Wikipodróże plwikivoyage https://pl.wikivoyage.org/wiki/Strona_g%C5%82%C3%B3wna MediaWiki 1.47.0-wmf.19 first-letter Media Specjalna Dyskusja Użytkownik Dyskusja użytkownika Wikipodróże Dyskusja Wikipodróży Plik Dyskusja pliku MediaWiki Dyskusja MediaWiki Szablon Dyskusja szablonu Pomoc Dyskusja pomocy Kategoria Dyskusja kategorii TimedText TimedText talk Moduł Dyskusja modułu Wydarzenie Dyskusja wydarzenia 0 187 158643 78718 2026-09-10T21:39:10Z Alan ffm 23 158643 wikitext text/x-wiki {{top-banner|pgname=Abbotsford}} {{Informacje_podstawowe_miasto |nazwa=Abbotsford |widok=Downtownabbotsford.JPG |herb= Blason ville ca Abbotsford.svg |mapa= |region=[[Kolumbia Brytyjska]] |powierzchnia=26,68 |prefiks=604/778 |www=www.abbotsford.ca }} {{Mapframe |49.054|-122.328|zoom=12|height=400|width=400}} '''Abbotsford''' – miasto położone w południowo-zachodniej części [[Kanada|Kanady]], w prowincji [[Kolumbia Brytyjska]], w bliskim sąsiedztwie granicy ze Stanami Zjednoczonymi. Znajduje się ono w odległości około 50 km od centrum [[Vancouver]] i traktowane jest jako jeden wielki zespół miejski ''Greater Vancouver''. ==Dojazd== Główne sieci drogowe wiodące przez miasto to '''Trans-Canada Highway (#1)''', '''Abbotsford-Mission Highway''' (#11) i '''Fraser Highway''' (#1A). Przejście graniczne z USA znajduje się w '''Huntingdon'''. ===Samolotem=== W mieście znajduje się Międzynarodowy Port lotniczy '''Abbotsford International Airport'''. Obsługuje on większość połączeń krajowych i międzynarodowych. Szczegóły na stronie internetowej [http://www.abbotsfordairport.ca abbotsfordairport.ca]. ===Koleją=== ===Autobusem=== ===Statkiem=== ==Komunikacja== ==Warto zobaczyć== ==Najbliższe okolice== ==Noclegi== * '''Casa Jolo B&B''' ([http://casajolo.com/ casajolo.com]) – bardzo przytulny obiekt "Bed and Breakfast" jest idealną propozycją na wypoczynek. Dogodnie zlokalizowany w pobliżu trasy Highway #1 oraz bliskim sąsiedztwie dróg rowerowych oraz szlaków turystycznych Gór Kaskadowych (Cascade Mountains). Do dyspozycji gości są dwie luksusowe sypialnie, ogromny salon z TV SAT, DVD i grami video oraz kuchnia z łazienką. Hotelik jest otoczony przepięknym ogrodem ze słonowodnym basenem, meblami letnimi oraz miejscami do zrobienia grilla. Na miejscu skorzystać można także z wygodnego mercedesa sprintera, idealnego do rodzinnych wycieczek. Właścicielka, pani Joanna, jest natomiast od ponad 20 lat profesjonalną masażystką terapeutyczną (''Registered Massage Therapist''). Casajolo Bed and Breakfast oferuje dla swoich gości wiele interesujących pakietów tematycznych – "Road Trip Package", "Wine and Dine Package", "Snowbird Package" – szczegóły podane na stronie internetowej.<br />''KONTAKT'' – 34826 Marshall Road, Abbotsford BC, V2S 7S2; tel. 604-855-8992. ==Praca== ==Nauka== ==Zakupy== ==Gastronomia== ==Imprezy== ==Kontakt== ==Bezpieczeństwo== ==Informacje turystyczne== ==Gdzie dalej== {{Jest w|Kolumbia_Brytyjska}} {{Atrybucja}} [[Kategoria:Kolumbia Brytyjska]] p6fmguh20i2y8ppyfm69pos4gxxwvi6 0 227 158641 68499 2026-09-10T21:28:37Z Alan ffm 23 158641 wikitext text/x-wiki {{Top-banner}} {{quickbar | grafika=Bowerponds1.jpg | flaga=Flag of Alberta.svg | mapa=Alberta_regions.png | stolica=[[Edmonton]] | ustrój= | waluta= | powierzchnia=661 848 | ludność=3 410 000 | język=angielski | religia= | napięcie prądu=230 | numer kierunkowy= | domena= | strefa czasowa=UTC -7 }} '''Alberta''' – prowincja [[Kanada|Kanady]]. Alberta graniczy z prowincjami: od zachodu z [[Kolumbia Brytyjska|Kolumbią Brytyjską]], od wschodu z [[Saskatchewan]], z [[Terytoria Północno-Zachodnie|Terytoriami Północno-Zachodnimi]] na północy i ze stanem [[Stany Zjednoczone|USA]] [[Montana]] od południa. == Charakterystyka == === Geografia === === Klimat === === Historia === === Polityka === === Gospodarka === == Dojazd == === Samochodem === === Samolotem === === Statkiem === == Regiony == == Miasta == * [[Edmonton]] * [[Calgary]] * [[Medicine Hat]] * [[Grande Prairie]] * [[Lethbridge]] * [[Fort Saskatchewan]] * [[Red Deer]] == Ciekawe miejsca == == Komunikacja == == Zakupy == == Gastronomia == == Noclegi == == Bezpieczeństwo == === Zdrowie === == Kontakt == {{Atrybucja}} {{Jest w|Kanada}} [[Kategoria:Alberta| ]] cyk46xue5dgo2hatexmm9wn0tg6ah1v 0 741 158638 80027 2026-09-10T21:17:40Z Alan ffm 23 158638 wikitext text/x-wiki {{Top-banner}} {{Miejscowość infobox |nazwa = Hamilton |widok = HamiltonOntarioSkylineC.JPG |herb = |mapa = |region = [[Ontario]] |powierzchnia = 1138,11 |prefiks = 905, 289 |www = www.myhamilton.ca }} '''Hamilton''' – miasto w [[Kanada|Kanadzie]], w prowincji [[Ontario]], położone około 70 km na południowy zachód od Toronto. == Charakterystyka == == Dojazd == === Samolotem === Znajduje się tu port lotniczy. === Koleją === Znajduje się tu stacja kolejowa. === Samochodem === Hamilton jest ważnym węzłem drogowym. == Komunikacja == == Warto zobaczyć == == Najbliższe okolice == == Praca == == Nauka == == Zakupy == == Gastronomia == == Imprezy == == Noclegi == == Kontakt == == Bezpieczeństwo == == Informacje turystyczne == == Gdzie dalej == {{Atrybucja}} {{Jest w|Ontario}} [[Kategoria:Ontario]] ftdtm9tcoens2kkevdtc44c1y4njufi 0 935 158631 132048 2026-09-10T20:56:46Z Alan ffm 23 158631 wikitext text/x-wiki {{top-banner}} {{Informacje_podstawowe_miasto |nazwa=Kamloops |widok=Rayleigh.Kamloops.BC.jpg |herb= |mapa=Kamloops, British Columbia Location.png |region=[[Kolumbia Brytyjska]] |powierzchnia=297,3 |prefiks=+1-250 |www=www.kamloops.ca }} '''Kamloops''' - miasto w [[Kanada|Kanadzie]], w południowej części prowincji [[Kolumbia Brytyjska]], nad rzeką Thompson. ==Charakterystyka== ==Dojazd== ===Samolotem=== Znajduje się tu port lotniczy. ===Koleją=== Znajduje się tu stacja kolejowa. ===Samochodem=== Victoria jest ważnym węzłem drogowym. ===Statkiem=== ==Komunikacja== ==Warto zobaczyć== ==Najbliższe okolice== ==Praca== ==Nauka== ==Zakupy== ==Gastronomia== ==Imprezy== ==Noclegi== ==Kontakt== ==Bezpieczeństwo== ==Informacje turystyczne== ==Gdzie dalej== {{Jest w|Kolumbia_Brytyjska}} {{Atrybucja}} [[Kategoria:Kolumbia Brytyjska]] j79fieyh8qua6lg7m9v8s3tl88mnurj 0 992 158633 129456 2026-09-10T21:04:22Z Alan ffm 23 158633 wikitext text/x-wiki {{top-banner}} {{Informacje_podstawowe_miasto |nazwa=Kelowna |widok= Kelowna Skyline.jpg |herb= |mapa= |region=[[Kolumbia Brytyjska]] |powierzchnia=211,69 |prefiks=+1-250 |www=www.kelowna.ca }} '''Kelowna''' - miasto w [[Kanada|Kanadzie]], w prowincji [[Kolumbia Brytyjska|Kolumbia Brytyjska]], w dystrykcie Central Okanagan. Leży nad zatoką Okanagan. ==Charakterystyka== ==Dojazd== ===Samolotem=== Znajduje się tu port lotniczy. ===Koleją=== Znajduje się tu stacja kolejowa. ===Samochodem=== Kelowna jest ważnym węzłem drogowym. ===Autobusem=== ===Statkiem=== ==Komunikacja== ==Warto zobaczyć== ==Najbliższe okolice== ==Praca== ==Nauka== ==Zakupy== ==Gastronomia== ==Imprezy== ==Noclegi== ==Kontakt== ==Bezpieczeństwo== ==Informacje turystyczne== ==Gdzie dalej== {{Jest w|Kolumbia_Brytyjska}} {{Atrybucja}} [[Kategoria:Kolumbia Brytyjska]] swcb8qjk8midspk5mb6txcdr0x5drjf 0 1025 158632 80522 2026-09-10T21:01:34Z Alan ffm 23 158632 wikitext text/x-wiki {{top-banner|St Marys High School in Kitchener panorama.jpg}} {{Informacje_podstawowe_miasto |nazwa=Kitchener |widok= Kitchener Skyline December 2021.jpg |herb= |mapa= |region=[[Ontario]] |powierzchnia=136,89 |prefiks= |www=www.kitchener.ca }} '''Kitchener''' - miasto (ang. ''city'') w [[Kanada|Kanadzie]], w prowincji [[Ontario]], w regionie Waterloo. Tworzy z pobliskim [[Waterloo (Ontario)|Waterloo]] obszar miejski potocznie nazywany Kitchener-Waterloo lub K-W. ==Charakterystyka== ==Dojazd== ===Samolotem=== Znajduje się tu port lotniczy. ===Koleją=== Znajduje się tu stacja kolejowa. ===Samochodem=== Kitchener jest ważnym węzłem drogowym. ===Autobusem=== ===Statkiem=== ==Komunikacja== ==Warto zobaczyć== ==Najbliższe okolice== ==Praca== ==Nauka== ==Zakupy== ==Gastronomia== ==Imprezy== ==Noclegi== ==Kontakt== ==Bezpieczeństwo== ==Informacje turystyczne== ==Gdzie dalej== {{Jest w|Ontario}} {{Atrybucja}} [[Kategoria:Ontario]] ilgqsykrqsgbiptvvjw073dgtzeawao 0 1170 158636 80879 2026-09-10T21:14:17Z Alan ffm 23 158636 wikitext text/x-wiki {{top-banner|London Ontario WV banner.jpg}} {{Inne znaczenia|London}} {{Informacje_podstawowe_miasto |nazwa=London |widok= London, Ontario, Canada- The Forest City from above.jpg |herb= |mapa= |region=[[Ontario]] |powierzchnia=420,57 |prefiks= |www=www.london.ca }} '''London''' - miasto w [[Kanada|Kanadzie]] w prowincji [[Ontario]], położone na południowy zachód od [[Toronto]], nad rzeką Thames. ==Charakterystyka== ==Dojazd== ===Samolotem=== Znajduje się tu port lotniczy. ===Koleją=== Znajduje się tu stacja kolejowa. ===Samochodem=== London jest ważnym węzłem drogowym. ===Statkiem=== ==Komunikacja== ==Warto zobaczyć== ==Najbliższe okolice== ==Praca== ==Nauka== ==Zakupy== ==Gastronomia== ==Imprezy== ==Noclegi== ==Kontakt== ==Bezpieczeństwo== ==Informacje turystyczne== ==Gdzie dalej== {{Jest w|Ontario}} {{Atrybucja}} [[Kategoria:Ontario]] c5g28g2g0v7vhlu7c3hedyj9onn7y6r 0 1316 158621 158620 2026-09-10T12:02:42Z Ahmedaton 17685 /* Oszczędnie */ hotel Aton Palace 158621 wikitext text/x-wiki {{Top-banner|unesco=yes}} {{Miejscowość infobox |nazwa = Luksor |nazwa oryginalna = الأقصر |widok = PONTY-Collage_Luxor.png |opis = |herb = |mapa = |państwo = [[Plik:Flag of Egypt.svg|20px]] [[Egipt]] |region = [[Plik:Eg_luxor1.png|20px]] [[Luksor (muhafaza)|Luksor]] |powierzchnia = 417 |wysokość = 89 |lud = 289 600 |prefiks = (+20) 95 |kod pocztowy = |www = http://www.luxor.gov.eg/default.aspx }} Miasto '''Luksor''', zwane '''el-Uqsur''' ([[Rozmówki arabskie|arab]]. الأقصر, ''al-Uqsur'', używane w dialekcie ''il-U'sur''; [[Rozmówki greckie|gr]]. ''Teby''; [[Rozmówki francuskie|fr]]. ''Louxor'') i jego okolice to główne destynacje turystyczne [[Górny Egipt|Górnego Egiptu]]. Położone na obu brzegach Nilu, miasto oferuje podróżnym liczne zabytki starożytnego Egiptu, od Średniego Państwa po okres rzymski – świątynie, pałace, grobowce królewskie i prywatne – do zwiedzania na miejscu i w muzeach. Zabytki tego starożytnego miasta znajdują się na [[Lista światowego dziedzictwa UNESCO|liście światowego dziedzictwa UNESCO]]. Na terenie starożytnych Teb, obok Luksoru na wschodnim brzegu, leży sąsiednie miasto ''[[Karnak]]'' z kompleksem świątynnym Amona-Re i innymi mniejszymi świątyniami. Cmentarz w Tebach, z licznymi grobowcami królewskimi i szlacheckimi, znajduje się na zachodnim brzegu, w Tebach Zachodnich. Podróżnym oferowane są liczne hotele, restauracje oraz aktywności na wodzie, lądzie, pieszo, na quadach, konno i w powietrzu. == Dzielnice == Choć Luksor jest stosunkowo małym miastem jak na egipskie standardy populacyjne, jest dość rozległy. Dzieli się naturalnie na obszary po obu stronach Nilu. {{Lista regionów | mapa regionów = Luxor Wikivoyage Map PNG.png | rozmiar mapy = 300px | opis mapy = Dzielnice Luksoru | nazwa regionu 1 = [[Luksor/Zachodni Brzeg|Zachodni Brzeg]] | kolor regionu 1 = 578E86 | elementy regionu 1 = | opis regionu 1 = Miasto, Świątynia Luksorska, Świątynia Karnak, muzea, pociągi, hotele, restauracje. | nazwa regionu 2 = [[Luksor/Wschodni Brzeg|Wschodni Brzeg]] | kolor regionu 2 = D09440 | elementy regionu 2 = | opis regionu 2 = Główne ruiny obejmują '''[[Dolina Królów|Dolinę Królów]]''', '''Dolinę Królowych''' i inne ważne miejsca, ruiny w Dolinie Zachodniej i kilka hoteli. }} == Charakterystyka == === Lokalizacja i nazwa === Luksor położony jest 712 kilometrów na południe od [[Kair]]u i około 61 kilometrów na południe od [[Kina|Kiny]]. Miasto leży w całości na wschodnim brzegu Nilu. Na północy płynnie łączy się z sąsiednim [[Karnak]]iem. Na zachodnim brzegu znajduje się kilka małych wiosek, w tym Gazarat el-Ba'irat i Szejch Abd el-Qurna. Oprócz staroegipskiej nazwy ''Waset'', miasto znane jest również pod nazwą ''Newt'', czyli „miasto”. Prawdopodobnie stąd pochodzi biblijna nazwa ''No'' lub ''No-Amon'' (np. Nahum 3:8–10 lub Ezechiel 30:14–16). Biblia wspomina zarówno o jego położeniu, jak i o zniszczeniu przez Asyryjczyków. Grecy mieli dwie nazwy dla tego miasta: ''Thēbai'', ''Θήβαι'', i ''Diospolis Megalē'', ''Διόσπολις μεγαλή''. W koptyjskich, ortodoksyjnych czasach egipskich, nazywano je również ''Papē'', ''Ⲡⲁⲡⲉ''. Najważniejsza instytucja na tym terenie, Świątynia Luksorska, nazywała się ''Ipet Reset/Resyt'', ''Ipt rst/rsyt'', „południowy harem” w czasach faraonów. Wzmianka ta odnosi się do Świątyni Karnak, położonej dalej na północ. Raz w roku między obiema świątyniami odbywał się procesja bogów, ''Święto Opet''. Obecna nazwa jest arabska. Prawdopodobnie nawiązuje do wykorzystywania Świątyni Luksorskiej jako rzymskiego obozu wojskowego, po łacinie: ''castrum''. Klasyczny arabski ''al-Aqsur'' lub potoczny ''el-Uqsur'', الأقصر, „zamki/twierdze”, to rzadko używana liczba mnoga niewielkiej liczby, ''pluralis paucitatis'', od ''el-Qasr'', القصر. Źródła chrześcijańskie odnotowują również podwójne, ''el-Uqsurein'', الأقصرين, które odnosi się do dwóch kompleksów świątynnych w Karnaku i Luksorze. === Historia === Początki miasta owiane są tajemnicą, a raczej pogrzebane pod współczesną zabudową i metrowymi warstwami osadniczymi z minionych wieków i tysiącleci. Świątynia Luksorska i Aleja Sfinksów, najważniejsze zabytki miasta, znajdują się obecnie około 2 metrów pod powierzchnią. Początki miasta prawdopodobnie sięgają czasów przedfaraońskich. Najwcześniejsze ślady osadnictwa pochodzą z obszaru dzisiejszej wioski Et-Tārif na zachodnim brzegu, gdzie znaleziono narzędzia i artefakty krzemienne oraz kilka tysięcy skorup ceramicznych datowanych na VI tysiąclecie p.n.e. W czasach faraonów obszar dzisiejszego Luksoru należał do czwartego nomu górnoegipskiego, nomu tebańskiego (w języku staroegipskim: ''Waset'', ''WꜢst''). Nom ten został po raz pierwszy wspomniany w Starym Państwie, w czasach IV dynastii, na potrójnym posągu króla Mykerinosa z tym bogiem nomu. Jednakże ówczesne centrum administracyjne tego nomu znajdowało się dalej na południe w ''Hermonthis'', dzisiejszym [[Armant]], gdzie czczono boga wojny Montha. Znanych jest również kilku książąt nomu ze Starego Państwa z ich grobów. Pod koniec Starego Państwa i w okresie Pierwszego Okresu Przejściowego centrum to przesunęło się jednak na północ. Obszar dzisiejszego Luksoru był częścią starożytnych Teb i obejmował dzisiejsze miasta Luksor i Karnak na wschodnim brzegu Nilu oraz rozległe cmentarzyska na zachodnim brzegu, mniej więcej na południe od Et-Tārif, aż po el-Malqaṭę. Książęta dynastii XI o imieniu Antef/Intef oraz królowie Mentuhotepowie z XII dynastii, którzy, sądząc po ich imieniu, mogli pochodzić z Hermonthis lub Madu, dzisiejszego el-Madāmūd, zdołali rozszerzyć swoją strefę wpływów daleko na południe i północ. Przenieśli stolicę cesarską do ''Itj-taui'', dzisiejszego el-Liszt. Jednak Teby, z lokalnym bogiem Amonem, były już w tym okresie ważnym ośrodkiem religijnym. Najwcześniejsze ślady architektoniczne w Luksorze pochodzą z czasów króla Sobekhotepa II z XIII dynastii. Fragmenty jego budowli zostały odbudowane w Świątyni Luksorskiej. W Drugim Okresie Przejściowym do Teb dotarli nowi władcy – Hyksosi, imigranci ze starożytnej Syrii i Palestyny. Książęta tebańscy z XVII dynastii, w tym Kamose i jego brat Ahmose I, podjęli walkę z Hyksosami i zwyciężyli. Syn Ahmose, Amenhotep I, ponownie władał zjednoczonym krajem. W Nowym Państwie, założonym przez Amenhotepa I, Egipt ponownie rozkwitł. Stolica cesarska została przeniesiona do Teb, które stały się ważnym ośrodkiem religijnym tego okresu – z wyjątkiem okresu amarneńskiego za panowania króla Echnatona. Świątynia Luksorska, a raczej jej części, zostały zbudowane za panowania Hatszepsut, Totmesa III, Amenhotepa III, Tutanchamona i Ramzesa II, prawdopodobnie w miejscu wcześniejszych sanktuariów. W Trzecim Okresie Przejściowym znaczenie Teb spadło. Stolice cesarskie nowych władców zostały ponownie przeniesione na północ kraju. W 669 p.n.e. Asyryjczycy pod wodzą Asarhaddona najechali Egipt. W 652 p.n.e. Asurbanipal podbił i zniszczył również Teby. W czasach rzymskich Teby należały do rzymskiej prowincji Tebaida. W Świątyni Luksorskiej założono obóz wojskowy. Sama świątynia służyła administracji, kultowi cesarskiemu i przechowywaniu insygniów wojskowych, natomiast obozy utworzono poza świątynią, na wschodzie i zachodzie. Według rzymskiego podręcznika państwowego ''Notitia Dignitatum'', jednostki ''Equites Sagittarii Indigenae'', '';Legio Tertia Diocletiana'' lub ''Cohors Septima Francorum'' uznawano za odpowiednie do tego celu. Chrześcijaństwo dotarło do Luksoru wraz z żołnierzami, gdy samo miasto było jeszcze pogańskie. Widać to na przykład w kościołach na północ od pylonu wejściowego i na zachód od świątyni. Pod meczetem Abū-'l-Haggāg miał znajdować się kolejny kościół. Kościoły te pochodzą z około VII wieku. O chrześcijańskich męczennikach wspomina się już na początku IV wieku n.e., a pierwsze biskupstwo zostało tu założone wkrótce po 325 roku. Duże społeczności chrześcijańskie istniały nie tylko w samym Luksorze, ale także na zachodnim brzegu, w Armant, Qifṭ i Quṣ, w kolejnych stuleciach. Od IX wieku islamscy historycy i geografowie opisują miasto, ale nie wspominają oni o miejscach na zachodnim brzegu, z wyjątkiem Kolosów Memnona. Na przykład egipski historyk Ibn Duqmāq (1349–1407) donosił o dwóch kompleksach świątynnych na tym terenie.[3] Luksor słynął z produktów rolnych, takich jak winogrona. :„Luksor. Przed bramą tego miasta [pylonem wejściowym Świątyni Luksorskiej] znajdują się posągi bożków, które stoją niczym zamki. Niektóre z nich mają kształt lwów lub baranów, stojących na nogach w dwóch rzędach, jeden po prawej, a drugi po lewej stronie. Zostały wyrzeźbione z twardego, czarnego kamienia, który został wypolerowany. W mieście znajdują się również niezliczone, duże posągi bożków wykonane z twardego, czarnego kamienia.” Jednak arabscy historycy byli znacznie bardziej zainteresowani najważniejszym islamskim świętym tego miasta, Sidi Abū el-Hadżdżaj Yusufem ibn Abd er-Raḥīmem el-Kurashī el-Uqsurim (zm. 642 AH = 1244 n.e.), który pochodził z [[Ceuta|Ceuty]] w [[Maroko|Maroku]], po arabsku: Sabta, i słynął z cudów. Jego syn Ahmad zbudował dla siebie i ojca meczet grobowy nad Świątynią Luksorską. Pierwsze doniesienia o Luksorze dotarły do [[Europa|Europy]] w 1668 roku za sprawą dwóch mnichów kapucynów, Protaisa i Charlesa François, którzy opisali domy chrześcijańskie i Świątynię Luksorską. Doniesienia te przyczyniły się również do rosnącego zainteresowania Kościoła katolickiego Luksorem od XVIII wieku. W 1731 roku zbudowano tam klasztor franciszkanów, a następnie inne chrześcijańskie wspólnoty religijne. Pod koniec XVIII wieku naukowcy przeprowadzili szeroko zakrojone badania w ramach Ekspedycji Napoleońskiej. Po nich nastąpiły kolejne wyprawy. Od 1881 roku rozpoczęto prace wykopaliskowe w Świątyni Luksorskiej, która wówczas była jeszcze zamieszkana. Miasto stawało się również coraz bardziej popularnym celem podróży. Podróżni mogli już w XIX wieku wygodnie dotrzeć do Luksoru parowcem kołowym, a później pociągiem – pionier turystyki Thomas Cook (1808–1892) oferował już zorganizowane wycieczki do Luksoru. Świątynia Luksorska jest w pełni dostępna od 1958 roku, po całkowitym odkopaniu pierwszego pylonu. Od początku XXI wieku Aleja Sfinksów jest również coraz częściej badana. Niestety, doprowadziło to również do zniszczenia niektórych części miasta na północ od Świątyni Luksorskiej. Biorąc pod uwagę dużą liczbę zabytków faraonów, nie dziwi fakt, że turystyka jest obecnie najważniejszym sektorem gospodarki – generuje ona około 85% dochodu miasta. Luksor stał się również popularnym miejscem zamieszkania dla europejskich, głównie brytyjskich, ekspatriantów, spełniając w ten sposób ich niełatwe marzenie o życiu na uboczu. Swoimi doświadczeniami przyczyniają się oni również do ożywienia turystyki, na przykład w sektorze gastronomicznym. === Orientacja === Dworzec kolejowy w Luksorze znajduje się zaledwie około 600 metrów od Świątyni Luksorskiej. Od stacji ulica Dworcowa شارع المحطة (''Shari' al-Mahaṭṭa'') prowadzi na północny zachód i po 500 metrach dociera do małego ronda na wschód od Świątyni Luksorskiej. Stąd ulica Świątyni Karnak, ‏شارع معبد الكرنك‎ (''Shari' Ma'bad al-Karnak'') prowadzi na północ do Świątyni Karnak. Pomiędzy ulicą Dworcową a ulicą Świątyni Karnak, ulica Suk, شارع السوق (''Sharif al-Sūq'') biegnie z północy na północny wschód, przechodząc przez targowisko turystyczne. Z wspomnianego ronda droga prowadzi na południowy zachód wokół świątyni i łączy się z drogą nad brzegiem Nilu, Corniche, الكورنيش‎ (''al-Kūrnaisch''). Corniche prowadzi również do Świątyni Karnak. Od południowego krańca Świątyni Luksorskiej droga biegnie na południowy zachód przez około 500 metrów, a następnie łączy się z rondem przed Iberotelem. Bezpośrednim przedłużeniem Corniche jest ulica Khalida ibn el-Walida, شارع خالد بن الوليد‎ (''Schāriʿ Chālid bin al-Walīd''), która nie biegnie już wzdłuż nabrzeża. Przy ulicy Khalida ibn el-Walida znajduje się większość hoteli, restauracji i sklepów w Luksorze. Od ronda przy Iberotelu ulica Salah el-Din, شارع صلاح الدين (''Schārīʿ Ṣalāḥ ad-Dīn'') prowadzi na wschód i po 450 metrach dociera do placu Salah el-Din, ميدان صلاح الدين‎ (''Mīdān Ṣalāḥ ad-Dīn''). Ulica Television, شارع تليفزيون (''Schāriʿ Tilīfizyūn'') zaczyna się na tym placu, biegnąc na południowy wschód. === Klimat === Latem pogoda jest zazwyczaj wyjątkowo gorąca, zimą natomiast zazwyczaj ciepła, choć w nocy może być chłodno. Klimat jest bardzo suchy, praktycznie bezdeszczowy i z bardzo małą liczbą pochmurnych dni. Najlepszy czas na wizytę to zima, od listopada do początku marca. Przejście z zimy w lato jest gwałtowne, więc nie ma prawdziwej wiosny ani jesieni. Przeważający wiatr jest dość słaby, ale stale północny. W rezultacie pogoda jest przewidywalna. Ogólnie rzecz biorąc, wahania w ciągu dnia są niewielkie. Bardziej podstawowe obiekty noclegowe często nie mają klimatyzacji ani dobrej izolacji. W rezultacie zimą w obiektach noclegowych może być zdecydowanie zimno, mimo że temperatura na zewnątrz w ciągu dnia może być całkiem przyjemna. == Dojazd == [[Plik:Luxor International.JPG|thumb|Port lotniczy Luksor]] === Samolotem === {{Znacznik|Międzynarodowy Port Lotniczy w Luksorze|25.670833 |32.706389 |typ=transport}}'''Międzynarodowy Port Lotniczy w Luksorze''' ({{IATA|LXR}}) (''6 km na wschód od miasta''). Udogodnienia dla pasażerów obejmują pocztę, bank, bankomat, kantor wymiany walut, restauracje, kawiarnie, salonik VIP, sklep wolnocłowy, kiosk z gazetami/tytoniem, aptekę, sklep z pamiątkami, biuro podróży, punkt informacji turystycznej, wypożyczalnię samochodów. Lotnisko w Luksorze obsługuje bezpośrednie loty z kilku miast europejskich, z których większość to wczasy zorganizowane, ale często można je zarezerwować tylko na przelot. Istnieją również bezpośrednie loty z państw Zatoki Perskiej. Egyptair i konkurencyjni przewoźnicy latają często i bezpośrednio z [[Kair]]u (1 godz.), z możliwością jednodniowych podróży w obie strony i dobrymi połączeniami z [[Europa|Europą]]. Dotarcie do Luksoru z [[Aleksandria|Aleksandrii]] lub [[Szarm el-Szejk]] zazwyczaj wymaga przesiadki w Kairze, czasami z długimi międzylądowaniami. Większość linii lotniczych w [[Egipt|Egipcie]], w tym: Nile Air, ALMasria Universal Airlines, Air Arabia i Petroleum Air Services (PAS), które oferują loty czarterowe do Kairu lub egipskich miast, w tym [[Hurghada|Hurghady]] itp. ==== Dojazd ==== Między lotniskiem a centrum miasta nie kursują autobusy komunikacji miejskiej. Jeśli hotel nie zapewnia transferu, weź taksówkę, która nie powinna kosztować więcej niż 60-80 LE. Zignoruj nagonkę taksówkarzy i naganiaczy tuż przed wejściem na lotnisko. Idź dalej, aż znajdziesz taksówkarza w jego samochodzie, a następnie negocjuj. Mocno trzymaj bagaż, ponieważ ludzie będą go uprzejmie wyrywać, nieść go przez około 5 metrów do postoju taksówek i autobusów, a następnie żądać opłaty. „Lah shukran, lah shukran…”: będziesz to często powtarzać w Luksorze. ==== Wiza ==== W przypadku przylotu z innego kraju, wizy dostępne są dla wielu obcokrajowców, tuż po wejściu do budynku terminala i wyjściu z samolotu. Koszt to 25 USD lub równowartość, a większość głównych walut obcych jest akceptowana. === Koleją === [[Plik:LuxorTrainStation.jpg|thumb|Dworzec kolejowy w Luksorze]] {{Znacznik|Dworzec kolejowy w Luksorze|25.69645 |32.64464 |typ=transport}}'''Dworzec kolejowy w Luksorze''' (محطة الأقصر). Luksor leży na głównej linii kolejowej biegnącej wzdłuż Nilu na północ do [[Kair]]u (10 godz.) i na południe do [[Asuan]]u (3-4 godz.). Pociąg to doskonały sposób na podróż między [[Asuan]]em a Luksorem, ponieważ jest zbyt krótki, aby podróżować samolotem, a autobusy są wyboiste i niezbyt bezpieczne. Podróż pociągiem do i z [[Kair]]u jest oczywiście wolniejsza niż lot samolotem, ale wygodna, bezpieczna i zaskakująco tania. Z [[Kair]]u kursują cztery rodzaje pociągów: * '''Dzienne ekspresy''' mają klimatyzowane wagony 1. i 2. klasy, oznaczone jako AC1 i AC2, z wygodnymi fotelami w stylu lotniczym. To relaksujący sposób na relaks i podziwianie bujnego krajobrazu doliny Nilu. Ceny biletów (stan na luty 2018) różnią się w zależności od pociągu. Bilet w jedną stronę [[Kair]]-Luksor kosztuje od 115 do 200 LE w AC1 i jest o około 30-40% tańszy w AC2. Serwowane są napoje bezalkoholowe i przekąski, może być dostępny wagon restauracyjny, ale najlepiej wcześniej kupić jedzenie i napoje. * '''Pociągi ekspresowe nocne''', odjeżdżające między 21:00 a 23:00, są identyczne jak pociągi dzienne i mają takie same ceny; nie są to wagony sypialne. * '''[https://abelatrains.com/#/ Pociągi sypialne klasy deluxe]''' są obsługiwane przez prywatną firmę Watania. Posiadają one nowoczesne, klimatyzowane wagony sypialne z wyborem kabin 1- i 2-osobowych oraz wagon klubowy/salonowy. Kolacja i śniadanie są wliczone w cenę biletu. Stan na luty 2018: ceny biletów w jedną stronę między [[Kair]]em a Luksorem lub [[Asuan]]em wynoszą 110 USD za miejsce w kabinie 1-osobowej lub 80 USD za miejsce w kabinie 2-osobowej. Jeden pociąg sypialny kursuje nocą przez cały rok, na południe z Kairu Ramses około 20:00 i na północ z Luksoru około 23:00. Dodatkowe pociągi sypialne kursują w godzinach szczytu, ale należy pamiętać, że te pociągi mogą odjeżdżać z [[Giza|Gizy]], a nie ze stacji Kair Ramses. * '''Pociągi lokalne''' – Pociągi bez klimatyzacji kursują między [[Kair]]em a Luksorem, zarówno w ciągu dnia, jak i w nocy, zatrzymując się na większości stacji – niektóre odjeżdżają z [[Aleksandria|Aleksandrii]]. Nie są one dużo wolniejsze, ale są niezwykle tanie. Większość tych pociągów kontynuuje podróż do [[Asuan]]u (a ponieważ odjeżdżają z [[Kair]]u, często odjeżdżają z Luksoru z opóźnieniem). Pociągi ekspresowe są obsługiwane przez [https://enr.gov.eg/o-city/obs/enr/railway/en/booktickets Egipskie Koleje Państwowe (ENR)] – sprawdź rozkłady jazdy i ceny oraz zarezerwuj bilety bezpośrednio u nich. ENR obsługuje również zwykłe pociągi, ale nie można ich rezerwować i nie są one ujęte w rozkładach jazdy. Kup bilet na stacji. Luksusowe pociągi sypialne należy rezerwować online w Watania. Bilety ekspresowe można również kupić na stacji, ale w latach 2017/2018 stacje Kair Ramses i Giza często odmawiały sprzedaży biletów dziennych turystom, twierdząc, że są one dozwolone tylko w pociągach nocnych. To bzdura i nie ma podobnych problemów z zakupem takich biletów na innych stacjach, na przykład w kierunku północnym Asuanu/Luksoru do Kairu, online, a nawet wsiadając do pociągu dziennego bez biletu (wtedy wystarczy zapłacić konduktorowi, jednak w ten sposób nie otrzymasz wyznaczonego miejsca i ryzykujesz stanie przynajmniej przez część podróży). === Autobusem === Do Luksoru można również dojechać autobusem z różnych regionów. '''Uwaga''': Niezależnie od wybranej linii autobusowej, w autobusie będzie przewożona tylko taka liczba pasażerów, jaka będzie dostępna w autobusie. W przypadku dłuższych podróży zaleca się zakup biletów z co najmniej jednodniowym wyprzedzeniem. Lata temu planowano, że wszystkie autobusy, w tym mikrobusy, będą odjeżdżać z {{Znacznik|Nowy dworzec autobusowy|25.666662 |32.684525 |typ=transport}}'''nowego dworca autobusowego''' (الموقف الجديد ''al-Mauqif al-Jadīd''; 25° 40′ 0″ N 32° 41′ 4″ E), położonego w pobliżu lotniska. Koszt przejazdu taksówką sprawia, że podróż autobusem na krótkie odległości jest mniej atrakcyjna. Obecnie z nowego dworca autobusowego korzystają tylko autobusy ''EG Bus'' i ''Super Jet''. Pozostałe linie autobusowe odjeżdżają z miasta w pobliżu kas biletowych. ==== Państwowe firmy autobusowe ==== Zaletami przedsiębiorstw państwowych są gęsta sieć połączeń i niskie ceny. Autobusy są często proste i działają od dawna. Autobusy Super Jet są nowocześniejsze, ale też droższe. * '''EG Bus''' (ايجي باص‎, ''dawniej Upper Egypt Travel''). Tel.: 15494. Biuro EG Bus znajduje się na południe od dworca kolejowego. EG Bus obsługuje w rzeczywistości tylko dwie trasy: o 8:15, 9:30, 10:30, 12:00, 14:30, 19:00 i 20:00 autobusy odjeżdżają przez [[Kina|Kinę]], [[Safadża|Safadżę]] i [[Hurghada|Hurghadę]] do [[Suez]]u. Autobus o 7:00 kontynuuje podróż do [[Kair]]u, a autobus o 8:00 kontynuuje podróż do [[Port Said]]u. Do [[Sauhadż]] można dotrzeć przez [[Kina|Kinę]]: w pobliżu dworca autobusowego w Kinie znajduje się postój taksówek zbiorowych do Sauhadż. Autobusy do Quseir i [[Marsa Alam]] odjeżdżają z [[Kift]] (11:00 i 15:00). Autobusy z Luksoru do [[Asuan]]u odjeżdżają o 7:00 i 15:30. Autobus o 7:00 nie kursuje, przynajmniej w piątki. * {{Znacznik|Super Jet|25.69617 |32.64437 |typ=transport}}'''Super Jet''' (سوبر جيت‎). Tel.: 19157. Biuro Super Jet znajduje się na południe od dworca kolejowego. Dostępne są połączenia do [[Kair]]u (od 9:15, 14:15, 21:15 i 23:15, z LE230, z przystankami również w [[Kina]] i el-Giza), [[Hurghada|Hurghady]] i [[Szarm el-Szejk]]. (25° 41′ 46″ N 32° 38′ 40″ E) ==== Prywatne firmy autobusowe ==== Prywatne firmy autobusowe obsługują jedynie ograniczoną sieć tras do kurortów takich jak [[Hurghada]] czy stolica, [[Kair]]. * {{Znacznik|Go Bus|25.69793 |32.64492 |typ=transport}}'''Go Bus''' (جوباص‎), ul. Ramses 17, Luksor. Tel.: 19567. Kasa biletowa i dworzec autobusowy znajdują się na północ od dworca kolejowego. Regularne autobusy kursują do takich miejsc jak [[Kair]] (do Midan ʿAbd el-Munʿim Riyāḍ, dwa razy dziennie, o 7:30, 10:00, 12:00, LE350) i [[Hurghada]] (raz dziennie, o 8:00, 5:00, z LE250) (stan na lipiec 2023). (25° 41′ 52″ N 32° 38′ 42″ E) info edit * {{Znacznik|Blue Bus|25.69623 |32.64432 |typ=transport}}'''[https://bluebus.com.eg/ Blue Bus]''' (بلو باص). Tel.: 16128​ . Kasa biletowa i dworzec autobusowy znajdują się na północ od dworca kolejowego. Połączenia do [[Kair]]u. Pierwsza klasa autobusu nocnego (LE660 w 03/2025) oferuje dość wygodne i przestronne siedzenia. (25° 41′ 46″ N 32° 38′ 39″ E) * {{Znacznik|White Bus|25.69796 |32.64497 |typ=transport}}'''[https://www.whitebusegypt.com/?lang=EN White Bus]''' (وايت باص‎). Tel.: 15629, e-mail: info@whitebus.com.eg​ . Kasa biletowa i dworzec autobusowy znajdują się na północ od dworca kolejowego. Połączenia do [[Kair]]u. (25° 41′ 53″ N 32° 38′ 42″ E) === Taksówkami i mikrobusami === Są dwa przystanki dla taksówek i mikrobusów: * {{Znacznik|Zachodni dworzec autobusowy|25.706155204328365 |32.634261654579895 |typ=transport}}'''Zachodni dworzec autobusowy''' (25° 40′ 48″ N 32° 38′ 34″ E), الموقف الغرب ''Al-Mauqif al-Gharb'', dla podróży na Zachodni Brzeg, np. do Armant. * Nowy dworzec autobusowy (الموقف الجديد ''al-Mauqif al-ǧadīd''), patrz wyżej. Kierowcy mogą czasami odmówić zabrania cudzoziemców z powodu oficjalnego nakazu. === Samochodem === Luksor połączony jest z autostradą nr 2, Kair–[[Asuan]], która omija miasto od wschodu. W pobliżu {{Znacznik|Most Nilowy|25.636535 |32.591929 |typ=transport}}'''Mostu Nilowego''' (25° 38′ 11″ N 32° 35′ 31″ E), na południe od Luksoru, autostrada odgałęzia się na drogę bardziej zachodnią. Pomiędzy Luksorem a [[Karnak]]iem droga biegnie dalej na zachód i łączy się z autostradą nr 2 na współrzędnych {{Znacznik|Zjazd z autostrady do Luksoru|25.692778 |32.680850 |typ=transport}} 25° 41′ 34″ N 32° 40′ 51″ E. Przyjazd i wyjazd do [[Asuan]]u i [[Hurghada|Hurghady]] jest możliwy między 6:00 a 18:00 bez konwoju. W nocy wymagany jest konwój płatny. === Statkiem === [[Plik:Sudan Paddle Steamer on the Nile.jpg|thumb|Raz w tygodniu możesz podróżować luksusowo i stylowo parowcem Sudan.]] Luksor jest punktem początkowym lub końcowym rejsów po Nilu, głównie z lub do [[Asuan]]u, a rzadziej z lub do [[Kair]]u. Osoby pragnące podróżować w prawdziwym XIX-wiecznym stylu mogą to robić do dziś na parowcu kołowym „S/S Sudan”. Oferowane są również jednodniowe rejsy do [[Dendra|Dendery]] i [[Abydos]]. Rezerwacja '''rejsu''' jest również możliwa lokalnie. Oferują je zarówno hotele, jak i biura podróży. Inną opcją jest bezpośrednia negocjacja z kierownikami statków wycieczkowych lub recepcją, najlepiej rano, w celu uzyskania lepszej oferty, co jest szczególnie prawdopodobne w przypadku niedostatecznej liczby rezerwacji na statkach. Koszt noclegu w kabinie dwuosobowej wynosi około 60 dolarów na statku trzygwiazdkowym i około 80 dolarów na statku pięciogwiazdkowym (stan na 2023 rok). '''Feluki''' nie są dozwolone na trasie Luksor-[[Asuan]]. Można nimi podróżować tylko z [[Esna|Esny]] lub [[Edfu]]. Można bezpiecznie obniżyć cenę początkową o połowę. Podróż z [[Edfu]] kosztuje około 300 LE (stan na 2023). == Komunikacja == {{mapa|25.71288|32.62823|zoom=13|szerokość=550|wysokość=400|grupy=transport,zobacz,natura,jedzenie,bar,nocleg,atrakcja,zakupy,alarm,zdrowie,zabytek,kontakt,nauka,punkt,rower,parking,obszar}} === Aplikacje do zamawiania przejazdu === Uber nie działa w Luksorze, ale jego siostrzana aplikacja '''Careem''' już tak. Przyjmuje płatności kartą i nie musisz tłumaczyć celu podróży ani negocjować z kierowcą. InDrive również działa w Luksorze. === Rowerem === W Luksorze pełno jest wypożyczalni rowerów, a wiele hoteli również oferuje wynajem rowerów. Ceny wynajmu wynoszą maksymalnie około 5 USD (czerwiec 2025), w zależności od umiejętności negocjacyjnych, względnego popytu na rowery danego dnia oraz jakości danego roweru. Sprawdź opony i uważaj na pompowanie ich w ostatniej chwili, ponieważ mogą równie szybko spuścić powietrze. Często zdarza się, że zostaniesz poproszony o pozostawienie paszportu, prawa jazdy lub legitymacji studenckiej jako depozytu. Rowery można wypożyczyć zarówno na Wschodnim, jak i Zachodnim Brzegu Luksoru (ten drugi w pobliżu lokalnej przystani promowej), choć ceny mogą być nieco zawyżone na bardziej odizolowanym Zachodzie. Jeśli szukasz wysokiej jakości rowerów, holenderskie rowery (Gazelle/Batavus) znajdziesz w holenderskiej wypożyczalni rowerów przy Sheraton Street (Wschodni Brzeg), a na Zachodnim Brzegu w wypożyczalni rowerów Mohammed Setohe (5 minut spacerem od promu), która oferuje całkiem dobre i prawie nowe rowery górskie. Rowery można zabrać na pokład lokalnego promu (należy jednak zachować ostrożność), więc wypożycz rower na wschodnim brzegu, a następnie przetransportuj go samodzielnie. Obserwuj ruch uliczny w Egipcie, zanim zdecydujesz, czy chcesz tam jeździć rowerem. Wschodni brzeg to część metropolitalna, więc weź pod uwagę natężenie ruchu i tłumy, decydując się na jazdę rowerem po tej stronie. Zachodni brzeg natomiast jest znacznie bardziej wiejski i wielu turystów decyduje się na jazdę rowerem między polami, przemieszczając się między atrakcjami turystycznymi. W miejscach publicznych strażnicy będą próbowali przekonać Cię, abyś nie przypinał roweru, ponieważ będą go pilnować. Zrobią to bardzo dobrze, a następnie zażądają napiwku za przypięcie. Przypnij rower samodzielnie, aby uniknąć tego niepotrzebnego wydatku. === Motocyklem === Dla jeszcze bardziej odważnych, Luksor oferuje mnóstwo chińskich motocykli o pojemności około 150 cm³. Przy odpowiednich umiejętnościach targowania się, można upolować jeden za 50LE za godzinę, a nawet mniej, za dzień lub wieczór. Latem drogi wokół Zachodniego Brzegu są stosunkowo puste, a jazda motocyklem po ruinach i górach jest łatwa i efektywna. W sezonie poza sezonem wielu chętnych wypożyczy Ci własny motocykl w odpowiedniej cenie. Poproś o kask – inaczej go nie dostaniesz. === Taksówką === W Luksorze jest mnóstwo taksówek. Nie mają taksometrów, ale jeśli się postarasz, obowiązują aktualne stawki. Krótkie przejazdy w obrębie Luksoru kosztują od 15 do 25 LE (pierwsza oferta od taksówkarza będzie z pewnością wynosić 50 LE lub więcej). Podróż w obie strony na Zachodni Brzeg kosztuje około 100 LE. Hotel Sheraton Luxor Resort udostępnia listę aktualnych (zawyżonych) stawek taksówek z hotelu do różnych miejsc, które mogą być przydatne. === Minibusem === Minibusy to środek transportu mieszkańców Luksoru i najtańszy sposób poruszania się po mieście dla turystów lubiących przygody. Wszystkie mają ten sam kształt, więc łatwo je rozpoznać. Mają stałe trasy, a poszczególne trasy są oznaczone innym kolorem z boku minibusa. Nie ma jednak map tras, miejscowi zdają się je znać na pamięć. Wszystkie linie autobusowe zbiegają się na dworcu kolejowym. Zatrzymaj autobus, patrząc na niego, gdy się zbliża, i unieś rękę. Gdy autobus jest pełny, nie zatrzyma się (w autobusie jest około 14 miejsc siedzących). Możesz też wskoczyć, zająć wolne miejsce i przekazać kierowcy pieniądze, stałą opłatę 3,0 LE za osobę (stan na grudzień 2023) za przejazd (bez targowania się). Jeśli nie zapłacisz, siedząc w fotelu, kierowca założy, że nie znasz ceny i naliczy Ci 3,50 LE przy wysiadce. Wysiadanie jest możliwe w dowolnym momencie i wystarczy poprosić kierowcę o zatrzymanie się. === Łodzią === Podstawowym sposobem przemieszczania się między wschodnim a zachodnim brzegiem Luksoru jest skorzystanie z łodzi. Niebieski lokalny prom to bardzo podstawowa łódź łącząca wschodni i zachodni brzeg, która kosztuje 5 LE dla obcokrajowców (stan na marzec 2021). Wadą jest to, że prom odpływa tylko wtedy, gdy jest pełny lub gdy przypływa inny prom, więc podróż promem jest zazwyczaj wolniejsza, choć unika się targowania. Niemniej jednak w ciągu dnia promy odpływają wystarczająco często, aby nie tracić czasu. Taksówki są dostępne na terminalach promowych po obu stronach, a podróż trwa zaledwie kilka minut. Alternatywnie, można skorzystać z łodzi motorowych (często nazywanych „lunchami”), które zabiorą Cię na przejażdżkę, np. z hotelu Winter Palace do przystani promowej na wschodnim brzegu – stan na październik 2018.: 20 LE dla jednej lub dwóch osób w ciągu dnia lub 25 LE w nocy (prawdopodobnie zostaniesz poproszony o więcej, więc targowanie się jest wskazane). Jeśli płyniesz w górę lub w dół rzeki, np. Do Świątyni Karnak lub Muzeum Luksorskiego prawdopodobnie zapłacisz 30 LE lub więcej. Podczas spaceru wzdłuż rzeki dziesiątki właścicieli feluk zaoferują Ci również swoje usługi, aby Cię przewieźć na drugi brzeg, a zazwyczaj po drugiej stronie będzie czekał taksówkarz. === Calèche === Calèche, czyli powozy konne, są popularne na wschodnim brzegu i stanowią wspaniały sposób na zwiedzanie miasta, zwłaszcza nocą. Ceny różnią się w zależności od umiejętności targowania się, ale 20 LE za godzinę wydaje się powszechne. Jednak wiele organizacji zajmujących się prawami zwierząt odradza korzystanie z calèche ze względu na złe traktowanie koni. Nierzadko zdarza się, że woźnice biją swoje konie, a większość zachodnich turystów zauważy wiele wychudzonych i pokiereszowanych zwierząt. Nie oznacza to, że należy unikać wszystkich woźniców – niektórzy cieszą się dobrą reputacją. Wybierając, kieruj się zdrowym rozsądkiem. Uważaj, aby nie korzystać z usług tego samego woźnicy przez kilka dni z rzędu. Pod koniec może on dojść do wniosku, że w jakiś sposób zaniżył Ci opłatę za poprzednie przejazdy i zażądać znacznie więcej za rzeczy, które „nie były” wliczone w cenę, takie jak czekanie na wizytę w świątyni. Wszystkie zapłacone wcześniej pieniądze trafiały do szefa, a nic do woźnicy, napiwek za konia w pierwotnej cenie. Najlepiej jest korzystać z usług innego woźnicy podczas każdego kursu i nie rezerwować woźnicy, z którego usług korzystałeś już wcześniej, aby uniknąć takiego scenariusza, nawet jeśli na początku wydaje się on milszy niż większość. === Pieszo === W chłodniejszych porach dnia można również poruszać się pieszo po dzielnicy turystycznej, pod warunkiem dobrej orientacji w terenie. Aby uniknąć niechcianej uwagi, należy stale powtarzać słowa „no trouble” lub „laa, shukran”, co po arabsku oznacza „nie, dziękuję”. Należy również być przygotowanym na wezwanie policji turystycznej, jeśli ma się jakiekolwiek obawy o bezpieczeństwo. W pobliżu zazwyczaj znajduje się kilku policjantów, ponieważ mogą oni również nosić cywilne ubrania. Dobrą taktyką na uniknięcie kłopotów jest codzienne kupowanie egipskiej gazety (po arabsku) i noszenie jej przy sobie. Miejscowi założą, że znasz arabski (a zatem ich sztuczki) i dadzą ci spokój. Egipskie gazety kosztują około 1 LE. == Warto zobaczyć == === Corniche === [[Plik:Luxor New Corniche R01.jpg|thumb|Nowy Corniche w Luksorze]] Corniche między Luksorem a [[Karnak]]iem to przyjemne miejsce na spacer. W okolicy Świątyni Luksorskiej i Hotelu Winter Palace znajduje się czterometrowa ścieżka, wzdłuż której rosną drzewa i ławki. Metalowe ogrodzenie oddziela Corniche od Nilu. Poniżej Corniche znajdują się ulice handlowe i przystanie dla łodzi. Obszar na północ od Świątyni Luksorskiej, rozciągający się aż do [[Karnak]]u, został przebudowany. W tym celu zamknięto również drogę. Ścieżka biegnie teraz pomiędzy rozległymi terenami zielonymi z zadaszonymi drewnianymi ławkami i kamiennymi rzeźbami, a także ulicą handlową. === Świątynia Luksorska === [[Plik:Ramses II in Luxor Temple.jpg|thumb|Posąg Ramzesa II w Świątyni Luksorskiej]] * {{zobacz | name=Świątynia Luksorska | alt= |url= | email= | adres= | lat=25.7 | long=32.639167 | wskazówki=معبد الأقصر‎, ​Maʿbad al-Uqṣur | telefon= | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=Świątynia tebańskiej triady Amona, Mut i Chonsu została w dużej mierze zbudowana za panowania Amenhotepa III (XVIII dynastia) i Ramzesa II (XIX dynastia). Wejście do świątyni znajduje się obecnie po jej wschodniej stronie, na północny wschód od Meczetu Abu al-Haggag. Otwarte codziennie od 6:00 do 21:00. Cena: 500 LE, dla studentów 250 LE (stan na listopad 2024). Bilety można opłacić wyłącznie kartą kredytową lub debetową (np. MasterCard lub Visa) lub zarezerwować online, co również wymaga użycia karty kredytowej. (25° 42′ 0″ N 32° 38′ 21″ E) }} :Przed pylonem wejściowym ze scenami bitewnymi Ramzesa II stoją obelisk i monumentalne posągi tego władcy. Do świątyni można dotrzeć z Świątyni Karnak aleją sfinksów. Za pylonem znajduje się dziedziniec Ramzesa II. Bezpośrednio po prawej stronie znajduje się barkowa świątynia, w której ponownie wykorzystano kolumny i architraw wcześniejszej budowli należącej do Hatszepsut i Totmesa III. Meczet Abūl-Haggāg wznosi się na kolumnach dziedzińca po lewej stronie. Na zachodniej tylnej ścianie dziedzińca znajduje się przedstawienie procesji Amona do jego świątyni. Dalej znajduje się Sala Kolumnowa z dwoma rzędami siedmiu 16-metrowych kolumn każdy, która została zbudowana za panowania Amenhotepa III. Jej dekoracja scenami z procesji podczas święta Opet miała miejsce za panowania Tutanchamona i Horemheba. Dalej znajduje się duży, otwarty dziedziniec Amenhotepa III. Przez salę kolumnową, z ośmioma kolumnami ustawionymi w czterech rzędach, dociera się do cesarskiego pokoju kultowego rzymskiego tetrarchy urzędującego w tym miejscu. Na wschodniej i południowej ścianie oraz w niszy, absydzie, znajdują się malowidła przedstawiające rzymskich żołnierzy, rzymskich dostojników i (czterech) tetrarchów, w tym cesarza Dioklecjana. Nadal obecne przypuszczenie, że ta sala jest kościołem, jest całkowicie fałszywe. Na obraz przedstawiający Ostatnią Wieczerzę, jak wyjaśniono po lewej stronie, byłoby po prostu zbyt wiele osób. Mały korytarz w absydzie prowadzi do Sali Czterech Kolumn, Sali Stołów Ofiarnych i Sanktuarium Łodzi Amona, rozbudowanego za czasów Aleksandra Wielkiego o dużą granitową kaplicę. Na wschód od Sali Czterech Kolumn znajduje się tzw. Sala Narodzin. W tych przedstawieniach panowanie Amenhotepa III legitymizowane jest jego boskim pochodzeniem, ponieważ on sam nie pochodził z głównej linii rodziny królewskiej. Chociaż jego ojcem był Totmes IV, jego matką była jedynie konkubina Mutemwia, która otrzymała tytuł królowej dopiero po wstąpieniu na tron Amenhotepa III. Stąd dociera się również do południowych pomieszczeń świątyni. :Na zachodnich ścianach zewnętrznych sali kolumnadowej i dziedzińca Ramzesa II przedstawiono liczne sceny batalistyczne. Na wschód od dziedzińca Amenhotepa III eksponowano fragmenty architektury pochodzące z okresu grecko-rzymskiego. === Aleja Sfinksów === [[Plik:Luxor Dromos R02.jpg|thumb|Aleja Sfinksów na północ od Świątyni Luksorskiej]] * {{zobacz | name=Aleja Sfinksów | alt= |url= | email= | adres= | lat=25.702881 | long=32.642580 | wskazówki=طريق الكباش‎, Ṭarīq al-Kibāsch | telefon= | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=zwana również طريق أبو الهول‎, czyli ''Ṭarīq Abū al-Haul/al-Hōl'', „Ulica Ojca Terroru”, łączy Świątynię Luksorską ze Świątynią Karnak na odcinku 2,7 km. Ta aleja, niegdyś ciągnąca się długimi odcinkami, została w ostatnich latach przebadana wykopaliskowo i archeologicznie. W tym celu zburzono kilka budynków, w tym miejsca kultu religijnego i pałac Tawfīqa Paszy Andraosa na północ od Świątyni Luksorskiej. W listopadzie 2021 roku aleja została otwarta jako muzeum na świeżym powietrzu. Można nią spacerować i jest łatwo widoczna z punktów widokowych lub skrzyżowań dróg. Po obu stronach alei ustawiono 1200 sfinksów, z których wiele zostało poważnie uszkodzonych przez współczesną zabudowę. W okolicy alei odkryto różne budynki, takie jak warsztaty i nilometr z czasów XXV dynastii. Południowy kraniec alei można łatwo zobaczyć podczas wizyty w Świątyni Luksorskiej. }} === Muzea === [[Plik:Luxor Museum 2010.jpg|thumb|Muzeum Luksorskie]] * {{zobacz | name=[https://egymonuments.com/locations/details/LuxorMuseum Muzeum Luksorskie] | alt= |url= | email= | adres= | lat=25.707725 | long=32.644489 | wskazówki=متحف الأقصر‎, ​Matḥaf al-Uqṣur | telefon=+20 (0)95 238 0269, (0)95 237 0569 (Dyrektor) | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=Otwarte w 1975 roku muzeum znajduje się w połowie drogi między centrum miasta a świątynią [[Karnak]], na Corniche el-Nil. Mieści ono wysokiej jakości kolekcję, w szczególności lokalne artefakty egipskie. Muzeum, podzielone obecnie na trzy sekcje, prezentuje swoją główną kolekcję, eksponaty z okresu od XII dynastii do okresu koptyjskiego. Druga sekcja w piwnicy poświęcona jest znaleziskom posągów z 1989 roku, pochodzących ze sejmu Świątyni Luksorskiej. Nowo wybudowane muzeum zostało otwarte 19 maja 2004 roku wystawą „Chwała Teb”, która zgłębia sukcesy starożytnej armii egipskiej w okresie Nowego Państwa. Eksponaty pochodzą z okresu od XVII do XIX dynastii i obejmują tzw. stelę Kamose oraz mumie Ahmose i prawdopodobnie Ramzesa I. Obie mumie zostały przywiezione do Luksoru z Kairu dwa miesiące wcześniej łodzią. Muzeum posiada również sklep z pamiątkami. Otwarte: codziennie od października do kwietnia w godzinach 9:00–13:00 i 16:00–21:00, od maja do września w godzinach 9:00–14:00 i 17:00–21:00. Cena: 400 LE, bilet studencki 200 LE, bilet fotograficzny 50 LE (bez lampy błyskowej), audioprzewodnik 50 LE (stan na listopad 2024). Za bilety można płacić wyłącznie kartą kredytową lub debetową (np. MasterCard lub Visa) lub rezerwować online, co również wymaga użycia karty kredytowej. (25° 42′ 27″ N 32° 38′ 41″ E) }} * {{zobacz | name=[https://egymonuments.gov.eg/en/museums/mummification-museum Muzeum Mumifikacji] | alt= |url= | email= | adres= | lat=25.708056 | long=32.644444 | wskazówki=متحف التحنيط‎, ​Matḥaf at-Taḥnīṭ | telefon= | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=Muzeum znajduje się poniżej Corniche el-Nil, u zbiegu ulicy Montaza. Oferuje tablice informacyjne oraz niewielką kolekcję figurek bóstw pogrzebowych, narzędzi i materiałów do balsamowania, urny kanopskie, uszebti, amulety, mumie zwierząt, kilka trumien, w tym Padiamuna, oraz mumię arcykapłana XXI dynastii Masaherty, ilustrującą praktykę mumifikacji. W muzeum znajduje się kawiarnia. Otwarte codziennie od października do kwietnia w godzinach 9:00-13:00 i 16:00-21:00 oraz od maja do września w godzinach 9:00-13:00 i 17:00-22:00. Cena: Wstęp: 220 LE, dla studentów: 110 LE (stan na listopad 2024), bilet fotograficzny: 50 LE (bez lampy błyskowej, stan na listopad 2019). Bilety można opłacić wyłącznie kartą kredytową lub debetową (np. MasterCard lub Visa) lub zarezerwować [https://egymonuments.com/locations/details/MummificationMuseumLuxor online], co również wymaga użycia karty kredytowej. (25° 42′ 10″ N 32° 38′ 24″ E) }} [[Plik:Luxor Heritage Center 01.JPG|thumb|Centrum Dziedzictwa Luksorskiego]] * {{zobacz | name=Biblioteka i Centrum Dziedzictwa Luksorskiego | alt= |url= | email= | adres=Karnak Temple St. | lat=25.710112 | long=32.649339 | wskazówki= | telefon= | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=W centrum kultury znajduje się biblioteka publiczna oraz sala, w której można obejrzeć 40-minutowy multimedialny pokaz panoramiczny „Culturama”, prezentujący historię Egiptu od czasów faraonów do czasów współczesnych. Rzadko odwiedzana „Culturama” wymaga wcześniejszej rezerwacji (tel. (0)122 907 6243) oraz dodatkowej opłaty. Otwarte codziennie z wyjątkiem wtorków w godzinach 10:00–22:00. Cena: Wstęp: 10 LE. (25° 42′ 36″ N 32° 38′ 57″ E) }} === Meczety === [[Plik:LuxorAbuHaggagEast2010.jpg|thumb|Wschodnia strona meczetu Abū-’l-Haggāg]] W północno-wschodniej części kompleksu świątynnego Luksoru, na pierwszym dziedzińcu, znajduje się niewielki {{Znacznik|Meczet Abu al-Haggāg|25.7|32.639444|typ=zobacz|url=|kolor=808080|treść=}}'''Meczet Abu al-Haggāg''' (25° 42′ 0″ N 32° 38′ 23″ E), مسجد أبي الحجاج الأقصري‎, ''Masǧid Abī al-Ḥaǧǧāǧ al-Uqṣurī'', w którym spoczywają szczątki miejscowego świętego o tym samym imieniu (zm. 642 AH = 1244 n.e.) oraz jego syna Ahmada. Jest to najważniejszy zabytek islamski w mieście. W rocznicę Abu al-Haggaga upamiętnia się go wielką procesją barki przez miasto, podobnie jak starożytni Egipcjanie czynili to z barką Amona. Do meczetu można wejść od strony wschodniej. Wchodzi się do pomieszczenia, w którym znajdują się cenotafy obu zmarłych oraz do przylegającego do niego od zachodu trójnawowego meczetu. Podczas ostatniej renowacji, zakończonej w 2009 roku, odkryto kilka kapiteli i architrawów z inskrypcjami faraońskimi. Minaret tego meczetu znajduje się na południowym zachodzie. [[Plik:LuxorCentralMosque.jpg|thumb|Meczet Ahmada Nagma]] {{Znacznik|Minaret Fatymidów|25.700044|32.639767|typ=zobacz|url=|kolor=808080|treść=}}'''Minaret''', المئذنة الفاطمية‎, ''al-Miʾdhana al-Fāṭimīya'', na północnym wschodzie meczetu nie należy do niego, ale został zbudowany wcześniej w okresie Fatymidów za panowania faktycznego regenta Badra el-Dżamalego († 1094), prawdopodobnie przed 474 AH, w 1081/1082, z cegieł mułowych. Minaret ma około 30 metrów wysokości i składa się z dwóch segmentów. Dolna część jest kwadratowa, ma około 4 metrów szerokości i zwęża się ku górze. Za tą dolną częścią znajduje się okrągła część wieży, również zwężająca się ku górze, która ma około 14 metrów wysokości i średnicę 3,2 metra u dołu. Okna znajdują się w pobliżu spiralnych schodów i na szczycie tej części wieży. Szczyt minaretu zwieńczony jest kopułą. Kilka metrów na północny wschód znajduje się {{Znacznik|Meczet Ahmada Nagma|25.700140|32.640890|typ=zobacz|url=|kolor=808080|treść=}}'''Meczet Ahmada Nagma''' مسجد أحمد النجم‎, ''Masǧid Aḥmad Naǧm''. Na północ od Centrum Konferencyjnego w Luksorze, w okolicy Corniche, znajduje się {{Znacznik|Meczet Es-Sayida Jusufa al-Haggagi|25.713321|32.648063|typ=zobacz|url=|kolor=808080|treść=}}'''Meczet Es-Sayida Jusufa al-Haggagi''' مسجد السيد يوسف الحجاجي‎. === Kościoły === [[Plik:LuxorMaryChurchOutside.jpg|thumb|Wejście do kościoła św. Marii]] [[Plik:LuxorChurchAntoniosOutside.jpg|thumb|Północna strona kościoła św. Antoniego]] Chrześcijaństwo było obecne w formie kościołów od swoich najdawniejszych czasów. Na przykład, pozostałości pięciu kościołów odnaleziono na terenie Świątyni Luksorskiej. Ruiny po zachodniej stronie świątyni, w szczególności, można badać do dziś. Poza tym, kościoły w Luksorze są nowsze. Po zachodniej stronie ulicy Karnak Temple St. można zidentyfikować trzy kościoły: {{Znacznik|katolicki kościół franciszkański Świętej Rodziny|25.702178|32.642655|typ=zobacz|url=|kolor=808080|treść=}}'''Katolicki kościół franciszkański Świętej Rodziny''' (‏كنيسة العائلة المقدسة‎), na południe od hotelu Emilio, do którego przylega szkoła misyjna; {{Znacznik|Kościół prezbiteriański reformowany|25.704872|32.644318|typ=zobacz|url=|kolor=808080|treść=}}'''kościół prezbiteriański reformowany''' na skrzyżowaniu z ulicą Labib Habachi, który został później zburzony w celu oczyszczenia Alei Sfinksów; i {{Znacznik|Koptyjski kościół św. Marii|25.7055|32.6447|typ=zobacz|url=|kolor=808080|treść=}}'''koptyjski kościół św. Marii''' (25° 42′ 20″ N 32° 38′ 41″ E), كنيسة السيدة العذراء‎, ''Kanīsat as-Saiyida al-ʿaḏrāʾ'', na skrzyżowaniu z ul. Tutanchamona. W przypadku tego drugiego kościoła, do trójnawowego kościoła halowego z ikonostasem po wschodniej stronie prowadzi dziedziniec. Na północ od dworca kolejowego budowana jest nowa, {{Znacznik|Katedra św. Michała Archanioła'|25.699778|32.646180|typ=zobacz|url=|kolor=808080|treść=}}'''katedra św. Michała Archanioła''', كاتدرائية الملاك ميخائيل‎, ''Kātidrāʾīyat al-Malāk Mīchāʾīl''. Nieco ustronnie znajduje się {{Znacznik|Kościół św. Antoniego|25.6991|32.6476|typ=zobacz|url=|kolor=808080|treść=}}'''kościół św. Antoniego''' (25° 41′ 57″ N 32° 38′ 51″ E), كنيسة القديس أنطونيوس‎, ''Kanīsat al-Qiddīs Anṭūniyūs'', w dzielnicy na wschód od linii kolejowej. Idź ulicą Yusif Hassan, mijając hotel Emilio, do przejazdu kolejowego. Zaraz za przejazdem skręć na północ i w trzecią boczną ulicę na wschód. Przez drewniane drzwi wchodzi się do trójnawowego wnętrza, po wschodniej stronie którego znajduje się ikonostas. Kościół nosi imię św. Antoniego Wielkiego (* ok. 251 w Kome (Środkowy Egipt), † 356 na górze Colzim nad Morzem Czerwonym), który żył jako pustelnik na Pustyni Zachodniej i jest uważany za pierwszego chrześcijańskiego mnicha. W wieku zaledwie 20 lat rozdał swój dobytek i odtąd żył w samotności. Mówi się, że św. Antoni pochował św. Pawła z Teb z pomocą dwóch lwów. Dalej na południe znajduje się {{Znacznik|Kościół św. Jerzego|25.689365|32.647065|typ=zobacz|url=|kolor=808080|treść=}}'''kościół św. Jerzego''' (25° 41′ 22″ N 32° 38′ 50″ E), ‏كنيسة القديس مارجرجس‎, ''Kanīsat al-Qiddīs Mār Girgis''. === Historyczne hotele === [[Plik:Winter Palace Luxor front.jpg|thumb|Winter Palace Hotel]] W Luksorze znajdują się dwa wczesne, obecnie zabytkowe hotele. Pierwszym z nich jest (stary) '''Winter Palace Hotel''', لوكاندة ونتر بالاس‎, ''Lūkānda Winter Bālās'', z dużym ogrodem na Corniche, zbudowany w 1886 roku. Kolejnym hotelem jest '''Luxor Hotel''', położony na wschód od Świątyni Luksorskiej. Jest to najstarszy hotel w mieście, ale nie cieszy się taką sławą jak Hotel Pałac Zimowy. === Stare miasto === Szczególnie w północnej części Luksoru zachowały się fragmenty starego miasta i niektóre budynki z epoki kolonialnej. Jednak część z nich została już zburzona, aby oczyścić Aleję Sfinksów między świątyniami w Luksorze i Karnaku. == Aktywny wypoczynek == === Balony na ogrzane powietrze === [[Plik:ThebesBaloonRising.jpg|thumb|Start balonu na ogrzane powietrze]] Zachodni Brzeg Teb można zwiedzić, korzystając z jednej z najlepszych atrakcji: '''lotu balonem na ogrzane powietrze'''. Lot rozpoczyna się mniej więcej przed Świątynią Hatszepsut i trwa około 45 minut. Wiatr, który latem zazwyczaj wieje z północy, spycha balon na południe, przelatując nad Korną, Ramesseum, Medinet Habu i Malqatą. Lot kosztuje od 90 euro i obejmuje odbiór z hotelu oraz przeprawę przez Nil. W miesiącach zimowych wiatr często wieje z północnego zachodu, umożliwiając przelot nad Nilem i na południe od Luksoru. Start odbywa się wcześnie rano, około 6:00, kiedy teren nie jest jeszcze zbyt rozgrzany. Loty balonem na ogrzane powietrze w Egipcie są obecnie możliwe tylko w Luksorze. Po kilku wypadkach w latach 2006-2009 zaostrzono środki bezpieczeństwa. Jednak warunki, w jakich może dojść do lądowania, nie zawsze można przewidzieć. Dlatego najlepiej wybierać firmy z doświadczonymi pilotami. Loty mogą zostać odwołane, szczególnie przy silnym wietrze. Dla własnego bezpieczeństwa nie należy w takich momentach podróżować innymi operatorami. Obecność biura sprzedaży w hotelu niekoniecznie oznacza, że firma jest renomowana; oznacza to po prostu, że prawdopodobnie jest wypłacalna. Istnieje kilku lokalnych operatorów, często posiadających biura w hotelach. Firmy preferowane przez biura podróży to HodHod Soliman i Magic Horizon: * '''[https://hodhodsolimanballoons.com/ HodHod Soliman]''' (Hod-Hod Soliman), ul. Omara Alego (''boczna uliczka od strony Television St.''). Tel.: +20 (0)95 227 1116, (0)95 227 0116, tel. kom.: +20 (0)122 222 2811, (0)122 115 8593, faks: (0)95 227 1116, e-mail: info@hodhodsolimanballoons.com. Działa od 1993 roku i jest dobra, ale droga. Dysponuje ośmioma balonami w żółto-pomarańczowo-czerwono-zielone paski, mieszczącymi od 4 do 28 osób, z sześcioma pilotami. To prawdopodobnie jedyna firma bez wypadków. Rezerwacji można dokonać w biurze. Akceptowane są karty Mastercard i Visa. Ubezpieczenie kosztuje 100 000 dolarów na pasażera, z maksymalną kwotą 1,8 miliona dolarów. Nazwa firmy pochodzi od dudka, czyli po arabsku Hodhod. * '''[https://visitluxorinhotairballoon.com/ Magic Horizon]''', ul. Khaleda ibn el-Walida (''wschodnia strona ulicy, między ul. Sonesta St. George a Steigenberger Nile Palace''). Tel.: +20 (0)95 227 4060, (0)95 228 0455, Kom.: +20 (0)122 226 1697, (0)100 568 8439, Faks: +20 (0)95 227 6651, E-mail: booking@magichorizon.com. Działająca od 2002 roku firma oferuje dziesięć czerwonych balonów dla 6–30 osób, z trzema pilotami. Ubezpieczenie: 1,25 miliona funtów brytyjskich, maks. 75 000 funtów na pasażera. * '''Alaska Balloons, Luxor''', ul. Salah el Din (''skrzyżowanie z ul. Television''). Tel.: +20 (0)95 227 3777, (0)95 227 6651, Kom.: +20 (0)100 902 0299, (0)100 009 5888, (0)122 784 5190, Faks: +20 (0)95 227 7499, E-mail: bookingalaskaballoons@hotmail.com. Firma działa od 2005 roku. Pięć czerwonych balonów dla 6–30 osób. Akceptowane są płatności kartami kredytowymi (MasterCard, Visa). Suma ubezpieczenia wynosi 10 000 LE za wypadek i pasażera. * '''Salem Balloons''', ul. Omara Abd El Aziza 25, tel.: +20 (0)95 228 4681, (0)95 228 4682, tel. kom.: +20 (0)110 090 2001, (0)110 090 2002, faks: (0)95 228 4681. Firma założona w 2013 roku. Balony w żółto-pomarańczowo-czerwoną kratkę. * '''Dream Balloons''', ul. Ahmeda Shawkeya (''zjazd z ul. Television''). Tel.: +20 (0)95 227 5524, (0)95 228 3637, Kom.: +20 (0)100 404 9602, Faks: +20 (0)95 227 5524, E-mail: dream_balloons@yahoo.com. Firma działa od 2009 roku. 3 żółto-zielone balony w paski, 1 pilot. Informacje * '''[https://luxorballoons.com/ Luxor Balloons]''', Corniche St., Luxor. Kom.: +20 (0)106 075 7090, (0)100 480 9546, E-mail: info@luxorballoons.com. Firma, założona w 2018 roku, oferuje najlepsze ceny wśród firm balonowych i doskonałą obsługę. Firma posiada 3 balony. Rezerwacje online są przyjmowane od początku 2022 roku. === Wycieczki łodzią === [[Plik:Luxor Nile R02.jpg|thumb|Nil w pobliżu Luksoru]] [[Plik:Pied Kingfisher in Egypt.jpg|thumb|Zimorodek szary w pobliżu Luksoru]] Rejsy statkiem po Nilu można odbyć zarówno z Luksoru, jak i z Gazarat al-Ramla na zachodnim brzegu. Dostępne są zarówno motorówki, jak i feluki. Koszt wynosi około 40 LE za godzinę. Wycieczki organizowane przez hotele mogą być znacznie droższe. Jednym z celów podróży może być na przykład {{Znacznik|Wyspa Bananowa|25.682916318197687|32.622370980911356|typ=natura}}'''Wyspa Bananowa''' (25° 40′ 13″ N 32° 37′ 34″ E), położona na południe od Luksoru. Oferowane są również jednodniowe wycieczki motorówką do Świątyni Dendara. === Obserwowanie ptaków === Późne popołudnie można wykorzystać na obserwację ptaków w południowej części miasta. Do wysp na Nilu lub brzegów rzeki można dotrzeć motorówką, poruszając się najciszej, jak to możliwe. Można obserwować między innymi czaple, jaskółki, ibisy, nektarniki, zimorodki, lasówki i chruściele. === Kluby === * Publiczny {{Znacznik|Basen|25.688186 |32.631374 |typ=atrakcja}}'''basen''' z platformą do skoków, '''Klub Społeczno-Sportowy''', znajduje się na ulicy Sh. Khaled ibn al-Walid, pomiędzy hotelami Sonesta St. George i Meridien. Jest czynny codziennie od 9:00 do 19:00. Dwie godziny korzystania z basenu kosztują 10 LE dla obcokrajowców i 6 LE dla mieszkańców (stan na sierpień 2006). * Na północ i wschód od ulicy Sh. Khaled ibn al-Walid znajduje się {{Znacznik|El-Madina Club|25.689022 |32.635022 |typ=atrakcja}}'''El-Madina Club''' (25° 41′ 20″ N 32° 38′ 6″ E), ‏نادي المدينة المنورة‎, Nādī al-''Madīna al-Munauwira'', z niewielkim placem zabaw. * Na Corniche, na południe od hotelu Winter Palace, mieści się klub wioślarski {{Znacznik|Luxor Rowing Club|25.695906 |32.635446 |typ=atrakcja}}'''Luxor Rowing Club'''. == Praca == Turystyka jest główną gałęzią gospodarki miasta. Jednak w kompleksach hotelowych prawie nie ma pracowników zagranicznych. Obcokrajowcy to najczęściej przedsiębiorcy, często prowadzący firmy z branży hotelarskiej, nieruchomości i lotniczej we współpracy z egipskimi partnerami. Ponadto zagraniczne misje archeologiczne zatrudniają naukowców, doktorantów i studentów do prowadzenia wykopalisk w Luksorze i na Zachodnim Brzegu Teb. == Nauka == Od 2019 r. w mieście działa Luxor University (جامعة الأقصر), będący jedyną szkołą wyższą w Luksorze. Uczelnia kształci około 2700 studentów na 6 wydziałach: medycznym, artystycznym, turystycznym, informatycznym, lingwistycznym i historycznym. Studia są całkowicie darmowe, a uniwersytet funkcjonuje jako organizacja non-profit. Naukowcy mogą korzystać z biblioteki mieszczącej się pod adresem {{Znacznik|'''Chicago House'''|25.711436 |32.647054|typ=nauka|url=|kolor=FF00FF|treść=}}'''Chicago House''', będącej filią Instytutu Orientalistycznego Uniwersytetu w Chicago. == Zakupy == W Luksorze są co najmniej dwa różne targowiska. Jeden znajduje się w klimatyzowanej hali, a sklepy znajdują się po obu jej stronach. Hala ta łączy dwie główne ulice. Starszy targ rozciąga się na kilka ulic w pobliżu świątyni w Luksorze. Spacer po nim to czysta przyjemność, ponieważ jest w większości przeznaczony dla pieszych i stanowi miłą odskocznię od konnych powozów na głównych ulicach. Targowisko naprawdę przypomina stary suk, a odwiedzający czuje się, jakby cofnęli się w czasie. Jest osłonięte drewnianą kratownicą, chroniącą ludzi przed słońcem. Wiele sklepów oferuje te same towary, więc mądry kupujący rozgląda się po okolicy i szuka najlepszej ceny. Często można się lepiej targować po odwiedzeniu kilku sklepów. Gdy znajdziesz sprzedawcę, który Ci odpowiada, usiądź, napij się herbaty i rozpocznij targowanie. Możesz poczuć się, jakbyś stawał się częścią rodziny. Kupno czegoś tak prostego jak bawełniana galabeja może zająć godziny, ponieważ przymierzasz niemal każdą galabeję w sklepie, a następnie przechodzisz do rzeczy, które – jak uważają sprzedawcy – mogą ci się przydać dla reszty rodziny. Kupowanie czegokolwiek może być bardzo frustrujące z powodu ciągłych targów, jeśli nie jesteś do tego przyzwyczajony. Ta sztuczka okazała się skuteczna: zazwyczaj pierwsza oferta ceny może być dziesięć, a nawet sto razy wyższa niż rozsądna cena. Najpierw zdecyduj, ile jesteś gotów zapłacić. Załóżmy, że w tym przykładzie jest to 20 funtów. Jeśli zapytasz o cenę, możesz otrzymać odpowiedź „120 funtów”. Teraz oferujesz 22 funty. Następnie możesz otrzymać ofertę na poziomie 110 funtów. Zamiast podwyższać cenę, zaczynasz ją obniżać, a Twoja nowa oferta wyniesie tylko 20 funtów (z góry ustalony limit cenowy). Jeśli targowanie się będzie kontynuowane, kontynuuj wycofywanie oferty. Sprzedawca szybko zrozumie, do czego zmierzasz i dostaniesz satysfakcjonującą cenę albo pozbędziesz się sprzedawcy. Nagabywanie na głównym suku w Luksorze jest tak uciążliwe, że spacer po nim to prawdziwy koszmar. Chęć kupienia czegokolwiek szybko znika, gdy dziesiątki mężczyzn próbują wszelkich możliwych chwytów. Na przykład: „Wyglądasz na szczęściarza”, „Wyglądasz na Egipcjanina”, „Zajrzyj do mojego sklepu, bez problemu” i zgadują twoją narodowość. Ale jeśli pójdziesz dalej prosto, trafisz na prawdziwy suk, gdzie miejscowi robią zakupy, a atmosfera całkowicie się zmienia. === Sklepy ogólnie === [[Plik:LuxorNewBazar.jpg|thumb|Nowy bazar turystyczny]] [[Plik:Luxor Souq R01.jpg|thumb|upright|Na suku w Luksorze]] * {{Znacznik|'''Savoy Mall'''|25.703611 |32.642778|typ=zakupy|url=|kolor=008080|treść=}}'''Savoy Mall''' (''مول سافوي‎, ​Mūl Sāvūi; na północny wschód od Świątyni Luksorskiej, na zachód od hotelu Queens Valley''). Centrum handlowe miało zastąpić restauracje i sklepy, które kiedyś znajdowały się na wschód od Świątyni Luksorskiej. Jest jednak dość odległe i mało znane. (25° 42′ 13″ N 32° 38′ 34″ E). * {{Znacznik|'''Nowy Bazar'''|25.700972 |32.642264|typ=zakupy|url=|kolor=008080|treść=}}'''Nowy Bazar''' (''na wschód od Świątyni Luksorskiej''). Ta ulica bazarowa znajduje się na wschód od ulicy Świątyni Karnak i biegnie do niej mniej więcej równolegle. Zaczyna się na skrzyżowaniu Shari' Mahatta (ulicy Dworcowej) i ulicy Świątyni Karnak. Ten nowo zaprojektowany bazar służy przede wszystkim turystom i zastępuje obszar bazaru na wschód od Świątyni Luksorskiej. (25° 42′ 4″ N 32° 38′ 32″ E) === Książki, pocztówki itp. === * {{Znacznik|'''Księgarnia Aboudi'''|25.698506 |32.640038|typ=zakupy|url=|kolor=008080|treść=}}'''Księgarnia Aboudi''', ul. Świątyni Karnak (''na wschód od Świątyni Luksorskiej''). Tel.: +20 (0)95 237 2390, tel. kom.: +20 (0)111 117 4764, e-mail: info@aboudi-bookstore.com. Firma istnieje od 1909 roku i zajmuje się głównie sprzedażą książek, pocztówek i podobnych artykułów. Oddział nadal znajduje się na południe od hotelu Steigenberger. (25° 41′ 55″ N 32° 38′ 24″ E) * {{Znacznik|'''Gaddis & Co.'''|25.696302 |32.636341|typ=zakupy|url=|kolor=008080|treść=}}'''Gaddis & Co.''', Corniche el-Nile (''obok hotelu Winter Palace''). Tel.: +20 (0)95 237 2142. W sklepie można kupić pamiątki, książki, historyczne fotografie i biżuterię. Firma została założona w 1907 roku. (25° 41′ 47″ N 32° 38′ 11″ E) === Biżuteria itp. === * {{Znacznik|'''Edris Jewelry & Bazaar'''|25.696312 |32.635692|typ=zakupy|url=|kolor=008080|treść=}}'''Edris Jewelry & Bazaar''', Corniche el-Nile (''naprzeciwko hotelu Winter Palace, na północ od restauracji Rowing Club, przejście pod Corniche''). Tel.: +20 (0)95 236 9996, kom.: +20 (0)100 266 6640. Sprzedaż biżuterii. (25° 41′ 47″ N 32° 38′ 9″ E) * {{Znacznik|'''Gohar Gallery'''|25.706840 |32.645912|typ=zakupy|url=|kolor=008080|treść=}}'''Gohar Gallery''', ul. Świątyni Karnak Tel.: +20 (0)95 235 5866, (0)95 235 5877, (0)95 235 5899. (25° 42′ 24″ N 32° 38′ 45″ E) * {{Znacznik|'''Moses Jewellery'''|25.698768 |32.640772|typ=zakupy|url=|kolor=008080|treść=}}'''Moses Jewellery''', plac Abu el-Haggag. Telefon komórkowy: +20 (0)106 184 6795, e-mail: mosesluxor@yahoo.com. (25° 41′ 56″ N 32° 38′ 27″ E) * {{Znacznik|'''Radwan'''|25.686533 |32.631476|typ=zakupy|url=|kolor=008080|treść=}}'''Radwan''', ul. Khalid ibn el-Walid (25° 41′ 11″ N 32° 37′ 53″ E) === Rzemieślnictwo === * {{Znacznik|'''Aisha Handcrafts'''|25.702533 |32.643042|typ=zakupy|url=|kolor=008080|treść=}}'''Aisha Handcrafts''' (بازار عائشة, ''Bāzar ʿĀʾischa''), Sh. Youssef Hassan (''naprzeciwko wejścia do hotelu Emilio''). Rękodzieło beduińskie i orientalne. Otwarte: codziennie z wyjątkiem piątków, w godzinach 10:30–14:30 i 18:30–22:30. (25° 42′ 9″ N 32° 38′ 35″ E). * '''Centrum Fair Trade''', Luxor Outlet, ul. Świątyni Karnak (''na wschód za Świątynią Luksorską''). Tel.: +20 (0)95 236 0870, tel. kom.: +20 (0)100 034 7900, (0)100 659 0103, e-mail: FTC@EgyptFairTrade.org. Egipskie rękodzieło na sprzedaż. Otwarte: Codziennie od 9:00 do 22:30. * '''[https://www.habibagallery.com/ Galeria Rękodzieła i Bawełny Habiba]''', ul. Sidi Mahmoud (''El Souk, na południe od Sahaby Lane''). Tel.: +20 (0)95 235 7305, kom.: +20 (0)100 124 2026, e-mail: Habibaluxor@yahoo.com. Linda, właścicielka z Australii, wraz ze swoim personelem sprzedaje rękodzieło, takie jak tekstylia, wyroby z metalu i drewna, stroje beduińskie i torebki. === Artykuły spożywcze === * {{Znacznik|'''Arkwrights Gourmet Food'''|25.688708 |32.633702|typ=zakupy|url=|kolor=008080|treść=}}'''Arkwrights Gourmet Food''', ul. St. Joseph, Luksor. Tel.: +20 (0)95 228 2335, Kom.: +20 (0)109 984 8545, E-mail: yasserarkwrights@yahoo.com. Supermarket z europejskimi i brytyjskimi produktami spożywczymi. Nazwa jest nieco przesadzona. Otwarte: codziennie w godzinach 7:00–22:00. Akceptowane metody płatności: Maestro i Mastercard. (25° 41′ 19″ N 32° 38′ 1″ E) == Gastronomia == Luksor to raj dla wegetarian, pełen świeżych, sezonowych warzyw, takich jak pomidory i ogórki. Posiłek często rozpoczyna się od pity i mezze, takich jak ''baba ghanoush'' lub ''taboulé''. Danie główne może składać się z mięsa, drobiu lub potraw regionalnych, takich jak gołąb czy królik. (Aby uniknąć problemów żołądkowych, warto postawić na wołowinę). Jak w każdym turystycznym regionie Egiptu, znalezienie w miarę dobrze przyrządzonego jedzenia kuchni zachodniej nie stanowi problemu. Daniu głównemu mogą towarzyszyć produkty mleczne, takie jak jogurt lub ser ''gibna bayda'' (podobny do fety, ale bardziej kremowy). Na koniec, dostępnych jest wiele dobrych wegetariańskich deserów, choć niektóre mogą wydawać się zbyt słodkie dla zachodnich gustów. (Jeśli to możliwe, określ niski lub średni poziom słodkości). Chociaż kolacja jest często sycąca, może się okazać, że nie zaspokaja ona zapotrzebowania energetycznego zapracowanego turysty. Zaleca się zjedzenie obfitego śniadania, picie dużej ilości wody i częste podjadanie w ciągu dnia. === Oszczędnie === * {{Znacznik|'''Restauracja Abu Ashraf & Kosheri'''|25.6975|32.643056|typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''Restauracja Abu Ashraf & Kosheri''', ul. Mahatta (Dworcowa) (''południowa strona ul. Mahatta''). Tel.: +20 (0)95 237 5936, kom.: +20 (0)109 466 5067. Serwujemy pizze, sałatki, dania mięsne, kurczaka, dania koszerne, kanapki, napoje bezalkoholowe, kawę, herbatę i karkadiya. Specjalność: kuchnia egipska. Otwarte: codziennie od 9:00 do 3:00. (25° 41′ 51″ N 32° 38′ 35″ E) * {{Znacznik|'''Abu Gad'''|25.698194|32.642472|typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''Abu Gad''' (مطعم أبو جاد‎), ul. Mahatta (''północna strona ul. Mahatta''). Tel.: +20 (0)111 114 1350. Restauracja i dania na wynos. Specjalność: kuchnia egipska. Otwarte: codziennie w godzinach 9:00–15:00. (25° 41′ 54″ N 32° 38′ 33″ E) * {{Znacznik|'''Bondoq Restaurant'''|25.69860|32.64146|typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''Bondoq Restaurant''' (مطعم بندق‎), Mahatta St. (''południowa strona Mahatta St., obok poczty''). Tel.: +20 (0)114 104 0075. Restauracja i dania na wynos. Specjalność: kuchnia egipska. Otwarte: 24/7. (25° 41′ 55″ N 32° 38′ 29″ E) * {{Znacznik|'''Chez Omar (II)'''|25.702035|32.643766|typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''Chez Omar (II)''', Midan Youssuf Hassan (druga przecznica na wschód od hotelu Emilio). Tel.: +20 (0)95 236 7678, kom.: +20 (0)122 282 0282, (0)122 533 2608. Restauracja oferuje zupy, sałatki, dania mięsne, desery i napoje bezalkoholowe. Specjalizuje się w kuchni egipskiej. Otwarte: codziennie w godzinach 9:00–15:00. (25° 42′ 7″ N 32° 38′ 38″ E) * {{Znacznik|'''Kam Thai'''|25.686740|32.635006|typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''Kam Thai''', ul. El-Madina, kom.: +20 (0)127 728 2490. Mała restauracja. Udogodnienia: bezpłatne Wi-Fi, kuchnia tajska. Otwarte: pon.–pt. 13:00–21:00. (25° 41′ 12″ N 32° 38′ 6″ E) ostatnia aktualizacja: kwiecień 2016 (informacje mogą być nieaktualne) informacje edytuj * {{Znacznik|'''KFC'''|25.684836|32.630339|typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''KFC''' (مطعم حجاج كنتاكي‎, ''​Maṭʿam Haǧāǧ Kintākī; na południe od hotelu Isis''). Fast food z kurczakiem. Otwarte: codziennie 12:00–13:00. (25° 41′ 5″ N 32° 37′ 49″ E) * {{Znacznik|'''McDonald's'''|25.698611|32.64|typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''McDonald's''', ul. Karnak (''na południe od skrzyżowania z Dworcową (ul. Mahatta)''). Otwarte: Codziennie 7:00–14:00, Śniadania 7:00–11:30. (25° 41′ 55″ N 32° 38′ 24″ E) * {{Znacznik|'''New Om Hashem'''|25.702325|32.643948|typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''New Om Hashem''' (مطعم نيو أم هاشم‎, ''​Maṭʿam Nyū Umm Hāschim''). Tel.: +20 (0)95 236 8906, Bezpłatny: (0)100 100 8390, (0)100 442 3645. Prosta, ale popularna restauracja serwująca dania kuchni egipskiej i grilla. Dostępne są również dania na wynos i z dowozem do domu. Menu arabskie i angielskie. Specjalność: kuchnia egipska. Otwarte: 24/7. (25° 42′ 8″ N 32° 38′ 38″ E) Na skrzyżowaniu ulic Mahatta i Karnak, na zachód od wejścia na bazar turystyczny, znajdują się stoisk/a z falafelem i ful. === Umiarkowanie === * {{Znacznik|'''7 Days 7 Ways'''|25.684405|32.629829|typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''7 Days 7 Ways''' (''pomiędzy hotelami Isis i Sheraton''). Tel.: +20 (0)95 236 6264, e-mail: info@7days-7ways.com. Restauracja i pub Royal Oak. Otwarte: codziennie od 15:00. (25° 41′ 4″ N 32° 37′ 47″ E) * {{Znacznik|'''A Taste of India'''|25.688631|32.633976|typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''A Taste of India''', St. Joseph Hotel St., Luksor (''na wschód za hotelem St. Joseph''). Tel.: +20 (0)95 228 0892, kom.: +20 (0)109 373 2727. Restauracja indyjska prowadzona przez Brytyjczyka od 2001 roku. Kuchnia tandoori i międzynarodowa. Prawdopodobnie najlepsza restauracja indyjska w Luksorze. Otwarte: codziennie od 12:00 do 23:00. (25° 41′ 19″ N 32° 38′ 2″ E) * {{Znacznik|'''Restauracja Aisha'''|25.687398|32.632785|typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''Restauracja Aisha''', ul. El-Roda el-Sherifa. Tel. kom.: +20 (0)114 013 4059, (0)111 198 8337, (0)100 574 7068, e-mail: aisha.restaurant@gmail.com. Kuchnia egipska i europejska. Bezpłatne Wi-Fi. Dostępne dania na wynos. Otwarte codziennie od 12:00 do 22:00. (25° 41′ 15″ N 32° 37′ 58″ E) * {{Znacznik|'''Al-Sahaby Lane Restaurant & Aladin Café'''|25.701402|32.642269|typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''[https://nefertitihotel.com/sahabi.htm Al-Sahaby Lane Restaurant & Aladin Café]''' (مطعم حارة الصحابي‎, ''​Maṭʿām Ḥārat aṣ-Ṣaḥābī''), Al-Sahaby Lane, Luksor. Tel.: +20 (0)95 236 5509, +20 (0)95 225 6086, faks: +20 (0)95 225 6086, e-mail: info@nefertitihotel.com. Restauracja znajduje się w północnej części hotelu Nefertiti i oferuje dania kuchni egipskiej, międzynarodowej i wegetariańskiej. Otwarte: codziennie w godzinach 9:00–23:00. (25° 42′ 5″ N 32° 38′ 32″ E) * {{Znacznik|'''Restauracja i kawiarnia Al-Soury'''|25.696848|32.635928|typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''Restauracja i kawiarnia Al-Soury''' (مطعم وكافتيريا السوري‎, ​''Maṭʿam wa-Kāfitīrīyā as-Sūrī'', ​Al-Soury al-Kababgy), Corniche el-Nile (''południowy kraniec Świątyni Luksorskiej, poniżej Corniche''). Tel.: +20 (0)95 235 7481, (0)95 235 7482, (0)95 237 7484, tel. kom.: +20 (0)100 536 7654, faks: +20 (0)95 235 7481. Restauracja i bar z miejscami siedzącymi do 500 osób bezpośrednio nad Nilem. W ofercie kuchni orientalnej i europejskiej znajdują się zupy, makarony, dania rybne i mięsne, w tym gołębie i kurczaki, również w zapiekankach, a także pizza, napoje gorące, napoje bezalkoholowe oraz alkohole, w tym wino. Personel nie włada wystarczająco językiem angielskim; wybór dań w menu jest znacznie większy niż w rzeczywistości, a niektórym daniom brakuje nawet soku z cytryny. Restauracja jest zazwyczaj odpowiednia dla grup, ale rzadko przyjmuje gości. Restauracja została zamknięta w marcu 2023 roku. Czynna codziennie od 9:00 do 23:00 (25° 41′ 48″ N 32° 38′ 9″ E). * {{Znacznik|'''Restauracja El-Kababgy'''|25.696863|32.636212|typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''[https://elkababgyluxor.com/ Restauracja El-Kababgy]''' (مطعم الكبابجي), Corniche el-Nil, Luksor (''przed Sofitel Winter Palace''). Komórka: +20 (0)101 111 5574, (0)109 124 7625. Restauracja z grillem serwująca dania kuchni arabskiej w bardzo dobrej lokalizacji. Jedzenie jest dobre, ale nie wyjątkowe. Otwarte: codziennie 11:00–24:00. (25° 41′ 49″ N 32° 38′ 10″ E) * '''Restauracja Green Palace''', ul. Karnak Temple (''w drodze na lotnisko''). Tel.: +20 (0)95 237 3594, Faks: +20 (0)95 235 7061. Pojemność: 300 osób, ale nie organizujemy przyjęć. Obiady i kolacje. Restauracja i bar, ale tylko lokalne alkohole. Dostępne dania a'la carte i bufet. Restauracja bez atmosfery. Otwarte: codziennie 8:00–23:00, lunch o 11:30, kolacja o 18:00. * {{Znacznik|'''Restauracja Jamboree'''|25.701170|32.642537|typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''Restauracja Jamboree''', ul. El Souk, Midan el-Birka (''na skrzyżowaniu nowego bazaru i Sh. Sidi Mahmoud, na wschód od kawiarni Umm Kulthum''). Tel.: +20 (0)95 235 5827, Kom.: +20 (0)122 781 3149, (0)122 174 2574, (0)100 504 9082, E-mail: info@jamboreerestaurant.com. Kuchnia egipska i międzynarodowa, bar sałatkowy. Kilka restauracji, w tym taras na dachu. (25° 42′ 4″ N 32° 38′ 33″ E) * {{Znacznik|'''The Kings Head Pub & Restaurant'''|25.687654|32.632087|typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''The Kings Head Pub & Restaurant''', Sh. Khaled ibn al-Walid (''naprzeciwko hoteli Steigenberger Nile Palace i Sonesta St. George, wejście obok biura Magic Horizon''). Tel.: +20 (0)95 228 0489, Kom.: +20 (0)106 510 2133, Faks: +20 (0)95 227 4810, E-mail: info@kingsheadluxor.com. Restauracja i bar w stylu angielskim na drugim piętrze oferują koktajle, drinki i napoje gorące. Dania obejmują zupy, sałatki, kanapki, dania gorące, pizzę, makarony, omlety, owoce morza i kuchnię indyjską. Rozrywka obejmuje bilard i rzutki. Dwa telewizory z płaskim ekranem pokazują mecze piłki nożnej i inne wydarzenia sportowe. Wi-Fi jest bezpłatne. Po dwóch dekadach działalności restauracja jest teraz na sprzedaż. Otwarte codziennie od 12:00 do północy. (25° 41′ 16″ N 32° 37′ 56″ E) * {{Znacznik|'''The Lantern Room Restaurant'''|25.687364|32.632940|typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''The Lantern Room Restaurant''' (‏مطعم لانترن‎, ''​Maṭʿam Lāntirn'', ​The Lantern Restaurant), ul. El Roda el Sherifa (''na wschód od hotelu St. Joseph''). Tel.: +20 (0)95 236 1451, e-mail: Debbie@TheLanternroomluxor.com. Ta restauracja w stylu angielskim oferuje kanapki, omlety, burgery i pieczone ziemniaki na lunch. Wieczorem serwowane są dania kuchni egipskiej, mięsne, drobiowe, wegetariańskie, rybne, makarony, pizza i burgery. Zalecana jest rezerwacja stolika. Otwarte codziennie od 12:00 do 23:00. (25° 41′ 15″ N 32° 37′ 58″ E) * {{Znacznik|'''Murphy's Irish Bar, Restaurant and Basement Disco'''|25.687190|32.632581|typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''Murphy's Irish Bar, Restaurant and Basement Disco''', El Gawazat St., Luksor (''boczna uliczka na prawo od biura paszportowego, naprzeciwko hotelu Steigenberger Nile Palace''). Tel.: +20 (0)95 227 8112. Pub oferuje dania kuchni brytyjskiej i indyjskiej, a także makarony. Czynne codziennie od 17:00 do 2:00. (25° 41′ 14″ N 32° 37′ 57″ E) * {{Znacznik|'''New Bombay Restaurant'''|25.684280|32.629416|typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''New Bombay Restaurant''', Sh. Khaled ibn al-Walid (''pomiędzy hotelami Isis i Sheraton''). E-mail: bombay_luxor@yahoo.com. Restauracja na drugim piętrze oferuje dania kuchni chińskiej i indyjskiej. Czynna codziennie od 10:00 do 20:30. (25° 41′ 3″ N 32° 37′ 46″ E) * {{Znacznik|'''Oasis Palace'''|25.704940|32.643862|typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''Oasis Palace''', ul. Dr. Labib Habashy, tel. kom.: +20 (0)127 941 6951. Serwujemy dania kuchni egipskiej, śródziemnomorskiej i brytyjsko-amerykańskiej. (25° 42′ 18″ N 32° 38′ 38″ E) * {{Znacznik|'''Pizza Roma.It'''|25.688519|32.634560|typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''Pizza Roma.It''', ul. St. Joseph Hotel (ul. El-Mahdi) (''zjedź z ul. Khaled ibn el-Walid''). tel. kom.: +20 (0)111 879 9559. Renomowana włoska restauracja serwująca pizzę i makarony. Prowadzona przez Włoszkę i Włocha-Egipcjanina. Alkoholu nie serwujemy, ale można go przynieść. (25° 41′ 19″ N 32° 38′ 5″ E) * {{Znacznik|'''Snack Time'''|25.698594|32.640311|typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''Snack Time''', Luxor Temple St. (''na północ od McDonald's''). Tel.: +20 (0)95 237 5405, (0)95 237 5407. To czteropiętrowe bistro i restauracja działają od 2007 roku. Oferuje bagietki, burgery, pizzę, makarony, panini, sałatki, dania mięsne, rybne i z kurczaka, krewetki, kalimari, kawę i koktajle mleczne. Dostępne jest menu dla dzieci. Wi-Fi jest bezpłatne. Na najwyższym piętrze znajduje się restauracja orientalna „The Roof”, która serwuje dania kuchni egipskiej i libańskiej oraz shishę. Restauracja jest czynna od 12:00 do 1:00. W niedziele i czwartki można posłuchać muzyki orientalnej na żywo. Z lokalu roztacza się piękny widok na Świątynię Luksorską i Zachodni Brzeg. Otwarte codziennie od 9:00 do 4:00 (25° 41′ 55″ N 32° 38′ 25″ E) * {{Znacznik|'''Restauracja Snobs'''|25.687441|32.633482|typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''Restauracja Snobs''' (مطعم سنوبس‎, ''​Maṭʿam Snōbs''), ul. Al Roda Al Sharifa, Luksor (''skręcając z ul. Khaled ibn al-Walid w rejonie Sonesta St. George''). Tel.: +20 (0)95 227 6156, kom.: +20 (0)100 280 2880. Restauracja na parterze oferuje dania kuchni bliskowschodniej, brytyjskiej i międzynarodowej, w tym zupy, sałatki, dania mięsne, kurczaka, ryby z Morza Czerwonego, pizzę, makarony, kawę, napoje bezalkoholowe i koktajle mleczne, ale bez alkoholu. Bezpłatne Wi-Fi. Otwarte codziennie od 15:00 do 23:00. (25° 41′ 15″ N 32° 38′ 1″ E) * {{Znacznik|'''Sofra Restaurant & Café'''|25.694952|32.642501|typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''Sofra Restaurant & Café''' (مطعم سفرة‎, ''Maṭʿam Sufra''), Luksor, ul. Mohammeda Farida 90 (''dzielnica el-Manschiya, obok hotelu Oasis, około 600 metrów na południowy zachód od Świątyni Luksorskiej''). Tel.: +20 (0)95 235 9752, faks: +20 (0)95 235 9752, e-mail: info@sofra.com. Restauracja wewnętrzna i na dachu serwująca dania kuchni egipskiej w historycznym otoczeniu. Zimne i gorące przystawki, zupy, różnorodne dania główne, zazwyczaj przygotowywane w naczyniu żaroodpornym, oraz deser. Dania główne w cenie od 40 do 90 LE (stan na marzec 2016 r.). Dostępne są fajki wodne. Wi-Fi jest bezpłatne. W szczycie sezonu zaleca się rezerwację stolików na wieczór. Otwarte codziennie od 10:00 do północy. (25° 41′ 42″ N 32° 38′ 33″ E) * '''Restauracja Soltana''' (مطعم السلطانة‎, ''Maṭʿam as-Sulṭāna''), Luksor, ul. Television (''300 m od Placu Television''). Telefon komórkowy: +20 (0)100 314 1481. Kuchnia międzynarodowa, pizza, lody. * {{Znacznik|'''Sunrise Bar & Restaurant'''|25.687625|32.631991|typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''Sunrise Bar & Restaurant'', ul. Khaled Ibn Al Walid (''w pobliżu hoteli Sonesta i Lotus''). Tel.: +20 (0)127 008 5503. (25° 41′ 15″ N 32° 37′ 55″ E) * {{Znacznik|'''Restauracja Tutti Frutti'''|25.688616|32.634126|typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''Restauracja Tutti Frutti'''. Kawiarnia i bar z przekąskami z menu śniadaniowym. (25° 41′ 19″ N 32° 38′ 3″ E) === Ekskluzywnie === * '''Restauracja 1886''' (''w hotelu Winter Palace''). * {{Znacznik|'''Rowing Club'''|25.696027|32.635735|typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''Rowing Club''', Crniche el-Nile. Otwarta w 2009 roku restauracja należy do Grupy Edris. Oferuje dania kuchni włoskiej, azjatyckiej i owoce morza. (25° 41′ 46″ N 32° 38′ 9″ E) === Restauracje rybne === W Luksorze znajduje się kilka restauracji serwujących ryby. * '''Arous el-Bahr''' (‏مطعم عروس البحر‎, ​Maṭʿam ''ʿArūs al-Baḥr''), Nadi el-Madina St (''w pobliżu hotelu Amir''). * '''El-Hoot''' (‏مطعم الحوت, ​''Maṭʿam al-Ḥūt; w pobliżu Międzynarodowego Szpitala w Luksorze''). * {{Znacznik|'''Restauracja Royal Fish'''|25.692817|32.637500|typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''Restauracja Royal Fish''' (‏مطعم رويال الاسماك‎, ''​Maṭʿam Rūyāl al-asmāk''), ulica El-Nugoum (''między ulicami El-Medina a ulicą Television''). Telefon komórkowy: +20 (0)100 126 0468. Chociaż menu jest dostępne tylko w języku arabskim i angielskim, na ścianie znajduje się duża tablica ze zdjęciami dostępnych gatunków ryb. Otwarte codziennie od 7:00 do północy. (25° 41′ 34″ N 32° 38′ 15″ E) W ofercie owoce morza obejmują krewetki, kalmary (''Sepia spp.'', Morze Czerwone), kalmary, krewetki (جمبري‎, ''Ǧambarī, Panaeus semisulcatus/ japonicus''), błyszczące skalary (شعور‎, Schuʿūr, ''Lethrinus nebulosu''s), barwena (بوري‎, ''Būrī, Liza subviridis'', Suez, Morze Śródziemne), granik jubilerski (بهار‎, ''Buhār, Cephalopholis miniata'', Morze Czerwone) i barwena (‏بربوني‎, ''Barbūnī, Cynoglossus makrolepidotus'', Aleksandria), sola (‏موسى‎, ''Mūsā'', Faiyum), okoń nilowy (‏بلطي, ''Bulṭī, Tilapia nilotica'', Asuan), tuńczyk (‏تونة, ''Tūna''), Jello Barracuda (‏مكرونة, ''Makrūna, Sphyraena jello''). === Kawiarnie === * '''Nubia National Coffee''', ul. El Souk. Ta kawiarnia, zaprojektowana w stylu prostego namiotu, oferuje kawę, herbatę i sziszę. Otwarte: przez cały dzień, codziennie. * {{Znacznik|'''Umm Kulthum Café'''|25.701286|32.642178|typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''Umm Kulthum Café''', ul. El Souk (''skrzyżowanie z Sh. Sidi Mahmoud''). (25° 42′ 5″ N 32° 38′ 32″ E) == Życie nocne == [[Plik:Flickr - archer10 (Dennis) - Egypt-12C-024.jpg|thumb|upright|Tancerz Tanura]] Z publicznym pijaństwem wiąże się pewna stygmatyzacja. Chociaż sami Egipcjanie czasami ignorują ten fakt, obcokrajowiec pijany w miejscu publicznym może wywrzeć złe wrażenie. Większość lokalnych pubów to zazwyczaj przepełnione testosteronem bary, w których samotni obcokrajowcy, a zwłaszcza samotne kobiety, mogą czuć się niekomfortowo. Jednak w Luksorze jest wiele miejsc, w których można kupić alkohol. Wiele restauracji, poza podstawowymi lokalami na ulicach, sprzedaje piwo typu lager i wino. Zazwyczaj można je rozpoznać po szyldach Stella na zewnątrz lub po tym, że piją w nich ludzie. Naprzeciwko świątyni, około 200 m na południe od głównego wejścia, znajdują się dwie restauracje na świeżym powietrzu, które serwują piwo typu lager Stella za 14 LE z podatkiem (stan na wrzesień 2011) oraz inne lokalne piwa i wina w dość rozsądnych cenach. O ich obecności świadczą ogromne szyldy Stella na zewnątrz. Jeśli nie możesz znaleźć dogodnego miejsca do serwowania alkoholu, warto zapytać personel hotelu o drogę. „Kafeteria” to eufemistyczne określenie pubu w Egipcie, a znalezienie pubu może być dość trudne, jeśli nie wiesz dokładnie, dokąd pójść. W pobliżu północnego krańca Świątyni Luksorskiej, nieco na prawo od ruchliwego skrzyżowania, znajduje się sklep wolnocłowy. W oknach ma plastikowe, przezroczyste okiennice, a na zewnątrz stoi strażnik. Jeśli zabierzesz paszport i udasz się tam w ciągu dwóch dni od przyjazdu do Egiptu, możesz kupić do trzech butelek mocnych alkoholi, piwa itp. w obniżonych cenach na osobę. Po dwóch dniach możesz kupić tylko egipskie odpowiedniki. Sprzedają tam również sprzęt elektryczny i zamykają o 22:00. Picie na ulicy lub w parkach, choć dość popularne wśród miejscowych, nie jest zalecane obcokrajowcom, ponieważ jest nielegalne, a alkohol w restauracjach i tak jest zazwyczaj wystarczająco tani. == Festiwale, imprezy == === Maulid Abu al-Hadżdżadża === Raz w roku, około dwa tygodnie przed rozpoczęciem miesiąca postu Ramadan, odbywa się 13-dniowy Mulid, święto upamiętniające urodziny Abu al-Haggaga. Kulminacją święta jest barwna, trwająca około dwóch dni procesja łodzią okrężną trasą od Świątyni Luksorskiej, na północ wzdłuż Corniche i z powrotem do Station Road. W procesji niesione są również groby zmarłych członków klanu, a zaraz za nimi ich męscy potomkowie. Każdego roku na te uroczystości przybywa około półtora miliona turystów z całego Egiptu. W 2025 roku procesja odbędzie się 13 lutego (1. Ramadan = 1 marca 2025 r.). Data ta jest co roku przesuwana o około jedenaście dni do przodu. W 2026 roku procesja odbędzie się około 2 lutego. === Inne imprezy === * '''[https://www.egyptianmarathon.com/ West Bank Marathon]''', koniec stycznia, początek lutego. * '''Festiwal Filmów Afrykańskich w Luksorze''', dwa dni w lutym lub marcu. * '''Festiwal Wiosny w Luksorze w Royal Valley Golf Club''', w kwietniu. Bilety w cenie około 100 funtów. == Noclegi == [[Plik:LuxorHotelsIbnWalidSt.jpg|thumb|Hotele przy ulicy Khaled Ibn el-Walid.]] Luksor oferuje '''niezwykle szeroki wybór opcji zakwaterowania''', od kempingów i hosteli, aż po luksusowe, pięciogwiazdkowe hotele, takie jak Old Winter Palace Hotel, który zachwyca przepychem i gościł zarówno gwiazdy filmowe, jak i głowy państw. Luksor charakteryzuje się prawdopodobnie największą sezonową zmiennością cen hoteli w Egipcie – niektóre hotele są nawet o 50% (lub więcej) tańsze poza sezonem (latem). Inne ceny pozostają bez zmian. Chociaż zdecydowana większość opcji zakwaterowania znajduje się na Wschodnim Brzegu, coraz więcej hoteli (i wciąż powstają nowe) znajduje się na spokojniejszym i odizolowanym Zachodnim Brzegu, w pobliżu grobowców i Doliny Królów. Dłuższy pobyt w okolicy może okazać się korzystny, jeśli zatrzymasz się na dłużej po obu stronach rzeki. Jeśli przyjeżdżasz do Luksoru pociągiem lub autobusem, '''uważaj''' na przesadnie przyjaznych, a czasem nachalnych '''naganiaczy hotelowych''', zwłaszcza na dworcu (to objaw zaciętej konkurencji między hotelami, zwłaszcza w godzinach szczytu). Pamiętaj, że nic im nie jesteś winien, ale otrzymują 25-40% prowizji za przekonanie Cię do pobytu w hotelu ich „kuzyna” lub „brata”, która jest następnie doliczana do Twojego rachunku. Zazwyczaj najlepiej jest zarezerwować nocleg z wyprzedzeniem. Skorzystaj również z mapy lub taksówki, aby znaleźć hotel i zniechęcaj się do prób kierowania Cię do niego, ponieważ możesz trafić zupełnie gdzie indziej, licząc na to, że ulegniesz i zostaniesz tam, gdzie ostatecznie zaprowadził Cię Twój „przewodnik”. Kobiety podróżujące samotnie powinny zachować szczególną ostrożność, szukając taniego noclegu w Luksorze. Odnotowano kilka przypadków napaści seksualnych po tym, jak hotelowi naganiacze i personel podali kobietom drinki z domieszką alkoholu. Pierwszego ranka w Luksorze możesz zostać obudzony o świcie przez azan, czyli muzułmańskie wezwanie do modlitwy. Zwykle trwa ono 5-10 minut, a po kilku dniach będziesz spać w trakcie. === Kempingi === * Rezeiky Camp, patrz hotele 2-gwiazdkowe. === Oszczędnie === ==== Bez klasyfikacji ==== * * {{Znacznik|'''Bob Marley House Sherief Hotel'''|25.69425|32.638528|typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''Bob Marley House Sherief Hotel''', ul. Badr, Luksor (''od strony ul. Television''). Tel. kom.: +20 (0)100 441 6536, e-mail: mariasherifluxor@gmail.com. Prosty hotel z 15 pokojami, restauracją i tarasem na dachu. Wszystkie pokoje wyposażone są w dwa, trzy lub cztery łóżka, stół i wentylator; większość posiada również klimatyzację. Pokoje mają wspólną lub wewnętrzną łazienkę. Na tarasie na dachu znajduje się niewielka kuchnia. Recepcja jest czynna całą dobę. Obfite śniadanie serwowane jest przez cały dzień. Dostępne są usługi pralnicze. Dostępne są wycieczki. Do dyspozycji Gości jest bezpłatne Wi-Fi i komputery. Właściciel hotelu mówi pięcioma językami. Udogodnienia: bezpłatne Wi-Fi, usługi pralnicze. Akceptowane formy płatności: karta debetowa, karta kredytowa. (25° 41′ 39″ N 32° 38′ 19″ E) informacje edytuj * {{Znacznik|'''Nubian Oasis Hotel'''|25.693895|32.642747|typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''Nubian Oasis Hotel''' (فندق واحة النوبة‎‎, ​''Funduq Wāḥat an-Nūba''), ul. Mohammeda Farida, Luksor. Tel.: +20 (0)95 236 2671, kom.: +20 (0)100 696 9852, +20 (0)100 185 6907, e-mail: malakyasasoad@hotmail.com​ . Hotel oferuje 24 pokoje (jedno-, dwu- i trzyosobowe) z łazienkami i prysznicami. Do dyspozycji gości jest wspólna kuchnia, lodówka i pralka. Na dachu utworzono mały ogródek. (25° 41′ 38″ N 32° 38′ 34″ E) ** {{listing | name = ATON PALACE Luxor | lat = 25.766044 | long = 32.639390 | adres = Giza - Luxor Rd, Al Qurna, Luxor Governorate 1342110, Egypt | telefon = +20 100 737 4116 | email = atonpalace@gmail.com | dodatkowe informacje = Hotel on the West Bank of Luxor, with air-conditioned rooms and private bathrooms. Facilities include a restaurant, garden, terrace and free Wi-Fi. Airport transfers and tour arrangements are available. €45–65. }} ==== Hotele 1-gwiazdkowe ==== * '''Hotel Anglo''', Plac Dworcowy. Tel.: +20 (0)95 238 1679, (0)95 238 2133, faks: +20 (0)95 238 1679. Hotel 1-gwiazdkowy z 22 pokojami dwuosobowymi. * '''Hotel El Moustafa''', ul. Television, Luksor. Tel.: +20 (0)95 237 4721, (0)95 238 6626, faks: +20 (0)95 237 4721. Hotel 1-gwiazdkowy z 20 pokojami dwuosobowymi. * '''Hotel Ramoza''', ul. Saad Zaghlul, Luksor. Tel.: +20 (0)95 237 2270, (0)95 238 1670, faks: +20 (0)95 238 1670. Hotel 1-gwiazdkowy z 48 pokojami dwuosobowymi. Informacje edytuj * '''Hotel Saint Mina''', ul. Cleopatra, Luksor. Tel.: +20 (0)95 237 6568, (0)95 237 5409, faks: +20 (0)95 237 6568. Hotel 1-gwiazdkowy z 20 pokojami, głównie dwuosobowymi. * {{Znacznik|'''Hotel Venus'''|25.701905|32.643445|typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''Hotel Venus''' (فندق ڨينوس‎, ​''Funduq Wīnūs''), ul. Youssefa Hassana, Luksor. Tel.: +20 (0)95 237 2625, Kom.: +20 (0)122 799 3585, +20 (0)100 139 2808, E-mail: venushotelluxor@hotmail.com​ . Ten prosty, jednogwiazdkowy hotel z 21 (planowane 25) pokojami dwuosobowymi i trzyosobowymi na trzech piętrach znajduje się w centrum miasta, na północny wschód od Świątyni Luksorskiej, naprzeciwko restauracji Chez Omar. Większość pokoi posiada łazienkę, klimatyzację, wentylator, telefon i telewizor. Hotel posiada restaurację i ogród na dachu. Kuchnia w restauracji jest również dostępna dla gości. Dostępne jest bezpłatne Wi-Fi. Udogodnienia: ★, bezpłatne Wi-Fi. Akceptowane metody płatności: karta debetowa, karta kredytowa, PayPal, AliPay. (25° 42′ 7″ N 32° 38′ 36″ E) ==== Hotele 2-gwiazdkowe ==== * {{Znacznik|'''Hotel Horus'''|25.699773|32.641153|typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''Hotel Horus''', ul. Świątyni Karnak, Luksor. Tel.: +20 (0)95 237 2165, faks: +20 (0)95 237 3447. Ten dwugwiazdkowy hotel oferuje 30 pokoi z łazienkami, klimatyzacją, telewizorem (na życzenie) i pralnią. Restauracja serwuje wyłącznie śniadania. Na każdym piętrze znajdują się trzy pokoje z widokiem na Nil, dwa z widokiem na południe, a pozostałe nie mają okien. Płatność tylko gotówką. Hotel został zamknięty w marcu 2023 r. (25° 41′ 59″ N 32° 38′ 28″ E) * {{Znacznik|'''Little Garden Hotel'''|25.692950|32.641215|typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''Little Garden Hotel''', ul. Radwan, przy ul. Television. Tel.: +20 (0)95 227 9090, kom.: +20 (0)106 760 6600, faks: +20 (0)95 227 8080, e-mail: littlegardenlxregy@hotmail.com. Hotel z małym ogrodem. (25° 41′ 35″ N 32° 38′ 28″ E) * {{Znacznik|'''Hotel Nefertiti'''|25.701397|32.642114|typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''[https://nefertitihotel.com/ Nefertiti Hotel]''' (فندق نفرتيتي‎, ''​Funduq Nefertītī''), Sahabi St., Luxor, ​‏ش حارة الصحابي ، الأقصر‎. (''na południe od Szkoły Franciszkańskiej''). Tel.: +20 (0)95 237 2386, +20 (0)100 032 9991, Faks: +20 (0)95 237 2386, E-mail: info@nefertitihotel.com (Informacje), booking@nefertitihotel.com (Rezerwacje). Ten 2-gwiazdkowy hotel oferuje 30 pokoi z łazienkami i klimatyzacją. Ceny wynoszą 25 USD (pokój jednoosobowy), 30 USD (pokój dwuosobowy), 39 USD (pokój trzyosobowy) i 46 USD (pokój rodzinny), wliczając śniadanie w formie bufetu (stan na grudzień 2021). Hotel oferuje taras na dachu, bezpłatne sejfy, salę bilardową, bezpłatne Wi-Fi oraz pralnię. Pokoje wyposażone są w czajnik do parzenia kawy i herbaty. W pobliżu znajduje się restauracja serwująca lunche i kolacje. Hotel cieszy się dużym zainteresowaniem, dlatego zaleca się wcześniejszą rezerwację. Rezerwacja na miejscu jest tańsza niż rezerwacja za pośrednictwem portali rezerwacyjnych. Udogodnienia: ★★, ★★★, bezpłatne Wi-Fi, 30 pokoi, pralnia. Zameldowanie: 14:00. Wymeldowanie: 12:00. Akceptowane formy płatności: karta debetowa, karta kredytowa. (25° 42′ 5″ N 32° 38′ 32″ E) * '''New Radwan Hotel''', ul. Abdel Moneim El Adisy, tel.: +20 (0)95 238 5501, (0)95 238 5502, faks: +20 (0)95 238 5501. 2-gwiazdkowy hotel z 20 pokojami dwuosobowymi. * {{Znacznik|'''New St. Catherine Hotel'''|25.701929|32.644487|typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''New St. Catherine Hotel''' (فندق نيو سانت كانرين‎, ''​Funduq Nyū Sānt Kātrīn''), ul. St. Catherine 2, Luksor. Tel.: +20 (0)95 237 4195, Kom.: +20 (0)122 474 0836, E-mail: info@newstcatherine.com. 2-gwiazdkowy hotel z 50 pokojami dwuosobowymi, restauracją i klubem nocnym. Pokoje wyposażone są w klimatyzację, telewizję satelitarną, lodówkę i łazienkę. (25° 42′ 7″ N 32° 38′ 40″ E) * {{Znacznik|'''Rezeiky Hotel and Camp'''|25.7111|32.6487|typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''Rezeiky Hotel and Camp''' (‏الرزيقي كامب وفندق‎, ''ar-Ruzaikī Kāmb wa-Funduq''), ul. Świątyni Karnak, Luksor. Tel.: +20 (0)95 238 1334, Kom.: +20 (0)100 111 2990, (0)120 077 5549 (Elie), (0)122 282 7353 (Tony), Faks: +20 (0)95 238 1400, E-mail: info@rezeikycamp.com, rezeiky@gmail.com​ . Chrześcijański kemping i hotel z 28 pokojami dwuosobowymi, wejście od strony wschodniej. Kompleks obejmuje restaurację serwującą pełne posiłki (kuchnia egipska), salę konferencyjną dla 70 osób, basen, parking i miejsce na około 40 namiotów. Pojazdy z namiotami dachowymi można rozbić w cieniu. Jest publiczny prysznic dla gości namiotowych. Pokoje mają balkon, łazienkę w środku, niektóre z klimatyzacją, inne z wentylatorami i dwoma łóżkami; niektóre mają telewizor. Pokoje jedno- i dwuosobowe kosztują odpowiednio 15–25 i 25–35 dolarów, w zależności od udogodnień, w tym śniadania. Miejsce na namiot lub dwie osoby w samochodzie kosztują odpowiednio 7 i 18 dolarów (dopłata). Kemping bez śniadania (stan na marzec 2015 r.). Dostępne jest bezpłatne, szybkie Wi-Fi. Płatność gotówką (LE, €, $). Udogodnienia: ★★★, Wi-Fi płatne. Zameldowanie: 14:00. Wymeldowanie: 12:00. Akceptowane formy płatności: karta debetowa, karta kredytowa. (25° 42′ 40″ N 32° 38′ 55″ E) === Umiarkowanie === * {{Znacznik|'''Emilio Hotel'''|25.702707|32.643186|typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''[http://www.emiliotravel.com/hotel/ Emilio Hotel]''' (فندق إميليو‎, ​''Funduq Imīlyū'', ​New Emilio Hotel), ul. Youssefa Hassana, Luksor. Tel.: +20 (0)95 237 1601, +20 (0)95 237 1602, +20 (0)95 237 6666, Faks: +20 (0)95 237 0000, E-mail: emiliohotel@yahoo.com. Ten 3-gwiazdkowy hotel położony jest przy ruchliwej ulicy i oferuje 101 pokoi, w tym pokoje dwuosobowe, trzyosobowe i czteroosobowe. Pokoje wyposażone są w klimatyzację, lodówkę, telewizor, łazienkę i sejf. Ceny różnią się w sezonie letnim i zimowym, a latem są niższe. Główna restauracja znajduje się na parterze, a druga restauracja na dachu. Hotel dysponuje również basenem na dachu i pralnią. W piwnicy odbywają się dyskoteki. Raz w tygodniu organizowany jest występ folklorystyczny. Korzystanie z sejfu jest bezpłatne. Z restauracji na dachu, otwartej dla publiczności, roztacza się wspaniały widok na Świątynię Luksorską i Zachodni Brzeg. Udogodnienia: ★★★, bezpłatne Wi-Fi, basen, pralnia. Wymeldowanie: 12:00. (25° 42′ 10″ N 32° 38′ 36″ E) * {{Znacznik|'''Gaddis Hotel'''|25.686586|32.63165|typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''Gaddis Hotel''' (‏فندق قديس, ''​Funduq Qaddīs''), 3 Khaled ibn El Walid St., Luxor, 85954, ​٣ ش خالد بن الوليد ، الأقصر ، ٨٥٩٥٤ (''wschodnia strona ulicy''). Tel.: +20 (0)95 238 2838, Kom.: +20 (0)122 210 5456, Faks: +20 (0)95 238 2838, E-mail: gaddishotel@gmail.com​ . Ten 3-gwiazdkowy hotel oferuje 55 pokoi z łazienką, telewizorem, telefonem międzynarodowym, klimatyzacją i balkonem. W hotelu znajdują się trzy restauracje (Bamboo Restaurant (bufet, a la carte), King Dude Restaurant (kuchnia egipska) i John & Johns (angielska restauracja i bar)), basen na dachu, fryzjer, sejfy i pralnia. Działają kluby nocne. Nie ma banku. Akceptowane są wszystkie karty MasterCard, Visa i AmEx. Klub nocny. Darmowe Wi-Fi. Udogodnienia: ★★★, darmowe Wi-Fi. Zameldowanie: 14:00. Wymeldowanie: 12:00. (25° 41′ 12″ N 32° 37′ 54″ E) * {{Znacznik|'''Mara House'''|25.693262|32.650970|typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''[https://marahouseluxor.com/ Mara House]''', Salah Al Din Al Ayoubi St. Tel. kom.: +20 (0)102 224 3661, +353 86 893 6972 (Irlandia), e-mail: maraegypt@gmail.com. Butikowy hotel na południowo-wschodnich obrzeżach miasta, na wschód od linii kolejowej. Pokoje z sypialnią, salonem i łazienką są idealne dla rodzin. Dostępne jest szybkie, bezpłatne Wi-Fi. Właścicielka, Irlandka Mara Vaughan, pomaga swoim gościom w planowaniu wakacji i wycieczek, a także oczywiście w transporcie na dworzec kolejowy lub lotnisko i z powrotem. Szczegółowe informacje, takie jak ceny pokoi, można uzyskać e-mailem. Płatności można dokonać gotówką lub kartą kredytową. (25° 41′ 36″ N 32° 39′ 4″ E) * {{Znacznik|'''Merry Land Hotel'''|25.705597|32.643433|typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''[https://merrylandhotel.blogspot.com/ Merry Land Hotel]''' (''również Merryland Hotel''), ul. Labib Habashy, Luksor. Tel.: +20 (0)95 237 6903, (0)95 238 1746, faks: +20 (0)95 238 1746, e-mail: gameelgeorge@hotmail.com. 3-gwiazdkowy hotel z 32 pokojami dwuosobowymi, restauracją i ogrodem na dachu. (25° 42′ 20″ N 32° 38′ 36″ E) * {{Znacznik|'''New Pola Hotel'''|25.690833|32.633611|typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''New Pola Hotel''' (فندق نيو بولا‎, ​''Funduq Nyū Būlā''), Sh. Khaled ibn al-Walid (''Wschodnia strona''). Tel.: +20 (0)95 236 5081, (0)95 236 5085, Kom.: +20 (0)100 700 0790, Faks: +20 (0)95 236 5085, (0)95 236 5083. Ten skromny, trzygwiazdkowy hotel oferuje 81 pokoi z klimatyzacją, łazienką, telewizorem, lodówką i międzynarodowym dostępem do telefonu. Niektóre pokoje urządzone są jak apartamenty z większym wyposażeniem. Akceptowane są karty MasterCard, Visa i AmEx. Do dyspozycji gości są dwie restauracje, basen na dachu i sala konferencyjna dla 200 osób. Hotel został zamknięty w grudniu 2021 r. Alternatywnie można skorzystać z hotelu St. Joseph. (25° 41′ 27″ N 32° 38′ 1″ E) * {{Znacznik|'''Philippe Hotel'''|25.705578|32.643642|typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''[http://www.philippeluxorhotel.com/ Philippe Hotel]''', ul. Dr. Labib Habashi, Luksor. Tel.: +20 (0)95 237 2284, +20 (0)95 237 3604, tel. kom.: +20 (0)100 233 8289, faks: +20 (0)95 238 0050, e-mail: info@philippeluxorhotel.com​ . Ten 3-gwiazdkowy hotel, należący do grupy Sonesta, położony jest w cichej bocznej uliczce odchodzącej od ulicy Karnak Temple, na północ od Świątyni Luksorskiej. Oferuje 69 pokoi z klimatyzacją, telewizorem, łazienką i lodówką. 32 oryginalne, proste pokoje zostały odnowione w 2005 roku i obecnie stanowią pokoje typu Superior, wyposażone w nowe, wysokiej jakości meble. W łazience znajduje się jednak tylko prysznic. Zimowe ceny, ze śniadaniem, dla 37 pokoi standardowych wynoszą 30 USD (pokój jednoosobowy), 40 USD (pokój dwuosobowy) i 55 USD (pokój trzyosobowy). Latem ceny wynoszą odpowiednio 20, 25 i 30 USD. Wyższe ceny obowiązują w okresie Bożego Narodzenia i Wielkanocy. Za pokoje superior dopłata wynosi 10–15 USD. Hotel posiada główną restaurację na parterze, a także bar, salę bilardową i basen na dachu. Akceptowane są karty Visa i Mastercard. Udogodnienia: ★★★, bezpłatne Wi-Fi, basen, 69 pokoi. Zameldowanie: 14:00. Wymeldowanie: 12:00. (25° 42′ 20″ N 32° 38′ 37″ E) * {{Znacznik|'''Queens Valley Hotel'''|25.702844|32.643389|typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''Queens Valley Hotel''' (‏فندق كوينز فالي‎), ul. Youssefa Hassana, Luksor (''róg ul. Świątyni Karnak''). Tel.: +20 (0)95 238 8611, +20 (0)95 238 1738, kom.: +20 (0)122 842 9357, faks: +20 (0)95 237 0085, e-mail: info@queensvalley.net​ . Otwarty w grudniu 2005 roku, ten nowy, niedokończony 3-gwiazdkowy hotel oferuje 58 pokoi, w tym trzy pokoje trzyosobowe, i znajduje się bezpośrednio na północ od Nowego Hotelu Emilio. Cztery najwyższe piętra nie zostały jeszcze ukończone do zimy 2021 roku. Przestronne pokoje z prostym umeblowaniem wyposażone są w cichą, centralną klimatyzację, łazienkę, telewizor, minibar i międzynarodowe połączenie telefoniczne. Po ukończeniu budowy hotel dąży do osiągnięcia (podstawowego) statusu 4 gwiazdek, choć ceny naturalnie wzrosną. W hotelu znajduje się restauracja, trzy bary, urokliwy basen na dachu, gabinet masażu i pralnia. Akceptowane są karty Visa i Mastercard. Hotel został zamknięty w marcu 2023 roku. Alternatywnie można skorzystać z hotelu Emilio. Udogodnienia: ★★★, bezpłatne Wi-Fi, basen. Zameldowanie: 14:00. Wymeldowanie: 12:00. (25° 42′ 10″ N 32° 38′ 36″ E) * {{Znacznik|'''Royal House Hotel'''|25.688423|32.634915|typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''Royal House Hotel''' (فندق رويال هاوس‎, ​''Funduq Rūyāl Hāus''), ul. El Mahed El Dini (''od strony ul. Khaled Ibn El Walid''). Tel.: +20 (0)95 228 0077, Fax: +20 (0)95 227 0666, Email: info@royalhousehotel.net . Hotel 3-gwiazdkowy z 30 pokojami, w większości dwuosobowymi. * {{Znacznik|'''Shady Hotel Luxor'''|25.693625|32.639823|typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''[https://shadyhotelluxor.blogspot.com/ Shady Hotel Luxor]''' (''w pobliżu Vodafone''). Tel.: +20 (0)95 228 1262, +20 (0)95 228 1377, Kom.: +20 (0)114 560 1691, Faks: +20 (0)95 227 4859, E-mail: shady-hotel@hotmail.com​ . Ten trzygwiazdkowy hotel oferuje 50 pokoi (jedno-, dwu- i trzyosobowych) z łazienką, telewizorem, klimatyzacją, międzynarodowym dostępem telefonicznym i minibarem. Hotel oferuje basen ogrodowy, bezpłatne sejfy, restaurację, dwa bary, salę bilardową, ogród na dachu oraz bank (czynny od 8:00 do 15:00, w piątki od 9:00 do 11:00). Karty kredytowe nie są akceptowane. Ocena: ★★★. Akceptowane metody płatności: karta debetowa, karta kredytowa, PayPal. (25° 41′ 37″ N 32° 38′ 23″ E) * {{Znacznik|'''Hotel St. Joseph'''|25.688921|32.632753|typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''Hotel St. Joseph''' (فندق شادي الاقصر‎, ​''Funduq Schādī al-Uqṣur''), ul. Khaleda ibn El Walida, Luksor (''wschodnia strona ulicy''). Tel.: +20 (0)95 238 1707, +20 (0)95 238 9732, +20 (0)95 238 9736, e-mail: Stjoseph2@hotmail.com​ . Ten 3-gwiazdkowy hotel oferuje 75 pokoi jedno- i trzyosobowych wyposażonych w łazienkę, telewizor, telefon, minibar, klimatyzację i balkon. W hotelu znajduje się restauracja, basen na dachu, gabinet masażu i pralnia, ale nie ma banku. Akceptowane są karty MasterCard, Visa i AmEx. Palenie dozwolone jest tylko na balkonie lub w palarni. Wi-Fi jest bezpłatne. Udogodnienia: ★★★, bezpłatne Wi-Fi, basen, pralnia. (25° 41′ 20″ N 32° 37′ 58″ E) * {{Znacznik|'''Sun Set Hotel'''|25.691898|32.635966|typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''Sun Set Hotel''' (''Sunset Hotel''), Ali ebn Ali Taleb St. Tel.: +20 (0)95 227 7542, (0)95 227 6936, (0)95 227 6939. (25° 41′ 31″ N 32° 38′ 10″ E) * {{Znacznik|'''Susanna Hotel'''|25.700967|32.641754|typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''Susanna Hotel''' (‏فندق سوزانا‎, ​''Funduq Sūzānnā''), 52 Karnak Temple St., Luxor, ​٥٢ ش معبد الكرنك الأقصر‎ (''na południe od hotelu Emilio, na północ od ulicy Souq''). Tel.: +20 (0)95 225 6912, +20 (0)95 225 6015, Kom.: +20 (0)114 134 9487, Faks: +20 (0)95 225 6904, E-mail: susannahotelluxor@hotmail.com​ . Ten 3-gwiazdkowy hotel został otwarty w czerwcu 2008 roku. 45 pokoi jedno-, dwu- i trzyosobowych wyposażonych jest w telewizor, telefon, lodówkę, oddzielną klimatyzację dla każdego pokoju, łazienkę z wanną i minibar. Pokoje z widokiem na Nil są droższe. Niektóre pokoje mają balkon. Okna są podwójnie przeszklone, dlatego są bardzo ciche. Hotel posiada taras na dachu, basen, bar i restaurację serwującą wszystkie posiłki. Brak dyskoteki. Akceptowane karty kredytowe (Mastercard, Visa). Udogodnienia: ★★★, płatne Wi-Fi, basen. (25° 42′ 4″ N 32° 38′ 30″ E) * {{Znacznik|'''Windsor Hotel'''|25.705893|32.643623|typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''Windsor Hotel''', Nefertiti St. (Labib Habashy St.). Tel.: +20 (0)95 237 2847, (0)95 238 5547, faks: +20 (0)95 237 3447, e-mail: mamdouhwindsorluxor@hotmail.com. 3-gwiazdkowy hotel ze 120 pokojami dwuosobowymi. (25° 42′ 21″ N 32° 38′ 37″ E) === Umiarkowanie === Pomimo swojej ceny, luksusowe hotele zazwyczaj nie oferują darmowego Wi-Fi w pokojach. Darmowe Wi-Fi jest standardem w wielu hotelach trzygwiazdkowych. ==== Hotele 4-gwiazdkowe ==== * {{Znacznik|'''Aracan Eatabe Luxor Hotel'''|25.704722|32.642778|typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''Aracan Eatabe Luxor Hotel''' (''dawniej El-Luxor Hotel, Accor Mercure Etap Luxor''), Corniche El Nile St., Luxor (''1 km na północ od Świątyni Luksorskiej''). Tel.: +20 (0)95 237 6215, kom.: +20 (0)120 482 9344 (WhatsApp), +20 (0)100 160 1395, +20 (0)100 160 1401, faks: +20 (0)95 237 4915, e-mail: rese.eatabe@aracanhotelsandresorts.com (rezerwacje), info@aracanhotelsandresorts.com. Ten 4-gwiazdkowy hotel, położony na północ od centrum miasta, oferuje 314 pokoi i osiem apartamentów, z których około 70% ma widok na Nil. Pokoje wyposażone są w minibar, telewizor, klimatyzację i międzynarodowy dostęp telefoniczny. Cena pokoju ze śniadaniem wynosi odpowiednio 106 USD i 120 USD za pokój jedno- i dwuosobowy z widokiem na Nil; podobne pokoje z widokiem na basen kosztują odpowiednio 80 USD i 94 USD. Ceny apartamentów wahają się od 282 USD do 382 USD (stan na sierpień 2006). Niektóre pokoje są przeznaczone dla niepalących, a niektóre są specjalnie przystosowane dla osób niepełnosprawnych. Hotel oferuje również cztery restauracje, cztery bary, podgrzewany basen, kawiarenkę internetową, gabinety masażu, dwie sale konferencyjne dla 30 osób, bank, pralnię i lekarza, z którym można się skontaktować telefonicznie. Hotel organizuje codzienną dyskotekę, uważaną za najsłynniejszą w Luksorze. Ocena: ★★★★. Zameldowanie: 15:00. Wymeldowanie: 12:00. (25° 42′ 17″ N 32° 38′ 34″ E) * {{Znacznik|'''Iberotel Luxor'''|25.69447|32.63423|typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''[https://www.jazhotels.com/hoteldetail/14-egypt-luxor-iberotel-luxor Iberotel Luxor]''' (‏إيبروتيل الأقصر‎, ​''dawniej Novotel Luxor''), Khaled Ibn El Walid St., Luksor. Tel.: +20 (0)95 238 0924, +20 (0)95 238 0925, +20 (0)95 238 0926, Faks: +20 (0)95 238 0972, +20 (0)95 238 1523, E-mail: rezerwacja.luxor@jazhotels.com (rezerwacja) ​ . Ten 4-gwiazdkowy hotel oferuje 185 pokoi z łazienką, minibarem, telefonem międzynarodowym, telewizorem i bezpłatnym Wi-Fi. Niektóre pokoje oferują widok na Nil. Pokoje są zgrupowane wokół świetlika. Oprócz głównej restauracji, hotel oferuje restaurację włoską i chińską, a także ogród z basenem. Akceptowane są karty kredytowe. Udogodnienia: ★★★★, bezpłatne Wi-Fi. (25° 41′ 40″ N 32° 38′ 3″ E) * {{Znacznik|'''Lotus Hotel'''|25.687702|32.631562|typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''Lotus Hotel''' (‏فندق اللوتس‎‎, ''Funduq al-Lūtis''), ul. Khaleda ibn El Walida, Luksor. Tel.: +20 (0)95 235 6617, +20 (0)95 235 6620, Fax: +20 (0)95 235 6619, Email: mohtdy777@hotmail.com​ . Ten bardzo prosty 4-gwiazdkowy hotel ma 58 pokoi, w tym 10 apartamentów i 8 pokoi trzyosobowych. Pokoje wyposażone są w minibar, telewizor i telefon (ale bez połączeń międzynarodowych). Niektóre pokoje mają bezpośredni widok na Nil, inne tylko częściowy. Płatność jest gotówką. Hotel oferuje basen, dwie restauracje, kawiarnię, kawiarenkę internetową i bardzo prosty klub zdrowia z masażami i podstawowym sprzętem do ćwiczeń. Dostępna jest wypożyczalnia rowerów. Udogodnienia: ★★★★, bezpłatne Wi-Fi. (25° 41′ 16″ N 32° 37′ 54″ E) * {{Znacznik|'''Pyramisa Hotel Luxor'''|25.686378|32.630789|typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''[https://www.pyramisahotels.com/luxor-home Pyramisa Hotel Luxor]''' (فندق بيراميزا إيزيس الأقصر‎, ''​Funduq Bīrāmīzā Īzīs al-Uqṣūr'', ​Pyramisa Isis Hotel), 1 Khaled Ibn Al Walid, Gazirat Al Awameyah, Luksor. Tel.: +20 (0)95 237 0100, +20 (0)95 237 3366, +20 (0)95 237 2750, faks: +20 (0)95 237 2923, e-mail: luxor@pyramisaegypt.com. Ten prosty, 5-gwiazdkowy hotel oferuje 480 pokoi z lodówkami (bez minibarów) i klimatyzacją. Oprócz głównej restauracji „Lotus” znajduje się tu restauracja włoska (otwarta w porze lunchu i kolacji) oraz restauracja chińska (otwarta tylko wieczorami). Hotel oferuje również posiłki dla dzieci i wegetarian. W hotelu znajdują się również dwa baseny (jeden ogrzewany, drugi nieogrzewany) z barem, dwie sale konferencyjne o łącznej pojemności 250 osób, centrum odnowy biologicznej (tylko masaże) oraz pralnia. Akceptowane są wyłącznie karty kredytowe Visa. W lobby dostępne jest bezpłatne Wi-Fi. Udogodnienia: ★★★★, 2 sale konferencyjne, 2 baseny, 480 pokoi, pralnia. Akceptowane metody płatności: VISA. (25° 41′ 11″ N 32° 37′ 51″ E) ==== Hotele 5-gwiazdkowe ==== {{Infobox|Najstarszy hotel w mieście|Thomas Cook rozpoczął organizację wycieczek zorganizowanych do Egiptu w 1869 roku, wynajmując dwa statki kołowe do celów turystycznych. 1 grudnia 1877 roku otworzył swój pierwszy hotel w Luksorze: Luxor Hotel. {{Znacznik|'''Luxor Hotel'''|25.697709|32.639807|typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''Luxor Hotel''' (‏فندق الأقصر‎, ​Funduq al-Uqṣur), ul. Świątyni Karnak, Luksor. Tel.: +20 (0)95 238 0018, +20 (0)95 238 0017, faks: +20 (0)95 238 0018. Pięciogwiazdkowy hotel oferuje 82 pokoje oraz ogród z basenem. Niektóre pokoje posiadają balkony. Hotel państwowy przechodzi obecnie remont. ''W przyszłości będzie zarządzany przez brytyjską sieć hoteli Rocco Forte Collection''. Zamknięte: tymczasowo zamknięte. (25° 41′ 52″ N 32° 38′ 23″ E)}} [[Plik:Luxor Maritim Jolie Ville Hotel R02.jpg|thumb|Jolie Ville]] [[Plik:Luxor Sonesta 01.JPG|thumb|Sonesta St. George]] [[Plik:Luxor Steigenberger 01.JPG|thumb|Steigenberger Nile Palace]] * {{Znacznik|'''Four Seasons Hotel Luxor'''|25.6938|32.6344|typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''Four Seasons Hotel Luxor''' (فندق الفور سيزون بالأقصر), ul. Khaleda ibn El Walida, Luksor (''na południe od Iberotel Luxor''). Nowy, 5-gwiazdkowy ośrodek, zaprojektowany przez architektów Wimberly Allison Tong & Goo, którego otwarcie planowane jest na 2025 rok, będzie oferował 200 pokoi i apartamentów, wszystkie z widokiem na Nil, kilka restauracji i barów, kilka basenów, spa i centrum fitness oraz sale konferencyjne i eventowe. Ocena: ★★★★★. (25° 41′ 38″ N 32° 38′ 4″ E) * {{Znacznik|'''Jolie Ville Kings Island Luxor'''|25.664978|32.62074|typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''[https://jolievilleluxor.com/ Jolie Ville Kings Island Luxor]''' (''dawniej Maritim Jolie Ville Kings Island Luxor''), Kings Island, Luksor. Tel.: +20 (0)95 227 4855, Fax: +20 (0)95 237 4936, Email: reservation@jolievilleluxor.com (rezerwacja), info@jolievilleluxor.com (informacje). Położony na prywatnej wyspie, Kings Island lub Crocodile Island, ten 5-gwiazdkowy hotel znajduje się około czterech i pół kilometra na południowy zachód od Świątyni Luksorskiej i na południe od Banana Island. Kompleks bungalowów, położony na terenie dużego ogrodu, oferuje 650 pokoi, w tym pokoje Comfort i Deluxe z widokiem na ogród lub Nil, a także apartamenty Jolie, wszystkie wyposażone w telewizję satelitarną, sejf, lodówkę i łazienkę z prysznicem. Hotel oferuje salę bankietową, trzy baseny z oddzielnymi basenami dla dzieci, w tym basen bez krawędzi z wodospadem, restaurację główną i restaurację a la carte, trzy bary z przekąskami przy basenie, centrum biznesowe, sklepy i bank. Boisko do siatkówki i centrum fitness są wliczone w cenę; Korty tenisowe, sauna, łaźnia parowa i masaże są dostępne za opłatą. Dla dzieci (4-12 lat) rano i po południu dostępny jest anglojęzyczny „Miniklub” oraz plac zabaw. Opieka nad dziećmi jest dostępna za opłatą. Udogodnienia: ★★★★★, bezpłatne Wi-Fi, parking, trzy baseny, bezpłatny parking. Zameldowanie: 14:00. Wymeldowanie: 12:00. (25° 39′ 54″ N 32° 37′ 15″ E) * {{Znacznik|'''Sofitel Winter Palace Luxor'''|25.6969|32.6365|typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''[https://all.accor.com/hotel/1661/index.de.shtml Sofitel Winter Palace Luxor]''' (‏فندق وينتر بالاس‎), 17 Cornish El Nile St., Luxor 11432. Tel.: +20 (0)95 238 0422, +20 (0)95 238 0425, faks: +20 (0)95 237 4087, e-mail: H1661@sofitel.com. Ten 5-gwiazdkowy hotel, zbudowany w stylu XIX wieku, został otwarty w 1907 roku i oferuje 356 pokoi, różnorodne restauracje, salę konferencyjną, centrum biznesowe i basen. Najważniejszą restauracją jest „1886”. Pokoje Standard i Deluxe nie różnią się jakością, a jedynie rozmiarem. Za hotelem znajduje się duży ogród. Akceptowane są karty kredytowe. Udogodnienia: ★★★★★, Parking, Basen. Zameldowanie: 15:00. Wymeldowanie: 12:00. (25° 41′ 49″ N 32° 38′ 11″ E) :* {{Znacznik|'''Pavilion Winter Luxor'''|25.696723|32.638857|typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''[https://all.accor.com/hotel/1662/index.de.shtml Pavilion Winter Luxor]''', Corniche El Nile St., Luxor, ​ش كورنيش النيل ، الأقصر‎. Tel.: +20 (0)95 238 0425, Faks: +20 (0)95 237 4087, E-mail: h1661@accor.com​ . Pięciogwiazdkowy hotel w północno-wschodniej części kompleksu Pałacu Zimowego w Luksorze. Cechy: ★★★★★, Parking, Basen. Zameldowanie: 15:00 Wymeldowanie: 12:00. (25° 41′ 48″ N 32° 38′ 20″ E) * {{Znacznik|'''Sonesta St. George Hotel'''|25.68836|32.631851|typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''[https://www.sonesta.com/sonesta-hotels-resorts/egy/luxor/sonesta-st-george-hotel-luxor Sonesta St. George Hotel]''' (فندق سونستا سان جورج‎, ​''Funduq Sūnistā Sān Dschūrdsch''), ul. Khaled ibn El Walid, Luksor. Tel.: +20 (0)95 238 2575, faks: +20 (0)95 238 2571, +20 (0)95 238 2941, e-mail: reservation@sonestaluxor.com (rezerwacja). Ten 5-gwiazdkowy hotel jest jednym z najlepszych hoteli w centrum Luksoru. Oferuje 212 pokoi „standardowych”, ale tylko niewielka część z nich oferuje widok na Nil. Niektóre pokoje są połączone z sąsiednimi pokojami za pomocą drzwi łączących. 118 pokoi należy do „Royal Club” na piętrach 6–8, które są znacznie lepiej wyposażone (inne umeblowanie, sauna i elegancka toaleta). Dostęp do internetu przez telefon jest płatny. Wi-Fi jest dostępne w lobby, przy basenie oraz w pokojach „Royal Club”. Hotel oferuje stosunkowo niewielki basen z trawnikiem do opalania na pontonie na Nilu, trzy sale konferencyjne dla maksymalnie 60 osób, cztery restauracje (główną, orientalną, włoską i japońską), centrum biznesowe, kino plenerowe przy basenie, klub fitness z masażami, łaźnię parową, saunę i studio fitness, a także bank (czynny codziennie w godzinach 8:30–22:00). Udogodnienia: ★★★★★, bezpłatne Wi-Fi, basen i pralnia. Cena: Ceny różnią się w zależności od sezonu zimowego i letniego. Akceptowane metody płatności: karty kredytowe. (25° 41′ 18″ N 32° 37′ 55″ E) * {{Znacznik|'''Steigenberger Nile Palace Luxor'''|25.687441|32.631433|typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''[https://hrewards.com/de/steigenberger-nile-palace-luxor Steigenberger Nile Palace Luxor]''' (''dawniej Le Meridien Luxor Hotel'''), ul. Khaleda Ibn El Walida, Gazirat Al Awameyah, Luksor, 85111. Tel.: +20 (0)95 236 6999, faks: +20 (0)95 236 5666, e-mail: res.mgr@luxor-steigenberger.com (rezerwacja), fo@luxor-steigenberger.com. Ten prosty, 5-gwiazdkowy hotel oferuje 303 pokoje, w tym 8 apartamentów typu Junior Suite, 2 apartamenty dyplomatyczne i jeden apartament prezydencki, każdy z balkonem lub tarasem. Oprócz głównej restauracji, hotel oferuje również restaurację włoską, libańską i tajską, kawiarnię Arabesque Café przy basenie, klub fitness (siłownia, masaże), podgrzewany basen, fryzjer, pralnię i bank (czynne codziennie w godzinach 9:00–21:00). Na duże konferencje i wesela hotel dysponuje trzema salami konferencyjnymi i balowymi. Największa, „Nile Palace”, może pomieścić do 1000 osób. Udogodnienia: ★★★★★, bezpłatne Wi-Fi, siłownia, 3 sale konferencyjne, basen, 303 pokoje, fryzjer i pralnia. Akceptowane metody płatności: VISA, Mastercard i American Express. (25° 41′ 15″ N 32° 37′ 53″ E) * {{Znacznik|'''Steigenberger Resort Achti'''|25.681944|32.627222|typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''[https://hrewards.com/de/steigenberger-resort-achti-luxor Steigenberger Resort Achti]''' (''dawniej Achti Resort Luxor, Sheraton Luxor Resort''), Khaled Ibn El Waleed St., Al Awameya, Luxor 83951. Tel.: +20 (0)95 237 4544, +20 (0)95 237 4957, faks: +20 (0)95 237 4941, e-mail: info.achti@steigenberger.com​ . Pięciogwiazdkowy hotel położony jest na końcu ulicy Khalid ibn el-Walid, około trzech kilometrów na południowy zachód od Świątyni Luksorskiej. Oferuje 281 pokoi dwuosobowych w budynku głównym i bungalowach ogrodowych, dwa baseny z brodzikami dla dzieci, główną restaurację Karnak oraz dwie restauracje à la carte (indyjską (restauracja Agra) i włoską (La Mamma)), bar Sukkareya, bary przy basenie, jacuzzi, boisko do siatkówki, mini-krokiet i sklepy. Pokoje wyposażone są w klimatyzację, telewizor LCD, minibar oraz łazienkę z prysznicem i wanną. Goście mogą korzystać z bezpłatnego Wi-Fi. Sejfy dostępne są w recepcji. Oprócz pokoi Classic dostępnych jest 28 pokoi Superior, osiem apartamentów Junior Suite oraz po jednym apartamencie Royal i Presidential Suite. Za pokoje z widokiem na ogród i Nil obowiązują inne ceny. Udogodnienia: ★★★★★, bezpłatne Wi-Fi. (25° 40′ 55″ N 32° 37′ 38″ E) == Kontakt == Szczegółowe informacje o usługach telefonicznych, internetowych i pocztowych można znaleźć na stronach różnych dzielnic Luksoru – Luksor, jako główne miasto turystyczne, jest doskonale rozwinięty pod względem infrastruktury komunikacyjnej. Większość najlepszych punktów znajduje się w miejscu zamieszkania większości lokalnej ludności, na Wschodnim Brzegu Luksoru. Numer telefonu w Luksorze to +20 95 2xxx xxx, a na Zachodnim Brzegu +20 95 2060xxx. == Bezpieczeństwo == * '''Zachowaj czujność''' – dla osób, które nie korzystają z w pełni zorganizowanych wycieczek, naganiacze mogą sprawić, że zwiedzanie będzie bardzo frustrujące. (Chociaż zazwyczaj nie zapuszczają się do samych świątyń). Jednak w świątyniach trzeba zmagać się z rządowymi przewodnikami. Przewodnicy to prawdziwi pracownicy rządowi, ale jednocześnie '''niezwykle''' agresywni, jeśli chodzi o „oprowadzanie”, a następnie żądanie napiwku. Zasada jest prosta: jeśli ktoś coś pokazuje, niezależnie od czasu, będzie chciał napiwku. Warto dać niewielki napiwek z góry, prosząc o „samodzielne zwiedzanie”. * Mądrze jest wiedzieć, do którego miejsca i dokąd się udajesz, albo po prostu zarezerwować nocleg z wyprzedzeniem. W przeciwnym razie będziesz musiał radzić sobie z naganiaczami na dworcu. * Ponieważ turystyka jest głównym źródłem dochodu w Luksorze i tak jest od wieków, wiele osób uczyniło z oszustwa sztukę. Powinieneś założyć, że każde stwierdzenie od kogoś, kto nagle się do ciebie odezwie, jest kłamstwem. Kilka starszych trików z książki: :* „Potrzebuję przetłumaczenia listu”, używany, aby zwabić Cię do sklepu :* „Potrzebuję listu do przyjaciela z Twojego kraju” (pokazują adres w Twoim kraju), ponownie używany, aby zwabić Cię do sklepu :* Fabryka alabastru. Znaczna część alabastru jest importowana i rzadko jest wytwarzana na miejscu. Zdecydowana większość innych kamieni, takich jak jadeit, jest importowana z [[Chiny|Chin]] i [[Indie|Indii]]. :* „Świątynia jest zamknięta” – sprawdź godziny otwarcia przed przyjazdem. Dowiedz się samodzielnie, czy coś jest otwarte, czy zamknięte, czy idziesz właściwą drogą. Zapytaj lokalnego, a nie taksówkarza ani kierowcę wozu strażackiego. Główne świątynie działają w tych samych godzinach i rzadko, jeśli w ogóle, są zamykane, ponieważ prace konserwatorskie/wykopaliska są prawie zawsze prowadzone w godzinach otwarcia, a tylko jeden obszar jest zamknięty. Grobowce w Dolinie Królów to inna sprawa, ale główna kasa biletowa przy wejściu ma tabliczkę informującą, które groby są otwarte, a które zamknięte w danym dniu. :* Muzeum Papirusów – to po prostu sklep z papirusami, niektóre są dobre, ale niektóre to tanie imitacje. :* Sprzedawca szalików – osoba sprzedająca zazwyczaj tylko jeden szalik będzie próbowała go użyć, aby ukryć ruchy dłoni, podczas gdy będzie Cię okradać. :* Zaczyna się od pytania: „Znam Cię ze statku wycieczkowego”. :* Zaczyna się od pytania: „Przepraszam, skąd jesteś?”. * '''Kobiety''' podróżujące bez towarzystwa powinny zachować szczególną ostrożność, szukając taniego noclegu. Odnotowano kilka przypadków napaści seksualnych po tym, jak hotelowi naganiacze i personel poczęstowali kobiety drinkami z domieszką alkoholu. Zawsze sprawdzaj swój pokój, aby upewnić się, że drzwi mają solidny zamek, którego nie da się otworzyć z zewnątrz, i sprawdź, czy nie ma w nim wizjerów (w niektórych miejscach takie rzeczy się zdarzają). Pracownicy niektórych sklepów okazjonalnie nękają lub obmacują kobiety, które nie podróżują z mężczyzną. Jeśli podróżujesz z mężczyzną, rozważ udawanie męża i żony, nawet jeśli nimi nie jesteście. To pozwoli uniknąć niektórych z tych problemów. * '''Sprzedawcy''' w Luksorze są znani z agresji i manipulacji. Jeśli nie chcesz dać się namówić na zakup czegokolwiek, rozsądnie jest całkowicie zignorować wszelkie próby nawiązania rozmowy przez miejscowego, niezależnie od tego, jak niewinne mogą się wydawać. W sklepach i na targu często używa się zwrotu „No Hassle” (Bez kłopotów), aby uniknąć niepożądanej uwagi. Jeśli chcesz być uprzejmy, warto również powiedzieć „Laa shukran”, co po arabsku oznacza „nie, dziękuję”. Uprzejmość ułatwi ci życie, ponieważ ludzie zapamiętają twoje niegrzeczne zachowanie i mogą później narobić więcej kłopotów. Jeśli problem będzie się powtarzał, zagroź wezwaniem policji turystycznej, używając zwrotu „Jesteś naciągaczem!”. * Na ulicy łatwiej jest udawać nieznajomość angielskiego: „Non Speakee Engleezee” i/lub „Non Parlee Arabee” wydają się najskuteczniejszym sposobem na okazanie, że nie jesteś zainteresowany ich ofertą. Ta technika może jednak przynieść odwrotny skutek, ponieważ większość Egipcjan mówi kilkoma językami, więc jeśli zostaniesz przyparty do muru, udawaj, że mówisz w jakimś niezrozumiałym języku, takim jak azerski lub osetyjski. Jeśli mówisz w nietypowym języku, takim jak perski, albański lub wschodnioeuropejski, upewnij się, że zaczynasz z nimi rozmawiać w tym języku. Jeśli nie mówisz, udawaj i rób to w ich obecności. To najszybszy i najłatwiejszy sposób na pozbycie się naganiaczy. W przeciwnym razie po prostu nie angażuj się w żadne rozmowy. :* W zależności od tego, jak Twój profil Cię postrzega, możesz zostać zapytany, czasami już kilka minut po wyjściu z hotelu, czy chcesz kupić narkotyki lub skorzystać z usług seksualnych. Pamiętaj, że prostytucja i zażywanie narkotyków nie są lekceważone przez władze. Osoby homoseksualne powinny zachować szczególną ostrożność, gdy otrzymują propozycję od osoby świadczącej usługi seksualne. Egipt ma udokumentowaną historię przypadków łapania gejów w pułapkach. == Zdrowie == === Ważne szpitale === * {{Znacznik|'''Luxor Public Hospital'''|25.708691 |32.645440 |typ=zdrowie|url=|kolor=FF0000|treść=}}'''Luxor Public Hospital''' (Luxor General Hospital). Tel.: +20 (0)95 237 2025. (25° 42′ 31″ N 32° 38′ 43″ O) * {{Znacznik|'''Luxor International Hospital'''|25.687673 |32.639866 |typ=zdrowie|url=|kolor=FF0000|treść=}}'''Luxor International Hospital''' (‏مستشفى الدولي‎, ​''Mustaschfā ad-Daulī''). Tel.: +20 (0)95 238 7192, (0)95 238 71923. (25° 41′ 16″ N 32° 38′ 24″ O) == Informacje turystyczne == W Luksorze znajdują się dwa biura informacji turystycznej. Nie należy jednak oczekiwać zbyt wielu informacji. * Główne {{Znacznik|'''Biuro informacji turystycznej'''|25.697110 |32.644308|typ=alarm|url=|kolor=8B008B|treść=}}'''biuro informacji turystycznej''' znajduje się w północno-zachodnim rogu placu przed dworcem od 2008 roku. Jest czynne codziennie od 8:00 do 20:00. Tel. i faks: (0)95 237 3294. Oddział na pobliskim dworcu kolejowym został zamknięty w 2013 roku. * Informacja turystyczna na lotnisku, tel.: (0)95 237 2306. Jest czynna codziennie przez całą dobę. === Konsulaty === W Luksorze działa kilku konsulów honorowych lub przedstawicieli. Prosimy pamiętać, że konsulowie ci obsługują wyłącznie obywateli tych krajów. * Z konsulem Francji, Marie-Christine Gerber, można skontaktować się pod numerem telefonu (0)100 574 1153. * Konsul Włoch, pan Ladíslav Otakar Skákal, ma swoje biuro w hotelu Sheraton, apartament nr 515. Można się z nim skontaktować telefonicznie pod numerem (0)95 237 4544, wew. 515, faksem pod numerem (0)95 237 4941 lub mailowo pod adresem viceconsolato.luxor@esteri.it. * Z konsulem Hiszpanii, panią Maricel Bea Pigrau, mieszczącym się przy ulicy Khaleda ibn el-Walida, za hotelem TuTotel, można się skontaktować telefonicznie pod numerami (0)95 227 0121, 227 2038, 228 2031 lub 227 0121. * Konsulem brytyjskim jest pan Ehab Gaddis, właściciel hotelu o tej samej nazwie, z którym można się skontaktować codziennie, z wyjątkiem piątków i sobót, w godzinach od 9:00 do 15:00, pod numerem (0)100 500 0119. === Ważni organizatorzy wycieczek === * '''Thomas Cook''', Corniche el-Nile. Tel.: +20 (0)95 237 2402, (0)95 237 2196, (0)95 237 6808, Kom.: +20 (0)100 166 0276, Faks: +20 (0)95 236 6574, E-mail: tcluxor@thomascook.com.eg. Firma, z siedzibą w Luksorze od 1869 roku, znajduje się tuż obok hotelu Winter Palace. Oferuje usługi bankowe i turystyczne, w tym loty balonem. Otwarte: codziennie w godzinach 8:00–20:00. === Władze ds. zabytków === * {{Znacznik|'''Urząd ds. Starożytności Zabytków Faraońskich'''|25.707363 |32.645219|typ=alarm|url=|kolor=8B008B|treść=}}'''Urząd ds. Starożytności Zabytków Faraońskich''' (25° 42′ 27″ N 32° 38′ 43″ E) znajduje się na wschód od Muzeum Luksorskiego. * {{Znacznik|'''Urząd ds. Starożytności Zabytków Koptyjskich i Islamskich'''|25.686278 |32.6375|typ=alarm|url=|kolor=8B008B|treść=}}'''Urząd ds. Starożytności Zabytków Koptyjskich i Islamskich''' (25° 41′ 11″ N 32° 38′ 15″ E) znajduje się na południu miasta, w dzielnicy Hay el-Feiruz, na zachód od Szpitala Międzynarodowego. === Banki === * {{Znacznik|'''Bank of Alexandria'''|25.705786 |32.643106|typ=zakupy|url=|kolor=008080|treść=}}{{Znacznik|'''Bank of Alexandria'''|25.684415 |32.630478|typ=zakupy|url=|kolor=008080|treść=}}'''Bank of Alexandria''', (1) Południowy kraniec ulicy Khaleda ibn el-Walida; (2) Ulica Dr. Labiba Habachi w pobliżu hotelu Philippe. (25° 42′ 21″ N 32° 38′ 35″ E) * {{Znacznik|'''Bank Misr'''|25.705361 |32.643884|typ=zakupy|url=|kolor=008080|treść=}}'''Bank Misr''', ulica Dr. Labiba Habachi (''na wschód od hotelu Philippe''). (25° 42′ 19″ N 32° 38′ 38″ E) * {{Znacznik|'''Banque du Caire'''|25.695780 |32.635848|typ=zakupy|url=|kolor=008080|treść=}}'''Banque du Caire''', Corniche (''naprzeciwko Klubu Wioślarskiego Luxor''). (25° 41′ 45″ N 32° 38′ 9″ E) * {{Znacznik|'''Nationalbank'''|25.696090 |32.636213|typ=zakupy|url=|kolor=008080|treść=}}'''Nationalbank''' (‏البنك الأهلي المصري‎, ​''al-Bank al-Ahlī al-Miṣrī'', ​Narodowy Bank Egiptu), Corniche (''na południe od hotelu Winter Palace''). (25° 41′ 46″ N 32° 38′ 10″ E) * {{Znacznik|'''HSBC'''|25.694838 |32.635043|typ=zakupy|url=|kolor=008080|treść=}}'''HSBC''' (''północna strona Iberotelu''). (25° 41′ 41″ N 32° 38′ 6″ E) === Poczta === * {{Znacznik|'''Urząd pocztowy'''|25.698656 |32.641234|typ=alarm|url=|kolor=8B008B|treść=}}'''Urząd pocztowy''' mieści się po południowej stronie ulicy El Mahatta (Dworcowa) na skrzyżowaniu z ulicą Luxor Temple St. === Przedłużenie wizy === * {{Znacznik|'''Biuro Paszportowe w Luksorze'''|25.6874722 |32.6319302|typ=alarm|url=|kolor=8B008B|treść=}}'''Biuro Paszportowe w Luksorze''' (''na południe od centrum Luksoru, praktycznie naprzeciwko hotelu Isis''). Sobota-Czwartek, 8:00-16:00. Należy okazać paszport, 2 zdjęcia, kopie paszportu (wraz ze stemplami wjazdowymi) oraz uiścić opłatę w wysokości 1100 LE przed godziną 11:00. Paszport zostanie zwrócony około godziny 14:00 tego samego dnia. Czasami mogą zażądać dodatkowych dokumentów, takich jak notarialna umowa najmu, i wydłużyć czas oczekiwania nawet do miesiąca. W każdym razie, przedłużenie wizy jest o wiele łatwiejsze w tym biurze niż w Kairze; najłatwiej byłoby to zrobić w Hurghadzie. == Gdzie dalej == * '''[[Dendera]]''' — Luksor to dobra baza wypadowa do odwiedzenia tego miejsca, gdzie znajduje się fantastycznie zachowana świątynia Hathor z czasów dynastii Ptolemeuszów. Wiele hoteli organizuje jednodniowe wycieczki i nie trzeba w nich nocować, aby skorzystać z tych usług. Można tam jednak łatwo dojechać taksówką lub, jeszcze taniej, lokalnym pociągiem do [[Kina|Kiny]], a stamtąd taksówką. * Osoby dysponujące większą ilością czasu mogą dodać wizytę w '''świątyni Setiego I''' w '''[[Abydos]]''', gdzie znajdują się jedne z najwspanialszych dzieł sztuki w Egipcie. To długa podróż samochodem z Luksoru, ale można ją połączyć z jednodniową wycieczką do [[Dendra|Dendery]]. * Miasto jest również dobrym punktem wypadowym do dalszej podróży przez '''[[Górny Egipt|Górny Egipt]]''', a następnie do '''[[Asuan]]u''' i '''[[Abu Simbel]]'''. {{przewodnik}} {{Jest w|Egipt}} {{geo|25.6833|32.6500|zoom=12}} [[Kategoria:Egipt]] okvdgp9pszs7514j7ie3rxzc45k0lyu 158624 158621 2026-09-10T12:07:43Z Ahmedaton 17685 /* Oszczędnie */ 158624 wikitext text/x-wiki {{Top-banner|unesco=yes}} {{Miejscowość infobox |nazwa = Luksor |nazwa oryginalna = الأقصر |widok = PONTY-Collage_Luxor.png |opis = |herb = |mapa = |państwo = [[Plik:Flag of Egypt.svg|20px]] [[Egipt]] |region = [[Plik:Eg_luxor1.png|20px]] [[Luksor (muhafaza)|Luksor]] |powierzchnia = 417 |wysokość = 89 |lud = 289 600 |prefiks = (+20) 95 |kod pocztowy = |www = http://www.luxor.gov.eg/default.aspx }} Miasto '''Luksor''', zwane '''el-Uqsur''' ([[Rozmówki arabskie|arab]]. الأقصر, ''al-Uqsur'', używane w dialekcie ''il-U'sur''; [[Rozmówki greckie|gr]]. ''Teby''; [[Rozmówki francuskie|fr]]. ''Louxor'') i jego okolice to główne destynacje turystyczne [[Górny Egipt|Górnego Egiptu]]. Położone na obu brzegach Nilu, miasto oferuje podróżnym liczne zabytki starożytnego Egiptu, od Średniego Państwa po okres rzymski – świątynie, pałace, grobowce królewskie i prywatne – do zwiedzania na miejscu i w muzeach. Zabytki tego starożytnego miasta znajdują się na [[Lista światowego dziedzictwa UNESCO|liście światowego dziedzictwa UNESCO]]. Na terenie starożytnych Teb, obok Luksoru na wschodnim brzegu, leży sąsiednie miasto ''[[Karnak]]'' z kompleksem świątynnym Amona-Re i innymi mniejszymi świątyniami. Cmentarz w Tebach, z licznymi grobowcami królewskimi i szlacheckimi, znajduje się na zachodnim brzegu, w Tebach Zachodnich. Podróżnym oferowane są liczne hotele, restauracje oraz aktywności na wodzie, lądzie, pieszo, na quadach, konno i w powietrzu. == Dzielnice == Choć Luksor jest stosunkowo małym miastem jak na egipskie standardy populacyjne, jest dość rozległy. Dzieli się naturalnie na obszary po obu stronach Nilu. {{Lista regionów | mapa regionów = Luxor Wikivoyage Map PNG.png | rozmiar mapy = 300px | opis mapy = Dzielnice Luksoru | nazwa regionu 1 = [[Luksor/Zachodni Brzeg|Zachodni Brzeg]] | kolor regionu 1 = 578E86 | elementy regionu 1 = | opis regionu 1 = Miasto, Świątynia Luksorska, Świątynia Karnak, muzea, pociągi, hotele, restauracje. | nazwa regionu 2 = [[Luksor/Wschodni Brzeg|Wschodni Brzeg]] | kolor regionu 2 = D09440 | elementy regionu 2 = | opis regionu 2 = Główne ruiny obejmują '''[[Dolina Królów|Dolinę Królów]]''', '''Dolinę Królowych''' i inne ważne miejsca, ruiny w Dolinie Zachodniej i kilka hoteli. }} == Charakterystyka == === Lokalizacja i nazwa === Luksor położony jest 712 kilometrów na południe od [[Kair]]u i około 61 kilometrów na południe od [[Kina|Kiny]]. Miasto leży w całości na wschodnim brzegu Nilu. Na północy płynnie łączy się z sąsiednim [[Karnak]]iem. Na zachodnim brzegu znajduje się kilka małych wiosek, w tym Gazarat el-Ba'irat i Szejch Abd el-Qurna. Oprócz staroegipskiej nazwy ''Waset'', miasto znane jest również pod nazwą ''Newt'', czyli „miasto”. Prawdopodobnie stąd pochodzi biblijna nazwa ''No'' lub ''No-Amon'' (np. Nahum 3:8–10 lub Ezechiel 30:14–16). Biblia wspomina zarówno o jego położeniu, jak i o zniszczeniu przez Asyryjczyków. Grecy mieli dwie nazwy dla tego miasta: ''Thēbai'', ''Θήβαι'', i ''Diospolis Megalē'', ''Διόσπολις μεγαλή''. W koptyjskich, ortodoksyjnych czasach egipskich, nazywano je również ''Papē'', ''Ⲡⲁⲡⲉ''. Najważniejsza instytucja na tym terenie, Świątynia Luksorska, nazywała się ''Ipet Reset/Resyt'', ''Ipt rst/rsyt'', „południowy harem” w czasach faraonów. Wzmianka ta odnosi się do Świątyni Karnak, położonej dalej na północ. Raz w roku między obiema świątyniami odbywał się procesja bogów, ''Święto Opet''. Obecna nazwa jest arabska. Prawdopodobnie nawiązuje do wykorzystywania Świątyni Luksorskiej jako rzymskiego obozu wojskowego, po łacinie: ''castrum''. Klasyczny arabski ''al-Aqsur'' lub potoczny ''el-Uqsur'', الأقصر, „zamki/twierdze”, to rzadko używana liczba mnoga niewielkiej liczby, ''pluralis paucitatis'', od ''el-Qasr'', القصر. Źródła chrześcijańskie odnotowują również podwójne, ''el-Uqsurein'', الأقصرين, które odnosi się do dwóch kompleksów świątynnych w Karnaku i Luksorze. === Historia === Początki miasta owiane są tajemnicą, a raczej pogrzebane pod współczesną zabudową i metrowymi warstwami osadniczymi z minionych wieków i tysiącleci. Świątynia Luksorska i Aleja Sfinksów, najważniejsze zabytki miasta, znajdują się obecnie około 2 metrów pod powierzchnią. Początki miasta prawdopodobnie sięgają czasów przedfaraońskich. Najwcześniejsze ślady osadnictwa pochodzą z obszaru dzisiejszej wioski Et-Tārif na zachodnim brzegu, gdzie znaleziono narzędzia i artefakty krzemienne oraz kilka tysięcy skorup ceramicznych datowanych na VI tysiąclecie p.n.e. W czasach faraonów obszar dzisiejszego Luksoru należał do czwartego nomu górnoegipskiego, nomu tebańskiego (w języku staroegipskim: ''Waset'', ''WꜢst''). Nom ten został po raz pierwszy wspomniany w Starym Państwie, w czasach IV dynastii, na potrójnym posągu króla Mykerinosa z tym bogiem nomu. Jednakże ówczesne centrum administracyjne tego nomu znajdowało się dalej na południe w ''Hermonthis'', dzisiejszym [[Armant]], gdzie czczono boga wojny Montha. Znanych jest również kilku książąt nomu ze Starego Państwa z ich grobów. Pod koniec Starego Państwa i w okresie Pierwszego Okresu Przejściowego centrum to przesunęło się jednak na północ. Obszar dzisiejszego Luksoru był częścią starożytnych Teb i obejmował dzisiejsze miasta Luksor i Karnak na wschodnim brzegu Nilu oraz rozległe cmentarzyska na zachodnim brzegu, mniej więcej na południe od Et-Tārif, aż po el-Malqaṭę. Książęta dynastii XI o imieniu Antef/Intef oraz królowie Mentuhotepowie z XII dynastii, którzy, sądząc po ich imieniu, mogli pochodzić z Hermonthis lub Madu, dzisiejszego el-Madāmūd, zdołali rozszerzyć swoją strefę wpływów daleko na południe i północ. Przenieśli stolicę cesarską do ''Itj-taui'', dzisiejszego el-Liszt. Jednak Teby, z lokalnym bogiem Amonem, były już w tym okresie ważnym ośrodkiem religijnym. Najwcześniejsze ślady architektoniczne w Luksorze pochodzą z czasów króla Sobekhotepa II z XIII dynastii. Fragmenty jego budowli zostały odbudowane w Świątyni Luksorskiej. W Drugim Okresie Przejściowym do Teb dotarli nowi władcy – Hyksosi, imigranci ze starożytnej Syrii i Palestyny. Książęta tebańscy z XVII dynastii, w tym Kamose i jego brat Ahmose I, podjęli walkę z Hyksosami i zwyciężyli. Syn Ahmose, Amenhotep I, ponownie władał zjednoczonym krajem. W Nowym Państwie, założonym przez Amenhotepa I, Egipt ponownie rozkwitł. Stolica cesarska została przeniesiona do Teb, które stały się ważnym ośrodkiem religijnym tego okresu – z wyjątkiem okresu amarneńskiego za panowania króla Echnatona. Świątynia Luksorska, a raczej jej części, zostały zbudowane za panowania Hatszepsut, Totmesa III, Amenhotepa III, Tutanchamona i Ramzesa II, prawdopodobnie w miejscu wcześniejszych sanktuariów. W Trzecim Okresie Przejściowym znaczenie Teb spadło. Stolice cesarskie nowych władców zostały ponownie przeniesione na północ kraju. W 669 p.n.e. Asyryjczycy pod wodzą Asarhaddona najechali Egipt. W 652 p.n.e. Asurbanipal podbił i zniszczył również Teby. W czasach rzymskich Teby należały do rzymskiej prowincji Tebaida. W Świątyni Luksorskiej założono obóz wojskowy. Sama świątynia służyła administracji, kultowi cesarskiemu i przechowywaniu insygniów wojskowych, natomiast obozy utworzono poza świątynią, na wschodzie i zachodzie. Według rzymskiego podręcznika państwowego ''Notitia Dignitatum'', jednostki ''Equites Sagittarii Indigenae'', '';Legio Tertia Diocletiana'' lub ''Cohors Septima Francorum'' uznawano za odpowiednie do tego celu. Chrześcijaństwo dotarło do Luksoru wraz z żołnierzami, gdy samo miasto było jeszcze pogańskie. Widać to na przykład w kościołach na północ od pylonu wejściowego i na zachód od świątyni. Pod meczetem Abū-'l-Haggāg miał znajdować się kolejny kościół. Kościoły te pochodzą z około VII wieku. O chrześcijańskich męczennikach wspomina się już na początku IV wieku n.e., a pierwsze biskupstwo zostało tu założone wkrótce po 325 roku. Duże społeczności chrześcijańskie istniały nie tylko w samym Luksorze, ale także na zachodnim brzegu, w Armant, Qifṭ i Quṣ, w kolejnych stuleciach. Od IX wieku islamscy historycy i geografowie opisują miasto, ale nie wspominają oni o miejscach na zachodnim brzegu, z wyjątkiem Kolosów Memnona. Na przykład egipski historyk Ibn Duqmāq (1349–1407) donosił o dwóch kompleksach świątynnych na tym terenie.[3] Luksor słynął z produktów rolnych, takich jak winogrona. :„Luksor. Przed bramą tego miasta [pylonem wejściowym Świątyni Luksorskiej] znajdują się posągi bożków, które stoją niczym zamki. Niektóre z nich mają kształt lwów lub baranów, stojących na nogach w dwóch rzędach, jeden po prawej, a drugi po lewej stronie. Zostały wyrzeźbione z twardego, czarnego kamienia, który został wypolerowany. W mieście znajdują się również niezliczone, duże posągi bożków wykonane z twardego, czarnego kamienia.” Jednak arabscy historycy byli znacznie bardziej zainteresowani najważniejszym islamskim świętym tego miasta, Sidi Abū el-Hadżdżaj Yusufem ibn Abd er-Raḥīmem el-Kurashī el-Uqsurim (zm. 642 AH = 1244 n.e.), który pochodził z [[Ceuta|Ceuty]] w [[Maroko|Maroku]], po arabsku: Sabta, i słynął z cudów. Jego syn Ahmad zbudował dla siebie i ojca meczet grobowy nad Świątynią Luksorską. Pierwsze doniesienia o Luksorze dotarły do [[Europa|Europy]] w 1668 roku za sprawą dwóch mnichów kapucynów, Protaisa i Charlesa François, którzy opisali domy chrześcijańskie i Świątynię Luksorską. Doniesienia te przyczyniły się również do rosnącego zainteresowania Kościoła katolickiego Luksorem od XVIII wieku. W 1731 roku zbudowano tam klasztor franciszkanów, a następnie inne chrześcijańskie wspólnoty religijne. Pod koniec XVIII wieku naukowcy przeprowadzili szeroko zakrojone badania w ramach Ekspedycji Napoleońskiej. Po nich nastąpiły kolejne wyprawy. Od 1881 roku rozpoczęto prace wykopaliskowe w Świątyni Luksorskiej, która wówczas była jeszcze zamieszkana. Miasto stawało się również coraz bardziej popularnym celem podróży. Podróżni mogli już w XIX wieku wygodnie dotrzeć do Luksoru parowcem kołowym, a później pociągiem – pionier turystyki Thomas Cook (1808–1892) oferował już zorganizowane wycieczki do Luksoru. Świątynia Luksorska jest w pełni dostępna od 1958 roku, po całkowitym odkopaniu pierwszego pylonu. Od początku XXI wieku Aleja Sfinksów jest również coraz częściej badana. Niestety, doprowadziło to również do zniszczenia niektórych części miasta na północ od Świątyni Luksorskiej. Biorąc pod uwagę dużą liczbę zabytków faraonów, nie dziwi fakt, że turystyka jest obecnie najważniejszym sektorem gospodarki – generuje ona około 85% dochodu miasta. Luksor stał się również popularnym miejscem zamieszkania dla europejskich, głównie brytyjskich, ekspatriantów, spełniając w ten sposób ich niełatwe marzenie o życiu na uboczu. Swoimi doświadczeniami przyczyniają się oni również do ożywienia turystyki, na przykład w sektorze gastronomicznym. === Orientacja === Dworzec kolejowy w Luksorze znajduje się zaledwie około 600 metrów od Świątyni Luksorskiej. Od stacji ulica Dworcowa شارع المحطة (''Shari' al-Mahaṭṭa'') prowadzi na północny zachód i po 500 metrach dociera do małego ronda na wschód od Świątyni Luksorskiej. Stąd ulica Świątyni Karnak, ‏شارع معبد الكرنك‎ (''Shari' Ma'bad al-Karnak'') prowadzi na północ do Świątyni Karnak. Pomiędzy ulicą Dworcową a ulicą Świątyni Karnak, ulica Suk, شارع السوق (''Sharif al-Sūq'') biegnie z północy na północny wschód, przechodząc przez targowisko turystyczne. Z wspomnianego ronda droga prowadzi na południowy zachód wokół świątyni i łączy się z drogą nad brzegiem Nilu, Corniche, الكورنيش‎ (''al-Kūrnaisch''). Corniche prowadzi również do Świątyni Karnak. Od południowego krańca Świątyni Luksorskiej droga biegnie na południowy zachód przez około 500 metrów, a następnie łączy się z rondem przed Iberotelem. Bezpośrednim przedłużeniem Corniche jest ulica Khalida ibn el-Walida, شارع خالد بن الوليد‎ (''Schāriʿ Chālid bin al-Walīd''), która nie biegnie już wzdłuż nabrzeża. Przy ulicy Khalida ibn el-Walida znajduje się większość hoteli, restauracji i sklepów w Luksorze. Od ronda przy Iberotelu ulica Salah el-Din, شارع صلاح الدين (''Schārīʿ Ṣalāḥ ad-Dīn'') prowadzi na wschód i po 450 metrach dociera do placu Salah el-Din, ميدان صلاح الدين‎ (''Mīdān Ṣalāḥ ad-Dīn''). Ulica Television, شارع تليفزيون (''Schāriʿ Tilīfizyūn'') zaczyna się na tym placu, biegnąc na południowy wschód. === Klimat === Latem pogoda jest zazwyczaj wyjątkowo gorąca, zimą natomiast zazwyczaj ciepła, choć w nocy może być chłodno. Klimat jest bardzo suchy, praktycznie bezdeszczowy i z bardzo małą liczbą pochmurnych dni. Najlepszy czas na wizytę to zima, od listopada do początku marca. Przejście z zimy w lato jest gwałtowne, więc nie ma prawdziwej wiosny ani jesieni. Przeważający wiatr jest dość słaby, ale stale północny. W rezultacie pogoda jest przewidywalna. Ogólnie rzecz biorąc, wahania w ciągu dnia są niewielkie. Bardziej podstawowe obiekty noclegowe często nie mają klimatyzacji ani dobrej izolacji. W rezultacie zimą w obiektach noclegowych może być zdecydowanie zimno, mimo że temperatura na zewnątrz w ciągu dnia może być całkiem przyjemna. == Dojazd == [[Plik:Luxor International.JPG|thumb|Port lotniczy Luksor]] === Samolotem === {{Znacznik|Międzynarodowy Port Lotniczy w Luksorze|25.670833 |32.706389 |typ=transport}}'''Międzynarodowy Port Lotniczy w Luksorze''' ({{IATA|LXR}}) (''6 km na wschód od miasta''). Udogodnienia dla pasażerów obejmują pocztę, bank, bankomat, kantor wymiany walut, restauracje, kawiarnie, salonik VIP, sklep wolnocłowy, kiosk z gazetami/tytoniem, aptekę, sklep z pamiątkami, biuro podróży, punkt informacji turystycznej, wypożyczalnię samochodów. Lotnisko w Luksorze obsługuje bezpośrednie loty z kilku miast europejskich, z których większość to wczasy zorganizowane, ale często można je zarezerwować tylko na przelot. Istnieją również bezpośrednie loty z państw Zatoki Perskiej. Egyptair i konkurencyjni przewoźnicy latają często i bezpośrednio z [[Kair]]u (1 godz.), z możliwością jednodniowych podróży w obie strony i dobrymi połączeniami z [[Europa|Europą]]. Dotarcie do Luksoru z [[Aleksandria|Aleksandrii]] lub [[Szarm el-Szejk]] zazwyczaj wymaga przesiadki w Kairze, czasami z długimi międzylądowaniami. Większość linii lotniczych w [[Egipt|Egipcie]], w tym: Nile Air, ALMasria Universal Airlines, Air Arabia i Petroleum Air Services (PAS), które oferują loty czarterowe do Kairu lub egipskich miast, w tym [[Hurghada|Hurghady]] itp. ==== Dojazd ==== Między lotniskiem a centrum miasta nie kursują autobusy komunikacji miejskiej. Jeśli hotel nie zapewnia transferu, weź taksówkę, która nie powinna kosztować więcej niż 60-80 LE. Zignoruj nagonkę taksówkarzy i naganiaczy tuż przed wejściem na lotnisko. Idź dalej, aż znajdziesz taksówkarza w jego samochodzie, a następnie negocjuj. Mocno trzymaj bagaż, ponieważ ludzie będą go uprzejmie wyrywać, nieść go przez około 5 metrów do postoju taksówek i autobusów, a następnie żądać opłaty. „Lah shukran, lah shukran…”: będziesz to często powtarzać w Luksorze. ==== Wiza ==== W przypadku przylotu z innego kraju, wizy dostępne są dla wielu obcokrajowców, tuż po wejściu do budynku terminala i wyjściu z samolotu. Koszt to 25 USD lub równowartość, a większość głównych walut obcych jest akceptowana. === Koleją === [[Plik:LuxorTrainStation.jpg|thumb|Dworzec kolejowy w Luksorze]] {{Znacznik|Dworzec kolejowy w Luksorze|25.69645 |32.64464 |typ=transport}}'''Dworzec kolejowy w Luksorze''' (محطة الأقصر). Luksor leży na głównej linii kolejowej biegnącej wzdłuż Nilu na północ do [[Kair]]u (10 godz.) i na południe do [[Asuan]]u (3-4 godz.). Pociąg to doskonały sposób na podróż między [[Asuan]]em a Luksorem, ponieważ jest zbyt krótki, aby podróżować samolotem, a autobusy są wyboiste i niezbyt bezpieczne. Podróż pociągiem do i z [[Kair]]u jest oczywiście wolniejsza niż lot samolotem, ale wygodna, bezpieczna i zaskakująco tania. Z [[Kair]]u kursują cztery rodzaje pociągów: * '''Dzienne ekspresy''' mają klimatyzowane wagony 1. i 2. klasy, oznaczone jako AC1 i AC2, z wygodnymi fotelami w stylu lotniczym. To relaksujący sposób na relaks i podziwianie bujnego krajobrazu doliny Nilu. Ceny biletów (stan na luty 2018) różnią się w zależności od pociągu. Bilet w jedną stronę [[Kair]]-Luksor kosztuje od 115 do 200 LE w AC1 i jest o około 30-40% tańszy w AC2. Serwowane są napoje bezalkoholowe i przekąski, może być dostępny wagon restauracyjny, ale najlepiej wcześniej kupić jedzenie i napoje. * '''Pociągi ekspresowe nocne''', odjeżdżające między 21:00 a 23:00, są identyczne jak pociągi dzienne i mają takie same ceny; nie są to wagony sypialne. * '''[https://abelatrains.com/#/ Pociągi sypialne klasy deluxe]''' są obsługiwane przez prywatną firmę Watania. Posiadają one nowoczesne, klimatyzowane wagony sypialne z wyborem kabin 1- i 2-osobowych oraz wagon klubowy/salonowy. Kolacja i śniadanie są wliczone w cenę biletu. Stan na luty 2018: ceny biletów w jedną stronę między [[Kair]]em a Luksorem lub [[Asuan]]em wynoszą 110 USD za miejsce w kabinie 1-osobowej lub 80 USD za miejsce w kabinie 2-osobowej. Jeden pociąg sypialny kursuje nocą przez cały rok, na południe z Kairu Ramses około 20:00 i na północ z Luksoru około 23:00. Dodatkowe pociągi sypialne kursują w godzinach szczytu, ale należy pamiętać, że te pociągi mogą odjeżdżać z [[Giza|Gizy]], a nie ze stacji Kair Ramses. * '''Pociągi lokalne''' – Pociągi bez klimatyzacji kursują między [[Kair]]em a Luksorem, zarówno w ciągu dnia, jak i w nocy, zatrzymując się na większości stacji – niektóre odjeżdżają z [[Aleksandria|Aleksandrii]]. Nie są one dużo wolniejsze, ale są niezwykle tanie. Większość tych pociągów kontynuuje podróż do [[Asuan]]u (a ponieważ odjeżdżają z [[Kair]]u, często odjeżdżają z Luksoru z opóźnieniem). Pociągi ekspresowe są obsługiwane przez [https://enr.gov.eg/o-city/obs/enr/railway/en/booktickets Egipskie Koleje Państwowe (ENR)] – sprawdź rozkłady jazdy i ceny oraz zarezerwuj bilety bezpośrednio u nich. ENR obsługuje również zwykłe pociągi, ale nie można ich rezerwować i nie są one ujęte w rozkładach jazdy. Kup bilet na stacji. Luksusowe pociągi sypialne należy rezerwować online w Watania. Bilety ekspresowe można również kupić na stacji, ale w latach 2017/2018 stacje Kair Ramses i Giza często odmawiały sprzedaży biletów dziennych turystom, twierdząc, że są one dozwolone tylko w pociągach nocnych. To bzdura i nie ma podobnych problemów z zakupem takich biletów na innych stacjach, na przykład w kierunku północnym Asuanu/Luksoru do Kairu, online, a nawet wsiadając do pociągu dziennego bez biletu (wtedy wystarczy zapłacić konduktorowi, jednak w ten sposób nie otrzymasz wyznaczonego miejsca i ryzykujesz stanie przynajmniej przez część podróży). === Autobusem === Do Luksoru można również dojechać autobusem z różnych regionów. '''Uwaga''': Niezależnie od wybranej linii autobusowej, w autobusie będzie przewożona tylko taka liczba pasażerów, jaka będzie dostępna w autobusie. W przypadku dłuższych podróży zaleca się zakup biletów z co najmniej jednodniowym wyprzedzeniem. Lata temu planowano, że wszystkie autobusy, w tym mikrobusy, będą odjeżdżać z {{Znacznik|Nowy dworzec autobusowy|25.666662 |32.684525 |typ=transport}}'''nowego dworca autobusowego''' (الموقف الجديد ''al-Mauqif al-Jadīd''; 25° 40′ 0″ N 32° 41′ 4″ E), położonego w pobliżu lotniska. Koszt przejazdu taksówką sprawia, że podróż autobusem na krótkie odległości jest mniej atrakcyjna. Obecnie z nowego dworca autobusowego korzystają tylko autobusy ''EG Bus'' i ''Super Jet''. Pozostałe linie autobusowe odjeżdżają z miasta w pobliżu kas biletowych. ==== Państwowe firmy autobusowe ==== Zaletami przedsiębiorstw państwowych są gęsta sieć połączeń i niskie ceny. Autobusy są często proste i działają od dawna. Autobusy Super Jet są nowocześniejsze, ale też droższe. * '''EG Bus''' (ايجي باص‎, ''dawniej Upper Egypt Travel''). Tel.: 15494. Biuro EG Bus znajduje się na południe od dworca kolejowego. EG Bus obsługuje w rzeczywistości tylko dwie trasy: o 8:15, 9:30, 10:30, 12:00, 14:30, 19:00 i 20:00 autobusy odjeżdżają przez [[Kina|Kinę]], [[Safadża|Safadżę]] i [[Hurghada|Hurghadę]] do [[Suez]]u. Autobus o 7:00 kontynuuje podróż do [[Kair]]u, a autobus o 8:00 kontynuuje podróż do [[Port Said]]u. Do [[Sauhadż]] można dotrzeć przez [[Kina|Kinę]]: w pobliżu dworca autobusowego w Kinie znajduje się postój taksówek zbiorowych do Sauhadż. Autobusy do Quseir i [[Marsa Alam]] odjeżdżają z [[Kift]] (11:00 i 15:00). Autobusy z Luksoru do [[Asuan]]u odjeżdżają o 7:00 i 15:30. Autobus o 7:00 nie kursuje, przynajmniej w piątki. * {{Znacznik|Super Jet|25.69617 |32.64437 |typ=transport}}'''Super Jet''' (سوبر جيت‎). Tel.: 19157. Biuro Super Jet znajduje się na południe od dworca kolejowego. Dostępne są połączenia do [[Kair]]u (od 9:15, 14:15, 21:15 i 23:15, z LE230, z przystankami również w [[Kina]] i el-Giza), [[Hurghada|Hurghady]] i [[Szarm el-Szejk]]. (25° 41′ 46″ N 32° 38′ 40″ E) ==== Prywatne firmy autobusowe ==== Prywatne firmy autobusowe obsługują jedynie ograniczoną sieć tras do kurortów takich jak [[Hurghada]] czy stolica, [[Kair]]. * {{Znacznik|Go Bus|25.69793 |32.64492 |typ=transport}}'''Go Bus''' (جوباص‎), ul. Ramses 17, Luksor. Tel.: 19567. Kasa biletowa i dworzec autobusowy znajdują się na północ od dworca kolejowego. Regularne autobusy kursują do takich miejsc jak [[Kair]] (do Midan ʿAbd el-Munʿim Riyāḍ, dwa razy dziennie, o 7:30, 10:00, 12:00, LE350) i [[Hurghada]] (raz dziennie, o 8:00, 5:00, z LE250) (stan na lipiec 2023). (25° 41′ 52″ N 32° 38′ 42″ E) info edit * {{Znacznik|Blue Bus|25.69623 |32.64432 |typ=transport}}'''[https://bluebus.com.eg/ Blue Bus]''' (بلو باص). Tel.: 16128​ . Kasa biletowa i dworzec autobusowy znajdują się na północ od dworca kolejowego. Połączenia do [[Kair]]u. Pierwsza klasa autobusu nocnego (LE660 w 03/2025) oferuje dość wygodne i przestronne siedzenia. (25° 41′ 46″ N 32° 38′ 39″ E) * {{Znacznik|White Bus|25.69796 |32.64497 |typ=transport}}'''[https://www.whitebusegypt.com/?lang=EN White Bus]''' (وايت باص‎). Tel.: 15629, e-mail: info@whitebus.com.eg​ . Kasa biletowa i dworzec autobusowy znajdują się na północ od dworca kolejowego. Połączenia do [[Kair]]u. (25° 41′ 53″ N 32° 38′ 42″ E) === Taksówkami i mikrobusami === Są dwa przystanki dla taksówek i mikrobusów: * {{Znacznik|Zachodni dworzec autobusowy|25.706155204328365 |32.634261654579895 |typ=transport}}'''Zachodni dworzec autobusowy''' (25° 40′ 48″ N 32° 38′ 34″ E), الموقف الغرب ''Al-Mauqif al-Gharb'', dla podróży na Zachodni Brzeg, np. do Armant. * Nowy dworzec autobusowy (الموقف الجديد ''al-Mauqif al-ǧadīd''), patrz wyżej. Kierowcy mogą czasami odmówić zabrania cudzoziemców z powodu oficjalnego nakazu. === Samochodem === Luksor połączony jest z autostradą nr 2, Kair–[[Asuan]], która omija miasto od wschodu. W pobliżu {{Znacznik|Most Nilowy|25.636535 |32.591929 |typ=transport}}'''Mostu Nilowego''' (25° 38′ 11″ N 32° 35′ 31″ E), na południe od Luksoru, autostrada odgałęzia się na drogę bardziej zachodnią. Pomiędzy Luksorem a [[Karnak]]iem droga biegnie dalej na zachód i łączy się z autostradą nr 2 na współrzędnych {{Znacznik|Zjazd z autostrady do Luksoru|25.692778 |32.680850 |typ=transport}} 25° 41′ 34″ N 32° 40′ 51″ E. Przyjazd i wyjazd do [[Asuan]]u i [[Hurghada|Hurghady]] jest możliwy między 6:00 a 18:00 bez konwoju. W nocy wymagany jest konwój płatny. === Statkiem === [[Plik:Sudan Paddle Steamer on the Nile.jpg|thumb|Raz w tygodniu możesz podróżować luksusowo i stylowo parowcem Sudan.]] Luksor jest punktem początkowym lub końcowym rejsów po Nilu, głównie z lub do [[Asuan]]u, a rzadziej z lub do [[Kair]]u. Osoby pragnące podróżować w prawdziwym XIX-wiecznym stylu mogą to robić do dziś na parowcu kołowym „S/S Sudan”. Oferowane są również jednodniowe rejsy do [[Dendra|Dendery]] i [[Abydos]]. Rezerwacja '''rejsu''' jest również możliwa lokalnie. Oferują je zarówno hotele, jak i biura podróży. Inną opcją jest bezpośrednia negocjacja z kierownikami statków wycieczkowych lub recepcją, najlepiej rano, w celu uzyskania lepszej oferty, co jest szczególnie prawdopodobne w przypadku niedostatecznej liczby rezerwacji na statkach. Koszt noclegu w kabinie dwuosobowej wynosi około 60 dolarów na statku trzygwiazdkowym i około 80 dolarów na statku pięciogwiazdkowym (stan na 2023 rok). '''Feluki''' nie są dozwolone na trasie Luksor-[[Asuan]]. Można nimi podróżować tylko z [[Esna|Esny]] lub [[Edfu]]. Można bezpiecznie obniżyć cenę początkową o połowę. Podróż z [[Edfu]] kosztuje około 300 LE (stan na 2023). == Komunikacja == {{mapa|25.71288|32.62823|zoom=13|szerokość=550|wysokość=400|grupy=transport,zobacz,natura,jedzenie,bar,nocleg,atrakcja,zakupy,alarm,zdrowie,zabytek,kontakt,nauka,punkt,rower,parking,obszar}} === Aplikacje do zamawiania przejazdu === Uber nie działa w Luksorze, ale jego siostrzana aplikacja '''Careem''' już tak. Przyjmuje płatności kartą i nie musisz tłumaczyć celu podróży ani negocjować z kierowcą. InDrive również działa w Luksorze. === Rowerem === W Luksorze pełno jest wypożyczalni rowerów, a wiele hoteli również oferuje wynajem rowerów. Ceny wynajmu wynoszą maksymalnie około 5 USD (czerwiec 2025), w zależności od umiejętności negocjacyjnych, względnego popytu na rowery danego dnia oraz jakości danego roweru. Sprawdź opony i uważaj na pompowanie ich w ostatniej chwili, ponieważ mogą równie szybko spuścić powietrze. Często zdarza się, że zostaniesz poproszony o pozostawienie paszportu, prawa jazdy lub legitymacji studenckiej jako depozytu. Rowery można wypożyczyć zarówno na Wschodnim, jak i Zachodnim Brzegu Luksoru (ten drugi w pobliżu lokalnej przystani promowej), choć ceny mogą być nieco zawyżone na bardziej odizolowanym Zachodzie. Jeśli szukasz wysokiej jakości rowerów, holenderskie rowery (Gazelle/Batavus) znajdziesz w holenderskiej wypożyczalni rowerów przy Sheraton Street (Wschodni Brzeg), a na Zachodnim Brzegu w wypożyczalni rowerów Mohammed Setohe (5 minut spacerem od promu), która oferuje całkiem dobre i prawie nowe rowery górskie. Rowery można zabrać na pokład lokalnego promu (należy jednak zachować ostrożność), więc wypożycz rower na wschodnim brzegu, a następnie przetransportuj go samodzielnie. Obserwuj ruch uliczny w Egipcie, zanim zdecydujesz, czy chcesz tam jeździć rowerem. Wschodni brzeg to część metropolitalna, więc weź pod uwagę natężenie ruchu i tłumy, decydując się na jazdę rowerem po tej stronie. Zachodni brzeg natomiast jest znacznie bardziej wiejski i wielu turystów decyduje się na jazdę rowerem między polami, przemieszczając się między atrakcjami turystycznymi. W miejscach publicznych strażnicy będą próbowali przekonać Cię, abyś nie przypinał roweru, ponieważ będą go pilnować. Zrobią to bardzo dobrze, a następnie zażądają napiwku za przypięcie. Przypnij rower samodzielnie, aby uniknąć tego niepotrzebnego wydatku. === Motocyklem === Dla jeszcze bardziej odważnych, Luksor oferuje mnóstwo chińskich motocykli o pojemności około 150 cm³. Przy odpowiednich umiejętnościach targowania się, można upolować jeden za 50LE za godzinę, a nawet mniej, za dzień lub wieczór. Latem drogi wokół Zachodniego Brzegu są stosunkowo puste, a jazda motocyklem po ruinach i górach jest łatwa i efektywna. W sezonie poza sezonem wielu chętnych wypożyczy Ci własny motocykl w odpowiedniej cenie. Poproś o kask – inaczej go nie dostaniesz. === Taksówką === W Luksorze jest mnóstwo taksówek. Nie mają taksometrów, ale jeśli się postarasz, obowiązują aktualne stawki. Krótkie przejazdy w obrębie Luksoru kosztują od 15 do 25 LE (pierwsza oferta od taksówkarza będzie z pewnością wynosić 50 LE lub więcej). Podróż w obie strony na Zachodni Brzeg kosztuje około 100 LE. Hotel Sheraton Luxor Resort udostępnia listę aktualnych (zawyżonych) stawek taksówek z hotelu do różnych miejsc, które mogą być przydatne. === Minibusem === Minibusy to środek transportu mieszkańców Luksoru i najtańszy sposób poruszania się po mieście dla turystów lubiących przygody. Wszystkie mają ten sam kształt, więc łatwo je rozpoznać. Mają stałe trasy, a poszczególne trasy są oznaczone innym kolorem z boku minibusa. Nie ma jednak map tras, miejscowi zdają się je znać na pamięć. Wszystkie linie autobusowe zbiegają się na dworcu kolejowym. Zatrzymaj autobus, patrząc na niego, gdy się zbliża, i unieś rękę. Gdy autobus jest pełny, nie zatrzyma się (w autobusie jest około 14 miejsc siedzących). Możesz też wskoczyć, zająć wolne miejsce i przekazać kierowcy pieniądze, stałą opłatę 3,0 LE za osobę (stan na grudzień 2023) za przejazd (bez targowania się). Jeśli nie zapłacisz, siedząc w fotelu, kierowca założy, że nie znasz ceny i naliczy Ci 3,50 LE przy wysiadce. Wysiadanie jest możliwe w dowolnym momencie i wystarczy poprosić kierowcę o zatrzymanie się. === Łodzią === Podstawowym sposobem przemieszczania się między wschodnim a zachodnim brzegiem Luksoru jest skorzystanie z łodzi. Niebieski lokalny prom to bardzo podstawowa łódź łącząca wschodni i zachodni brzeg, która kosztuje 5 LE dla obcokrajowców (stan na marzec 2021). Wadą jest to, że prom odpływa tylko wtedy, gdy jest pełny lub gdy przypływa inny prom, więc podróż promem jest zazwyczaj wolniejsza, choć unika się targowania. Niemniej jednak w ciągu dnia promy odpływają wystarczająco często, aby nie tracić czasu. Taksówki są dostępne na terminalach promowych po obu stronach, a podróż trwa zaledwie kilka minut. Alternatywnie, można skorzystać z łodzi motorowych (często nazywanych „lunchami”), które zabiorą Cię na przejażdżkę, np. z hotelu Winter Palace do przystani promowej na wschodnim brzegu – stan na październik 2018.: 20 LE dla jednej lub dwóch osób w ciągu dnia lub 25 LE w nocy (prawdopodobnie zostaniesz poproszony o więcej, więc targowanie się jest wskazane). Jeśli płyniesz w górę lub w dół rzeki, np. Do Świątyni Karnak lub Muzeum Luksorskiego prawdopodobnie zapłacisz 30 LE lub więcej. Podczas spaceru wzdłuż rzeki dziesiątki właścicieli feluk zaoferują Ci również swoje usługi, aby Cię przewieźć na drugi brzeg, a zazwyczaj po drugiej stronie będzie czekał taksówkarz. === Calèche === Calèche, czyli powozy konne, są popularne na wschodnim brzegu i stanowią wspaniały sposób na zwiedzanie miasta, zwłaszcza nocą. Ceny różnią się w zależności od umiejętności targowania się, ale 20 LE za godzinę wydaje się powszechne. Jednak wiele organizacji zajmujących się prawami zwierząt odradza korzystanie z calèche ze względu na złe traktowanie koni. Nierzadko zdarza się, że woźnice biją swoje konie, a większość zachodnich turystów zauważy wiele wychudzonych i pokiereszowanych zwierząt. Nie oznacza to, że należy unikać wszystkich woźniców – niektórzy cieszą się dobrą reputacją. Wybierając, kieruj się zdrowym rozsądkiem. Uważaj, aby nie korzystać z usług tego samego woźnicy przez kilka dni z rzędu. Pod koniec może on dojść do wniosku, że w jakiś sposób zaniżył Ci opłatę za poprzednie przejazdy i zażądać znacznie więcej za rzeczy, które „nie były” wliczone w cenę, takie jak czekanie na wizytę w świątyni. Wszystkie zapłacone wcześniej pieniądze trafiały do szefa, a nic do woźnicy, napiwek za konia w pierwotnej cenie. Najlepiej jest korzystać z usług innego woźnicy podczas każdego kursu i nie rezerwować woźnicy, z którego usług korzystałeś już wcześniej, aby uniknąć takiego scenariusza, nawet jeśli na początku wydaje się on milszy niż większość. === Pieszo === W chłodniejszych porach dnia można również poruszać się pieszo po dzielnicy turystycznej, pod warunkiem dobrej orientacji w terenie. Aby uniknąć niechcianej uwagi, należy stale powtarzać słowa „no trouble” lub „laa, shukran”, co po arabsku oznacza „nie, dziękuję”. Należy również być przygotowanym na wezwanie policji turystycznej, jeśli ma się jakiekolwiek obawy o bezpieczeństwo. W pobliżu zazwyczaj znajduje się kilku policjantów, ponieważ mogą oni również nosić cywilne ubrania. Dobrą taktyką na uniknięcie kłopotów jest codzienne kupowanie egipskiej gazety (po arabsku) i noszenie jej przy sobie. Miejscowi założą, że znasz arabski (a zatem ich sztuczki) i dadzą ci spokój. Egipskie gazety kosztują około 1 LE. == Warto zobaczyć == === Corniche === [[Plik:Luxor New Corniche R01.jpg|thumb|Nowy Corniche w Luksorze]] Corniche między Luksorem a [[Karnak]]iem to przyjemne miejsce na spacer. W okolicy Świątyni Luksorskiej i Hotelu Winter Palace znajduje się czterometrowa ścieżka, wzdłuż której rosną drzewa i ławki. Metalowe ogrodzenie oddziela Corniche od Nilu. Poniżej Corniche znajdują się ulice handlowe i przystanie dla łodzi. Obszar na północ od Świątyni Luksorskiej, rozciągający się aż do [[Karnak]]u, został przebudowany. W tym celu zamknięto również drogę. Ścieżka biegnie teraz pomiędzy rozległymi terenami zielonymi z zadaszonymi drewnianymi ławkami i kamiennymi rzeźbami, a także ulicą handlową. === Świątynia Luksorska === [[Plik:Ramses II in Luxor Temple.jpg|thumb|Posąg Ramzesa II w Świątyni Luksorskiej]] * {{zobacz | name=Świątynia Luksorska | alt= |url= | email= | adres= | lat=25.7 | long=32.639167 | wskazówki=معبد الأقصر‎, ​Maʿbad al-Uqṣur | telefon= | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=Świątynia tebańskiej triady Amona, Mut i Chonsu została w dużej mierze zbudowana za panowania Amenhotepa III (XVIII dynastia) i Ramzesa II (XIX dynastia). Wejście do świątyni znajduje się obecnie po jej wschodniej stronie, na północny wschód od Meczetu Abu al-Haggag. Otwarte codziennie od 6:00 do 21:00. Cena: 500 LE, dla studentów 250 LE (stan na listopad 2024). Bilety można opłacić wyłącznie kartą kredytową lub debetową (np. MasterCard lub Visa) lub zarezerwować online, co również wymaga użycia karty kredytowej. (25° 42′ 0″ N 32° 38′ 21″ E) }} :Przed pylonem wejściowym ze scenami bitewnymi Ramzesa II stoją obelisk i monumentalne posągi tego władcy. Do świątyni można dotrzeć z Świątyni Karnak aleją sfinksów. Za pylonem znajduje się dziedziniec Ramzesa II. Bezpośrednio po prawej stronie znajduje się barkowa świątynia, w której ponownie wykorzystano kolumny i architraw wcześniejszej budowli należącej do Hatszepsut i Totmesa III. Meczet Abūl-Haggāg wznosi się na kolumnach dziedzińca po lewej stronie. Na zachodniej tylnej ścianie dziedzińca znajduje się przedstawienie procesji Amona do jego świątyni. Dalej znajduje się Sala Kolumnowa z dwoma rzędami siedmiu 16-metrowych kolumn każdy, która została zbudowana za panowania Amenhotepa III. Jej dekoracja scenami z procesji podczas święta Opet miała miejsce za panowania Tutanchamona i Horemheba. Dalej znajduje się duży, otwarty dziedziniec Amenhotepa III. Przez salę kolumnową, z ośmioma kolumnami ustawionymi w czterech rzędach, dociera się do cesarskiego pokoju kultowego rzymskiego tetrarchy urzędującego w tym miejscu. Na wschodniej i południowej ścianie oraz w niszy, absydzie, znajdują się malowidła przedstawiające rzymskich żołnierzy, rzymskich dostojników i (czterech) tetrarchów, w tym cesarza Dioklecjana. Nadal obecne przypuszczenie, że ta sala jest kościołem, jest całkowicie fałszywe. Na obraz przedstawiający Ostatnią Wieczerzę, jak wyjaśniono po lewej stronie, byłoby po prostu zbyt wiele osób. Mały korytarz w absydzie prowadzi do Sali Czterech Kolumn, Sali Stołów Ofiarnych i Sanktuarium Łodzi Amona, rozbudowanego za czasów Aleksandra Wielkiego o dużą granitową kaplicę. Na wschód od Sali Czterech Kolumn znajduje się tzw. Sala Narodzin. W tych przedstawieniach panowanie Amenhotepa III legitymizowane jest jego boskim pochodzeniem, ponieważ on sam nie pochodził z głównej linii rodziny królewskiej. Chociaż jego ojcem był Totmes IV, jego matką była jedynie konkubina Mutemwia, która otrzymała tytuł królowej dopiero po wstąpieniu na tron Amenhotepa III. Stąd dociera się również do południowych pomieszczeń świątyni. :Na zachodnich ścianach zewnętrznych sali kolumnadowej i dziedzińca Ramzesa II przedstawiono liczne sceny batalistyczne. Na wschód od dziedzińca Amenhotepa III eksponowano fragmenty architektury pochodzące z okresu grecko-rzymskiego. === Aleja Sfinksów === [[Plik:Luxor Dromos R02.jpg|thumb|Aleja Sfinksów na północ od Świątyni Luksorskiej]] * {{zobacz | name=Aleja Sfinksów | alt= |url= | email= | adres= | lat=25.702881 | long=32.642580 | wskazówki=طريق الكباش‎, Ṭarīq al-Kibāsch | telefon= | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=zwana również طريق أبو الهول‎, czyli ''Ṭarīq Abū al-Haul/al-Hōl'', „Ulica Ojca Terroru”, łączy Świątynię Luksorską ze Świątynią Karnak na odcinku 2,7 km. Ta aleja, niegdyś ciągnąca się długimi odcinkami, została w ostatnich latach przebadana wykopaliskowo i archeologicznie. W tym celu zburzono kilka budynków, w tym miejsca kultu religijnego i pałac Tawfīqa Paszy Andraosa na północ od Świątyni Luksorskiej. W listopadzie 2021 roku aleja została otwarta jako muzeum na świeżym powietrzu. Można nią spacerować i jest łatwo widoczna z punktów widokowych lub skrzyżowań dróg. Po obu stronach alei ustawiono 1200 sfinksów, z których wiele zostało poważnie uszkodzonych przez współczesną zabudowę. W okolicy alei odkryto różne budynki, takie jak warsztaty i nilometr z czasów XXV dynastii. Południowy kraniec alei można łatwo zobaczyć podczas wizyty w Świątyni Luksorskiej. }} === Muzea === [[Plik:Luxor Museum 2010.jpg|thumb|Muzeum Luksorskie]] * {{zobacz | name=[https://egymonuments.com/locations/details/LuxorMuseum Muzeum Luksorskie] | alt= |url= | email= | adres= | lat=25.707725 | long=32.644489 | wskazówki=متحف الأقصر‎, ​Matḥaf al-Uqṣur | telefon=+20 (0)95 238 0269, (0)95 237 0569 (Dyrektor) | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=Otwarte w 1975 roku muzeum znajduje się w połowie drogi między centrum miasta a świątynią [[Karnak]], na Corniche el-Nil. Mieści ono wysokiej jakości kolekcję, w szczególności lokalne artefakty egipskie. Muzeum, podzielone obecnie na trzy sekcje, prezentuje swoją główną kolekcję, eksponaty z okresu od XII dynastii do okresu koptyjskiego. Druga sekcja w piwnicy poświęcona jest znaleziskom posągów z 1989 roku, pochodzących ze sejmu Świątyni Luksorskiej. Nowo wybudowane muzeum zostało otwarte 19 maja 2004 roku wystawą „Chwała Teb”, która zgłębia sukcesy starożytnej armii egipskiej w okresie Nowego Państwa. Eksponaty pochodzą z okresu od XVII do XIX dynastii i obejmują tzw. stelę Kamose oraz mumie Ahmose i prawdopodobnie Ramzesa I. Obie mumie zostały przywiezione do Luksoru z Kairu dwa miesiące wcześniej łodzią. Muzeum posiada również sklep z pamiątkami. Otwarte: codziennie od października do kwietnia w godzinach 9:00–13:00 i 16:00–21:00, od maja do września w godzinach 9:00–14:00 i 17:00–21:00. Cena: 400 LE, bilet studencki 200 LE, bilet fotograficzny 50 LE (bez lampy błyskowej), audioprzewodnik 50 LE (stan na listopad 2024). Za bilety można płacić wyłącznie kartą kredytową lub debetową (np. MasterCard lub Visa) lub rezerwować online, co również wymaga użycia karty kredytowej. (25° 42′ 27″ N 32° 38′ 41″ E) }} * {{zobacz | name=[https://egymonuments.gov.eg/en/museums/mummification-museum Muzeum Mumifikacji] | alt= |url= | email= | adres= | lat=25.708056 | long=32.644444 | wskazówki=متحف التحنيط‎, ​Matḥaf at-Taḥnīṭ | telefon= | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=Muzeum znajduje się poniżej Corniche el-Nil, u zbiegu ulicy Montaza. Oferuje tablice informacyjne oraz niewielką kolekcję figurek bóstw pogrzebowych, narzędzi i materiałów do balsamowania, urny kanopskie, uszebti, amulety, mumie zwierząt, kilka trumien, w tym Padiamuna, oraz mumię arcykapłana XXI dynastii Masaherty, ilustrującą praktykę mumifikacji. W muzeum znajduje się kawiarnia. Otwarte codziennie od października do kwietnia w godzinach 9:00-13:00 i 16:00-21:00 oraz od maja do września w godzinach 9:00-13:00 i 17:00-22:00. Cena: Wstęp: 220 LE, dla studentów: 110 LE (stan na listopad 2024), bilet fotograficzny: 50 LE (bez lampy błyskowej, stan na listopad 2019). Bilety można opłacić wyłącznie kartą kredytową lub debetową (np. MasterCard lub Visa) lub zarezerwować [https://egymonuments.com/locations/details/MummificationMuseumLuxor online], co również wymaga użycia karty kredytowej. (25° 42′ 10″ N 32° 38′ 24″ E) }} [[Plik:Luxor Heritage Center 01.JPG|thumb|Centrum Dziedzictwa Luksorskiego]] * {{zobacz | name=Biblioteka i Centrum Dziedzictwa Luksorskiego | alt= |url= | email= | adres=Karnak Temple St. | lat=25.710112 | long=32.649339 | wskazówki= | telefon= | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=W centrum kultury znajduje się biblioteka publiczna oraz sala, w której można obejrzeć 40-minutowy multimedialny pokaz panoramiczny „Culturama”, prezentujący historię Egiptu od czasów faraonów do czasów współczesnych. Rzadko odwiedzana „Culturama” wymaga wcześniejszej rezerwacji (tel. (0)122 907 6243) oraz dodatkowej opłaty. Otwarte codziennie z wyjątkiem wtorków w godzinach 10:00–22:00. Cena: Wstęp: 10 LE. (25° 42′ 36″ N 32° 38′ 57″ E) }} === Meczety === [[Plik:LuxorAbuHaggagEast2010.jpg|thumb|Wschodnia strona meczetu Abū-’l-Haggāg]] W północno-wschodniej części kompleksu świątynnego Luksoru, na pierwszym dziedzińcu, znajduje się niewielki {{Znacznik|Meczet Abu al-Haggāg|25.7|32.639444|typ=zobacz|url=|kolor=808080|treść=}}'''Meczet Abu al-Haggāg''' (25° 42′ 0″ N 32° 38′ 23″ E), مسجد أبي الحجاج الأقصري‎, ''Masǧid Abī al-Ḥaǧǧāǧ al-Uqṣurī'', w którym spoczywają szczątki miejscowego świętego o tym samym imieniu (zm. 642 AH = 1244 n.e.) oraz jego syna Ahmada. Jest to najważniejszy zabytek islamski w mieście. W rocznicę Abu al-Haggaga upamiętnia się go wielką procesją barki przez miasto, podobnie jak starożytni Egipcjanie czynili to z barką Amona. Do meczetu można wejść od strony wschodniej. Wchodzi się do pomieszczenia, w którym znajdują się cenotafy obu zmarłych oraz do przylegającego do niego od zachodu trójnawowego meczetu. Podczas ostatniej renowacji, zakończonej w 2009 roku, odkryto kilka kapiteli i architrawów z inskrypcjami faraońskimi. Minaret tego meczetu znajduje się na południowym zachodzie. [[Plik:LuxorCentralMosque.jpg|thumb|Meczet Ahmada Nagma]] {{Znacznik|Minaret Fatymidów|25.700044|32.639767|typ=zobacz|url=|kolor=808080|treść=}}'''Minaret''', المئذنة الفاطمية‎, ''al-Miʾdhana al-Fāṭimīya'', na północnym wschodzie meczetu nie należy do niego, ale został zbudowany wcześniej w okresie Fatymidów za panowania faktycznego regenta Badra el-Dżamalego († 1094), prawdopodobnie przed 474 AH, w 1081/1082, z cegieł mułowych. Minaret ma około 30 metrów wysokości i składa się z dwóch segmentów. Dolna część jest kwadratowa, ma około 4 metrów szerokości i zwęża się ku górze. Za tą dolną częścią znajduje się okrągła część wieży, również zwężająca się ku górze, która ma około 14 metrów wysokości i średnicę 3,2 metra u dołu. Okna znajdują się w pobliżu spiralnych schodów i na szczycie tej części wieży. Szczyt minaretu zwieńczony jest kopułą. Kilka metrów na północny wschód znajduje się {{Znacznik|Meczet Ahmada Nagma|25.700140|32.640890|typ=zobacz|url=|kolor=808080|treść=}}'''Meczet Ahmada Nagma''' مسجد أحمد النجم‎, ''Masǧid Aḥmad Naǧm''. Na północ od Centrum Konferencyjnego w Luksorze, w okolicy Corniche, znajduje się {{Znacznik|Meczet Es-Sayida Jusufa al-Haggagi|25.713321|32.648063|typ=zobacz|url=|kolor=808080|treść=}}'''Meczet Es-Sayida Jusufa al-Haggagi''' مسجد السيد يوسف الحجاجي‎. === Kościoły === [[Plik:LuxorMaryChurchOutside.jpg|thumb|Wejście do kościoła św. Marii]] [[Plik:LuxorChurchAntoniosOutside.jpg|thumb|Północna strona kościoła św. Antoniego]] Chrześcijaństwo było obecne w formie kościołów od swoich najdawniejszych czasów. Na przykład, pozostałości pięciu kościołów odnaleziono na terenie Świątyni Luksorskiej. Ruiny po zachodniej stronie świątyni, w szczególności, można badać do dziś. Poza tym, kościoły w Luksorze są nowsze. Po zachodniej stronie ulicy Karnak Temple St. można zidentyfikować trzy kościoły: {{Znacznik|katolicki kościół franciszkański Świętej Rodziny|25.702178|32.642655|typ=zobacz|url=|kolor=808080|treść=}}'''Katolicki kościół franciszkański Świętej Rodziny''' (‏كنيسة العائلة المقدسة‎), na południe od hotelu Emilio, do którego przylega szkoła misyjna; {{Znacznik|Kościół prezbiteriański reformowany|25.704872|32.644318|typ=zobacz|url=|kolor=808080|treść=}}'''kościół prezbiteriański reformowany''' na skrzyżowaniu z ulicą Labib Habachi, który został później zburzony w celu oczyszczenia Alei Sfinksów; i {{Znacznik|Koptyjski kościół św. Marii|25.7055|32.6447|typ=zobacz|url=|kolor=808080|treść=}}'''koptyjski kościół św. Marii''' (25° 42′ 20″ N 32° 38′ 41″ E), كنيسة السيدة العذراء‎, ''Kanīsat as-Saiyida al-ʿaḏrāʾ'', na skrzyżowaniu z ul. Tutanchamona. W przypadku tego drugiego kościoła, do trójnawowego kościoła halowego z ikonostasem po wschodniej stronie prowadzi dziedziniec. Na północ od dworca kolejowego budowana jest nowa, {{Znacznik|Katedra św. Michała Archanioła'|25.699778|32.646180|typ=zobacz|url=|kolor=808080|treść=}}'''katedra św. Michała Archanioła''', كاتدرائية الملاك ميخائيل‎, ''Kātidrāʾīyat al-Malāk Mīchāʾīl''. Nieco ustronnie znajduje się {{Znacznik|Kościół św. Antoniego|25.6991|32.6476|typ=zobacz|url=|kolor=808080|treść=}}'''kościół św. Antoniego''' (25° 41′ 57″ N 32° 38′ 51″ E), كنيسة القديس أنطونيوس‎, ''Kanīsat al-Qiddīs Anṭūniyūs'', w dzielnicy na wschód od linii kolejowej. Idź ulicą Yusif Hassan, mijając hotel Emilio, do przejazdu kolejowego. Zaraz za przejazdem skręć na północ i w trzecią boczną ulicę na wschód. Przez drewniane drzwi wchodzi się do trójnawowego wnętrza, po wschodniej stronie którego znajduje się ikonostas. Kościół nosi imię św. Antoniego Wielkiego (* ok. 251 w Kome (Środkowy Egipt), † 356 na górze Colzim nad Morzem Czerwonym), który żył jako pustelnik na Pustyni Zachodniej i jest uważany za pierwszego chrześcijańskiego mnicha. W wieku zaledwie 20 lat rozdał swój dobytek i odtąd żył w samotności. Mówi się, że św. Antoni pochował św. Pawła z Teb z pomocą dwóch lwów. Dalej na południe znajduje się {{Znacznik|Kościół św. Jerzego|25.689365|32.647065|typ=zobacz|url=|kolor=808080|treść=}}'''kościół św. Jerzego''' (25° 41′ 22″ N 32° 38′ 50″ E), ‏كنيسة القديس مارجرجس‎, ''Kanīsat al-Qiddīs Mār Girgis''. === Historyczne hotele === [[Plik:Winter Palace Luxor front.jpg|thumb|Winter Palace Hotel]] W Luksorze znajdują się dwa wczesne, obecnie zabytkowe hotele. Pierwszym z nich jest (stary) '''Winter Palace Hotel''', لوكاندة ونتر بالاس‎, ''Lūkānda Winter Bālās'', z dużym ogrodem na Corniche, zbudowany w 1886 roku. Kolejnym hotelem jest '''Luxor Hotel''', położony na wschód od Świątyni Luksorskiej. Jest to najstarszy hotel w mieście, ale nie cieszy się taką sławą jak Hotel Pałac Zimowy. === Stare miasto === Szczególnie w północnej części Luksoru zachowały się fragmenty starego miasta i niektóre budynki z epoki kolonialnej. Jednak część z nich została już zburzona, aby oczyścić Aleję Sfinksów między świątyniami w Luksorze i Karnaku. == Aktywny wypoczynek == === Balony na ogrzane powietrze === [[Plik:ThebesBaloonRising.jpg|thumb|Start balonu na ogrzane powietrze]] Zachodni Brzeg Teb można zwiedzić, korzystając z jednej z najlepszych atrakcji: '''lotu balonem na ogrzane powietrze'''. Lot rozpoczyna się mniej więcej przed Świątynią Hatszepsut i trwa około 45 minut. Wiatr, który latem zazwyczaj wieje z północy, spycha balon na południe, przelatując nad Korną, Ramesseum, Medinet Habu i Malqatą. Lot kosztuje od 90 euro i obejmuje odbiór z hotelu oraz przeprawę przez Nil. W miesiącach zimowych wiatr często wieje z północnego zachodu, umożliwiając przelot nad Nilem i na południe od Luksoru. Start odbywa się wcześnie rano, około 6:00, kiedy teren nie jest jeszcze zbyt rozgrzany. Loty balonem na ogrzane powietrze w Egipcie są obecnie możliwe tylko w Luksorze. Po kilku wypadkach w latach 2006-2009 zaostrzono środki bezpieczeństwa. Jednak warunki, w jakich może dojść do lądowania, nie zawsze można przewidzieć. Dlatego najlepiej wybierać firmy z doświadczonymi pilotami. Loty mogą zostać odwołane, szczególnie przy silnym wietrze. Dla własnego bezpieczeństwa nie należy w takich momentach podróżować innymi operatorami. Obecność biura sprzedaży w hotelu niekoniecznie oznacza, że firma jest renomowana; oznacza to po prostu, że prawdopodobnie jest wypłacalna. Istnieje kilku lokalnych operatorów, często posiadających biura w hotelach. Firmy preferowane przez biura podróży to HodHod Soliman i Magic Horizon: * '''[https://hodhodsolimanballoons.com/ HodHod Soliman]''' (Hod-Hod Soliman), ul. Omara Alego (''boczna uliczka od strony Television St.''). Tel.: +20 (0)95 227 1116, (0)95 227 0116, tel. kom.: +20 (0)122 222 2811, (0)122 115 8593, faks: (0)95 227 1116, e-mail: info@hodhodsolimanballoons.com. Działa od 1993 roku i jest dobra, ale droga. Dysponuje ośmioma balonami w żółto-pomarańczowo-czerwono-zielone paski, mieszczącymi od 4 do 28 osób, z sześcioma pilotami. To prawdopodobnie jedyna firma bez wypadków. Rezerwacji można dokonać w biurze. Akceptowane są karty Mastercard i Visa. Ubezpieczenie kosztuje 100 000 dolarów na pasażera, z maksymalną kwotą 1,8 miliona dolarów. Nazwa firmy pochodzi od dudka, czyli po arabsku Hodhod. * '''[https://visitluxorinhotairballoon.com/ Magic Horizon]''', ul. Khaleda ibn el-Walida (''wschodnia strona ulicy, między ul. Sonesta St. George a Steigenberger Nile Palace''). Tel.: +20 (0)95 227 4060, (0)95 228 0455, Kom.: +20 (0)122 226 1697, (0)100 568 8439, Faks: +20 (0)95 227 6651, E-mail: booking@magichorizon.com. Działająca od 2002 roku firma oferuje dziesięć czerwonych balonów dla 6–30 osób, z trzema pilotami. Ubezpieczenie: 1,25 miliona funtów brytyjskich, maks. 75 000 funtów na pasażera. * '''Alaska Balloons, Luxor''', ul. Salah el Din (''skrzyżowanie z ul. Television''). Tel.: +20 (0)95 227 3777, (0)95 227 6651, Kom.: +20 (0)100 902 0299, (0)100 009 5888, (0)122 784 5190, Faks: +20 (0)95 227 7499, E-mail: bookingalaskaballoons@hotmail.com. Firma działa od 2005 roku. Pięć czerwonych balonów dla 6–30 osób. Akceptowane są płatności kartami kredytowymi (MasterCard, Visa). Suma ubezpieczenia wynosi 10 000 LE za wypadek i pasażera. * '''Salem Balloons''', ul. Omara Abd El Aziza 25, tel.: +20 (0)95 228 4681, (0)95 228 4682, tel. kom.: +20 (0)110 090 2001, (0)110 090 2002, faks: (0)95 228 4681. Firma założona w 2013 roku. Balony w żółto-pomarańczowo-czerwoną kratkę. * '''Dream Balloons''', ul. Ahmeda Shawkeya (''zjazd z ul. Television''). Tel.: +20 (0)95 227 5524, (0)95 228 3637, Kom.: +20 (0)100 404 9602, Faks: +20 (0)95 227 5524, E-mail: dream_balloons@yahoo.com. Firma działa od 2009 roku. 3 żółto-zielone balony w paski, 1 pilot. Informacje * '''[https://luxorballoons.com/ Luxor Balloons]''', Corniche St., Luxor. Kom.: +20 (0)106 075 7090, (0)100 480 9546, E-mail: info@luxorballoons.com. Firma, założona w 2018 roku, oferuje najlepsze ceny wśród firm balonowych i doskonałą obsługę. Firma posiada 3 balony. Rezerwacje online są przyjmowane od początku 2022 roku. === Wycieczki łodzią === [[Plik:Luxor Nile R02.jpg|thumb|Nil w pobliżu Luksoru]] [[Plik:Pied Kingfisher in Egypt.jpg|thumb|Zimorodek szary w pobliżu Luksoru]] Rejsy statkiem po Nilu można odbyć zarówno z Luksoru, jak i z Gazarat al-Ramla na zachodnim brzegu. Dostępne są zarówno motorówki, jak i feluki. Koszt wynosi około 40 LE za godzinę. Wycieczki organizowane przez hotele mogą być znacznie droższe. Jednym z celów podróży może być na przykład {{Znacznik|Wyspa Bananowa|25.682916318197687|32.622370980911356|typ=natura}}'''Wyspa Bananowa''' (25° 40′ 13″ N 32° 37′ 34″ E), położona na południe od Luksoru. Oferowane są również jednodniowe wycieczki motorówką do Świątyni Dendara. === Obserwowanie ptaków === Późne popołudnie można wykorzystać na obserwację ptaków w południowej części miasta. Do wysp na Nilu lub brzegów rzeki można dotrzeć motorówką, poruszając się najciszej, jak to możliwe. Można obserwować między innymi czaple, jaskółki, ibisy, nektarniki, zimorodki, lasówki i chruściele. === Kluby === * Publiczny {{Znacznik|Basen|25.688186 |32.631374 |typ=atrakcja}}'''basen''' z platformą do skoków, '''Klub Społeczno-Sportowy''', znajduje się na ulicy Sh. Khaled ibn al-Walid, pomiędzy hotelami Sonesta St. George i Meridien. Jest czynny codziennie od 9:00 do 19:00. Dwie godziny korzystania z basenu kosztują 10 LE dla obcokrajowców i 6 LE dla mieszkańców (stan na sierpień 2006). * Na północ i wschód od ulicy Sh. Khaled ibn al-Walid znajduje się {{Znacznik|El-Madina Club|25.689022 |32.635022 |typ=atrakcja}}'''El-Madina Club''' (25° 41′ 20″ N 32° 38′ 6″ E), ‏نادي المدينة المنورة‎, Nādī al-''Madīna al-Munauwira'', z niewielkim placem zabaw. * Na Corniche, na południe od hotelu Winter Palace, mieści się klub wioślarski {{Znacznik|Luxor Rowing Club|25.695906 |32.635446 |typ=atrakcja}}'''Luxor Rowing Club'''. == Praca == Turystyka jest główną gałęzią gospodarki miasta. Jednak w kompleksach hotelowych prawie nie ma pracowników zagranicznych. Obcokrajowcy to najczęściej przedsiębiorcy, często prowadzący firmy z branży hotelarskiej, nieruchomości i lotniczej we współpracy z egipskimi partnerami. Ponadto zagraniczne misje archeologiczne zatrudniają naukowców, doktorantów i studentów do prowadzenia wykopalisk w Luksorze i na Zachodnim Brzegu Teb. == Nauka == Od 2019 r. w mieście działa Luxor University (جامعة الأقصر), będący jedyną szkołą wyższą w Luksorze. Uczelnia kształci około 2700 studentów na 6 wydziałach: medycznym, artystycznym, turystycznym, informatycznym, lingwistycznym i historycznym. Studia są całkowicie darmowe, a uniwersytet funkcjonuje jako organizacja non-profit. Naukowcy mogą korzystać z biblioteki mieszczącej się pod adresem {{Znacznik|'''Chicago House'''|25.711436 |32.647054|typ=nauka|url=|kolor=FF00FF|treść=}}'''Chicago House''', będącej filią Instytutu Orientalistycznego Uniwersytetu w Chicago. == Zakupy == W Luksorze są co najmniej dwa różne targowiska. Jeden znajduje się w klimatyzowanej hali, a sklepy znajdują się po obu jej stronach. Hala ta łączy dwie główne ulice. Starszy targ rozciąga się na kilka ulic w pobliżu świątyni w Luksorze. Spacer po nim to czysta przyjemność, ponieważ jest w większości przeznaczony dla pieszych i stanowi miłą odskocznię od konnych powozów na głównych ulicach. Targowisko naprawdę przypomina stary suk, a odwiedzający czuje się, jakby cofnęli się w czasie. Jest osłonięte drewnianą kratownicą, chroniącą ludzi przed słońcem. Wiele sklepów oferuje te same towary, więc mądry kupujący rozgląda się po okolicy i szuka najlepszej ceny. Często można się lepiej targować po odwiedzeniu kilku sklepów. Gdy znajdziesz sprzedawcę, który Ci odpowiada, usiądź, napij się herbaty i rozpocznij targowanie. Możesz poczuć się, jakbyś stawał się częścią rodziny. Kupno czegoś tak prostego jak bawełniana galabeja może zająć godziny, ponieważ przymierzasz niemal każdą galabeję w sklepie, a następnie przechodzisz do rzeczy, które – jak uważają sprzedawcy – mogą ci się przydać dla reszty rodziny. Kupowanie czegokolwiek może być bardzo frustrujące z powodu ciągłych targów, jeśli nie jesteś do tego przyzwyczajony. Ta sztuczka okazała się skuteczna: zazwyczaj pierwsza oferta ceny może być dziesięć, a nawet sto razy wyższa niż rozsądna cena. Najpierw zdecyduj, ile jesteś gotów zapłacić. Załóżmy, że w tym przykładzie jest to 20 funtów. Jeśli zapytasz o cenę, możesz otrzymać odpowiedź „120 funtów”. Teraz oferujesz 22 funty. Następnie możesz otrzymać ofertę na poziomie 110 funtów. Zamiast podwyższać cenę, zaczynasz ją obniżać, a Twoja nowa oferta wyniesie tylko 20 funtów (z góry ustalony limit cenowy). Jeśli targowanie się będzie kontynuowane, kontynuuj wycofywanie oferty. Sprzedawca szybko zrozumie, do czego zmierzasz i dostaniesz satysfakcjonującą cenę albo pozbędziesz się sprzedawcy. Nagabywanie na głównym suku w Luksorze jest tak uciążliwe, że spacer po nim to prawdziwy koszmar. Chęć kupienia czegokolwiek szybko znika, gdy dziesiątki mężczyzn próbują wszelkich możliwych chwytów. Na przykład: „Wyglądasz na szczęściarza”, „Wyglądasz na Egipcjanina”, „Zajrzyj do mojego sklepu, bez problemu” i zgadują twoją narodowość. Ale jeśli pójdziesz dalej prosto, trafisz na prawdziwy suk, gdzie miejscowi robią zakupy, a atmosfera całkowicie się zmienia. === Sklepy ogólnie === [[Plik:LuxorNewBazar.jpg|thumb|Nowy bazar turystyczny]] [[Plik:Luxor Souq R01.jpg|thumb|upright|Na suku w Luksorze]] * {{Znacznik|'''Savoy Mall'''|25.703611 |32.642778|typ=zakupy|url=|kolor=008080|treść=}}'''Savoy Mall''' (''مول سافوي‎, ​Mūl Sāvūi; na północny wschód od Świątyni Luksorskiej, na zachód od hotelu Queens Valley''). Centrum handlowe miało zastąpić restauracje i sklepy, które kiedyś znajdowały się na wschód od Świątyni Luksorskiej. Jest jednak dość odległe i mało znane. (25° 42′ 13″ N 32° 38′ 34″ E). * {{Znacznik|'''Nowy Bazar'''|25.700972 |32.642264|typ=zakupy|url=|kolor=008080|treść=}}'''Nowy Bazar''' (''na wschód od Świątyni Luksorskiej''). Ta ulica bazarowa znajduje się na wschód od ulicy Świątyni Karnak i biegnie do niej mniej więcej równolegle. Zaczyna się na skrzyżowaniu Shari' Mahatta (ulicy Dworcowej) i ulicy Świątyni Karnak. Ten nowo zaprojektowany bazar służy przede wszystkim turystom i zastępuje obszar bazaru na wschód od Świątyni Luksorskiej. (25° 42′ 4″ N 32° 38′ 32″ E) === Książki, pocztówki itp. === * {{Znacznik|'''Księgarnia Aboudi'''|25.698506 |32.640038|typ=zakupy|url=|kolor=008080|treść=}}'''Księgarnia Aboudi''', ul. Świątyni Karnak (''na wschód od Świątyni Luksorskiej''). Tel.: +20 (0)95 237 2390, tel. kom.: +20 (0)111 117 4764, e-mail: info@aboudi-bookstore.com. Firma istnieje od 1909 roku i zajmuje się głównie sprzedażą książek, pocztówek i podobnych artykułów. Oddział nadal znajduje się na południe od hotelu Steigenberger. (25° 41′ 55″ N 32° 38′ 24″ E) * {{Znacznik|'''Gaddis & Co.'''|25.696302 |32.636341|typ=zakupy|url=|kolor=008080|treść=}}'''Gaddis & Co.''', Corniche el-Nile (''obok hotelu Winter Palace''). Tel.: +20 (0)95 237 2142. W sklepie można kupić pamiątki, książki, historyczne fotografie i biżuterię. Firma została założona w 1907 roku. (25° 41′ 47″ N 32° 38′ 11″ E) === Biżuteria itp. === * {{Znacznik|'''Edris Jewelry & Bazaar'''|25.696312 |32.635692|typ=zakupy|url=|kolor=008080|treść=}}'''Edris Jewelry & Bazaar''', Corniche el-Nile (''naprzeciwko hotelu Winter Palace, na północ od restauracji Rowing Club, przejście pod Corniche''). Tel.: +20 (0)95 236 9996, kom.: +20 (0)100 266 6640. Sprzedaż biżuterii. (25° 41′ 47″ N 32° 38′ 9″ E) * {{Znacznik|'''Gohar Gallery'''|25.706840 |32.645912|typ=zakupy|url=|kolor=008080|treść=}}'''Gohar Gallery''', ul. Świątyni Karnak Tel.: +20 (0)95 235 5866, (0)95 235 5877, (0)95 235 5899. (25° 42′ 24″ N 32° 38′ 45″ E) * {{Znacznik|'''Moses Jewellery'''|25.698768 |32.640772|typ=zakupy|url=|kolor=008080|treść=}}'''Moses Jewellery''', plac Abu el-Haggag. Telefon komórkowy: +20 (0)106 184 6795, e-mail: mosesluxor@yahoo.com. (25° 41′ 56″ N 32° 38′ 27″ E) * {{Znacznik|'''Radwan'''|25.686533 |32.631476|typ=zakupy|url=|kolor=008080|treść=}}'''Radwan''', ul. Khalid ibn el-Walid (25° 41′ 11″ N 32° 37′ 53″ E) === Rzemieślnictwo === * {{Znacznik|'''Aisha Handcrafts'''|25.702533 |32.643042|typ=zakupy|url=|kolor=008080|treść=}}'''Aisha Handcrafts''' (بازار عائشة, ''Bāzar ʿĀʾischa''), Sh. Youssef Hassan (''naprzeciwko wejścia do hotelu Emilio''). Rękodzieło beduińskie i orientalne. Otwarte: codziennie z wyjątkiem piątków, w godzinach 10:30–14:30 i 18:30–22:30. (25° 42′ 9″ N 32° 38′ 35″ E). * '''Centrum Fair Trade''', Luxor Outlet, ul. Świątyni Karnak (''na wschód za Świątynią Luksorską''). Tel.: +20 (0)95 236 0870, tel. kom.: +20 (0)100 034 7900, (0)100 659 0103, e-mail: FTC@EgyptFairTrade.org. Egipskie rękodzieło na sprzedaż. Otwarte: Codziennie od 9:00 do 22:30. * '''[https://www.habibagallery.com/ Galeria Rękodzieła i Bawełny Habiba]''', ul. Sidi Mahmoud (''El Souk, na południe od Sahaby Lane''). Tel.: +20 (0)95 235 7305, kom.: +20 (0)100 124 2026, e-mail: Habibaluxor@yahoo.com. Linda, właścicielka z Australii, wraz ze swoim personelem sprzedaje rękodzieło, takie jak tekstylia, wyroby z metalu i drewna, stroje beduińskie i torebki. === Artykuły spożywcze === * {{Znacznik|'''Arkwrights Gourmet Food'''|25.688708 |32.633702|typ=zakupy|url=|kolor=008080|treść=}}'''Arkwrights Gourmet Food''', ul. St. Joseph, Luksor. Tel.: +20 (0)95 228 2335, Kom.: +20 (0)109 984 8545, E-mail: yasserarkwrights@yahoo.com. Supermarket z europejskimi i brytyjskimi produktami spożywczymi. Nazwa jest nieco przesadzona. Otwarte: codziennie w godzinach 7:00–22:00. Akceptowane metody płatności: Maestro i Mastercard. (25° 41′ 19″ N 32° 38′ 1″ E) == Gastronomia == Luksor to raj dla wegetarian, pełen świeżych, sezonowych warzyw, takich jak pomidory i ogórki. Posiłek często rozpoczyna się od pity i mezze, takich jak ''baba ghanoush'' lub ''taboulé''. Danie główne może składać się z mięsa, drobiu lub potraw regionalnych, takich jak gołąb czy królik. (Aby uniknąć problemów żołądkowych, warto postawić na wołowinę). Jak w każdym turystycznym regionie Egiptu, znalezienie w miarę dobrze przyrządzonego jedzenia kuchni zachodniej nie stanowi problemu. Daniu głównemu mogą towarzyszyć produkty mleczne, takie jak jogurt lub ser ''gibna bayda'' (podobny do fety, ale bardziej kremowy). Na koniec, dostępnych jest wiele dobrych wegetariańskich deserów, choć niektóre mogą wydawać się zbyt słodkie dla zachodnich gustów. (Jeśli to możliwe, określ niski lub średni poziom słodkości). Chociaż kolacja jest często sycąca, może się okazać, że nie zaspokaja ona zapotrzebowania energetycznego zapracowanego turysty. Zaleca się zjedzenie obfitego śniadania, picie dużej ilości wody i częste podjadanie w ciągu dnia. === Oszczędnie === * {{Znacznik|'''Restauracja Abu Ashraf & Kosheri'''|25.6975|32.643056|typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''Restauracja Abu Ashraf & Kosheri''', ul. Mahatta (Dworcowa) (''południowa strona ul. Mahatta''). Tel.: +20 (0)95 237 5936, kom.: +20 (0)109 466 5067. Serwujemy pizze, sałatki, dania mięsne, kurczaka, dania koszerne, kanapki, napoje bezalkoholowe, kawę, herbatę i karkadiya. Specjalność: kuchnia egipska. Otwarte: codziennie od 9:00 do 3:00. (25° 41′ 51″ N 32° 38′ 35″ E) * {{Znacznik|'''Abu Gad'''|25.698194|32.642472|typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''Abu Gad''' (مطعم أبو جاد‎), ul. Mahatta (''północna strona ul. Mahatta''). Tel.: +20 (0)111 114 1350. Restauracja i dania na wynos. Specjalność: kuchnia egipska. Otwarte: codziennie w godzinach 9:00–15:00. (25° 41′ 54″ N 32° 38′ 33″ E) * {{Znacznik|'''Bondoq Restaurant'''|25.69860|32.64146|typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''Bondoq Restaurant''' (مطعم بندق‎), Mahatta St. (''południowa strona Mahatta St., obok poczty''). Tel.: +20 (0)114 104 0075. Restauracja i dania na wynos. Specjalność: kuchnia egipska. Otwarte: 24/7. (25° 41′ 55″ N 32° 38′ 29″ E) * {{Znacznik|'''Chez Omar (II)'''|25.702035|32.643766|typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''Chez Omar (II)''', Midan Youssuf Hassan (druga przecznica na wschód od hotelu Emilio). Tel.: +20 (0)95 236 7678, kom.: +20 (0)122 282 0282, (0)122 533 2608. Restauracja oferuje zupy, sałatki, dania mięsne, desery i napoje bezalkoholowe. Specjalizuje się w kuchni egipskiej. Otwarte: codziennie w godzinach 9:00–15:00. (25° 42′ 7″ N 32° 38′ 38″ E) * {{Znacznik|'''Kam Thai'''|25.686740|32.635006|typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''Kam Thai''', ul. El-Madina, kom.: +20 (0)127 728 2490. Mała restauracja. Udogodnienia: bezpłatne Wi-Fi, kuchnia tajska. Otwarte: pon.–pt. 13:00–21:00. (25° 41′ 12″ N 32° 38′ 6″ E) ostatnia aktualizacja: kwiecień 2016 (informacje mogą być nieaktualne) informacje edytuj * {{Znacznik|'''KFC'''|25.684836|32.630339|typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''KFC''' (مطعم حجاج كنتاكي‎, ''​Maṭʿam Haǧāǧ Kintākī; na południe od hotelu Isis''). Fast food z kurczakiem. Otwarte: codziennie 12:00–13:00. (25° 41′ 5″ N 32° 37′ 49″ E) * {{Znacznik|'''McDonald's'''|25.698611|32.64|typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''McDonald's''', ul. Karnak (''na południe od skrzyżowania z Dworcową (ul. Mahatta)''). Otwarte: Codziennie 7:00–14:00, Śniadania 7:00–11:30. (25° 41′ 55″ N 32° 38′ 24″ E) * {{Znacznik|'''New Om Hashem'''|25.702325|32.643948|typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''New Om Hashem''' (مطعم نيو أم هاشم‎, ''​Maṭʿam Nyū Umm Hāschim''). Tel.: +20 (0)95 236 8906, Bezpłatny: (0)100 100 8390, (0)100 442 3645. Prosta, ale popularna restauracja serwująca dania kuchni egipskiej i grilla. Dostępne są również dania na wynos i z dowozem do domu. Menu arabskie i angielskie. Specjalność: kuchnia egipska. Otwarte: 24/7. (25° 42′ 8″ N 32° 38′ 38″ E) Na skrzyżowaniu ulic Mahatta i Karnak, na zachód od wejścia na bazar turystyczny, znajdują się stoisk/a z falafelem i ful. === Umiarkowanie === * {{Znacznik|'''7 Days 7 Ways'''|25.684405|32.629829|typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''7 Days 7 Ways''' (''pomiędzy hotelami Isis i Sheraton''). Tel.: +20 (0)95 236 6264, e-mail: info@7days-7ways.com. Restauracja i pub Royal Oak. Otwarte: codziennie od 15:00. (25° 41′ 4″ N 32° 37′ 47″ E) * {{Znacznik|'''A Taste of India'''|25.688631|32.633976|typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''A Taste of India''', St. Joseph Hotel St., Luksor (''na wschód za hotelem St. Joseph''). Tel.: +20 (0)95 228 0892, kom.: +20 (0)109 373 2727. Restauracja indyjska prowadzona przez Brytyjczyka od 2001 roku. Kuchnia tandoori i międzynarodowa. Prawdopodobnie najlepsza restauracja indyjska w Luksorze. Otwarte: codziennie od 12:00 do 23:00. (25° 41′ 19″ N 32° 38′ 2″ E) * {{Znacznik|'''Restauracja Aisha'''|25.687398|32.632785|typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''Restauracja Aisha''', ul. El-Roda el-Sherifa. Tel. kom.: +20 (0)114 013 4059, (0)111 198 8337, (0)100 574 7068, e-mail: aisha.restaurant@gmail.com. Kuchnia egipska i europejska. Bezpłatne Wi-Fi. Dostępne dania na wynos. Otwarte codziennie od 12:00 do 22:00. (25° 41′ 15″ N 32° 37′ 58″ E) * {{Znacznik|'''Al-Sahaby Lane Restaurant & Aladin Café'''|25.701402|32.642269|typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''[https://nefertitihotel.com/sahabi.htm Al-Sahaby Lane Restaurant & Aladin Café]''' (مطعم حارة الصحابي‎, ''​Maṭʿām Ḥārat aṣ-Ṣaḥābī''), Al-Sahaby Lane, Luksor. Tel.: +20 (0)95 236 5509, +20 (0)95 225 6086, faks: +20 (0)95 225 6086, e-mail: info@nefertitihotel.com. Restauracja znajduje się w północnej części hotelu Nefertiti i oferuje dania kuchni egipskiej, międzynarodowej i wegetariańskiej. Otwarte: codziennie w godzinach 9:00–23:00. (25° 42′ 5″ N 32° 38′ 32″ E) * {{Znacznik|'''Restauracja i kawiarnia Al-Soury'''|25.696848|32.635928|typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''Restauracja i kawiarnia Al-Soury''' (مطعم وكافتيريا السوري‎, ​''Maṭʿam wa-Kāfitīrīyā as-Sūrī'', ​Al-Soury al-Kababgy), Corniche el-Nile (''południowy kraniec Świątyni Luksorskiej, poniżej Corniche''). Tel.: +20 (0)95 235 7481, (0)95 235 7482, (0)95 237 7484, tel. kom.: +20 (0)100 536 7654, faks: +20 (0)95 235 7481. Restauracja i bar z miejscami siedzącymi do 500 osób bezpośrednio nad Nilem. W ofercie kuchni orientalnej i europejskiej znajdują się zupy, makarony, dania rybne i mięsne, w tym gołębie i kurczaki, również w zapiekankach, a także pizza, napoje gorące, napoje bezalkoholowe oraz alkohole, w tym wino. Personel nie włada wystarczająco językiem angielskim; wybór dań w menu jest znacznie większy niż w rzeczywistości, a niektórym daniom brakuje nawet soku z cytryny. Restauracja jest zazwyczaj odpowiednia dla grup, ale rzadko przyjmuje gości. Restauracja została zamknięta w marcu 2023 roku. Czynna codziennie od 9:00 do 23:00 (25° 41′ 48″ N 32° 38′ 9″ E). * {{Znacznik|'''Restauracja El-Kababgy'''|25.696863|32.636212|typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''[https://elkababgyluxor.com/ Restauracja El-Kababgy]''' (مطعم الكبابجي), Corniche el-Nil, Luksor (''przed Sofitel Winter Palace''). Komórka: +20 (0)101 111 5574, (0)109 124 7625. Restauracja z grillem serwująca dania kuchni arabskiej w bardzo dobrej lokalizacji. Jedzenie jest dobre, ale nie wyjątkowe. Otwarte: codziennie 11:00–24:00. (25° 41′ 49″ N 32° 38′ 10″ E) * '''Restauracja Green Palace''', ul. Karnak Temple (''w drodze na lotnisko''). Tel.: +20 (0)95 237 3594, Faks: +20 (0)95 235 7061. Pojemność: 300 osób, ale nie organizujemy przyjęć. Obiady i kolacje. Restauracja i bar, ale tylko lokalne alkohole. Dostępne dania a'la carte i bufet. Restauracja bez atmosfery. Otwarte: codziennie 8:00–23:00, lunch o 11:30, kolacja o 18:00. * {{Znacznik|'''Restauracja Jamboree'''|25.701170|32.642537|typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''Restauracja Jamboree''', ul. El Souk, Midan el-Birka (''na skrzyżowaniu nowego bazaru i Sh. Sidi Mahmoud, na wschód od kawiarni Umm Kulthum''). Tel.: +20 (0)95 235 5827, Kom.: +20 (0)122 781 3149, (0)122 174 2574, (0)100 504 9082, E-mail: info@jamboreerestaurant.com. Kuchnia egipska i międzynarodowa, bar sałatkowy. Kilka restauracji, w tym taras na dachu. (25° 42′ 4″ N 32° 38′ 33″ E) * {{Znacznik|'''The Kings Head Pub & Restaurant'''|25.687654|32.632087|typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''The Kings Head Pub & Restaurant''', Sh. Khaled ibn al-Walid (''naprzeciwko hoteli Steigenberger Nile Palace i Sonesta St. George, wejście obok biura Magic Horizon''). Tel.: +20 (0)95 228 0489, Kom.: +20 (0)106 510 2133, Faks: +20 (0)95 227 4810, E-mail: info@kingsheadluxor.com. Restauracja i bar w stylu angielskim na drugim piętrze oferują koktajle, drinki i napoje gorące. Dania obejmują zupy, sałatki, kanapki, dania gorące, pizzę, makarony, omlety, owoce morza i kuchnię indyjską. Rozrywka obejmuje bilard i rzutki. Dwa telewizory z płaskim ekranem pokazują mecze piłki nożnej i inne wydarzenia sportowe. Wi-Fi jest bezpłatne. Po dwóch dekadach działalności restauracja jest teraz na sprzedaż. Otwarte codziennie od 12:00 do północy. (25° 41′ 16″ N 32° 37′ 56″ E) * {{Znacznik|'''The Lantern Room Restaurant'''|25.687364|32.632940|typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''The Lantern Room Restaurant''' (‏مطعم لانترن‎, ''​Maṭʿam Lāntirn'', ​The Lantern Restaurant), ul. El Roda el Sherifa (''na wschód od hotelu St. Joseph''). Tel.: +20 (0)95 236 1451, e-mail: Debbie@TheLanternroomluxor.com. Ta restauracja w stylu angielskim oferuje kanapki, omlety, burgery i pieczone ziemniaki na lunch. Wieczorem serwowane są dania kuchni egipskiej, mięsne, drobiowe, wegetariańskie, rybne, makarony, pizza i burgery. Zalecana jest rezerwacja stolika. Otwarte codziennie od 12:00 do 23:00. (25° 41′ 15″ N 32° 37′ 58″ E) * {{Znacznik|'''Murphy's Irish Bar, Restaurant and Basement Disco'''|25.687190|32.632581|typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''Murphy's Irish Bar, Restaurant and Basement Disco''', El Gawazat St., Luksor (''boczna uliczka na prawo od biura paszportowego, naprzeciwko hotelu Steigenberger Nile Palace''). Tel.: +20 (0)95 227 8112. Pub oferuje dania kuchni brytyjskiej i indyjskiej, a także makarony. Czynne codziennie od 17:00 do 2:00. (25° 41′ 14″ N 32° 37′ 57″ E) * {{Znacznik|'''New Bombay Restaurant'''|25.684280|32.629416|typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''New Bombay Restaurant''', Sh. Khaled ibn al-Walid (''pomiędzy hotelami Isis i Sheraton''). E-mail: bombay_luxor@yahoo.com. Restauracja na drugim piętrze oferuje dania kuchni chińskiej i indyjskiej. Czynna codziennie od 10:00 do 20:30. (25° 41′ 3″ N 32° 37′ 46″ E) * {{Znacznik|'''Oasis Palace'''|25.704940|32.643862|typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''Oasis Palace''', ul. Dr. Labib Habashy, tel. kom.: +20 (0)127 941 6951. Serwujemy dania kuchni egipskiej, śródziemnomorskiej i brytyjsko-amerykańskiej. (25° 42′ 18″ N 32° 38′ 38″ E) * {{Znacznik|'''Pizza Roma.It'''|25.688519|32.634560|typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''Pizza Roma.It''', ul. St. Joseph Hotel (ul. El-Mahdi) (''zjedź z ul. Khaled ibn el-Walid''). tel. kom.: +20 (0)111 879 9559. Renomowana włoska restauracja serwująca pizzę i makarony. Prowadzona przez Włoszkę i Włocha-Egipcjanina. Alkoholu nie serwujemy, ale można go przynieść. (25° 41′ 19″ N 32° 38′ 5″ E) * {{Znacznik|'''Snack Time'''|25.698594|32.640311|typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''Snack Time''', Luxor Temple St. (''na północ od McDonald's''). Tel.: +20 (0)95 237 5405, (0)95 237 5407. To czteropiętrowe bistro i restauracja działają od 2007 roku. Oferuje bagietki, burgery, pizzę, makarony, panini, sałatki, dania mięsne, rybne i z kurczaka, krewetki, kalimari, kawę i koktajle mleczne. Dostępne jest menu dla dzieci. Wi-Fi jest bezpłatne. Na najwyższym piętrze znajduje się restauracja orientalna „The Roof”, która serwuje dania kuchni egipskiej i libańskiej oraz shishę. Restauracja jest czynna od 12:00 do 1:00. W niedziele i czwartki można posłuchać muzyki orientalnej na żywo. Z lokalu roztacza się piękny widok na Świątynię Luksorską i Zachodni Brzeg. Otwarte codziennie od 9:00 do 4:00 (25° 41′ 55″ N 32° 38′ 25″ E) * {{Znacznik|'''Restauracja Snobs'''|25.687441|32.633482|typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''Restauracja Snobs''' (مطعم سنوبس‎, ''​Maṭʿam Snōbs''), ul. Al Roda Al Sharifa, Luksor (''skręcając z ul. Khaled ibn al-Walid w rejonie Sonesta St. George''). Tel.: +20 (0)95 227 6156, kom.: +20 (0)100 280 2880. Restauracja na parterze oferuje dania kuchni bliskowschodniej, brytyjskiej i międzynarodowej, w tym zupy, sałatki, dania mięsne, kurczaka, ryby z Morza Czerwonego, pizzę, makarony, kawę, napoje bezalkoholowe i koktajle mleczne, ale bez alkoholu. Bezpłatne Wi-Fi. Otwarte codziennie od 15:00 do 23:00. (25° 41′ 15″ N 32° 38′ 1″ E) * {{Znacznik|'''Sofra Restaurant & Café'''|25.694952|32.642501|typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''Sofra Restaurant & Café''' (مطعم سفرة‎, ''Maṭʿam Sufra''), Luksor, ul. Mohammeda Farida 90 (''dzielnica el-Manschiya, obok hotelu Oasis, około 600 metrów na południowy zachód od Świątyni Luksorskiej''). Tel.: +20 (0)95 235 9752, faks: +20 (0)95 235 9752, e-mail: info@sofra.com. Restauracja wewnętrzna i na dachu serwująca dania kuchni egipskiej w historycznym otoczeniu. Zimne i gorące przystawki, zupy, różnorodne dania główne, zazwyczaj przygotowywane w naczyniu żaroodpornym, oraz deser. Dania główne w cenie od 40 do 90 LE (stan na marzec 2016 r.). Dostępne są fajki wodne. Wi-Fi jest bezpłatne. W szczycie sezonu zaleca się rezerwację stolików na wieczór. Otwarte codziennie od 10:00 do północy. (25° 41′ 42″ N 32° 38′ 33″ E) * '''Restauracja Soltana''' (مطعم السلطانة‎, ''Maṭʿam as-Sulṭāna''), Luksor, ul. Television (''300 m od Placu Television''). Telefon komórkowy: +20 (0)100 314 1481. Kuchnia międzynarodowa, pizza, lody. * {{Znacznik|'''Sunrise Bar & Restaurant'''|25.687625|32.631991|typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''Sunrise Bar & Restaurant'', ul. Khaled Ibn Al Walid (''w pobliżu hoteli Sonesta i Lotus''). Tel.: +20 (0)127 008 5503. (25° 41′ 15″ N 32° 37′ 55″ E) * {{Znacznik|'''Restauracja Tutti Frutti'''|25.688616|32.634126|typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''Restauracja Tutti Frutti'''. Kawiarnia i bar z przekąskami z menu śniadaniowym. (25° 41′ 19″ N 32° 38′ 3″ E) === Ekskluzywnie === * '''Restauracja 1886''' (''w hotelu Winter Palace''). * {{Znacznik|'''Rowing Club'''|25.696027|32.635735|typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''Rowing Club''', Crniche el-Nile. Otwarta w 2009 roku restauracja należy do Grupy Edris. Oferuje dania kuchni włoskiej, azjatyckiej i owoce morza. (25° 41′ 46″ N 32° 38′ 9″ E) === Restauracje rybne === W Luksorze znajduje się kilka restauracji serwujących ryby. * '''Arous el-Bahr''' (‏مطعم عروس البحر‎, ​Maṭʿam ''ʿArūs al-Baḥr''), Nadi el-Madina St (''w pobliżu hotelu Amir''). * '''El-Hoot''' (‏مطعم الحوت, ​''Maṭʿam al-Ḥūt; w pobliżu Międzynarodowego Szpitala w Luksorze''). * {{Znacznik|'''Restauracja Royal Fish'''|25.692817|32.637500|typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''Restauracja Royal Fish''' (‏مطعم رويال الاسماك‎, ''​Maṭʿam Rūyāl al-asmāk''), ulica El-Nugoum (''między ulicami El-Medina a ulicą Television''). Telefon komórkowy: +20 (0)100 126 0468. Chociaż menu jest dostępne tylko w języku arabskim i angielskim, na ścianie znajduje się duża tablica ze zdjęciami dostępnych gatunków ryb. Otwarte codziennie od 7:00 do północy. (25° 41′ 34″ N 32° 38′ 15″ E) W ofercie owoce morza obejmują krewetki, kalmary (''Sepia spp.'', Morze Czerwone), kalmary, krewetki (جمبري‎, ''Ǧambarī, Panaeus semisulcatus/ japonicus''), błyszczące skalary (شعور‎, Schuʿūr, ''Lethrinus nebulosu''s), barwena (بوري‎, ''Būrī, Liza subviridis'', Suez, Morze Śródziemne), granik jubilerski (بهار‎, ''Buhār, Cephalopholis miniata'', Morze Czerwone) i barwena (‏بربوني‎, ''Barbūnī, Cynoglossus makrolepidotus'', Aleksandria), sola (‏موسى‎, ''Mūsā'', Faiyum), okoń nilowy (‏بلطي, ''Bulṭī, Tilapia nilotica'', Asuan), tuńczyk (‏تونة, ''Tūna''), Jello Barracuda (‏مكرونة, ''Makrūna, Sphyraena jello''). === Kawiarnie === * '''Nubia National Coffee''', ul. El Souk. Ta kawiarnia, zaprojektowana w stylu prostego namiotu, oferuje kawę, herbatę i sziszę. Otwarte: przez cały dzień, codziennie. * {{Znacznik|'''Umm Kulthum Café'''|25.701286|32.642178|typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''Umm Kulthum Café''', ul. El Souk (''skrzyżowanie z Sh. Sidi Mahmoud''). (25° 42′ 5″ N 32° 38′ 32″ E) == Życie nocne == [[Plik:Flickr - archer10 (Dennis) - Egypt-12C-024.jpg|thumb|upright|Tancerz Tanura]] Z publicznym pijaństwem wiąże się pewna stygmatyzacja. Chociaż sami Egipcjanie czasami ignorują ten fakt, obcokrajowiec pijany w miejscu publicznym może wywrzeć złe wrażenie. Większość lokalnych pubów to zazwyczaj przepełnione testosteronem bary, w których samotni obcokrajowcy, a zwłaszcza samotne kobiety, mogą czuć się niekomfortowo. Jednak w Luksorze jest wiele miejsc, w których można kupić alkohol. Wiele restauracji, poza podstawowymi lokalami na ulicach, sprzedaje piwo typu lager i wino. Zazwyczaj można je rozpoznać po szyldach Stella na zewnątrz lub po tym, że piją w nich ludzie. Naprzeciwko świątyni, około 200 m na południe od głównego wejścia, znajdują się dwie restauracje na świeżym powietrzu, które serwują piwo typu lager Stella za 14 LE z podatkiem (stan na wrzesień 2011) oraz inne lokalne piwa i wina w dość rozsądnych cenach. O ich obecności świadczą ogromne szyldy Stella na zewnątrz. Jeśli nie możesz znaleźć dogodnego miejsca do serwowania alkoholu, warto zapytać personel hotelu o drogę. „Kafeteria” to eufemistyczne określenie pubu w Egipcie, a znalezienie pubu może być dość trudne, jeśli nie wiesz dokładnie, dokąd pójść. W pobliżu północnego krańca Świątyni Luksorskiej, nieco na prawo od ruchliwego skrzyżowania, znajduje się sklep wolnocłowy. W oknach ma plastikowe, przezroczyste okiennice, a na zewnątrz stoi strażnik. Jeśli zabierzesz paszport i udasz się tam w ciągu dwóch dni od przyjazdu do Egiptu, możesz kupić do trzech butelek mocnych alkoholi, piwa itp. w obniżonych cenach na osobę. Po dwóch dniach możesz kupić tylko egipskie odpowiedniki. Sprzedają tam również sprzęt elektryczny i zamykają o 22:00. Picie na ulicy lub w parkach, choć dość popularne wśród miejscowych, nie jest zalecane obcokrajowcom, ponieważ jest nielegalne, a alkohol w restauracjach i tak jest zazwyczaj wystarczająco tani. == Festiwale, imprezy == === Maulid Abu al-Hadżdżadża === Raz w roku, około dwa tygodnie przed rozpoczęciem miesiąca postu Ramadan, odbywa się 13-dniowy Mulid, święto upamiętniające urodziny Abu al-Haggaga. Kulminacją święta jest barwna, trwająca około dwóch dni procesja łodzią okrężną trasą od Świątyni Luksorskiej, na północ wzdłuż Corniche i z powrotem do Station Road. W procesji niesione są również groby zmarłych członków klanu, a zaraz za nimi ich męscy potomkowie. Każdego roku na te uroczystości przybywa około półtora miliona turystów z całego Egiptu. W 2025 roku procesja odbędzie się 13 lutego (1. Ramadan = 1 marca 2025 r.). Data ta jest co roku przesuwana o około jedenaście dni do przodu. W 2026 roku procesja odbędzie się około 2 lutego. === Inne imprezy === * '''[https://www.egyptianmarathon.com/ West Bank Marathon]''', koniec stycznia, początek lutego. * '''Festiwal Filmów Afrykańskich w Luksorze''', dwa dni w lutym lub marcu. * '''Festiwal Wiosny w Luksorze w Royal Valley Golf Club''', w kwietniu. Bilety w cenie około 100 funtów. == Noclegi == [[Plik:LuxorHotelsIbnWalidSt.jpg|thumb|Hotele przy ulicy Khaled Ibn el-Walid.]] Luksor oferuje '''niezwykle szeroki wybór opcji zakwaterowania''', od kempingów i hosteli, aż po luksusowe, pięciogwiazdkowe hotele, takie jak Old Winter Palace Hotel, który zachwyca przepychem i gościł zarówno gwiazdy filmowe, jak i głowy państw. Luksor charakteryzuje się prawdopodobnie największą sezonową zmiennością cen hoteli w Egipcie – niektóre hotele są nawet o 50% (lub więcej) tańsze poza sezonem (latem). Inne ceny pozostają bez zmian. Chociaż zdecydowana większość opcji zakwaterowania znajduje się na Wschodnim Brzegu, coraz więcej hoteli (i wciąż powstają nowe) znajduje się na spokojniejszym i odizolowanym Zachodnim Brzegu, w pobliżu grobowców i Doliny Królów. Dłuższy pobyt w okolicy może okazać się korzystny, jeśli zatrzymasz się na dłużej po obu stronach rzeki. Jeśli przyjeżdżasz do Luksoru pociągiem lub autobusem, '''uważaj''' na przesadnie przyjaznych, a czasem nachalnych '''naganiaczy hotelowych''', zwłaszcza na dworcu (to objaw zaciętej konkurencji między hotelami, zwłaszcza w godzinach szczytu). Pamiętaj, że nic im nie jesteś winien, ale otrzymują 25-40% prowizji za przekonanie Cię do pobytu w hotelu ich „kuzyna” lub „brata”, która jest następnie doliczana do Twojego rachunku. Zazwyczaj najlepiej jest zarezerwować nocleg z wyprzedzeniem. Skorzystaj również z mapy lub taksówki, aby znaleźć hotel i zniechęcaj się do prób kierowania Cię do niego, ponieważ możesz trafić zupełnie gdzie indziej, licząc na to, że ulegniesz i zostaniesz tam, gdzie ostatecznie zaprowadził Cię Twój „przewodnik”. Kobiety podróżujące samotnie powinny zachować szczególną ostrożność, szukając taniego noclegu w Luksorze. Odnotowano kilka przypadków napaści seksualnych po tym, jak hotelowi naganiacze i personel podali kobietom drinki z domieszką alkoholu. Pierwszego ranka w Luksorze możesz zostać obudzony o świcie przez azan, czyli muzułmańskie wezwanie do modlitwy. Zwykle trwa ono 5-10 minut, a po kilku dniach będziesz spać w trakcie. === Kempingi === * Rezeiky Camp, patrz hotele 2-gwiazdkowe. === Oszczędnie === ==== Bez klasyfikacji ==== * * {{Znacznik|'''Bob Marley House Sherief Hotel'''|25.69425|32.638528|typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''Bob Marley House Sherief Hotel''', ul. Badr, Luksor (''od strony ul. Television''). Tel. kom.: +20 (0)100 441 6536, e-mail: mariasherifluxor@gmail.com. Prosty hotel z 15 pokojami, restauracją i tarasem na dachu. Wszystkie pokoje wyposażone są w dwa, trzy lub cztery łóżka, stół i wentylator; większość posiada również klimatyzację. Pokoje mają wspólną lub wewnętrzną łazienkę. Na tarasie na dachu znajduje się niewielka kuchnia. Recepcja jest czynna całą dobę. Obfite śniadanie serwowane jest przez cały dzień. Dostępne są usługi pralnicze. Dostępne są wycieczki. Do dyspozycji Gości jest bezpłatne Wi-Fi i komputery. Właściciel hotelu mówi pięcioma językami. Udogodnienia: bezpłatne Wi-Fi, usługi pralnicze. Akceptowane formy płatności: karta debetowa, karta kredytowa. (25° 41′ 39″ N 32° 38′ 19″ E) informacje edytuj * {{Znacznik|'''Nubian Oasis Hotel'''|25.693895|32.642747|typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''Nubian Oasis Hotel''' (فندق واحة النوبة‎‎, ​''Funduq Wāḥat an-Nūba''), ul. Mohammeda Farida, Luksor. Tel.: +20 (0)95 236 2671, kom.: +20 (0)100 696 9852, +20 (0)100 185 6907, e-mail: malakyasasoad@hotmail.com​ . Hotel oferuje 24 pokoje (jedno-, dwu- i trzyosobowe) z łazienkami i prysznicami. Do dyspozycji gości jest wspólna kuchnia, lodówka i pralka. Na dachu utworzono mały ogródek. (25° 41′ 38″ N 32° 38′ 34″ E) *   *  ATON PALACE Luxor, Giza - Luxor Rd, Al Qurna, Luxor Governorate 1342110, Egypt. Tel.: +20 100 737 4116, e-mail: atonpalace@gmail.com. Hotel na Zachodnim Brzegu Luksoru, z klimatyzowanymi pokojami i prywatnymi łazienkami. Na miejscu znajduje się restauracja, ogród, taras i bezpłatne Wi-Fi. Dostępne są transfery lotniskowe i organizacja wycieczek. €45–65. (25° 45′ 58″ N 32° 38′ 22″ E) ** ==== Hotele 1-gwiazdkowe ==== * '''Hotel Anglo''', Plac Dworcowy. Tel.: +20 (0)95 238 1679, (0)95 238 2133, faks: +20 (0)95 238 1679. Hotel 1-gwiazdkowy z 22 pokojami dwuosobowymi. * '''Hotel El Moustafa''', ul. Television, Luksor. Tel.: +20 (0)95 237 4721, (0)95 238 6626, faks: +20 (0)95 237 4721. Hotel 1-gwiazdkowy z 20 pokojami dwuosobowymi. * '''Hotel Ramoza''', ul. Saad Zaghlul, Luksor. Tel.: +20 (0)95 237 2270, (0)95 238 1670, faks: +20 (0)95 238 1670. Hotel 1-gwiazdkowy z 48 pokojami dwuosobowymi. Informacje edytuj * '''Hotel Saint Mina''', ul. Cleopatra, Luksor. Tel.: +20 (0)95 237 6568, (0)95 237 5409, faks: +20 (0)95 237 6568. Hotel 1-gwiazdkowy z 20 pokojami, głównie dwuosobowymi. * {{Znacznik|'''Hotel Venus'''|25.701905|32.643445|typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''Hotel Venus''' (فندق ڨينوس‎, ​''Funduq Wīnūs''), ul. Youssefa Hassana, Luksor. Tel.: +20 (0)95 237 2625, Kom.: +20 (0)122 799 3585, +20 (0)100 139 2808, E-mail: venushotelluxor@hotmail.com​ . Ten prosty, jednogwiazdkowy hotel z 21 (planowane 25) pokojami dwuosobowymi i trzyosobowymi na trzech piętrach znajduje się w centrum miasta, na północny wschód od Świątyni Luksorskiej, naprzeciwko restauracji Chez Omar. Większość pokoi posiada łazienkę, klimatyzację, wentylator, telefon i telewizor. Hotel posiada restaurację i ogród na dachu. Kuchnia w restauracji jest również dostępna dla gości. Dostępne jest bezpłatne Wi-Fi. Udogodnienia: ★, bezpłatne Wi-Fi. Akceptowane metody płatności: karta debetowa, karta kredytowa, PayPal, AliPay. (25° 42′ 7″ N 32° 38′ 36″ E) ==== Hotele 2-gwiazdkowe ==== * {{Znacznik|'''Hotel Horus'''|25.699773|32.641153|typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''Hotel Horus''', ul. Świątyni Karnak, Luksor. Tel.: +20 (0)95 237 2165, faks: +20 (0)95 237 3447. Ten dwugwiazdkowy hotel oferuje 30 pokoi z łazienkami, klimatyzacją, telewizorem (na życzenie) i pralnią. Restauracja serwuje wyłącznie śniadania. Na każdym piętrze znajdują się trzy pokoje z widokiem na Nil, dwa z widokiem na południe, a pozostałe nie mają okien. Płatność tylko gotówką. Hotel został zamknięty w marcu 2023 r. (25° 41′ 59″ N 32° 38′ 28″ E) * {{Znacznik|'''Little Garden Hotel'''|25.692950|32.641215|typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''Little Garden Hotel''', ul. Radwan, przy ul. Television. Tel.: +20 (0)95 227 9090, kom.: +20 (0)106 760 6600, faks: +20 (0)95 227 8080, e-mail: littlegardenlxregy@hotmail.com. Hotel z małym ogrodem. (25° 41′ 35″ N 32° 38′ 28″ E) * {{Znacznik|'''Hotel Nefertiti'''|25.701397|32.642114|typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''[https://nefertitihotel.com/ Nefertiti Hotel]''' (فندق نفرتيتي‎, ''​Funduq Nefertītī''), Sahabi St., Luxor, ​‏ش حارة الصحابي ، الأقصر‎. (''na południe od Szkoły Franciszkańskiej''). Tel.: +20 (0)95 237 2386, +20 (0)100 032 9991, Faks: +20 (0)95 237 2386, E-mail: info@nefertitihotel.com (Informacje), booking@nefertitihotel.com (Rezerwacje). Ten 2-gwiazdkowy hotel oferuje 30 pokoi z łazienkami i klimatyzacją. Ceny wynoszą 25 USD (pokój jednoosobowy), 30 USD (pokój dwuosobowy), 39 USD (pokój trzyosobowy) i 46 USD (pokój rodzinny), wliczając śniadanie w formie bufetu (stan na grudzień 2021). Hotel oferuje taras na dachu, bezpłatne sejfy, salę bilardową, bezpłatne Wi-Fi oraz pralnię. Pokoje wyposażone są w czajnik do parzenia kawy i herbaty. W pobliżu znajduje się restauracja serwująca lunche i kolacje. Hotel cieszy się dużym zainteresowaniem, dlatego zaleca się wcześniejszą rezerwację. Rezerwacja na miejscu jest tańsza niż rezerwacja za pośrednictwem portali rezerwacyjnych. Udogodnienia: ★★, ★★★, bezpłatne Wi-Fi, 30 pokoi, pralnia. Zameldowanie: 14:00. Wymeldowanie: 12:00. Akceptowane formy płatności: karta debetowa, karta kredytowa. (25° 42′ 5″ N 32° 38′ 32″ E) * '''New Radwan Hotel''', ul. Abdel Moneim El Adisy, tel.: +20 (0)95 238 5501, (0)95 238 5502, faks: +20 (0)95 238 5501. 2-gwiazdkowy hotel z 20 pokojami dwuosobowymi. * {{Znacznik|'''New St. Catherine Hotel'''|25.701929|32.644487|typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''New St. Catherine Hotel''' (فندق نيو سانت كانرين‎, ''​Funduq Nyū Sānt Kātrīn''), ul. St. Catherine 2, Luksor. Tel.: +20 (0)95 237 4195, Kom.: +20 (0)122 474 0836, E-mail: info@newstcatherine.com. 2-gwiazdkowy hotel z 50 pokojami dwuosobowymi, restauracją i klubem nocnym. Pokoje wyposażone są w klimatyzację, telewizję satelitarną, lodówkę i łazienkę. (25° 42′ 7″ N 32° 38′ 40″ E) * {{Znacznik|'''Rezeiky Hotel and Camp'''|25.7111|32.6487|typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''Rezeiky Hotel and Camp''' (‏الرزيقي كامب وفندق‎, ''ar-Ruzaikī Kāmb wa-Funduq''), ul. Świątyni Karnak, Luksor. Tel.: +20 (0)95 238 1334, Kom.: +20 (0)100 111 2990, (0)120 077 5549 (Elie), (0)122 282 7353 (Tony), Faks: +20 (0)95 238 1400, E-mail: info@rezeikycamp.com, rezeiky@gmail.com​ . Chrześcijański kemping i hotel z 28 pokojami dwuosobowymi, wejście od strony wschodniej. Kompleks obejmuje restaurację serwującą pełne posiłki (kuchnia egipska), salę konferencyjną dla 70 osób, basen, parking i miejsce na około 40 namiotów. Pojazdy z namiotami dachowymi można rozbić w cieniu. Jest publiczny prysznic dla gości namiotowych. Pokoje mają balkon, łazienkę w środku, niektóre z klimatyzacją, inne z wentylatorami i dwoma łóżkami; niektóre mają telewizor. Pokoje jedno- i dwuosobowe kosztują odpowiednio 15–25 i 25–35 dolarów, w zależności od udogodnień, w tym śniadania. Miejsce na namiot lub dwie osoby w samochodzie kosztują odpowiednio 7 i 18 dolarów (dopłata). Kemping bez śniadania (stan na marzec 2015 r.). Dostępne jest bezpłatne, szybkie Wi-Fi. Płatność gotówką (LE, €, $). Udogodnienia: ★★★, Wi-Fi płatne. Zameldowanie: 14:00. Wymeldowanie: 12:00. Akceptowane formy płatności: karta debetowa, karta kredytowa. (25° 42′ 40″ N 32° 38′ 55″ E) === Umiarkowanie === * {{Znacznik|'''Emilio Hotel'''|25.702707|32.643186|typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''[http://www.emiliotravel.com/hotel/ Emilio Hotel]''' (فندق إميليو‎, ​''Funduq Imīlyū'', ​New Emilio Hotel), ul. Youssefa Hassana, Luksor. Tel.: +20 (0)95 237 1601, +20 (0)95 237 1602, +20 (0)95 237 6666, Faks: +20 (0)95 237 0000, E-mail: emiliohotel@yahoo.com. Ten 3-gwiazdkowy hotel położony jest przy ruchliwej ulicy i oferuje 101 pokoi, w tym pokoje dwuosobowe, trzyosobowe i czteroosobowe. Pokoje wyposażone są w klimatyzację, lodówkę, telewizor, łazienkę i sejf. Ceny różnią się w sezonie letnim i zimowym, a latem są niższe. Główna restauracja znajduje się na parterze, a druga restauracja na dachu. Hotel dysponuje również basenem na dachu i pralnią. W piwnicy odbywają się dyskoteki. Raz w tygodniu organizowany jest występ folklorystyczny. Korzystanie z sejfu jest bezpłatne. Z restauracji na dachu, otwartej dla publiczności, roztacza się wspaniały widok na Świątynię Luksorską i Zachodni Brzeg. Udogodnienia: ★★★, bezpłatne Wi-Fi, basen, pralnia. Wymeldowanie: 12:00. (25° 42′ 10″ N 32° 38′ 36″ E) * {{Znacznik|'''Gaddis Hotel'''|25.686586|32.63165|typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''Gaddis Hotel''' (‏فندق قديس, ''​Funduq Qaddīs''), 3 Khaled ibn El Walid St., Luxor, 85954, ​٣ ش خالد بن الوليد ، الأقصر ، ٨٥٩٥٤ (''wschodnia strona ulicy''). Tel.: +20 (0)95 238 2838, Kom.: +20 (0)122 210 5456, Faks: +20 (0)95 238 2838, E-mail: gaddishotel@gmail.com​ . Ten 3-gwiazdkowy hotel oferuje 55 pokoi z łazienką, telewizorem, telefonem międzynarodowym, klimatyzacją i balkonem. W hotelu znajdują się trzy restauracje (Bamboo Restaurant (bufet, a la carte), King Dude Restaurant (kuchnia egipska) i John & Johns (angielska restauracja i bar)), basen na dachu, fryzjer, sejfy i pralnia. Działają kluby nocne. Nie ma banku. Akceptowane są wszystkie karty MasterCard, Visa i AmEx. Klub nocny. Darmowe Wi-Fi. Udogodnienia: ★★★, darmowe Wi-Fi. Zameldowanie: 14:00. Wymeldowanie: 12:00. (25° 41′ 12″ N 32° 37′ 54″ E) * {{Znacznik|'''Mara House'''|25.693262|32.650970|typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''[https://marahouseluxor.com/ Mara House]''', Salah Al Din Al Ayoubi St. Tel. kom.: +20 (0)102 224 3661, +353 86 893 6972 (Irlandia), e-mail: maraegypt@gmail.com. Butikowy hotel na południowo-wschodnich obrzeżach miasta, na wschód od linii kolejowej. Pokoje z sypialnią, salonem i łazienką są idealne dla rodzin. Dostępne jest szybkie, bezpłatne Wi-Fi. Właścicielka, Irlandka Mara Vaughan, pomaga swoim gościom w planowaniu wakacji i wycieczek, a także oczywiście w transporcie na dworzec kolejowy lub lotnisko i z powrotem. Szczegółowe informacje, takie jak ceny pokoi, można uzyskać e-mailem. Płatności można dokonać gotówką lub kartą kredytową. (25° 41′ 36″ N 32° 39′ 4″ E) * {{Znacznik|'''Merry Land Hotel'''|25.705597|32.643433|typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''[https://merrylandhotel.blogspot.com/ Merry Land Hotel]''' (''również Merryland Hotel''), ul. Labib Habashy, Luksor. Tel.: +20 (0)95 237 6903, (0)95 238 1746, faks: +20 (0)95 238 1746, e-mail: gameelgeorge@hotmail.com. 3-gwiazdkowy hotel z 32 pokojami dwuosobowymi, restauracją i ogrodem na dachu. (25° 42′ 20″ N 32° 38′ 36″ E) * {{Znacznik|'''New Pola Hotel'''|25.690833|32.633611|typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''New Pola Hotel''' (فندق نيو بولا‎, ​''Funduq Nyū Būlā''), Sh. Khaled ibn al-Walid (''Wschodnia strona''). Tel.: +20 (0)95 236 5081, (0)95 236 5085, Kom.: +20 (0)100 700 0790, Faks: +20 (0)95 236 5085, (0)95 236 5083. Ten skromny, trzygwiazdkowy hotel oferuje 81 pokoi z klimatyzacją, łazienką, telewizorem, lodówką i międzynarodowym dostępem do telefonu. Niektóre pokoje urządzone są jak apartamenty z większym wyposażeniem. Akceptowane są karty MasterCard, Visa i AmEx. Do dyspozycji gości są dwie restauracje, basen na dachu i sala konferencyjna dla 200 osób. Hotel został zamknięty w grudniu 2021 r. Alternatywnie można skorzystać z hotelu St. Joseph. (25° 41′ 27″ N 32° 38′ 1″ E) * {{Znacznik|'''Philippe Hotel'''|25.705578|32.643642|typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''[http://www.philippeluxorhotel.com/ Philippe Hotel]''', ul. Dr. Labib Habashi, Luksor. Tel.: +20 (0)95 237 2284, +20 (0)95 237 3604, tel. kom.: +20 (0)100 233 8289, faks: +20 (0)95 238 0050, e-mail: info@philippeluxorhotel.com​ . Ten 3-gwiazdkowy hotel, należący do grupy Sonesta, położony jest w cichej bocznej uliczce odchodzącej od ulicy Karnak Temple, na północ od Świątyni Luksorskiej. Oferuje 69 pokoi z klimatyzacją, telewizorem, łazienką i lodówką. 32 oryginalne, proste pokoje zostały odnowione w 2005 roku i obecnie stanowią pokoje typu Superior, wyposażone w nowe, wysokiej jakości meble. W łazience znajduje się jednak tylko prysznic. Zimowe ceny, ze śniadaniem, dla 37 pokoi standardowych wynoszą 30 USD (pokój jednoosobowy), 40 USD (pokój dwuosobowy) i 55 USD (pokój trzyosobowy). Latem ceny wynoszą odpowiednio 20, 25 i 30 USD. Wyższe ceny obowiązują w okresie Bożego Narodzenia i Wielkanocy. Za pokoje superior dopłata wynosi 10–15 USD. Hotel posiada główną restaurację na parterze, a także bar, salę bilardową i basen na dachu. Akceptowane są karty Visa i Mastercard. Udogodnienia: ★★★, bezpłatne Wi-Fi, basen, 69 pokoi. Zameldowanie: 14:00. Wymeldowanie: 12:00. (25° 42′ 20″ N 32° 38′ 37″ E) * {{Znacznik|'''Queens Valley Hotel'''|25.702844|32.643389|typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''Queens Valley Hotel''' (‏فندق كوينز فالي‎), ul. Youssefa Hassana, Luksor (''róg ul. Świątyni Karnak''). Tel.: +20 (0)95 238 8611, +20 (0)95 238 1738, kom.: +20 (0)122 842 9357, faks: +20 (0)95 237 0085, e-mail: info@queensvalley.net​ . Otwarty w grudniu 2005 roku, ten nowy, niedokończony 3-gwiazdkowy hotel oferuje 58 pokoi, w tym trzy pokoje trzyosobowe, i znajduje się bezpośrednio na północ od Nowego Hotelu Emilio. Cztery najwyższe piętra nie zostały jeszcze ukończone do zimy 2021 roku. Przestronne pokoje z prostym umeblowaniem wyposażone są w cichą, centralną klimatyzację, łazienkę, telewizor, minibar i międzynarodowe połączenie telefoniczne. Po ukończeniu budowy hotel dąży do osiągnięcia (podstawowego) statusu 4 gwiazdek, choć ceny naturalnie wzrosną. W hotelu znajduje się restauracja, trzy bary, urokliwy basen na dachu, gabinet masażu i pralnia. Akceptowane są karty Visa i Mastercard. Hotel został zamknięty w marcu 2023 roku. Alternatywnie można skorzystać z hotelu Emilio. Udogodnienia: ★★★, bezpłatne Wi-Fi, basen. Zameldowanie: 14:00. Wymeldowanie: 12:00. (25° 42′ 10″ N 32° 38′ 36″ E) * {{Znacznik|'''Royal House Hotel'''|25.688423|32.634915|typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''Royal House Hotel''' (فندق رويال هاوس‎, ​''Funduq Rūyāl Hāus''), ul. El Mahed El Dini (''od strony ul. Khaled Ibn El Walid''). Tel.: +20 (0)95 228 0077, Fax: +20 (0)95 227 0666, Email: info@royalhousehotel.net . Hotel 3-gwiazdkowy z 30 pokojami, w większości dwuosobowymi. * {{Znacznik|'''Shady Hotel Luxor'''|25.693625|32.639823|typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''[https://shadyhotelluxor.blogspot.com/ Shady Hotel Luxor]''' (''w pobliżu Vodafone''). Tel.: +20 (0)95 228 1262, +20 (0)95 228 1377, Kom.: +20 (0)114 560 1691, Faks: +20 (0)95 227 4859, E-mail: shady-hotel@hotmail.com​ . Ten trzygwiazdkowy hotel oferuje 50 pokoi (jedno-, dwu- i trzyosobowych) z łazienką, telewizorem, klimatyzacją, międzynarodowym dostępem telefonicznym i minibarem. Hotel oferuje basen ogrodowy, bezpłatne sejfy, restaurację, dwa bary, salę bilardową, ogród na dachu oraz bank (czynny od 8:00 do 15:00, w piątki od 9:00 do 11:00). Karty kredytowe nie są akceptowane. Ocena: ★★★. Akceptowane metody płatności: karta debetowa, karta kredytowa, PayPal. (25° 41′ 37″ N 32° 38′ 23″ E) * {{Znacznik|'''Hotel St. Joseph'''|25.688921|32.632753|typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''Hotel St. Joseph''' (فندق شادي الاقصر‎, ​''Funduq Schādī al-Uqṣur''), ul. Khaleda ibn El Walida, Luksor (''wschodnia strona ulicy''). Tel.: +20 (0)95 238 1707, +20 (0)95 238 9732, +20 (0)95 238 9736, e-mail: Stjoseph2@hotmail.com​ . Ten 3-gwiazdkowy hotel oferuje 75 pokoi jedno- i trzyosobowych wyposażonych w łazienkę, telewizor, telefon, minibar, klimatyzację i balkon. W hotelu znajduje się restauracja, basen na dachu, gabinet masażu i pralnia, ale nie ma banku. Akceptowane są karty MasterCard, Visa i AmEx. Palenie dozwolone jest tylko na balkonie lub w palarni. Wi-Fi jest bezpłatne. Udogodnienia: ★★★, bezpłatne Wi-Fi, basen, pralnia. (25° 41′ 20″ N 32° 37′ 58″ E) * {{Znacznik|'''Sun Set Hotel'''|25.691898|32.635966|typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''Sun Set Hotel''' (''Sunset Hotel''), Ali ebn Ali Taleb St. Tel.: +20 (0)95 227 7542, (0)95 227 6936, (0)95 227 6939. (25° 41′ 31″ N 32° 38′ 10″ E) * {{Znacznik|'''Susanna Hotel'''|25.700967|32.641754|typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''Susanna Hotel''' (‏فندق سوزانا‎, ​''Funduq Sūzānnā''), 52 Karnak Temple St., Luxor, ​٥٢ ش معبد الكرنك الأقصر‎ (''na południe od hotelu Emilio, na północ od ulicy Souq''). Tel.: +20 (0)95 225 6912, +20 (0)95 225 6015, Kom.: +20 (0)114 134 9487, Faks: +20 (0)95 225 6904, E-mail: susannahotelluxor@hotmail.com​ . Ten 3-gwiazdkowy hotel został otwarty w czerwcu 2008 roku. 45 pokoi jedno-, dwu- i trzyosobowych wyposażonych jest w telewizor, telefon, lodówkę, oddzielną klimatyzację dla każdego pokoju, łazienkę z wanną i minibar. Pokoje z widokiem na Nil są droższe. Niektóre pokoje mają balkon. Okna są podwójnie przeszklone, dlatego są bardzo ciche. Hotel posiada taras na dachu, basen, bar i restaurację serwującą wszystkie posiłki. Brak dyskoteki. Akceptowane karty kredytowe (Mastercard, Visa). Udogodnienia: ★★★, płatne Wi-Fi, basen. (25° 42′ 4″ N 32° 38′ 30″ E) * {{Znacznik|'''Windsor Hotel'''|25.705893|32.643623|typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''Windsor Hotel''', Nefertiti St. (Labib Habashy St.). Tel.: +20 (0)95 237 2847, (0)95 238 5547, faks: +20 (0)95 237 3447, e-mail: mamdouhwindsorluxor@hotmail.com. 3-gwiazdkowy hotel ze 120 pokojami dwuosobowymi. (25° 42′ 21″ N 32° 38′ 37″ E) === Umiarkowanie === Pomimo swojej ceny, luksusowe hotele zazwyczaj nie oferują darmowego Wi-Fi w pokojach. Darmowe Wi-Fi jest standardem w wielu hotelach trzygwiazdkowych. ==== Hotele 4-gwiazdkowe ==== * {{Znacznik|'''Aracan Eatabe Luxor Hotel'''|25.704722|32.642778|typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''Aracan Eatabe Luxor Hotel''' (''dawniej El-Luxor Hotel, Accor Mercure Etap Luxor''), Corniche El Nile St., Luxor (''1 km na północ od Świątyni Luksorskiej''). Tel.: +20 (0)95 237 6215, kom.: +20 (0)120 482 9344 (WhatsApp), +20 (0)100 160 1395, +20 (0)100 160 1401, faks: +20 (0)95 237 4915, e-mail: rese.eatabe@aracanhotelsandresorts.com (rezerwacje), info@aracanhotelsandresorts.com. Ten 4-gwiazdkowy hotel, położony na północ od centrum miasta, oferuje 314 pokoi i osiem apartamentów, z których około 70% ma widok na Nil. Pokoje wyposażone są w minibar, telewizor, klimatyzację i międzynarodowy dostęp telefoniczny. Cena pokoju ze śniadaniem wynosi odpowiednio 106 USD i 120 USD za pokój jedno- i dwuosobowy z widokiem na Nil; podobne pokoje z widokiem na basen kosztują odpowiednio 80 USD i 94 USD. Ceny apartamentów wahają się od 282 USD do 382 USD (stan na sierpień 2006). Niektóre pokoje są przeznaczone dla niepalących, a niektóre są specjalnie przystosowane dla osób niepełnosprawnych. Hotel oferuje również cztery restauracje, cztery bary, podgrzewany basen, kawiarenkę internetową, gabinety masażu, dwie sale konferencyjne dla 30 osób, bank, pralnię i lekarza, z którym można się skontaktować telefonicznie. Hotel organizuje codzienną dyskotekę, uważaną za najsłynniejszą w Luksorze. Ocena: ★★★★. Zameldowanie: 15:00. Wymeldowanie: 12:00. (25° 42′ 17″ N 32° 38′ 34″ E) * {{Znacznik|'''Iberotel Luxor'''|25.69447|32.63423|typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''[https://www.jazhotels.com/hoteldetail/14-egypt-luxor-iberotel-luxor Iberotel Luxor]''' (‏إيبروتيل الأقصر‎, ​''dawniej Novotel Luxor''), Khaled Ibn El Walid St., Luksor. Tel.: +20 (0)95 238 0924, +20 (0)95 238 0925, +20 (0)95 238 0926, Faks: +20 (0)95 238 0972, +20 (0)95 238 1523, E-mail: rezerwacja.luxor@jazhotels.com (rezerwacja) ​ . Ten 4-gwiazdkowy hotel oferuje 185 pokoi z łazienką, minibarem, telefonem międzynarodowym, telewizorem i bezpłatnym Wi-Fi. Niektóre pokoje oferują widok na Nil. Pokoje są zgrupowane wokół świetlika. Oprócz głównej restauracji, hotel oferuje restaurację włoską i chińską, a także ogród z basenem. Akceptowane są karty kredytowe. Udogodnienia: ★★★★, bezpłatne Wi-Fi. (25° 41′ 40″ N 32° 38′ 3″ E) * {{Znacznik|'''Lotus Hotel'''|25.687702|32.631562|typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''Lotus Hotel''' (‏فندق اللوتس‎‎, ''Funduq al-Lūtis''), ul. Khaleda ibn El Walida, Luksor. Tel.: +20 (0)95 235 6617, +20 (0)95 235 6620, Fax: +20 (0)95 235 6619, Email: mohtdy777@hotmail.com​ . Ten bardzo prosty 4-gwiazdkowy hotel ma 58 pokoi, w tym 10 apartamentów i 8 pokoi trzyosobowych. Pokoje wyposażone są w minibar, telewizor i telefon (ale bez połączeń międzynarodowych). Niektóre pokoje mają bezpośredni widok na Nil, inne tylko częściowy. Płatność jest gotówką. Hotel oferuje basen, dwie restauracje, kawiarnię, kawiarenkę internetową i bardzo prosty klub zdrowia z masażami i podstawowym sprzętem do ćwiczeń. Dostępna jest wypożyczalnia rowerów. Udogodnienia: ★★★★, bezpłatne Wi-Fi. (25° 41′ 16″ N 32° 37′ 54″ E) * {{Znacznik|'''Pyramisa Hotel Luxor'''|25.686378|32.630789|typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''[https://www.pyramisahotels.com/luxor-home Pyramisa Hotel Luxor]''' (فندق بيراميزا إيزيس الأقصر‎, ''​Funduq Bīrāmīzā Īzīs al-Uqṣūr'', ​Pyramisa Isis Hotel), 1 Khaled Ibn Al Walid, Gazirat Al Awameyah, Luksor. Tel.: +20 (0)95 237 0100, +20 (0)95 237 3366, +20 (0)95 237 2750, faks: +20 (0)95 237 2923, e-mail: luxor@pyramisaegypt.com. Ten prosty, 5-gwiazdkowy hotel oferuje 480 pokoi z lodówkami (bez minibarów) i klimatyzacją. Oprócz głównej restauracji „Lotus” znajduje się tu restauracja włoska (otwarta w porze lunchu i kolacji) oraz restauracja chińska (otwarta tylko wieczorami). Hotel oferuje również posiłki dla dzieci i wegetarian. W hotelu znajdują się również dwa baseny (jeden ogrzewany, drugi nieogrzewany) z barem, dwie sale konferencyjne o łącznej pojemności 250 osób, centrum odnowy biologicznej (tylko masaże) oraz pralnia. Akceptowane są wyłącznie karty kredytowe Visa. W lobby dostępne jest bezpłatne Wi-Fi. Udogodnienia: ★★★★, 2 sale konferencyjne, 2 baseny, 480 pokoi, pralnia. Akceptowane metody płatności: VISA. (25° 41′ 11″ N 32° 37′ 51″ E) ==== Hotele 5-gwiazdkowe ==== {{Infobox|Najstarszy hotel w mieście|Thomas Cook rozpoczął organizację wycieczek zorganizowanych do Egiptu w 1869 roku, wynajmując dwa statki kołowe do celów turystycznych. 1 grudnia 1877 roku otworzył swój pierwszy hotel w Luksorze: Luxor Hotel. {{Znacznik|'''Luxor Hotel'''|25.697709|32.639807|typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''Luxor Hotel''' (‏فندق الأقصر‎, ​Funduq al-Uqṣur), ul. Świątyni Karnak, Luksor. Tel.: +20 (0)95 238 0018, +20 (0)95 238 0017, faks: +20 (0)95 238 0018. Pięciogwiazdkowy hotel oferuje 82 pokoje oraz ogród z basenem. Niektóre pokoje posiadają balkony. Hotel państwowy przechodzi obecnie remont. ''W przyszłości będzie zarządzany przez brytyjską sieć hoteli Rocco Forte Collection''. Zamknięte: tymczasowo zamknięte. (25° 41′ 52″ N 32° 38′ 23″ E)}} [[Plik:Luxor Maritim Jolie Ville Hotel R02.jpg|thumb|Jolie Ville]] [[Plik:Luxor Sonesta 01.JPG|thumb|Sonesta St. George]] [[Plik:Luxor Steigenberger 01.JPG|thumb|Steigenberger Nile Palace]] * {{Znacznik|'''Four Seasons Hotel Luxor'''|25.6938|32.6344|typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''Four Seasons Hotel Luxor''' (فندق الفور سيزون بالأقصر), ul. Khaleda ibn El Walida, Luksor (''na południe od Iberotel Luxor''). Nowy, 5-gwiazdkowy ośrodek, zaprojektowany przez architektów Wimberly Allison Tong & Goo, którego otwarcie planowane jest na 2025 rok, będzie oferował 200 pokoi i apartamentów, wszystkie z widokiem na Nil, kilka restauracji i barów, kilka basenów, spa i centrum fitness oraz sale konferencyjne i eventowe. Ocena: ★★★★★. (25° 41′ 38″ N 32° 38′ 4″ E) * {{Znacznik|'''Jolie Ville Kings Island Luxor'''|25.664978|32.62074|typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''[https://jolievilleluxor.com/ Jolie Ville Kings Island Luxor]''' (''dawniej Maritim Jolie Ville Kings Island Luxor''), Kings Island, Luksor. Tel.: +20 (0)95 227 4855, Fax: +20 (0)95 237 4936, Email: reservation@jolievilleluxor.com (rezerwacja), info@jolievilleluxor.com (informacje). Położony na prywatnej wyspie, Kings Island lub Crocodile Island, ten 5-gwiazdkowy hotel znajduje się około czterech i pół kilometra na południowy zachód od Świątyni Luksorskiej i na południe od Banana Island. Kompleks bungalowów, położony na terenie dużego ogrodu, oferuje 650 pokoi, w tym pokoje Comfort i Deluxe z widokiem na ogród lub Nil, a także apartamenty Jolie, wszystkie wyposażone w telewizję satelitarną, sejf, lodówkę i łazienkę z prysznicem. Hotel oferuje salę bankietową, trzy baseny z oddzielnymi basenami dla dzieci, w tym basen bez krawędzi z wodospadem, restaurację główną i restaurację a la carte, trzy bary z przekąskami przy basenie, centrum biznesowe, sklepy i bank. Boisko do siatkówki i centrum fitness są wliczone w cenę; Korty tenisowe, sauna, łaźnia parowa i masaże są dostępne za opłatą. Dla dzieci (4-12 lat) rano i po południu dostępny jest anglojęzyczny „Miniklub” oraz plac zabaw. Opieka nad dziećmi jest dostępna za opłatą. Udogodnienia: ★★★★★, bezpłatne Wi-Fi, parking, trzy baseny, bezpłatny parking. Zameldowanie: 14:00. Wymeldowanie: 12:00. (25° 39′ 54″ N 32° 37′ 15″ E) * {{Znacznik|'''Sofitel Winter Palace Luxor'''|25.6969|32.6365|typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''[https://all.accor.com/hotel/1661/index.de.shtml Sofitel Winter Palace Luxor]''' (‏فندق وينتر بالاس‎), 17 Cornish El Nile St., Luxor 11432. Tel.: +20 (0)95 238 0422, +20 (0)95 238 0425, faks: +20 (0)95 237 4087, e-mail: H1661@sofitel.com. Ten 5-gwiazdkowy hotel, zbudowany w stylu XIX wieku, został otwarty w 1907 roku i oferuje 356 pokoi, różnorodne restauracje, salę konferencyjną, centrum biznesowe i basen. Najważniejszą restauracją jest „1886”. Pokoje Standard i Deluxe nie różnią się jakością, a jedynie rozmiarem. Za hotelem znajduje się duży ogród. Akceptowane są karty kredytowe. Udogodnienia: ★★★★★, Parking, Basen. Zameldowanie: 15:00. Wymeldowanie: 12:00. (25° 41′ 49″ N 32° 38′ 11″ E) :* {{Znacznik|'''Pavilion Winter Luxor'''|25.696723|32.638857|typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''[https://all.accor.com/hotel/1662/index.de.shtml Pavilion Winter Luxor]''', Corniche El Nile St., Luxor, ​ش كورنيش النيل ، الأقصر‎. Tel.: +20 (0)95 238 0425, Faks: +20 (0)95 237 4087, E-mail: h1661@accor.com​ . Pięciogwiazdkowy hotel w północno-wschodniej części kompleksu Pałacu Zimowego w Luksorze. Cechy: ★★★★★, Parking, Basen. Zameldowanie: 15:00 Wymeldowanie: 12:00. (25° 41′ 48″ N 32° 38′ 20″ E) * {{Znacznik|'''Sonesta St. George Hotel'''|25.68836|32.631851|typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''[https://www.sonesta.com/sonesta-hotels-resorts/egy/luxor/sonesta-st-george-hotel-luxor Sonesta St. George Hotel]''' (فندق سونستا سان جورج‎, ​''Funduq Sūnistā Sān Dschūrdsch''), ul. Khaled ibn El Walid, Luksor. Tel.: +20 (0)95 238 2575, faks: +20 (0)95 238 2571, +20 (0)95 238 2941, e-mail: reservation@sonestaluxor.com (rezerwacja). Ten 5-gwiazdkowy hotel jest jednym z najlepszych hoteli w centrum Luksoru. Oferuje 212 pokoi „standardowych”, ale tylko niewielka część z nich oferuje widok na Nil. Niektóre pokoje są połączone z sąsiednimi pokojami za pomocą drzwi łączących. 118 pokoi należy do „Royal Club” na piętrach 6–8, które są znacznie lepiej wyposażone (inne umeblowanie, sauna i elegancka toaleta). Dostęp do internetu przez telefon jest płatny. Wi-Fi jest dostępne w lobby, przy basenie oraz w pokojach „Royal Club”. Hotel oferuje stosunkowo niewielki basen z trawnikiem do opalania na pontonie na Nilu, trzy sale konferencyjne dla maksymalnie 60 osób, cztery restauracje (główną, orientalną, włoską i japońską), centrum biznesowe, kino plenerowe przy basenie, klub fitness z masażami, łaźnię parową, saunę i studio fitness, a także bank (czynny codziennie w godzinach 8:30–22:00). Udogodnienia: ★★★★★, bezpłatne Wi-Fi, basen i pralnia. Cena: Ceny różnią się w zależności od sezonu zimowego i letniego. Akceptowane metody płatności: karty kredytowe. (25° 41′ 18″ N 32° 37′ 55″ E) * {{Znacznik|'''Steigenberger Nile Palace Luxor'''|25.687441|32.631433|typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''[https://hrewards.com/de/steigenberger-nile-palace-luxor Steigenberger Nile Palace Luxor]''' (''dawniej Le Meridien Luxor Hotel'''), ul. Khaleda Ibn El Walida, Gazirat Al Awameyah, Luksor, 85111. Tel.: +20 (0)95 236 6999, faks: +20 (0)95 236 5666, e-mail: res.mgr@luxor-steigenberger.com (rezerwacja), fo@luxor-steigenberger.com. Ten prosty, 5-gwiazdkowy hotel oferuje 303 pokoje, w tym 8 apartamentów typu Junior Suite, 2 apartamenty dyplomatyczne i jeden apartament prezydencki, każdy z balkonem lub tarasem. Oprócz głównej restauracji, hotel oferuje również restaurację włoską, libańską i tajską, kawiarnię Arabesque Café przy basenie, klub fitness (siłownia, masaże), podgrzewany basen, fryzjer, pralnię i bank (czynne codziennie w godzinach 9:00–21:00). Na duże konferencje i wesela hotel dysponuje trzema salami konferencyjnymi i balowymi. Największa, „Nile Palace”, może pomieścić do 1000 osób. Udogodnienia: ★★★★★, bezpłatne Wi-Fi, siłownia, 3 sale konferencyjne, basen, 303 pokoje, fryzjer i pralnia. Akceptowane metody płatności: VISA, Mastercard i American Express. (25° 41′ 15″ N 32° 37′ 53″ E) * {{Znacznik|'''Steigenberger Resort Achti'''|25.681944|32.627222|typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''[https://hrewards.com/de/steigenberger-resort-achti-luxor Steigenberger Resort Achti]''' (''dawniej Achti Resort Luxor, Sheraton Luxor Resort''), Khaled Ibn El Waleed St., Al Awameya, Luxor 83951. Tel.: +20 (0)95 237 4544, +20 (0)95 237 4957, faks: +20 (0)95 237 4941, e-mail: info.achti@steigenberger.com​ . Pięciogwiazdkowy hotel położony jest na końcu ulicy Khalid ibn el-Walid, około trzech kilometrów na południowy zachód od Świątyni Luksorskiej. Oferuje 281 pokoi dwuosobowych w budynku głównym i bungalowach ogrodowych, dwa baseny z brodzikami dla dzieci, główną restaurację Karnak oraz dwie restauracje à la carte (indyjską (restauracja Agra) i włoską (La Mamma)), bar Sukkareya, bary przy basenie, jacuzzi, boisko do siatkówki, mini-krokiet i sklepy. Pokoje wyposażone są w klimatyzację, telewizor LCD, minibar oraz łazienkę z prysznicem i wanną. Goście mogą korzystać z bezpłatnego Wi-Fi. Sejfy dostępne są w recepcji. Oprócz pokoi Classic dostępnych jest 28 pokoi Superior, osiem apartamentów Junior Suite oraz po jednym apartamencie Royal i Presidential Suite. Za pokoje z widokiem na ogród i Nil obowiązują inne ceny. Udogodnienia: ★★★★★, bezpłatne Wi-Fi. (25° 40′ 55″ N 32° 37′ 38″ E) == Kontakt == Szczegółowe informacje o usługach telefonicznych, internetowych i pocztowych można znaleźć na stronach różnych dzielnic Luksoru – Luksor, jako główne miasto turystyczne, jest doskonale rozwinięty pod względem infrastruktury komunikacyjnej. Większość najlepszych punktów znajduje się w miejscu zamieszkania większości lokalnej ludności, na Wschodnim Brzegu Luksoru. Numer telefonu w Luksorze to +20 95 2xxx xxx, a na Zachodnim Brzegu +20 95 2060xxx. == Bezpieczeństwo == * '''Zachowaj czujność''' – dla osób, które nie korzystają z w pełni zorganizowanych wycieczek, naganiacze mogą sprawić, że zwiedzanie będzie bardzo frustrujące. (Chociaż zazwyczaj nie zapuszczają się do samych świątyń). Jednak w świątyniach trzeba zmagać się z rządowymi przewodnikami. Przewodnicy to prawdziwi pracownicy rządowi, ale jednocześnie '''niezwykle''' agresywni, jeśli chodzi o „oprowadzanie”, a następnie żądanie napiwku. Zasada jest prosta: jeśli ktoś coś pokazuje, niezależnie od czasu, będzie chciał napiwku. Warto dać niewielki napiwek z góry, prosząc o „samodzielne zwiedzanie”. * Mądrze jest wiedzieć, do którego miejsca i dokąd się udajesz, albo po prostu zarezerwować nocleg z wyprzedzeniem. W przeciwnym razie będziesz musiał radzić sobie z naganiaczami na dworcu. * Ponieważ turystyka jest głównym źródłem dochodu w Luksorze i tak jest od wieków, wiele osób uczyniło z oszustwa sztukę. Powinieneś założyć, że każde stwierdzenie od kogoś, kto nagle się do ciebie odezwie, jest kłamstwem. Kilka starszych trików z książki: :* „Potrzebuję przetłumaczenia listu”, używany, aby zwabić Cię do sklepu :* „Potrzebuję listu do przyjaciela z Twojego kraju” (pokazują adres w Twoim kraju), ponownie używany, aby zwabić Cię do sklepu :* Fabryka alabastru. Znaczna część alabastru jest importowana i rzadko jest wytwarzana na miejscu. Zdecydowana większość innych kamieni, takich jak jadeit, jest importowana z [[Chiny|Chin]] i [[Indie|Indii]]. :* „Świątynia jest zamknięta” – sprawdź godziny otwarcia przed przyjazdem. Dowiedz się samodzielnie, czy coś jest otwarte, czy zamknięte, czy idziesz właściwą drogą. Zapytaj lokalnego, a nie taksówkarza ani kierowcę wozu strażackiego. Główne świątynie działają w tych samych godzinach i rzadko, jeśli w ogóle, są zamykane, ponieważ prace konserwatorskie/wykopaliska są prawie zawsze prowadzone w godzinach otwarcia, a tylko jeden obszar jest zamknięty. Grobowce w Dolinie Królów to inna sprawa, ale główna kasa biletowa przy wejściu ma tabliczkę informującą, które groby są otwarte, a które zamknięte w danym dniu. :* Muzeum Papirusów – to po prostu sklep z papirusami, niektóre są dobre, ale niektóre to tanie imitacje. :* Sprzedawca szalików – osoba sprzedająca zazwyczaj tylko jeden szalik będzie próbowała go użyć, aby ukryć ruchy dłoni, podczas gdy będzie Cię okradać. :* Zaczyna się od pytania: „Znam Cię ze statku wycieczkowego”. :* Zaczyna się od pytania: „Przepraszam, skąd jesteś?”. * '''Kobiety''' podróżujące bez towarzystwa powinny zachować szczególną ostrożność, szukając taniego noclegu. Odnotowano kilka przypadków napaści seksualnych po tym, jak hotelowi naganiacze i personel poczęstowali kobiety drinkami z domieszką alkoholu. Zawsze sprawdzaj swój pokój, aby upewnić się, że drzwi mają solidny zamek, którego nie da się otworzyć z zewnątrz, i sprawdź, czy nie ma w nim wizjerów (w niektórych miejscach takie rzeczy się zdarzają). Pracownicy niektórych sklepów okazjonalnie nękają lub obmacują kobiety, które nie podróżują z mężczyzną. Jeśli podróżujesz z mężczyzną, rozważ udawanie męża i żony, nawet jeśli nimi nie jesteście. To pozwoli uniknąć niektórych z tych problemów. * '''Sprzedawcy''' w Luksorze są znani z agresji i manipulacji. Jeśli nie chcesz dać się namówić na zakup czegokolwiek, rozsądnie jest całkowicie zignorować wszelkie próby nawiązania rozmowy przez miejscowego, niezależnie od tego, jak niewinne mogą się wydawać. W sklepach i na targu często używa się zwrotu „No Hassle” (Bez kłopotów), aby uniknąć niepożądanej uwagi. Jeśli chcesz być uprzejmy, warto również powiedzieć „Laa shukran”, co po arabsku oznacza „nie, dziękuję”. Uprzejmość ułatwi ci życie, ponieważ ludzie zapamiętają twoje niegrzeczne zachowanie i mogą później narobić więcej kłopotów. Jeśli problem będzie się powtarzał, zagroź wezwaniem policji turystycznej, używając zwrotu „Jesteś naciągaczem!”. * Na ulicy łatwiej jest udawać nieznajomość angielskiego: „Non Speakee Engleezee” i/lub „Non Parlee Arabee” wydają się najskuteczniejszym sposobem na okazanie, że nie jesteś zainteresowany ich ofertą. Ta technika może jednak przynieść odwrotny skutek, ponieważ większość Egipcjan mówi kilkoma językami, więc jeśli zostaniesz przyparty do muru, udawaj, że mówisz w jakimś niezrozumiałym języku, takim jak azerski lub osetyjski. Jeśli mówisz w nietypowym języku, takim jak perski, albański lub wschodnioeuropejski, upewnij się, że zaczynasz z nimi rozmawiać w tym języku. Jeśli nie mówisz, udawaj i rób to w ich obecności. To najszybszy i najłatwiejszy sposób na pozbycie się naganiaczy. W przeciwnym razie po prostu nie angażuj się w żadne rozmowy. :* W zależności od tego, jak Twój profil Cię postrzega, możesz zostać zapytany, czasami już kilka minut po wyjściu z hotelu, czy chcesz kupić narkotyki lub skorzystać z usług seksualnych. Pamiętaj, że prostytucja i zażywanie narkotyków nie są lekceważone przez władze. Osoby homoseksualne powinny zachować szczególną ostrożność, gdy otrzymują propozycję od osoby świadczącej usługi seksualne. Egipt ma udokumentowaną historię przypadków łapania gejów w pułapkach. == Zdrowie == === Ważne szpitale === * {{Znacznik|'''Luxor Public Hospital'''|25.708691 |32.645440 |typ=zdrowie|url=|kolor=FF0000|treść=}}'''Luxor Public Hospital''' (Luxor General Hospital). Tel.: +20 (0)95 237 2025. (25° 42′ 31″ N 32° 38′ 43″ O) * {{Znacznik|'''Luxor International Hospital'''|25.687673 |32.639866 |typ=zdrowie|url=|kolor=FF0000|treść=}}'''Luxor International Hospital''' (‏مستشفى الدولي‎, ​''Mustaschfā ad-Daulī''). Tel.: +20 (0)95 238 7192, (0)95 238 71923. (25° 41′ 16″ N 32° 38′ 24″ O) == Informacje turystyczne == W Luksorze znajdują się dwa biura informacji turystycznej. Nie należy jednak oczekiwać zbyt wielu informacji. * Główne {{Znacznik|'''Biuro informacji turystycznej'''|25.697110 |32.644308|typ=alarm|url=|kolor=8B008B|treść=}}'''biuro informacji turystycznej''' znajduje się w północno-zachodnim rogu placu przed dworcem od 2008 roku. Jest czynne codziennie od 8:00 do 20:00. Tel. i faks: (0)95 237 3294. Oddział na pobliskim dworcu kolejowym został zamknięty w 2013 roku. * Informacja turystyczna na lotnisku, tel.: (0)95 237 2306. Jest czynna codziennie przez całą dobę. === Konsulaty === W Luksorze działa kilku konsulów honorowych lub przedstawicieli. Prosimy pamiętać, że konsulowie ci obsługują wyłącznie obywateli tych krajów. * Z konsulem Francji, Marie-Christine Gerber, można skontaktować się pod numerem telefonu (0)100 574 1153. * Konsul Włoch, pan Ladíslav Otakar Skákal, ma swoje biuro w hotelu Sheraton, apartament nr 515. Można się z nim skontaktować telefonicznie pod numerem (0)95 237 4544, wew. 515, faksem pod numerem (0)95 237 4941 lub mailowo pod adresem viceconsolato.luxor@esteri.it. * Z konsulem Hiszpanii, panią Maricel Bea Pigrau, mieszczącym się przy ulicy Khaleda ibn el-Walida, za hotelem TuTotel, można się skontaktować telefonicznie pod numerami (0)95 227 0121, 227 2038, 228 2031 lub 227 0121. * Konsulem brytyjskim jest pan Ehab Gaddis, właściciel hotelu o tej samej nazwie, z którym można się skontaktować codziennie, z wyjątkiem piątków i sobót, w godzinach od 9:00 do 15:00, pod numerem (0)100 500 0119. === Ważni organizatorzy wycieczek === * '''Thomas Cook''', Corniche el-Nile. Tel.: +20 (0)95 237 2402, (0)95 237 2196, (0)95 237 6808, Kom.: +20 (0)100 166 0276, Faks: +20 (0)95 236 6574, E-mail: tcluxor@thomascook.com.eg. Firma, z siedzibą w Luksorze od 1869 roku, znajduje się tuż obok hotelu Winter Palace. Oferuje usługi bankowe i turystyczne, w tym loty balonem. Otwarte: codziennie w godzinach 8:00–20:00. === Władze ds. zabytków === * {{Znacznik|'''Urząd ds. Starożytności Zabytków Faraońskich'''|25.707363 |32.645219|typ=alarm|url=|kolor=8B008B|treść=}}'''Urząd ds. Starożytności Zabytków Faraońskich''' (25° 42′ 27″ N 32° 38′ 43″ E) znajduje się na wschód od Muzeum Luksorskiego. * {{Znacznik|'''Urząd ds. Starożytności Zabytków Koptyjskich i Islamskich'''|25.686278 |32.6375|typ=alarm|url=|kolor=8B008B|treść=}}'''Urząd ds. Starożytności Zabytków Koptyjskich i Islamskich''' (25° 41′ 11″ N 32° 38′ 15″ E) znajduje się na południu miasta, w dzielnicy Hay el-Feiruz, na zachód od Szpitala Międzynarodowego. === Banki === * {{Znacznik|'''Bank of Alexandria'''|25.705786 |32.643106|typ=zakupy|url=|kolor=008080|treść=}}{{Znacznik|'''Bank of Alexandria'''|25.684415 |32.630478|typ=zakupy|url=|kolor=008080|treść=}}'''Bank of Alexandria''', (1) Południowy kraniec ulicy Khaleda ibn el-Walida; (2) Ulica Dr. Labiba Habachi w pobliżu hotelu Philippe. (25° 42′ 21″ N 32° 38′ 35″ E) * {{Znacznik|'''Bank Misr'''|25.705361 |32.643884|typ=zakupy|url=|kolor=008080|treść=}}'''Bank Misr''', ulica Dr. Labiba Habachi (''na wschód od hotelu Philippe''). (25° 42′ 19″ N 32° 38′ 38″ E) * {{Znacznik|'''Banque du Caire'''|25.695780 |32.635848|typ=zakupy|url=|kolor=008080|treść=}}'''Banque du Caire''', Corniche (''naprzeciwko Klubu Wioślarskiego Luxor''). (25° 41′ 45″ N 32° 38′ 9″ E) * {{Znacznik|'''Nationalbank'''|25.696090 |32.636213|typ=zakupy|url=|kolor=008080|treść=}}'''Nationalbank''' (‏البنك الأهلي المصري‎, ​''al-Bank al-Ahlī al-Miṣrī'', ​Narodowy Bank Egiptu), Corniche (''na południe od hotelu Winter Palace''). (25° 41′ 46″ N 32° 38′ 10″ E) * {{Znacznik|'''HSBC'''|25.694838 |32.635043|typ=zakupy|url=|kolor=008080|treść=}}'''HSBC''' (''północna strona Iberotelu''). (25° 41′ 41″ N 32° 38′ 6″ E) === Poczta === * {{Znacznik|'''Urząd pocztowy'''|25.698656 |32.641234|typ=alarm|url=|kolor=8B008B|treść=}}'''Urząd pocztowy''' mieści się po południowej stronie ulicy El Mahatta (Dworcowa) na skrzyżowaniu z ulicą Luxor Temple St. === Przedłużenie wizy === * {{Znacznik|'''Biuro Paszportowe w Luksorze'''|25.6874722 |32.6319302|typ=alarm|url=|kolor=8B008B|treść=}}'''Biuro Paszportowe w Luksorze''' (''na południe od centrum Luksoru, praktycznie naprzeciwko hotelu Isis''). Sobota-Czwartek, 8:00-16:00. Należy okazać paszport, 2 zdjęcia, kopie paszportu (wraz ze stemplami wjazdowymi) oraz uiścić opłatę w wysokości 1100 LE przed godziną 11:00. Paszport zostanie zwrócony około godziny 14:00 tego samego dnia. Czasami mogą zażądać dodatkowych dokumentów, takich jak notarialna umowa najmu, i wydłużyć czas oczekiwania nawet do miesiąca. W każdym razie, przedłużenie wizy jest o wiele łatwiejsze w tym biurze niż w Kairze; najłatwiej byłoby to zrobić w Hurghadzie. == Gdzie dalej == * '''[[Dendera]]''' — Luksor to dobra baza wypadowa do odwiedzenia tego miejsca, gdzie znajduje się fantastycznie zachowana świątynia Hathor z czasów dynastii Ptolemeuszów. Wiele hoteli organizuje jednodniowe wycieczki i nie trzeba w nich nocować, aby skorzystać z tych usług. Można tam jednak łatwo dojechać taksówką lub, jeszcze taniej, lokalnym pociągiem do [[Kina|Kiny]], a stamtąd taksówką. * Osoby dysponujące większą ilością czasu mogą dodać wizytę w '''świątyni Setiego I''' w '''[[Abydos]]''', gdzie znajdują się jedne z najwspanialszych dzieł sztuki w Egipcie. To długa podróż samochodem z Luksoru, ale można ją połączyć z jednodniową wycieczką do [[Dendra|Dendery]]. * Miasto jest również dobrym punktem wypadowym do dalszej podróży przez '''[[Górny Egipt|Górny Egipt]]''', a następnie do '''[[Asuan]]u''' i '''[[Abu Simbel]]'''. {{przewodnik}} {{Jest w|Egipt}} {{geo|25.6833|32.6500|zoom=12}} [[Kategoria:Egipt]] 9i38b6fene3e6bauz12vqit02hisbig 0 1810 158634 81694 2026-09-10T21:07:54Z Alan ffm 23 158634 wikitext text/x-wiki {{top-banner}} {{Informacje podstawowe miasto |nazwa=Ontario |widok=Canada Parliament2.jpg |herb=Coat of Arms of Ontario.png |mapa=Ontario in Canada.svg |region=[[Ontario]] |powierzchnia=1 076 395 |lud=ok. 11 900 000 |stolica=[[Toronto]] |www=www.gov.on.ca }} '''Ontario''' [http://www.ontariotravel.net/] jest najbardziej zaludnioną i drugą co do wielkości prowincją [[Kanada|Kanady]]. Na jej terenie znajduje się stolica Kanady [[Ottawa]], jak i stolica Ontario – [[Toronto]], największe miasto Kanady. Graniczy z [[Quebec]] na wschodzie, Wielkimi Jeziorami i [[Stany Zjednoczone|Stanami Zjednoczonymi]] na południu oraz z prowincją [[Manitoba]] na zachodzie. == Charakterystyka == Północne Ontario jest trudno dostępne, ale i do tej dzikiej i niezwykle pięknej krainy z wartkimi rzekami, rozległymi lasami i arktyczną tundrą, dotrzeć można samolotem lub jedną z nielicznych malowniczych dróg czy linii kolejowych. Większość obszaru na północy jest słabo zaludniona, w przeciwieństwie do żyznych ziem południa, gdzie okolice jeziora Ontario przyciągnęły w ciągu stuleci miliony imigrantów. Zarówno największe miasto Kanady [[Toronto]], jak i wodospad [[Niagara Falls (Ontario)|Niagara Falls]] – największa atrakcja turystyczna kraju, znajdują się w tej prowincji. == Miasta == * [[Toronto]] – największe miasto Kanady, stolica Ontario * [[Brampton]] * [[Hamilton (Ontario)|Hamilton]] * [[Kingston]] – historyczne i piękne * [[Kitchener]] * [[London (Ontario)|London]] * [[Mississauga]] * [[Niagara Falls (Ontario)|Niagara Falls]] – Wodospady Niagara * [[Oshawa]] * [[Ottawa]] – stolica Kanady * [[Sudbury]] * [[Thunder Bay]] * [[Waterloo (Ontario)|Waterloo]] * [[Windsor (Ontario)|Windsor]] – po drugiej stronie rzeki jest Detroit == Ciekawe miejsca i regiony == * [[Wyspa Manitoulin]] ''(Manitoulin Island)'' – największa wyspa na świecie, która otoczona jest słodką wodą. Piękne krajobrazy i wspaniała dziewicza natura to główne uroki tego miejsca. == Język == Urzędowymi językami w Ontario są '''angielski''' i '''francuski''', jednak większość ludzi biegle posługuje się tylko angielskim. Im bliżej prowincji [[Quebec]], tym większa szansa na spotkanie obsługi w restauracji mówiącej biegle po francusku. 91% ludności Ontario mówi biegle po angielsku. == Dojazd == == Komunikacja == == Warto zobaczyć == == Noclegi == == Gastronomia == == Gdzie dalej == {{Atrybucja}} {{Jest w|Kanada}} [[Kategoria:Ontario| ]] eo5jtk2fyw8a8ye6pctu74jukdst2a6 0 2128 158642 82044 2026-09-10T21:35:05Z Alan ffm 23 158642 wikitext text/x-wiki {{top-banner|John McInnis Jr. Secondary School.jpg}} {{Informacje_podstawowe_miasto |nazwa=Prince George |widok= Prince George British Columbia 2011.JPG |herb= |mapa= |region=[[Kolumbia Brytyjska]] |powierzchnia=316 |prefiks=+1-250 |www=www.city.pg.bc.co }} '''Prince George''' - miasto w [[Kanada|Kanadzie]], w środkowej części prowincji [[Kolumbia Brytyjska]], przy ujściu rzeki Nechako do rzeki Fraser. ==Charakterystyka== ==Dojazd== ===Samolotem=== Znajduje się tu port lotniczy. ===Koleją=== Znajduje się tu stacja kolejowa. ===Samochodem=== Prince George jest ważnym węzłem drogowym. ===Autobusem=== ===Statkiem=== ==Komunikacja== ==Warto zobaczyć== ==Najbliższe okolice== ==Praca== ==Nauka== ==Zakupy== ==Gastronomia== ==Imprezy== ==Noclegi== ==Kontakt== ==Bezpieczeństwo== ==Informacje turystyczne== ==Gdzie dalej== {{Jest w|Kolumbia_Brytyjska}} {{Atrybucja}} [[Kategoria:Kolumbia Brytyjska]] 7zgdy890my6w4016cvej9mid2zml6eq 0 2222 158644 154623 2026-09-11T05:30:55Z Gucio10 15917 Naprawiłem uszkodzony link do aplikacji mobilnych 158644 wikitext text/x-wiki {{Top-banner|unesco=yes}} {{Miejscowość infobox |nazwa = Berlin |nazwa oryginalna = |widok = Collage Berlin2.jpg |opis = |herb = DEU_Berlin_COA.svg |mapa = Locator_map_Berlin_in_Germany.svg |państwo = [[Plik:Flag of Germany.svg|20px]] [[Niemcy]] |region = '''Berlin''' |powierzchnia = 891,3 |wysokość = 34 |ludność = 3 685 200 |prefiks = 030 |kod pocztowy = 10115–14199 |www = https://www.berlin.de/en/ }} '''Berlin''' jest stolicą i największym miastem [[Niemcy|Niemiec]]. W granicach miasta w 2022 roku Berlin liczył 3,7 miliona mieszkańców. [[Plik:Siegessaeule Aussicht 10-13 img4 Tiergarten.jpg|thumb|right|Panorama Berlina z Siegessäule w 2013 roku: budynek Reichstagu z kopułą (skrajnie po lewej), wieża telewizyjna i katedra (środek po lewej), Brama Brandenburska (środek)]] Berlin odzyskuje swoją pozycję kosmopolitycznej stolicy jednego z najbogatszych krajów [[Europa|Europy]]. „Arm aber sexy” (biedny, ale seksowny), jak mawiał były burmistrz, Berlin przyciąga młodych ludzi, studentów i kreatywną bohemę, jak niewiele innych miast na świecie. Z architektonicznym dziedzictwem pruskiej monarchii, nazizmu, wschodnioniemieckiego komunizmu i ''Potsdamer Platz'', wypełnionego szklanymi pałacami w stylu lat 90. i 2000., po tym jak mur pruski zamienił się w „czyste płótno”, architektura Berlina jest tak różnorodna, jak jego dzielnice i mieszkańcy. Dzięki swojej długiej historii jako kosmopolitycznej stolicy, od ponad 300 lat przyciąga imigrantów z całego świata, którzy nadal pozostawiają po sobie ślad w mieście. Berlin jest siedzibą światowej sławy uniwersytetów, orkiestr, muzeów i obiektów rozrywkowych, a także gospodarzem wielu wydarzeń sportowych. Tutejszy Ogród Zoologiczny jest najczęściej odwiedzanym ogrodem zoologicznym w Europie i jednym z najpopularniejszych na świecie. Miasto słynie z festiwali, życia nocnego, sztuki współczesnej i bardzo wysokiej jakości życia. == Dzielnice == Berlin można postrzegać jako skupisko ośrodków. Berlin ma wiele dzielnic (''Bezirke''), a każda dzielnica składa się z kilku miejscowości (''Kiez'' lub ''Viertel'') – każda z tych dzielnic i miejscowości ma swój unikalny styl. Niektóre dzielnice Berlina bardziej zasługują na uwagę zwiedzających niż inne. Berlin był kiedyś podzielony na 23 dzielnice, które są używane w Wikivoyage, ponieważ pozostają one w centrum powszechnego postrzegania miasta i są przydatne dla zwiedzających. W 2001 roku liczba dzielnic została zmniejszona z 23 do 12 ze względów administracyjnych – głównie poprzez połączenie starych dzielnic – czasami przez wewnętrzną granicę Berlina. Dzielnice można z grubsza podzielić na osiem dzielnic: {{Lista regionów | mapa regionów = | rozmiar mapy = | opis mapy = | nazwa regionu 1 = [[Berlin/Mitte|Mitte]] | kolor regionu 1 = c9815e | elementy regionu 1 = ''Mitte, Tiergarten'' | opis regionu 1 = W „sercu” Berlina znajduje się wiele ważnych historycznie zabytków, mnóstwo kawiarni, restauracji, muzeów, galerii i klubów. | nazwa regionu 2 = [[Berlin/City Zachód|City Zachód]] | kolor regionu 2 = 1707b7 | elementy regionu 2 = ''Charlottenburg-Wilmersdorf, Schöneberg, Friedenau, Moabit, Hansaviertel'' | opis regionu 2 = Dawniej było to serce Berlina Zachodniego, a Kurfürstendamm (Ku'damm) i Tauentzienstraße nadal stanowią główne centra handlowe. Chociaż centrum handlowe przeniosło się na wschód, znajdują się tu znakomite restauracje i hotele, a także Stadion Olimpijski i Schloss Charlottenburg. | nazwa regionu 3 = [[Berlin/Centrum Wschód|Centrum Wschód]] | kolor regionu 3 = 75bb75 | elementy regionu 3 = ''Friedrichshain, Kreuzberg, Prenzlauer Berg, Wedding'' | opis regionu 3 = Złożony z historycznie zróżnicowanych dzielnic Kreuzberg znajdował się na zachodzie, ale niemal otoczony murem. Przyciągał lewicowców, skąpców i malkontentów, w tym liczną społeczność squatterską, która często ścierała się z policją. Po zjednoczeniu Friedrichshain również miał squattersów, a „Prenzlberg” był znacznie bardziej swobodną dzielnicą mieszkaniową. Dziś wszystkie te obszary są gentryfikowane lub już gentryfikowane, ale wciąż istnieje wiele kawiarni, klubów i barów. | nazwa regionu 4 = [[Berlin/Reinickendorf i Spandau|Reinickendorf i Spandau]] | kolor regionu 4 = bdbd7b | elementy regionu 4 = ''Spandau, Reinickendorf'' | opis regionu 4 = Spandau i Reinickendorf to piękne starówki, które wydają się o wiele bardziej przestronne niż śródmieście. Czasami wydają się odległe od Berlina. Jeśli zapytasz przeciętnego berlińczyka, a nawet wielu mieszkańców Spandau, odpowie ci, że Spandau to nie „prawdziwy Berlin”. | nazwa regionu 5 = [[Berlin/Wschód|Wschód]] | kolor regionu 5 = 8888dc | elementy regionu 5 = ''Lichtenberg, Hohenschönhausen, Marzahn, Hellersdorf, Weißensee, Pankow'' | opis regionu 5 = Muzeum w miejscu kapitulacji przed Armią Radziecką w 1945 roku oraz dawne więzienie Stasi to obowiązkowy punkt zwiedzania dla każdego, kto interesuje się historią Niemiec Wschodnich. Reputacja Marzahn-Hellersdorf jako ogromnego skupiska nudnych, wielopiętrowych bloków mieszkalnych jest niezasłużona, ponieważ znajduje się tam „Ogrody Świata” – rozległy park, w którym można podziwiać różnorodne etniczne style projektowania ogrodów. | nazwa regionu 6 = [[Berlin/Steglitz-Zehlendorf|Steglitz-Zehlendorf]] | kolor regionu 6 = aa6baa | elementy regionu 6 = ''Steglitz, Zehlendorf'' | opis regionu 6 = Południowo-zachodni narożnik Berlina, raczej mieszczański i stosunkowo słabo zaludniony obszar z łatwym dostępem do [[Poczdam]]u. | nazwa regionu 7 = [[Berlin/Tempelhof i Neukölln|Tempelhof i Neukölln]] | kolor regionu 7 = aaee00 | elementy regionu 7 = ''Tempelhof, Neukölln'' | opis regionu 7 = Szybko rozwijająca się północna część Neukölln płynnie przechodzi obecnie w część wschodnio-centralną, a Tempelhof nadal znany jest jako miejsce, gdzie znajduje się „matka wszystkich lotnisk” (obecnie park). | nazwa regionu 8 = [[Berlin/Treptow-Köpenick|Treptow-Köpenick]] | kolor regionu 8 = ff6baa | elementy regionu 8 = ''Treptow, Köpenick'' | opis regionu 8 = Róg południowo-wschodni, znany z ''Hauptmanna von Köpenick''. }} == Charakterystyka == Miasto Berlin obejmuje swoim zasięgiem cały ''Land'' Berlin, jeden z 16 krajów związkowych tworzących [[Niemcy|Republikę Federalną Niemiec]]. Liczy 3,8 miliona mieszkańców (2019) (i milion więcej na przedmieściach, takich jak [[Poczdam]], po drugiej stronie granicy związkowej w [[Brandenburgia|Brandenburgii]]). Berlin jest i był znacznie mniej dominującą stolicą Niemiec niż [[Londyn]], [[Paryż]] czy [[Madryt]] w swoich krajach, ze względu na federalny charakter Niemiec oraz spustoszenie, jakie miasto poczyniła wojna i podział. Berlin, będący na początku XVIII wieku zaledwie prowincjonalnym miastem, do lat 20. XX wieku stał się jednym z najważniejszych i największych miast na świecie. Serce dawnych Prus i punkt centralny zimnej wojny, stracił wiele ze swojego znaczenia i historycznej architektury w wyniku II wojny światowej i rozbioru Niemiec. Berlin to światowe miasto kultury, polityki, mediów i nauki. Gospodarka Berlina opiera się na firmach high-tech i sektorze usług, zróżnicowanym sektorze kreatywnym, ośrodkach badawczych i korporacjach medialnych. Do ważnych sektorów należą również IT, biotechnologia, budownictwo i elektronika. Z najstarszym na świecie kompleksem dużych studiów filmowych w pobliskim Babelsbergu, Berlin staje się coraz popularniejszą lokalizacją dla międzynarodowych produkcji filmowych. === Historia === ==== Początki ==== Obszar ten został najprawdopodobniej pierwotnie zasiedlony przez Słowian, zanim w XI i XII wieku przybyli niemieckojęzyczni imigranci. Najwcześniejsze dowody osadnictwa na terenie dzisiejszego Berlina to drewniany pręt datowany na około 1192 rok oraz pozostałości drewnianych domów z 1174 roku, odnalezione podczas wykopalisk w 2012 roku w Berlin Mitte. Pierwsze pisemne wzmianki o miastach na terenie dzisiejszego Berlina pochodzą z końca XII wieku. Spandau jest po raz pierwszy wspomniany w 1197 roku, a Köpenick w 1209 roku, choć obszary te stały się częścią Berlina dopiero w 1920 roku (patrz poniżej). [[Plik:Mitte Nikolaikirchplatz-001.jpg|thumb|Zrekonstruowany Nikolaiviertel]] Zalążkiem Berlina były dwa miasta: Berlin (obecnie znany jako ''Nikolaiviertel'' w pobliżu Alexanderplatz), który pierwotnie był miastem słowiańskim, oraz ''Cölln'', które miało germańskie pochodzenie i obejmowało dzisiejszą Wyspę Muzeów. Chociaż etymologia nazwy „Berlin” nie jest do końca jasna (niedźwiedź w herbie jest wynikiem zrozumiałego, błędnego założenia, jakie przyjęli średniowieczni niemieckojęzyczni), prawdopodobnie jest ona związana ze słowiańskim słowem oznaczającym bagno. Zatem stolica Niemiec została dosłownie zbudowana na bagnach. Rok 1237 (pierwsza wzmianka o Cölln w oficjalnych dokumentach) posłużył za podstawę obchodów 750-lecia w 1987 roku i prawdopodobnie będzie punktem odniesienia dla przyszłych rocznic. Okolica stała się znana jako Berlin-Cölln i była rezydencją elektorów brandenburskich, ale pozostała stosunkowo niewielką placówką handlową. Około połowa mieszkańców Berlina zginęła w wyniku wojny trzydziestoletniej (1618–1648). Wojna ta doprowadziła do powstania charakterystycznej dla Hohenzollernów polityki zezwalania, a nawet zachęcania uchodźców religijnych do imigracji na ten obszar. Polityka ta została ogłoszona przez „wielkiego elektora” Fryderyka Wilhelma (Friedrich Wilhelm, panował w latach 1640–1688), który utrwalił również trend nazywania Prusaków Fryderykiem, Wilhelmem lub obydwoma imionami, który trwał aż do ostatniego cesarza Niemiec Wilhelma II. [[Plik:Berlin Brandenburger Tor Abend.jpg|thumb|right|Brama Brandenburska (''Brandenburger Tor''), zbudowana w 1793 roku]] Berlin stał się stolicą Prus w 1701 roku, ale [[Poczdam]] pozostał symbolem rządów Hohenzollernów aż do czasów Republiki Weimarskiej. W 1710 roku kilka niezależnych miast zostało włączonych do Berlina, co przyczyniło się do nadania mu policentrycznego układu, który zachował do dziś. Pruscy przywódcy XVIII wieku znani byli ze swojego „oświeconego despotyzmu” i tolerancji religijnej znacznie wykraczającej poza tę, którą można było spotkać w innych częściach ówczesnej Europy. Polityka ta przyniosła korzyści całej Brandenburgii/Prusom, ale najsilniejszy wpływ miała na Berlin. ==== Cesarstwo i Republika Weimarska ==== [[Plik:Berlin-Mitte Stadtschloss asv2023-10.jpg|thumb|Pałac Berliński (''Berliner Schloss'') - Humboldt Forum]] Cesarstwo Niemieckie (''Deutsches Reich'') powstało w 1871 roku pod panowaniem pruskim, a Berlin stał się stolicą nowo zjednoczonych Niemiec. Szybko rozwijał się jako stolica polityczna i ośrodek przemysłowy. W latach 1877–1900 liczba ludności wzrosła z 1 miliona do 1,9 miliona. W latach 1884–1885 Berlin był miejscem konferencji berlińskiej, na której wielkie mocarstwa, a mianowicie Austro-Węgry, Belgia, Dania, Francja, Niemcy, Włochy, Holandia, Imperium Osmańskie, Portugalia, Rosja, Hiszpania, Szwecja, Wielka Brytania i Stany Zjednoczone, spotkały się, aby podzielić między siebie [[Afryka|Afrykę]]. W 1918 roku to właśnie w Berlinie miało miejsce wiele decydujących wydarzeń niemieckiej rewolucji listopadowej, która obaliła cesarza. Socjaldemokrata Philipp Scheidemann ogłosił republikę z okna Reichstagu 9 listopada 1918 roku. Zaledwie kilka godzin później komunista Karl Liebknecht ogłosił „wolną republikę socjalistyczną”, co doprowadziło do rozłamu między socjaldemokratami a komunistami, którzy już w 1914 roku byli w konflikcie w kwestii poparcia I wojny światowej. Berlin stał się jednym z centrów walk i chaosu. Podział ten trwał przez cały okres Republiki Weimarskiej. [[Plik:Berlin Hufeisensiedlung UAV 04-2017.jpg|thumb|Być może najbardziej znana nowa konstrukcja mieszkalna z czasów weimarskich, „Hufeisensiedlung” w Berlinie-Britz]] W 1920 roku ostatnia aneksja miast otaczających Berlin stworzyła dzisiejsze granice administracyjne, znane wówczas jako „Groß-Berlin”, czyli Wielki Berlin. Epoka weimarska była prawdopodobnie szczytowym momentem zarówno dla znaczenia Berlina, jak i jego reputacji na świecie. Liczba ludności miasta wzrosła do 4 milionów. Było to jedno z najludniejszych i najbardziej wpływowych miast na świecie, ustępujące pod względem liczby ludności jedynie [[Nowy Jork|Nowemu Jorkowi]] i [[Londyn]]owi. Pod względem powierzchni, Groß-Berlin był drugim co do wielkości miastem na świecie, zaraz po [[Los Angeles]]. W Berlinie mieszkali i pracowali niemal wszyscy politycy, intelektualiści, artyści, naukowcy i inne osoby publiczne znane w okresie Republiki Weimarskiej. To właśnie tutaj teatry, kabarety i kina tchnęły w niemiecką kulturę istny rozkwit, który nagle i gwałtownie zakończył się wraz z przejęciem władzy przez nazistów. Plac Poczdamski (gdzie znajdowała się jedna z pierwszych na świecie sygnalizacji świetlnych) był uważany za jedno z miejsc o największym natężeniu ruchu w Europie. Szybko rozwijające się systemy transportu publicznego S-Bahn (zelektryfikowane w tamtych czasach) i U-Bahn były postrzegane jako wzór dla świata, któremu niewielu mogło dorównać. Lotnisko Tempelhof (wówczas bez swojego kultowego terminala, zbudowanego przez nazistów) było uważane za jedno z najlepszych lotnisk w Europie, a jego połączenie z U-Bahnem wskazywało drogę wszystkim głównym lotniskom. Berlin był również tętniącym życiem, wielokulturowym miejscem, w którym ludzie z całego świata przyczyniali się do jego rozwoju kulturalnego i gospodarczego. Jednak ogromne nierówności sprawiły, że nie wszyscy uczestniczyli w tym boomie. Kryzys gospodarczy z 1929 roku i późniejsze środki oszczędnościowe uderzyły nieproporcjonalnie mocno w najuboższych. W mieście brakowało mieszkań, a aby temu zaradzić, wybudowano bloki mieszkalne. Sześć grup tych budynków zostało wpisanych na Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO pod nazwą „Osiedla Berlińskiego Modernizmu”. ==== Era nazistowska i II wojna światowa ==== Zajęcie Niemiec przez nazistów w 1933 roku oznaczało przełom w kulturze Berlina. Wielu intelektualistów i artystów, których przyciągnęła liberalna i postępowa metropolia, musiało uciekać, zostało uwięzionych przez nazistów lub w inny sposób uciszonych. Tętniąca życiem scena gejowska, która istniała mniej lub bardziej otwarcie pomimo przepisów zakazujących męskiego homoseksualizmu, została brutalnie stłumiona przez nazistów. Do 1933 roku Berlin wydawał się odległym światem od narastającego zagrożenia ze strony nazistów, wyłaniającego się z terenów wiejskich. Wydawało się niemal obcą inwazją, gdy naziści przejęli władzę i ustanowili swój brutalny reżim w Berlinie i pozostałych Niemczech. Naziści chcieli przekształcić Berlin w „światową stolicę Germanii”, ale wojna położyła kres tym planom. Zachowane budynki nazistowskie, takie jak Stadion Olimpijski (wzniesiony na igrzyska w 1936 roku) i terminal lotniska Tempelhof, powstały przed wojną i nie zawsze są z nimi kojarzone. Berlin został mocno i wielokrotnie uderzony serią bombardowań lotniczych podczas II wojny światowej, które zniszczyły znaczną część miasta. W ostatnich miesiącach wojny Berlin znajdował się w centrum jednej z najkrwawszych bitew wojny. Kilku radzieckich generałów ścigało się, by dotrzeć do Berlina jako pierwsi, ponieważ Stalin wierzył, że Amerykanie i Brytyjczycy również zamierzają go zdobyć. Wśród Niemców krążył wówczas „szeptany żart”, że wojna się skończy, gdy Volkssturm (starcy i nastolatkowie – ostatni „żołnierze” Hitlera) poprowadzą S-Bahn na front. Z tego okresu pochodzi ikoniczne zdjęcie radzieckiego żołnierza wznoszącego czerwoną flagę na Reichstagu, a na budynku Reichstagu nadal można znaleźć graffiti wykonane przez radzieckich żołnierzy w 1945 roku. Niektórzy zagraniczni turyści lubią pytać, gdzie znajduje się ''bunkier Führera'', ale podobnie jak inne potencjalne „miejsca kultu nazizmu”, został on zrównany z ziemią przez aliantów i obecnie znajduje się tam parking. ''Topographie des Terrors'' („Topografia terroru”) w centrum Berlina to wystawa plenerowa, która przedstawia historię różnych urzędów nazistowskich w Berlinie, a także pokazuje, jakie okrucieństwa były tam przeprowadzane. === Zimna wojna i podział === Berlin został podzielony na cztery sektory zgodnie z porozumieniami jałtańskimi i poczdamskimi. Choć mocarstwa planowały wspólne administrowanie Berlinem i Niemcami, plan ten załamał się wraz z sowiecką blokadą sektorów zachodnich, a następnie z berlińskim mostem powietrznym. Berlin Zachodni musiał być zaopatrywany przez zachodnich aliantów drogą powietrzną. [[Plik:Berlin Tempelhof Luftbrueckendenkmal.jpg|thumb|Pomnik poświęcony mostowi powietrznemu na lotnisku Tempelhof]] Most powietrzny, w tym zrzucanie małych paczek cukierków na prowizorycznych spadochronach, zjednał mieszkańcom Berlina Zachodniego sympatię zachodnich aliantów i ostatecznie zmusił Sowietów do zakończenia blokady. Pomimo nazwy „bombowiec rodzynkowy”, najpowszechniejszym towarem w tonażu netto był węgiel. Ponieważ sektory zostały odcięte od linii energetycznych okupowanych przez Sowietów, samoloty przetransportowały również całą elektrownię, a następnie paliwo do niej, ale większość węgla była wykorzystywana do ogrzewania domów prywatnych. Berlin Zachodni stał się później częścią Niemiec Zachodnich, choć nie z nazwy: wysyłał do Bundestagu delegatów bez prawa głosu, nominowanych przez parlament Berlina, a nie wybieranych przez lud; podobnie wszystkie ustawy federalne musiały zostać zatwierdzone przez parlament Berlina, co zazwyczaj odbywało się bez rzeczywistego głosowania czy dyskusji. Berlin pozostał ostatnim otwartym przejściem granicznym na coraz bardziej zmilitaryzowanej i hermetycznej granicy „wewnątrznieniemieckiej”. 13 sierpnia 1961 roku władze NRD zamknęły granicę zaledwie kilka tygodni po tym, jak przywódca NRD Walter Ulbricht powiedział na konferencji prasowej: „Nikt nie ma zamiaru budować muru”. W kolejnych latach granica była coraz bardziej umacniana kolejnymi murami. Betonowy Mur Berliński wkrótce pokrył się graffiti po zachodniej stronie. Strona ta znajdowała się w Berlinie Wschodnim, ale ani władze NRD, ani RFN nie chciały ani nie były w stanie go pilnować. Podczas gdy na zachodzie podejmowano wysiłki w celu zachowania historycznych budynków, które przetrwały bombardowania alianckie, NRD zburzyła budynki, które mogły zostać uratowane. Zamek Stadtschloss uznano za pozostałość feudalizmu i zastąpiono go ''Palast der Republik'', w którym mieścił się parlament NRD. Został on zburzony po 1990 roku ze względu na skojarzenia polityczne i zawartość azbestu. W 2020 roku w tym samym miejscu otwarto nowy ''Stadtschloss'', mieszczący ''Forum Humboldta''. Odbudowa feudalnego pomnika w miejscu najsłynniejszego, reprezentacyjnego budynku Niemiec Wschodnich była postrzegana jako wątpliwa deklaracja polityczna i budziła kontrowersje ze względu na kontrowersyjny sposób pozyskania wielu eksponatów w epoce kolonialnej. Podział doprowadził również do wyjątkowego rozwoju sytuacji, zwłaszcza w zachodniej części Niemiec. Berlin Zachodni nigdy prawnie nie należał do Republiki Federalnej Niemiec, mimo że „dobrowolnie” stosował większość zachodnioniemieckich praw. Zakaz wstępowania do wojska sprawił, że stało się miejscem ucieczki wielu studentów, radykałów i osób pragnących uniknąć poboru. Bunty studenckie w latach 1967–1968 miały miejsce głównie tutaj. To właśnie tutaj młody Benno Ohnesorg został postrzelony podczas protestu przeciwko szachowi Iranu w 1967 roku. To zmobilizowało ruch sprzeciwiający się dalszej obecności elit nazistowskich, wojnie w Wietnamie i kilku – domniemanym lub rzeczywistym – wadom wrodzonym młodej Niemieckiej Republiki Federalnej. Ruch ten, retrospektywnie nazywany ''die 68er'' („68ers”), był najbardziej widoczny w Berlinie. Jego przywódca, Rudi Dutschke, był wschodnioniemieckim emigrantem z [[Brandenburgia|Brandenburgii]]. W tamtych czasach Kreuzberg, którego część była otoczona murem z trzech stron, stał się siedliskiem lewicowego aktywizmu. Dochodziło do częstych starć z policją, które powtarzały się sporadycznie od czasu zjednoczenia. Podczas podziału artyści tacy jak David Bowie przyjeżdżali do Berlina w poszukiwaniu inspiracji. Przystanek przy symbolicznych miejscach podziału stał się nieodłącznym elementem zagranicznych wizyt państwowych w mieście. Ronald Reagan słynnie stanął przed Bramą Brandenburską, do której dostęp uniemożliwiał mur, i powiedział: „Panie Gorbaczow, otwórz tę bramę; panie Gorbaczow, zburz ten mur”. Ludzie znudzeni sytuacją w Niemczech Wschodnich – i zachęceni polityką Gorbaczowa, polegającą na ''głasnosti'' i ''pierestrojce'' – w 1989 roku coraz liczniej wyszli na ulice. W październiku 1989 roku na Alexanderplatz odbyła się wielka demonstracja. 9 listopada 1989 roku rzecznik prasowy NRD, Günter Schabowski, odczytał na głos nowy dekret o otwarciu granicy podczas pierwszej w historii NRD konferencji prasowej na żywo. Na pytanie o termin jego wejścia w życie, odpowiedział: „sofort, unverzüglich” (tj. natychmiast). Chociaż autorzy nowego dekretu nie planowali jego natychmiastowego wejścia w życie, Schabowski został pominięty w kwestii tego kluczowego szczegółu. Ta wpadka doprowadziła do tego, że ludzie tłumnie zgromadzili się na posterunku granicznym, przekonani, że mur berliński upadł. Przeciążeni strażnicy nie mieli innego wyjścia, jak tylko otworzyć granicę, a ten dzień przeszedł do historii jako „upadek muru berlińskiego”. Mur został zburzony w ciągu kolejnych dni i tygodni. Wydarzenia zaczęły toczyć się dynamicznie i po wyborach, które wyłoniły zdecydowaną większość opowiadającą się za zjednoczeniem, Niemcy Wschodnie przyłączyły się do Niemiec Zachodnich 3 października 1990 roku, zaledwie kilka dni przed przypadającą w 1998 roku 41. rocznicą powstania NRD. Berlin stał się stolicą zjednoczonych Niemiec, a większość instytucji rządowych przeniosła się tam w 1998 roku. [[Plik:Berlin - Marienkirche - Fernsehturm - 20090405.jpg|thumb|right|Stare i nowe oblicze Berlina: Kościół Mariacki i wieża telewizyjna]] ==== Historia od zjednoczenia ==== Pomimo niemal całkowitego braku przemysłu (to, co przetrwało wojnę, opuściło Berlin Zachodni lub zostało znacjonalizowane w Berlinie Wschodnim i w większości zbankrutowało w latach 1989/90), Berlin jest główną atrakcją dla imigrantów, zwłaszcza młodych i dobrze wykształconych. W przeciwieństwie do praktycznie wszystkich głównych stolic, Berlin jest nieco uboższy niż średnia krajowa, a zatem w okresie powojennym czynsze i koszty utrzymania były stosunkowo przystępne, aczkolwiek z gwałtownym trendem wzrostowym, który dogonił konkurentów w latach 20. XXI wieku. To wszystko sprawiło, że Berlin stał się jednym z centrów fenomenu startupów. „Kwestia czynszu” zdominowała berlińską politykę w latach 20. XXI wieku, wraz z uchwaleniem przez Trybunał Konstytucyjny berlińskiej ustawy o kontroli czynszów, argumentując, że rząd krajowy nie ma takich uprawnień (ma je tylko rząd federalny), oraz z trwającym plebiscytem, ​​który miał na celu wywłaszczenie dużych prywatnych firm zajmujących się nieruchomościami, które w neoliberalnych latach 2000. po taniości wykupiły znaczną część berlińskich zasobów mieszkaniowych. Choć mur runął dłużej niż kiedykolwiek stał, a niektóre blizny po podziale goiły się zaledwie przez tygodnie lub miesiące, wciąż widoczne są ślady dawnej granicy. Niektóre z nich wydają się niegroźne, jak brak tramwajów na Dzikim Zachodzie czy kolor latarni ulicznych, ale niektóre zostały celowo zachowane, aby przypominać mieszkańcom i turystom o tym okresie w historii. Po zjednoczeniu nastąpił ikonoklazm wszystkiego, co związane z NRD. Choć wiele rzeczy (zwłaszcza pomniki żołnierzy radzieckich) zostało zachowanych, najbardziej widoczną ofiarą dążenia do zburzenia wszelkich reliktów komunistycznego rządu był ''Palast der Republik''. Został on zburzony częściowo z powodu skażenia azbestem, ale także po to, by przywrócić dawny pruski ''Stadtschloss'', który został zburzony, by zrobić miejsce dla reorganizacji miasta w NRD. === Klimat === Berlin leży w strefie przejściowej między klimatem umiarkowanym oceanicznym a kontynentalnym, co oznacza ciepłe lata i mroźne zimy. Zimą temperatury w nocy zazwyczaj spadają poniżej zera, a opady śniegu są regularne, choć rzadko zalegają one dłużej niż kilka dni. Lata są zazwyczaj przyjemne, z temperaturami w ciągu dnia oscylującymi w okolicach 20°C, a w nocy powyżej 10°C. Berlin jest dość wietrznym miastem, choć zdecydowanie nie tak wietrznym jak nadmorskie miasta, takie jak [[Hamburg]] czy [[Lubeka]]. Kurtka wiatroszczelna jest szczególnie polecana jesienią i wiosną. === Ludzie === Jako miasto, które w ciągu zaledwie dwóch stuleci rozrosło się z kilku mniejszych miasteczek na zadupiu Europy do trzeciego co do wielkości miasta na świecie, Berlin zawsze był miejscem, w którym bycie „skądś” było regułą, a nie wyjątkiem. W czasach NRD Berlin Wschodni przyciągał wielu mieszkańców wsi i innych miast, ponieważ nowe mieszkania powstawały tam w szybszym tempie, aby złagodzić niedobór mieszkań. Co więcej, berlińczycy często cieszyli się nieco pełniejszymi półkami i krótszymi kolejkami w supermarketach niż inni mieszkańcy Niemiec Wschodnich. Na Zachodzie niektórzy opuszczali Berlin z powodu jego izolacji, a inni przyjeżdżali ze względu na zwolnienie z obowiązku służby wojskowej. Od zjednoczenia kosmopolityczna atmosfera Berlina doprowadziła do powszechnej imigracji. Społeczność żydowska w Berlinie rozrastała się dzięki imigracji z byłego Związku Radzieckiego, a także dlatego, że niektórzy młodzi Izraelczycy postrzegali Berlin jako miejsce o wysokiej jakości życia. W latach 2010-2019 miasto przyjęło dziesiątki tysięcy uchodźców z [[Syria|Syrii]], a obecnie dzielnica Neukölln znana jest z przewagi imigrantów arabskich i tureckich. Dziś Berlin przyciąga ludzi z Niemiec i całego świata. W Berlinie można spotkać przedstawicieli wszystkich grup etnicznych, wyznań i narodowości, co oznacza, że ​​miasto jest w stanie nieustannie się zmieniać, ale rodowity berlińczyk to rzadkość poza niektórymi peryferyjnymi dzielnicami. W dzisiejszych czasach konflikty między mieszkańcami Wschodu i Zachodu często zastępują żarty o Szwabach, którzy słyną z oszczędności, sztywniactwa i słyszalnego dialektu. Wielu Szwabów przybyło do dzielnic takich jak Prenzlauer Berg, a powitanie nie zawsze było ciepłe. Nie ma jednak wątpliwości, że często ci, którzy najgłośniej narzekają na „Szwabów” lub gentryfikację, sami są stosunkowo niedawnymi przybyszami. Berlińczycy słyną z pewnego rodzaju „humoru”, który może zostać odebrany jako zwykła niegrzeczność przez osoby do niego nieprzyzwyczajone. Stereotypowy berlińczyk ma opinię nieuprzejmego i bezpośredniego, nawet wśród Niemców, którzy generalnie nie widzą sensu w uprzejmościach i pogawędkach. Berlińczycy często narzekają na rzekomą lub rzeczywistą niekompetencję rządu, czego dowodem jest wszystko – od śmieci na ulicach i opóźnionych autobusów, po problemy związane z budową nowego lotniska czy niedobory kadrowe w administracji publicznej. Jednak zazwyczaj nie jest to postrzegane przychylnie, gdy do skarg dołączają się przyjezdni. Berlin jest również miastem wyjątkowo niereligijnym, w którym tylko około jedna czwarta ludności należy do Kościoła protestanckiego lub katolickiego, co jest brane pod uwagę ze względów podatkowych. Media – zwłaszcza te o konserwatywnym nastawieniu lub działające w przeważająco katolickich południowych Niemczech – zaczęły w związku z tym nazywać Berlin „stolicą ateistów”. Niemniej jednak Berlin ma również liczną populację muzułmańską i można w nim spotkać osoby wyznające każdą religię. === Dzikie zwierzęta === Choć Berlin tradycyjnie kojarzy się z niedźwiedziami, raczej nie zobaczysz żadnego z nich na ulicach. Berlin słynie jednak również z lisów, które nocą można zobaczyć nie tylko w parkach, ale także na cichych ulicach stosunkowo zabudowanych, centralnie położonych dzielnic. Można tu również podziwiać bogactwo ptactwa, zwłaszcza w rozległym Tiergarten, gdzie wiosną i latem można usłyszeć kosy, słowiki, rudziki, szczygły, pokrzewki i wiele innych ptaków śpiewających. === Gospodarka === [[Plik:Potsdamer Platz, Berlin, 160606, ako (1).jpg|thumb|Potsdamer Platz, siedziba Deutsche Bahn i Daimler]] W latach 1871–1940 Berlin był centrum dużych niemieckich przedsiębiorstw przemysłowych i siedzibą administracyjną wielu firm z różnych branż. Jednak wkrótce po zakończeniu II wojny światowej wiele z tych firm przeniosło się na południe lub zachód, zbankrutowało lub zostało znacjonalizowanych w NRD. W rezultacie Berlin stał się ośrodkiem badań, a nie produkcji. Berlin Zachodni korzystał ze specjalnych dotacji na produkty przemysłowe „wyprodukowane w Berlinie” podczas rozbiorów, ale zazwyczaj były to produkty, których produkcja w Berlinie była minimalna, aby skorzystać z dotacji. Prawie wszystkie te programy zakończyły się z chwilą zakończenia dotacji po zjednoczeniu. Chociaż niektóre siedziby firm przeniosły się do Berlina po zjednoczeniu w 1990 roku, dominacja stolicy w niemieckiej gospodarce jest znacznie mniej wyraźna niż w większości innych krajów europejskich. Pomimo ożywienia gospodarczego wynikającego z powrotu stolicy do Berlina, stopa bezrobocia w Berlinie wzrosła o ponad 10% w latach 2000–2010. Berlin jest dziś znany w Niemczech jako centrum kreatywnych gałęzi przemysłu, takich jak wzornictwo i wszelkiego rodzaju sztuki; w niektórych kawiarniach można spotkać wiele osób pracujących z notebookami. Od zjednoczenia Niemiec niektóre firmy otwierają swoje siedziby w Berlinie, ale w wielu przypadkach istnieją one głównie po to, by mieć „reprezentacyjny” adres na papierze firmowym, a znaczna część administracji, nie mówiąc już o rozwoju czy produkcji, nadal odbywa się poza Berlinem. Wielu berlińczyków liczy, że będzie to znak zmiany trendu. Założony w Berlinie konglomerat przemysłowy Siemens ponownie przenosi się do swojego „Siemensstadt” z lat 20. XX wieku w latach 20. XXI wieku, aby stworzyć stolicę dla badań, administracji i produkcji. === Orientaja === Ponieważ Berlin wyrósł z kilku różnych miast i wsi, nie ma jednego centrum ''per se'', lecz kilka, co może nieco utrudniać orientację. Apokryficzne przysłowie o układzie ulic [[Waszyngton]]u, który ma zmylić armie inwazyjne, mogłoby odnosić się również do Berlina, gdyby został zaprojektowany przez kogokolwiek w jakimkolwiek celu. Ulice Berlina są zagmatwane i pozbawione logiki, co wynika z rozwoju miasta i dziesięcioleci podziałów. Kierunki geograficzne są mało przydatne: prawie nic nie jest ułożone prosto ze wschodu na zachód ani z północy na południe, nawet dawna granica. Dlatego tabliczki z nazwami ulic zazwyczaj zawierają nazwy dzielnic, a czasem lokalne punkty orientacyjne. W całym mieście mogą znajdować się różne ulice o tej samej nazwie. Na przykład, istnieją co najmniej trzy ulice o nazwie „Potsdamer Straße”: jedna w Lichtenrade, jedna w Zehlendorf i jedna w Giesendorf. Nie jest to niczym niezwykłym w Berlinie, po części dlatego, że był to zbiór oddzielnych miast i wsi. Niektóre z bardziej popularnych nazw zostały od tego czasu zmienione, ale zdecydowanie nie wszystkie. Warto zawsze pamiętać, do której dzielnicy się jedzie. Niemieckie kody pocztowe są dość precyzyjne i zazwyczaj ta sama nazwa ulicy nie powinna pojawiać się dwa razy w tym samym kodzie, dlatego staraj się używać pełnego adresu z kodem pocztowym i/lub dzielnicą. Taksówkarze muszą w jakiś sposób (i zazwyczaj znają) większość tych dziwnych i powtarzających się nazw ulic. Jak żartował urodzony w [[Stambuł|Stambule]] komik Serdar Somuncu, odnosząc się do licznych taksówkarzy pochodzenia tureckiego: „Niemiec nie pojechałby do Stambułu, żeby zostać taksówkarzem, a jednak niezliczeni tureccy taksówkarze codziennie dowożą ludzi na jedną z trzydziestu ulic Goethe Straßen w Berlinie”. [[Plik:Ampelmännchen.JPG|thumb|Nazwa ulicy wraz z numerami domów; zwróć uwagę także na zielonego ludzika z Berlina Wschodniego]] '''Numery domów''' niekoniecznie wszędzie biegną w tym samym kierunku (w górę lub w dół). Na wielu ulicach numery rosną po jednej stronie i maleją po drugiej. Aby się nie zgubić, warto najpierw sprawdzić schemat numeracji: nazwę ulicy można znaleźć na niemal każdym rogu. Zazwyczaj ten sam znak wskazuje zakres numerów domów w danym segmencie. Berlińskie metro i S-Bahn noszą ślady dziesięcioleci podziałów i braku funduszy po zjednoczeniu. Powstały jako zbiór linii o różnych rozstawach torów, budowanych przez prywatne firmy i wówczas niezależne miasta. Trasy są oznaczone numerem i nazwą ich punktu końcowego, więc warto je zapamiętać, aby nie przejechać wielu kilometrów w złym kierunku. Przydatna jest dobra mapa transportu publicznego, a wiele instytucji rozdaje plany miast z zaznaczonymi przystankami kolei miejskiej. Metro, S-Bahn, a na wschodzie Niemiec również Straßenbahn (tramwaj) to nadal dobry sposób na poruszanie się po mieście. Autobusy są również czyste, niezawodne i stosunkowo szybkie. === Przeczytaj i obejrzyj === Berlin prawdopodobnie osiągnął swój szczyt kulturalny w latach 20. XX wieku, choć od tego czasu wielu artystów czerpało inspirację z tych podzielonych lat. Oto kilka książek i filmów, które przybliżą Wam Berlin: * '''''Berlin Alexanderplatz''''' (Alfred Döblin, 1929) ukazuje Berlin swoich czasów. Najsłynniejszą z trzech jego ekranizacji jest 15,5-godzinny film Fassbindera. Remake luźno oparty na powieści ukazał się w 2020 roku. * '''''Emil i detektywi''''' (Erich Kästner, 1929) to najsłynniejsza książka, której akcja rozgrywa się w Berlinie. Emil, naiwny chłopak ze wsi, zostaje okradziony przez przestępcę. Chłopcu pomaga banda sprytnych berlińskich dzieciaków, które samodzielnie rozwiązują sprawę. Istnieje kilka wersji filmowych tej historii, nakręconych w latach 1931–2001. * '''''Kabaret''''' to prawdopodobnie dzieło, które zdefiniowało obraz Republiki Weimarskiej w świecie anglojęzycznym. Film oparty jest na książce Christophera Isherwooda z 1939 roku pt. Żegnaj Berlinie (''Goodbye to Berlin''), homoseksualnego mężczyzny, opowiadającej o życiu nocnym przedwojennego Berlina, hedonistycznym świecie ignorującym nadchodzącą katastrofę. * '''''Wir Kinder vom Bahnhof Zoo''''' to autobiografia z 1978 roku napisana przez „Christiane F.” o uzależnionej od narkotyków dziecięcej prostytutce w Berlinie Zachodnim. Muzykę do filmu z 1981 roku nagrał David Bowie. * '''''Biegnij Lola, biegnij''''' (niem. ''Lola rennt'') to film z 1998 roku o drobnym przestępcy i jego dziewczynie, Loli. Jego szalona narracja przedstawia trzy różne wersje tej samej historii, w zależności od decyzji Loli. Był to jeden z największych sukcesów niemieckiego kina po zjednoczeniu. * '''''Good Bye, Lenin!''''' to film z 2003 roku, którego akcja rozgrywa się w Berlinie Wschodnim w okresie transformacji ustrojowej w latach 1989–1990. Fabuła filmu koncentruje się na bohaterze, który stara się zapewnić, że jego matka, która zapadła w śpiączkę na krótko przed upadkiem muru berlińskiego i wybudziła się wkrótce potem, nie zda sobie sprawy, że NRD już nie istnieje. * '''''Kroniki kangura''''' (Marc-Uwe Kling, 2009–2014). „Młody artysta” opowiada historię swojego życia z komunistycznym współlokatorem kangurem; obaj oddają się wybrykom, często o zabarwieniu politycznym, filozofując na temat niesprawiedliwości kapitalizmu i tego, jak współczesne społeczeństwo prowadzi do lenistwa. Jego komedia obserwacyjna jest trafiona w dziesiątkę. Film oparty na książkach ukazał się w 2020 roku. * '''''Victoria''''', film z 2015 roku o jednej nocy w Berlinie, nakręcony w jednym 140-minutowym ujęciu bez cięć. Hiszpański student w Berlinie wpada na gang, który jest znacznie mniej wyrafinowany, ale ma w sobie surowy urok. Nieumyślnie wplątuje się w działalność przestępczą, nadając filmowi cechy thrillera i filmu drogi, rozgrywającego się w różnych częściach miasta. * '''''Babylon Berlin''''' (2017–nadal) – popularny serial telewizyjny o przestępczości, życiu nocnym, półświatku, narkotykach i konflikcie politycznym w Berlinie lat 20. XX wieku, luźno oparty na serii powieści kryminalnych. === Muzyka === Istnieje niezliczona ilość muzycznych hołdów dla Berlina, z których wiele wychwala niedoskonałości charakterystyczne dla tego miasta. Oto tylko niewielki wybór: * piosenka operetkowa Paula Linckego ''Berliner Luft'' (1904) * ''Berlin, dein Gesicht hat Sommersprossen'' Hildegard Knef (1966) * ''Rauch-Haus-Song'' (1972) lewicowego zespołu rockowego Ton Steine ​​Scherben, która stała się hymnem sceny squatterskiej i była coverowana przez kilka zespołów punkowych * David Bowie i Iggy Pop mieszkali w Berlinie Zachodnim pod koniec lat 70. Albumy Bowiego ''Low'', ''Heroes'' i ''Lodger'' są zatem znane jako „Trylogia Berlińska”. Utwory, które wyraźnie opowiadają o Berlinie, to między innymi ''The Passenger'' Iggy'ego (1977) i nostalgiczny ''Where are we now?'' Bowiego. (2013) * ''Wir stehn auf Berlin'' (1980) zespołu Ideal z ''Neue Deutsche Welle'' * Rap Sido ''Mein Block'' (2004) o życiu w ''Märkisches Viertel'', zaniedbanym osiedlu z płytą fundamentową * ''Dickes B'' (2001) zespołu reggae/dancehall Seeed oraz ''Schwarz zu blau'' (2009) Petera Foxa, członka Seeed Berlin jest centrum muzyki elektronicznej wszelkiego rodzaju, a jego legendarna scena klubowa przyciąga ludzi z całego świata. Film ''Berlin Calling'', z muzyką Paula i Fritza Kalkbrennerów (ten pierwszy również gra główną rolę), to celebracja tej części berlińskiej kultury. == Język == Oznakowanie i automatyczne komunikaty są często dostępne w języku '''[[Rozmówki angielskie|angielskim]]''' a czasami również [[Rozmówki francuskie|francuskim]] i [[Rozmówki hiszpańskie|hiszpańskim]], a także [[Rozmówki niemieckie|niemieckim]]. Zaskakująco wiele osób mówi jednak słabo lub wcale po angielsku, zwłaszcza wśród osób starszych i osób dorastających na Wschodzie, gdzie [[Rozmówki rosyjskie|rosyjski]] był nauczany w szkołach. Nie powstrzymuje ich to jednak przed próbą rozmowy z Tobą po angielsku, jeśli zauważą akcent lub łamany niemiecki. Wiele nazw miejscowości może być nieco kłopotliwych nawet dla biegle mówiących po niemiecku, ponieważ mają one słowiańskie pochodzenie. Powszechnie stosowana końcówka -ow jest wymawiana jak /o:/, jak długie niemieckie „o”. Wypowiedzenie „Pankoff” lub „Rudoff” oznacza, że ​​jesteś przyjezdnym i może stać się obiektem żartów. Od osób pracujących w transporcie publicznym i sektorze turystycznym oczekuje się obecnie przynajmniej podstawowej znajomości języka angielskiego, ale niekoniecznie mają cierpliwość do ciągłego tłumaczenia turystom tych samych rzeczy, nawet jeśli jest to ich praca. Wspomniana wcześniej berlińska nieuprzejmość/„humor” może się ujawnić w kontaktach z turystami. Imigracja i program Erasmus oznaczają, że w Berlinie powszechnie używa się kilku '''innych języków'''. W szczególności w Berlinie mieszka około 200 000 osób pochodzenia tureckiego, głównie w dzielnicach zachodnich. Nie należy jednak zakładać, że ktoś mówi dobrze po [[Rozmówki tureckie|turecku]] (lub w ogóle) tylko dlatego, że ma tureckie nazwisko. Studenci zagraniczni pochodzą z całej Europy, ale szczególnie liczni są hiszpańskojęzyczni, greckojęzyczni i włoskojęzyczni. Ponieważ wielu studentów w Berlinie to studenci programu Erasmus lub osoby, które przebywały za granicą, można zasadnie oczekiwać, że studenci władają co najmniej znośnym angielskim, a często także innym językiem europejskim. '''Dialektem berlińskim''' (''Berlinerisch'') nadal posługuje się wiele osób, szczególnie w dzielnicach peryferyjnych i sąsiedniej [[Brandenburgia|Brandenburgii]]. Dialekt jest zazwyczaj bardziej wyrazisty na wschodzie, a niektóre słowa są prawie całkowicie nieznane nawet w Berlinie Zachodnim. Oto kilka słów używanych w dialekcie berlińskim: * Schrippe: bułka * Stulle: kanapka * Broiler: grillowany kurczak (mieszkańcy Niemiec Zachodnich i byłego Berlina Zachodniego prawdopodobnie tego nie zrozumieją; zamiast tego mówią ''Grillhähnchen'') == Dojazd == === Samolotem === [[Plik:Berlin Brandenburg Airport Terminal 1.jpg|thumb|Port lotniczy Berlin Brandenburg]] {{Znacznik|Port lotniczy Berlin Brandenburg|52.362247 |13.500672 |typ=transport|treść=}}'''[[Port lotniczy Berlin Brandenburg|Międzynarodowy Port Lotniczy Berlin Brandenburg]]''' ({{IATA|BER}}) rozpoczął działalność 31 października 2020 na terenie zamkniętego lotniska Schönefeld. Lotnisko w Berlinie nie ma „macierzystego przewoźnika” i nie jest węzłem komunikacyjnym żadnej linii lotniczej, ale dysponuje dość rozbudowaną siatką połączeń europejskich obsługiwanych przez Easyjet, Ryanair, Eurowings i wielu tradycyjnych przewoźników, sporą liczbą śródziemnomorskich „słonecznych” destynacji (wiele z nich sezonowych), ale tylko kilkoma połączeniami transatlantyckimi. Możesz również rozważyć przelot na duże niemieckie lotniska: [[Hamburg]] ({{IATA|HAM}}), [[Frankfurt nad Menem|Frankfurt]] ({{IATA|FRA}}) lub [[Hanower]] ({{IATA|HAJ}}). Stamtąd możesz dojechać do Berlina pociągiem lub autobusem międzymiastowym. Pobliskie lotniska: [[Lipsk]] ({{IATA|LEJ}}), [[Drezno]] ({{IATA|DRS}}) i [[Szczecin]] ({{IATA|SZZ}}) oferują mniej regularnych lotów, ale być może uda Ci się znaleźć stamtąd tani lot do Europy. ==== Dojazd z lotniska do centrum Berlina ==== [[Plik:BER Anbindung 2020.jpg|thumb|Opcje dojazdu na lotnisko i z lotniska przedstawione w formie piktogramów]] ==== Pociągiem ==== {{Znacznik|Bahnhof Flughafen BER|52.366667 |13.503333 |typ=transport|treść=}}'''Stacja kolejowa''' znajduje się w podziemiach Terminala 1; Terminal 2 jest oddalony o krótki spacer. Znajduje się w strefie biletowej C, więc upewnij się, że masz bilet ABC (4,70 euro). Bilet AB jest nieważny i grozi Ci mandat w wysokości 60 euro. Zakup biletu w pociągu nie jest możliwy, ale na lotnisku znajduje się wiele automatów biletowych. Jeśli jest kolejka, poszukaj innego. Peronów jest 6: 2 dla S-Bahn i 4 dla pociągów regionalnych. Aby szybko dostać się do centrum miasta, skorzystaj z pociągów regionalnych '''FEX''', '''RE8''', '''RE17''' lub '''RB23'''. (Linie '''RB22''' i '''RB24''' obsługują Ostkreuz, ale omijają centrum). W godzinach szczytu pociągi odjeżdżają co około 15 minut, a podróż trwa około 45 minut. Linia [[Plik:Berlin transit icons - S9.svg|20px]] jest wolniejsza, ale przydatna w razie utrudnień. Regularnie kursują również pociągi '''IC''' na trasie [[Drezno]] – Berlin – [[Rostock]]. ==== Autobusem ==== Autobusy lokalne nie kursują bezpośrednio do centrum miasta. Zamiast tego linia '''X7''' łączy lotnisko ze stacją [[Plik:Berlin transit icons - U7.svg|20px]] Rudow. O ile cel podróży nie znajduje się na dalekim południu miasta (lub nie ma strajku DB), prawdopodobnie nie skorzystasz z tej linii. [https://www.flixbus.de/fernbus Flixbus] oferuje dalekobieżne połączenia autobusowe do [[Drezno|Drezna]] i [[Szczecin]]a. ==== Samochodem ==== Jeśli chcesz dojechać z lotniska, skorzystaj z drogi [[Plik:Bundesautobahn_113_number.svg|25px]] i kieruj się znakami. Ruch uliczny w Berlinie staje się coraz większym problemem, więc zastanów się dwa razy, zanim skorzystasz z samochodu. Taksówka powinna kosztować 60-70 euro, a postój taksówek jest dobrze obsługiwany. === Pociągiem === [[Plik:BlnHauptbahnhof31.jpg|thumb|Hauptbahnhof]] [[Plik:Berlin hbf sbahn track.jpg|thumb|Hauptbahnhof: S-Bahn]] :''Wikivoyage ma przewodnik po [[Koleją po Niemczech]]'' Dworzec centralny {{Znacznik|Berlin Hauptbnahnhof|52.52549 |13.36913 |typ=transport|treść=}}'''[https://www.bahnhof.de/en/berlin-hauptbahnhof Hauptbahnhof (Dworzec Główny)]''' wraz z {{Znacznik|Berlin Südkreuz|52.47549 |13.36474 |typ=transport|treść=}}'''[https://www.bahnhof.de/en/berlin-suedkreuz Südkreuz]''' (dawniej Papestraße) i {{Znacznik|Berlin Ostbahnhof|52.51001 |13.43454 |typ=transport|treść=}}'''[https://www.bahnhof.de/en/berlin-ostbahnhof Ostbahnhof]''' (''Dworzec Wschodni'') — plus mniejsze {{Znacznik|Berlin Gesundbrunnen|52.54939 |13.38878 |typ=transport|treść=}}'''[https://www.bahnhof.de/en/berlin-gesundbrunnen Gesundbrunnen]''' na północy i {{Znacznik|Berlin Spandau|52.53473 |13.19839 |typ=transport|treść=}}'''[https://www.bahnhof.de/en/berlin-spandau Spandau]''' na zachodzie — tworzą kręgosłup wszystkich połączeń. Wszystkie są połączone z S-Bahn lub U-Bahn. Wszystkie pociągi zatrzymują się na Dworcu Głównym i drugim dużym węźle (w zależności od trasy). Pociągi regionalne zatrzymują się na kilku stacjach w Berlinie, prawie wszystkie również na Dworcu Głównym i wszystkie zatrzymują się co najmniej na jednym dużym węźle dalekobieżnym. Dworzec Główny znajduje się pomiędzy stacjami S-Bahn Friedrichstraße i Bellevue. Jest to imponujące dzieło architektury z wieloma sklepami, z których większość jest otwarta w niedziele. Biorąc pod uwagę jego rozmiar, odległości między peronami są zaskakująco krótkie. Staraj się jednak unikać ciasnych przesiadek, ponieważ wielopoziomowy układ może początkowo wydawać się mylący, a Berlin Hauptbahnhof to dobre miejsce na spędzenie co najmniej pół godziny. Nowy „Hauptbahnhof” może być oznaczony na starszych mapach jako „Lehrter Bahnhof”. [[Plik:Berlin transit icons - U5.svg|20px]] łączy Dworzec Główny z Alexanderplatz i miejscami docelowymi położonymi dalej na wschód (starsze przewodniki mogą podawać zamiast tego linię U55, która została włączona do wydłużonej linii [[Plik:Berlin transit icons - U7.svg|20px]] w 2020 roku). Dworzec obsługują cztery linie S-Bahn ([[Plik:Berlin transit icons - S3.svg|20px]], [[Plik:Berlin transit icons - S5.svg|20px]], [[Plik:Berlin transit icons - S7.svg|20px]], [[Plik:Berlin transit icons - S9.svg|20px]]), a także trzy linie tramwajowe (M5, M8, M10). Linie tramwajowe obsługują Dworzec Główny jadąc od strony wschodniej, a M10 biegnie również na zachód do Moabit (U Turmstraße). M10 jest szczególnie znany jako „tramwaj imprezowy” ze względu na swoją trasę obsługującą wiele klubów nocnych i był tematem wielu artykułów prasowych. Oprócz tych opcji transportu, zorientowanych głównie na wschód-zachód, w budowie jest nowa linia S-Bahn, roboczo nazywana „S21”, która będzie stanowić kolejny szlak północ-południe, przebiegający przez Dworzec Główny (Hauptbahnhof). Podczas podziału Berlin posiadał dwa główne dworce kolejowe: {{Znacznik|Berlin Zoologischer Garten|52.5072 |13.3325 |typ=transport|treść=}}''Zoologischer Garten'' (w praktyce powszechnie nazywany ''Dworcem Zoo'' lub po prostu ''Zoo'') na zachodzie oraz ''Ostbahnhof'' na wschodzie. Ten ostatni w latach 1987-1998 nosił nazwę „Hauptbahnhof”. Od momentu otwarcia Dworca Głównego większość linii ICE i międzynarodowych nie zatrzymuje się już na dworcu Zoologischer Garten, chociaż regionalne pociągi DB i S+U-Bahn nadal się tam zatrzymują. Berlin obsługiwany jest przez wszystkie rodzaje pociągów oferowanych przez '''[https://int.bahn.de/ Deutsche Bahn]''' (DB), w tym szybkie ''ICE'', nieco wolniejsze ''IC'' oraz ''EuroCity'' (EC) obsługiwane przez DB i inne europejskie firmy kolejowe. Połączenia z resztą [[Niemcy|Niemiec]] są doskonałe, a do większości krajów [[Europa|Europy]] można dotrzeć z jedną lub dwiema przesiadkami. Choć połączenia kolejowe do Berlina ucierpiały podczas rozbiorów, po zjednoczeniu stały się priorytetem federalnym i dziś Berlin posiada szybkie połączenia kolejowe na zachód i południe. Pociągi jadące na północ i wschód są nadal nieco wolniejsze. Na przykład linia do [[Drezno|Drezna]] jest dziś wolniejsza niż w latach 30. XX wieku, kiedy to trasę obsługiwały usprawnione pociągi parowe. Pociągi krajowe do Berlina obejmują pociągi ''ICE'' z [[Hamburg]]a i [[Monachium]] przez [[Lipsk]]/[[Halle (Saale)|Halle]], [[Erfurt]], [[Frankfurt nad Menem|Frankfurt]] i [[Norymberga|Norymbergę]], przy czym najszybsze pociągi przyjeżdżają do Berlina w niecałe cztery godziny po odjeździe z [[Monachium]], pociągi IC/EC z [[Drezno|Drezna]] oraz kilka pociągów „regionalnych”, które mają więcej przystanków pośrednich i dłuższy czas podróży niż ICE. Berlin jest również przystankiem dla kilku pociągów „ICE Sprinter” – pociągów ICE z mniejszą liczbą lub brakiem przystanków pośrednich, mających na celu zachęcenie podróżnych biznesowych do przesiadania się z samolotów do pociągów oferujących krótszy czas podróży. Bezpośrednie połączenia międzynarodowe są bardziej ograniczone ze względu na wschodnie położenie Berlina w Niemczech. Od 2025 roku bezpośrednie pociągi dzienne kursują do Berlina z [[Amsterdam]]u, [[Paryż]]a, [[Zurych]]u, [[Interlaken]], [[Innsbruck]]a, [[Wiedeń|Wiednia]], [[Praga|Pragi]], [[Bratysława|Bratysławy]], [[Budapeszt]]u, [[Warszawa|Warszawy]] i [[Kraków|Krakowa]]. Berlin obsługiwany jest również przez prywatnego konkurenta DB: '''[https://www.flixtrain.com/train/germany Flixtrain]''', spółkę zależną Flixbus. Obsługuje on pociągi ze Stuttgartu przez [[Wolfsburg]], [[Frankfurt nad Menem|Frankfurt]] i inne przystanki, z [[Kolonia|Kolonii]] przez [[Bielefeld]], [[Hanower]] i [[Wolfsburg]], z [[Bazylea|Bazylei]] przez [[Frankfurt nad Menem|Frankfurt]], a także na krótszych trasach z [[Drezno|Drezna]] i [[Lipsk]]a z przystankiem w [[Wittenberga|Wittenberdze]]. Oprócz dworca głównego (Hauptbahnhof), niektóre pociągi Flixtrain zatrzymują się na innych głównych dworcach kolejowych Berlina: Gesundbrunen, Ostbahnhof, Südkreuz i Spandau. Flixtrain nie akceptuje biletów DB i odwrotnie. Od 2025 roku sieć pociągów sypialnych przeżywa renesans, a Berlin jest jednym z jej centrów. Austriackie linie kolejowe '''[https://www.oebb.at/ ÖBB]''' (pod nazwą ''[https://www.nightjet.com/ Nightjet]'') kursują między Berlinem a [[Wiedeń|Wiedniem]], [[Graz]]em, [[Zurych]]em, [[Praga|Pragą]], [[Budapeszt]]em, [[Bruksela|Brukselą]] i [[Paryż]]em. Szwedzkie firmy [https://www.sj.se/ SJ] i [https://www.snalltaget.se/ Snälltåget] obsługują nocne pociągi do/z [[Sztokholm]]u. Nowo powstały operator [https://www.europeansleeper.eu/ European Sleeper] obsługuje połączenia Berlina z [[Amsterdam]]u, [[Bruksela|Brukseli]] i [[Praga|Pragi]]. === Autobusem === {{Znacznik|Zentraler Omnibusbahnhof (ZOB)|52.5076 |13.2798 |typ=transport|treść=}}'''[https://zob.berlin/en Zentraler Omnibusbahnhof (ZOB)]''' (''Centralny Dworzec Autobusowy'') (''w Charlottenburg, Masurenallee''). Zazwyczaj przyjeżdżają tu autobusy dalekobieżne. Liczne linie autobusowe kursują we wszystkich kierunkach, a przystanki metra (U-Bahn) (Theodor-Heuss-Platz lub Kaiserdamm; obie linii [[Plik:Berlin transit icons - U2.svg|20px]]) lub stacji S-Bahn (Messe Nord/ICC [[Plik:Berlin transit icons - S41.svg|20px]]/[[Plik:Berlin transit icons - S42.svg|20px]] i [[Plik:Berlin transit icons - S46.svg|20px]]) znajdują się 5 minut spacerem od stacji. Kieruj się oznakowaniem. Niektóre linie autobusowe zatrzymują się również w innych częściach Berlina, często w tym na Südkreuz i/lub na lotnisku. Przystanek autobusowy Sudkreuz znajduje się tuż przed dworcem kolejowym. Centralny dworzec autobusowy nie jest położony blisko niczego. Oferta handlowa jest ograniczona, a ceny tak wysokie, jak można by się spodziewać na stacji benzynowej. W latach 2016–2024 dworzec przechodził remont i rozbudowę, aby sprostać rosnącemu i zmieniającemu się zapotrzebowaniu – stacja działała przez cały czas trwania rozbudowy. Celem prac jest skrócenie średniego czasu postoju z pół godziny do 15 minut, co przyniesie korzyści również osobom przejeżdżającym przez dworzec lub przesiadającym się. Strona internetowa dworca autobusowego zawiera listę wszystkich odjazdów i przyjazdów, w tym nazwę firmy obsługującej połączenie, dzięki czemu jest to dobre miejsce do wyszukiwania aktualnych opcji podróży. * [https://www.flixbus.de/ Flixbus] – największy gracz na rynku * Ecolines * [https://www.studentagency.eu/en/ RegioJet/Student Agency] obsługująca głównie korytarz [[Hamburg]] – Berlin – [[Drezno]] – [[Praga]] === Samochodem === ''Berliner Ring'' [[Plik:Bundesautobahn_10_number.svg|25px]], czyli „obwodnica stolicy”, rozciąga się na 30 km (19 mil) poza granice miasta i w rzeczywistości styka się z samym Berlinem tylko na północnym wschodzie. Została zbudowana w czasach NRD jako najdłuższa obwodnica na świecie, która miała kierować ruchem wokół Berlina Zachodniego, ale od tego czasu jej długość została przewyższona przez szóstą obwodnicę [[Pekin]]u, a po jej otwarciu – przez siódmą obwodnicę Pekinu. Mając 196 km (122 mile), jest ona o 8 km (5 mil) dłuższa niż M25 okrążająca [[Londyn]], druga co do długości obwodnica w Europie. Poniższe autostrady (wymienione zgodnie z ruchem wskazówek zegara) łączą się z obwodnicą: * [[Plik:Bundesautobahn_11_number.svg|25px]] ze [[Szczecin]]a na ''Dreieck Schwanebeck'' * [[Plik:Bundesautobahn_13_number.svg|25px]] z [[Frankfurt nad Odrą|Frankfurtu nad Odrą]]/[[Warszawa|Warszawy]] na ''Dreieck Spreeau'' * [[Plik:Bundesautobahn_13_number.svg|25px]] z [[Drezno|Drezna]]/[[Praga|Pragi]] na ''Kreuz Schönefeld'' * [[Plik:Bundesautobahn_9_number.svg|25px]] z [[Lipsk]]a/[[Monachium]] na ''Dreieck Potsdam'' * [[Plik:Bundesautobahn_2_number.svg|25px]] z [[Hanower]]u/[[Dortmund]]u na ''Dreieck Werder'' * [[Plik:Bundesautobahn_24_number.svg|25px]] z [[Hamburg]]a na ''Dreieck Havelland''. Z obwodnicy w kierunku miasta prowadzą następujące autostrady: * [[Plik:Bundesautobahn_111_number.svg|25px]] z północnego zachodu na ''Kreuz Oranienburg'' * [[Plik:Bundesautobahn_114_number.svg|25px]] z północy na ''Dreieck Pankow'' * [[Plik:Bundesautobahn_113_number.svg|25px]] z południowego wschodu na ''Schönefelder Kreuz'' * [[Plik:Bundesautobahn_113_number.svg|25px]] z południowego zachodu na ''Dreieck Nuthetal''. Istnieją również drogi dwujezdniowe: * [[Plik:Bundesstraße_96_number.svg|25px]] od północy i południa * [[Plik:Bundesstraße_2_number.svg|25px]] od północnego wschodu * [[Plik:Bundesstraße_5_number.svg|25px]] od wschodu i zachodu * [[Plik:Bundesstraße_101_number.svg|25px]] od południa. W Berlinie znajduje się bardzo zatłoczona wewnętrzna obwodnica ([[Plik:Bundesautobahn_100_number.svg|25px]]), która okrąża miasto od północy, zachodu i południa, bez północno-wschodniego odcinka. Jazda samochodem po Berlinie nie jest dla osób o słabych nerwach, ale da się nią jeździć, ponieważ są tu szerokie ulice i całkiem dobre warunki parkingowe – przynajmniej w większości części miasta. Samo istnienie [[Plik:Bundesautobahn_100_number.svg|25px]] budzi w Berlinie kontrowersje, a jej rozbudowa jeszcze większe. Od czasu do czasu na [[Plik:Bundesautobahn_100_number.svg|25px]] odbywają się demonstracje (zazwyczaj mające na celu ochronę transportu), które zamykają [[Plik:Bundesautobahn_100_number.svg|25px]] dla ruchu samochodowego. Berlin ma strefę niskiej emisji (''Umweltzone''), która obejmuje wszystkie obszary w obrębie pierścienia S-Bahn. Wszystkie pojazdy poruszające się w tej strefie (w tym pojazdy zagraniczne) są zobowiązane do posiadania zielonej naklejki ekologicznej (''Feinstaubplakette''). Istnieją wyjątki, np. dla samochodów zabytkowych, ale nie dla zagranicznych tablic rejestracyjnych. Naklejkę można zamówić on-line. === Drogą wodną === Berlin, położony około 200 km (120 mil) w głąb lądu, nie posiada portu morskiego. Najbliższym portem jest [[Rostock]]-[[Warnemünde]], oddalony o 2,5-3 godziny jazdy pociągiem, choć wielu operatorów statków wycieczkowych nadal sprzedaje go jako „Berlin”, więc nie ma się czemu dziwić. Podobne odległości dzielą Berlin od portów morskich w [[Hamburg]]u i [[Szczecin]]ie. Ten ostatni był „portem Berlina” do 1945 roku, ale zaniedbania w czasie zimnej wojny i nowo wytyczona granica niemiecko-polska praktycznie zerwały to połączenie. W latach 2010. i 2020. podejmowano jedynie powolne próby jego przywrócenia. Niektóre rejsy rzeczne rozpoczynają się lub kończą w Berlinie, wykorzystując Hawelę, Szprewę, a także niektóre kanały do [[Praga|​​Pragi]] lub na [[Morze Bałtyckie]]. Chociaż rejsy rzeczne w tym regionie nie cieszą się tak dużą popularnością jak te po [[Ren]]ie czy [[Dunaj]]u, to w pobliżu Berlina można znaleźć urokliwe tereny przyrodnicze (w tym [[Spreewald]]). Większość rejsów obejmuje zwiedzanie Berlina, ponieważ rzeka Sprewa przepływa w pobliżu wielu atrakcji turystycznych. === Rowerem === Trasa rowerowa Berlin-[[Kopenhaga]] o długości 700 km i trasa rowerowa Berlin-[[Uznam]] o długości 340 km kończą się w Berlinie. == Komunikacja == {{mapa|52.500|13.420|szerokość=500|zoom=10|grupy=transport,zobacz,natura,jedzenie,bar,nocleg,atrakcja,zakupy,alarm,zdrowie,zabytek,kontakt,nauka,punkt,rower,parking,obszar,metro}} [[Plik:Sandkrugbrücke, Berlin-Mitte, 160824, ako.jpg|thumb|Statek przepływa pod Sandkrugbrücke w Moabit]] === Transportem publicznym === Ponieważ Berlin jest dużą metropolią z całkiem niezłą komunikacją publiczną, warto korzystać z autobusów, pociągów i tramwajów, kiedy tylko jest to możliwe, ponieważ obsługują one większość miasta i często stanowią najszybszy sposób dotarcia do celu. '''[https://www.bvg.de/de Berliner Verkehrsbetriebe (BVG)]''' podaje wszystkie ceny biletów na swojej stronie internetowej. Skorzystaj z ich [https://www.bvg.de/en/connections/connection-search planera tras po Berlinie] (w języku angielskim), aby uzyskać doskonałe mapy i rozkłady jazdy metra, autobusów, pociągów lokalnych S-Bahn (RB i RE) oraz tramwajów, lub wydrukuj swój osobisty planer podróży. Planer trasy może również obliczyć najszybszą trasę „od drzwi do drzwi” do celu na dany dzień i godzinę. Planer trasy zakłada jednak raczej wolne tempo chodzenia. Może sugerować przejazd autobusem lub tramwajem na jednym przystanku, gdzie zdrowi dorośli będą szybciej chodzić. Planer pozwoli Ci wybrać jedną z trzech prędkości chodzenia, ale nawet najszybsza prędkość chodzenia nie jest zbyt szybka, jeśli nie masz bagażu. Chociaż BVG nie obsługuje S-Bahn ani pociągów lokalnych, są one uwzględnione na stronie internetowej i można z nich korzystać z tymi samymi biletami. * '''Obsługa klienta BVG''': ☏ +49 30 19449. Jeśli nie wiesz, jak dojechać lub wrócić do domu w nocy, zadzwoń pod numer obsługi klienta BVG. Większość stacji metra i niektóre stacje S-Bahn posiadają punkty obsługi klienta, z których możesz bezpośrednio skontaktować się z obsługą klienta. Niektóre linie autobusowe i tramwajowe BVG kursują 24 godziny na dobę, 7 dni w tygodniu. ==== Bilety ==== [[Plik:BerlinWelcomeCard.JPG|thumb|Berlin Welcome Card]] System transportu publicznego w Berlinie (U-Bahn, S-Bahn, autobus, tramwaj, kolej regionalna) korzysta ze '''wspólnego systemu biletowego''' opartego na strefach (strefa A, B i C). Przejazdy poza strefy A i B są mało prawdopodobne, z wyjątkiem podróży do [[Poczdam]]u lub na lotnisko (BER). Granicą między strefami A i B jest S-Bahn Ring (patrz poniżej). Strefa C obejmuje podróże do [[Poczdam]]u i w jego obrębie. Następujące bilety można wykorzystać na pojedyncze przejazdy: * '''Bilet jednorazowy'''. Standardowy bilet jednorazowy. Jest ważny na wszystkie przejazdy w ciągu dwóch godzin od skasowania, w jednym kierunku, w obrębie odpowiednich stref taryfowych. Nie ma limitu przesiadek, ale przejazdy powrotne nie są dozwolone. Cena: Berlin AB 3,80 EUR (ulgowy 2,40 EUR); Berlin ABC 4,70 EUR (ulgowy 3,40 EUR). * '''Bilet 4-przejazdowy''' (''(4 Fahrten Karte)''). Daje to 4 bilety jednorazowe w niższej cenie. Cena: Berlin AB 11,60 EUR (ulgowy 7,00 EUR). * '''Krótki przejazd''' (''Kurzstrecke''). Na pojedynczy przejazd możesz kupić tani bilet Kurzstrecke za 2,60 EUR, ale jest on ważny tylko na 3 przystanki metra lub szybkiej kolei miejskiej (z przesiadkami) lub 6 przystanków autobusem lub tramwajem (bez przesiadek). Stacje objęte biletem krótkim są wskazane w rozkładach jazdy na przystankach autobusowych i tramwajowych. Dostępnych jest kilka opcji nieograniczonego podróżowania: [[Plik:Berlin single ticket (ABC zone).jpg|thumb|Bilet jednorazowy (strefa ABC)]] * '''Bilet 24-godzinny''' (''24 Stunden Karte'') – ważny przez 24 godziny od momentu skasowania, uprawniający do nieograniczonego podróżowania w określonych strefach (10,60 EUR dla strefy AB, 11,20 EUR dla strefy BC i 12,30 EUR dla strefy ABC od marca 2025) * '''Bilet dzienny dla małych grup AB''' (''Kleingruppen-Tageskarte''). Bilet dzienny ważny dla maksymalnie pięciu osób. Dla grup trzyosobowych lub większych bilet ten jest tańszy niż pojedyncze bilety jednodniowe. Cena: Berlin AB 33,30 EUR, Berlin ABC 35,50 EUR (marzec 2025) * '''Bilet 7-dniowy AB''' (''7-Tagekarte''). Bilet ważny przez siedem dni. Cena: Berlin AB 44,60 EUR, Berlin ABC 52,70 EUR (marzec 2025). [[Plik:Berlin 7-day ticket (AB zone).jpg|thumb|Bilet 7-dniowy (strefa AB)]] * '''[https://www.citytourcard.com/en Berlin CityTourCard]'''. Bilet ważny na wszystkie środki transportu publicznego w Berlinie, [[Poczdam]]ie i okolicach (w zależności od strefy) oraz karta zniżkowa na wiele atrakcji turystycznych; dostępny w kilku wersjach: '''48-godzinny''' AB 22,90 EUR; '''72-godzinny''' AB 34,50 EUR; '''5-dniowy''' AB 47,00 EUR. Obowiązują dodatkowe opłaty, jeśli chcesz dojechać na lotnisko lub do [[Poczdam]]u (strefa ABC). W zestawie znajduje się składana ulotka z mapą centrum miasta i przeglądem sieci kolei miejskiej (S-Bahn) i metra (U-Bahn) w Berlinie. Można ją kupić w automatach biletowych i różnych punktach sprzedaży (na lotniskach w Berlinie, większych dworcach kolejowych, w hotelach lub online). * '''[https://www.berlin-welcomecard.de/en/berlin-welcomecard-visitberlin Berlin WelcomeCard]'''. Nielimitowane przejazdy wszystkimi środkami transportu publicznego w okresie ważności biletu; oszczędność do 50% na ponad 200 atrakcjach turystycznych i kulturalnych; podręczny przewodnik w formacie kieszonkowym z poradami i propozycjami wycieczek; Plan miasta Berlina i [[Poczdam]]u oraz plan sieci transportu publicznego. Można je kupić w różnych punktach sprzedaży (na lotniskach w Berlinie, większych dworcach kolejowych, w hotelach lub online). Dostępne są również bilety ważne tylko na strefy B i C, które mogą być potrzebne na jednorazowy przejazd na lotnisko z nieco oddalonych miejsc noclegowych. Istnieje tylko jeden sposób na zdobycie biletu ważnego tylko w strefie A: Deutsche Bahn oferuje „bilety miejskie” jako dodatek do swoich biletów dalekobieżnych, które w Berlinie są ważne tylko na jednorazowy przejazd w strefie A. Dzieci w wieku od 6 do 14 lat podróżują ulgowo. Dzieci poniżej 6 lat podróżują bezpłatnie. ==== Zakup biletów ==== Bilety można kupić na kilka sposobów. Po przybyciu na różne berlińskie lotniska, niektóre bilety można kupić w punkcie informacji turystycznej. Wszystkie bilety są dostępne w '''automatach''' na lotniskach, peronach metra (U-Bahn) i szybkiej kolei miejskiej (S-Bahn), a pasażerowie mogą również skorzystać z automatów DB na dworcach kolejowych dalekobieżnych i regionalnych. Dostępne są bilety w języku angielskim i innych językach europejskich (w tym polskim). Płatności dokonuje się głównie lokalnymi kartami bankowymi, monetami i banknotami. W razie potrzeby pomocy, większość większych dworców posiada stanowiska kasowe, w których można zadać pytania i kupić bilety. '''Autobusy''' przyjmują gotówkę i wydają resztę. Bilety można również kupić w '''hotelach'''. Bilety można również kupić za pomocą zagranicznej karty debetowej lub kredytowej (np. Visa i Mastercard) za pośrednictwem '''[https://www.bvg.de/en/subscriptions-and-tickets/all-apps aplikacji mobilnej BVG]''' i '''aplikacji DB Navigato'''r (w menu należy wybrać ''Związki transportowe'', a następnie ''VBB – Berlin i Brandenburgia'' i wybrać odpowiedni bilet). Należy jednak upewnić się, że urządzenie, w którym wgrano bilet, ma wystarczająco dużo baterii, aby wytrzymać całą podróż. W niektórych miejscach ludzie będą próbowali sprzedać używane bilety. Z biletem jednorazowym możesz jechać tylko w jedną stronę (sprawdź pieczątkę i zachowaj ostrożność, bo to może być chwyt kieszonkowca). Nie płać więcej niż połowę ceny. ==== Kasowanie biletów ==== Należy '''skasować bilet w kasowniku''' na peronach metra (U-Bahn) i szybkiej kolei miejskiej (S-Bahn) lub w autobusie. Kasowniki są żółto-białe w U-Bahn i autobusach, a czerwone na peronach szybkiej kolei miejskiej (S-Bahn). Kasowanie oznacza po prostu, że kasownik drukuje na bilecie znacznik czasu, wskazujący początek okresu ważności biletu. Alternatywnie, w pociągach regionalnych (patrz następny rozdział), konduktor może skasować bilet w pociągu, kasując znacznik czasu. Po skasowaniu biletu, który jest nadal ważny, nie trzeba go ponownie kasować przed każdym przejazdem. Kupując bilety za pośrednictwem aplikacji DB Navigator, pasażerowie mogą zdecydować się na skasowanie biletu natychmiast po zakupie, więc nie ma potrzeby wykonywania żadnych dodatkowych czynności w celu jego skasowania. Chociaż unikanie kupowania biletu może być kuszące ze względu na brak barier fizycznych, pociągi patrolują kontrolerzy w cywilu. Za brak ważnego biletu lub rozładowanie się baterii w urządzeniu, do którego włożono bilet, tuż przed lub w trakcie kontroli, grozi mandat w wysokości '''60 euro'''. Kontrole biletów są prawdopodobnie częstsze niż w innych miastach, a kontrolerzy bardziej surowi. Nawet nie próbuj uciekać. Złapią cię i będą jeszcze bardziej wkurzeni. W niektórych przypadkach kontrolerzy nie wahają się użyć siły fizycznej, aby powstrzymać potencjalnych oszustów. Sprawy o unikanie opłat rzadko trafiają do sądu, chyba że dotyczą recydywistów. === Pociągiem [[Plik:S-Bahn-Logo.svg|15px]] [[Plik:Deutsche Bahn AG-Logo.svg|22px]] === [[Plik:Topographischer Netzplan der S-Bahn Berlin.png|thumb|Geograficzna reprezentacja linii S-Bahn; pierścień, jeśli się przymruży oczy, wygląda trochę jak głowa psa]] Jeśli chcesz szybko poruszać się po mieście, skorzystaj z '''[https://sbahn.berlin/lang/englisch S-Bahn]'''. [[Plik:Alexanderplatz Berlin Regional+S-Bahnhof.jpg|thumb|Stacja S- i Regionalbahn Alexanderplatz]] Ringbahn, który okrąża Berlin po okręgu (lub, jak mawiają lokalni politycy, „psią głową”), pozwala naprawdę szybko dostać się do innych części miasta. S-Bahn wywodzi się z linii kolejowej okrężnej („Ringbahn”) i magistrali wschód-zachód („Stadtbahn”), zbudowanych w XIX wieku w celu zapewnienia lepszego połączenia między stacjami końcowymi, które były wówczas punktami końcowymi praktycznie wszystkich dalekobieżnych połączeń kolejowych do Berlina (podobnie jak obecnie rozplanowuje się dworce kolejowe w [[Paryż]]u czy [[Londyn]]ie). Później były one czterotorowe, z dwoma torami zelektryfikowanymi dla S-Bahn (a później dwoma torami zelektryfikowanymi dla systemu głównego), a w latach 30. XX wieku dobudowano tunel północ-południe wyłącznie dla S-Bahn. Cztery przystanki, na których się przecinają, noszą nazwę (x-)kreuz (gdzie x oznacza kierunek główny), z wyjątkiem przystanku północnego, który oficjalnie nazywa się Bahnhof Gesundbrunnen, ale czasami nazywany jest „Nordkreuz”. Istnieją zatem Ostkreuz, Westkreuz, Südkreuz i Gesundbrunnen. S-Bahn był zaniedbywany na zachodzie przez większość okresu rozbioru Berlina (patrz infoboks, aby poznać powody), a niektóre linie, które zostały porzucone w tym okresie, nadal nie zostały odbudowane i być może nigdy nie zostaną. S-Bahn jest jednak rozbudowywany, a sieć jest teraz płynna: dawna granica jest prawie niezauważalna dla przeciętnego obserwatora. W centrum większość linii S-Bahn [[Plik:Berlin transit icons - S5.svg|20px]], [[Plik:Berlin transit icons - S7.svg|20px]], [[Plik:Berlin transit icons - S75.svg|20px]] kursuje na trasie wschód-zachód między Ostkreuz i Westkreuz przez przystanki Warschauer Straße, Ostbahnhof, Jannowitzbrücke, Alexanderplatz, Hackescher Markt, Friedrichstraße, Hauptbahnhof, Bellevue, Tiergarten, Zoologischer Garten, Savignyplatz i Charlottenburg. Inne linie biegną po okręgu wokół miasta, w szczególności [[Plik:Berlin transit icons - S8.svg|20px]] oraz [[Plik:Berlin transit icons - S41.svg|20px]], [[Plik:Berlin transit icons - S42.svg|20px]], [[Plik:Berlin transit icons - S45.svg|20px]] i [[Plik:Berlin transit icons - S46.svg|20px]], a także połączenie północ-południe [[Plik:Berlin transit icons - S1.svg|20px]], [[Plik:Berlin transit icons - S2.svg|20px]], [[Plik:Berlin transit icons - S25.svg|20px]] z Gesundbrunnen przez Friedrichstraße i Potsdamer Platz do Südkreuz lub Schöneberg. {{Infobox|Problemy S-Bahn|Burzliwa historia miasta w mniejszym lub większym stopniu dotknęła wszystkie berlińskie systemy transportu publicznego, ale prawdopodobnie żaden nie był bardziej problematyczny niż S-Bahn. Bazując na torach zbudowanych głównie w okresie Cesarstwa Niemieckiego, S-Bahn zaczęła się wyróżniać spośród innych pociągów w okresie Republiki Weimarskiej i została rozbudowana przez nazistów przed Igrzyskami Olimpijskimi w 1936 roku – zgodnie z planami istniejącymi jeszcze przed przejęciem władzy. Została uszkodzona podczas wojny (nie tylko przez wysadzenie przez nazistów tunelu północ-południe, zalewając S-Bahn i znaczną część metra), ale w znacznie mniejszym stopniu niż w wyniku późniejszych działań politycznych. Po podziale „Deutsche Reichsbahn” otrzymała prawa do obsługi S-Bahn we wszystkich sektorach miasta. Deutsche Reichsbahn pozostała zatem nazwą kolei państwowej NRD aż do zjednoczenia. W 1949 roku pracownicy S-Bahn na zachodzie kraju rozpoczęli strajk i choć problem został rozwiązany, zapowiadał on przyszłe problemy. Mur stanął w 1961 roku i tego dnia kilka połączeń zostało zerwanych, a niektóre linie nie wróciły do ​​użytku. Budowa muru pokazała również mieszkańcom Berlina Zachodniego, do czego zdolny jest Wschód i jak bezsilny jest. S-Bahn był jednak łatwym sposobem na uderzenie na Wschód: do tego momentu był dość stabilnym źródłem twardej waluty, ale teraz szeroki konsensus, od prasy prawicowej po polityków socjaldemokratycznych, był zgodny co do bojkotu S-Bahn. Hasła takie jak „nie zapłacimy za drut kolczasty Ulbrichta” zniechęcały ludzi do jazdy, a linie autobusowe i metra były celowo prowadzone równolegle do S-Bahn. NRD nie podniosła cen biletów z powodów propagandowych i aby zatrzymać ostatnich pasażerów, ale postępujący upadek i marne bezpieczeństwo stacji i pociągów przyczyniły się do tego, że S-Bahnem w Berlinie Zachodnim jeździli tylko turyści i malkontenci. S-Bahn w Berlinie Wschodnim został jednak rozbudowany i często używany – stając się jedną z niewielu lepszych rzeczy po drugiej stronie muru. Wszystko to mogłoby trwać wiecznie, ale w 1980 roku pracownicy zachodnioberlińskiej S-Bahn ponownie zastrajkowali. Władze NRD próbowały wszystkiego, od cięć w świadczeniu usług po wszelkie możliwe metody, ale ostatecznie musiały przyznać się do porażki. Kilka linii zamkniętych w 1980 roku również nie doczekało się powrotu do służby. Do 1984 roku władze NRD w końcu przekonały Berlin Zachodni do przyjęcia S-Bahn w prezencie, a BVG zarządzało S-Bahn przez kilka lat, aż do momentu, gdy po zjednoczeniu stała się ona częścią Deutsche Bahn AG. W latach 2000. niedbałe harmonogramy napraw i próby cięcia kosztów doprowadziły do ​​kolejnej rundy chaosu, ale problem został rozwiązany i obecnie S-Bahn w większości spełnia swoje zadanie. }} '''Pociągi regionalne''' (RB, RE) kursują tym samym połączeniem centralno-wschodnim, ale zatrzymują się tylko na stacjach Lichtenberg lub Karlshorst, Ostbahnhof, Alexanderplatz, Friedrichstraße, Hauptbahnhof, Zoologischer Garten, Charlottenburg i Spandau lub Wannsee, a także na innych liniach łączących północ-południe z Jungfernheide lub Gesundbrunnen przez Hauptbahnhof, Potsdamer Platz i Südkreuz do Lichterfelde-Ost. Pomiędzy stacjami w centrum miasta pociągi RB i RE kursują tylko dwa do trzech razy na godzinę w każdym kierunku, więc chociaż możesz dotrzeć do celu szybciej niż S-bahn, możesz musieć dłużej czekać na pociąg RB/RE. Pociągi dalekobieżne kursują głównie do Hauptbahnhof, często z jednym lub dwoma dodatkowymi przystankami na innych stacjach, a bilety lokalne zazwyczaj nie są ważne na podróże na tych odcinkach. === Metro [[Plik:U-Bahn Berlin logo.png|18px]] === [[w:Metro w Berlinie|Metro berlińskie]] zostało otwarte w 1902 obecnie ma dziewięć linii. Łączna długość linii wynosi 144,2 km, a liczba stacji – 170. [[Plik:U-Bahn Berlin - Netzplan.svg|mały|upright=3.0|lewo|Plan sieci berlińskiego metra]] [[Plik:Heidelberger Platz Berlin U3.jpg|thumb|[[Plik:U-Bahn Berlin logo.png|18px]] Metro U3 Heidelberger Platz]] [[Plik:Berlin Hochbahn U2 Eberswalder Straße HK.jpg|thumb|[[Plik:U-Bahn Berlin logo.png|18px]] Metro U2 Eberswalder Straße]] <br clear=all> <div style="float:left; margin-left:10px; margin-right:10px; width:105; text-align:left"> {| border="1" cellpadding="3" style="margin: 0 auto; border-collapse:collapse; text-align:left; width:60em;" |+ style="margin:inherit; padding-bottom:0.25em"| Linie berlińskiego metra ! Nazwa ! Kolor na planie ! Relacja ! Data otwarcia<br />pierwszych odcinków ! Profil/szlak ! Długość ! Liczba stacji |- |style="text-align:left;"| [[w:Linia U1 metra w Berlinie|U1]]¹ |style="color: white; background: #4fbe03"| Jasnozielony | [[w:Uhlandstraße (metro berlińskie)|Uhlandstraße]] ↔ [[w:Berlin Warschauer Straße (stacja kolejowa)|Warschauer Straße]] | 1902 | Małoprofilowa / B | 8,81 km | 13 |- |style="text-align:left;"| [[w:Linia U2 metra w Berlinie|U2]]² |style="color: white; background: #f32602"| Czerwony | [[w:Berlin-Pankow (stacja kolejowa)|Pankow]] ↔ [[w:Ruhleben (metro berlińskie)|Ruhleben]] | 1913 | Małoprofilowa / A | 20,39 km | 29 |- |style="text-align:left;"| [[w:Linia U3 metra w Berlinie|U3]]³ |style="color: white; background: #0e7a02"| Ciemnozielony | [[w:Nollendorfplatz (metro berlińskie)|Nollendorfplatz]] ↔ [[w:Krumme Lanke (metro berlińskie)|Krumme Lanke]] | 1913 | Małoprofilowa / A/B | 12,10 km | 15 |- |style="text-align:left;"| [[w:Linia U4 metra w Berlinie|U4]]⁴ |style="color: black; background: #fece02"| Żółty | [[w:Nollendorfplatz (metro berlińskie)|Nollendorfplatz]] ↔ [[w:Berlin Innsbrucker Platz (przystanek kolejowy)|Innsbrucker Platz]] | 1910 | Małoprofilowa / B | 2,86 km | 5 |- |style="text-align:left;"| [[w:Linia U5 metra w Berlinie|U5]] |style="color: white; background: #660e02"| Brązowy | [[w:Berlin Alexanderplatz|Alexanderplatz]] ↔ [[w:Hönow (metro berlińskie)|Hönow]] | 1930 | Wielkoprofilowa / E | 18,35 km | 20 |- |style="text-align:left;"| [[w:Linia U55 metra w Berlinie|U55]] |style="color: white; background: #660e02"| Brązowy | [[w:Berlin Hauptbahnhof|Berlin Hauptbahnhof]] ↔ [[w:Brandenburger Tor (metro berlińskie)|Brandenburger Tor]] | 8 sierpnia 2009 | Wielkoprofilowa / E | 1,47 km | 3 |- |style="text-align:left;"| [[w:Linia U6 metra w Berlinie|U6]]⁵ |style="color: white; background: #6636a6"| Fioletowy | [[w:Alt-Tegel (metro berlińskie)|Alt-Tegel]] ↔ [[w:Alt-Mariendorf (metro berlińskie)|Alt-Mariendorf]] | 1923 | Wielkoprofilowa / C | 19,88 km | 29 |- |style="text-align:left;"| [[w:Linia U7 metra w Berlinie|U7]] |style="color: white; background: #329ae6"| Jasnoniebieski | [[w:Berlin-Spandau|Rathaus Spandau]] ↔ [[w:Rudow (metro berlińskie)|Rudow]] | 1924/1967 | Wielkoprofilowa&nbsp;/&nbsp;C/H | 31,76 km | 40 |- |style="text-align:left;"| [[w:Linia U8 metra w Berlinie|U8]]⁵ |style="color: white; background: #021a8e"| Ciemnoniebieski | [[w:Berlin-Wittenau (przystanek kolejowy)|Wittenau]] ↔ [[w:Berlin Hermannstraße (stacja kolejowa)|Hermannstraße]] | 1927 | Wielkoprofilowa / D | 18,04 km | 24 |- |style="text-align:left;"| [[w:Linia U9 metra w Berlinie|U9]] |style="color: white; background: #fe6602"| Pomarańczowy | [[w:Berlin Rathaus Steglitz (przystanek kolejowy)|Rathaus Steglitz]] ↔ [[w:Osloer Straße (metro berlińskie)|Osloer Straße]] | 1961 | Wielkoprofilowa / G | 12,52 km | 18 |- |style="font-size:smaller; text-align:left;" colspan="7"| # Do 2004 nazwa U15 # Do 1993 dwie niezależne linie we wschodnim i [[w:Berlin Zachodni|zachodnim Berlinie]] # Linia utworzona w 2004 z fragmentu dawnej U1 # Początkowo niezależna linia miasta Schöneberg # W latach 1961–1990 ruch tranzytowy pod Berlinem wschodnim Linie małoprofilowe posiadają skrajnię taboru 230&nbsp;cm i wagony długości około 12&nbsp;m (maksymalnie po 8 wagonów poza U4: 4 wagony). Linie wielkoprofilowe posiadają skrajnię taboru 265&nbsp;cm i wagony długości około 18&nbsp;m (maksymalnie po 6 wagonów). |} </div> <br clear=all> Berlińska kolej miejska ('''U-Bahn''', powszechnie rozumiana jako skrót od ''Untergrundbahn'' – „kolej podziemna”) to sieć dziesięciu linii w całym mieście. Są one ponumerowane od 1 do 9 z prefiksem „U” ([[Plik:Berlin transit icons - U1.svg|20px]], [[Plik:Berlin transit icons - U2.svg|20px]], [[Plik:Berlin transit icons - U3.svg|20px]], [[Plik:Berlin transit icons - U4.svg|20px]], [[Plik:Berlin transit icons - U5.svg|20px]], [[Plik:Berlin transit icons - U6.svg|20px]], [[Plik:Berlin transit icons - U7.svg|20px]], [[Plik:Berlin transit icons - U8.svg|20px]], [[Plik:Berlin transit icons - U9.svg|20px]]). Sieć metra może wydawać się nieco mniej logiczna i wygodna w użyciu niż w innych stolicach europejskich, ponieważ burzliwa historia Berlina odcisnęła na niej swoje piętno, a wiele kluczowych lokalizacji pozostaje niepołączonych. Dlatego korzystanie z autobusów, tramwajów i szybkiej kolei miejskiej (S-Bahn) jako uzupełnienia systemu metra jest prawdopodobnie niezbędne dla sprawnego przemieszczania się po Berlinie. Ponieważ jednak systemy te są w pełni zintegrowane (patrz wyżej), można to zrobić za pomocą tylko jednego biletu lub rodzaju biletu. Ogólnie rzecz biorąc, na wschodzie tramwaje są bardziej powszechne, podczas gdy na zachodzie w większym stopniu opierają się na U-Bahn, ale to powoli się zmienia od 1990 roku. Pomimo nazwy „odziemna”, około 20% sieci stanowią w rzeczywistości odcinki naziemne, przebiegające przez charakterystyczne wiadukty w całym mieście, co dodaje berlińskiemu krajobrazowi miejskiemu pewnego charakteru. Ten układ jest podobny do wielu starszych systemów metra, które obejmują odcinki nadziemne, a nawet naziemne, takie jak system [[Hamburg|hamburski]] czy linie ''M2/M6'' w [[Paryż]]u. Jednak w przeciwieństwie do systemów kolei miejskiej czy berlińskich tramwajów, '''wszystkie''' części sieci mają swoje pierwszeństwo przejazdu, a metro nie posiada przejazdów kolejowych. Szczegółowe mapy znajdują się na każdej stacji metra i w pociągach. Stacje metra widać z daleka dzięki dużym, przyjaznym niebieskim znakom U. Wraz z '''S-Bahn''' (którą zarządza Deutsche Bahn i która działa głównie naziemnie), U-Bahn zapewnia niezwykle wydajną i szybką sieć transportową w całym Berlinie. W weekendy (od piątku do niedzieli) oraz w okresie świąt Bożego Narodzenia i Nowego Roku wszystkie linie metra (z wyjątkiem linii [[Plik:Berlin transit icons - U4.svg|20px]]) kursują całą noc, więc powrót z nocnych wypadów jest łatwy, zwłaszcza biorąc pod uwagę średnią godzinę rozpoczęcia większości „imprez” w Berlinie (od 23:00 do 1:00). W ciągu tygodnia metro i S-Bahn nie kursują w godzinach 1:00-04:30, ale tramwaje/autobusy metra i specjalne autobusy nocne (równoległe do linii metra) kursują co pół godziny w godzinach 00:30-04:30. Autobusy nocne, które zastępują linie metra, noszą nazwy od N-1 do N-9, od nazw swoich linii metra. Nie ma bramek obrotowych ograniczających dostęp do peronów stacji metra; w związku z tym fizycznie możliwe jest (choć nielegalne) korzystanie z nich bez biletu. W przypadku zatrzymania przez kontrolera biletów, zostaniesz ukarany grzywną w wysokości 60 euro (patrz sekcja „Kasowanie biletów” powyżej), więc nie warto ryzykować jazdy bez ważnego biletu. Jednak zazwyczaj nie ma problemu z przejściem przez perony metra, aby po prostu przejść na drugą stronę ulicy. W ciągu dnia pociągi metra nie kursują według rozkładu jazdy (a raczej rozkład jazdy jest wykorzystywany wewnętrznie przez BVG, ale można go sprawdzić, wyszukując odjazdy w aplikacji), ponieważ odstępy między odjazdami są na tyle krótkie, że można rozróżnić, czy pociąg odjeżdża o 8:45 trzy minuty, czy o 8:50 dwie minuty wcześniej. Prawie wszystkie stacje metra i szybkiej kolei miejskiej (S-Bahn) są teraz wyposażone w elektroniczne tablice, które wyświetlają przewidywany przyjazd następnego pociągu (i jego kierunek) na podstawie czujników umieszczonych wzdłuż torów. Pod względem projektowym stacje metra są tak różnorodne, jak można by się spodziewać po systemie, który rozpoczął działalność za czasów panowania cesarza i był rozbudowywany w fazach przepełnionych, a także pustych miejskich kas. Sporo stacji zbudowanych przed II wojną światową zaprojektował szwedzki architekt Alfred Grenander (zm. 1931), którego projekty są bardzo chwalone i który wprowadził kilka przydatnych rozwiązań, takich jak dominacja koloru na każdej stacji, co – tam, gdzie jest to jeszcze widoczne dla niewprawnego oka – pomaga w szybkim rozpoznaniu stacji. Od połowy lat 60. do połowy lat 90. większość stacji zbudowanych w Berlinie Zachodnim została zaprojektowana przez Rainera G. Rümmlera (1929-2004), który nadał każdej stacji znacznie bardziej indywidualny wygląd w porównaniu z Grenanderem, który wolał zmieniać jedynie drobne szczegóły, takie jak kolor płytek. Berlin Wschodni opierał się bardziej na tramwajach i S-Bahn, a [[Plik:Berlin transit icons - U5.svg|20px]], która została zbudowana głównie naziemnie, jest jedyną linią przedłużoną przez Berlin Wschodni. Jedyną podziemną stacją metra zbudowaną przez Niemcy Wschodnie jest „Tierpark” na linii [[Plik:Berlin transit icons - U4.svg|20px]]. Oczywiście istnieją również inne stacje, zaprojektowane przez innych architektów. W ramach ostatniej rozbudowy linii [[Plik:Berlin transit icons - U4.svg|20px]], stacja „Museumsinsel” została zbudowana, aby imponować dość monumentalnym projektem inspirowanym pruskim „gwiazdą architektury” Karlem Friedrichem Schinklem, który zaprojektował wiele budynków w okolicy, ale nie był dostępny do projektowania stacji metra, ponieważ zmarł ponad pół wieku przed otwarciem pierwszej stacji metra w Berlinie. === Tramwajem === [[Plik:Berlin Tramway December 2022.png|thumb|Tramwaje w Berlinie w 2022]] Tramwaje (''Straßenbahn'') można znaleźć głównie w Berlinie Wschodnim, ponieważ sieć tramwajowa Berlina Zachodniego została zamknięta w latach 60. XX wieku, aby uczynić miasto bardziej przyjaznym dla samochodów. Jeśli nie masz jeszcze biletu, możesz go kupić w tramwaju. Od czasu zjednoczenia nastąpiła stopniowa „rekonkwista” obszarów, na których kiedyś jeździły tramwaje w Berlinie Zachodnim, a w niektórych częściach Mitte trudno na podstawie samych tramwajów stwierdzić, gdzie kiedyś stał mur. W peryferyjnych dzielnicach Berlina Zachodniego tramwaje wciąż jednak nie występują – w jaskrawym kontraście do Wschodu, gdzie zapewniają bardzo potrzebny dostęp do zaplanowanych sypialni z czasów NRD. Rozbudowa sieci tramwajowej na Zachodzie jest często poruszana i generalnie cieszy się poparciem lewicowej części sceny politycznej, ale niestety różne problemy, w tym niedofinansowana i przepracowana służba cywilna, a także tzw. „nimbyism”, utrudniają przełożenie słów na czyny. Istnieją dwa rodzaje tramwajów. '''Metrotrams''' zazwyczaj kursują 24 godziny na dobę, 7 dni w tygodniu, a także mają większą częstotliwość kursowania w ciągu dnia, choć przystanki są bardziej rozproszone. Metrotrams są oznaczone literą „M” przed numerem linii (np. M10). '''„Zwykłe” tramwaje''' zatrzymują się częściej, a nawet oferują malownicze przejazdy jednotorowe przez zalesione tereny na wschód od dzielnicy Mitte. Mimo że nazywane są „tramwajami”, sieć ma niemal wszystkie cechy kolei miejskiej, a nowe linie są prawie zawsze budowane z własnym pierwszeństwem przejazdu, co skraca czas podróży w porównaniu z autobusem. Nawet w porównaniu z niektórymi innymi tramwajami w innych niemieckich miastach, najnowsza generacja berlińskich tramwajów charakteryzuje się imponującym przyspieszeniem, więc zachowaj ostrożność podczas wsiadania i postaraj się zająć miejsce siedzące lub czegoś się przytrzymać, zwłaszcza jeśli nie masz pewności co do swoich stóp. === Autobusem === Autobusy w Berlinie stanowią bardzo ważny środek transportu publicznego, ponieważ uzupełniają systemy kolei miejskiej, gdziekolwiek zostały one usunięte (tramwaje na zachodzie) lub pozostają niedokończone. Ze względu na duże obciążenie i wymagania wąskich ulic, Berlin jest jednym z niewielu miast w Europie, w których autobusy piętrowe są szeroko wykorzystywane – ponad 400 z 1400 autobusów w ruchu w Berlinie to autobusy piętrowe. Przejazd berlińskim autobusem piętrowym powinien znaleźć się na liście rzeczy do zrobienia każdego, kto po raz pierwszy odwiedza Berlin. Należy jednak pamiętać o kilku ważnych kwestiach. Autobusy piętrowe mają dwie klatki schodowe – zgodnie z tradycją wchodzi się przednimi schodami, a schodzi tylnymi, a nie odwrotnie. Większość kierowców nie będzie czekać, aż zejdziesz ze schodów, gdy autobus będzie na przystanku – chyba że utworzy się kolejka osób schodzących po schodach, należy upewnić się, że jest się przy drzwiach wyjściowych, gdy autobus podjedzie. W przeciwieństwie do innych miast świata, w Berlinie nie należy zatrzymywać autobusów na przystankach, nawet jeśli przystanek obsługuje wiele linii. Niektórzy kierowcy mogą uznać to za obrazę ich profesjonalizmu. Częstym problemem autobusów, szczególnie linii o dużym natężeniu ruchu w godzinach szczytu, a zwłaszcza na zachodzie (gdzie muszą radzić sobie z poziomem natężenia ruchu typowym dla linii kolei miejskiej), jest gromadzenie się pasażerów. Ponieważ w godzinach szczytu wiele autobusów przyjeżdża co pięć minut, pierwszy autobus zabiera większość pasażerów, co oznacza, że ​​autobus jadący za nim dogania go, co oznacza, że ​​drugi autobus zabiera jeszcze mniej pasażerów, a jeszcze więcej, aż w końcu dwa lub trzy autobusy przyjeżdżają w odstępie minuty lub nawet jednocześnie, a potem przez 15 minut nie przyjeżdża żaden autobus, pomimo nominalnego odstępu 5 minut. BVG dość lekceważy ten problem, ale poza budową nowych linii tramwajowych niewiele można z tym zrobić. Szybkie wsiadanie i oddalanie się od drzwi to najlepsze, co można zrobić, aby złagodzić ten problem. W Berlinie kursują różne rodzaje autobusów, każdy oznaczony osobno na mapach komunikacji miejskiej: * '''Autobusy metra''' mają zastąpić zlikwidowane linie tramwajowe, głównie w zachodniej części miasta (choć wiele z nich kursuje również do Berlina Wschodniego, zastępując zerwane połączenia tramwajowe). Są one oznaczane literą „M” i dwiema cyframi i stanowią odrębny środek transportu od pozostałych autobusów, oznaczony na pomarańczowo na oznakowaniu i mapach, podobnie jak tramwaje (pomarańczowe logo „M” oznacza „MetroBus” lub ''MetroTram''). MetroBusy kursują zazwyczaj wzdłuż głównych korytarzy komunikacyjnych i są zazwyczaj obsługiwane przez autobusy piętrowe, co czyni je bardzo atrakcyjnymi dla turystów. MetroBusy kursują zazwyczaj co 10 minut z każdego obsługiwanego przystanku. Wśród linii szczególnie atrakcyjnych dla turystów znajdują się linie '''M19''' i '''M29''', biegnące wzdłuż Kurfürstendamm, oraz '''M41''', która łączy dzielnice Kreuzberg i Neukölln z dworcem głównym przez Potsdamer Platz. * '''Ekspresowe linie autobusowe''' łączą ważne miejsca, takie jak lotniska i dworce kolejowe, bardzo szybko, omijając wiele przystanków po drodze. Autobusy kursują co 5 minut w centrum miasta piętrowymi autobusami lub autobusami przegubowymi. Linie ekspresowe oznaczone są literą „X” oraz jedną lub dwiema cyframi. Szczególnie interesującym dla turystów autobusem ekspresowym jest linia ''X7'' z lotniska (obsługująca zarówno terminal 5, jak i terminal 1/2) do stacji końcowej metra U-Bahn [[Plik:Berlin transit icons - U7.svg|20px]] w Rudow. * '''Standardowe linie autobusowe''' mają trzycyfrowe numery, a każda z cyfr ma znaczenie, które zagorzali miłośnicy transportu publicznego mogą rozszyfrować, aby dowiedzieć się, jaką dokładną trasę pokonuje autobus. W większości przypadków autobusy te będą przydatne podróżnym tylko wtedy, gdy chcą dotrzeć do konkretnego miejsca nieobsługiwanego przez inne środki transportu, w tym metro lub autobusy ekspresowe. :* Dwa wyjątki stanowią '''specjalne linie widokowe 100 i 200''', które kursują wzdłuż najważniejszych atrakcji turystycznych w centrum miasta i są obsługiwane wyłącznie przez autobusy piętrowe. Linia ''100'' kursuje z Zoologischer Garten do Alexanderplatz przez park Tiergarten, Regierungsviertel i ulicę Unter den Linden. Linia ''200'' zbacza z tej trasy, aby odwiedzić Kulturforum, Potsdamer Platz i dalej na wschód od Alexanderplatz do Prenzlauer Berg. Każda z tych przejażdżek jest obowiązkowym punktem programu dla każdego turysty w Berlinie. Berliński start-up [„https://www.citypirates.net/ City Pirates”] oferuje bezpłatny audioprzewodnik dla autobusu linii 100, który automatycznie odtwarza informacje o atrakcjach na trasie za pomocą lokalizacji GPS (w języku niemieckim i angielskim, na Androida i iOS). Latem autobus linii '''218''' zabierze Cię malowniczą trasą przez las Grunewald w Berlinie Zachodnim, rozpoczynając trasę na stacji metra Theodor-Heuss-Platz ([[Plik:Berlin transit icons - U2.svg|20px]]) i kończąc w pobliżu słynnej wyspy Pfaueninsel w południowo-zachodnim Berlinie, skąd można popłynąć małym promem na wspomnianą wyspę i zwiedzić park oraz znajdujący się tam mały zamek. * '''Autobusy nocne''' kursują w nocy, gdy inne środki transportu nie kursują. :*Linie jednocyfrowe zastępują linie metra w nocy, gdy te ostatnie nie kursują, zatrzymując się na przystankach tuż nad/obok stacji metra. Numeracja jest zgodna z numeracją linii metra, ale zamiast „U” używa się litery „N”, dzięki czemu linia N7 jest linią autobusową zastępującą linię metra [[Plik:Berlin transit icons - U7.svg|20px]]. :*Inne dwucyfrowe linie nocne (od N10 do N97) obsługują inne trasy, ale bez bezpośredniego odniesienia do numerów linii dziennych. Nie ma różnicy w cenach biletów między różnymi typami autobusów – nawet Metrobusy, linie 100 i 200, pobierają takie same opłaty jak zwykłe autobusy. Dlatego jazda autobusami miejskimi jest bardzo opłacalnym sposobem zwiedzania miasta w porównaniu z wieloma prywatnymi autobusami wycieczkowymi typu „hop-on/hop-off”. Istnieją dwa wyjątki od tej reguły, ale nie obsługują one żadnego punktu w granicach Berlina. Są to autobusy „BER1” i „BER2”, kursujące na [[Port lotniczy Berlin Brandenburg|lotnisko Berlin Brandenburg]], za które pobierana jest dopłata do standardowej opłaty BVG. Więcej informacji na ten temat można znaleźć w artykule o lotnisku. === Rowerem === W Berlinie nie ma stromych wzniesień i oferuje wiele ścieżek rowerowych (''Radwege'') w całym mieście (choć nie wszystkie są gładkie). Obejmuje to 860 km całkowicie oddzielnych ścieżek rowerowych, 60 km pasów rowerowych na ulicach, 50 km pasów rowerowych na chodnikach, 100 km ścieżek rowerowych o mieszanym przeznaczeniu dla pieszych i rowerzystów oraz 70 km połączonych pasów autobusowo-rowerowych na ulicach. Rowery są bardzo popularnym środkiem transportu wśród mieszkańców Berlina, a ruch rowerowy jest tam prawie zawsze na pewnym poziomie. Debata polityczna w latach 2010. zdecydowanie przechyliła się na korzyść jazdy na rowerze. Plebiscyt w całym mieście doprowadził do podpisania przez rządzącą centrolewicową koalicję (czerwoni, czerwoni i zieloni) obszernego programu na rzecz większej i lepszej infrastruktury rowerowej, który inicjatorzy plebiscytu zaczęli uważnie monitorować, aby zapewnić jego wdrożenie. W trakcie pandemii COVID-19 w całym mieście powstało wiele „tymczasowych ścieżek rowerowych”, szczególnie w dzielnicy ''Bezirke'', zdominowanej przez partie zielone i lewicowe. Doniesienia medialne i publiczne wypowiedzi polityków wskazują, że większość „tymczasowych ścieżek rowerowych” pozostanie aktywna nawet po zakończeniu pandemii. Zwiedzanie Berlina na rowerze to niewątpliwie świetny sposób na poznanie zarówno głównych atrakcji turystycznych, jak i małych zaułków i bocznych uliczek. Prawdopodobnie najsłynniejszą trasą rowerową jest '''Mauerradweg''', ścieżka rowerowa wzdłuż dawnego muru berlińskiego. Chociaż warto mieć przy sobie własną mapę, zawsze można sprawdzić swoją lokalizację na dowolnej stacji metra i wielu dworcach autobusowych. Można również stworzyć własne mapy rowerowe online, zoptymalizowane pod kątem mniej uczęszczanych tras, mniejszej liczby sygnalizacji świetlnych lub ulubionej nawierzchni. ==== Wycieczki i wynajem ==== Tradycyjne wypożyczalnie rowerów są powszechne, zwłaszcza w miejscach często odwiedzanych przez turystów. Rozejrzyj się po okolicy lub zapytaj w swoim miejscu zakwaterowania. Większość wypożyczalni pobiera opłatę za wynajem od 8 do 12 euro za dzień – są one bardzo korzystne cenowo i dają swobodę zwiedzania wielkiego miasta. Jeśli nie masz doświadczenia w samodzielnym poruszaniu się po mieście lub chcesz uzyskać więcej informacji o zwiedzanych atrakcjach, możesz skorzystać z wycieczek rowerowych z przewodnikiem (z rowerem w cenie) oferowanych przez [https://www.bajabikes.eu/en/sightseeing-tours-berlin/ Baja Bikes] lub [https://berlinonbike.de/ Berlin Bike]. Berlin posiada również system wypożyczania rowerów '''LIDL-BIKE''' (dawniej Call a Bike), który udostępnia rowery w całym mieście, aby można je było odebrać i zostawić w dowolnym miejscu. Rowery są szaro-zielone i można je znaleźć w centralnych dzielnicach Berlina. Postępuj zgodnie z instrukcjami na ekranie dotykowym roweru lub skorzystaj z aplikacji mobilnej. Koszt wypożyczenia: podstawowa opłata roczna wynosi 3 euro, następnie 1 euro za każde 30 minut, do maksymalnie 15 euro dziennie. Możesz jednak woleć zapłacić miesięczną opłatę w wysokości 9 euro lub roczną opłatę w wysokości 49 euro i otrzymać pierwsze 30 minut każdego wypożyczenia za darmo, nawet zaraz po zwróceniu poprzedniego roweru. ==== Rowery w transporcie publicznym ==== Możesz zabrać swój rower do dowolnego pociągu S- i U-Bahn, a także do pociągów i tramwajów, korzystając z wyznaczonych miejsc. Promy zazwyczaj mają przestrzeń na rowery, ale w godzinach szczytu i przy dobrej pogodzie mogą być zatłoczone. Autobusy nie przewożą rowerów, z wyjątkiem nocnych linii N1–N9 kursujących w nocy z niedzieli na poniedziałek oraz z czwartku na piątek (czyli wtedy, gdy nie kursuje nocne metro U-Bahn). Te autobusy mają miejsce na jeden rower. Liczba miejsc na rowery w każdym środku transportu publicznego jest ograniczona i możesz nie zostać wpuszczony. Wózki inwalidzkie i dziecięce mają pierwszeństwo przed rowerami. Musisz również kupić bilet na rower. Ceny przedstawiają się następująco: * '''Przejazd w jedną stronę''': Berlin AB 1,90 EUR, Berlin ABC 2,50 EUR. * '''Bilet dobowy''': Berlin AB 4,80 EUR, Berlin ABC 5,40 EUR. * '''Krótki przejazd''' (''Kurzstrecke''). Cena: 1,20 EUR. === Za pomocą aplikacji do zamawiania przejazdów === W mieście działają firmy Uber, Bolt i FreeNow. === Taksówką === Usługi taksówkowe są łatwe w użyciu i nieco tańsze niż w wielu innych dużych miastach [[Europa Środkowa|Europy Środkowej]]. Można zatrzymać taksówkę (żółte światło na górze sygnalizuje dostępność) lub znaleźć postój taksówek (''Taxistand''). Kierowcy taksówek zazwyczaj mówią po angielsku. Podobnie jak w innych dużych miastach, wielu taksówkarzy to imigranci lub dzieci imigrantów, więc niektórzy mogą mówić w języku ojczystym, oprócz niemieckiego i angielskiego. Jeśli zamówisz krótki przejazd (''Kurzstrecke''), o ile jest on krótszy niż 2 km i zanim taksówkarz uruchomi taksometr, przejazd jest zazwyczaj tańszy i kosztuje 4 euro. Dotyczy to tylko sytuacji, gdy zatrzymasz taksówkę na ulicy, a nie na postoju. Tutaj znajdziesz [https://www.bettertaxi.com/taxi-fare-calculator/berlin/ kalkulator cen taksówek w Berlinie]. === Samochód === Jazda samochodem po Berlinie może być kosztowna i czasochłonna w porównaniu z połączeniem chodzenia pieszo i komunikacji miejskiej, ale w porównaniu z innymi europejskimi miastami z gęsto zabudowanymi starówkami i wąskimi uliczkami, wielu kierowców nie uważa ulic Berlina za zbyt stresujące. Jeśli zdecydujesz się na jazdę samochodem po mieście, pamiętaj, że w [https://www.berlin.de/sen/uvk/en/environment/air/low-emission-zone/ strefie niskiej emisji (''Umweltzone'')], która mniej więcej odpowiada obszarowi wewnątrz ''Ringbahn'', dozwolone są tylko pojazdy niskoemisyjne oznaczone zieloną naklejką. Samochody z wypożyczalni w Niemczech powinny już posiadać naklejkę. Parking na ulicy różni się w zależności od dzielnicy. Większość obszarów w obrębie ''Ringbahn'' jest płatna w ciągu dnia lub w godzinach pracy, od poniedziałku do soboty. W niektórych obszarach opłaty obowiązują przez cały tydzień; zwróć uwagę na oznakowanie lub [https://gdi.berlin.de/viewer/main/?Map/layerIds=basemap_raster_grau,k_alkis_bezirke:1,parkraumbewirt:0&visibility=true,true,true sprawdź mapę online (dostępną tylko w języku niemieckim)]. Stawki godzinowe wahają się od 2 do 4 euro (2023), a opłaty można uiścić za pomocą elektronicznego parkometru (''Parkscheinautomat'') lub za pomocą aplikacji. Poza strefami zarządzanymi można parkować bezpłatnie (jeśli są wolne miejsca). Większość obszarów miasta znajduje się w rozsądnej odległości spaceru lub krótkiej jazdy komunikacją miejską od bezpłatnych parkingów. Garaż parkingowy (''Parkhaus'' lub podziemny ''Tiefgarage'') jest powszechny w ruchliwych miejscach. Stawki godzinowe są porównywalne z cenami na okolicznych ulicach, ale stawki całodobowe mogą być znacznie niższe. [https://parkenambahnhof.de/ Deutsche Bahn udostępnia mapę] ze szczegółowymi informacjami o parkingach w pobliżu dworców kolejowych i w całym mieście. Należy pamiętać, że nie wszystkie hotele zapewniają parking, ale powinny być w stanie skierować gości na pobliski ''Parkplatz''. Znalezienie wjazdu na parking może być trudne; należy szukać standardowego znaku (białe „P” na niebieskim kwadracie). Alternatywnie można zaparkować samochód na jednym z bezpłatnych parkingów ''Park and Ride'' (P+R) obok stacji S-Bahn na zewnątrz Ringbahn. === Promem === [[Plik:BVG Ferry Lines of Berlin.png|thumb|Linie promowe w Berlinie]] Mimo że Berlin nie jest miastem morskim, takim jak [[Hamburg]] czy [[Wenecja]], posiada on użyteczne szlaki wodne, a BVG obsługuje kilka promów, na które można dostać się za pomocą standardowych biletów BVG. Większość promów ma charakter lokalny, ale linia promowa F10 pokonuje 4,4 km (2,7 mili) przez ''Wannsee'' i łączy się z kolejką miejską S-Bahn na jednym z jej końców. Prom F24, jedyny prom w Berlinie obsługiwany przez łódź wiosłową i jedyny prom z łodzią wiosłową, który jest częścią systemu biletowego komunikacji miejskiej w Niemczech, jest raczej atrakcją turystyczną niż praktycznym środkiem transportu. Aby stać się „bardziej ekologicznym” miastem, niektóre promy zasilane są energią elektryczną dostarczaną przez panele słoneczne na dachach lub lądowe stacje ładowania. Oprócz promów komunikacji miejskiej istnieją statki wycieczkowe, które oferują rejsy widokowe, głównie wzdłuż Szprewy, głównie okrężne. Są one znacznie droższe niż bilety BVG. === Kolejką gondolową === Podczas Międzynarodowej Wystawy Ogrodniczej w Berlinie Wschodnim w 2017 roku, Berlin otrzymał swoją pierwszą kolej gondolową, która pozostała w użyciu po zakończeniu wystawy. Kolej łączy się z jedną ze stacji metra Kienberg (Gärten der Welt) linią [[Plik:Berlin transit icons - U5.svg|20px]] i ma wszystkie trzy stacje na długości 1580 m (5180 stóp), co jest porównywalne z linią U55. Nie jest ona objęta systemem biletowym BVG, a jej cena w obie strony wynosi 6,50 euro. == Warto zobaczyć == [[Plik:Berlin printable tourist attractions map.jpg|thumb|upright=2.2|Atrakcje turystyczne]] Berlin ma wiele atrakcji, które wynikają z jego burzliwej historii, a częściowo z faktu, że przez 40 lat był „podwójną stolicą”. Choć utrzymanie niektórych z nich jest nieustającym problemem dla skarbnika, stanowią one prawdziwą gratkę dla turystów i wielu mieszkańców. Znaczna część miasta została zniszczona podczas II wojny światowej, dlatego Berlin jest miastem raczej nowoczesnym i nie ma tak bogatej architektury historycznej, jak większość innych europejskich stolic. Zamiast tego, znajdują się tu jedne z najwspanialszych przykładów architektury współczesnej z drugiej połowy XX wieku i później. === Muzea === [[Plik:Berlin Museumsinsel Fernsehturm.jpg|thumb|Muzeum Bode jest częścią Wyspy Muzeów, obiektu wpisanego na [[Lista światowego dziedzictwa UNESCO|listę światowego dziedzictwa UNESCO]]]] Berlin posiada ogromną liczbę muzeów. Zdecydowanie większość z nich jest opisana w przewodniku po dzielnicy [[Berlin/Mitte|Mitte]], który obejmuje między innymi {{Znacznik|Museumsinsel|52.520556|13.397222|typ=zobacz|url=|kolor=808080|treść=}}'''Museumsinsel''' (Wyspę Muzeów (wyspę na Szprewie z historycznymi muzeami) oraz {{Znacznik|Kulturforum|52.508333|13.367778|typ=zobacz|url=|kolor=808080|treść=}}'''Kulturforum''' (zbiór współczesnych instytucji kulturalnych). Sporo muzeów znajdziesz również w starym sercu Berlina Zachodniego oraz w [[Berlin/Steglitz-Zehlendorf|dzielnicy Steglitz-Zehlendorf]], ale większe lub mniejsze muzea znajdują się w niemal każdej dzielnicy. Znajdziesz tu muzea o szerokim spektrum zainteresowań, od sztuki, przez historię Berlina i Niemiec, po różne dziedziny techniki i nauki. Większość muzeów pobiera opłatę za wstęp dla osób powyżej 18 roku życia – zazwyczaj od 6 do 14 euro. Studenci i osoby niepełnosprawne po okazaniu legitymacji mogą skorzystać ze zniżek (zwykle 50%). Dzieci i młodzież często mogą wejść bezpłatnie, ale należy sprawdzić ograniczenia wiekowe w poszczególnych muzeach. Miłą ofertą dla miłośników muzeów jest trzydniowy karnet '''[https://www.visitberlin.de/en/museum-pass-berlin Museums Pass]''' za 29 euro (ulgowy: 14,50 euro) (styczeń 2023), który uprawnia do wstępu na wszystkie wystawy stałe około 30 muzeów państwowych i fundacji publicznych. Większość muzeów jest nieczynna w poniedziałki – do godnych uwagi wyjątków należą '''[https://www.smb.museum/en/museums-institutions/neues-museum/home/ Neues Museum]''' i '''[https://www.dhm.de/en/ Deutsches Historisches Museum]''', które są otwarte codziennie. '''[https://www.museumsportal-berlin.de/en/ Museumsportal Berlin]''', inicjatywa internetowa, oferuje łatwy dostęp do informacji o wszystkich muzeach, miejscach pamięci, zamkach i kolekcjach oraz o bieżących i nadchodzących wystawach. Niektóre muzea oferują bezpłatne lub znacznie tańsze wstępy raz w tygodniu, raz w miesiącu lub w określonych godzinach. [https://www.gratis-in-berlin.de/ Ta strona internetowa] codziennie aktualizuje informacje o bezpłatnych ofertach w Berlinie. === Pozostałości Muru Berlińskiego === [[Plik:BerlinWall2012.jpg|thumb|Pozostały fragment Muru Berlińskiego]] [[Plik:Berlin Bernauer Straße Mauerstreifen.jpg|thumb|Pomnik Muru Berlińskiego przy Bernauer Straße]] Chociaż [[Mur Berliński]] został dawno rozebrany, a znaczna część zajmowanego przez niego terenu została całkowicie przebudowana, w Berlinie wciąż można znaleźć zachowane fragmenty muru, zarówno duże, jak i małe. Nie chodzi tu o bardzo małe fragmenty muru sprzedane przez rząd Niemiec Wschodnich zaraz po jego rozbiórce, które można znaleźć w różnych kawiarniach, restauracjach i hotelach nie tylko w Berlinie, ale o rzeczywiste, zachowane fragmenty muru, wciąż stojące w swoich pierwotnych miejscach. Na dużej części odcinka, na którym mur ciągnął się w centrum Berlina, znaki drogowe wskazują jego dawną lokalizację. Kultowa {{Znacznik|Brama Brandenburska|52.5163|13.3777|typ=zobacz|url=|kolor=808080|treść=}}'''Brama Brandenburska''' znajduje się tuż przy głównej ulicy, ''Unter den Linde''n. Jednym z najczęściej odwiedzanych jest {{Znacznik|Brama Brandenburska|52.5075|13.390278|typ=zobacz|url=|kolor=808080|treść=}}'''Checkpoint Charlie''', na południowej granicy Mitte i Kreuzbergu, który jest odtworzonym legendarnym przejściem granicznym w obrębie Friedrichstraße. Samego muru nie widać, ale to kultowe (i niezwykle turystyczne) miejsce znajduje się na liście niemal każdego turysty. Na zachód od tego miejsca znajduje się fragment muru, ciągnący się wzdłuż Niederkirchnerstraße, obok muzeum {{Znacznik|Topografia Terroru|52.506944|13.382778|typ=zobacz|url=|kolor=808080|treść=}}'''Topografii Terroru''' w Kreuzbergu. Innym popularnym miejscem jest {{Znacznik|East Side Gallery|52.505113|13.439424|typ=zobacz|url=|kolor=808080|treść=}}'''East Side Gallery''' nad Szprewą w Friedrichshain, bardzo długi odcinek zachowanego muru z kolorowymi graffiti. Wszystkie wspomniane fragmenty zostały przebudowane i obecnie stanowią atrakcje turystyczne, a nie prawdziwe zabytki – jeśli chcesz zobaczyć prawdziwie zachowany fragment muru, udaj się na północną granicę Mitte i Gesundbrunnen, ulicą Bernauer Straße, i odwiedź {{Znacznik|Pomnik Muru Berlińskiego|52.535|13.389722|typ=zobacz|url=|kolor=808080|treść=}}'''Pomnik Muru Berlińskiego''' (''Gedenkstätte Berliner Mauer''), gdzie znajduje się cały fragment muru w całym jego mroku. Mniejszy fragment oryginalnego muru można zobaczyć z S-Bahnu, podróżując między stacjami Nordbahnhof i Humbolthain. '''[https://www.berlin.de/mauer/en/wall-trail/ Berliner Mauerweg]''' (Szlak Muru Berlińskiego) to dobrze oznakowany szlak rowerowy i pieszy o długości 160 km (99 mil), biegnący wzdłuż dawnego Muru Berlińskiego. Trasa jest naprzemiennie oznaczona odcinkami o znaczeniu historycznym i naturalnym pięknie. === Prywatne galerie sztuki === Ponieważ Berlin to miasto sztuki, znalezienie galerii sztuki na swojej drodze nie stanowi większego problemu. To doskonała okazja, by bezpłatnie przyjrzeć się pracom współczesnych artystów w niezbyt zatłoczonym otoczeniu. Niektóre ulice z galeriami, na których znajduje się ponad tuzin galerii, to Auguststraße, Linienstraße, Torstraße, Brunnenstraße (wszystkie w Mitte, na północ od stacji S-Bahn Oranienburger Straße), Zimmerstraße (Kreuzberg, stacja metra Kochstraße) i Fasanenstraße (Charlottenburg). Listę wszystkich wystaw i wernisaży można znaleźć na stronie [https://www.berlin.de/en/exhibitions/ Berlin.de exhibitions]. === Wysokie budynki z tarasami widokowymi === [[Plik:Berlin - Siegessäule Großer Tiergarten 2012.jpg|thumb|170px|Kolumna Zwycięstwa]] Berlin ma swój udział w wysokich budynkach, a ponieważ miasto jest dość rozległe i nie ma jednego centrum, w którym skupiają się wszystkie wysokie budynki, z większości z nich można podziwiać piękne widoki, nawet te, które nie są wysokie jak na światowe standardy. Większość punktów widokowych znajduje się w dzielnicy [[Berlin/Mitte]]. Najwyższa budowla w Niemczech, {{Znacznik|Fernsehturm|52.520803|13.40945|typ=zobacz|url=|kolor=808080|treść=}}'''Fernsehturm''' (''wieża telewizyjna''), położona na Alexanderplatz, ma 368 m wysokości, a taras widokowy z barem i restauracją znajduje się na wysokości około 205 m. W pobliżu znajduje się '''hotel Park Inn''' z małym tarasem na 40. piętrze. Z tarasu roztacza się wspaniały widok na Fernsehturm. Innym punktem widokowym w nowoczesnym budynku o wysokości 101 m jest {{Znacznik|Kollhoff-Tower|52.508889|13.375|typ=zobacz|url=|kolor=808080|treść=}}'''Kollhoff-Tower''' na Potsdamer Platz, która oferuje również najszybszą windę w Europie. Jednym z trzech najważniejszych zabytkowych budynków z punktami widokowymi jest {{Znacznik|Reichstag|52.518611|13.376111|typ=zobacz|url=|kolor=808080|treść=}}'''budynek Reichstagu''', będący siedzibą niemieckiego parlamentu w Spreebogen (Regierungsviertel), ze spektakularną szklaną kopułą, z której roztacza się wspaniały widok na Berlin. Wstęp na kopułę jest bezpłatny, ale wymagana jest wcześniejsza rezerwacja. Rezerwując miejsce online, prosimy pamiętać, że otrzymają Państwo maksymalnie trzy e-maile: pierwszy zawiera link do utworzenia listy członków grupy (należy kliknąć ten link, aby kontynuować proces); drugi zawiera powiadomienie o otrzymaniu zgłoszenia, ale jego potwierdzeniu; trzeci e-mail to potwierdzenie, które należy przynieść (w formie wydruku lub na telefonie) w dniu wizyty wraz z urzędowym dokumentem tożsamości ze zdjęciem (np. paszportem dla obcokrajowców). Słynny, 67-metrowy pomnik, {{Znacznik|Siegessäule|52.514444|13.35|typ=zobacz|url=|kolor=808080|treść=}}'''Siegessäule''' (''Kolumna Zwycięstwa''), niegdyś bezpośrednio przed Reichstagsgebäude, obecnie pośrodku Straße ds 17. Juni w Tiergarten, posiada platformę widokową. Można również wspiąć się na szczyt {{Znacznik|Berliner Dom|52.519167|13.401111|typ=zobacz|url=|kolor=808080|treść=}}'''Berliner Dom''' (''Katedra Berlińska'') w Berlinie/Mitte na Wyspie Muzeów, aby podziwiać panoramę miasta. {{Znacznik|Pałac Berliński/Forum Humboldta|52.5175|13.402778|typ=zobacz|url=|kolor=808080|treść=}}'''Pałac Berliński/Forum Humboldta''', również w Berlinie/Mitte, posiada taras widokowy na dachu, z którego roztacza się wspaniały widok na Berlin. Punkt widokowy, który znajduje się w innej dzielnicy, to {{Znacznik|Funkturm|52.505056|13.278181|typ=zobacz|url=|kolor=808080|treść=}}'''Funkturm''' w Westend. Jest to kratowa wieża o wysokości 150 metrów z odkrytym tarasem widokowym 124 m nad ziemią. Jedynym bezpłatnym punktem widokowym jest ten na Reichstagsgebäude, za pozostałe można zapłacić od 3 do 13 euro. === Zoo === Berlin ma dwa ogrody zoologiczne i akwarium. {{Znacznik|Berlińskie zoo|52.508333|13.3375|typ=zobacz|url=|kolor=808080|treść=}}'''Berlińskie zoo''' w zachodniej części (Berlin/Mitte) to historyczne zoo. To oaza w mieście, bardzo popularna wśród rodzin i szkół. Posiada największą na świecie gamę gatunków zwierząt i słynie z pand. '''Akwarium w Berlinie''' to największe akwarium w Niemczech i część berlińskiego zoo (można je zwiedzać osobno). Znajduje się w pobliżu Bramy Słoni (Budapester Straße), jednego z wejść do zoo, i jest tradycyjnym przystankiem fotograficznym dla większości zwiedzających ze względu na architekturę. '''Tierpark Berlin''' w Friedrichsfelde (Berlin/Wschód) jest bardziej przestronny niż historyczne berlińskie zoo i jest otwarty od około 50 lat, sięgając czasów rozbiorów, kiedy władze na wschodzie chciały zaoferować swoim mieszkańcom własne zoo. Na terenie kompleksu znajduje się również mały zamek z przyległym parkiem. === Rury === [[Plik:Elvis in Berlin.jpg|thumb|Niebieskie rury do usuwania wód gruntowych, według Brechtel]] Rzucające się w oczy różowo-niebieskie rury, które można zobaczyć w Berlinie, służą do odprowadzania wody gruntowej z placów budowy do Szprewy (lub kanałów) i są wykorzystywane, ponieważ poziom wód gruntowych w Berlinie znajduje się blisko powierzchni (miasto jest zbudowane na piaszczystym, bagiennym gruncie). Różowe rury są produkowane przez [https://pollems-gmbh.eu/ Pollems], a niebieskie przez [https://brechtel-spezialtiefbau.de/ Brechtel] lub [https://bl-wasserbau.de/ BL Wasserbau]. == Aktywny wypoczynek == Sięgnij po egzemplarz ''[https://www.the-berliner.com/ Exberlinera]'', anglojęzycznej gazety skierowanej do ekspatów i turystów z Berlina, aby dowiedzieć się, co, kiedy i gdzie się dzieje. Oferuje wysokiej jakości dziennikarstwo i aktualne programy. Jeśli znasz niemiecki, w każdym kiosku znajdziesz planery aktywności dla miasta, ''[https://www.zitty.de/ zitty]'' i ''https://www.tip-berlin.de/ tip]''. Magazyn i przewodnik o tematyce LGBT+/queer [https://www.siegessaeule.de/ Siegessäule] jest również jednym z najpopularniejszych tego typu magazynów na świecie. Przygotuj się na wybór spośród ogromnej liczby opcji. === Odkrywaj === [[Plik:Berlin-Stadtrundfahrt Bus 100.jpg|thumb|Linia autobusowa nr 100 z autobusem piętrowym]] [[Plik:Molecule Man (623866734).jpg|thumb|right|Pomnik „Molekułowych Ludzi” w Berlinie Osthafen]] Wybierz się na '''wycieczkę''' po Berlinie. Dzielnica Mitte i okoliczne dzielnice są na tyle zwarte, że umożliwiają liczne, doskonałe spacery po jej historycznych ulicach. Zobaczysz niesamowite rzeczy, których inaczej byś nie zobaczył. Szczegółowe informacje są zazwyczaj dostępne w recepcjach hosteli i hoteli. * {{Znacznik|Wycieczka po Berlinie autobusem linii 100 i 200|52.5066|13.3328 |typ=atrakcja}}'''[https://www.berlin.de/en/pictures/1776609-5655000.gallery.en.html?page=1 Wycieczka po Berlinie autobusem linii 100 i 200]'''. Linie autobusowe 100 i 200 to zwykłe autobusy, ale przejeżdżają obok wielu słynnych berlińskich zabytków. Obie linie kursują co 5–10 minut między stacją S+U Zoologischer Garten a stacją S+U Alexanderplatz. Akceptowane są wszystkie bilety BVG. Bilet jednorazowy 3,00 EUR lub całodniowy 8,80 EUR. * '''[https://www.berlinwalks.de/ Oryginalne spacery po Berlinie]'''. Anglojęzyczny organizator wycieczek publicznych od 1993 roku. Oferuje codzienne, półdniowe wycieczki piesze po centrum, a także wycieczki poświęcone II wojnie światowej, Murowi Berlińskiemu, [[Poczdam]]owi i innym miejscom. 20 EUR za osobę dorosłą. * '''Wycieczka po bunkrach (bez przewodnika)'''. W Berlinie wciąż znajduje się wiele bunkrów z czasów II wojny światowej, rozrzuconych po całym mieście — niektóre popadają w ruinę, inne służą jako miejsca wydarzeń, a inne można zwiedzać w ramach prywatnej/płatnej wycieczki (np. w pobliżu Gesundbrunnen). Wiele z nich jest nadal w bardzo dobrym stanie, często pokryte licznymi graffiti. Często wtapiają się w architekturę miasta i są ledwo widoczne między zwykłymi budynkami, ale tylko po bliższym przyjrzeniu się. Jeśli chcesz zwiedzić niektóre z tych budynków, przejdź do [https://overpass-turbo.eu/?q=PG9zbS1zY3JpcHQgb3V0cMSNPSJqc29uIiB0aW1lxIx0xJEyNSI-CiAgPCEtLSBnYXRoZXIgcmVzdWx0cyDEqcSjxKU8dW5pxJXEvMSlxKZxdcSwecSYeXBlxJFub2RlxKLEpMWExL1oYXMta3Yga8SRYnVpbGRpbmfEl3bFn8S_a8SwIi_Fg8WVPGJib3gtxYbFiCB7e8WzxbV9fcWvxZTEvS_FuHJ5xbDFhcWHxobFisWMxJF3YXnFk8WVxZbFmMWaxZzFniLFoMWixaTFpsWoxapuxaxyxa7GiMS9xb3FtsaFxYnFu8amxb_GgcWxxoTGisaHxoLGicW5dMWLxY0ixY_FkcaSxpM8xZfFmcWbxZ3EkW3Foml0YcaGxp7GmcWrxa3Grca8xqbFt8awxbrFvMW0eMasxog8xq_FiMeXxqjGjMa3xo_GkcakxKbGvsaWx4Eix4Nsx4XHh8aRIMWpx4rGoMeMx6HFsseUx5DFucaqx5THlsayx5jGqMebx5HGtcaNxrjFkMWSx7HHo8eAxpjFpMS1c2VkOsenx6nHiMesxp_GocajxrLGpcezx5zHtsW-xoDHl8eZxobHvMa0xrbGjsaQxrvFsciExpfEkciHdciJyIvIjceGyI_HrcWgx6_GoseNxbHHj8iXx5PImcizxKbInMaxxbHHnMe-xrfGuciCyJTHosaVyIXFjmHEm8SXxLNnx61bYkJdx4vIssexyLXHkciYx5XImse5yLvInsaLyL_IocegyYPGvcmFyKbGuMmIxZLEsmXJjMSRyY7JkMmSyJPGk8SmyZXHtci3yZjIuce6xrDFg8eYxL_FgW7JucSoxKpwxIduxIrEs8S1xLfEucS7xZQ8yoHFpcSKbciBxZ_FkMaRx408xLNjdXLIicedyKdvd8SWypTKjMqDIMqPxZHEkXPFrGxldMSVxJdvcsWRcsSRxYZhZMSZyqnIk8eYxIHEg8SFxIfEicSj&c=BPJlKJBEaM&R OpenStreetMap] (eksport) lub skorzystaj z aplikacji takiej jak [https://osmand.net/ OsmAnd] i wyszukaj ''bunker''. * '''[https://www.sternundkreis.de/ Stern und Kreisschiffahrt]'''. Zdecydowanie największa firma żeglarska w Berlinie. Oferuje wycieczki po większości jezior. * '''[https://www.berlin-bootsverleih.com/en Berlin Bootsverleih]'''. Oferuje największy wybór łodzi do wynajęcia, którymi można samodzielnie sterować. Można tu również wypożyczyć houseboaty i duże łodzie imprezowe. * '''Wycieczka Segwayem po Berlinie'''. 3 godziny. Oferuje różne wycieczki Segwayem po Berlinie. Rozpoczyna się w pobliżu Bramy Brandenburskiej, dla małych grup do 10 osób. 75 €. * '''[https://ticket-b.de/ Ticket B]'''. Zwiedzanie Berlina starannie dobranymi trasami architektonicznymi. Prowadzone przez architektów mówiących po niemiecku, angielsku, francusku, włosku lub hiszpańsku. Oferowane są wycieczki z wody, lądu lub helikopterem. Organizują oni specjalne wycieczki po współczesnej architekturze Berlina z wieloma ekskluzywnymi wizytami we wnętrzach budynków. * '''[https://www.toursofberlin.com/ Prywatne wycieczki po Berlinie]'''. Oferuje prywatne, dostosowane do indywidualnych potrzeb wycieczki po Berlinie, prowadzone przez lokalnych historyków. * '''[https://www.yachtcharter-werder.de/ Yachtcharter Werder]'''. Oferuje możliwość długoterminowego pobytu na szlakach wodnych Berlina i otaczającego go kraju związkowego [[Brandenburgia]]. === Rekreacja na świeżym powietrzu === Berlin ma wiele wspaniałych parków, które cieszą się dużą popularnością latem. ''[https://gruen-berlin.de/ Green Berlin]'' zarządza niektórymi z nich. Największym parkiem Berlina jest {{Znacznik|Großer Tiergarten|52.513333|13.358333|typ=natura}}'''Großer Tiergarten''' (w dzielnicy Berlin-Mitte). Latem i w weekendy można tu spotkać mnóstwo rodzin z grillami. W Berlinie Wschodnim znajduje się kilka znanych parków. Z {{Znacznik|Viktoriapark|52.488889|13.380556|typ=natura}}'''Viktoriapark''' na Kreuzbergu roztaczają się wspaniałe widoki na południowy Berlin. Na jego szczycie znajduje się również pomnik narodowy autorstwa Schinkla. {{Znacznik|Mauerpark|52.543611|13.403333|typ=natura}}'''Mauerpark''' słynie z imprezy Bearpit Karaoke, która odbywa się co drugą niedzielę lata, oraz z dużego pchlego targu. Jest to również popularne miejsce na grilla. W {{Znacznik|Görlitzer Park|52.496389|13.437778|typ=natura}}'''Görlitzer Park''' znajduje się miejsce na grilla, boisko do piłki nożnej i pole do minigolfa. W sąsiedztwie Pałacu Charlottenburg w zachodniej części Berlina znajduje się {{Znacznik|Schlossgarten Charlottenburg|52.5244642|13.2933336|typ=natura}}'''Schlossgarten Charlottenburg'''. Wstęp na tereny zielone parku jest bezpłatny, więc można tam pójść na spacer, nawet jeśli nie interesuje Cię pałac. Nieco dalej, w Berlinie Wschodnim, z dostępem do metra, znajdują się {{Znacznik|Schlossgarten Charlottenburg|52.539444444444|13.576666666667|typ=natura}}'''Ogrody Świata''' (''Gärten der Welt''). W ich wnętrzu znajduje się duży, zadbany ogród chiński, ogród koreański, mały Ogród/Szklarnia Balijska, Ogród Orientalny z pięknymi fontannami i krużgankiem oraz ogród japoński, który jest projektem partnerstwa Berlina i [[Tokio]]. Najlepszy czas na wizytę to wiosna lub lato. Nieco dalej, w przeciwnym kierunku, w Berlinie/Steglitz-Zehlendorf, znajduje się {{Znacznik|Ogród Botaniczny i Muzeum Botaniczne Berlin-Dahlem|52.45414|13.306653|typ=natura}}'''Ogród Botaniczny i Muzeum Botaniczne Berlin-Dahlem''' (Botanischer Garten und Botanisches Museum Berlin-Dahlem). Rozległy {{Znacznik|Treptower Park|52.488333|13.469722|typ=natura}}'''Treptower Park''' w Berlinie/Treptow-Köpenick, tuż nad Szprewą, jest ładny i czysty. Słynie z Wyspy Młodzieży (Insel der Jugend) oraz licznych wypożyczalni łodzi i rejsów. Berlin ma również sporo '''jezior i plaż''' nadających się do pływania. Często mają one jedną płatną strefę z udogodnieniami oraz liczne, niestrzeżone miejsca z bezpłatnym dostępem. Niektóre mają wyznaczone strefy do kąpieli nudystów (FKK). '''Wannsee''' w Berlinie/Steglitz-Zehlendorf nazywane jest berlińską „wanną”. Strandbad Wannsee to najsłynniejsze kąpielisko wśród mieszkańców. Dojedź linią S-Bahn S1 lub S7 do stacji Nikolassee i podążaj za tłumem! W południowo-wschodniej części Berlina, w dzielnicy Berlin/Treptow-Köpenick, znajduje się jezioro {{Znacznik|Müggelsee|52.433333|13.65|typ=natura}}'''Müggelsee''', popularne miejsce do pływania. === Obiekty kulturalne === Berlin jest niewątpliwie tętniącym życiem centrum kulturalnym Niemiec. Ponieważ podczas rozbiorów posiadał infrastrukturę kulturalną dwóch głównych stolic, jest tu mnóstwo teatrów, oper i uniwersytetów. Stanowią one obciążenie dla pustej kasy miejskiej i prowadzą do skarg mieszkańców innych części Niemiec na dotacje, ale pomagają utrzymać przy życiu jedną z najdynamiczniejszych scen kulturalnych w Europie. [https://www.berlin-buehnen.de/en/ Berlin Bühnen] oferuje kompleksową platformę z listą wydarzeń kulturalnych, reprezentującą około 80 obiektów. Znane berlińskie instytucje kulturalne, zarówno klasyczne, jak i nowoczesne, znajdują się głównie w dzielnicach Mitte i City West. Nawet jeśli nie wybierasz się na spektakl teatralny ani koncert, wiele z tych miejsc zachwyca architekturą i samo w sobie stanowi atrakcję. Jeśli chodzi o '''teatr''', tytuł „starego i wspaniałego” może przypaść {{Znacznik|Deutsches Theater|52.524444|13.382222 |typ=atrakcja}}'''[https://www.deutschestheater.de/en Deutsches Theater]''', klasycznemu teatrowi z imponującą obsadą aktorów i reżyserów. Ogólnie rzecz biorąc, znane teatry w Berlinie mają jednak zazwyczaj bardziej współczesny charakter. Berlińskie teatry, które śmiało kwestionują normy tej dziedziny sztuki i odważniej eksperymentują niż te w mniejszych miastach, słyną z tego, że sięgają co najmniej lat 20. XX wieku, kiedy to takie nazwiska jak Bert Brecht stworzyły zupełnie nowe doświadczenie teatralne. Choć naziści tragicznie przerwali to podejście, dziś znów tętni ono życiem, tak jak sto lat temu. Do teatrów o nowoczesnym podejściu należą {{Znacznik|Berliner Ensemble|52.521667|13.386111 |typ=atrakcja}}'''[https://www.berliner-ensemble.de/ Berliner Ensemble]''', {{Znacznik|Teatr Maksima Gorkiego|52.518889|13.395278 |typ=atrakcja}}'''[https://www.gorki.de/en Teatr Maksima Gorkiego]''', niekiedy kontrowersyjna {{Znacznik|Volksbühne am Rosa Luxemburg Platz|52.526944|13.411944 |typ=atrakcja}}'''[https://www.volksbuehne.berlin/en/ Volksbühne am Rosa Luxemburg Platz]''', {{Znacznik|Schaubühne am Lehniner Platz|52.498611|13.302222 |typ=atrakcja}}'''[https://www.schaubuehne.de/de/start/index.html Schaubühne am Lehniner Platz]''', a także {{Znacznik|Theater am Kurfürstendamm|52.501944|13.323889 |typ=atrakcja}}'''[https://www.komoedie-berlin.de/start/index.html Theater am Kurfürstendamm]''', w którym gwiazdy telewizji grają współczesne sztuki. Miasto ma również {{Znacznik|English Theatre|52.4873295|13.3881082 |typ=atrakcja}}'''[https://www.etberlin.de/ English Theatre]''' w Berlinie Wschodnio-Centralnym, jeśli wolisz spektakle po angielsku. Niektóre teatry słyną z musicali: historyczny {{Znacznik|Theater des Westens|52.505944|13.329061 |typ=atrakcja}}'''[http://stage-entertainment.de/stage-theater-des-westens-berlin?dj=www.stage-entertainment.de/theatervermietung/stage-theater-des-westens-berlin&dj=www.stage-entertainment.de%2Funternehmen%2Ftheater-vermietung%2Fstage-theater-des-westens.html Theater des Westens]''', {{Znacznik|Theater am Potsdamer Platz|52.507|13.372028 |typ=atrakcja}}'''[https://www.stage-entertainment.de/theatervermietung?dj=www.stage-entertainment.de/unternehmen/theater-vermietung/stage-theater-am-potsdamer-platz.html Theater am Potsdamer Platz]''' i {{Znacznik|Friedrichstadt-Palast|52.523907|13.388797 |typ=atrakcja}}'''[https://www.palast.berlin/en/?noredirect=en_US Friedrichstadt-Palast]''', który koncentruje się na widowiskach rewiowych i oferuje największe widowisko w Berlinie z ponad 100 artystami na największej scenie teatralnej świata. Miłośnicy '''opery''' mają do wyboru kilka miejsc. Główne klasyczne teatry operowe to {{Znacznik|Deutsche Oper|52.512778|13.308333 |typ=atrakcja}}'''[https://deutscheoperberlin.de/de_DE/home Deutsche Oper]''' i {{Znacznik|Staatsoper Unter den Linden|52.516667|13.395 |typ=atrakcja}}'''Staatsoper Unter den Linden''', których imponujący budynek i królewska historia sprawiają, że sam budynek jest wart odwiedzenia. Na bardziej współczesne opery warto wybrać się do {{Znacznik|Komische Oper Berlin|52.515833|13.386944 |typ=atrakcja}}'''[https://www.komische-oper-berlin.de/ Komische Oper Berlin]''', {{Znacznik|Schiller Theater|52.511708|13.318058 |typ=atrakcja}}'''[https://www.staatsoper-berlin.de/en/ Schiller Theater]''' lub {{Znacznik|Neuköllner Oper|52.477222222222|13.440277777778 |typ=atrakcja}}'''[https://www.neukoellneroper.de/ Neuköllner Oper]''', wielokrotnie uznawanej za najlepszą operę poza operą i znanej z nowoczesnych i współczesnych spektakli. Większość oper jest w języku niemieckim, co zazwyczaj nawiązuje do rozwoju Niemiec, a także jest bardzo kreatywna i innowacyjna. {{Znacznik|Neuköllner Oper|52.51|13.37 |typ=atrakcja}}'''[https://www.berliner-philharmoniker.de/en/ Berliner Philharmoniker]''' to duża sala koncertowa zaprojektowana przez Hansa Scharouna i siedziba '''Berlińskiej Orkiestry Filharmonicznej'''. Słynny budynek i wybitni muzycy. Zalecana jest rezerwacja, ale tańsze bilety są zazwyczaj dostępne na 2–4 ​​godziny przed koncertem, jeśli nie zostaną wyprzedane. W każdy wtorek (od września do czerwca) w godzinach 13:00-14:00 bezpłatny koncert lunchowy; przyjdź wcześniej. Zimą koncerty nocne (22:30 lub 23:00) są okazją i często mają bardziej awangardowy lub niekonwencjonalny format. Sąsiednia {{Znacznik|Kammermusiksaal|52.5093001|13.3689777 |typ=atrakcja}}'''Kammermusiksaal''' (Sala Muzyki Kameralnej) została dobudowana później i organizuje mniejsze koncerty. Inne miejsca, w których można posłuchać muzyki klasycznej, to {{Znacznik|Konzerthaus Berlin|52.513611|13.392222 |typ=atrakcja}}'''[https://www.konzerthaus.de/en/ Konzerthaus Berlin]''' i {{Znacznik|Hochschule für Musik Hanns Eisler (HfM)|52.513788|13.391286 |typ=atrakcja}}'''[https://www.hfm-berlin.de/ Hochschule für Musik Hanns Eisler (HfM)]'''. HfM (''Berlińska Akademia Muzyczna'') oferuje wiele koncertów swoich studentów i innych profesjonalnych muzyków, z których większość jest bezpłatna. === Kino === W Berlinie jest około stu kin, choć większość z nich wyświetla filmy tylko z dubbingiem niemieckim, bez napisów. Poniżej znajduje się lista ważniejszych kin, które oferują również filmy w języku oryginalnym (szukaj oznaczenia OmU – „oryginał z napisami”). Większość filmów z dubbingiem niemieckim trafia do kin w Niemczech nieco później. Bilety kosztują zazwyczaj 5-7 euro. Od poniedziałku do środy obowiązują specjalne dni kinowe z obniżonymi cenami biletów. W pobliżu dzielnicy Kreuzberg w Berlinie Wschodnim znajdują się trzy godne uwagi kina: '''Babylon Kreuzberg''', małe kino zbudowane w latach 50. XX wieku, które wyświetla filmy niszowe. '''Kino Moviemento''', najstarsze kino w Niemczech (1907). W dzielnicy Berlin-Mitte, niedaleko Hackesche Höfe, znajduje się '''Kino Central''', kino repertuarowe zlokalizowane w dawnym squacie, oraz '''Filmtheater Hackesche Höfe''', oferujący szeroki wybór filmów. '''Kino Kant''' w Berlinie Zachodnim to jedno z niewielu starych kin (założonych w 1912 roku), które pozostały w zachodniej części Berlina. Wyświetlane są w nim głównie filmy europejskie, niebędące głównym nurtem. === Sport === W Berlinie oferowane są niemal wszystkie dyscypliny sportowe; niektórzy spekulują, że letnie wsparcie, jakim cieszy się Hertha nawet w czasach sukcesów, wynika z ogromnej oferty innych dyscyplin (podobnie jak [[Los Angeles]] nie utrzymało drużyny NFL z powodu zróżnicowanej oferty kulturalnej): * '''Piłka nożna''': Berlin ma dwie profesjonalne drużyny piłkarskie. :'''Hertha BSC''' jest najbardziej znana: grają na {{Znacznik|Stadion Olimpijski|52.514722|13.239444 |typ=atrakcja}}'''Stadionie Olimpijskim''' w Charlottenburgu na zachód od centrum. Sam stadion jest wart zobaczenia – odbył się na nim finał Mistrzostw Świata FIFA w 2006 roku i słynne Igrzyska Olimpijskie w 1936 roku. Olbrzymi stadion z torem wyścigowym między boiskiem a trybunami rzadko jest wypełniony po brzegi, co może tłumaczyć reputację Herthy jako klubu z letnimi kibicami. :'''Union Berlin''': ich stadion domowy znajduje się w Köpenick, na południowy wschód od centrum. W czasach NRD byli drużyną malkontentów i postaci opozycyjnych (podczas gdy szef Stasi Erich Mielke dbał o to, by „jego” Dynamo Berlin wygrywało większość meczów) i pozostają faworytem w Berlinie Wschodnim, nawet w czasach, gdy Hertha gra w lepszą piłkę nożną. Niezachwiana lojalność kibiców Unionu doprowadziła do nadania im przydomku „eisern Union” („żelazny związek”). :Istnieje kilka półprofesjonalnych lub amatorskich drużyn na niższych poziomach rozgrywkowych: [https://www.berliner-fussball.de/ berliński Związek Piłki Nożnej] wymienia je wszystkie. * Berlin Handball miał trudności z konkurowaniem z północnoniemieckimi potęgami, ale dziś [https://fuechse.berlin/o.red.t/start.php Füchse Berlin] z Reinickendorf, rozgrywający mecze u siebie w {{Znacznik|Max Schmeling Halle|52.544722|13.404167 |typ=atrakcja}}'''Max Schmeling Halle''', to siła, z którą należy się liczyć. * {{Znacznik|Koszykówka|52.50577|13.443156|typ=atrakcja}}'''Koszykówka'''. [https://www.albaberlin.de/ Alba Berlin], znana jako Albatros, jest konsekwentnie jedną z najlepszych drużyn koszykarskich w Niemczech i jedną z najlepszych w Europie. Ich niegdysiejsza dominacja w niemieckiej lidze została zagrożona przez nowo powstałą ligę koszykówki Bayernu Monachium, zasobną w pieniądze z ligi piłkarskiej tego samego klubu. Spodziewaj się zaciętej atmosfery i pełnych hal na meczach z Monachium lub ich tradycyjnym rywalem Bambergiem. Z kibicami bardziej szalonymi niż większość w NBA, mecze Albatross na o2 World Arena to ekscytujący sposób na poznanie jednego z najwspanialszych sportów świata. Trasa OSM Trasa Apple Maps (wersja beta) Trasa Google Maps * '''Baseny publiczne'''. Można je znaleźć w całym mieście. Sprawdź BBB, aby uzyskać listę basenów i godziny otwarcia. * '''Żeglarstwo''', na jednym z wielu jezior, jest również popularne. Można znaleźć kluby żeglarskie, a większość uniwersytetów ma również statki. * '''Golf'''. Kluby golfowe można znaleźć w całym Berlinie, chociaż dla osób niezrzeszonych Motzen ma jeden z najlepszych. * {{Znacznik|Hokej na lodzie|52.50577|13.443156 |typ=atrakcja}}'''[https://www.eisbaeren.de/ Hokej na lodzie]'''. Berlińskie Eisbären (Niedźwiedzie Polarne) grają w ten szybki, ekscytujący i bardzo fizyczny sport zimą. Emocje potęgują śpiewy i skandowanie tłumów, które są napędzane przez obfite ilości kiełbasek i piwa. * '''Unihokej''' rozwija się w stolicy Niemiec szybciej niż kiedykolwiek wcześniej. Kilka drużyn definiuje kaskadę lokalnej sceny unihokeja, a utytułowany stadion Bundesligi BAT Berlin prawdopodobnie uosabia najbardziej znaczącą z nich. * '''Futbol amerykański'''. [https://berlinadler.de/ Berlin Adler] (Orły) historycznie byli drużyną numer 1 w Berlinie, ale teraz grają w Niemieckiej Lidze Piłkarskiej 2 po spadku w 2017 roku. Są jedną z najstarszych i najbardziej utytułowanych drużyn w Niemczech, będąc członkiem-założycielem pierwszego sezonu futbolu amerykańskiego w 1979 roku. Spadek do drugiej ligi oznacza, że ​​nie mogą grać ani z rywalami z Berlina, ani z najsilniejszym rywalem, Dresden Monarchs. Berlin Rebels przejęli od tego czasu tytuł „najlepszej drużyny GFL w Berlinie” i zazwyczaj plasują się w środku stawki północnej GFL1, ale jak dotąd nie przebili się głęboko do play-offów. Wreszcie mamy Berlin Thunder, nowy nabytek utworzony w 2021 roku dla nowej „Europejskiej Ligi Futbolu”, której nazwa pochodzi od dawnej drużyny NFL Europe. Czy uda im się podtrzymać entuzjazm kibiców pomimo słabej gry na boisku, pozostaje kwestią otwartą. Futbol amerykański w Niemczech to bardzo swobodna i rodzinna rozrywka, na którą z pewnością można przyjść w dowolnym stroju NFL, niemieckim lub bez niego i porozmawiać z kibicami obu drużyn. * '''Futbol australijski'''. Berlin Crocodiles regularnie organizują mecze latem. == Nauka == {{infobox|Uniwersytety w Berlinie|Berlin ma trzy główne uniwersytety i jeden uniwersytet artystyczny. '''[https://www.fu-berlin.de/ Freie Universität]''' został założony po II wojnie światowej w Berlinie Zachodnim i obecnie jest największym uniwersytetem w mieście pod względem liczby studentów. Jego nazwa (dosłownie „Wolny Uniwersytet”) nawiązuje do konfliktu ideologicznego z czasów zimnej wojny. '''[https://www.hu-berlin.de/de Humboldt Universität]''' (Uniwersytet Humboldta) to najstarszy uniwersytet w Berlinie, z imponującą listą absolwentów i profesorów – Alberta Einsteina, G.W.F. Hegla, Karola Marksa i Fryderyka Engelsa, by wymienić tylko kilku. Podczas zimnej wojny był to główny uniwersytet w Berlinie Wschodnim, a po zjednoczeniu podjęto wysiłki w celu przywrócenia mu dawnej świetności. '''[https://www.tu.berlin/ Technische Universität]''' (Uniwersytet Techniczny) został założony w 1879 roku jako Technische Hochschule Berlin i cieszył się dobrą reputacją w zakresie badań. '''[https://www.udk-berlin.de/ Universität der Künste]''' (Uniwersytet Sztuk w Berlinie) jest jedną z największych instytucji muzycznych i artystycznych na świecie. Przez większą część swojego istnienia instytucja ta nazywała się ''Hochschule der Künste'', a na niektórych budynkach nadal można znaleźć skrót HDK w logo.}} Stolica Niemiec oferuje oczywiście kilka dobrych opcji nauki języka: * {{Znacznik|'''Goethe-Institut Berlin'''|35.570497 |-5.374390|typ=nauka|url=|kolor=FF00FF|treść=}}'''[https://www.goethe.de/ins/de/en/ort/ber.html Goethe-Institut Berlin]''', Neue Schönhauser Str. 20, ☏ +49 30 259063, berlin@goethe.de. Ucz się języka niemieckiego na różnorodnych kursach o różnym czasie trwania. Certyfikaty tego instytutu są uznawane na całym świecie za standard znajomości języka niemieckiego. Jeśli planujesz osiedlić się lub pracować w Niemczech na dłuższy okres, certyfikat znajomości języka niemieckiego wydany przez Instytut Goethego może być wymagany i z pewnością ułatwi Ci to sprawę. == Praca == Obecny klimat gospodarczy jest stosunkowo stabilny, ale znalezienie pracy w Berlinie nie jest łatwe. Dobra znajomość języka niemieckiego zwiększa Twoje szanse, ponieważ w Berlinie działa tylko kilka międzynarodowych firm. Wszelkie umiejętności (zwłaszcza językowe), które wyróżniają Cię spośród tłumu, z pewnością zwiększą Twoje szanse na znalezienie pracy. Berlin ma niższy PKB na mieszkańca niż średnia niemiecka, ale powoli, ale systematycznie nowe startupy zakładane w Berlinie stają się coraz większymi graczami, a niektóre firmy zdecydowały się otworzyć reprezentacyjne siedziby w Berlinie po zjednoczeniu – na przykład Siemens, firma założona i ściśle związana z Berlinem, która podczas podziału miała większość swojej produkcji, a nawet ''de facto'' siedzibę w [[Erlangen]] i [[Monachium]], ale ma ponownie zająć „Siemensstadt” (część Berlina/Spandau) z linią kolejową zbudowaną w latach 20. XX wieku, aby służyć Siemensowi do reaktywacji. Jeśli masz wykształcenie akademickie, możesz uczyć angielskiego (hiszpańskiego, francuskiego i łaciny też są dobre) lub udzielać korepetycji (np. z matematyki) uczniom, ponieważ Berlin jest młodym miastem, a zapotrzebowanie na edukację jest duże. W przeciwnym razie praca w barze może być opcją, ale będzie trudna, ponieważ zarobki są niskie, a wysokie napiwki rzadkością. Szanse są znacznie większe, gdy odbywają się duże targi branżowe (np. „Grüne Woche”, targi pracy w branży dóbr konsumpcyjnych lub ITB) lub konwencje, więc aplikuj do agencji pracy tymczasowej i targowej. Branża hotelarska i call center stale rekrutują, ale zarobki są bardzo niskie, chyba że możesz zaoferować specjalistyczne umiejętności (takie jak znajomość języków egzotycznych) lub doświadczenie. Berlin ma rozwijający się przemysł medialny, modelarski i telewizyjno-filmowy. Do seriali, telenowel i filmów większość firm od czasu do czasu szuka osób o określonych cechach. Aplikuj do większych agencji castingowych i aktorskich. W przypadku pracy w języku angielskim warto sprawdzić ogłoszenia w miesięczniku dla anglojęzycznych, ''[https://www.the-berliner.com/ Exberliner]''. == Zakupy == [[Plik:Breitscheidplatz November 2013.jpg|thumb|right|Breitscheidplatz (między Ku'damm i Tauentzienstraße) w okresie zimowym]] [[Plik:Kurfürstendamm 2003.JPG|thumb|right|Słynny Ku'Damm]] [[Plik:Berlin Friedrichstraße Galeries Lafayette.jpg|thumb|Galeries Lafayette, Friedrichstraße]] === Obszary handlowe === Główne obszary handlowe to: * '''Ku'Damm''' i jego przedłużenie '''Tauentzienstraße''' w Berlinie/City West pozostają głównymi ulicami handlowymi, nawet po upadku muru berlińskiego. {{Znacznik|'''Kaufhaus des Westens'''|52.501667 |13.341111|typ=zakupy|url=|kolor=008080|treść=}}''KaDeWe (Kaufhaus des Westens)'' na Wittenbergplatz to obowiązkowy punkt zwiedzania ze względu na ogromny dział spożywczy na 6. piętrze. Jest to podobno największy dom towarowy w Europie kontynentalnej, który wciąż ma urok starego świata, a obsługa jest bardzo pomocna i przyjazna. * '''Schloßstraße''' w Steglitz (Berlin/Steglitz-Zehlendorf) z centrum handlowym Schloss-Straßen-Center, Forum Steglitz, Karstadt, Boulevard Berlin, Naturkaufhaus i Das Schloss, pomiędzy stacjami metra [[Plik:Berlin transit icons - U9.svg|20px]] Walther-Schreiber-Platz i [[Plik:Berlin transit icons - U9.svg|20px]]+[[Plik:Berlin transit icons - S1.svg|20px]] Rathaus Steglitz. * '''Friedrichstraße''' w dzielnicy Berlin-Mitte to ekskluzywna ulica handlowa w dawnym Berlinie Wschodnim, z Galerie Lafayette i innymi dzielnicami (od 204 do 207) jako głównymi miejscami, które robią wrażenie na zamożnych klientach. * '''Alexanderplatz''' w dzielnicy Berlin-Mitte. Warto odwiedzić odnowiony dom towarowy Galeria Kaufhof. Po alternatywne pamiątki warto wybrać się do Ausberlin. Główny obszar handlowy dla alternatywnej, ale wciąż zamożnej klienteli znajduje się na północ od '''Hackescher Markt''' w dzielnicy Berlin-Mitte, szczególnie w okolicach Hackesche Höfe. Bardziej przystępne cenowo, ale wciąż bardzo modne zakupy oferują dzielnice Prenzlauer Berg, Kreuzberg i Friedrichshain w Berlinie-Centrum Wschodnim, gdzie wielu młodych projektantów otwiera swoje sklepy, a także liczne sklepy płytowe i designerskie. Ciągłe zmiany utrudniają polecenie konkretnego miejsca, ale okolice stacji Eberswalder Straße w dzielnicy Prenzlauer Berg, okolice Bergmannstraße i Oranienstraße w dzielnicy Kreuzberg oraz okolice placu Boxhagener Platz w dzielnicy Friedrichshain to zawsze świetne miejsca na zakupy. Po pamiątki warto zajrzeć tuż przed Kościół Cesarza Wilhelma (Berlin/City Zachód); sklepy te oferują prawie te same produkty, co inne, ale są tańsze. Nie wszyscy pracownicy mówią jednak po angielsku. Można tam również kupić tanie pocztówki (od 0,30 euro, podczas gdy średnia cena zwykłej pocztówki to 0,50-0,80 euro). === Rynki === W Berlinie znajdują się cztery '''hale targowe''', w których można kupić świeże produkty i gotowe dania. ''Marheinecke Markthalle'' i ''Markthalle Neun'' znajdują się w dzielnicy Kreuzberg (Berlin/Centrum Wschodnie), ''Arminiusmarkthalle'' w dzielnicy Moabit (Berlin/City West), a ''Markthalle Tegel'' w dzielnicy Tegel (Berlin/Reinickendorf i Spandau). W Berlinie można znaleźć dziesiątki '''[https://www.berlin.de/en/shopping/markets/flea-markets/ pchlich targów]''' o różnej tematyce (głównie w weekendy), ale warto odwiedzić ten największy przy ''Straße des 17. Juni'' (''między Ernst-Reuter-Haus a S-Bahn: Tiergarten''). Dwa inne pchle targi znajdują się w ''Mauerpark'' w dzielnicy Prenzlauer Berg (Berlin/Centrum Wschodnie) oraz na ''Arkonaplatz'' (Berlin/Mitte), który znajduje się w pobliżu Mauerpark. Oba odbywają się w niedziele, więc można je połączyć. === Godziny otwarcia === Godziny otwarcia sklepów w dni powszednie są teoretycznie nieograniczone. Niemniej jednak wiele mniejszych sklepów nadal zamyka się o 20:00. Większość większych sklepów i prawie wszystkie centra handlowe są otwarte do 21:00 lub 22:00 od czwartku do soboty. Otwarcie w niedziele jest nadal ograniczone do około kilkunastu weekendów w roku, chociaż niektóre supermarkety na dworcach kolejowych (Hauptbahnhof, Bahnhof Zoologischer Garten (pod mostem S-Bahn), Friedrichstraße, Innsbrucker Platz ([[Plik:Berlin transit icons - U4.svg|20px]] w metrze) i Ostbahnhof) są otwarte w niedziele. Wiele piekarni i małych sklepów spożywczych (zwanych ''Spätkauf'' lub potocznie „Späti”) jest otwartych późno w nocy i w niedziele w bardziej zgentryfikowanych dzielnicach (zwłaszcza Prenzlauer Berg, Kreuzberg i Friedrichshain). Sklepy na terenie dworca głównego (Hauptbahnhof) są otwarte dłużej (zazwyczaj do godz. 22:00-23:00), również w niedziele. === Karty kredytowe === Chociaż akceptacja kart kredytowych i debetowych VISA/Mastercard staje się coraz powszechniejsza, wiele sklepów nadal przyjmuje tylko gotówkę. Większość miejsc w strefach turystycznych akceptuje karty kredytowe, ale warto zapytać o nie z wyprzedzeniem, jeśli zamierzasz nimi płacić. Wiele restauracji wymaga minimalnej kwoty na rachunku, czasami przekraczającej 30 euro. Dla Amerykanów, w Niemczech obowiązuje system chip-and-pin, więc możesz mieć problemy w miejscach takich jak niestrzeżone stacje benzynowe i automaty biletowe. Kasjer często może przeciągnąć pasek magnetyczny, ale nie zdziw się, jeśli ktoś odmówi przyjęcia Twojej karty kredytowej z powodu braku chipa. Jeśli to możliwe, skontaktuj się z wystawcą karty przed wyjazdem z domu, aby sprawdzić, czy może wymienić Twoją obecną kartę na kartę z chipem. == Gastronomia == {{infobox|Ich bin ein Berliner|W niektórych częściach Niemiec – ale nie w Berlinie – pączki z galaretką znane są jako „Berliner”, ale w Berlinie nazywane są „Pfannkuchen”. To z kolei oznacza „naleśnik” prawie wszędzie indziej, więc jeśli chcesz naleśnika w Berlinie, musisz poprosić o „Eierkuchen”. Jeszcze jesteś zdezorientowany?}} Miłośnicy '''ulicznego jedzenia''', radujcie się! Berlin oferuje niezwykle szeroki wybór stylów i smaków w bardzo przystępnych cenach (przynajmniej dla europejskich portfeli). Można znaleźć wyśmienite jedzenie w małych straganach ukrytych pod torami nadziemnych odcinków metra za znacznie poniżej 5 euro. [[Plik:Berlin Currywurst.jpg|thumb|Berlińska Currywurst]] Kluczem do sukcesu w Berlinie jest '''currywurst''' za około 3 euro (kwiecień 2022). To kiełbasa bratwurst polana ketchupem i curry. Można ją znaleźć w całym Berlinie u ulicznych sprzedawców. To obowiązkowy punkt programu w Berlinie. Dwa znane punkty z currywurstami to „Konnopke's Imbiss” poniżej stacji metra Eberswalder Straße ([[Plik:Berlin transit icons - U2.svg|20px]]) oraz „Curry 36” naprzeciwko stacji metra Mehringdamm w dzielnicy Kreuzberg (zaledwie dwa przystanki na południe od Checkpoint Charlie). Oba lokale oferują znacznie milszą obsługę niż wiele bardziej ekskluzywnych berlińskich restauracji. Kolejną popularną potrawą w Berlinie jest '''döner''' za około 6 euro (kwiecień 2023), płaski chleb nadziewany jagnięciną lub kurczakiem z warzywami, dostępny w wielu tureckich budkach. Berlin może wydawać się rajem dla mięsożerców, ale '''wegetarianie''' i '''weganie''' mogą tu zjeść całkiem dobrze. Berlińczycy są generalnie świadomi ekologicznie, co przekłada się również na ich jedzenie; w większości dzielnic śródmiejskich znajduje się kilka dobrych, zdrowych restauracji wegetariańskich lub wegańskich, serwujących dania z lokalnych składników, choć zazwyczaj są one droższe niż wszechobecne budki z kebabem i kiełbasą. Jeśli jesteś wegetarianinem z ograniczonym budżetem, wiele restauracji z kebabem oferuje duży wybór pieczonych warzyw i sałatek, a zamiast mięsa zazwyczaj można zamówić ''falafele'' (smażone kulki z ciecierzycy, odpowiednie dla wegan) i halloumi (rodzaj gęstego sera). Jedzenie na mieście w Berlinie jest niezwykle ''tanie'' w porównaniu z innymi stolicami Europy Zachodniej i innymi miastami Niemiec. Miasto jest wielokulturowe i można tu spotkać kuchnie wielu kultur, choć często modyfikowane tak, aby odpowiadały niemieckim gustom. Zgodnie z prawem wszystkie ceny muszą zawierać podatek VAT. Tylko ekskluzywne restauracje mogą pobierać dodatkową '''opłatę serwisową'''. Najlepiej zapytać, czy akceptowane są karty kredytowe, zanim usiądzie się do stolika – karty kredytowe nie są akceptowane powszechnie, a gotówka jest preferowana. Najczęściej akceptowane są karty Visa i MasterCard; wszystkie inne karty będą akceptowane tylko w niektórych ekskluzywnych restauracjach. Europejskie karty debetowe nie zawsze są akceptowane, ponieważ z powodu oszustw związanych z kartami debetowymi niektóre firmy przetwarzające karty wstrzymały wewnątrzeuropejskie karty z niektórych krajów. Nie dotyczy to kart debetowych wydanych przez banki niemieckie. Lepiej mieć przy sobie gotówkę lub zapytać obsługę restauracji. === Orientacja === [[Plik:Maaßenstraße in Berlin-Schöneberg.jpg|thumb|250px|Restauracje pomiędzy Nollendorfplatz i Winterfeldplatz w Schöneberg]] Jednym z głównych miejsc turystycznych, gdzie można dobrze zjeść, jest '''Hackescher Markt/Oranienburger Straße'''. Ta okolica zmieniła się diametralnie na przestrzeni lat: niegdyś pełna squatów i nie do końca legalnych barów i restauracji, zyskała swój niepowtarzalny charakter. Jest dynamicznie rozwijana i komercjalizowana, a nawet najsłynniejszy squat – dawny, należący do Żydów proto-centrum handlowe „Tacheles” – przeszedł gruntowny lifting. W bocznych uliczkach wciąż można znaleźć perełki. „Assel” (Kłosówka) przy Oranienburger Straße, umeblowana meblami z czasów NRD, jest wciąż stosunkowo autentyczna i warta odwiedzenia, zwłaszcza w ciepłe letnie noce. Oranienburger Straße to również miejsce, gdzie nocą ustawiają się kolejki prostytutek, ale nie dajcie się temu zniechęcić. Okolica jest naprawdę bezpieczna, ponieważ znajduje się tu kilka budynków administracyjnych i religijnych. Jeśli szukasz taniego i dobrego jedzenia (zwłaszcza z Turcji i Bliskiego Wschodu), powinieneś odwiedzić '''Kreuzberg''' i '''Neukölln''', gdzie znajdziesz mnóstwo restauracji serwujących dania kuchni indyjskiej, pizzę i ''Döner Kebap''. Ceny zaczynają się od 4-6 euro za kebab lub turecką pizzę (inną niż oryginalna włoska receptura i składniki). Jeśli szukasz szybkiego posiłku, możesz wysiąść na stacji Görlitzer Bahnhof lub Schlesisches Tor linią [[Plik:Berlin transit icons - U1.svg|20px]] – okolica jest pełna niedrogich, wysokiej jakości restauracji. '''Kastanienallee''' to również dobry wybór – ale znów nie jest już tym, czym była, odkąd wprowadzili się tam deweloperzy (choć znacznie mniej eksploatowana niż Hackescher Markt). To popularna dzielnica wśród artystów i studentów, o swoistym, bohomańskim uroku. Spróbuj Imbiss W, na rogu Zionskirchstraße i Kastanienallee, gdzie serwują wyśmienite dania kuchni indyjskiej fusion, głównie wegetariańskie, przygotowywane przez artystę-szefa kuchni Gordona W. Further. Dalej na północ znajduje się Prater Garten, najstarszy ogródek piwny w Berlinie i doskonałe miejsce na lato. Wszystkie informacje o restauracjach znajdują się w odpowiednich artykułach dotyczących dzielnic: * '''Kreuzberg i Friedrichshain''' – Młoda i niezależna dzielnica studencka z liczną społecznością turecką w Kreuzbergu, powoli, ale systematycznie gentryfikująca się. * '''City West''' – Serce Berlina Zachodniego z wysokiej jakości restauracjami. * '''Mitte''' – Polityczne i nowe centrum Berlina Wschodniego z ekskluzywnymi restauracjami. * '''Schöneberg''' – Elegancja miasta i atmosfera ulicznych kawiarni. * '''Prenzlauer Berg''' – Tętniący życiem Prenzlberg i jego tętniąca życiem scena studencka. === Kelnerzy i napiwki === Poza bardzo ekskluzywnymi restauracjami, ''nikt nie będzie chciał Cię usadzić''. Jeśli zobaczysz wolny stolik, po prostu usiądź. Być może będziesz musiał sam odebrać menu z innego stolika lub ze sterty w pobliżu kasy. Jeśli usiądziesz na zewnątrz, spodziewaj się nieco wolniejszej obsługi. Jak w większości krajów europejskich, musisz powiedzieć kelnerowi, kiedy chcesz zapłacić i odejść. Kelner zazwyczaj podejdzie do Ciebie z portmonetką, a w Niemczech panuje zwyczaj informowania kelnera, ile płacisz (wliczając napiwek) przy odbiorze rachunku — nie zostawiaj pieniędzy na stole. W razie wątpliwości co do napiwku, pamiętaj, aby poprosić o resztę, ''Wechselgeld'' (zwrot pieniędzy). Do rachunku należy dodać 5-10% napiwku (lub zaokrąglić w górę do pełnego euro), jeśli jesteś zadowolony z obsługi. Jeśli otrzymałeś fatalną obsługę lub jesteś z innego powodu niezadowolony, nie musisz wcale dawać napiwków – kelnerzy i kelnerki mają taką samą stawkę godzinową jak w każdej innej pracy, więc napiwki nie stanowią dla nich największej części wynagrodzenia, jak w USA. === Śniadanie === Bardzo popularne jest wychodzenie na śniadanie lub brunch (długie śniadanie i lunch w formie bufetu „jesz ile chcesz”, zazwyczaj w godzinach 10:00-16:00, za 4-12 euro – czasami w cenie kawa, herbata lub sok). == Życie nocne == Ostrzeżenie: słynna berlińska postawa laissez-faire jest chyba najbardziej widoczna w podejściu do palenia w pomieszczeniach zamkniętych. Chociaż palenie jest zabronione we wszystkich barach poza najmniejszymi, należy założyć, że wszędzie, gdzie się wyjdzie, jeśli nie serwuje się jedzenia, będzie sporo dymu. Dotyczy to również klubów i dużych sal koncertowych. Jeśli masz jakiekolwiek problemy zdrowotne, powinieneś być przygotowany i albo zmienić plany, albo zabrać ze sobą dobrze dopasowaną maseczkę. W razie wątpliwości zadzwoń do lokalu i zapytaj. === Kluby === Scena klubowa w Berlinie należy do największych i najbardziej progresywnych w Europie. Chociaż w mieście działa około 200 klubów, znalezienie odpowiedniego klubu może być trudne, ponieważ najlepsze z nich są nieco oddalone od głównych szlaków, a większość bramkarzy nie wpuszcza większych grup turystów. Jeśli chcesz iść na imprezę, prawie zawsze musisz zapłacić za wstęp. Chociaż przez wiele lat po upadku Muru Berlińskiego wstęp do klubów był uważany za tani w porównaniu z innymi miastami niemieckimi i europejskimi, w latach 20. XXI wieku opłata za wstęp wynosiła 20 euro lub więcej (zazwyczaj bez drinka). Główne dzielnice klubowe znajdują się na wschodzie: Mitte (wokół Alexanderplatz i Köpenicker Straße), Friedrichshain („strefa techno” wzdłuż Szprewy) i Kreuzberg (wokół Schlesisches Tor). W niegdyś legendarnym Prenzlauer Berg prawie wszystkie kluby zniknęły z powodu gentryfikacji od 2000 roku, podczas gdy nadal istnieje wiele modnych barów i kawiarni. Kilka popularnych klubów znajduje się również w Charlottenburgu i na Potsdamer Platz. Techno jest nadal najpopularniejszym dźwiękiem w Berlinie, z mnóstwem progresywnych DJ-ów i występów na żywo. Ale jest też wiele klubów grających beat lat 60., alternatywny rock i oczywiście muzykę mainstreamową. Dniami klubowymi są czwartek, piątek i szczególnie sobota, ale niektóre kluby są otwarte przez cały tydzień. W weekendy imprezy w Berlinie zaczynają się między 22:00 a północą i osiągają szczyt około 02:00 lub 03:00 w wielu klubach. Berlin słynie z długich imprez, niektóre trwają do niedzieli wieczorem, niektóre nawet do poniedziałkowego wieczoru. Jeśli chodzi o muzykę elektroniczną, możesz sprawdzić Resident Advisor, aby znaleźć najlepsze imprezy, zanim wyjdziesz. === Bary === Berlińczycy – zwłaszcza młodzi – uwielbiają koktajle. Ludzie lubią spotykać się ze znajomymi w barze koktajlowym przed pójściem do klubu. Głównymi dzielnicami są Prenzlauer Berg (okolice metra Eberswalder Str., Helmholtzplatz, Oderberger Straße i Kastanienallee), Kreuzberg (Bergmannstraße, Oranienstraße i okolice Görlitzer Park i metra Schlesisches Tor), Schöneberg (Goltzstraße, Nollendorfplatz, Motzstraße dla gejów) oraz Friedrichshain (Simon-Dach-Straße i okolice Boxhagener Platz). Niektóre bary pobierają niewielką zwrotną kaucję za kieliszki – otrzymujesz żeton do oddania (razem ze kieliszkiem) do baru. Przy' '''Warschauer Straße''' (do której można dojechać koleją miejską i metrem ''Warschauer Straße''), a dokładniej '''Simon-Dach-Straße''' i wokół '''Boxhagener Platz''', znajdziesz szeroki wybór barów. Miejscowi często spotykają się na ''Warschauer'', aby pójść do baru. Znanymi miejscami spotkań są również Ostkreuz i Frankfurter Allee. Szczególnie polecane są alternatywne lokalizacje („underground-/left-szene”) w osiedlach mieszkaniowych (tzw. squatach), takie jak '''Supamolly''' przy Jessnerstreet (Traveplatz), '''Scharni38''' (Scharnweberstreet) itd., lub kluby w kompleksie R.A.W. przy Revaler Straße. W całym mieście, podobnie jak w innych miastach europejskich, jest mnóstwo '''irlandzkich barów'''. Jeśli lubisz irlandzkie bary z lokalnymi tradycjami lub oglądasz mecze piłki nożnej po angielsku, nie będziesz zawiedziony. Jednak w mieście, gdzie nowe, fajne bary otwierają się niemal codziennie, a wybór jest ogromny, przekonasz się, że te miejsca są przeznaczone głównie dla irlandzkich robotników budowlanych i Niemców, których przyciąga irlandzka muzyka, która często jest tam grana. Irlandzki pub w Europa Center przy Tauentzienstraße jest sławny. Znajduje się w piwnicy wieżowca i w weekendy można tam znaleźć duży irlandzki pub, a tłumy hałaśliwych ludzi. Podobno ma też najdłuższy bar w całym Berlinie! Nie ma tu już tak wielu nielegalnych barów jak w latach 90., ale bary otwierają się i zamykają szybciej, niż jesteś w stanie nadążyć – sprawdź przewodniki po barach i koktajlach w dwutygodnikach ''Tip'' lub ''Zitty''. Polecane bary znajdziesz na stronach dzielnicowych. === Koncerty === W Berlinie odbywa się ponad 1000 koncertów rockowych rocznie. Koncerty odbywają się w dużych, znanych lokalizacjach, ale jest też wiele ciekawych, mniejszych lokali. Dobry przegląd aktualnych koncertów znajdziesz na stronie koncertowej Ma Baker. Codziennie aktualizujemy i wyświetlamy tam listę koncertów. === Brauhäuser === '''Brauhaus''' (browar) warzy i sprzedaje własne piwo na miejscu. Zazwyczaj znajduje się tam ogólnodostępny punkt widokowy. Odwiedź [https://www.gaffel-haus-berlin.de/index.php/de/ Gaffel Haus], Brauhaus Georgbraeu, [https://www.lemke.berlin/brauhausmitte/e_index_2.html Brauhaus Mitte], [https://brauhaus-spandau.de/ Brauhaus Spandau] i Brauhaus Lemke. === Kawiarnie === '''Cafe Einstein''' to przykład lokalnej sieci kawiarni, która ma miłą obsługę, świetną kawę i przystępne ceny. W szczególności kawiarnia Einstein przy Unter den Linden jest tak daleka od „śmieciowej kawy”, jak to tylko możliwe. Jeśli chcesz wodę z kranu, poproś o „''Leitungswasser''” (jeśli powiesz po prostu „woda” (''Wasser''), otrzymasz wodę mineralną). To powszechne, jeśli pijesz kawę. Nie powinni pobierać za nią opłaty, ale warto zamówić kolejny napój. === Picie uliczne === W całym mieście znajdują się kioski (sklepy monopolowe), w których można kupić piwo butelkowane i inne napoje. Zazwyczaj kiosk ma otwieracz do butelek na ladzie, a picie alkoholu na ulicy jest dozwolone. Za butelki plastikowe i szklane pobierana jest zwrotna kaucja w wysokości od 8 do 25 centów za pojemnik (Pfand). == Imprezy, festiwale == [[Plik:Franzoesischer Dom - Festival of Lights 2011.jpg|thumb|Francuska Katedra na Festiwalu Świateł]] * '''[https://ultraschallberlin.de/ Ultraschall Berlin – Festival für neue Musik]'''. ''W styczniu''. Coroczny festiwal, zapoczątkowany w 1999 roku, poświęcony nowej muzyce, obejmujący zarówno światowe premiery, jak i muzykę współczesnych kompozytorów. Koncerty odbywają się w różnych miejscach w mieście i są wykonywane przez małe zespoły, a nawet duże orkiestry. * {{Znacznik|Berlinale – Festiwal Filmowy w Berlinie|52.52|13.38 |typ=atrakcja}}'''[https://www.berlinale.de/en/home.html Berlinale – Festiwal Filmowy w Berlinie]'''. ''W lutym''. Największe wydarzenie kulturalne w mieście i ważny punkt w kalendarzu światowego przemysłu filmowego (na równi z [[Cannes]]). Sprzedano 250 000 biletów, wyświetlono 400 filmów i co roku odbywa się wiele imprez i wydarzeń towarzyszących. W przeciwieństwie do Cannes, wszystkie pokazy na Berlinale są otwarte dla publiczności. Bilety są niedrogie i stosunkowo łatwo je zdobyć na pokazy „Międzynarodowego Forum Młodego Filmu” i „Berlinale Panorama” (filmy niebędące w konkursie). * '''[https://www.berlinerfestspiele.de/en/maerzmusik/start.html MaerzMusik]'''. ''W marcu''. Festiwal z muzyką współczesną i występami na tematy współczesne, organizowany przez Berliner Festspiele. * {{Znacznik|Galeria Open Air Oberbaumbrücke|52.501693|13.445761 |typ=atrakcja}}'''[https://www.openairgallery.de/ Galeria Open Air Oberbaumbrücke]''', Oberbaumbrücke między Kreuzbergiem a Friedrichshain (''w Berlinie/Centrum Wschodnie, tuż pod mostem Oberbaum''). ''Czerwiec'': 10:00-22:00. Artyści sprzedają swoje prace, amatorzy tańca dają publiczne występy, a Ty możesz przyczynić się do wspólnego malowania na bardzo długim płótnie rozłożonym na ulicy wzdłuż festiwalu. Wstęp wolny. * '''[https://www.fetedelamusique.de/ Fête de la Musique]''' (''Światowy Dzień Muzyki''). ''21 czerwca każdego roku''. Tego dnia w mieście rozbrzmiewają wszelkiego rodzaju muzyka, zbieżne z podobnymi dniami w większości francuskich miast. * '''[https://www.young-euro-classic.de/ Young Euro Classic]'''. ''W sierpniu''. Festiwal muzyczny ustanowiony w 2000 roku, w którym występują młodzieżowe orkiestry z całego świata. Koncerty odbywają się w berlińskim Konzerthaus na Gendarmenmarkt. Festiwal trwa zazwyczaj około 2 tygodni. Podczas koncertów często odbywają się światowe premiery. * '''[https://langenachtdermuseen.berlin/en/ Lange Nacht der Museen]''' (''Długa Noc Muzeów''), ☏ +49 30 24749888. ''Koniec sierpnia''. Duże wydarzenie kulturalne z wieloma muzeami (około 80) otwartymi do 02:00 i dodatkowymi wydarzeniami w mieście. Dorośli 18 euro, ulgowi 12 euro, poniżej 12 lat wstęp wolny. Bilet obejmuje nielimitowane korzystanie z autobusu wahadłowego i transportu publicznego (BVG i S-Bahn). Bilety zakupione z wyprzedzeniem są tańsze. * '''[https://www.bundesregierung.de/breg-de/schwerpunkte/tag-der-offenen-tuer Dzień Otwartych Drzwi Rządu Federalnego]''' (''Tag der offenen Tür der Bundesregierung''). ''Ostatni weekend sierpnia''. Przez jeden weekend rząd federalny organizuje dni otwarte, podczas których można wejść do większości ministerstw federalnych i innych instytucji rządowych. Dostępne są również części Urzędu Kanclerskiego, gdzie zazwyczaj pojawia się obecny kanclerz. Zapewniony jest bezpłatny transport między tymi miejscami. Przeprowadzane są kontrole bezpieczeństwa i zaleca się unikanie wnoszenia większych przedmiotów (takich jak walizki). Należy zabrać ze sobą dowód tożsamości. Wstęp wolny. * '''[https://www.berlinerfestspiele.de/en/aktuell/festivals/musikfest_berlin/ueber_festival_mfb/aktuell_mfb/start.php Musikfest Berlin]'''. ''Koniec sierpnia''. Duży festiwal muzyki klasycznej, rozpoczynający sezon. Przez około 2 tygodnie w wielu berlińskich salach koncertowych odbywają się koncerty. Występują renomowane orkiestry międzynarodowe i niemieckie. Organizator: Berliner Festspiele. * '''[https://festival-of-lights.de/en/ Festival of Lights]''', ☏ +49 30 25489244. ''W październiku''. Dziesięciodniowy festiwal, podczas którego słynne berlińskie budynki są oświetlane w wyjątkowy sposób. Wstęp wolny. === Parady === * '''Karneval'''. ''Pod koniec lutego lub na początku marca''. Ponieważ wielu mieszkańców Berlina pochodziło pierwotnie z południowych lub zachodnich Niemiec, gdzie obchodzone są ''Fasching'', ''Fastnacht'' lub ''Karneval'', w Berlinie również zorganizowano paradę karnawałową. Była ona coraz większa (od około 500 000 do 1 miliona widzów), ale kostiumy i samochody były raczej nudne, a ludzie nie byli tak wystrojeni jak w „pierwotnych” wielkich paradach karnawałowych ([[Kolonia]], [[Moguncja]], [[Düsseldorf]]). Od 2007 roku wybrano tradycyjną trasę przez Kurfürstendamm. Sami berlińczycy nie przejmują się Karnevalem; jest to wydarzenie głównie dla osób przybywających z regionów Niemiec, w których odbywa się Karneval. W rzeczywistości większość berlińczyków będzie się z ciebie śmiać, jeśli wspomnisz, że byłeś na Karnevalu — to nie berlińska tradycja, a instytucja ustanowiona po 1990 roku. * '''[https://www.karneval.berlin/de/ Karneval der Kulturen]''' (''Karnawał Kultur''). ''W maju lub czerwcu (w Zielone Świątki)''. Ideą „Karnawału Kultur” jest parada różnych grup etnicznych miasta, prezentująca tradycyjną muzykę, stroje i tańce. Uczestniczą w niej również inne, bardziej nowoczesne, alternatywne i polityczne grupy. Podobne wydarzenia odbywają się również w [[Hamburg]]u i [[Frankfurt nad Menem|Frankfurcie]]. * '''[https://csd-berlin.de/ Christopher Street Day]'''. ''Koniec lipca''. Berliński Gay Pride. Znana coroczna demonstracja polityczna na rzecz praw kultury gejowskiej, organizowana we wszystkich większych miastach Niemiec. Nawet jeśli kwestia ta jest dla Ciebie obojętna, Christopher Street Day jest zazwyczaj warta zobaczenia, ponieważ wielu uczestników pojawia się w szalonych kostiumach. * '''Fuckparade'''. ''W sierpniu''. Fuckparade (na początku nazywana Paradą Nienawiści) rozpoczęła się jako antyparada lub demonstracja przeciwko skomercjalizowanej Paradzie Miłości i początkowo odbywała się w tym samym dniu co Parada Miłości, ale później datę przesunięto. Fuckparade to demonstracja polityczna, z przemówieniami politycznymi na początku i na końcu oraz muzyką w przerwach. Główne motto Fuckparade brzmi: „przeciwko niszczeniu sceny klubowej”. Muzyka jest zupełnie inna niż na Love Parade: głównie niezależna/alternatywna/ekstremalna muzyka elektroniczna. * '''[https://www.hanfparade.de/ Hanf Parade]'''. W sierpniu. Hanf Parade to największa europejska demonstracja polityczna na rzecz legalizacji konopi do użytku w rolnictwie i jako środka pobudzającego. Znane są konflikty z policją, a spożywanie jakiejkolwiek formy konopi podczas tej demonstracji nie jest dobrym pomysłem, ponieważ policja będzie kontrolować ludzi, choćby po to, by pokazać, że mogą to zrobić. == Noclegi == Od zakończenia zimnej wojny w Berlinie wciąż trwa boom budowlany hoteli i biur. Boom ten prowadzi do znacznej nadpodaży hoteli, co przekłada się na stosunkowo niskie ceny nawet w kategorii 5 gwiazdek (ceny poza sezonem wynoszące 110 euro za noc nie są niczym niezwykłym). Szczególnie na krótki pobyt najlepiej zatrzymać się w dzielnicy Berlin-Mitte (okolice Friedrichstraße), ponieważ tam znajduje się większość głównych atrakcji. Ze względu na historię Berlina większość hoteli nadal znajduje się w zachodniej części miasta (tj. Charlottenburg-Wilmersdorf), szczególnie w pobliżu dworca Zoo. Na Alexanderplatz i Anhalter Bahnhof znajdują się skupiska 2-3-gwiazdkowych hoteli ekonomicznych (np. Ibis, Motel One). Bezpośrednio przy nowym dworcu głównym znajdują się tylko hotele ekonomiczne (Motel One i Meininger), ale trwają już prace budowlane. Sieć hoteli ekonomicznych (o dziwnej nazwie) „Motel-One” prowadzi w centrum miasta różne hotele 2-gwiazdkowe. Wiele 3- i 4-gwiazdkowych hoteli NH oferuje dobry stosunek jakości do ceny. W Berlinie działają wszystkie główne sieci hotelowe. Warto sprawdzić, czy hotel znajduje się blisko komunikacji miejskiej (U-Bahn lub S-Bahn), aby uniknąć zbyt długich spacerów. Najtańsze są schroniska młodzieżowe (tzw. Jugendherbergen, dostępne tylko dla członków) i hostele (podobne do schronisk młodzieżowych, ale dostępne dla wszystkich, głównie backpackerów, zazwyczaj w pokojach od 1 do 32 osób). Znajdziesz również oferty noclegów ze śniadaniem (często prywatnych) i pensjonatów (Pension, bardziej znanych i mniejszych niż hotele). Większość prywatnych mieszkań na platformach takich jak [https://www.thelocal.de/20140801/two-thirds-of-berlins-tourist-flats-now-illegal AirBnB jest oferowana w Berlinie nielegalnie] i przyczynia się do trwającego kryzysu mieszkaniowego. Staraj się wybierać noclegi odpowiedzialnie! Sprawdź strony dzielnic, aby zapoznać się z ofertami poszczególnych noclegów. Popularne dzielnice hotelowe to: * Mitte – głównie luksusowe hotele w głównych ośrodkach turystycznych oraz kilka tanich hoteli i hosteli na obrzeżach; * Charlottenburg-Wilmersdorf – znajduje się tu najwięcej hoteli średniej i wyższej klasy, skupionych głównie wokół dworca Zoologischer Garten i Ku'damm; * Prenzlauer Berg – w tej dzielnicy znajdziesz wiele niezależnych, małych hoteli, hosteli i pensjonatów, w których panuje swobodna atmosfera; * Friedrichshain-Kreuzberg – centrum alternatywnego życia w Berlinie oferuje wiele tematycznych noclegów, głównie w hostelach i pensjonatach; Noclegi w rozsądnych cenach można znaleźć w niemal każdej dzielnicy Berlina, ale należy pamiętać o czasie potrzebnym na dotarcie z danego miejsca do miejsca docelowego, ponieważ Berlin jest bardzo dużym miastem. == Kontakt == W całym Berlinie znajdziesz kawiarenki internetowe i punkty telefoniczne. Warto je dokładnie sprawdzić, ponieważ większość z nich koncentruje się na konkretnym regionie świata. Wiele barów, restauracji i kawiarni oferuje swoim gościom darmowe Wi-Fi. Klienci wszechobecnej kawiarni Einstein Coffee otrzymują 30 minut darmowego Wi-Fi. Stacje metra (U-Bahn) oferują darmowe Wi-Fi dla wszystkich: ''BVG Wi-Fi''. Sieć komórkowa (3G/GPRS/GSM) obejmuje całe miasto. Jeśli przyjeżdżasz z kraju, w którym nie ma GSM (np. ze Stanów Zjednoczonych), sprawdź kompatybilność swojego telefonu komórkowego z GSM. Na przykład amerykański operator Verizon reklamuje telefony działające w sieciach GSM jako „World Devices”. Zasadniczo jednak każdy model iPhone'a, począwszy od iPhone'a 6s, obsługuje zarówno CDMA, jak i GSM i będzie działał idealnie w Berlinie. Darmowa sieć bezprzewodowa obejmuje część Berlina, ale wymaga specjalnego oprogramowania na komputerze. Więcej informacji, w tym mapy Berlina z zasięgiem, można znaleźć [https://berlin.freifunk.net/en/ online]. == Bezpieczeństwo == Berlin może i jest bezpiecznym miejscem, ale to ogromne miasto, a co za tym idzie, ma kilka zaniedbanych dzielnic. Nie obowiązują tam żadne konkretne zasady, z wyjątkiem transportu publicznego i obszarów turystycznych, gdzie kieszonkowcy stanowią problem. Pilnuj swoich toreb w godzinach szczytu, na większych dworcach kolejowych (przy czym dworce Centralny i Warschauer są notorycznie podejrzane w nocy). Policja w Berlinie jest kompetentna, a nie skorumpowana; dlatego jeśli spróbujesz ją przekupić, prawdopodobnie spędzisz co najmniej noc za kratkami, aby sprawdzić twoją przeszłość. Zazwyczaj są pomocni dla turystów. Większość funkcjonariuszy mówi po angielsku, więc nie wahaj się do nich zwrócić, jeśli się boisz lub zgubisz. Policja jest zazwyczaj bardziej swobodna niż w bardziej konserwatywnych miejscach, takich jak [[Monachium]], i niekoniecznie stosuje politykę „zero tolerancji”. Zazwyczaj policja skupia się na przestępczości i bezpieczeństwie ruchu drogowego, a nie na drobnych wykroczeniach lub pijanych turystach, chyba że sytuacja wymknie się spod kontroli. Ogólnokrajowe numery alarmowe to: * '''Pogotowie ratunkowe i pożary''', ☏ 112. * '''Policyjny numer alarmowy''', ☏ 110. Od lat 80. XX wieku w Dniu Pracy (1 Maja) dochodzi do '''lokalnych zamieszek'''. Zazwyczaj mają one miejsce na Kreuzbergu, w okolicach Oranienstraße/Mariannenplatz. Obecnie zazwyczaj rozpoczynają się w noc poprzedzającą 1 Maja, szczególnie w Mauerpark (Prenzlauer Berg), na Boxhagener Platz i na Rigaer Str. (Friedrichshain), a następnie ponownie wieczorem 1 Maja na Kreuzbergu i w wymienionych obszarach. Gwałtowne zamieszki stały się stosunkowo niewielkie od 2005 roku dzięki zaangażowaniu mieszkańców, którzy świętują Dzień Pracy uroczystym „myfest” na Kreuzbergu, oraz dzięki dobrze zaplanowanym działaniom policji. Nadal zaleca się unikanie tych obszarów od godziny 20:00 do wschodu słońca. W tych miejscach nie należy parkować pojazdów, ponieważ grozi to zniszczeniem! '''Przemoc na tle rasowym''' zdarza się rzadko, ale ryzyko jest większe na obrzeżach Berlina Wschodniego. Turystom innej rasy niż biała zaleca się zachowanie ostrożności w takich miejscach jak Lichtenberg, Hellersdorf, Marzahn, Treptow i Köpenick wieczorem/w nocy, zwłaszcza jeśli są sami. W sąsiedztwie dzielnic Neukölln i Kreuzberg (między Hermannplatz, Schönleinstraße a Kottbusser Tor) oraz Wedding (Moabit i Gesundbrunnen) ryzyko stania się ofiarą napadów i rabunków jest wyższe. Turyści powinni zachować ostrożność podczas nocnego zwiedzania tych miejsc, ponieważ połączenie pijanych imprezowiczów i biednych dzielnic może prowadzić do kłopotów. Media krajowe i konserwatywni politycy lubią robić z niektórych znanych miejsc, gdzie handluje się narkotykami, ogromną aferę. Obszary takie jak Görlitzer Park słyną z oferowania wszelkiego rodzaju nielegalnych substancji, ale jeśli nie sprzedajesz ani nie kupujesz, nie powinno cię to martwić. Wbrew medialnym doniesieniom, policja często dokonuje nalotów na te miejsca i próbuje złapać handlarzy narkotyków, ale zazwyczaj udaje się złapać tylko nielicznych, ponieważ opracowali oni pewne metody unikania schwytania. Przestępczość zorganizowana istnieje, ale generalnie skupia się ona na mniej brutalnej działalności w Niemczech i rzadko atakuje osoby z zewnątrz. Choć niegroźni, żebracy zaczęli żebrać w lokalnych miejscach turystycznych, takich jak Pariser Platz obok Bramy Brandenburskiej, Alexanderplatz i Museuminsel. Zazwyczaj są to kobiety w towarzystwie córek, które pytają, czy mówisz po angielsku i mówią, że pochodzą z nowych krajów UE i próbują zebrać pieniądze na lot powrotny do domu. Historia jest fałszywa, więc nie dawaj im pieniędzy, ponieważ zachęcałoby to do dalszego wykorzystywania kobiet i ich dzieci. Mają też nową taktykę: wręczają ci wizytówkę z ich „historią” i proszą o pieniądze; Uważaj, bo dzieci, które noszą na rękach, będą przeszukiwać twoje torby, gdy będziesz czytać kartę. Najlepszym sposobem, aby tego uniknąć, jest po prostu ignorować je i nie odpowiadać na pytanie „Mówisz po angielsku?”. Jeśli się boisz, nie wahaj się skontaktować z policją, bo chętnie ci pomogą. W pobliżu Checkpoint Charlie zobaczysz ludzi rozstawiających budki oferujące pieczątki pamiątkowe w paszporcie za niewielką opłatą. Zdecydowanie odradzamy podbijanie paszportów, ponieważ nie są to oficjalne pieczątki rządowe i mogą unieważnić twój paszport. Jeśli chcesz je mieć, zabierz ze sobą nieważny paszport lub małą książeczkę, np. paszport okolicznościowy. === Prostytucja === Prostytucja jest legalnym biznesem w Niemczech. Berlin nie ma dużej dzielnicy czerwonych latarni, choć powstało kilka dużych domów publicznych. W Berlinie nie ma stref zamkniętych dla prostytutek (zwanych po niemiecku „Sperrbezirk”), więc „apartamenty” lub domy publiczne są rozsiane po całym mieście. Kurfürstenstraße w Schönebergu słynie z nocnych prostytutek. Bliskość [[Europa Wschodnia|Europy Wschodniej]], łagodniejsze przepisy wizowe i społeczność nielegalnych imigrantów zwiększają liczbę prostytutek. Reklamy pojawiają się w tabloidach i internecie. Handel ludźmi i nielegalna imigracja stanowią problem; dlatego policja przeprowadza naloty i zamyka nielegalne interesy. Domy publiczne i prostytutki muszą się rejestrować tak jak wszystkie inne firmy, w przeciwnym razie zostaną pociągnięte do odpowiedzialności za unikanie płacenia podatków. Generalnie policjanci nie są zainteresowani klientami (zwłaszcza jeśli zachowasz spokój i nie będziesz próbował się kłócić), ale musisz mieć przy sobie dokument tożsamości ze zdjęciem (kserokopia paszportu jest dopuszczalna). W przeciwnym wypadku możesz spędzić noc na komisariacie policji, podczas gdy twoja przeszłość będzie sprawdzana. == Zdrowie == W Berlinie mieści się Charité, prawdopodobnie jeden z najsłynniejszych szpitali na świecie, w którym kiedyś pracowały takie legendy medycyny jak Robert Koch, Rudolf Virchow, Emil von Behring czy Emil Fischer, a obecnie pracuje Christian Drosten, światowej sławy ekspert w dziedzinie koronawirusów. == Informacje turystyczne == * '''[http://berlintravel.pl BerlinTravel – Przewodnik po Berlinie]''' * http://przewodnikpoberlinie.strefa.pl === Biblioteki === W Berlinie znajduje się wiele [https://service.berlin.de/stadtbibliotheken/ bibliotek publicznych]. Jedną z największych jest [https://www.zlb.de/ Amerika-Gedenkbibliothek] (''Biblioteka Pamięci Ameryki'') na Blücherplatz 1. === Ambasady === {| |- | style="width:50%;" | * [[Plik:Flag of Albania.svg|20px]] {{listing|name=Albania|lat=|long=|www=|adres=Friedrichstr. 231|wskazówki=|telefon=+49 30 259 30 40|fax=+49 30 259 31 890|email=kanzlei@botschaft-albanien.de|dodatkowe informacje=Pon.-pt. 09:00-13:00.}} * [[Plik:Flag of Algeria.svg|20px]] {{listing|name=Algieria|lat=|long=|www=|adres=Görschstr. 45-46|wskazówki=|telefon=+49 30 437 370|fax=|email=info@algerische-botschaft.de|dodatkowe informacje=Pon.-pt. 09:00-13:00.}} * [[Plik:Flag of Angola.svg|20px]] {{listing|name=Angola|lat=|long=|www=|adres=Wallstraße 58|wskazówki=|telefon=+49 30 240 8970|fax=|email=botschaft@botschaftangola.de.|dodatkowe informacje=Pn-Wt Czw-Pt 09:30-13:30.}} * [[Plik:Flag of Argentina.svg|20px]] {{listing|name=Argentyna|lat=|long=|www=|adres=Kleiststraße 23-26|wskazówki=Wittenbergplatz|telefon=+49 30 226 6890|fax=+49 30 22 91 400|email=info_ealem@mrecic.gov.ar|dodatkowe informacje=Pon.-pt. 09:00-17:00.}} * [[Plik:Flag of Armenia.svg|20px]] {{listing|name=Armenia|lat=|long=|www=|adres=Nußbaumallee 4|wskazówki=|telefon=+49 30 405 0910|fax=+49 30 405 091 25|email=armgermanyembassy@mfa.am.|dodatkowe informacje=Pn-Wt Czw 10:00-13:30 i Wt 14:30-17:00.}} * [[Plik:Flag of Australia.svg|20px]] {{listing|name=Australia|lat=|long=|www=|adres=Wallstraβe 76-79|wskazówki=|telefon=+49 30 880 0880|fax=+49 30 880 088 210|email=|dodatkowe informacje=Pon. Wt. Pt. 09:00-11:00. Ambasada akredytowana jest również w Niemczech, Liechtensteinie i Szwajcarii.}} * [[Plik:Flag of Austria.svg|20px]] {{listing|name=Austria|lat=|long=|www=|adres=Stauffenbergstraße 1|wskazówki=|telefon=+49 30 269 34 280|fax=+49 30 229 05 67|email=berlin-ka@bmeia.gv.at.|dodatkowe informacje=Pn-Wt Czw-Pt 09:00-13:00 i Śr 12:00-16:00.}} * [[Plik:Flag of Azerbaijan.svg|20px]] {{listing|name=Azerbejdżan|lat=|long=|www=|adres=Hubertusallee 43|wskazówki=|telefon=+49 30 219 1613|fax=+49 30 219 161 52|email=berlin@mission.mfa.gov.az|dodatkowe informacje=Pon. Wt. Pt. 09:00-12:00-południe.}} * [[Plik:Flag of Bahrain.svg|20px]] {{listing|name=Bahrajn|lat=|long=|www=|adres=Klingelhöferstraße 7|wskazówki=|telefon=+49 30 8687 7777|fax=|email=info@bahrain-embassy.de|dodatkowe informacje=}} * [[Plik:Flag of Bangladesh.svg|20px]] {{listing|name=Bangladesz|lat=|long=|www=|adres=Dovestr. 1|wskazówki=|telefon=+49 30 398 9750|fax=|email=info@bangladeshembassy.de.|dodatkowe informacje=Pon.-pt. 09:00-13:00 i 14:00-17:00.}} * [[Plik:Flag of Belarus.svg|20px]] {{listing|name=Białoruś|lat=|long=|www=|adres=Am Treptower Park 32|wskazówki=|telefon=+49 30 536 35 932|fax=+49 30 536 359 23|email=berlin@belembassy.org.|dodatkowe informacje=Pon Wt Czw Pt 09:00-12:00.}} * [[Plik:Flag of Belgium.svg|20px]] {{listing|name=Belgia|lat=|long=|www=|adres=Jägerstraße 52-53|wskazówki=|telefon=+49 30 20 64 20|fax=+49 30 20 64 22 00|email=berlin@diplobel.fed.be|dodatkowe informacje=Pon.-pt. 09:00-12:00.}} * [[Plik:Flag of Benin.svg|20px]] {{listing|name=Benin|lat=|long=|www=|adres=Englerallee 23|wskazówki=|telefon=+49 30 23 631 4710|fax=+49 30 2 36 31 47 40|email=contacts@botschaft-benin.de|dodatkowe informacje=Pon.-Czw. 09:00-13:00 i 14:00-17:00, Pt. 09:00-16:00.}} * [[Plik:Flag of Bolivia.svg|20px]] {{listing|name=Boliwia|lat=|long=|www=|adres=Wichmannstraße 6|wskazówki=|telefon=+49 30 263 9150|fax=+49 30 263 915 15|email=embajada.bolivia@berlin.de|dodatkowe informacje=Pon.-pt. 09:00-14:00.}} * [[Plik:Flag of Bosnia and Herzegovina.svg|20px]] {{listing|name=Bośnia i Hercegowina|lat=|long=|www=|adres=Ibsenstraße 14|wskazówki=|telefon=+49 30 8147 1210|fax=+49 30 814 712 11|email=mail@botschaftbh.de|dodatkowe informacje=Pon.-pt. 09:00-14:00.}} * [[Plik:Flag of Brazil.svg|20px]] {{listing|name=Brazylia|lat=|long=|www=|adres=Wallstraße 57|wskazówki=|telefon=+49 30 726 280|fax=+49 30 726 283 20|email=brasil@brasemberlim.de|dodatkowe informacje=Pon.-pt. 08:30-13:00.}} * [[Plik:Flag of Brunei.svg|20px]] {{listing|name=Brunei|lat=|long=|www=|adres=Kronenstraße 55-58|wskazówki=|telefon=+49 30 206 076 00|fax=+49 30 206 076 66|email=berlin@brunei-embassy.de|dodatkowe informacje=Pon.-pt. 08:30-12:30, pn.-czw. 13:30-16:30, pt. 13:00-16:00.}} * [[Plik:Flag of Bulgaria.svg|20px]] {{listing|name=Bułgaria|lat=|long=|www=|adres=Mauerstraße 11|wskazówki=|telefon=+49 30 208 21 78|fax=+49 30 02 08 61 24|email=Embassy.Berlin@mfa.bg.|dodatkowe informacje=Pon Wt Czw Pt 09:00-11:30.}} * [[Plik:Flag of Burkina Faso.svg|20px]] {{listing|name=Burkina Faso|lat=|long=|www=|adres=Karolingerplatz 10-11|wskazówki=|telefon=+49 30 301 059 90|fax=+49 30 301 059 920|email=Embassy_Burkina_Faso@t-online.de.|dodatkowe informacje=Pon Wt Czw Pt 09:00-12:00.}} * [[Plik:Flag of Burundi.svg|20px]] {{listing|name=Burundi|lat=|long=|www=|adres=Berliner Straße 36 (Wilmersdorf)|wskazówki=|telefon=+49 30 234 56 70|fax=+49 30 234 567 20|email=info@burundi-embassy-berlin.com.|dodatkowe informacje=Pon.-pt. 09:00-13:00.}} * [[Plik:Flag of Cambodia.svg|20px]] {{listing|name=Kambodża|lat=|long=|www=|adres=Benjamin-Vogelsdorff-Straße 2|wskazówki=|telefon=+49 30 4863 7901|fax=+49 30 48 63 79 73|email=rec-berlin@t-online.de.|dodatkowe informacje=Pon.-Czw. 09:00-12:30 i 13:00-17:00.}} * [[Plik:Flag of Cameroon.svg|20px]] {{listing|name=Kamerun|lat=|long=|www=|adres=Ulmenallee 32|wskazówki=|telefon=+49 30 8906 8090|fax=+49 30 8 90 68 09 29|email=berlin@ambacam.de|dodatkowe informacje=09:00-15:30}} * [[Plik:Flag of Canada.svg|20px]] {{listing|name=Kanada|lat=|long=|www=|adres=Leipziger Platz 17|wskazówki=|telefon=+49 30 203 120|fax=|email=brlin@international.gc.ca|dodatkowe informacje=Pon.-pt. 09:00-12:00.}} * [[Plik:Flag of Chile.svg|20px]] {{listing|name=Chile|lat=|long=|www=|adres=Mohrenstraße 42-101|wskazówki=|telefon=+49 30 72 620 35|fax=+49 30 726 20 36 03|email=comunicaciones@echile.de|dodatkowe informacje=Pon.-pt. 09:00-13:00.}} * [[Plik:Flag of the People's Republic of China.svg|20px]] {{listing|name=Chiny|lat=|long=|www=|adres=Märkisches Ufer 54|wskazówki=|telefon=+49 30 275 880|fax=+49 30 27588221|email=comunicaciones@echile.de|dodatkowe informacje=Pon.-pt. 09:00-12:00.}} * [[Plik:Flag of Costa Rica.svg|20px]] {{listing|name=Kostaryka|lat=|long=|www=|adres=Dessauer Straße 28/29|wskazówki=|telefon=+49 30 263 989 90|fax=+49 30 265 572 10|email=emb@botschaft-costarica.de|dodatkowe informacje=Pon.-pt. 09:00-16:00 (pt. 15:00)}} * [[Plik:Flag of Cote d'Ivoire.svg|20px]] {{listing|name=Wybrzeże Kości Słoniowej|lat=|long=|www=|adres=|wskazówki=|telefon=|fax=|email=|dodatkowe informacje=}} * [[Plik:Flag of Croatia.svg|20px]] {{listing|name=Chorwacja|lat=|long=|www=|adres=Ahornstraße 4|wskazówki=|telefon=+49 30 2191 5514|fax=+49 30 2362 8965|email=berlin@mvpei.hr.|dodatkowe informacje=Pon.-pt. 09:30-14:00.}} * [[Plik:Flag of Cuba.svg|20px]] {{listing|name=Kuba|lat=|long=|www=|adres=Stavangerstraße. 20|wskazówki=|telefon=+49 30 4471 4992|fax=+49 30 9164 553|email=embacuba-berlin@botschaft-kuba.de|dodatkowe informacje=}} * [[Plik:Flag of Czech Republic.svg|20px]] {{listing|name=Czechy|lat=|long=|www=|adres=Wilhelmstrasse 44|wskazówki=|telefon=+49 30 226380|fax=+49 30 22638169|email=Konsulat_berlin@mzv.cz|dodatkowe informacje=Pon.-pt. 08:30-11:00}} * [[Plik:Flag of Denmark.svg|20px]] {{listing|name=Dania|lat=|long=|www=|adres=Rauchstraße 1|wskazówki=Znajduje się w Domu Ambasad Państw Nordyckich, obok ambasad Finlandii, Islandii, Norwegii i Szwecji|telefon=+49 30 5050 2000|fax=+49 30 5050 2050|email=beramb@um.dk|dodatkowe informacje=Pon.-pt. 09:00-12:00.}} * [[Plik:Flag of Dominican Republic.svg|20px]] {{listing|name=Dominikana|lat=|long=|www=|adres=Dessauer Straße 28/29|wskazówki=|telefon=+49 30 257 57 76|fax=+49 30 257 57 761|email=info@embajadadominicana.de.|dodatkowe informacje=Pon.-pt. 10:00-14:00}} * [[Plik:Flag of Egypt.svg|20px]] {{listing|name=Egipt|lat=|long=|www=|adres=Stauffenbergstraße 6-7|wskazówki=|telefon=+49 30 4775 470|fax=+49 30 4771 049|email=embassy@egyptian-embassy.de|dodatkowe informacje=10:00-14:00.}} * [[Plik:Flag of Equatorial Guinea.svg|20px]] {{listing|name=Gwinea Równikowa|lat=|long=|www=|adres=Rohlfsstraße 17-19|wskazówki=|telefon=+49 30 88 66 38 77|fax=+49 30 88 66 38 79|email=botschaft@guinea-ecuatorial.de|dodatkowe informacje=09:00-16:00.}} * [[Plik:Flag of Ethiopia.svg|20px]] {{listing|name=Etiopia|lat=|long=|www=|adres=Boothstraße 20 a|wskazówki=|telefon=+49 30 77 20 60|fax=+49 30 77 20 624|email=Emb.ethiopia@t-online.de|dodatkowe informacje=09:00-16:00.}} * [[Plik:Flag of Finland.svg|20px]] {{listing|name=Finlandia|lat=|long=|www=|adres=Rauchstraße 1|wskazówki=|telefon=+49 30 505 030|fax=|email=|dodatkowe informacje=Pon.-pt. 09:00-12:00.}} * [[Plik:Flag of France.svg|20px]] {{listing|name=Francja|lat=|long=|www=|adres=Pariser Platz 5|wskazówki=|telefon=+49 30 590 03 9100|fax=|email=|dodatkowe informacje=}} * [[Plik:Flag of Greece.svg|20px]] {{listing|name=Grecja|lat=|long=|www=|adres=Jaegerstr. 54-55|wskazówki=|telefon=+49 30 20 62 60|fax=|email=gremb.ber@mfa.gr|dodatkowe informacje=}} * [[Plik:Flag of Georgia.svg|20px]] {{listing|name=Gruzja|lat=|long=|www=|adres=Rauchstraße 11|wskazówki=|telefon=+49 30 203100.|fax=|email=|dodatkowe informacje=}} | style="vertical-align:top;width:50%;" | * [[Plik:Flag of Hungary.svg|20px]] {{listing|name=Węgry|lat=|long=|www=|adres=Unter den Linden 76|wskazówki=|telefon=+49 30 4849070|fax=|email=|dodatkowe informacje=Pn-Wt Pt 09:00-12:00; Czw 09:00-12:00 i 14:00-16:00.}} * [[Plik:Flag of Iceland.svg|20px]] {{listing|name=Islandia|lat=|long=|www=|adres=Rauchstraße 1|wskazówki=Znajduje się w Domu Ambasad Państw Nordyckich, obok ambasad Danii, Finlandii, Norwegii i Szwecji|telefon=+49 30 5050 4000|fax=|email=|dodatkowe informacje=Pon.-pt. 09:00-12:00 i 13:00-16:00. Ambasada akredytowana jest również w Chorwacji, Niemczech, Polsce, Czarnogórze i Serbii. W Czarnogórze nie ma konsulatu.}} * [[Plik:Flag of India.svg|20px]] {{listing|name=Indie|lat=|long=|www=|adres=Tiergartenstr. 17|wskazówki=|telefon=+49 30 2579 5101|fax=|email=|dodatkowe informacje=Pon.-pt. 09:30-12:30.}} * [[Plik:Flag of Indonesia.svg|20px]] {{listing|name=Indonezja|lat=|long=|www=|adres=Lehrter Str. 16-17|wskazówki=|telefon=+49 30 478 070|fax=|email=|dodatkowe informacje=Pon.-Czw. 09:30-12:30 i 14:30-15:30, Pt. 09:00-12:00.}} * [[Plik:Flag of Iran.svg|20px]] {{listing|name=Iran|lat=|long=|www=|adres=Podbielskiallee 67|wskazówki=|telefon=+49 30 8435 3399|fax=|email=|dodatkowe informacje=Pon.-pt. 08:15-16:15.}} * [[Plik:Flag of Ireland.svg|20px]] {{listing|name=Irlandia|lat=|long=|www=|adres=Jägerstraße 51|wskazówki=|telefon=+49 30 220 720|fax=+49 30 2207 2299|email=|dodatkowe informacje=Pon.-pt. 09:30-12:30 i 14:30-16:30.}} * [[Plik:Flag of Israel.svg|20px]] {{listing|name=Izrael|lat=|long=|www=|adres=Auguste-Viktoria-Str. 74-76|wskazówki=|telefon=+49 30 8904 5500|fax=+49 30 2207 2299|email=|dodatkowe informacje=Pon.-Czw. 09:30-13:00, Pt. 09:30-12:30}} * [[Plik:Flag of Italy.svg|20px]] {{listing|name=Włochy|lat=|long=|www=|adres=Hiroshimastraße 1|wskazówki=|telefon=+49 30 25440-0|fax=+49 30 25440-116.|email=|dodatkowe informacje=}} * [[Plik:Flag of Japan.svg|20px]] {{listing|name=Japonia|lat=|long=|www=|adres=Hiroshimastraße 6|wskazówki=|telefon=+49 30 21-09-40|fax=+49 30 25440-116.|email=info@botschaft-japan.de|dodatkowe informacje=Pon.-pt. 09:00-12:15 i 14:00-16:00.}} * [[Plik:Flag of Jordan.svg|20px]] {{listing|name=Jordania|lat=|long=|www=|adres=Heerstraße 201|wskazówki=|telefon=+49 30 36-99-600.|fax=|email=|dodatkowe informacje=Pon.-pt. 09:00-15:00; 09:00-12:00 – przyjmowanie wniosków wizowych i paszportowych oraz innych dokumentów do poświadczenia notarialnego. 14:00-15:00 – zwrot przetworzonych dokumentów.}} * [[Plik:Flag of South Korea.svg|20px]] {{listing|name=Korea Południowa|lat=|long=|www=|adres=Stülerstraße 8/10|wskazówki=|telefon=+49 30 26065-0|fax=|email=|dodatkowe informacje=Pon.-pt. 09:00-12:00 i 14:00-16:00.}} * [[Plik:Flag of Lebanon.svg|20px]] {{listing|name=Liban|lat=|long=|www=|adres=Berlinerstraße 127|wskazówki=|telefon=+49 30 47 49 86 0|fax=+49 30 47 48 78 58|email=|dodatkowe informacje=Pon.-Czw. 08:00-15:00 i Pt. 08:00-14:00; Usługi konsularne czynne codziennie do godziny 12:00.}} * [[Plik:Flag of Liechtenstein.svg|20px]] {{listing|name=Liechtenstein|lat=|long=|www=|adres=Mohrenstraße 42|wskazówki=|telefon=+49 30 52-000-630|fax=+49 30 52-000-631|email=|dodatkowe informacje=Tylko po wcześniejszym umówieniu.}} * [[Plik:Flag of Luxembourg.svg|20px]] {{listing|name=Luksemburg|lat=|long=|www=|adres=Klingelhöferstraße 7|wskazówki=|telefon=|fax=|email=|dodatkowe informacje=}} * [[Plik:Flag of Mexico.svg|20px]] {{listing|name=Meksyk|lat=|long=|www=|adres=Klingelhöferstraße 3|wskazówki=|telefon=+49 30 26 93 23 - 0|fax=|email=|dodatkowe informacje=Pon.-pt. 09:00-17:00.}} * [[Plik:Flag of Mongolia.svg|20px]] {{listing|name=Mongolia|lat=|long=|www=|adres=Dietzgenstraße 31|wskazówki=|telefon=+49 30 474 8060|fax=|email=berlin@mfa.gov.mn|dodatkowe informacje=Pn-wt 08:30-12:00, Pt 13:30-17:00.}} * [[Plik:Flag of New Zealand.svg|20px]] {{listing|name=Nowa Zelandia|lat=|long=|www=|adres=Friedrichstraße 60|wskazówki=|telefon=+49 30 206 210|fax=|email=nzembber@infoem.org|dodatkowe informacje=Pon.-pt. 09:00-13:00 i 14:00-17:30.}} * [[Plik:Flag of the Netherlands.svg|20px]] {{listing|name=Holandia|lat=|long=|www=|adres=Klosterstraße 50|wskazówki=|telefon=+49 30 209560|fax=|email=|dodatkowe informacje=Pon.-pt. 09:00-12:30.}} * [[Plik:Flag of Norway.svg|20px]] {{listing|name=Norwegia|lat=|long=|www=|adres=Rauchstraße 1|wskazówki=Znajduje się w Domu Ambasad Państw Nordyckich, obok ambasad Danii, Finlandii, Islandii i Szwecji|telefon=+49 30 505 050|fax=+49 30 505 055|email=emb.berlin@mfa.no|dodatkowe informacje=Pon.-pt. 09:00-16:00.}} * [[Plik:Flag of Pakistan.svg|20px]] {{listing|name=Pakistan|lat=|long=|www=|adres=Schaperstr. 29|wskazówki=U-Bhf Spichernstraße|telefon=+49 30 2124 4299|fax=|email=mail@pakemb.de.|dodatkowe informacje=Pon.-pt. 09:00-13:00 i 14:00-17:00, z wyjątkiem pt. 09:00-12:30.}} * [[Plik:Flag of the Philippines.svg|20px]] {{listing|name=Filipiny|lat=|long=|www=|adres=|wskazówki=|telefon=+49 30 864 95 023|fax=+49 (30) 873 25 5|email=info@philippine-embassy.de|dodatkowe informacje=Pon.-pt. 09:00-13:00.}} * [[Plik:Flag of Poland.svg|20px]] {{listing|name=[https://www.gov.pl/web/niemcy Polska]|lat=52.5169|long=13.3823|www=|adres=Lassenstraße 19-21|wskazówki=|telefon=+49 30 223130|fax=+49 (30) 22313155|email=berlin.amb.sekretariat@msz.gov.pl|dodatkowe informacje=P+49 30 21239555}} * [[Plik:Flag of Romania.svg|20px]] {{listing|name=Rumunia|lat=|long=|www=|adres=Dorotheenstrasse 62-66|wskazówki=|telefon=+49 30 21239555, +49 30 21239514, +49 30 21239516|fax=+49 30 21239399|email=berlin@mae.ro.|dodatkowe informacje=}} * [[Plik:Flag of Russia.svg|20px]] {{listing|name=Rosja|lat=|long=|www=|adres=Unter den Linden 63-65|wskazówki=|telefon=+49 30 229 1110|fax=|email=info@russische-botschaft.de|dodatkowe informacje=Pon.-pt. 08:30-14:00.}} * [[Plik:Flag of Serbia.svg|20px]] {{listing|name=Serbia|lat=|long=|www=|adres=Wilhelmstraße 70|wskazówki=|telefon=+49 30 204 570|fax=+49 30 825 2206|email=info@botschaft-serbien.de|dodatkowe informacje=Pon.-pt. 08:30-16:30.}} * [[Plik:Flag of Slovakia.svg|20px]] {{listing|name=Słowacja|lat=|long=|www=|adres=Hildebrandstraße 25|wskazówki=|telefon=+49 30 88926200|fax=|email=|dodatkowe informacje=Pon.-pt. 08:00-12:00.}} * [[Plik:Flag of Sweden.svg|20px]] {{listing|name=Szwecja|lat=|long=|www=|adres=Rauchstraße 1|wskazówki=Znajduje się w Domu Ambasad Państw Nordyckich, obok ambasad Danii, Finlandii, Islandii i Norwegii|telefon=+49 30 50 50 60|fax=+49 30 50 50 67 89|email=|dodatkowe informacje=Pon.-pt. 09:00-12:00; Biuro Imigracyjne czynne tylko w czwartki.}} * [[Plik:Flag of South Africa.svg|20px]] {{listing|name=Południowa Afryka|lat=|long=|www=|adres=Tiergartenstr. 18|wskazówki=|telefon=+49 30 22073 0|fax=+49 30 22073 190|email=berlin.info@dirco.gov.za|dodatkowe informacje=Pon.-pt. 08:00-12:45 i 13:30-16:30.}} * [[Plik:Flag of Spain.svg|20px]] {{listing|name=Hiszpania|lat=|long=|www=|adres=Lichtensteinallee 1|wskazówki=|telefon=+49 30 254 007 0|fax=+49 30 257 99 55 7|email=emb.berlin.inf@maec.es|dodatkowe informacje=Pon.-pt. 09:00-14:00 i 14:30-17:00 (czwartki).}} * [[Plik:Flag of Switzerland_(Pantone).svg|20px]] {{listing|name=Szwajcaria|lat=|long=|www=|adres=Otto-von-Bismarck-Allee 4A|wskazówki=|telefon=+49 30 390 40 00|fax=+49 30 391 10 30.|email=|dodatkowe informacje=}} * [[Plik:Flag of Syria.svg|20px]] {{listing|name=Syria|lat=|long=|www=|adres=Rauchstraße 25|wskazówki=|telefon=+49 30 501770|fax=|email=|dodatkowe informacje=Pon.-Czw. 08:30-15:30.}} * [[Plik:Flag of Turkey.svg|20px]] {{listing|name=Turcja|lat=|long=|www=|adres=Runge Straße 9|wskazówki=|telefon=+49 30 275 85 0|fax=+49 30 275 90 915|email=botschaft.berlin@mfa.gov.tr.|dodatkowe informacje=Pon.-pt. 09:00-18:30.}} * [[Plik:Flag of Tunisia.svg|20px]] {{listing|name=Tunezja|lat=|long=|www=|adres=Lindenallee 16|wskazówki=|telefon=+49 30 364 10 70, bezpłatny numer: +49 30 308 206 83.|fax=|email=|dodatkowe informacje=Pon.-pt. 09:00-13:00.}} * [[Plik:Flag of the United Kingdom.svg|20px]] {{listing|name=Wielkka Brytania|lat=|long=|www=|adres=Elsenstraße 3|wskazówki=|telefon=+49 30 5363 0108.|fax=|email=|dodatkowe informacje=}} * [[Plik:Flag of the United States.svg|20px]] {{listing|name=Stany Zjednoczone|lat=|long=|www=|adres=Clayallee 170|wskazówki=|telefon=+49 30 8305-0.|fax=|email=|dodatkowe informacje=}} * [[Plik:Flag of Vietnam.svg|20px]] {{listing|name=Wietnam|lat=|long=|www=|adres=Elsenstraße 3|wskazówki=|telefon=+49 30 5363 0108|fax=|email=berlin@vietnambotschaft.org.|dodatkowe informacje=Pon. Wt. Czw. 09:00-12:30 i 13:30-17:00.}} * [[Plik:Flag of Yemen.svg|20px]] {{listing|name=Jemen|lat=|long=|www=|adres=Budapester Straße 37|wskazówki=|telefon=+49 30 897 3050|fax=|email=info@Botschaft-Jemen.de|dodatkowe informacje=Pon.-pt. 09:00-15:00.}} * [[Plik:Flag of Zambia.svg|20px]] {{listing|name=Zambia|lat=|long=|www=|adres=Axel Springer-Str. 54a|wskazówki=|telefon=+49 30 206 2940.|fax=|email=|dodatkowe informacje=Pon.-pt. 09:00-16:00.}} * [[Plik:Flag of Zimbabwe.svg|20px]] {{listing|name=Zimbabwe|lat=|long=|www=|adres=Axel-Springer-Straße 54a/Kommundantenstr. 80|wskazówki=|telefon=+49 30 206 2263|fax=|email=|dodatkowe informacje=Pon.-pt. 09:00-13:00, 14:00-16:00.}} |} == Gdzie dalej == Niektórzy mieszkańcy Berlina zapytają, dlaczego w ogóle chcesz wyjeżdżać, ale w pobliżu jest kilka przyjemnych miejsc – niektóre nawet w zasięgu berlińskiej S-Bahn. Poza wąskim pierścieniem przedmieść (w porównaniu z większością innych europejskich metropolii), '''[[Brandenburgia]]''' to głównie tereny wiejskie, więc zaskakująco krótka podróż samochodem zaprowadzi Cię prosto w malowniczą przyrodę. Berlińczycy nazywają ten obszar „JWD” (wym. ''jott vay day''), co jest skrótem od „janz weit draußen”, czyli „na końcu świata”. Brandenburgia i Berlin współpracują w wielu aspektach planowania regionalnego, a granica między nimi nie zawsze jest łatwa do ustalenia. Częścią tej współpracy jest plan (teoretycznie) skoncentrowania rozwoju wzdłuż „gwiaździstej” sieci linii kolejowych w kierunku Berlina. Autostradowy ''Raststätte'' Grunewald przy stacji S-Bahn ''Nikolassee'' to dobre miejsce na złapanie stopa, jeśli jedziesz na południe lub zachód. * '''[[Poczdam]]''' (35 km) – stolica sąsiedniego kraju związkowego Brandenburgia, niedaleko na południowy zachód od Berlina, stanowi idealne miejsce na jednodniową wycieczkę. Szczególnie warto odwiedzić park Sanssouci, wpisany na listę światowego dziedzictwa UNESCO z jego wspaniałymi, słynnymi pałacami. Można tam dojechać koleją S-Bahn S7 lub Regional-Express RE1 do stacji ''Potsdam Hauptbahnhof'' lub ''Park Sanssouci'' (strefa biletowa C). Podróż z Berlin Hauptbahnhof lub Friedrichstraße zajmuje około pół godziny. * '''[[Oranienburg]]''' (35 km) – spokojne przedmieście, w którym znajdują się pozostałości ''KZ Sachsenhausen'', jednego z niewielu zachowanych nazistowskich obozów koncentracyjnych na ziemi niemieckiej. W centrum Oranienburga znajduje się również niewielki pałac. Pół godziny jazdy pociągiem RE. * '''[[Spreewald]]''' (ok. 85 km) – chroniony rezerwat biosfery UNESCO. Obejmuje on nisko położone tereny, na których rzeka Szprewa wije się tysiącami małych cieków wodnych przez łąki i lasy. To piękny, unikalny krajobraz, położony około godziny drogi na południe od Berlina. Warto wybrać się na jednodniową lub weekendową wycieczkę, aby odpocząć od zgiełku miasta. * '''[[Frankfurt nad Odrą]]''' (100 km) – na granicy z [[Polska|Polską]], z wieloma studentami zagranicznymi, jest łatwo dostępny. Nieco ponad godzinę pociągiem RE (połączenia co pół godziny). * '''[[Wittenberga]]''' (110 km) – miasto Lutra, około 40 minut jazdy pociągiem ICE na południowy zachód od Berlina. Schlosskirche to kościół, w którym Marcin Luter przybił swoje tezy do drzwi, rozpoczynając reformację protestancką. Po drugiej stronie ulicy znajduje się centrum informacji turystycznej z bogatą ofertą informacyjną. Wspaniałe miasto do zwiedzania, które można łatwo zwiedzać pieszo. * '''Region Jeziora Müritz''' (''Mecklenburgische Seenplatte''; ok. 145 km) – park narodowy na północy z kilkoma setkami jezior. Idealne miejsce na kemping i kajakarstwo blisko natury. * '''[[Pojezierze Łużyckie]]''' i '''[[Pojezierze Środkowoniemieckie]]''', położone mniej więcej tak daleko na południe, jak Bałtyk na północ – dawne kopalnie węgla brunatnego przekształcone w sztuczne jeziora. * Miasteczka '''[[Chorin]]''' i '''[[Brodowin]]''' oferują malowniczą przyrodę, gospodarstwa rolne do zwiedzania i [https://www.kloster-chorin.org/ stary klasztor], w którym odbywają się okazjonalne koncerty. 40 minut pociągiem co godzinę, plus kilka kilometrów leśnych ścieżek. Gdy w końcu się nasycisz, udaj się do innego zakątka Niemiec: * '''[[Lipsk]]''' (190 km) – najbardziej tętniące życiem i najszybciej rozwijające się miasto Niemiec Wschodnich, znane z kreatywnej sceny kulturalnej, czasami pretensjonalnie nazywane „Nowym Berlinem”, ale wciąż znacznie mniejsze i spokojniejsze niż stolica; 1,5 godziny pociągiem na południe. * '''[[Drezno]]''' (190 km) – dawna królewska stolica [[Saksonia|Saksonii]] z barokowymi pałacami, kościołami i cennymi skarbami sztuki; dwie godziny pociągiem lub samochodem na południe. Ostra konkurencja na trasie Drezno-Berlin oznacza, że ​​bilet autobusowy (2,5 do 3 godzin) można kupić już za 5 euro. Odwiedź Neustadt, a poczujesz się, jakbyś nigdy nie opuścił Berlina. * Piękne '''[[Niemieckie Wybrzeże Bałtyku|wybrzeże Bałtyku]]''' (np. '''[[Uznam]]''', '''[[Stralsund]]''' i '''[[Rugia]]''') jest wystarczająco blisko, aby wybrać się na jednodniową lub weekendową wycieczkę samochodem (2,5 do 3 godzin) lub pociągiem (prawie trzy godziny do Stralsundu; 3–3 godziny i 45 minut do Uznamu). * '''[[Hamburg]]''' (290 km) — drugie co do wielkości miasto w Niemczech jest oddalone o niecałe 2 godziny jazdy pociągiem ICE. Granica z [[Polska|Polską]] znajduje się zaledwie około 90 km na wschód od Berlina, dlatego warto wybrać się na wycieczkę: * '''[[Szczecin]]''' (150 km) — linia kolejowa jest zamknięta z powodu remontu do grudnia 2025, ale autobus jest tańszy i szybszy. * '''[[Poznań]]''' (270 km) — trzy godziny jazdy pociągiem. {{przewodnik}} {{Jest w|Niemcy}} {{geo|52.51794|13.38873|zoom=13}} [[Kategoria:Berlin| ]] tas46mn0orbwkzg9pqwsem87izvid5c 0 2308 158630 79198 2026-09-10T20:49:28Z Alan ffm 23 158630 wikitext text/x-wiki {{top-banner}} {{Informacje_podstawowe_miasto |nazwa=Brampton |widok= Brampton Dominion Building.jpg |herb= |mapa= |region=[[Ontario]] |powierzchnia=266,71 |prefiks=905, 289 |www=www.brampton.ca }} '''Brampton''' - miasto w [[Kanada|Kanadzie]], w prowincji [[Ontario]], w regionie Peel. ==Charakterystyka== ==Dojazd== ===Samolotem=== ===Koleją=== Znajduje się tu port lotniczy. ===Samochodem=== Brampton jest ważnym węzłem drogowym. ===Autobusem=== ===Statkiem=== ==Komunikacja== ==Warto zobaczyć== ==Najbliższe okolice== ==Praca== ==Nauka== ==Zakupy== ==Gastronomia== ==Imprezy== ==Noclegi== ==Kontakt== ==Bezpieczeństwo== ==Informacje turystyczne== ==Gdzie dalej== {{Jest w|Ontario}} {{Atrybucja}} [[Kategoria:Ontario]] 5aelxjdk2pnt6fpemi3es4my3if1ml0 0 2561 158639 156269 2026-09-10T21:21:33Z Alan ffm 23 158639 wikitext text/x-wiki {{Top-banner}} {{Miejscowość infobox |nazwa = Thunder Bay |nazwa oryginalna = |widok = Thunder Bay skyline.JPG |opis = |herb = Thunder_Bay_Arms.svg |mapa = Thunder Bay Ontario.png |państwo = [[Plik:Flag of Canada.svg|20px]] [[Kanada]] |region = [[Plik:Flag of Ontario.svg|20px]] [[Ontario]] |powierzchnia = 447,5 |wysokość = 199 |prefiks = 807 |kod pocztowy = P7A to P7G, P7J to P7K |www = https://www.thunderbay.ca/en/index.aspx }} '''[https://www.thunderbay.ca/en/index.aspx Thunder Bay]''' leży na dalekim północno-zachodnim krańcu [[Wielkie Jeziora|Wielkich Jezior]] [[Ameryka Północna|Ameryki Północnej]]. Jest mostem transportowym między bogatymi w rolnictwo preriami [[Kanada|Kanady]] a resztą świata, poprzez Wielkie Jeziora i Drogę Wodną Świętego Wawrzyńca, która łączy je z Oceanem Atlantyckim. W 2021 roku liczyło około 109 000 mieszkańców. == Charakterystyka == Osadnictwo europejskie w tym regionie rozpoczęło się pod koniec XVII wieku wraz z powstaniem francuskiej placówki handlu futrami nad brzegiem rzeki Kaministiquia. Rozrosło się ono do rangi ważnego węzła komunikacyjnego, ponieważ jego port stanowił ważne ogniwo w transporcie zboża i innych produktów z zachodniej [[Kanada|Kanady]], przez Wielkie Jeziora i Drogę Wodną Świętego Wawrzyńca, na wschodnie wybrzeże. Leśnictwo i przemysł odgrywały istotną rolę w gospodarce miasta. Z czasem podupadły, a ich miejsce zajęła „gospodarka oparta na wiedzy”, oparta na badaniach medycznych i edukacji. W Thunder Bay znajduje się Regionalny Instytut Badań nad Zdrowiem Thunder Bay. Miasto wzięło swoją nazwę od ogromnej zatoki Thunder Bay na końcu Jeziora Górnego, znanej na XVIII-wiecznych francuskich mapach jako ''Baie du Tonnerre'' (Zatoka Gromu). Miasto jest często nazywane „Lakehead” lub „Canadian Lakehead” ze względu na położenie na końcu szlaku żeglugowego Wielkich Jezior, po kanadyjskiej stronie granicy. Do 1970 roku Thunder Bay rozwijało się jako dwa rywalizujące ze sobą miasta: '''Fort William''' i '''Port Arthur''', oddalone od siebie o kilka kilometrów. Dziś nazwy miast używane są w odniesieniu do dzielnic. Thunder Bay jest również domem dla największej społeczności fińskiej poza [[Finlandia|Finlandią]], liczącej około 15 000 osób deklarujących pochodzenie fińskie. Nie należy się jednak spodziewać zbyt wielu osób mówiących po fińsku, ponieważ większość Finów przybyła tu przed 1940 rokiem. === Klimat === Obszar Thunder Bay charakteryzuje się wilgotnym klimatem kontynentalnym, na który wpływ ma Jezioro Górne, co jest szczególnie odczuwalne w północnej części miasta. Powoduje to niższe temperatury latem i cieplejsze zimą na obszarze rozciągającym się w głąb lądu na odległość 16 km. Średnie dzienne temperatury wahają się od 17,7°C (63,9°F) w lipcu do −14,3°C (6,3°F) w styczniu. Średnia dzienna temperatura maksymalna w lipcu wynosi 24°C (75°F), a średnia dzienna temperatura maksymalna w styczniu to −8,0°C (17,6°F). Średnie nocne temperatury minimalne latem wynoszą około 13°C (55°F). Fale upałów mogą podnosić temperaturę do 29°C (84°F) lub więcej, a w nocy nie spada ona poniżej 17°C (63°F). Thunder Bay jest rekordzistą pod względem najzimniejszego dnia w [[Ontario]] z wiatrem – 10 stycznia 1982 roku. Temperatura lokalna spadła wtedy do −36,3°C (−33,3°F), a prędkość wiatru wyniosła 54 km (34 mile) na godzinę, co oznacza, że ​​odczuwalna temperatura spadła do −58°C (−72,4°F). Miasto jest dość słoneczne, ze średnią liczbą 2121 godzin słonecznych w roku, od 268,1 godzin w lipcu do 86,2 godzin w listopadzie – jest bardziej słoneczne niż jakiekolwiek miasto w [[Kanada|Kanadzie]] położone na wschód od niego. Zimy są stosunkowo suche, z bardzo ograniczonymi opadami śniegu i znacznie niższymi temperaturami niż w [[Houghton]] w stanie [[Michigan]] po amerykańskiej stronie jeziora, gdzie klimat charakteryzuje się obfitymi opadami śniegu spowodowanymi efektem jeziora. == Dojazd == === Samolotem === {{Znacznik|Port lotniczy Thunder Bay|48.371983 |-89.312143 |typ=transport}}'''[https://flyqt.ca/ Międzynarodowy port lotniczy Thunder Bay]''' ({{IATA|YQT}}), ☏ +1 807-473-2600, info@tbairport.on.ca. Położony 15 minut na zachód od centrum miasta. ==== Połączenia ==== Oferuje regularne połączenia do Thunder Bay z [[Montreal]]u, [[Ottawa|Ottawy]], [[Sault Ste. Marie (Kanada)|Sault Sainte Marie]] (1,25 godziny), [[Sioux Lookout]] (45 minut), [[Toronto]] (2 godziny) i [[Winnipeg]] (1,25-1,5 godziny). Loty do Thunder Bay z różnych małych miejscowości w północnym [[Ontario]]. Sezonowe połączenia do Thunder Bay z [[Calgary]] oraz kilku destynacji w [[Meksyk]]u i na [[Karaiby|Karaibach]]. Lotnisko nie oferuje bezpośrednich lotów do [[Stany Zjednoczone|Stanów Zjednoczonych]]. ==== Linie lotnicze ==== * '''[https://www.aircanada.com/ Air Canada]''', ☏ +1-514-393-3333, bezpłatny numer: +1-888-247-2262. Największa kanadyjska linia lotnicza z węzłami w [[Vancouver]], [[Calgary]], [[Toronto]] i [[Montreal]]u. Działa w całej Kanadzie i obsługuje połączenia międzynarodowe. * '''[https://perimeter.ca/ Bearskin Airlines]''', bezpłatny numer: +1-800-465-2327. Regionalna linia lotnicza działająca w [[Manitoba|Manitobie]] i północnym Ontario. Jest marką Perimeter Aviation. * '''[https://www.flyflair.com/ Flair Airlines]''', bezpłatny numer: +1-833-711-2333. Tanie linie lotnicze oferujące loty w dużej części Kanady. * '''[https://www.northstarair.ca/ North Star Air]''', bezpłatny numer: +1-844-633-6294, reservations@northstarair.ca. Regionalne linie lotnicze działające w zachodnich rejonach północnego Ontario. * '''[https://www.flyporter.com/en-ca/ Porter Airlines]''', bezpłatny numer: +1-888-619-8622. Obsługuje loty w [[Ontario]], [[Quebec]]u, Kanadzie Atlantyckiej oraz niektóre loty do Stanów Zjednoczonych. W przypadku lotów z lub do [[Toronto]], samoloty turbośmigłowe tej linii lądują na lotnisku Billy Bishop Toronto City Airport. Samoloty odrzutowe tej linii lotniczej i loty wszystkich innych linii lotniczych lądują prawie wyłącznie na międzynarodowym lotnisku Toronto Pearson. L * '''[https://wasaya.com/ Wasaya Airways]''', bezpłatny numer: +1-877-492-7292, reservations@wasaya.com. Regionalne linie lotnicze działające w zachodnich regionach północnego Ontario. * '''[https://www.westjet.com/en-ca WestJet]''', bezpłatny numer: +1-877-952-0100. Drugie co do wielkości linie lotnicze w Kanadzie, z węzłami w [[Calgary]] i [[Toronto]]. Działają w całej Kanadzie i obsługują połączenia międzynarodowe. ==== Transport naziemny ==== * Codziennie co 30-40 minut kursuje jeden autobus komunikacji miejskiej. * Taksówka do centrum miasta kosztuje około 30 dolarów. * Airlane Travelodge i Valhalla Inn obsługują autobusy hotelowe. === Koleją === Thunder Bay nie jest obsługiwany przez pociągi pasażerskie. Najbliższą trasą jest linia ''[[The Canadian]]'' należąca do [https://www.viarail.ca/en VIA Rail], która obsługuje miejscowości [[Longlac]] (310 km na północny wschód) i [[Sioux Lookout]] (391 km na północny zachód), a także niewielką wioskę [[Armstrong (Ontario)|Armstrong]] (256 km na północ). Ponadto, [[White River]] (385 km na wschód) jest zachodnią stacją końcową pociągu ''Sudbury–White River'' należącego do VIA Rail. === Samochodem === Thunder Bay obsługiwany jest przez autostrady nr [[Plik:Ontario_11.svg|25px]] i [[Plik:Ontario_17.svg|25px]], które są częścią autostrady transkanadyjskiej. Na zachód od miasta autostrady są oddzielne, ale na północ od miasta łączą się w jedną, aż do rozwidlenia na wschód od [[Nipigon]]. Ze wschodu dojazd z [[Sault Ste. Marie (Kanada)|Sault Sainte Marie]] zajmuje 7-8 godzin (700 km), a z zachodu – 7-8 godzin (720 km) z [[Winnipeg]]. Nie spodziewaj się, że złapiesz stopa z [[Winnipeg]]; kierowcy w okolicy słyną z tego, że nie zatrzymują się, aby zabrać kogokolwiek na tych głównych autostradach. Nie ma łatwego sposobu, aby dostać się do [[Duluth]], za granicę z USA, inaczej niż jadąc tam samochodem. === Autobusem === * '''[https://gokasper.com/ Kasper Bus]''', ☏ +1-807-699-7200, bezpłatny numer: +1-855-566-2378. Obsługuje połączenia autobusowe w północnym [[Ontario]] i [[Manitoba|Manitobie]]. ** Między Thunder Bay a [[Longlac]], z przystankami w [[Nipigon]] i [[Geraldton (Ontario)|Geraldton]]. Czas podróży do Thunder Bay z Longlac wynosi 4,25 godziny, z Geraldton 3,5 godziny, a z Nipigon 1,25 godziny. ** Między Thunder Bay a [[Sioux Lookout]] (5 godzin). W Sioux Lookout dostępne jest połączenie czasowe przez większość dni do i z [[Winnipeg]]. ** Między Thunder Bay a [[White River]], z przystankami w [[Nipigon]], [[Schreiber]], [[Terrace Bay]] i [[Marathon (Ontario)|Marathon]]. Czas podróży do Thunder Bay z Nipigon wynosi 1,25 godziny, z Marathon 4 godziny, a z White River 5,25 godziny. * '''[https://www.ontarionorthland.ca/en Ontario Northland]''', bezpłatny numer: +1-800-461-8558. Działa głównie w północnym Ontario. ** Linie autobusowe kursujące do Thunder Bay: *** Między [[Winnipeg]] a Thunder Bay na dwóch trasach: **** Przez [[Kenora|Kenorę]] i [[Dryden]]. Czas podróży do Thunder Bay z Winnipeg wynosi 8,75 godziny, z Kenory 5,75 godziny, a z Dryden 4,25 godziny. **** Przez [[Kenora|Kenorę]] i [[Fort Frances]]. Czas podróży do Thunder Bay z Winnipeg wynosi 9,75 godziny, z Kenory 6,75 godziny, a z Fort Frances 4 godziny. *** Pomiędzy Thunder Bay a [[Sault Ste. Marie (Kanada)|Sault Sainte Marie]], z przystankami w Red Rock, Nipigon, Schreiber, Terrace Bay, Marathon, White River i Wawa. Podróż z Nipigon do Thunder Bay trwa 2 godziny, z Marathon 4,5 godziny, z White River 5,75 godziny, z Wawa 7,25 godziny, a z Sault Sainte Marie 10 godzin. Dzięki przesiadkom w Sault Sainte Marie i Sudbury można dotrzeć do [[Toronto]] i [[Ottawa|Ottawy]]. == Komunikacja == {{mapa|zoom=11|48.4028|-89.2661|layer=W|grupy=transport,zobacz,natura,jedzenie,bar,nocleg,atrakcja,zakupy,alarm,zdrowie,zabytek,kontakt,nauka,punkt,rower,parking,obszar,metro,praca}} Thunder Bay nie słynie z tego, że jest miastem sprzyjającym pieszym. Wynika to głównie z dziedzictwa miast bliźniaczych, które sprawia, że ​​miasto jest bardzo rozległe. Do 1970 roku miasto składało się z dwóch oddzielnych, dużych społeczności (Fort William i Port Arthur), rozdzielonych bagnami, które od tego czasu przekształciły się w obszar podmiejskich hipermarketów, centrów handlowych i sieci restauracji, znany jako „Intercity”. Rada miasta najwyraźniej przekształca północny kraniec (Port Arthur) w dzielnicę rozrywkową z Marina Park w centrum, a południowy kraniec (Fort William) w dzielnicę biznesową. W każdej z tych dzielnic (centrum North End i South End) spacery są z pewnością możliwe poza sezonem zimowym. Przez większość zimowych miesięcy należy ubierać się ciepło. === Transportem publicznym === * '''[https://www.thunderbay.ca/en/city-services/transit.aspx Thunder Bay Transit]''', ☏ +1 807-684-3744. Najlepszym sposobem na przemieszczanie się między tymi dwoma dzielnicami jest autobus. Aktualne rozkłady jazdy są dostępne na stronie internetowej. === Taksówką === * '''[https://www.diamondtaxithunderbay.ca/ Diamond-Lacey's Taxi]''', ☏ +1 807-622-6001. * '''Roach's Taxi''', ☏ +1 807-344-8481. === Rowerem === Miasto rozbudowuje sieć ścieżek rowerowych. Transport na rolkach może się po nich dobrze poruszać, ale chodniki są często zbyt pofałdowane, by zapewnić prędkość i wydajność na rolkach. == Warto zobaczyć == * {{zobacz | name=[https://fwhp.ca/ Fort William Historical Park] | alt= | url= | adres=1350 King Road | lat=48.342778| long=-89.358333| wskazówki= | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=Godziny otwarcia różnią się w zależności od sezonu. Rekonstrukcja czasów Kompanii Północno-Zachodniej i kanadyjskiego handlu futrami około 1815 roku. Ponad 40 budynków na 225 akrach (ok. 99 hektarów) oferuje wgląd w życie w branży futrzarskiej, kulturę, tratwy, medycynę, biznes, życie domowe i tradycyjne rolnictwo. Obsługiwane miejsca kempingowe są dostępne za 35 USD/noc do połowy października. Zwierzęta są mile widziane. Cena: 5 USD, dzieci do lat 12 bezpłatnie. }} [[Plik:thefalls.jpg| right|thumb| Wodospady Kakabeka]] * {{Znacznik|Park Prowincjonalny Wodospadów Kakabeka|48.4029|-89.6256|typ=natura}}'''Park Prowincjonalny Wodospadów Kakabeka''' (''30 km na zachód od Thunder Bay''), ☏ +1 807 473-9231. Wodospad Kakabeka to drugi co do wysokości wodospad w [[Ontario]]. Szlak Boardwalk Trail (750 m) to łatwa, dostępna dla wózków inwalidzkich trasa z głównego parkingu do spektakularnych widoków na wodospady z platform widokowych po obu stronach wodospadu Kakabeka. Dostępne są również inne szlaki o długości do 4 km. * {{zobacz | name=Terry Fox Monument | alt= | url= | adres=1000 [[Plik:Ontario_11.svg|25px]] | lat=48.485| long=-89.1686| wskazówki=skręć w prawo na skrzyżowaniu oznaczonym „Terry Fox Scenic Lookout” na Trans Canada Highway | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=Zawsze otwarte. W tym parku znajduje się rzeźba Terry'ego Foxa i jego Maraton Nadziei, mający na celu zebranie pieniędzy na badania nad rakiem po tym, jak stracił prawą nogę z powodu choroby. Jego wędrówka przez cały kraj rozpoczęła się na wschodnim wybrzeżu i zakończyła na zachodnim. Miejsce to, mające znaczenie dla całego kraju pod koniec XX wieku, znajduje się w przybliżonym miejscu, w którym zmuszony był przerwać swój maraton po tym, jak rak się rozprzestrzenił, co ostatecznie kosztowało go życie. (Dokładne miejsce, w którym zatrzymał się Terry Fox, znajduje się około 4 km na zachód od pomnika, ale nie jest widoczne z drogi). Z tego miejsca roztacza się panoramiczny widok na zatokę Thunder Bay. }} * {{zobacz | name=[https://www.thunderbaymuseum.com/ Muzeum Thunder Bay] | alt= | url= | adres=425 Donald St. E | lat=48.3827 | long=-89.2444 | wskazówki= | tollfree=+1 807-623-0801 | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=Od 15 czerwca do Święta Pracy w godzinach 11:00-17:00, od Święta Pracy do 14 czerwca (wt.-nd.) w godzinach 13:00-17:00. Trzypiętrowe muzeum z różnorodnymi eksponatami, w tym historycznymi i kulturalnymi. Wstęp wolny we wtorki, dorośli (W-M) 3 dolary, dzieci 6-17 lat 1,50 dolara, dzieci poniżej 6 lat bezpłatnie. }} * {{zobacz | name=[https://theag.ca/ Galeria Sztuki Thunder Bay] | alt= | url= | adres=1080 Keewatin St | lat=48.4053| long=-89.2635| wskazówki=w Confederation College | tollfree=+1 807 577-6427. | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=Wt-Czw 12:00-20:00, Pt-Nd 12:00-17:00. Publiczna galeria sztuki skupiająca się na współczesnej sztuce rdzennych mieszkańców i artystów z północno-zachodniego Ontario. Sugerowana darowizna: 5 USD. }} * {{zobacz | name=Muzeum Założycieli i Wioska Pionierów | alt= | url= | adres=3190 Highway 61 South | lat=48.30814 | long=-89.4138 | wskazówki= | tollfree=+1 807-475-7424 | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=Wstęp za darowizną. }} * {{zobacz | name=[https://www.noahc.org/ Centrum Dziedzictwa Lotnictwa Północno-Zachodniego Ontario] | alt= | url= | adres=905 Victoria Avenue East, | lat=48.3842979| long=-89.250176| wskazówki= | tollfree=+1 807-623-3522 | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=Śr.-Niedz. 13:00-17:00. Ich misją jest gromadzenie i ochrona historii lotnictwa zachodniej części Ontario. }} == Aktywny wypoczynek == [[Plik:Mount McKay Seen from Intercity.jpg|thumb|Na horyzoncie widać górę '''Mount McKay''', jak widać na tym zdjęciu z Memorial Avenue w Intercity.]] * Obszar ten zamieszkuje duża populacja Finów, dlatego sauny są powszechne i popularne. * {{Znacznik|Park Prowincjonalny Sleeping Giant|48.3372|-88.9044|typ=natura}}'''[https://www.ontarioparks.ca/park/sleepinggiant/maps Park Prowincjonalny Sleeping Giant]''' (''jedź autostradą [[Plik:Ontario_11.svg|25px]]/[[Plik:Ontario_17.svg|25px]] na wschód i skręć na południe w autostradę [[Plik:Ontario_Highway_587.svg|25px]]''). Wybierz się na wędrówkę jednym z pięknych szlaków w Parku Prowincjonalnym Śpiącego Olbrzyma. Wybierz się na Top of the Giant, wymagającą, 25-kilometrową trasę powrotną do spektakularnego punktu widokowego na Tee Harbour, Jezioro Górne i stromą krawędź klifu. Istnieje wiele innych szlaków o różnej długości i stopniu trudności. W marcu w Parku Prowincjonalnym Śpiącego Olbrzyma odbywa się Loppet Śpiącego Olbrzyma, będący tradycją Thunder Bay. Bilet dzienny kosztuje 15,25 USD za pojazd. * {{Znacznik|Silver Islet|48.3333 |-88.8167 |typ=atrakcja}}'''Silver Islet''', autostrada [[Plik:Ontario_Highway_587.svg|25px]] (''na wschód od Thunder Bay, zjazd z autostrady [[Plik:Ontario_11.svg|25px]]/[[Plik:Ontario_17.svg|25px]] przez Park Prowincjonalny Śpiącego Olbrzyma, na końcu autostrady [[Plik:Ontario_Highway_587.svg|25px]]''). Silver Islet to zadbane, opuszczone miasto i jedno z najstarszych w Ontario. Ogromne złoże srebra odkryto około 1845 roku, ale zmienna pogoda Jeziora Górnego uniemożliwiła eksploatację złoża rudy przez kilka dekad. Falochrony zbudowano, aby powstrzymać sztormy na jeziorze, ale zostały one zniszczone przez sztormy, fale lodowe i niespodziewaną falę pływową. Ostatecznie zbudowano falochron ze skał i betonu, który umożliwił górnikom wydobycie rudy srebra o wartości 3 milionów dolarów. W 1883 roku wydobycie zostało wstrzymane z powodu braku paliwa do pieców, a szyby wypełniły się wodą. Wiele domów górników zostało przekształconych w domki letniskowe. Znajduje się tu sklep spożywczy czynny od czwartku do wtorku w godzinach 12:00-17:00. * Przespaceruj się po porcie na północnym krańcu. * Odwiedź kopalnie ametystu lub agatu. [[Plik:Ouimet Canyon--the Length.jpg|thumb|Kanion Ouimet]] * {{Znacznik|Kanion Ouimet|48.7942 |-88.6669 |typ=natura}}'''[https://www.ontarioparks.ca/park/ouimetcanyon Kanion Ouimet]''' (''83 km na północny wschód od Zatoki Thunder: jedź autostradą [[Plik:Ontario_11.svg|25px]]/[[Plik:Ontario_17.svg|25px]] i skręć w lewo w Ouimet Canyon Road''), ☏ +1 807-977-2526. Wąwóz jest częścią Parku Prowincjonalnego Ouimet Canyon (parku dziennego użytku bez kempingów). * {{Znacznik|Kanion Eagle|48.7951 |-88.6169 |typ=natura}}'''[https://www.eaglecanyonadventures.ca/ Kanion Eagle]''', 275 Valley Road, Dorion (''45 min na wschód od Zatoki Thunder, w pobliżu Kanionu Ouimet''), ☏ +1 807 355-3064. 1 maja - 15 października: 10:00-18:00. Prywatna atrakcja z 90-metrowym mostem wiszącym i 180-metrowym mostem wiszącym (najdłuższym w Kanadzie), z których roztaczają się piękne widoki. Znajduje się tam również najdłuższa w Kanadzie tyrolka — 800 m — która pokonuje kanion z prędkością do 70 km/h. Dostępny jest bezpłatny transport wahadłowy do mostów dla seniorów i osób niepełnosprawnych. Dorośli: 22 USD, dzieci: 12 USD, dzieci poniżej 4 lat: bezpłatnie. * Jedź na zachód od Thunder Bay do [[Park Prowincjonalny Quetico|Parku Prowincjonalnego Quetico]]: czekają na Ciebie jedne z najlepszych kajakowych tras na świecie! * Możesz również pływać kajakiem po jeziorze White Otter Lake, niedaleko Quetico i Atikokan. Odwiedź Zamek White Otter, trzypiętrową drewnianą chatę, którą Jimmy McQuat własnoręcznie zbudował na brzegach jeziora. Legenda głosi, że Jimmy zbudował ją dla swojej ukochanej, a potem ją porzucił. Z terenu zamku prowadzi szlak pieszy do opuszczonego obozu jenieckiego z czasów II wojny światowej, który jednak nie został odrestaurowany dla turystów. Uważaj na zardzewiały metal i ostre krawędzie w obozie. == Praca == == Nauka == == Zakupy == * {{Znacznik|'''Centrum handlowe Intercity'''|48.403333 |-89.243889 |typ=zakupy|url=|kolor=008080|treść=}}'''[https://intercityshoppingcentre.com/ Centrum handlowe Intercity]''', 1000 Fort William Rd, ☏ +1 807-623-6646. Jedno z najstarszych centrów handlowych w Thunder Bay, liczące 102 sklepy. == Gastronomia == {{infobox|Fińskie lekarstwo|Najbardziej znaną restauracją w Thunder Bay była '''The Hoito''', fińsko-kanadyjska instytucja serwująca fińskie naleśniki i sycące dania w stylu drwalui od 1918 roku. Budynek, tymczasowo zamknięty w 2020 roku z powodu pandemii COVID-19, spłonął podczas remontu i do 2025 roku nie został ponownie otwarty. W międzyczasie można spróbować ich na targu Thunder Bay Country Market; godziny otwarcia można sprawdzić na [https://www.thehoito.com/ stronie].}} === South End === * {{Znacznik|'''Cronos Cafe'''|48.3781 |-89.248 |typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''[https://www.cronoscafe.com/ Cronos Cafe]''', 433 Syndicate Avenue South (''2 przecznice na południe od Arthur St''), ☏ +1 807 622-9700. Pn–Nd 16:00–20:00. To grecka restauracja, która odeszła od tradycyjnego greckiego menu, oferując przyzwoite zestawy burgerów z frytkami. Kurczak souvlaki z frytkami lub sałatka grecka są pyszne. Frytki są jednak lekkie, więc warto poprosić o podwójną porcję. Zalecamy zamówienie gęstego koktajlu mlecznego. Popularna na lunch zarówno wśród uczniów szkół średnich, jak i ludzi biznesu, ze względu na bliskość publicznych i katolickich szkół średnich, ratusza i centrum obywatelskiego. ~12$. === North End === * {{Znacznik|'''The Sovereign Room'''|48.4353 |-89.2205 |typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''The Sovereign Room''', 220 Red River Rd (''za rogiem od hotelu Prince Arthur, kierując się na zachód''), ☏ +1 807 343-9277, sovbookings@hotmail.com. Wt.–Czw. 17:00–23:00; Pt.–Sob. 17:00–2:00; Nd. 11:00–15:00 (nieczynne w poniedziałki). Popularny pub, w menu znajdziemy północnoamerykańskie przysmaki pubowe z odrobiną finezji (jak poutine z kaczki confit), a także różnorodne dania kuchni kontynentalnej. Cokolwiek zechcesz zjeść, popij to czymś dobrym z piwniczki lub wybierz jedno z najlepszych piw w mieście. 10–30 $. * {{Znacznik|'''Calico Coffeehouse'''|48.4323 |-89.2302 |typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''[https://www.facebook.com/people/Calico-Coffeehouse/100063570790294/ Calico Coffeehouse]''', 316 Bay Street, ☏ +1 807 766-9087. Pn.–Pt. 7:30–17:00; Sob. 8:30–20:00 (nieczynne w niedziele). Calico to urocza, niezależna kawiarnia z kawą fair trade i lokalnymi wypiekami. ~7$. * {{Znacznik|'''Thai Kitchen'''|48.4342 |-89.2197 |typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''[https://www.thaikitchen.ca/ Thai Kitchen]''' (restauracja Thai Kitchen), 11 Cumberland Street S (''w pobliżu kasyna''), ☏ +1 807 345-1707. Pn.–pt. 12:00–21:00; Sob. 14:00–21:00. Ta firma małżeńska rozpoczęła działalność jako firma cateringowa na imprezy okolicznościowe i od 2007 roku prowadzi lokalną tajską restaurację w rozsądnych cenach. Oboje właściciele mówią po tajsku (jeden z nich jest imigrantem z północnej Tajlandii), a większość dań głównych kosztuje 9 $ (w tym ryż lub makaron). Spróbujcie Kaeng Penang (nr 33). W piątki i soboty w godzinach kolacji (17:00–17:30) lokal jest pełen gości, więc przybycie wcześniej może zapewnić szybszą obsługę i dać kucharzom więcej czasu na przygotowanie jedzenia. 9–14 $. * {{Znacznik|'''Cronos Cafe'''|48.4037 |-89.2474 |typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''[https://seler.ca/ Seler Restaurant & Wine]''', 555 Dunlop St, ☏ +1 807-622-2478. Wt.–Sob. 17:00–22:00. Oferuje wyśmienite dania. * '''Prospector''' (''w centrum Port Arthur''). Fantastyczna stekownia z niesamowitym kawałkiem antrykotu, fantastycznymi dodatkami oraz pysznym barem z zupami i sałatkami. * '''Wasabi'''. W Thunder Bay jest kilka restauracji serwujących sushi: '''Wasabi''' i '''Sushi Bowl'''. Są pyszne, ale goście z większych, kosmopolitycznych ośrodków lub wybrzeża prawdopodobnie będą rozczarowani, ponieważ sushi jest znacznie droższe, niż mogliby się spodziewać. Sushi jest tu około dwa razy droższe niż na przykład w [[Toronto]]. * '''Persian Man'''. Thunder Bay słynie również z wyjątkowego ciasta o nazwie '''Persian'''. Persian jest podobny do bułki cynamonowej z tajemniczym różowym lukrem. Niektórzy mówią, że lukier jest truskawkowy, inni, że malinowy, ale z pewnością jest różowy. Dostępny jest również z polewą czekoladową i pomarańczową. Miejscowi jedzą swoje persy w czystej postaci, ale dla specjalnej przyjemności, zamów je pokrojone, posmarowane masłem i grillowane/opieczone. Persa nie znajdziesz poza Thunder Bay i możesz go zjeść tylko w Persian Man, który ma dwie lokalizacje. * {{Znacznik|'''Organic Garden Cafe'''|48.4228 |-89.2331 |typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''Organic Garden Cafe''', 415 Fort William Rd (''jedź ulicą Water St i skręć w Fort William Road, jest trochę schowany po prawej stronie''), ☏ +1 807 344-1917. Wt-Czw 12:00-18:00, Pt 12:00-18:00. Niesamowite jedzenie wegetariańskie. Przyjazne dla osób z jajami, laktozą, wegan, organiczne, zachodnie, na wynos. Mała, ekologiczna kawiarnia, wykorzystująca świeże produkty uprawiane przez właścicieli. * {{Znacznik|'''Naxos Grill & Bar'''|48.3807 |-89.2955 |typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''Naxos Grill & Bar''', 610 Arthur Street West (''obok LCBO na Arthur Street''), ☏ +1 807 475-3886. Greckie jedzenie. Idealne na lunch lub kolację! == Życie nocne == * {{Znacznik|'''International House of Tea'''|48.4047 |-89.2414 |typ=bar|url=|kolor=000000|treść=}}'''International House of Tea''', 899 Fort William Rd, ☏ +1 807 626-0130. Herbata liściasta. * {{Znacznik|'''Steepers'''|48.3851002 |-89.2473735 |typ=bar|url=|kolor=000000|treść=}}'''Steepers''', 122 May Street N (''2 przecznice na północny wschód od Victoriaville''), ☏ +1 807 476-0698. Herbaciarnia. * {{Znacznik|'''Seattle Coffee House'''|48.3805113 |-89.2963939 |typ=bar|url=|kolor=000000|treść=}}'''[https://www.facebook.com/theseattlecoffeehouse/ Seattle Coffee House]''', 588 Arthur Street West, ☏ +1 807 577-3355. Pn.-pt. 8:00-20:00, sob.-nd. 9:00-18:00. Lokalna kawiarnia serwująca kawy na bazie espresso. Cudowne doświadczenie kawiarniane z przytulnymi kominkami i ławkami. * {{Znacznik|'''Sleeping Giant Brewing Co Taproom'''|48.4169 |-89.2434 |typ=bar|url=|kolor=000000|treść=}}'''Sleeping Giant Brewing Co Taproom''', 712 Macdonell St, ☏ +1 807 344-5225. 12:00-19:00. Taproom połączony z browarem rzemieślniczym. Sprzedaż piwa i przekąsek, dozwolone jedzenie z zewnątrz. == Festiwale, imprezy == == Noclegi == === Oszczędnie === * {{Znacznik|'''Thunder Bay International Hostel'''|48.5274102 |-88.9641919 |typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''Thunder Bay International Hostel''', 1594 Lakeshore Dr, Longhouse Village (''18 km na wschód od miasta''), ☏ +1 807 983-2042, faks: +1 807 983-2914, longhouse@tbaytel.net. Płatność tylko gotówką. Cena za łóżko wynosi 20 $ za noc. Cena za kemping wynosi 12 $ za osobę lub 19 $ za dwie osoby. * {{Znacznik|'''Sleeping Giant Guesthouse'''|48.4291405 |-89.2324571 |typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''Sleeping Giant Guesthouse''', 139 Machar Avenue (''po północnej stronie centrum Thunder Bay''), ☏ +1 807 683-3995, bezpłatny numer: +1-866-424-5687. Cena za łóżko zaczyna się od 21 $ bza noc. * {{Znacznik|'''The Haven Hostel'''|48.4329 |-89.2231 |typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''[https://thehavenhostel.ca/ The Haven Hostel]''', 226 Ambrose St, ☏ +1 807-285-1142, info@thehavenhostel.ca. Łóżka piętrowe w pokoju wieloosobowym – 60 $. === Umiarkowanie === * {{Znacznik|'''Prince Arthur Waterfront Hotel'''|48.4346 |-89.2186 |typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''Prince Arthur Waterfront Hotel''', 17 North Cumberland Street, ☏ +1 807-345-5411, bezpłatny numer: +1-800-267-2675. Stary, ale czysty „hotel kolejowy” w centrum Prince Arthur z widokiem na marinę i Śpiącego Olbrzyma. Restauracja Portside na miejscu. Od 197 $. * {{Znacznik|'''Eldorado Beach on Lake Superior Bed and Breakfast'''|48.5693408 |-88.8100121 |typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''[https://www.bbcanada.com/eldoradobeach Eldorado Beach on Lake Superior Bed and Breakfast]''' (''na wschód od miasta, przy autostradach [[Plik:Ontario_11.svg|25px]]/[[Plik:Ontario_17.svg|25px]]''), ☏ +1 807 983-2276, bezpłatny numer: +1 866 205-0855. Pełne śniadanie, idealne dla rodzin. 100-120 USD/noc. * {{Znacznik|'''Superior Shores Hotel'''|48.4366 |-89.217 |typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''[https://www.superiorshoreshotel.ca/ Superior Shores Hotel]''', 61 Cumberland Street North, ☏ +1 807-285-9600, aiden.bwtb@gmail.com. Od 179 USD. === Ekskluzywnie === * {{Znacznik|'''The Courthouse Hotel'''|48.4379 |-89.2212 |typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''[https://dayhome.ca/ The Courthouse Hotel]''', Camelot Street 277, ☏ +1 807-699-7666, bezpłatny numer: +1 833-681-6688. Hotel butikowy, który kiedyś był siedzibą Sądu Najwyższego Thunder Bay. Znajduje się około 3 przecznice od nabrzeża. Cena od 224 dolarów. == Kontakt == == Bezpieczeństwo == Thunder Bay ma najwyższy wskaźnik zabójstw w Kanadzie, co wynika z upadku przemysłu, zażywania narkotyków i dużej, upośledzonej społeczno-ekonomicznie populacji Pierwszych Narodów. Jednak większość przestępstw z użyciem przemocy wiąże się z handlem narkotykami i nie jest wymierzona w turystów. == Informacje turystyczne == === Konsulaty === * [[Plik:Flag of Finland.svg|20px]] '''Finlandia (honorowy)''', 4322 Mapleward Road, ☏ +1 807 630 6589, pasi.pinta@gmail.com. == Gdzie dalej == '''[[Park Narodowy Isle Royale|Isle Royale]]''', park dzikiej przyrody, leży w zasięgu wzroku na Jeziorze Górnym. Promy komercyjne z '''[[Grand Portage]]''' w [[Minnesotoa|Minnesocie]] zapewniają najbliższy oficjalny dostęp do wyspy, ale można się na nią dostać z Thunder Bay prywatną łodzią. {{Jest w|Ontario}} {{geo|48.38305|-89.24555|zoom=10}} [[Kategoria:Ontario]] 2ac3kletg49bviiujbqwel09ttgsxbw 0 3169 158635 131461 2026-09-10T21:11:36Z Alan ffm 23 158635 wikitext text/x-wiki {{top-banner}} {{Informacje_podstawowe_miasto |nazwa=Windsor |widok=Windsor Ontario skyline.jpg |herb= |mapa=WindsorOntLocation.png |region=[[Ontario]] |powierzchnia=146,91 |prefiks=(519) 226 |www=www.citywindsor.ca }} '''Windsor''' - miasto (ang. city) w [[Kanada|Kanadzie]], w prowincji [[Ontario]] w hrabstwie Essex. Położone na południowy zachód od [[Toronto]] nad rzeką Detroit, na samej granicy z [[Stany Zjednoczone|USA]] i miastem [[Detroit]]. ==Charakterystyka== ==Dojazd== ===Samolotem=== Znajduje się tu port lotniczy. ===Koleją=== Znajduje się tu stacja kolejowa. ===Samochodem=== Windsor jest ważnym węzłem drogowym. ===Autobusem=== ===Statkiem=== ==Komunikacja== ==Warto zobaczyć== ==Najbliższe okolice== ==Praca== ==Nauka== ==Zakupy== ==Gastronomia== ==Imprezy== ==Noclegi== ==Kontakt== ==Bezpieczeństwo== ==Informacje turystyczne== ==Gdzie dalej== {{Jest w|Ontario}} {{Atrybucja}} [[Kategoria:Ontario]] 7aknmfaa0qo5kcsmnkorzgler0cbjpu 0 6127 158629 153840 2026-09-10T13:42:16Z ~2026-49096-61 17686 /* Kontakt */ 158629 wikitext text/x-wiki {{Top-banner}} {{quickbar | grafika=ParisSaintDenisFromSky April2016.jpg | flaga=Cultural flag of Île-de-France.svg | mapa=Île-de-France region locator map.svg | stolica=[[Paryż]] | ustrój= | waluta=euro | powierzchnia=12 012 | ludność=11 914 812 | język=[[Rozmówki francuskie|francuski]] | religia=katolicyzm | napięcie prądu=230 | numer kierunkowy= | domena= | strefa czasowa= }} '''Île-de-France''' – region francuski, największa aglomeracja we [[Francja|Francji]], na którą składa się 8 departamentów: [[Essonne]], [[Hauts-de-Seine]], Paris ([[Paryż]]), [[Sekwana-Saint-Denis]], [[Seine-et-Marne]], [[Val-de-Marne]], [[Val-d'Oise]] i [[Yvelines]]. Graniczy z regionami: [[Szampania-Ardeny]], [[Burgundia]], [[Region Centralny-Dolina Loary]], [[Górna Normandia]] i [[Pikardia]]. == Charakterystyka == === Geografia === === Klimat === === Historia === === Polityka === === Gospodarka === == Dojazd == === Samochodem === Île-de-France ma jedną z najgęstszych sieci autostrad i dróg szybkiego ruchu, a sam Paryż ma pełną obwodnicę która otacza miasto i wyznacza jego granice. === Samolotem === Region Paryża skupia dwa największe porty lotnicze Francji: * Charles de Gaulle * Orly === Statkiem === '''<big>Autobusem</big>''' W regionie jest wiele dworców autobusowych i jednym z przewoźników co jeździ do regionu to FlixBus. '''<big>Pociągiem</big>''' Do regionu jadą pociągi dalekobieżne np. Eurostar(który jedzie do takich miast jak [[Londyn]] czy [[Amsterdam]]), albo niemiecki Intercity Express(ICE). == Miasta == * [[Paryż]] * [[Wersal]] * [[Boulogne-Billancourt]] * [[Saint-Denis (Sekwana-Saint-Denis)|Saint-Denis]] * [[Argenteuil]] * [[Nanterre]] * [[Créteil]] * [[Rueil-Malmaison]] * [[Vitry-sur-Seine]] == Ciekawe miejsca == == Transport == W regionie znajduje się paryskie metro, RER, tramwaje paryskie oraz autobusy paryskie. == Zakupy == == Gastronomia == == Noclegi == == Bezpieczeństwo == === Zdrowie === == Kontakt == [https://www.humanite.fr/-/-/reiser-architectures-et-projets-urbains-dignace-grifo-paristoric-spectacle-multi-image-letat-du-rock-a-montpellier Ignac] [[Kategoria:Île-de-France| ]] [https://www.humanite.fr/-/-/reiser-architectures-et-projets-urbains-dignace-grifo-paristoric-spectacle-multi-image-letat-du-rock-a-montpellier e grifo] [https://villamedici.it/resident/ignace-grifo/ Jean ignace grifo]{{Zarys}} {{Jest w|Francja}} jliyfwngiu961k43b6nikjwyhkzmsft 0 9515 158647 88574 2026-09-11T08:34:37Z ~2026-42196-00 17596 /* Gdzie dalej */ 158647 wikitext text/x-wiki {{Top-banner}} <!-- można wstawić zdjęcie-panoramę miejscowości, zalecane 2100x300 px --> {{Miejscowość infobox |nazwa = Czorsztyn |nazwa oryginalna = |widok = CzorsztynCastlebyVetulani01.JPG |opis = Zamek w Czorsztynie |herb = |mapa = |państwo = [[Polska]] |region = [[województwo małopolskie]] |powierzchnia = |wysokość = |lud = 365 |prefiks = |kod pocztowy = |www = http://www.czorsztyn.pl/pl/5463/0/Czorsztyn.html }} {{Mapa|49.4372|20.3269|zoom=14}} '''Czorsztyn''' wieś w południowej Polsce, w województwie małopolskim. Jest siedzibą gminy Czorsztyn w powiecie nowotarskim. Znajduje się na brzegu [[Zbiornik Czorsztyński|Zbiornika Czorsztyńskiego]]. Główną atrakcją są ruiny zamku z XIV wieku. == Historia == Według historii spisanej przez Długosza zamek miał być w 1246 roku własnością Piotra Wydżgi, który posiadał również zamki w [[Rytro|Rytrze]], [[Łącko|Łącku]] oraz Lemiaszu. Historycy nie zgadzają się z tą wersją i łączą początki zamku z warownią Wronin, która została wymieniona po raz pierwszy w 1320 roku. Najstarsze pozostałości po drewnianej konstrukcji oraz wał ziemny datowane są na 3. ćwierć XIII wieku. Zamek został znacznie rozbudowany w czasach Kazimierza Wielkiego. Wzniesiono wtedy m.in. mury obronne, a twierdza stała się częścią istotnych założeń obronnych ze względu na swoje położenie przy drodze na Węgry. Wzmianki historyczne potwierdzają że zamek odwiedzali m.in. Kazimierz Wielki, Ludwik Węgierski, św. Jadwiga Królowa i Władysław Warneńczyk. Budowla pełniła też funkcję komory celnej, a później siedziby starostów. W latach 1629–43 nastąpiła duża przebudowa zamku za starostwa Jana Baranowskiego. Czworoboczna baszta wybudowana w jej ramach nosi dziś nazwę baszty Baranowskiego. W 1651 roku Aleksander Kostka-Napierski usiłował wzniecić antypolskie powstanie chłopskie na Podhalu. Jak się później okazało było ono finansowane przez Bohdana Chmielnickiego, który chciał w ten sposób odwrócić uwagę od powstania kozackiego na Ukrainie. Powstańcy opanowali nieobsadzony zamek w Czorsztynie, który jednak został odbity po dwudniowym oblężeniu. Przywódców rebelii stracono w Krakowie: Kostka-Napierski został wbity na pal, Stanisław Łętowski poćwiartowany, a Marcin Radocki ścięty. Zamek zaczął upadać po zdewastowaniu przez wojska kozackie w latach 1734–35. W 1790 część dachów twierdzy spłonęła w wyniku uderzenia pioruna. W 1819, gdy Czorsztyn wraz z okolicą kupiła rodzina Drohojowskich, zamek był już w ruinie. W latach 1951–57 przeprowadzono prace zabezpieczające ruiny. Dalsze prace rozpoczęto w 1992 roku i trwają one do dziś. Od 1996 roku zamek jest udostępniony do zwiedzania. == Zamek == {{Znacznik|Zamek Czorsztyn|49.4348|20.3130|typ=zabytek}} Obecny stan zamku to częściowo utrwalona ruina. Rozmieszczone są w nim dość lakoniczne tablice pokazujące poszczególne elementy na planie pomieszczenia. W baszcie Baranowskiego znajduje się również wystawa kart pocztowych z Pienin i okolic. Na terenie zamku znajduje się też sklep z pamiątkami. === Godziny zwiedzania === * od 1 października do 30 kwietnia: 10:00 – 15:00 z wyjątkiem poniedziałków * od 1 maja do 30 września: codziennie 9:00 – 18:00 === Bilety === * normalny: 6 zł * ulgowy: 3 zł == Dojazd == === Samochodem === Aby dostać się do Czorsztyna należy zjechać z drogi wojewódzkiej 969 łączącej Nowy Targ z [[Krościenko nad Dunajcem|Krościenkiem nad Dunajcem]] we wsi Krośnica. W pobliżu zamku znajduje się parking zarządzany przez Pieniński Park Narodowy, na którym parkowanie jest bezpłatne do 2 godzin pod warunkiem zakupienia biletu na zamek. Wcześniej znajdują się parkingi prywatne (10 zł{{stan na|2018|8}}). === Autobusem === Kilka razy dziennie przez Czorsztyn przejeżdżają busy łączące [[Szczawnica|Szczawnicę]] ze [[Sromowce Niżne|Sromowcami Niżnymi]]. {{Znacznik|Przystanek autobusowy|49.43766|20.32925|typ=transport}} Przystanek znajduje się w centralnej części wsi. == Nocleg == *[https://www.czorsztynprestige.pl/ Czorsztyn Prestige], Za Stylchyn / Stylchyn, 34-440 Kluszkowce, ☏ [[Tel:+48725221222%7C+48 725 221 222]]. Kompleks luksusowych obiektów wypoczynkowych położonych bezpośrednio nad Jeziorem Czorsztyńskim. '''W skład kompleksu wchodzą 4 obiekty o wysokim standardzie:''' **[https://www.czorsztynprestige.pl/apartamenty Czorsztyn Prestige Apartamenty], Za Stylchyn 126, 34-440 Kluszkowce. Luksusowe apartamenty usytuowane w pierwszej linii brzegowej '''z panoramicznym widokiem na jezioro oraz góry.''' **[https://www.czorsztynprestige.pl/ville Czorsztyn Prestige Ville], Za Stylchyn 56, 34-440 Kluszkowce. '''Ekskluzywne wille''' dedykowane rodzinom i większym grupom, wyposażone w prywatne SPA (jacuzzi i sauny) oraz własną salę kinową. **[https://www.czorsztynprestige.pl/osada-12 Czorsztyn Prestige Osada], Stylchyn 64, 34-440 Kluszkowce. Apartamenty premium stworzone dla par, klientów biznesowych oraz podróżników w wersji slow '''(dostępne dla osób powyżej 12 roku życia).''' Obiekt najbardziej polecany osobom poszukującym [https://www.czorsztynprestige.pl/osada-12/park-dla-psow noclegu z psem w Czorsztynie]. **[https://www.czorsztynprestige.pl/resort Czorsztyn Prestige Resort], Stylchyn 78, 34-440 Kluszkowce. Nowoczesne zakwaterowanie zapewniające dostęp do prywatnego basenu. == Gdzie dalej == * U podnóża zamku znajduje się {{Znacznik|Przystań|49.4362|20.3104|typ=transport}} przystań, z której można popłynąć statkiem lub gondolą do zamku w [[Niedzica|Niedzicy]] (koszt 6 lub 7 zł{{stan na|2018|8}}). * {{szlak|niebieski}} Przez Czorsztyn przebiega niebieski szlak turystyczny, którym w jedną stronę można dojść m.in. na górę Lubań i dalej do [[Limanowa|Limanowej]], a w drugą do Szczawnicy lub, korzystając w dalszej części z krzyżujących się innych szlaków, do Krościenka lub Sromowców Wyżnych. {{Jest w|Województwo małopolskie}} [[Kategoria:Powiat nowotarski]] gvihn2zs73om722tau0i9jdq9uysrlw 0 10009 158622 158619 2026-09-10T12:05:58Z Moromar 2451 /* Charakterystyka */ 158622 wikitext text/x-wiki {{Top-banner}} {{Miejscowość infobox |nazwa = Lubbock |nazwa oryginalna = |widok = LubbockSkyline2013.jpg |opis = |herb = |mapa = Lubbock County Lubbock.svg |państwo = [[Plik:Flag of the United States.svg|20px]] [[Stany Zjednoczone]] |region = [[Plik:Flag of Texas.svg|20px]] [[Teksas]] |powierzchnia = 351,86 |wysokość = 976 |ludność = 273 000 |prefiks = 806 |kod pocztowy = 79401–79416, 79423–79424, 79430, 79452–79453, 79457, 79464, 79490–79491, 79493, 79499 |www = https://www.mylubbock.us/ }} '''[https://www.visitlubbock.org/ Lubbock]''' jest największym miastem w regionie '''[[Texas Panhandle]]''' w stanie [[Teksas]] i pełni funkcję lokalnego centrum rolniczego oraz gospodarczego. Lubbock, powszechnie nazywane '''Hub City''' („Miasto Centrum”), leży w samym sercu South Plains – rozległego regionu słynącego z uprawy bawełny. == Charakterystyka == Miasto liczy około 259 000 mieszkańców i studentów (stan na 2019 rok). Lubbock jest siedzibą władz hrabstwa Lubbock oraz miejscem, w którym znajdują się parki stanowe i narodowe, dwa duże ośrodki medyczne i trzy uniwersytety; miasto wyróżnia się na tle innych rozwijających się ośrodków w [[Teksas]]ie tym, że jego stały rozwój gospodarczy nie opiera się na przemyśle ciężkim. Lubbock od dziesięcioleci notuje stabilny wzrost, a jego obecna powierzchnia wynosi około 125 mil kwadratowych (324 km²). === Historia === {{infobox|Buddy Holly|Charles Hardin Holley (1936–1959), znany szerzej pod pseudonimem Buddy Holly, urodził się w Lubbock. Obok Elvisa Presleya uważany jest za jednego z pionierów rock and rolla (w rzeczywistości to właśnie występ Presleya w Lubbock skłonił Holly’ego – początkowo wykonawcę muzyki country i folk – do zwrócenia się ku rockowi). Życie Holly’ego tragicznie zakończyło się w wieku 22 lat, gdy zginął w katastrofie lotniczej w stanie [[Iowa]] wraz z Richiem Valensem i J.P. „The Big Bopperem” Richardsonem. Mimo to artysta wciąż jest obecny w swoim rodzinnym mieście dzięki działającemu tam Buddy Holly Center.}} Hrabstwo Lubbock utworzono w 1876 roku i nazwano na cześć Thomasa S. Lubbocka – sygnatariusza Deklaracji Niepodległości Teksasu i późniejszego oficera Konfederacji. Choć sam Lubbock nie był w żaden sposób związany z tym regionem, jego nazwisko nadano temu obszarowi, ponieważ urzędnik stanowy naniósł nazwy hrabstw na prowizoryczną mapę regionu Panhandle w sposób całkowicie przypadkowy. Współczesne miasto Lubbock powstało dopiero w 1890 roku, kiedy to „stare” Lubbock i mniejsza miejscowość Monterey zawarły nietypowe porozumienie i połączyły swoje społeczności. Inicjatorami tego przedsięwzięcia byli najprawdopodobniej przedstawiciele konkurencyjnych osad, zatrudnieni przez miejscowych hodowców bydła i kupców, by lobbować u przewoźnika kolejowego Ft. Worth & Denver w sprawie utworzenia stacji kolejowej. Na lokalizację nowego miasta – nazwanego Lubbock – wybrano teren zajmowany wcześniej przez Monterey. Mieszkańcy starego Lubbock przenieśli się do Monterey, położonego na południe od kanionu Yellowhouse, transportując tam na specjalnych rolkach budynek hotelu Nicolette. W 1891 roku Lubbock zostało siedzibą władz hrabstwa, a w 1909 roku uzyskało prawa miejskie. W 1923 roku utworzono Texas Technological College (obecnie znany jako '''Texas Tech University'''); decyzję tę poprzedziła zacięta rywalizacja między kilkoma miastami regionu, w tym [[Amarillo]] i [[Plainview]]. W czasie pierwszego roku akademickiego jedyny budynek kampusu znajdował się w odległości mili od granic miasta Lubbock. Wieczorem 11 maja 1970 roku przez miasto przeszło '''tornado''' kategorii F-5, pozostawiając po sobie pas zniszczeń o długości 8 mil (13 km); kataklizm spowodował straty materialne szacowane na 125 milionów dolarów i pochłonął 26 ofiar śmiertelnych. Wiadomości o zniszczeniach obiegły świat, a proces usuwania skutków tej klęski żywiołowej był jednym z pierwszych tego typu wydarzeń udokumentowanych w telewizji. Skoordynowane działania podjęte po katastrofie posłużyły za wzorzec dla przyszłych badań i planowania w zakresie usuwania skutków klęsk żywiołowych. Zniszczenie kilku tysięcy domów doprowadziło w praktyce do kresu segregacji rasowej w mieście. === Orientacja === * '''Wysokość: ''3256 stóp (992 m)'''''' Lubbock to największy obszar zurbanizowany położony na płaskowyżu Llano Estacado. W czasach pierwszych wypraw badawczych teren ten stanowił pozbawioną charakterystycznych punktów orientacyjnych prerię; według legendy hiszpańscy konkwistadorzy wbijali w ziemię wysokie, jaskrawo pomalowane pale, aby wyznaczyć swoje położenie. Region zyskał później nazwę Llano Estacado, co można luźno tłumaczyć jako „równiny pełne pali” lub – bardziej precyzyjnie – „równiny otoczone palisadą”. Pierwsi osadnicy napotykali tam bandytów lub rdzennych Komanczów, którzy często przetrzymywali przybyszów dla okupu. Odcinek skarpy Caprock Escarpment, położony na wschód od Lubbock, nosi nazwę Ransom Canyon. == Dojazd == === Samolotem === Znajduje się tu port lotniczy. === Pociągiem === Znajduje się tu stacja kolejowa. === Samochodem === Lubbock jest ważnym węzłem drogowym. === Statkiem === == Komunikacja == == Warto zobaczyć == == Najbliższe okolice == == Praca == == Nauka == == Zakupy == == Gastronomia == == Imprezy == == Noclegi == == Kontakt == == Bezpieczeństwo == == Informacje turystyczne == == Wyjazd == {{Zarys}} {{Atrybucja}} {{Jest w|Teksas}} [[Kategoria:Teksas]] endcd2ijl9egf9111f4nxhdm5r9aysc 158623 158622 2026-09-10T12:06:07Z Moromar 2451 /* Orientacja */ 158623 wikitext text/x-wiki {{Top-banner}} {{Miejscowość infobox |nazwa = Lubbock |nazwa oryginalna = |widok = LubbockSkyline2013.jpg |opis = |herb = |mapa = Lubbock County Lubbock.svg |państwo = [[Plik:Flag of the United States.svg|20px]] [[Stany Zjednoczone]] |region = [[Plik:Flag of Texas.svg|20px]] [[Teksas]] |powierzchnia = 351,86 |wysokość = 976 |ludność = 273 000 |prefiks = 806 |kod pocztowy = 79401–79416, 79423–79424, 79430, 79452–79453, 79457, 79464, 79490–79491, 79493, 79499 |www = https://www.mylubbock.us/ }} '''[https://www.visitlubbock.org/ Lubbock]''' jest największym miastem w regionie '''[[Texas Panhandle]]''' w stanie [[Teksas]] i pełni funkcję lokalnego centrum rolniczego oraz gospodarczego. Lubbock, powszechnie nazywane '''Hub City''' („Miasto Centrum”), leży w samym sercu South Plains – rozległego regionu słynącego z uprawy bawełny. == Charakterystyka == Miasto liczy około 259 000 mieszkańców i studentów (stan na 2019 rok). Lubbock jest siedzibą władz hrabstwa Lubbock oraz miejscem, w którym znajdują się parki stanowe i narodowe, dwa duże ośrodki medyczne i trzy uniwersytety; miasto wyróżnia się na tle innych rozwijających się ośrodków w [[Teksas]]ie tym, że jego stały rozwój gospodarczy nie opiera się na przemyśle ciężkim. Lubbock od dziesięcioleci notuje stabilny wzrost, a jego obecna powierzchnia wynosi około 125 mil kwadratowych (324 km²). === Historia === {{infobox|Buddy Holly|Charles Hardin Holley (1936–1959), znany szerzej pod pseudonimem Buddy Holly, urodził się w Lubbock. Obok Elvisa Presleya uważany jest za jednego z pionierów rock and rolla (w rzeczywistości to właśnie występ Presleya w Lubbock skłonił Holly’ego – początkowo wykonawcę muzyki country i folk – do zwrócenia się ku rockowi). Życie Holly’ego tragicznie zakończyło się w wieku 22 lat, gdy zginął w katastrofie lotniczej w stanie [[Iowa]] wraz z Richiem Valensem i J.P. „The Big Bopperem” Richardsonem. Mimo to artysta wciąż jest obecny w swoim rodzinnym mieście dzięki działającemu tam Buddy Holly Center.}} Hrabstwo Lubbock utworzono w 1876 roku i nazwano na cześć Thomasa S. Lubbocka – sygnatariusza Deklaracji Niepodległości Teksasu i późniejszego oficera Konfederacji. Choć sam Lubbock nie był w żaden sposób związany z tym regionem, jego nazwisko nadano temu obszarowi, ponieważ urzędnik stanowy naniósł nazwy hrabstw na prowizoryczną mapę regionu Panhandle w sposób całkowicie przypadkowy. Współczesne miasto Lubbock powstało dopiero w 1890 roku, kiedy to „stare” Lubbock i mniejsza miejscowość Monterey zawarły nietypowe porozumienie i połączyły swoje społeczności. Inicjatorami tego przedsięwzięcia byli najprawdopodobniej przedstawiciele konkurencyjnych osad, zatrudnieni przez miejscowych hodowców bydła i kupców, by lobbować u przewoźnika kolejowego Ft. Worth & Denver w sprawie utworzenia stacji kolejowej. Na lokalizację nowego miasta – nazwanego Lubbock – wybrano teren zajmowany wcześniej przez Monterey. Mieszkańcy starego Lubbock przenieśli się do Monterey, położonego na południe od kanionu Yellowhouse, transportując tam na specjalnych rolkach budynek hotelu Nicolette. W 1891 roku Lubbock zostało siedzibą władz hrabstwa, a w 1909 roku uzyskało prawa miejskie. W 1923 roku utworzono Texas Technological College (obecnie znany jako '''Texas Tech University'''); decyzję tę poprzedziła zacięta rywalizacja między kilkoma miastami regionu, w tym [[Amarillo]] i [[Plainview]]. W czasie pierwszego roku akademickiego jedyny budynek kampusu znajdował się w odległości mili od granic miasta Lubbock. Wieczorem 11 maja 1970 roku przez miasto przeszło '''tornado''' kategorii F-5, pozostawiając po sobie pas zniszczeń o długości 8 mil (13 km); kataklizm spowodował straty materialne szacowane na 125 milionów dolarów i pochłonął 26 ofiar śmiertelnych. Wiadomości o zniszczeniach obiegły świat, a proces usuwania skutków tej klęski żywiołowej był jednym z pierwszych tego typu wydarzeń udokumentowanych w telewizji. Skoordynowane działania podjęte po katastrofie posłużyły za wzorzec dla przyszłych badań i planowania w zakresie usuwania skutków klęsk żywiołowych. Zniszczenie kilku tysięcy domów doprowadziło w praktyce do kresu segregacji rasowej w mieście. === Orientacja === * '''Wysokość: ''3256 stóp (992 m)''''' Lubbock to największy obszar zurbanizowany położony na płaskowyżu Llano Estacado. W czasach pierwszych wypraw badawczych teren ten stanowił pozbawioną charakterystycznych punktów orientacyjnych prerię; według legendy hiszpańscy konkwistadorzy wbijali w ziemię wysokie, jaskrawo pomalowane pale, aby wyznaczyć swoje położenie. Region zyskał później nazwę Llano Estacado, co można luźno tłumaczyć jako „równiny pełne pali” lub – bardziej precyzyjnie – „równiny otoczone palisadą”. Pierwsi osadnicy napotykali tam bandytów lub rdzennych Komanczów, którzy często przetrzymywali przybyszów dla okupu. Odcinek skarpy Caprock Escarpment, położony na wschód od Lubbock, nosi nazwę Ransom Canyon. == Dojazd == === Samolotem === Znajduje się tu port lotniczy. === Pociągiem === Znajduje się tu stacja kolejowa. === Samochodem === Lubbock jest ważnym węzłem drogowym. === Statkiem === == Komunikacja == == Warto zobaczyć == == Najbliższe okolice == == Praca == == Nauka == == Zakupy == == Gastronomia == == Imprezy == == Noclegi == == Kontakt == == Bezpieczeństwo == == Informacje turystyczne == == Wyjazd == {{Zarys}} {{Atrybucja}} {{Jest w|Teksas}} [[Kategoria:Teksas]] gssz26y8gv25irwdiq7wrn86dcqtany 158625 158623 2026-09-10T12:39:48Z Moromar 2451 /* Dojazd */ 158625 wikitext text/x-wiki {{Top-banner}} {{Miejscowość infobox |nazwa = Lubbock |nazwa oryginalna = |widok = LubbockSkyline2013.jpg |opis = |herb = |mapa = Lubbock County Lubbock.svg |państwo = [[Plik:Flag of the United States.svg|20px]] [[Stany Zjednoczone]] |region = [[Plik:Flag of Texas.svg|20px]] [[Teksas]] |powierzchnia = 351,86 |wysokość = 976 |ludność = 273 000 |prefiks = 806 |kod pocztowy = 79401–79416, 79423–79424, 79430, 79452–79453, 79457, 79464, 79490–79491, 79493, 79499 |www = https://www.mylubbock.us/ }} '''[https://www.visitlubbock.org/ Lubbock]''' jest największym miastem w regionie '''[[Texas Panhandle]]''' w stanie [[Teksas]] i pełni funkcję lokalnego centrum rolniczego oraz gospodarczego. Lubbock, powszechnie nazywane '''Hub City''' („Miasto Centrum”), leży w samym sercu South Plains – rozległego regionu słynącego z uprawy bawełny. == Charakterystyka == Miasto liczy około 259 000 mieszkańców i studentów (stan na 2019 rok). Lubbock jest siedzibą władz hrabstwa Lubbock oraz miejscem, w którym znajdują się parki stanowe i narodowe, dwa duże ośrodki medyczne i trzy uniwersytety; miasto wyróżnia się na tle innych rozwijających się ośrodków w [[Teksas]]ie tym, że jego stały rozwój gospodarczy nie opiera się na przemyśle ciężkim. Lubbock od dziesięcioleci notuje stabilny wzrost, a jego obecna powierzchnia wynosi około 125 mil kwadratowych (324 km²). === Historia === {{infobox|Buddy Holly|Charles Hardin Holley (1936–1959), znany szerzej pod pseudonimem Buddy Holly, urodził się w Lubbock. Obok Elvisa Presleya uważany jest za jednego z pionierów rock and rolla (w rzeczywistości to właśnie występ Presleya w Lubbock skłonił Holly’ego – początkowo wykonawcę muzyki country i folk – do zwrócenia się ku rockowi). Życie Holly’ego tragicznie zakończyło się w wieku 22 lat, gdy zginął w katastrofie lotniczej w stanie [[Iowa]] wraz z Richiem Valensem i J.P. „The Big Bopperem” Richardsonem. Mimo to artysta wciąż jest obecny w swoim rodzinnym mieście dzięki działającemu tam Buddy Holly Center.}} Hrabstwo Lubbock utworzono w 1876 roku i nazwano na cześć Thomasa S. Lubbocka – sygnatariusza Deklaracji Niepodległości Teksasu i późniejszego oficera Konfederacji. Choć sam Lubbock nie był w żaden sposób związany z tym regionem, jego nazwisko nadano temu obszarowi, ponieważ urzędnik stanowy naniósł nazwy hrabstw na prowizoryczną mapę regionu Panhandle w sposób całkowicie przypadkowy. Współczesne miasto Lubbock powstało dopiero w 1890 roku, kiedy to „stare” Lubbock i mniejsza miejscowość Monterey zawarły nietypowe porozumienie i połączyły swoje społeczności. Inicjatorami tego przedsięwzięcia byli najprawdopodobniej przedstawiciele konkurencyjnych osad, zatrudnieni przez miejscowych hodowców bydła i kupców, by lobbować u przewoźnika kolejowego Ft. Worth & Denver w sprawie utworzenia stacji kolejowej. Na lokalizację nowego miasta – nazwanego Lubbock – wybrano teren zajmowany wcześniej przez Monterey. Mieszkańcy starego Lubbock przenieśli się do Monterey, położonego na południe od kanionu Yellowhouse, transportując tam na specjalnych rolkach budynek hotelu Nicolette. W 1891 roku Lubbock zostało siedzibą władz hrabstwa, a w 1909 roku uzyskało prawa miejskie. W 1923 roku utworzono Texas Technological College (obecnie znany jako '''Texas Tech University'''); decyzję tę poprzedziła zacięta rywalizacja między kilkoma miastami regionu, w tym [[Amarillo]] i [[Plainview]]. W czasie pierwszego roku akademickiego jedyny budynek kampusu znajdował się w odległości mili od granic miasta Lubbock. Wieczorem 11 maja 1970 roku przez miasto przeszło '''tornado''' kategorii F-5, pozostawiając po sobie pas zniszczeń o długości 8 mil (13 km); kataklizm spowodował straty materialne szacowane na 125 milionów dolarów i pochłonął 26 ofiar śmiertelnych. Wiadomości o zniszczeniach obiegły świat, a proces usuwania skutków tej klęski żywiołowej był jednym z pierwszych tego typu wydarzeń udokumentowanych w telewizji. Skoordynowane działania podjęte po katastrofie posłużyły za wzorzec dla przyszłych badań i planowania w zakresie usuwania skutków klęsk żywiołowych. Zniszczenie kilku tysięcy domów doprowadziło w praktyce do kresu segregacji rasowej w mieście. === Orientacja === * '''Wysokość: ''3256 stóp (992 m)''''' Lubbock to największy obszar zurbanizowany położony na płaskowyżu Llano Estacado. W czasach pierwszych wypraw badawczych teren ten stanowił pozbawioną charakterystycznych punktów orientacyjnych prerię; według legendy hiszpańscy konkwistadorzy wbijali w ziemię wysokie, jaskrawo pomalowane pale, aby wyznaczyć swoje położenie. Region zyskał później nazwę Llano Estacado, co można luźno tłumaczyć jako „równiny pełne pali” lub – bardziej precyzyjnie – „równiny otoczone palisadą”. Pierwsi osadnicy napotykali tam bandytów lub rdzennych Komanczów, którzy często przetrzymywali przybyszów dla okupu. Odcinek skarpy Caprock Escarpment, położony na wschód od Lubbock, nosi nazwę Ransom Canyon. == Dojazd == === Samolotem === {{Znacznik|Międzynarodowy port lotniczy Lubbock Preston Smith|33.6566 |-101.8224 |typ=transport}}'''[https://tx-lubbock.civicplus.com/202/Airport Międzynarodowy port lotniczy Lubbock Preston Smith]''' ({{IATA|LBB}}) znajduje się 8,0 km (5 mil) na północ od centrum miasta. Obsługują go linie Southwest Airlines, United Express oraz American Eagle. Podróż lotnicza do Lubbock najprawdopodobniej będzie wymagała przesiadki na jednym z lotnisk oferujących bezpośrednie połączenia z tym miastem. Linie American latają na międzynarodowe lotnisko [[Dallas]]/[[Fort Worth]], a United – do [[Houston]] (lotnisko im. Busha) i [[Denver]]. Southwest oferuje bezpośrednie loty do [[Las Vegas]], [[Austin]] oraz [[Dallas]] Love Field. Koszt przejazdu taksówką do centrum lub na kampus Texas Tech wynosi od 13 do 18 USD. Opłata za przejazd do hoteli położonych wzdłuż południowej i południowo-zachodniej obwodnicy waha się od 20 do 25 USD. Firma Royal Coach oferuje przejazdy z lotniska do miasta według ustalonych stawek. Cena zależy od strefy docelowej i mieści się w przedziale od 6 do 24 USD. === Pociągiem === === Samochodem === Do Lubbock można łatwo dojechać samochodem. Dobrze utrzymane drogi – [[Plik:US_62.svg|25px]]/[[Plik:US_82.svg|25px]], [[Plik:US_84.svg|25px]], [[PlikL:I-27_(TX).svg|25px]], [[Plik:US_87.svg|25px]] oraz [[Plik:Texas_114.svg|25px]] – zapewniają dogodny wjazd do miasta i wyjazd z niego. Nowoczesna obwodnica [[Plik:Texas_Loop_289.svg|25px]] pozwala szybko ominąć miasto, w którym – co warto odnotować – praktycznie nie występują korki. === Autobusem === TNM&O jest lokalnym oddziałem Greyhound i oferuje linie przesiadkowe do wszystkich głównych miast w [[Stany Zjednoczone|USA]]. Przyjazdy odbywają się najczęściej w świetle dziennym, natomiast większość wyjazdów następuje o świcie lub zmierzchu. {{Znacznik|Terminal TNM&O|33.5840456 |-101.8438354|typ=transport}}'''Terminal TNM&O''' pełni także funkcję biur korporacyjnych. Krążą pogłoski, że zamknięta restauracja '''Bus Stop Diner''', po stronie terminala przy ulicy 13, jest nawiedzona przez podróżnych. Administratorzy TNM&O obwiniają kurz. == Komunikacja == == Warto zobaczyć == == Najbliższe okolice == == Praca == == Nauka == == Zakupy == == Gastronomia == == Imprezy == == Noclegi == == Kontakt == == Bezpieczeństwo == == Informacje turystyczne == == Wyjazd == {{Zarys}} {{Atrybucja}} {{Jest w|Teksas}} [[Kategoria:Teksas]] lmwki5f65ubdnompsa3znabtkb28z9z 158626 158625 2026-09-10T12:39:58Z Moromar 2451 /* Samochodem */ 158626 wikitext text/x-wiki {{Top-banner}} {{Miejscowość infobox |nazwa = Lubbock |nazwa oryginalna = |widok = LubbockSkyline2013.jpg |opis = |herb = |mapa = Lubbock County Lubbock.svg |państwo = [[Plik:Flag of the United States.svg|20px]] [[Stany Zjednoczone]] |region = [[Plik:Flag of Texas.svg|20px]] [[Teksas]] |powierzchnia = 351,86 |wysokość = 976 |ludność = 273 000 |prefiks = 806 |kod pocztowy = 79401–79416, 79423–79424, 79430, 79452–79453, 79457, 79464, 79490–79491, 79493, 79499 |www = https://www.mylubbock.us/ }} '''[https://www.visitlubbock.org/ Lubbock]''' jest największym miastem w regionie '''[[Texas Panhandle]]''' w stanie [[Teksas]] i pełni funkcję lokalnego centrum rolniczego oraz gospodarczego. Lubbock, powszechnie nazywane '''Hub City''' („Miasto Centrum”), leży w samym sercu South Plains – rozległego regionu słynącego z uprawy bawełny. == Charakterystyka == Miasto liczy około 259 000 mieszkańców i studentów (stan na 2019 rok). Lubbock jest siedzibą władz hrabstwa Lubbock oraz miejscem, w którym znajdują się parki stanowe i narodowe, dwa duże ośrodki medyczne i trzy uniwersytety; miasto wyróżnia się na tle innych rozwijających się ośrodków w [[Teksas]]ie tym, że jego stały rozwój gospodarczy nie opiera się na przemyśle ciężkim. Lubbock od dziesięcioleci notuje stabilny wzrost, a jego obecna powierzchnia wynosi około 125 mil kwadratowych (324 km²). === Historia === {{infobox|Buddy Holly|Charles Hardin Holley (1936–1959), znany szerzej pod pseudonimem Buddy Holly, urodził się w Lubbock. Obok Elvisa Presleya uważany jest za jednego z pionierów rock and rolla (w rzeczywistości to właśnie występ Presleya w Lubbock skłonił Holly’ego – początkowo wykonawcę muzyki country i folk – do zwrócenia się ku rockowi). Życie Holly’ego tragicznie zakończyło się w wieku 22 lat, gdy zginął w katastrofie lotniczej w stanie [[Iowa]] wraz z Richiem Valensem i J.P. „The Big Bopperem” Richardsonem. Mimo to artysta wciąż jest obecny w swoim rodzinnym mieście dzięki działającemu tam Buddy Holly Center.}} Hrabstwo Lubbock utworzono w 1876 roku i nazwano na cześć Thomasa S. Lubbocka – sygnatariusza Deklaracji Niepodległości Teksasu i późniejszego oficera Konfederacji. Choć sam Lubbock nie był w żaden sposób związany z tym regionem, jego nazwisko nadano temu obszarowi, ponieważ urzędnik stanowy naniósł nazwy hrabstw na prowizoryczną mapę regionu Panhandle w sposób całkowicie przypadkowy. Współczesne miasto Lubbock powstało dopiero w 1890 roku, kiedy to „stare” Lubbock i mniejsza miejscowość Monterey zawarły nietypowe porozumienie i połączyły swoje społeczności. Inicjatorami tego przedsięwzięcia byli najprawdopodobniej przedstawiciele konkurencyjnych osad, zatrudnieni przez miejscowych hodowców bydła i kupców, by lobbować u przewoźnika kolejowego Ft. Worth & Denver w sprawie utworzenia stacji kolejowej. Na lokalizację nowego miasta – nazwanego Lubbock – wybrano teren zajmowany wcześniej przez Monterey. Mieszkańcy starego Lubbock przenieśli się do Monterey, położonego na południe od kanionu Yellowhouse, transportując tam na specjalnych rolkach budynek hotelu Nicolette. W 1891 roku Lubbock zostało siedzibą władz hrabstwa, a w 1909 roku uzyskało prawa miejskie. W 1923 roku utworzono Texas Technological College (obecnie znany jako '''Texas Tech University'''); decyzję tę poprzedziła zacięta rywalizacja między kilkoma miastami regionu, w tym [[Amarillo]] i [[Plainview]]. W czasie pierwszego roku akademickiego jedyny budynek kampusu znajdował się w odległości mili od granic miasta Lubbock. Wieczorem 11 maja 1970 roku przez miasto przeszło '''tornado''' kategorii F-5, pozostawiając po sobie pas zniszczeń o długości 8 mil (13 km); kataklizm spowodował straty materialne szacowane na 125 milionów dolarów i pochłonął 26 ofiar śmiertelnych. Wiadomości o zniszczeniach obiegły świat, a proces usuwania skutków tej klęski żywiołowej był jednym z pierwszych tego typu wydarzeń udokumentowanych w telewizji. Skoordynowane działania podjęte po katastrofie posłużyły za wzorzec dla przyszłych badań i planowania w zakresie usuwania skutków klęsk żywiołowych. Zniszczenie kilku tysięcy domów doprowadziło w praktyce do kresu segregacji rasowej w mieście. === Orientacja === * '''Wysokość: ''3256 stóp (992 m)''''' Lubbock to największy obszar zurbanizowany położony na płaskowyżu Llano Estacado. W czasach pierwszych wypraw badawczych teren ten stanowił pozbawioną charakterystycznych punktów orientacyjnych prerię; według legendy hiszpańscy konkwistadorzy wbijali w ziemię wysokie, jaskrawo pomalowane pale, aby wyznaczyć swoje położenie. Region zyskał później nazwę Llano Estacado, co można luźno tłumaczyć jako „równiny pełne pali” lub – bardziej precyzyjnie – „równiny otoczone palisadą”. Pierwsi osadnicy napotykali tam bandytów lub rdzennych Komanczów, którzy często przetrzymywali przybyszów dla okupu. Odcinek skarpy Caprock Escarpment, położony na wschód od Lubbock, nosi nazwę Ransom Canyon. == Dojazd == === Samolotem === {{Znacznik|Międzynarodowy port lotniczy Lubbock Preston Smith|33.6566 |-101.8224 |typ=transport}}'''[https://tx-lubbock.civicplus.com/202/Airport Międzynarodowy port lotniczy Lubbock Preston Smith]''' ({{IATA|LBB}}) znajduje się 8,0 km (5 mil) na północ od centrum miasta. Obsługują go linie Southwest Airlines, United Express oraz American Eagle. Podróż lotnicza do Lubbock najprawdopodobniej będzie wymagała przesiadki na jednym z lotnisk oferujących bezpośrednie połączenia z tym miastem. Linie American latają na międzynarodowe lotnisko [[Dallas]]/[[Fort Worth]], a United – do [[Houston]] (lotnisko im. Busha) i [[Denver]]. Southwest oferuje bezpośrednie loty do [[Las Vegas]], [[Austin]] oraz [[Dallas]] Love Field. Koszt przejazdu taksówką do centrum lub na kampus Texas Tech wynosi od 13 do 18 USD. Opłata za przejazd do hoteli położonych wzdłuż południowej i południowo-zachodniej obwodnicy waha się od 20 do 25 USD. Firma Royal Coach oferuje przejazdy z lotniska do miasta według ustalonych stawek. Cena zależy od strefy docelowej i mieści się w przedziale od 6 do 24 USD. === Pociągiem === === Samochodem === Do Lubbock można łatwo dojechać samochodem. Dobrze utrzymane drogi – [[Plik:US_62.svg|25px]]/[[Plik:US_82.svg|25px]], [[Plik:US_84.svg|25px]], [[Plik:I-27_(TX).svg|25px]], [[Plik:US_87.svg|25px]] oraz [[Plik:Texas_114.svg|25px]] – zapewniają dogodny wjazd do miasta i wyjazd z niego. Nowoczesna obwodnica [[Plik:Texas_Loop_289.svg|25px]] pozwala szybko ominąć miasto, w którym – co warto odnotować – praktycznie nie występują korki. === Autobusem === TNM&O jest lokalnym oddziałem Greyhound i oferuje linie przesiadkowe do wszystkich głównych miast w [[Stany Zjednoczone|USA]]. Przyjazdy odbywają się najczęściej w świetle dziennym, natomiast większość wyjazdów następuje o świcie lub zmierzchu. {{Znacznik|Terminal TNM&O|33.5840456 |-101.8438354|typ=transport}}'''Terminal TNM&O''' pełni także funkcję biur korporacyjnych. Krążą pogłoski, że zamknięta restauracja '''Bus Stop Diner''', po stronie terminala przy ulicy 13, jest nawiedzona przez podróżnych. Administratorzy TNM&O obwiniają kurz. == Komunikacja == == Warto zobaczyć == == Najbliższe okolice == == Praca == == Nauka == == Zakupy == == Gastronomia == == Imprezy == == Noclegi == == Kontakt == == Bezpieczeństwo == == Informacje turystyczne == == Wyjazd == {{Zarys}} {{Atrybucja}} {{Jest w|Teksas}} [[Kategoria:Teksas]] axwbvlj3pfn0kev8zbg884rm4ag59yh 158627 158626 2026-09-10T12:46:10Z Moromar 2451 /* Komunikacja */ 158627 wikitext text/x-wiki {{Top-banner}} {{Miejscowość infobox |nazwa = Lubbock |nazwa oryginalna = |widok = LubbockSkyline2013.jpg |opis = |herb = |mapa = Lubbock County Lubbock.svg |państwo = [[Plik:Flag of the United States.svg|20px]] [[Stany Zjednoczone]] |region = [[Plik:Flag of Texas.svg|20px]] [[Teksas]] |powierzchnia = 351,86 |wysokość = 976 |ludność = 273 000 |prefiks = 806 |kod pocztowy = 79401–79416, 79423–79424, 79430, 79452–79453, 79457, 79464, 79490–79491, 79493, 79499 |www = https://www.mylubbock.us/ }} '''[https://www.visitlubbock.org/ Lubbock]''' jest największym miastem w regionie '''[[Texas Panhandle]]''' w stanie [[Teksas]] i pełni funkcję lokalnego centrum rolniczego oraz gospodarczego. Lubbock, powszechnie nazywane '''Hub City''' („Miasto Centrum”), leży w samym sercu South Plains – rozległego regionu słynącego z uprawy bawełny. == Charakterystyka == Miasto liczy około 259 000 mieszkańców i studentów (stan na 2019 rok). Lubbock jest siedzibą władz hrabstwa Lubbock oraz miejscem, w którym znajdują się parki stanowe i narodowe, dwa duże ośrodki medyczne i trzy uniwersytety; miasto wyróżnia się na tle innych rozwijających się ośrodków w [[Teksas]]ie tym, że jego stały rozwój gospodarczy nie opiera się na przemyśle ciężkim. Lubbock od dziesięcioleci notuje stabilny wzrost, a jego obecna powierzchnia wynosi około 125 mil kwadratowych (324 km²). === Historia === {{infobox|Buddy Holly|Charles Hardin Holley (1936–1959), znany szerzej pod pseudonimem Buddy Holly, urodził się w Lubbock. Obok Elvisa Presleya uważany jest za jednego z pionierów rock and rolla (w rzeczywistości to właśnie występ Presleya w Lubbock skłonił Holly’ego – początkowo wykonawcę muzyki country i folk – do zwrócenia się ku rockowi). Życie Holly’ego tragicznie zakończyło się w wieku 22 lat, gdy zginął w katastrofie lotniczej w stanie [[Iowa]] wraz z Richiem Valensem i J.P. „The Big Bopperem” Richardsonem. Mimo to artysta wciąż jest obecny w swoim rodzinnym mieście dzięki działającemu tam Buddy Holly Center.}} Hrabstwo Lubbock utworzono w 1876 roku i nazwano na cześć Thomasa S. Lubbocka – sygnatariusza Deklaracji Niepodległości Teksasu i późniejszego oficera Konfederacji. Choć sam Lubbock nie był w żaden sposób związany z tym regionem, jego nazwisko nadano temu obszarowi, ponieważ urzędnik stanowy naniósł nazwy hrabstw na prowizoryczną mapę regionu Panhandle w sposób całkowicie przypadkowy. Współczesne miasto Lubbock powstało dopiero w 1890 roku, kiedy to „stare” Lubbock i mniejsza miejscowość Monterey zawarły nietypowe porozumienie i połączyły swoje społeczności. Inicjatorami tego przedsięwzięcia byli najprawdopodobniej przedstawiciele konkurencyjnych osad, zatrudnieni przez miejscowych hodowców bydła i kupców, by lobbować u przewoźnika kolejowego Ft. Worth & Denver w sprawie utworzenia stacji kolejowej. Na lokalizację nowego miasta – nazwanego Lubbock – wybrano teren zajmowany wcześniej przez Monterey. Mieszkańcy starego Lubbock przenieśli się do Monterey, położonego na południe od kanionu Yellowhouse, transportując tam na specjalnych rolkach budynek hotelu Nicolette. W 1891 roku Lubbock zostało siedzibą władz hrabstwa, a w 1909 roku uzyskało prawa miejskie. W 1923 roku utworzono Texas Technological College (obecnie znany jako '''Texas Tech University'''); decyzję tę poprzedziła zacięta rywalizacja między kilkoma miastami regionu, w tym [[Amarillo]] i [[Plainview]]. W czasie pierwszego roku akademickiego jedyny budynek kampusu znajdował się w odległości mili od granic miasta Lubbock. Wieczorem 11 maja 1970 roku przez miasto przeszło '''tornado''' kategorii F-5, pozostawiając po sobie pas zniszczeń o długości 8 mil (13 km); kataklizm spowodował straty materialne szacowane na 125 milionów dolarów i pochłonął 26 ofiar śmiertelnych. Wiadomości o zniszczeniach obiegły świat, a proces usuwania skutków tej klęski żywiołowej był jednym z pierwszych tego typu wydarzeń udokumentowanych w telewizji. Skoordynowane działania podjęte po katastrofie posłużyły za wzorzec dla przyszłych badań i planowania w zakresie usuwania skutków klęsk żywiołowych. Zniszczenie kilku tysięcy domów doprowadziło w praktyce do kresu segregacji rasowej w mieście. === Orientacja === * '''Wysokość: ''3256 stóp (992 m)''''' Lubbock to największy obszar zurbanizowany położony na płaskowyżu Llano Estacado. W czasach pierwszych wypraw badawczych teren ten stanowił pozbawioną charakterystycznych punktów orientacyjnych prerię; według legendy hiszpańscy konkwistadorzy wbijali w ziemię wysokie, jaskrawo pomalowane pale, aby wyznaczyć swoje położenie. Region zyskał później nazwę Llano Estacado, co można luźno tłumaczyć jako „równiny pełne pali” lub – bardziej precyzyjnie – „równiny otoczone palisadą”. Pierwsi osadnicy napotykali tam bandytów lub rdzennych Komanczów, którzy często przetrzymywali przybyszów dla okupu. Odcinek skarpy Caprock Escarpment, położony na wschód od Lubbock, nosi nazwę Ransom Canyon. == Dojazd == === Samolotem === {{Znacznik|Międzynarodowy port lotniczy Lubbock Preston Smith|33.6566 |-101.8224 |typ=transport}}'''[https://tx-lubbock.civicplus.com/202/Airport Międzynarodowy port lotniczy Lubbock Preston Smith]''' ({{IATA|LBB}}) znajduje się 8,0 km (5 mil) na północ od centrum miasta. Obsługują go linie Southwest Airlines, United Express oraz American Eagle. Podróż lotnicza do Lubbock najprawdopodobniej będzie wymagała przesiadki na jednym z lotnisk oferujących bezpośrednie połączenia z tym miastem. Linie American latają na międzynarodowe lotnisko [[Dallas]]/[[Fort Worth]], a United – do [[Houston]] (lotnisko im. Busha) i [[Denver]]. Southwest oferuje bezpośrednie loty do [[Las Vegas]], [[Austin]] oraz [[Dallas]] Love Field. Koszt przejazdu taksówką do centrum lub na kampus Texas Tech wynosi od 13 do 18 USD. Opłata za przejazd do hoteli położonych wzdłuż południowej i południowo-zachodniej obwodnicy waha się od 20 do 25 USD. Firma Royal Coach oferuje przejazdy z lotniska do miasta według ustalonych stawek. Cena zależy od strefy docelowej i mieści się w przedziale od 6 do 24 USD. === Pociągiem === === Samochodem === Do Lubbock można łatwo dojechać samochodem. Dobrze utrzymane drogi – [[Plik:US_62.svg|25px]]/[[Plik:US_82.svg|25px]], [[Plik:US_84.svg|25px]], [[Plik:I-27_(TX).svg|25px]], [[Plik:US_87.svg|25px]] oraz [[Plik:Texas_114.svg|25px]] – zapewniają dogodny wjazd do miasta i wyjazd z niego. Nowoczesna obwodnica [[Plik:Texas_Loop_289.svg|25px]] pozwala szybko ominąć miasto, w którym – co warto odnotować – praktycznie nie występują korki. === Autobusem === TNM&O jest lokalnym oddziałem Greyhound i oferuje linie przesiadkowe do wszystkich głównych miast w [[Stany Zjednoczone|USA]]. Przyjazdy odbywają się najczęściej w świetle dziennym, natomiast większość wyjazdów następuje o świcie lub zmierzchu. {{Znacznik|Terminal TNM&O|33.5840456 |-101.8438354|typ=transport}}'''Terminal TNM&O''' pełni także funkcję biur korporacyjnych. Krążą pogłoski, że zamknięta restauracja '''Bus Stop Diner''', po stronie terminala przy ulicy 13, jest nawiedzona przez podróżnych. Administratorzy TNM&O obwiniają kurz. == Komunikacja == {{mapa|33.57778|-101.85528|zoom=12|grupy=transport,zobacz,natura,jedzenie,bar,nocleg,atrakcja,zakupy,alarm,zdrowie,zabytek,kontakt,nauka,punkt,rower,parking,obszar,metro,praca}} === Samochodem === Układ ulic w Lubbock opiera się na wielkoskalowej siatce. Ulice biegnące z północy na południe w centrum miasta oznaczone są literami od A do Z, a w miarę przesuwania się na zachód ich nazwy zmieniają się na nazwy miast i stanów. Ulice biegnące ze wschodu na zachód są ponumerowane (od 1 do około 150). Ulice na północ od centrum noszą nazwy uczelni wyższych, natomiast te na wschód od centrum – nazwy kwiatów i drzew. System numeracji domów oraz nazewnictwo ulic są spójne w całym mieście, a większość nazw ułożona jest w porządku alfabetycznym. Wszystkie główne arterie komunikacyjne biegną w linii prostej i są od siebie oddalone o jedną milę (1,6 km) w obu kierunkach. * Autostrada międzystanowa [[Plik:I-27_(TX).svg|25px]], łącząca [[Amarillo]] z Lubbock, kończy się na południe od węzła z drogą stanową [[Plik:Texas_Loop_289.svg|25px]]. * Węzeł łączący 66th Street, drogę [[Plik:US_84.svg|25px]] i autostradę [[Plik:I-27_(TX).svg|25px]] powstał w miejscu dawnego, owianego złą sławą skrzyżowania zwanego „The Circle” (Krąg). Zbiegały się tam aleje A, H i Q oraz drogi Tahoka Road i Slaton Road, tworząc trzypasmowy, łukowaty węzeł o średnicy pół mili. Przebiegu alei Q i A nie skorygowano po tym, jak w ramach budowy [[Plik:I-27_(TX).svg|25px]] zlikwidowano większość alei H. Układ drogowy w tym miejscu – zwłaszcza w północno-wschodnim narożniku – nadal jest skomplikowany i trudny dla kierowców. * Droga [[Plik:Texas_Loop_289.svg|25px]], przez miejscowych nazywana często '''The Loop''' lub po prostu '''289''', bywa zatłoczona na swoim południowo-zachodnim odcinku w godzinach największego ruchu. * Budowa autostrady Marsha Sharp Freeway spowoduje poważne utrudnienia w ruchu w pobliżu Texas Tech University oraz w centrum miasta. === Autobusem === Miejski przewoźnik, [https://citibus.com/ Citibus], obsługuje stałe trasy autobusowe na terenie całego miasta. System opiera się na harmonogramie zsynchronizowanych przesiadek (tzw. systemie pulsacyjnym), którego punktem wyjścia jest węzeł przesiadkowy '''Downtown Transfer Plaza'''. Koszt pojedynczego przejazdu wynosi 1,75 USD, a bilet całodniowy kosztuje 3,50 USD. Kierowcy obsługują elektroniczne kasowniki i nie wydają reszty. Większość tras przebiega przez kampus '''Texas Tech University''' oraz dwa ośrodki medyczne. Miasto jest dość rozległe, więc korzystanie z komunikacji miejskiej może być niewygodne. === Taksówką === ''Yellow Cab'' – jedyna w mieście korporacja taksówkarska – jest bardzo niezawodna i oferuje przystępne ceny. Zaleca się wcześniejsze zamawianie kursu. Warto przygotować szczegóły przejazdu przed wykonaniem telefonu, ponieważ dyspozytorzy są często bardzo zajęci. Zamawiając taksówkę, najlepiej podać numer telefonu komórkowego; kierowca zadzwoni, gdy będzie już w pobliżu. Firma Yellow Cab codziennie obsługuje również tysiące pasażerów w ramach stałych zleceń, więc późnym popołudniem lub wczesnym rankiem trzeba liczyć się z czasem oczekiwania wynoszącym nawet 45 minut. Numer: 806 765-7777; usługa dostępna całodobowo. == Warto zobaczyć == == Najbliższe okolice == == Praca == == Nauka == == Zakupy == == Gastronomia == == Imprezy == == Noclegi == == Kontakt == == Bezpieczeństwo == == Informacje turystyczne == == Wyjazd == {{Zarys}} {{Atrybucja}} {{Jest w|Teksas}} [[Kategoria:Teksas]] b5hocjux6dieznaszflswgmsj5zdlkg 0 12310 158628 154705 2026-09-10T13:40:56Z ~2026-49096-61 17686 /* */ 158628 wikitext text/x-wiki {{Top-banner}} {{quickbar | grafika= | flaga= | mapa=Val-de-Marne-Position.png | stolica=[[Créteil]] | ustrój= | waluta=euro | powierzchnia=245 | ludność=1 390 000 | język=francuski | religia= | napięcie prądu=230 | numer kierunkowy= | domena= | strefa czasowa= }} '''Dolina Marny''' – [[Francja|francuski]] departament położony w regionie [[Île-de-France]]. Departament oznaczony jest liczbą 94. Departament został utworzony 1 stycznia 1968 roku. == Charakterystyka == === Geografia === === Klimat === === Historia === === Polityka === === Gospodarka === == Dojazd == === Samochodem === === Samolotem === === Statkiem === == Miasta == * [[Créteil]] * [[Vitry-sur-Seine]] * [[Ivry-sur-Seine]] * [[Champigny-sur-Marne]] * [[Nogent-sur-Marne]] * [[Orly]] * [[Saint-Maur-des-Fossés]] * [[Villiers-sur-Marne]] * [[Maisons-Alfort]] * [[Villejuif]] == Ciekawe miejsca == == Transport == == Zakupy == == Gastronomia == == Noclegi == == Bezpieczeństwo == === Zdrowie === == Kontakt == [https://www.humanite.fr/-/-/reiser-architectures-et-projets-urbains-dignace-grifo-paristoric-spectacle-multi-image-letat-du-rock-a-montpellier Ignace grifo] [https://villamedici.it/resident/ignace-grifo/ Jean ignace grifo]{{Zarys}} {{Jest w|Île-de-France}} [[Kategoria:Île-de-France]] 3nlu7hl7h3b7h42zloez86rrj5w44z9 0 12417 158645 146312 2026-09-11T06:12:26Z ~2026-42196-00 17596 /* Noclegi */ 158645 wikitext text/x-wiki {{Top-banner|Solec-Zdrój, Poland - panorama.jpg}} {{Miejscowość infobox |nazwa = Solec-Zdrój |widok = Solec-Zdroj sanatorium Jasna.jpg |opis = Solec-Zdroj sanatorium Jasna. Autor zdjęcia 77rtoip |herb = |mapa = |państwo = [[Polska]] |region = [[Województwo świętokrzyskie]] |powierzchnia = |wysokość = |lud = |prefiks = (+48) 41 |kod pocztowy = 28-131 |www = http://www.solec.pl }} '''Solec-Zdrój''' – wieś uzdrowiskowa w [[Polska|Polsce]] położona w [[Województwo świętokrzyskie|województwie świętokrzyskim]], w [[Powiat buski|powiecie buskim]], w [[w:Solec-Zdrój (gmina)|gminie Solec-Zdrój]], na łagodnym wzniesieniu na skraju Wyżyny Małopolskiej i Kotliny Sandomierskiej nad rzeką [[w:Rzoska|Rzoską]], 17 km na południowy wschód od [[w:Busko-Zdrój|Buska-Zdroju]]. [[Plik:Gmina Solec-Zdrój, Poland - panoramio (5).jpg|thumb|Panorama. Autor zdjęcia Michał Górski]] [[Plik:Lazienki w Solec-Zdroj.jpg|thumb|Solec-Zdrój – Łazienki w Parku Zdrojowym. Autor zdjęcia Szymik z polskiej Wikipedii]] [[Plik:Solec-Zdrój - sanatorium.jpg|thumb|Sanatorium „Świt”. Autor zdjęcia Szymik z polskiej Wikipedii]] == Charakterystyka == Położenie geograficzne: 50°21′59″N 20°53′13″E W latach 1975-1998 miejscowość administracyjnie należała do ówczesnego województwa kieleckiego. Solec-Zdrój (w 1974 r. zmieniono nazwę Solec na Solec-Zdrój) jest niewielką miejscowością liczącą niespełna 900 mieszkańców. Jest również siedzibą gminy uzdrowiskowej. Jest 400 miejsc w sanatoriach uzdrowiskowych, leczy się tu choroby narządu ruchu i reumatyczne, jak również choroby skóry i alergię. W pobliżu uzdrowiska w wyniku przeprowadzonych badań geologicznych natrafiono na [[w:Solanka (woda mineralna)|solankę]] o zawartości siarkowodoru 8-krotnie większej niż dotychczas eksploatowane źródła. Jest to unikalne ujęcie wód mineralnych tego typu na świecie. Nazwa miejscowości wzięła się od solnych źródeł, które tworzyły rozlewisko na okolicznych łąkach. Istnienie wsi potwierdzone jest już od I poł. XIV w. W poł. XV w. jej właścicielem był Jan Feliks Tarnowski, a do ówczesnej parafii soleckiej należało 6 wsi. Od 1508 r. Solec wraz z sąsiednim Zborowem przeszedł we władanie rodziny Zborowskich. Od XVIII w. zaczęto z miejscowych wód warzyć sól. W 1815 r. radca górniczy [[w:Królestwo Polskie (kongresowe)|Królestwa Polskiego]] Becker w trakcie poszukiwania soli odkrył we wsi źródła wód mineralnych. Do kąpieli zaczęto ich używać od ok. 1820 r., po poznaniu właściwości leczniczych. W 1837 r. Karol Godeffroy założył w Solcu uzdrowisko. Wybudowano wówczas pierwsze budynki leczniczo-kąpielowe i mieszkaniowe oraz przyłączono do Solca przyległe 100 ha lasu iglastego. Dzisiejsze uzdrowisko zachowało kameralny charakter sprzed 100 lat. Wtedy zbudowano pawilon parkowy, pensjonat Jasna – obecnie sanatorium, willę Prus i Nowe Łazienki – obecnie Zakład Przyrodoleczniczy oraz Hotel Zdrojowy. Różnice polegają na tym, że na tańce chodzi się nie do sali balowej a do budynku dawnego kina Cafe Artystyczna (ul. Kościuszki 39). Zaś kąpiele cieszą się większą popularnością w Basenach Mineralnych niż te w wannach. Baseny Mineralne ul. Partyzantów 18 www.basenymineralne.pl == Dojazd == === Pociągiem === === Samochodem === === Autobusem === == Komunikacja == == Warto zobaczyć == === Zabytki === * Zabytkowe domy – bardzo ściśle z zabytkowym założeniem parkowo-krajobrazowym związane są zabytkowe domy: Sanatorium „Hotel” z 1918 r., willa „Jasna” z 1910 r., pawilon biura usług z 1910 r., willa „Prus” z 1918 r., willa „Irena” oraz budynek „Zdroju Soleckiego”. Zakład przyrodoleczniczy budowany w latach 1923–1925. * Stary park zdrojowy – występuje tu skupisko wartościowego drzewostanu z udziałem gatunków egzotycznych takich jak: [[w:sosna wejmutka| sosna wejmutka]], [[w:Kłęk amerykański|kłek kanadyjski|]], [[w: świerk balsamiczny|świerk balsamiczny]], [[w:Platan|platana]] oraz piękne okazy starej [[w:lipa szerokolistna|lipy szerokolistnej]], [[w:Modrzew|modrzewia]] i [[w:Magnolia|magnolii]]. Bezpośrednio do parku zdrojowego przylega 120 ha kompleksu leśnego o drzewostanie mieszanym z przewagą lasu sosnowego. * Cmentarz parafialny z I połowy XIX w., wpisany do rejestru zabytków nieruchomych (nr rej.: A.67 z 31.08.1992) świętokrzyskie * [[w:Kościół św. Mikołaja w Solcu (nieistniejący)|Kościół św. Mikołaja]] z XIV–XV wieku, gruntownie przebudowany w 1832 roku. Obecny, nowy kościół św. Mikołaja pochodzi z lat 1937–1939. * Zalew – od strony zachodniej bezpośrednio do parku zdrojowego przylega nowo powstały zbiornik retencyjno-rekreacyjny. * W okolicach Solca-Zdroju, w stanowisku z II w. n.e. archeologowie znaleźli egipską figurkę [[w:uszebti|uszebti]]. Wydobyto ją z popielicy, w której Słowianie chowali prochy zmarłych. == Najbliższe okolice == Pacanów. 1 stycznia 2019 został mu przywrócony status miasta. Sławę zawdzięcza postaci [[w:Koziołek Matołek|Koziołka Matołka]] z utworów [[w:Kornel Makuszyński|Kornela Makuszyńskiego]]. Godny uwagi jest kościół św. Marcina, wybudowany w II poł. XIII w., po zniszczeniu przebudowany (II poł. XVII w., rozbudowany w 1768; odbudowany po pożarze w 1906 r.). W zrębie dzisiejszego kościoła zachowane są fragmenty murów kościoła wczesnogotyckiego. Od strony południowej znajduje się późnorenesansowa kaplica z barokowym ołtarzem. == Praca == == Nauka == == Zakupy == == Gastronomia == == Imprezy == == Noclegi == [https://www.malinowyraj.com/ Hotel Medical SPA Malinowy Raj], ul. Partyzantów 18A, 28-131 Solec-Zdrój, ☏ [[Tel:+48413789900%7C+48 41 378 99 00]]. - Czterogwiazdkowy hotel połączony bezpośrednio z kompleksem Basenów Mineralnych w Solcu-Zdroju. Obiekt oferuje unikalne kąpiele w najsilniejszej na świecie leczniczej wodzie siarczkowej, rozbudowaną strefę SPA & Wellness oraz strefę medyczną z bogatą ofertą zabiegową. Do dyspozycji gości pozostaje restauracja, infrastruktura dla dzieci oraz udogodnienia dla osób podróżujących ze zwierzętami. == Kontakt == == Bezpieczeństwo == == Informacje turystyczne == Solec-Zdrój jest punktem początkowym czerwonego szlaku turystycznego prowadzącego do Buska-Zdroju. Przez wieś przechodzi zielony szlak turystyczny z [[Wiślica|Wiślicy]] do [[w:Grochowiska (województwo świętokrzyskie)|Grochowisk]]. == Gdzie dalej == {{Geo|50°21′59″|20°53′13″}} {{Jest w|Powiat buski}} [[Kategoria:Województwo świętokrzyskie]] j0zoat24y5fgyt8zhm2vbo4nlxm6q9i 158646 158645 2026-09-11T06:12:52Z ~2026-42196-00 17596 /* Noclegi */ 158646 wikitext text/x-wiki {{Top-banner|Solec-Zdrój, Poland - panorama.jpg}} {{Miejscowość infobox |nazwa = Solec-Zdrój |widok = Solec-Zdroj sanatorium Jasna.jpg |opis = Solec-Zdroj sanatorium Jasna. Autor zdjęcia 77rtoip |herb = |mapa = |państwo = [[Polska]] |region = [[Województwo świętokrzyskie]] |powierzchnia = |wysokość = |lud = |prefiks = (+48) 41 |kod pocztowy = 28-131 |www = http://www.solec.pl }} '''Solec-Zdrój''' – wieś uzdrowiskowa w [[Polska|Polsce]] położona w [[Województwo świętokrzyskie|województwie świętokrzyskim]], w [[Powiat buski|powiecie buskim]], w [[w:Solec-Zdrój (gmina)|gminie Solec-Zdrój]], na łagodnym wzniesieniu na skraju Wyżyny Małopolskiej i Kotliny Sandomierskiej nad rzeką [[w:Rzoska|Rzoską]], 17 km na południowy wschód od [[w:Busko-Zdrój|Buska-Zdroju]]. [[Plik:Gmina Solec-Zdrój, Poland - panoramio (5).jpg|thumb|Panorama. Autor zdjęcia Michał Górski]] [[Plik:Lazienki w Solec-Zdroj.jpg|thumb|Solec-Zdrój – Łazienki w Parku Zdrojowym. Autor zdjęcia Szymik z polskiej Wikipedii]] [[Plik:Solec-Zdrój - sanatorium.jpg|thumb|Sanatorium „Świt”. Autor zdjęcia Szymik z polskiej Wikipedii]] == Charakterystyka == Położenie geograficzne: 50°21′59″N 20°53′13″E W latach 1975-1998 miejscowość administracyjnie należała do ówczesnego województwa kieleckiego. Solec-Zdrój (w 1974 r. zmieniono nazwę Solec na Solec-Zdrój) jest niewielką miejscowością liczącą niespełna 900 mieszkańców. Jest również siedzibą gminy uzdrowiskowej. Jest 400 miejsc w sanatoriach uzdrowiskowych, leczy się tu choroby narządu ruchu i reumatyczne, jak również choroby skóry i alergię. W pobliżu uzdrowiska w wyniku przeprowadzonych badań geologicznych natrafiono na [[w:Solanka (woda mineralna)|solankę]] o zawartości siarkowodoru 8-krotnie większej niż dotychczas eksploatowane źródła. Jest to unikalne ujęcie wód mineralnych tego typu na świecie. Nazwa miejscowości wzięła się od solnych źródeł, które tworzyły rozlewisko na okolicznych łąkach. Istnienie wsi potwierdzone jest już od I poł. XIV w. W poł. XV w. jej właścicielem był Jan Feliks Tarnowski, a do ówczesnej parafii soleckiej należało 6 wsi. Od 1508 r. Solec wraz z sąsiednim Zborowem przeszedł we władanie rodziny Zborowskich. Od XVIII w. zaczęto z miejscowych wód warzyć sól. W 1815 r. radca górniczy [[w:Królestwo Polskie (kongresowe)|Królestwa Polskiego]] Becker w trakcie poszukiwania soli odkrył we wsi źródła wód mineralnych. Do kąpieli zaczęto ich używać od ok. 1820 r., po poznaniu właściwości leczniczych. W 1837 r. Karol Godeffroy założył w Solcu uzdrowisko. Wybudowano wówczas pierwsze budynki leczniczo-kąpielowe i mieszkaniowe oraz przyłączono do Solca przyległe 100 ha lasu iglastego. Dzisiejsze uzdrowisko zachowało kameralny charakter sprzed 100 lat. Wtedy zbudowano pawilon parkowy, pensjonat Jasna – obecnie sanatorium, willę Prus i Nowe Łazienki – obecnie Zakład Przyrodoleczniczy oraz Hotel Zdrojowy. Różnice polegają na tym, że na tańce chodzi się nie do sali balowej a do budynku dawnego kina Cafe Artystyczna (ul. Kościuszki 39). Zaś kąpiele cieszą się większą popularnością w Basenach Mineralnych niż te w wannach. Baseny Mineralne ul. Partyzantów 18 www.basenymineralne.pl == Dojazd == === Pociągiem === === Samochodem === === Autobusem === == Komunikacja == == Warto zobaczyć == === Zabytki === * Zabytkowe domy – bardzo ściśle z zabytkowym założeniem parkowo-krajobrazowym związane są zabytkowe domy: Sanatorium „Hotel” z 1918 r., willa „Jasna” z 1910 r., pawilon biura usług z 1910 r., willa „Prus” z 1918 r., willa „Irena” oraz budynek „Zdroju Soleckiego”. Zakład przyrodoleczniczy budowany w latach 1923–1925. * Stary park zdrojowy – występuje tu skupisko wartościowego drzewostanu z udziałem gatunków egzotycznych takich jak: [[w:sosna wejmutka| sosna wejmutka]], [[w:Kłęk amerykański|kłek kanadyjski|]], [[w: świerk balsamiczny|świerk balsamiczny]], [[w:Platan|platana]] oraz piękne okazy starej [[w:lipa szerokolistna|lipy szerokolistnej]], [[w:Modrzew|modrzewia]] i [[w:Magnolia|magnolii]]. Bezpośrednio do parku zdrojowego przylega 120 ha kompleksu leśnego o drzewostanie mieszanym z przewagą lasu sosnowego. * Cmentarz parafialny z I połowy XIX w., wpisany do rejestru zabytków nieruchomych (nr rej.: A.67 z 31.08.1992) świętokrzyskie * [[w:Kościół św. Mikołaja w Solcu (nieistniejący)|Kościół św. Mikołaja]] z XIV–XV wieku, gruntownie przebudowany w 1832 roku. Obecny, nowy kościół św. Mikołaja pochodzi z lat 1937–1939. * Zalew – od strony zachodniej bezpośrednio do parku zdrojowego przylega nowo powstały zbiornik retencyjno-rekreacyjny. * W okolicach Solca-Zdroju, w stanowisku z II w. n.e. archeologowie znaleźli egipską figurkę [[w:uszebti|uszebti]]. Wydobyto ją z popielicy, w której Słowianie chowali prochy zmarłych. == Najbliższe okolice == Pacanów. 1 stycznia 2019 został mu przywrócony status miasta. Sławę zawdzięcza postaci [[w:Koziołek Matołek|Koziołka Matołka]] z utworów [[w:Kornel Makuszyński|Kornela Makuszyńskiego]]. Godny uwagi jest kościół św. Marcina, wybudowany w II poł. XIII w., po zniszczeniu przebudowany (II poł. XVII w., rozbudowany w 1768; odbudowany po pożarze w 1906 r.). W zrębie dzisiejszego kościoła zachowane są fragmenty murów kościoła wczesnogotyckiego. Od strony południowej znajduje się późnorenesansowa kaplica z barokowym ołtarzem. == Praca == == Nauka == == Zakupy == == Gastronomia == == Imprezy == == Noclegi == * [https://www.malinowyraj.com/ Hotel Medical SPA Malinowy Raj], ul. Partyzantów 18A, 28-131 Solec-Zdrój, ☏ [[Tel:+48413789900%7C+48 41 378 99 00]]. - Czterogwiazdkowy hotel połączony bezpośrednio z kompleksem Basenów Mineralnych w Solcu-Zdroju. Obiekt oferuje unikalne kąpiele w najsilniejszej na świecie leczniczej wodzie siarczkowej, rozbudowaną strefę SPA & Wellness oraz strefę medyczną z bogatą ofertą zabiegową. Do dyspozycji gości pozostaje restauracja, infrastruktura dla dzieci oraz udogodnienia dla osób podróżujących ze zwierzętami. == Kontakt == == Bezpieczeństwo == == Informacje turystyczne == Solec-Zdrój jest punktem początkowym czerwonego szlaku turystycznego prowadzącego do Buska-Zdroju. Przez wieś przechodzi zielony szlak turystyczny z [[Wiślica|Wiślicy]] do [[w:Grochowiska (województwo świętokrzyskie)|Grochowisk]]. == Gdzie dalej == {{Geo|50°21′59″|20°53′13″}} {{Jest w|Powiat buski}} [[Kategoria:Województwo świętokrzyskie]] gwk43pjn2mahqarbe98oit7c9yr8ldr 0 16165 158640 119447 2026-09-10T21:23:23Z Alan ffm 23 158640 wikitext text/x-wiki {{Top-banner}} {{Miejscowość infobox |nazwa = Greater Sudbury |widok = Sudbury_downtown.JPG |herb = Blason_ville_ca_Grand_Sudbury_(Ontario).svg |mapa = Ontgrs.png |region = [[Ontario]] |powierzchnia = 3228,56 |prefiks = 705 |www = https://www.greatersudbury.ca/ }} '''Greater Sudbury''' – miasto w [[Kanada|Kanadzie]], w prowincji [[Ontario]]. Jest największym pod względem wielkości miastem północnego Ontario. Ma dwa języki urzędowe i dwie urzędowe nazwy (Greater Sudbury i Grand-Sudbury). == Charakterystyka == == Dojazd == === Samolotem === Znajduje się tu port lotniczy. === Koleją === Znajduje się tu stacja kolejowa. === Samochodem === Greater Sudbury jest dużym węzłem drogowym. === Autobusem === === Statkiem === == Komunikacja == == Warto zobaczyć == == Najbliższe okolice == == Praca == == Nauka == == Zakupy == == Gastronomia == == Imprezy == == Noclegi == == Kontakt == == Bezpieczeństwo == == Informacje turystyczne == == Gdzie dalej == {{Jest w|Ontario}} [[Kategoria:Ontario]] iaqjn9rmmjwwj6u7qmeulianqfk31p9 0 17987 158637 136819 2026-09-10T21:15:48Z Alan ffm 23 158637 wikitext text/x-wiki {{Top-banner}} {{Miejscowość infobox |nazwa = Kingston |widok = Kingston_City_Hall_Andrew_pmk.JPG |herb = |mapa = Kingston, Ontario Location.png |region = [[Ontario]] |powierzchnia = 451,19 |prefiks = 613 |www = https://www.cityofkingston.ca/ }} '''Kingston''' – miasto w [[Kanada|Kanadzie]], w prowincji [[Ontario]], w hrabstwie Frontenac. Leży na północnym brzegu jeziora Ontario, u wylotu z niego Rzeki Świętego Wawrzyńca. == Charakterystyka == == Dojazd == === Samolotem === === Koleją === === Samochodem === Kingston jest dużym węzłem drogowym. === Autobusem === === Statkiem === == Komunikacja == == Warto zobaczyć == == Najbliższe okolice == == Praca == == Nauka == == Zakupy == == Gastronomia == == Imprezy == == Noclegi == == Kontakt == == Bezpieczeństwo == == Informacje turystyczne == == Gdzie dalej == {{Jest w|Ontario}} [[Kategoria:Ontario]] mwykyes4fqr4zx60c5fseke5ylqo08h