Wikipodróże plwikivoyage https://pl.wikivoyage.org/wiki/Strona_g%C5%82%C3%B3wna MediaWiki 1.47.0-wmf.17 first-letter Media Specjalna Dyskusja Użytkownik Dyskusja użytkownika Wikipodróże Dyskusja Wikipodróży Plik Dyskusja pliku MediaWiki Dyskusja MediaWiki Szablon Dyskusja szablonu Pomoc Dyskusja pomocy Kategoria Dyskusja kategorii TimedText TimedText talk Moduł Dyskusja modułu Wydarzenie Dyskusja wydarzenia 0 668 158505 79886 2026-08-31T05:57:01Z Rzuwig 144 Usunięto kategorię "Polska"; Dodano kategorię "Góry w Polsce" za pomocą [[w:pl:Narzędzia/HotCat|HotCat]] 158505 wikitext text/x-wiki {{top-banner|Potaczkowa panorama G27.JPG}} [[Plik:Gorce a4.jpg|thumb|upright=1.2|Południowe zbocza pasma Gorca z widokiem na Tatry]] '''Gorce''' – pasmo górskie leżące w [[Beskidy|Beskidach]] Zachodnich o długości ponad 40 km, szerokości 10-15 km i łącznej powierzchni 350 km². == Charakterystyka == === Geografia === Najwyższe szczyty Gorców: * [[Turbacz]] – 1310 m n.p.m. * [[Jaworzyna Kamienicka]] – 1288 m n.p.m. * [[Kiczora (Gorce)|Kiczora]] – 1282 m n.p.m. * [[Kudłoń]] – 1276 m n.p.m. * [[Czoło Turbacza]] – 1259 m n.p.m. * [[Mostownica]] – 1251 m n.p.m. * [[Gorc]] – 1228 m n.p.m. * [[Lubań]] – 1211 m n.p.m. === Fauna i flora === <!-- ten rozdział ma sens tylko w przypadku, gdy dany region odróżnia pod względem fauny i flory od państwa lub regionu, w którym się znajduje, w przeciwnym przypadku powinien zostać usunięty--> === Klimat === === Historia === === Gospodarka === W celu zachowania ekosystemów przyrodniczych Gorców w 1981 roku utworzono [[Gorczański Park Narodowy]]. == Dojazd == === Koleją === === Samochodem === === Autobusem === == Miasta == == Wsie == == Ciekawe miejsca == == Komunikacja == == Wyjazd == == Warto zobaczyć == === Plany podróży === == Warto spróbować == == Gastronomia == == Bezpieczeństwo == {{Jest w|Województwo małopolskie}} {{Import}} {{Atrybucja}} [[Kategoria:Góry w Polsce]] 6eeekh73s49iigee5u8yq25yxk1mvcd 0 857 158518 153281 2026-08-31T10:24:57Z Alan ffm 23 158518 wikitext text/x-wiki {{Top-banner}} {{Państwo infobox |nazwa państwa = Japonia |nazwa oryginalna = 日本 |flaga = Flag of Japan.svg |lokalizacja = Japan in its region (de-facto).svg |stolica = [[Tokio]] |ustrój = monarchia konstytucyjna o gabinetowo-parlamentarnej formie rządów |waluta = jen (JPY, ¥, 円)<br />1 ¥ = 100 senów<br />1 sen = 10 rinów |strefa czasowa = UTC +9 |powierzchnia = 377 835 |język urzędowy = japoński |religia = buddyzm, shintō |kod telefoniczny = +81 |napięcie elektryczne = 100 V / 50 Hz<br />100 V / 60 Hz |typ gniazdka = A, B |kod samochodowy = J |ruch samochodowy = lewostronny |domena internetowa = .jp }} [[Plik:Japan sea map.png|thumb|upright=1.7]] '''Japonia''' (jap. 日本, ''Nihon'' lub ''Nippon''; ang. ''Japan'') – państwo we wschodniej Azji położone na wyspach. == Charakterystyka == === Geografia === {{W Wikipedii|Geografia Japonii}} Japonia jest krajem wyspiarskim – archipelag tworzy kilka tysięcy wysp. Największe z nich to (wg wielkości): [http://pl.wikipedia.org/wiki/Honshū Honshū] (本州), [http://pl.wikipedia.org/wiki/Hokkaidō Hokkaidō] (北海道), [http://pl.wikipedia.org/wiki/Kyūshū Kyūshū] (九州), [http://pl.wikipedia.org/wiki/Shikoku Shikoku] (四国) i [http://pl.wikipedia.org/wiki/Okinawa_(wyspa) Okinawa] (沖縄). Honshū zwyczajowo dzieli się na pięć regionów: [http://pl.wikipedia.org/wiki/Region_Tōhoku Tōhoku] (東北), [http://pl.wikipedia.org/wiki/Region_Chūbu Chūbu] (中部), [http://pl.wikipedia.org/wiki/Region_Kantō Kantō] (関東), [http://pl.wikipedia.org/wiki/Region_Kansai Kansai] (関西; zw. też Kinki: 近畿) i [http://pl.wikipedia.org/wiki/Region_Chūgoku Chūgoku] (中国). === Fauna i flora === Zróżnicowanie klimatyczne wpływa na różnorodność flory i fauny. Szybki rozwój gospodarczy Japonii pociągał za sobą rabunkowe wycinanie lasów, jednak wiele pasm górskich jest na tyle niedostępnych, że przyroda została ocalona. Obecnie wiele lasów jest zniszczonych przez kwaśne deszcze. Lasy pokrywają ponad 66% powierzchni kraju, w północnym Hokkaido lasy szpilkowe typu tajgi, w północnym Honsiu lasy zrzucające liście na zimę (głównie buki buna, biały dąb, kasztanowiec, klony), na południu Honsiu, Sikoku i Kiusiu, wiecznie zielone lasy podzwrotnikowe (dęby, czerwona i czarna sosna japońska, jodła momi, bambusy) i na archipelagu Riukiu lasy zwrotnikowe. W górach piętrowy układ roślinności, ponad lasami liściastymi górskie lasy iglaste (głównie świerkowo-jodłowe), wyżej zarośla subalpejskie i roślinność alpejska. Bogata flora Japonii (około 5 tys. gat. roślin naczyniowych) ma w znacznym stopniu charakter reliktowy (trzeciorzędowy). Liczne parki narodowe i rezerwaty. Największym ssakiem jest niedźwiedź brunatny. Do rzadkich gatunków należą olbrzymie salamandry, makaki bezogonowe i żbiki irimate nazywane żyjącymi skamieniałościami. Innymi zwierzętami żyjącymi w Japonii są m.in. makaki japońskie, jelenie wschodnie, olbrzymie salamandry Megalobatrachus japonicus, czy też jadowite węże Trimeresurus. Wśród ptaków powszechne są czaple, dzikie kaczki, bażanty. Natomiast prawdziwą rzadkością są zagrożone wymarciem ibisy japońskie, występujące jedynie na wyspie Sado, a także żurawie japońskie i czarne bociany. === Historia === {{W Wikipedii|Historia Japonii}} Zapraszamy do zapoznania się z artykułem w polskojęzycznej Wikipedii, [[w:Historia Japonii|historia Japonii]]. === Kultura i sztuka === Zapraszamy do zapoznania się z artykułem w polskojęzycznej Wikipedii, [[w:Sztuka japońska|sztuka japońska]]. === Polityka === Japonia jest monarchią konstytucyjną o gabinetowo-parlamentarnej formie rządów. === Gospodarka === {{W Wikipedii|Gospodarka Japonii}} === Społeczeństwo i obyczaje === Na funkcjonowanie społeczeństwa japońskiego nadal wywiera wpływ tradycja, w tym także ukształtowana podczas wielowiekowej izolacji. Do połowy XIX wieku było to społeczeństwo feudalne, ze ściśle przypisanymi rolami dla poszczególnych grup społecznych. Shintoizm, buddyzm, konfucjanizm, taoizm, kodeks ''bushidō'' wywarły ogromny wpływ na ukształtowanie się norm i zasad życia Japończyków. Widać to zwłaszcza w swoistej subkulturze dużych korporacji. W ostatnich latach następują istotne zmiany w funkcjonowaniu społeczeństwa, wynikające z wielu przyczyn, także ekonomicznych. Zjawiska te skutkują załamaniem się przyrostu naturalnego. Od 2007 jest on ujemny, a w 2009 wyniósł prawie -0,191%. Równocześnie rośnie długość życia Japończyków. Osoby w wieku ponad 65 lat w 2006 stanowiły 20%, ale już w 2009, 22,2% co nie rokuje dobrze dla funkcjonowania Japonii w przyszłości. Z wszystkimi tymi problemami turysta raczej się nie styka. To z czym się spotka, to pewne tradycyjne zachowania Japończyków: uśmiech na twarzy, ukłony. Podczas krótkiego pobytu w Japonii raczej nie mamy szans na zaproszenie do japońskiego domu. Japończycy nie oczekują od obcokrajowców takiego samego zachowania, jak od siebie. Nie powinno się odkłaniać głęboko, może to być traktowane jako przedrzeźnianie. Wystarczy lekko skłonić głowę i powiedzieć ''arigatō'', czyli ''dziękuję''. Podając wizytówkę czy inny dokument, powinniśmy to zrobić oburącz. Nie wyciągajmy ręki do powitania, nie jest to praktykowane. Pamiętajmy o zdejmowaniu obuwia w świątyniach, tradycyjnych restauracjach, pokojach hotelowych, jeżeli mają tradycyjny wystrój. Na koniec parę uwag o łaźniach publicznych. Spotkamy je nie tylko w hotelach spa, ale we wszystkich lepszych hotelach i ryokanach – tradycyjnych japońskich zajazdach. Łaźnie nie są koedukacyjne, jak to miało miejsce do początku XX wieku. Wchodząc, zostawiamy obuwie. W przeznaczonej dla siebie części zostawiamy w szafce całe swoje ubranie (najlepiej jest już w pokoju przebrać się w jukatę (''yukata'') – rodzaj szlafroku, są w każdym pokoju hotelowym). Całkowicie rozebrani idziemy do pomieszczenia z natryskami. Tu myjemy się bardzo dokładnie – Japończykom potrafi to zająć nawet 45 minut i robią to na siedząco na małych stołeczkach. Następnie osłaniając intymne części ciała myjką (suchą !! ! nie moczymy jej) przechodzimy do części z basenami z gorącą wodą. Woda jest naprawdę gorąca, więc zanurzamy się stopniowo. Suchą myjkę możemy umieścić na głowie. Po paru minutach (więcej nie wytrzymamy) wychodzimy do pomieszczenia z natryskami i ponownie myjemy się. == Przygotowania == === Wybór czasu podróży === Planując podróż do Japonii, trzeba wziąć pod uwagę następujące uwagi: * podróżowanie latem może być (ze względu na wysoką temperaturę i wilgotność) uciążliwe dla małych dzieci, osób starszych i/lub cierpiących na dolegliwości układu krążenia. Z tego powodu najlepsze pory dla turystów to wiosna i jesień, * należy liczyć się z ogromnymi korkami na drogach i autostradach, w miejscach atrakcyjnych turystycznie (np. świątynie w okresie świąt) brakiem miejsc w komunikacji publicznej oraz hotelach, w określonych regionach, porach roku, miesięcy i dni. ==== Japońskie święta narodowe ==== * ''1 stycznia'' – Nowy Rok (ganjitsu, 元日), * ''drugi poniedziałek stycznia'' – Święto Wejścia w Dorosłość (seijin-no hi 成人の日), * ''11 lutego'' – Rocznica Ustanowienia Państwa (kenkoku-kinen-no hi 建国記念の日), * ''23 lutego'' - Urodziny Cesarza, (tennō-tanjōbi 天皇誕生日), * ''21 marca'' – Równonoc Wiosenna (shunbun-no hi 春分の日) ¹, * ''29 kwietnia'' – Rocznica Urodzin Cesarza Shōwa (shōwa-no hi 昭和の日) ², * ''3 maja'' – Rocznica Wprowadzenia Konstytucji (kenpō-kinnenbi 憲法記念日), * ''4 maja'' – Dzień Zieleni (midori-no hi みどりの日) ³, * ''5 maja'' – Dzień Dziecka (kodomo-no hi こどもの日), * ''3 poniedziałek lipca'' – Święto Morza (umi-no hi 海の日), * ''3 poniedziałek września'' – Święto Szacunku dla Ludzi Starych (keirō-no hi 敬老の日), * ''23 września'' – Równonoc Jesienna(shūbun-no hi 秋分の日) ¹, * ''2 poniedziałek października'' – Dzień Sportów (supōtsu-no hi スポーツの日), * ''3 listopada'' – Dzień Kultury (bunka-no hi 文化の日), * ''23 listopada'' – Święto Dziękczynienia za Pracę (kinrō-kansha-no hi 勤労感謝の日). ¹ data orientacyjna – dokładna data każdego roku zależy od faktycznego dnia równonocy (czyli może oscylować między 20 a 23 dniem m-ca), ² do 2006 r. święto obchodzone jako Dzień Zieleni, ³ do 2006 r. święto obchodzone 29 kwietnia. ==== Okresy świąteczne ==== * '''o-Shōgatsu''' (お正月) – Nowy Rok. Okres świąteczny trwa zazwyczaj od 29.12 do 03.01, zamknięta jest wówczas większość instytucji, sklepów i firm. Wiele osób jedzie na święta do rodzin, co wiąże się ze wzmożonym ruchem na drogach i tłokiem w środkach transportu publicznego. * '''Golden Week''' (ゴールデンウィーク) – Złoty Tydzień, czyli okres nagromadzenia dni wolnych od pracy (29.04 – 05.05). Należy liczyć się z natężonym ruchem na drogach, tłokiem w środkach transportu publicznego, brakiem miejsc w hotelach i tłumami w miejscowościach turystycznych. Wzmożony ruch zaczyna się zazwyczaj na 2 dni przed Golden Week i trwa jeszcze do dwóch dni po jego zakończeniu. * '''o-Bon''' (お盆) – japońskie Zaduszki, odbywające się w połowie lipca (Kantō) lub w połowie sierpnia (''Kansai''). W tym okresie wiele osób wraca na święta do rodzin na prowincji, dlatego przed o-Bon należy liczyć się z trudnościami komunikacyjnymi na drogach wyjazdowych z wielkich miast i prowadzących na prowincję, po Zaduszkach – w kierunku metropolii. === Wizy === Wiza nie jest wymagana w przypadku wyjazdów turystycznych trwających do 90 dni oraz wyjazdów służbowych (konferencje, spotkania biznesowe itp.). Wiza wymagana jest, gdy wyjeżdżający otrzymuje w Japonii wynagrodzenie (wyjazdy do pracy, na stypendia, szkolenia itp.). ==== Dokumenty wymagane podczas ubiegania się o wizę ==== '''Uwaga:''' poniższe informacje dotyczą wyłącznie obywateli RP: * wniosek wizowy (do pobrania na stronach Ambasady: [http://pl.emb-japan.go.jp/konsulat/wizy06.htm pl.emb-japan.go.jp/konsulat/wizy06.htm]); wniosek musi być podpisany przez osobę ubiegającą się o wizę i złożony osobiście (w uzasadnionych przypadkach dokumenty może złożyć upoważniona na piśmie osoba trzecia), * ważny paszport, * aktualne zdjęcie o wymiarach 4,5 × 4,5 cm, zrobione na wprost na jasnym tle, bez nakrycia głowy * wszelkie dokumenty przesłane przez stronę japońską, * czasem potrzebne są dodatkowe dokumenty – informacji udzielają pracownicy Ambasady i Konsulatu. Czas oczekiwania na wizę wynosi zazwyczaj do 7 dni (jeżeli przedstawione dokumenty są kompletne, ważne i prawidłowo wypełnione). ==== Ważność wizy ==== Wiza ważna jest przez trzy miesiące od daty wystawienia – wjazd do Japonii musi nastąpić w ciągu trzech miesięcy. Okres pobytu (zaznaczony na wizie: 1 rok, 6 miesięcy, 3 miesiące itp.) liczy się od dnia wjazdu do Japonii, nie od daty wystawienia wizy. Obywatelom Polski wydawane są wizy jednokrotne, które tracą ważność w momencie przekroczenia granicy. Jeżeli w trakcie pobytu w Japonii planowany jest wyjazd i powtórny wjazd (np. powrót do Polski na święta, wycieczka do kraju sąsiadującego), należy udać się do biura imigracyjnego w celu otrzymania zezwolenia na powtórny wjazd (''Re-entry permit'', ''sai-nyukoku-kyoka''). === Przepisy celne === ==== Towary zwolnione z cła ==== * ubrania, * artykuły i przybory toaletowe, * przedmioty osobistego użytku, * przedmioty potrzebne do wykonywania zawodu podczas pobytu w Japonii, * prezenty, w ilości nie wskazującej na to, że przeznaczone są na handel oraz których wartość nie przekracza 200 000 jenów (w cenach z kraju zakupu), * dowolna ilość pieniędzy – kwoty powyżej 1 000 000 jenów należy zadeklarować, * złoto w sztabkach – należy zadeklarować, * leki – można wwieźć zapas na własny użytek, na okres 2 miesięcy oraz 24 szt. paraleków do stosowania zewnętrznego; w przypadku przekroczenia ww. ilości należy skontaktować się z regionalnymi biurami do spraw zdrowia i opieki lekarskiej na lotniskach (czynne pon. – pt. w godz. 9:30 – 17:45). Osoby dorosłe (które ukończyły 20 rok życia) mogą przewozić bez cła alkohol i wyroby tytoniowe, o ile nie przekroczą wyznaczonych ilości: * 3 butelki alkoholu (butelka = ok. 760 ml), * cygara: 100 szt., * papierosy: 400 szt., * inny rodzaj tytoniu: 500 g, * perfumy: 2 uncje (uncja = ok. 28 ml). ==== Zakaz wwożenia ==== * żywności pochodzenia zwierzęcego, nawet zakupionej na lotniskach europejskich, w sklepach bezcłowych, * kwiatów (także ciętych), * owoców, * roślin, * nasion, * narkotyków, * stymulantów – amfetamina, met-amfetamina, * substancji psychotropowych oraz leków zawierających pseudoefedrynę (np. Sudafed), * przedmiotów imitujących monety, papierowe banknoty, * książek, rysunków i innych przedmiotów o treści pornograficznej, * przedmiotów chronionych prawem patentowym, wobec których są zastrzeżone prawa autorskie (np. projekty), * broni i amunicji. === Pieniądze === Jednostką walutową obowiązującą w Japonii jest jen (JPY). W obiegu występują głównie banknoty o nominałach 1000, 5000 i 10 000 oraz monety o nominałach 1, 5, 10, 50, 100 i 500 jenów. Automaty przyjmują monety 10, 50, 100, 500 oraz banknoty 1000-jenowe. ==== Płacenie ==== W Japonii powszechnie do płacenia używa się pieniądza papierowego. W bankach bez problemu można wymienić dolary amerykańskie, australijskie i nowozelandzkie. Przy wymianie euro możemy czasami napotkać, zwłaszcza w mniejszych placówkach bankowych, trudności. Turyści powszechnie wymieniają niewielkie kwoty w recepcjach hotelowych, choć kurs wymiany jest mniej korzystny niż w banku. Niektóre banki wymieniają polskie złotówki na jeny i odwrotnie. Wymiana waluty wiąże się wypełnieniem formularza, na którym podajemy podstawowe dane. Zalecany jest zakup jenów w polskim kantorze, dzięki czemu unikamy płacenia podwójnej prowizji przy wymianie euro na jeny. Nie wszystkie karty kredytowe i debetowe wydane w Polsce są w Japonii honorowane. Można korzystać z karty Visa i MasterCard. Nierzadko można napotkać trudności przy płatnościach kartą w sklepie, hotelu, punkcie usługowym, dlatego dobrze mieć przy sobie zapas gotówki. Duże sklepy i domy towarowe są dobrze przygotowane do akceptowania zagranicznych kart płatniczych. Bankomaty ''z zasady'' nie obsługują europejskich kart płatniczych. Wyjątkiem są bankomaty w urzędach pocztowych (placówki pocztowe oznaczone są czerwonym znakiem przypominający literę T z podwójną poprzeczką) oraz w sieci sklepów całodobowych ''7 eleven'' akceptujące europejskie karty płatnicze (jeżeli posiadamy karty płatnicze Citibanku, to należy poszukać bankomatów Citibanku, które są w dużych miastach). === Informacje praktyczne === Napięcie prądu elektrycznego wynosi 100 V a jego częstotliwość 50/60 Hz. Oryginalne ładowarki telefoniczne, przeznaczone do ładowania akumulatorków aparatów fotograficznych i kamer wideo oraz zasilacze notebooków i netbooków pracują w zakresie 100–240 V i nie wymagają w Japonii dodatkowych urządzeń poza adapterem, gdyż japońskie gniazdka elektryczne są odmiennego standardu od polskich.<br />W Polsce można kupić lokówki działające na napięcie 120–230 V, będą one też działały w Japonii, choć z mniejszą efektywnością. === Ubezpieczenia === Obcokrajowcy nie mogą liczyć na bezpłatną służbę zdrowia. == Dojazd == === Samolotem === Bezpośrednie połączenie lotnicze z Polski do Tokio oferuje [[LOT]]. Podróż zajmuje około 10 godzin i 30 minut. === Statkiem === ==== Z Rosji ==== W okresie letnim (od końca maja do końca września) kursuje na ogół co kilka dni japoński prom Heartland Ferry z rosyjskiego miasta Korsakow (wyspa [[Sachalin]]) do japońskiego [[Wakkanai]] na wyspie [[Hokkaido]]. Podróż trwa ok. 5,5 h i kosztuje jedną osobę w klasie ekonomicznej 25 000 jenów (powrotny 40 000 jenów). Szczegóły (rozkład rejsów, ceny itp.) można znaleźć [http://www.heartlandferry.jp/english/index4-1.html tu]. == Poruszanie się po kraju == === Pociągiem === Podróżowanie koleją po Japonii jest rekomendowanym sposobem przemieszczania się. Najtańszym rozwiązaniem jest zakup tzw. '''Japan Rail Pass'''. Zakupu promesy można dokonać wyłącznie poza granicami Japonii. Po przyjeździe okazując promesę i paszport wymieniamy ją na ''Rail Pass''. ''Japan Rail Pass'' może być wystawiony na 7, 14, i 21 dni. Wymiany dokonujemy w biurach, których lista jest na stronie internetowej przewoźnika. Najlepiej zrobić to zaraz po przylocie na lotnisku. ''Japan Rail Pass'' upoważnia do poruszania się pociągami kolei japońskich JR. Nie upoważnia do poruszania się na trasach obsługiwanych przez innych przewoźników. Czasem ten sam pociąg porusza się po torach JR i innego przewoźnika. Wtedy pomimo posiadania Rail Passu musimy wnieść dodatkowa opłatę (robimy to u konduktora w pociągu). Na pociągi ekspresowe '''Shinkansen''' musimy dokonać wcześniej rezerwacji. Rezerwacja dokonywana jest bez dodatkowych opłat – dotyczy to ekspresów Shinkansen – Hikari i Kodama. W przypadku ekspresów Nozomi i Mizuho musimy wnieść podstawowa opłatę. Ponadto ''Japan Rail Pass'' upoważnia do poruszania się autobusami i promami będących własnością JR. Złą informacją jest brak możliwości zakupu promesy ''Japan Rali Pass'' na terenie Polski. Najbliższe biura sprzedające taką promesę mieszczą się w Czechach i Niemczech. Istnieje możliwość zakupu przez internet, np. [http://jaltour.de/453.0.html jaltour.de/453.0.html]. Więcej szczegółów na stronie internetowej: [http://japanrailpass.net '''Japan Rail Pass'''] === Samochodem === Nie jest zalecane poruszanie się po Japonii samochodem osobowym. Rozwinięta sieć kolejowa oraz wysoki komfort pociągów i ich szybkość oraz korki w ruchu drogowym są wystarczającymi argumentami na rzecz rezygnacji z tego środka transportu. To samo dotyczy transportu miejskiego, który poza godzinami porannego szczytu jest dobrą alternatywą dla samochodu. W Japonii obowiązuje ruch lewostronny. W godzinach porannego i popołudniowego szczytu oraz w okresie powrotu z weekendu tworzą się gigantyczne korki. System oznakowania autostrad jest czytelny, ale zazwyczaj na drogowskazach pokazywane jest najbliższe miasto. W miastach nie wolno parkować samochodów na ulicy, a jedynie na płatnych parkingach. Powszechny jest zwyczaj przejeżdżania na tzw. ''późnym żółtym'' lub ''wczesnym czerwonym''. Japończycy prowadzą kulturalnie, wypadki należą do rzadkości. Jedynie wyspa Hokkaido, ze względu na mniejsze zaludnienie jest miejscem rekomendowanym do poruszania się samochodem. ==== Wynajęcie samochodu ==== Działają wszystkie znaczące międzynarodowe firmy ''rent a car'' oraz rozliczne lokalne. Do wynajęcia niezbędne jest międzynarodowe prawo jazdy. Wydane w Polsce międzynarodowe prawo jazdy może nie być w Japonii honorowane, gdyż Japonia nie przystąpiła do tej samej konwencji co Polska, tj. do ''Konwencji wiedeńskiej'' z 1968 r. (Japonia jest sygnatariuszem ''Konwencji genewskiej'' z 1949 r. ''Konwencję wiedeńską'' podpisała, ale nie ratyfikowała). W praktyce jednak wypożyczalnie honorują jako międzynarodowe wydane w Polsce prawo jazdy zgodne ze wzorem unijnym obowiązującym w Polsce po 1 maja 2004. === Autobusem === === Statkiem === == Przejścia graniczne == == Podział administracyjny Japonii == {{W Wikipedii|Podział administracyjny Japonii}} == Miasta == * [[Tokio]] * [[Kioto]] * [[Kitakyūshū]] * [[Kumamoto]] * [[Kushiro]] * [[Nagasaki]] * [[Obihiro]] * [[Okayama]] * [[Osaka]] * [[Kobe]] * [[Sapporo]] * [[Nikkō]] * [[Hakone]] * [[Nagoja]] * [[Hiroszima]] * [[Nagasaki]] * [[Jokohama]] == Ciekawe miejsca == === Obiekty z listy światowego dziedzictwa UNESCO === {{#lsth:Lista światowego dziedzictwa UNESCO|[[Japonia]]}} === Słynne „trójki” === * Trzy najpiękniejsze widoki (''sankei'', 三景): Amanohashidate, Matsushima, Miyajima. * Trzy najsłynniejsze ogrody (''sanmei-en'', 三名園): Kairaku-en (Mito, pref. Ibaraki), Kenroku-en (Kanazawa, pref. Ishikawa), Kōrakuen (Okayama, pref. Okayama). * Trzy najsłynniejsze góry (''sanmeizan'', 三名山; trzy święte góry – sanreizan, 三霊山): Fuji-san (富士山, pref. Shizuoka), Haku-san (白山, na granicy pref. Gifu i pref. Ishikawa), Tate-yama (立山, pref. Toyama). === Inne === ==== Góry ==== * Koya ==== Zamki ==== * [http://pl.wikipedia.org/wiki/Zamek_Himeji Himeji] (pref. Hyogo) * Hikone (Hikone, pref. Shiga) * Matsumoto (Matsumoto, pref. Nagano) * Inuyama (Inuyama, pref. Aichi) * Hirosaki (Hirosaki, pref. Aomori) * Osaka (Osaka, pref. Osaka) * Shuri (Naha, wyspa Okinawa) * Kumamoto (Kumamoto, pref. Kumamoto) == Język == Dla turysty ważną informacją jest fakt słabej znajomości języka angielskiego. Co prawda w szkole Japończycy uczą się angielskiego, ale dominuje nauka gramatyki pozwalająca zdać testy. Tak więc poza recepcjami hotelowymi, kasami kolejowymi obsługującymi ''Railway Pass'' możemy mieć kłopot z porozumieniem się w tym języku. W miejscach odwiedzanych przez turystów spotkamy napisy w języku angielskim, bądź też transkrypcję wyrazów japońskich w alfabecie łacińskim. == Zakupy == === Artykuły pierwszej potrzeby === W Japonii jest wiele sieci sklepów całodobowych. Są to sklepy samoobsługowe, więc nie ma problemów komunikacyjnych z personelem. W sklepach takich zazwyczaj można kupić parę potraw na gorąco i gotowe kanapki. W sieci ''7 eleven'' znajdują się bankomaty akceptujące europejskie karty płatnicze. Napoje można kupić w licznych automatach. Ceny w nich są zbliżone do cen sklepowych. Napój najlepiej wypić przy automacie i tam pozbyć się opakowania (brak koszy na śmieci w innych miejscach). === Pamiątki === W okolicach zabytków lub miejsc odwiedzanych przez turystów można kupić na straganach lokalne pamiątki. W przypadku wielkogabarytowych rękodzieł (np. rzeźby w drewnie) można sklepowi zlecić wysyłkę do Polski. Będąc w Kioto możemy kupić japońskie kimona (w tym jedwabne) oraz inne wyroby lokalnego przemysłu włókienniczego. Przed świątyniami, w sklepikach prowadzonych przez mniszki można zaopatrzyć się w odpowiednie talizmany. === Elektronika użytkowa === Sprzęt o większych gabarytach jest kłopotliwy w transporcie. Po przyjeździe do Polski celnicy mogą zażądać opłacenia cła i VAT-u. Ponadto w Japonii obowiązuje odmienny standard TV (NTSC) oraz odmienne napięcie prądu elektrycznego. Drobny sprzęt, w zależności od kursu jena wobec polskiej złotówki, może być nawet o 50% tańszy, jednak należy sprawdzić czy będzie działał w Polsce i czy ma menu w języku angielskim. Dobrze jest poprosić obsługę o przestawienie, bo mogą być potem problemy ze zrozumieniem komunikatów po japońsku. Duża część produktów nie występuje w Europie, a zakupione w Japonii towary mogą nie mieć gwarancji światowej. == Gastronomia == Kuchnia japońska, kojarzona w Polsce głównie z sushi, jest o wiele bogatsza. Podstawą są ryby i owoce morza, w tym podawane na surowo, ryż, algi morskie, jarzyny. Mięso pojawiło się w kuchni japońskiej dopiero w XIX wieku. W japońskich miastach spotkamy liczne jadłodajnie i restauracyjki oferujące ograniczoną ilość potraw. Ponieważ menu zazwyczaj jest po japońsku, wybieramy te, które możemy pokazać na zdjęciach lub te, które są wystawione w oknach przy wejściu. Są to wierne atrapy dań. Możemy wtedy poprosić obsługę przed restaurację i wskazać na interesujące nas danie. Nie należy obawiać się tanich jadłodajni i restauracyjek. Jedzenie w nich jest równie bezpieczne jak w drogich restauracjach, równie smaczne, a o wiele tańsze. Wybierajmy restauracje z krzesłami, a nie tradycyjne japońskie, gdzie jemy w pozycji kucznej. Gdy jednak trafimy do tradycyjnej restauracji, pamiętajmy o zdjęciu obuwia i chodzeniu w skarpetkach. A ponieważ zdejmowanie obuwia przydarza się nie tylko w restauracjach, dbajmy o to, aby mieć czyste i nie dziurawe skarpety. Jeżeli w restauracji poruszamy się boso, to idąc do toalety, zakładamy stojące przed nią kapcie. Pamiętajmy o ich zdjęciu po jej opuszczeniu. W restauracjach podawane są zazwyczaj jednorazowe, drewniane pałeczki, którymi posługiwanie się jest już po krótkim treningu proste. Czasami personel restauracji widząc obcokrajowca, podaje nóż i widelec. Posługując się pałeczkami należy pamiętać, aby nie wbijać ich w miskę ryżu. Jest to zarezerwowane dla składania ofiary zmarłym. Po złożeniu zamówienia obsługa położy nam na rogu stolika tekturkę lub w lepszej wersji druczek w okładce zapisany japońskimi znakami. To nasze zamówienie. Po skończonym posiłku bierzemy ten druczek i udajemy się do kasy, która z reguły znajduje się przy wyjściu. W Japonii '''nie ma''' zwyczaju dawania napiwków!!! Przykładowe, tzw. bezpieczne smakowo potrawy: * '''ramen''' – rodzaj rosołu z makaronem, podawany z jajkiem lub plasterkami wołowiny, kawałkami ryby czy owocami morza. Dodatki i makaron jemy pałeczkami, a rosół wypijamy z miski. Ramen jest tanim i posilnym daniem. * '''tonkatsu''' – kotlet wieprzowy, smażony na głębokim oleju, przypominający nasz kotlet schabowy. * '''tempura''' – owoce morza zanurzone w cieście naleśnikowym i usmażone na głębokim oleju. == Noclegi == Rozbudowana baza hotelowa Japonii oferuje noclegi: * w schroniskach młodzieżowych [http://www.jyh.or.jp/english/ strona stowarzyszenia Japan Youth Hostels, Inc], * w ryokanach – tradycyjnych japońskich gościńcach [http://www.ryokan.or.jp/index_en.html strona związku Japan Ryokan Association] zrzeszającego 1&nbsp;500 gościńców, * w niezliczonych hotelach wszelkich kategorii. '''Ryokan''', czyli tradycyjny japoński zajazd, to miejsce, które turysta odwiedzający ten kraj powinien przynajmniej raz odwiedzić. Dawne ryokany to niewielkie, drewniane, o tradycyjnej architekturze, obiekty mające do 20 pokoi. Od drzwi przywita tu gościa obsługa ubrana w kimona, która prowadzi nas do pokoju. Tu możemy ubrać się w ''jukatę''. Posiłek zostanie nam podany w pokoju wyłożonego matami ''tatami'' (tradycyjna mata ma wymiar 180×90 cm i wykonana jest ze słomy ryżowej, współczesne maty wykonane są z tworzywa sztucznego), a o menu zadecyduje kucharz, opierając się na świeżych, lokalnych produktach. Po kolacji obsługa rozwinie nam ''futony'' (grube materace na dzień rolowane i chowane w szafach ściennych), na których będziemy spali. Łazienka jest tradycyjna, więc korzysta się z niej, jak z japońskiej łaźni. Myjemy się dokładnie przed wejściem do wanny, którą napełniamy gorącą wodą, służącą wyłącznie do relaksu i wymoczenia się. Jeżeli będziemy mieli odrobinę szczęścia, to wanna będzie z cedrowego drewna. Niestety tradycyjne ''ryokany'' przegrywają konkurencję z nowo budowanymi hotelami i mają szansę na przetrwanie w mniejszych miejscowościach. Jedynym pocieszeniem jest to, że w hotelach typu ''spa'' wyposażenie pokoi nawiązuje do tradycyjnego japońskiego wystroju wnętrza. Często te hotele, zapewne w celach marketingowych, w swojej nazwie używają określenia ''ryokan''. I choć łazienka zachowa tradycyjny układ, to jej wnętrze będzie zrobione z plastykowych wytłoczek. Ceny noclegów w ''ryokanach'' są zróżnicowane. Pozostała baza hotelowa jest w standardach zbliżona do europejskich hoteli. Pokoje są małe, można mieć problem z rozłożeniem walizki. W pokojach nie ma europejskich gniazdek, a napięcie w sieci wynosi 100 V i co ciekawe częstotliwość, w zależności od regionu ma 50 lub 60 Hz. Pokoje wyposażone są w suszarki do włosów, zestaw podstawowych kosmetyków, maszynkę do golenia i szczoteczki do zębów. Do dyspozycji mamy szlafroki – ''jukaty'' oraz kapcie, choć w pokojach jest tak czysto, że można chodzić boso. Pokoje wyposażone są w telewizory z opcją płatnej telewizji. Ponadto do dyspozycji mamy elektryczny podgrzewacz do wody (czasami termos z gorącą wodą) oraz zestaw japońskich herbat. Inne napoje są dodatkowo płatne, a tzw. czarna herbata jest rzadkością. Ceny hoteli są wyższe niż ich odpowiedniki o porównywalnym standardzie w Europie. Podstawowa cena zawsze jest podawana za noc w jednoosobowym pokoju. Ceny za pokój dwuosobowy są oczywiście odpowiednio wyższe. Ceny poniżej 15 tys. jenów należy uznać za atrakcyjne, natomiast ceny pomiędzy 20 a 30 tys. jenów za pokój dwuosobowy w hotelu *** jako normalne. Śniadanie często nie jest wliczone w cenę pokoju. Jeżeli jest, to otrzymamy w chwili rejestracji w hotelu talony na śniadanie (może to też być plastykowa karta). Hotele serwują na śniadanie, poza kuchnią japońską, parę potraw kuchni międzynarodowej. == Nauka == System edukacji w Japonii jest dobrze rozwinięty i zorganizowany. Składa się z kilku etapów: * Przedszkole (''Yōchien'') – dla dzieci w wieku 3-6 lat, choć nie jest obowiązkowe. * Szkoła podstawowa (''Shōgakkō'') – obowiązkowa od 6 do 12 lat, trwa 6 lat. * Szkoła średnia (''Chūgakkō'') – obowiązkowa od 12 do 15 lat, trwa 3 lata. * Szkoła wyższa (''Kōtōgakkō'' i ''Daigaku'') – nieobowiązkowa, obejmuje szkoły średnie ponadgimnazjalne (3 lata) oraz uniwersytety i szkoły wyższe (4 lata na studiach licencjackich). System jest znany z wysokich standardów edukacyjnych, rygorystycznych egzaminów i silnego nacisku na dyscyplinę oraz pracowitość. Edukacja jest dostępna dla wszystkich, a duży nacisk kładzie się na naukę, etykę i rozwój społeczny. == Praca == Osoby znające biegle język angielski nie powinny mieć kłopotu w znalezieniu pracy jako tzw. ''native speaker''. Prywatne szkoły językowe decydują się na zatrudnienie nawet na krótkie okresy. == Bezpieczeństwo == Zagrożenie przestępczością w Japonii jest bardzo małe i w Japonii zabójstwa, gwałty, kradzieże i napady bandyckie zdarzają się bardzo rzadko, ale natomiast w śródmieściach miast oraz na dworcach kolejowych i autobusowych, i na lotniskach zdarzają się czasami złodzieje kieszonkowi, ale ogólnie w Japonii można bezpiecznie zostawić bez opieki torbę i nosić przy sobie duże sumy pieniędzy. Należy pamiętać o tym, że w Japonii często występują trzęsienia ziemi. Mieszkając w hotelu zlokalizujmy latarkę (jest na wyposażeniu pokoju, ale dobrze jest mieć własną), i znajdźmy drogi ewakuacyjne. Budynki w Japonii budowane są tak, ze nawet jak w trzęsieniu ziemi zostaną bardzo mocno uszkodzone, nie zawalą się. Podczas ewakuacji hotelu należy bezwzględnie stosować się do poleceń pracowników. === Samotne kobiety === Przy zachowaniu normalnych środków ostrożności podróżowanie po Japonii przez samotne kobiety jest bezpieczne. Samotne kobiety w Japonii nie są narażone na zaczepki Japończyków, tylko z jednym wyjątkiem – wagony metra i pociągów podmiejskich w godzinach porannego i wieczornego szczytu. W przepełnionym wagonie samotne kobiety mogą być narażone na ''obmacywanie'' przez Japończyków, ale można tego uniknąć wybierając wagony oznakowane ''for ladys only''. == Zdrowie i higiena == Japończycy są narodem bardzo czystym, stąd nikła możliwość zarażenia się „chorobami brudnych rąk”. Można także bezpiecznie pić wodę z kranu. Nie ma szczepień, które są bezwzględnie wymagane przed wyjazdem do Japonii. Należy też liczyć się (zwłaszcza w większych miastach, ze względu na duże zagęszczenie ludności) z większą szansą zarażenia się chorobami przenoszonymi drogą kropelkową. Choć oczywiście nie jest to bezwzględną regułą. Do utartych zwyczajów należy zasłanianie przez chorego ust i nosa maseczką. [[Plik:WirelessToiletControlPanel.jpg|thumb|Panel toalety z elektroniczną obsługą]] Japonia jest światowym liderem we wdrażaniu toalet elektronicznych. Nie należy eksperymentować z poszczególnymi przyciskami, ale gdy coś zrobimy nie tak, można użyć czerwonego przycisku z napisem 止, czyli '''stop''' – zatrzymaj wszystko. Należy też pamiętać, że w toaletach publicznych może nie być papieru toaletowego, ręczników lub mydła. Dlatego zawsze należy mieć przy sobie paczkę chusteczek higienicznych, małe mydełko i/lub chusteczki odświeżające. Więcej na ten temat w polskiej Wikipedii, w artykule [[w:Ubikacje w Japonii|Ubikacje w Japonii]]. == Kontakt == === Telefon === Sieć GSM nie jest dostępna w Japonii. Telefonia 2G realizowana jest w innych technologiach. Sieci WCDMA (3G, UMTS) są popularne w Japonii. Zasięg sieci trzeciej generacji jest wystarczający. Jedynie podczas przejazdu pomiędzy miastami mogą być przejściowe kłopoty z zasięgiem. Aby korzystać z roamingu należy się upewnić czy telefon obsługuje trzecią generację (WCDMA) na używanych w Japonii częstotliwościach. Wykupienie subskrypcji na telefon komórkowy (post-paid, jak i pre-paid) nie jest możliwe dla obcokrajowców nieposiadających odpowiedniej karty pobytu czasowego, czyli np. turystów. === Internet === W większości hoteli dostęp do internetu dla posiadaczy własnego notebooka jest bezpłatny. O szczegóły należy pytać w recepcji. Jeżeli w hotelu występuje WiFi należy się liczyć z opłatą rzędu 1&nbsp;200 jenów za 24 godziny. === Poczta === Placówki pocztowe oznaczone są czerwonym znakiem przypominający literę '''T''' z podwójną poprzeczką. Tak samo oznakowane są skrzynki pocztowe. Wysłanie kartek pocztowych czy listów możemy bez obaw powierzyć recepcji hotelowej. Poczta japońska działa bardzo sprawnie, kartki czy listy znajdą się u polskiego adresata po 4–5 dniach. == Przedstawicielstwa dyplomatyczne == ==== Przedstawicielstwa dyplomatyczne akredytowane w Japonii ==== Ambasada RP w Tokio Tokio, 2-13-5 Mita, Meguro-ku, 153-0062, Japonia Telefon: +813 57 94 70 20 Faks: +813 57 94 70 24 Strona www: https://tokio.msz.gov.pl/pl/ E-mail: [Mailto:tokio.amb.sekretariat@msz.gov.pl tokio.amb.sekretariat@msz.gov.pl] ==== Przedstawicielstwa dyplomatyczne akredytowane w Polsce ==== Ambasada Japonii w Polsce ul. Szwoleżerów 8 00-464 Warszawa Telefon: +48 22 696 50 00 Fax: +48 22 696 50 01 Strona www: [https://www.pl.emb-japan.go.jp/itprtop_pl/index.html https://www.pl.emb-japan.go.jp] E-mail: [Mailto:info-cul@wr.mofa.go.jp info-cul@wr.mofa.go.jp] {{Atrybucja}} {{Jest w|Daleki Wschód}} [[Kategoria:Japonia| ]] 4z5x396lzcx5sgpw88n1lo0fun0h3ny 0 959 158504 148438 2026-08-31T05:56:13Z Rzuwig 144 Usunięto kategorię "Polska"; Dodano kategorię "Góry w Polsce" za pomocą [[w:pl:Narzędzia/HotCat|HotCat]] 158504 wikitext text/x-wiki {{top-banner|2017 Panorama Westliches Riesengebirge.jpg}} [[Plik:Karkonosze panorama.jpg|thumb|center|upright=3.3|Karkonosze widziane z odległości ok. 50 km z Pogórza Izerskiego]] '''Karkonosze''' to najwyższe pasmo górskie [[Sudety|Sudetów]], położone na pograniczu [[Czechy|Czech]] i [[Polska|Polski]], rozciągające się między przełęczami Szklarską i Kowarską. Ich charakter dobitnie opisywała niemiecka nazwa – „Riesengebirge”, czyli Góry Olbrzymów. Zamglony wał tego masywu wznosi się ponad 1000 metrów ponad okolicę. Krajobraz tych gór, to nagie, surowe szczyty, z których najwyższym jest licząca 1602 m n.p.m. '''[[Śnieżka]]'''. Przyrodę Karkonoszy chroni ''Karkonoski Park Narodowy''. [[Plik:Krkonose.png|thumb|upright=1.3|Karkonosze]] == Najważniejsze miejscowości == * [[Karpacz]] * [[Szklarska Poręba]] * [[Kowary]] * [[Harrachov]] * [[Szpindlerowy Młyn]] * [[Rokytnice nad Jizerou]] == Ważne szlaki == * {{szlak|czerwony}} Droga Przyjaźni Polsko-Czeskiej przechodząca od Hali Szrenickiej przez główny grzbiet Karkonoszy. UWAGA: przy Śląskim Domu szlak się "rozdwaja", jeden prowadzi do Karpacza przez Kocioł Łomniczki, drugim (Droga Przyjaźni) prowadzi przez Śnieżkę na przełęcz Okraj. * {{szlak|zielony}} – Ścieżka nad Reglami– za Schroniska na Hali Szrenickiej do formacji skalnej Pielgrzymy przez Przełęcz Karkonoską {{Jest w|Sudety}} {{Atrybucja}} [[Kategoria:Góry w Polsce]] [[Kategoria:Czechy]] 9tpxzfmf30qn7yjscdg7ndeltywygwr 0 1724 158519 153783 2026-08-31T10:32:22Z Alan ffm 23 158519 wikitext text/x-wiki {{Top-banner}} {{quickbar | grafika=GaldhøpiggenFromFannaråki.jpg | flaga=Flag of Norway.svg | mapa=Europe location NOR.png | stolica=[[Oslo]] | ustrój=monarchia konstytucyjna | waluta=korona norweska | powierzchnia=324 220 | język=[[Rozmówki norweskie|norweski]] | religia=Protestantyzm, katolicyzm | napięcie prądu= | numer kierunkowy=+47 | domena=.no }} [[Plik:Norway-map.png|thumb|upright=1.8]] '''Norwegia''' (urzędowo ''Królestwo Norwegii'', bokmål ''Norge'', ''nynorsk'' Noreg) – państwo położone w [[Europa Północna|Europie Północnej]] na Półwyspie Skandynawskim. Graniczy ze [[Szwecja|Szwecją]], [[Finlandia|Finlandią]] i [[Rosja|Rosją]]. Administracyjnie podlegają Norwegii też [[Jan Mayen]], archipelag [[Svalbard]], [[Wyspa Bouveta]], [[Wyspa Piotra I]] i [[Ziemia Królowej Maud]] na Antarktydzie (dwie ostatnie zgodnie z Traktatem Antarktycznym). == Charakterystyka == === Geografia === {{W Wikipedii|Geografia Norwegii}} Państwo położone jest w północnej części kontynentu europejskiego nad Morzem Północnym i północnym Morzem Atlantyckim, na zachód od Szwecji. Niemal 2/3 powierzchni kraju zajmują góry, charakterystycznym elementem krajobrazu jest też niezwykłe bogactwo fiordów oraz około 50 000 wysp położonych wzdłuż bardzo rozwiniętego wybrzeża. Strategiczne położenie w sąsiedztwie ważnych linii morskich i lotniczych na północnym Atlantyku. Norwegia jest najsłabiej, po Islandii, zaludnionym krajem europejskim. Średnia gęstość zaludnienia wynosi 14,7 mieszkańca na 1&nbsp;km². Ludność jest skupiona głównie w południowej części kraju, w regionie [[Oslofjord]] oraz na wybrzeżach. W miastach mieszka 3,3 mln osób (73% ludności, dane z roku 2001). Największą aglomeracją jest Oslo. === Historia === {{W Wikipedii|Historia Norwegii}} Najstarsze ślady działalności człowieka w Norwegii odkryto koło Komsa w okręgu Finnmark i niedaleko Fosna w Nordmøre. Znalezisko to datowane jest na lata 9000 p.n.e. – 8000 p.n.e. W 793 r. atakiem na angielski klasztor Lindisfarne rozpoczęła się epoka wikingów. Od tego roku skandynawscy najeźdźcy na długich łodziach często widziani byli w portach Europy Północno-Zachodniej. Norwescy wikingowie dotarli do Islandii, Irlandii (założyli tam miasto Dublin), Grenlandii, a także do Ameryki. We wczesnym średniowieczu kraj podzielony był pomiędzy lokalnych władców. Jednym z pierwszych, którzy podjęli próbę zjednoczenia, był Harald Pięknowłosy (norw. Harald Hårfagre). On to właśnie w roku 872, po bitwie pod Harsfjorden założył pierwszą w Norwegii siedzibę królewską – Avaldsnes. Pierwszy kościół powstał w Norwegii w Moster w 995 r. za sprawą króla Olafa Tryggvasona. Jako symboliczny moment chrystianizacji kraju uznaje się jednak bitwę pod Stiklestad, gdzie poległ władca Norwegii Olaf Haraldsson, uznany później świętym. XIII wiek to czas świetności Norwegii: pod panowaniem Håkona IV w skład terytorium norweskiego wchodziły także Jämtland, Islandia, Wyspy Owcze, Orkady, Szetlandy i Grenlandia. W XIV wieku kraj został osłabiony przez zwiększające się wpływy Hanzy, epidemię czarnej śmierci w 1349 r. i walki o tron. Po śmierci Håkona VI w 1380 r. tron objął jego syn Olaf IV, a następnie żona zmarłego króla, Małgorzata I, która była także królową Danii, a później i Szwecji. W 1397 Norwegia, Szwecja i Dania zawarły unię, zwaną kalmarską. Szwecja wyłamała się z unii w 1523 r. Norwegia, coraz bardziej zależna od Danii, pozostała w unii do 1814 r. Wtedy to, zwycięzcy w wojnach napoleońskich podpisali traktat w Kilonii, na podstawie którego Norwegia miała stać się częścią Szwecji, jako odszkodowanie dla tej ostatniej za stratę Finlandii na rzecz Rosji. Uchwalona 17 maja 1814 w Eidsvoll konstytucja była próbą odzyskania przez kraj całkowitej suwerenności. Skończyło się jednak na unii personalnej ze Szwecją. Pełną suwerenność odzyskali Norwegowie w 1905 r. w wyniku referendum niepodległościowego. W I wojnie światowej kraj zachował neutralność. W II wojnie światowej również próbował pozostać neutralny, jednak zaatakowany przez wojska hitlerowskie 9 kwietnia 1940, przystąpił do antyhitlerowskiej koalicji. Pierwsze lata powojenne to lata rządów Norweskiej Partii Pracy. Odbudowano Norweskie Siły Zbrojne. W 1949 r. po długich debatach nad kierunkiem polityki zagranicznej kraj przystąpił do NATO. W sprawie przystąpienia do Unii Europejskiej odbyły się w Norwegii dwa referenda: w 1972 i 1994 r. Oba zakończyły się niewielką przewagą strony opowiadającej się przeciw członkostwu w Unii. Wskutek odkrycia złóż ropy naftowej i gazu ziemnego pod dnem Morza Północnego w latach 60. i 70. XX wieku, Norwegia jest obecnie jednym z najbogatszych krajów świata. === Klimat === Południowa i środkowa Norwegia jest położona w strefie klimatu umiarkowanego morskiego, a północ (za kołem polarnym) w strefie umiarkowanego chłodnego morskiego, graniczącego na północnych wybrzeżach z subpolarnym. Na wybrzeżu klimat jest umiarkowany, łagodzony przez Prąd Zatokowy; natomiast w głębi lądu chłodniejszy; zachodnie wybrzeże – deszczowe przez cały rok. Średnia temperatura powietrza i średnie opady (w Oslo) wynoszą: w styczniu 5°C i 49&nbsp;mm, w lipcu 17°C i 84&nbsp;mm. W niektórych rejonach kraju śniegi utrzymują się cały rok, a temperatura zimą dochodzi do –40°C, a nawet zdarzają się jeszcze silniejsze mrozy i zatopienia miejscowości jak i miast. === Kultura === Kultura Norwegii jest bogata i głęboko zakorzeniona w tradycjach skandynawskich, z silnym naciskiem na naturę, historię i sztukę. Norwegowie cenią sobie bliskość z przyrodą, co odzwierciedla się w ich zwyczajach i aktywnościach na świeżym powietrzu, takich jak wędrówki, narciarstwo czy połowy. W sztuce i literaturze ważną rolę odgrywa folklor, mitologia nordycka oraz tradycyjne rękodzieło, np. wzory na swetrach czy ceramice. Norwegia słynie również z muzyki folkowej, a współczesna scena muzyczna jest dynamiczna i różnorodna. Kultura Norwegii kładzie duży nacisk na równość, wolność i poszanowanie dla środowiska, co jest widoczne w codziennym życiu i wartościach społeczeństwa. === Flora i fauna === Krajobraz norweski jest w przeważającej mierze zdominowany przez lasy świerkowe, chociaż pochodzą one ze stosunkowo niezbyt odległego okresu. Pierwotne lasy składały się głównie z sosen, brzóz i dębów, a świerk rozprzestrzenił się dopiero w przeciągu ostatnich 2000 lat na terenach środkowej i zachodniej Norwegii. Różnorodne gatunki drzew liściastych, takich jak dąb, jesion, lipa, leszczyna, jarzębina, wiąz i klon nadal występują obficie w pasie wzdłuż południowego wybrzeża aż do krainy fiordów i Trondheim, ale na stosunkowo niewielkiej wysokości. Większe zwierzęta drapieżne w Norwegii, takie jak ryś, wilk, rosomak oraz niedźwiedź, są praktycznie na wymarciu, a miejsca gdzie udało im się przetrwać, ograniczają się do niedostępnych rejonów północy kraju. W pewnym stopniu stało się to za sprawą przemysłu drzewnego, którego rozwój spowodował wycięcie olbrzymich połaci lasów. === Polityka === {{W Wikipedii|Ustrój polityczny Norwegii}} Norwegia jest monarchią konstytucyjną. Według konstytucji, król ma bardzo szeroką władzę, m.in. wybiera Radę Państwa, w skład której wchodzi premier i co najmniej siedmiu członków, egzekwuje podatki, mianuje wszystkich urzędników cywilnych, kościelnych i wojskowych, jest naczelnym dowódcą sił lądowych i morskich, ma też prawo łaski. W rzeczywistości władza wykonawcza spoczywa jednak w rękach rządu, na czele którego stoi premier. Władza ustawodawcza jest w rękach Stortingu (jednoizbowy parlament), w którym zasiada łącznie 169 deputowanych. Wybierany jest na kadencję czteroletnią. Projekty ustaw wnoszone są przez jego członków lub rząd za pośrednictwem członka Rady Państwa. Konstytucja Norwegii obowiązuje od 17 maja 1814 roku, z późniejszymi zmianami. === Gospodarka === Norwegia jest wysoko rozwiniętym krajem.Norwegia ma bogate zasoby naturalne – ropę naftową, energię wodną, ryby, lasy, złoża surowców mineralnych – i jest silnie uzależniona od wydobycia ropy i jej cen na rynkach światowych; ropa naftowa i gaz ziemny stanowią około 1/3 eksportu. Tylko Arabia Saudyjska i Rosja eksportują więcej ropy naftowej niż Norwegia. === Społeczeństwo === Społeczeństwo Norwegii charakteryzuje się wysokim poziomem życia, równością społeczną i silnym systemem opieki społecznej. Jest to społeczeństwo otwarte, tolerancyjne i zróżnicowane pod względem kulturowym. Norwegia ceni sobie ochronę środowiska, co znajduje odzwierciedlenie w polityce i stylu życia mieszkańców. W społeczeństwie dużą rolę odgrywa konsensus, współpraca i wzajemny szacunek. Dominuje język norweski, a religią większości jest protestantyzm, choć społeczeństwo jest coraz bardziej sekularne.[[Plik:Oslo StOlavCathedral01.JPG|mały|Katedra św. Olafa w [[Oslo]]]] === Sport === Ważną rolę w życiu kraju stanowi sport. Położona na północy Europy Norwegia miała i ma wielu wybitnych przedstawicieli przede wszystkim w sportach zimowych, jak również wiele ośrodków i obiektów zarówno rekreacyjnych, nastawionych na turystów, jak i specjalistycznych, przeznaczonych dla profesjonalistów. Norwegia jest jednym z niewielu krajów świata, w którym najpopularniejszymi dyscyplinami sportu są sporty zimowe. Sportem numer jeden dla Norwegów są biegi narciarskie, drugą pozycję zajął biathlon, a uchodząca za najpopularniejszy sport w Europie i zarazem na świecie piłka nożna uplasowała się dopiero na trzecim miejscu. Wielkie tradycje i ogromna popularność zimowych dyscyplin sportu sprawiają, że niemal co roku w Norwegii odbywają się zawody najwyższej rangi. Głównie w biegach narciarskich i biathlonie, ale również w narciarstwie alpejskim. [[Plik:Bergen Railway Station facade.JPG|mały|Dworzec kolejowy w [[Bergen]]]] == Dojazd == === Samochodem === Jeśli ktoś źle znosi podróże statkiem, a na samą myśl o całonocnej przeprawie promowej odczuwa pierwsze objawy choroby morskiej, to ma powody, by odetchnąć z ulgą. Do Norwegii można wreszcie dotrzeć suchą nogą: przez Niemcy do Danii i dalej przez słynny już most z Kopenhagi do [[Malmö]] w Szwecji, 16&nbsp;km pod i nad cieśniną Oresund. === Samolotem === Bezpośrednie połączenie lotnicze między [[Warszawa|Warszawą]] a [[Oslo]] obsługiwane są przez LOT i norwegian, a na lotnisko Torp również przez Wizzair, a więc codziennie są 2-3 połączenia. Podróż trwa niecałe 2 godziny. Do Oslo polecimy również z [[Katowice|Katowic]] – Wizzair 6 razy tygodniowo, [[Gdańsk]]a – 1-2 dziennie, gdyż kursuje tam SAS, norwegian i Wizzair, i [[Szczecin]]a – norwegian 2 razy tygodniowo. Z Okęcia kursują również 4 razy w tygodniu samoloty do [[Bergen]] i 3 razy do [[Stavanger]]. Z Katowic [http://www.wizzair.com/ Wizzair] lata do Stavanger (3 razy w tygodniu) oraz Bergen (2 razy w tygodniu). Na trasie z Polski do Norwegii można również skorzystać z wielu pośrednich połączeń lotniczych. Miejscem przesiadki jest zwykle [[Kopenhaga]], skąd samoloty skandynawskich linii SAS kursują do wszystkich międzynarodowych portów lotniczych w Norwegii: [[Oslo]], [[Bergen]], [[Stavanger]], [[Kristiansand]], [[Trondheim]] i [[Tromso]]. [[Plik:Stavanger domkyrkje.jpg|mały|Katedra w [[Stavanger]]ze]] === Pociągiem === Podróżowanie pociągiem jest co prawda wygodne, ale trasa z Polski do Norwegii jest bardzo okrężna; ponadto bilet kolejowy jest tylko nieznacznie tańszy od lotniczego, a w przypadku osób powyżej 26 lat nawet nieco droższy. Kupno biletów zniżkowych pozwala zmniejszyć koszty podróży. Przeważnie opłaca się je nabyć przy podróżowaniu koleją na terenie całej Skandynawii, ale niektóre z nich są też przydatne w przypadku, gdy zamierza się jeździć pociągami wyłącznie po Norwegii. Polskę łączy bezpośrednie okresowe połączenie kolejowe ze stolicą Norwegii, Oslo. Prowadzi ono z Warszawy, przez Berlin, Hamburg, Kopenhagę, Malmö, Göteborg. Połączenia trwają od 23 do 33 godzin, mają cztery do pięciu przesiadek. === Autobusem === Przejazdy autokarowe do Norwegii oferuje kilka firm przewozowych. Autobusy kursują z kilku największych miast w Polsce do Oslo, wszystkie z nich odcinek z Polski do Szwecji pokonują promem. Bilety kupić można w większości biur podróży, cena za podróż w obie strony z Warszawy do Oslo wynosi 550-600 zł (1200–1300 kr). === Statkiem === Z Polski do Norwegii nie kursują bezpośrednie promy. Ze Świnoujścia, Gdyni lub Gdańska popłynąć można do Szwecji lub Danii i stamtąd kontynuować podróż następnym promem lub drogą lądową. Ceny biletów zależą od sezonu oraz często od tego, czy płynie się rejsem dziennym, czy nocnym. [[Plik:Groma Plass Narvik.JPG|mały|Pomnik Polskich Marynarzy w [[Narwik|Narviku]]]] == Podział administracyjny == W Norwegii wyróżniamy 19 prowincji (''fylke''): [[Akershus]], [[Aust-Agder]], [[Buskerud]], [[Finnmark]], [[Hedmark]], [[Hordaland]], [[More og Romsdal]], [[Nordland]], [[Nord-Trondelag]], [[Oppland]], [[Oslo]], [[Ostfold]], [[Rogaland]], [[Sogn og Fjordane]], [[Sor-Trondelag]], [[Telemark]], [[Troms]], [[Vest-Agder]], [[Vestfold]]. [[Plik:Stiftsgaarden Trondheim.jpg|mały|Pałac Stiftsgården w [[Trondheim]]]] == Miasta == Według oficjalnych danych pochodzących ze stycznia 2012 roku Norwegia posiadała 45 miast o ludności przekraczającej 10 tys. mieszkańców. Stolica kraju Oslo jako jedyne miasto liczyło ponad pół miliona mieszkańców; 5 miast z ludnością 100÷500 tys.; 3 miasta z ludnością 50÷100 tys., 8 miast z ludnością 25÷50 tys. oraz reszta miast poniżej 25 tys. mieszkańców. Dla porównania, prawie 70 lat wcześniej takich miast istniało 28: 1 miasto o ludności powyżej 100 tys., 2 miasta o ludności 50÷100 tys., 2 miasta o ludności 20÷50 tys. i 23 miasta o ludności 10÷20 tys. * [[Oslo]] * [[Alta]] * [[Bergen]] * [[Drammen]] * [[Fredrikstad]] * [[Hamar]] * [[Haugesund]] * [[Kristiansand]] * [[Larvik]] * [[Lillehammer]] * [[Narwik]] * [[Stavanger]] * [[Trondheim]] [[Plik:87573 DEN KATOLSKE BISPEGÅRD from the town hall.jpg|mały|Widok na kościół katolicki w [[Tromsø]]]] == Ciekawe miejsca == * '''Fiordy zachodniej Norwegii – Geirangerfjord i Nærøroyfjord''' – oddalone od siebie o 120&nbsp;km fiordy ''Geirangerfjord'' i ''Nærøroyfjord'' są położone w południowo-zachodniej Norwegii, na północny wschód od [[Bergen]]. Oba należą do najdłuższych i najgłębszych na świecie i tworzą jeden z najbardziej niezwykłych krajobrazów na Ziemi. Strome, ściśnięte krystaliczne ściany wznoszą się na wysokość 1400&nbsp;m powyżej poziomu morza i zanurzają pół kilometra pod wodą. Z niemal pionowych ścian spływają liczne wodospady, a swobodnie płynące strumienie przecinają przepiękne, prawie nie skażone działalnością człowieka lasy w kierunku lodowcowych jezior i przepięknych gór. * '''Lofoty''' – to połączenie królestwa ptaków morskich, rybołówstwa z pięknymi plażami i fiordami. Na Lofoty składa się wygięty szkielet gór, czyli Lofotenveggen – 160-kilometrowego pasmo górzystych skał, których niedostępne ściany i ostre szczyty trzymają w sidłach łańcuszek małych wiosek rybackich oraz archipelag kamienistych wysepek. Turystyczny krajobraz Lofotów ukształtowało rybołówstwo, odgrywające integralną rolę w życiu mieszkańców wysp. Choć wyspy leżą na dalekiej północy, klimat jest tu wyjątkowo łagodny. W lecie można opalać się na skałach i chodzić na wycieczki wzdłuż wybrzeża. Lofoty słyną z ''rorbuer'', chat rybaków wynajmowanych turystom zarówno na dłuższy okres, jak i na jedną noc. Zazwyczaj są to wygodne domki, w większości nowe, wyposażone w łóżka piętrowe i opalane drewnem piece. *[[Plik:View from ship of Geirangerfjord, Norway.jpg|mały|Geirangerfjord]]'''Parki Narodowe Jotunheimen i Rondane''' – dla piechurów Jotunheimen (czyli „dom gigantów”) to miejsce pielgrzymek. Park Narodowy w pełni zasługuje na swoją nazwę – spiczaste wierzchołki i pofalowane lodowce, wznoszą się wysoko ponad doliny rzek i płaskowyże urozmaicone taflami jezior. Powierzchnia parku wynosi zaledwie 3900&nbsp;km², ale aż 200 szczytów parku wzbija się ponad granicę 1900&nbsp;m. Rondane to pierwszy park narodowy założony na terenie Norwegii (1962 rok). Alpejski charakter parku (jedna trzecia z 580&nbsp;km² obszaru leży w strefie roślinności alpejskiej) przyciąga wielu miłośników górskich wędrówek – bez względu na wiek i doświadczenie. * '''Nordkapp''' ('''Przylądek Północny''') – najdalej na północ wysunięty skrawek Europy. Wielu turystów, docierających tu po wielu trudach przeżywa lekkie rozczarowanie, widząc, bądź co bądź, jedynie urwisko o wysokości 307&nbsp;m. Niektórzy jednak dostrzegają w tej buro-czarnej skale, tkwiącej na krańcu nagiego, wietrznego półwyspu, coś niezwykłego, co pobudza zmysły. Niezwykle interesująca, ale niestety kosztowna wyprawa. *[[Plik:RorosViewFromSlagHeaps.jpg|mały|Widok na miasto [[Røros]]]]'''Atlantic Ocean Road (Atlanterhavsveien)''' – droga o długości 8 kilometrów pomiędzy miejscowościami Vevang, a Karvag, leży na styku Oceanu Atlantyckiego i  Morza Norweskiego.Trasa wyróżnia się ostrymi zakrętami,  licznymi wzniesieniami i spadkami, a wszystko łączy 8 mostów  pomiędzy wysepkami  na wodach zatoki Hustadvika. To jedna z najbardziej malowniczych dróg na świecie, trasa została oznaczona jako oficjalny narodowy szlak turystyczny w Norwegii. Jadąc z półwyspu Romsdal  na wyspę Averøya przejedziemy przez szczególnie charakterystyczny Most Storseisundet, zbudowany w formie artystycznego łuku. Na trasie wyznaczone są cztery miejsca przeznaczone na postój gdzie można odpocząć  podziwiać krajobraz. W czasie spokojnej pogody będziemy podziwiać życie ptactwa, fok, a mając szczęście możemy dostrzec nawet wieloryba. W tym rejonie nierzadko także spotkamy sztormową aurę, wówczas należy zachować szczególną ostrożność, bowiem wtedy przez niżej położone części trasy przelewają się morskie fale. Jednak nawet w taką pogodę podróż z pewnością dostarczy wielu niezapomnianych przeżyć i emocji. [http://przeglad-turystyczny.pl/europa/153-norwegia-top-10-celow-turystycznych] [[Plik:Hamar from air.jpg|mały|Widok na miasto [[Hamar]]]] === Obiekty z listy światowego dziedzictwa UNESCO === {{#lsth:Lista światowego dziedzictwa UNESCO|[[Norwegia]]}} [[Plik:Høyhuset på Bryne.jpg|mały|Widok na miasto [[Bryne]]]] == Transport == Dla tych, którzy mają niewiele czasu, a chcą dotrzeć np. na daleką północ, tanie przeloty na trasach krajowych Norwegii mogą być stosunkowo niedrogim, a z pewnością najszybszym sposobem podróżowania. Pociągi kursują w zasadzie na czterech głównych liniach – rzadziej na bocznych trasach. Transport kolejowy jest rozszerzony dzięki systemowi połączeń autobusowych. Podróżowanie po pięknych trasach Norwegii autobusem nie jest złym pomysłem – dojeżdżają wszędzie tam, dokąd nie można dostać się pociągiem, a bilety, szczególnie, że w ich cenę wliczone są przeprawy promowe, nie są najdroższe. Oczywiście w rejonie zachodnich fiordów oraz w rejonie Lofotów promy to najważniejszy środek komunikacji. Samochód również może okazać się dobrym sposobem podróżowania, ale trzeba liczyć się z tym, że aura kraju jest nieprzewidywalna – szczególnie zimą, a trasy, mimo iż nowoczesne i bezpieczne, na ogół wiodą krętymi serpentynami. Czasem dotarcie do punktu oddalonego o kilka kilometrów w linii prostej może zająć sporą część dnia – szczególnie, jeśli po drodze czekać nas będzie przeprawa promem. [[Plik:Naerøyfjorden.jpg|mały|Naerøyfjorden]] == Język == Językiem urzędowym w Norwegii jest [[Rozmówki norweskie|norweski]] ''bokmål'' (język książkowy) oraz ''nynorsk'' (nowy norweski). [[Plik:Trollstigen Norway 2004.jpg|mały|Droga Trolli ]] == Zakupy == W największych norweskich miastach znajduje się wiele centrów handlowych i domów towarowych. Ceny są na ogół wysokie, ale stosunkowo tania jest odzież. Często można znaleźć okazyjne towary ze złota i srebra, zegarki, szkło i wyroby ze skóry. Podatek VAT w Norwegii jest bardzo wysoki, ale kupujący z zagranicy mogą zaoszczędzić do 18,5%, kupując w sklepach wolnocłowych. Popularną pamiątką, którą wieku turystów przywozi z Norwegii, są wełniane swetry w tradycyjne wzory, znane pod nazwą ''lusekofte''. Bogaty wybór swetrów dobrej jakości mają specjalistyczne sklepy z rzemiosłem we wszystkich miastach. Sprzedają one również piękne ręczne wyroby z drewna, cyny, srebra i lnu. Rzemiosło i biżuteria Saamów wspaniale nadają się na prezenty, a zawsze doceniane są również norweskie delikatesy i słynna wódka, dostępna w wielu gatunkach. Do popularnych podarków dla małych dzieci należą trolle i przytulanki, np. misie polarne i foczki. [[Plik:Sundstraumen.jpg|mały|Flakstadøya]] == Gastronomia == Cała kuchnia norweska jest raczej trudna do jednoznacznego zdefiniowania, tak jak w przypadku np. francuskiej czy hiszpańskiej. Jak łatwo się domyślić, bardzo popularne są tutaj ryby pod każdą postacią, zwłaszcza łatwo dostępne pstrągi, śledzie i łososie. Często wędzi się ryby. ''Gravlaks'' to marynowany łosoś, podawany zazwyczaj z sosem musztardowym. Inna nazwa tej potrawy to „łosoś grzebany”. Potraw mięsnych nie je się tak często jak w pozostałej części Europy. Jednym z bardziej egzotycznych dań jest ''reinsdyrstek'', czyli stek z mięsa renifera. ''Kjøttkaker'' to popularne w całej Skandynawii pulpeciki, podawane z kapustą lub żurawinami. ''Får i kål'' to po prostu baranina (również popularna w Norwegii) serwowana z kapustą. Norweskie desery nie należą do najbardziej wysmakowanych. To zwykle proste ciasta, np. z jabłkami, często dodaje się do nich przyprawy korzenne. Cały naród przepada za serami. ''Gjetost'' i ''pultost'' to słodkie sery, ''jarlsberg'' i ''nokkelost'' – słone. W Norwegii popularnym alkoholem jest miód pitny. ''Akevitt'' to wódka o 40% zawartości alkoholu, a ''glögg'' – grzane czerwone wino z przyprawami. Nieco śmieszne mogą się wydać norweskie regulacje dotyczące sprzedaży alkoholu. Te, o mocy ponad 4,7% można kupić tylko w specjalnych państwowych sklepach. Wyznaczone są także godziny sprzedaży alkoholu. [[Plik:Haraldsgata 5844.JPG|mały|Reprezentacyjna ulica miasta Haugesund]] == Noclegi == == Bezpieczeństwo == Norwegia jest krajem bezpiecznym. W okresie letnim jednak, szczególnie w dużych ośrodkach miejskich, rośnie liczba kradzieży kieszonkowych. === Zdrowie === Opieka lekarska w Norwegii jest szeroko dostępna i stoi na bardzo wysokim poziomie: nawet najdalej położone miasteczka są w bliskim zasięgu służb medycznych. Osoby posługujące się językiem angielskim nie powinny natrafić na żadne bariery językowe – jeśli lekarz lub pielęgniarka nie mówią w tym języku (co jest mało prawdopodobne), zawsze znajdzie się w pobliżu ktoś, kto zna angielski. Ponadto wiele biur turystycznych dysponuje spisem lekarzy mówiących w języku angielskim. [[Plik:Tråstadberget from south.jpg|mały|Widok na miasto Kongsvinger]] == Kontakt == == Przedstawicielstwa dyplomatyczne == === Przedstawicielstwa dyplomatyczne akredytowane w Norwegii === Ambasada RP w Oslo Olav Kyrres plass 1, 0244 Oslo, PO Box 4030 AMB Telefon: +47 24 11 08 50 Fax: +47 22 44 48 39 Strona www: https://oslo.msz.gov.pl/pl/ E-mail: [Mailto:oslo.info@msz.gov.pl oslo.info@msz.gov.pl] === Przedstawicielstwa dyplomatyczne akredytowane w Polsce === Ambasada Królestwa Norwegii w Warszawie al. Armii Ludowej 26 00-609 Warszawa Telefon: +48 22 696 40 30 Fax: +48 22 628 93 83 Strona www: https://www.norway.no/pl/poland E-mail: [Mailto:emb.warsaw@mfa.no emb.warsaw@mfa.no] {{Atrybucja}} {{Jest w|Skandynawia}} [[Kategoria:Norwegia| ]] efxvzfqavvvb2y3xwi2ccrj17gy4w3e 0 1893 158503 133802 2026-08-31T05:56:06Z Rzuwig 144 Usunięto kategorię "Polska"; Dodano kategorię "Góry w Polsce" za pomocą [[w:pl:Narzędzia/HotCat|HotCat]] 158503 wikitext text/x-wiki {{top-banner|Panorama z Wdżaru 1.jpg}} [[Plik:Pieniny map.png|thumb|upright=1.5|Mapa Pienin z cieniowaną rzeźbą terenu]] '''Pieniny''' – pasmo górskie w południowej [[Polska|Polsce]] i północnej [[Słowacja|Słowacji]], stanowiące najwyższą część długiego, porozdzielanego pasa skałek wapiennych (Pieniński Pas Skałkowy). Od południa graniczą z pasmem [[Magura Spiska|Magury Spiskiej]], od północy z [[Gorce|Gorcami]] i [[Beskid Sądecki|Beskidem Sądeckim]]. == Zobacz też == * [http://pieniny.wikia.com Pieniny] [[Plik:Panorama z Trzech Kron.jpg|thumb|center|upright=3.3|Panorama z Trzech Koron]] {{Jest w|Europa Środkowa}} {{Atrybucja}} [[Kategoria:Góry w Polsce]] [[Kategoria:Słowacja]] oul66bflikppsx3ap64bk8qhcqllkor 0 2227 158507 142632 2026-08-31T05:58:23Z Rzuwig 144 Usunięto kategorię "Polska"; Dodano kategorię "Góry w Polsce" za pomocą [[w:pl:Narzędzia/HotCat|HotCat]] 158507 wikitext text/x-wiki {{top-banner|Beskid Żywiecki - Panorama z Mładej Hory.jpg}} '''Beskidy''' to pasmo górskie w Karpatach. Beskidy są podzielone na kilkanaście pasm różniących się wysokością, powierzchnią, trudnością zwiedzania i zagospodarowaniem turystycznym. W [[Polska|Polsce]] wyróżniane są Beskidy: [[Beskid Śląski|Śląski]], [[Beskid Żywiecki|Żywiecki]], [[Beskid Mały|Mały]], [[Beskid Niski|Niski]], [[Beskid Wyspowy|Wyspowy]], Sądecki, Makowski. Należą do Beskidów także [[Gorce]] i [[Bieszczady]]. Najwyższym szczytem jest Babia Góra w Beskidzie Żywieckim. [[Plik:Beskid Mountains division map.svg|thumb|upright=2.4|Mapa Beskidów]] == Miejscowości == * [[Ustroń]] * [[Wisła (miasto)|Wisła]] * [[Żywiec]] *[[Brenna]] * [[Maków Podhalański]] * [[Sucha Beskidzka]] * [[Wadowice]] * [[Kalwaria Zebrzydowska]] * [[Andrychów]] * [[Lanckorona]] * [[Zawoja]] * [[Korbielów]] * [[Rabka-Zdrój]] * [[Myślenice]] * [[Limanowa]] * [[Nowy Sącz]] * [[Krynica-Zdrój]] * [[Muszyna]] * [[Piwniczna-Zdrój]] == Beskid Śląski == Z powodu bliskości aglomeracji śląskiej jest jednym z najczęściej odwiedzanych i najlepiej zagospodarowaną częścią Beskidów. === Dojazd === Pociągiem najlepiej dostać się tu z Katowic. Kilka razy dziennie kursują pociągi do Wisły i Bielska Białej. === Noclegi === Baza noclegowa jest bardzo rozbudowana – począwszy od chatek studenckich, przez schroniska PTTK, prywatne mieszkania na Hotelu Gołębiewskim kończąc. == Beskid Żywiecki == === Dojazd === === Noclegi === == Beskid Mały == === Dojazd === === Noclegi === == Beskid Niski == Najniższe pasmo górskie Beskidów graniczące od wschodu z [[Bieszczady|Bieszczadami]], a od zachodu z [[Beskid Sądecki|Beskidem Sądeckim]]. Najwyższy szczyt na terenie polskiej to [[Lackowa]] (997 m n.p.m.). Inne ważniejsze szczyty to znajdujące się w [[Magurski Park Narodowy|Magurskim Parku Narodowym]]: [[w:Kornuty (góra)|Kornuty]] (830 m n.p.m.), [[Wątkowa]] (846 m n.p.m.). [[Cergowa]] (716m n.p.m.) === Dojazd === Najdogodniejszymi punktami, z których można rozpocząć zwiedzanie Beskidu Niskiego są: *dla części zachodniej: '''[[Jasło]]''', z którego to można dojechać PKS-em lub samochodem do '''[[Gorlice | Gorlic]]''' i '''[[Nowy Żmigród |Nowego Żmigrodu]]''', które to miejscowości mogą być bezpośrednimi punktami do wyjść w góry *dla części centralnej: '''[[Krosno]]''', a następnie: '''[[Dukla]]''', '''[[Tylawa]]''', '''[[Jaśliska]]''', lub '''[[Polany]]''', z których to miejscowości można już bezpośrednio rozpoczynać wycieczki i wokół których zlokalizowana jest infrastruktura turystyczna *dla części wschodniej: '''[[Sanok]]''' i '''[[Komańcza]]''' === Noclegi === ====Schroniska górskie, agroturystyka==== *'''[[w:Bacówka PTTK w Bartnem|Bacówka PTTK w Bartnem]]''' tel. 018 351 80 32, liczba miejsc 35 *'''[http://www.michata.pl/ Chata Micha]''' Kotań, gmina Krępna, tel. 603 514 046, chatamicha@wp.pl liczba miejsc 6 (prawdopodobnie najmniejsza chatka w Beskidzie Niskim) *'''[http://www.nieznajowa.obozy.pl/ Chatka w Nieznajowej]''' kontakt: sixx@o2.pl, gg:4793855, tel. 604 708 326 *'''[http://www.tarnow.pttk.pl/turystyczne_info/gory/schroniska/gorykj3.htm Dom Wycieczkowy PTTK w Dukli]''' Dukla ul. Rynek 25, tel. 013 4330046, ilość miejsc 58 *'''[http://schronisko.jasliska.pl/ Jaśliskie Schronisko 'Zaścianek']''' Jaśliska 115, tel. (13) 431-02-55 ilość miejsc 45 *'''[http://www.chatki.com.pl/polany.html Polany Surowiczne 'Chatka Elektryków]''' kontakt [http://www.styki.pw.edu.pl Klub Turystyczny Elektryków 'STYKI'] *'''[http://noclegi-podkarpacie.pl/h/index.php?fileClick=1 Radosne Szwejkowo]''' Łupków 39, 38-543 Komańcza, tel. 504-373-317. ilość miejsc 20 *'''[http://radocyna.eu/ Radocyna Hotel]''', 38-307 Sękowa tel.(018) 351 00 08, ilość miejsc 34 *'''[http://www.hutapolanska.krak.pl/ Schronisko 'Hajstra']''' Huta Polańska 1, tel. (13) 441 43 23, liczba miejsc 21 *'''Schronisko PTTK na Magurze Małastowskiej''' tel. 018 351 80 57 *'''[http://noclegi-podkarpacie.pl/index.php?fileClick=15&id=620&rp=0&rf=9 Wiola - Agroturystyka]''' Chyrowa 3a, tel. 607 876 166 *'''[http://domekiwonicz-zdroj.pl/o-domku/ Domek Iwonicz Zdrój]''' iwoniczdomek@gmail.com, tel.602-492-755, 604-647-923 liczba miejsc 5 *'''[http://www.ramis.pl/karczma.html Hotel 'Gościnna Hata']''' Wysowa Zdrój 131 tel. 601 429 099, 18 353 02 40, *'''[http://www.beskid-niski.pl/index.php?pos=/noclegi&ID=284 Hotel Bartnik]''' Tylawa, was-ibis@o2.pl, tel.13-433-07-29, 507-152-559, liczba miejsc 45 *'''[http://www.huculy.com.pl/pl/52792/0/HOTEL_GOSCINIEC_JASMIN.html Hotel Gościniec 'Jaśmin']''' Regietów tel 18 351 00 18 /97 wew 1000 - recepcja hotelu *'''[http://www.wichrowewzgorze.com/ Pensjonat 'Wichrowe wzgórze']''' Nowy Żmigród, Rynek 33, info@wichrowewzgorze.com tel. 13 441-56-65 ====Schroniska sezonowe, [http://www.chatki.com.pl/zwyczaje_chatek.html chatki] i pola namiotowe==== *'''[http://www.skpb.lublin.pl/1 Chatka studencka w Zawadce Rymanowskiej]''' tel. (081) 526 78 77, kontakt@skpb.lublin.pl *'''[http://www.skpb.waw.pl/chata.html Chatka w Teodorówce koło Dukli]''' tel. 506 642 312, 609 184 984, chata@skpb.waw.pl *'''[http://www.chatki.com.pl/zyndranowa.html Chatka w Zyndranowej]'''Zyndranowa, kontakt: skpb@prz.edu.pl, tel. 604 469 705 *'''[http://www.schroniskodukla.pl/ PTSM Dukla]''' ul. Rynek 9 (Kazimierz Patla )tel.(13) 43 308 86, e-mail: ptsmdukla@op.pl, ilość miejsc 40 *'''[http://maluch.elka.pw.edu.pl/index.php?str=chatka Ropianka - AKT "Maluch"]''' Ropianka koło Dukli, e-mail: maluchy@elka.pw.edu.pl *'''[http://www.hutapolanska.krak.pl/ Schronisko ''Hajstra'']''' Huta Polańska 1, tel. (13) 441 43 23 *'''[http://www.beskid-niski.pl/index.php?pos=/noclegi&ID=283 Pole Namiotowe 'Drymak']''' Tylawa 4, tel.13-433-11-18, 30 miejsc namiotowych *'''[http://www.beskid-niski.pl/index.php?pos=/noclegi&ID=119 Bodaki Schronisko PTSM]''' Bodaki Szkoła Podstawowa, tel.(0-18) 351-80-19 *'''[http://www.beskid-niski.pl/index.php?pos=/noclegi&ID=123 Folusz Schronisko PTSM]''' Folusz Szkoła Podstawowa, tel. (0-13) 44-131-07 *'''[http://www.beskid-niski.pl/index.php?pos=/noclegi&ID=124 Grab Schronisko PTSM]''' Grab Szkoła Podstawowa, tel. (0-13) 44-142-04 == Zobacz też == * [https://beskiden.travel.blog/ beskid hiking blog (de)] {{Jest w|Polska}} {{Atrybucja}} [[Kategoria:Góry w Polsce]] 2mhmgp00q4szejve9j8cn6qx74tfakp 0 2250 158506 157066 2026-08-31T05:57:14Z Rzuwig 144 Usunięto kategorię "Polska"; Dodano kategorię "Góry w Polsce" za pomocą [[w:pl:Narzędzia/HotCat|HotCat]] 158506 wikitext text/x-wiki {{top-banner|Halicz - panoramio.jpg}} [[Plik:Beskid Mountains division map.svg|thumb|Mapa Beskidów|239x239px]] [[Plik:Połonina Wetlińska.jpg|thumb|Połonina Wetlińska|239x239px]] '''Bieszczady''' – pasmo górskie leżące w [[Beskidy|Beskidach]], w zachodniej części [[Karpaty|Karpat]] Wschodnich, między Przełęczą Łupkowską (640 m n.p.m.) a Przełęczą Wyszkowską (933 m n.p.m.). == Charakterystyka == === Geografia === Góry się one na Bieszczady Zachodnie (od Przeł. Łupkowskiej do Przeł. Użockiej, gdzie najwyższy szczyt to Tarnica 1346 m n.p.m.) leżące na terenie [[Polska|Polski]], Bieszczady Środkowe (od Przeł. Użockiej po Przeł. Tucholską z najwyższym Pikujem 1405 m n.p.m.) oraz Bieszczady Wschodnie (od Przeł. Tucholskiej do Przeł. Wyszkowskiej, gdzie góruje Czarna Repa 1228 m n.p.m.). Obie części leżą dziś na terenie [[Ukraina|Ukrainy]]. Do geograficznych Bieszczadów należą także ich południowe stoki leżące na terenie [[Słowacja|Słowacji]] gdzie noszą nazwę Gór Bukowskich. W Polsce terminem Bieszczady w rozumieniu turystycznym określa się oprócz wspomnianej części właściwych Bieszczadów Zachodnich także pasma górskie położone bardziej na północ, aż do linii [[Ustrzyki Dolne]], [[Lesko]], [[Zagórz]] (tzw. Przedgórze Bieszczadzkie). Główne pasma w polskiej części Bieszczad to: Pasmo Graniczne z Wielką Rawką (1306 m n.p.m.) ciągnące się od Przeł. Łupkowskiej po Przeł. Użocką. Pasmo połonin od Smereka (1222 m n.p.m.) przez Połoninę Wetlińską (1253 m n.p.m.) i Połoninę Caryńską (1297 m n.p.m.) po grupę Tarnicy (1346 m n.p.m.) i Rozsypaniec (1273 m n.p.m.). Wysoki Dział, czyli masyw Chryszczatej (998 m n.p.m.) i Wołosania (1071 m n.p.m.) ciągnący się pomiędzy [[Komańcza|Komańczą]] a [[Cisna|Cisną]]. Pasmo Łopiennika i Durnej (1069 m n.p.m. i 979 m n.p.m.). Z grzbietów Przedgórza Bieszczadzkiego najważniejsze to: Pasmo Otrytu na północ od [[San]]u z najwyższym Trohańcem (939 m n.p.m.), pasmo Ostrego i pasmo Żuków. === Fauna i flora === W Bieszczadach występują rośliny i zwierzęta niespotykane w innych częściach Polski, a zwłaszcza takie, które lubią ciepło, np. największy europejski wąż Eskulapa. Dobrze zachowane pierwotne lasy bukowe stanowią prawdziwy raj dla zwierząt. Żyją w nich m.in. żubry, jelenie karpackie, niedźwiedzie, wilki, rysie, żbiki, bocian czarny, orzeł przedni, a od 2007 roku również koniki polskie. === Klimat === Klimat Bieszczad jest umiarkowany ciepły, przejściowy (nie jest on wysokogórski jak np. w [[Sudety|Sudetach]]), z dominacją cech klimatu kontynentalnego. Lata są tu ciepłe: temperatury śr. ok. 15°C, w wyższych partiach chłodniej. Zimy są mroźne: temperatury średnie od –5°C w dolinach, do poniżej –10°C powyżej granicy 1300 m n.p.m. Zdarzają się spadki temperatury do minus 30°C (rekord: –37°C 2013 w Stuposianach). === Historia === === Gospodarka === W celu zachowania ekosystemów przyrodniczych Bieszczad w 1973 roku utworzono [[Bieszczadzki Park Narodowy]]. == Dojazd == === Samolotem === W Bieszczadach nie ma lotnisk pasażerskich. Najbliższe międzynarodowe pasażerskie lotnisko położone jest w [[Rzeszów|Rzeszowie]], prawie 120 km od [[Jezioro Solińskie|Jeziora Solińskiego]]. === Pociągiem === === Samochodem === === Autobusem === W Bieszczady kursuje kilku przewoźników na trasach z Rzeszowa, Krakowa, Warszawy i Lublina. Ponadto popularny jest wynajem autobusów czarterowych głównie do lokacji turystycznych takich jak: Lesko, Ustrzyki Dolne, Solina, Polańczyk, Wetlina i Cisna. (źródło: [https://busbus.pl/bieszczady BUSBUS]). == Regiony == * [[Bojkowszczyzna]] * [[Łemkowszczyzna]] [[Plik:0.2014 Sanok, von Kościuszkistrasse aus gesehen.JPG|mały|239x239px|Sanok]] [[Plik:Terka village, view from NW, Lesko County, Subcarpathian Voivodeship, Poland.jpg|mały|239x239px|Terka]] == Miasta == * [[Lesko]] * [[Sanok]] * [[Zagórz]] * [[Ustrzyki Dolne]] == Wsie == * [[Stuposiany]] * [[Baligród]] * [[Lutowiska]] * [[Majdan (powiat leski)|Majdan]] * [[Cisna]] * [[Wetlina]] * [[Olszanica]] == Ciekawe miejsca == * Jeziorka Duszatyńskie * Jezioro Solińskie * Tarnica * Bieszczadzka Kolej Wąskotorowa == Transport == === Plany podróży === == Warto spróbować == == Gastronomia == == Bezpieczeństwo == {{Jest w|Województwo podkarpackie}} {{Import}} {{Atrybucja}} [[Kategoria:Góry w Polsce]] smiy31rw3nn7qgyflzt9jm8hwei7pnw 0 2528 158513 82932 2026-08-31T05:59:17Z Rzuwig 144 Usunięto kategorię "Polska"; Dodano kategorię "Góry w Polsce" za pomocą [[w:pl:Narzędzia/HotCat|HotCat]] 158513 wikitext text/x-wiki {{Top-banner|Tatra_Mountains_banner.jpg}} '''Tatry''' – najwyższa część pasma górskiego [[Karpaty|Karpat]] (Karpaty Zachodnie). Tatry są objęte ochroną przez ustanowienie na ich obszarze [[Tatrzański Park Narodowy|Tatrzańskiego Parku Narodowego]]. Przebiega przez nie granica [[Polska|polsko]]-[[Słowacja|słowacka]]. Najwyższym szczytem jest [[Gerlach]] (2655 m n.p.m.) leżący po słowackiej stronie. Po polskiej stronie [[Rysy]] (2499 m n.p.m.). W granicach Polski jest ok. 20% powierzchni całkowitej Tatr. Tatry dzielą się na dwie główne części: Tatry Zachodnie i Tatry Wschodnie. Te ostatnie podzielono jeszcze na Tatry Wysokie oraz leżące w całości na Słowacji Tatry Bielskie. Najwyższa w Tatrach Zachodnich jest Bystra (2248 m n.p.m.), po polskiej stronie – Starorobociański Wierch (2176 m n.p.m.). W Tatrach Bielskich – Hawrań (2152 m n.p.m.). Rysy i Starorobociański Wierch znajdują się na granicy państwowej. Najwyższymi w całości polskimi wierzchołkami są: w Tatrach Zachodnich – Giewont (1894 m n.p.m.), w Wysokich – Kozi Wierch (2291 m n.p.m.). Zachodnia część jest niższa, mniej stroma i zbudowana głównie ze skał osadowych. Występuje tam wiele jaskiń oraz inne elementy rzeźby krasowej. Tatry Wysokie są skaliste, bardzo strome, zbudowane m.in. z granitów. Znacznie częściej występują tam efekty działalności lodowców plejstoceńskich. * doliny U-kształtne, np. Dolina Roztoki * doliny zawieszone (wiszące) – Buczynowa Dolinka * jeziora polodowcowe – Czarny Staw pod Rysami * moreny, np. wał morenowy nad Morskim Okiem. Tatry Bielskie są najmniejsze i najniższe. Największe miasto jakie się znajduje na terenie Tatr to [[Zakopane]]. {{Atrybucja}} {{Jest w|Europa Środkowa}} [[Kategoria:Góry w Polsce]] [[Kategoria:Słowacja]] immcd5obwprxj3tagbxjs4e9ylbtpip 0 3193 158517 83350 2026-08-31T06:09:25Z Rzuwig 144 Usunięto kategorię "Polska"; Dodano kategorię "Województwo zachodniopomorskie" za pomocą [[w:pl:Narzędzia/HotCat|HotCat]] 158517 wikitext text/x-wiki {{top-banner}} '''Wolin''' (niem. ''Wollin'') jest należącą do Polski przybrzeżną wyspą w województwie zachodniopomorskim. Wyspa ta znajduje się w południowej części Zatoki Pomorskiej i od stałego lądu oddzielona jest cieśniną Dziwną, Zalewem Kamieńskim i Zalewem Szczecińskim, a od wyspy [[Uznam]] – Świną. ==Miasta == * Wolin * [[Świnoujście]] * [[Międzyzdroje]] == Warto zobaczyć == * [[Woliński Park Narodowy]] == Gdzie dalej== * [[Szczecin]] * [[Kamień Pomorski]] * [[Uznam]] {{zarys}} {{Jest w|Województwo zachodniopomorskie}} {{Geo|53.91583|14.56861}} {{Atrybucja}} [[Kategoria:Województwo zachodniopomorskie]] g0x5pxrlg6e25uuskjcwd6iu2c0n3nx 0 3276 158500 154069 2026-08-30T12:19:33Z Gdarin 4723 styl 158500 wikitext text/x-wiki {{Top-banner}} {{Miejscowość infobox |nazwa = Żywiec |nazwa oryginalna = |widok = Colleage of views of Żywiec.png |opis = |herb = POL Żywiec COA.svg |mapa = POL Żywiec map.svg |państwo = |region = [[Województwo śląskie]] |powierzchnia = 50,54 |wysokość = 344–400 |lud = 32 056 |prefiks = (+48) 33 |kod pocztowy = 34–300 do 34–330 |www = zywiec.pl/ }} [[Plik:Park Żywiec - panoramio.jpg|mały|240x240px|Domek Chiński w Parku Zamkowym]] [[Plik:Żywiec - Stary Zamek.jpg|mały|240x240px|Stary Zamek]] [[Plik:Żywiec, Nowy Zamek.jpg|mały|240x240px|Nowy Zamek]] [[Plik:Zywiec ratusz 2.jpg|mały|240x240px|Ratusz na Rynku]] [[Plik:I Liceum Ogólnokształcące im. M. Kopernika w Żywcu.jpg|mały|240x240px|I Liceum im. M. Kopernika w Żywcu]] [[Plik:Żywiec - panoramio.jpg|mały|240x240px|Zabudowania śródmieścia i Konkatedra]] [[Plik:Żywiec - Soła.jpg|mały|240x240px|Rzeka Soła w Żywcu]] [[Plik:Żywiec - Plac Mariacki.jpg|mały|240x240px|Plac Mariacki]] [[Plik:DSCI0171.JPG|mały|240x240px|Muzeum Browaru Żywiec]] [[Plik:Zywiec browar.jpg|mały|240x240px|Widok na browar z Grojca]] '''Żywiec''' – miasto powiatowe w [[Województwo śląskie|województwie śląskim]], położone u zbiegu rzek Soły i Koszarawy w Kotlinie Żywieckiej, nad Jeziorem Żywieckim, na wysokości 345-350 m n.p.m. == Charakterystyka == === Dzielnice miasta === Historycznym centrum Żywca, mieszczącym prawie wszystkie zabytki i większość atrakcji turystycznych jest Śródmieście, założone w XIV wieku. Na zachód od niego leży Zabłocie, dzielnica przemysłowo-mieszkaniowa, w której znajdują się główny dworzec kolejowy oraz żywiecki browar. Sąsiaduje ono od wschodu ze Sporyszem, gdzie w 1837 roku założono hutę, przekształconą później w fabrykę śrub. Dalej na wschód znajduje się dzielnica Kocurów-Koleby z wzgórzem Łyska i Grapa. Na wschodzie, za Śródmieściem leży Moszczanica, gdzie położony jest dwór z początku XIX wieku. Najbardziej na północ wysuniętą dzielnicą jest Oczków, położony nad Jeziorem Żywieckim. Przy północno-zachodniej granicy miasta znajduje się Podlesie, przyłączone do Żywca w 2001 roku. === Historia === Historycznie tereny, na których zlokalizowane jest obecnie miasto, były zasiedlane od bardzo dawna, co potwierdzają wykopaliska archeologiczne, między innymi w partiach szczytowych wzgórza Grojec leżącego nieopodal miasta, którego nazwa wskazuje na obecność grodziska. Najstarsze znaleziska archeologiczne datowane są na VI w. p.n.e. w okresie halsztackim kultury łużyckiej. Osada na Grojcu jest jedną z najwyżej położonych osad kultury łużyckiej w górach. Odnaleziono także ślady bytności celtyckiego plemienia Kotynów. Kotlina Żywiecka leży na skrzyżowaniu ważnych i dogodnych szlaków handlowych z Węgier i Czech w kierunku Krakowa i Śląska. W okresie potopu szwedzkiego Żywiec znalazł się na linii frontu. Szwedzi splądrowali i spalili część miasta. Nie zachowały się okopy z czasów potopu szwedzkiego, które zniwelowano w latach trzydziestych XX wieku, ale można obecnie oglądać kule armat szwedzkich, którymi ostrzelano miasto, a które obecnie wmurowane są w wieżę konkatedry żywieckiej, tuż poniżej najwyższego poziomu balkonów. Historia zajęcia Żywca przez oddziały Szwedzkie wspomniana została przez Henryka Sienkiewicza w „Potopie” (rozdział XXIII): ''„To swoi! – ozwało się kilka głosów. – Swoi! My z Żywca gardła unosim; Szwedzi Żywiec palą i ludzi mordują!'' W 1838 r. Żywiec trafił pod rządy Habsburgów w drodze transakcji finansowej z rodziną Wielopolskich, będących właścicielami Żywiecczyzny od 1678 r. Adam Wielopolski sprzedał zadłużone dobra żywieckie arcyksięciu Karolowi Ludwikowi Habsburgowi, synowi cesarza Leopolda II. W imieniu arcyksięcia majątkiem żywieckim zarządzała Komora Cieszyńska. W 1856 r. Albrecht Ferdynand Habsburg założył w Żywcu słynny Arcyksiążęcy Browar. W ramach działalności inwestycyjnej rozwinięto lub założono wiele lokalnych zakładów przemysłowych. Habsburgowie rozbudowali Zamek Żywiecki dodając do niego rozległy kompleks pałacowy zwany obecnie Nowym Zamkiem oraz przebudowali liczący 26 ha park Żywiecki tworząc z niego największy w Polsce park krajobrazowy w stylu angielskim. W okresie bezpośrednio przed I wojną światową na terenie Żywca zaczęły powstawać organizacje niepodległościowe, w 1893 r. Towarzystwo Gimnastyczne „Sokół”. Przeprowadzono składki społeczne które dały wynik w wysokości 52 000 koron, za które to fundusze w 1904 r. oddano do użytku gmach „Sokoła” z salą gimnastyczną 20 × 12 m, szatniami i boiskiem sportowym. W 1910 r. „Zarzewie” i „Polska Organizacja Bojowa”, 11 marca 1913 r. połączone w jawne towarzystwu o nazwie „Strzelec”. W 1910 r. odsłonięto przy Alei Wolności pomnik upamiętniający 500-lecie bitwy Grunwaldzkiej. W latach 1912 i 1913 powstały również drużyny skautów, najpierw drużyna męska, a rok później żeńska, których organizatorem był Tadeusz Jänich. 7 sierpnia 1914 r. ogłoszono mobilizację. 16 sierpnia 1914 r. po ogłoszeniu mobilizacji oddziały z Żywca pomaszerowały żegnane przez całe miasto w stronę [[Zator (województwo małopolskie)|Zatora]]. W drugiej połowie listopada 1918 r., a więc już po odzyskaniu niepodległości Żywiec wysłał 2 kompanie na odsiecz [[Lwów|Lwowa]] i uformował oddziały ochrony pogranicza w Milówce, Istebnej i Zabłociu. Najbardziej okazałymi budynkami w mieście oprócz Zamku Habsburgów, pałacu i gmachu administracyjnego dóbr arcyksiążęcych był ratusz, murowane kamienice w rynku, gmach gimnazjum, budynek Sokół, „Polonia”, gmach starostwa, kasa chorych, kino „Edison” i dwie szkoły podstawowe. Nadal jednak sporo domów położonych także przy uczęszczanych ulicach było parterowymi budynkami drewnianymi. Nie było wodociągów i kanalizacji, ścieki płynęły rynsztokami do kilku potoków przepływających przez miasto. W energię elektryczną zaopatrywane było do 1939 r. z miejscowego generatora prądu napędzanego maszyną parową. We wrześniu 1939 pięć samolotów Luftwaffe zbombardowało miasto. Zniszczone zostały kamienica na rogu ul. Sienkiewicza i Rynku, zniszczono zabudowania ul. Komorowskich w rejonie obecnego starostwa oraz w rejonie placu Mariackiego. W 1939 r. miasto włączono do III Rzeszy. W czasie II wojny światowej Niemcy deportowali z okolic Żywca ok. 20 tys. osób (akcja Saybusch). Była to jedna z pierwszych masowych deportacji na terenie Generalnego Gubernatorstwa. Ofiarą prześladowań byli także członkowie rodziny Habsburgów – arcyksiążę odmówił podpisania volkslisty i żądał traktowania go jak oficera Wojska Polskiego pochodzenia niemieckiego. W wyniku przesłuchań i więzienia które miały miejsce w siedzibie Gestapo w Cieszynie utracił zdrowie, zaś Niemcy dokonali konfiskaty majątku rodziny. Wiele obrazów i innych dzieł sztuki z żywieckiego zamku zostało zrabowanych i przewiezionych m.in. do siedziby Hansa Franka na Wawel w Krakowie, gdzie część z nich pozostaje do dziś. Czasy powojenne to z jednej strony dalszy rozwój miasta i przemysłu, z drugiej – powiększanie się granic administracyjnych miasta i jego zaludnienia. == Dojazd == === Samolotem === Najbliższe lotnisko położone jest w Międzybrodziu Żywieckim, jednak przeznaczone jest ono jedynie do celów sportowo-turystycznych. Porty lotnicze położone w promieniu 100 km od miasta to Międzynarodowy Port Lotniczy Kraków-Balice i Port Lotniczy Ostrawa (w Republice Czeskiej). === Pociągiem === W mieście znajdują się trzy stacje kolejowe: Żywiec Główny, Żywiec-Sporysz i Pietrzykowice Żywieckie. Żywiec posiada bezpośrednie połączenie kolejowe z [[Bielsko-Biała|Bielskiem-Białą]], [[Kraków|Krakowem]], [[Oświęcim|Oświęcimiem]], [[Sucha Beskidzka|Suchą Beskidzką]], [[Katowice|Katowicami]] i [[Tychy|Tychami]], a także słowackimi miastami Żylina, Čadca i Kysucké Nové Mesto. === Samochodem === * z Warszawy: drogą krajową nr 8 do Piotrkowa Trybunalskiego, następnie drogą krajową nr 1 do Dąbrowy Górniczej i dalej drogą ekspresową S1 do Żywca. * z Krakowa: jadąc drogą krajową nr 7 należy za Mogilanami wjechać na drogę krajową nr 52 i w [[Wadowice|Wadowicach]] zjechać w drogę krajową nr 28 do Suchej Beskidzkiej, gdzie należy skręcić w drogę wojewódzką nr 946. * z Gdańska: cały czas drogą krajową nr 1 do Dąbrowy Górniczej, potem ekspresową S1 do Żywca. * z Łodzi: drogą krajową nr 1 do [[Dąbrowa Górnicza|Dąbrowy Górniczej]], następnie S1. * z Poznania: drogą krajową nr 11 do Pleszewa, potem drogą krajową nr 12 do Piotrkowa Trybunalskiego, potem drogą krajową nr 1 do Dąbrowy Górniczej, a stamtąd ekspresową drogą S1. == Komunikacja == W mieście kursują autobusy Miejskich Zakładów Komunikacyjnych łączące poszczególne dzielnice, jak i kilka okolicznych wsi. Do najważniejszych przystanków należą: ''Polonia'' przy ul. Kościuszki, ''Plac Mariacki'' położony nieopodal Rynku, ''Dworzec PKP'' przy ul. Dworcowej i ''Góral'' na skrzyżowaniu ulicy Wesołej i Dworcowej. == Warto zobaczyć == === Zabytki === * '''Stary Zamek''' – powstał w połowie XIV w. Został wzniesiony przez Komorowskich herbu Korczak. Staraniem Jana Spytka Komorowskiego został przebudowany z gotyckiego w renesansowy, zbudowano wtedy arkadowy dziedziniec, który zachował się w swym pierwotnym układzie do dnia dzisiejszego. * '''Pałac Habsburgów''' ''tzw. „Nowy Zamek'' – klasycystyczny pałac zaprojektowany z polecenia arcyksięcia Albrechta przez Karola Pietschkę, był kilkakrotnie przebudowywany. W latach 1893–1895 powstało nowe skrzydło pokryte szklanym dachem. Kolejnej rozbudowy dokonano, gdy dobra żywieckie przejął Karol Stefan. Wtedy to dobudowano pawilon na przedłużenie skrzydła południowego, w którym na piętrze mieściła się sala balowa, tzw. lustrzana. Ostatniej rozbudowy dokonano w 1911, dobudowując trzyosiowy ryzalit z dwoma bocznymi balkonami, zwieńczony klasycznym tympanonem z herbem Habsburgów. * '''Konkatedra Narodzenia Najświętszej Marii Panny''' – świątynia z wysoką wieżą, ozdobiona u szczytu galerią, zbudowana w XV wieku, a rozbudowana w latach 1582–1583. Wśród cennych dzieł gotycka płaskorzeźba Zaśnięcia Matki Boskiej z około 1500. Wystrój wnętrza barokowy. Dawniej kościół parafialny, od 1992 konkatedra diecezji bielsko-żywieckiej. * '''Ratusz''' – wzniesiony w końcu XIX wieku na miejscu poprzedniego drewnianego z 1706 roku. Architektura ratusza w dużym stopniu nawiązuje do architektury synagogalnej okresu XIX wieku. Świadczyć o tym mogą wysokie potrójne okna, zakończone półkoliście, żelazne kolumienki między nimi oraz rozety. * '''Park Zamkowy''' – dawny ogród zamkowy o powierzchni około 26 ha. Na przełomie XIX i XX wieku park o układzie geometrycznym został przekomponowany w duchu angielskich założeń krajobrazowych, wtedy to wspomniany Domek Chiński znalazł się na wyspie. W latach 1930–1936 wprowadzono nowe elementy dekoracyjne, które projektowała Angielka Brenda Colvin, a realizowała ogrodniczka Kit Beckh. Na osi głównej Pałacu powstała polana widokowa, założono okrągły basen z fontanną, pergole oraz półkoliste rozarium. Drewniane mostki nad kanałami zastąpiono kamiennymi, a na dziedzińcu zewnętrznym miedzy Pałacem Habsburgów, a Starym Zamkiem wybudowano ozdobną, kutą z żelaza studnię, którą wykonał rzemieślnik żywiecki Julian Rybarski. * '''Kościół św. Krzyża''' – gotycki kościół w Żywcu, położony w części Śródmieścia zwanej Rudzą. Pochodzi z początku XV wieku, nazywany jest również kościołem Trzech Krzyży. Został zbudowany w stylu gotyckim, rozbudowany w okresie baroku. * '''Kościół św. Marka''' – został wybudowany w 1885 roku na miejscu poprzedniego, drewnianego, z 1591 roku. W środku świątyni znajdował się niegdyś gotycki tryptyk, z którego zachowały się skrzydła przedstawiające Chrystusa Bolesnego, Matkę Boską oraz świętych. Obecnie skrzydła tryptyku znajdują się w Muzeum Narodowym w Krakowie. Na zewnątrz, we wnęce wieży umieszczona jest drewniana polichromowana płaskorzeźba pochodząca z początku XVII wieku, przedstawiająca św. Marka. Wokół kościoła powstał cmentarz, obecnie nieczynny. * '''Kościół Przemienienia Pańskiego''' – wzniesiony został w 1701 roku z inicjatywy wójta żywieckiego Andrzeja Komonieckiego i jego żony Zofii Kalfasowiczównej. Pierwotnie drewniany. === Muzea i galerie sztuki === * '''Muzeum Miejskie''' – siedziba muzeum znajduje się w Starym Zamku. Wśród zabytków historycznych do najcenniejszych zaliczają się dokumenty rękopiśmienne dziejów miasta i całej Żywiecczyzny – Chronografia albo Dziejopis Żywiecki autorstwa Andrzeja Komonieckiego – wójta, burmistrza oraz kronikarza miejskiego, żyjącego na przełomie XVII i XVIII wieku. Są również przywileje dla miasta i cechów rzemieślniczych żywieckich nadawane przez kolejnych dziedziców Państwa Żywieckiego oraz królów polskich od XVI do XVIII w. Znajduje się tu także bogata kolekcja pamiątek cechowych (pieczęcie, obesłania, lady oraz księgi cechowe) oraz malarstwa cechowego żywieckiego z XIX i XX wieku. W zbiorach znajdują się także bardzo cenne przykłady sztuki gotyckiej: drewniana, polichromowana rzeźba Św. Anny Samotrzeciej z ok. 1380 roku oraz obraz temperowy na desce Opłakiwanie z poł. XV wieku. Dział ponadto posiada kolekcje tradycyjnych, mieszczańskich strojów żywieckich oraz zabytkowe meble. Zbiory etnograficzne prezentują wybrane dziedziny tradycyjnej kultury materialnej Górali Żywieckich oraz tradycyjną i współczesną sztukę ludową. Zbiory działu przyrody prezentują kilkaset okazów fauny i flory beskidzkiej. Bardzo cenny jest zbiór paleontologiczny zawierający szczątki zwierząt kopalnych. Dział archeologii prezentuje materiał archeologiczny z wykopalisk prowadzonych na Żywiecczyźnie w okresie międzywojennym oraz z wykopalisk własnych prowadzonych w latach 1983-1987 na górze Grójec koło Żywca. Ponadto w zbiorach znajduje się materiał z wykopalisk w Starym Zamku. * '''Muzeum Browaru Żywiec''' – Muzeum Browaru Żywiec zostało uruchomione 9 września 2006 roku w piwnicach żywieckiego browaru z okazji 150-lecia Browaru. Muzeum zajmuje powierzchnię ok. 1600 m². Wnętrza Muzeum, zaprojektowane przez zespół architektów pracowni Modulor oraz studio graficzne Pirus MTL, odwzorowują proces powstawania piwa w browarze. Wizytę zaczynamy od sali w której możemy obejrzeć składniki z których robi się piwo, potem oglądamy szczegółową makietę browaru, przenosimy się w czasie do XIX-to wiecznego Żywca, gdzie możemy obejrzeć pracownie architekta, stolarza, wyszynk z epoki czy być postraszeni przez wirtualnego psa. Atrakcją jest również sala w stylu art-deco z kręgielnią, sale pokazujące proces tworzenia piwa od dawnych czasów po współczesne. Wszystko przeplatane jest multimedialnymi ekspozycjami (zdjęcia, film, dźwięk, projekcja) gdzie każdy eksponat może być dotykany i fotografowany przez zwiedzającego. Wizytę w muzeum kończymy w labiryncie okraszonym dziesiątkami zdjęć, z którego musimy znaleźć wyjście. Po zwiedzaniu możliwa jest degustacja piwa (bądź soku) w specjalnie do tego przeznaczonej sali. == Rozrywka == Żywiec jest jednym z głównych miast gdzie na przełomie lipca i sierpnia odbywają się największy i najstarszy polski festiwal folklorystyczny: festiwal Folkloru Ziem Górskich oraz Międzynarodowe Spotkania Folklorystyczne. W ciągu 37 lat trwania festiwal odwiedziło wiele znanych zespołów z kraju i zagranicy. Co roku w kategorii lokalnych zespołów folklorystycznych występują zespoły zarówno polskie, jak i zagraniczne. Żywiec gościł zespoły z Rapa Nui (Polinezja), Chile, Meksyku i USA, Chin, Korei, Nigerii oraz prawie każdego kraju Europy. == Zakupy == === Centra i Galerie Handlowe === * Centrum Handlowe „Lider” * Żywieckie Centrum Handlowe === Hipermarkety === * Kaufland === Supermarkety === * Lewiatan * Lidl * Biedronka * Carrefour * Jysk * Abra * Komfort * Pepco * EURO RTV AGD * Avans * Neonet * Gross – Wnętrza == Gastronomia == === Oszczędnie === * '''Zajazd Ef Ef''' – przy ul. Wodnej w Śródmieściu. Oferuje kuchnię polską. * '''Restauracja Gawra''' – znajduje się przy ul. Wesołej 124 w Zabłociu, przy drodze krajowej nr 69 prowadzącej do Bielska-Białej. Oferuje kuchnię polską. W karcie dań znajdziemy m.in. pierogi ruskie oraz golonko po beskidzku. * '''Restauracja Rybak''' – położona przy ul. Św. Wita. Specjalnością lokalu jest pstrąg. Średnia cena obiadu dla dwóch osób to 24 złote. * '''Kawiarnia Rycerska''' – znajduje się w Starym Zamku. * '''Restauracja U Meresa''' – położona jest przy ul. Kościuszki. Jej specjalność to polędwiczki w sosie borowikowym. Obiad dla dwóch osób to wydatek ok. 50 złotych. * '''Restauracja i Pizzeria Viva La Sopressa''' – przy ul. Kościuszki. Średnia cena obiadu dla dwóch osób to 20 złotych. Oferuje dania kuchni europejskich, w tym włoskiej. * '''Restauracja Jutrzenka''' – znajduje się przy ul. Krakowskiej 24. Oferuje dania polskiej kuchni, a jej specjalnością jest „Ciupaga Janosika”. * '''Restauracja Malwa''' – położona przy Rynku. Obiad dla dwóch osób to wydatek ok. 24 złotych. Specjalnością lokalu jest golonka po beskidzku. Na obiad dla dwóch osób trzeba wydać ok. 35 złotych * '''Restauracja MAXIM''' – znajduje się przy al. Piłsudskiego. Jej specjalność to kotlet „Maxim” i faszerowana golonka. Średnia cena posiłku dla dwóch osób to 47 złotych. === Umiarkowanie === * '''Kawiarnia Wiedeńska DeKAFFE''' – kawiarnia położona jest przy ul. Zamkowej w Śródmieściu. Specjalnością zakładu jest szarlotka na gorąco z lodami. * '''Karczma Żywiecka''' – znajduje się przy al. Wolności 1. Oferuje dania kuchni staropolskiej. Podawane są m.in.: polędwiczki wieprzowe pieczone w maślakach, zestawy dań głównych „Koryta”, sola w sosie cytrynowym. Obiad dla dwoch osób to koszt 62 złotych. * '''Pizzeria & Kuchnia Świata NOWY ŚWIAT''' – przy ul. Zielonej 9. Poleca kebab, zestawy obiadowe oraz pizze z pieca opalanego drzewem. Średnia cena obiadu dla dwóch osób to 40 złote. == Noclegi == * [http://meteor.turystyka.pl/noclegi,zywiec,0.html Żywiec – noclegi, hotele i apartamenty] – opisy, ceny, fotografie oraz dane teleadresowe === Oszczędnie === * '''Pokoje Gościnne Rybak''' – przy ul. Nad Jeziorem 24 w dzielnicy Oczków. Koszt noclegu w pokoju trzyosobowym to ok. 10 złotych za noc. * '''Ośrodek Wypoczynkowy U Małgosi''' – położony przy ul. Pod Łyską 38 w dzielnicy Kocurów-Koleby. Cena noclegu dla jednej osoby to 25 złotych. * '''Ośrodek Rekreacyjno-Wypoczynkowy U Rumcajsa''' – znajduje się przy ul. Królowej Jadwigi w Moszczanicy. Oferuje nocleg w domkacj za 25 złotych od osoby. * '''Kemping C’est La Vie''' – przy ul. Królowej Jadwigi 41. Oferuje domki trzy- i sześcioosobowe w cenie od 130 do 150 złotych za domek. * '''Camping Dębina''' – położony jest przy ul. Kopernika. Koszt domku jednoosobowego lub sześcioosobowego to 200 złotych. * '''Pokoje Gościnne Grota''' – znajdują się przy ul. Klinińskiego w Śródmieściu. Ceny od 20 do 40 złotych od osoby za noc. * '''Szkolne Schronisko Młodzieżowe Pod Grojcem''' – przy ul. Komisji Edukacji Narodowej 2 w Śródmieściu. Cena pokoju dziesięcioosobowego to 15-20 złotych. === Umiarkowanie === * '''Hotel Róża''' – położony w Śródmieściu, przy ul. Różanej 55, ok. 1,3 km od Rynku. Oferuje 8 pokoi dla od 1 do 4 osób. Ceny kształtują się od 35 złotych za noc w pokoju czteroosobowym do 80 złotych w pokoju jednoosobowym. * '''Hotel Evita''' – znajduje się w dzielnicy Zabłocie, Przy ul. Browarnej 26, ok. 2,8 km od Rynku i 900 m od browaru. Dysponuje 20 miejscami w czteroosobowych pokojach. Cena noclegu to 60 złotych za noc. * '''Hotel Maxim''' – leży w Śródmieściu przy al. Piłsudskiego, ok. 500 m od Rynku. Ceny w granicach 53 (w pokoju trzyosobowym) do 80 złotych (w pokoju jednoosobowym) od osoby za noc. Hotel dysponuje sześcioma apartamentami w cenie 150-250 złotych za pokój. * '''Hotel Nad Sołą''' – położony jest w Zabłociu, przy ul. Tetmajera 55, 3,3 km od Rynku. Ceny kształtują się w granicach 59 – 99 złotych od osoby. Hotel oferuje dwa apartamenty w cenie 269 złotych za pokój. * '''Hotel Roma''' – znajduje się w Śródmieściu, w samym centrum miasta. Ceny od 37 do 60 złotych za osobę. Oferuje dwa apartamenty w cenie od 200 do 250 złotych za pokój. * '''Zajazd Beskidy''' – przy ul. Kopernika w dzielnicy Sporysz. Ceny kształtują się w granicach od 100 do 45 złotych od osoby za noc. * '''Pensjonat Mega''' – położony przy ul. Św. Wita w Śródmieściu, nad Jeziorem Żywieckim. Koszt noclegu jednej osoby to ok. 45 złotych. == Gdzie dalej == W bezpośrednim sąsiedztwie, dobre na 1-dniowe wypady * [[Węgierska Górka]] * Elektrownia szczytowo-pompowa Porąbka-Żar Nieco dalej, potencjalne kolejne etapy w podróży * ... {{Atrybucja}} {{Jest w|Powiat żywiecki}} [[Kategoria:Województwo śląskie]] [[Kategoria:Powiat żywiecki]] 0llb3lsevfwg50ledo0dkqyuamre14o 0 3426 158512 120250 2026-08-31T05:59:08Z Rzuwig 144 Usunięto kategorię "Polska"; Dodano kategorię "Góry w Polsce" za pomocą [[w:pl:Narzędzia/HotCat|HotCat]] 158512 wikitext text/x-wiki [[Plik:Róg, Zawory.jpg|thumb|Róg (715 m n.p.m.) – jeden ze szczytów Zaworów]] '''Zawory''' – graniczne pasmo w [[w:Sudety Środkowe|Sudetach Środkowych]] ciągnące się wygiętym ku północy lukiem od [[w:Okrzeszyn (województwo dolnośląskie)|Okrzeszyna]] na zachodzie aż po [[w:Obniżenie Mieroszowskie|Obniżenie Mieroszowskie]] na wschodzie. Stanowią północno-zachodni kraniec [[w:Góry Stołowe|Gór Stołowych]] (oddzielone od reszty polskich Gór Stołowych terytorium Czech). Zawory dzielą się na trzy części: zachodnią, nad tzw. „Workiem Okrzeszyna” z dominującym Jańskim Wierchem (694 m), najwyższą, środkową z Rogiem (712 m) i wschodnią, trójgrzbietową z Mieroszowskimi Ścianami (655 m). Część zachodnia zbudowana jest z górnokarbońskich, czerwonych zlepieńców a części środkowa i wschodnia z kredowych piaskowców ciosowych (tak jak pozostałe Góry Stołowe). Na północy Zawory opadają w [[w:Kotlina Krzeszowska|Kotlinę Krzeszowską]]. Tam, na ich krańcu znajdują się [[w:Gorzeszowskie Skałki|Skałki Gorzeszowskie]] z pięknym, niewielkim rezerwatem „[[w:Rezerwat przyrody Głazy Krasnoludków|Głazy Krasnoludków]]”. == Turystyka == Przez Zawory prowadzą szlaki turystyczne: * {{szlak|zielony}} szlak graniczny prowadzący wzdłuż granicy z [[Tłumaczów|Tłumaczowa]] do [[Przełęcz Okraj|Przełęczy Okraj]], wytyczony w 1993 r. * {{szlak|niebieski}} szlak prowadzi północno-zachodnim zboczem poniżej linii grzbietowej, równolegle do granicy * {{szlak|czerwony}} szlak prowadzący od drogi [[Chełmsko Śląskie]]–[[Mieroszów]] na szczyt Róg (715 m n.p.m.) === Szczyty === * '''Róg''' (715 m n.p.m.) – jest jedynym szczytem pasma, na który prowadzi szlak turystyczny. Można się na niego dostać szlakiem niebieskim od Chełmska Śląskiego lub z Mieroszowa, a także krótkim szlakiem czerwonym od Strażniczego Naroża na granicy państwowej na drodze łączącej Chełmsko z Mieroszowem. Poniżej szczytu znajdują się punkty widokowe. {{Jest w|Województwo dolnośląskie}} [[Kategoria:Góry w Polsce]] gu430o9hljhz55qt6v7pqogg17duivp 0 5699 158516 129632 2026-08-31T06:00:28Z Rzuwig 144 Usunięto kategorię "Polska"; Dodano kategorię "Góry w Polsce" za pomocą [[w:pl:Narzędzia/HotCat|HotCat]] 158516 wikitext text/x-wiki {{Top-banner}} {{Mapframe|49.179444|20.088056|zoom=18|width=200}} '''Rysy''' (2499 m n.p.m) - najwyższy szczyt w [[Tatry|Tatrach]], na który prowadzi wytyczony ogólnodostępny szlak pieszy (najwyższym szczytem w Tatrach jest [[Gerlach]] (2655 m n.p.m), na który wejście jest możliwe jedynie z przewodnikiem). Szczyt znajduje się na granicy [[Polska|Polski]] i [[Słowacja|Słowacji]], wejście jest możliwe zarówno od strony polskiej, jak i słowackiej. ==Wejście na Rysy od strony polskiej== Na Rysy prowadzi czerwony szlak pieszy rozpoczynający się w Palenicy Białczańskiej. Do Palenicy dojechać można samochodem lub z Zakopanego jednym z wielu prywatnych busów. Pierwsze 9 km szlaku prowadzi po asfaltowej drodze, aż do Morskiego Oka. Ok. 1h drogi od Morskiego Oka znajduje się Czarny Staw pod Rysami. Stamtąd prowadzi ok. 4-godzinna wędrówka na szczyt, początkowo kamiennymi schodami, a wyżej bardziej stromym podejściem, zabezpieczonym łańcuchami. Szlak nie należy do najtrudniejszych w Tatrach, jednak również wymaga umiejętności poruszania się po drogach zabezpieczonych łańcuchami i dobrej kondycji. Osoby wybierające się na Rysy powinny mieć na uwadze, że niebezpieczeństwo na szlaku znacznie wzrasta podczas deszczu (a zwłaszcza burzy) oraz że śnieg na pewnych fragmentach szlaku może utrzymywać się do czerwca-lipca. Od polskiej strony najszybciej można dotrzeć na Rysy nocując w [http://www.schroniskomorskieoko.pl/ schronisku nad Morskim Okiem]. W sezonie letnim schronisko to jest jednak bardzo oblegane, w związku z czym konieczne jest zarezerwowanie miejsca z dużym wyprzedzeniem. Znacznie mniej oblegane schronisko znajduje się w [http://www.schroniskoroztoka.com.pl/ Dolinie Roztoki], ok. 45 min z Palenicy Białczańskiej. Noclegi oferuje również [http://www.lysa.nszzfsg.org/ Ośrodek Wczasowo Szkoleniowy Niezależnego Samorządnego Związku Funkcjonariuszy Straży Granicznej] w Łysej Polanie przy Palenicy Białczańskiej. ==Wejście na Rysy od strony słowackiej== Szlak na Rysy od strony słowackiej jest łatwiejszy technicznie od szlaku od strony polskiej. Najszybciej można dotrzeć nocując w schronisku [http://www.chatapodrysmi.com/?lang=pl Chata pod Rysami] znajdującym się ok. 1h drogi od szczytu. {{użyteczny}} {{Jest w|Tatry}} {{Geo|49.179444|20.088056}} [[Kategoria:Góry w Polsce]] [[Kategoria:Słowacja]] kls1b4sl8d0x2quoqb9xjf0sxs4ql1m 0 6176 158501 131197 2026-08-30T18:14:08Z ~2026-47264-77 17667 Linki 158501 wikitext text/x-wiki {{Top-banner}} {{Miejscowość infobox |nazwa = Bath |widok = Bath.jpg |herb = Lincoln.svg |mapa = Location of Bath in England.png |państwo = [[Wielka Brytania]] |region = [[Anglia]] |powierzchnia = 29 |lud = 95 000 |prefiks = 01225 |www = http://www.bath.co.uk/ }} '''Bath''' – miasto w [[Anglia|Anglii]], w hrabstwie [[Somerset]], położone 159 km na zachód od [[Londyn]]u i 21 km od [[Bristol]]u. Miasto posiada status city, nadany przez królową Elżbietę w roku 1590. W roku 1889 uzyskało status gminy miejskiej, od roku 1996 jest centrum administracyjnym jednostki autonomicznej Bath and North East Somerset. == Charakterystyka == Miasto położone jest w dolinie rzeki Avon, w miejscu, gdzie występowały naturalne wody geotermalne. Kolonizatorzy rzymscy wybudowali tu łaźnie i świątynię i nazwali to miejsce Aqua Sulis. W roku 973 w Bath koronowano na króla Anglii [[w:Edgar_Spokojny|Edgara]]. Za czasów georgiańskich miasto stało się popularnym ośrodkiem wypoczynkowym. Z tego okresu pochodzi wiele budowli w stylu epoki. Bath uzyskało status miejsca dziedzictwa światowego w roku 1987. Obecnie jest centrum kulturalnym, uniwersyteckim i turystycznym - rocznie odwiedza je 3 800 000 osób. == Dojazd == === Samolotem === Najbliższym międzynarodowym lotniskiem jest '''Port lotniczy Brisol''', położony zachód od miasta. === Koleją === W centrum miasta znajduje się stacja kolejowa na linii Londyn-Bristol-[[Walia]]. === Samochodem === Bath jest ważnym węzłem drogowym hrabstwa Somerset. === Autobusem === == Komunikacja == == Warto zobaczyć == Największe atrakcje turystyczne Bath to rzymskie łaźnie, opactwo, Most Pulteney oraz ogród angielski Prior Park Landscape Garden zaprojektowany przez poetę Alexandra Pope'a. == Najbliższe okolice == == Praca == == Nauka == == Zakupy == == Gastronomia == == Festiwale, imprezy == == Noclegi == * Bailbrook House Hotel - a Hand Picked Hotel hotel 4-gwiazdkowy * Hilton Bath City hotel 4-gwiazdkowy * Francis Hotel Bath - MGallery by Sofitel == Kontakt == == Bezpieczeństwo == == Informacje turystyczne == == Wyjazd == {{Zarys}} {{Jest w|Somerset}} [[Kategoria:South West England]] lnmqo9r9hdywda5sbnlpda66nr2zhl4 0 12013 158515 132168 2026-08-31T05:59:54Z Rzuwig 144 Usunięto kategorię "Polska" za pomocą [[w:pl:Narzędzia/HotCat|HotCat]] 158515 wikitext text/x-wiki {{Top-banner|WV banner Sudetes Karkonosze in winter.jpg|caption=Karkonosze zimą}} '''Sudety''' - łańcuch górski na obszarze południowo-zachodniej [[Polska|Polski]] i północnych [[Czechy|Czech]], stosunkowo niewielki skrawek znajduje się w Niemczech; najwyższy szczyt [[Śnieżka]] – 1603 m n.p.m.. Znajdują się w [[Pozaalpejska Europa Środkowa|Pozaalpejskiej Europie Środkowej]], są najwyższą częścią [[Masyw Czeski|Masywu Czeskiego]] oraz najwyższymi górami [[Czechy|Czech]]. Na południowym zachodzie graniczą z [[Płyta Północnoczeska|Płytą Północnoczeską]], [[Podgórze Rudawskie|Podgórzem Rudawskim]] i [[Góry Połabskie|Górami Połabskimi]], na północnym zachodzie z [[Przedgórze Północnozachodniołużyckie|Przedgórzem Północnozachodniołużyckim]], a na wschodzie Sudety od [[Karpaty|Karpat]] oddziela [[Brama Morawska]], [[Kotlina Ostrawska]] i [[Płaskowyż Głubczycki]]. Od północnego wschodu obcięte są wyraźnym uskokiem – uskokiem sudeckim brzeżnym od [[Przedgórze Sudeckie|Przedgórza Sudeckiego]]. Północna granica z [[Nizina Śląsko-Łużycka|Niziną Śląsko-Łużycką]] na linii [[Zgorzelec]] – [[Bolesławiec]] – [[Złotoryja]] jest umowna. Również południowa granica na obszarze [[Czechy|Czech]] i [[Morawy|Moraw]] jest dość zawikłana. == Podział == === Ogólnie === Sudety w podziale fizjograficznym: * Prowincja: [[Masyw Czeski]] (fragment [[Średniogórze Europejskie|Średniogórza Europejskiego]]) * Podprowincja: [[Sudety]] * Makroregiony: [[Przedgórze Sudeckie]], [[Sudety Zachodnie]], [[Sudety Środkowe|Środkowe]], [[Sudety Wschodnie|Wschodnie]] * Mezoregiony: np. [[Karkonosze]], [[Góry Izerskie]], [[Kotlina Jeleniogórska]] * Mikroregiony: np. [[Pogórze Karkonoszy]], [[Wzgórza Łomnickie]], [[Góry Sokole]], [[Wzgórza Bielawskie]] === Podział Przedgórza Sudeckiego === * [[Wzgórza Strzegomskie]] * [[Równina Świdnicka]] * [[Masyw Ślęży]] * [[Obniżenie Podsudeckie]] * [[Kotlina Dzierżoniowska]] *[[Wzgórza Niemczańsko-Strzelińskie]] **[[Wzgórza Gilowskie]] **[[Wzgórza Krzyżowe]] **[[Wzgórza Łagiewnickie]] **[[Wzgórza Gumińskie]] **[[Wzgórza Dębowe]] **[[Wzgórza Szklarskie]] **[[Wzgórza Dobrzenieckie]] **[[Wzgórza Lipowe]] **[[Kotlina Henrykowska]] **[[Wysoczyzna Ziębicka]] **[[Dolina Oławy]] **[[Wzgórza Strzelińskie]] **[[Wysoczyzna Nyska]] **[[Wzgórza Bielawskie]] * [[Obniżenie Otmuchowskie]] * [[Przedgórze Žulovskie]] ([[Przedgórze Paczkowskie]]) === Podział Sudetów Zachodnich === * [[Pogórze Łużyckie]] * [[Góry Łużyckie]] * [[Ještědsko-kozákovský hřbet]] * [[Kotlina Żytawska]] * [[Góry Izerskie]] * [[Pogórze Izerskie]] * [[Karkonosze]] * [[Podgórze Karkonoskie]] * [[Rudawy Janowickie]] * [[Kotlina Jeleniogórska]] * [[Góry Kaczawskie]] * [[Pogórze Kaczawskie]] === Podział Sudetów Środkowych === * [[Kotlina Kamiennogórska]] * [[Žacléřská vrchovina]] * [[Góry Kamienne]] * [[Góry Wałbrzyskie]] * [[Pogórze Wałbrzyskie]] lub [[Pogórze Bolkowsko-Wałbrzyskie|Bolkowsko-Wałbrzyskie]] * [[Góry Stołowe]] * [[Góry Sowie]] * [[Góry Bardzkie]] * [[Kotlina Kłodzka]] * [[Góry Orlickie]] * [[Góry Bystrzyckie]] * [[Pogórze Orlickie]] * [[Rów Górnej Nysy]] === Podział Sudetów Wschodnich === * [[Góry Złote]] * [[Masyw Śnieżnika]] * [[Mochelnická brázda]] * [[Zábřežská vrchovina]] * [[Hanušovická vrchovina]] * [[Wysoki Jesionik]] * [[Góry Opawskie]] * [[Niski Jesionik]]<!-- niemiecki termin „Waldenburger Bergland” odnosi się do Gór i Pogórza Wałbrzyskiego, oraz Gór Kamiennych bez Kruczych (traktowanych przed II wojną światową jako odrębne pasmo). --> == Najwyższe szczyty == * [[Śnieżka]] – 1603 m * [[Łączna Góra]] – 1555 m * [[Studzienna Góra]] – 1554 m * [[Wielki Szyszak]] – 1509 m * [[Pradziad]] – 1491 m * [[Smogornia]] – 1489 m * [[Łabski Szczyt]] – 1471 m * [[Vysoká hole]] – 1465 m * [[Petrovy kameny]] – 1446 m * [[Mały Szyszak]] – 1439 m * [[Kocioł]] – 1435 m * [[Śnieżnik]] – 1425 m == Wody == === Zlewiska === Rzeki Sudetów należą do zlewisk trzech mórz: * [[Morze Bałtyckie|Morza Bałtyckiego]] – dorzecze [[Odra|Odry]], * [[Morze Północne|Morza Północnego]] – dorzecze [[Łaba|Łaby]], * [[Morze Czarne|Morza Czarnego]] – dorzecze [[Dunaj|Dunaju]]. === Główne rzeki === Najważniejsze rzeki wypływające z Sudetów: [[Łaba]], [[Odra]] i [[Morawa]]. == Zobacz też == * [[Tatry]] == Linki zewnętrzne == * STRONA INTERNETOWA http://naszesudety.pl/pasma-gorskie.html * FILM https://www.youtube.com/watch?v=es3Vv7vhfrc {{Jest w|Polska}} [[Kategoria:Sudety| ]] [[Kategoria:Czechy]] edet1f4yho99edwpktgytuu33u7ouut 14 12502 158514 104029 2026-08-31T05:59:39Z Rzuwig 144 Dodano kategorię "Góry w Polsce" za pomocą [[w:pl:Narzędzia/HotCat|HotCat]] 158514 wikitext text/x-wiki [[Kategoria:Europa Środkowa]] [[Kategoria:Góry w Polsce]] 4hrhes90xzxnuft3y7tcnsdtlwfm9pj 0 12952 158511 102117 2026-08-31T05:59:00Z Rzuwig 144 Usunięto kategorię "Polska"; Dodano kategorię "Góry w Polsce" za pomocą [[w:pl:Narzędzia/HotCat|HotCat]] 158511 wikitext text/x-wiki {{Top-banner|Beskid Andrychowski panorama BŻ7.jpg}} [[Plik:Beskid Mały bez podkładu Wiki 2006.png|mały|275x275px|Mapa]] '''Beskid Mały''' - pasmo górskie w Beskidach Zachodnich, położone na pograniczu [[Województwo śląskie|województwa śląskiego]] i [[Województwo małopolskie|województwa małopolskiego]]. Rozciąga się na ok. 35 km, a jego szerokość wynosi od 10 do 15 km. Najwyższym szczytem jest Czupel (930 m n.p.m.). == Charakterystyka == [[Plik:Jezioro Żywieckie, widok na Beskid Mały.jpg|mały|275x275px|Jezioro Żywieckie]] Pasmo rozciąga się od Kotliny Żywieckiej i Bramy Wilkowickiej na zachodzie po rzekę Skawę na wschodzie. Ze względu na wygląd Beskidu Małego można go podzielić na 2 części: wschodnią (wyższą i mniejszą powierzchniowo) i zachodnią (niższą i większą). Obie oddziela od siebie rzeka Soła, Jezioro Żywieckie i Jezioro Międzybrodzkie. Najwyższymi szczytami pasma są Czupel, Łamana Skała, Leskowiec i Magurka Wilkowicka. Najmniejsze szczyty leżą w Beskidzie Andrychowskim (północno-wschodniej części Beskidu Małego). == Warto zobaczyć == [[Plik:Beskid Mały, Kozy Kamieniołom.jpg|mały|275x275px|Kamieniołom w Kozach]] W rejonie Beskidu Małego jest wiele zabytków sztuki, architektury i kultury materialnej. Są to dzwonnice loretańskie, stare chałupy, zabytkowe figurki, kapliczki, krzyże i niespotykane gdzie indziej kamienne szałasy. W górach zabytków tych jest niewiele, większość znajduje się w dolinach. Z kościołów najstarszy jest pochodzący z XII wieku kościół św. Stanisława w Starym Bielsku. Zabytkowe drewniane kościoły znajdują się w Mikluszowicach, Łodygowicach. W Suchej Beskidzkiej znajduje się renesansowy Zamek Komorowskich i drewniana, pochodząca z XVIII wieku karczma „Rzym”. W okolicy nie brakuje też ciekawych dworów. Najciekawsze znajdują się w Stryszawie, Zembrzycach, Łodygowicach i Andrychowie. W Beskidzie Małym można uprawiać również sporty zimowe, choć stoków jest stosunkowo mało, w porównaniu z [[Beskid Śląski|Beskidem Śląskim]] czy [[Żywiecczyzna|Żywiecczyzną]]. == Miejscowości == * [[Bielsko-Biała]] * [[Wilkowice (powiat bielski)|Wilkowice]] * [[Łodygowice]] * [[Tresna]] *[[Plik:Kamienny szalas A 421.jpg|mały|273x273px|Ruiny kamiennego szałasu na Cisowej Grapie]][[Porąbka]] * [[Kęty]] * [[Andrychów]] * [[Sucha Beskidzka]] == Schroniska górskie == * Schronisko PTTK na Magurce Wilkowickiej (909 m n.p.m.) * Schronisko PTTK Leskowiec (890 m n.p.m.) *[[Plik:Góra Żar jesienią.jpg|mały|275x275px|Widok spod Góry Żar]]Chata Pod Potrójną (883 m n.p.m.) * Chatka Studencka "Rogacz" (828 m n.p.m.) * Chata Gibasówka (810 m n.p.m.) * Schronisko na Chrobaczej Łące (800 m n.p.m.) * Schronisko na Trzonce (ok. 680 m n.p.m.) === Nieistniejące schroniska === * Schron turystyczny na Jawornicy * Schronisko na Przełęczy Kocierskiej * Schronisko "Widok na Tatry" * Stacja turystyczna PTTK na Żarze == Ochrona przyrody == [[Plik:Jaskinia Komonieckiego-wejscie.jpg|mały|275x275px|Jaskinia Komonieckiego]] Na terenie Beskidu Małego znajduje się Park Krajobrazowy Beskidu Małego, obszar Natura 2000 oraz cztery rezerwaty przyrody: Madohora, Szeroka, Zasolnica i Grapa. Projektowane są także następne rezerwaty: na Żurawnicy, Łysinie, Leskowcu i w dolinie potoku Dusica. Istnieje kilka stanowisk dokumentacyjnych: odcinek potoku Rzyczanka, wychodnie czarnych łupków w korycie Wieprzówki i Zamczysko na Łysinie. Jako pomniki przyrody chronione są liczne drzewa i parki. Zagrożeniem dla regionu są zanieczyszczone masy powietrza przynoszone przez zachodnie wiatry z uprzemysłowionego Górnego Śląska. == Klimat == Klimat właściwy strefie górskiej, w dużej mierze zależący od wysokości danego miejsca n.p.m. Tereny położone na wysokości do 700 m n.p.m. mają klimat umiarkowany ciepły o średniej rocznej temperaturze od +4 °C do +6 °C, te położone wyżej – klimat umiarkowany zimny o średniej rocznej temperaturze od +6 °C do +8 °C. Najwyższą (do 2014 r.) temperaturę zanotowano we wrześniu 1965 r. w Porąbce – 37,9 °C. Długość okresu wegetacyjnego waha się od 170 do 220 dni w roku i w dużym stopniu zależy od wysokości: czym wyżej tym krótszy okres wegetacyjny. Zależy także od położenia: na stokach północnych jest krótszy, niż na południowych. [[Plik:Zapora Porąbka 001.JPG|mały|275x275px|Zapora Porąbka - najstarsza zapora wodna w Polsce]] Średnia roczna ilość opadów wynosi 800-1400 mm i jest dużo niższa, niż w sąsiednim Beskidzie Sląskim – wynika to z faktu, że szczyty Beskidu Małego są dużo niższe. Częste jest zjawisko inwersji temperatur (wzrost temperatury powietrza wraz z wysokością). Mgła występuje przez 50-100 dni w roku i częściej nad zbiornikami wodnymi i po północnej stronie pasma. Przewaga wiatrów zachodnich i północno-zachodnich. Od południa dociera czasami ciepły wiatr halny, podczas którego przejrzystość powietrza jest bardzo dobra. Wieje zazwyczaj trzy dni, po czym następuje załamanie pogody i następują opady deszczu. Zimy w górach są nieco łagodniejsze niż na nizinach, ale pokrywa śnieżna zalega dłużej – od 65 do 140 dni. W wyższych partiach śnieg pojawia się już pod koniec listopada, a topnieje zazwyczaj z początkiem kwietnia. Najbardziej obfite opady śniegu mają miejsce na przełomie lutego i marca. Grubość śniegu rzadko przekracza 50 cm.{{Jest w|Beskidy}} [[Kategoria:Góry w Polsce]] jheo88ife9ghgljmo3fyl7uiaoq6fba 0 12965 158510 148271 2026-08-31T05:58:51Z Rzuwig 144 Usunięto kategorię "Polska"; Dodano kategorię "Góry w Polsce" za pomocą [[w:pl:Narzędzia/HotCat|HotCat]] 158510 wikitext text/x-wiki {{Top-banner|Beskid Niski panorama B1.JPG}} [[Plik:Beskid Niski.png|mały|240x240px|Położenie na mapie fizycznogeograficznej Polski]] '''Beskid Niski''' - pasmo górskie położone w Karpatach, pomiędzy [[Bieszczady|Bieszczadami]] i Beskidem Sądeckim. Pasmo leży na pograniczu [[Polska|Polski]] i [[Słowacja|Słowacji]]. Najwyższym szczytem Beskidu Niskiego po polskiej stronie jest Lackowa (997 m n.p.m.), zaś najwyższym punktem całych gór jest Busov (1002 m n.p.m.). == Charakterystyka == Beskid Niski jest najniższą i najbardziej rozległą częścią Karpat Zachodnich. Rozciąga się on od rzeki Muszynki do Osławy (łącznie ok. 100 km), zaś na południe sięga słowackiego miasta [[Bardejów]]. W centralnej części Beskidu znajduje się Przełęcz Dukielska, będąca największym obniżeniem terenu w łuku Karpat (przełęcz leży na wysokości 500 m n.p.m.). [[Plik:Beskid Niski-Czeremcha (2).jpg|mały|240x240px|Szczyt Czeremcha]] Ważniejsze rzeki regionu to Osławica, Wisłok, Jasiołka, Wisłoka, Ropa i Biała Dunajcowa, należące do zlewni [[Morze Bałtyckie|Morza Bałtyckiego]]. Na rzece Ropie w 1994 roku został założony zbiornik wodny [[Jezioro Klimkowskie]], powstały poprzez budowę tamy w Klimkówce. Jest to obecnie największy zbiornik wodny w polskiej części Beskidu Niskiego. == Warto zobaczyć == [[Plik:Zamek w Muszynie.jpg|mały|240x240px|Zamek w Muszynie]] Najważniejszymi atrakcjami regionu są liczne szlaki turystyczne, cmentarze wojenne, drewniane cerkwie, Bieszczadzka Kolej Leśna i [[Magurski Park Narodowy]]. Dawniej w Beskidzie Niskim, a także na przygranicznym Pogórzu Jasielskim rozwijał się przemysł naftowy (to właśnie tu powstała pierwsza kopania ropy na świecie). Ślady tego widoczne są m.in. w okolicach Bóbrki i Ropianki. Innymi ważnymi dla tutejszych ziem elementami kultury są rusińskie osady i łemkowski folklor. Najciekawszymi z takich miejscowości są Nowica, Bielanka, Bartne i Pielgrzymka. Niestety nie wszystkie z dawnych osad przetrwały m.in. w wyniku pacyfikacji i przesiedleń Łemków. Wartymi odwiedzenia są także lokalne miasta, które zatraciły dawny charakter. Spośród najciekawszych należy wymienić kilka uzdrowisk (np. Krynica-Zdrój, [[Rymanów-Zdrój]]) i kilka małych kresowych miasteczek (np. Nowy Żmigród, Jaśliska). == Miejscowości == * [[Muszyna]] * [[Uście Gorlickie]] * [[Sękowa]] * [[Iwonicz-Zdrój]] *[[Kwiatoń]] * [[Krempna]] * [[Dukla]] * [[Nowy Żmigród]] * [[Komańcza]] == Schroniska górskie == [[Plik:POL Jaśliska houses.jpg|mały|240x240px|Stare chałupy na rynku w Jaśliskach]] === Schroniska całoroczne === * Bacówka w Bartnem * Schronisko PTSM w Desznicy * Schronisko PTSM w Dukli * Schronisko PTSM w [[Gorlice|Gorlicach]] * Schronisko "Zaścianek" w Jaśliskach * Schronisko PTTK w Komańczy * Schronisko w Łupkowie * Schronisko PTTK Magura Małastowska * [[Plik:Uzdrowisko krynica front.jpg|mały|240x240px|Tężnia solankowa w Krynicy-Zdroju]]Schronisko Pod Chyrową === Schroniska sezonowe === * Schronisko PTSM w Banicy * Schronisko PTSM w Bodakach * Schronisko PTSM w Foluszu * Schronisko PTSM w Gładyszowie * Schronisko PTSM w Grabie * [[Plik:Rezerwat Kornuty.jpg|mały|240x240px|Skały w Rezerwacie "Kornuty"]]Schronisko PTSM w Krempnej * Schronisko PTSM w Nowym Żmigrodzie * Schronisko PTSM w Owczarach * Schronisko PTSM w Uściu Gorlickim == Ochrona przyrody == W Beskidzkie Niskim utworzono kilka obszarów ochrony przyrody. Należą do nich * Magurski Park Narodowy (19 439 ha) – powstał w 1995 roku wraz z otuliną o pow. 22 697 ha. Ponad 90% jego powierzchni zajmują lasy, głównie zbiorowiska buczyny karpackiej i rzadkie w polskich Karpatach lasy jaworowe. Istnieją tu trzy obszary ochrony ścisłej: „Magura Wątkowska” (1189 ha), „Kamień” (378 ha) i „Zimna Woda” (841 ha), rezerwat skalny „Kornuty” i pomnik przyrody „Diabli Kamień”. * Jaśliski Park Krajobrazowy (29 911 ha) – powstał w 1992 roku i stanowi wschodnią otulinę MPN. 65% powierzchni zajmują lasy głównie buczyna karpacka. Osobliwością jest unikatowe w skali Karpat zbiorowisko jaworzyny górskiej – lasu, w którym dominują jawory i wiązy, a w runie występuje bardzo rzadka paproć – języcznik zwyczajny. Charakterystycznym elementem są zespoły łąkowo-pastwiskowe nieistniejących wsi. * Rezerwaty Beskidu Niskiego to: „Cisy w Mogilnie”, „Jelenia Góra”, „Kornuty”, „Łysa Góra”, „Wadernik”, „Igiełki”, „Modrzyna”, „Cisy w Nowej Wsi”, „Rezerwat Tysiąclecia na Cergowej Górze”, „Przełom Jasiołki”, „Kamień nad Jaśliskami”, „Źródliska Jasiołki”, „Bukowica” i „Kamień nad Rzepedzią”. * Obszary Natura 2000 Beskidu Niskiego to: „Ostoja Magurska”, „Ostoja Jaśliska”, „Ostoje Nietoperzy Powiatu Gorlickiego”, „Łysa Góra”, „Źródliska Wisłoki”, „Biała Tarnawska” (niewielki fragment), „Ostoja Popradzka” (niewielki fragment), „Rymanów”, „Trzciana”, „Osuwiska w Lipowicy”, „Jasiołka” oraz ostoja ptasia „Beskid Niski”. == Klimat == Klimat w Beskidzie Niskim ma charakter przejściowy między klimatem atlantyckim i kontynentalnym. Wiosną, zimą i jesienią wieją tu ciepłe i suche wiatry południowe, tzw. dukielskie lub rymanowskie, które powodują częste zmiany pogody. Średnia temperatura roczna wynosi 4-8 °C. Największe opady deszczu występują w czerwcu i lipcu. {{Jest w|Beskidy}} [[Kategoria:Góry w Polsce]] ph3pqq5kxn8vuabpdfzucyk75h5htbi 0 18263 158508 142313 2026-08-31T05:58:32Z Rzuwig 144 Usunięto kategorię "Polska"; Dodano kategorię "Góry w Polsce" za pomocą [[w:pl:Narzędzia/HotCat|HotCat]] 158508 wikitext text/x-wiki {{Top-banner|Beskid Żywiecki panorama z Baraniej Góry 30.04.2012 p.jpg}} [[Plik:Beskid Żywiecki - Czerniawa Sucha.jpg|mały|330x330px|Czerniawa Sucha widziana z Przełęczy Klekociny]] [[Plik:Prusów.jpg|mały|330x330px|Widok z Hali Boraczej na zbocza szczytu Prusów]] [[Plik:Milówka panorama z Baraniej Góry 30.04.2012 p2.jpg|mały|330x330px|Panorama Milówki z Baraniej Góry]] [[Plik:ParkZywiec-DomekChinski-pano01.jpg|mały|330x330px|Domek Chiński w Parku Zamkowym]] [[Plik:Wodospad w Sopotni Wielkiej.jpg|mały|234x234px|Wodospad w Sopotni Wielkiej]] [[Plik:Redyk Korbielow.jpg|mały|230x230px|Wiosenny redyk]] [[Plik:Rabca full.jpg|mały|230x230px|Kościół w Rabczy nocą]] [[Plik:Lipnica Mała-kosc sw Stefana zima.jpg|mały|230x230px|Kościół św. Stefana w Lipnicy Małej]] '''Beskid Żywiecki''' - pasmo górskie na pograniczu [[Polska|Polski]] i [[Słowacja|Słowacji]]. Znajduje się na styku trzech krain etnograficznych: [[Żywiecczyzna|Żywiecczyzny]], [[Kysuce|Kysuc]] i [[Orawa|Orawy]]. Jego najwyższym szczytem jest Babia Góra (1725 m n.p.m.) zaliczana do Korony Gór Polskich.<mapframe latitude="49.551053" longitude="19.309845" zoom="10" width="575" height="385">{ "type": "FeatureCollection", "features": [ { "type": "Feature", "properties": { "marker-symbol": "1", "marker-size": "medium", "marker-color": "E52B50" }, "geometry": { "type": "Point", "coordinates": [ 18.946124, 49.55165 ] } }, { "type": "Feature", "properties": { "marker-symbol": "3", "marker-size": "medium", "marker-color": "E52B50" }, "geometry": { "type": "Point", "coordinates": [ 19.114172, 49.603101 ] } }, { "type": "Feature", "properties": { "marker-symbol": "2", "marker-size": "medium", "marker-color": "E52B50" }, "geometry": { "type": "Point", "coordinates": [ 19.086943, 49.559278 ] } }, { "type": "Feature", "properties": { "marker-symbol": "4", "marker-size": "medium", "marker-color": "E52B50" }, "geometry": { "type": "Point", "coordinates": [ 19.201999, 49.682471 ] } }, { "type": "Feature", "properties": { "marker-symbol": "5", "marker-size": "medium", "marker-color": "E52B50" }, "geometry": { "type": "Point", "coordinates": [ 19.331131, 49.628937 ] } }, { "type": "Feature", "properties": { "marker-symbol": "6", "marker-size": "medium", "marker-color": "E52B50" }, "geometry": { "type": "Point", "coordinates": [ 19.350872, 49.566732 ] } }, { "type": "Feature", "properties": { "marker-symbol": "7", "marker-size": "medium", "marker-color": "E52B50" }, "geometry": { "type": "Point", "coordinates": [ 19.541931, 49.643756 ] } }, { "type": "Feature", "properties": { "marker-symbol": "8", "marker-size": "medium", "marker-color": "E52B50" }, "geometry": { "type": "Point", "coordinates": [ 19.675741, 49.474845 ] } }, { "type": "Feature", "properties": { "marker-symbol": "9", "marker-size": "medium", "marker-color": "E52B50" }, "geometry": { "type": "Point", "coordinates": [ 19.500904, 49.43428 ] } } ] }</mapframe> [[Plik:Sedlo Hliny, Oravská Polhora, Oravské Beskydy 04.jpg|mały|230x230px|Przejście graniczne Orawska Półgóra - Korbielów]] == Granice == W literaturze turystyczno-krajoznawczej obszar Beskidu Żywieckiego jest pojmowany jako teren rozciągający się od doliny górnej Soły i fragmentu doliny Kisucy na zachodzie, po doliny górnej Skawy i górnej Raby na wschodzie. Północną granicę stanowi linia kolejowa [[Żywiec]] – [[Jeleśnia]] – [[Sucha Beskidzka]], a południową wyznaczają doliny Bystrzycy oraz Białej i Czarnej Orawy. Ze względu na opadający po słowackiej stronie teren Orawy podobny rzeźbą do kotliny niektórzy rozdzielają to pasmo na dwie części: Beskid Żywiecko-Kisucki (partia zachodnia) oraz Beskid Żywiecko-Orawski (partia wschodnia). == Dojazd == Jadąc z północnej Polski w okolice Węgierskiej Górki, do granicy i przejścia w Zwardoniu prowadzi S1. Łączy się ona na wysokości Żywca z drogą wojewódzką 945 odchodzącą na wschód do Jeleśni i Korbielowa. Na Przełęczy Glinne działało niegdyś przejście graniczne do Orawskiej Półgóry skąd szlak ten zmienia nazwę na droga krajowa 78 (słow. Cesta I/78). Dla osób z wschodniej części kraju najlepiej kierować się na Kraków, potem na przejście w Chyżnem (DK7) kawałek przed którym znajduje się [[Jabłonka (województwo małopolskie)|Jabłonka]].[[Plik:Karczma -Rzym- w Suchej Beskidzkiej2 B.jpg|mały|230x230px|XVIII-wieczna Karczma "Rzym"]] [[Plik:Schronisko Rysianka.JPG|mały|230x230px|Schronisko PTTK na Rysiance]] [[Plik:CHATA SLANÁ VODA - panoramio.jpg|mały|230x230px|Chata Slaná Voda w Orawskiej Półgórze]] == Warto zobaczyć == W związku z migracją na te tereny wołoskich pasterzy ze wschodu, izolacją społeczności góralskiej żyjącej wśród gęstych lasów i na skrzyżowaniu szlaków z [[Kraków|Krakowa]], [[Górny Śląsk|Górnego Śląska]] oraz Wiednia wytworzyła się tutaj niesamowita kultura. Jej pozostałościami są zabytkowe drewniane domostwa obecne jeszcze w każdej wsi, obiekty sakralne, bacówki, karczmy (w Jeleśni i Suchej) czy kapliczki. Wyjątkową częścią tej leżącej głównie w Małopolsce krainy jest tzw. '''Trójwieś Beskidzka''', licznie zamieszkana przez ewangelików i rozlokowana na południu [[Śląsk Cieszyński|Śląska Cieszyńskiego]]. Zbliżona bardziej do kręgu etnograficznego zachodniego rozwijała się zachowując gwarę cieszyńską, stroje i tradycje w sąsiedztwie wsi zamieszkiwanych przez górali żywieckich. Dlatego naprawdę interesująca będzie wizyta w '''Muzeum Koronki w Koniakowie''' prezentująca wielowiekowe tradycje rękodzielnicze jakie zanikły w polskich [[Karpaty|Karpatach]], a tutaj dalej są pielęgnowane i wciąż zachwycają. Będąc w okolicy nie sposób ominąć '''Izbę Pamięci Jerzego Kukuczki w Istebnej''' opowiadającej o miłości syna czarnej ziemi (pochodził z Katowic) do gór, która zaowocowała wieloma trudnymi wyprawami, a zakończonymi tyloma sukcesami od Alaski, aż po [[Himalaje]]. Cała pasja dawała nadzieję wielu Polakom w trudnym czasie przemian ustrojowych, a także otworzyła kraj na eksplorowanie wysokich gór innych kontynentów. Pozostając w tej samej miejscowości warto zajrzeć do ludowych muzeów - '''Chata Kawuloka''' czy związanego z okolicą drzeworytnika i malarza '''Jana Wałacha'''. Choć Istebna to część [[Beskid Śląski|Beskidu Śląskiego]], wizyta tam na pewno odda wspólny charakter obu pasm i odkryje przed przyjezdnymi wiele ciekawych historii. Przechodząc bardziej na południowy wschód dociera się do '''Rajczy''', gdzie natrafić można na piękny zespół pałacowy. Obiekt przekształcony w szpital, choć zmienił przeznaczenie dalej ma zachowane cechy zabytkowej rezydencji. Nieopodal niego znajduje się '''Kościół św. Wawrzyńca''' i cmentarz legionistów–uczestników I wojny światowej. Wykonany w bardzo oryginalnym stylu z pewnością zaciekawi fanów historii. Kolejnym świetnym miejscem dla pasjonatów wydarzeń minionego stulecia jest Węgierska Górka. W pierwszych dniach kampanii wrześniowej stoczono tu potyczkę z Niemcami i Słowakami, która przybrała charakter równie dramatycznej walki jak nad polskim morzem. Stąd miejscowość określa się ''Westerplatte południa''. Pozostałością po tych trudnych bojach są liczne bunkry. Spośród nich na największą uwagę zasługuje '''schron „Wędrowiec”''' pełniący funkcję małego muzeum. Prócz niego niewiele ma do zaoferowania wieś, warto jednak przespacerować się Aleją Zbójników, bulwarami nad Sołą, zobaczyć amfiteatr czy dawną łaźnię Odlewni Żelaza. Wchodząc w górskie doliny, do odległych od zgiełku wsi ciekawą może się okazać wizyta w Żabnicy. Liczne są tam jeszcze drewniane domy, a wiekowa jest też kaplica z dzwonnicą czy '''Kościół MB Częstochowskiej'''. Ostał się tu też '''fort "Wąwóz"''' związany z obronnym kompleksem Węgierskiej Górki. Podobny charakter do Żabnicy ma Sopotnia Wielka, która leży na uboczu wśród gęstych lasów. Na płynącej tam rzece Sopotnia natrafić można na najwyższy w Beskidach, a tym samym [[Województwo śląskie|województwie śląskim]] '''wodospad'''. Jest on pomnikiem przyrody i ma 12 metrów. Innym walorem przyrodniczym, docenionym nawet przez NASA jest przestrzeń nieba nad miejscowością, którą objęto zakazem naruszania ledowymi lampami ulicznymi i wysokimi konstrukcjami. Daje to możliwość cieszenia oka świetnymi widokami gwieździstego nieba, jakie można podziwiać w tutejszym '''obserwatorium astronomicznym'''. Dla fanów kosmosu organizuje się też corocznie Festiwale Ciemnego Nieba. W Milówce szeroko znanej w Polsce za sprawą braci Golec na zainteresowanych małomiasteczkową architekturą czeka skromny '''rynek''', kościół parafialny, posiadające charakter skansenu '''Muzeum "Stara Chałupa"''' oraz jeden z dwóch w powiecie cmentarz żydowski. Niedawno zrewitalizowany został '''Park Gminny''' ciągnący się wzdłuż Soły, w którym działa park linowy. W charakterze ogrodu botanicznego, na ustroniu Milówki działa '''Leśny Gród'''. Należący do bardzo otwartych i ciekawie odkrywających świat roślin ludzi, posiadający oprawę bajkowej krainy z pewnością zainteresuje najmłodszych. Najwięcej do zaoferowania ma w regionie Żywiec. Z pewnością każdy słyszał o wodzie z tutejszych górskich potoków, festiwalu "Męskie Granie" czy piwie. Co do tego ostatniego choć dziś produkcja złotego trunku zdążyła ulec większej mechanizacji i wielu reformom od XIX wieku, dalej dla przybyłych wizyta w '''Muzeum Browaru''' pozostanie zaskakującą wycieczką. Założona w 2006 roku placówka zdążyła gościć już milion osób, a oprócz degustacji czy widoku kadzi na turystów czekają pokazy filmów, makieta browaru, dawne butelki i ich szatę graficzną, markowe akcesoria, plakaty, drukarnia, kręgielnia, a nawet wagonik na surowiec do warzenia piwa. Poza samym piwowarstwem Żywiec silnie związany jest z Habsburgami. Ród ten pozostawił po sobie pamiątkę w postaci '''Starego''' i '''Nowego Zamku''', potocznie zwanego pałacem. Wokół nich rozciąga się wielki '''Park Zamkowy''' założony w stylu krajobrazowego ogrodu angielskiego. Blisko nich przy rynku stoją ratusz, XV-wieczna '''Konkatedra Narodzenia NMP''' oraz '''kamienna dzwonnica''' wzniesiona po pożarze miasta (1721) w miejscu dawnej drewnianej. Co warto dodać codziennie o 12:00 rozbrzmiewa hejnał miejski słyszalny wśród urokliwych wąskich uliczek Śródmieścia, a dla wypoczywających aktywnie przy naturze wzdłuż Soły i Koszarawy rozciągają się kilometry ścieżek spacerowo-rowerowych prowadzących do plaży nad '''Jeziorem Żywieckim''' czy widokowego wzniesienia '''Grojec.''' Zmierzając dalej na wschód u zbiegu wód Sopotni i Koszarawy znajduje się Jeleśnia. Wizytując w centrum od razu uwagę zwraca drewniana gospoda '''Stara Karczma'''. Stojąca przy rynku od XVIII wieku należy do ostatnich tego typu zabytków w Polsce. Podobnie jak '''Karczma "Rzym" w Suchej Beskidzkiej''' ulokowana na szlaku handlowym pełniła rolę miejsca biesiad, punktu noclegowego na długich trasach, wozowni, ale i centrum życia wsi gdzie stykały się wszystkie warstwy społeczne. Blisko, w cieniu rozłożystych pomnikowych drzew stoi barokowa świątynia pw. Świętego Wojciecha. Widząc '''Babią Górę''' w pobliżu nie sposób ominąć ją bez poświęcenie jej chwili uwagi. W jej cieniu w dolinie Skawicy rozciąga się najdłuższa wieś Polski - '''Zawoja'''. Letniskowa, nie skażona jak Zakopane, ale posiadająca klimat oferuje zimą stoki narciarskie i '''kolej linową na''' '''Mosorny Groń''', w lecie zaś szereg miejsc do zwiedzania. W przysiółku Markowa działa '''Skansen im. Józefa Żaka''', który tworzą obecnie trzy chałupy, kapliczka, kuźnia i wolno stojąca piwnica ze spichlerzem, prezentujące tradycyjne drewniane budownictwo Babiogórców. Inną placówką o charakterze wystawowym jest '''Muzeum Babiogórskiego Parku Narodowego'''. Izba edukacyjna przedstawia szereg roślin i zwierząt okolicznych gór, ze względu na historię obiektu także wystrój izb góralskich (czarnej i białej), oryginalnych sprzętów używanych w gospodarstwach domowych, panoramę Babiej Góry (środowisko wodne, szczyty masywu, szlaki itd.) oraz zbiory lokalnych twórców ludowych w '''galerii "Pod Cylem"'''. Poza polską częścią pasma warto zawitać do '''Orawskiej Półgóry''' będącej jedną z największych miejscowości na północy Słowacji. Częścią wsi jest osada Slana Voda, której nazwa nawiązuje do leczniczych źródeł jakie znane są tutaj od średniowiecza. W XIX wieku miejsce to rozsławił i umiłował narodowy poeta i słowacki dramatopisarz Pavol Országh posługujący się pseudonimem „Hviezdoslav”. Jego imieniem nazwano '''Gajówkę na Równi''' (Gajówka Hviezdoslava) pod Babią Górą, gdzie mieści się obecnie muzeum jemu poświęcone. Pozostając u południowych sąsiadów warto zawitać do '''Klina''' nad Jeziorem Orawskim. W drodze do Żubrohławy z Namiestowa znajduje się obszar torfowisk i podmokłych łąk, chroniony jako '''Klinské rašelnisko'''. Jest to jeden z niewielu takich krajobrazów kotlin podgórskich zachowany w takim stanie, co więcej udostępniony turystom i wzbogacony o wieże obserwacyjne. Osoby religijne mogą udać się pod neoklasycystyczny '''Kościół św. Antoniego''' czy '''pomnik Chrystusa''' mierzący 9,5 m ulokowany na widokowym wzgórzu Grapa. == Miejscowości == * [[Koniaków]] (1) * [[Jaworzynka (województwo śląskie)|Jaworzynka]] * [[Milówka (województwo śląskie)|Milówka]] (2) * [[Węgierska Górka]] (3) * [[Rajcza]] * [[Ujsoły]] * [[Żywiec]] (4) * [[Jeleśnia]] (5) * [[Korbielów]] (6) * [[Zawoja]] (7) * [[Jabłonka (województwo małopolskie)|Jabłonka]] (8) * [[Klin (Słowacja)|Klin]] (9) == Schroniska górskie == Schroniska turystyczne i bacówki PTTK: *Schronisko PTTK na Wielkiej Raczy, * Schronisko PTTK na Przegibku, * Bacówka PTTK na Rycerzowej, * Bacówka PTTK na Krawcowym Wierchu, * Schronisko PTTK na Hali Rysiance, * Schronisko PTTK na Hali Lipowskiej, * Schronisko PTTK „Chata Baców” w Korbielowie, * Schronisko PTTK na Hali Boraczej, * Schronisko PTTK na Hali Miziowej, * Schronisko PTTK na Markowych Szczawinach, * Schronisko PTTK na Hali Krupowej. Chatki studenckie: * „Skalanka” – pod Skalanką w Grupie Wielkiej Raczy, * „Chałupa Chemików” – w dolinie Danielki w Grupie Wielkiej Raczy, * „Chata na Zagroniu” – pod Zapolanką w Grupie Lipowskiego Wierchu i Romanki, * „Adamy” – pod Solniskami w Paśmie Jałowieckim, * „Lasek” – pod Łoskiem w Paśmie Jałowieckim. Bazy namiotowe: * „Głuchaczki” – na przełęczy Głuchaczki w Grupie Mędralowej, * „Hala Górowa” – na polanie Hala Górowa w Grupie Pilska, * „Przysłop Potócki” – na przełęczy Przysłop Potócki w Grupie Wielkiej Raczy, * „Madejowe Łoże” – w dolinie Bębeńskiego Potoku w Paśmie Orawsko-Podhalańskim. Schroniska prywatne: * „Zygmuntówka” – na przełęczy Klekociny w Paśmie Jałowieckim, * „Słowianka” – na polanie Hala Słowianka w Grupie Lipowskiego Wierchu i Romanki, * „Dobrodziej” – w dolinie Sopotni pomiędzy Grupą Lipowskiego Wierchu i Romanki a Grupą Pilska. Schroniska słowackie: * Chataskiej Półgórze u podnóży Babiej Góry, * Chaty na Raczy – grupa czterech obiektów na zboczu Wielkiej Raczy, przy wyciągach narciarskich: Chata AVC, Chata Koliba, Chata Plemenár, Chata Čučoriedka. == Ochrona przyrody == === Po polskiej stronie === * Babiogórski Park Narodowy, * Żywiecki Park Krajobrazowy z dziesięcioma rezerwatami: Butorza, Gwaroniec, Oszast, Dziobaki, Lipowska, Muńcoł, Pilsko, Pod Rysianką, Romanka, Śrubita, * rezerwaty Bembeńskie, Na Policy, Rezerwat na Policy im. prof. Zenona Klemensiewicza === Po słowackiej stronie === * Obszar Chronionego Krajobrazu Kysuce * Obszar Chronionego Krajobrazu Górna Orawa == Imprezy == '''Redyk''' - wyjście baców ze stadami owiec na wypas na górskich halach (redyk wiosenny), a także ich powrót z wypasu (redyk jesienny). Zwyczaj ten jest praktykowany od wieków w Korbielowie, w specjalnej oprawie ale na mniejszą skalę odbywa się także w Jeleśni. Obecni są górale w tradycyjnych strojach, można degustować wyroby mleczarskie, usłyszeć pieśni ludowe czy posłuchać prelekcji o kulturze wołoskiej. Wiosenne wyjście przypada na maj. '''Męskie Granie''' - organizowany corocznie w formie letniej serii koncertów z udziałem polskich wykonawców muzyki rozrywkowej festiwal. Odbywa się na terenie Żywca, w Amfiteatrze pod Grojcem i jego głównym organizatorem jest producent piwa Żywiec. Od IV edycji na stale odbywa się w sierpniu (wcześniej także w lipcu i wrześniu). '''Skowronkowy Jarzmin''' - podobnie jak nad Sołą w Zawoi odbywa się bardzo ważny w okolicy event gdzie przewodnim motywem jest muzyka. W atmosferze górskich łąk i widoków na Babią Górę na Hali Barankowej spotykają się artyści różnych nurtów. Od muzyki folkowej po alternatywną, w otoczeniu przyrody można wziąć udział w jam session, warsztatach, zatańczyć czy zwyczajnie zjeść jedzenie z ogniska. Wydarzenie w kalendarzu zajmuje kilka dni drugiej połowy sierpnia. '''Hołdymas gazdowski''' - organizowany w Jeleśni i Węgierskiej Górce przez koła gospodyń wiejskich nawiązuje do dawnego zwyczaju podsumowującego sezon prac polowych. Górale przy dudach, skrzypcach i innych instrumentach biesiadowali i przygotowywali na spożycie owoców swojej pracy w zimie. Zawsze obecne są podczas obchodu hołdymasów kapele góralskie, panie z KGW przynoszą wypieki i sery, a nierzadko zobaczyć można ozdoby wykonywane podobnie jak przy dożynkach. Impreza corocznie przypada na pierwszy tydzień października. == Gdzie dalej == * [[Tatry]] * [[Beskid Śląski]] {{Jest w|Beskidy}}{{Użyteczny}} [[Kategoria:Góry w Polsce]] [[Kategoria:Słowacja]] ne4nh8n7hgjx12k40a8tactwcu54798 0 18283 158509 142634 2026-08-31T05:58:41Z Rzuwig 144 Usunięto kategorię "Polska"; Dodano kategorię "Góry w Polsce" za pomocą [[w:pl:Narzędzia/HotCat|HotCat]] 158509 wikitext text/x-wiki {{Top-banner|Widok z Wyśnikówki 1-BW31.JPG}} '''Beskid Wyspowy''' - pasmo położone w południowej Polsce, w województwie małopolskim. Należy ono do środkowej części polskich [[Beskidy|Beskidów]] i rozciąga się na około 40 km. Swój początek Beskid Wyspowy bierze na zachodzie w okolicach Mszany i doliny Raby, a na wschodzie kończy się przy Kotlinie Sądeckiej w pobliżu Gołkowic i Podegrodzia. Najwyższym szczytem pasma jest Mogielica (1170 m), przez niektórych nazywana Kopą. == Dojazd == == Warto zobaczyć == == Szlaki turystyczne == == Schroniska górskie == == Imprezy == == Gdzie dalej == {{Jest w|Beskidy}} [[Kategoria:Góry w Polsce]] 44v165qarqqhjgtfi7l2xjvf0nwem7a 14 19371 158502 2026-08-31T05:54:17Z Rzuwig 144 N 158502 wikitext text/x-wiki [[Kategoria:Polska]] rjvzggrx24wpluwpi3kor8cunylwgd1