Gdynia

<mediawiki xmlns="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/" xmlns:xsi="http://www.w3.org/2001/XMLSchema-instance" xsi:schemaLocation="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/ http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11.xsd" version="0.11" xml:lang="pl">
  <siteinfo>
    <sitename>Wikipodróże</sitename>
    <dbname>plwikivoyage</dbname>
    <base>https://pl.wikivoyage.org/wiki/Strona_g%C5%82%C3%B3wna</base>
    <generator>MediaWiki 1.47.0-wmf.17</generator>
    <case>first-letter</case>
    <namespaces>
      <namespace key="-2" case="first-letter">Media</namespace>
      <namespace key="-1" case="first-letter">Specjalna</namespace>
      <namespace key="0" case="first-letter" />
      <namespace key="1" case="first-letter">Dyskusja</namespace>
      <namespace key="2" case="first-letter">Użytkownik</namespace>
      <namespace key="3" case="first-letter">Dyskusja użytkownika</namespace>
      <namespace key="4" case="first-letter">Wikipodróże</namespace>
      <namespace key="5" case="first-letter">Dyskusja Wikipodróży</namespace>
      <namespace key="6" case="first-letter">Plik</namespace>
      <namespace key="7" case="first-letter">Dyskusja pliku</namespace>
      <namespace key="8" case="first-letter">MediaWiki</namespace>
      <namespace key="9" case="first-letter">Dyskusja MediaWiki</namespace>
      <namespace key="10" case="first-letter">Szablon</namespace>
      <namespace key="11" case="first-letter">Dyskusja szablonu</namespace>
      <namespace key="12" case="first-letter">Pomoc</namespace>
      <namespace key="13" case="first-letter">Dyskusja pomocy</namespace>
      <namespace key="14" case="first-letter">Kategoria</namespace>
      <namespace key="15" case="first-letter">Dyskusja kategorii</namespace>
      <namespace key="710" case="first-letter">TimedText</namespace>
      <namespace key="711" case="first-letter">TimedText talk</namespace>
      <namespace key="828" case="first-letter">Moduł</namespace>
      <namespace key="829" case="first-letter">Dyskusja modułu</namespace>
      <namespace key="1728" case="first-letter">Wydarzenie</namespace>
      <namespace key="1729" case="first-letter">Dyskusja wydarzenia</namespace>
    </namespaces>
  </siteinfo>
  <page>
    <title>Gdynia</title>
    <ns>0</ns>
    <id>610</id>
    <revision>
      <id>158475</id>
      <parentid>158447</parentid>
      <timestamp>2026-08-25T16:48:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Moromar</username>
        <id>2451</id>
      </contributor>
      <comment>/* Muzea */</comment>
      <origin>158475</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="17370" sha1="ea3h6j2otjbc55mg0532w4823iblska" xml:space="preserve">{{Top-banner|unesco=yes}}
{{Miejscowość infobox
 |nazwa            = Gdynia
 |nazwa oryginalna = 
 |widok            = Gdynia-centrum.jpg
 |opis             = 
 |herb             = POL_Gdynia_COA.svg
 |mapa             = 
 |państwo          = [[Plik:Flag of Poland.svg|20px]] [[Polska]]
 |region           = [[Plik:POL_województwo_pomorskie_flag.svg|20px]] [[Województwo pomorskie]]
 |powierzchnia     = 391,51
 |wysokość         = 36
 |ludność          = 238 700
 |prefiks          = +48 58
 |kod pocztowy     = 81-000 do 81-919
 |www              = https://www.gdynia.pl/
}}
'''Gdynia''' to miasto portowe w północnej [[Polska|Polsce]]. Wraz z pobliskimi [[Gdańsk]]iem i [[Sopot]]em, często określane jest mianem [[Trójmiasto|Trójmiasta]]. Pierwsze wzmianki o Gdyni pochodzą z XIII wieku, kiedy była jeszcze wioską rybacką. Jednak po I wojnie światowej Gdynia zyskała na znaczeniu, kiedy została całkowicie odbudowana i przekształcona w miasto planowe, pełne modernistycznej architektury, z portem wojskowym i portem morskim, który służył nowo niepodległej Polsce. Nadal jest jednym z najważniejszych miast nadmorskich w Polsce, z dużym ruchem towarowym i bazą marynarki wojennej. W 2026 roku centrum miasta zostało wpisane na [[Lista światowego dziedzictwa UNESCO|Listę światowego dziedzictwa UNESCO]].

== Charakterystyka ==
[[Plik:Gdynia Districts Fulfiled.png|thumb|upright=1.5|Dzielnice Gdyni]]
[[Plik:Denkmal gdynia skwer.jpg|mały|upright|Pomnik na zakończeniu Skweru Kościuszki |alt=]]
Osada wzmiankowana w XIII wieku, prawa miejskie nadane 10 lutego 1926 roku. Miasto powstało głównie dzięki potrzebie posiadania przez Polskę portu morskiego nie znajdującego się – w przeciwieństwie do Gdańska – w strefie wpływów Niemiec. Dynamiczny rozwój miasta przerwał wybuch II wojny światowej. Unikatowe na skalę europejską modernistyczne centrum miasta przetrwało zarówno walki we wrześniu 1939, jak i w marcu 1945. W grudniu 1970 Gdynia była areną strajków robotniczych, w wyniku których, według oficjalnych danych, zginęły 23 osoby. Obecnie populacja miasta wynosi ok. 250 tys. mieszkańców.

=== Dzielnice ===
Miasto podzielone jest na 22 dzielnice, z których największą popularnością wśród turystów cieszą się te z dostępem do plaży nad Morzem Bałtyckim.

* {{Znacznik|'''Babie Doły'''|54.581111|18.539722|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''Babie Doły'''
* {{Znacznik|'''Oksywie'''|54.549444|18.539722|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''Oksywie'''
* {{Znacznik|'''Śródmieście'''|54.51953|18.53891|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''Śródmieście'''
* {{Znacznik|'''Kamienna Góra'''|54.511667|18.546667|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''Kamienna Góra'''
* {{Znacznik|'''Wzgórze Św. Maksymiliana'''|54.503056|18.541667|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''Wzgórze Św. Maksymiliana'''
* {{Znacznik|'''Redłowo'''|54.4925|18.546667|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''Redłowo'''
* {{Znacznik|'''Orłowo'''|54.479444|18.5525|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''Orłowo'''

== Dojazd ==
=== Samolotem ===
Najbliższe lotnisko znajduje się w pobliskim {{Znacznik|Port lotniczy Gdańsk|54.3775|18.466111|typ=transport}}'''[https://www.airport.gdansk.pl/ Porcie Lotniczym im. Lecha Wałęsy w Gdańsku]''' ({{IATA|GDN}}), 25 km od centrum miasta. Lotnisko jest popularnym celem tanich lotów z wielu europejskich lotnisk. Dostępne są również loty krajowe.

Pociągi regionalne obsługiwane przez '''[https://polregio.pl/pl/rozklad-jazdy-i-mapa-polaczen/rozklad-jazdy/ Polregio]''' kursują między lotniskiem (Gdańsk Port Lotniczy) a dworcem Gdynia Główna. Podróż pociągiem trwa około 30 minut.

=== Koleją ===
[[Plik:Dworzec Główny betonowe 05.jpg|thumbnail|right|Dworzec Gdynia Główna]]
Gdynia jest jednym z największych węzłów kolejowych w [[Polska|Polsce]], oferującym połączenia do [[Warszawa|Warszawy]], [[Kraków|Krakowa]], [[Poznań|Poznania]], [[Wrocław]]ia, [[Katowice|Katowic]], [[Szczecin]]a, [[Toruń|Torunia]], [[Białystok|Białegostoku]] i wielu innych miast. Dostępnych jest również kilka pociągów międzynarodowych, w tym codzienne połączenia z [[Berlin]]a. Wszystkie pociągi główne obsługiwane są przez '''[https://www.pkp.pl/ PKP]'''.

Podróżując po nadmorskich rejonach [[Gdańsk]]a, [[Sopot]]u i Gdyni, warto zwrócić uwagę na podmiejską kolej SKM. Podróż z pobliskiego [[Gdańsk]]a zajmuje około 35 minut (6,50 zł) dzięki częstym pociągom '''[https://www.skm.pkp.pl/ SKM]''', które odjeżdżają co 8–20 minut.

W 2024 roku CD uruchomiło również bezpośrednie połączenie z [[Praga|Pragi]] do Gdyni o nazwie ''[https://www.ceskedrahy.cz/en/Baltic-express Baltic Express]'', kursujące cztery razy dziennie. Pociąg zatrzymuje się na trasie przez [[Pardubice]] i [[Wrocław]], a bilety kosztują od 800 koron (około 33 euro).

{{Znacznik|Dworzec kolejowy Gdynia Główna|54.5213 |18.5296 |typ=transport}}'''Dworzec kolejowy Gdynia Główna'''.

=== Samochodem ===
Z [[Gdańsk]]a trasą [[Plik:Tabliczka_E75.svg|25px]] na wschód wzdłuż wybrzeża.

=== Autobusem ===
{{Znacznik|Dworzec autobusowy|54.52181059473161|18.52986916201129|typ=transport}}'''Dworzec autobusowy''' znajduje się przy stacji kolejowej.

=== Statkiem ===
Ze [[Szwecja|Szwecji]]: [[Karlskrona]]-Gdynia linią [https://www.stenaline.pl/ Stena Line]. Jednodniowa wycieczka dla pasażera z rowerem kosztuje około 240 zł.

Dodatkowo, '''[https://www.zegluga.pl/ Żegluga Gdańska]''' oferuje raz w tygodniu przeprawę promową z małego miasta portowego [[Bałtijsk]] w [[Obwód królewiecki|enklawie kaliningradzkiej]].

{{Znacznik|Terminal promowy|54.533538021434175|18.54604693444345|typ=transport}}'''Terminal promowy'''.

== Warto zobaczyć ==
* '''Molo Południowe, Skwer Kościuszki i Bulwar Nadmorski''': Akwarium Gdyńskie, Aleja Statków Pasażerskich (wmurowane w nabrzeże tablice pamiątkowe wycieczkowców), statki-muzea żaglowiec SV Dar Pomorza i niszczyciel ORP Błyskawica, Planetarium, Marina, Muzeum Miasta Gdyni, Muzeum Marynarki Wojennej (w tym Ekspozycja Plenerowa Broni i Uzbrojenia Morskiego), Bulwar Nadmorski i Plaża Miejska
* '''ul. Świętojańska i Kamienna Góra''': Szlak Modernizmu, Park na Kamiennej Górze i taras widokowy z widokiem na Molo Południowe, Zatokę Gdańską i Śródmieście przy Krzyżu na Kamiennej Górze
* '''Śródmieście''': Plac Kaszubski z pomnikiem Antoniego Abrahama i klimatyczną ławeczką z rybakiem i jego żoną, brukowana ul. Starowiejska i Domek Abrahama (filia Muzeum Miasta Gdyni przy ul. Starowiejskiej 30), zabytkowa łukowa Hala Targowa (ul. Wójta Radtkego 36)
* '''Port Gdynia''': Nabrzeże Francuskie (tutaj cumują w sezonie wielkie wycieczkowce) i zabytkowy Dworzec Morski z organizowanym Muzeum Emigracji, zabytki architektury portowej przy ul. Polskiej
* '''Orłowo i Redłowo''': Zespół parkowo-pałacowy, Molo w Orłowie, przystań rybacka i skansen rybacki w Orłowie, Domek Żeromskiego, plaża w Orłowie i Cypel Redłowski, wybrzeże klifowe, Rezerwat Przyrody „Kępa Redłowska” ze ścieżkami spacerowymi i 11 BAS (Baterią Artylerii Stałej) i transzejami, Plaża Redłowo. Przy wietrze wiejącym ze wschodu nad klifem w Orłowie można często spotkać paralotniarzy startujących przy promenadzie Marysieńki&lt;ref&gt;https://leonardo.pgxc.pl/startowisko/12478&lt;/ref&gt;.
* '''Kolibki''': Park Kolibki, Kolibki Adventure Park, wieża widokowa
* '''okolice GOSiR''': Pomorski Park Naukowo-Technologiczny (w tym Centrum Nauki Experyment), kładka piesza, stadion piłkarski, Narodowy Stadion Rugby, Hala Sportowo-Widowiskowa „Gdynia”
* Gdyńskie Muzeum Motoryzacji
* Sea Towers

== Komunikacja ==
{{mapa|54.515|18.54|zoom=14|grupy=transport,zobacz,natura,jedzenie,bar,nocleg,atrakcja,zakupy,alarm,zdrowie,zabytek,kontakt,nauka,punkt,rower,parking,obszar,metro,praca}}
=== Autobusem ===
'''[https://zkmgdynia.pl/ Zarząd Komunikacji Miejskiej]''' (ZKM) obsługuje autobusy i trolejbusy. Sieć komunikacyjna jest sprawna i kursuje często. Mieszkańcy chętnie pomagają w znalezieniu właściwej drogi, ale zawsze warto zapytać kilka osób i sprawdzić, czy udzielają takich samych informacji.

Możesz skorzystać z biletu ulgowego, jeśli możesz okazać międzynarodową legitymację studencką i masz mniej niż 26 lat.

Bilety na autobus:

* bilety normalne 3,20 zł
* bilet ulgowy 1,60 zł
* bilet na linie ekspresowe i bilet na autobus nocny 4,20 zł (ulgowy: 2,10 zł)
* Na wszystkie trolejbusy, autobusy dzienne i nocne obowiązuje bilet 24-godzinny (13 zł/6,50 zł).
[[Plik:Trolejbus solaris trollino12t.jpg|thumb|Trolejbus Solaris Trollino 12T w Gdyni. W Polsce można go zobaczyć jedynie w Gdyni i [[Tychy|Tychach]].]]
Oto klucz do zrozumienia numerów linii autobusowych i trolejbusowych w Gdyni:

* &lt;span style=&quot;border:1px solid darkgrey; background-color:darkblue; color:white;&quot;&gt; '''Nxx''' &lt;/span&gt; są trasami nocnymi.
* &lt;span style=&quot;border:1px solid black; background-color:white; color:black;&quot;&gt; '''5xx''' &lt;/span&gt; są to specjalne trasy, które kursują tylko kilka dni w roku (z wyjątkiem linii 520 i 530).
* &lt;span style=&quot;border:1px solid red; background-color:white; color:red;&quot;&gt;'''G'''&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;border:1px solid red; background-color:white; color:red;&quot;&gt;'''J'''&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;border:1px solid red; background-color:white; color:red;&quot;&gt;'''K'''&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;border:1px solid red; background-color:white; color:red;&quot;&gt;'''M'''&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;border:1px solid red; background-color:white; color:red;&quot;&gt;'''R'''&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;border:1px solid red; background-color:white; color:red;&quot;&gt;'''S'''&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;border:1px solid red; background-color:white; color:red;&quot;&gt;'''W'''&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;border:1px solid red; background-color:white; color:red;&quot;&gt;'''Z''' &lt;/span&gt; to trasy ekspresowe, które łączą najdalsze dzielnice z centrum miasta. (bilet normalny: 3,50zł)
*  &lt;span style=&quot;border:1px solid green; background-color:white; color:red;&quot;&gt;'''0x'''&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;border:1px solid green; background-color:white; color:red;&quot;&gt;'''0xx'''&lt;/span&gt; to trasy bezpłatne, można tym autobusem dojechać do supermarketów w Gdyni.
&lt;br&gt;
inne to normalne trasy z normalnymi biletami.

=== Pociągiem ===
'''[https://www.skm.pkp.pl/ Szybka Kolej Miejska]''' (SKM) to szybka i tania regionalna kolej podmiejska pomiędzy [[Gdańsk]]iem – [[Sopot]]em – Gdynią. Cena biletu uzależniona jest od odległości m.in.

Bilety na pociąg SKM:

* Gdynia - [[Sopot]] bilet normalny 3,10 zł
* Gdynia - [[Gdańsk]] bilet normalny 4,50 zł

== Warto zobaczyć ==
Gdynia to stosunkowo nowoczesne miasto i nie znajdziemy tu wielu zabytkowych budynków. Najstarszym budynkiem w Gdyni jest XIII-wieczny kościół św. Michała Archanioła na Oksywiu. Przy ulicy Folwarcznej w Orłowie znajduje się również XVII-wieczny neogotycki dwór.

Jednak to, czego większość turystów szuka w Gdyni, wiąże się z jej niedawną przeszłością. W porcie zakotwiczone są dwa okręty muzealne: niszczyciel ''ORP Błyskawica'' i fregata ''Dar Pomorza''. Gdynia słynie również z licznych przykładów architektury początku XX wieku, zwłaszcza monumentalizmu i wczesnego funkcjonalizmu. Warto również wspomnieć o ulicy Świętojańskiej i placu Kościuszki. Modernistyczne centrum miasta zostało wpisane na [[Lista światowego dziedzictwa UNESCO|Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO]] w 2026 roku.

Okoliczne wzgórza i linia brzegowa przyciągają wielu miłośników natury. Popularnością cieszą się również molo wypoczynkowe i klifowe wybrzeże na Kępie Redłowskiej, a także otaczający ją Park Rezerwatowy. Promenada o długości 1,5 km prowadzi od mariny w centrum miasta do plaży w Redłowie. Większość Gdyni widać z Kamiennej Góry (54 m n.p.m.) lub nowo wybudowanego punktu widokowego w pobliżu Chwaszczyna.

Można również wybrać się wodolotem lub statkiem na [[Gdańsk]] Westerplatte, [[Hel]] lub po prostu zobaczyć port.

Gdynia to jedyne miasto w Polsce i jedno z niewielu w Europie, które może poszczycić się tak długą i dostępną linią brzegową. Z łatwością zobaczysz wspaniałe widoki na morze, a także znajdziesz długie promenady, piękne nabrzeża, mariny, kluby jachtowe i wspaniałe piaszczyste plaże.

[[File:Dar Pomorza 2008.jpg|thumb|right|Dar Pomorza]]
=== Muzea ===
* {{zobacz
| name=[https://akwarium.gdynia.pl/en/ Akwarium Gdyńskie]| alt= | url= | adres=Al. Jana Pawła II 1 | lat=54.518366| long=18.557351| wskazówki=ostatni budynek po południowej stronie nabrzeża głównego
| tollfree=+48 58 732 66 01, | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=akwarium@mir.gdynia.pl. Czynne co najmniej w godzinach 10:00-17:00, zazwyczaj otwarte dłużej, sprawdź harmonogram na stronie internetowej. Akwarium. Największe muzeum zoologiczne w Polsce, prezentujące wiele gatunków fauny i flory morskiej. Działa od lat 70. XX wieku. Cena: 42 zł (maj-sierpień), 36 zł (wrzesień-kwiecień).
}}
* {{zobacz
| name=[https://muzeummw.pl/en Muzeum Marynarki Wojennej]| alt= | url= | adres=Zawiszy Czarnego 1B | lat=54.5156| long=18.5481| wskazówki=na zachód od plaży miejskiej
| tollfree=+48 58 620 13 81, | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=rezerwacja@muzeummw.pl. 10:00-16:00 wt.-nd., nieczynne. Skansen broni morskiej, śmigłowców, armat, torped, myśliwców. 30 zł.
}}
* {{zobacz
| name=[https://muzeummw.pl/en ORP Błyskawica]| alt= | url= | adres=Al. Jana Pawła II 1 | lat=54.519554| long=18.551212| wskazówki=pierwszy statek po północnej stronie głównego nabrzeża
| tollfree=+48 58 620 13 81, | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=rezerwacja@muzeummw.pl. Otwarte od kwietnia do października, co najmniej 10:00-16:00 wt.-nd., nieczynne w godzinach popołudniowych. Okręt wojenny ORP Błyskawica wszedł do służby w 1937 roku i służył w czasie II wojny światowej. Można zobaczyć pokład z artylerią, maszynownię oraz wystawę historyczną Marynarki Wojennej RP. Cena: 30 zł.
}}
* {{zobacz
| name=[https://nmm.pl/en/dar-pomorza/ Dar Pomorza]| alt= | url= | adres=Al. Jana Pawła II 1 | lat=54.51943 | long=18.55249 | wskazówki=drugi statek po północnej stronie głównego nabrzeża
| tollfree=+48 453 678 498, | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=zwiedzanie.dar.pomorza@nmm.pl. To najsłynniejszy polski żaglowiec szkolny. Został zbudowany w 1909. 28 zł.
}}
* {{zobacz
| name=[https://polska1.pl/ Muzeum Emigracji w Gdyni]| alt= | url= | adres=Polska 1 | lat=54.533002| long=18.548008| wskazówki=Przystanek Muzeum Emigracji
| tollfree=+48 58 670 41 50, | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=biuro@muzeumemigracji.pl. M nieczynne, wt 12:00-20:00, w-nie 10:00-18:00. Otwarte w 2015 roku muzeum doskonale radzi sobie z wyjaśnianiem migracji Polaków od średniowiecza do dzisiejszej Polski i ich konsekwencji zarówno dla Polski, jak i krajów, które gościły Polaków. Dorosły 19 zł, w środy bezpłatnie.
}}
* {{zobacz
| name=[https://experyment.gdynia.pl/ Centrum Nauki Experyment]| alt= | url= | adres= | lat=54.4953| long=18.5381| wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Praktyczne centrum technologii i nauki dla najmłodszych.
}}
=== Inne ===
* {{Znacznik|Kamienna Góra|54.515021139288066|18.544110324688372|typ=natura}}'''Kamienna Góra'''. Wzgórze z pięknym widokiem panoramicznym, z którego widać również Półwysep Helski. 
* {{Znacznik|Klif Orłowski|54.485278|18.568889|typ=natura}}'''Klif Orłowski'''.
* {{Znacznik|Plymouth Hoe|54.4215|18.5429|typ=natura}}'''Trójmiejski Park Krajobrazowy'''. Park leśny otaczający całe [[Trójmiasto]], z wieloma miejscami do zwiedzania.
* {{zobacz
| name=Molo w Orłowie| alt= | url= | adres= | lat=54.479889| long=18.565583| wskazówki=Dojazd SKM Gdynia Orłowo lub liniami trolejbusowymi 21 i 26
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=drewniane molo.
}}

== Aktywny wypoczynek ==
Warto pospacerować po parku na [[w:Kamienna_Góra_(Gdynia)|Kamiennej Górze]] i po skwerze Kościuszki. Bulwar Nadmorski oraz Trójmiejski Park Krajobrazowy to miejsca bardzo popularne wśród biegaczy. Na terenie całego miasta znajdują się rozbudowane ścieżki rowerowe. W większości dzielnic znajdują się otwarte strefy do streetworkout'u. Przy hotelu Mercury znajduje się pływalnia z sauną. Przy ul. Tadeusza Wendy 7/9 centrum trampolin &quot;Jumpcity&quot;. Na wzgórzu św. Maksymiliana mieści się centrum wspinaczkowe &quot;Triblok&quot;. W marinie znajduje się kilka szkółek żeglarskich, jest róznież możliwość wyczarterowania jachtu. 

== Linki zewnętrzne ==
* [http://gdyniaturystyczna.pl/pl/ Gdynia Turystyczna]
* [http://modernizmgdyni.pl/ Gdyński Szlak Modernizmu]
* [http://www.gdynia.pl/wypoczynek/informator/ Lista atrakcji turystycznych Gdyni]

* [http://www.zlotehotele.pl/gdynia/pl/ Hotele Gdynia]
* [http://www.eholiday.pl/noclegi-gdynia-10399-hostel.html Hostele Gdynia]

* [http://zkmgdynia.pl Zakład Komunikacji Miejskiej w Gdyni]
* [http://www.gdynia.pl/komunikacja/ Komunikacja w Gdyni]
*https://opener.pl/program-2021/
-----------------------------------------------------

{{Atrybucja}}
{{Jest w|Województwo pomorskie}}
{{geo|54.5|18.533333333333}}

[[Kategoria:Województwo pomorskie]]</text>
      <sha1>ea3h6j2otjbc55mg0532w4823iblska</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>158476</id>
      <parentid>158475</parentid>
      <timestamp>2026-08-25T16:54:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Moromar</username>
        <id>2451</id>
      </contributor>
      <comment>/* Aktywny wypoczynek */</comment>
      <origin>158476</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="18165" sha1="nwsgpjyduai3bpw6mcawd4tsh6vsrwk" xml:space="preserve">{{Top-banner|unesco=yes}}
{{Miejscowość infobox
 |nazwa            = Gdynia
 |nazwa oryginalna = 
 |widok            = Gdynia-centrum.jpg
 |opis             = 
 |herb             = POL_Gdynia_COA.svg
 |mapa             = 
 |państwo          = [[Plik:Flag of Poland.svg|20px]] [[Polska]]
 |region           = [[Plik:POL_województwo_pomorskie_flag.svg|20px]] [[Województwo pomorskie]]
 |powierzchnia     = 391,51
 |wysokość         = 36
 |ludność          = 238 700
 |prefiks          = +48 58
 |kod pocztowy     = 81-000 do 81-919
 |www              = https://www.gdynia.pl/
}}
'''Gdynia''' to miasto portowe w północnej [[Polska|Polsce]]. Wraz z pobliskimi [[Gdańsk]]iem i [[Sopot]]em, często określane jest mianem [[Trójmiasto|Trójmiasta]]. Pierwsze wzmianki o Gdyni pochodzą z XIII wieku, kiedy była jeszcze wioską rybacką. Jednak po I wojnie światowej Gdynia zyskała na znaczeniu, kiedy została całkowicie odbudowana i przekształcona w miasto planowe, pełne modernistycznej architektury, z portem wojskowym i portem morskim, który służył nowo niepodległej Polsce. Nadal jest jednym z najważniejszych miast nadmorskich w Polsce, z dużym ruchem towarowym i bazą marynarki wojennej. W 2026 roku centrum miasta zostało wpisane na [[Lista światowego dziedzictwa UNESCO|Listę światowego dziedzictwa UNESCO]].

== Charakterystyka ==
[[Plik:Gdynia Districts Fulfiled.png|thumb|upright=1.5|Dzielnice Gdyni]]
[[Plik:Denkmal gdynia skwer.jpg|mały|upright|Pomnik na zakończeniu Skweru Kościuszki |alt=]]
Osada wzmiankowana w XIII wieku, prawa miejskie nadane 10 lutego 1926 roku. Miasto powstało głównie dzięki potrzebie posiadania przez Polskę portu morskiego nie znajdującego się – w przeciwieństwie do Gdańska – w strefie wpływów Niemiec. Dynamiczny rozwój miasta przerwał wybuch II wojny światowej. Unikatowe na skalę europejską modernistyczne centrum miasta przetrwało zarówno walki we wrześniu 1939, jak i w marcu 1945. W grudniu 1970 Gdynia była areną strajków robotniczych, w wyniku których, według oficjalnych danych, zginęły 23 osoby. Obecnie populacja miasta wynosi ok. 250 tys. mieszkańców.

=== Dzielnice ===
Miasto podzielone jest na 22 dzielnice, z których największą popularnością wśród turystów cieszą się te z dostępem do plaży nad Morzem Bałtyckim.

* {{Znacznik|'''Babie Doły'''|54.581111|18.539722|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''Babie Doły'''
* {{Znacznik|'''Oksywie'''|54.549444|18.539722|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''Oksywie'''
* {{Znacznik|'''Śródmieście'''|54.51953|18.53891|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''Śródmieście'''
* {{Znacznik|'''Kamienna Góra'''|54.511667|18.546667|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''Kamienna Góra'''
* {{Znacznik|'''Wzgórze Św. Maksymiliana'''|54.503056|18.541667|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''Wzgórze Św. Maksymiliana'''
* {{Znacznik|'''Redłowo'''|54.4925|18.546667|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''Redłowo'''
* {{Znacznik|'''Orłowo'''|54.479444|18.5525|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''Orłowo'''

== Dojazd ==
=== Samolotem ===
Najbliższe lotnisko znajduje się w pobliskim {{Znacznik|Port lotniczy Gdańsk|54.3775|18.466111|typ=transport}}'''[https://www.airport.gdansk.pl/ Porcie Lotniczym im. Lecha Wałęsy w Gdańsku]''' ({{IATA|GDN}}), 25 km od centrum miasta. Lotnisko jest popularnym celem tanich lotów z wielu europejskich lotnisk. Dostępne są również loty krajowe.

Pociągi regionalne obsługiwane przez '''[https://polregio.pl/pl/rozklad-jazdy-i-mapa-polaczen/rozklad-jazdy/ Polregio]''' kursują między lotniskiem (Gdańsk Port Lotniczy) a dworcem Gdynia Główna. Podróż pociągiem trwa około 30 minut.

=== Koleją ===
[[Plik:Dworzec Główny betonowe 05.jpg|thumbnail|right|Dworzec Gdynia Główna]]
Gdynia jest jednym z największych węzłów kolejowych w [[Polska|Polsce]], oferującym połączenia do [[Warszawa|Warszawy]], [[Kraków|Krakowa]], [[Poznań|Poznania]], [[Wrocław]]ia, [[Katowice|Katowic]], [[Szczecin]]a, [[Toruń|Torunia]], [[Białystok|Białegostoku]] i wielu innych miast. Dostępnych jest również kilka pociągów międzynarodowych, w tym codzienne połączenia z [[Berlin]]a. Wszystkie pociągi główne obsługiwane są przez '''[https://www.pkp.pl/ PKP]'''.

Podróżując po nadmorskich rejonach [[Gdańsk]]a, [[Sopot]]u i Gdyni, warto zwrócić uwagę na podmiejską kolej SKM. Podróż z pobliskiego [[Gdańsk]]a zajmuje około 35 minut (6,50 zł) dzięki częstym pociągom '''[https://www.skm.pkp.pl/ SKM]''', które odjeżdżają co 8–20 minut.

W 2024 roku CD uruchomiło również bezpośrednie połączenie z [[Praga|Pragi]] do Gdyni o nazwie ''[https://www.ceskedrahy.cz/en/Baltic-express Baltic Express]'', kursujące cztery razy dziennie. Pociąg zatrzymuje się na trasie przez [[Pardubice]] i [[Wrocław]], a bilety kosztują od 800 koron (około 33 euro).

{{Znacznik|Dworzec kolejowy Gdynia Główna|54.5213 |18.5296 |typ=transport}}'''Dworzec kolejowy Gdynia Główna'''.

=== Samochodem ===
Z [[Gdańsk]]a trasą [[Plik:Tabliczka_E75.svg|25px]] na wschód wzdłuż wybrzeża.

=== Autobusem ===
{{Znacznik|Dworzec autobusowy|54.52181059473161|18.52986916201129|typ=transport}}'''Dworzec autobusowy''' znajduje się przy stacji kolejowej.

=== Statkiem ===
Ze [[Szwecja|Szwecji]]: [[Karlskrona]]-Gdynia linią [https://www.stenaline.pl/ Stena Line]. Jednodniowa wycieczka dla pasażera z rowerem kosztuje około 240 zł.

Dodatkowo, '''[https://www.zegluga.pl/ Żegluga Gdańska]''' oferuje raz w tygodniu przeprawę promową z małego miasta portowego [[Bałtijsk]] w [[Obwód królewiecki|enklawie kaliningradzkiej]].

{{Znacznik|Terminal promowy|54.533538021434175|18.54604693444345|typ=transport}}'''Terminal promowy'''.

== Warto zobaczyć ==
* '''Molo Południowe, Skwer Kościuszki i Bulwar Nadmorski''': Akwarium Gdyńskie, Aleja Statków Pasażerskich (wmurowane w nabrzeże tablice pamiątkowe wycieczkowców), statki-muzea żaglowiec SV Dar Pomorza i niszczyciel ORP Błyskawica, Planetarium, Marina, Muzeum Miasta Gdyni, Muzeum Marynarki Wojennej (w tym Ekspozycja Plenerowa Broni i Uzbrojenia Morskiego), Bulwar Nadmorski i Plaża Miejska
* '''ul. Świętojańska i Kamienna Góra''': Szlak Modernizmu, Park na Kamiennej Górze i taras widokowy z widokiem na Molo Południowe, Zatokę Gdańską i Śródmieście przy Krzyżu na Kamiennej Górze
* '''Śródmieście''': Plac Kaszubski z pomnikiem Antoniego Abrahama i klimatyczną ławeczką z rybakiem i jego żoną, brukowana ul. Starowiejska i Domek Abrahama (filia Muzeum Miasta Gdyni przy ul. Starowiejskiej 30), zabytkowa łukowa Hala Targowa (ul. Wójta Radtkego 36)
* '''Port Gdynia''': Nabrzeże Francuskie (tutaj cumują w sezonie wielkie wycieczkowce) i zabytkowy Dworzec Morski z organizowanym Muzeum Emigracji, zabytki architektury portowej przy ul. Polskiej
* '''Orłowo i Redłowo''': Zespół parkowo-pałacowy, Molo w Orłowie, przystań rybacka i skansen rybacki w Orłowie, Domek Żeromskiego, plaża w Orłowie i Cypel Redłowski, wybrzeże klifowe, Rezerwat Przyrody „Kępa Redłowska” ze ścieżkami spacerowymi i 11 BAS (Baterią Artylerii Stałej) i transzejami, Plaża Redłowo. Przy wietrze wiejącym ze wschodu nad klifem w Orłowie można często spotkać paralotniarzy startujących przy promenadzie Marysieńki&lt;ref&gt;https://leonardo.pgxc.pl/startowisko/12478&lt;/ref&gt;.
* '''Kolibki''': Park Kolibki, Kolibki Adventure Park, wieża widokowa
* '''okolice GOSiR''': Pomorski Park Naukowo-Technologiczny (w tym Centrum Nauki Experyment), kładka piesza, stadion piłkarski, Narodowy Stadion Rugby, Hala Sportowo-Widowiskowa „Gdynia”
* Gdyńskie Muzeum Motoryzacji
* Sea Towers

== Komunikacja ==
{{mapa|54.515|18.54|zoom=14|grupy=transport,zobacz,natura,jedzenie,bar,nocleg,atrakcja,zakupy,alarm,zdrowie,zabytek,kontakt,nauka,punkt,rower,parking,obszar,metro,praca}}
=== Autobusem ===
'''[https://zkmgdynia.pl/ Zarząd Komunikacji Miejskiej]''' (ZKM) obsługuje autobusy i trolejbusy. Sieć komunikacyjna jest sprawna i kursuje często. Mieszkańcy chętnie pomagają w znalezieniu właściwej drogi, ale zawsze warto zapytać kilka osób i sprawdzić, czy udzielają takich samych informacji.

Możesz skorzystać z biletu ulgowego, jeśli możesz okazać międzynarodową legitymację studencką i masz mniej niż 26 lat.

Bilety na autobus:

* bilety normalne 3,20 zł
* bilet ulgowy 1,60 zł
* bilet na linie ekspresowe i bilet na autobus nocny 4,20 zł (ulgowy: 2,10 zł)
* Na wszystkie trolejbusy, autobusy dzienne i nocne obowiązuje bilet 24-godzinny (13 zł/6,50 zł).
[[Plik:Trolejbus solaris trollino12t.jpg|thumb|Trolejbus Solaris Trollino 12T w Gdyni. W Polsce można go zobaczyć jedynie w Gdyni i [[Tychy|Tychach]].]]
Oto klucz do zrozumienia numerów linii autobusowych i trolejbusowych w Gdyni:

* &lt;span style=&quot;border:1px solid darkgrey; background-color:darkblue; color:white;&quot;&gt; '''Nxx''' &lt;/span&gt; są trasami nocnymi.
* &lt;span style=&quot;border:1px solid black; background-color:white; color:black;&quot;&gt; '''5xx''' &lt;/span&gt; są to specjalne trasy, które kursują tylko kilka dni w roku (z wyjątkiem linii 520 i 530).
* &lt;span style=&quot;border:1px solid red; background-color:white; color:red;&quot;&gt;'''G'''&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;border:1px solid red; background-color:white; color:red;&quot;&gt;'''J'''&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;border:1px solid red; background-color:white; color:red;&quot;&gt;'''K'''&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;border:1px solid red; background-color:white; color:red;&quot;&gt;'''M'''&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;border:1px solid red; background-color:white; color:red;&quot;&gt;'''R'''&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;border:1px solid red; background-color:white; color:red;&quot;&gt;'''S'''&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;border:1px solid red; background-color:white; color:red;&quot;&gt;'''W'''&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;border:1px solid red; background-color:white; color:red;&quot;&gt;'''Z''' &lt;/span&gt; to trasy ekspresowe, które łączą najdalsze dzielnice z centrum miasta. (bilet normalny: 3,50zł)
*  &lt;span style=&quot;border:1px solid green; background-color:white; color:red;&quot;&gt;'''0x'''&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;border:1px solid green; background-color:white; color:red;&quot;&gt;'''0xx'''&lt;/span&gt; to trasy bezpłatne, można tym autobusem dojechać do supermarketów w Gdyni.
&lt;br&gt;
inne to normalne trasy z normalnymi biletami.

=== Pociągiem ===
'''[https://www.skm.pkp.pl/ Szybka Kolej Miejska]''' (SKM) to szybka i tania regionalna kolej podmiejska pomiędzy [[Gdańsk]]iem – [[Sopot]]em – Gdynią. Cena biletu uzależniona jest od odległości m.in.

Bilety na pociąg SKM:

* Gdynia - [[Sopot]] bilet normalny 3,10 zł
* Gdynia - [[Gdańsk]] bilet normalny 4,50 zł

== Warto zobaczyć ==
Gdynia to stosunkowo nowoczesne miasto i nie znajdziemy tu wielu zabytkowych budynków. Najstarszym budynkiem w Gdyni jest XIII-wieczny kościół św. Michała Archanioła na Oksywiu. Przy ulicy Folwarcznej w Orłowie znajduje się również XVII-wieczny neogotycki dwór.

Jednak to, czego większość turystów szuka w Gdyni, wiąże się z jej niedawną przeszłością. W porcie zakotwiczone są dwa okręty muzealne: niszczyciel ''ORP Błyskawica'' i fregata ''Dar Pomorza''. Gdynia słynie również z licznych przykładów architektury początku XX wieku, zwłaszcza monumentalizmu i wczesnego funkcjonalizmu. Warto również wspomnieć o ulicy Świętojańskiej i placu Kościuszki. Modernistyczne centrum miasta zostało wpisane na [[Lista światowego dziedzictwa UNESCO|Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO]] w 2026 roku.

Okoliczne wzgórza i linia brzegowa przyciągają wielu miłośników natury. Popularnością cieszą się również molo wypoczynkowe i klifowe wybrzeże na Kępie Redłowskiej, a także otaczający ją Park Rezerwatowy. Promenada o długości 1,5 km prowadzi od mariny w centrum miasta do plaży w Redłowie. Większość Gdyni widać z Kamiennej Góry (54 m n.p.m.) lub nowo wybudowanego punktu widokowego w pobliżu Chwaszczyna.

Można również wybrać się wodolotem lub statkiem na [[Gdańsk]] Westerplatte, [[Hel]] lub po prostu zobaczyć port.

Gdynia to jedyne miasto w Polsce i jedno z niewielu w Europie, które może poszczycić się tak długą i dostępną linią brzegową. Z łatwością zobaczysz wspaniałe widoki na morze, a także znajdziesz długie promenady, piękne nabrzeża, mariny, kluby jachtowe i wspaniałe piaszczyste plaże.

[[File:Dar Pomorza 2008.jpg|thumb|right|Dar Pomorza]]
=== Muzea ===
* {{zobacz
| name=[https://akwarium.gdynia.pl/en/ Akwarium Gdyńskie]| alt= | url= | adres=Al. Jana Pawła II 1 | lat=54.518366| long=18.557351| wskazówki=ostatni budynek po południowej stronie nabrzeża głównego
| tollfree=+48 58 732 66 01, | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=akwarium@mir.gdynia.pl. Czynne co najmniej w godzinach 10:00-17:00, zazwyczaj otwarte dłużej, sprawdź harmonogram na stronie internetowej. Akwarium. Największe muzeum zoologiczne w Polsce, prezentujące wiele gatunków fauny i flory morskiej. Działa od lat 70. XX wieku. Cena: 42 zł (maj-sierpień), 36 zł (wrzesień-kwiecień).
}}
* {{zobacz
| name=[https://muzeummw.pl/en Muzeum Marynarki Wojennej]| alt= | url= | adres=Zawiszy Czarnego 1B | lat=54.5156| long=18.5481| wskazówki=na zachód od plaży miejskiej
| tollfree=+48 58 620 13 81, | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=rezerwacja@muzeummw.pl. 10:00-16:00 wt.-nd., nieczynne. Skansen broni morskiej, śmigłowców, armat, torped, myśliwców. 30 zł.
}}
* {{zobacz
| name=[https://muzeummw.pl/en ORP Błyskawica]| alt= | url= | adres=Al. Jana Pawła II 1 | lat=54.519554| long=18.551212| wskazówki=pierwszy statek po północnej stronie głównego nabrzeża
| tollfree=+48 58 620 13 81, | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=rezerwacja@muzeummw.pl. Otwarte od kwietnia do października, co najmniej 10:00-16:00 wt.-nd., nieczynne w godzinach popołudniowych. Okręt wojenny ORP Błyskawica wszedł do służby w 1937 roku i służył w czasie II wojny światowej. Można zobaczyć pokład z artylerią, maszynownię oraz wystawę historyczną Marynarki Wojennej RP. Cena: 30 zł.
}}
* {{zobacz
| name=[https://nmm.pl/en/dar-pomorza/ Dar Pomorza]| alt= | url= | adres=Al. Jana Pawła II 1 | lat=54.51943 | long=18.55249 | wskazówki=drugi statek po północnej stronie głównego nabrzeża
| tollfree=+48 453 678 498, | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=zwiedzanie.dar.pomorza@nmm.pl. To najsłynniejszy polski żaglowiec szkolny. Został zbudowany w 1909. 28 zł.
}}
* {{zobacz
| name=[https://polska1.pl/ Muzeum Emigracji w Gdyni]| alt= | url= | adres=Polska 1 | lat=54.533002| long=18.548008| wskazówki=Przystanek Muzeum Emigracji
| tollfree=+48 58 670 41 50, | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=biuro@muzeumemigracji.pl. M nieczynne, wt 12:00-20:00, w-nie 10:00-18:00. Otwarte w 2015 roku muzeum doskonale radzi sobie z wyjaśnianiem migracji Polaków od średniowiecza do dzisiejszej Polski i ich konsekwencji zarówno dla Polski, jak i krajów, które gościły Polaków. Dorosły 19 zł, w środy bezpłatnie.
}}
* {{zobacz
| name=[https://experyment.gdynia.pl/ Centrum Nauki Experyment]| alt= | url= | adres= | lat=54.4953| long=18.5381| wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Praktyczne centrum technologii i nauki dla najmłodszych.
}}
=== Inne ===
* {{Znacznik|Kamienna Góra|54.515021139288066|18.544110324688372|typ=natura}}'''Kamienna Góra'''. Wzgórze z pięknym widokiem panoramicznym, z którego widać również Półwysep Helski. 
* {{Znacznik|Klif Orłowski|54.485278|18.568889|typ=natura}}'''Klif Orłowski'''.
* {{Znacznik|Plymouth Hoe|54.4215|18.5429|typ=natura}}'''Trójmiejski Park Krajobrazowy'''. Park leśny otaczający całe [[Trójmiasto]], z wieloma miejscami do zwiedzania.
* {{zobacz
| name=Molo w Orłowie| alt= | url= | adres= | lat=54.479889| long=18.565583| wskazówki=Dojazd SKM Gdynia Orłowo lub liniami trolejbusowymi 21 i 26
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=drewniane molo.
}}

== Aktywny wypoczynek ==
* '''Piłka nożna''': [https://arka.gdynia.pl/ Arka Gdynia] spadła w 2026 roku z ligi i obecnie gra w 1 Lidze, drugiej lidze. Ich {{Znacznik|Stadion GOSIR|54.493111|18.531194|typ=atrakcja}}'''Stadion GOSIR''' (pojemność 15 000 miejsc) znajduje się 4 km na południe od centrum miasta i posiada własną stację kolejową.
* '''Kina''' to Gdyńskie Centrum Filmowe, Kino Helios, Kino Studyjne i Grom Kino.

=== Plaże ===
Plaże w Gdyni są ładne, czyste i mniej zatłoczone niż te w [[Gdańsk]]u i [[Sopot|Sopocie]].

* {{Znacznik|Plaża miejska|54.51567 |18.55042 |typ=natura}}'''Plaża miejska''' (''na południe od głównego nabrzeża''). Plaża główna. Duża, piaszczysta, trójkątna plaża w centrum, tuż przy Marinie Gdynia i Bulwarze Nadmorskim. 
* {{Znacznik|Plaża w Orłowie|54.47764 |18.56355 |typ=natura}}'''Plaża w Orłowie''' (''dojazd SKM Gdynia Orłowo lub trolejbusami linii 21 i 26 do stacji Orłowo SKM &quot;Klif&quot;''). W dzielnicy Orłowo, tuż przy pięknych klifach orłowskich. 
* {{Znacznik|Osada Rybacka|54.56174 |18.55137 |typ=natura}}'''Osada Rybacka''' (''linia autobusowa 152 z centrum miasta - należy wysiąść na pętli linii na Oksywiu Dickmana''). Dość dzika plaża na ''Oksywiu'' - oprócz opalania można zobaczyć piękny, zabytkowy sprzęt rybacki oraz kolejkę linowo-terenową do transportu ryb. Lepiej wybrać się tam rano, ponieważ późnym popołudniem słońce jest ukryte za klifami.

== Linki zewnętrzne ==
* [http://gdyniaturystyczna.pl/pl/ Gdynia Turystyczna]
* [http://modernizmgdyni.pl/ Gdyński Szlak Modernizmu]
* [http://www.gdynia.pl/wypoczynek/informator/ Lista atrakcji turystycznych Gdyni]

* [http://www.zlotehotele.pl/gdynia/pl/ Hotele Gdynia]
* [http://www.eholiday.pl/noclegi-gdynia-10399-hostel.html Hostele Gdynia]

* [http://zkmgdynia.pl Zakład Komunikacji Miejskiej w Gdyni]
* [http://www.gdynia.pl/komunikacja/ Komunikacja w Gdyni]
*https://opener.pl/program-2021/
-----------------------------------------------------

{{Atrybucja}}
{{Jest w|Województwo pomorskie}}
{{geo|54.5|18.533333333333}}

[[Kategoria:Województwo pomorskie]]</text>
      <sha1>nwsgpjyduai3bpw6mcawd4tsh6vsrwk</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>158477</id>
      <parentid>158476</parentid>
      <timestamp>2026-08-25T16:57:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Moromar</username>
        <id>2451</id>
      </contributor>
      <comment>/* Aktywny wypoczynek */</comment>
      <origin>158477</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="18580" sha1="elwad08rpto7m48oel3l555jrnj4dpk" xml:space="preserve">{{Top-banner|unesco=yes}}
{{Miejscowość infobox
 |nazwa            = Gdynia
 |nazwa oryginalna = 
 |widok            = Gdynia-centrum.jpg
 |opis             = 
 |herb             = POL_Gdynia_COA.svg
 |mapa             = 
 |państwo          = [[Plik:Flag of Poland.svg|20px]] [[Polska]]
 |region           = [[Plik:POL_województwo_pomorskie_flag.svg|20px]] [[Województwo pomorskie]]
 |powierzchnia     = 391,51
 |wysokość         = 36
 |ludność          = 238 700
 |prefiks          = +48 58
 |kod pocztowy     = 81-000 do 81-919
 |www              = https://www.gdynia.pl/
}}
'''Gdynia''' to miasto portowe w północnej [[Polska|Polsce]]. Wraz z pobliskimi [[Gdańsk]]iem i [[Sopot]]em, często określane jest mianem [[Trójmiasto|Trójmiasta]]. Pierwsze wzmianki o Gdyni pochodzą z XIII wieku, kiedy była jeszcze wioską rybacką. Jednak po I wojnie światowej Gdynia zyskała na znaczeniu, kiedy została całkowicie odbudowana i przekształcona w miasto planowe, pełne modernistycznej architektury, z portem wojskowym i portem morskim, który służył nowo niepodległej Polsce. Nadal jest jednym z najważniejszych miast nadmorskich w Polsce, z dużym ruchem towarowym i bazą marynarki wojennej. W 2026 roku centrum miasta zostało wpisane na [[Lista światowego dziedzictwa UNESCO|Listę światowego dziedzictwa UNESCO]].

== Charakterystyka ==
[[Plik:Gdynia Districts Fulfiled.png|thumb|upright=1.5|Dzielnice Gdyni]]
[[Plik:Denkmal gdynia skwer.jpg|mały|upright|Pomnik na zakończeniu Skweru Kościuszki |alt=]]
Osada wzmiankowana w XIII wieku, prawa miejskie nadane 10 lutego 1926 roku. Miasto powstało głównie dzięki potrzebie posiadania przez Polskę portu morskiego nie znajdującego się – w przeciwieństwie do Gdańska – w strefie wpływów Niemiec. Dynamiczny rozwój miasta przerwał wybuch II wojny światowej. Unikatowe na skalę europejską modernistyczne centrum miasta przetrwało zarówno walki we wrześniu 1939, jak i w marcu 1945. W grudniu 1970 Gdynia była areną strajków robotniczych, w wyniku których, według oficjalnych danych, zginęły 23 osoby. Obecnie populacja miasta wynosi ok. 250 tys. mieszkańców.

=== Dzielnice ===
Miasto podzielone jest na 22 dzielnice, z których największą popularnością wśród turystów cieszą się te z dostępem do plaży nad Morzem Bałtyckim.

* {{Znacznik|'''Babie Doły'''|54.581111|18.539722|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''Babie Doły'''
* {{Znacznik|'''Oksywie'''|54.549444|18.539722|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''Oksywie'''
* {{Znacznik|'''Śródmieście'''|54.51953|18.53891|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''Śródmieście'''
* {{Znacznik|'''Kamienna Góra'''|54.511667|18.546667|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''Kamienna Góra'''
* {{Znacznik|'''Wzgórze Św. Maksymiliana'''|54.503056|18.541667|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''Wzgórze Św. Maksymiliana'''
* {{Znacznik|'''Redłowo'''|54.4925|18.546667|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''Redłowo'''
* {{Znacznik|'''Orłowo'''|54.479444|18.5525|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''Orłowo'''

== Dojazd ==
=== Samolotem ===
Najbliższe lotnisko znajduje się w pobliskim {{Znacznik|Port lotniczy Gdańsk|54.3775|18.466111|typ=transport}}'''[https://www.airport.gdansk.pl/ Porcie Lotniczym im. Lecha Wałęsy w Gdańsku]''' ({{IATA|GDN}}), 25 km od centrum miasta. Lotnisko jest popularnym celem tanich lotów z wielu europejskich lotnisk. Dostępne są również loty krajowe.

Pociągi regionalne obsługiwane przez '''[https://polregio.pl/pl/rozklad-jazdy-i-mapa-polaczen/rozklad-jazdy/ Polregio]''' kursują między lotniskiem (Gdańsk Port Lotniczy) a dworcem Gdynia Główna. Podróż pociągiem trwa około 30 minut.

=== Koleją ===
[[Plik:Dworzec Główny betonowe 05.jpg|thumbnail|right|Dworzec Gdynia Główna]]
Gdynia jest jednym z największych węzłów kolejowych w [[Polska|Polsce]], oferującym połączenia do [[Warszawa|Warszawy]], [[Kraków|Krakowa]], [[Poznań|Poznania]], [[Wrocław]]ia, [[Katowice|Katowic]], [[Szczecin]]a, [[Toruń|Torunia]], [[Białystok|Białegostoku]] i wielu innych miast. Dostępnych jest również kilka pociągów międzynarodowych, w tym codzienne połączenia z [[Berlin]]a. Wszystkie pociągi główne obsługiwane są przez '''[https://www.pkp.pl/ PKP]'''.

Podróżując po nadmorskich rejonach [[Gdańsk]]a, [[Sopot]]u i Gdyni, warto zwrócić uwagę na podmiejską kolej SKM. Podróż z pobliskiego [[Gdańsk]]a zajmuje około 35 minut (6,50 zł) dzięki częstym pociągom '''[https://www.skm.pkp.pl/ SKM]''', które odjeżdżają co 8–20 minut.

W 2024 roku CD uruchomiło również bezpośrednie połączenie z [[Praga|Pragi]] do Gdyni o nazwie ''[https://www.ceskedrahy.cz/en/Baltic-express Baltic Express]'', kursujące cztery razy dziennie. Pociąg zatrzymuje się na trasie przez [[Pardubice]] i [[Wrocław]], a bilety kosztują od 800 koron (około 33 euro).

{{Znacznik|Dworzec kolejowy Gdynia Główna|54.5213 |18.5296 |typ=transport}}'''Dworzec kolejowy Gdynia Główna'''.

=== Samochodem ===
Z [[Gdańsk]]a trasą [[Plik:Tabliczka_E75.svg|25px]] na wschód wzdłuż wybrzeża.

=== Autobusem ===
{{Znacznik|Dworzec autobusowy|54.52181059473161|18.52986916201129|typ=transport}}'''Dworzec autobusowy''' znajduje się przy stacji kolejowej.

=== Statkiem ===
Ze [[Szwecja|Szwecji]]: [[Karlskrona]]-Gdynia linią [https://www.stenaline.pl/ Stena Line]. Jednodniowa wycieczka dla pasażera z rowerem kosztuje około 240 zł.

Dodatkowo, '''[https://www.zegluga.pl/ Żegluga Gdańska]''' oferuje raz w tygodniu przeprawę promową z małego miasta portowego [[Bałtijsk]] w [[Obwód królewiecki|enklawie kaliningradzkiej]].

{{Znacznik|Terminal promowy|54.533538021434175|18.54604693444345|typ=transport}}'''Terminal promowy'''.

== Warto zobaczyć ==
* '''Molo Południowe, Skwer Kościuszki i Bulwar Nadmorski''': Akwarium Gdyńskie, Aleja Statków Pasażerskich (wmurowane w nabrzeże tablice pamiątkowe wycieczkowców), statki-muzea żaglowiec SV Dar Pomorza i niszczyciel ORP Błyskawica, Planetarium, Marina, Muzeum Miasta Gdyni, Muzeum Marynarki Wojennej (w tym Ekspozycja Plenerowa Broni i Uzbrojenia Morskiego), Bulwar Nadmorski i Plaża Miejska
* '''ul. Świętojańska i Kamienna Góra''': Szlak Modernizmu, Park na Kamiennej Górze i taras widokowy z widokiem na Molo Południowe, Zatokę Gdańską i Śródmieście przy Krzyżu na Kamiennej Górze
* '''Śródmieście''': Plac Kaszubski z pomnikiem Antoniego Abrahama i klimatyczną ławeczką z rybakiem i jego żoną, brukowana ul. Starowiejska i Domek Abrahama (filia Muzeum Miasta Gdyni przy ul. Starowiejskiej 30), zabytkowa łukowa Hala Targowa (ul. Wójta Radtkego 36)
* '''Port Gdynia''': Nabrzeże Francuskie (tutaj cumują w sezonie wielkie wycieczkowce) i zabytkowy Dworzec Morski z organizowanym Muzeum Emigracji, zabytki architektury portowej przy ul. Polskiej
* '''Orłowo i Redłowo''': Zespół parkowo-pałacowy, Molo w Orłowie, przystań rybacka i skansen rybacki w Orłowie, Domek Żeromskiego, plaża w Orłowie i Cypel Redłowski, wybrzeże klifowe, Rezerwat Przyrody „Kępa Redłowska” ze ścieżkami spacerowymi i 11 BAS (Baterią Artylerii Stałej) i transzejami, Plaża Redłowo. Przy wietrze wiejącym ze wschodu nad klifem w Orłowie można często spotkać paralotniarzy startujących przy promenadzie Marysieńki&lt;ref&gt;https://leonardo.pgxc.pl/startowisko/12478&lt;/ref&gt;.
* '''Kolibki''': Park Kolibki, Kolibki Adventure Park, wieża widokowa
* '''okolice GOSiR''': Pomorski Park Naukowo-Technologiczny (w tym Centrum Nauki Experyment), kładka piesza, stadion piłkarski, Narodowy Stadion Rugby, Hala Sportowo-Widowiskowa „Gdynia”
* Gdyńskie Muzeum Motoryzacji
* Sea Towers

== Komunikacja ==
{{mapa|54.515|18.54|zoom=14|grupy=transport,zobacz,natura,jedzenie,bar,nocleg,atrakcja,zakupy,alarm,zdrowie,zabytek,kontakt,nauka,punkt,rower,parking,obszar,metro,praca}}
=== Autobusem ===
'''[https://zkmgdynia.pl/ Zarząd Komunikacji Miejskiej]''' (ZKM) obsługuje autobusy i trolejbusy. Sieć komunikacyjna jest sprawna i kursuje często. Mieszkańcy chętnie pomagają w znalezieniu właściwej drogi, ale zawsze warto zapytać kilka osób i sprawdzić, czy udzielają takich samych informacji.

Możesz skorzystać z biletu ulgowego, jeśli możesz okazać międzynarodową legitymację studencką i masz mniej niż 26 lat.

Bilety na autobus:

* bilety normalne 3,20 zł
* bilet ulgowy 1,60 zł
* bilet na linie ekspresowe i bilet na autobus nocny 4,20 zł (ulgowy: 2,10 zł)
* Na wszystkie trolejbusy, autobusy dzienne i nocne obowiązuje bilet 24-godzinny (13 zł/6,50 zł).
[[Plik:Trolejbus solaris trollino12t.jpg|thumb|Trolejbus Solaris Trollino 12T w Gdyni. W Polsce można go zobaczyć jedynie w Gdyni i [[Tychy|Tychach]].]]
Oto klucz do zrozumienia numerów linii autobusowych i trolejbusowych w Gdyni:

* &lt;span style=&quot;border:1px solid darkgrey; background-color:darkblue; color:white;&quot;&gt; '''Nxx''' &lt;/span&gt; są trasami nocnymi.
* &lt;span style=&quot;border:1px solid black; background-color:white; color:black;&quot;&gt; '''5xx''' &lt;/span&gt; są to specjalne trasy, które kursują tylko kilka dni w roku (z wyjątkiem linii 520 i 530).
* &lt;span style=&quot;border:1px solid red; background-color:white; color:red;&quot;&gt;'''G'''&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;border:1px solid red; background-color:white; color:red;&quot;&gt;'''J'''&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;border:1px solid red; background-color:white; color:red;&quot;&gt;'''K'''&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;border:1px solid red; background-color:white; color:red;&quot;&gt;'''M'''&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;border:1px solid red; background-color:white; color:red;&quot;&gt;'''R'''&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;border:1px solid red; background-color:white; color:red;&quot;&gt;'''S'''&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;border:1px solid red; background-color:white; color:red;&quot;&gt;'''W'''&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;border:1px solid red; background-color:white; color:red;&quot;&gt;'''Z''' &lt;/span&gt; to trasy ekspresowe, które łączą najdalsze dzielnice z centrum miasta. (bilet normalny: 3,50zł)
*  &lt;span style=&quot;border:1px solid green; background-color:white; color:red;&quot;&gt;'''0x'''&lt;/span&gt; &lt;span style=&quot;border:1px solid green; background-color:white; color:red;&quot;&gt;'''0xx'''&lt;/span&gt; to trasy bezpłatne, można tym autobusem dojechać do supermarketów w Gdyni.
&lt;br&gt;
inne to normalne trasy z normalnymi biletami.

=== Pociągiem ===
'''[https://www.skm.pkp.pl/ Szybka Kolej Miejska]''' (SKM) to szybka i tania regionalna kolej podmiejska pomiędzy [[Gdańsk]]iem – [[Sopot]]em – Gdynią. Cena biletu uzależniona jest od odległości m.in.

Bilety na pociąg SKM:

* Gdynia - [[Sopot]] bilet normalny 3,10 zł
* Gdynia - [[Gdańsk]] bilet normalny 4,50 zł

== Warto zobaczyć ==
Gdynia to stosunkowo nowoczesne miasto i nie znajdziemy tu wielu zabytkowych budynków. Najstarszym budynkiem w Gdyni jest XIII-wieczny kościół św. Michała Archanioła na Oksywiu. Przy ulicy Folwarcznej w Orłowie znajduje się również XVII-wieczny neogotycki dwór.

Jednak to, czego większość turystów szuka w Gdyni, wiąże się z jej niedawną przeszłością. W porcie zakotwiczone są dwa okręty muzealne: niszczyciel ''ORP Błyskawica'' i fregata ''Dar Pomorza''. Gdynia słynie również z licznych przykładów architektury początku XX wieku, zwłaszcza monumentalizmu i wczesnego funkcjonalizmu. Warto również wspomnieć o ulicy Świętojańskiej i placu Kościuszki. Modernistyczne centrum miasta zostało wpisane na [[Lista światowego dziedzictwa UNESCO|Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO]] w 2026 roku.

Okoliczne wzgórza i linia brzegowa przyciągają wielu miłośników natury. Popularnością cieszą się również molo wypoczynkowe i klifowe wybrzeże na Kępie Redłowskiej, a także otaczający ją Park Rezerwatowy. Promenada o długości 1,5 km prowadzi od mariny w centrum miasta do plaży w Redłowie. Większość Gdyni widać z Kamiennej Góry (54 m n.p.m.) lub nowo wybudowanego punktu widokowego w pobliżu Chwaszczyna.

Można również wybrać się wodolotem lub statkiem na [[Gdańsk]] Westerplatte, [[Hel]] lub po prostu zobaczyć port.

Gdynia to jedyne miasto w Polsce i jedno z niewielu w Europie, które może poszczycić się tak długą i dostępną linią brzegową. Z łatwością zobaczysz wspaniałe widoki na morze, a także znajdziesz długie promenady, piękne nabrzeża, mariny, kluby jachtowe i wspaniałe piaszczyste plaże.

[[File:Dar Pomorza 2008.jpg|thumb|right|Dar Pomorza]]
=== Muzea ===
* {{zobacz
| name=[https://akwarium.gdynia.pl/en/ Akwarium Gdyńskie]| alt= | url= | adres=Al. Jana Pawła II 1 | lat=54.518366| long=18.557351| wskazówki=ostatni budynek po południowej stronie nabrzeża głównego
| tollfree=+48 58 732 66 01, | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=akwarium@mir.gdynia.pl. Czynne co najmniej w godzinach 10:00-17:00, zazwyczaj otwarte dłużej, sprawdź harmonogram na stronie internetowej. Akwarium. Największe muzeum zoologiczne w Polsce, prezentujące wiele gatunków fauny i flory morskiej. Działa od lat 70. XX wieku. Cena: 42 zł (maj-sierpień), 36 zł (wrzesień-kwiecień).
}}
* {{zobacz
| name=[https://muzeummw.pl/en Muzeum Marynarki Wojennej]| alt= | url= | adres=Zawiszy Czarnego 1B | lat=54.5156| long=18.5481| wskazówki=na zachód od plaży miejskiej
| tollfree=+48 58 620 13 81, | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=rezerwacja@muzeummw.pl. 10:00-16:00 wt.-nd., nieczynne. Skansen broni morskiej, śmigłowców, armat, torped, myśliwców. 30 zł.
}}
* {{zobacz
| name=[https://muzeummw.pl/en ORP Błyskawica]| alt= | url= | adres=Al. Jana Pawła II 1 | lat=54.519554| long=18.551212| wskazówki=pierwszy statek po północnej stronie głównego nabrzeża
| tollfree=+48 58 620 13 81, | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=rezerwacja@muzeummw.pl. Otwarte od kwietnia do października, co najmniej 10:00-16:00 wt.-nd., nieczynne w godzinach popołudniowych. Okręt wojenny ORP Błyskawica wszedł do służby w 1937 roku i służył w czasie II wojny światowej. Można zobaczyć pokład z artylerią, maszynownię oraz wystawę historyczną Marynarki Wojennej RP. Cena: 30 zł.
}}
* {{zobacz
| name=[https://nmm.pl/en/dar-pomorza/ Dar Pomorza]| alt= | url= | adres=Al. Jana Pawła II 1 | lat=54.51943 | long=18.55249 | wskazówki=drugi statek po północnej stronie głównego nabrzeża
| tollfree=+48 453 678 498, | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=zwiedzanie.dar.pomorza@nmm.pl. To najsłynniejszy polski żaglowiec szkolny. Został zbudowany w 1909. 28 zł.
}}
* {{zobacz
| name=[https://polska1.pl/ Muzeum Emigracji w Gdyni]| alt= | url= | adres=Polska 1 | lat=54.533002| long=18.548008| wskazówki=Przystanek Muzeum Emigracji
| tollfree=+48 58 670 41 50, | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=biuro@muzeumemigracji.pl. M nieczynne, wt 12:00-20:00, w-nie 10:00-18:00. Otwarte w 2015 roku muzeum doskonale radzi sobie z wyjaśnianiem migracji Polaków od średniowiecza do dzisiejszej Polski i ich konsekwencji zarówno dla Polski, jak i krajów, które gościły Polaków. Dorosły 19 zł, w środy bezpłatnie.
}}
* {{zobacz
| name=[https://experyment.gdynia.pl/ Centrum Nauki Experyment]| alt= | url= | adres= | lat=54.4953| long=18.5381| wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Praktyczne centrum technologii i nauki dla najmłodszych.
}}
=== Inne ===
* {{Znacznik|Kamienna Góra|54.515021139288066|18.544110324688372|typ=natura}}'''Kamienna Góra'''. Wzgórze z pięknym widokiem panoramicznym, z którego widać również Półwysep Helski. 
* {{Znacznik|Klif Orłowski|54.485278|18.568889|typ=natura}}'''Klif Orłowski'''.
* {{Znacznik|Plymouth Hoe|54.4215|18.5429|typ=natura}}'''Trójmiejski Park Krajobrazowy'''. Park leśny otaczający całe [[Trójmiasto]], z wieloma miejscami do zwiedzania.
* {{zobacz
| name=Molo w Orłowie| alt= | url= | adres= | lat=54.479889| long=18.565583| wskazówki=Dojazd SKM Gdynia Orłowo lub liniami trolejbusowymi 21 i 26
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=drewniane molo.
}}

== Aktywny wypoczynek ==
* '''Piłka nożna''': [https://arka.gdynia.pl/ Arka Gdynia] spadła w 2026 roku z ligi i obecnie gra w 1 Lidze, drugiej lidze. Ich {{Znacznik|Stadion GOSIR|54.493111|18.531194|typ=atrakcja}}'''Stadion GOSIR''' (pojemność 15 000 miejsc) znajduje się 4 km na południe od centrum miasta i posiada własną stację kolejową.
* '''Kina''' to Gdyńskie Centrum Filmowe, Kino Helios, Kino Studyjne i Grom Kino.

=== Plaże ===
Plaże w Gdyni są ładne, czyste i mniej zatłoczone niż te w [[Gdańsk]]u i [[Sopot|Sopocie]].

* {{Znacznik|Plaża miejska|54.51567 |18.55042 |typ=natura}}'''Plaża miejska''' (''na południe od głównego nabrzeża''). Plaża główna. Duża, piaszczysta, trójkątna plaża w centrum, tuż przy Marinie Gdynia i Bulwarze Nadmorskim. 
* {{Znacznik|Plaża w Orłowie|54.47764 |18.56355 |typ=natura}}'''Plaża w Orłowie''' (''dojazd SKM Gdynia Orłowo lub trolejbusami linii 21 i 26 do stacji Orłowo SKM &quot;Klif&quot;''). W dzielnicy Orłowo, tuż przy pięknych klifach orłowskich. 
* {{Znacznik|Osada Rybacka|54.56174 |18.55137 |typ=natura}}'''Osada Rybacka''' (''linia autobusowa 152 z centrum miasta - należy wysiąść na pętli linii na Oksywiu Dickmana''). Dość dzika plaża na ''Oksywiu'' - oprócz opalania można zobaczyć piękny, zabytkowy sprzęt rybacki oraz kolejkę linowo-terenową do transportu ryb. Lepiej wybrać się tam rano, ponieważ późnym popołudniem słońce jest ukryte za klifami.

== Imprezy, festiwale ==
* {{Znacznik|Open'er Festival|54.5794|18.5298|typ=atrakcja}}'''[https://opener.pl/ Open'er Festival]'''. Jeśli planujesz przyjechać wczesnym latem, nie przegap jednego z najlepszych europejskich festiwali muzyki plenerowej, z ponad 70 000 fanów i gwiazdami światowego formatu. Co roku na liście artystów pojawiają się zarówno znani na całym świecie muzycy, jak i polscy muzycy.

== Linki zewnętrzne ==
* [http://gdyniaturystyczna.pl/pl/ Gdynia Turystyczna]
* [http://modernizmgdyni.pl/ Gdyński Szlak Modernizmu]
* [http://www.gdynia.pl/wypoczynek/informator/ Lista atrakcji turystycznych Gdyni]

* [http://www.zlotehotele.pl/gdynia/pl/ Hotele Gdynia]
* [http://www.eholiday.pl/noclegi-gdynia-10399-hostel.html Hostele Gdynia]

* [http://zkmgdynia.pl Zakład Komunikacji Miejskiej w Gdyni]
* [http://www.gdynia.pl/komunikacja/ Komunikacja w Gdyni]
*https://opener.pl/program-2021/
-----------------------------------------------------

{{Atrybucja}}
{{Jest w|Województwo pomorskie}}
{{geo|54.5|18.533333333333}}

[[Kategoria:Województwo pomorskie]]</text>
      <sha1>elwad08rpto7m48oel3l555jrnj4dpk</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Wrocław</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1059</id>
    <revision>
      <id>158473</id>
      <parentid>149846</parentid>
      <timestamp>2026-08-25T13:09:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>PRoom2026</username>
        <id>17449</id>
      </contributor>
      <comment>/* Noclegi */</comment>
      <origin>158473</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="30735" sha1="f1jjti2hclu952mvmdzpwbefh8sn8ru" xml:space="preserve">{{Top-banner|unesco=yes|przewodnik=tak}}
{{Miejscowość infobox
 |nazwa        = Wrocław
 |widok        = Wrocław Collage.png
 |herb         = Herb wroclaw.svg
 |mapa         = 
 |region       = [[Województwo dolnośląskie]]
 |powierzchnia = 293
 |prefiks      = 
 |www          = www.wroclaw.pl
}}
{{Mapa|51.11|17.03|zoom=12}}
'''Wrocław''' ([[w:łacina|łac.]] ''Wratislavia'' lub ''Vratislavia'' lub ''Budorgis'', [[w:język niemiecki|niem.]] ''Breslau'', [[w:dialekt śląski języka niemieckiego|śl-niem.]] ''Brassel'', [[w:język czeski|czes.]] ''Vratislav'') – [[w:Miasto na prawach powiatu|miasto na prawach powiatu]] w południowo-zachodniej [[Polska|Polsce]], siedziba władz [[Województwo dolnośląskie|województwa dolnośląskiego]] i [[Powiat wrocławski|powiatu wrocławskiego]]. Położone w [[Europa Środkowa|Europie Środkowej]] na [[w:Nizina Śląska|Nizinie Śląskiej]], w [[w:Pradolina Wrocławska|Pradolinie Wrocławskiej]], nad rzeką [[Odra|Odrą]] i czterema jej dopływami. Jest historyczną stolicą [[Śląsk]]a oraz [[Dolny Śląsk|Dolnego Śląska]].

W 2016 r. Wrocław był [[w:Europejska Stolica Kultury Wrocław 2016|Europejską Stolicą Kultury]].

== Charakterystyka ==
Jest głównym miastem [[w:Aglomeracja wrocławska|aglomeracji wrocławskiej]]. Trzecie pod względem liczby ludności miasto w Polsce – 672 929 mieszkańców, piąte pod względem powierzchni – 293 km². Wrocław jest również jednym z najstarszych miast Polski pod względem lokacji na prawach miejskich.

Wrocław należy do głównych centrów kulturalnych, artystycznych i turystycznych w Polsce. Do głównych osobliwości miasta zalicza się [[w:Ostrów Tumski we Wrocławiu|Ostrów Tumski]] z [[w:Katedra Świętego Jana Chrzciciela we Wrocławiu|katedrą]] i [[w:Kolegiata Świętego Krzyża i św. Bartłomieja we Wrocławiu|kolegiatą Świętego Krzyża]] oraz sąsiadujące z nim wyspy (w tym [[Wyspa Piasek]] z [[w:Kościół Najświętszej Marii Panny na Piasku we Wrocławiu|kościołem NMP]]), [[w:Stare Miasto we Wrocławiu|Stare Miasto]] z [[w:Rynek Starego Miasta we Wrocławiu|rynkiem]] i gotyckim [[w:Ratusz we Wrocławiu|ratuszem]], barokowym kompleksem [[Uniwersytet Wrocławski|Uniwersytetu Wrocławskiego]], słynne [[w:Ogród Zoologiczny we Wrocławiu|zoo]], [[Hala Stulecia we Wrocławiu|Hala Stulecia]] w [[Park Szczytnicki|Parku Szczytnickim]]. Spośród kilkudziesięciu muzeów do najważniejszych należy [[w:Muzeum Narodowe we Wrocławiu|Muzeum Narodowe]], którego oddziałem jest [[w:Panorama Racławicka|Panorama Racławicka]]. Jedną z najnowszych osobliwości miasta są rozmieszczone w rozmaitych miejscach [[Śladem wrocławskich krasnoludków|wrocławskie krasnale]].

Wrocław należy do ważnych centrów sportu. Był gospodarzem [[w:Mistrzostwa Europy w Koszykówce 1963|Mistrzostw Europy w Koszykówce Mężczyzn 1963]] i [[w:Mistrzostwa Europy w Koszykówce Mężczyzn 2009|2009]], [[w:Mistrzostwa Europy w Piłce Siatkowej Kobiet 2009|Mistrzostw Europy w Piłce Siatkowej Kobiet 2009]], [[w:Mistrzostwa Europy w Piłce Nożnej 2012|UEFA EURO 2012]], [[w:Mistrzostwa Świata w Piłce Siatkowej Mężczyzn 2014|Mistrzostw Świata w Piłce Siatkowej Mężczyzn 2014]], [[w:Mistrzostwa Europy w Piłce Ręcznej Mężczyzn 2016|Mistrzostw Europy w Piłce Ręcznej Mężczyzn 2016]] oraz World Games 2017.

Miasto posiada wiele punktów widokowych, m.in.: wieża północna Katedry św. Jana Chrzciciela, wieża Bazyliki św. Elżbiety, Wieża matematyczna Uniwersytetu Wrocławskiego, Mostek Czarownic między wieżami Katedry polskokatolickiej św. Marii Magdaleny.

=== Historia ===
We Wrocławiu krzyżowały się dwie główne drogi handlowe – [[Via Regia]] i [[Szlak bursztynowy]]. Miasto należało do [[w:Hanza|Ligi Hanzeatyckiej]]. W swoich dziejach uchodził za miasto wielu kultur i narodów, w tym [[Polska|polskiego]], [[śląsk]]iego, [[Czechy|czeskiego]] i [[Niemcy|niemieckiego]].

Dawna stolica [[w:Księstwo wrocławskie|księstwa wrocławskiego]], siedziba władz pruskiej [[w:Śląsk (prowincja)|prowincji Śląsk]] i [[w:Rejencja wrocławska|rejencji wrocławskiej]]. Od 28 czerwca 1946 stolica [[w:Województwo wrocławskie|województwa wrocławskiego]]. Od 1 stycznia 1999 stolica [[Województwo dolnośląskie|województwa dolnośląskiego]]

Od roku 1000, na mocy dekretu papieża [[w:Sylwester II|Sylwestra II]], Wrocław stał się stolicą nowo powołanej [[w:Archidiecezja wrocławska|diecezji wrocławskiej]] (jednej z czterech w Polsce), od 1929 [[w:Archidiecezja wrocławska|archidiecezji wrocławskiej]], a od 1992 [[w:Metropolia wrocławska|metropolii wrocławskiej]]. Od 1951 r. jest również siedzibą [[w:Diecezja wrocławsko-szczecińska|prawosławnej diecezji wrocławsko-szczecińskiej]].

== Dojazd ==
=== Samochodem ===
We Wrocławiu krzyżują się [[w:droga krajowa nr 5 (Polska)|droga krajowa nr 5]], [[w:droga krajowa nr 94 (Polska)|droga krajowa nr 94]], [[w:droga krajowa nr 98 (Polska)|droga krajowa nr 98]], [[w:autostrada A4 (Polska)|autostrada A4]], a w [[w:Bielany Wrocławskie|Bielanach Wrocławskich]] bezpośrednio przy południowej granicy Wrocławia znajduje się węzeł [[w:autostrada A4 (Polska)|autostrady A4]] i dróg [[w:droga krajowa nr 5 (Polska)|nr 5]], [[w:droga krajowa nr 35 (Polska)|nr 35]] i [[w:droga krajowa nr 98 (Polska)|nr 98]].

W zachodniej części miasta przebiega Autostradowa Obwodnica Wrocławia (AOW, A8) łącząca autostradę A4 z drogami ekspresowymi S5 (Leszno, Poznań) i S8 (Łódź, Warszawa). Umożliwia ona też dojazd z pominięciem centrum z każdego z tych kierunków na Stadion Miejski i port lotniczy na Strachowicach.

* Z Warszawy: Droga krajowa nr 8, częściowo jako autostrada A8 i droga ekspresowa S8 (E77) lub droga krajowa nr 14
* Z Gdańska: Autostrada A1 (E75), za [[Toruń|Toruniem]] na krótkim odcinku drogą ekspresową nr 10 i następnie drogą krajową nr 15 do [[Gniezno|Gniezna]] i za [[Trzebnica|Trzebnicą]], drogą krajową nr 5 (E261). Oprócz tego wariantu można dojechać drogą krajową nr 5 z Gniezna do [[Poznań|Poznania]], a stamtąd tą samą drogą do Wrocławia.
* Z Krakowa: Autostrada A4 (E40), odcinek [[Katowice]] – Kraków jest płatny
* Z Poznania: Droga ekspresowa S5 (E261)
* Z Kłodzka: Droga krajowa nr 33 i 8 (E67)
* Z Kielc i świętokrzyskiego: Droga krajowa nr 74, Droga krajowa nr 8 (E67) oraz Droga ekspresowa S8
* Z Pragi:
** wariant 1: Autostrada D10 i droga krajowa nr 10 w Czechach, za Jakuszycami droga krajowa nr 3 (E65) i autostradą A4
** wariant 2: Autostrada D10 i droga krajowa nr 16 w Czechach, za Lubawką droga krajowa nr 5 (E261)
* Z Berlina: Autostrada A15 (E36) w Niemczech, za Olszyną autostrady A18 (E36), A4 (E40)
* Z Drezna: Autostrada A4 (E40)

[[Plik:Wrocław Katedra - panoramio.jpg|mały|Archikatedra św. Jana Chrzciciela na Ostrowie Tumskim]]

=== Autobusem ===
{{Znacznik|Dworzec autobusowy|51.09684470458481|17.03563762248652|typ=transport}} '''Dworzec autobusowy''' znajduje się w podziemiach „Galerii Wroclavia” przy ul. Suchej, która powstała w miejscu starego dworca PKS – na przeciwko stacji Wrocław Główny. Połączenia lokalne realizowane są przez Polbus PKS i innych przewoźników prywatnych. Kursy dalekobieżne krajowe i międzynarodowe obsługuje m.in. Flixbus, Neobus, Ecolines, Sindbad, Eurolines.

=== Pociągiem ===
Najważniejszym dworcem kolejowym Wrocławia jest {{Znacznik|Wrocław Główny|51.098868479335145|17.036596000379163|typ=transport}} '''Wrocław Główny''' usytuowany w centrum miasta przy Ul. Piłsudskiego 105. Otwarty jest całodobowo, z wyłączeniem holu głównego w godzinach 00:00-04:00. Obsługuje zarówno połączenia Kolei Dolnośląskich (jako stacja początkowa/końcowa lub jedna z ważniejszych na trasie; rozkład dostępny na stronie [https://www.kolejedolnoslaskie.pl/rozklad-bilety/ Kolei Dolnośląskich]), POLREGIO, jak i PKP Intercity. Aktualizowany na bieżąco rozkład pociągów IC dla stacji Wrocław Główny dostępny jest na stronie [https://infopasazer.intercity.pl/?p=station&amp;id=60103 InterCity]. Na stacji skorzystać można z usług gastronomicznych (również typu fast-food), niewielkich sklepów oraz, odpłatnie, toalet. Hala peronowa zapewnia komfortowe warunki oczekiwania na pociąg. Dworzec Główny zlokalizowany jest 2 minuty drogi tramwajem lub autobusem od przystanku Dworzec Autobusowy, 4 minuty od Galerii Dominikańskiej, 6–10 minut od wrocławskiego rynku. Pomniejszymi dworcami kolejowymi obsługiwanymi przez InterCity są dworce: {{Znacznik|Wrocław Mikołajów|51.11537167594236|16.998631886885583|typ=transport}} '''Wrocław Mikołajów''', {{Znacznik|Wrocław Nadodrze|51.12563915128103|17.03249912921517|typ=transport}} '''Wrocław Nadodrze''', Wrocław Nowy Dwór, Wrocław Leśnica, Wrocław Kuźniki, Koleje Dolnośląskie obsługują więcej mniejszych stacji.

=== Samolotem ===
Na terenie miasta znajduje się międzynarodowy {{Znacznik|Port lotniczy Wrocław-Strachowice|51.10804884987097|16.881630418449443|typ=transport}} '''[[w:Port lotniczy Wrocław-Strachowice|Port lotniczy Wrocław-Strachowice]]''' (IATA: WRO). Obsługuje on loty krajowe oraz zagraniczne, zarówno narodowego przewoźnika LOT, jak i Lufthansy, Scandinavian Airlines oraz tanich linii lotniczych (Ryanair, Wizz Air).

* '''LOT''' – Frankfurt, Gdańsk, Monachium, Warszawa
* '''[[Lufthansa]]''' – Frankfurt, Düsseldorf i Monachium
* '''Scandinavian Airlines''' – Kopenhaga
* '''Ryanair''' – Alicante, Bolonia, Bournemouth, Bristol, Bruksela-Charleroi, Chania, Cork, Dublin, Girona, Glasgow-Prestwick, Liverpool, London-Stansted, Málaga, Malmö, Malta, Milan-Bergamo, Nottingham/East Midlands, Oslo-Rygge, Paryż-Beauvais, Pisa, Rzym-Ciampino, Shannon, Treviso, Zadar
* '''Wizz Air''' – Doncaster/Sheffield, Dortmund, Eindhoven, Londyn-Luton, Oslo-Torp, Paryż-Beauvais

Centrum miasta z lotniskiem łączą autobusy miejskie dzienne i nocne oraz komunikacja prywatna.

== Komunikacja miejska ==
We Wrocławiu funkcjonuje ponad 20 linii tramwajowych i około 50 autobusowych dziennych oraz 13 nocnych.

=== Historia ===
Historia komunikacji miejskiej we Wrocławiu sięga końca XIX i początku XX wieku. Pierwsze linie łączyły ulicę Szczytnicką i zoo. Z wsi Popowice do Rynku można było się dostać omnibusami konnymi.
Pierwszym momentem krytycznym w rozwoju komunikacji, był wybuch II Wojny Światowej. Autobusy i tramwaje – wykorzystywane do celów militarnych zostały w większości zniszczone. Ze 137 obiektów służących do komunikacji tylko kilkanaście nadawało się do względnego użytku.

Po wojnie zaczęto odbudowywać z niszczenia i produkować nowe pojazdy. Dnia 22 sierpnia 1945 roku uruchomiono pierwszą powojenną linię tramwajową (o długości 5,4 km). Linia biegła od ul. Spółdzielczej do Jedności Narodowej i została oznaczona numerem „1”. Z ul. Jedności Narodowej ruszyły również dwie linie autobusowe „A” do Karłowic i „B” do Zalesia. Odbudowywanie szkód szło bardzo sprawnie i do końca 1945 uruchomiono 14 km torów tramwajowych i uruchomiono 53 wagony. Tramwaje kursowały do Biskupina, Dworca Nadodrze, Karłowic, Dworca Głównego, pl. Strzegomskiego. W 1946 roku uruchomiono połączenie z Pilczycami, cm. Grabiszyńskim i ulicą Krakowską. Tramwaje jadą do Kromera, na Krzyki i Sępolno. Jadą również do Kowal. W 1948 roku tramwaje spotykamy na ul. Hallera, Ślężnej i Tarnogaju. Przystępuje się też do budowy całkiem nowych połączeń: do Pafawagu (Linke Hoffmann) (1948), Leśnicy (1949), Oporowa (1950), Kleciny (1950), Księża Małego (1950), Gaju (1950). Rok 1952 to rok w którym tramwaje wrocławskie zmieniają barwę z niebieskiej na kremowo czerwoną. Dla ciekawości warto wspomnieć że numerację linii tramwajowych wprowadzono dopiero w 1909 roku, a do tego czasu tramwaje poszczególnych linii rozróżniano po kolorach wozów i tablic informacyjnych, po zmierzchu po kolorach świateł oświetlających tablice. Następuje bardzo szybki rozwój sieci komunikacji.

W 1994 roku tabor tramwajowy Wrocławiu stanowiło 450 wagonów:
* 101 sztuk wagonów typu 102N i ponad
* 116 sztuk wagonów typu 105N
* 229 sztuk wagonów typu 105Na
* 4 sztuk wagonów typu 105Nt

Kolejnym punktem zwrotnym była powódź w roku 1997.
Wiele autobusów (właśnie odnawianych) stojących w zajezdniach zostało zalanych. Po ulicy Piłsudskiego można było jeździć tramwajem wodnym. Jednak większość pojazdów udało się uchronić przed niszczącym żywiołem.

[[Plik:Skoda T16, Wrocław.jpg|thumb|Nowoczesny tramwaj (Škoda 16T)]]
W roku 2000 MPK Wrocław obchodziło 50-lecie swojej działalności. Planowano wówczas zakup tramwajów CITADIS 200 oraz Bombardierów NGTG, lecz niestety przetargu nie udało się rozstrzygnąć i został on unieważniony. W XXI wiek MPK Sp. z o.o. wkroczyła jako największa tego typu spółka na Dolnym Śląsku. Zatrudniała wówczas 2430 pracowników, w tym 595 motorniczych i 720 kierowców. W 2001 roku wprowadzono pierwsze autobusy Volvo 7000. Natomiast w roku 2002 wykonano remont kapitalny tramwajów typu 105N. Kolejne większe zmiany nastąpiły z dniem 1 września 2003 roku, kiedy to zlikwidowano wszystkie tramwajowe linie nocne i zastąpiono je liniami autobusowymi. Z tym rokiem zakończono również prace nad budową systemu cyfrowej łączności trakingowej w standardzie Tetra. W roku 2004 Dyrekcja MPK zmienia miejsce swojej siedziby z pl. Solnego na budynek przy ulicy Bolesława Prusa. W Protramie rozpoczęto prace nad nowym tramwajem na prąd zmienny, prace zakończono w roku 2005, kiedy to również wprowadzono tego typu tramwaje do eksploatacji. Obliczenia wytrzymałościowe wykonane były na Politechnice Wrocławskiej. W 2005 roku przeszkolono również pracowników ze względu na system jakości ISO oraz utworzono zespół koordynujący i grupę audytorów wewnętrznych. W 2006 roku zaczęto wprowadzać tramwaje firmy Skoda Transportation, których stylizację wykonała grupa stylistów z Porsche.

== Warto zobaczyć ==
[[Plik:Wrocław, Ostrów Tumski (2011-08-14).jpg|thumb|Ostrów Tumski]]

=== Zabytki ===
[[Plik:Wrocław, ratusz DSC03972.JPG|thumb|Ratusz]]
[[Plik:Wroclaw - Hala Stulecia 03.jpg|thumb|Hala Stulecia]]
'''Pomniki Historii –''' najcenniejsze wyróżnienie przyznawane w kraju obiektom uznanym za szczególnie wartościowe dla kultury, będących pod patronatem Prezydenta Rzeczypospolitej. Są nimi: zespół historycznego centrum i Hala Stulecia.
* '''Zespół historycznego centrum''': m.in.:
** [[Ostrów Tumski|'''Ostrów Tumski''']] – najstarsza zabytkowa dzielnica Wrocławia. Powstał on na obszarze dogodnych przepraw wodno-handlowych, gdzie Odra między ujściem rzek – Oławy, Ślęży i Widawy rozgałęziając się na liczne zwężające odnogi – utworzyła mniejsze i większe wyspy zwane „ostrowami”.
** '''[[w:Rynek we Wrocławiu|Rynek z ratuszem]]''' – średniowieczny plac targowy we Wrocławiu, obecnie centralna część strefy pieszej. Stanowi prostokąt o wymiarach 213 na 178 m, oraz powierzchni 3,8 ha
** '''[[w:Plac Solny we Wrocławiu|Plac Solny]]''' – rynek pomocniczy Starego Miasta we Wrocławiu, regularny, kwadratowy, wytyczony w 1242 na południowy zachód od Rynku.
** [[Jatki Wrocławskie|'''Jatki Wrocławskie''']] – Ulica ta, usytuowana wśród śródrynkowych alejek, z wyglądu oraz swego przytulnego klimatu przypomina Włoską Toskanię.
** '''[[w:Kościół św. Wojciecha we Wrocławiu|Kaplica bł. Czesława przy Kościele św. Wojciecha]]''' (niem. ''Adalbertkirche''), we Wrocławiu przy pl. Dominikańskim na Starym Mieście – jeden z największych i najstarszych kościołów gotyckich miasta.
** '''[[w:Hala Targowa przy ul. Piaskowej we Wrocławiu|Hala Targowa]] ''' – hala stanowi cenny zabytek sztuki inżynierskiej
* [[Hala Stulecia we Wrocławiu|'''Hala Stulecia''']] ('''Hala Ludowa''', niem. ''Jahrhunderthalle'') – znajduje się we Wrocławiu (woj. dolnośląskie) przy ulicy Wystawowej 1. Położona jest we wschodniej części miasta w Parku Szczytnickim. Jest jednym z ważniejszych dzieł architektury światowej XX wieku.

'''Inne zabytki''':
* [[w:Kościół Świętej Trójcy we Wrocławiu|'''Kościół św. Trójcy''']] – zabytkowy kościół katolicki, znajdujący się na Przedmieściu Oławskim, przy ul. gen. Romualda Traugutta, jest kościołem klasztornym zakonu bonifratrów.
* [[w:Panorama Plastyczna Dawnego Lwowa|'''Panorama Plastyczna Dawnego Lwowa''']] – makieta Lwowa, przedstawiająca widok miasta w II połowie XVIII w., o wymiarach 4 na 3,6 metra, w skali 1:200, wykonana w latach 1929–1946 pod kierownictwem Janusza Witwickiego. Od roku 2015 eksponowana w Hali Ludowej we Wrocławiu.
* [[w:Panorama Racławicka|'''Panorama Racławicka''']] – obraz olejny przedstawia bitwę pod Racławicami (1794), jeden z epizodów insurekcji kościuszkowskiej, zwycięstwo wojsk polskich pod dowództwem gen. Tadeusza Kościuszki nad wojskami rosyjskimi pod dowództwem gen. Aleksandra Tormasowa.
* [[w:Wrocław Główny|'''Wrocław Główny''']] – zabytkowy dworzec kolejowy

(szukaj więcej o wrocławskich zabytkach w '''[http://spacerownik.wroclawski.eu/index.php spacerowniku]''')

=== Tereny zielone ===
{| class=&quot;wikitable&quot;
!Parki
!Ogrody
!Wyspy
|-
|
* [[Park Leśnicki]]
* [[Park Południowy]]
* [[Park Szczytnicki]]
* i inne: [[w:Parki we Wrocławiu|Parki we Wrocławiu]]

|
* [[Ogród Japoński we Wrocławiu]]
* [[Ogród Botaniczny we Wrocławiu]]
* [[Wrocławski Ogród Zoologiczny]]
* [[w:Uniwersytet Przyrodniczy we Wrocławiu|Arboretum Uniwersytetu Przyrodniczego]]
|
* [[Wyspa Piasek]]
* [[Wyspa Przygody Opatowicka we Wrocławiu]]
* [[Wyspa Słodowa]]
* [[Wielka Wyspa we Wrocławiu]]
* [[w:Kępa Mieszczańska|Kępa Mieszczańska]]
|}

=== Punkty widokowe ===
* [[w:Bazylika św. Elżbiety Węgierskiej we Wrocławiu|'''Bazylika mniejsza – wieża kościoła św. Elżbiety''']] – ponad 90 metrów wysokości
* [http://www.katedra.archidiecezja.wroc.pl/index.php/zwiedzanie.html '''Katedra św. Jana Chrzciciela'''] – wjazd na wieżę windą
* Wieża Wydziału Matematyki Uniwersytetu Wrocławskiego
* [[w:Mostek Czarownic|'''Mostek Czarownic''']] – popularna nazwa łącznika w formie mostu łączącego na wysokości ostatniej kondygnacji obie wieże katedry św. Marii Magdaleny we Wrocławiu, wysokość 45 metrów.
* [[w:Sky Tower|'''Sky Tower''']] – najwyższy budynek we Wrocławiu, 212 m wys.
* '''[[w:Renoma|Renoma]]''' – po wjechaniu na ostatnie piętro galerii, wchodzimy na parking na dachu, z którego można podziwiać piękną panoramę miasta

=== Fontanny ===
* '''[[w:Wrocławska Fontanna|Wrocławska Fontanna]]''' – wrocławska fontanna multimedialna znajduje się koło Hali Stulecia i w trakcie sezonu odbywają się tutaj widowiska z wykorzystaniem muzyki, światła i projekcji
* '''Fontanna na [[w:Rynek we Wrocławiu|Wrocławskim Rynku]]'''
* [[w:Fontanna Alegoria Walki i Zwycięstwa|'''Fontanna Alegorii Walki i Zwycięstwa''']] – [[w:Plac Jana Pawła II we Wrocławiu|pl. Jana Pawła II]]
* '''Fontanna przy [[w:Plac Orląt Lwowskich|pl. Orląt Lwowskich]]'''
* '''Fontanna Krasnali''' – na [[w:Plac Teatralny we Wrocławiu|pl. Teatralnym]], przed budynkiem [[w:Wrocławski Teatr Lalek|Teatru Lalek]]

=== Ciekawe/Inne ===
* '''rejsy statkami białej floty po Odrze''' – głównymi przystaniami są Przystań Zwierzyniecka i Przystań przy Hali Targowej
*'''[https://www.dzieckowpodrozy.pl/wroclaw-atrakcje-dla-dzieci-opinie-gdzie-z-dzieckiem/ Wrocław z dzieckiem]''' - przewodnik po rodzinnych atrakcjach we Wrocławiu
* '''labirynt na Brochowie''' – miejsce mało znane, a zdecydowanie zasługujące na uwagę. Mimo że niewielki w sezonie robi wrażenie.
* '''[http://www.wtwk-partynice.pl/ Konne wyścigi na Partynicach]''' – wejście na wyścigi jest darmowe, radzimy jednak ubrać się elegancko, aby w pełni cieszyć się atmosferą tej elitarnej rozrywki
* '''[https://lockme.pl/wroclaw/ EscapeRoom]''' – rozrywka, która gości już w wielu polskich miastach dotarła również do Wrocławia, do wyboru aż 17 różnych przygód!
* '''Jumphall''' – we Wrocławiu przy ulicy Szybowcowej znajdziecie Park Trampolin
* '''[https://blackbeard.com.pl/ BlackBeard]''' – miejsce po dawnym poniemieckim budynku, które adoptowane zostało pod fryzjera męskiego i salon z alkoholem
* '''[[w:Kąpielisko Glinianki|Glinianki]]''' – od 1967 roku funkcjonuje jako Kąpielisko Glinianki. W latach 70. XX wieku wybudowano szatnie, toalety, prysznice i kioski gastronomiczne. Z kolei w latach 80 XX wieku został zbudowany pawilon wejściowy, w którym usytuowano kasy i biura. Powstało też boisko gier. Wypożyczalnia sprzętu wodnego rozszerzyła ofertę o sprzęt żeglarski. w 1996 roku zainstalowano zjeżdżalnię wodną (długości 90 m), którą usunięto w 2013 roku. Obecnie dostępne są takie inne atrakcje i urządzenia, np. stoły do gry w tenisa stołowego, boisko do piłki plażowej oraz pole biwakowe.
* zajrzyj do zakładki '''Kultura/Muzea''' i '''Wycieczki''' po jeszcze więcej ciekawych atrakcji
* [http://aquapark.wroc.pl/oferta/saunarium/ '''Saunarium we wrocławskim Aquaparku'''] – kompleks wielu saun, basenów i jacuzzi, polecane szczególnie ze względu na prowadzone tam ceremonie zapachowe
* [[w:Fosa Miejska we Wrocławiu|'''Fosa Miejska''']] – pozostałości skomplikowanego systemu umocnień Wrocławia, w znacznej mierze opartego o naturalne i sztuczne odcinki rzeki Odry i wpadającej do niej [[w:Oława (rzeka)|Oławy]]. Piękna trasa spacerowa
* '''[[w:Bulwar Marii i Lecha Kaczyńskich|Zrewitalizowany Bulwar Marii i Lecha Kaczyńskich]]''' – wspaniałe miejsce na popołudniowy wypoczynek
* '''[[Wrocławski Ogród Zoologiczny]]'''
*'''[https://rumlovefestiwal.com/pl/ Rum Love Festiwal]''' – Najbardziej Aromatyczny Festiwal w Polsce. Od 2017 roku do Wrocławia na to wydarzenie ściągają koneserzy rumu z  całej Polski,a z zagranicy pojawiają się ambasadorzy znanych marek rumowych na całym świecie.
*'''[https://www.noclegowo.pl/przewodnik/gdzie-znalezc-instagramowe-miejsca-we-wroclawiu/ Gdzie znaleźć instagramowe miejsca we Wrocławiu?] -''' przewodnik po estetycznych, inspirujących miejscach we Wrocławiu. &lt;br /&gt;

== Ciekawostki ==
[[Plik:Wrocław, krasnale na ulicy Świdnickiej - Syzyfki.JPG|thumb|Wrocławskie krasnale]]
* '''[https://www.google.de/search?q=basen+teatralna&amp;ie=utf-8&amp;oe=utf-8&amp;client=firefox-b&amp;gfe_rd=cr&amp;ei=x_VfV_nHH9Cv8weGvodg Basen Teatralna]''' – Wrocław posiada zabytkową pływalnię, w której można poczuć się jak w greckiej łaźni
* '''Ukryta głowa''' – z Wrocławiem wiąże się legenda o młodzieńcu zamkniętym w murach Katedry, którego głowę nadal można dostrzec uwięzioną pomiędzy cegłami (szukaj więcej o wrocławskich legendach w '''[http://spacerownik.wroclawski.eu/index.php spacerowniku]''')
* '''Fałszywe okno''' – na jednej ze ścian wrocławskiego Rynku domalowano fałszywe okno, aby zachować symetrię odnawianej kamienicy, czy jesteś w stanie je znaleźć? (szukaj więcej o wrocławskich legendach w '''[http://spacerownik.wroclawski.eu/index.php spacerowniku]''')
* Największymi przyjaciółmi Wrocławia już od lat są [[Śladem wrocławskich krasnoludków|'''Krasnale''']] Ich liczba z roku na rok rośnie. Przechadzając się uliczkami miasta patrzcie uważnie pod nogi aby nie rozdeptać tych przyjaznych stworzeń''' i uważajcie na psotników, którzy skaczą z latarni!'''

== Kultura ==
=== Muzea ===
* Kolejkowo
* Hydropolis
* Panorama Racławicka
* Humanitarium
* Centrum Poznawcze
* Muzeum Motoryzacji Topacz
* Galeria Neonów
* Stary Cmentarz Żydowski

=== Teatry ===
* Teatr Pantomima
* WTW
* Capitol
* PWST
* AdSpectatores
* Teatr Lalek
* Opera Wrocławska
* Scena ATM

=== Festiwale ===
Do najpopularniejszych festiwali we Wrocławiu należą:

* '''Jazz nad Odrą''' - organizowany od 1964 roku
* '''Wratislavia Cantans''' - festiwal koncentrujący się na pięknie ludzkiego głosu i śpiewie, organizowany co roku we wrześniu od 1966 roku
* '''Międzynarodowy Festiwal Filmowy &quot;Nowe Horyzonty&quot;''' – organizowany od 2001 roku, odbywa się pod koniec lipca
* '''Międzynarodowy Festiwal Teatralny &quot;Dialog&quot;''' – organizowany od 2001 roku co dwa lata
* '''Brave Festival''' – przegląd kultur, tradycji i rytów z całego świata, oragnizowany od 2005 roku
* '''Przegląd Piosenki Aktorskiej''' – organizowany od 1976 roku

== Wycieczki ==
* [[Wycieczka śladami legend wrocławskich|'''Wycieczka śladami legend wrocławskich''']]
* [[Śladem wrocławskich krasnoludków|'''Śladem wrocławskich krasnoludków''']] – szlak turystyczny z bajkowymi istotami w tle
* '''[http://www.wroclaw.pl/przejazdzki Przejażdżki po Wrocławiu]''' – zwiedzanie zabytkowym tramwajem, autobusem lub Melexem

== Gastronomia ==
=== Tradycyjne ===
* '''[http://spiz.pl/wroclaw/ Spiż]''' – dobre piwo na wrocławskim Rynku
* '''[https://pl-pl.facebook.com/pages/Bar-Mi%C5%9B/111350402278724 Miś]''' – legendarny bar mleczny, za grosze można zasmakować dań mącznych o smaku dzieciństwa

=== Puby ===
* '''Nasyp –''' pomiędzy Capitolem a Arkadami znajduje się ciąg knajpek pod nasypem kolejowym, stanowią one większość pubów, w których znajdziemy dobre czeskie piwo
* '''[https://www.facebook.com/targowawroclaw/ Targowa]''' – dobre piwa z różnych zakątków świata i równie dobre jedzenie
* '''[https://www.facebook.com/ZUP.Wroclaw/ ZUP (Zespół Usług Piwnych)]''' – podobnie jak w Targowej, różne rodzaje piw do wyboru, ale za to mały wybór w jedzeniu

=== Kawiarnie ===
* '''Dzielnica Czterech Wyznań'''
** '''[http://mle.pl/wroclaw Mleczarnia]''' – kultowe wrocławskie miejsce spotkań,
** '''[https://pl-pl.facebook.com/Cocofli/info/?tab=overview Cocofli]''' – urocza kawiarenka, ze wspaniałą kawą i winem, wspaniała obsługa
** '''[https://www.facebook.com/bulkazmaslemwroclaw/ Bułka z masłem]''' – choć ceny nie najniższe, warto poświęcić trochę grosza dla tamtejszego ogródka
* '''Rynek i okolice'''
** '''[https://www.facebook.com/giselle.cafe.bistro/ Giselle]''' – jedna z najlepszych kaw w mieście

=== Restauracje ===
* '''[https://pl-pl.facebook.com/pages/Bar-Karmazyn-Hala-Targowa/562965153716600 Bar Karmazyn w Hali Targowej]''' – kuchnia domowa w bardzo przystępnych cenach
* '''[http://www.bazyliabar.pl/ Bazylia Bar]''' – szeroki asortyment potraw „na wagę”
* '''[http://www.multifoodstp.pl/ Multifood STP]''' – szeroki asortyment potraw „na wagę”
* '''[http://www.noceidnie.com.pl/ Restauracja Noce i Dnie]''' – bogaty wybór dań w atrakcyjnych cenach
* '''[http://www.bernard.wroclaw.pl/ Bernard]''' – tradycyjne potrawy i wariacje na ich temat.
* '''[http://www.okwinebar.com/ Ok Wine Bar]''' – ekskluzywna restauracja ze wspaniałej jakości jedzeniem i najlepszymi kucharzami Wrocławia, w godzinach lunchowych duże promocje
* '''[http://alladins.pl/ Alladins]''' – ogromne porcje
* '''[https://wroclawska.com.pl/ Wrocławska Gastropub]''' – kuchnia dawnego Wrocławia, potrawy inspirowane historycznymi przepisami. Regionalne potrawy: hekele (wrocławski tatar ze śledzia), bigos z czerwonej kapusty, żurek wrocławski.

== Noclegi ==
* [http://www.bookapart.com/pl/apartamenty-wroclaw Apartamenty we Wrocławiu] – ponad 400 obiektów przeznaczonych na nocleg dla turystów
* [http://www.hostelamnesja.pl/ Hostel Amnezja] – hostel w centrum Wrocławia, ulokowany w [[:w:Dzielnica Czterech Świątyń|Dzielnicy Czterech Świątyń]]
* [http://apartamentywroclawskie24.pl/ Apartamenty w centrum Wrocławia] – szeroki wybór apartamentów we Wrocławiu
* [http://www.chopperhostel.pl/ „Chopper Hostel”] – Urządzony w klimatach motocyklowych hostel w centrum Wrocławia. Nocleg od 45 zł.
* [[w:Hotel Piast we Wrocławiu|Hotel Piast]] – nowy hotel ekonomiczny z widokiem na dworzec PKP Wrocław Główny
* [https://koronahotel.com.pl/ Korona Hotel Wrocław], ul. Oławska 2, 50-123 Wrocław, ☏ [[Tel:+48717292500|+48 71 729 25 00]]. Nowoczesny obiekt zlokalizowany w ścisłym centrum Wrocławia, tuż przy Rynku. Oferuje klimatyzowane pokoje z bezpłatnym Wi-Fi, śniadania w formie bufetu, prywatny parking oraz salę konferencyjną.

== Usługi ==
* [https://freseco.pl/ Freseco] – ekologiczna profesjonalna pralnia  

== Rynek pracy ==
Powiatowy Urząd Pracy we Wrocławiu mieści się przy ul. Glinianej 20-22, 50-525 Wrocław. W budynku A mieści się Centrum Aktywizacji Zawodowej, w Budynku B natomiast Ewidencja i Świadczenia&lt;ref&gt;[https://wroclaw.praca.gov.pl/urzad/dane-kontaktowe Powiatowy Urząd Pracy Wrocław]&lt;/ref&gt;. Rynek pracy we Wrocławiu opiera się głównie o przemysł i przetwórstwo, na dalszych miejscach znajdują się&lt;ref&gt;[https://www.gowork.pl/poradnik/17/pracodawcy/najwieksi-pracodawcy-we-wroclawiu/ Rynek pracy we Wrocławiu] - GoWork.pl&lt;/ref&gt;:

* budownictwo
* handel i naprawa pojazdów
* transport i gospodarka magazynowa
* zakwaterowanie i gastronomia
* informacja i komunikacja
* obsługa rynku nieruchomości
* działalność profesjonalna, naukowa i techniczna
* administrowanie i działalność wspierająca
* działalność kulturalna, rozrywkowa i rekreacyjna.

=== Najwięksi pracodawcy we Wrocławiu ===
Wrocław, jako jedno z największych miast Polski, przyciąga międzynarodowe firmy i korporacje. Wśród największych pracodawców należy wskazać:

* Credit Suisse
* IBM
* Nokia
* Volvo
* HP
* BNY Mellon
* Impel
* AmRest
* Kaufland
* Uniwersytet Wrocławski

== Najbliższe okolice ==
* góra [[Ślęża]] – jest częstym celem wycieczek turystów odwiedzających Wrocław
* [[Trzebnica]]
* [[w:Góry Stołowe|Góry Stołowe]]
* [[Karkonosze]]
* [[Oleśnica]]
* [[Legnica]]

== Nauka ==
* [[Kampus Politechniki Wrocławskiej|Politechnika Wrocławska]] – jedna z najlepszych uczelni technicznych w Polsce
* [[Uniwersytet Wrocławski]]
* Uniwersytet Ekonomiczny
* Uniwersytet Przyrodniczy
* Uniwersytet Medyczny im. Piastów Śląskich
* Akademia Sztuk Pięknych
* Papieski Wydział Teologiczny

== Bibliografia ==
* Lewandowski K., Molecki B. (red.): ''Tramwaje we Wrocławiu 1877-2006'', Oficyna Wydawnicza PWr, Wrocław 2006, ISBN 83-7085-964-X.
* Maciejewski J.: ''O wrocławskich tramwajach'', Sudety, ISBN 83-7349-027-2.
* Lewandowski K. (red.): ''Miasto Wrocław – przestrzeń komunikacji i transportu'', Oficyna Wydawnicza PWr, Wrocław 2004,ISBN 83-7085-811-2.
* http://www.emapy.com/wroclaw/

{{przewodnik}}
{{Jest w|Województwo dolnośląskie}}
{{geo|51.07|17.02}}

[[Kategoria:Wrocław| ]]</text>
      <sha1>f1jjti2hclu952mvmdzpwbefh8sn8ru</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>158474</id>
      <parentid>158473</parentid>
      <timestamp>2026-08-25T13:09:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>PRoom2026</username>
        <id>17449</id>
      </contributor>
      <comment>/* Noclegi */</comment>
      <origin>158474</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="30726" sha1="orvylx5ao9w6i26kq04g9vsysjq1dyb" xml:space="preserve">{{Top-banner|unesco=yes|przewodnik=tak}}
{{Miejscowość infobox
 |nazwa        = Wrocław
 |widok        = Wrocław Collage.png
 |herb         = Herb wroclaw.svg
 |mapa         = 
 |region       = [[Województwo dolnośląskie]]
 |powierzchnia = 293
 |prefiks      = 
 |www          = www.wroclaw.pl
}}
{{Mapa|51.11|17.03|zoom=12}}
'''Wrocław''' ([[w:łacina|łac.]] ''Wratislavia'' lub ''Vratislavia'' lub ''Budorgis'', [[w:język niemiecki|niem.]] ''Breslau'', [[w:dialekt śląski języka niemieckiego|śl-niem.]] ''Brassel'', [[w:język czeski|czes.]] ''Vratislav'') – [[w:Miasto na prawach powiatu|miasto na prawach powiatu]] w południowo-zachodniej [[Polska|Polsce]], siedziba władz [[Województwo dolnośląskie|województwa dolnośląskiego]] i [[Powiat wrocławski|powiatu wrocławskiego]]. Położone w [[Europa Środkowa|Europie Środkowej]] na [[w:Nizina Śląska|Nizinie Śląskiej]], w [[w:Pradolina Wrocławska|Pradolinie Wrocławskiej]], nad rzeką [[Odra|Odrą]] i czterema jej dopływami. Jest historyczną stolicą [[Śląsk]]a oraz [[Dolny Śląsk|Dolnego Śląska]].

W 2016 r. Wrocław był [[w:Europejska Stolica Kultury Wrocław 2016|Europejską Stolicą Kultury]].

== Charakterystyka ==
Jest głównym miastem [[w:Aglomeracja wrocławska|aglomeracji wrocławskiej]]. Trzecie pod względem liczby ludności miasto w Polsce – 672 929 mieszkańców, piąte pod względem powierzchni – 293 km². Wrocław jest również jednym z najstarszych miast Polski pod względem lokacji na prawach miejskich.

Wrocław należy do głównych centrów kulturalnych, artystycznych i turystycznych w Polsce. Do głównych osobliwości miasta zalicza się [[w:Ostrów Tumski we Wrocławiu|Ostrów Tumski]] z [[w:Katedra Świętego Jana Chrzciciela we Wrocławiu|katedrą]] i [[w:Kolegiata Świętego Krzyża i św. Bartłomieja we Wrocławiu|kolegiatą Świętego Krzyża]] oraz sąsiadujące z nim wyspy (w tym [[Wyspa Piasek]] z [[w:Kościół Najświętszej Marii Panny na Piasku we Wrocławiu|kościołem NMP]]), [[w:Stare Miasto we Wrocławiu|Stare Miasto]] z [[w:Rynek Starego Miasta we Wrocławiu|rynkiem]] i gotyckim [[w:Ratusz we Wrocławiu|ratuszem]], barokowym kompleksem [[Uniwersytet Wrocławski|Uniwersytetu Wrocławskiego]], słynne [[w:Ogród Zoologiczny we Wrocławiu|zoo]], [[Hala Stulecia we Wrocławiu|Hala Stulecia]] w [[Park Szczytnicki|Parku Szczytnickim]]. Spośród kilkudziesięciu muzeów do najważniejszych należy [[w:Muzeum Narodowe we Wrocławiu|Muzeum Narodowe]], którego oddziałem jest [[w:Panorama Racławicka|Panorama Racławicka]]. Jedną z najnowszych osobliwości miasta są rozmieszczone w rozmaitych miejscach [[Śladem wrocławskich krasnoludków|wrocławskie krasnale]].

Wrocław należy do ważnych centrów sportu. Był gospodarzem [[w:Mistrzostwa Europy w Koszykówce 1963|Mistrzostw Europy w Koszykówce Mężczyzn 1963]] i [[w:Mistrzostwa Europy w Koszykówce Mężczyzn 2009|2009]], [[w:Mistrzostwa Europy w Piłce Siatkowej Kobiet 2009|Mistrzostw Europy w Piłce Siatkowej Kobiet 2009]], [[w:Mistrzostwa Europy w Piłce Nożnej 2012|UEFA EURO 2012]], [[w:Mistrzostwa Świata w Piłce Siatkowej Mężczyzn 2014|Mistrzostw Świata w Piłce Siatkowej Mężczyzn 2014]], [[w:Mistrzostwa Europy w Piłce Ręcznej Mężczyzn 2016|Mistrzostw Europy w Piłce Ręcznej Mężczyzn 2016]] oraz World Games 2017.

Miasto posiada wiele punktów widokowych, m.in.: wieża północna Katedry św. Jana Chrzciciela, wieża Bazyliki św. Elżbiety, Wieża matematyczna Uniwersytetu Wrocławskiego, Mostek Czarownic między wieżami Katedry polskokatolickiej św. Marii Magdaleny.

=== Historia ===
We Wrocławiu krzyżowały się dwie główne drogi handlowe – [[Via Regia]] i [[Szlak bursztynowy]]. Miasto należało do [[w:Hanza|Ligi Hanzeatyckiej]]. W swoich dziejach uchodził za miasto wielu kultur i narodów, w tym [[Polska|polskiego]], [[śląsk]]iego, [[Czechy|czeskiego]] i [[Niemcy|niemieckiego]].

Dawna stolica [[w:Księstwo wrocławskie|księstwa wrocławskiego]], siedziba władz pruskiej [[w:Śląsk (prowincja)|prowincji Śląsk]] i [[w:Rejencja wrocławska|rejencji wrocławskiej]]. Od 28 czerwca 1946 stolica [[w:Województwo wrocławskie|województwa wrocławskiego]]. Od 1 stycznia 1999 stolica [[Województwo dolnośląskie|województwa dolnośląskiego]]

Od roku 1000, na mocy dekretu papieża [[w:Sylwester II|Sylwestra II]], Wrocław stał się stolicą nowo powołanej [[w:Archidiecezja wrocławska|diecezji wrocławskiej]] (jednej z czterech w Polsce), od 1929 [[w:Archidiecezja wrocławska|archidiecezji wrocławskiej]], a od 1992 [[w:Metropolia wrocławska|metropolii wrocławskiej]]. Od 1951 r. jest również siedzibą [[w:Diecezja wrocławsko-szczecińska|prawosławnej diecezji wrocławsko-szczecińskiej]].

== Dojazd ==
=== Samochodem ===
We Wrocławiu krzyżują się [[w:droga krajowa nr 5 (Polska)|droga krajowa nr 5]], [[w:droga krajowa nr 94 (Polska)|droga krajowa nr 94]], [[w:droga krajowa nr 98 (Polska)|droga krajowa nr 98]], [[w:autostrada A4 (Polska)|autostrada A4]], a w [[w:Bielany Wrocławskie|Bielanach Wrocławskich]] bezpośrednio przy południowej granicy Wrocławia znajduje się węzeł [[w:autostrada A4 (Polska)|autostrady A4]] i dróg [[w:droga krajowa nr 5 (Polska)|nr 5]], [[w:droga krajowa nr 35 (Polska)|nr 35]] i [[w:droga krajowa nr 98 (Polska)|nr 98]].

W zachodniej części miasta przebiega Autostradowa Obwodnica Wrocławia (AOW, A8) łącząca autostradę A4 z drogami ekspresowymi S5 (Leszno, Poznań) i S8 (Łódź, Warszawa). Umożliwia ona też dojazd z pominięciem centrum z każdego z tych kierunków na Stadion Miejski i port lotniczy na Strachowicach.

* Z Warszawy: Droga krajowa nr 8, częściowo jako autostrada A8 i droga ekspresowa S8 (E77) lub droga krajowa nr 14
* Z Gdańska: Autostrada A1 (E75), za [[Toruń|Toruniem]] na krótkim odcinku drogą ekspresową nr 10 i następnie drogą krajową nr 15 do [[Gniezno|Gniezna]] i za [[Trzebnica|Trzebnicą]], drogą krajową nr 5 (E261). Oprócz tego wariantu można dojechać drogą krajową nr 5 z Gniezna do [[Poznań|Poznania]], a stamtąd tą samą drogą do Wrocławia.
* Z Krakowa: Autostrada A4 (E40), odcinek [[Katowice]] – Kraków jest płatny
* Z Poznania: Droga ekspresowa S5 (E261)
* Z Kłodzka: Droga krajowa nr 33 i 8 (E67)
* Z Kielc i świętokrzyskiego: Droga krajowa nr 74, Droga krajowa nr 8 (E67) oraz Droga ekspresowa S8
* Z Pragi:
** wariant 1: Autostrada D10 i droga krajowa nr 10 w Czechach, za Jakuszycami droga krajowa nr 3 (E65) i autostradą A4
** wariant 2: Autostrada D10 i droga krajowa nr 16 w Czechach, za Lubawką droga krajowa nr 5 (E261)
* Z Berlina: Autostrada A15 (E36) w Niemczech, za Olszyną autostrady A18 (E36), A4 (E40)
* Z Drezna: Autostrada A4 (E40)

[[Plik:Wrocław Katedra - panoramio.jpg|mały|Archikatedra św. Jana Chrzciciela na Ostrowie Tumskim]]

=== Autobusem ===
{{Znacznik|Dworzec autobusowy|51.09684470458481|17.03563762248652|typ=transport}} '''Dworzec autobusowy''' znajduje się w podziemiach „Galerii Wroclavia” przy ul. Suchej, która powstała w miejscu starego dworca PKS – na przeciwko stacji Wrocław Główny. Połączenia lokalne realizowane są przez Polbus PKS i innych przewoźników prywatnych. Kursy dalekobieżne krajowe i międzynarodowe obsługuje m.in. Flixbus, Neobus, Ecolines, Sindbad, Eurolines.

=== Pociągiem ===
Najważniejszym dworcem kolejowym Wrocławia jest {{Znacznik|Wrocław Główny|51.098868479335145|17.036596000379163|typ=transport}} '''Wrocław Główny''' usytuowany w centrum miasta przy Ul. Piłsudskiego 105. Otwarty jest całodobowo, z wyłączeniem holu głównego w godzinach 00:00-04:00. Obsługuje zarówno połączenia Kolei Dolnośląskich (jako stacja początkowa/końcowa lub jedna z ważniejszych na trasie; rozkład dostępny na stronie [https://www.kolejedolnoslaskie.pl/rozklad-bilety/ Kolei Dolnośląskich]), POLREGIO, jak i PKP Intercity. Aktualizowany na bieżąco rozkład pociągów IC dla stacji Wrocław Główny dostępny jest na stronie [https://infopasazer.intercity.pl/?p=station&amp;id=60103 InterCity]. Na stacji skorzystać można z usług gastronomicznych (również typu fast-food), niewielkich sklepów oraz, odpłatnie, toalet. Hala peronowa zapewnia komfortowe warunki oczekiwania na pociąg. Dworzec Główny zlokalizowany jest 2 minuty drogi tramwajem lub autobusem od przystanku Dworzec Autobusowy, 4 minuty od Galerii Dominikańskiej, 6–10 minut od wrocławskiego rynku. Pomniejszymi dworcami kolejowymi obsługiwanymi przez InterCity są dworce: {{Znacznik|Wrocław Mikołajów|51.11537167594236|16.998631886885583|typ=transport}} '''Wrocław Mikołajów''', {{Znacznik|Wrocław Nadodrze|51.12563915128103|17.03249912921517|typ=transport}} '''Wrocław Nadodrze''', Wrocław Nowy Dwór, Wrocław Leśnica, Wrocław Kuźniki, Koleje Dolnośląskie obsługują więcej mniejszych stacji.

=== Samolotem ===
Na terenie miasta znajduje się międzynarodowy {{Znacznik|Port lotniczy Wrocław-Strachowice|51.10804884987097|16.881630418449443|typ=transport}} '''[[w:Port lotniczy Wrocław-Strachowice|Port lotniczy Wrocław-Strachowice]]''' (IATA: WRO). Obsługuje on loty krajowe oraz zagraniczne, zarówno narodowego przewoźnika LOT, jak i Lufthansy, Scandinavian Airlines oraz tanich linii lotniczych (Ryanair, Wizz Air).

* '''LOT''' – Frankfurt, Gdańsk, Monachium, Warszawa
* '''[[Lufthansa]]''' – Frankfurt, Düsseldorf i Monachium
* '''Scandinavian Airlines''' – Kopenhaga
* '''Ryanair''' – Alicante, Bolonia, Bournemouth, Bristol, Bruksela-Charleroi, Chania, Cork, Dublin, Girona, Glasgow-Prestwick, Liverpool, London-Stansted, Málaga, Malmö, Malta, Milan-Bergamo, Nottingham/East Midlands, Oslo-Rygge, Paryż-Beauvais, Pisa, Rzym-Ciampino, Shannon, Treviso, Zadar
* '''Wizz Air''' – Doncaster/Sheffield, Dortmund, Eindhoven, Londyn-Luton, Oslo-Torp, Paryż-Beauvais

Centrum miasta z lotniskiem łączą autobusy miejskie dzienne i nocne oraz komunikacja prywatna.

== Komunikacja miejska ==
We Wrocławiu funkcjonuje ponad 20 linii tramwajowych i około 50 autobusowych dziennych oraz 13 nocnych.

=== Historia ===
Historia komunikacji miejskiej we Wrocławiu sięga końca XIX i początku XX wieku. Pierwsze linie łączyły ulicę Szczytnicką i zoo. Z wsi Popowice do Rynku można było się dostać omnibusami konnymi.
Pierwszym momentem krytycznym w rozwoju komunikacji, był wybuch II Wojny Światowej. Autobusy i tramwaje – wykorzystywane do celów militarnych zostały w większości zniszczone. Ze 137 obiektów służących do komunikacji tylko kilkanaście nadawało się do względnego użytku.

Po wojnie zaczęto odbudowywać z niszczenia i produkować nowe pojazdy. Dnia 22 sierpnia 1945 roku uruchomiono pierwszą powojenną linię tramwajową (o długości 5,4 km). Linia biegła od ul. Spółdzielczej do Jedności Narodowej i została oznaczona numerem „1”. Z ul. Jedności Narodowej ruszyły również dwie linie autobusowe „A” do Karłowic i „B” do Zalesia. Odbudowywanie szkód szło bardzo sprawnie i do końca 1945 uruchomiono 14 km torów tramwajowych i uruchomiono 53 wagony. Tramwaje kursowały do Biskupina, Dworca Nadodrze, Karłowic, Dworca Głównego, pl. Strzegomskiego. W 1946 roku uruchomiono połączenie z Pilczycami, cm. Grabiszyńskim i ulicą Krakowską. Tramwaje jadą do Kromera, na Krzyki i Sępolno. Jadą również do Kowal. W 1948 roku tramwaje spotykamy na ul. Hallera, Ślężnej i Tarnogaju. Przystępuje się też do budowy całkiem nowych połączeń: do Pafawagu (Linke Hoffmann) (1948), Leśnicy (1949), Oporowa (1950), Kleciny (1950), Księża Małego (1950), Gaju (1950). Rok 1952 to rok w którym tramwaje wrocławskie zmieniają barwę z niebieskiej na kremowo czerwoną. Dla ciekawości warto wspomnieć że numerację linii tramwajowych wprowadzono dopiero w 1909 roku, a do tego czasu tramwaje poszczególnych linii rozróżniano po kolorach wozów i tablic informacyjnych, po zmierzchu po kolorach świateł oświetlających tablice. Następuje bardzo szybki rozwój sieci komunikacji.

W 1994 roku tabor tramwajowy Wrocławiu stanowiło 450 wagonów:
* 101 sztuk wagonów typu 102N i ponad
* 116 sztuk wagonów typu 105N
* 229 sztuk wagonów typu 105Na
* 4 sztuk wagonów typu 105Nt

Kolejnym punktem zwrotnym była powódź w roku 1997.
Wiele autobusów (właśnie odnawianych) stojących w zajezdniach zostało zalanych. Po ulicy Piłsudskiego można było jeździć tramwajem wodnym. Jednak większość pojazdów udało się uchronić przed niszczącym żywiołem.

[[Plik:Skoda T16, Wrocław.jpg|thumb|Nowoczesny tramwaj (Škoda 16T)]]
W roku 2000 MPK Wrocław obchodziło 50-lecie swojej działalności. Planowano wówczas zakup tramwajów CITADIS 200 oraz Bombardierów NGTG, lecz niestety przetargu nie udało się rozstrzygnąć i został on unieważniony. W XXI wiek MPK Sp. z o.o. wkroczyła jako największa tego typu spółka na Dolnym Śląsku. Zatrudniała wówczas 2430 pracowników, w tym 595 motorniczych i 720 kierowców. W 2001 roku wprowadzono pierwsze autobusy Volvo 7000. Natomiast w roku 2002 wykonano remont kapitalny tramwajów typu 105N. Kolejne większe zmiany nastąpiły z dniem 1 września 2003 roku, kiedy to zlikwidowano wszystkie tramwajowe linie nocne i zastąpiono je liniami autobusowymi. Z tym rokiem zakończono również prace nad budową systemu cyfrowej łączności trakingowej w standardzie Tetra. W roku 2004 Dyrekcja MPK zmienia miejsce swojej siedziby z pl. Solnego na budynek przy ulicy Bolesława Prusa. W Protramie rozpoczęto prace nad nowym tramwajem na prąd zmienny, prace zakończono w roku 2005, kiedy to również wprowadzono tego typu tramwaje do eksploatacji. Obliczenia wytrzymałościowe wykonane były na Politechnice Wrocławskiej. W 2005 roku przeszkolono również pracowników ze względu na system jakości ISO oraz utworzono zespół koordynujący i grupę audytorów wewnętrznych. W 2006 roku zaczęto wprowadzać tramwaje firmy Skoda Transportation, których stylizację wykonała grupa stylistów z Porsche.

== Warto zobaczyć ==
[[Plik:Wrocław, Ostrów Tumski (2011-08-14).jpg|thumb|Ostrów Tumski]]

=== Zabytki ===
[[Plik:Wrocław, ratusz DSC03972.JPG|thumb|Ratusz]]
[[Plik:Wroclaw - Hala Stulecia 03.jpg|thumb|Hala Stulecia]]
'''Pomniki Historii –''' najcenniejsze wyróżnienie przyznawane w kraju obiektom uznanym za szczególnie wartościowe dla kultury, będących pod patronatem Prezydenta Rzeczypospolitej. Są nimi: zespół historycznego centrum i Hala Stulecia.
* '''Zespół historycznego centrum''': m.in.:
** [[Ostrów Tumski|'''Ostrów Tumski''']] – najstarsza zabytkowa dzielnica Wrocławia. Powstał on na obszarze dogodnych przepraw wodno-handlowych, gdzie Odra między ujściem rzek – Oławy, Ślęży i Widawy rozgałęziając się na liczne zwężające odnogi – utworzyła mniejsze i większe wyspy zwane „ostrowami”.
** '''[[w:Rynek we Wrocławiu|Rynek z ratuszem]]''' – średniowieczny plac targowy we Wrocławiu, obecnie centralna część strefy pieszej. Stanowi prostokąt o wymiarach 213 na 178 m, oraz powierzchni 3,8 ha
** '''[[w:Plac Solny we Wrocławiu|Plac Solny]]''' – rynek pomocniczy Starego Miasta we Wrocławiu, regularny, kwadratowy, wytyczony w 1242 na południowy zachód od Rynku.
** [[Jatki Wrocławskie|'''Jatki Wrocławskie''']] – Ulica ta, usytuowana wśród śródrynkowych alejek, z wyglądu oraz swego przytulnego klimatu przypomina Włoską Toskanię.
** '''[[w:Kościół św. Wojciecha we Wrocławiu|Kaplica bł. Czesława przy Kościele św. Wojciecha]]''' (niem. ''Adalbertkirche''), we Wrocławiu przy pl. Dominikańskim na Starym Mieście – jeden z największych i najstarszych kościołów gotyckich miasta.
** '''[[w:Hala Targowa przy ul. Piaskowej we Wrocławiu|Hala Targowa]] ''' – hala stanowi cenny zabytek sztuki inżynierskiej
* [[Hala Stulecia we Wrocławiu|'''Hala Stulecia''']] ('''Hala Ludowa''', niem. ''Jahrhunderthalle'') – znajduje się we Wrocławiu (woj. dolnośląskie) przy ulicy Wystawowej 1. Położona jest we wschodniej części miasta w Parku Szczytnickim. Jest jednym z ważniejszych dzieł architektury światowej XX wieku.

'''Inne zabytki''':
* [[w:Kościół Świętej Trójcy we Wrocławiu|'''Kościół św. Trójcy''']] – zabytkowy kościół katolicki, znajdujący się na Przedmieściu Oławskim, przy ul. gen. Romualda Traugutta, jest kościołem klasztornym zakonu bonifratrów.
* [[w:Panorama Plastyczna Dawnego Lwowa|'''Panorama Plastyczna Dawnego Lwowa''']] – makieta Lwowa, przedstawiająca widok miasta w II połowie XVIII w., o wymiarach 4 na 3,6 metra, w skali 1:200, wykonana w latach 1929–1946 pod kierownictwem Janusza Witwickiego. Od roku 2015 eksponowana w Hali Ludowej we Wrocławiu.
* [[w:Panorama Racławicka|'''Panorama Racławicka''']] – obraz olejny przedstawia bitwę pod Racławicami (1794), jeden z epizodów insurekcji kościuszkowskiej, zwycięstwo wojsk polskich pod dowództwem gen. Tadeusza Kościuszki nad wojskami rosyjskimi pod dowództwem gen. Aleksandra Tormasowa.
* [[w:Wrocław Główny|'''Wrocław Główny''']] – zabytkowy dworzec kolejowy

(szukaj więcej o wrocławskich zabytkach w '''[http://spacerownik.wroclawski.eu/index.php spacerowniku]''')

=== Tereny zielone ===
{| class=&quot;wikitable&quot;
!Parki
!Ogrody
!Wyspy
|-
|
* [[Park Leśnicki]]
* [[Park Południowy]]
* [[Park Szczytnicki]]
* i inne: [[w:Parki we Wrocławiu|Parki we Wrocławiu]]

|
* [[Ogród Japoński we Wrocławiu]]
* [[Ogród Botaniczny we Wrocławiu]]
* [[Wrocławski Ogród Zoologiczny]]
* [[w:Uniwersytet Przyrodniczy we Wrocławiu|Arboretum Uniwersytetu Przyrodniczego]]
|
* [[Wyspa Piasek]]
* [[Wyspa Przygody Opatowicka we Wrocławiu]]
* [[Wyspa Słodowa]]
* [[Wielka Wyspa we Wrocławiu]]
* [[w:Kępa Mieszczańska|Kępa Mieszczańska]]
|}

=== Punkty widokowe ===
* [[w:Bazylika św. Elżbiety Węgierskiej we Wrocławiu|'''Bazylika mniejsza – wieża kościoła św. Elżbiety''']] – ponad 90 metrów wysokości
* [http://www.katedra.archidiecezja.wroc.pl/index.php/zwiedzanie.html '''Katedra św. Jana Chrzciciela'''] – wjazd na wieżę windą
* Wieża Wydziału Matematyki Uniwersytetu Wrocławskiego
* [[w:Mostek Czarownic|'''Mostek Czarownic''']] – popularna nazwa łącznika w formie mostu łączącego na wysokości ostatniej kondygnacji obie wieże katedry św. Marii Magdaleny we Wrocławiu, wysokość 45 metrów.
* [[w:Sky Tower|'''Sky Tower''']] – najwyższy budynek we Wrocławiu, 212 m wys.
* '''[[w:Renoma|Renoma]]''' – po wjechaniu na ostatnie piętro galerii, wchodzimy na parking na dachu, z którego można podziwiać piękną panoramę miasta

=== Fontanny ===
* '''[[w:Wrocławska Fontanna|Wrocławska Fontanna]]''' – wrocławska fontanna multimedialna znajduje się koło Hali Stulecia i w trakcie sezonu odbywają się tutaj widowiska z wykorzystaniem muzyki, światła i projekcji
* '''Fontanna na [[w:Rynek we Wrocławiu|Wrocławskim Rynku]]'''
* [[w:Fontanna Alegoria Walki i Zwycięstwa|'''Fontanna Alegorii Walki i Zwycięstwa''']] – [[w:Plac Jana Pawła II we Wrocławiu|pl. Jana Pawła II]]
* '''Fontanna przy [[w:Plac Orląt Lwowskich|pl. Orląt Lwowskich]]'''
* '''Fontanna Krasnali''' – na [[w:Plac Teatralny we Wrocławiu|pl. Teatralnym]], przed budynkiem [[w:Wrocławski Teatr Lalek|Teatru Lalek]]

=== Ciekawe/Inne ===
* '''rejsy statkami białej floty po Odrze''' – głównymi przystaniami są Przystań Zwierzyniecka i Przystań przy Hali Targowej
*'''[https://www.dzieckowpodrozy.pl/wroclaw-atrakcje-dla-dzieci-opinie-gdzie-z-dzieckiem/ Wrocław z dzieckiem]''' - przewodnik po rodzinnych atrakcjach we Wrocławiu
* '''labirynt na Brochowie''' – miejsce mało znane, a zdecydowanie zasługujące na uwagę. Mimo że niewielki w sezonie robi wrażenie.
* '''[http://www.wtwk-partynice.pl/ Konne wyścigi na Partynicach]''' – wejście na wyścigi jest darmowe, radzimy jednak ubrać się elegancko, aby w pełni cieszyć się atmosferą tej elitarnej rozrywki
* '''[https://lockme.pl/wroclaw/ EscapeRoom]''' – rozrywka, która gości już w wielu polskich miastach dotarła również do Wrocławia, do wyboru aż 17 różnych przygód!
* '''Jumphall''' – we Wrocławiu przy ulicy Szybowcowej znajdziecie Park Trampolin
* '''[https://blackbeard.com.pl/ BlackBeard]''' – miejsce po dawnym poniemieckim budynku, które adoptowane zostało pod fryzjera męskiego i salon z alkoholem
* '''[[w:Kąpielisko Glinianki|Glinianki]]''' – od 1967 roku funkcjonuje jako Kąpielisko Glinianki. W latach 70. XX wieku wybudowano szatnie, toalety, prysznice i kioski gastronomiczne. Z kolei w latach 80 XX wieku został zbudowany pawilon wejściowy, w którym usytuowano kasy i biura. Powstało też boisko gier. Wypożyczalnia sprzętu wodnego rozszerzyła ofertę o sprzęt żeglarski. w 1996 roku zainstalowano zjeżdżalnię wodną (długości 90 m), którą usunięto w 2013 roku. Obecnie dostępne są takie inne atrakcje i urządzenia, np. stoły do gry w tenisa stołowego, boisko do piłki plażowej oraz pole biwakowe.
* zajrzyj do zakładki '''Kultura/Muzea''' i '''Wycieczki''' po jeszcze więcej ciekawych atrakcji
* [http://aquapark.wroc.pl/oferta/saunarium/ '''Saunarium we wrocławskim Aquaparku'''] – kompleks wielu saun, basenów i jacuzzi, polecane szczególnie ze względu na prowadzone tam ceremonie zapachowe
* [[w:Fosa Miejska we Wrocławiu|'''Fosa Miejska''']] – pozostałości skomplikowanego systemu umocnień Wrocławia, w znacznej mierze opartego o naturalne i sztuczne odcinki rzeki Odry i wpadającej do niej [[w:Oława (rzeka)|Oławy]]. Piękna trasa spacerowa
* '''[[w:Bulwar Marii i Lecha Kaczyńskich|Zrewitalizowany Bulwar Marii i Lecha Kaczyńskich]]''' – wspaniałe miejsce na popołudniowy wypoczynek
* '''[[Wrocławski Ogród Zoologiczny]]'''
*'''[https://rumlovefestiwal.com/pl/ Rum Love Festiwal]''' – Najbardziej Aromatyczny Festiwal w Polsce. Od 2017 roku do Wrocławia na to wydarzenie ściągają koneserzy rumu z  całej Polski,a z zagranicy pojawiają się ambasadorzy znanych marek rumowych na całym świecie.
*'''[https://www.noclegowo.pl/przewodnik/gdzie-znalezc-instagramowe-miejsca-we-wroclawiu/ Gdzie znaleźć instagramowe miejsca we Wrocławiu?] -''' przewodnik po estetycznych, inspirujących miejscach we Wrocławiu. &lt;br /&gt;

== Ciekawostki ==
[[Plik:Wrocław, krasnale na ulicy Świdnickiej - Syzyfki.JPG|thumb|Wrocławskie krasnale]]
* '''[https://www.google.de/search?q=basen+teatralna&amp;ie=utf-8&amp;oe=utf-8&amp;client=firefox-b&amp;gfe_rd=cr&amp;ei=x_VfV_nHH9Cv8weGvodg Basen Teatralna]''' – Wrocław posiada zabytkową pływalnię, w której można poczuć się jak w greckiej łaźni
* '''Ukryta głowa''' – z Wrocławiem wiąże się legenda o młodzieńcu zamkniętym w murach Katedry, którego głowę nadal można dostrzec uwięzioną pomiędzy cegłami (szukaj więcej o wrocławskich legendach w '''[http://spacerownik.wroclawski.eu/index.php spacerowniku]''')
* '''Fałszywe okno''' – na jednej ze ścian wrocławskiego Rynku domalowano fałszywe okno, aby zachować symetrię odnawianej kamienicy, czy jesteś w stanie je znaleźć? (szukaj więcej o wrocławskich legendach w '''[http://spacerownik.wroclawski.eu/index.php spacerowniku]''')
* Największymi przyjaciółmi Wrocławia już od lat są [[Śladem wrocławskich krasnoludków|'''Krasnale''']] Ich liczba z roku na rok rośnie. Przechadzając się uliczkami miasta patrzcie uważnie pod nogi aby nie rozdeptać tych przyjaznych stworzeń''' i uważajcie na psotników, którzy skaczą z latarni!'''

== Kultura ==
=== Muzea ===
* Kolejkowo
* Hydropolis
* Panorama Racławicka
* Humanitarium
* Centrum Poznawcze
* Muzeum Motoryzacji Topacz
* Galeria Neonów
* Stary Cmentarz Żydowski

=== Teatry ===
* Teatr Pantomima
* WTW
* Capitol
* PWST
* AdSpectatores
* Teatr Lalek
* Opera Wrocławska
* Scena ATM

=== Festiwale ===
Do najpopularniejszych festiwali we Wrocławiu należą:

* '''Jazz nad Odrą''' - organizowany od 1964 roku
* '''Wratislavia Cantans''' - festiwal koncentrujący się na pięknie ludzkiego głosu i śpiewie, organizowany co roku we wrześniu od 1966 roku
* '''Międzynarodowy Festiwal Filmowy &quot;Nowe Horyzonty&quot;''' – organizowany od 2001 roku, odbywa się pod koniec lipca
* '''Międzynarodowy Festiwal Teatralny &quot;Dialog&quot;''' – organizowany od 2001 roku co dwa lata
* '''Brave Festival''' – przegląd kultur, tradycji i rytów z całego świata, oragnizowany od 2005 roku
* '''Przegląd Piosenki Aktorskiej''' – organizowany od 1976 roku

== Wycieczki ==
* [[Wycieczka śladami legend wrocławskich|'''Wycieczka śladami legend wrocławskich''']]
* [[Śladem wrocławskich krasnoludków|'''Śladem wrocławskich krasnoludków''']] – szlak turystyczny z bajkowymi istotami w tle
* '''[http://www.wroclaw.pl/przejazdzki Przejażdżki po Wrocławiu]''' – zwiedzanie zabytkowym tramwajem, autobusem lub Melexem

== Gastronomia ==
=== Tradycyjne ===
* '''[http://spiz.pl/wroclaw/ Spiż]''' – dobre piwo na wrocławskim Rynku
* '''[https://pl-pl.facebook.com/pages/Bar-Mi%C5%9B/111350402278724 Miś]''' – legendarny bar mleczny, za grosze można zasmakować dań mącznych o smaku dzieciństwa

=== Puby ===
* '''Nasyp –''' pomiędzy Capitolem a Arkadami znajduje się ciąg knajpek pod nasypem kolejowym, stanowią one większość pubów, w których znajdziemy dobre czeskie piwo
* '''[https://www.facebook.com/targowawroclaw/ Targowa]''' – dobre piwa z różnych zakątków świata i równie dobre jedzenie
* '''[https://www.facebook.com/ZUP.Wroclaw/ ZUP (Zespół Usług Piwnych)]''' – podobnie jak w Targowej, różne rodzaje piw do wyboru, ale za to mały wybór w jedzeniu

=== Kawiarnie ===
* '''Dzielnica Czterech Wyznań'''
** '''[http://mle.pl/wroclaw Mleczarnia]''' – kultowe wrocławskie miejsce spotkań,
** '''[https://pl-pl.facebook.com/Cocofli/info/?tab=overview Cocofli]''' – urocza kawiarenka, ze wspaniałą kawą i winem, wspaniała obsługa
** '''[https://www.facebook.com/bulkazmaslemwroclaw/ Bułka z masłem]''' – choć ceny nie najniższe, warto poświęcić trochę grosza dla tamtejszego ogródka
* '''Rynek i okolice'''
** '''[https://www.facebook.com/giselle.cafe.bistro/ Giselle]''' – jedna z najlepszych kaw w mieście

=== Restauracje ===
* '''[https://pl-pl.facebook.com/pages/Bar-Karmazyn-Hala-Targowa/562965153716600 Bar Karmazyn w Hali Targowej]''' – kuchnia domowa w bardzo przystępnych cenach
* '''[http://www.bazyliabar.pl/ Bazylia Bar]''' – szeroki asortyment potraw „na wagę”
* '''[http://www.multifoodstp.pl/ Multifood STP]''' – szeroki asortyment potraw „na wagę”
* '''[http://www.noceidnie.com.pl/ Restauracja Noce i Dnie]''' – bogaty wybór dań w atrakcyjnych cenach
* '''[http://www.bernard.wroclaw.pl/ Bernard]''' – tradycyjne potrawy i wariacje na ich temat.
* '''[http://www.okwinebar.com/ Ok Wine Bar]''' – ekskluzywna restauracja ze wspaniałej jakości jedzeniem i najlepszymi kucharzami Wrocławia, w godzinach lunchowych duże promocje
* '''[http://alladins.pl/ Alladins]''' – ogromne porcje
* '''[https://wroclawska.com.pl/ Wrocławska Gastropub]''' – kuchnia dawnego Wrocławia, potrawy inspirowane historycznymi przepisami. Regionalne potrawy: hekele (wrocławski tatar ze śledzia), bigos z czerwonej kapusty, żurek wrocławski.

== Noclegi ==
* [http://www.bookapart.com/pl/apartamenty-wroclaw Apartamenty we Wrocławiu] – ponad 400 obiektów przeznaczonych na nocleg dla turystów
* [http://www.hostelamnesja.pl/ Hostel Amnezja] – hostel w centrum Wrocławia, ulokowany w [[:w:Dzielnica Czterech Świątyń|Dzielnicy Czterech Świątyń]]
* [http://apartamentywroclawskie24.pl/ Apartamenty w centrum Wrocławia] – szeroki wybór apartamentów we Wrocławiu
* [http://www.chopperhostel.pl/ „Chopper Hostel”] – Urządzony w klimatach motocyklowych hostel w centrum Wrocławia. Nocleg od 45 zł.
* [[w:Hotel Piast we Wrocławiu|Hotel Piast]] – nowy hotel ekonomiczny z widokiem na dworzec PKP Wrocław Główny
* [https://koronahotel.com.pl/ Korona Hotel Wrocław], ul. Oławska 2, 50-123 Wrocław, ☏ [[Tel:+48717292500|+48 71 729 25 00]]. Nowoczesny obiekt zlokalizowany w ścisłym centrum Wrocławia, tuż przy Rynku. Oferuje klimatyzowane pokoje z bezpłatnym Wi-Fi, śniadania w formie bufetu, parking oraz salę konferencyjną.

== Usługi ==
* [https://freseco.pl/ Freseco] – ekologiczna profesjonalna pralnia  

== Rynek pracy ==
Powiatowy Urząd Pracy we Wrocławiu mieści się przy ul. Glinianej 20-22, 50-525 Wrocław. W budynku A mieści się Centrum Aktywizacji Zawodowej, w Budynku B natomiast Ewidencja i Świadczenia&lt;ref&gt;[https://wroclaw.praca.gov.pl/urzad/dane-kontaktowe Powiatowy Urząd Pracy Wrocław]&lt;/ref&gt;. Rynek pracy we Wrocławiu opiera się głównie o przemysł i przetwórstwo, na dalszych miejscach znajdują się&lt;ref&gt;[https://www.gowork.pl/poradnik/17/pracodawcy/najwieksi-pracodawcy-we-wroclawiu/ Rynek pracy we Wrocławiu] - GoWork.pl&lt;/ref&gt;:

* budownictwo
* handel i naprawa pojazdów
* transport i gospodarka magazynowa
* zakwaterowanie i gastronomia
* informacja i komunikacja
* obsługa rynku nieruchomości
* działalność profesjonalna, naukowa i techniczna
* administrowanie i działalność wspierająca
* działalność kulturalna, rozrywkowa i rekreacyjna.

=== Najwięksi pracodawcy we Wrocławiu ===
Wrocław, jako jedno z największych miast Polski, przyciąga międzynarodowe firmy i korporacje. Wśród największych pracodawców należy wskazać:

* Credit Suisse
* IBM
* Nokia
* Volvo
* HP
* BNY Mellon
* Impel
* AmRest
* Kaufland
* Uniwersytet Wrocławski

== Najbliższe okolice ==
* góra [[Ślęża]] – jest częstym celem wycieczek turystów odwiedzających Wrocław
* [[Trzebnica]]
* [[w:Góry Stołowe|Góry Stołowe]]
* [[Karkonosze]]
* [[Oleśnica]]
* [[Legnica]]

== Nauka ==
* [[Kampus Politechniki Wrocławskiej|Politechnika Wrocławska]] – jedna z najlepszych uczelni technicznych w Polsce
* [[Uniwersytet Wrocławski]]
* Uniwersytet Ekonomiczny
* Uniwersytet Przyrodniczy
* Uniwersytet Medyczny im. Piastów Śląskich
* Akademia Sztuk Pięknych
* Papieski Wydział Teologiczny

== Bibliografia ==
* Lewandowski K., Molecki B. (red.): ''Tramwaje we Wrocławiu 1877-2006'', Oficyna Wydawnicza PWr, Wrocław 2006, ISBN 83-7085-964-X.
* Maciejewski J.: ''O wrocławskich tramwajach'', Sudety, ISBN 83-7349-027-2.
* Lewandowski K. (red.): ''Miasto Wrocław – przestrzeń komunikacji i transportu'', Oficyna Wydawnicza PWr, Wrocław 2004,ISBN 83-7085-811-2.
* http://www.emapy.com/wroclaw/

{{przewodnik}}
{{Jest w|Województwo dolnośląskie}}
{{geo|51.07|17.02}}

[[Kategoria:Wrocław| ]]</text>
      <sha1>orvylx5ao9w6i26kq04g9vsysjq1dyb</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Powiat garwoliński</title>
    <ns>0</ns>
    <id>5737</id>
    <revision>
      <id>158478</id>
      <parentid>81976</parentid>
      <timestamp>2026-08-26T09:09:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>PRoom2026</username>
        <id>17449</id>
      </contributor>
      <comment>/* Noclegi */</comment>
      <origin>158478</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3221" sha1="gwxp7f5o1cmcy9pnhbyb9ti1azz8vqz" xml:space="preserve">{{Top-banner}}
{{Region infobox
 | nazwa
= Powiat garwoliński
 | grafika
=
 | opis
=
 | lokalizacja
= Mazowsze_Garwoli%C5%84ski.png
 | flaga
=
 | herb
=
 | państwo
= [[Polska]]
 | region
= [[województwo mazowieckie]]
 | stolica
= [[Garwolin]]
 | powierzchnia
= 1285
 | lud
= 108 551
 | prefiks
= (+48) 25
 |kod
samochodowy
= WG
 | kod
pocztowy = 08-400
 | www
=
}}
&lt;!-- {{Mapframe| szerokość geograficzna |długość geograficzna |zoom=8|height=400|width=400}} --&gt;
'''Powiat garwoliński''' – powiat w [[województwo mazowieckie|województwie mazowieckim]].

== Charakterystyka ==
Powiat Garwoliński położony jest we wschodniej części Niziny Południowo-Mazowieckiej na granicy Kotliny Warszawskiej i Wysoczyzny Siedleckiej.

=== Dojazd ===
==== Koleją ====
Transport w regionie zapewniają [[Koleje Mazowieckie]]&lt;ref&gt;www.mazowieckie.com.pl/pl/jmapa.&lt;/ref&gt;; informacja: 22 364 44 44

==== Samochodem ====
W Garwolinie na ulicy Senatorsklej znajduje się postój taksówek. 
Telefon-25 682 25 67

==== Autobusem ====
PKS Garwolin
* [http://pks.garwolin.pl/index.php/rozklad-jazdy Rozkłady jazdy PKS Garwolin]

== Transport ==

== Warto zobaczyć ==
=== Miasta ===
* [[Garwolin]]
* [[Łaskarzew]]
* [[Pilawa]]
* [[Żelechów]]

=== Gminy ===
* [[Pilawa(gmina)|Pilawa]]
* [[Żelechów(gmina)|Żelechów]]
* [[Borowie (gmina)|Borowie]]
* [[Garwolin (gmina wiejska)|Garwolin]]
* [[Górzno (gmina w województwie mazowieckim)|Górzno]]
* [[Łaskarzew gmina|Łaskarzew]]
* [[Maciejowice (gmina)|Maciejowice]]
* [[Miastków Kościelny (gmina)|Miastków Kościelny]]
* [[Parysów (gmina)|Parysów]]
* [[Sobolew (gmina)|Sobolew]]
* [[Trojanów (gmina)|Trojanów]]
* [[Wilga (gmina)|Wilga]]

== Inne ciekawe miejsca ==

== Aktywny wypoczynek ==
Chcąc aktywnie spędzić czas warto udać się do [[Miętne]]go. W znajdującej się tam bazie sportowej można skorzystać m.in. z krytej pływalni, siłowni, kortu tenisowego oraz boisk piłkarskich, boiska do siatkówki plażowej, kosza, piłki ręcznej.
Na terenie [[Wilga (gmina)|gminy Wilga]] mieszczą się osiedla turystyczno-wypoczynkowe.

== Szlaki turystyczne ==
Na terenie powiatu garwolińskiego obecnie znajduje się sześć szlaków turystycznych pieszych oraz dwa szlaki turystyczne rowerowe.
&lt;!--
=== Szlaki piesze ===

=== Szlaki rowerowe === --&gt;

== Wyżywienie i kulinaria ==

== Noclegi ==
* Hotel-Restauracja „Ostoja”, Lipówki ul. Leśna 1
* Hotel „Dwór Chotynia”
* [https://www.las-woda.pl/ Hotel Las Woda], ul. Spokojna 1, 08-470 Wilga, ☏ [[Tel:+48793800061|+48 793 800 061]]. Kompleks rekreacyjno-biznesowy położony w sosnowym lesie nieopodal Wisły i Wilgi. Obiekt oferuje bogatą strefę Wellness &amp; SPA z basenem wewnętrznym i zewnętrznym, sauną fińską oraz jacuzzi. Do dyspozycji gości pozostają restauracja, siłownia, fit park, wypożyczalnia rowerów oraz sala zabaw dla dzieci z małpim gajem.

== Bezpieczeństwo ==
SPZOZ w Garwolinie, ul. Lubelska 50, tel. centrala 25 68-44-700

Lądowisko na terenie szpitala przeznaczone jest do wykonywania startów i lądowań śmigłowców sanitarnych i ratowniczych.

== Gdzie dalej ==

== Przypisy ==
{{Jest w|województwo mazowieckie}}

[[Kategoria:Województwo mazowieckie]]</text>
      <sha1>gwxp7f5o1cmcy9pnhbyb9ti1azz8vqz</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Warta</title>
    <ns>0</ns>
    <id>6158</id>
    <revision>
      <id>158472</id>
      <parentid>130156</parentid>
      <timestamp>2026-08-25T12:45:08Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rzuwig</username>
        <id>144</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Dodano kategorię &quot;Rzeki w Polsce&quot; za pomocą [[w:pl:Narzędzia/HotCat|HotCat]]</comment>
      <origin>158472</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3832" sha1="pr4dlbxo2emsrhum7yipncyhtb3b3in" xml:space="preserve">{{Top-banner|Warta w Kamionie (panorama).jpg}}
[[Plik:Warta Uniejów.jpg|thumb|Warta w Uniejowie]]
[[Plik:Warta w Koninie 2013.jpg|thumb|Warta most i bulwary w Koninie]]
[[Plik:Warta w Rogalinku.JPG|thumb| Warta w Rogalinku. Rogaliński Park Krajobrazowy. Obszar specjalnej ochrony ptaków Ostoja Rogalińska]]
Jedna z głównych rzek [[Polska|Polski]], największy prawy dopływ [[Odra|Odry]] o długości 808 km, płynie w zachodniej części [[Województwo łódzkie|województwa łódzkiego]] na odcinku o długości 215 km wzdłuż jego granicy lub w pobliżu granicy a następnie w [[Województwo wielkopolskie|województwie wielkopolskim]].

Odległość od źródeł Warty do miejsca, gdzie wpływa do Odry jest większa niż Odry od jej źródeł do tego samego miejsca.
Długość rzeki płynącej przez kraj, to Warta jest drugą co do długości rzeką w Polsce zaraz po [[Wisła|Wiśle]].

Jest drugą po Wiśle rzeką wymienianą w [[w:hymn Polski|hymnie Polski]]: ''Przejdziem Wisłę, przejdziem '''Wartę'''''.

Warta tworząc malowniczą dolinę przełomową nazywaną „Wielkim Łukiem Warty” jest osią hydrograficzną [[Powiat wieluński|powiatu wieluńskiego]].

Źródła Warty znajdują się na [[Wyżyna Krakowsko-Częstochowska|Wyżynie Krakowsko-Częstochowskiej]] w Kromołowie dawnym mieście, obecnie przyłączonym do [[Zawiercie|Zawiercia]]. 

Płynie tektonicznym Obniżeniem Górnej Warty wzdłuż krawędzi Wyżyny Krakowsko-Częstochowskiej. W [[Częstochowa|Częstochowie]] rzeka zmienia kierunek biegu na wschodni, by za miastem spotkać się z Wyżyną Wieluńską (miejsce styku z Wyżyną Częstochowską), przełamując się przez nią głęboką na 70 m doliną – jest to Mirowski Przełom Warty. Pokonawszy go, łagodnie skręca na północ a w okolicach Radomska na zachód. Następnie ponownie przełamuje się przez Wyżynę Wieluńską poprzez Działoszyński Przełom Warty by nieco dalej przełamać się przez nią po raz trzeci, pokonując rozległy Łuk Załęczański i zawracając na krótko bieg o 180 stopni (na wschód). Pomiędzy miastem [[Warta (miasto)|Warta]] a [[Skęczniew]]em został utworzony na niej [[Jeziorsko (zbiornik wodny)|zbiornik wodny „Jeziorsko”]]. Opuszczając ostatecznie wyżynę, obiera kierunek północny, niezmiennie do wysokości miasta [[Koło (województwo wielkopolskie)|Koło]], gdzie skręca na zachód, mija [[Konin]] i wpływa w Pradolinę Warciańsko-Odrzańską]], tym samym kończąc swój górny bieg.

W pobliżu [[Śrem]]u Warta wpływa w [[Poznański Przełom Warty]]. Po przepłynięciu przez [[Poznań]], rzeka natrafia w okolicy [[Oborniki|Obornik]] na przeszkodę w postaci wyższego obszaru [[Pojezierze Południowopomorskie|Pojezierza Południowopomorskiego]] i ponownie zmienia kierunek na zachodni wpływając w [[Pradolina Toruńsko-Eberswaldzka|Pradolinę Toruńsko-Eberswaldzką]].

Na początku dolnego biegu rzeki, w miejscowości [[Santok]] do Warty uchodzi jej największy dopływ – [[Noteć]]. Po przepłynięciu przez [[Gorzów Wielkopolski]], Warta wpływa w obszar, na którym został utworzony [[Park Narodowy „Ujście Warty”|Park Narodowy „Ujście Warty”]], po czym w [[Kostrzyn nad Odrą|Kostrzynie nad Odrą]] wpływa do [[Odra|Odry]].

Zbiorniki na Warcie
* Jeziorsko (zbiornik wodny)
* [[Jezioro Porajskie]]
Miasta położone nad Wartą
* [[Zawiercie]]
* [[Myszków]]
* Częstochowa
* [[Działoszyn]]
* [[Sieradz]]
* [[Warta (miasto)|Warta]]
* [[Uniejów]]
* Koło (województwo wielkopolskie)
* Konin
* [[Zagórów]]
* [[Pyzdry]]
* Śrem
* [[Mosina]]
* [[Puszczykowo]]
* [[Luboń]]
* Poznań
* [[Murowana Goślina]]
* [[Oborniki]]
* [[Obrzycko]]
* [[Wronki]]
* [[Sieraków]]
* [[Międzychód]]
* [[Skwierzyna]]
* [[Gorzów Wielkopolski]]
* Kostrzyn nad Odrą

[[Kategoria:Rzeki w Polsce]]</text>
      <sha1>pr4dlbxo2emsrhum7yipncyhtb3b3in</sha1>
    </revision>
  </page>
</mediawiki>