacje = Cmentarz założony prawdopodobnie w XIX wieku, będący jednym z najważniejszych śladów dawnej społeczności żydowskiej Michałowa. Na około trzyhektarowym zalesionym terenie zachowało się około 30 macew i fragmentów nagrobków. Nekropolia znajduje się kilkaset metrów od zabudowy miasta, w lesie po północnej stronie drogi do Białegostoku. Przy drodze ustawiono oznaczenie prowadzące do cmentarza.
}}

== Aktywny wypoczynek ==

=== Zalew w Michałowie ===
{{Listing
|type = do
|name = Zalew i miejsce do kąpieli „Na Fali”
|lat = 53.03571
|long = 23.60002
|adres = okolice ul. Gródeckiej
|url = https://mosir.michalowo.eu/
|dodatkowe informacje = Niewielki zbiornik małej retencji w zachodniej części miasta. Przy zalewie znajduje się miejsce sezonowo wykorzystywane do kąpieli, plaża, plac zabaw, siłownia plenerowa i infrastruktura rekreacyjna. Jakość wody jest w sezonie kontrolowana przez inspekcję sanitarną. Przed kąpielą należy sprawdzić aktualny komunikat MOSiR.
}}

[[Plik:Podlaskie - Michalowo - Michalowo - Grodecka - reservoir.JPG|thumb|Zalew w Michałowie]]

=== Pływalnia ===
{{Listing
|type = do
|name = Kryta Pływalnia „Na Fali”
|adres = ul. Sienkiewicza 21A
|telefon = +48 85 718 94 24
|url = https://mosir.michalowo.eu/
|godziny = codziennie 12:00–20:00
|dodatkowe informacje = Kryta pływalnia Miejskiego Ośrodka Sportu i Rekreacji. Na miejscu działa również siłownia. Aktualny cennik i ewentualne zmiany godzin należy sprawdzić na stronie MOSiR.
}}

=== Rower ===
Przez gminę prowadzi rozbudowana sieć tras nadających się do turystyki rowerowej.

Jedną z ciekawszych dłuższych wycieczek jest trasa:
'''Michałowo – Nowa Wola – rezerwat Gorbacz – Juszkowy Gród – Bondary – Zalew Siemianówka – Jałówka'''.

Można również pojechać na północ:
'''Michałowo – Hieronimowo – Topolany – Sokole – Waliły – [[Gródek]]'''.

Część lokalnych dróg jest asfaltowa, ale na trasach leśnych i prowadzących do rezerwatów występują odcinki szutrowe i gruntowe. Najbardziej uniwersalny będzie rower trekkingowy, gravelowy lub górski.

=== Turystyka piesza ===
Przez teren gminy prowadzi około 67-kilometrowy zielony szlak pieszy '''Narewka – Waliły Stacja''', łączący okolice Puszczy Białowieskiej z Puszczą Knyszyńską i biegnący w pobliżu Zalewu Siemianówka.

Inny ciekawy kierunek stanowi '''Szlak Prawosławnych Świątyń''', prowadzący przez miejscowości z zachowanymi drewnianymi cerkwiami.

== Zakupy ==
Michałowo jest lokalnym centrum handlowym dla wschodniej części powiatu białostockiego. W mieście znajdują się markety spożywcze, apteki i podstawowe sklepy.

Przed wycieczką do rezerwatu Gorbacz, Jałówki lub nad Zalew Siemianówka warto zaopatrzyć się w Michałowie w wodę i prowiant, ponieważ w mniejszych wsiach liczba sklepów jest ograniczona.

== Gastronomia ==
{{Listing
|type = eat
|name = Gospoda Michałowo
|adres = ul. Białostocka 20
|telefon = +48 85 718 99 55
|godziny = codziennie 11:00–19:00
|dodatkowe informacje = Restauracja przy głównej ulicy miasta. Dania obiadowe i popularna kuchnia polska. Godziny mogą ulec zmianie.
}}

W sezonie letnim punkty gastronomiczne działają również przy popularnych terenach wypoczynkowych nad Zalewem Siemianówka.

== Noclegi ==
{{Listing
|type = sleep
|name = Zajazd Michałowo
|adres = ul. Białostocka 20A
|telefon = +48 85 717 92 11
|dodatkowe informacje = Zajazd w mieście, dogodny dla osób podróżujących samochodem i planujących wycieczki po gminie.
}}

W gminie działa również wiele gospodarstw agroturystycznych i domków, szczególnie w okolicach Zalewu Siemianówka, Bondar, Rudni i Jałówki.

== Kultura ==
Michałowo leży na obszarze o silnych tradycjach polskich, białoruskich, prawosławnych, katolickich i żydowskich. Lokalne wydarzenia często odwołują się do wielokulturowości pogranicza.

Gminny Ośrodek Kultury prowadzi zespoły muzyczne, wokalne i folklorystyczne oraz organizuje koncerty, festyny i wydarzenia w Michałowie i okolicznych wsiach. Przed podróżą warto sprawdzić bieżący kalendarz imprez.

== Bezpieczeństwo ==
Samo Michałowo znajduje się kilkadziesiąt kilometrów od granicy i nie obowiązują w nim ograniczenia związane ze strefą nadgraniczną.

Inaczej wygląda sytuacja podczas wycieczek w stronę '''Jałówki, Mostowlan i innych miejscowości przy granicy z Białorusią'''. Na części terenów przygranicznych może obowiązywać czasowy zakaz przebywania. Przed podróżą należy sprawdzić aktualną mapę strefy buforowej publikowaną przez Straż Graniczną.

Na całej granicy z Białorusią obowiązuje ponadto zakaz przebywania w 15-metrowym pasie drogi granicznej. Nie należy podchodzić do bariery granicznej ani wjeżdżać na oznakowane drogi objęte zakazem.

W lasach i na terenach podmokłych występują kleszcze i liczne komary. Na dłuższe wycieczki warto pobrać mapę offline.

== Najbliższe okolice ==

=== Topolany ===
Wieś kilka kilometrów na północny zachód od Michałowa.

{{Listing
|type = see
|name = Cerkiew Przemienienia Pańskiego w Topolanach
|adres = Topolany
|dodatkowe informacje = Drewniana cerkiew pochodząca prawdopodobnie z przełomu XVII i XVIII wieku. Jest najstarszym zachowanym obiektem sakralnym na terenie gminy Michałowo i jednym z ważniejszych punktów Szlaku Prawosławnych Świątyń.
}}

=== Hieronimowo ===
{{Listing
|type = see
|name = Pozostałości zespołu dworsko-parkowego w Hieronimowie
|adres = Hieronimowo
|dodatkowe informacje = Pozostałości dawnego założenia dworskiego z XVIII i XIX wieku. Zachował się przede wszystkim historyczny park oraz ruiny i ślady zabudowy. Miejsce można połączyć z wycieczką do Topolan.
}}

=== Nowa Wola ===
{{Listing
|type = see
|name = Cerkiew św. Jana Chrzciciela
|adres = Nowa Wola
|dodatkowe informacje = Charakterystyczna drewniana cerkiew prawosławna z początku XX wieku. Na miejscowym cmentarzu znajduje się również starsza kaplica prawosławna.
}}

=== Rezerwat Gorbacz ===
{{Listing
|type = see
|name = Rezerwat przyrody Gorbacz
|adres = okolice Gorbaczy
|dodatkowe informacje = Rezerwat torfowiskowy chroniący jezioro Gorbacz oraz otaczające je torfowiska wysokie, przejściowe i niskie. Występuje tu m.in. bardzo rzadka chamedafne północna. Obszar jest cenny przyrodniczo i miejscami trudny terenowo; należy respektować przebieg udostępnionych dróg i ograniczenia wynikające z ochrony rezerwatowej.
}}

=== Zalew Siemianówka ===
Jedna z największych atrakcji całej gminy, położona około 20 km od Michałowa.

{{Listing
|type = do
|name = Plaża i przystań w Rudni nad Zalewem Siemianówka
|adres = Rudnia
|dodatkowe informacje = Rozbudowany teren wypoczynkowy nad jednym z największych sztucznych zbiorników wodnych w Polsce. Dostępne są plaża, pomosty, infrastruktura żeglarska i miejsca dla kamperów oraz namiotów. Zalew jest popularny wśród żeglarzy, wędkarzy i obserwatorów ptaków.
}}

Zbiornik jest szczególnie interesujący dla obserwatorów ptaków. Rozległe trzcinowiska, płycizny i otwarte lustro wody przyciągają liczne gatunki wodne i błotne.

=== Jałówka ===
Historyczna miejscowość przy granicy z Białorusią, dawniej posiadająca prawa miejskie.

{{Listing
|type = see
|name = Ruiny kościoła św. Antoniego Padewskiego
|lat = 53.00650
|long = 23.91219
|adres = ul. Leśna, Jałówka
|dodatkowe informacje = Monumentalne ruiny neogotyckiego kościoła wzniesionego w latach 1910–1915 i zniszczonego przez wojska niemieckie w 1944 roku. Zachowane ceglane ściany i wieża tworzą jeden z najbardziej malowniczych zabytków wschodniej części województwa.
}}

[[Plik:Ruiny kościoła św. Antoniego, Jałówka.jpg|thumb|Ruiny kościoła św. Antoniego w Jałówce]]

W Jałówce warto zobaczyć także cerkiew Podwyższenia Krzyża Pańskiego z charakterystyczną dzwonnicą oraz cmentarze katolicki, prawosławny i żydowski.

Ze względu na bezpośrednie sąsiedztwo granicy przed wyjazdem trzeba sprawdzić aktualny zasięg strefy buforowej.

=== Gdzie dalej ===
* '''[[Gródek]]''' – miasteczko na północ od Michałowa, ważny ośrodek kultury białoruskiej i prawosławnej.
* '''[[Puszcza Knyszyńska]]''' – rozległy kompleks leśny na północ i zachód od gminy.
* '''[[Królowy Most]]''' – cerkiew, kaplica i węzeł szlaków w południowej części puszczy.
* '''[[Kruszyniany]]''' – drewniany meczet, mizar i kultura Tatarów polskich.
* '''[[Narewka]]''' – baza do zwiedzania północnej części Puszczy Białowieskiej i okolic Zalewu Siemianówka.
* '''[[Białystok]]''' – około 35 km; główny węzeł komunikacyjny regionu.

== Informacja turystyczna ==
{{Listing
|type = other
|name = Urząd Miejski w Michałowie
|adres = ul. Białostocka 11
|telefon = +48 85 713 17 73
|url = https://michalowo.eu/
|godziny = pn.–pt. 7:15–15:15
|dodatkowe informacje = Oficjalny serwis gminy publikuje informacje o wydarzeniach, atrakcjach, szlakach i komunikacji.
}}

{{Jest w|Powiat białostocki}}
{{Geo|53.03683|23.60444}}

[[Kategoria:Województwo podlaskie]]</text>
      <sha1>7n452c23lwtgamjm1qq3lfee2lyf2bk</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Wschodni Szlak Rowerowy Green Velo</title>
    <ns>0</ns>
    <id>19363</id>
    <revision>
      <id>158448</id>
      <timestamp>2026-08-25T08:39:28Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>KrzysztofPoplawski</username>
        <id>4279</id>
      </contributor>
      <comment>Utworzono nową stronę „{{Top-banner|Green Velo odcinek Frombork - Różaniec.jpg}} {{Szlak turystyczny}}  '''Wschodni Szlak Rowerowy Green Velo''' to długodystansowy szlak rowerowy prowadzący z [[Elbląg]]a przez [[Województwo warmińsko-mazurskie|Warmię]], [[Mazury]], [[Województwo podlaskie|Podlasie]], [[Województwo lubelskie|Lubelszczyznę]], [[Roztocze]], [[Województwo podkarpackie|Podkarpacie]] i [[Góry Świętokrzyskie]] do [[Końskie|Końskich]]. Cały przejazd ma oko…”</comment>
      <origin>158448</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="27978" sha1="gyf6bwyuk1hpqcumm895g7zun9f7ho7" xml:space="preserve">{{Top-banner|Green Velo odcinek Frombork - Różaniec.jpg}}
{{Szlak turystyczny}}

'''Wschodni Szlak Rowerowy Green Velo''' to długodystansowy szlak rowerowy prowadzący z [[Elbląg]]a przez [[Województwo warmińsko-mazurskie|Warmię]], [[Mazury]], [[Województwo podlaskie|Podlasie]], [[Województwo lubelskie|Lubelszczyznę]], [[Roztocze]], [[Województwo podkarpackie|Podkarpacie]] i [[Góry Świętokrzyskie]] do [[Końskie|Końskich]]. Cały przejazd ma około 2100 km i wymaga zwykle kilkunastu do kilku tygodni, ale szlak nadaje się również do krótszych wypraw dzięki licznym możliwościom rozpoczęcia lub zakończenia jazdy w miastach położonych przy liniach kolejowych.

Green Velo nie jest jednolitą, wydzieloną drogą dla rowerów. Trasa prowadzi zarówno drogami rowerowymi, jak i lokalnymi drogami asfaltowymi, drogami leśnymi, szutrowymi i gruntowymi. Większość przebiegu jest łatwa technicznie, jednak odcinki na Suwalszczyźnie, Roztoczu oraz zwłaszcza pomiędzy [[Przemyśl|Przemyślem]], Dynowem i [[Rzeszów|Rzeszowem]] są bardziej wymagające.

[[Plik:PL bike sign Wschodni Szlak Rowerowy Green Velo.jpg|thumb|Oznakowanie Wschodniego Szlaku Rowerowego Green Velo]]

== Informacje ==

=== Najważniejsze dane ===
{| class=&quot;wikitable&quot;
! Cecha
! Informacja
|-
| Początek
| [[Elbląg]]
|-
| Koniec
| [[Końskie]]
|-
| Długość
| około 2100 km; dokumentacja pierwotnego projektu podawała 1887,5 km trasy głównej oraz 192 km tras bocznych i łącznikowych, natomiast współczesny planer Green Velo pokazuje ślad o długości około 2095 km
|-
| Województwa
| [[Województwo warmińsko-mazurskie|warmińsko-mazurskie]], [[Województwo podlaskie|podlaskie]], [[Województwo lubelskie|lubelskie]], [[Województwo podkarpackie|podkarpackie]] i [[Województwo świętokrzyskie|świętokrzyskie]]
|-
| Charakter
| długodystansowy szlak turystyczny o zróżnicowanym standardzie
|-
| Nawierzchnia
| asfalt, drogi rowerowe, szuter, drogi gruntowe i leśne
|-
| Zalecany rower
| trekkingowy, wyprawowy, crossowy lub gravel; MTB również się sprawdzi
|-
| Najtrudniejsze rejony
| [[Pogórze Dynowskie]], [[Pogórze Przemyskie]], miejscami [[Roztocze]] i [[Suwalszczyzna]]
|-
| Miejsca Obsługi Rowerzystów
| 228 MOR-ów wybudowanych w ramach projektu
|-
| Oznakowanie
| pomarańczowe znaki z rodziny R-4 z logo Green Velo
|}

Dane dotyczące długości mogą się nieznacznie różnić między mapami i publikacjami. Przy planowaniu przejazdu konkretnego odcinka korzystaj z aktualnego śladu dostępnego w [https://greenvelo.pl oficjalnym planerze Green Velo], a nie tylko z kilometrażu podawanego w starszych przewodnikach.

=== Oznakowanie i orientacja ===
Szlak oznakowano charakterystycznymi pomarańczowymi znakami z rodziny R-4. Znaki wskazują przebieg trasy, zmianę kierunku, miejscowości, odległości oraz dojazdy do Miejsc Obsługi Rowerzystów i wybranych atrakcji.

Oznakowanie jest na ogół łatwo rozpoznawalne, ale na wyprawę wielodniową warto zabrać dodatkową nawigację. W przeszłości kontrole wykazywały lokalne braki w oznakowaniu, a znaki mogą zostać czasowo zdemontowane lub zasłonięte podczas remontów.

Przydatne są:
* aktualny ślad GPX;
* telefon z mapą offline;
* aplikacja Green Velo, która umożliwia korzystanie z map offline i planowanie przejazdu po sieci szlaku;
* powerbank – na słabiej zaludnionych fragmentach nie należy zakładać częstego dostępu do gniazdek.

=== MOR i MPR ===
[[Plik:PL Łomża MOR Green Velo 2.jpg|thumb|Miejsce Obsługi Rowerzystów w [[Łomża|Łomży]]]]

Na trasie wybudowano 228 '''Miejsc Obsługi Rowerzystów (MOR)'''. Typowy MOR ma wiatę, ławki, stojaki rowerowe, kosze i tablicę informacyjną. Wyposażenie poszczególnych miejsc różni się.

{{Ostrzeżenie|MOR nie jest stacją serwisową ani gwarantowanym punktem zaopatrzenia. Nie zakładaj, że znajdziesz tam wodę pitną, toaletę, żywność, prąd albo narzędzia do naprawy roweru.}}

Nie należy mylić MOR-ów z '''Miejscami Przyjaznymi Rowerzystom (MPR)'''. MPR to obiekty uczestniczące w systemie Green Velo, m.in.:
* noclegi,
* restauracje i punkty gastronomiczne,
* atrakcje turystyczne,
* punkty informacji turystycznej,
* inne obiekty usługowe.

Aktualnych obiektów najlepiej szukać bezpośrednio w [https://greenvelo.pl/miejsca bazie Green Velo]. Konkretne noclegi i restauracje są również opisywane w artykułach poszczególnych miejscowości w Wikipodróżach.

== Przygotowania ==

=== Jaki rower ===
Najbardziej uniwersalnym wyborem na całą trasę jest rower trekkingowy, wyprawowy, crossowy albo gravel. MTB nie jest konieczny na większości Green Velo, ale dobrze radzi sobie z odcinkami leśnymi i gruntowymi.

Rower szosowy na bardzo wąskich oponach jest niewygodnym wyborem na przejazd całego szlaku. Nawet jeśli większość danego etapu jest asfaltowa, mogą pojawiać się kilkukilometrowe odcinki szutrowe, gruntowe lub leśne.

Na wielodniową wyprawę warto zabrać:
* pompkę;
* zapasową dętkę lub zestaw naprawczy do opon bezdętkowych;
* łatki i łyżki do opon;
* multitool;
* zapasowe ogniwo łańcucha lub spinkę;
* podstawowe materiały do prowizorycznych napraw;
* oświetlenie przednie i tylne;
* powerbank.

=== Kiedy jechać ===
Najbardziej przewidywalne warunki występują od późnej wiosny do wczesnej jesieni. Każdy region ma jednak własną specyfikę:

* '''wiosna''' – w dolinach Biebrzy i Narwi mogą występować rozlewiska i czasowe zamknięcia fragmentów szlaków;
* '''maj–czerwiec''' – dobry okres na większość trasy, lecz na terenach podmokłych i leśnych może być dużo komarów;
* '''lipiec–sierpień''' – najlepsza dostępność usług turystycznych, ale największy ruch w miejscowościach wypoczynkowych;
* '''wrzesień''' – zwykle dobry miesiąc na wyprawę, przy krótszym dniu i większym ryzyku chłodnych poranków;
* po intensywnych opadach gruntowe fragmenty na Podlasiu, Roztoczu i Podkarpaciu mogą być znacznie trudniejsze niż w suchych warunkach.

=== Zaopatrzenie ===
Nie ma potrzeby wożenia żywności na wiele dni, ale na niektórych odcinkach miejscowości są niewielkie, a lokalne sklepy mogą mieć krótkie godziny otwarcia albo funkcjonować sezonowo.

Większy zapas wody i żywności warto mieć szczególnie podczas przejazdu przez:
* [[Puszcza Augustowska|Puszczę Augustowską]];
* okolice [[Biebrzański Park Narodowy|Biebrzańskiego Parku Narodowego]] i Carskiej Drogi;
* [[Puszcza Knyszyńska|Puszczę Knyszyńską]];
* [[Puszcza Białowieska|Puszczę Białowieską]];
* słabiej zaludnione fragmenty doliny Bugu;
* Lasy Sobiborskie;
* leśne fragmenty Roztocza;
* [[Pogórze Przemyskie]].

Nie planuj uzupełniania wody wyłącznie na MOR-ach.

=== Noclegi i biwakowanie ===
Baza noclegowa jest bardzo nierównomierna. W większych miejscowościach bez problemu można znaleźć hotele, pensjonaty, apartamenty i kwatery, natomiast w słabiej zaludnionych rejonach warto planować nocleg z wyprzedzeniem.

Dobre naturalne bazy etapowe to m.in.: [[Elbląg]], [[Braniewo]], [[Lidzbark Warmiński]], [[Bartoszyce]], [[Węgorzewo]], [[Gołdap]], [[Suwałki]], [[Augustów]], [[Goniądz]], [[Tykocin]], [[Białystok]], [[Supraśl]], [[Białowieża]], [[Włodawa]], [[Chełm]], [[Zwierzyniec]], [[Horyniec-Zdrój]], [[Przemyśl]], [[Rzeszów]], [[Leżajsk]], [[Sandomierz]], [[Kielce]] i [[Końskie]].

Na terenach Lasów Państwowych można korzystać z wyznaczonych obszarów programu '''Zanocuj w lesie'''. Zawsze sprawdź jednak aktualną mapę programu i regulamin właściwego nadleśnictwa. Zasady dotyczące ognia i kuchenek mogą się zmieniać wraz z zagrożeniem pożarowym.

{{Ostrzeżenie|W parkach narodowych nie rozbijaj namiotu poza miejscami wyznaczonymi do biwakowania.}}

Przy Biebrzy dostępne są m.in. wyznaczone pola namiotowe Biebrzańskiego Parku Narodowego:

* '''Bóbr''' w Osowcu-Twierdzy – duże pole z zapleczem sanitarnym, szczególnie dogodnie położone dla rowerzystów podróżujących koleją;
* '''Biały Grąd''' – mniejsze, sezonowe pole namiotowe.

Aktualne zasady i dostępność sprawdzaj na stronie [https://bbpn.gov.pl/pola-namiotowe Biebrzańskiego Parku Narodowego].

== Dojazd ==
Green Velo można rozpocząć w Elblągu lub Końskich, ale cała trasa ma wiele punktów umożliwiających rozpoczęcie albo zakończenie krótszej wyprawy.

Najbardziej przydatne stacje kolejowe to:

{| class=&quot;wikitable&quot;
! Stacja
! Zastosowanie
|-
| [[Elbląg]]
| naturalny początek lub koniec całej trasy; dobre połączenia z resztą kraju
|-
| [[Braniewo]]
| możliwość zakończenia krótkiej wyprawy po odcinku nad Zalewem Wiślanym
|-
| [[Suwałki]]
| bardzo dobry punkt wejścia na Suwalszczyznę
|-
| [[Augustów]]
| dogodny punkt rozpoczęcia fragmentu przez Puszczę Augustowską i dolinę Biebrzy
|-
| Osowiec
| bardzo dobry dostęp do Biebrzańskiego Parku Narodowego; stacja znajduje się blisko siedziby parku i pola namiotowego
|-
| [[Białystok]]
| najważniejszy węzeł kolejowy środkowej części Green Velo
|-
| [[Hajnówka]] / [[Czeremcha]]
| dostęp do rejonu Puszczy Białowieskiej i południowego Podlasia
|-
| [[Chełm]]
| główny punkt kolejowy lubelskiej części szlaku
|-
| [[Horyniec-Zdrój]]
| możliwość rozpoczęcia lub zakończenia przejazdu przez Roztocze
|-
| [[Przemyśl]]
| bardzo dobry węzeł dla najtrudniejszej części podkarpackiej
|-
| [[Rzeszów]]
| duży węzeł kolejowy
|-
| [[Sandomierz]]
| możliwość wykorzystania połączeń regionalnych
|-
| [[Kielce]]
| najważniejszy węzeł świętokrzyskiej części trasy
|-
| [[Końskie]]
| naturalny początek lub koniec całej trasy
|}

{{Stan na|2026|08|sekcja}}
Latem uruchamiane bywają dodatkowe połączenia sezonowe przydatne dla rowerzystów, m.in. w kierunku Włodawy. Nie wpisuj jednak w plan podróży połączenia sezonowego bez sprawdzenia bieżącego rozkładu.

Przy planowaniu przewozu roweru sprawdź:
* [https://portalpasazera.pl Portal Pasażera];
* [https://polregio.pl/pl/rozklad-jazdy-i-mapa-polaczen/rozklad-jazdy/ rozkład POLREGIO];
* zasady przewozu rowerów konkretnego przewoźnika.

{{Ostrzeżenie|W autobusach zastępczej komunikacji kolejowej przewóz roweru może być niemożliwy. Przed zakupem biletu sprawdź, czy na wybranym odcinku nie kursuje ZKA.}}

== Trasa ==
Green Velo można dzielić na wiele sposobów. W praktyce wygodny jest podział na 12 dużych regionów odpowiadających tzw. Rowerowym Królestwom. Podane odległości są orientacyjne i służą planowaniu – aktualny ślad GPS może mieć nieco inny kilometraż.

{| class=&quot;wikitable&quot;
! Odcinek
! Orientacyjna długość
! Główne miejsca
|-
| Nad Zalewem Wiślanym
| ok. 90 km
| Elbląg – Frombork – Braniewo
|-
| Warmia i okolice
| ok. 150 km
| Pieniężno – Lidzbark Warmiński – Bartoszyce
|-
| Północne Mazury
| ok. 152 km
| Węgorzewo – Gołdap – Stańczyki
|-
| Suwalszczyzna i Puszcza Augustowska
| ok. 141 km
| Suwałki – Wigry – Augustów
|-
| Dolina Biebrzy i Narwi
| ok. 131 km
| Osowiec-Twierdza – Goniądz – Tykocin
|-
| Puszcza Białowieska i Knyszyńska
| ok. 179 km
| Białystok – Supraśl – Hajnówka – Białowieża/Narewka
|-
| Dolina Bugu
| ok. 158 km
| Kleszczele – Mielnik – Janów Podlaski – Terespol
|-
| Polesie
| ok. 152 km
| Włodawa – Wola Uhruska – Chełm – okolice Krasnegostawu
|-
| Roztocze
| ok. 202 km
| Szczebrzeszyn – Zwierzyniec – Józefów – Narol – Horyniec-Zdrój
|-
| Pogórze Karpackie
| ok. 196 km
| Przemyśl – Dynów – Rzeszów
|-
| Ziemia Sandomierska i Dolina Dolnego Sanu
| ok. 201 km
| Rzeszów/Łańcut – Leżajsk – Sandomierz
|-
| Góry Świętokrzyskie i okolica
| ok. 133 km
| Sandomierz – Kielce – Sielpia – Końskie
|}

Nie traktuj tych 12 części jako etapów jednodniowych. Większość wymaga dwóch lub trzech dni spokojnej jazdy.

=== Nad Zalewem Wiślanym ===
[[Plik:Green Velo odcinek Frombork - Różaniec.jpg|thumb|Green Velo pomiędzy [[Frombork]]iem a Różańcem]]

'''Przebieg:''' [[Elbląg]] – okolice Wysoczyzny Elbląskiej – [[Frombork]] – [[Braniewo]].

Początek trasy łączy dwa odmienne krajobrazy: płaskie Żuławy Wiślane oraz bardziej pofałdowaną i zalesioną Wysoczyznę Elbląską. W rejonie Fromborka szlak biegnie w pobliżu Zalewu Wiślanego.

'''Bazy etapowe:''' Elbląg, Frombork, Braniewo.

'''Warto zobaczyć:'''
* Stare Miasto w Elblągu;
* [[Frombork]] i Wzgórze Katedralne;
* wybrzeże Zalewu Wiślanego;
* Braniewo.

'''Połączenia:''' EuroVelo 10, EuroVelo 13, R1 i Szlak Rowerowy Kanału Elbląskiego.

=== Warmia i okolice ===
'''Przebieg:''' okolice Braniewa – Pieniężno – [[Lidzbark Warmiński]] – [[Bartoszyce]].

Odcinek przebiega przez słabiej zaludnione tereny Warmii. Krajobraz jest bardziej pofałdowany niż na Żuławach, ale nie jest technicznie trudny. Odległości pomiędzy większymi miejscowościami są większe niż na początku trasy.

'''Bazy etapowe:''' Lidzbark Warmiński, Bartoszyce.

'''Warto zobaczyć:'''
* zamek biskupów warmińskich w Lidzbarku Warmińskim;
* historyczne miasta Warmii;
* wiejskie krajobrazy północnej Warmii.

'''Połączenia:'''
* Łynostrada – w rejonie Lidzbarka Warmińskiego;
* trasa po dawnej linii kolejowej Orneta–Lidzbark Warmiński.

=== Północne Mazury ===
'''Przebieg:''' okolice Bartoszyc – [[Węgorzewo]] – [[Gołdap]] – Stańczyki.

Green Velo prowadzi przez północną, znacznie spokojniejszą część Mazur. Nie należy oczekiwać charakteru znanego z Giżycka czy Mikołajek – część trasy jest słabo zaludniona, a miejscami wyraźnie pofałdowana.

'''Bazy etapowe:''' Węgorzewo, Gołdap.

'''Warto zobaczyć:'''
* Węgorzewo i okolice Mamr;
* mosty kolejowe w Stańczykach;
* krajobraz Mazur Garbatych.

'''Połączenie:''' w [[Węgorzewo|Węgorzewie]] można przejść na Mazurską Pętlę Rowerową i kontynuować wyprawę wokół Wielkich Jezior Mazurskich.

=== Suwalszczyzna i Puszcza Augustowska ===
'''Przebieg:''' okolice Stańczyk – [[Suwałki]] – [[Wigierski Park Narodowy]] – Puszcza Augustowska – [[Augustów]].

To jeden z bardziej urozmaiconych terenowo północnych fragmentów Green Velo. Występują podjazdy, drogi leśne i gruntowe. W okolicy Wigier i Puszczy Augustowskiej nie należy zakładać ciągłego asfaltu.

'''Bazy etapowe:''' Suwałki, Augustów.

'''Warto zobaczyć:'''
* krajobrazy Suwalszczyzny;
* Wigierski Park Narodowy;
* klasztor w Wigrach;
* Kanał Augustowski;
* Puszczę Augustowską.

'''Praktycznie:''' przed wjazdem w dłuższe fragmenty Puszczy Augustowskiej uzupełnij wodę i jedzenie.

'''Połączenie:''' w rejonie Suwałk i Augustowa występują powiązania z trasą EuroVelo 11/R11.

=== Dolina Biebrzy i Narwi ===
'''Przebieg:''' Augustów – Osowiec-Twierdza – [[Goniądz]] – Carska Droga – okolice Narwi – [[Tykocin]].

Jeden z najbardziej płaskich i krajobrazowych fragmentów Green Velo. Trasa prowadzi przez rozległe tereny bagienne i doliny rzeczne.

'''Bazy etapowe:''' Goniądz/Osowiec-Twierdza, Tykocin; dobrym większym zapleczem jest również [[Białystok]].

'''Warto zobaczyć:'''
* [[Biebrzański Park Narodowy]];
* twierdzę Osowiec;
* Carską Drogę;
* [[Narwiański Park Narodowy]];
* [[Tykocin]].

Osowiec-Twierdza jest szczególnie dobrym punktem logistycznym: znajduje się tu stacja kolejowa, siedziba Biebrzańskiego Parku Narodowego oraz pole namiotowe.

{{Ostrzeżenie|Wiosną i po wysokich stanach wody niektóre szlaki i drogi na terenach Biebrzańskiego Parku Narodowego mogą być czasowo nieprzejezdne. Przed wyjazdem sprawdź [https://bbpn.gov.pl/komunikat-turystyczny aktualny komunikat turystyczny parku].}}

=== Puszcza Białowieska i Puszcza Knyszyńska ===
'''Przebieg:''' [[Białystok]] – [[Supraśl]] – Puszcza Knyszyńska – okolice Narwi – [[Hajnówka]] – [[Białowieża]] / Narewka.

Jeden z najbardziej leśnych fragmentów całej wyprawy. Występują zarówno dobre drogi asfaltowe, jak i fragmenty gruntowe i leśne.

'''Bazy etapowe:''' Białystok, Supraśl, Hajnówka, Białowieża lub Narewka.

'''Warto zobaczyć:'''
* [[Supraśl]];
* [[Puszcza Knyszyńska|Puszczę Knyszyńską]];
* prawosławne cerkwie Podlasia;
* [[Puszcza Białowieska|Puszczę Białowieską]];
* [[Białowieża|Białowieżę]].

{{Ostrzeżenie|Nie wszystkie części Białowieskiego Parku Narodowego są dostępne dla rowerzystów. Wjazd do obszaru dawnego Rezerwatu Ścisłego wymaga spełnienia dodatkowych warunków, w tym odpowiedniego zezwolenia i przewodnika. Korzystaj wyłącznie z tras udostępnionych do ruchu rowerowego.}}

=== Dolina Bugu ===
'''Przebieg:''' południowe Podlasie – Kleszczele – okolice Mielnika – Janów Podlaski – Terespol – Sławatycze.

Fragment ma spokojny, wiejski charakter. Zabudowa jest rozproszona, dlatego szczególnie na dłuższych odcinkach warto wcześniej zaplanować zaopatrzenie.

'''Bazy etapowe:''' okolice Mielnika, Janów Podlaski, Terespol.

'''Warto zobaczyć:'''
* [[Grabarka|Świętą Górę Grabarkę]];
* dolinę Bugu;
* [[Mielnik]];
* stadninę koni w Janowie Podlaskim;
* fortyfikacje okolic Terespola.

==== Przeprawa przez Bug ====
{{Stan na|2026|08|sekcja}}

{{Ostrzeżenie|Starsze przewodniki Green Velo wskazują przeprawę promową Niemirów–Gnojno. Prom ten obecnie nie funkcjonuje. Do przejazdu przez Bug użyj działającej przeprawy Mielnik–Zabuże i odpowiedniego łącznika Green Velo.}}

{{Listing
|type = go
|name = Prom Mielnik–Zabuże
|www = https://mielnik.eu/przeprawa-promowa.html
|telefon = +48 500 390 864
|godziny = wt.–pt. 10:00–18:00, sob.–niedz. 08:00–18:00; pon. nieczynne
|cena = 5 zł osoba + 6 zł rower; tylko gotówka
|dodatkowe informacje = Ostatni kurs z Mielnika około 17:40, z Zabuża około 17:50. Kursowanie zależy od poziomu wody i warunków na Bugu – sprawdź komunikat przed przyjazdem.
}}

=== Polesie ===
'''Przebieg:''' Sławatycze – [[Włodawa]] – okolice Sobiboru – Wola Uhruska – [[Chełm]] – okolice Krasnegostawu.

Okolice Włodawy są prawie płaskie. Dalej krajobraz stopniowo staje się bardziej urozmaicony. Na odcinkach leśnych, m.in. w Lasach Sobiborskich, występują nawierzchnie gruntowe.

'''Bazy etapowe:''' Włodawa/Okuninka, Chełm.

'''Warto zobaczyć:'''
* [[Włodawa|Włodawę]];
* Jezioro Białe i Okuninkę;
* dolinę Bugu;
* [[Chełm]] i podziemia kredowe;
* w przypadku dodatkowego objazdu – [[Poleski Park Narodowy]].

Latem możliwe są sezonowe pociągi do Włodawy, ale przed planowaniem wyprawy sprawdź aktualny rozkład.

=== Roztocze ===
'''Przebieg:''' okolice Krasnegostawu – Szczebrzeszyn – [[Zwierzyniec]] – Józefów – Narol – [[Horyniec-Zdrój]].

Roztocze jest jednym z najbardziej urozmaiconych odcinków Green Velo. Występują lasy, doliny rzeczne, krótkie podjazdy i odcinki gruntowe.

'''Bazy etapowe:''' Zwierzyniec, Józefów/Narol, Horyniec-Zdrój.

'''Warto zobaczyć:'''
* [[Szczebrzeszyn]];
* [[Zwierzyniec]];
* [[Roztoczański Park Narodowy]];
* stawy Echo;
* Józefów;
* rezerwaty nad Tanwią;
* Horyniec-Zdrój.

'''Połączenie:''' w rejonie Zwierzyńca i Józefowa Green Velo łączy się z Centralnym Szlakiem Rowerowym Roztocza; miejscami oba szlaki korzystają z tego samego przebiegu.

=== Pogórze Karpackie ===
[[Plik:Przemyśl Green Velo1.jpg|thumb|Green Velo w [[Przemyśl]]u]]

'''Przebieg:''' [[Przemyśl]] – okolice Pogórza Przemyskiego – Dynów – Pogórze Dynowskie – [[Rzeszów]].

{{Ostrzeżenie|To najbardziej wymagająca fizycznie część całego Green Velo. Występują tu długie podjazdy i zjazdy, a miejscami również odcinki gruntowe. Przy planowaniu etapu kieruj się nie tylko kilometrażem, ale także przewyższeniami.}}

'''Bazy etapowe:''' Przemyśl, okolice Dynowa, Rzeszów.

'''Warto zobaczyć:'''
* [[Przemyśl]];
* zamek w Krasiczynie – wymaga niewielkiego odejścia od głównego przebiegu;
* dolinę Sanu;
* [[Dynów]];
* [[Rzeszów]].

Na tym odcinku szczególnie przydatny jest gravel, trekking lub rower górski z odpowiednio szerokimi oponami.

=== Ziemia Sandomierska i Dolina Dolnego Sanu ===
'''Przebieg:''' [[Rzeszów]] / [[Łańcut]] – [[Leżajsk]] – dolina Sanu – [[Sandomierz]].

Podkarpacka część odcinka jest w większości łatwiejsza od Pogórza Karpackiego. W stronę Sandomierza teren staje się bardziej pofałdowany.

'''Bazy etapowe:''' Rzeszów/Łańcut, Leżajsk, Sandomierz.

'''Warto zobaczyć:'''
* [[zamek w Łańcucie]];
* bazylikę i zespół klasztorny w Leżajsku;
* dolinę dolnego Sanu;
* [[Sandomierz]].

=== Góry Świętokrzyskie i okolica ===
[[Plik:Sandomierz-Green-Velo-170723.jpg|thumb|Green Velo w [[Sandomierz]]u]]

'''Przebieg:''' okolice Sandomierza – Raków i okolice – [[Kielce]] – Oblęgorek – Sielpia Wielka – [[Końskie]].

Końcowa część Green Velo jest pagórkowata, ale zwykle mniej wymagająca od Pogórza Dynowskiego i Przemyskiego.

'''Bazy etapowe:''' Sandomierz, Kielce, Końskie.

'''Warto zobaczyć:'''
* [[Sandomierz]];
* Góry Świętokrzyskie;
* [[Kielce]];
* pałacyk Henryka Sienkiewicza w Oblęgorku;
* Sielpię Wielką;
* [[Końskie]].

Końskie są naturalnym końcem wyprawy w kierunku zachodnim i mają połączenie kolejowe, dzięki czemu nie trzeba organizować transportu samochodowego po zakończeniu trasy.

== Serwis rowerowy ==
Sieć warsztatów jest wystarczająca, jeśli awaria nastąpi w większym mieście, ale odległości pomiędzy nimi mogą być znaczne.

Najbardziej prawdopodobne miejsca znalezienia pełnego serwisu rowerowego to:
* Elbląg;
* Lidzbark Warmiński;
* Węgorzewo lub Gołdap;
* Suwałki;
* Augustów;
* Łomża;
* Białystok;
* Hajnówka lub Bielsk Podlaski;
* Włodawa lub Chełm;
* okolice Zamościa, Biłgoraja i Zwierzyńca;
* Przemyśl;
* Rzeszów;
* Leżajsk;
* Sandomierz;
* Kielce;
* Końskie.

W niektórych miejscowościach znajdują się samoobsługowe stacje naprawcze, ale nie należy traktować ich jako ciągłego systemu dostępnego co kilkanaście kilometrów.

== Połączenia z innymi szlakami ==
Green Velo jest osią rozbudowanej sieci tras regionalnych i międzynarodowych.

{| class=&quot;wikitable&quot;
! Miejsce
! Szlak
! Znaczenie dla podróży
! Status
|-
| [[Elbląg]] / okolice Zalewu Wiślanego
| [[EuroVelo 10]] i [[EuroVelo 13]]
| możliwość kontynuowania wyprawy wzdłuż południowego wybrzeża Bałtyku
| istniejące
|-
| Elbląg – Frombork – Braniewo
| R1
| alternatywna trasa regionalna i połączenia w rejonie Zalewu Wiślanego
| istniejące
|-
| [[Elbląg]]
| Szlak Rowerowy Kanału Elbląskiego
| możliwość jazdy w kierunku Ostródy i Kanału Elbląskiego
| istniejące
|-
| [[Lidzbark Warmiński]]
| Łynostrada
| możliwość jazdy wzdłuż Łyny w kierunku Olsztyna i południowej Warmii
| istniejące
|-
| Lidzbark Warmiński
| trasa Orneta–Lidzbark Warmiński po dawnej linii kolejowej
| lokalne połączenie w kierunku Ornety
| istniejące
|-
| [[Węgorzewo]]
| Mazurska Pętla Rowerowa
| możliwość kontynuowania wyprawy wokół Wielkich Jezior Mazurskich
| istniejące
|-
| Suwalszczyzna / [[Augustów]]
| EuroVelo 11 / R11
| połączenie z międzynarodowym korytarzem północ–południe
| istniejące / rozwijane
|-
| [[Zwierzyniec]] – Józefów
| Centralny Szlak Rowerowy Roztocza
| alternatywny sposób zwiedzania Roztocza; występują wspólne fragmenty
| istniejące
|-
| [[Rzeszów]] – [[Przemyśl]]
| EuroVelo 4
| przyszłe powiązania z korytarzem wschód–zachód
| rozwijane / projektowane
|-
| Rzeszów i dolina Wisłoka
| Velo Wisłok
| regionalna sieć podkarpacka
| rozwijane
|-
| dolina Sanu, Dynów, Przemyśl, Leżajsk
| Velo San
| przyszła trasa wzdłuż Sanu, wielokrotnie powiązana z Green Velo
| rozwijane
|-
| okolice Rakowa i Kielc
| EuroVelo 11
| planowane połączenia z południowym odcinkiem EV11
| projektowane
|-
| [[Sandomierz]]
| Wiślana Trasa Rowerowa
| możliwość kontynuowania jazdy wzdłuż Wisły
| rozwijane / zależne od regionu
|}

Dawna trasa R64 wokół Zalewu Wiślanego może być nadal widoczna na starszych mapach i oznakowaniu, ale została formalnie zlikwidowana i nie powinna być traktowana jako aktualny, utrzymywany szlak.

== Bezpieczeństwo ==

=== Ruch drogowy ===
Znaczna część Green Velo prowadzi istniejącymi drogami publicznymi. Zwykle są to lokalne drogi o niewielkim natężeniu ruchu, lecz nie wszędzie standard jest taki sam. Zachowaj szczególną ostrożność:
* przy wjazdach do większych miast;
* na odcinkach bez pobocza;
* przy skrzyżowaniach z drogami wojewódzkimi i krajowymi;
* podczas jazdy po zmroku lub przy ograniczonej widoczności.

=== Drogi gruntowe i leśne ===
Stan odcinków nieutwardzonych może zmieniać się po:
* długotrwałych opadach;
* pracach leśnych;
* przejazdach maszyn rolniczych;
* powodzi lub wysokich stanach wód.

Najbardziej przydatny jest rower pozwalający bezpiecznie przejechać zarówno asfalt, jak i szuter.

=== Parki narodowe ===
Green Velo prowadzi przez lub w pobliżu pięciu parków narodowych:
* [[Wigierski Park Narodowy]];
* [[Biebrzański Park Narodowy]];
* [[Narwiański Park Narodowy]];
* [[Białowieski Park Narodowy]];
* [[Roztoczański Park Narodowy]].

Zawsze przestrzegaj lokalnego regulaminu parku. Nie zakładaj, że każda droga leśna widoczna na mapie jest udostępniona rowerzystom.

=== Pogranicze polsko-białoruskie ===
{{Stan na|2026|08|sekcja}}

Green Velo prowadzi przez tereny bezpośrednio sąsiadujące z granicą Białorusi. W regionie mogą być okresowo wprowadzane strefy ograniczonego dostępu i inne ograniczenia związane z ochroną granicy.

{{Ostrzeżenie|Nie zjeżdżaj w kierunku pasa granicznego na podstawie starych map lub nieaktualnych śladów. Przed przejazdem odcinków przygranicznych sprawdź bieżące komunikaty administracji państwowej i Straży Granicznej. Nie zakładaj również, że dawne przejścia graniczne pokazane w starszych przewodnikach są czynne dla rowerzystów.}}

Aktualne informacje: [https://granica.gov.pl granica.gov.pl].

=== Numery alarmowe ===
W sytuacji zagrożenia dzwoń pod numer '''112'''. Na odludnych odcinkach podaj operatorowi lokalizację GPS lub najbliższy numer drogi, miejscowość albo charakterystyczny punkt na szlaku.

== Aktualne mapy, komunikaty i rozkłady ==
Przydatne strony do sprawdzenia bezpośrednio przed wyjazdem:

* [https://greenvelo.pl Oficjalny portal i planer Green Velo]
* [https://greenvelo.pl/aktualnosci Aktualności Green Velo – m.in. informacje o czasowych utrudnieniach]
* [https://greenvelo.pl/miejsca Baza Miejsc Przyjaznych Rowerzystom i innych obiektów]
* [https://portalpasazera.pl Portal Pasażera – aktualny ruch pociągów]
* [https://polregio.pl/pl/rozklad-jazdy-i-mapa-polaczen/rozklad-jazdy/ POLREGIO – rozkład jazdy]
* [https://mielnik.eu/przeprawa-promowa.html Aktualne informacje o promie Mielnik–Zabuże]
* [https://bbpn.gov.pl/komunikat-turystyczny Biebrzański Park Narodowy – komunikat turystyczny]
* [https://bpn.com.pl Białowieski Park Narodowy]
* [https://granica.gov.pl Informacje o przejściach granicznych i sytuacji na granicy]

== Gdzie dalej ==
Green Velo można wykorzystać jako część znacznie dłuższej wyprawy rowerowej.

* Z [[Elbląg]]a można kontynuować podróż trasą [[EuroVelo 10 — Bałtycki Szlak Rowerowy|EuroVelo 10]] lub EuroVelo 13.
* Z [[Węgorzewo|Węgorzewa]] można wjechać na Mazurską Pętlę Rowerową i objechać Wielkie Jeziora Mazurskie.
* Na Suwalszczyźnie można połączyć przejazd z EuroVelo 11.
* Na Roztoczu warto wykorzystać Centralny Szlak Rowerowy Roztocza.
* Na Podkarpaciu rozwijane są Velo San, Velo Wisłok i korytarz EuroVelo 4.
* W [[Sandomierz]]u można łączyć Green Velo z trasami prowadzącymi wzdłuż Wisły.
* Z [[Końskie|Końskich]] można kontynuować wycieczkę regionalnymi trasami województwa świętokrzyskiego lub wrócić koleją.&lt;br /&gt;
{{Jest w|Polska}}</text>
      <sha1>gyf6bwyuk1hpqcumm895g7zun9f7ho7</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>158451</id>
      <parentid>158448</parentid>
      <timestamp>2026-08-25T08:43:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>KrzysztofPoplawski</username>
        <id>4279</id>
      </contributor>
      <comment>kategorie</comment>
      <origin>158451</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="28033" sha1="ompxs1fnkatqaolct8xj1r77ih4lg11" xml:space="preserve">{{Top-banner|Green Velo odcinek Frombork - Różaniec.jpg}}
{{Szlak turystyczny}}

'''Wschodni Szlak Rowerowy Green Velo''' to długodystansowy szlak rowerowy prowadzący z [[Elbląg]]a przez [[Województwo warmińsko-mazurskie|Warmię]], [[Mazury]], [[Województwo podlaskie|Podlasie]], [[Województwo lubelskie|Lubelszczyznę]], [[Roztocze]], [[Województwo podkarpackie|Podkarpacie]] i [[Góry Świętokrzyskie]] do [[Końskie|Końskich]]. Cały przejazd ma około 2100 km i wymaga zwykle kilkunastu do kilku tygodni, ale szlak nadaje się również do krótszych wypraw dzięki licznym możliwościom rozpoczęcia lub zakończenia jazdy w miastach położonych przy liniach kolejowych.

Green Velo nie jest jednolitą, wydzieloną drogą dla rowerów. Trasa prowadzi zarówno drogami rowerowymi, jak i lokalnymi drogami asfaltowymi, drogami leśnymi, szutrowymi i gruntowymi. Większość przebiegu jest łatwa technicznie, jednak odcinki na Suwalszczyźnie, Roztoczu oraz zwłaszcza pomiędzy [[Przemyśl|Przemyślem]], Dynowem i [[Rzeszów|Rzeszowem]] są bardziej wymagające.

[[Plik:PL bike sign Wschodni Szlak Rowerowy Green Velo.jpg|thumb|Oznakowanie Wschodniego Szlaku Rowerowego Green Velo]]

== Informacje ==

=== Najważniejsze dane ===
{| class=&quot;wikitable&quot;
! Cecha
! Informacja
|-
| Początek
| [[Elbląg]]
|-
| Koniec
| [[Końskie]]
|-
| Długość
| około 2100 km; dokumentacja pierwotnego projektu podawała 1887,5 km trasy głównej oraz 192 km tras bocznych i łącznikowych, natomiast współczesny planer Green Velo pokazuje ślad o długości około 2095 km
|-
| Województwa
| [[Województwo warmińsko-mazurskie|warmińsko-mazurskie]], [[Województwo podlaskie|podlaskie]], [[Województwo lubelskie|lubelskie]], [[Województwo podkarpackie|podkarpackie]] i [[Województwo świętokrzyskie|świętokrzyskie]]
|-
| Charakter
| długodystansowy szlak turystyczny o zróżnicowanym standardzie
|-
| Nawierzchnia
| asfalt, drogi rowerowe, szuter, drogi gruntowe i leśne
|-
| Zalecany rower
| trekkingowy, wyprawowy, crossowy lub gravel; MTB również się sprawdzi
|-
| Najtrudniejsze rejony
| [[Pogórze Dynowskie]], [[Pogórze Przemyskie]], miejscami [[Roztocze]] i [[Suwalszczyzna]]
|-
| Miejsca Obsługi Rowerzystów
| 228 MOR-ów wybudowanych w ramach projektu
|-
| Oznakowanie
| pomarańczowe znaki z rodziny R-4 z logo Green Velo
|}

Dane dotyczące długości mogą się nieznacznie różnić między mapami i publikacjami. Przy planowaniu przejazdu konkretnego odcinka korzystaj z aktualnego śladu dostępnego w [https://greenvelo.pl oficjalnym planerze Green Velo], a nie tylko z kilometrażu podawanego w starszych przewodnikach.

=== Oznakowanie i orientacja ===
Szlak oznakowano charakterystycznymi pomarańczowymi znakami z rodziny R-4. Znaki wskazują przebieg trasy, zmianę kierunku, miejscowości, odległości oraz dojazdy do Miejsc Obsługi Rowerzystów i wybranych atrakcji.

Oznakowanie jest na ogół łatwo rozpoznawalne, ale na wyprawę wielodniową warto zabrać dodatkową nawigację. W przeszłości kontrole wykazywały lokalne braki w oznakowaniu, a znaki mogą zostać czasowo zdemontowane lub zasłonięte podczas remontów.

Przydatne są:
* aktualny ślad GPX;
* telefon z mapą offline;
* aplikacja Green Velo, która umożliwia korzystanie z map offline i planowanie przejazdu po sieci szlaku;
* powerbank – na słabiej zaludnionych fragmentach nie należy zakładać częstego dostępu do gniazdek.

=== MOR i MPR ===
[[Plik:PL Łomża MOR Green Velo 2.jpg|thumb|Miejsce Obsługi Rowerzystów w [[Łomża|Łomży]]]]

Na trasie wybudowano 228 '''Miejsc Obsługi Rowerzystów (MOR)'''. Typowy MOR ma wiatę, ławki, stojaki rowerowe, kosze i tablicę informacyjną. Wyposażenie poszczególnych miejsc różni się.

{{Ostrzeżenie|MOR nie jest stacją serwisową ani gwarantowanym punktem zaopatrzenia. Nie zakładaj, że znajdziesz tam wodę pitną, toaletę, żywność, prąd albo narzędzia do naprawy roweru.}}

Nie należy mylić MOR-ów z '''Miejscami Przyjaznymi Rowerzystom (MPR)'''. MPR to obiekty uczestniczące w systemie Green Velo, m.in.:
* noclegi,
* restauracje i punkty gastronomiczne,
* atrakcje turystyczne,
* punkty informacji turystycznej,
* inne obiekty usługowe.

Aktualnych obiektów najlepiej szukać bezpośrednio w [https://greenvelo.pl/miejsca bazie Green Velo]. Konkretne noclegi i restauracje są również opisywane w artykułach poszczególnych miejscowości w Wikipodróżach.

== Przygotowania ==

=== Jaki rower ===
Najbardziej uniwersalnym wyborem na całą trasę jest rower trekkingowy, wyprawowy, crossowy albo gravel. MTB nie jest konieczny na większości Green Velo, ale dobrze radzi sobie z odcinkami leśnymi i gruntowymi.

Rower szosowy na bardzo wąskich oponach jest niewygodnym wyborem na przejazd całego szlaku. Nawet jeśli większość danego etapu jest asfaltowa, mogą pojawiać się kilkukilometrowe odcinki szutrowe, gruntowe lub leśne.

Na wielodniową wyprawę warto zabrać:
* pompkę;
* zapasową dętkę lub zestaw naprawczy do opon bezdętkowych;
* łatki i łyżki do opon;
* multitool;
* zapasowe ogniwo łańcucha lub spinkę;
* podstawowe materiały do prowizorycznych napraw;
* oświetlenie przednie i tylne;
* powerbank.

=== Kiedy jechać ===
Najbardziej przewidywalne warunki występują od późnej wiosny do wczesnej jesieni. Każdy region ma jednak własną specyfikę:

* '''wiosna''' – w dolinach Biebrzy i Narwi mogą występować rozlewiska i czasowe zamknięcia fragmentów szlaków;
* '''maj–czerwiec''' – dobry okres na większość trasy, lecz na terenach podmokłych i leśnych może być dużo komarów;
* '''lipiec–sierpień''' – najlepsza dostępność usług turystycznych, ale największy ruch w miejscowościach wypoczynkowych;
* '''wrzesień''' – zwykle dobry miesiąc na wyprawę, przy krótszym dniu i większym ryzyku chłodnych poranków;
* po intensywnych opadach gruntowe fragmenty na Podlasiu, Roztoczu i Podkarpaciu mogą być znacznie trudniejsze niż w suchych warunkach.

=== Zaopatrzenie ===
Nie ma potrzeby wożenia żywności na wiele dni, ale na niektórych odcinkach miejscowości są niewielkie, a lokalne sklepy mogą mieć krótkie godziny otwarcia albo funkcjonować sezonowo.

Większy zapas wody i żywności warto mieć szczególnie podczas przejazdu przez:
* [[Puszcza Augustowska|Puszczę Augustowską]];
* okolice [[Biebrzański Park Narodowy|Biebrzańskiego Parku Narodowego]] i Carskiej Drogi;
* [[Puszcza Knyszyńska|Puszczę Knyszyńską]];
* [[Puszcza Białowieska|Puszczę Białowieską]];
* słabiej zaludnione fragmenty doliny Bugu;
* Lasy Sobiborskie;
* leśne fragmenty Roztocza;
* [[Pogórze Przemyskie]].

Nie planuj uzupełniania wody wyłącznie na MOR-ach.

=== Noclegi i biwakowanie ===
Baza noclegowa jest bardzo nierównomierna. W większych miejscowościach bez problemu można znaleźć hotele, pensjonaty, apartamenty i kwatery, natomiast w słabiej zaludnionych rejonach warto planować nocleg z wyprzedzeniem.

Dobre naturalne bazy etapowe to m.in.: [[Elbląg]], [[Braniewo]], [[Lidzbark Warmiński]], [[Bartoszyce]], [[Węgorzewo]], [[Gołdap]], [[Suwałki]], [[Augustów]], [[Goniądz]], [[Tykocin]], [[Białystok]], [[Supraśl]], [[Białowieża]], [[Włodawa]], [[Chełm]], [[Zwierzyniec]], [[Horyniec-Zdrój]], [[Przemyśl]], [[Rzeszów]], [[Leżajsk]], [[Sandomierz]], [[Kielce]] i [[Końskie]].

Na terenach Lasów Państwowych można korzystać z wyznaczonych obszarów programu '''Zanocuj w lesie'''. Zawsze sprawdź jednak aktualną mapę programu i regulamin właściwego nadleśnictwa. Zasady dotyczące ognia i kuchenek mogą się zmieniać wraz z zagrożeniem pożarowym.

{{Ostrzeżenie|W parkach narodowych nie rozbijaj namiotu poza miejscami wyznaczonymi do biwakowania.}}

Przy Biebrzy dostępne są m.in. wyznaczone pola namiotowe Biebrzańskiego Parku Narodowego:

* '''Bóbr''' w Osowcu-Twierdzy – duże pole z zapleczem sanitarnym, szczególnie dogodnie położone dla rowerzystów podróżujących koleją;
* '''Biały Grąd''' – mniejsze, sezonowe pole namiotowe.

Aktualne zasady i dostępność sprawdzaj na stronie [https://bbpn.gov.pl/pola-namiotowe Biebrzańskiego Parku Narodowego].

== Dojazd ==
Green Velo można rozpocząć w Elblągu lub Końskich, ale cała trasa ma wiele punktów umożliwiających rozpoczęcie albo zakończenie krótszej wyprawy.

Najbardziej przydatne stacje kolejowe to:

{| class=&quot;wikitable&quot;
! Stacja
! Zastosowanie
|-
| [[Elbląg]]
| naturalny początek lub koniec całej trasy; dobre połączenia z resztą kraju
|-
| [[Braniewo]]
| możliwość zakończenia krótkiej wyprawy po odcinku nad Zalewem Wiślanym
|-
| [[Suwałki]]
| bardzo dobry punkt wejścia na Suwalszczyznę
|-
| [[Augustów]]
| dogodny punkt rozpoczęcia fragmentu przez Puszczę Augustowską i dolinę Biebrzy
|-
| Osowiec
| bardzo dobry dostęp do Biebrzańskiego Parku Narodowego; stacja znajduje się blisko siedziby parku i pola namiotowego
|-
| [[Białystok]]
| najważniejszy węzeł kolejowy środkowej części Green Velo
|-
| [[Hajnówka]] / [[Czeremcha]]
| dostęp do rejonu Puszczy Białowieskiej i południowego Podlasia
|-
| [[Chełm]]
| główny punkt kolejowy lubelskiej części szlaku
|-
| [[Horyniec-Zdrój]]
| możliwość rozpoczęcia lub zakończenia przejazdu przez Roztocze
|-
| [[Przemyśl]]
| bardzo dobry węzeł dla najtrudniejszej części podkarpackiej
|-
| [[Rzeszów]]
| duży węzeł kolejowy
|-
| [[Sandomierz]]
| możliwość wykorzystania połączeń regionalnych
|-
| [[Kielce]]
| najważniejszy węzeł świętokrzyskiej części trasy
|-
| [[Końskie]]
| naturalny początek lub koniec całej trasy
|}

{{Stan na|2026|08|sekcja}}
Latem uruchamiane bywają dodatkowe połączenia sezonowe przydatne dla rowerzystów, m.in. w kierunku Włodawy. Nie wpisuj jednak w plan podróży połączenia sezonowego bez sprawdzenia bieżącego rozkładu.

Przy planowaniu przewozu roweru sprawdź:
* [https://portalpasazera.pl Portal Pasażera];
* [https://polregio.pl/pl/rozklad-jazdy-i-mapa-polaczen/rozklad-jazdy/ rozkład POLREGIO];
* zasady przewozu rowerów konkretnego przewoźnika.

{{Ostrzeżenie|W autobusach zastępczej komunikacji kolejowej przewóz roweru może być niemożliwy. Przed zakupem biletu sprawdź, czy na wybranym odcinku nie kursuje ZKA.}}

== Trasa ==
Green Velo można dzielić na wiele sposobów. W praktyce wygodny jest podział na 12 dużych regionów odpowiadających tzw. Rowerowym Królestwom. Podane odległości są orientacyjne i służą planowaniu – aktualny ślad GPS może mieć nieco inny kilometraż.

{| class=&quot;wikitable&quot;
! Odcinek
! Orientacyjna długość
! Główne miejsca
|-
| Nad Zalewem Wiślanym
| ok. 90 km
| Elbląg – Frombork – Braniewo
|-
| Warmia i okolice
| ok. 150 km
| Pieniężno – Lidzbark Warmiński – Bartoszyce
|-
| Północne Mazury
| ok. 152 km
| Węgorzewo – Gołdap – Stańczyki
|-
| Suwalszczyzna i Puszcza Augustowska
| ok. 141 km
| Suwałki – Wigry – Augustów
|-
| Dolina Biebrzy i Narwi
| ok. 131 km
| Osowiec-Twierdza – Goniądz – Tykocin
|-
| Puszcza Białowieska i Knyszyńska
| ok. 179 km
| Białystok – Supraśl – Hajnówka – Białowieża/Narewka
|-
| Dolina Bugu
| ok. 158 km
| Kleszczele – Mielnik – Janów Podlaski – Terespol
|-
| Polesie
| ok. 152 km
| Włodawa – Wola Uhruska – Chełm – okolice Krasnegostawu
|-
| Roztocze
| ok. 202 km
| Szczebrzeszyn – Zwierzyniec – Józefów – Narol – Horyniec-Zdrój
|-
| Pogórze Karpackie
| ok. 196 km
| Przemyśl – Dynów – Rzeszów
|-
| Ziemia Sandomierska i Dolina Dolnego Sanu
| ok. 201 km
| Rzeszów/Łańcut – Leżajsk – Sandomierz
|-
| Góry Świętokrzyskie i okolica
| ok. 133 km
| Sandomierz – Kielce – Sielpia – Końskie
|}

Nie traktuj tych 12 części jako etapów jednodniowych. Większość wymaga dwóch lub trzech dni spokojnej jazdy.

=== Nad Zalewem Wiślanym ===
[[Plik:Green Velo odcinek Frombork - Różaniec.jpg|thumb|Green Velo pomiędzy [[Frombork]]iem a Różańcem]]

'''Przebieg:''' [[Elbląg]] – okolice Wysoczyzny Elbląskiej – [[Frombork]] – [[Braniewo]].

Początek trasy łączy dwa odmienne krajobrazy: płaskie Żuławy Wiślane oraz bardziej pofałdowaną i zalesioną Wysoczyznę Elbląską. W rejonie Fromborka szlak biegnie w pobliżu Zalewu Wiślanego.

'''Bazy etapowe:''' Elbląg, Frombork, Braniewo.

'''Warto zobaczyć:'''
* Stare Miasto w Elblągu;
* [[Frombork]] i Wzgórze Katedralne;
* wybrzeże Zalewu Wiślanego;
* Braniewo.

'''Połączenia:''' EuroVelo 10, EuroVelo 13, R1 i Szlak Rowerowy Kanału Elbląskiego.

=== Warmia i okolice ===
'''Przebieg:''' okolice Braniewa – Pieniężno – [[Lidzbark Warmiński]] – [[Bartoszyce]].

Odcinek przebiega przez słabiej zaludnione tereny Warmii. Krajobraz jest bardziej pofałdowany niż na Żuławach, ale nie jest technicznie trudny. Odległości pomiędzy większymi miejscowościami są większe niż na początku trasy.

'''Bazy etapowe:''' Lidzbark Warmiński, Bartoszyce.

'''Warto zobaczyć:'''
* zamek biskupów warmińskich w Lidzbarku Warmińskim;
* historyczne miasta Warmii;
* wiejskie krajobrazy północnej Warmii.

'''Połączenia:'''
* Łynostrada – w rejonie Lidzbarka Warmińskiego;
* trasa po dawnej linii kolejowej Orneta–Lidzbark Warmiński.

=== Północne Mazury ===
'''Przebieg:''' okolice Bartoszyc – [[Węgorzewo]] – [[Gołdap]] – Stańczyki.

Green Velo prowadzi przez północną, znacznie spokojniejszą część Mazur. Nie należy oczekiwać charakteru znanego z Giżycka czy Mikołajek – część trasy jest słabo zaludniona, a miejscami wyraźnie pofałdowana.

'''Bazy etapowe:''' Węgorzewo, Gołdap.

'''Warto zobaczyć:'''
* Węgorzewo i okolice Mamr;
* mosty kolejowe w Stańczykach;
* krajobraz Mazur Garbatych.

'''Połączenie:''' w [[Węgorzewo|Węgorzewie]] można przejść na Mazurską Pętlę Rowerową i kontynuować wyprawę wokół Wielkich Jezior Mazurskich.

=== Suwalszczyzna i Puszcza Augustowska ===
'''Przebieg:''' okolice Stańczyk – [[Suwałki]] – [[Wigierski Park Narodowy]] – Puszcza Augustowska – [[Augustów]].

To jeden z bardziej urozmaiconych terenowo północnych fragmentów Green Velo. Występują podjazdy, drogi leśne i gruntowe. W okolicy Wigier i Puszczy Augustowskiej nie należy zakładać ciągłego asfaltu.

'''Bazy etapowe:''' Suwałki, Augustów.

'''Warto zobaczyć:'''
* krajobrazy Suwalszczyzny;
* Wigierski Park Narodowy;
* klasztor w Wigrach;
* Kanał Augustowski;
* Puszczę Augustowską.

'''Praktycznie:''' przed wjazdem w dłuższe fragmenty Puszczy Augustowskiej uzupełnij wodę i jedzenie.

'''Połączenie:''' w rejonie Suwałk i Augustowa występują powiązania z trasą EuroVelo 11/R11.

=== Dolina Biebrzy i Narwi ===
'''Przebieg:''' Augustów – Osowiec-Twierdza – [[Goniądz]] – Carska Droga – okolice Narwi – [[Tykocin]].

Jeden z najbardziej płaskich i krajobrazowych fragmentów Green Velo. Trasa prowadzi przez rozległe tereny bagienne i doliny rzeczne.

'''Bazy etapowe:''' Goniądz/Osowiec-Twierdza, Tykocin; dobrym większym zapleczem jest również [[Białystok]].

'''Warto zobaczyć:'''
* [[Biebrzański Park Narodowy]];
* twierdzę Osowiec;
* Carską Drogę;
* [[Narwiański Park Narodowy]];
* [[Tykocin]].

Osowiec-Twierdza jest szczególnie dobrym punktem logistycznym: znajduje się tu stacja kolejowa, siedziba Biebrzańskiego Parku Narodowego oraz pole namiotowe.

{{Ostrzeżenie|Wiosną i po wysokich stanach wody niektóre szlaki i drogi na terenach Biebrzańskiego Parku Narodowego mogą być czasowo nieprzejezdne. Przed wyjazdem sprawdź [https://bbpn.gov.pl/komunikat-turystyczny aktualny komunikat turystyczny parku].}}

=== Puszcza Białowieska i Puszcza Knyszyńska ===
'''Przebieg:''' [[Białystok]] – [[Supraśl]] – Puszcza Knyszyńska – okolice Narwi – [[Hajnówka]] – [[Białowieża]] / Narewka.

Jeden z najbardziej leśnych fragmentów całej wyprawy. Występują zarówno dobre drogi asfaltowe, jak i fragmenty gruntowe i leśne.

'''Bazy etapowe:''' Białystok, Supraśl, Hajnówka, Białowieża lub Narewka.

'''Warto zobaczyć:'''
* [[Supraśl]];
* [[Puszcza Knyszyńska|Puszczę Knyszyńską]];
* prawosławne cerkwie Podlasia;
* [[Puszcza Białowieska|Puszczę Białowieską]];
* [[Białowieża|Białowieżę]].

{{Ostrzeżenie|Nie wszystkie części Białowieskiego Parku Narodowego są dostępne dla rowerzystów. Wjazd do obszaru dawnego Rezerwatu Ścisłego wymaga spełnienia dodatkowych warunków, w tym odpowiedniego zezwolenia i przewodnika. Korzystaj wyłącznie z tras udostępnionych do ruchu rowerowego.}}

=== Dolina Bugu ===
'''Przebieg:''' południowe Podlasie – Kleszczele – okolice Mielnika – Janów Podlaski – Terespol – Sławatycze.

Fragment ma spokojny, wiejski charakter. Zabudowa jest rozproszona, dlatego szczególnie na dłuższych odcinkach warto wcześniej zaplanować zaopatrzenie.

'''Bazy etapowe:''' okolice Mielnika, Janów Podlaski, Terespol.

'''Warto zobaczyć:'''
* [[Grabarka|Świętą Górę Grabarkę]];
* dolinę Bugu;
* [[Mielnik]];
* stadninę koni w Janowie Podlaskim;
* fortyfikacje okolic Terespola.

==== Przeprawa przez Bug ====
{{Stan na|2026|08|sekcja}}

{{Ostrzeżenie|Starsze przewodniki Green Velo wskazują przeprawę promową Niemirów–Gnojno. Prom ten obecnie nie funkcjonuje. Do przejazdu przez Bug użyj działającej przeprawy Mielnik–Zabuże i odpowiedniego łącznika Green Velo.}}

{{Listing
|type = go
|name = Prom Mielnik–Zabuże
|www = https://mielnik.eu/przeprawa-promowa.html
|telefon = +48 500 390 864
|godziny = wt.–pt. 10:00–18:00, sob.–niedz. 08:00–18:00; pon. nieczynne
|cena = 5 zł osoba + 6 zł rower; tylko gotówka
|dodatkowe informacje = Ostatni kurs z Mielnika około 17:40, z Zabuża około 17:50. Kursowanie zależy od poziomu wody i warunków na Bugu – sprawdź komunikat przed przyjazdem.
}}

=== Polesie ===
'''Przebieg:''' Sławatycze – [[Włodawa]] – okolice Sobiboru – Wola Uhruska – [[Chełm]] – okolice Krasnegostawu.

Okolice Włodawy są prawie płaskie. Dalej krajobraz stopniowo staje się bardziej urozmaicony. Na odcinkach leśnych, m.in. w Lasach Sobiborskich, występują nawierzchnie gruntowe.

'''Bazy etapowe:''' Włodawa/Okuninka, Chełm.

'''Warto zobaczyć:'''
* [[Włodawa|Włodawę]];
* Jezioro Białe i Okuninkę;
* dolinę Bugu;
* [[Chełm]] i podziemia kredowe;
* w przypadku dodatkowego objazdu – [[Poleski Park Narodowy]].

Latem możliwe są sezonowe pociągi do Włodawy, ale przed planowaniem wyprawy sprawdź aktualny rozkład.

=== Roztocze ===
'''Przebieg:''' okolice Krasnegostawu – Szczebrzeszyn – [[Zwierzyniec]] – Józefów – Narol – [[Horyniec-Zdrój]].

Roztocze jest jednym z najbardziej urozmaiconych odcinków Green Velo. Występują lasy, doliny rzeczne, krótkie podjazdy i odcinki gruntowe.

'''Bazy etapowe:''' Zwierzyniec, Józefów/Narol, Horyniec-Zdrój.

'''Warto zobaczyć:'''
* [[Szczebrzeszyn]];
* [[Zwierzyniec]];
* [[Roztoczański Park Narodowy]];
* stawy Echo;
* Józefów;
* rezerwaty nad Tanwią;
* Horyniec-Zdrój.

'''Połączenie:''' w rejonie Zwierzyńca i Józefowa Green Velo łączy się z Centralnym Szlakiem Rowerowym Roztocza; miejscami oba szlaki korzystają z tego samego przebiegu.

=== Pogórze Karpackie ===
[[Plik:Przemyśl Green Velo1.jpg|thumb|Green Velo w [[Przemyśl]]u]]

'''Przebieg:''' [[Przemyśl]] – okolice Pogórza Przemyskiego – Dynów – Pogórze Dynowskie – [[Rzeszów]].

{{Ostrzeżenie|To najbardziej wymagająca fizycznie część całego Green Velo. Występują tu długie podjazdy i zjazdy, a miejscami również odcinki gruntowe. Przy planowaniu etapu kieruj się nie tylko kilometrażem, ale także przewyższeniami.}}

'''Bazy etapowe:''' Przemyśl, okolice Dynowa, Rzeszów.

'''Warto zobaczyć:'''
* [[Przemyśl]];
* zamek w Krasiczynie – wymaga niewielkiego odejścia od głównego przebiegu;
* dolinę Sanu;
* [[Dynów]];
* [[Rzeszów]].

Na tym odcinku szczególnie przydatny jest gravel, trekking lub rower górski z odpowiednio szerokimi oponami.

=== Ziemia Sandomierska i Dolina Dolnego Sanu ===
'''Przebieg:''' [[Rzeszów]] / [[Łańcut]] – [[Leżajsk]] – dolina Sanu – [[Sandomierz]].

Podkarpacka część odcinka jest w większości łatwiejsza od Pogórza Karpackiego. W stronę Sandomierza teren staje się bardziej pofałdowany.

'''Bazy etapowe:''' Rzeszów/Łańcut, Leżajsk, Sandomierz.

'''Warto zobaczyć:'''
* [[zamek w Łańcucie]];
* bazylikę i zespół klasztorny w Leżajsku;
* dolinę dolnego Sanu;
* [[Sandomierz]].

=== Góry Świętokrzyskie i okolica ===
[[Plik:Sandomierz-Green-Velo-170723.jpg|thumb|Green Velo w [[Sandomierz]]u]]

'''Przebieg:''' okolice Sandomierza – Raków i okolice – [[Kielce]] – Oblęgorek – Sielpia Wielka – [[Końskie]].

Końcowa część Green Velo jest pagórkowata, ale zwykle mniej wymagająca od Pogórza Dynowskiego i Przemyskiego.

'''Bazy etapowe:''' Sandomierz, Kielce, Końskie.

'''Warto zobaczyć:'''
* [[Sandomierz]];
* Góry Świętokrzyskie;
* [[Kielce]];
* pałacyk Henryka Sienkiewicza w Oblęgorku;
* Sielpię Wielką;
* [[Końskie]].

Końskie są naturalnym końcem wyprawy w kierunku zachodnim i mają połączenie kolejowe, dzięki czemu nie trzeba organizować transportu samochodowego po zakończeniu trasy.

== Serwis rowerowy ==
Sieć warsztatów jest wystarczająca, jeśli awaria nastąpi w większym mieście, ale odległości pomiędzy nimi mogą być znaczne.

Najbardziej prawdopodobne miejsca znalezienia pełnego serwisu rowerowego to:
* Elbląg;
* Lidzbark Warmiński;
* Węgorzewo lub Gołdap;
* Suwałki;
* Augustów;
* Łomża;
* Białystok;
* Hajnówka lub Bielsk Podlaski;
* Włodawa lub Chełm;
* okolice Zamościa, Biłgoraja i Zwierzyńca;
* Przemyśl;
* Rzeszów;
* Leżajsk;
* Sandomierz;
* Kielce;
* Końskie.

W niektórych miejscowościach znajdują się samoobsługowe stacje naprawcze, ale nie należy traktować ich jako ciągłego systemu dostępnego co kilkanaście kilometrów.

== Połączenia z innymi szlakami ==
Green Velo jest osią rozbudowanej sieci tras regionalnych i międzynarodowych.

{| class=&quot;wikitable&quot;
! Miejsce
! Szlak
! Znaczenie dla podróży
! Status
|-
| [[Elbląg]] / okolice Zalewu Wiślanego
| [[EuroVelo 10]] i [[EuroVelo 13]]
| możliwość kontynuowania wyprawy wzdłuż południowego wybrzeża Bałtyku
| istniejące
|-
| Elbląg – Frombork – Braniewo
| R1
| alternatywna trasa regionalna i połączenia w rejonie Zalewu Wiślanego
| istniejące
|-
| [[Elbląg]]
| Szlak Rowerowy Kanału Elbląskiego
| możliwość jazdy w kierunku Ostródy i Kanału Elbląskiego
| istniejące
|-
| [[Lidzbark Warmiński]]
| Łynostrada
| możliwość jazdy wzdłuż Łyny w kierunku Olsztyna i południowej Warmii
| istniejące
|-
| Lidzbark Warmiński
| trasa Orneta–Lidzbark Warmiński po dawnej linii kolejowej
| lokalne połączenie w kierunku Ornety
| istniejące
|-
| [[Węgorzewo]]
| Mazurska Pętla Rowerowa
| możliwość kontynuowania wyprawy wokół Wielkich Jezior Mazurskich
| istniejące
|-
| Suwalszczyzna / [[Augustów]]
| EuroVelo 11 / R11
| połączenie z międzynarodowym korytarzem północ–południe
| istniejące / rozwijane
|-
| [[Zwierzyniec]] – Józefów
| Centralny Szlak Rowerowy Roztocza
| alternatywny sposób zwiedzania Roztocza; występują wspólne fragmenty
| istniejące
|-
| [[Rzeszów]] – [[Przemyśl]]
| EuroVelo 4
| przyszłe powiązania z korytarzem wschód–zachód
| rozwijane / projektowane
|-
| Rzeszów i dolina Wisłoka
| Velo Wisłok
| regionalna sieć podkarpacka
| rozwijane
|-
| dolina Sanu, Dynów, Przemyśl, Leżajsk
| Velo San
| przyszła trasa wzdłuż Sanu, wielokrotnie powiązana z Green Velo
| rozwijane
|-
| okolice Rakowa i Kielc
| EuroVelo 11
| planowane połączenia z południowym odcinkiem EV11
| projektowane
|-
| [[Sandomierz]]
| Wiślana Trasa Rowerowa
| możliwość kontynuowania jazdy wzdłuż Wisły
| rozwijane / zależne od regionu
|}

Dawna trasa R64 wokół Zalewu Wiślanego może być nadal widoczna na starszych mapach i oznakowaniu, ale została formalnie zlikwidowana i nie powinna być traktowana jako aktualny, utrzymywany szlak.

== Bezpieczeństwo ==

=== Ruch drogowy ===
Znaczna część Green Velo prowadzi istniejącymi drogami publicznymi. Zwykle są to lokalne drogi o niewielkim natężeniu ruchu, lecz nie wszędzie standard jest taki sam. Zachowaj szczególną ostrożność:
* przy wjazdach do większych miast;
* na odcinkach bez pobocza;
* przy skrzyżowaniach z drogami wojewódzkimi i krajowymi;
* podczas jazdy po zmroku lub przy ograniczonej widoczności.

=== Drogi gruntowe i leśne ===
Stan odcinków nieutwardzonych może zmieniać się po:
* długotrwałych opadach;
* pracach leśnych;
* przejazdach maszyn rolniczych;
* powodzi lub wysokich stanach wód.

Najbardziej przydatny jest rower pozwalający bezpiecznie przejechać zarówno asfalt, jak i szuter.

=== Parki narodowe ===
Green Velo prowadzi przez lub w pobliżu pięciu parków narodowych:
* [[Wigierski Park Narodowy]];
* [[Biebrzański Park Narodowy]];
* [[Narwiański Park Narodowy]];
* [[Białowieski Park Narodowy]];
* [[Roztoczański Park Narodowy]].

Zawsze przestrzegaj lokalnego regulaminu parku. Nie zakładaj, że każda droga leśna widoczna na mapie jest udostępniona rowerzystom.

=== Pogranicze polsko-białoruskie ===
{{Stan na|2026|08|sekcja}}

Green Velo prowadzi przez tereny bezpośrednio sąsiadujące z granicą Białorusi. W regionie mogą być okresowo wprowadzane strefy ograniczonego dostępu i inne ograniczenia związane z ochroną granicy.

{{Ostrzeżenie|Nie zjeżdżaj w kierunku pasa granicznego na podstawie starych map lub nieaktualnych śladów. Przed przejazdem odcinków przygranicznych sprawdź bieżące komunikaty administracji państwowej i Straży Granicznej. Nie zakładaj również, że dawne przejścia graniczne pokazane w starszych przewodnikach są czynne dla rowerzystów.}}

Aktualne informacje: [https://granica.gov.pl granica.gov.pl].

=== Numery alarmowe ===
W sytuacji zagrożenia dzwoń pod numer '''112'''. Na odludnych odcinkach podaj operatorowi lokalizację GPS lub najbliższy numer drogi, miejscowość albo charakterystyczny punkt na szlaku.

== Aktualne mapy, komunikaty i rozkłady ==
Przydatne strony do sprawdzenia bezpośrednio przed wyjazdem:

* [https://greenvelo.pl Oficjalny portal i planer Green Velo]
* [https://greenvelo.pl/aktualnosci Aktualności Green Velo – m.in. informacje o czasowych utrudnieniach]
* [https://greenvelo.pl/miejsca Baza Miejsc Przyjaznych Rowerzystom i innych obiektów]
* [https://portalpasazera.pl Portal Pasażera – aktualny ruch pociągów]
* [https://polregio.pl/pl/rozklad-jazdy-i-mapa-polaczen/rozklad-jazdy/ POLREGIO – rozkład jazdy]
* [https://mielnik.eu/przeprawa-promowa.html Aktualne informacje o promie Mielnik–Zabuże]
* [https://bbpn.gov.pl/komunikat-turystyczny Biebrzański Park Narodowy – komunikat turystyczny]
* [https://bpn.com.pl Białowieski Park Narodowy]
* [https://granica.gov.pl Informacje o przejściach granicznych i sytuacji na granicy]

== Gdzie dalej ==
Green Velo można wykorzystać jako część znacznie dłuższej wyprawy rowerowej.

* Z [[Elbląg]]a można kontynuować podróż trasą [[EuroVelo 10 — Bałtycki Szlak Rowerowy|EuroVelo 10]] lub EuroVelo 13.
* Z [[Węgorzewo|Węgorzewa]] można wjechać na Mazurską Pętlę Rowerową i objechać Wielkie Jeziora Mazurskie.
* Na Suwalszczyźnie można połączyć przejazd z EuroVelo 11.
* Na Roztoczu warto wykorzystać Centralny Szlak Rowerowy Roztocza.
* Na Podkarpaciu rozwijane są Velo San, Velo Wisłok i korytarz EuroVelo 4.
* W [[Sandomierz]]u można łączyć Green Velo z trasami prowadzącymi wzdłuż Wisły.
* Z [[Końskie|Końskich]] można kontynuować wycieczkę regionalnymi trasami województwa świętokrzyskiego lub wrócić koleją.&lt;br /&gt;
{{Jest w|Polska}}

[[Kategoria:Szlaki turystyczne]]
[[Kategoria:Polska]]</text>
      <sha1>ompxs1fnkatqaolct8xj1r77ih4lg11</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>158452</id>
      <parentid>158451</parentid>
      <timestamp>2026-08-25T08:57:11Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>KrzysztofPoplawski</username>
        <id>4279</id>
      </contributor>
      <comment>linki</comment>
      <origin>158452</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="28154" sha1="tr1q8jvdbxc3veggm14eqhgsswua2ks" xml:space="preserve">{{Top-banner|Green Velo odcinek Frombork - Różaniec.jpg}}
{{Szlak turystyczny}}

'''Wschodni Szlak Rowerowy Green Velo''' to długodystansowy szlak rowerowy prowadzący z [[Elbląg]]a przez [[Województwo warmińsko-mazurskie|Warmię]], [[Mazury]], [[Województwo podlaskie|Podlasie]], [[Województwo lubelskie|Lubelszczyznę]], [[Roztocze]], [[Województwo podkarpackie|Podkarpacie]] i [[Góry Świętokrzyskie]] do [[Końskie|Końskich]]. Cały przejazd ma około 2100 km i wymaga zwykle kilkunastu do kilku tygodni, ale szlak nadaje się również do krótszych wypraw dzięki licznym możliwościom rozpoczęcia lub zakończenia jazdy w miastach położonych przy liniach kolejowych.

Green Velo nie jest jednolitą, wydzieloną drogą dla rowerów. Trasa prowadzi zarówno drogami rowerowymi, jak i lokalnymi drogami asfaltowymi, drogami leśnymi, szutrowymi i gruntowymi. Większość przebiegu jest łatwa technicznie, jednak odcinki na Suwalszczyźnie, Roztoczu oraz zwłaszcza pomiędzy [[Przemyśl|Przemyślem]], Dynowem i [[Rzeszów|Rzeszowem]] są bardziej wymagające.

[[Plik:PL bike sign Wschodni Szlak Rowerowy Green Velo.jpg|thumb|Oznakowanie Wschodniego Szlaku Rowerowego Green Velo]]

== Informacje ==

=== Najważniejsze dane ===
{| class=&quot;wikitable&quot;
! Cecha
! Informacja
|-
| Początek
| [[Elbląg]]
|-
| Koniec
| [[Końskie]]
|-
| Długość
| około 2100 km; dokumentacja pierwotnego projektu podawała 1887,5 km trasy głównej oraz 192 km tras bocznych i łącznikowych, natomiast współczesny planer Green Velo pokazuje ślad o długości około 2095 km
|-
| Województwa
| [[Województwo warmińsko-mazurskie|warmińsko-mazurskie]], [[Województwo podlaskie|podlaskie]], [[Województwo lubelskie|lubelskie]], [[Województwo podkarpackie|podkarpackie]] i [[Województwo świętokrzyskie|świętokrzyskie]]
|-
| Charakter
| długodystansowy szlak turystyczny o zróżnicowanym standardzie
|-
| Nawierzchnia
| asfalt, drogi rowerowe, szuter, drogi gruntowe i leśne
|-
| Zalecany rower
| trekkingowy, wyprawowy, crossowy lub gravel; MTB również się sprawdzi
|-
| Najtrudniejsze rejony
| [[Pogórze Dynowskie]], [[Pogórze Przemyskie]], miejscami [[Roztocze]] i [[Suwalszczyzna]]
|-
| Miejsca Obsługi Rowerzystów
| 228 MOR-ów wybudowanych w ramach projektu
|-
| Oznakowanie
| pomarańczowe znaki z rodziny R-4 z logo Green Velo
|}

Dane dotyczące długości mogą się nieznacznie różnić między mapami i publikacjami. Przy planowaniu przejazdu konkretnego odcinka korzystaj z aktualnego śladu dostępnego w [https://greenvelo.pl oficjalnym planerze Green Velo], a nie tylko z kilometrażu podawanego w starszych przewodnikach.

=== Oznakowanie i orientacja ===
Szlak oznakowano charakterystycznymi pomarańczowymi znakami z rodziny R-4. Znaki wskazują przebieg trasy, zmianę kierunku, miejscowości, odległości oraz dojazdy do Miejsc Obsługi Rowerzystów i wybranych atrakcji.

Oznakowanie jest na ogół łatwo rozpoznawalne, ale na wyprawę wielodniową warto zabrać dodatkową nawigację. W przeszłości kontrole wykazywały lokalne braki w oznakowaniu, a znaki mogą zostać czasowo zdemontowane lub zasłonięte podczas remontów.

Przydatne są:
* aktualny ślad GPX;
* telefon z mapą offline;
* aplikacja Green Velo, która umożliwia korzystanie z map offline i planowanie przejazdu po sieci szlaku;
* powerbank – na słabiej zaludnionych fragmentach nie należy zakładać częstego dostępu do gniazdek.

=== MOR i MPR ===
[[Plik:PL Łomża MOR Green Velo 2.jpg|thumb|Miejsce Obsługi Rowerzystów w [[Łomża|Łomży]]]]

Na trasie wybudowano 228 '''Miejsc Obsługi Rowerzystów (MOR)'''. Typowy MOR ma wiatę, ławki, stojaki rowerowe, kosze i tablicę informacyjną. Wyposażenie poszczególnych miejsc różni się.

{{Ostrzeżenie|MOR nie jest stacją serwisową ani gwarantowanym punktem zaopatrzenia. Nie zakładaj, że znajdziesz tam wodę pitną, toaletę, żywność, prąd albo narzędzia do naprawy roweru.}}

Nie należy mylić MOR-ów z '''Miejscami Przyjaznymi Rowerzystom (MPR)'''. MPR to obiekty uczestniczące w systemie Green Velo, m.in.:
* noclegi,
* restauracje i punkty gastronomiczne,
* atrakcje turystyczne,
* punkty informacji turystycznej,
* inne obiekty usługowe.

Aktualnych obiektów najlepiej szukać bezpośrednio w [https://greenvelo.pl/miejsca bazie Green Velo]. Konkretne noclegi i restauracje są również opisywane w artykułach poszczególnych miejscowości w Wikipodróżach.

== Przygotowania ==

=== Jaki rower ===
Najbardziej uniwersalnym wyborem na całą trasę jest [[w:Rower trekingowy|rower trekkingowy]], [[w:Rower turystyczny|rower wyprawowy]], rower crossowy albo [[w:Rower gravelowy|gravel]]. [[w:Rower górski|MTB]] nie jest konieczny na większości Green Velo, ale dobrze radzi sobie z odcinkami leśnymi i gruntowymi.

[[w:Rower szosowy|Rower szosowy]] na bardzo wąskich oponach jest niewygodnym wyborem na przejazd całego szlaku. Nawet jeśli większość danego etapu jest asfaltowa, mogą pojawiać się kilkukilometrowe odcinki szutrowe, gruntowe lub leśne.

Na wielodniową wyprawę warto zabrać:
* pompkę;
* zapasową dętkę lub zestaw naprawczy do opon bezdętkowych;
* łatki i łyżki do opon;
* multitool;
* zapasowe ogniwo łańcucha lub spinkę;
* podstawowe materiały do prowizorycznych napraw;
* oświetlenie przednie i tylne;
* powerbank.

=== Kiedy jechać ===
Najbardziej przewidywalne warunki występują od późnej wiosny do wczesnej jesieni. Każdy region ma jednak własną specyfikę:

* '''wiosna''' – w dolinach Biebrzy i Narwi mogą występować rozlewiska i czasowe zamknięcia fragmentów szlaków;
* '''maj–czerwiec''' – dobry okres na większość trasy, lecz na terenach podmokłych i leśnych może być dużo komarów;
* '''lipiec–sierpień''' – najlepsza dostępność usług turystycznych, ale największy ruch w miejscowościach wypoczynkowych;
* '''wrzesień''' – zwykle dobry miesiąc na wyprawę, przy krótszym dniu i większym ryzyku chłodnych poranków;
* po intensywnych opadach gruntowe fragmenty na Podlasiu, Roztoczu i Podkarpaciu mogą być znacznie trudniejsze niż w suchych warunkach.

=== Zaopatrzenie ===
Nie ma potrzeby wożenia żywności na wiele dni, ale na niektórych odcinkach miejscowości są niewielkie, a lokalne sklepy mogą mieć krótkie godziny otwarcia albo funkcjonować sezonowo.

Większy zapas wody i żywności warto mieć szczególnie podczas przejazdu przez:
* [[Puszcza Augustowska|Puszczę Augustowską]];
* okolice [[Biebrzański Park Narodowy|Biebrzańskiego Parku Narodowego]] i Carskiej Drogi;
* [[Puszcza Knyszyńska|Puszczę Knyszyńską]];
* [[Puszcza Białowieska|Puszczę Białowieską]];
* słabiej zaludnione fragmenty doliny Bugu;
* Lasy Sobiborskie;
* leśne fragmenty Roztocza;
* [[Pogórze Przemyskie]].

Nie planuj uzupełniania wody wyłącznie na MOR-ach.

=== Noclegi i biwakowanie ===
Baza noclegowa jest bardzo nierównomierna. W większych miejscowościach bez problemu można znaleźć hotele, pensjonaty, apartamenty i kwatery, natomiast w słabiej zaludnionych rejonach warto planować nocleg z wyprzedzeniem.

Dobre naturalne bazy etapowe to m.in.: [[Elbląg]], [[Braniewo]], [[Lidzbark Warmiński]], [[Bartoszyce]], [[Węgorzewo]], [[Gołdap]], [[Suwałki]], [[Augustów]], [[Goniądz]], [[Tykocin]], [[Białystok]], [[Supraśl]], [[Białowieża]], [[Włodawa]], [[Chełm]], [[Zwierzyniec]], [[Horyniec-Zdrój]], [[Przemyśl]], [[Rzeszów]], [[Leżajsk]], [[Sandomierz]], [[Kielce]] i [[Końskie]].

Na terenach Lasów Państwowych można korzystać z wyznaczonych obszarów programu '''Zanocuj w lesie'''. Zawsze sprawdź jednak aktualną mapę programu i regulamin właściwego nadleśnictwa. Zasady dotyczące ognia i kuchenek mogą się zmieniać wraz z zagrożeniem pożarowym.

{{Ostrzeżenie|W parkach narodowych nie rozbijaj namiotu poza miejscami wyznaczonymi do biwakowania.}}

Przy Biebrzy dostępne są m.in. wyznaczone pola namiotowe Biebrzańskiego Parku Narodowego:

* '''Bóbr''' w Osowcu-Twierdzy – duże pole z zapleczem sanitarnym, szczególnie dogodnie położone dla rowerzystów podróżujących koleją;
* '''Biały Grąd''' – mniejsze, sezonowe pole namiotowe.

Aktualne zasady i dostępność sprawdzaj na stronie [https://bbpn.gov.pl/pola-namiotowe Biebrzańskiego Parku Narodowego].

== Dojazd ==
Green Velo można rozpocząć w Elblągu lub Końskich, ale cała trasa ma wiele punktów umożliwiających rozpoczęcie albo zakończenie krótszej wyprawy.

Najbardziej przydatne stacje kolejowe to:

{| class=&quot;wikitable&quot;
! Stacja
! Zastosowanie
|-
| [[Elbląg]]
| naturalny początek lub koniec całej trasy; dobre połączenia z resztą kraju
|-
| [[Braniewo]]
| możliwość zakończenia krótkiej wyprawy po odcinku nad Zalewem Wiślanym
|-
| [[Suwałki]]
| bardzo dobry punkt wejścia na Suwalszczyznę
|-
| [[Augustów]]
| dogodny punkt rozpoczęcia fragmentu przez Puszczę Augustowską i dolinę Biebrzy
|-
| Osowiec
| bardzo dobry dostęp do Biebrzańskiego Parku Narodowego; stacja znajduje się blisko siedziby parku i pola namiotowego
|-
| [[Białystok]]
| najważniejszy węzeł kolejowy środkowej części Green Velo
|-
| [[Hajnówka]] / [[Czeremcha]]
| dostęp do rejonu Puszczy Białowieskiej i południowego Podlasia
|-
| [[Chełm]]
| główny punkt kolejowy lubelskiej części szlaku
|-
| [[Horyniec-Zdrój]]
| możliwość rozpoczęcia lub zakończenia przejazdu przez Roztocze
|-
| [[Przemyśl]]
| bardzo dobry węzeł dla najtrudniejszej części podkarpackiej
|-
| [[Rzeszów]]
| duży węzeł kolejowy
|-
| [[Sandomierz]]
| możliwość wykorzystania połączeń regionalnych
|-
| [[Kielce]]
| najważniejszy węzeł świętokrzyskiej części trasy
|-
| [[Końskie]]
| naturalny początek lub koniec całej trasy
|}

{{Stan na|2026|08|sekcja}}
Latem uruchamiane bywają dodatkowe połączenia sezonowe przydatne dla rowerzystów, m.in. w kierunku Włodawy. Nie wpisuj jednak w plan podróży połączenia sezonowego bez sprawdzenia bieżącego rozkładu.

Przy planowaniu przewozu roweru sprawdź:
* [https://portalpasazera.pl Portal Pasażera];
* [https://polregio.pl/pl/rozklad-jazdy-i-mapa-polaczen/rozklad-jazdy/ rozkład POLREGIO];
* zasady przewozu rowerów konkretnego przewoźnika.

{{Ostrzeżenie|W autobusach zastępczej komunikacji kolejowej przewóz roweru może być niemożliwy. Przed zakupem biletu sprawdź, czy na wybranym odcinku nie kursuje ZKA.}}

== Trasa ==
Green Velo można dzielić na wiele sposobów. W praktyce wygodny jest podział na 12 dużych regionów odpowiadających tzw. Rowerowym Królestwom. Podane odległości są orientacyjne i służą planowaniu – aktualny ślad GPS może mieć nieco inny kilometraż.

{| class=&quot;wikitable&quot;
! Odcinek
! Orientacyjna długość
! Główne miejsca
|-
| Nad Zalewem Wiślanym
| ok. 90 km
| Elbląg – Frombork – Braniewo
|-
| Warmia i okolice
| ok. 150 km
| Pieniężno – Lidzbark Warmiński – Bartoszyce
|-
| Północne Mazury
| ok. 152 km
| Węgorzewo – Gołdap – Stańczyki
|-
| Suwalszczyzna i Puszcza Augustowska
| ok. 141 km
| Suwałki – Wigry – Augustów
|-
| Dolina Biebrzy i Narwi
| ok. 131 km
| Osowiec-Twierdza – Goniądz – Tykocin
|-
| Puszcza Białowieska i Knyszyńska
| ok. 179 km
| Białystok – Supraśl – Hajnówka – Białowieża/Narewka
|-
| Dolina Bugu
| ok. 158 km
| Kleszczele – Mielnik – Janów Podlaski – Terespol
|-
| Polesie
| ok. 152 km
| Włodawa – Wola Uhruska – Chełm – okolice Krasnegostawu
|-
| Roztocze
| ok. 202 km
| Szczebrzeszyn – Zwierzyniec – Józefów – Narol – Horyniec-Zdrój
|-
| Pogórze Karpackie
| ok. 196 km
| Przemyśl – Dynów – Rzeszów
|-
| Ziemia Sandomierska i Dolina Dolnego Sanu
| ok. 201 km
| Rzeszów/Łańcut – Leżajsk – Sandomierz
|-
| Góry Świętokrzyskie i okolica
| ok. 133 km
| Sandomierz – Kielce – Sielpia – Końskie
|}

Nie traktuj tych 12 części jako etapów jednodniowych. Większość wymaga dwóch lub trzech dni spokojnej jazdy.

=== Nad Zalewem Wiślanym ===
[[Plik:Green Velo odcinek Frombork - Różaniec.jpg|thumb|Green Velo pomiędzy [[Frombork]]iem a Różańcem]]

'''Przebieg:''' [[Elbląg]] – okolice Wysoczyzny Elbląskiej – [[Frombork]] – [[Braniewo]].

Początek trasy łączy dwa odmienne krajobrazy: płaskie Żuławy Wiślane oraz bardziej pofałdowaną i zalesioną Wysoczyznę Elbląską. W rejonie Fromborka szlak biegnie w pobliżu Zalewu Wiślanego.

'''Bazy etapowe:''' Elbląg, Frombork, Braniewo.

'''Warto zobaczyć:'''
* Stare Miasto w Elblągu;
* [[Frombork]] i Wzgórze Katedralne;
* wybrzeże Zalewu Wiślanego;
* Braniewo.

'''Połączenia:''' EuroVelo 10, EuroVelo 13, R1 i Szlak Rowerowy Kanału Elbląskiego.

=== Warmia i okolice ===
'''Przebieg:''' okolice Braniewa – Pieniężno – [[Lidzbark Warmiński]] – [[Bartoszyce]].

Odcinek przebiega przez słabiej zaludnione tereny Warmii. Krajobraz jest bardziej pofałdowany niż na Żuławach, ale nie jest technicznie trudny. Odległości pomiędzy większymi miejscowościami są większe niż na początku trasy.

'''Bazy etapowe:''' Lidzbark Warmiński, Bartoszyce.

'''Warto zobaczyć:'''
* zamek biskupów warmińskich w Lidzbarku Warmińskim;
* historyczne miasta Warmii;
* wiejskie krajobrazy północnej Warmii.

'''Połączenia:'''
* Łynostrada – w rejonie Lidzbarka Warmińskiego;
* trasa po dawnej linii kolejowej Orneta–Lidzbark Warmiński.

=== Północne Mazury ===
'''Przebieg:''' okolice Bartoszyc – [[Węgorzewo]] – [[Gołdap]] – Stańczyki.

Green Velo prowadzi przez północną, znacznie spokojniejszą część Mazur. Nie należy oczekiwać charakteru znanego z Giżycka czy Mikołajek – część trasy jest słabo zaludniona, a miejscami wyraźnie pofałdowana.

'''Bazy etapowe:''' Węgorzewo, Gołdap.

'''Warto zobaczyć:'''
* Węgorzewo i okolice Mamr;
* mosty kolejowe w Stańczykach;
* krajobraz Mazur Garbatych.

'''Połączenie:''' w [[Węgorzewo|Węgorzewie]] można przejść na Mazurską Pętlę Rowerową i kontynuować wyprawę wokół Wielkich Jezior Mazurskich.

=== Suwalszczyzna i Puszcza Augustowska ===
'''Przebieg:''' okolice Stańczyk – [[Suwałki]] – [[Wigierski Park Narodowy]] – Puszcza Augustowska – [[Augustów]].

To jeden z bardziej urozmaiconych terenowo północnych fragmentów Green Velo. Występują podjazdy, drogi leśne i gruntowe. W okolicy Wigier i Puszczy Augustowskiej nie należy zakładać ciągłego asfaltu.

'''Bazy etapowe:''' Suwałki, Augustów.

'''Warto zobaczyć:'''
* krajobrazy Suwalszczyzny;
* Wigierski Park Narodowy;
* klasztor w Wigrach;
* Kanał Augustowski;
* Puszczę Augustowską.

'''Praktycznie:''' przed wjazdem w dłuższe fragmenty Puszczy Augustowskiej uzupełnij wodę i jedzenie.

'''Połączenie:''' w rejonie Suwałk i Augustowa występują powiązania z trasą EuroVelo 11/R11.

=== Dolina Biebrzy i Narwi ===
'''Przebieg:''' Augustów – Osowiec-Twierdza – [[Goniądz]] – Carska Droga – okolice Narwi – [[Tykocin]].

Jeden z najbardziej płaskich i krajobrazowych fragmentów Green Velo. Trasa prowadzi przez rozległe tereny bagienne i doliny rzeczne.

'''Bazy etapowe:''' Goniądz/Osowiec-Twierdza, Tykocin; dobrym większym zapleczem jest również [[Białystok]].

'''Warto zobaczyć:'''
* [[Biebrzański Park Narodowy]];
* twierdzę Osowiec;
* Carską Drogę;
* [[Narwiański Park Narodowy]];
* [[Tykocin]].

Osowiec-Twierdza jest szczególnie dobrym punktem logistycznym: znajduje się tu stacja kolejowa, siedziba Biebrzańskiego Parku Narodowego oraz pole namiotowe.

{{Ostrzeżenie|Wiosną i po wysokich stanach wody niektóre szlaki i drogi na terenach Biebrzańskiego Parku Narodowego mogą być czasowo nieprzejezdne. Przed wyjazdem sprawdź [https://bbpn.gov.pl/komunikat-turystyczny aktualny komunikat turystyczny parku].}}

=== Puszcza Białowieska i Puszcza Knyszyńska ===
'''Przebieg:''' [[Białystok]] – [[Supraśl]] – Puszcza Knyszyńska – okolice Narwi – [[Hajnówka]] – [[Białowieża]] / Narewka.

Jeden z najbardziej leśnych fragmentów całej wyprawy. Występują zarówno dobre drogi asfaltowe, jak i fragmenty gruntowe i leśne.

'''Bazy etapowe:''' Białystok, Supraśl, Hajnówka, Białowieża lub Narewka.

'''Warto zobaczyć:'''
* [[Supraśl]];
* [[Puszcza Knyszyńska|Puszczę Knyszyńską]];
* prawosławne cerkwie Podlasia;
* [[Puszcza Białowieska|Puszczę Białowieską]];
* [[Białowieża|Białowieżę]].

{{Ostrzeżenie|Nie wszystkie części Białowieskiego Parku Narodowego są dostępne dla rowerzystów. Wjazd do obszaru dawnego Rezerwatu Ścisłego wymaga spełnienia dodatkowych warunków, w tym odpowiedniego zezwolenia i przewodnika. Korzystaj wyłącznie z tras udostępnionych do ruchu rowerowego.}}

=== Dolina Bugu ===
'''Przebieg:''' południowe Podlasie – Kleszczele – okolice Mielnika – Janów Podlaski – Terespol – Sławatycze.

Fragment ma spokojny, wiejski charakter. Zabudowa jest rozproszona, dlatego szczególnie na dłuższych odcinkach warto wcześniej zaplanować zaopatrzenie.

'''Bazy etapowe:''' okolice Mielnika, Janów Podlaski, Terespol.

'''Warto zobaczyć:'''
* [[Grabarka|Świętą Górę Grabarkę]];
* dolinę Bugu;
* [[Mielnik]];
* stadninę koni w Janowie Podlaskim;
* fortyfikacje okolic Terespola.

==== Przeprawa przez Bug ====
{{Stan na|2026|08|sekcja}}

{{Ostrzeżenie|Starsze przewodniki Green Velo wskazują przeprawę promową Niemirów–Gnojno. Prom ten obecnie nie funkcjonuje. Do przejazdu przez Bug użyj działającej przeprawy Mielnik–Zabuże i odpowiedniego łącznika Green Velo.}}

{{Listing
|type = go
|name = Prom Mielnik–Zabuże
|www = https://mielnik.eu/przeprawa-promowa.html
|telefon = +48 500 390 864
|godziny = wt.–pt. 10:00–18:00, sob.–niedz. 08:00–18:00; pon. nieczynne
|cena = 5 zł osoba + 6 zł rower; tylko gotówka
|dodatkowe informacje = Ostatni kurs z Mielnika około 17:40, z Zabuża około 17:50. Kursowanie zależy od poziomu wody i warunków na Bugu – sprawdź komunikat przed przyjazdem.
}}

=== Polesie ===
'''Przebieg:''' Sławatycze – [[Włodawa]] – okolice Sobiboru – Wola Uhruska – [[Chełm]] – okolice Krasnegostawu.

Okolice Włodawy są prawie płaskie. Dalej krajobraz stopniowo staje się bardziej urozmaicony. Na odcinkach leśnych, m.in. w Lasach Sobiborskich, występują nawierzchnie gruntowe.

'''Bazy etapowe:''' Włodawa/Okuninka, Chełm.

'''Warto zobaczyć:'''
* [[Włodawa|Włodawę]];
* Jezioro Białe i Okuninkę;
* dolinę Bugu;
* [[Chełm]] i podziemia kredowe;
* w przypadku dodatkowego objazdu – [[Poleski Park Narodowy]].

Latem możliwe są sezonowe pociągi do Włodawy, ale przed planowaniem wyprawy sprawdź aktualny rozkład.

=== Roztocze ===
'''Przebieg:''' okolice Krasnegostawu – Szczebrzeszyn – [[Zwierzyniec]] – Józefów – Narol – [[Horyniec-Zdrój]].

Roztocze jest jednym z najbardziej urozmaiconych odcinków Green Velo. Występują lasy, doliny rzeczne, krótkie podjazdy i odcinki gruntowe.

'''Bazy etapowe:''' Zwierzyniec, Józefów/Narol, Horyniec-Zdrój.

'''Warto zobaczyć:'''
* [[Szczebrzeszyn]];
* [[Zwierzyniec]];
* [[Roztoczański Park Narodowy]];
* stawy Echo;
* Józefów;
* rezerwaty nad Tanwią;
* Horyniec-Zdrój.

'''Połączenie:''' w rejonie Zwierzyńca i Józefowa Green Velo łączy się z Centralnym Szlakiem Rowerowym Roztocza; miejscami oba szlaki korzystają z tego samego przebiegu.

=== Pogórze Karpackie ===
[[Plik:Przemyśl Green Velo1.jpg|thumb|Green Velo w [[Przemyśl]]u]]

'''Przebieg:''' [[Przemyśl]] – okolice Pogórza Przemyskiego – Dynów – Pogórze Dynowskie – [[Rzeszów]].

{{Ostrzeżenie|To najbardziej wymagająca fizycznie część całego Green Velo. Występują tu długie podjazdy i zjazdy, a miejscami również odcinki gruntowe. Przy planowaniu etapu kieruj się nie tylko kilometrażem, ale także przewyższeniami.}}

'''Bazy etapowe:''' Przemyśl, okolice Dynowa, Rzeszów.

'''Warto zobaczyć:'''
* [[Przemyśl]];
* zamek w Krasiczynie – wymaga niewielkiego odejścia od głównego przebiegu;
* dolinę Sanu;
* [[Dynów]];
* [[Rzeszów]].

Na tym odcinku szczególnie przydatny jest gravel, trekking lub rower górski z odpowiednio szerokimi oponami.

=== Ziemia Sandomierska i Dolina Dolnego Sanu ===
'''Przebieg:''' [[Rzeszów]] / [[Łańcut]] – [[Leżajsk]] – dolina Sanu – [[Sandomierz]].

Podkarpacka część odcinka jest w większości łatwiejsza od Pogórza Karpackiego. W stronę Sandomierza teren staje się bardziej pofałdowany.

'''Bazy etapowe:''' Rzeszów/Łańcut, Leżajsk, Sandomierz.

'''Warto zobaczyć:'''
* [[zamek w Łańcucie]];
* bazylikę i zespół klasztorny w Leżajsku;
* dolinę dolnego Sanu;
* [[Sandomierz]].

=== Góry Świętokrzyskie i okolica ===
[[Plik:Sandomierz-Green-Velo-170723.jpg|thumb|Green Velo w [[Sandomierz]]u]]

'''Przebieg:''' okolice Sandomierza – Raków i okolice – [[Kielce]] – Oblęgorek – Sielpia Wielka – [[Końskie]].

Końcowa część Green Velo jest pagórkowata, ale zwykle mniej wymagająca od Pogórza Dynowskiego i Przemyskiego.

'''Bazy etapowe:''' Sandomierz, Kielce, Końskie.

'''Warto zobaczyć:'''
* [[Sandomierz]];
* Góry Świętokrzyskie;
* [[Kielce]];
* pałacyk Henryka Sienkiewicza w Oblęgorku;
* Sielpię Wielką;
* [[Końskie]].

Końskie są naturalnym końcem wyprawy w kierunku zachodnim i mają połączenie kolejowe, dzięki czemu nie trzeba organizować transportu samochodowego po zakończeniu trasy.

== Serwis rowerowy ==
Sieć warsztatów jest wystarczająca, jeśli awaria nastąpi w większym mieście, ale odległości pomiędzy nimi mogą być znaczne.

Najbardziej prawdopodobne miejsca znalezienia pełnego serwisu rowerowego to:
* Elbląg;
* Lidzbark Warmiński;
* Węgorzewo lub Gołdap;
* Suwałki;
* Augustów;
* Łomża;
* Białystok;
* Hajnówka lub Bielsk Podlaski;
* Włodawa lub Chełm;
* okolice Zamościa, Biłgoraja i Zwierzyńca;
* Przemyśl;
* Rzeszów;
* Leżajsk;
* Sandomierz;
* Kielce;
* Końskie.

W niektórych miejscowościach znajdują się samoobsługowe stacje naprawcze, ale nie należy traktować ich jako ciągłego systemu dostępnego co kilkanaście kilometrów.

== Połączenia z innymi szlakami ==
Green Velo jest osią rozbudowanej sieci tras regionalnych i międzynarodowych.

{| class=&quot;wikitable&quot;
! Miejsce
! Szlak
! Znaczenie dla podróży
! Status
|-
| [[Elbląg]] / okolice Zalewu Wiślanego
| [[EuroVelo 10]] i [[EuroVelo 13]]
| możliwość kontynuowania wyprawy wzdłuż południowego wybrzeża Bałtyku
| istniejące
|-
| Elbląg – Frombork – Braniewo
| R1
| alternatywna trasa regionalna i połączenia w rejonie Zalewu Wiślanego
| istniejące
|-
| [[Elbląg]]
| Szlak Rowerowy Kanału Elbląskiego
| możliwość jazdy w kierunku Ostródy i Kanału Elbląskiego
| istniejące
|-
| [[Lidzbark Warmiński]]
| Łynostrada
| możliwość jazdy wzdłuż Łyny w kierunku Olsztyna i południowej Warmii
| istniejące
|-
| Lidzbark Warmiński
| trasa Orneta–Lidzbark Warmiński po dawnej linii kolejowej
| lokalne połączenie w kierunku Ornety
| istniejące
|-
| [[Węgorzewo]]
| Mazurska Pętla Rowerowa
| możliwość kontynuowania wyprawy wokół Wielkich Jezior Mazurskich
| istniejące
|-
| Suwalszczyzna / [[Augustów]]
| EuroVelo 11 / R11
| połączenie z międzynarodowym korytarzem północ–południe
| istniejące / rozwijane
|-
| [[Zwierzyniec]] – Józefów
| Centralny Szlak Rowerowy Roztocza
| alternatywny sposób zwiedzania Roztocza; występują wspólne fragmenty
| istniejące
|-
| [[Rzeszów]] – [[Przemyśl]]
| EuroVelo 4
| przyszłe powiązania z korytarzem wschód–zachód
| rozwijane / projektowane
|-
| Rzeszów i dolina Wisłoka
| Velo Wisłok
| regionalna sieć podkarpacka
| rozwijane
|-
| dolina Sanu, Dynów, Przemyśl, Leżajsk
| Velo San
| przyszła trasa wzdłuż Sanu, wielokrotnie powiązana z Green Velo
| rozwijane
|-
| okolice Rakowa i Kielc
| EuroVelo 11
| planowane połączenia z południowym odcinkiem EV11
| projektowane
|-
| [[Sandomierz]]
| Wiślana Trasa Rowerowa
| możliwość kontynuowania jazdy wzdłuż Wisły
| rozwijane / zależne od regionu
|}

Dawna trasa R64 wokół Zalewu Wiślanego może być nadal widoczna na starszych mapach i oznakowaniu, ale została formalnie zlikwidowana i nie powinna być traktowana jako aktualny, utrzymywany szlak.

== Bezpieczeństwo ==

=== Ruch drogowy ===
Znaczna część Green Velo prowadzi istniejącymi drogami publicznymi. Zwykle są to lokalne drogi o niewielkim natężeniu ruchu, lecz nie wszędzie standard jest taki sam. Zachowaj szczególną ostrożność:
* przy wjazdach do większych miast;
* na odcinkach bez pobocza;
* przy skrzyżowaniach z drogami wojewódzkimi i krajowymi;
* podczas jazdy po zmroku lub przy ograniczonej widoczności.

=== Drogi gruntowe i leśne ===
Stan odcinków nieutwardzonych może zmieniać się po:
* długotrwałych opadach;
* pracach leśnych;
* przejazdach maszyn rolniczych;
* powodzi lub wysokich stanach wód.

Najbardziej przydatny jest rower pozwalający bezpiecznie przejechać zarówno asfalt, jak i szuter.

=== Parki narodowe ===
Green Velo prowadzi przez lub w pobliżu pięciu parków narodowych:
* [[Wigierski Park Narodowy]];
* [[Biebrzański Park Narodowy]];
* [[Narwiański Park Narodowy]];
* [[Białowieski Park Narodowy]];
* [[Roztoczański Park Narodowy]].

Zawsze przestrzegaj lokalnego regulaminu parku. Nie zakładaj, że każda droga leśna widoczna na mapie jest udostępniona rowerzystom.

=== Pogranicze polsko-białoruskie ===
{{Stan na|2026|08|sekcja}}

Green Velo prowadzi przez tereny bezpośrednio sąsiadujące z granicą Białorusi. W regionie mogą być okresowo wprowadzane strefy ograniczonego dostępu i inne ograniczenia związane z ochroną granicy.

{{Ostrzeżenie|Nie zjeżdżaj w kierunku pasa granicznego na podstawie starych map lub nieaktualnych śladów. Przed przejazdem odcinków przygranicznych sprawdź bieżące komunikaty administracji państwowej i Straży Granicznej. Nie zakładaj również, że dawne przejścia graniczne pokazane w starszych przewodnikach są czynne dla rowerzystów.}}

Aktualne informacje: [https://granica.gov.pl granica.gov.pl].

=== Numery alarmowe ===
W sytuacji zagrożenia dzwoń pod numer '''112'''. Na odludnych odcinkach podaj operatorowi lokalizację GPS lub najbliższy numer drogi, miejscowość albo charakterystyczny punkt na szlaku.

== Aktualne mapy, komunikaty i rozkłady ==
Przydatne strony do sprawdzenia bezpośrednio przed wyjazdem:

* [https://greenvelo.pl Oficjalny portal i planer Green Velo]
* [https://greenvelo.pl/aktualnosci Aktualności Green Velo – m.in. informacje o czasowych utrudnieniach]
* [https://greenvelo.pl/miejsca Baza Miejsc Przyjaznych Rowerzystom i innych obiektów]
* [https://portalpasazera.pl Portal Pasażera – aktualny ruch pociągów]
* [https://polregio.pl/pl/rozklad-jazdy-i-mapa-polaczen/rozklad-jazdy/ POLREGIO – rozkład jazdy]
* [https://mielnik.eu/przeprawa-promowa.html Aktualne informacje o promie Mielnik–Zabuże]
* [https://bbpn.gov.pl/komunikat-turystyczny Biebrzański Park Narodowy – komunikat turystyczny]
* [https://bpn.com.pl Białowieski Park Narodowy]
* [https://granica.gov.pl Informacje o przejściach granicznych i sytuacji na granicy]

== Gdzie dalej ==
Green Velo można wykorzystać jako część znacznie dłuższej wyprawy rowerowej.

* Z [[Elbląg]]a można kontynuować podróż trasą [[EuroVelo 10 — Bałtycki Szlak Rowerowy|EuroVelo 10]] lub EuroVelo 13.
* Z [[Węgorzewo|Węgorzewa]] można wjechać na Mazurską Pętlę Rowerową i objechać Wielkie Jeziora Mazurskie.
* Na Suwalszczyźnie można połączyć przejazd z EuroVelo 11.
* Na Roztoczu warto wykorzystać Centralny Szlak Rowerowy Roztocza.
* Na Podkarpaciu rozwijane są Velo San, Velo Wisłok i korytarz EuroVelo 4.
* W [[Sandomierz]]u można łączyć Green Velo z trasami prowadzącymi wzdłuż Wisły.
* Z [[Końskie|Końskich]] można kontynuować wycieczkę regionalnymi trasami województwa świętokrzyskiego lub wrócić koleją.&lt;br /&gt;
{{Jest w|Polska}}

[[Kategoria:Szlaki turystyczne]]
[[Kategoria:Polska]]</text>
      <sha1>tr1q8jvdbxc3veggm14eqhgsswua2ks</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Green Velo</title>
    <ns>0</ns>
    <id>19364</id>
    <redirect title="Wschodni Szlak Rowerowy Green Velo" />
    <revision>
      <id>158457</id>
      <timestamp>2026-08-25T09:02:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>KrzysztofPoplawski</username>
        <id>4279</id>
      </contributor>
      <comment>Przekierowanie do [[Wschodni Szlak Rowerowy Green Velo]]</comment>
      <origin>158457</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="44" sha1="9n5lrkkndv2gzzat3e25t9a4tbiyxvs" xml:space="preserve">#PATRZ[[Wschodni Szlak Rowerowy Green Velo]]</text>
      <sha1>9n5lrkkndv2gzzat3e25t9a4tbiyxvs</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Kategoria:Rzeki w Polsce</title>
    <ns>14</ns>
    <id>19365</id>
    <revision>
      <id>158464</id>
      <timestamp>2026-08-25T10:06:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rzuwig</username>
        <id>144</id>
      </contributor>
      <comment>N</comment>
      <origin>158464</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="20" sha1="rjvzggrx24wpluwpi3kor8cunylwgd1" xml:space="preserve">[[Kategoria:Polska]]</text>
      <sha1>rjvzggrx24wpluwpi3kor8cunylwgd1</sha1>
    </revision>
  </page>
</mediawiki>