Wikipodróże plwikivoyage https://pl.wikivoyage.org/wiki/Strona_g%C5%82%C3%B3wna MediaWiki 1.47.0-wmf.20 first-letter Media Specjalna Dyskusja Użytkownik Dyskusja użytkownika Wikipodróże Dyskusja Wikipodróży Plik Dyskusja pliku MediaWiki Dyskusja MediaWiki Szablon Dyskusja szablonu Pomoc Dyskusja pomocy Kategoria Dyskusja kategorii TimedText TimedText talk Moduł Dyskusja modułu Wydarzenie Dyskusja wydarzenia 0 653 158731 152721 2026-09-18T14:44:18Z Moromar 2451 158731 wikitext text/x-wiki {{Top-banner}} [[Plik:POL gmina Sieroszewice COA.svg|thumb|upright|Herb Gminy Sieroszewice]] '''Gmina Sieroszewice''' leży w południowej części [[Województwo wielkopolskie|województwa wielkopolskiego]], na wschodzie [[Powiat ostrowski (województwo wielkopolskie)|powiatu ostrowskiego]]. Rozciąga się na powierzchni 163,54 km kwadratowych i zamieszkiwana jest przez około 9700 mieszkańców. Siedzibą gminy jest wieś [[Sieroszewice]]. == {{Dojazd}} == Główna trasa komunikacyjna prowadząca przez gminę to droga wojewódzka '''nr 450''' [[Kalisz]] – [[Grabów nad Prosną]]. Przez teren gminy przebiegają również liczne drogi powiatowe, których dobrze rozbudowana sieć łączy wszystkie miejscowości. Przez [[Sieroszewice]] przebiega główna droga [[Ostrów Wielkopolski]] – [[Grabów nad Prosną]]. Najprościej zatem dostać się własnym samochodem lub autobusami PKS. == {{Komunikacja}} == Najprostszy sposób poruszania się po terenie gminy to własny transport. Istnieje także możliwość skorzystania z licznych linii autobusowych – PKS lub MZK Ostrów Wielkopolski. Na terenie gminy nie ma żadnej czynnej stacji kolejowej (stara linia kolejowa kończyła się w miejscowości [[Namysłaki]]). == Wsie i sołectwa należące do gminy == * 1 – [[Bibianki]] * 2 – [[Biernacice]] * 3 – [[Bilczew]] * 4 – [[Kania]] * 5 – [[Latowice]] * 6 – [[Masanów]] * 7 – [[Namysłaki]] * 8 – [[Ołobok]] * 9 – [[Parczew]] * 10 – [[Psary]] * 11 – [[Raduchów]] * 12 – [[Rososzyca]] * 13 – [[Sieroszewice]] * 14 – [[Sławin]] * 15 – [[Strzyżew]] * 16 – [[Westrza]] * 17 – [[Wielowieś Klasztorna|Wielowieś]] * 18 – [[Zamość (powiat ostrowski)|Zamość]] == Warto zobaczyć == * Głównym walorem gminy w zakresie turystyki i wypoczynku są lasy, które licznie odwiedzają mieszkańcy okolicznych miast [[Kalisz]]a i [[Ostrów Wielkopolski|Ostrowa Wielkopolskiego]] głównie jesienią zbierając grzyby. W lasach w rejonie wsi [[Namysłaki]] wyznaczono 2 '''rezerwaty przyrody''', pierwszy z nich '''„Niwa”''' utworzony w 1959 roku o powierzchni 16,89 ha stanowiący las o typie boru mieszanego z udziałem świerka, a drugi to '''„Majówka”''' utworzony w 1958 roku o powierzchni 8,1 ha również skupisko świerka z dodatkiem jodły. * Gmina posiada również szereg zabytków architektonicznych. Najcenniejsze z nich znajdują się we wsi [[Ołobok]] – najstarszej miejscowości gminy. Obecny '''kościół i klasztor''' wybudowano na przełomie XV i XVI wieku. Zachowane do dziś zabytki to wspomniany kościół oraz pozostałości po klasztorze Cysterek, kapitularz i skarbczyk oraz '''drewniana dzwonnica''' z XVIII wieku, zespół kościoła pw. Św. Jana Chrzciciela na cmentarzu grzebalnym – drewniany z XVI wieku. Zabytkowy jest również układ przestrzenny wsi. * W gminie znajdują się także '''pomniki przyrody''' – piękne aleje przydrożne: lipowa w [[Sieroszewice|Sieroszewicach]], brzozowa w [[Masanów|Masanowie]], dębowa w [[Raduchów|Raduchowie]] oraz '''zabytkowy krzyż''' z 1859 roku dłuta Pawła Brylińskiego we wsi [[Kania]]. * '''Dolina Ołoboku''' – Jadąc drogą powiatową z [[Ociąż]]a do [[Sławin]]a podziwiać możemy ładne widoki na dolinę ''rzeki Ołobok''. Płynie ona malowniczo wśród zielonych łąk i lasów tworząc bardzo ładną krajobrazową scenerię. Dobre punkty widokowe znajdują się na mostach w pobliżu miejscowości [[Bilczew]], [[Psary]] i [[Ołobok]]. W pobliżu rzeki mamy również interesujące budynki – zabytkowe dwory oraz kościół na miejscu dawnego klasztoru Cysterek. == {{Zrób}} == == {{Zakupy}} == == {{Gastronomia}} == == {{Rozrywka}} == == {{Noclegi}} == == {{Kontakt}} == == Linki zewnętrzne == * [http://www.sieroszewice.pl/ Oficjalna strona internetowa gminy Sieroszewice]. * [http://www.powiatostrowinfo.wordpress.com Powiat ostrowski info] {{Atrybucja|Gmina_Sieroszewice}} {{Jest w|Powiat ostrowski (województwo wielkopolskie)}} [[Kategoria:Powiat ostrowski]] 21fnavov62oitcwld8h3j7mcdxexti4 0 2386 158732 134424 2026-09-18T16:31:10Z ~2026-50217-30 17703 Dokładniejsze dane. 158732 wikitext text/x-wiki {{Top-banner||caption=}}{{Miasto infobox |nazwa=Czersk |nazwa oryginalna = |widok = Główne skrzyżowanie ulic w Czersku.jpg |opis = |herb= POL Czersk COA.svg |mapa= |lokalizacja= [[Województwo pomorskie]] |powierzchnia=9,73 |lud=9445 |prefiks=52 |www=czersk.pl/ |flaga=POL Czersk flag.svg}} '''Czersk''' – miasto borowiackie, położone w południowej części [[Województwo pomorskie|województwa pomorskiego]], w [[Powiat chojnicki|powiecie chojnickim]], siedziba gminy miejsko-wiejskiej [[Czersk (gmina)|Czersk]]. == Charakterystyka == == Historia == == Dojazd == === Autobusem === === Pociągiem === Dojazd pociągiem do Czerska z wielu dużych miast nie stanowi problemu. Stacja posiada bezpośrednie połączenia z [[Gdynia|Gdynią]], [[Grudziądz]]em, [[Tczew]]em, [[Piła|Piłą]], [[Kościerzyna|Kościerzyną]], [[Chojnice|Chojnicami]], [[Bydgoszcz]]ą i [[Toruń|Toruniem]]. == Komunikacja == == Warto zobaczyć == == Warto spróbować == == Najbliższe okolice == == Gastronomia == == Noclegi == == Wyjazd == === Autobusem === === Busem === {{zarys}} {{Atrybucja}} {{Jest w|Województwo pomorskie}} [[Kategoria:Województwo pomorskie]] r0l7c4e8hbsa58hki1nbzwi93fnqt37 158742 158732 2026-09-19T09:42:52Z Moromar 2451 158742 wikitext text/x-wiki {{Top-banner||caption=}}{{Miasto infobox |nazwa=Czersk |nazwa oryginalna = |widok = Główne skrzyżowanie ulic w Czersku.jpg |opis = |herb= POL Czersk COA.svg |mapa= |lokalizacja= [[Województwo pomorskie]] |powierzchnia=9,73 |lud=9445 |prefiks=52 |www=czersk.pl/ |flaga=POL Czersk flag.svg}} '''Czersk''' – miasto borowiackie, położone w południowej części [[Województwo pomorskie|województwa pomorskiego]], w [[Powiat chojnicki|powiecie chojnickim]], siedziba gminy miejsko-wiejskiej [[Czersk (gmina)|Czersk]]. == Charakterystyka == == Historia == == Dojazd == === Autobusem === === Pociągiem === Dojazd pociągiem do Czerska z wielu dużych miast nie stanowi problemu. Stacja posiada bezpośrednie połączenia z [[Gdynia|Gdynią]], [[Grudziądz]]em, [[Tczew]]em, [[Piła|Piłą]], [[Kościerzyna|Kościerzyną]], [[Chojnice|Chojnicami]], [[Bydgoszcz]]ą i [[Toruń|Toruniem]]. == Komunikacja == == Warto zobaczyć == == Warto spróbować == == Najbliższe okolice == == Gastronomia == == Noclegi == == Wyjazd == === Autobusem === === Busem === {{zarys}} {{Jest w|Czersk (gmina)}} [[Kategoria:Województwo pomorskie]] plwbm5wjhm74essodk33q6ofroeoonh 0 7273 158743 158729 2026-09-19T09:52:52Z Moromar 2451 /* Najbliższe okolice */ 158743 wikitext text/x-wiki {{Top-banner}} {{Miejscowość infobox |nazwa = Berate |nazwa oryginalna = |widok = Berat_57.jpg |opis = |herb = Stema_e_Bashkisë_Berat.svg |mapa = Albania (Berat municipality).svg |państwo = [[Plik:Flag of Albania.svg|20px]] [[Albania]] |region = [[Plik:Flag of Berat.svg|20px]] [[Obwód Berat]] |powierzchnia = 380 |wysokość = 80 |ludność = 62 200 |prefiks = (+355) 032 |kod pocztowy = 5001-5022 |www = https://bashkiaberat.gov.al/ }} '''Berat''' to miasto w [[Albania|Albanii]]. W 2008 roku zostało wpisane na [[Lista światowego dziedzictwa UNESCO|listę światowego dziedzictwa UNESCO]] jako rzadki przykład dobrze zachowanego miasta z czasów osmańskich. Jest to jedno z najpiękniejszych miast w kraju, znane jako „miasto tysiąca okien”. == Charakterystyka == [[Plik:Berat Albania.jpg|thumb|Widok na Berat]] Miasto, stolica otaczającego go obwodu o tej samej nazwie, słynie z dobrze zachowanej architektury, na którą wpłynęli Turkowie i Bizantyjczycy. W mieście znajduje się wiele kościołów bizantyjskich i meczetów osmańskich, które odzwierciedlają historyczne wpływy regionu oraz współistnienie różnych wspólnot religijnych i kulturowych. Nazywane jest „miastem tysiąca okien”, ze względu na budynki z mnóstwem okien na bielonych ścianach, aby wykorzystać światło dzienne. W połączeniu z pagórkowatym charakterem miasta budynki wznoszą się jedna nad drugą na zboczach, robiąc niesamowite wrażenie na zwiedzających. Berat leży pod ośnieżoną górą Tomorr, świętą górą dla Albańczyków, nad brzegiem rzeki Osum. Zamek Berat wznosi się na wzgórzu na wschodnim brzegu rzeki. Ufortyfikowane miasto na zboczu wzgórza na tle gór i rzeki jest bardzo malownicze. == Dojazd == Berat leży 71 km (44 mil) na północ od [[Gjirokastra]], 70 km (43 mil) na zachód od [[Korcza|Korczy]], 70 km (43 mil) na południe od [[Tirana|Tirany]], 33 km (21 mil) na wschód od [[Fier]] i 67 km (41 mil) od [[Elbasan]]. === Samolotem === Najbliższym lotniskiem jest {{Znacznik|Port lotniczy Tirana|41.414722|19.943600|typ=transport}}'''[[Port lotniczy Tirana]]''' (Tirana International Airport Nënë Tereza, {{IATA|TIA}}), położony 115 km na północ od Beratu. === Samochodem === Miasto położone jest z dala od głównych szlaków tranzytowych. Można do niego dotrzeć od wschodu, od strony [[Fier]] drogą [[Plik:SH73-AL.png|30px]], lub od północnego zachodu – od strony [[Tirana|Tirany]] i [[Durrës]] przez [[Lushnje]] drogą [[Plik:SH72-AL.svg|30px]]; trasa ta biegnie dalej na południowy wschód, aż do [[Çorovodë]] i kanionu rzeki Osum, po czym kończy się pośród górskich bezdroży. Z pozostałych kierunków Berat nie posiada połączenia drogowego. === Autobusem === {{Znacznik|Dworzec autobusowy w Beracie|40.7221702|19.9440445|typ=transport}}'''Dworzec autobusowy w Beracie''', Rruga Antipatrea (''północne obrzeża miasta przy ulicy Rruga Antipatrea''), ☏ +355 68 53 39 959, terminaliberat@yahoo.com. Czynny całą dobę. Dworzec obsługujący połączenia między Beratem a głównymi miastami [[Albania|Albanii]]. Na terenie terminala dostępne są punkty gastronomiczne. Obiekt znajduje się na północnych obrzeżach miasta, więc aby dotrzeć do centrum, należy skorzystać z autobusu miejskiego (40 leków, stan na październik 2022) lub taksówki. Alternatywą jest spacer na południe wzdłuż głównej drogi, który zajmuje około 45 minut. Informacje o kierunkach i godzinach odjazdów można sprawdzić na tablicy ogłoszeń na dworcu. '''Miejsca docelowe:''' * [[Tirana]] – Furgon/Van 500 leków, autobus 500 leków od października 2022. * [[Durrës]] – co 1–2 godz., 450 leków (stan na grudzień 2024) * [[Fier]] – 200-250 lek * [[Saranda]] – (przez [[Gjirokastra]]), odpływa codziennie o 08:00 i 14:00 z Berat, 6 godzin, 1000 leków * [[Elbasan]] – co 2-3 godziny, 400 leków (jeśli przez [[Lushnje]]) * [[Gjirokastra]] – codziennie 08:30 i 09:00 z Gjirokastra oraz 13:15 i 14:00 z Berat, 1000 leków (lipiec 2023) == Komunikacja == {{mapa|40.7049|19.9510|zoom=15|grupy=transport,zobacz,natura,jedzenie,bar,nocleg,atrakcja,zakupy,alarm,zdrowie,zabytek,kontakt,nauka,punkt,rower,parking,obszar,metro,praca}} Historyczne centrum miasta jest na tyle niewielkie, że można je zwiedzić pieszo, choć trzeba liczyć się z podejściem pod górę w kierunku dzielnicy Kala. Spacer uliczkami starego miasta to punkt obowiązkowy! == Warto zobaczyć == [[Plik:2011 Berat, Meczet Kawalerów.JPG|thumb|Meczet Kawalerów]] [[Plik:The Ethnographic Museum of Berat (House of 'Xhokaxhinjve') 01.jpg|thumb|Muzeum Etnograficzne w Beracie (Dom rodu Xhokaxhi)]] * {{zobacz | name=Zamek | alt=Kalaja | url= | adres= | lat=40.708| long=19.945| wskazówki= | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=Został zbudowany głównie w XIII wieku, ale jego początki sięgają IV wieku p.n.e. Jeśli dostatecznie długo spacerujesz cichymi, brukowanymi uliczkami tej starożytnej dzielnicy, niezmiennie natkniesz się na czyjś dziedziniec, myśląc, że to kościół lub ruiny (choć nikomu to nie przeszkadza). 200/300 lek (Jeśli wejdziesz ze stromej drogi w górę, jest to bezpłatne). }} * {{zobacz | name=Muzeum Onufri | alt=Muzeu Kombëtar Ikonografik Onufri | url= | adres=Rrugica Shën Triadha | lat=40.709| long=19.945| wskazówki=w obrębie Kali | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=Zamknięte w poniedziałki. Muzeum Onufri mieści się w największym kościele w dzielnicy Kala, kościele Zaśnięcia Najświętszej Marii Panny. Kościół pochodzi z 1797 roku i został zbudowany na fundamentach wcześniejszej kaplicy z X wieku. Dziś można podziwiać spektakularne XVI-wieczne obrazy religijne Onufriego oraz pozłacany ikonostas kościoła z XIX wieku. Nie przegap kaplicy za ikonostasem lub jej pomalowanej kopuły, której freski są obecnie wyblakłe i prawie niewidoczne. }} * {{zobacz | name=Muzeum Etnograficzne w Beracie | alt= | url= | adres=Rruga Andrea Tavanxhiu | lat=40.7076| long=19.9504| wskazówki=na terenie tradycyjnego domu, w drodze do zamku | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=Tuż przy stromym zboczu prowadzącym do zamku w Beracie znajduje się to znakomite muzeum, mieszczące się w pięknym, osmańskim domu z XVIII wieku – obiekcie, który stanowi równie wielką atrakcję, co zgromadzone w nim eksponaty. Na parterze prezentowane są stroje ludowe oraz narzędzia złotników i tkaczy, natomiast piętro zajmują kuchnie, sypialnie i pokoje gościnne urządzone w tradycyjnym stylu. }} * {{zobacz | name=Obszar starego miasta Mangalem | alt= | url= | adres= | lat=40.705 | long=19.950 | wskazówki=poniżej Kali, na południe od rzeki | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=obszar tradycyjnie muzułmański. }} * {{zobacz | name=Obszar starego miasta Gorica | alt= | url= | adres= | lat=40.702| long=19.947 | wskazówki=Poniżej Kali, na północ od rzeki | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=Obszar tradycyjnie chrześcijański. }} * Liczne '''kościoły bizantyjskie''' pochodzące z XIII wieku. * {{zobacz | name=Cerkiew Najświętszej Marii Panny z Blacherne | alt=Kisha e Shën Mari Vllahernes | url= | adres=obok Rrugica Panajot Haxhimihali | lat=40.7092| long=19.9443| wskazówki=w obrębie Kali | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis= }} * {{zobacz | name=Sobór św. Dymitra | alt=Kisha e Shën Mitrit | url= | adres= | lat=40.703972| long=19.956306| wskazówki=w obrębie Kali | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis= }} * {{zobacz | name=Cerkiew św. Teodora | alt=Kisha e Shën Todrit | url= | adres= | lat=40.709917| long=19.946306| wskazówki=Północna część Kali | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis= }} * {{zobacz | name=Cerkiew św. Zofii | alt=Kisha e Shën Sofisë | url= | adres= | lat=40.709917| long=19.946306| wskazówki=w obrębie Kali | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis= }} * {{zobacz | name=Sobór Zaśnięcia Matki Bożej | alt= | url= | adres= | lat=40.7092| long=19.9452| wskazówki=Centrum Kala | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis= }} * {{zobacz | name=Cerkiew Świętej Trójcy | alt= | url= | adres= | lat=40.707778| long=19.944528| wskazówki=w obrębie Kali | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis= }} * {{zobacz | name=Cerkiew św. Michała Archanioła | alt=Kisha e Shën Mëhilli | url= | adres=Rruga e Shën Mëhilli. | lat=40.704833| long=19.946639| wskazówki= | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis= }} * {{zobacz | name=Sobór św. Bitri | alt=Katedralja e Shen Bitrit | url= | adres=Róg Rruga Antipatrea i Rruga Rilindja. | lat=40.70239| long=19.94685| wskazówki= | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis= }} * Kilka '''meczetów''' z epoki osmańskiej (począwszy od 1417 roku). * {{zobacz | name=Meczet Sahatit | alt=Meczet Zegarowy, Xhamia e Sahatit | url= | adres=Rruga Xhamia e Sahatit. | lat=40.706164| long=19.940336| wskazówki= | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis= }} * {{zobacz | name=Meczet Kuqe | alt=Czerwony Meczet, Xhamia e Kuqe | url= | adres=Rrugica Mbrica | lat=40.70726| long=19.94572| wskazówki=Południowa część Kali | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis= }} * {{zobacz | name=Meczet Kawalerów | alt=Xhamia e Beqareve | url= | adres=Rruga Antipatrea| lat=40.704722| long=19.950278| wskazówki= | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis= }} * {{zobacz | name=Meczet Mbret | alt=Meczet Królewski, Xhamia Mbret | url= | adres=Rruga Mihal Komnena | lat=40.705556| long=19.951944| wskazówki= | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis= }} * {{zobacz | name=Chanaka Halveti | alt=Teqeja e Helvetive | url= | adres= | lat=40.706| long=19.9525| wskazówki= | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis= }} * {{zobacz | name=Ołowiany Meczet | alt=Xhamia e Plumbit | url= | adres=Rruga Gaqi Gjika | lat=40.704444| long=19.955278| wskazówki= | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis= }} === Dalej === * {{zobacz | name=Cmentarzysko MiG-ów | alt=Xhamia e Plumbit | url= | adres= | lat=40.704444| long=19.955278| wskazówki=11 km na północ od miasta | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=Miejsce, gdzie parkują kilka starych radzieckich MiG-ów. Nie możesz wejść na ten teren, a jedynie obserwować ich przez płot. }} * {{Znacznik|Park Narodowy Góry Tomorr|40.7|20.133333|typ=natura}}'''Park Narodowy Góry Tomorr''' (Parku Kombëtar Mali i Tomorri) (''20 km na wschód; dojazd możliwy samochodem z napędem na cztery koła''). Park narodowy. Na szczycie góry znajduje się świątynia bektaszycka. * {{Znacznik|Wodospad Bogova|40.5678|20.1678 |typ=natura}}'''Wodospad Bogova''' (Ujëvara e Bogoves) (''wieś Bogovë; 30 km na południe, na trasie między Beratem a Çorovodë''). * {{Znacznik|Kanion rzeki Osum|40.47|20.255|typ=natura}}'''Kanion rzeki Osum''' (''58 km na południe; okręg Skrapar''). Jedna z najpiękniejszych rzek w Albanii, przepływająca przez kaniony o ścianach sięgających 100 m wysokości. Prądy rzeczne są umiarkowane, dzięki czemu kanion można zwiedzać z perspektywy kajaka – z wyjątkiem późnego lata, kiedy poziom wody jest zbyt niski. Flora i fauna na zboczach wąwozu są wyjątkowe; znajduje się tu również wiele mniejszych i większych jaskiń, z których znaczna część pozostaje niezbadana. == Aktywny wypoczynek == [[Plik:Berat_Castle_(5).JPG|thumb|Haft na zamku w Beracie]] * Wybierz się na spacer osobliwymi '''uliczkami Starego Miasta''', wyróżniającymi się zewnętrznymi dekoracjami z kwiatów i roślin, wąskimi przejściami oraz wyjątkową lokalną gościnnością. * Przejażdżka konna na '''[https://castle-park.com/ wzgórzu Gorica]'''. * Spacer główną '''promenadą''' o zachodzie słońca – to miejsce, gdzie mieszkańcy chętnie spędzają czas na świeżym powietrzu. * '''Rafting''' w wąwozach w okolicach Beratu i Përmetu. * {{Znacznik|Kino|40.7037|19.9546|typ=atrakcja}}'''Kino'''. * {{Znacznik|Park Osum|40.7029|19.9544|typ=natura}}'''Park Osum'''. == Praca == == Nauka == == Zakupy == == Gastronomia == == Imprezy == == Noclegi == * Hotel Rezidenca Desaret hotel 4-gwiazdkowy * Hotel Vila Aleksander hotel 4-gwiazdkowy * Guest House Villa Lili 3-gwiazdkowy * Hotel Belgrad Mangalem == Kontakt == == Bezpieczeństwo == == Informacje turystyczne == == Wyjazd == {{Zarys}} {{Atrybucja}} {{Jest w|Albania}} [[Kategoria:Albania]] dkzyztt03gbiswaxjlmuo1kkn0mw9fw 158744 158743 2026-09-19T09:54:59Z Moromar 2451 /* Zakupy */ 158744 wikitext text/x-wiki {{Top-banner}} {{Miejscowość infobox |nazwa = Berate |nazwa oryginalna = |widok = Berat_57.jpg |opis = |herb = Stema_e_Bashkisë_Berat.svg |mapa = Albania (Berat municipality).svg |państwo = [[Plik:Flag of Albania.svg|20px]] [[Albania]] |region = [[Plik:Flag of Berat.svg|20px]] [[Obwód Berat]] |powierzchnia = 380 |wysokość = 80 |ludność = 62 200 |prefiks = (+355) 032 |kod pocztowy = 5001-5022 |www = https://bashkiaberat.gov.al/ }} '''Berat''' to miasto w [[Albania|Albanii]]. W 2008 roku zostało wpisane na [[Lista światowego dziedzictwa UNESCO|listę światowego dziedzictwa UNESCO]] jako rzadki przykład dobrze zachowanego miasta z czasów osmańskich. Jest to jedno z najpiękniejszych miast w kraju, znane jako „miasto tysiąca okien”. == Charakterystyka == [[Plik:Berat Albania.jpg|thumb|Widok na Berat]] Miasto, stolica otaczającego go obwodu o tej samej nazwie, słynie z dobrze zachowanej architektury, na którą wpłynęli Turkowie i Bizantyjczycy. W mieście znajduje się wiele kościołów bizantyjskich i meczetów osmańskich, które odzwierciedlają historyczne wpływy regionu oraz współistnienie różnych wspólnot religijnych i kulturowych. Nazywane jest „miastem tysiąca okien”, ze względu na budynki z mnóstwem okien na bielonych ścianach, aby wykorzystać światło dzienne. W połączeniu z pagórkowatym charakterem miasta budynki wznoszą się jedna nad drugą na zboczach, robiąc niesamowite wrażenie na zwiedzających. Berat leży pod ośnieżoną górą Tomorr, świętą górą dla Albańczyków, nad brzegiem rzeki Osum. Zamek Berat wznosi się na wzgórzu na wschodnim brzegu rzeki. Ufortyfikowane miasto na zboczu wzgórza na tle gór i rzeki jest bardzo malownicze. == Dojazd == Berat leży 71 km (44 mil) na północ od [[Gjirokastra]], 70 km (43 mil) na zachód od [[Korcza|Korczy]], 70 km (43 mil) na południe od [[Tirana|Tirany]], 33 km (21 mil) na wschód od [[Fier]] i 67 km (41 mil) od [[Elbasan]]. === Samolotem === Najbliższym lotniskiem jest {{Znacznik|Port lotniczy Tirana|41.414722|19.943600|typ=transport}}'''[[Port lotniczy Tirana]]''' (Tirana International Airport Nënë Tereza, {{IATA|TIA}}), położony 115 km na północ od Beratu. === Samochodem === Miasto położone jest z dala od głównych szlaków tranzytowych. Można do niego dotrzeć od wschodu, od strony [[Fier]] drogą [[Plik:SH73-AL.png|30px]], lub od północnego zachodu – od strony [[Tirana|Tirany]] i [[Durrës]] przez [[Lushnje]] drogą [[Plik:SH72-AL.svg|30px]]; trasa ta biegnie dalej na południowy wschód, aż do [[Çorovodë]] i kanionu rzeki Osum, po czym kończy się pośród górskich bezdroży. Z pozostałych kierunków Berat nie posiada połączenia drogowego. === Autobusem === {{Znacznik|Dworzec autobusowy w Beracie|40.7221702|19.9440445|typ=transport}}'''Dworzec autobusowy w Beracie''', Rruga Antipatrea (''północne obrzeża miasta przy ulicy Rruga Antipatrea''), ☏ +355 68 53 39 959, terminaliberat@yahoo.com. Czynny całą dobę. Dworzec obsługujący połączenia między Beratem a głównymi miastami [[Albania|Albanii]]. Na terenie terminala dostępne są punkty gastronomiczne. Obiekt znajduje się na północnych obrzeżach miasta, więc aby dotrzeć do centrum, należy skorzystać z autobusu miejskiego (40 leków, stan na październik 2022) lub taksówki. Alternatywą jest spacer na południe wzdłuż głównej drogi, który zajmuje około 45 minut. Informacje o kierunkach i godzinach odjazdów można sprawdzić na tablicy ogłoszeń na dworcu. '''Miejsca docelowe:''' * [[Tirana]] – Furgon/Van 500 leków, autobus 500 leków od października 2022. * [[Durrës]] – co 1–2 godz., 450 leków (stan na grudzień 2024) * [[Fier]] – 200-250 lek * [[Saranda]] – (przez [[Gjirokastra]]), odpływa codziennie o 08:00 i 14:00 z Berat, 6 godzin, 1000 leków * [[Elbasan]] – co 2-3 godziny, 400 leków (jeśli przez [[Lushnje]]) * [[Gjirokastra]] – codziennie 08:30 i 09:00 z Gjirokastra oraz 13:15 i 14:00 z Berat, 1000 leków (lipiec 2023) == Komunikacja == {{mapa|40.7049|19.9510|zoom=15|grupy=transport,zobacz,natura,jedzenie,bar,nocleg,atrakcja,zakupy,alarm,zdrowie,zabytek,kontakt,nauka,punkt,rower,parking,obszar,metro,praca}} Historyczne centrum miasta jest na tyle niewielkie, że można je zwiedzić pieszo, choć trzeba liczyć się z podejściem pod górę w kierunku dzielnicy Kala. Spacer uliczkami starego miasta to punkt obowiązkowy! == Warto zobaczyć == [[Plik:2011 Berat, Meczet Kawalerów.JPG|thumb|Meczet Kawalerów]] [[Plik:The Ethnographic Museum of Berat (House of 'Xhokaxhinjve') 01.jpg|thumb|Muzeum Etnograficzne w Beracie (Dom rodu Xhokaxhi)]] * {{zobacz | name=Zamek | alt=Kalaja | url= | adres= | lat=40.708| long=19.945| wskazówki= | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=Został zbudowany głównie w XIII wieku, ale jego początki sięgają IV wieku p.n.e. Jeśli dostatecznie długo spacerujesz cichymi, brukowanymi uliczkami tej starożytnej dzielnicy, niezmiennie natkniesz się na czyjś dziedziniec, myśląc, że to kościół lub ruiny (choć nikomu to nie przeszkadza). 200/300 lek (Jeśli wejdziesz ze stromej drogi w górę, jest to bezpłatne). }} * {{zobacz | name=Muzeum Onufri | alt=Muzeu Kombëtar Ikonografik Onufri | url= | adres=Rrugica Shën Triadha | lat=40.709| long=19.945| wskazówki=w obrębie Kali | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=Zamknięte w poniedziałki. Muzeum Onufri mieści się w największym kościele w dzielnicy Kala, kościele Zaśnięcia Najświętszej Marii Panny. Kościół pochodzi z 1797 roku i został zbudowany na fundamentach wcześniejszej kaplicy z X wieku. Dziś można podziwiać spektakularne XVI-wieczne obrazy religijne Onufriego oraz pozłacany ikonostas kościoła z XIX wieku. Nie przegap kaplicy za ikonostasem lub jej pomalowanej kopuły, której freski są obecnie wyblakłe i prawie niewidoczne. }} * {{zobacz | name=Muzeum Etnograficzne w Beracie | alt= | url= | adres=Rruga Andrea Tavanxhiu | lat=40.7076| long=19.9504| wskazówki=na terenie tradycyjnego domu, w drodze do zamku | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=Tuż przy stromym zboczu prowadzącym do zamku w Beracie znajduje się to znakomite muzeum, mieszczące się w pięknym, osmańskim domu z XVIII wieku – obiekcie, który stanowi równie wielką atrakcję, co zgromadzone w nim eksponaty. Na parterze prezentowane są stroje ludowe oraz narzędzia złotników i tkaczy, natomiast piętro zajmują kuchnie, sypialnie i pokoje gościnne urządzone w tradycyjnym stylu. }} * {{zobacz | name=Obszar starego miasta Mangalem | alt= | url= | adres= | lat=40.705 | long=19.950 | wskazówki=poniżej Kali, na południe od rzeki | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=obszar tradycyjnie muzułmański. }} * {{zobacz | name=Obszar starego miasta Gorica | alt= | url= | adres= | lat=40.702| long=19.947 | wskazówki=Poniżej Kali, na północ od rzeki | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=Obszar tradycyjnie chrześcijański. }} * Liczne '''kościoły bizantyjskie''' pochodzące z XIII wieku. * {{zobacz | name=Cerkiew Najświętszej Marii Panny z Blacherne | alt=Kisha e Shën Mari Vllahernes | url= | adres=obok Rrugica Panajot Haxhimihali | lat=40.7092| long=19.9443| wskazówki=w obrębie Kali | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis= }} * {{zobacz | name=Sobór św. Dymitra | alt=Kisha e Shën Mitrit | url= | adres= | lat=40.703972| long=19.956306| wskazówki=w obrębie Kali | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis= }} * {{zobacz | name=Cerkiew św. Teodora | alt=Kisha e Shën Todrit | url= | adres= | lat=40.709917| long=19.946306| wskazówki=Północna część Kali | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis= }} * {{zobacz | name=Cerkiew św. Zofii | alt=Kisha e Shën Sofisë | url= | adres= | lat=40.709917| long=19.946306| wskazówki=w obrębie Kali | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis= }} * {{zobacz | name=Sobór Zaśnięcia Matki Bożej | alt= | url= | adres= | lat=40.7092| long=19.9452| wskazówki=Centrum Kala | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis= }} * {{zobacz | name=Cerkiew Świętej Trójcy | alt= | url= | adres= | lat=40.707778| long=19.944528| wskazówki=w obrębie Kali | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis= }} * {{zobacz | name=Cerkiew św. Michała Archanioła | alt=Kisha e Shën Mëhilli | url= | adres=Rruga e Shën Mëhilli. | lat=40.704833| long=19.946639| wskazówki= | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis= }} * {{zobacz | name=Sobór św. Bitri | alt=Katedralja e Shen Bitrit | url= | adres=Róg Rruga Antipatrea i Rruga Rilindja. | lat=40.70239| long=19.94685| wskazówki= | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis= }} * Kilka '''meczetów''' z epoki osmańskiej (począwszy od 1417 roku). * {{zobacz | name=Meczet Sahatit | alt=Meczet Zegarowy, Xhamia e Sahatit | url= | adres=Rruga Xhamia e Sahatit. | lat=40.706164| long=19.940336| wskazówki= | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis= }} * {{zobacz | name=Meczet Kuqe | alt=Czerwony Meczet, Xhamia e Kuqe | url= | adres=Rrugica Mbrica | lat=40.70726| long=19.94572| wskazówki=Południowa część Kali | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis= }} * {{zobacz | name=Meczet Kawalerów | alt=Xhamia e Beqareve | url= | adres=Rruga Antipatrea| lat=40.704722| long=19.950278| wskazówki= | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis= }} * {{zobacz | name=Meczet Mbret | alt=Meczet Królewski, Xhamia Mbret | url= | adres=Rruga Mihal Komnena | lat=40.705556| long=19.951944| wskazówki= | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis= }} * {{zobacz | name=Chanaka Halveti | alt=Teqeja e Helvetive | url= | adres= | lat=40.706| long=19.9525| wskazówki= | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis= }} * {{zobacz | name=Ołowiany Meczet | alt=Xhamia e Plumbit | url= | adres=Rruga Gaqi Gjika | lat=40.704444| long=19.955278| wskazówki= | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis= }} === Dalej === * {{zobacz | name=Cmentarzysko MiG-ów | alt=Xhamia e Plumbit | url= | adres= | lat=40.704444| long=19.955278| wskazówki=11 km na północ od miasta | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=Miejsce, gdzie parkują kilka starych radzieckich MiG-ów. Nie możesz wejść na ten teren, a jedynie obserwować ich przez płot. }} * {{Znacznik|Park Narodowy Góry Tomorr|40.7|20.133333|typ=natura}}'''Park Narodowy Góry Tomorr''' (Parku Kombëtar Mali i Tomorri) (''20 km na wschód; dojazd możliwy samochodem z napędem na cztery koła''). Park narodowy. Na szczycie góry znajduje się świątynia bektaszycka. * {{Znacznik|Wodospad Bogova|40.5678|20.1678 |typ=natura}}'''Wodospad Bogova''' (Ujëvara e Bogoves) (''wieś Bogovë; 30 km na południe, na trasie między Beratem a Çorovodë''). * {{Znacznik|Kanion rzeki Osum|40.47|20.255|typ=natura}}'''Kanion rzeki Osum''' (''58 km na południe; okręg Skrapar''). Jedna z najpiękniejszych rzek w Albanii, przepływająca przez kaniony o ścianach sięgających 100 m wysokości. Prądy rzeczne są umiarkowane, dzięki czemu kanion można zwiedzać z perspektywy kajaka – z wyjątkiem późnego lata, kiedy poziom wody jest zbyt niski. Flora i fauna na zboczach wąwozu są wyjątkowe; znajduje się tu również wiele mniejszych i większych jaskiń, z których znaczna część pozostaje niezbadana. == Aktywny wypoczynek == [[Plik:Berat_Castle_(5).JPG|thumb|Haft na zamku w Beracie]] * Wybierz się na spacer osobliwymi '''uliczkami Starego Miasta''', wyróżniającymi się zewnętrznymi dekoracjami z kwiatów i roślin, wąskimi przejściami oraz wyjątkową lokalną gościnnością. * Przejażdżka konna na '''[https://castle-park.com/ wzgórzu Gorica]'''. * Spacer główną '''promenadą''' o zachodzie słońca – to miejsce, gdzie mieszkańcy chętnie spędzają czas na świeżym powietrzu. * '''Rafting''' w wąwozach w okolicach Beratu i Përmetu. * {{Znacznik|Kino|40.7037|19.9546|typ=atrakcja}}'''Kino'''. * {{Znacznik|Park Osum|40.7029|19.9544|typ=natura}}'''Park Osum'''. == Praca == == Nauka == == Zakupy == * Tradycyjne pamiątki obejmują rzeźby w kamieniu, zrębki i wyroby tekstylne. W rejonie Kala zobaczysz kobiety wytwarzające wyroby koronkowe, które są szeroko sprzedawane. * {{Znacznik|'''Butiku Antipantrea'''|40.7058 |19.952 |typ=zakupy|url=|kolor=008080|treść=}}'''Butiku Antipantrea''', Rruga Murat Toptani, ☏ +355 32 222 555, butikuantipatrea@gmail.com. 09:00-17:00. Sklep obuwniczy w centrum Beratu dla kobiet i mężczyzn == Gastronomia == == Imprezy == == Noclegi == * Hotel Rezidenca Desaret hotel 4-gwiazdkowy * Hotel Vila Aleksander hotel 4-gwiazdkowy * Guest House Villa Lili 3-gwiazdkowy * Hotel Belgrad Mangalem == Kontakt == == Bezpieczeństwo == == Informacje turystyczne == == Wyjazd == {{Zarys}} {{Atrybucja}} {{Jest w|Albania}} [[Kategoria:Albania]] 7jzn6c2uhlcehp78oh9s55n8yx3lmx0 158745 158744 2026-09-19T09:57:05Z Moromar 2451 /* Zakupy */ 158745 wikitext text/x-wiki {{Top-banner}} {{Miejscowość infobox |nazwa = Berate |nazwa oryginalna = |widok = Berat_57.jpg |opis = |herb = Stema_e_Bashkisë_Berat.svg |mapa = Albania (Berat municipality).svg |państwo = [[Plik:Flag of Albania.svg|20px]] [[Albania]] |region = [[Plik:Flag of Berat.svg|20px]] [[Obwód Berat]] |powierzchnia = 380 |wysokość = 80 |ludność = 62 200 |prefiks = (+355) 032 |kod pocztowy = 5001-5022 |www = https://bashkiaberat.gov.al/ }} '''Berat''' to miasto w [[Albania|Albanii]]. W 2008 roku zostało wpisane na [[Lista światowego dziedzictwa UNESCO|listę światowego dziedzictwa UNESCO]] jako rzadki przykład dobrze zachowanego miasta z czasów osmańskich. Jest to jedno z najpiękniejszych miast w kraju, znane jako „miasto tysiąca okien”. == Charakterystyka == [[Plik:Berat Albania.jpg|thumb|Widok na Berat]] Miasto, stolica otaczającego go obwodu o tej samej nazwie, słynie z dobrze zachowanej architektury, na którą wpłynęli Turkowie i Bizantyjczycy. W mieście znajduje się wiele kościołów bizantyjskich i meczetów osmańskich, które odzwierciedlają historyczne wpływy regionu oraz współistnienie różnych wspólnot religijnych i kulturowych. Nazywane jest „miastem tysiąca okien”, ze względu na budynki z mnóstwem okien na bielonych ścianach, aby wykorzystać światło dzienne. W połączeniu z pagórkowatym charakterem miasta budynki wznoszą się jedna nad drugą na zboczach, robiąc niesamowite wrażenie na zwiedzających. Berat leży pod ośnieżoną górą Tomorr, świętą górą dla Albańczyków, nad brzegiem rzeki Osum. Zamek Berat wznosi się na wzgórzu na wschodnim brzegu rzeki. Ufortyfikowane miasto na zboczu wzgórza na tle gór i rzeki jest bardzo malownicze. == Dojazd == Berat leży 71 km (44 mil) na północ od [[Gjirokastra]], 70 km (43 mil) na zachód od [[Korcza|Korczy]], 70 km (43 mil) na południe od [[Tirana|Tirany]], 33 km (21 mil) na wschód od [[Fier]] i 67 km (41 mil) od [[Elbasan]]. === Samolotem === Najbliższym lotniskiem jest {{Znacznik|Port lotniczy Tirana|41.414722|19.943600|typ=transport}}'''[[Port lotniczy Tirana]]''' (Tirana International Airport Nënë Tereza, {{IATA|TIA}}), położony 115 km na północ od Beratu. === Samochodem === Miasto położone jest z dala od głównych szlaków tranzytowych. Można do niego dotrzeć od wschodu, od strony [[Fier]] drogą [[Plik:SH73-AL.png|30px]], lub od północnego zachodu – od strony [[Tirana|Tirany]] i [[Durrës]] przez [[Lushnje]] drogą [[Plik:SH72-AL.svg|30px]]; trasa ta biegnie dalej na południowy wschód, aż do [[Çorovodë]] i kanionu rzeki Osum, po czym kończy się pośród górskich bezdroży. Z pozostałych kierunków Berat nie posiada połączenia drogowego. === Autobusem === {{Znacznik|Dworzec autobusowy w Beracie|40.7221702|19.9440445|typ=transport}}'''Dworzec autobusowy w Beracie''', Rruga Antipatrea (''północne obrzeża miasta przy ulicy Rruga Antipatrea''), ☏ +355 68 53 39 959, terminaliberat@yahoo.com. Czynny całą dobę. Dworzec obsługujący połączenia między Beratem a głównymi miastami [[Albania|Albanii]]. Na terenie terminala dostępne są punkty gastronomiczne. Obiekt znajduje się na północnych obrzeżach miasta, więc aby dotrzeć do centrum, należy skorzystać z autobusu miejskiego (40 leków, stan na październik 2022) lub taksówki. Alternatywą jest spacer na południe wzdłuż głównej drogi, który zajmuje około 45 minut. Informacje o kierunkach i godzinach odjazdów można sprawdzić na tablicy ogłoszeń na dworcu. '''Miejsca docelowe:''' * [[Tirana]] – Furgon/Van 500 leków, autobus 500 leków od października 2022. * [[Durrës]] – co 1–2 godz., 450 leków (stan na grudzień 2024) * [[Fier]] – 200-250 lek * [[Saranda]] – (przez [[Gjirokastra]]), odpływa codziennie o 08:00 i 14:00 z Berat, 6 godzin, 1000 leków * [[Elbasan]] – co 2-3 godziny, 400 leków (jeśli przez [[Lushnje]]) * [[Gjirokastra]] – codziennie 08:30 i 09:00 z Gjirokastra oraz 13:15 i 14:00 z Berat, 1000 leków (lipiec 2023) == Komunikacja == {{mapa|40.7049|19.9510|zoom=15|grupy=transport,zobacz,natura,jedzenie,bar,nocleg,atrakcja,zakupy,alarm,zdrowie,zabytek,kontakt,nauka,punkt,rower,parking,obszar,metro,praca}} Historyczne centrum miasta jest na tyle niewielkie, że można je zwiedzić pieszo, choć trzeba liczyć się z podejściem pod górę w kierunku dzielnicy Kala. Spacer uliczkami starego miasta to punkt obowiązkowy! == Warto zobaczyć == [[Plik:2011 Berat, Meczet Kawalerów.JPG|thumb|Meczet Kawalerów]] [[Plik:The Ethnographic Museum of Berat (House of 'Xhokaxhinjve') 01.jpg|thumb|Muzeum Etnograficzne w Beracie (Dom rodu Xhokaxhi)]] * {{zobacz | name=Zamek | alt=Kalaja | url= | adres= | lat=40.708| long=19.945| wskazówki= | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=Został zbudowany głównie w XIII wieku, ale jego początki sięgają IV wieku p.n.e. Jeśli dostatecznie długo spacerujesz cichymi, brukowanymi uliczkami tej starożytnej dzielnicy, niezmiennie natkniesz się na czyjś dziedziniec, myśląc, że to kościół lub ruiny (choć nikomu to nie przeszkadza). 200/300 lek (Jeśli wejdziesz ze stromej drogi w górę, jest to bezpłatne). }} * {{zobacz | name=Muzeum Onufri | alt=Muzeu Kombëtar Ikonografik Onufri | url= | adres=Rrugica Shën Triadha | lat=40.709| long=19.945| wskazówki=w obrębie Kali | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=Zamknięte w poniedziałki. Muzeum Onufri mieści się w największym kościele w dzielnicy Kala, kościele Zaśnięcia Najświętszej Marii Panny. Kościół pochodzi z 1797 roku i został zbudowany na fundamentach wcześniejszej kaplicy z X wieku. Dziś można podziwiać spektakularne XVI-wieczne obrazy religijne Onufriego oraz pozłacany ikonostas kościoła z XIX wieku. Nie przegap kaplicy za ikonostasem lub jej pomalowanej kopuły, której freski są obecnie wyblakłe i prawie niewidoczne. }} * {{zobacz | name=Muzeum Etnograficzne w Beracie | alt= | url= | adres=Rruga Andrea Tavanxhiu | lat=40.7076| long=19.9504| wskazówki=na terenie tradycyjnego domu, w drodze do zamku | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=Tuż przy stromym zboczu prowadzącym do zamku w Beracie znajduje się to znakomite muzeum, mieszczące się w pięknym, osmańskim domu z XVIII wieku – obiekcie, który stanowi równie wielką atrakcję, co zgromadzone w nim eksponaty. Na parterze prezentowane są stroje ludowe oraz narzędzia złotników i tkaczy, natomiast piętro zajmują kuchnie, sypialnie i pokoje gościnne urządzone w tradycyjnym stylu. }} * {{zobacz | name=Obszar starego miasta Mangalem | alt= | url= | adres= | lat=40.705 | long=19.950 | wskazówki=poniżej Kali, na południe od rzeki | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=obszar tradycyjnie muzułmański. }} * {{zobacz | name=Obszar starego miasta Gorica | alt= | url= | adres= | lat=40.702| long=19.947 | wskazówki=Poniżej Kali, na północ od rzeki | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=Obszar tradycyjnie chrześcijański. }} * Liczne '''kościoły bizantyjskie''' pochodzące z XIII wieku. * {{zobacz | name=Cerkiew Najświętszej Marii Panny z Blacherne | alt=Kisha e Shën Mari Vllahernes | url= | adres=obok Rrugica Panajot Haxhimihali | lat=40.7092| long=19.9443| wskazówki=w obrębie Kali | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis= }} * {{zobacz | name=Sobór św. Dymitra | alt=Kisha e Shën Mitrit | url= | adres= | lat=40.703972| long=19.956306| wskazówki=w obrębie Kali | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis= }} * {{zobacz | name=Cerkiew św. Teodora | alt=Kisha e Shën Todrit | url= | adres= | lat=40.709917| long=19.946306| wskazówki=Północna część Kali | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis= }} * {{zobacz | name=Cerkiew św. Zofii | alt=Kisha e Shën Sofisë | url= | adres= | lat=40.709917| long=19.946306| wskazówki=w obrębie Kali | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis= }} * {{zobacz | name=Sobór Zaśnięcia Matki Bożej | alt= | url= | adres= | lat=40.7092| long=19.9452| wskazówki=Centrum Kala | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis= }} * {{zobacz | name=Cerkiew Świętej Trójcy | alt= | url= | adres= | lat=40.707778| long=19.944528| wskazówki=w obrębie Kali | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis= }} * {{zobacz | name=Cerkiew św. Michała Archanioła | alt=Kisha e Shën Mëhilli | url= | adres=Rruga e Shën Mëhilli. | lat=40.704833| long=19.946639| wskazówki= | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis= }} * {{zobacz | name=Sobór św. Bitri | alt=Katedralja e Shen Bitrit | url= | adres=Róg Rruga Antipatrea i Rruga Rilindja. | lat=40.70239| long=19.94685| wskazówki= | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis= }} * Kilka '''meczetów''' z epoki osmańskiej (począwszy od 1417 roku). * {{zobacz | name=Meczet Sahatit | alt=Meczet Zegarowy, Xhamia e Sahatit | url= | adres=Rruga Xhamia e Sahatit. | lat=40.706164| long=19.940336| wskazówki= | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis= }} * {{zobacz | name=Meczet Kuqe | alt=Czerwony Meczet, Xhamia e Kuqe | url= | adres=Rrugica Mbrica | lat=40.70726| long=19.94572| wskazówki=Południowa część Kali | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis= }} * {{zobacz | name=Meczet Kawalerów | alt=Xhamia e Beqareve | url= | adres=Rruga Antipatrea| lat=40.704722| long=19.950278| wskazówki= | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis= }} * {{zobacz | name=Meczet Mbret | alt=Meczet Królewski, Xhamia Mbret | url= | adres=Rruga Mihal Komnena | lat=40.705556| long=19.951944| wskazówki= | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis= }} * {{zobacz | name=Chanaka Halveti | alt=Teqeja e Helvetive | url= | adres= | lat=40.706| long=19.9525| wskazówki= | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis= }} * {{zobacz | name=Ołowiany Meczet | alt=Xhamia e Plumbit | url= | adres=Rruga Gaqi Gjika | lat=40.704444| long=19.955278| wskazówki= | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis= }} === Dalej === * {{zobacz | name=Cmentarzysko MiG-ów | alt=Xhamia e Plumbit | url= | adres= | lat=40.704444| long=19.955278| wskazówki=11 km na północ od miasta | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=Miejsce, gdzie parkują kilka starych radzieckich MiG-ów. Nie możesz wejść na ten teren, a jedynie obserwować ich przez płot. }} * {{Znacznik|Park Narodowy Góry Tomorr|40.7|20.133333|typ=natura}}'''Park Narodowy Góry Tomorr''' (Parku Kombëtar Mali i Tomorri) (''20 km na wschód; dojazd możliwy samochodem z napędem na cztery koła''). Park narodowy. Na szczycie góry znajduje się świątynia bektaszycka. * {{Znacznik|Wodospad Bogova|40.5678|20.1678 |typ=natura}}'''Wodospad Bogova''' (Ujëvara e Bogoves) (''wieś Bogovë; 30 km na południe, na trasie między Beratem a Çorovodë''). * {{Znacznik|Kanion rzeki Osum|40.47|20.255|typ=natura}}'''Kanion rzeki Osum''' (''58 km na południe; okręg Skrapar''). Jedna z najpiękniejszych rzek w Albanii, przepływająca przez kaniony o ścianach sięgających 100 m wysokości. Prądy rzeczne są umiarkowane, dzięki czemu kanion można zwiedzać z perspektywy kajaka – z wyjątkiem późnego lata, kiedy poziom wody jest zbyt niski. Flora i fauna na zboczach wąwozu są wyjątkowe; znajduje się tu również wiele mniejszych i większych jaskiń, z których znaczna część pozostaje niezbadana. == Aktywny wypoczynek == [[Plik:Berat_Castle_(5).JPG|thumb|Haft na zamku w Beracie]] * Wybierz się na spacer osobliwymi '''uliczkami Starego Miasta''', wyróżniającymi się zewnętrznymi dekoracjami z kwiatów i roślin, wąskimi przejściami oraz wyjątkową lokalną gościnnością. * Przejażdżka konna na '''[https://castle-park.com/ wzgórzu Gorica]'''. * Spacer główną '''promenadą''' o zachodzie słońca – to miejsce, gdzie mieszkańcy chętnie spędzają czas na świeżym powietrzu. * '''Rafting''' w wąwozach w okolicach Beratu i Përmetu. * {{Znacznik|Kino|40.7037|19.9546|typ=atrakcja}}'''Kino'''. * {{Znacznik|Park Osum|40.7029|19.9544|typ=natura}}'''Park Osum'''. == Praca == == Nauka == == Zakupy == * Tradycyjne pamiątki obejmują rzeźby w kamieniu, zrębki i wyroby tekstylne. W rejonie Kala zobaczysz kobiety wytwarzające wyroby koronkowe, które są szeroko sprzedawane. * {{Znacznik|'''Butiku Antipantrea'''|40.7058 |19.952 |typ=zakupy|url=|kolor=008080|treść=}}'''Butiku Antipantrea''', Rruga Murat Toptani, ☏ +355 32 222 555, butikuantipatrea@gmail.com. 09:00-17:00. Sklep obuwniczy w centrum Beratu dla kobiet i mężczyzn * {{Znacznik|'''Conad'''|40.70532 |19.95250 |typ=zakupy|url=|kolor=008080|treść=}}'''Conad''', Rruga Antipatrea (''dzielnica Mangalem, obok Meczetu Królewskiego''). 🕑 7:30–22:00. Dogodnie położony supermarket w samym centrum miasta. == Gastronomia == == Imprezy == == Noclegi == * Hotel Rezidenca Desaret hotel 4-gwiazdkowy * Hotel Vila Aleksander hotel 4-gwiazdkowy * Guest House Villa Lili 3-gwiazdkowy * Hotel Belgrad Mangalem == Kontakt == == Bezpieczeństwo == == Informacje turystyczne == == Wyjazd == {{Zarys}} {{Atrybucja}} {{Jest w|Albania}} [[Kategoria:Albania]] r3kluaohjxh1zvgzqh1a682fdova9b8 158746 158745 2026-09-19T10:08:05Z Moromar 2451 /* Gastronomia */ 158746 wikitext text/x-wiki {{Top-banner}} {{Miejscowość infobox |nazwa = Berate |nazwa oryginalna = |widok = Berat_57.jpg |opis = |herb = Stema_e_Bashkisë_Berat.svg |mapa = Albania (Berat municipality).svg |państwo = [[Plik:Flag of Albania.svg|20px]] [[Albania]] |region = [[Plik:Flag of Berat.svg|20px]] [[Obwód Berat]] |powierzchnia = 380 |wysokość = 80 |ludność = 62 200 |prefiks = (+355) 032 |kod pocztowy = 5001-5022 |www = https://bashkiaberat.gov.al/ }} '''Berat''' to miasto w [[Albania|Albanii]]. W 2008 roku zostało wpisane na [[Lista światowego dziedzictwa UNESCO|listę światowego dziedzictwa UNESCO]] jako rzadki przykład dobrze zachowanego miasta z czasów osmańskich. Jest to jedno z najpiękniejszych miast w kraju, znane jako „miasto tysiąca okien”. == Charakterystyka == [[Plik:Berat Albania.jpg|thumb|Widok na Berat]] Miasto, stolica otaczającego go obwodu o tej samej nazwie, słynie z dobrze zachowanej architektury, na którą wpłynęli Turkowie i Bizantyjczycy. W mieście znajduje się wiele kościołów bizantyjskich i meczetów osmańskich, które odzwierciedlają historyczne wpływy regionu oraz współistnienie różnych wspólnot religijnych i kulturowych. Nazywane jest „miastem tysiąca okien”, ze względu na budynki z mnóstwem okien na bielonych ścianach, aby wykorzystać światło dzienne. W połączeniu z pagórkowatym charakterem miasta budynki wznoszą się jedna nad drugą na zboczach, robiąc niesamowite wrażenie na zwiedzających. Berat leży pod ośnieżoną górą Tomorr, świętą górą dla Albańczyków, nad brzegiem rzeki Osum. Zamek Berat wznosi się na wzgórzu na wschodnim brzegu rzeki. Ufortyfikowane miasto na zboczu wzgórza na tle gór i rzeki jest bardzo malownicze. == Dojazd == Berat leży 71 km (44 mil) na północ od [[Gjirokastra]], 70 km (43 mil) na zachód od [[Korcza|Korczy]], 70 km (43 mil) na południe od [[Tirana|Tirany]], 33 km (21 mil) na wschód od [[Fier]] i 67 km (41 mil) od [[Elbasan]]. === Samolotem === Najbliższym lotniskiem jest {{Znacznik|Port lotniczy Tirana|41.414722|19.943600|typ=transport}}'''[[Port lotniczy Tirana]]''' (Tirana International Airport Nënë Tereza, {{IATA|TIA}}), położony 115 km na północ od Beratu. === Samochodem === Miasto położone jest z dala od głównych szlaków tranzytowych. Można do niego dotrzeć od wschodu, od strony [[Fier]] drogą [[Plik:SH73-AL.png|30px]], lub od północnego zachodu – od strony [[Tirana|Tirany]] i [[Durrës]] przez [[Lushnje]] drogą [[Plik:SH72-AL.svg|30px]]; trasa ta biegnie dalej na południowy wschód, aż do [[Çorovodë]] i kanionu rzeki Osum, po czym kończy się pośród górskich bezdroży. Z pozostałych kierunków Berat nie posiada połączenia drogowego. === Autobusem === {{Znacznik|Dworzec autobusowy w Beracie|40.7221702|19.9440445|typ=transport}}'''Dworzec autobusowy w Beracie''', Rruga Antipatrea (''północne obrzeża miasta przy ulicy Rruga Antipatrea''), ☏ +355 68 53 39 959, terminaliberat@yahoo.com. Czynny całą dobę. Dworzec obsługujący połączenia między Beratem a głównymi miastami [[Albania|Albanii]]. Na terenie terminala dostępne są punkty gastronomiczne. Obiekt znajduje się na północnych obrzeżach miasta, więc aby dotrzeć do centrum, należy skorzystać z autobusu miejskiego (40 leków, stan na październik 2022) lub taksówki. Alternatywą jest spacer na południe wzdłuż głównej drogi, który zajmuje około 45 minut. Informacje o kierunkach i godzinach odjazdów można sprawdzić na tablicy ogłoszeń na dworcu. '''Miejsca docelowe:''' * [[Tirana]] – Furgon/Van 500 leków, autobus 500 leków od października 2022. * [[Durrës]] – co 1–2 godz., 450 leków (stan na grudzień 2024) * [[Fier]] – 200-250 lek * [[Saranda]] – (przez [[Gjirokastra]]), odpływa codziennie o 08:00 i 14:00 z Berat, 6 godzin, 1000 leków * [[Elbasan]] – co 2-3 godziny, 400 leków (jeśli przez [[Lushnje]]) * [[Gjirokastra]] – codziennie 08:30 i 09:00 z Gjirokastra oraz 13:15 i 14:00 z Berat, 1000 leków (lipiec 2023) == Komunikacja == {{mapa|40.7049|19.9510|zoom=15|grupy=transport,zobacz,natura,jedzenie,bar,nocleg,atrakcja,zakupy,alarm,zdrowie,zabytek,kontakt,nauka,punkt,rower,parking,obszar,metro,praca}} Historyczne centrum miasta jest na tyle niewielkie, że można je zwiedzić pieszo, choć trzeba liczyć się z podejściem pod górę w kierunku dzielnicy Kala. Spacer uliczkami starego miasta to punkt obowiązkowy! == Warto zobaczyć == [[Plik:2011 Berat, Meczet Kawalerów.JPG|thumb|Meczet Kawalerów]] [[Plik:The Ethnographic Museum of Berat (House of 'Xhokaxhinjve') 01.jpg|thumb|Muzeum Etnograficzne w Beracie (Dom rodu Xhokaxhi)]] * {{zobacz | name=Zamek | alt=Kalaja | url= | adres= | lat=40.708| long=19.945| wskazówki= | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=Został zbudowany głównie w XIII wieku, ale jego początki sięgają IV wieku p.n.e. Jeśli dostatecznie długo spacerujesz cichymi, brukowanymi uliczkami tej starożytnej dzielnicy, niezmiennie natkniesz się na czyjś dziedziniec, myśląc, że to kościół lub ruiny (choć nikomu to nie przeszkadza). 200/300 lek (Jeśli wejdziesz ze stromej drogi w górę, jest to bezpłatne). }} * {{zobacz | name=Muzeum Onufri | alt=Muzeu Kombëtar Ikonografik Onufri | url= | adres=Rrugica Shën Triadha | lat=40.709| long=19.945| wskazówki=w obrębie Kali | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=Zamknięte w poniedziałki. Muzeum Onufri mieści się w największym kościele w dzielnicy Kala, kościele Zaśnięcia Najświętszej Marii Panny. Kościół pochodzi z 1797 roku i został zbudowany na fundamentach wcześniejszej kaplicy z X wieku. Dziś można podziwiać spektakularne XVI-wieczne obrazy religijne Onufriego oraz pozłacany ikonostas kościoła z XIX wieku. Nie przegap kaplicy za ikonostasem lub jej pomalowanej kopuły, której freski są obecnie wyblakłe i prawie niewidoczne. }} * {{zobacz | name=Muzeum Etnograficzne w Beracie | alt= | url= | adres=Rruga Andrea Tavanxhiu | lat=40.7076| long=19.9504| wskazówki=na terenie tradycyjnego domu, w drodze do zamku | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=Tuż przy stromym zboczu prowadzącym do zamku w Beracie znajduje się to znakomite muzeum, mieszczące się w pięknym, osmańskim domu z XVIII wieku – obiekcie, który stanowi równie wielką atrakcję, co zgromadzone w nim eksponaty. Na parterze prezentowane są stroje ludowe oraz narzędzia złotników i tkaczy, natomiast piętro zajmują kuchnie, sypialnie i pokoje gościnne urządzone w tradycyjnym stylu. }} * {{zobacz | name=Obszar starego miasta Mangalem | alt= | url= | adres= | lat=40.705 | long=19.950 | wskazówki=poniżej Kali, na południe od rzeki | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=obszar tradycyjnie muzułmański. }} * {{zobacz | name=Obszar starego miasta Gorica | alt= | url= | adres= | lat=40.702| long=19.947 | wskazówki=Poniżej Kali, na północ od rzeki | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=Obszar tradycyjnie chrześcijański. }} * Liczne '''kościoły bizantyjskie''' pochodzące z XIII wieku. * {{zobacz | name=Cerkiew Najświętszej Marii Panny z Blacherne | alt=Kisha e Shën Mari Vllahernes | url= | adres=obok Rrugica Panajot Haxhimihali | lat=40.7092| long=19.9443| wskazówki=w obrębie Kali | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis= }} * {{zobacz | name=Sobór św. Dymitra | alt=Kisha e Shën Mitrit | url= | adres= | lat=40.703972| long=19.956306| wskazówki=w obrębie Kali | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis= }} * {{zobacz | name=Cerkiew św. Teodora | alt=Kisha e Shën Todrit | url= | adres= | lat=40.709917| long=19.946306| wskazówki=Północna część Kali | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis= }} * {{zobacz | name=Cerkiew św. Zofii | alt=Kisha e Shën Sofisë | url= | adres= | lat=40.709917| long=19.946306| wskazówki=w obrębie Kali | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis= }} * {{zobacz | name=Sobór Zaśnięcia Matki Bożej | alt= | url= | adres= | lat=40.7092| long=19.9452| wskazówki=Centrum Kala | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis= }} * {{zobacz | name=Cerkiew Świętej Trójcy | alt= | url= | adres= | lat=40.707778| long=19.944528| wskazówki=w obrębie Kali | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis= }} * {{zobacz | name=Cerkiew św. Michała Archanioła | alt=Kisha e Shën Mëhilli | url= | adres=Rruga e Shën Mëhilli. | lat=40.704833| long=19.946639| wskazówki= | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis= }} * {{zobacz | name=Sobór św. Bitri | alt=Katedralja e Shen Bitrit | url= | adres=Róg Rruga Antipatrea i Rruga Rilindja. | lat=40.70239| long=19.94685| wskazówki= | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis= }} * Kilka '''meczetów''' z epoki osmańskiej (począwszy od 1417 roku). * {{zobacz | name=Meczet Sahatit | alt=Meczet Zegarowy, Xhamia e Sahatit | url= | adres=Rruga Xhamia e Sahatit. | lat=40.706164| long=19.940336| wskazówki= | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis= }} * {{zobacz | name=Meczet Kuqe | alt=Czerwony Meczet, Xhamia e Kuqe | url= | adres=Rrugica Mbrica | lat=40.70726| long=19.94572| wskazówki=Południowa część Kali | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis= }} * {{zobacz | name=Meczet Kawalerów | alt=Xhamia e Beqareve | url= | adres=Rruga Antipatrea| lat=40.704722| long=19.950278| wskazówki= | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis= }} * {{zobacz | name=Meczet Mbret | alt=Meczet Królewski, Xhamia Mbret | url= | adres=Rruga Mihal Komnena | lat=40.705556| long=19.951944| wskazówki= | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis= }} * {{zobacz | name=Chanaka Halveti | alt=Teqeja e Helvetive | url= | adres= | lat=40.706| long=19.9525| wskazówki= | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis= }} * {{zobacz | name=Ołowiany Meczet | alt=Xhamia e Plumbit | url= | adres=Rruga Gaqi Gjika | lat=40.704444| long=19.955278| wskazówki= | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis= }} === Dalej === * {{zobacz | name=Cmentarzysko MiG-ów | alt=Xhamia e Plumbit | url= | adres= | lat=40.704444| long=19.955278| wskazówki=11 km na północ od miasta | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=Miejsce, gdzie parkują kilka starych radzieckich MiG-ów. Nie możesz wejść na ten teren, a jedynie obserwować ich przez płot. }} * {{Znacznik|Park Narodowy Góry Tomorr|40.7|20.133333|typ=natura}}'''Park Narodowy Góry Tomorr''' (Parku Kombëtar Mali i Tomorri) (''20 km na wschód; dojazd możliwy samochodem z napędem na cztery koła''). Park narodowy. Na szczycie góry znajduje się świątynia bektaszycka. * {{Znacznik|Wodospad Bogova|40.5678|20.1678 |typ=natura}}'''Wodospad Bogova''' (Ujëvara e Bogoves) (''wieś Bogovë; 30 km na południe, na trasie między Beratem a Çorovodë''). * {{Znacznik|Kanion rzeki Osum|40.47|20.255|typ=natura}}'''Kanion rzeki Osum''' (''58 km na południe; okręg Skrapar''). Jedna z najpiękniejszych rzek w Albanii, przepływająca przez kaniony o ścianach sięgających 100 m wysokości. Prądy rzeczne są umiarkowane, dzięki czemu kanion można zwiedzać z perspektywy kajaka – z wyjątkiem późnego lata, kiedy poziom wody jest zbyt niski. Flora i fauna na zboczach wąwozu są wyjątkowe; znajduje się tu również wiele mniejszych i większych jaskiń, z których znaczna część pozostaje niezbadana. == Aktywny wypoczynek == [[Plik:Berat_Castle_(5).JPG|thumb|Haft na zamku w Beracie]] * Wybierz się na spacer osobliwymi '''uliczkami Starego Miasta''', wyróżniającymi się zewnętrznymi dekoracjami z kwiatów i roślin, wąskimi przejściami oraz wyjątkową lokalną gościnnością. * Przejażdżka konna na '''[https://castle-park.com/ wzgórzu Gorica]'''. * Spacer główną '''promenadą''' o zachodzie słońca – to miejsce, gdzie mieszkańcy chętnie spędzają czas na świeżym powietrzu. * '''Rafting''' w wąwozach w okolicach Beratu i Përmetu. * {{Znacznik|Kino|40.7037|19.9546|typ=atrakcja}}'''Kino'''. * {{Znacznik|Park Osum|40.7029|19.9544|typ=natura}}'''Park Osum'''. == Praca == == Nauka == == Zakupy == * Tradycyjne pamiątki obejmują rzeźby w kamieniu, zrębki i wyroby tekstylne. W rejonie Kala zobaczysz kobiety wytwarzające wyroby koronkowe, które są szeroko sprzedawane. * {{Znacznik|'''Butiku Antipantrea'''|40.7058 |19.952 |typ=zakupy|url=|kolor=008080|treść=}}'''Butiku Antipantrea''', Rruga Murat Toptani, ☏ +355 32 222 555, butikuantipatrea@gmail.com. 09:00-17:00. Sklep obuwniczy w centrum Beratu dla kobiet i mężczyzn * {{Znacznik|'''Conad'''|40.70532 |19.95250 |typ=zakupy|url=|kolor=008080|treść=}}'''Conad''', Rruga Antipatrea (''dzielnica Mangalem, obok Meczetu Królewskiego''). 🕑 7:30–22:00. Dogodnie położony supermarket w samym centrum miasta. == Gastronomia == Berat to doskonałe miejsce na spróbowanie kuchni narodowej. Miasto szczyci się co najmniej tuzinem autentycznych restauracji, często działających przy pensjonatach lub niewielkich zajazdach. Tradycyjnym lokalnym daniem jest ''vienez'' – długa kiełbasa nadziewana serem. Warto spróbować takich dań jak ryż z indykiem (''pilaf me kaposh deti''), deser Mont Blanc (nazwany na cześć białego szczytu góry Tomorri) oraz wyśmienite lokalne figi i oliwki. W rejonie Kala znajduje się wiele restauracji serwujących dania kuchni albańskiej. * {{Znacznik|'''Ajka'''|40.702820 |19.950134 |typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''Restauracja Ajka''' (''po drugiej stronie rzeki Osum''). Pyszne jedzenie i wspaniały widok. * {{Znacznik|'''Guva Mangalem'''|40.70469 |19.94840 |typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''[https://www.facebook.com/profile.php?id=100063506620879# Hotel-Bar-Restauracja Guva Mangalem]''', Rruga Llambi Guxhumani, ☏ +355 32 230 014, info@guvamangalem.com. Standard przeciętny. Pokoje: klimatyzacja, obsługa pokoju, internet, łazienka. * {{Znacznik|'''Mangalemi'''|40.705810 |19.951147 |typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''Hotel i restauracja Mangalemi''', Rruga Mihal Komnena (''naprzeciwko skrzyżowania z Rruga Dr. Lluka''), ☏ +355 32 232 093. Odnowiona kamienna rezydencja z XVIII wieku, łącząca funkcje hotelu i restauracji. Restauracja dysponuje kilkoma strefami, w tym tarasem zewnętrznym, i serwuje tradycyjne dania kuchni albańskiej. Ceny pokoi dwuosobowych zaczynają się od 35 €. Dania główne ok. 600 leków. * {{Znacznik|'''Wildor'''|40.704483 |19.949743 |typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''Restauracja Wildor''', Rruga Antipatrea (''na skrzyżowaniu Rruga Antipatrea i Shetitorja Osumi''), ☏ +355 32 237 555. Dwupiętrowa restauracja wzniesiona w klasycznym stylu architektonicznym Beratu; okna na piętrze wychodzą na rzekę Osum. Wnętrza z odsłoniętym kamieniem. Serwuje tradycyjne dania kuchni albańskiej. Dania główne ok. 500 leków. * {{Znacznik|'''Zgara Zaloshnja''''|40.70399 |19.95365 |typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''Zgara Zaloshnja''', ☏ +355 69 633 7262. Codziennie 08:00–23:00. * {{Znacznik|'''Lili Home-Made Food'''|41.327545 |19.818698 |typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''[https://restaurantguru.com/Home-Made-Food-Lili-Berat Lili Home-Made Food]''', Rruga Llambi Guxhumani, ☏ +355 69 234 9362. 18:00–23:00. * {{Znacznik|'''Piccolo Grande Amore'''|40.703938 |19.957108 |typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''Piccolo Grande Amore''', Rruga Rilindja, za szkołą „22 Tetori” (''1 minuta spacerem od katedry św. Dymitra''), contact@piccolograndeamore-berat.com. 08:00–23:59. * {{Znacznik|'''Eni'''|40.702284 |19.873950 |typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''Eni Traditional Food''', Rruga Nikolla Buhuri Gorica Quarter (''przed mostem Gorica''), ☏ +355 69 218 7739. 09:00–23:45. * '''Hotel i Traditional Food Ansel''', Rruga Antipatrea, ☏ +355 67 708 8888. 08:00–22:30. * {{Znacznik|'''Kapllani'''|40.7025331|19.945437|typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''Restauracja Kapllani''', Rruga Stiliano Bandilli, ☏ +355 69 561 8884. * {{Znacznik|'''Rus'''|40.7124277|19.93865|typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''Restauracja Rus''' (halal), berat 5002, ☏ +355 68 608 0400. 07:00-22:30. 500-1000 leków na osobę. == Imprezy == == Noclegi == * Hotel Rezidenca Desaret hotel 4-gwiazdkowy * Hotel Vila Aleksander hotel 4-gwiazdkowy * Guest House Villa Lili 3-gwiazdkowy * Hotel Belgrad Mangalem == Kontakt == == Bezpieczeństwo == == Informacje turystyczne == == Wyjazd == {{Zarys}} {{Atrybucja}} {{Jest w|Albania}} [[Kategoria:Albania]] pov5pn0p7vkkb0ia0ie4t27g2z5llp5 158747 158746 2026-09-19T10:14:17Z Moromar 2451 /* Gastronomia */ 158747 wikitext text/x-wiki {{Top-banner}} {{Miejscowość infobox |nazwa = Berate |nazwa oryginalna = |widok = Berat_57.jpg |opis = |herb = Stema_e_Bashkisë_Berat.svg |mapa = Albania (Berat municipality).svg |państwo = [[Plik:Flag of Albania.svg|20px]] [[Albania]] |region = [[Plik:Flag of Berat.svg|20px]] [[Obwód Berat]] |powierzchnia = 380 |wysokość = 80 |ludność = 62 200 |prefiks = (+355) 032 |kod pocztowy = 5001-5022 |www = https://bashkiaberat.gov.al/ }} '''Berat''' to miasto w [[Albania|Albanii]]. W 2008 roku zostało wpisane na [[Lista światowego dziedzictwa UNESCO|listę światowego dziedzictwa UNESCO]] jako rzadki przykład dobrze zachowanego miasta z czasów osmańskich. Jest to jedno z najpiękniejszych miast w kraju, znane jako „miasto tysiąca okien”. == Charakterystyka == [[Plik:Berat Albania.jpg|thumb|Widok na Berat]] Miasto, stolica otaczającego go obwodu o tej samej nazwie, słynie z dobrze zachowanej architektury, na którą wpłynęli Turkowie i Bizantyjczycy. W mieście znajduje się wiele kościołów bizantyjskich i meczetów osmańskich, które odzwierciedlają historyczne wpływy regionu oraz współistnienie różnych wspólnot religijnych i kulturowych. Nazywane jest „miastem tysiąca okien”, ze względu na budynki z mnóstwem okien na bielonych ścianach, aby wykorzystać światło dzienne. W połączeniu z pagórkowatym charakterem miasta budynki wznoszą się jedna nad drugą na zboczach, robiąc niesamowite wrażenie na zwiedzających. Berat leży pod ośnieżoną górą Tomorr, świętą górą dla Albańczyków, nad brzegiem rzeki Osum. Zamek Berat wznosi się na wzgórzu na wschodnim brzegu rzeki. Ufortyfikowane miasto na zboczu wzgórza na tle gór i rzeki jest bardzo malownicze. == Dojazd == Berat leży 71 km (44 mil) na północ od [[Gjirokastra]], 70 km (43 mil) na zachód od [[Korcza|Korczy]], 70 km (43 mil) na południe od [[Tirana|Tirany]], 33 km (21 mil) na wschód od [[Fier]] i 67 km (41 mil) od [[Elbasan]]. === Samolotem === Najbliższym lotniskiem jest {{Znacznik|Port lotniczy Tirana|41.414722|19.943600|typ=transport}}'''[[Port lotniczy Tirana]]''' (Tirana International Airport Nënë Tereza, {{IATA|TIA}}), położony 115 km na północ od Beratu. === Samochodem === Miasto położone jest z dala od głównych szlaków tranzytowych. Można do niego dotrzeć od wschodu, od strony [[Fier]] drogą [[Plik:SH73-AL.png|30px]], lub od północnego zachodu – od strony [[Tirana|Tirany]] i [[Durrës]] przez [[Lushnje]] drogą [[Plik:SH72-AL.svg|30px]]; trasa ta biegnie dalej na południowy wschód, aż do [[Çorovodë]] i kanionu rzeki Osum, po czym kończy się pośród górskich bezdroży. Z pozostałych kierunków Berat nie posiada połączenia drogowego. === Autobusem === {{Znacznik|Dworzec autobusowy w Beracie|40.7221702|19.9440445|typ=transport}}'''Dworzec autobusowy w Beracie''', Rruga Antipatrea (''północne obrzeża miasta przy ulicy Rruga Antipatrea''), ☏ +355 68 53 39 959, terminaliberat@yahoo.com. Czynny całą dobę. Dworzec obsługujący połączenia między Beratem a głównymi miastami [[Albania|Albanii]]. Na terenie terminala dostępne są punkty gastronomiczne. Obiekt znajduje się na północnych obrzeżach miasta, więc aby dotrzeć do centrum, należy skorzystać z autobusu miejskiego (40 leków, stan na październik 2022) lub taksówki. Alternatywą jest spacer na południe wzdłuż głównej drogi, który zajmuje około 45 minut. Informacje o kierunkach i godzinach odjazdów można sprawdzić na tablicy ogłoszeń na dworcu. '''Miejsca docelowe:''' * [[Tirana]] – Furgon/Van 500 leków, autobus 500 leków od października 2022. * [[Durrës]] – co 1–2 godz., 450 leków (stan na grudzień 2024) * [[Fier]] – 200-250 lek * [[Saranda]] – (przez [[Gjirokastra]]), odpływa codziennie o 08:00 i 14:00 z Berat, 6 godzin, 1000 leków * [[Elbasan]] – co 2-3 godziny, 400 leków (jeśli przez [[Lushnje]]) * [[Gjirokastra]] – codziennie 08:30 i 09:00 z Gjirokastra oraz 13:15 i 14:00 z Berat, 1000 leków (lipiec 2023) == Komunikacja == {{mapa|40.7049|19.9510|zoom=15|grupy=transport,zobacz,natura,jedzenie,bar,nocleg,atrakcja,zakupy,alarm,zdrowie,zabytek,kontakt,nauka,punkt,rower,parking,obszar,metro,praca}} Historyczne centrum miasta jest na tyle niewielkie, że można je zwiedzić pieszo, choć trzeba liczyć się z podejściem pod górę w kierunku dzielnicy Kala. Spacer uliczkami starego miasta to punkt obowiązkowy! == Warto zobaczyć == [[Plik:2011 Berat, Meczet Kawalerów.JPG|thumb|Meczet Kawalerów]] [[Plik:The Ethnographic Museum of Berat (House of 'Xhokaxhinjve') 01.jpg|thumb|Muzeum Etnograficzne w Beracie (Dom rodu Xhokaxhi)]] * {{zobacz | name=Zamek | alt=Kalaja | url= | adres= | lat=40.708| long=19.945| wskazówki= | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=Został zbudowany głównie w XIII wieku, ale jego początki sięgają IV wieku p.n.e. Jeśli dostatecznie długo spacerujesz cichymi, brukowanymi uliczkami tej starożytnej dzielnicy, niezmiennie natkniesz się na czyjś dziedziniec, myśląc, że to kościół lub ruiny (choć nikomu to nie przeszkadza). 200/300 lek (Jeśli wejdziesz ze stromej drogi w górę, jest to bezpłatne). }} * {{zobacz | name=Muzeum Onufri | alt=Muzeu Kombëtar Ikonografik Onufri | url= | adres=Rrugica Shën Triadha | lat=40.709| long=19.945| wskazówki=w obrębie Kali | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=Zamknięte w poniedziałki. Muzeum Onufri mieści się w największym kościele w dzielnicy Kala, kościele Zaśnięcia Najświętszej Marii Panny. Kościół pochodzi z 1797 roku i został zbudowany na fundamentach wcześniejszej kaplicy z X wieku. Dziś można podziwiać spektakularne XVI-wieczne obrazy religijne Onufriego oraz pozłacany ikonostas kościoła z XIX wieku. Nie przegap kaplicy za ikonostasem lub jej pomalowanej kopuły, której freski są obecnie wyblakłe i prawie niewidoczne. }} * {{zobacz | name=Muzeum Etnograficzne w Beracie | alt= | url= | adres=Rruga Andrea Tavanxhiu | lat=40.7076| long=19.9504| wskazówki=na terenie tradycyjnego domu, w drodze do zamku | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=Tuż przy stromym zboczu prowadzącym do zamku w Beracie znajduje się to znakomite muzeum, mieszczące się w pięknym, osmańskim domu z XVIII wieku – obiekcie, który stanowi równie wielką atrakcję, co zgromadzone w nim eksponaty. Na parterze prezentowane są stroje ludowe oraz narzędzia złotników i tkaczy, natomiast piętro zajmują kuchnie, sypialnie i pokoje gościnne urządzone w tradycyjnym stylu. }} * {{zobacz | name=Obszar starego miasta Mangalem | alt= | url= | adres= | lat=40.705 | long=19.950 | wskazówki=poniżej Kali, na południe od rzeki | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=obszar tradycyjnie muzułmański. }} * {{zobacz | name=Obszar starego miasta Gorica | alt= | url= | adres= | lat=40.702| long=19.947 | wskazówki=Poniżej Kali, na północ od rzeki | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=Obszar tradycyjnie chrześcijański. }} * Liczne '''kościoły bizantyjskie''' pochodzące z XIII wieku. * {{zobacz | name=Cerkiew Najświętszej Marii Panny z Blacherne | alt=Kisha e Shën Mari Vllahernes | url= | adres=obok Rrugica Panajot Haxhimihali | lat=40.7092| long=19.9443| wskazówki=w obrębie Kali | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis= }} * {{zobacz | name=Sobór św. Dymitra | alt=Kisha e Shën Mitrit | url= | adres= | lat=40.703972| long=19.956306| wskazówki=w obrębie Kali | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis= }} * {{zobacz | name=Cerkiew św. Teodora | alt=Kisha e Shën Todrit | url= | adres= | lat=40.709917| long=19.946306| wskazówki=Północna część Kali | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis= }} * {{zobacz | name=Cerkiew św. Zofii | alt=Kisha e Shën Sofisë | url= | adres= | lat=40.709917| long=19.946306| wskazówki=w obrębie Kali | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis= }} * {{zobacz | name=Sobór Zaśnięcia Matki Bożej | alt= | url= | adres= | lat=40.7092| long=19.9452| wskazówki=Centrum Kala | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis= }} * {{zobacz | name=Cerkiew Świętej Trójcy | alt= | url= | adres= | lat=40.707778| long=19.944528| wskazówki=w obrębie Kali | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis= }} * {{zobacz | name=Cerkiew św. Michała Archanioła | alt=Kisha e Shën Mëhilli | url= | adres=Rruga e Shën Mëhilli. | lat=40.704833| long=19.946639| wskazówki= | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis= }} * {{zobacz | name=Sobór św. Bitri | alt=Katedralja e Shen Bitrit | url= | adres=Róg Rruga Antipatrea i Rruga Rilindja. | lat=40.70239| long=19.94685| wskazówki= | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis= }} * Kilka '''meczetów''' z epoki osmańskiej (począwszy od 1417 roku). * {{zobacz | name=Meczet Sahatit | alt=Meczet Zegarowy, Xhamia e Sahatit | url= | adres=Rruga Xhamia e Sahatit. | lat=40.706164| long=19.940336| wskazówki= | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis= }} * {{zobacz | name=Meczet Kuqe | alt=Czerwony Meczet, Xhamia e Kuqe | url= | adres=Rrugica Mbrica | lat=40.70726| long=19.94572| wskazówki=Południowa część Kali | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis= }} * {{zobacz | name=Meczet Kawalerów | alt=Xhamia e Beqareve | url= | adres=Rruga Antipatrea| lat=40.704722| long=19.950278| wskazówki= | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis= }} * {{zobacz | name=Meczet Mbret | alt=Meczet Królewski, Xhamia Mbret | url= | adres=Rruga Mihal Komnena | lat=40.705556| long=19.951944| wskazówki= | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis= }} * {{zobacz | name=Chanaka Halveti | alt=Teqeja e Helvetive | url= | adres= | lat=40.706| long=19.9525| wskazówki= | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis= }} * {{zobacz | name=Ołowiany Meczet | alt=Xhamia e Plumbit | url= | adres=Rruga Gaqi Gjika | lat=40.704444| long=19.955278| wskazówki= | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis= }} === Dalej === * {{zobacz | name=Cmentarzysko MiG-ów | alt=Xhamia e Plumbit | url= | adres= | lat=40.704444| long=19.955278| wskazówki=11 km na północ od miasta | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=Miejsce, gdzie parkują kilka starych radzieckich MiG-ów. Nie możesz wejść na ten teren, a jedynie obserwować ich przez płot. }} * {{Znacznik|Park Narodowy Góry Tomorr|40.7|20.133333|typ=natura}}'''Park Narodowy Góry Tomorr''' (Parku Kombëtar Mali i Tomorri) (''20 km na wschód; dojazd możliwy samochodem z napędem na cztery koła''). Park narodowy. Na szczycie góry znajduje się świątynia bektaszycka. * {{Znacznik|Wodospad Bogova|40.5678|20.1678 |typ=natura}}'''Wodospad Bogova''' (Ujëvara e Bogoves) (''wieś Bogovë; 30 km na południe, na trasie między Beratem a Çorovodë''). * {{Znacznik|Kanion rzeki Osum|40.47|20.255|typ=natura}}'''Kanion rzeki Osum''' (''58 km na południe; okręg Skrapar''). Jedna z najpiękniejszych rzek w Albanii, przepływająca przez kaniony o ścianach sięgających 100 m wysokości. Prądy rzeczne są umiarkowane, dzięki czemu kanion można zwiedzać z perspektywy kajaka – z wyjątkiem późnego lata, kiedy poziom wody jest zbyt niski. Flora i fauna na zboczach wąwozu są wyjątkowe; znajduje się tu również wiele mniejszych i większych jaskiń, z których znaczna część pozostaje niezbadana. == Aktywny wypoczynek == [[Plik:Berat_Castle_(5).JPG|thumb|Haft na zamku w Beracie]] * Wybierz się na spacer osobliwymi '''uliczkami Starego Miasta''', wyróżniającymi się zewnętrznymi dekoracjami z kwiatów i roślin, wąskimi przejściami oraz wyjątkową lokalną gościnnością. * Przejażdżka konna na '''[https://castle-park.com/ wzgórzu Gorica]'''. * Spacer główną '''promenadą''' o zachodzie słońca – to miejsce, gdzie mieszkańcy chętnie spędzają czas na świeżym powietrzu. * '''Rafting''' w wąwozach w okolicach Beratu i Përmetu. * {{Znacznik|Kino|40.7037|19.9546|typ=atrakcja}}'''Kino'''. * {{Znacznik|Park Osum|40.7029|19.9544|typ=natura}}'''Park Osum'''. == Praca == == Nauka == == Zakupy == * Tradycyjne pamiątki obejmują rzeźby w kamieniu, zrębki i wyroby tekstylne. W rejonie Kala zobaczysz kobiety wytwarzające wyroby koronkowe, które są szeroko sprzedawane. * {{Znacznik|'''Butiku Antipantrea'''|40.7058 |19.952 |typ=zakupy|url=|kolor=008080|treść=}}'''Butiku Antipantrea''', Rruga Murat Toptani, ☏ +355 32 222 555, butikuantipatrea@gmail.com. 09:00-17:00. Sklep obuwniczy w centrum Beratu dla kobiet i mężczyzn * {{Znacznik|'''Conad'''|40.70532 |19.95250 |typ=zakupy|url=|kolor=008080|treść=}}'''Conad''', Rruga Antipatrea (''dzielnica Mangalem, obok Meczetu Królewskiego''). 🕑 7:30–22:00. Dogodnie położony supermarket w samym centrum miasta. == Gastronomia == Berat to doskonałe miejsce na spróbowanie kuchni narodowej. Miasto szczyci się co najmniej tuzinem autentycznych restauracji, często działających przy pensjonatach lub niewielkich zajazdach. Tradycyjnym lokalnym daniem jest ''vienez'' – długa kiełbasa nadziewana serem. Warto spróbować takich dań jak ryż z indykiem (''pilaf me kaposh deti''), deser Mont Blanc (nazwany na cześć białego szczytu góry Tomorri) oraz wyśmienite lokalne figi i oliwki. W rejonie Kala znajduje się wiele restauracji serwujących dania kuchni albańskiej. * {{Znacznik|'''Ajka'''|40.702820 |19.950134 |typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''Restauracja Ajka''' (''po drugiej stronie rzeki Osum''). Pyszne jedzenie i wspaniały widok. * {{Znacznik|'''Guva Mangalem'''|40.70469 |19.94840 |typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''[https://www.facebook.com/profile.php?id=100063506620879# Hotel-Bar-Restauracja Guva Mangalem]''', Rruga Llambi Guxhumani, ☏ +355 32 230 014, info@guvamangalem.com. Standard przeciętny. Pokoje: klimatyzacja, obsługa pokoju, internet, łazienka. * {{Znacznik|'''Mangalemi'''|40.705810 |19.951147 |typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''Hotel i restauracja Mangalemi''', Rruga Mihal Komnena (''naprzeciwko skrzyżowania z Rruga Dr. Lluka''), ☏ +355 32 232 093. Odnowiona kamienna rezydencja z XVIII wieku, łącząca funkcje hotelu i restauracji. Restauracja dysponuje kilkoma strefami, w tym tarasem zewnętrznym, i serwuje tradycyjne dania kuchni albańskiej. Ceny pokoi dwuosobowych zaczynają się od 35 €. Dania główne ok. 600 leków. * {{Znacznik|'''Wildor'''|40.704483 |19.949743 |typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''Restauracja Wildor''', Rruga Antipatrea (''na skrzyżowaniu Rruga Antipatrea i Shetitorja Osumi''), ☏ +355 32 237 555. Dwupiętrowa restauracja wzniesiona w klasycznym stylu architektonicznym Beratu; okna na piętrze wychodzą na rzekę Osum. Wnętrza z odsłoniętym kamieniem. Serwuje tradycyjne dania kuchni albańskiej. Dania główne ok. 500 leków. * {{Znacznik|'''Zgara Zaloshnja''''|40.70399 |19.95365 |typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''Zgara Zaloshnja''', ☏ +355 69 633 7262. Codziennie 08:00–23:00. * {{Znacznik|'''Lili Home-Made Food'''|41.327545 |19.818698 |typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''[https://restaurantguru.com/Home-Made-Food-Lili-Berat Lili Home-Made Food]''', Rruga Llambi Guxhumani, ☏ +355 69 234 9362. 18:00–23:00. * {{Znacznik|'''Piccolo Grande Amore'''|40.703938 |19.957108 |typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''Piccolo Grande Amore''', Rruga Rilindja, za szkołą „22 Tetori” (''1 minuta spacerem od katedry św. Dymitra''), contact@piccolograndeamore-berat.com. 08:00–23:59. * {{Znacznik|'''Eni'''|40.702284 |19.873950 |typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''Eni Traditional Food''', Rruga Nikolla Buhuri Gorica Quarter (''przed mostem Gorica''), ☏ +355 69 218 7739. 09:00–23:45. * '''Hotel i Traditional Food Ansel''', Rruga Antipatrea, ☏ +355 67 708 8888. 08:00–22:30. * {{Znacznik|'''Kapllani'''|40.7025331|19.945437|typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''Restauracja Kapllani''', Rruga Stiliano Bandilli, ☏ +355 69 561 8884. * {{Znacznik|'''Rus'''|40.7124277|19.93865|typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''Restauracja Rus''' (halal), berat 5002, ☏ +355 68 608 0400. 07:00-22:30. 500-1000 leków na osobę. == Życie nocne == * Spróbuj tradycyjnej '''rakii z orzechów włoskich''' (''Raki me arra'') oraz niezwykłego soku z płatków róży. === Bary === * {{Znacznik|'''Republika'''|40.7036486|19.9546501|typ=bar|url=|kolor=000000|treść=}}'''[https://www.facebook.com/barrepublikaberat Bar „Republika”]''' (''przy głównym bulwarze'''). Zazwyczaj można tam zamówić różnorodne napoje i koktajle. === Winiarnie === * {{Znacznik|'''Winiarnia Alpeta'''|40.728770 |20.041347 |typ=bar|url=|kolor=000000|treść=}}'''[https://alpeta.al/ Winiarnia Alpeta]''', wieś Roshnik (''ok. 12 km na wschód od Beratu''), ☏ +355 68 608 9293. Śniadania: 08:00–10:00; lunche: 12:00–16:30; kolacje: 18:30–22:00. Ta położona w malowniczej wsi winiarnia wytwarza wysokiej jakości wina tradycyjnymi metodami, uprawiając takie szczepy jak Merlot, Cabernet Sauvignon oraz rodzimy Pulëz. Na terenie posiadłości znajduje się również pensjonat i restauracja serwująca tradycyjne dania kuchni albańskiej, przygotowywane z lokalnych produktów. Goście mogą skorzystać z degustacji wina, a także podziwiać winnice i okoliczne krajobrazy. Dojazd prowadzi dobrze utrzymaną drogą asfaltową. * {{Znacznik|'''Winiarnia Çobo'''|40.7781086|19.858574|typ=bar|url=|kolor=000000|treść=}}'''Winiarnia Çobo''', Dimal, ☏ +355 3612 2088, info@cobowineryonline.com. Oferuje lokalne wina oraz możliwość zwiedzania winiarni. == Imprezy == == Noclegi == * Hotel Rezidenca Desaret hotel 4-gwiazdkowy * Hotel Vila Aleksander hotel 4-gwiazdkowy * Guest House Villa Lili 3-gwiazdkowy * Hotel Belgrad Mangalem == Kontakt == == Bezpieczeństwo == == Informacje turystyczne == == Wyjazd == {{Zarys}} {{Atrybucja}} {{Jest w|Albania}} [[Kategoria:Albania]] 8nr4mougq8vdrejxxvd9wwbuet5mcgg 158748 158747 2026-09-19T10:14:35Z Moromar 2451 /* Bary */ 158748 wikitext text/x-wiki {{Top-banner}} {{Miejscowość infobox |nazwa = Berate |nazwa oryginalna = |widok = Berat_57.jpg |opis = |herb = Stema_e_Bashkisë_Berat.svg |mapa = Albania (Berat municipality).svg |państwo = [[Plik:Flag of Albania.svg|20px]] [[Albania]] |region = [[Plik:Flag of Berat.svg|20px]] [[Obwód Berat]] |powierzchnia = 380 |wysokość = 80 |ludność = 62 200 |prefiks = (+355) 032 |kod pocztowy = 5001-5022 |www = https://bashkiaberat.gov.al/ }} '''Berat''' to miasto w [[Albania|Albanii]]. W 2008 roku zostało wpisane na [[Lista światowego dziedzictwa UNESCO|listę światowego dziedzictwa UNESCO]] jako rzadki przykład dobrze zachowanego miasta z czasów osmańskich. Jest to jedno z najpiękniejszych miast w kraju, znane jako „miasto tysiąca okien”. == Charakterystyka == [[Plik:Berat Albania.jpg|thumb|Widok na Berat]] Miasto, stolica otaczającego go obwodu o tej samej nazwie, słynie z dobrze zachowanej architektury, na którą wpłynęli Turkowie i Bizantyjczycy. W mieście znajduje się wiele kościołów bizantyjskich i meczetów osmańskich, które odzwierciedlają historyczne wpływy regionu oraz współistnienie różnych wspólnot religijnych i kulturowych. Nazywane jest „miastem tysiąca okien”, ze względu na budynki z mnóstwem okien na bielonych ścianach, aby wykorzystać światło dzienne. W połączeniu z pagórkowatym charakterem miasta budynki wznoszą się jedna nad drugą na zboczach, robiąc niesamowite wrażenie na zwiedzających. Berat leży pod ośnieżoną górą Tomorr, świętą górą dla Albańczyków, nad brzegiem rzeki Osum. Zamek Berat wznosi się na wzgórzu na wschodnim brzegu rzeki. Ufortyfikowane miasto na zboczu wzgórza na tle gór i rzeki jest bardzo malownicze. == Dojazd == Berat leży 71 km (44 mil) na północ od [[Gjirokastra]], 70 km (43 mil) na zachód od [[Korcza|Korczy]], 70 km (43 mil) na południe od [[Tirana|Tirany]], 33 km (21 mil) na wschód od [[Fier]] i 67 km (41 mil) od [[Elbasan]]. === Samolotem === Najbliższym lotniskiem jest {{Znacznik|Port lotniczy Tirana|41.414722|19.943600|typ=transport}}'''[[Port lotniczy Tirana]]''' (Tirana International Airport Nënë Tereza, {{IATA|TIA}}), położony 115 km na północ od Beratu. === Samochodem === Miasto położone jest z dala od głównych szlaków tranzytowych. Można do niego dotrzeć od wschodu, od strony [[Fier]] drogą [[Plik:SH73-AL.png|30px]], lub od północnego zachodu – od strony [[Tirana|Tirany]] i [[Durrës]] przez [[Lushnje]] drogą [[Plik:SH72-AL.svg|30px]]; trasa ta biegnie dalej na południowy wschód, aż do [[Çorovodë]] i kanionu rzeki Osum, po czym kończy się pośród górskich bezdroży. Z pozostałych kierunków Berat nie posiada połączenia drogowego. === Autobusem === {{Znacznik|Dworzec autobusowy w Beracie|40.7221702|19.9440445|typ=transport}}'''Dworzec autobusowy w Beracie''', Rruga Antipatrea (''północne obrzeża miasta przy ulicy Rruga Antipatrea''), ☏ +355 68 53 39 959, terminaliberat@yahoo.com. Czynny całą dobę. Dworzec obsługujący połączenia między Beratem a głównymi miastami [[Albania|Albanii]]. Na terenie terminala dostępne są punkty gastronomiczne. Obiekt znajduje się na północnych obrzeżach miasta, więc aby dotrzeć do centrum, należy skorzystać z autobusu miejskiego (40 leków, stan na październik 2022) lub taksówki. Alternatywą jest spacer na południe wzdłuż głównej drogi, który zajmuje około 45 minut. Informacje o kierunkach i godzinach odjazdów można sprawdzić na tablicy ogłoszeń na dworcu. '''Miejsca docelowe:''' * [[Tirana]] – Furgon/Van 500 leków, autobus 500 leków od października 2022. * [[Durrës]] – co 1–2 godz., 450 leków (stan na grudzień 2024) * [[Fier]] – 200-250 lek * [[Saranda]] – (przez [[Gjirokastra]]), odpływa codziennie o 08:00 i 14:00 z Berat, 6 godzin, 1000 leków * [[Elbasan]] – co 2-3 godziny, 400 leków (jeśli przez [[Lushnje]]) * [[Gjirokastra]] – codziennie 08:30 i 09:00 z Gjirokastra oraz 13:15 i 14:00 z Berat, 1000 leków (lipiec 2023) == Komunikacja == {{mapa|40.7049|19.9510|zoom=15|grupy=transport,zobacz,natura,jedzenie,bar,nocleg,atrakcja,zakupy,alarm,zdrowie,zabytek,kontakt,nauka,punkt,rower,parking,obszar,metro,praca}} Historyczne centrum miasta jest na tyle niewielkie, że można je zwiedzić pieszo, choć trzeba liczyć się z podejściem pod górę w kierunku dzielnicy Kala. Spacer uliczkami starego miasta to punkt obowiązkowy! == Warto zobaczyć == [[Plik:2011 Berat, Meczet Kawalerów.JPG|thumb|Meczet Kawalerów]] [[Plik:The Ethnographic Museum of Berat (House of 'Xhokaxhinjve') 01.jpg|thumb|Muzeum Etnograficzne w Beracie (Dom rodu Xhokaxhi)]] * {{zobacz | name=Zamek | alt=Kalaja | url= | adres= | lat=40.708| long=19.945| wskazówki= | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=Został zbudowany głównie w XIII wieku, ale jego początki sięgają IV wieku p.n.e. Jeśli dostatecznie długo spacerujesz cichymi, brukowanymi uliczkami tej starożytnej dzielnicy, niezmiennie natkniesz się na czyjś dziedziniec, myśląc, że to kościół lub ruiny (choć nikomu to nie przeszkadza). 200/300 lek (Jeśli wejdziesz ze stromej drogi w górę, jest to bezpłatne). }} * {{zobacz | name=Muzeum Onufri | alt=Muzeu Kombëtar Ikonografik Onufri | url= | adres=Rrugica Shën Triadha | lat=40.709| long=19.945| wskazówki=w obrębie Kali | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=Zamknięte w poniedziałki. Muzeum Onufri mieści się w największym kościele w dzielnicy Kala, kościele Zaśnięcia Najświętszej Marii Panny. Kościół pochodzi z 1797 roku i został zbudowany na fundamentach wcześniejszej kaplicy z X wieku. Dziś można podziwiać spektakularne XVI-wieczne obrazy religijne Onufriego oraz pozłacany ikonostas kościoła z XIX wieku. Nie przegap kaplicy za ikonostasem lub jej pomalowanej kopuły, której freski są obecnie wyblakłe i prawie niewidoczne. }} * {{zobacz | name=Muzeum Etnograficzne w Beracie | alt= | url= | adres=Rruga Andrea Tavanxhiu | lat=40.7076| long=19.9504| wskazówki=na terenie tradycyjnego domu, w drodze do zamku | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=Tuż przy stromym zboczu prowadzącym do zamku w Beracie znajduje się to znakomite muzeum, mieszczące się w pięknym, osmańskim domu z XVIII wieku – obiekcie, który stanowi równie wielką atrakcję, co zgromadzone w nim eksponaty. Na parterze prezentowane są stroje ludowe oraz narzędzia złotników i tkaczy, natomiast piętro zajmują kuchnie, sypialnie i pokoje gościnne urządzone w tradycyjnym stylu. }} * {{zobacz | name=Obszar starego miasta Mangalem | alt= | url= | adres= | lat=40.705 | long=19.950 | wskazówki=poniżej Kali, na południe od rzeki | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=obszar tradycyjnie muzułmański. }} * {{zobacz | name=Obszar starego miasta Gorica | alt= | url= | adres= | lat=40.702| long=19.947 | wskazówki=Poniżej Kali, na północ od rzeki | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=Obszar tradycyjnie chrześcijański. }} * Liczne '''kościoły bizantyjskie''' pochodzące z XIII wieku. * {{zobacz | name=Cerkiew Najświętszej Marii Panny z Blacherne | alt=Kisha e Shën Mari Vllahernes | url= | adres=obok Rrugica Panajot Haxhimihali | lat=40.7092| long=19.9443| wskazówki=w obrębie Kali | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis= }} * {{zobacz | name=Sobór św. Dymitra | alt=Kisha e Shën Mitrit | url= | adres= | lat=40.703972| long=19.956306| wskazówki=w obrębie Kali | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis= }} * {{zobacz | name=Cerkiew św. Teodora | alt=Kisha e Shën Todrit | url= | adres= | lat=40.709917| long=19.946306| wskazówki=Północna część Kali | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis= }} * {{zobacz | name=Cerkiew św. Zofii | alt=Kisha e Shën Sofisë | url= | adres= | lat=40.709917| long=19.946306| wskazówki=w obrębie Kali | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis= }} * {{zobacz | name=Sobór Zaśnięcia Matki Bożej | alt= | url= | adres= | lat=40.7092| long=19.9452| wskazówki=Centrum Kala | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis= }} * {{zobacz | name=Cerkiew Świętej Trójcy | alt= | url= | adres= | lat=40.707778| long=19.944528| wskazówki=w obrębie Kali | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis= }} * {{zobacz | name=Cerkiew św. Michała Archanioła | alt=Kisha e Shën Mëhilli | url= | adres=Rruga e Shën Mëhilli. | lat=40.704833| long=19.946639| wskazówki= | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis= }} * {{zobacz | name=Sobór św. Bitri | alt=Katedralja e Shen Bitrit | url= | adres=Róg Rruga Antipatrea i Rruga Rilindja. | lat=40.70239| long=19.94685| wskazówki= | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis= }} * Kilka '''meczetów''' z epoki osmańskiej (począwszy od 1417 roku). * {{zobacz | name=Meczet Sahatit | alt=Meczet Zegarowy, Xhamia e Sahatit | url= | adres=Rruga Xhamia e Sahatit. | lat=40.706164| long=19.940336| wskazówki= | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis= }} * {{zobacz | name=Meczet Kuqe | alt=Czerwony Meczet, Xhamia e Kuqe | url= | adres=Rrugica Mbrica | lat=40.70726| long=19.94572| wskazówki=Południowa część Kali | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis= }} * {{zobacz | name=Meczet Kawalerów | alt=Xhamia e Beqareve | url= | adres=Rruga Antipatrea| lat=40.704722| long=19.950278| wskazówki= | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis= }} * {{zobacz | name=Meczet Mbret | alt=Meczet Królewski, Xhamia Mbret | url= | adres=Rruga Mihal Komnena | lat=40.705556| long=19.951944| wskazówki= | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis= }} * {{zobacz | name=Chanaka Halveti | alt=Teqeja e Helvetive | url= | adres= | lat=40.706| long=19.9525| wskazówki= | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis= }} * {{zobacz | name=Ołowiany Meczet | alt=Xhamia e Plumbit | url= | adres=Rruga Gaqi Gjika | lat=40.704444| long=19.955278| wskazówki= | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis= }} === Dalej === * {{zobacz | name=Cmentarzysko MiG-ów | alt=Xhamia e Plumbit | url= | adres= | lat=40.704444| long=19.955278| wskazówki=11 km na północ od miasta | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=Miejsce, gdzie parkują kilka starych radzieckich MiG-ów. Nie możesz wejść na ten teren, a jedynie obserwować ich przez płot. }} * {{Znacznik|Park Narodowy Góry Tomorr|40.7|20.133333|typ=natura}}'''Park Narodowy Góry Tomorr''' (Parku Kombëtar Mali i Tomorri) (''20 km na wschód; dojazd możliwy samochodem z napędem na cztery koła''). Park narodowy. Na szczycie góry znajduje się świątynia bektaszycka. * {{Znacznik|Wodospad Bogova|40.5678|20.1678 |typ=natura}}'''Wodospad Bogova''' (Ujëvara e Bogoves) (''wieś Bogovë; 30 km na południe, na trasie między Beratem a Çorovodë''). * {{Znacznik|Kanion rzeki Osum|40.47|20.255|typ=natura}}'''Kanion rzeki Osum''' (''58 km na południe; okręg Skrapar''). Jedna z najpiękniejszych rzek w Albanii, przepływająca przez kaniony o ścianach sięgających 100 m wysokości. Prądy rzeczne są umiarkowane, dzięki czemu kanion można zwiedzać z perspektywy kajaka – z wyjątkiem późnego lata, kiedy poziom wody jest zbyt niski. Flora i fauna na zboczach wąwozu są wyjątkowe; znajduje się tu również wiele mniejszych i większych jaskiń, z których znaczna część pozostaje niezbadana. == Aktywny wypoczynek == [[Plik:Berat_Castle_(5).JPG|thumb|Haft na zamku w Beracie]] * Wybierz się na spacer osobliwymi '''uliczkami Starego Miasta''', wyróżniającymi się zewnętrznymi dekoracjami z kwiatów i roślin, wąskimi przejściami oraz wyjątkową lokalną gościnnością. * Przejażdżka konna na '''[https://castle-park.com/ wzgórzu Gorica]'''. * Spacer główną '''promenadą''' o zachodzie słońca – to miejsce, gdzie mieszkańcy chętnie spędzają czas na świeżym powietrzu. * '''Rafting''' w wąwozach w okolicach Beratu i Përmetu. * {{Znacznik|Kino|40.7037|19.9546|typ=atrakcja}}'''Kino'''. * {{Znacznik|Park Osum|40.7029|19.9544|typ=natura}}'''Park Osum'''. == Praca == == Nauka == == Zakupy == * Tradycyjne pamiątki obejmują rzeźby w kamieniu, zrębki i wyroby tekstylne. W rejonie Kala zobaczysz kobiety wytwarzające wyroby koronkowe, które są szeroko sprzedawane. * {{Znacznik|'''Butiku Antipantrea'''|40.7058 |19.952 |typ=zakupy|url=|kolor=008080|treść=}}'''Butiku Antipantrea''', Rruga Murat Toptani, ☏ +355 32 222 555, butikuantipatrea@gmail.com. 09:00-17:00. Sklep obuwniczy w centrum Beratu dla kobiet i mężczyzn * {{Znacznik|'''Conad'''|40.70532 |19.95250 |typ=zakupy|url=|kolor=008080|treść=}}'''Conad''', Rruga Antipatrea (''dzielnica Mangalem, obok Meczetu Królewskiego''). 🕑 7:30–22:00. Dogodnie położony supermarket w samym centrum miasta. == Gastronomia == Berat to doskonałe miejsce na spróbowanie kuchni narodowej. Miasto szczyci się co najmniej tuzinem autentycznych restauracji, często działających przy pensjonatach lub niewielkich zajazdach. Tradycyjnym lokalnym daniem jest ''vienez'' – długa kiełbasa nadziewana serem. Warto spróbować takich dań jak ryż z indykiem (''pilaf me kaposh deti''), deser Mont Blanc (nazwany na cześć białego szczytu góry Tomorri) oraz wyśmienite lokalne figi i oliwki. W rejonie Kala znajduje się wiele restauracji serwujących dania kuchni albańskiej. * {{Znacznik|'''Ajka'''|40.702820 |19.950134 |typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''Restauracja Ajka''' (''po drugiej stronie rzeki Osum''). Pyszne jedzenie i wspaniały widok. * {{Znacznik|'''Guva Mangalem'''|40.70469 |19.94840 |typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''[https://www.facebook.com/profile.php?id=100063506620879# Hotel-Bar-Restauracja Guva Mangalem]''', Rruga Llambi Guxhumani, ☏ +355 32 230 014, info@guvamangalem.com. Standard przeciętny. Pokoje: klimatyzacja, obsługa pokoju, internet, łazienka. * {{Znacznik|'''Mangalemi'''|40.705810 |19.951147 |typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''Hotel i restauracja Mangalemi''', Rruga Mihal Komnena (''naprzeciwko skrzyżowania z Rruga Dr. Lluka''), ☏ +355 32 232 093. Odnowiona kamienna rezydencja z XVIII wieku, łącząca funkcje hotelu i restauracji. Restauracja dysponuje kilkoma strefami, w tym tarasem zewnętrznym, i serwuje tradycyjne dania kuchni albańskiej. Ceny pokoi dwuosobowych zaczynają się od 35 €. Dania główne ok. 600 leków. * {{Znacznik|'''Wildor'''|40.704483 |19.949743 |typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''Restauracja Wildor''', Rruga Antipatrea (''na skrzyżowaniu Rruga Antipatrea i Shetitorja Osumi''), ☏ +355 32 237 555. Dwupiętrowa restauracja wzniesiona w klasycznym stylu architektonicznym Beratu; okna na piętrze wychodzą na rzekę Osum. Wnętrza z odsłoniętym kamieniem. Serwuje tradycyjne dania kuchni albańskiej. Dania główne ok. 500 leków. * {{Znacznik|'''Zgara Zaloshnja''''|40.70399 |19.95365 |typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''Zgara Zaloshnja''', ☏ +355 69 633 7262. Codziennie 08:00–23:00. * {{Znacznik|'''Lili Home-Made Food'''|41.327545 |19.818698 |typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''[https://restaurantguru.com/Home-Made-Food-Lili-Berat Lili Home-Made Food]''', Rruga Llambi Guxhumani, ☏ +355 69 234 9362. 18:00–23:00. * {{Znacznik|'''Piccolo Grande Amore'''|40.703938 |19.957108 |typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''Piccolo Grande Amore''', Rruga Rilindja, za szkołą „22 Tetori” (''1 minuta spacerem od katedry św. Dymitra''), contact@piccolograndeamore-berat.com. 08:00–23:59. * {{Znacznik|'''Eni'''|40.702284 |19.873950 |typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''Eni Traditional Food''', Rruga Nikolla Buhuri Gorica Quarter (''przed mostem Gorica''), ☏ +355 69 218 7739. 09:00–23:45. * '''Hotel i Traditional Food Ansel''', Rruga Antipatrea, ☏ +355 67 708 8888. 08:00–22:30. * {{Znacznik|'''Kapllani'''|40.7025331|19.945437|typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''Restauracja Kapllani''', Rruga Stiliano Bandilli, ☏ +355 69 561 8884. * {{Znacznik|'''Rus'''|40.7124277|19.93865|typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''Restauracja Rus''' (halal), berat 5002, ☏ +355 68 608 0400. 07:00-22:30. 500-1000 leków na osobę. == Życie nocne == * Spróbuj tradycyjnej '''rakii z orzechów włoskich''' (''Raki me arra'') oraz niezwykłego soku z płatków róży. === Bary === * {{Znacznik|'''Republika'''|40.7036486|19.9546501|typ=bar|url=|kolor=000000|treść=}}'''[https://www.facebook.com/barrepublikaberat Bar „Republika”]''' (''przy głównym bulwarze''). Zazwyczaj można tam zamówić różnorodne napoje i koktajle. === Winiarnie === * {{Znacznik|'''Winiarnia Alpeta'''|40.728770 |20.041347 |typ=bar|url=|kolor=000000|treść=}}'''[https://alpeta.al/ Winiarnia Alpeta]''', wieś Roshnik (''ok. 12 km na wschód od Beratu''), ☏ +355 68 608 9293. Śniadania: 08:00–10:00; lunche: 12:00–16:30; kolacje: 18:30–22:00. Ta położona w malowniczej wsi winiarnia wytwarza wysokiej jakości wina tradycyjnymi metodami, uprawiając takie szczepy jak Merlot, Cabernet Sauvignon oraz rodzimy Pulëz. Na terenie posiadłości znajduje się również pensjonat i restauracja serwująca tradycyjne dania kuchni albańskiej, przygotowywane z lokalnych produktów. Goście mogą skorzystać z degustacji wina, a także podziwiać winnice i okoliczne krajobrazy. Dojazd prowadzi dobrze utrzymaną drogą asfaltową. * {{Znacznik|'''Winiarnia Çobo'''|40.7781086|19.858574|typ=bar|url=|kolor=000000|treść=}}'''Winiarnia Çobo''', Dimal, ☏ +355 3612 2088, info@cobowineryonline.com. Oferuje lokalne wina oraz możliwość zwiedzania winiarni. == Imprezy == == Noclegi == * Hotel Rezidenca Desaret hotel 4-gwiazdkowy * Hotel Vila Aleksander hotel 4-gwiazdkowy * Guest House Villa Lili 3-gwiazdkowy * Hotel Belgrad Mangalem == Kontakt == == Bezpieczeństwo == == Informacje turystyczne == == Wyjazd == {{Zarys}} {{Atrybucja}} {{Jest w|Albania}} [[Kategoria:Albania]] 6o5m3wjfb0pxrvmorpm97cy5s2fq4o3 158749 158748 2026-09-19T10:25:25Z Moromar 2451 /* Noclegi */ 158749 wikitext text/x-wiki {{Top-banner}} {{Miejscowość infobox |nazwa = Berate |nazwa oryginalna = |widok = Berat_57.jpg |opis = |herb = Stema_e_Bashkisë_Berat.svg |mapa = Albania (Berat municipality).svg |państwo = [[Plik:Flag of Albania.svg|20px]] [[Albania]] |region = [[Plik:Flag of Berat.svg|20px]] [[Obwód Berat]] |powierzchnia = 380 |wysokość = 80 |ludność = 62 200 |prefiks = (+355) 032 |kod pocztowy = 5001-5022 |www = https://bashkiaberat.gov.al/ }} '''Berat''' to miasto w [[Albania|Albanii]]. W 2008 roku zostało wpisane na [[Lista światowego dziedzictwa UNESCO|listę światowego dziedzictwa UNESCO]] jako rzadki przykład dobrze zachowanego miasta z czasów osmańskich. Jest to jedno z najpiękniejszych miast w kraju, znane jako „miasto tysiąca okien”. == Charakterystyka == [[Plik:Berat Albania.jpg|thumb|Widok na Berat]] Miasto, stolica otaczającego go obwodu o tej samej nazwie, słynie z dobrze zachowanej architektury, na którą wpłynęli Turkowie i Bizantyjczycy. W mieście znajduje się wiele kościołów bizantyjskich i meczetów osmańskich, które odzwierciedlają historyczne wpływy regionu oraz współistnienie różnych wspólnot religijnych i kulturowych. Nazywane jest „miastem tysiąca okien”, ze względu na budynki z mnóstwem okien na bielonych ścianach, aby wykorzystać światło dzienne. W połączeniu z pagórkowatym charakterem miasta budynki wznoszą się jedna nad drugą na zboczach, robiąc niesamowite wrażenie na zwiedzających. Berat leży pod ośnieżoną górą Tomorr, świętą górą dla Albańczyków, nad brzegiem rzeki Osum. Zamek Berat wznosi się na wzgórzu na wschodnim brzegu rzeki. Ufortyfikowane miasto na zboczu wzgórza na tle gór i rzeki jest bardzo malownicze. == Dojazd == Berat leży 71 km (44 mil) na północ od [[Gjirokastra]], 70 km (43 mil) na zachód od [[Korcza|Korczy]], 70 km (43 mil) na południe od [[Tirana|Tirany]], 33 km (21 mil) na wschód od [[Fier]] i 67 km (41 mil) od [[Elbasan]]. === Samolotem === Najbliższym lotniskiem jest {{Znacznik|Port lotniczy Tirana|41.414722|19.943600|typ=transport}}'''[[Port lotniczy Tirana]]''' (Tirana International Airport Nënë Tereza, {{IATA|TIA}}), położony 115 km na północ od Beratu. === Samochodem === Miasto położone jest z dala od głównych szlaków tranzytowych. Można do niego dotrzeć od wschodu, od strony [[Fier]] drogą [[Plik:SH73-AL.png|30px]], lub od północnego zachodu – od strony [[Tirana|Tirany]] i [[Durrës]] przez [[Lushnje]] drogą [[Plik:SH72-AL.svg|30px]]; trasa ta biegnie dalej na południowy wschód, aż do [[Çorovodë]] i kanionu rzeki Osum, po czym kończy się pośród górskich bezdroży. Z pozostałych kierunków Berat nie posiada połączenia drogowego. === Autobusem === {{Znacznik|Dworzec autobusowy w Beracie|40.7221702|19.9440445|typ=transport}}'''Dworzec autobusowy w Beracie''', Rruga Antipatrea (''północne obrzeża miasta przy ulicy Rruga Antipatrea''), ☏ +355 68 53 39 959, terminaliberat@yahoo.com. Czynny całą dobę. Dworzec obsługujący połączenia między Beratem a głównymi miastami [[Albania|Albanii]]. Na terenie terminala dostępne są punkty gastronomiczne. Obiekt znajduje się na północnych obrzeżach miasta, więc aby dotrzeć do centrum, należy skorzystać z autobusu miejskiego (40 leków, stan na październik 2022) lub taksówki. Alternatywą jest spacer na południe wzdłuż głównej drogi, który zajmuje około 45 minut. Informacje o kierunkach i godzinach odjazdów można sprawdzić na tablicy ogłoszeń na dworcu. '''Miejsca docelowe:''' * [[Tirana]] – Furgon/Van 500 leków, autobus 500 leków od października 2022. * [[Durrës]] – co 1–2 godz., 450 leków (stan na grudzień 2024) * [[Fier]] – 200-250 lek * [[Saranda]] – (przez [[Gjirokastra]]), odpływa codziennie o 08:00 i 14:00 z Berat, 6 godzin, 1000 leków * [[Elbasan]] – co 2-3 godziny, 400 leków (jeśli przez [[Lushnje]]) * [[Gjirokastra]] – codziennie 08:30 i 09:00 z Gjirokastra oraz 13:15 i 14:00 z Berat, 1000 leków (lipiec 2023) == Komunikacja == {{mapa|40.7049|19.9510|zoom=15|grupy=transport,zobacz,natura,jedzenie,bar,nocleg,atrakcja,zakupy,alarm,zdrowie,zabytek,kontakt,nauka,punkt,rower,parking,obszar,metro,praca}} Historyczne centrum miasta jest na tyle niewielkie, że można je zwiedzić pieszo, choć trzeba liczyć się z podejściem pod górę w kierunku dzielnicy Kala. Spacer uliczkami starego miasta to punkt obowiązkowy! == Warto zobaczyć == [[Plik:2011 Berat, Meczet Kawalerów.JPG|thumb|Meczet Kawalerów]] [[Plik:The Ethnographic Museum of Berat (House of 'Xhokaxhinjve') 01.jpg|thumb|Muzeum Etnograficzne w Beracie (Dom rodu Xhokaxhi)]] * {{zobacz | name=Zamek | alt=Kalaja | url= | adres= | lat=40.708| long=19.945| wskazówki= | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=Został zbudowany głównie w XIII wieku, ale jego początki sięgają IV wieku p.n.e. Jeśli dostatecznie długo spacerujesz cichymi, brukowanymi uliczkami tej starożytnej dzielnicy, niezmiennie natkniesz się na czyjś dziedziniec, myśląc, że to kościół lub ruiny (choć nikomu to nie przeszkadza). 200/300 lek (Jeśli wejdziesz ze stromej drogi w górę, jest to bezpłatne). }} * {{zobacz | name=Muzeum Onufri | alt=Muzeu Kombëtar Ikonografik Onufri | url= | adres=Rrugica Shën Triadha | lat=40.709| long=19.945| wskazówki=w obrębie Kali | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=Zamknięte w poniedziałki. Muzeum Onufri mieści się w największym kościele w dzielnicy Kala, kościele Zaśnięcia Najświętszej Marii Panny. Kościół pochodzi z 1797 roku i został zbudowany na fundamentach wcześniejszej kaplicy z X wieku. Dziś można podziwiać spektakularne XVI-wieczne obrazy religijne Onufriego oraz pozłacany ikonostas kościoła z XIX wieku. Nie przegap kaplicy za ikonostasem lub jej pomalowanej kopuły, której freski są obecnie wyblakłe i prawie niewidoczne. }} * {{zobacz | name=Muzeum Etnograficzne w Beracie | alt= | url= | adres=Rruga Andrea Tavanxhiu | lat=40.7076| long=19.9504| wskazówki=na terenie tradycyjnego domu, w drodze do zamku | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=Tuż przy stromym zboczu prowadzącym do zamku w Beracie znajduje się to znakomite muzeum, mieszczące się w pięknym, osmańskim domu z XVIII wieku – obiekcie, który stanowi równie wielką atrakcję, co zgromadzone w nim eksponaty. Na parterze prezentowane są stroje ludowe oraz narzędzia złotników i tkaczy, natomiast piętro zajmują kuchnie, sypialnie i pokoje gościnne urządzone w tradycyjnym stylu. }} * {{zobacz | name=Obszar starego miasta Mangalem | alt= | url= | adres= | lat=40.705 | long=19.950 | wskazówki=poniżej Kali, na południe od rzeki | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=obszar tradycyjnie muzułmański. }} * {{zobacz | name=Obszar starego miasta Gorica | alt= | url= | adres= | lat=40.702| long=19.947 | wskazówki=Poniżej Kali, na północ od rzeki | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=Obszar tradycyjnie chrześcijański. }} * Liczne '''kościoły bizantyjskie''' pochodzące z XIII wieku. * {{zobacz | name=Cerkiew Najświętszej Marii Panny z Blacherne | alt=Kisha e Shën Mari Vllahernes | url= | adres=obok Rrugica Panajot Haxhimihali | lat=40.7092| long=19.9443| wskazówki=w obrębie Kali | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis= }} * {{zobacz | name=Sobór św. Dymitra | alt=Kisha e Shën Mitrit | url= | adres= | lat=40.703972| long=19.956306| wskazówki=w obrębie Kali | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis= }} * {{zobacz | name=Cerkiew św. Teodora | alt=Kisha e Shën Todrit | url= | adres= | lat=40.709917| long=19.946306| wskazówki=Północna część Kali | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis= }} * {{zobacz | name=Cerkiew św. Zofii | alt=Kisha e Shën Sofisë | url= | adres= | lat=40.709917| long=19.946306| wskazówki=w obrębie Kali | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis= }} * {{zobacz | name=Sobór Zaśnięcia Matki Bożej | alt= | url= | adres= | lat=40.7092| long=19.9452| wskazówki=Centrum Kala | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis= }} * {{zobacz | name=Cerkiew Świętej Trójcy | alt= | url= | adres= | lat=40.707778| long=19.944528| wskazówki=w obrębie Kali | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis= }} * {{zobacz | name=Cerkiew św. Michała Archanioła | alt=Kisha e Shën Mëhilli | url= | adres=Rruga e Shën Mëhilli. | lat=40.704833| long=19.946639| wskazówki= | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis= }} * {{zobacz | name=Sobór św. Bitri | alt=Katedralja e Shen Bitrit | url= | adres=Róg Rruga Antipatrea i Rruga Rilindja. | lat=40.70239| long=19.94685| wskazówki= | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis= }} * Kilka '''meczetów''' z epoki osmańskiej (począwszy od 1417 roku). * {{zobacz | name=Meczet Sahatit | alt=Meczet Zegarowy, Xhamia e Sahatit | url= | adres=Rruga Xhamia e Sahatit. | lat=40.706164| long=19.940336| wskazówki= | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis= }} * {{zobacz | name=Meczet Kuqe | alt=Czerwony Meczet, Xhamia e Kuqe | url= | adres=Rrugica Mbrica | lat=40.70726| long=19.94572| wskazówki=Południowa część Kali | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis= }} * {{zobacz | name=Meczet Kawalerów | alt=Xhamia e Beqareve | url= | adres=Rruga Antipatrea| lat=40.704722| long=19.950278| wskazówki= | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis= }} * {{zobacz | name=Meczet Mbret | alt=Meczet Królewski, Xhamia Mbret | url= | adres=Rruga Mihal Komnena | lat=40.705556| long=19.951944| wskazówki= | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis= }} * {{zobacz | name=Chanaka Halveti | alt=Teqeja e Helvetive | url= | adres= | lat=40.706| long=19.9525| wskazówki= | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis= }} * {{zobacz | name=Ołowiany Meczet | alt=Xhamia e Plumbit | url= | adres=Rruga Gaqi Gjika | lat=40.704444| long=19.955278| wskazówki= | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis= }} === Dalej === * {{zobacz | name=Cmentarzysko MiG-ów | alt=Xhamia e Plumbit | url= | adres= | lat=40.704444| long=19.955278| wskazówki=11 km na północ od miasta | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=Miejsce, gdzie parkują kilka starych radzieckich MiG-ów. Nie możesz wejść na ten teren, a jedynie obserwować ich przez płot. }} * {{Znacznik|Park Narodowy Góry Tomorr|40.7|20.133333|typ=natura}}'''Park Narodowy Góry Tomorr''' (Parku Kombëtar Mali i Tomorri) (''20 km na wschód; dojazd możliwy samochodem z napędem na cztery koła''). Park narodowy. Na szczycie góry znajduje się świątynia bektaszycka. * {{Znacznik|Wodospad Bogova|40.5678|20.1678 |typ=natura}}'''Wodospad Bogova''' (Ujëvara e Bogoves) (''wieś Bogovë; 30 km na południe, na trasie między Beratem a Çorovodë''). * {{Znacznik|Kanion rzeki Osum|40.47|20.255|typ=natura}}'''Kanion rzeki Osum''' (''58 km na południe; okręg Skrapar''). Jedna z najpiękniejszych rzek w Albanii, przepływająca przez kaniony o ścianach sięgających 100 m wysokości. Prądy rzeczne są umiarkowane, dzięki czemu kanion można zwiedzać z perspektywy kajaka – z wyjątkiem późnego lata, kiedy poziom wody jest zbyt niski. Flora i fauna na zboczach wąwozu są wyjątkowe; znajduje się tu również wiele mniejszych i większych jaskiń, z których znaczna część pozostaje niezbadana. == Aktywny wypoczynek == [[Plik:Berat_Castle_(5).JPG|thumb|Haft na zamku w Beracie]] * Wybierz się na spacer osobliwymi '''uliczkami Starego Miasta''', wyróżniającymi się zewnętrznymi dekoracjami z kwiatów i roślin, wąskimi przejściami oraz wyjątkową lokalną gościnnością. * Przejażdżka konna na '''[https://castle-park.com/ wzgórzu Gorica]'''. * Spacer główną '''promenadą''' o zachodzie słońca – to miejsce, gdzie mieszkańcy chętnie spędzają czas na świeżym powietrzu. * '''Rafting''' w wąwozach w okolicach Beratu i Përmetu. * {{Znacznik|Kino|40.7037|19.9546|typ=atrakcja}}'''Kino'''. * {{Znacznik|Park Osum|40.7029|19.9544|typ=natura}}'''Park Osum'''. == Praca == == Nauka == == Zakupy == * Tradycyjne pamiątki obejmują rzeźby w kamieniu, zrębki i wyroby tekstylne. W rejonie Kala zobaczysz kobiety wytwarzające wyroby koronkowe, które są szeroko sprzedawane. * {{Znacznik|'''Butiku Antipantrea'''|40.7058 |19.952 |typ=zakupy|url=|kolor=008080|treść=}}'''Butiku Antipantrea''', Rruga Murat Toptani, ☏ +355 32 222 555, butikuantipatrea@gmail.com. 09:00-17:00. Sklep obuwniczy w centrum Beratu dla kobiet i mężczyzn * {{Znacznik|'''Conad'''|40.70532 |19.95250 |typ=zakupy|url=|kolor=008080|treść=}}'''Conad''', Rruga Antipatrea (''dzielnica Mangalem, obok Meczetu Królewskiego''). 🕑 7:30–22:00. Dogodnie położony supermarket w samym centrum miasta. == Gastronomia == Berat to doskonałe miejsce na spróbowanie kuchni narodowej. Miasto szczyci się co najmniej tuzinem autentycznych restauracji, często działających przy pensjonatach lub niewielkich zajazdach. Tradycyjnym lokalnym daniem jest ''vienez'' – długa kiełbasa nadziewana serem. Warto spróbować takich dań jak ryż z indykiem (''pilaf me kaposh deti''), deser Mont Blanc (nazwany na cześć białego szczytu góry Tomorri) oraz wyśmienite lokalne figi i oliwki. W rejonie Kala znajduje się wiele restauracji serwujących dania kuchni albańskiej. * {{Znacznik|'''Ajka'''|40.702820 |19.950134 |typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''Restauracja Ajka''' (''po drugiej stronie rzeki Osum''). Pyszne jedzenie i wspaniały widok. * {{Znacznik|'''Guva Mangalem'''|40.70469 |19.94840 |typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''[https://www.facebook.com/profile.php?id=100063506620879# Hotel-Bar-Restauracja Guva Mangalem]''', Rruga Llambi Guxhumani, ☏ +355 32 230 014, info@guvamangalem.com. Standard przeciętny. Pokoje: klimatyzacja, obsługa pokoju, internet, łazienka. * {{Znacznik|'''Mangalemi'''|40.705810 |19.951147 |typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''Hotel i restauracja Mangalemi''', Rruga Mihal Komnena (''naprzeciwko skrzyżowania z Rruga Dr. Lluka''), ☏ +355 32 232 093. Odnowiona kamienna rezydencja z XVIII wieku, łącząca funkcje hotelu i restauracji. Restauracja dysponuje kilkoma strefami, w tym tarasem zewnętrznym, i serwuje tradycyjne dania kuchni albańskiej. Ceny pokoi dwuosobowych zaczynają się od 35 €. Dania główne ok. 600 leków. * {{Znacznik|'''Wildor'''|40.704483 |19.949743 |typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''Restauracja Wildor''', Rruga Antipatrea (''na skrzyżowaniu Rruga Antipatrea i Shetitorja Osumi''), ☏ +355 32 237 555. Dwupiętrowa restauracja wzniesiona w klasycznym stylu architektonicznym Beratu; okna na piętrze wychodzą na rzekę Osum. Wnętrza z odsłoniętym kamieniem. Serwuje tradycyjne dania kuchni albańskiej. Dania główne ok. 500 leków. * {{Znacznik|'''Zgara Zaloshnja''''|40.70399 |19.95365 |typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''Zgara Zaloshnja''', ☏ +355 69 633 7262. Codziennie 08:00–23:00. * {{Znacznik|'''Lili Home-Made Food'''|41.327545 |19.818698 |typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''[https://restaurantguru.com/Home-Made-Food-Lili-Berat Lili Home-Made Food]''', Rruga Llambi Guxhumani, ☏ +355 69 234 9362. 18:00–23:00. * {{Znacznik|'''Piccolo Grande Amore'''|40.703938 |19.957108 |typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''Piccolo Grande Amore''', Rruga Rilindja, za szkołą „22 Tetori” (''1 minuta spacerem od katedry św. Dymitra''), contact@piccolograndeamore-berat.com. 08:00–23:59. * {{Znacznik|'''Eni'''|40.702284 |19.873950 |typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''Eni Traditional Food''', Rruga Nikolla Buhuri Gorica Quarter (''przed mostem Gorica''), ☏ +355 69 218 7739. 09:00–23:45. * '''Hotel i Traditional Food Ansel''', Rruga Antipatrea, ☏ +355 67 708 8888. 08:00–22:30. * {{Znacznik|'''Kapllani'''|40.7025331|19.945437|typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''Restauracja Kapllani''', Rruga Stiliano Bandilli, ☏ +355 69 561 8884. * {{Znacznik|'''Rus'''|40.7124277|19.93865|typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''Restauracja Rus''' (halal), berat 5002, ☏ +355 68 608 0400. 07:00-22:30. 500-1000 leków na osobę. == Życie nocne == * Spróbuj tradycyjnej '''rakii z orzechów włoskich''' (''Raki me arra'') oraz niezwykłego soku z płatków róży. === Bary === * {{Znacznik|'''Republika'''|40.7036486|19.9546501|typ=bar|url=|kolor=000000|treść=}}'''[https://www.facebook.com/barrepublikaberat Bar „Republika”]''' (''przy głównym bulwarze''). Zazwyczaj można tam zamówić różnorodne napoje i koktajle. === Winiarnie === * {{Znacznik|'''Winiarnia Alpeta'''|40.728770 |20.041347 |typ=bar|url=|kolor=000000|treść=}}'''[https://alpeta.al/ Winiarnia Alpeta]''', wieś Roshnik (''ok. 12 km na wschód od Beratu''), ☏ +355 68 608 9293. Śniadania: 08:00–10:00; lunche: 12:00–16:30; kolacje: 18:30–22:00. Ta położona w malowniczej wsi winiarnia wytwarza wysokiej jakości wina tradycyjnymi metodami, uprawiając takie szczepy jak Merlot, Cabernet Sauvignon oraz rodzimy Pulëz. Na terenie posiadłości znajduje się również pensjonat i restauracja serwująca tradycyjne dania kuchni albańskiej, przygotowywane z lokalnych produktów. Goście mogą skorzystać z degustacji wina, a także podziwiać winnice i okoliczne krajobrazy. Dojazd prowadzi dobrze utrzymaną drogą asfaltową. * {{Znacznik|'''Winiarnia Çobo'''|40.7781086|19.858574|typ=bar|url=|kolor=000000|treść=}}'''Winiarnia Çobo''', Dimal, ☏ +355 3612 2088, info@cobowineryonline.com. Oferuje lokalne wina oraz możliwość zwiedzania winiarni. == Imprezy == == Noclegi == Oferta noclegowa opiera się głównie na prywatnych kwaterach, ponieważ wielu właścicieli tradycyjnych domów przekształciło swoje nieruchomości w obiekty typu B&B. Dostępne są również hotele. * {{Znacznik|'''Berat Backpackers'''|40.702129 |19.946562 |typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''[https://beratbackpackers.com/ Berat Backpackers]''', Rruga Nikolla Buhuri 295, Gorica, ☏ +355 69 306 4429. Hostel w Beracie. Ceny od 950 lek. * {{Znacznik|'''Hotel Nasho Vruho'''|40.705255 |19.950114 |typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''Hotel Nasho Vruho''', Rr. Llambi Guxhumani, dzielnica Mangalem, ☏ +355 32 232355, info@sekretaria24.al. * {{Znacznik|'''Lorenc Guesthouse & Hostel'''|40.702771 |19.945919 |typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''Lorenc Guesthouse & Hostel''', Stiljano Bandilli Road, Porta 18 (''należy przejść przez stary most w dzielnicy Gorica; przy placu Alfreda Gimitiku widoczna jest ta ulica''), ☏ +355 69 633 7254. Przyjemny, prywatny pensjonat w starej dzielnicy Gorica. Prowadzony przez Lorenca i jego matkę; panuje tu domowa atmosfera. 12 €. * {{Znacznik|'''Hotel Omer'''|40.704903 |19.950254 |typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''Hotel Omer''', Rruga Antipatrea (''niecała minuta spacerem na wschód od Meczetu Kawalerów''), ☏ +355 672 017 067. Zameldowanie: 14:00, wymeldowanie: 11:00. Nieduży, zadbany hotel w budynku utrzymanym w tradycyjnym stylu Beratu. Śniadanie wliczone w cenę. Pokój dwuosobowy: 32 €. * {{Znacznik|'''Grand White City hotel'''|40.729437 |19.872543 |typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''Grand White City hotel''', Rruga Antipatrea, Berat, ☏ +365 69 431 9637. 6280 ALL. * {{Znacznik|'''Hotel Orestiada'''|40.705975 |19.884555 |typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''Hotel Orestiada'''. 3601 ALL. * '''Hotel Ajka''', Lagjia Gorice, Rruga Kristaq Tutulani. * '''Willa Era Berat''', Rruga Haxhi Ceno 100. * {{Znacznik|'''Hanna's Hostel'''|40.7050091|19.9556812|typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''Hanna's Hostel''', Rruga Gaqi Gjika (''kieruj się Rruga Antipatrea, skręć w lewo na Rruga Gaqi Gjika; hostel znajduje się 100 m od głównej drogi''), ☏ +355 69 664 4508. Zameldowanie: 14:00-22:00, wymeldowanie: 12:00. Hostel w Beracie prowadzony przez parę. Śniadanie wliczone w cenę. 12 €. * '''Hotel Ansel''', Rr.Antipatrea Lagjja Mangalem, Berat. * '''Hotel Rezidenca Desaret''', Rruga Dr.Lluka, Berat. * '''GrandView Hotel''', Rruga Nikolla Buhuri. * '''Hotel Plaza''', Republika Bulevardi. == Kontakt == == Bezpieczeństwo == == Informacje turystyczne == == Wyjazd == {{Zarys}} {{Atrybucja}} {{Jest w|Albania}} [[Kategoria:Albania]] fptmcg9w82ztviw49fw3qxq3b5nfjf0 158750 158749 2026-09-19T10:29:07Z Moromar 2451 /* Bezpieczeństwo */ 158750 wikitext text/x-wiki {{Top-banner}} {{Miejscowość infobox |nazwa = Berate |nazwa oryginalna = |widok = Berat_57.jpg |opis = |herb = Stema_e_Bashkisë_Berat.svg |mapa = Albania (Berat municipality).svg |państwo = [[Plik:Flag of Albania.svg|20px]] [[Albania]] |region = [[Plik:Flag of Berat.svg|20px]] [[Obwód Berat]] |powierzchnia = 380 |wysokość = 80 |ludność = 62 200 |prefiks = (+355) 032 |kod pocztowy = 5001-5022 |www = https://bashkiaberat.gov.al/ }} '''Berat''' to miasto w [[Albania|Albanii]]. W 2008 roku zostało wpisane na [[Lista światowego dziedzictwa UNESCO|listę światowego dziedzictwa UNESCO]] jako rzadki przykład dobrze zachowanego miasta z czasów osmańskich. Jest to jedno z najpiękniejszych miast w kraju, znane jako „miasto tysiąca okien”. == Charakterystyka == [[Plik:Berat Albania.jpg|thumb|Widok na Berat]] Miasto, stolica otaczającego go obwodu o tej samej nazwie, słynie z dobrze zachowanej architektury, na którą wpłynęli Turkowie i Bizantyjczycy. W mieście znajduje się wiele kościołów bizantyjskich i meczetów osmańskich, które odzwierciedlają historyczne wpływy regionu oraz współistnienie różnych wspólnot religijnych i kulturowych. Nazywane jest „miastem tysiąca okien”, ze względu na budynki z mnóstwem okien na bielonych ścianach, aby wykorzystać światło dzienne. W połączeniu z pagórkowatym charakterem miasta budynki wznoszą się jedna nad drugą na zboczach, robiąc niesamowite wrażenie na zwiedzających. Berat leży pod ośnieżoną górą Tomorr, świętą górą dla Albańczyków, nad brzegiem rzeki Osum. Zamek Berat wznosi się na wzgórzu na wschodnim brzegu rzeki. Ufortyfikowane miasto na zboczu wzgórza na tle gór i rzeki jest bardzo malownicze. == Dojazd == Berat leży 71 km (44 mil) na północ od [[Gjirokastra]], 70 km (43 mil) na zachód od [[Korcza|Korczy]], 70 km (43 mil) na południe od [[Tirana|Tirany]], 33 km (21 mil) na wschód od [[Fier]] i 67 km (41 mil) od [[Elbasan]]. === Samolotem === Najbliższym lotniskiem jest {{Znacznik|Port lotniczy Tirana|41.414722|19.943600|typ=transport}}'''[[Port lotniczy Tirana]]''' (Tirana International Airport Nënë Tereza, {{IATA|TIA}}), położony 115 km na północ od Beratu. === Samochodem === Miasto położone jest z dala od głównych szlaków tranzytowych. Można do niego dotrzeć od wschodu, od strony [[Fier]] drogą [[Plik:SH73-AL.png|30px]], lub od północnego zachodu – od strony [[Tirana|Tirany]] i [[Durrës]] przez [[Lushnje]] drogą [[Plik:SH72-AL.svg|30px]]; trasa ta biegnie dalej na południowy wschód, aż do [[Çorovodë]] i kanionu rzeki Osum, po czym kończy się pośród górskich bezdroży. Z pozostałych kierunków Berat nie posiada połączenia drogowego. === Autobusem === {{Znacznik|Dworzec autobusowy w Beracie|40.7221702|19.9440445|typ=transport}}'''Dworzec autobusowy w Beracie''', Rruga Antipatrea (''północne obrzeża miasta przy ulicy Rruga Antipatrea''), ☏ +355 68 53 39 959, terminaliberat@yahoo.com. Czynny całą dobę. Dworzec obsługujący połączenia między Beratem a głównymi miastami [[Albania|Albanii]]. Na terenie terminala dostępne są punkty gastronomiczne. Obiekt znajduje się na północnych obrzeżach miasta, więc aby dotrzeć do centrum, należy skorzystać z autobusu miejskiego (40 leków, stan na październik 2022) lub taksówki. Alternatywą jest spacer na południe wzdłuż głównej drogi, który zajmuje około 45 minut. Informacje o kierunkach i godzinach odjazdów można sprawdzić na tablicy ogłoszeń na dworcu. '''Miejsca docelowe:''' * [[Tirana]] – Furgon/Van 500 leków, autobus 500 leków od października 2022. * [[Durrës]] – co 1–2 godz., 450 leków (stan na grudzień 2024) * [[Fier]] – 200-250 lek * [[Saranda]] – (przez [[Gjirokastra]]), odpływa codziennie o 08:00 i 14:00 z Berat, 6 godzin, 1000 leków * [[Elbasan]] – co 2-3 godziny, 400 leków (jeśli przez [[Lushnje]]) * [[Gjirokastra]] – codziennie 08:30 i 09:00 z Gjirokastra oraz 13:15 i 14:00 z Berat, 1000 leków (lipiec 2023) == Komunikacja == {{mapa|40.7049|19.9510|zoom=15|grupy=transport,zobacz,natura,jedzenie,bar,nocleg,atrakcja,zakupy,alarm,zdrowie,zabytek,kontakt,nauka,punkt,rower,parking,obszar,metro,praca}} Historyczne centrum miasta jest na tyle niewielkie, że można je zwiedzić pieszo, choć trzeba liczyć się z podejściem pod górę w kierunku dzielnicy Kala. Spacer uliczkami starego miasta to punkt obowiązkowy! == Warto zobaczyć == [[Plik:2011 Berat, Meczet Kawalerów.JPG|thumb|Meczet Kawalerów]] [[Plik:The Ethnographic Museum of Berat (House of 'Xhokaxhinjve') 01.jpg|thumb|Muzeum Etnograficzne w Beracie (Dom rodu Xhokaxhi)]] * {{zobacz | name=Zamek | alt=Kalaja | url= | adres= | lat=40.708| long=19.945| wskazówki= | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=Został zbudowany głównie w XIII wieku, ale jego początki sięgają IV wieku p.n.e. Jeśli dostatecznie długo spacerujesz cichymi, brukowanymi uliczkami tej starożytnej dzielnicy, niezmiennie natkniesz się na czyjś dziedziniec, myśląc, że to kościół lub ruiny (choć nikomu to nie przeszkadza). 200/300 lek (Jeśli wejdziesz ze stromej drogi w górę, jest to bezpłatne). }} * {{zobacz | name=Muzeum Onufri | alt=Muzeu Kombëtar Ikonografik Onufri | url= | adres=Rrugica Shën Triadha | lat=40.709| long=19.945| wskazówki=w obrębie Kali | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=Zamknięte w poniedziałki. Muzeum Onufri mieści się w największym kościele w dzielnicy Kala, kościele Zaśnięcia Najświętszej Marii Panny. Kościół pochodzi z 1797 roku i został zbudowany na fundamentach wcześniejszej kaplicy z X wieku. Dziś można podziwiać spektakularne XVI-wieczne obrazy religijne Onufriego oraz pozłacany ikonostas kościoła z XIX wieku. Nie przegap kaplicy za ikonostasem lub jej pomalowanej kopuły, której freski są obecnie wyblakłe i prawie niewidoczne. }} * {{zobacz | name=Muzeum Etnograficzne w Beracie | alt= | url= | adres=Rruga Andrea Tavanxhiu | lat=40.7076| long=19.9504| wskazówki=na terenie tradycyjnego domu, w drodze do zamku | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=Tuż przy stromym zboczu prowadzącym do zamku w Beracie znajduje się to znakomite muzeum, mieszczące się w pięknym, osmańskim domu z XVIII wieku – obiekcie, który stanowi równie wielką atrakcję, co zgromadzone w nim eksponaty. Na parterze prezentowane są stroje ludowe oraz narzędzia złotników i tkaczy, natomiast piętro zajmują kuchnie, sypialnie i pokoje gościnne urządzone w tradycyjnym stylu. }} * {{zobacz | name=Obszar starego miasta Mangalem | alt= | url= | adres= | lat=40.705 | long=19.950 | wskazówki=poniżej Kali, na południe od rzeki | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=obszar tradycyjnie muzułmański. }} * {{zobacz | name=Obszar starego miasta Gorica | alt= | url= | adres= | lat=40.702| long=19.947 | wskazówki=Poniżej Kali, na północ od rzeki | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=Obszar tradycyjnie chrześcijański. }} * Liczne '''kościoły bizantyjskie''' pochodzące z XIII wieku. * {{zobacz | name=Cerkiew Najświętszej Marii Panny z Blacherne | alt=Kisha e Shën Mari Vllahernes | url= | adres=obok Rrugica Panajot Haxhimihali | lat=40.7092| long=19.9443| wskazówki=w obrębie Kali | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis= }} * {{zobacz | name=Sobór św. Dymitra | alt=Kisha e Shën Mitrit | url= | adres= | lat=40.703972| long=19.956306| wskazówki=w obrębie Kali | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis= }} * {{zobacz | name=Cerkiew św. Teodora | alt=Kisha e Shën Todrit | url= | adres= | lat=40.709917| long=19.946306| wskazówki=Północna część Kali | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis= }} * {{zobacz | name=Cerkiew św. Zofii | alt=Kisha e Shën Sofisë | url= | adres= | lat=40.709917| long=19.946306| wskazówki=w obrębie Kali | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis= }} * {{zobacz | name=Sobór Zaśnięcia Matki Bożej | alt= | url= | adres= | lat=40.7092| long=19.9452| wskazówki=Centrum Kala | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis= }} * {{zobacz | name=Cerkiew Świętej Trójcy | alt= | url= | adres= | lat=40.707778| long=19.944528| wskazówki=w obrębie Kali | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis= }} * {{zobacz | name=Cerkiew św. Michała Archanioła | alt=Kisha e Shën Mëhilli | url= | adres=Rruga e Shën Mëhilli. | lat=40.704833| long=19.946639| wskazówki= | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis= }} * {{zobacz | name=Sobór św. Bitri | alt=Katedralja e Shen Bitrit | url= | adres=Róg Rruga Antipatrea i Rruga Rilindja. | lat=40.70239| long=19.94685| wskazówki= | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis= }} * Kilka '''meczetów''' z epoki osmańskiej (począwszy od 1417 roku). * {{zobacz | name=Meczet Sahatit | alt=Meczet Zegarowy, Xhamia e Sahatit | url= | adres=Rruga Xhamia e Sahatit. | lat=40.706164| long=19.940336| wskazówki= | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis= }} * {{zobacz | name=Meczet Kuqe | alt=Czerwony Meczet, Xhamia e Kuqe | url= | adres=Rrugica Mbrica | lat=40.70726| long=19.94572| wskazówki=Południowa część Kali | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis= }} * {{zobacz | name=Meczet Kawalerów | alt=Xhamia e Beqareve | url= | adres=Rruga Antipatrea| lat=40.704722| long=19.950278| wskazówki= | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis= }} * {{zobacz | name=Meczet Mbret | alt=Meczet Królewski, Xhamia Mbret | url= | adres=Rruga Mihal Komnena | lat=40.705556| long=19.951944| wskazówki= | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis= }} * {{zobacz | name=Chanaka Halveti | alt=Teqeja e Helvetive | url= | adres= | lat=40.706| long=19.9525| wskazówki= | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis= }} * {{zobacz | name=Ołowiany Meczet | alt=Xhamia e Plumbit | url= | adres=Rruga Gaqi Gjika | lat=40.704444| long=19.955278| wskazówki= | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis= }} === Dalej === * {{zobacz | name=Cmentarzysko MiG-ów | alt=Xhamia e Plumbit | url= | adres= | lat=40.704444| long=19.955278| wskazówki=11 km na północ od miasta | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=Miejsce, gdzie parkują kilka starych radzieckich MiG-ów. Nie możesz wejść na ten teren, a jedynie obserwować ich przez płot. }} * {{Znacznik|Park Narodowy Góry Tomorr|40.7|20.133333|typ=natura}}'''Park Narodowy Góry Tomorr''' (Parku Kombëtar Mali i Tomorri) (''20 km na wschód; dojazd możliwy samochodem z napędem na cztery koła''). Park narodowy. Na szczycie góry znajduje się świątynia bektaszycka. * {{Znacznik|Wodospad Bogova|40.5678|20.1678 |typ=natura}}'''Wodospad Bogova''' (Ujëvara e Bogoves) (''wieś Bogovë; 30 km na południe, na trasie między Beratem a Çorovodë''). * {{Znacznik|Kanion rzeki Osum|40.47|20.255|typ=natura}}'''Kanion rzeki Osum''' (''58 km na południe; okręg Skrapar''). Jedna z najpiękniejszych rzek w Albanii, przepływająca przez kaniony o ścianach sięgających 100 m wysokości. Prądy rzeczne są umiarkowane, dzięki czemu kanion można zwiedzać z perspektywy kajaka – z wyjątkiem późnego lata, kiedy poziom wody jest zbyt niski. Flora i fauna na zboczach wąwozu są wyjątkowe; znajduje się tu również wiele mniejszych i większych jaskiń, z których znaczna część pozostaje niezbadana. == Aktywny wypoczynek == [[Plik:Berat_Castle_(5).JPG|thumb|Haft na zamku w Beracie]] * Wybierz się na spacer osobliwymi '''uliczkami Starego Miasta''', wyróżniającymi się zewnętrznymi dekoracjami z kwiatów i roślin, wąskimi przejściami oraz wyjątkową lokalną gościnnością. * Przejażdżka konna na '''[https://castle-park.com/ wzgórzu Gorica]'''. * Spacer główną '''promenadą''' o zachodzie słońca – to miejsce, gdzie mieszkańcy chętnie spędzają czas na świeżym powietrzu. * '''Rafting''' w wąwozach w okolicach Beratu i Përmetu. * {{Znacznik|Kino|40.7037|19.9546|typ=atrakcja}}'''Kino'''. * {{Znacznik|Park Osum|40.7029|19.9544|typ=natura}}'''Park Osum'''. == Praca == == Nauka == == Zakupy == * Tradycyjne pamiątki obejmują rzeźby w kamieniu, zrębki i wyroby tekstylne. W rejonie Kala zobaczysz kobiety wytwarzające wyroby koronkowe, które są szeroko sprzedawane. * {{Znacznik|'''Butiku Antipantrea'''|40.7058 |19.952 |typ=zakupy|url=|kolor=008080|treść=}}'''Butiku Antipantrea''', Rruga Murat Toptani, ☏ +355 32 222 555, butikuantipatrea@gmail.com. 09:00-17:00. Sklep obuwniczy w centrum Beratu dla kobiet i mężczyzn * {{Znacznik|'''Conad'''|40.70532 |19.95250 |typ=zakupy|url=|kolor=008080|treść=}}'''Conad''', Rruga Antipatrea (''dzielnica Mangalem, obok Meczetu Królewskiego''). 🕑 7:30–22:00. Dogodnie położony supermarket w samym centrum miasta. == Gastronomia == Berat to doskonałe miejsce na spróbowanie kuchni narodowej. Miasto szczyci się co najmniej tuzinem autentycznych restauracji, często działających przy pensjonatach lub niewielkich zajazdach. Tradycyjnym lokalnym daniem jest ''vienez'' – długa kiełbasa nadziewana serem. Warto spróbować takich dań jak ryż z indykiem (''pilaf me kaposh deti''), deser Mont Blanc (nazwany na cześć białego szczytu góry Tomorri) oraz wyśmienite lokalne figi i oliwki. W rejonie Kala znajduje się wiele restauracji serwujących dania kuchni albańskiej. * {{Znacznik|'''Ajka'''|40.702820 |19.950134 |typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''Restauracja Ajka''' (''po drugiej stronie rzeki Osum''). Pyszne jedzenie i wspaniały widok. * {{Znacznik|'''Guva Mangalem'''|40.70469 |19.94840 |typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''[https://www.facebook.com/profile.php?id=100063506620879# Hotel-Bar-Restauracja Guva Mangalem]''', Rruga Llambi Guxhumani, ☏ +355 32 230 014, info@guvamangalem.com. Standard przeciętny. Pokoje: klimatyzacja, obsługa pokoju, internet, łazienka. * {{Znacznik|'''Mangalemi'''|40.705810 |19.951147 |typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''Hotel i restauracja Mangalemi''', Rruga Mihal Komnena (''naprzeciwko skrzyżowania z Rruga Dr. Lluka''), ☏ +355 32 232 093. Odnowiona kamienna rezydencja z XVIII wieku, łącząca funkcje hotelu i restauracji. Restauracja dysponuje kilkoma strefami, w tym tarasem zewnętrznym, i serwuje tradycyjne dania kuchni albańskiej. Ceny pokoi dwuosobowych zaczynają się od 35 €. Dania główne ok. 600 leków. * {{Znacznik|'''Wildor'''|40.704483 |19.949743 |typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''Restauracja Wildor''', Rruga Antipatrea (''na skrzyżowaniu Rruga Antipatrea i Shetitorja Osumi''), ☏ +355 32 237 555. Dwupiętrowa restauracja wzniesiona w klasycznym stylu architektonicznym Beratu; okna na piętrze wychodzą na rzekę Osum. Wnętrza z odsłoniętym kamieniem. Serwuje tradycyjne dania kuchni albańskiej. Dania główne ok. 500 leków. * {{Znacznik|'''Zgara Zaloshnja''''|40.70399 |19.95365 |typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''Zgara Zaloshnja''', ☏ +355 69 633 7262. Codziennie 08:00–23:00. * {{Znacznik|'''Lili Home-Made Food'''|41.327545 |19.818698 |typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''[https://restaurantguru.com/Home-Made-Food-Lili-Berat Lili Home-Made Food]''', Rruga Llambi Guxhumani, ☏ +355 69 234 9362. 18:00–23:00. * {{Znacznik|'''Piccolo Grande Amore'''|40.703938 |19.957108 |typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''Piccolo Grande Amore''', Rruga Rilindja, za szkołą „22 Tetori” (''1 minuta spacerem od katedry św. Dymitra''), contact@piccolograndeamore-berat.com. 08:00–23:59. * {{Znacznik|'''Eni'''|40.702284 |19.873950 |typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''Eni Traditional Food''', Rruga Nikolla Buhuri Gorica Quarter (''przed mostem Gorica''), ☏ +355 69 218 7739. 09:00–23:45. * '''Hotel i Traditional Food Ansel''', Rruga Antipatrea, ☏ +355 67 708 8888. 08:00–22:30. * {{Znacznik|'''Kapllani'''|40.7025331|19.945437|typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''Restauracja Kapllani''', Rruga Stiliano Bandilli, ☏ +355 69 561 8884. * {{Znacznik|'''Rus'''|40.7124277|19.93865|typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''Restauracja Rus''' (halal), berat 5002, ☏ +355 68 608 0400. 07:00-22:30. 500-1000 leków na osobę. == Życie nocne == * Spróbuj tradycyjnej '''rakii z orzechów włoskich''' (''Raki me arra'') oraz niezwykłego soku z płatków róży. === Bary === * {{Znacznik|'''Republika'''|40.7036486|19.9546501|typ=bar|url=|kolor=000000|treść=}}'''[https://www.facebook.com/barrepublikaberat Bar „Republika”]''' (''przy głównym bulwarze''). Zazwyczaj można tam zamówić różnorodne napoje i koktajle. === Winiarnie === * {{Znacznik|'''Winiarnia Alpeta'''|40.728770 |20.041347 |typ=bar|url=|kolor=000000|treść=}}'''[https://alpeta.al/ Winiarnia Alpeta]''', wieś Roshnik (''ok. 12 km na wschód od Beratu''), ☏ +355 68 608 9293. Śniadania: 08:00–10:00; lunche: 12:00–16:30; kolacje: 18:30–22:00. Ta położona w malowniczej wsi winiarnia wytwarza wysokiej jakości wina tradycyjnymi metodami, uprawiając takie szczepy jak Merlot, Cabernet Sauvignon oraz rodzimy Pulëz. Na terenie posiadłości znajduje się również pensjonat i restauracja serwująca tradycyjne dania kuchni albańskiej, przygotowywane z lokalnych produktów. Goście mogą skorzystać z degustacji wina, a także podziwiać winnice i okoliczne krajobrazy. Dojazd prowadzi dobrze utrzymaną drogą asfaltową. * {{Znacznik|'''Winiarnia Çobo'''|40.7781086|19.858574|typ=bar|url=|kolor=000000|treść=}}'''Winiarnia Çobo''', Dimal, ☏ +355 3612 2088, info@cobowineryonline.com. Oferuje lokalne wina oraz możliwość zwiedzania winiarni. == Imprezy == == Noclegi == Oferta noclegowa opiera się głównie na prywatnych kwaterach, ponieważ wielu właścicieli tradycyjnych domów przekształciło swoje nieruchomości w obiekty typu B&B. Dostępne są również hotele. * {{Znacznik|'''Berat Backpackers'''|40.702129 |19.946562 |typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''[https://beratbackpackers.com/ Berat Backpackers]''', Rruga Nikolla Buhuri 295, Gorica, ☏ +355 69 306 4429. Hostel w Beracie. Ceny od 950 lek. * {{Znacznik|'''Hotel Nasho Vruho'''|40.705255 |19.950114 |typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''Hotel Nasho Vruho''', Rr. Llambi Guxhumani, dzielnica Mangalem, ☏ +355 32 232355, info@sekretaria24.al. * {{Znacznik|'''Lorenc Guesthouse & Hostel'''|40.702771 |19.945919 |typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''Lorenc Guesthouse & Hostel''', Stiljano Bandilli Road, Porta 18 (''należy przejść przez stary most w dzielnicy Gorica; przy placu Alfreda Gimitiku widoczna jest ta ulica''), ☏ +355 69 633 7254. Przyjemny, prywatny pensjonat w starej dzielnicy Gorica. Prowadzony przez Lorenca i jego matkę; panuje tu domowa atmosfera. 12 €. * {{Znacznik|'''Hotel Omer'''|40.704903 |19.950254 |typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''Hotel Omer''', Rruga Antipatrea (''niecała minuta spacerem na wschód od Meczetu Kawalerów''), ☏ +355 672 017 067. Zameldowanie: 14:00, wymeldowanie: 11:00. Nieduży, zadbany hotel w budynku utrzymanym w tradycyjnym stylu Beratu. Śniadanie wliczone w cenę. Pokój dwuosobowy: 32 €. * {{Znacznik|'''Grand White City hotel'''|40.729437 |19.872543 |typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''Grand White City hotel''', Rruga Antipatrea, Berat, ☏ +365 69 431 9637. 6280 ALL. * {{Znacznik|'''Hotel Orestiada'''|40.705975 |19.884555 |typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''Hotel Orestiada'''. 3601 ALL. * '''Hotel Ajka''', Lagjia Gorice, Rruga Kristaq Tutulani. * '''Willa Era Berat''', Rruga Haxhi Ceno 100. * {{Znacznik|'''Hanna's Hostel'''|40.7050091|19.9556812|typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''Hanna's Hostel''', Rruga Gaqi Gjika (''kieruj się Rruga Antipatrea, skręć w lewo na Rruga Gaqi Gjika; hostel znajduje się 100 m od głównej drogi''), ☏ +355 69 664 4508. Zameldowanie: 14:00-22:00, wymeldowanie: 12:00. Hostel w Beracie prowadzony przez parę. Śniadanie wliczone w cenę. 12 €. * '''Hotel Ansel''', Rr.Antipatrea Lagjja Mangalem, Berat. * '''Hotel Rezidenca Desaret''', Rruga Dr.Lluka, Berat. * '''GrandView Hotel''', Rruga Nikolla Buhuri. * '''Hotel Plaza''', Republika Bulevardi. == Kontakt == == Bezpieczeństwo == * {{Znacznik|'''Policja'''|40.70069 |19.96047 |typ=alarm|url=|kolor=8B008B|treść=}}'''Policja'''. Tel.: +355 (0)32 234280. * {{Znacznik|'''Straż pożarna'''|40.70063 |19.95992 |typ=alarm|url=|kolor=8B008B|treść=}}'''Straż pożarna'''. Tel.: +355 (0)32 234333. == Zdrowie == * {{Znacznik|'''Szpital'''|40.70143 |19.96842 |typ=zdrowie|url=|kolor=FF0000|treść=}}'''Szpital''' (Spitali Rajonal), ul. Gaqi Gjika. Tel.: +355 (0)32 234 303. * '''Pogotowie ratunkowe'''. Tel.: +355 (0)32 234222. * '''Apteka'''. Apteki znajdują się przy ul. Antipatrea (po lewej stronie, w kierunku centrum), przy ul. Gaqi Gjika oraz przy bulwarze Republika (po lewej stronie). == Informacje turystyczne == == Wyjazd == {{Zarys}} {{Atrybucja}} {{Jest w|Albania}} [[Kategoria:Albania]] t8lvxn3ahmfgghxdx0okzh2j3o3vfle 158751 158750 2026-09-19T10:30:19Z Moromar 2451 /* Informacje turystyczne */ 158751 wikitext text/x-wiki {{Top-banner}} {{Miejscowość infobox |nazwa = Berate |nazwa oryginalna = |widok = Berat_57.jpg |opis = |herb = Stema_e_Bashkisë_Berat.svg |mapa = Albania (Berat municipality).svg |państwo = [[Plik:Flag of Albania.svg|20px]] [[Albania]] |region = [[Plik:Flag of Berat.svg|20px]] [[Obwód Berat]] |powierzchnia = 380 |wysokość = 80 |ludność = 62 200 |prefiks = (+355) 032 |kod pocztowy = 5001-5022 |www = https://bashkiaberat.gov.al/ }} '''Berat''' to miasto w [[Albania|Albanii]]. W 2008 roku zostało wpisane na [[Lista światowego dziedzictwa UNESCO|listę światowego dziedzictwa UNESCO]] jako rzadki przykład dobrze zachowanego miasta z czasów osmańskich. Jest to jedno z najpiękniejszych miast w kraju, znane jako „miasto tysiąca okien”. == Charakterystyka == [[Plik:Berat Albania.jpg|thumb|Widok na Berat]] Miasto, stolica otaczającego go obwodu o tej samej nazwie, słynie z dobrze zachowanej architektury, na którą wpłynęli Turkowie i Bizantyjczycy. W mieście znajduje się wiele kościołów bizantyjskich i meczetów osmańskich, które odzwierciedlają historyczne wpływy regionu oraz współistnienie różnych wspólnot religijnych i kulturowych. Nazywane jest „miastem tysiąca okien”, ze względu na budynki z mnóstwem okien na bielonych ścianach, aby wykorzystać światło dzienne. W połączeniu z pagórkowatym charakterem miasta budynki wznoszą się jedna nad drugą na zboczach, robiąc niesamowite wrażenie na zwiedzających. Berat leży pod ośnieżoną górą Tomorr, świętą górą dla Albańczyków, nad brzegiem rzeki Osum. Zamek Berat wznosi się na wzgórzu na wschodnim brzegu rzeki. Ufortyfikowane miasto na zboczu wzgórza na tle gór i rzeki jest bardzo malownicze. == Dojazd == Berat leży 71 km (44 mil) na północ od [[Gjirokastra]], 70 km (43 mil) na zachód od [[Korcza|Korczy]], 70 km (43 mil) na południe od [[Tirana|Tirany]], 33 km (21 mil) na wschód od [[Fier]] i 67 km (41 mil) od [[Elbasan]]. === Samolotem === Najbliższym lotniskiem jest {{Znacznik|Port lotniczy Tirana|41.414722|19.943600|typ=transport}}'''[[Port lotniczy Tirana]]''' (Tirana International Airport Nënë Tereza, {{IATA|TIA}}), położony 115 km na północ od Beratu. === Samochodem === Miasto położone jest z dala od głównych szlaków tranzytowych. Można do niego dotrzeć od wschodu, od strony [[Fier]] drogą [[Plik:SH73-AL.png|30px]], lub od północnego zachodu – od strony [[Tirana|Tirany]] i [[Durrës]] przez [[Lushnje]] drogą [[Plik:SH72-AL.svg|30px]]; trasa ta biegnie dalej na południowy wschód, aż do [[Çorovodë]] i kanionu rzeki Osum, po czym kończy się pośród górskich bezdroży. Z pozostałych kierunków Berat nie posiada połączenia drogowego. === Autobusem === {{Znacznik|Dworzec autobusowy w Beracie|40.7221702|19.9440445|typ=transport}}'''Dworzec autobusowy w Beracie''', Rruga Antipatrea (''północne obrzeża miasta przy ulicy Rruga Antipatrea''), ☏ +355 68 53 39 959, terminaliberat@yahoo.com. Czynny całą dobę. Dworzec obsługujący połączenia między Beratem a głównymi miastami [[Albania|Albanii]]. Na terenie terminala dostępne są punkty gastronomiczne. Obiekt znajduje się na północnych obrzeżach miasta, więc aby dotrzeć do centrum, należy skorzystać z autobusu miejskiego (40 leków, stan na październik 2022) lub taksówki. Alternatywą jest spacer na południe wzdłuż głównej drogi, który zajmuje około 45 minut. Informacje o kierunkach i godzinach odjazdów można sprawdzić na tablicy ogłoszeń na dworcu. '''Miejsca docelowe:''' * [[Tirana]] – Furgon/Van 500 leków, autobus 500 leków od października 2022. * [[Durrës]] – co 1–2 godz., 450 leków (stan na grudzień 2024) * [[Fier]] – 200-250 lek * [[Saranda]] – (przez [[Gjirokastra]]), odpływa codziennie o 08:00 i 14:00 z Berat, 6 godzin, 1000 leków * [[Elbasan]] – co 2-3 godziny, 400 leków (jeśli przez [[Lushnje]]) * [[Gjirokastra]] – codziennie 08:30 i 09:00 z Gjirokastra oraz 13:15 i 14:00 z Berat, 1000 leków (lipiec 2023) == Komunikacja == {{mapa|40.7049|19.9510|zoom=15|grupy=transport,zobacz,natura,jedzenie,bar,nocleg,atrakcja,zakupy,alarm,zdrowie,zabytek,kontakt,nauka,punkt,rower,parking,obszar,metro,praca}} Historyczne centrum miasta jest na tyle niewielkie, że można je zwiedzić pieszo, choć trzeba liczyć się z podejściem pod górę w kierunku dzielnicy Kala. Spacer uliczkami starego miasta to punkt obowiązkowy! == Warto zobaczyć == [[Plik:2011 Berat, Meczet Kawalerów.JPG|thumb|Meczet Kawalerów]] [[Plik:The Ethnographic Museum of Berat (House of 'Xhokaxhinjve') 01.jpg|thumb|Muzeum Etnograficzne w Beracie (Dom rodu Xhokaxhi)]] * {{zobacz | name=Zamek | alt=Kalaja | url= | adres= | lat=40.708| long=19.945| wskazówki= | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=Został zbudowany głównie w XIII wieku, ale jego początki sięgają IV wieku p.n.e. Jeśli dostatecznie długo spacerujesz cichymi, brukowanymi uliczkami tej starożytnej dzielnicy, niezmiennie natkniesz się na czyjś dziedziniec, myśląc, że to kościół lub ruiny (choć nikomu to nie przeszkadza). 200/300 lek (Jeśli wejdziesz ze stromej drogi w górę, jest to bezpłatne). }} * {{zobacz | name=Muzeum Onufri | alt=Muzeu Kombëtar Ikonografik Onufri | url= | adres=Rrugica Shën Triadha | lat=40.709| long=19.945| wskazówki=w obrębie Kali | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=Zamknięte w poniedziałki. Muzeum Onufri mieści się w największym kościele w dzielnicy Kala, kościele Zaśnięcia Najświętszej Marii Panny. Kościół pochodzi z 1797 roku i został zbudowany na fundamentach wcześniejszej kaplicy z X wieku. Dziś można podziwiać spektakularne XVI-wieczne obrazy religijne Onufriego oraz pozłacany ikonostas kościoła z XIX wieku. Nie przegap kaplicy za ikonostasem lub jej pomalowanej kopuły, której freski są obecnie wyblakłe i prawie niewidoczne. }} * {{zobacz | name=Muzeum Etnograficzne w Beracie | alt= | url= | adres=Rruga Andrea Tavanxhiu | lat=40.7076| long=19.9504| wskazówki=na terenie tradycyjnego domu, w drodze do zamku | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=Tuż przy stromym zboczu prowadzącym do zamku w Beracie znajduje się to znakomite muzeum, mieszczące się w pięknym, osmańskim domu z XVIII wieku – obiekcie, który stanowi równie wielką atrakcję, co zgromadzone w nim eksponaty. Na parterze prezentowane są stroje ludowe oraz narzędzia złotników i tkaczy, natomiast piętro zajmują kuchnie, sypialnie i pokoje gościnne urządzone w tradycyjnym stylu. }} * {{zobacz | name=Obszar starego miasta Mangalem | alt= | url= | adres= | lat=40.705 | long=19.950 | wskazówki=poniżej Kali, na południe od rzeki | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=obszar tradycyjnie muzułmański. }} * {{zobacz | name=Obszar starego miasta Gorica | alt= | url= | adres= | lat=40.702| long=19.947 | wskazówki=Poniżej Kali, na północ od rzeki | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=Obszar tradycyjnie chrześcijański. }} * Liczne '''kościoły bizantyjskie''' pochodzące z XIII wieku. * {{zobacz | name=Cerkiew Najświętszej Marii Panny z Blacherne | alt=Kisha e Shën Mari Vllahernes | url= | adres=obok Rrugica Panajot Haxhimihali | lat=40.7092| long=19.9443| wskazówki=w obrębie Kali | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis= }} * {{zobacz | name=Sobór św. Dymitra | alt=Kisha e Shën Mitrit | url= | adres= | lat=40.703972| long=19.956306| wskazówki=w obrębie Kali | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis= }} * {{zobacz | name=Cerkiew św. Teodora | alt=Kisha e Shën Todrit | url= | adres= | lat=40.709917| long=19.946306| wskazówki=Północna część Kali | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis= }} * {{zobacz | name=Cerkiew św. Zofii | alt=Kisha e Shën Sofisë | url= | adres= | lat=40.709917| long=19.946306| wskazówki=w obrębie Kali | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis= }} * {{zobacz | name=Sobór Zaśnięcia Matki Bożej | alt= | url= | adres= | lat=40.7092| long=19.9452| wskazówki=Centrum Kala | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis= }} * {{zobacz | name=Cerkiew Świętej Trójcy | alt= | url= | adres= | lat=40.707778| long=19.944528| wskazówki=w obrębie Kali | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis= }} * {{zobacz | name=Cerkiew św. Michała Archanioła | alt=Kisha e Shën Mëhilli | url= | adres=Rruga e Shën Mëhilli. | lat=40.704833| long=19.946639| wskazówki= | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis= }} * {{zobacz | name=Sobór św. Bitri | alt=Katedralja e Shen Bitrit | url= | adres=Róg Rruga Antipatrea i Rruga Rilindja. | lat=40.70239| long=19.94685| wskazówki= | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis= }} * Kilka '''meczetów''' z epoki osmańskiej (począwszy od 1417 roku). * {{zobacz | name=Meczet Sahatit | alt=Meczet Zegarowy, Xhamia e Sahatit | url= | adres=Rruga Xhamia e Sahatit. | lat=40.706164| long=19.940336| wskazówki= | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis= }} * {{zobacz | name=Meczet Kuqe | alt=Czerwony Meczet, Xhamia e Kuqe | url= | adres=Rrugica Mbrica | lat=40.70726| long=19.94572| wskazówki=Południowa część Kali | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis= }} * {{zobacz | name=Meczet Kawalerów | alt=Xhamia e Beqareve | url= | adres=Rruga Antipatrea| lat=40.704722| long=19.950278| wskazówki= | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis= }} * {{zobacz | name=Meczet Mbret | alt=Meczet Królewski, Xhamia Mbret | url= | adres=Rruga Mihal Komnena | lat=40.705556| long=19.951944| wskazówki= | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis= }} * {{zobacz | name=Chanaka Halveti | alt=Teqeja e Helvetive | url= | adres= | lat=40.706| long=19.9525| wskazówki= | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis= }} * {{zobacz | name=Ołowiany Meczet | alt=Xhamia e Plumbit | url= | adres=Rruga Gaqi Gjika | lat=40.704444| long=19.955278| wskazówki= | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis= }} === Dalej === * {{zobacz | name=Cmentarzysko MiG-ów | alt=Xhamia e Plumbit | url= | adres= | lat=40.704444| long=19.955278| wskazówki=11 km na północ od miasta | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=Miejsce, gdzie parkują kilka starych radzieckich MiG-ów. Nie możesz wejść na ten teren, a jedynie obserwować ich przez płot. }} * {{Znacznik|Park Narodowy Góry Tomorr|40.7|20.133333|typ=natura}}'''Park Narodowy Góry Tomorr''' (Parku Kombëtar Mali i Tomorri) (''20 km na wschód; dojazd możliwy samochodem z napędem na cztery koła''). Park narodowy. Na szczycie góry znajduje się świątynia bektaszycka. * {{Znacznik|Wodospad Bogova|40.5678|20.1678 |typ=natura}}'''Wodospad Bogova''' (Ujëvara e Bogoves) (''wieś Bogovë; 30 km na południe, na trasie między Beratem a Çorovodë''). * {{Znacznik|Kanion rzeki Osum|40.47|20.255|typ=natura}}'''Kanion rzeki Osum''' (''58 km na południe; okręg Skrapar''). Jedna z najpiękniejszych rzek w Albanii, przepływająca przez kaniony o ścianach sięgających 100 m wysokości. Prądy rzeczne są umiarkowane, dzięki czemu kanion można zwiedzać z perspektywy kajaka – z wyjątkiem późnego lata, kiedy poziom wody jest zbyt niski. Flora i fauna na zboczach wąwozu są wyjątkowe; znajduje się tu również wiele mniejszych i większych jaskiń, z których znaczna część pozostaje niezbadana. == Aktywny wypoczynek == [[Plik:Berat_Castle_(5).JPG|thumb|Haft na zamku w Beracie]] * Wybierz się na spacer osobliwymi '''uliczkami Starego Miasta''', wyróżniającymi się zewnętrznymi dekoracjami z kwiatów i roślin, wąskimi przejściami oraz wyjątkową lokalną gościnnością. * Przejażdżka konna na '''[https://castle-park.com/ wzgórzu Gorica]'''. * Spacer główną '''promenadą''' o zachodzie słońca – to miejsce, gdzie mieszkańcy chętnie spędzają czas na świeżym powietrzu. * '''Rafting''' w wąwozach w okolicach Beratu i Përmetu. * {{Znacznik|Kino|40.7037|19.9546|typ=atrakcja}}'''Kino'''. * {{Znacznik|Park Osum|40.7029|19.9544|typ=natura}}'''Park Osum'''. == Praca == == Nauka == == Zakupy == * Tradycyjne pamiątki obejmują rzeźby w kamieniu, zrębki i wyroby tekstylne. W rejonie Kala zobaczysz kobiety wytwarzające wyroby koronkowe, które są szeroko sprzedawane. * {{Znacznik|'''Butiku Antipantrea'''|40.7058 |19.952 |typ=zakupy|url=|kolor=008080|treść=}}'''Butiku Antipantrea''', Rruga Murat Toptani, ☏ +355 32 222 555, butikuantipatrea@gmail.com. 09:00-17:00. Sklep obuwniczy w centrum Beratu dla kobiet i mężczyzn * {{Znacznik|'''Conad'''|40.70532 |19.95250 |typ=zakupy|url=|kolor=008080|treść=}}'''Conad''', Rruga Antipatrea (''dzielnica Mangalem, obok Meczetu Królewskiego''). 🕑 7:30–22:00. Dogodnie położony supermarket w samym centrum miasta. == Gastronomia == Berat to doskonałe miejsce na spróbowanie kuchni narodowej. Miasto szczyci się co najmniej tuzinem autentycznych restauracji, często działających przy pensjonatach lub niewielkich zajazdach. Tradycyjnym lokalnym daniem jest ''vienez'' – długa kiełbasa nadziewana serem. Warto spróbować takich dań jak ryż z indykiem (''pilaf me kaposh deti''), deser Mont Blanc (nazwany na cześć białego szczytu góry Tomorri) oraz wyśmienite lokalne figi i oliwki. W rejonie Kala znajduje się wiele restauracji serwujących dania kuchni albańskiej. * {{Znacznik|'''Ajka'''|40.702820 |19.950134 |typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''Restauracja Ajka''' (''po drugiej stronie rzeki Osum''). Pyszne jedzenie i wspaniały widok. * {{Znacznik|'''Guva Mangalem'''|40.70469 |19.94840 |typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''[https://www.facebook.com/profile.php?id=100063506620879# Hotel-Bar-Restauracja Guva Mangalem]''', Rruga Llambi Guxhumani, ☏ +355 32 230 014, info@guvamangalem.com. Standard przeciętny. Pokoje: klimatyzacja, obsługa pokoju, internet, łazienka. * {{Znacznik|'''Mangalemi'''|40.705810 |19.951147 |typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''Hotel i restauracja Mangalemi''', Rruga Mihal Komnena (''naprzeciwko skrzyżowania z Rruga Dr. Lluka''), ☏ +355 32 232 093. Odnowiona kamienna rezydencja z XVIII wieku, łącząca funkcje hotelu i restauracji. Restauracja dysponuje kilkoma strefami, w tym tarasem zewnętrznym, i serwuje tradycyjne dania kuchni albańskiej. Ceny pokoi dwuosobowych zaczynają się od 35 €. Dania główne ok. 600 leków. * {{Znacznik|'''Wildor'''|40.704483 |19.949743 |typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''Restauracja Wildor''', Rruga Antipatrea (''na skrzyżowaniu Rruga Antipatrea i Shetitorja Osumi''), ☏ +355 32 237 555. Dwupiętrowa restauracja wzniesiona w klasycznym stylu architektonicznym Beratu; okna na piętrze wychodzą na rzekę Osum. Wnętrza z odsłoniętym kamieniem. Serwuje tradycyjne dania kuchni albańskiej. Dania główne ok. 500 leków. * {{Znacznik|'''Zgara Zaloshnja''''|40.70399 |19.95365 |typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''Zgara Zaloshnja''', ☏ +355 69 633 7262. Codziennie 08:00–23:00. * {{Znacznik|'''Lili Home-Made Food'''|41.327545 |19.818698 |typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''[https://restaurantguru.com/Home-Made-Food-Lili-Berat Lili Home-Made Food]''', Rruga Llambi Guxhumani, ☏ +355 69 234 9362. 18:00–23:00. * {{Znacznik|'''Piccolo Grande Amore'''|40.703938 |19.957108 |typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''Piccolo Grande Amore''', Rruga Rilindja, za szkołą „22 Tetori” (''1 minuta spacerem od katedry św. Dymitra''), contact@piccolograndeamore-berat.com. 08:00–23:59. * {{Znacznik|'''Eni'''|40.702284 |19.873950 |typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''Eni Traditional Food''', Rruga Nikolla Buhuri Gorica Quarter (''przed mostem Gorica''), ☏ +355 69 218 7739. 09:00–23:45. * '''Hotel i Traditional Food Ansel''', Rruga Antipatrea, ☏ +355 67 708 8888. 08:00–22:30. * {{Znacznik|'''Kapllani'''|40.7025331|19.945437|typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''Restauracja Kapllani''', Rruga Stiliano Bandilli, ☏ +355 69 561 8884. * {{Znacznik|'''Rus'''|40.7124277|19.93865|typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''Restauracja Rus''' (halal), berat 5002, ☏ +355 68 608 0400. 07:00-22:30. 500-1000 leków na osobę. == Życie nocne == * Spróbuj tradycyjnej '''rakii z orzechów włoskich''' (''Raki me arra'') oraz niezwykłego soku z płatków róży. === Bary === * {{Znacznik|'''Republika'''|40.7036486|19.9546501|typ=bar|url=|kolor=000000|treść=}}'''[https://www.facebook.com/barrepublikaberat Bar „Republika”]''' (''przy głównym bulwarze''). Zazwyczaj można tam zamówić różnorodne napoje i koktajle. === Winiarnie === * {{Znacznik|'''Winiarnia Alpeta'''|40.728770 |20.041347 |typ=bar|url=|kolor=000000|treść=}}'''[https://alpeta.al/ Winiarnia Alpeta]''', wieś Roshnik (''ok. 12 km na wschód od Beratu''), ☏ +355 68 608 9293. Śniadania: 08:00–10:00; lunche: 12:00–16:30; kolacje: 18:30–22:00. Ta położona w malowniczej wsi winiarnia wytwarza wysokiej jakości wina tradycyjnymi metodami, uprawiając takie szczepy jak Merlot, Cabernet Sauvignon oraz rodzimy Pulëz. Na terenie posiadłości znajduje się również pensjonat i restauracja serwująca tradycyjne dania kuchni albańskiej, przygotowywane z lokalnych produktów. Goście mogą skorzystać z degustacji wina, a także podziwiać winnice i okoliczne krajobrazy. Dojazd prowadzi dobrze utrzymaną drogą asfaltową. * {{Znacznik|'''Winiarnia Çobo'''|40.7781086|19.858574|typ=bar|url=|kolor=000000|treść=}}'''Winiarnia Çobo''', Dimal, ☏ +355 3612 2088, info@cobowineryonline.com. Oferuje lokalne wina oraz możliwość zwiedzania winiarni. == Imprezy == == Noclegi == Oferta noclegowa opiera się głównie na prywatnych kwaterach, ponieważ wielu właścicieli tradycyjnych domów przekształciło swoje nieruchomości w obiekty typu B&B. Dostępne są również hotele. * {{Znacznik|'''Berat Backpackers'''|40.702129 |19.946562 |typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''[https://beratbackpackers.com/ Berat Backpackers]''', Rruga Nikolla Buhuri 295, Gorica, ☏ +355 69 306 4429. Hostel w Beracie. Ceny od 950 lek. * {{Znacznik|'''Hotel Nasho Vruho'''|40.705255 |19.950114 |typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''Hotel Nasho Vruho''', Rr. Llambi Guxhumani, dzielnica Mangalem, ☏ +355 32 232355, info@sekretaria24.al. * {{Znacznik|'''Lorenc Guesthouse & Hostel'''|40.702771 |19.945919 |typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''Lorenc Guesthouse & Hostel''', Stiljano Bandilli Road, Porta 18 (''należy przejść przez stary most w dzielnicy Gorica; przy placu Alfreda Gimitiku widoczna jest ta ulica''), ☏ +355 69 633 7254. Przyjemny, prywatny pensjonat w starej dzielnicy Gorica. Prowadzony przez Lorenca i jego matkę; panuje tu domowa atmosfera. 12 €. * {{Znacznik|'''Hotel Omer'''|40.704903 |19.950254 |typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''Hotel Omer''', Rruga Antipatrea (''niecała minuta spacerem na wschód od Meczetu Kawalerów''), ☏ +355 672 017 067. Zameldowanie: 14:00, wymeldowanie: 11:00. Nieduży, zadbany hotel w budynku utrzymanym w tradycyjnym stylu Beratu. Śniadanie wliczone w cenę. Pokój dwuosobowy: 32 €. * {{Znacznik|'''Grand White City hotel'''|40.729437 |19.872543 |typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''Grand White City hotel''', Rruga Antipatrea, Berat, ☏ +365 69 431 9637. 6280 ALL. * {{Znacznik|'''Hotel Orestiada'''|40.705975 |19.884555 |typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''Hotel Orestiada'''. 3601 ALL. * '''Hotel Ajka''', Lagjia Gorice, Rruga Kristaq Tutulani. * '''Willa Era Berat''', Rruga Haxhi Ceno 100. * {{Znacznik|'''Hanna's Hostel'''|40.7050091|19.9556812|typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''Hanna's Hostel''', Rruga Gaqi Gjika (''kieruj się Rruga Antipatrea, skręć w lewo na Rruga Gaqi Gjika; hostel znajduje się 100 m od głównej drogi''), ☏ +355 69 664 4508. Zameldowanie: 14:00-22:00, wymeldowanie: 12:00. Hostel w Beracie prowadzony przez parę. Śniadanie wliczone w cenę. 12 €. * '''Hotel Ansel''', Rr.Antipatrea Lagjja Mangalem, Berat. * '''Hotel Rezidenca Desaret''', Rruga Dr.Lluka, Berat. * '''GrandView Hotel''', Rruga Nikolla Buhuri. * '''Hotel Plaza''', Republika Bulevardi. == Kontakt == == Bezpieczeństwo == * {{Znacznik|'''Policja'''|40.70069 |19.96047 |typ=alarm|url=|kolor=8B008B|treść=}}'''Policja'''. Tel.: +355 (0)32 234280. * {{Znacznik|'''Straż pożarna'''|40.70063 |19.95992 |typ=alarm|url=|kolor=8B008B|treść=}}'''Straż pożarna'''. Tel.: +355 (0)32 234333. == Zdrowie == * {{Znacznik|'''Szpital'''|40.70143 |19.96842 |typ=zdrowie|url=|kolor=FF0000|treść=}}'''Szpital''' (Spitali Rajonal), ul. Gaqi Gjika. Tel.: +355 (0)32 234 303. * '''Pogotowie ratunkowe'''. Tel.: +355 (0)32 234222. * '''Apteka'''. Apteki znajdują się przy ul. Antipatrea (po lewej stronie, w kierunku centrum), przy ul. Gaqi Gjika oraz przy bulwarze Republika (po lewej stronie). == Informacje turystyczne == * '''Poczta''', Rr. Antipatrea (''w kierunku centrum, naprzeciwko Raiffeisenbank''). * '''Centrum Informacji Turystycznej''', Rr. Antipatrea (''przy ratuszu''). == Wyjazd == {{Zarys}} {{Atrybucja}} {{Jest w|Albania}} [[Kategoria:Albania]] 1u4zowjymzdfv7s8p0pluu63tulsgzg 158752 158751 2026-09-19T10:34:16Z Moromar 2451 /* Wyjazd */ 158752 wikitext text/x-wiki {{Top-banner}} {{Miejscowość infobox |nazwa = Berate |nazwa oryginalna = |widok = Berat_57.jpg |opis = |herb = Stema_e_Bashkisë_Berat.svg |mapa = Albania (Berat municipality).svg |państwo = [[Plik:Flag of Albania.svg|20px]] [[Albania]] |region = [[Plik:Flag of Berat.svg|20px]] [[Obwód Berat]] |powierzchnia = 380 |wysokość = 80 |ludność = 62 200 |prefiks = (+355) 032 |kod pocztowy = 5001-5022 |www = https://bashkiaberat.gov.al/ }} '''Berat''' to miasto w [[Albania|Albanii]]. W 2008 roku zostało wpisane na [[Lista światowego dziedzictwa UNESCO|listę światowego dziedzictwa UNESCO]] jako rzadki przykład dobrze zachowanego miasta z czasów osmańskich. Jest to jedno z najpiękniejszych miast w kraju, znane jako „miasto tysiąca okien”. == Charakterystyka == [[Plik:Berat Albania.jpg|thumb|Widok na Berat]] Miasto, stolica otaczającego go obwodu o tej samej nazwie, słynie z dobrze zachowanej architektury, na którą wpłynęli Turkowie i Bizantyjczycy. W mieście znajduje się wiele kościołów bizantyjskich i meczetów osmańskich, które odzwierciedlają historyczne wpływy regionu oraz współistnienie różnych wspólnot religijnych i kulturowych. Nazywane jest „miastem tysiąca okien”, ze względu na budynki z mnóstwem okien na bielonych ścianach, aby wykorzystać światło dzienne. W połączeniu z pagórkowatym charakterem miasta budynki wznoszą się jedna nad drugą na zboczach, robiąc niesamowite wrażenie na zwiedzających. Berat leży pod ośnieżoną górą Tomorr, świętą górą dla Albańczyków, nad brzegiem rzeki Osum. Zamek Berat wznosi się na wzgórzu na wschodnim brzegu rzeki. Ufortyfikowane miasto na zboczu wzgórza na tle gór i rzeki jest bardzo malownicze. == Dojazd == Berat leży 71 km (44 mil) na północ od [[Gjirokastra]], 70 km (43 mil) na zachód od [[Korcza|Korczy]], 70 km (43 mil) na południe od [[Tirana|Tirany]], 33 km (21 mil) na wschód od [[Fier]] i 67 km (41 mil) od [[Elbasan]]. === Samolotem === Najbliższym lotniskiem jest {{Znacznik|Port lotniczy Tirana|41.414722|19.943600|typ=transport}}'''[[Port lotniczy Tirana]]''' (Tirana International Airport Nënë Tereza, {{IATA|TIA}}), położony 115 km na północ od Beratu. === Samochodem === Miasto położone jest z dala od głównych szlaków tranzytowych. Można do niego dotrzeć od wschodu, od strony [[Fier]] drogą [[Plik:SH73-AL.png|30px]], lub od północnego zachodu – od strony [[Tirana|Tirany]] i [[Durrës]] przez [[Lushnje]] drogą [[Plik:SH72-AL.svg|30px]]; trasa ta biegnie dalej na południowy wschód, aż do [[Çorovodë]] i kanionu rzeki Osum, po czym kończy się pośród górskich bezdroży. Z pozostałych kierunków Berat nie posiada połączenia drogowego. === Autobusem === {{Znacznik|Dworzec autobusowy w Beracie|40.7221702|19.9440445|typ=transport}}'''Dworzec autobusowy w Beracie''', Rruga Antipatrea (''północne obrzeża miasta przy ulicy Rruga Antipatrea''), ☏ +355 68 53 39 959, terminaliberat@yahoo.com. Czynny całą dobę. Dworzec obsługujący połączenia między Beratem a głównymi miastami [[Albania|Albanii]]. Na terenie terminala dostępne są punkty gastronomiczne. Obiekt znajduje się na północnych obrzeżach miasta, więc aby dotrzeć do centrum, należy skorzystać z autobusu miejskiego (40 leków, stan na październik 2022) lub taksówki. Alternatywą jest spacer na południe wzdłuż głównej drogi, który zajmuje około 45 minut. Informacje o kierunkach i godzinach odjazdów można sprawdzić na tablicy ogłoszeń na dworcu. '''Miejsca docelowe:''' * [[Tirana]] – Furgon/Van 500 leków, autobus 500 leków od października 2022. * [[Durrës]] – co 1–2 godz., 450 leków (stan na grudzień 2024) * [[Fier]] – 200-250 lek * [[Saranda]] – (przez [[Gjirokastra]]), odpływa codziennie o 08:00 i 14:00 z Berat, 6 godzin, 1000 leków * [[Elbasan]] – co 2-3 godziny, 400 leków (jeśli przez [[Lushnje]]) * [[Gjirokastra]] – codziennie 08:30 i 09:00 z Gjirokastra oraz 13:15 i 14:00 z Berat, 1000 leków (lipiec 2023) == Komunikacja == {{mapa|40.7049|19.9510|zoom=15|grupy=transport,zobacz,natura,jedzenie,bar,nocleg,atrakcja,zakupy,alarm,zdrowie,zabytek,kontakt,nauka,punkt,rower,parking,obszar,metro,praca}} Historyczne centrum miasta jest na tyle niewielkie, że można je zwiedzić pieszo, choć trzeba liczyć się z podejściem pod górę w kierunku dzielnicy Kala. Spacer uliczkami starego miasta to punkt obowiązkowy! == Warto zobaczyć == [[Plik:2011 Berat, Meczet Kawalerów.JPG|thumb|Meczet Kawalerów]] [[Plik:The Ethnographic Museum of Berat (House of 'Xhokaxhinjve') 01.jpg|thumb|Muzeum Etnograficzne w Beracie (Dom rodu Xhokaxhi)]] * {{zobacz | name=Zamek | alt=Kalaja | url= | adres= | lat=40.708| long=19.945| wskazówki= | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=Został zbudowany głównie w XIII wieku, ale jego początki sięgają IV wieku p.n.e. Jeśli dostatecznie długo spacerujesz cichymi, brukowanymi uliczkami tej starożytnej dzielnicy, niezmiennie natkniesz się na czyjś dziedziniec, myśląc, że to kościół lub ruiny (choć nikomu to nie przeszkadza). 200/300 lek (Jeśli wejdziesz ze stromej drogi w górę, jest to bezpłatne). }} * {{zobacz | name=Muzeum Onufri | alt=Muzeu Kombëtar Ikonografik Onufri | url= | adres=Rrugica Shën Triadha | lat=40.709| long=19.945| wskazówki=w obrębie Kali | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=Zamknięte w poniedziałki. Muzeum Onufri mieści się w największym kościele w dzielnicy Kala, kościele Zaśnięcia Najświętszej Marii Panny. Kościół pochodzi z 1797 roku i został zbudowany na fundamentach wcześniejszej kaplicy z X wieku. Dziś można podziwiać spektakularne XVI-wieczne obrazy religijne Onufriego oraz pozłacany ikonostas kościoła z XIX wieku. Nie przegap kaplicy za ikonostasem lub jej pomalowanej kopuły, której freski są obecnie wyblakłe i prawie niewidoczne. }} * {{zobacz | name=Muzeum Etnograficzne w Beracie | alt= | url= | adres=Rruga Andrea Tavanxhiu | lat=40.7076| long=19.9504| wskazówki=na terenie tradycyjnego domu, w drodze do zamku | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=Tuż przy stromym zboczu prowadzącym do zamku w Beracie znajduje się to znakomite muzeum, mieszczące się w pięknym, osmańskim domu z XVIII wieku – obiekcie, który stanowi równie wielką atrakcję, co zgromadzone w nim eksponaty. Na parterze prezentowane są stroje ludowe oraz narzędzia złotników i tkaczy, natomiast piętro zajmują kuchnie, sypialnie i pokoje gościnne urządzone w tradycyjnym stylu. }} * {{zobacz | name=Obszar starego miasta Mangalem | alt= | url= | adres= | lat=40.705 | long=19.950 | wskazówki=poniżej Kali, na południe od rzeki | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=obszar tradycyjnie muzułmański. }} * {{zobacz | name=Obszar starego miasta Gorica | alt= | url= | adres= | lat=40.702| long=19.947 | wskazówki=Poniżej Kali, na północ od rzeki | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=Obszar tradycyjnie chrześcijański. }} * Liczne '''kościoły bizantyjskie''' pochodzące z XIII wieku. * {{zobacz | name=Cerkiew Najświętszej Marii Panny z Blacherne | alt=Kisha e Shën Mari Vllahernes | url= | adres=obok Rrugica Panajot Haxhimihali | lat=40.7092| long=19.9443| wskazówki=w obrębie Kali | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis= }} * {{zobacz | name=Sobór św. Dymitra | alt=Kisha e Shën Mitrit | url= | adres= | lat=40.703972| long=19.956306| wskazówki=w obrębie Kali | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis= }} * {{zobacz | name=Cerkiew św. Teodora | alt=Kisha e Shën Todrit | url= | adres= | lat=40.709917| long=19.946306| wskazówki=Północna część Kali | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis= }} * {{zobacz | name=Cerkiew św. Zofii | alt=Kisha e Shën Sofisë | url= | adres= | lat=40.709917| long=19.946306| wskazówki=w obrębie Kali | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis= }} * {{zobacz | name=Sobór Zaśnięcia Matki Bożej | alt= | url= | adres= | lat=40.7092| long=19.9452| wskazówki=Centrum Kala | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis= }} * {{zobacz | name=Cerkiew Świętej Trójcy | alt= | url= | adres= | lat=40.707778| long=19.944528| wskazówki=w obrębie Kali | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis= }} * {{zobacz | name=Cerkiew św. Michała Archanioła | alt=Kisha e Shën Mëhilli | url= | adres=Rruga e Shën Mëhilli. | lat=40.704833| long=19.946639| wskazówki= | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis= }} * {{zobacz | name=Sobór św. Bitri | alt=Katedralja e Shen Bitrit | url= | adres=Róg Rruga Antipatrea i Rruga Rilindja. | lat=40.70239| long=19.94685| wskazówki= | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis= }} * Kilka '''meczetów''' z epoki osmańskiej (począwszy od 1417 roku). * {{zobacz | name=Meczet Sahatit | alt=Meczet Zegarowy, Xhamia e Sahatit | url= | adres=Rruga Xhamia e Sahatit. | lat=40.706164| long=19.940336| wskazówki= | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis= }} * {{zobacz | name=Meczet Kuqe | alt=Czerwony Meczet, Xhamia e Kuqe | url= | adres=Rrugica Mbrica | lat=40.70726| long=19.94572| wskazówki=Południowa część Kali | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis= }} * {{zobacz | name=Meczet Kawalerów | alt=Xhamia e Beqareve | url= | adres=Rruga Antipatrea| lat=40.704722| long=19.950278| wskazówki= | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis= }} * {{zobacz | name=Meczet Mbret | alt=Meczet Królewski, Xhamia Mbret | url= | adres=Rruga Mihal Komnena | lat=40.705556| long=19.951944| wskazówki= | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis= }} * {{zobacz | name=Chanaka Halveti | alt=Teqeja e Helvetive | url= | adres= | lat=40.706| long=19.9525| wskazówki= | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis= }} * {{zobacz | name=Ołowiany Meczet | alt=Xhamia e Plumbit | url= | adres=Rruga Gaqi Gjika | lat=40.704444| long=19.955278| wskazówki= | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis= }} === Dalej === * {{zobacz | name=Cmentarzysko MiG-ów | alt=Xhamia e Plumbit | url= | adres= | lat=40.704444| long=19.955278| wskazówki=11 km na północ od miasta | tollfree= | fax= | godziny= | ceny= | lastedit= | opis=Miejsce, gdzie parkują kilka starych radzieckich MiG-ów. Nie możesz wejść na ten teren, a jedynie obserwować ich przez płot. }} * {{Znacznik|Park Narodowy Góry Tomorr|40.7|20.133333|typ=natura}}'''Park Narodowy Góry Tomorr''' (Parku Kombëtar Mali i Tomorri) (''20 km na wschód; dojazd możliwy samochodem z napędem na cztery koła''). Park narodowy. Na szczycie góry znajduje się świątynia bektaszycka. * {{Znacznik|Wodospad Bogova|40.5678|20.1678 |typ=natura}}'''Wodospad Bogova''' (Ujëvara e Bogoves) (''wieś Bogovë; 30 km na południe, na trasie między Beratem a Çorovodë''). * {{Znacznik|Kanion rzeki Osum|40.47|20.255|typ=natura}}'''Kanion rzeki Osum''' (''58 km na południe; okręg Skrapar''). Jedna z najpiękniejszych rzek w Albanii, przepływająca przez kaniony o ścianach sięgających 100 m wysokości. Prądy rzeczne są umiarkowane, dzięki czemu kanion można zwiedzać z perspektywy kajaka – z wyjątkiem późnego lata, kiedy poziom wody jest zbyt niski. Flora i fauna na zboczach wąwozu są wyjątkowe; znajduje się tu również wiele mniejszych i większych jaskiń, z których znaczna część pozostaje niezbadana. == Aktywny wypoczynek == [[Plik:Berat_Castle_(5).JPG|thumb|Haft na zamku w Beracie]] * Wybierz się na spacer osobliwymi '''uliczkami Starego Miasta''', wyróżniającymi się zewnętrznymi dekoracjami z kwiatów i roślin, wąskimi przejściami oraz wyjątkową lokalną gościnnością. * Przejażdżka konna na '''[https://castle-park.com/ wzgórzu Gorica]'''. * Spacer główną '''promenadą''' o zachodzie słońca – to miejsce, gdzie mieszkańcy chętnie spędzają czas na świeżym powietrzu. * '''Rafting''' w wąwozach w okolicach Beratu i Përmetu. * {{Znacznik|Kino|40.7037|19.9546|typ=atrakcja}}'''Kino'''. * {{Znacznik|Park Osum|40.7029|19.9544|typ=natura}}'''Park Osum'''. == Praca == == Nauka == == Zakupy == * Tradycyjne pamiątki obejmują rzeźby w kamieniu, zrębki i wyroby tekstylne. W rejonie Kala zobaczysz kobiety wytwarzające wyroby koronkowe, które są szeroko sprzedawane. * {{Znacznik|'''Butiku Antipantrea'''|40.7058 |19.952 |typ=zakupy|url=|kolor=008080|treść=}}'''Butiku Antipantrea''', Rruga Murat Toptani, ☏ +355 32 222 555, butikuantipatrea@gmail.com. 09:00-17:00. Sklep obuwniczy w centrum Beratu dla kobiet i mężczyzn * {{Znacznik|'''Conad'''|40.70532 |19.95250 |typ=zakupy|url=|kolor=008080|treść=}}'''Conad''', Rruga Antipatrea (''dzielnica Mangalem, obok Meczetu Królewskiego''). 🕑 7:30–22:00. Dogodnie położony supermarket w samym centrum miasta. == Gastronomia == Berat to doskonałe miejsce na spróbowanie kuchni narodowej. Miasto szczyci się co najmniej tuzinem autentycznych restauracji, często działających przy pensjonatach lub niewielkich zajazdach. Tradycyjnym lokalnym daniem jest ''vienez'' – długa kiełbasa nadziewana serem. Warto spróbować takich dań jak ryż z indykiem (''pilaf me kaposh deti''), deser Mont Blanc (nazwany na cześć białego szczytu góry Tomorri) oraz wyśmienite lokalne figi i oliwki. W rejonie Kala znajduje się wiele restauracji serwujących dania kuchni albańskiej. * {{Znacznik|'''Ajka'''|40.702820 |19.950134 |typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''Restauracja Ajka''' (''po drugiej stronie rzeki Osum''). Pyszne jedzenie i wspaniały widok. * {{Znacznik|'''Guva Mangalem'''|40.70469 |19.94840 |typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''[https://www.facebook.com/profile.php?id=100063506620879# Hotel-Bar-Restauracja Guva Mangalem]''', Rruga Llambi Guxhumani, ☏ +355 32 230 014, info@guvamangalem.com. Standard przeciętny. Pokoje: klimatyzacja, obsługa pokoju, internet, łazienka. * {{Znacznik|'''Mangalemi'''|40.705810 |19.951147 |typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''Hotel i restauracja Mangalemi''', Rruga Mihal Komnena (''naprzeciwko skrzyżowania z Rruga Dr. Lluka''), ☏ +355 32 232 093. Odnowiona kamienna rezydencja z XVIII wieku, łącząca funkcje hotelu i restauracji. Restauracja dysponuje kilkoma strefami, w tym tarasem zewnętrznym, i serwuje tradycyjne dania kuchni albańskiej. Ceny pokoi dwuosobowych zaczynają się od 35 €. Dania główne ok. 600 leków. * {{Znacznik|'''Wildor'''|40.704483 |19.949743 |typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''Restauracja Wildor''', Rruga Antipatrea (''na skrzyżowaniu Rruga Antipatrea i Shetitorja Osumi''), ☏ +355 32 237 555. Dwupiętrowa restauracja wzniesiona w klasycznym stylu architektonicznym Beratu; okna na piętrze wychodzą na rzekę Osum. Wnętrza z odsłoniętym kamieniem. Serwuje tradycyjne dania kuchni albańskiej. Dania główne ok. 500 leków. * {{Znacznik|'''Zgara Zaloshnja''''|40.70399 |19.95365 |typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''Zgara Zaloshnja''', ☏ +355 69 633 7262. Codziennie 08:00–23:00. * {{Znacznik|'''Lili Home-Made Food'''|41.327545 |19.818698 |typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''[https://restaurantguru.com/Home-Made-Food-Lili-Berat Lili Home-Made Food]''', Rruga Llambi Guxhumani, ☏ +355 69 234 9362. 18:00–23:00. * {{Znacznik|'''Piccolo Grande Amore'''|40.703938 |19.957108 |typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''Piccolo Grande Amore''', Rruga Rilindja, za szkołą „22 Tetori” (''1 minuta spacerem od katedry św. Dymitra''), contact@piccolograndeamore-berat.com. 08:00–23:59. * {{Znacznik|'''Eni'''|40.702284 |19.873950 |typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''Eni Traditional Food''', Rruga Nikolla Buhuri Gorica Quarter (''przed mostem Gorica''), ☏ +355 69 218 7739. 09:00–23:45. * '''Hotel i Traditional Food Ansel''', Rruga Antipatrea, ☏ +355 67 708 8888. 08:00–22:30. * {{Znacznik|'''Kapllani'''|40.7025331|19.945437|typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''Restauracja Kapllani''', Rruga Stiliano Bandilli, ☏ +355 69 561 8884. * {{Znacznik|'''Rus'''|40.7124277|19.93865|typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''Restauracja Rus''' (halal), berat 5002, ☏ +355 68 608 0400. 07:00-22:30. 500-1000 leków na osobę. == Życie nocne == * Spróbuj tradycyjnej '''rakii z orzechów włoskich''' (''Raki me arra'') oraz niezwykłego soku z płatków róży. === Bary === * {{Znacznik|'''Republika'''|40.7036486|19.9546501|typ=bar|url=|kolor=000000|treść=}}'''[https://www.facebook.com/barrepublikaberat Bar „Republika”]''' (''przy głównym bulwarze''). Zazwyczaj można tam zamówić różnorodne napoje i koktajle. === Winiarnie === * {{Znacznik|'''Winiarnia Alpeta'''|40.728770 |20.041347 |typ=bar|url=|kolor=000000|treść=}}'''[https://alpeta.al/ Winiarnia Alpeta]''', wieś Roshnik (''ok. 12 km na wschód od Beratu''), ☏ +355 68 608 9293. Śniadania: 08:00–10:00; lunche: 12:00–16:30; kolacje: 18:30–22:00. Ta położona w malowniczej wsi winiarnia wytwarza wysokiej jakości wina tradycyjnymi metodami, uprawiając takie szczepy jak Merlot, Cabernet Sauvignon oraz rodzimy Pulëz. Na terenie posiadłości znajduje się również pensjonat i restauracja serwująca tradycyjne dania kuchni albańskiej, przygotowywane z lokalnych produktów. Goście mogą skorzystać z degustacji wina, a także podziwiać winnice i okoliczne krajobrazy. Dojazd prowadzi dobrze utrzymaną drogą asfaltową. * {{Znacznik|'''Winiarnia Çobo'''|40.7781086|19.858574|typ=bar|url=|kolor=000000|treść=}}'''Winiarnia Çobo''', Dimal, ☏ +355 3612 2088, info@cobowineryonline.com. Oferuje lokalne wina oraz możliwość zwiedzania winiarni. == Imprezy == == Noclegi == Oferta noclegowa opiera się głównie na prywatnych kwaterach, ponieważ wielu właścicieli tradycyjnych domów przekształciło swoje nieruchomości w obiekty typu B&B. Dostępne są również hotele. * {{Znacznik|'''Berat Backpackers'''|40.702129 |19.946562 |typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''[https://beratbackpackers.com/ Berat Backpackers]''', Rruga Nikolla Buhuri 295, Gorica, ☏ +355 69 306 4429. Hostel w Beracie. Ceny od 950 lek. * {{Znacznik|'''Hotel Nasho Vruho'''|40.705255 |19.950114 |typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''Hotel Nasho Vruho''', Rr. Llambi Guxhumani, dzielnica Mangalem, ☏ +355 32 232355, info@sekretaria24.al. * {{Znacznik|'''Lorenc Guesthouse & Hostel'''|40.702771 |19.945919 |typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''Lorenc Guesthouse & Hostel''', Stiljano Bandilli Road, Porta 18 (''należy przejść przez stary most w dzielnicy Gorica; przy placu Alfreda Gimitiku widoczna jest ta ulica''), ☏ +355 69 633 7254. Przyjemny, prywatny pensjonat w starej dzielnicy Gorica. Prowadzony przez Lorenca i jego matkę; panuje tu domowa atmosfera. 12 €. * {{Znacznik|'''Hotel Omer'''|40.704903 |19.950254 |typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''Hotel Omer''', Rruga Antipatrea (''niecała minuta spacerem na wschód od Meczetu Kawalerów''), ☏ +355 672 017 067. Zameldowanie: 14:00, wymeldowanie: 11:00. Nieduży, zadbany hotel w budynku utrzymanym w tradycyjnym stylu Beratu. Śniadanie wliczone w cenę. Pokój dwuosobowy: 32 €. * {{Znacznik|'''Grand White City hotel'''|40.729437 |19.872543 |typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''Grand White City hotel''', Rruga Antipatrea, Berat, ☏ +365 69 431 9637. 6280 ALL. * {{Znacznik|'''Hotel Orestiada'''|40.705975 |19.884555 |typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''Hotel Orestiada'''. 3601 ALL. * '''Hotel Ajka''', Lagjia Gorice, Rruga Kristaq Tutulani. * '''Willa Era Berat''', Rruga Haxhi Ceno 100. * {{Znacznik|'''Hanna's Hostel'''|40.7050091|19.9556812|typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''Hanna's Hostel''', Rruga Gaqi Gjika (''kieruj się Rruga Antipatrea, skręć w lewo na Rruga Gaqi Gjika; hostel znajduje się 100 m od głównej drogi''), ☏ +355 69 664 4508. Zameldowanie: 14:00-22:00, wymeldowanie: 12:00. Hostel w Beracie prowadzony przez parę. Śniadanie wliczone w cenę. 12 €. * '''Hotel Ansel''', Rr.Antipatrea Lagjja Mangalem, Berat. * '''Hotel Rezidenca Desaret''', Rruga Dr.Lluka, Berat. * '''GrandView Hotel''', Rruga Nikolla Buhuri. * '''Hotel Plaza''', Republika Bulevardi. == Kontakt == == Bezpieczeństwo == * {{Znacznik|'''Policja'''|40.70069 |19.96047 |typ=alarm|url=|kolor=8B008B|treść=}}'''Policja'''. Tel.: +355 (0)32 234280. * {{Znacznik|'''Straż pożarna'''|40.70063 |19.95992 |typ=alarm|url=|kolor=8B008B|treść=}}'''Straż pożarna'''. Tel.: +355 (0)32 234333. == Zdrowie == * {{Znacznik|'''Szpital'''|40.70143 |19.96842 |typ=zdrowie|url=|kolor=FF0000|treść=}}'''Szpital''' (Spitali Rajonal), ul. Gaqi Gjika. Tel.: +355 (0)32 234 303. * '''Pogotowie ratunkowe'''. Tel.: +355 (0)32 234222. * '''Apteka'''. Apteki znajdują się przy ul. Antipatrea (po lewej stronie, w kierunku centrum), przy ul. Gaqi Gjika oraz przy bulwarze Republika (po lewej stronie). == Informacje turystyczne == * '''Poczta''', Rr. Antipatrea (''w kierunku centrum, naprzeciwko Raiffeisenbank''). * '''Centrum Informacji Turystycznej''', Rr. Antipatrea (''przy ratuszu''). == Gdzie dalej == * '''[[Dibra]]''' – autobusem lub samochodem osobowym * '''[[Tirana]]''' – Dostępne są połączenia autobusowe. * '''[[Gjirokastra]]''' – Autobusem. * '''[[Saranda]]''' (przez [[Gjirokastra]]) – Autobusy odjeżdżają codziennie o 8:00 i 14:00; czas przejazdu: 6 godz. (1000 leków). * '''[[Fier]]''' – Nie zaleca się skracania drogi, ponieważ bezpośrednia trasa między Beratem a Fier jest w złym stanie. Lepiej pojechać przez Lushnjë. * '''[[Përmet]]''' – Tylko raz dziennie, o 7:15. {{użyteczny}} {{Jest w|Albania}} {{geo|40.7000|19.9500}} [[Kategoria:Albania]] kk8wrwdzk1o2town7l4k8xx6mlpcplk 0 12019 158734 131922 2026-09-18T16:48:56Z ~2026-50217-30 17703 /* Podział administracyjny */ 158734 wikitext text/x-wiki {{Top-banner}} '''Powiat chojnicki''' – powiat w [[Polska|Polsce]], w [[Województwo pomorskie|województwie pomorskim]], utworzony w 1999 r. w ramach reformy administracyjnej. Jego siedzibą są [[Chojnice]]. W skład powiatu wchodzi pięć gmin. == Podział administracyjny == W skład powiatu wchodzą: - 1 gmina miejska: Chojnice - 2 gminy miejsko-wiejskie: [[Czersk (gmina)|Czersk]] i Brusy - 2 gminy wiejskie: Chojnice i Konarzyny == Warto zobaczyć == === w Chojnicach === [[Chojnice]] === poza Chojnicami === {{Jest w|Województwo_pomorskie}} [[Kategoria:Województwo pomorskie]] tryix8zbx9kmr5m5fvudp8abdvu67il 158737 158734 2026-09-18T19:25:00Z ~2026-50217-30 17703 /* Podział administracyjny */ 158737 wikitext text/x-wiki {{Top-banner}} '''Powiat chojnicki''' – powiat w [[Polska|Polsce]], w [[Województwo pomorskie|województwie pomorskim]], utworzony w 1999 r. w ramach reformy administracyjnej. Jego siedzibą są [[Chojnice]]. W skład powiatu wchodzi pięć gmin. == Podział administracyjny == W skład powiatu wchodzą: - 1 gmina miejska: [[Chojnice]] - 2 gminy miejsko-wiejskie: [[Czersk (gmina)|Czersk]] i Brusy - 2 gminy wiejskie: Chojnice i Konarzyny == Warto zobaczyć == === w Chojnicach === [[Chojnice]] === poza Chojnicami === {{Jest w|Województwo_pomorskie}} [[Kategoria:Województwo pomorskie]] 9zv499wi2t638rk2k38r2cil9ekfz77 0 15373 158740 131396 2026-09-19T09:07:53Z ~2026-50494-06 17704 /* Samolotem */ 158740 wikitext text/x-wiki {{Top-banner|Stegna Rondo - panorama.png}} {{Miejscowość infobox|nazwa=Stegna|herb=POL_Stegna_COA.svg|państwo=[[Polska]]|kod pocztowy=82-103|www=http://www.stegna.ug.gov.pl/|lud=2 337 (2011)|region=[[Żuławy Wiślane]]|widok=Gmina Stegna, Poland - panoramio.jpg|opis=Plaża}} [[Plik:Stegna Gdańska 01.jpg|mały|240x240px|Stacja kolejki Stegna Gdańska]] '''Stegna''' (niem. ''Steegen'') - miejscowość turystyczna w północnej [[Polska|Polsce]], w [[Województwo pomorskie|województwie pomorskim]], położona nad [[Morze Bałtyckie|Morzem Bałtyckim]]. Leży ok. 50 km na wschód od [[Gdańsk|Gdańska]] i 23 km od [[Krynica Morska|Krynicy Morskiej]]. Niedaleko od Stegny leży Mierzeja Wiślana i Zalew Wiślany. [[Plik:Stegna, kościół parafialny, od strony południowej.jpg|mały|240x240px|Kościół parafialny]] == Charakterystyka == Współrzędne geograficzne: 54°19′35″N 19°06′44″E [[Plik:Stegna, Ulica Gdańska.jpg|mały|240x240px|Ulica Gdańska]] === Historia === We wczesnym średniowieczu przebiegał w rejonie wsi szlak handlowy w kierunku Królewca. Pierwsza wzmianka o Stegnie pochodzi z 1432 r. Na terenie obecnej miejscowości znajdowały się wtedy dwie osady – jedna nad brzegiem morza, druga w okolicach kościoła. ''Steegen'' (nazwa pochodząca od „stogu” siana) była siedliskiem rybaków pomorskich, natomiast w ''Kobbelgrube'' (nazwa wywodząca się od stadniny zajmującej się hodowlą klaczy) znajdował się wzmiankowany w 1465 r. kościół.^{[potrzebny przypis]} Pod koniec wojny trzynastoletniej, w 1465 r. przebywały tu delegacje: polska (w jej składzie zasiadał m.in. Jan Długosz) oraz krzyżacka, omawiające warunki II pokoju toruńskiego. Po I rozbiorze Polski Stegna została zaanektowana przez Prusy. W latach 1773–1918 Stegna podlegała administracji zaboru pruskiego, w 1919 r. znalazła się na terenie Wolnego Miasta Gdańska. 1 września 1939 r. została włączona do niemieckiej III Rzeszy. Wiosną 1945 r. Stegna znalazła się ponownie w Polsce. W latach 1975–1998 miejscowość położona była w województwie elbląskim. == Dojazd == === Samolotem === Najbliższy pasażerski port lotniczy położony jest w Gdańsku, w dzielnicy Matarnia i jest oddalony od Stegny o blisko 67 km (50 minut drogi samochodem). Lotnisko to posiada wiele połączeń w kraju (Warszawa, Kraków) oraz z takimi państwami jak Wielka Brytania, Niemcy, Holandia, Norwegia, Dania. === Samochodem === Do miasta prowadzi droga wojewódzka 501 (Gdańsk - Krynica Morska) oraz 502 (Stegna - [[Nowy Dwór Gdański|Nw. Dwór Gdański]]). 14 km na południe od wioski przebiega droga ekspresowa S7 - jedna z głównych dróg północ-południe w Polsce. == Warto zobaczyć == * Kościół pod wezwaniem Najświętszego Serca Pana Jezusa - został wybudowany w latach 1681-1683, na miejscu wcześniejszego, pochodzącego z XV w., w typowym dla Pomorza budownictwie ryglowym, zwanym też szachulcowym. Świątynia jest jednonawowa, posiada jedną wieżę, która jest zwieńczona zielonym i ostro zakończonym hełmem. Najciekawszą atrakcją jest wnętrze, w którym możemy zobaczyć malowidła na suficie przedstawiające sceny z okresu wojny trzydziestoletniej oraz organy. Warto także zobaczyć największy w Polsce model statku skonstruowany w XIX wieku. * Bursztynowa Komnata - to niewielkie muzeum znajduje się przy ul. Gdańskiej pod numerem 64. Ekspozycja prezentuje wiele ciekawych brył bursztynu, a także inkluzji (ciał obcych znajdujących się w minerałach). Całość prezentowanych eksponatów jest prywatną kolekcją właściciela muzeum Wojciecha Głodzika. * Żuławska Kolej Dojazdowa - jest jedną z kilku na północy kolejek wąskotorowych. Przez Stegnę przebiegają dwie linie tej kolei, łącząc miejscowość np. z Jantarem, Nowym Dworem Gdańskim czy [[Sztutowo|Sztutowem]]. == Najbliższe okolice == * Obóz koncentracyjny Stutthof * Rezerwat przyrody "Mewia Łacha" * Ujście Wisły i prom w Mikoszewie * Rzeczny most obrotowy w Rybinie == Zakupy == * Limonka - ul. Lipowa 23 * Biedronka - ul. Gdańska 54 * Lewiatan - ul. Kościuszki 34 * POLOmarket - ul. Elbląska 5B * Market Dino - ul. Gdańska 27B == Nocleg == == Informacja turystyczna == {{Jest w|Powiat nowodworski (województwo pomorskie)}} [[Kategoria:Województwo pomorskie]] otso76rd9vjs5222ty5pvk56um5s8i1 0 19345 158753 158716 2026-09-19T11:03:37Z Moromar 2451 /* Karty kolejowe */ 158753 wikitext text/x-wiki {{top-banner}} Jest to przewodnik po transporcie publicznym w Londynie, ze szczególnym naciskiem na optymalizację kosztów. == Korzystanie z tego przewodnika == Większość użytkowników skorzysta z sekcji Definicje i „Dla turystów”; mieszkańcy lub osoby odwiedzające [[Londyn]] na dłużej powinni również przeczytać ostatnią sekcję. Niniejszy przewodnik został napisany w taki sposób, aby zapewnić przegląd systemu transportu publicznego w [[Londyn]]ie, ale jednocześnie skupić się na optymalizacji kosztów. Oznacza to, że koncentrujemy się na tym, jak podróżni i mieszkańcy mogą zaoszczędzić pieniądze na podróżach, które w mieście takim jak [[Londyn]], gdzie transport bywa dość drogi, mogą być znaczne. System taryfowy jest również dość skomplikowany i zawiły, nawet dla mieszkańców, dlatego staramy się go uprościć również w tym artykule. Ceny biletów wymienione w tym artykule mogą ulec zmianie; w związku z tym staramy się ograniczać ich liczbę do minimum. Ceny przejazdów można znaleźć na stronach internetowych TfL lub National Rail. Niektóre zaawansowane techniki nie zostały omówione w tym artykule, szczególnie te, które mogą być przydatne lub mieć zastosowanie poza Londynem – zapoznaj się z tą stroną. Na przykład nie omawiamy użyteczności Eurorail, koncentrując się na tym, jak można z niego korzystać w Londynie. == Definicje == === Karta Oyster === [[Plik:TfL_Oyster_Card.jpg|thumb|Karta Oyster]] To plastikowa karta wielokrotnego doładowania, której można używać do podróżowania po [[Londyn]]ie – obejmuje to metro, autobusy oraz większość połączeń kolejowych National Rail w granicach miasta (i na pobliskich przedmieściach). Wyjątkiem jest linia Elizabeth Line na odcinku od Iver do [[Reading]], gdzie karty te nie są honorowane. === TfL === [[Plik:Transport-for-London-Logo.svg|thumb|Logo TfL]] Transport for London (TfL) to organ publiczny odpowiedzialny za większość londyńskiego systemu transportowego. Obejmuje on między innymi: * metro (znane również jako ''Tube''), w tym także kolej DLR (Docklands Light Railway), która na potrzeby niniejszego artykułu jest traktowana jako część londyńskiego metra; * London Overground oraz Elizabeth Line (choć często utożsamia się je z metrem, w rzeczywistości stanowią odrębne systemy, co zostanie wyjaśnione w dalszej części artykułu); * autobusy (ściślej mówiąc, TfL ''zarządza'' przewozami i ustala m.in. wysokość opłat, podczas gdy faktyczną obsługę tras prowadzą prywatne firmy); * oraz system kart Oyster (opisany powyżej). === National Rail === [[Plik:National Rail and Underground.png|thumb|Logo londyńskiego metra oraz logo „podwójnej strzałki” sieci National Rail. Niektóre stacje w Londynie są obsługiwane zarówno przez metro, jak i przez pociągi National Rail (na przykład stacja Barking).]] Jest to sieć kolejowa w [[Wielka Brytania|Wielkiej Brytanii]], obecna głównie w [[Londyn]]ie. Należy zauważyć, że ''National Rail'' to po prostu nazwa handlowa, która łączy niezliczoną ilość firm, z których każda świadczy własne usługi kolejowe. W [[Londyn]]ie są to koleje Southern, South Western Railway, Southeastern i Thameslink. Bilet kolejowy na dowolne miejsce w [[Wielka Brytania|Wielkiej Brytanii]] możesz zarezerwować u dowolnego przewoźnika kolejowego. Biorąc pod uwagę wpływ TfL w [[Londyn]]ie, wiele programów TfL współpracuje z pociągami National Rail w [[Londyn]]ie, co wyjaśnimy później. Zauważyliśmy powyżej, że London Overground i Elizabeth Line różnią się od londyńskiego metra. Kluczowa różnica polega na tym, że te dwa połączenia są również częścią National Rail, co oznacza, że ​​programy kolei krajowych, które nie obowiązują w londyńskim metrze (takie jak Britrail, który wyjaśnimy później), obowiązują w tych dwóch usługach. === Zbliżeniowo === Metoda ta polega na płatności zbliżeniowej kartą kredytową lub debetową bądź przy użyciu usług takich jak Apple Pay, Google Pay czy Fitbit Pay. Można z niej korzystać w przypadku wszystkich usług transportowych na terenie [[Londyn]]u oraz wybranych połączeń kolejowych w jego okolicach. Płatności zbliżeniowe mogą być akceptowane również przez innych przewoźników autobusowych, jednak kwestia ta wykracza poza zakres niniejszego artykułu. Głównym problemem jest to, że płatności zbliżeniowe nie uwzględniają systemów zniżkowych, takich jak karty zniżkowe na przejazdy kolejowe (tzw. *railcards*, które omówimy w dalszej części); w takich przypadkach konieczne jest zakupienie biletu papierowego lub korzystanie z karty Oyster, o ile jest to dozwolone. === Bilet papierowy === [[Plik:London Underground Travelcard.jpg|thumb|Bilet okresowy („Travelcard”) w formie papierowej]] Oczywiste jest, że jest to zwykły bilet na papierze. === System strefowy === [[File:London_Underground_Overground_DLR_Crossrail_map_zone.svg|border|frameless|888x888px]] System ''strefowy'' to szereg regionów, które decydują, ile zapłacisz za przejazd, jeśli korzystasz z usług londyńskiego metra lub kolei krajowej. ''Ogólnie'' rzecz biorąc, mamy * Strefa 1, która powszechnie odnosi się do tak zwanego centrum [[Londyn]]u * Strefy 2–6 – poza centrum [[Londyn]]u, ale ogólnie w samym [[Londyn]]ie. Wyższe strefy zwykle tworzą obrzeża [[Londyn]]u. * Strefy 7 - 9 - zazwyczaj poza [[Londyn]]em * Strefy 10–16 (oznaczone jako A–F, choć oficjalnie nie są jako takie wymienione) – dla przypadków specjalistycznych, takich jak [[Port lotniczy Londyn-Gatwick|lotnisko Gatwick]], [[Watford]] Junction i Shenfield. Chociaż te strefy akceptują Oyster i płatności zbliżeniowe, kosztują więcej. Stacje te są oficjalnie określane na mapach metra jako „obowiązują taryfy specjalne” ze względu na koszty. * Niektóre stacje (takie jak [[Luton]]) akceptują płatności zbliżeniowe, ale nie Oyster; stacje takie są generalnie poza zakresem tego artykułu. Jeśli podróżujesz korzystając z Oyster lub bezdotykowo, zasadniczo będziesz podróżować ze Strefy x do Strefy y i zostaniesz obciążony odpowiednią opłatą za przejazd pomiędzy tymi strefami. Koszt przejazdu między dwiema konkretnymi stacjami można znaleźć na stronie https://tfl.gov.uk/fares/find-fares/tube-and-rail-fares/single-fare-finder. W całym artykule odniesiemy się do tej strony. === Godziny szczytu i poza szczytem === Jak sama nazwa wskazuje, zależy to od tego, kiedy wejdziesz do systemu transportowego (i, co najważniejsze, ''nie'' wyjdziesz). Jeśli wejdziesz w strefie taryfowej „szczytowej”, czyli zazwyczaj, zapłacisz wyższą cenę * 6:30–9:30 i 16:00–19:00, tylko w dni powszednie (z wyłączeniem świąt państwowych), jeśli korzystasz z usług Oyster w usługach TfL lub National Rail * w dowolnej chwili przed godziną 9:30, w przeciwnym razie tylko w dni powszednie Ulga polega na tym, że jeśli w godzinach szczytu ''wieczornego'' udasz się do stacji w Strefie 1 (nie z niej), podróż będzie traktowana jako poza szczytem. Dzieje się tak dlatego, że większość ludzi będzie w tym czasie podróżować w przeciwnym kierunku. Również oddział London Overground [[Watford]] Junction - Euston ma nieco inną politykę w godzinach szczytu i poza szczytem. W szczególności Twoja podróż odbywa się poza szczytem, ​​jeśli podróż w ramach „szczytowej” podróży przebiega w „złym” kierunku. Jeśli jedziesz z Watford Junction (lub stacji pośredniej) do Euston, będzie to wieczorem (i rano w przeciwnym kierunku). === Zwieńczenie === Oznacza to, że jeśli opłacasz przejazdy tą samą kartą Oyster lub kartą zbliżeniową, łączny koszt podróży w ciągu dnia lub tygodnia zostanie ograniczony do określonej górnej granicy, a kolejne przejazdy będą bezpłatne (z wyjątkiem sytuacji, w których mechanizm ten nie ma zastosowania, np. w przypadku pociągów Heathrow Express). Wysokość tego limitu zależy od stref, przez które podróżujesz (patrz wyżej). W przypadku korzystania wyłącznie z autobusów obowiązuje odrębny, niższy limit. === Karty kolejowe === [[Plik:16-25 Railcard online November 2008.jpg|thumb|Przykład karty zniżkowej na przejazdy kolejowe. Karty te można również uzyskać w formie cyfrowej za pośrednictwem aplikacji na smartfona.]] To program sieci National Rail oferujący zniżki na przejazdy kolejowe dla określonych grup osób. * W [[Londyn]]ie karta „16-25 Railcard” (oraz „26-30 Railcard”) zapewnia 33% zniżki na przejazdy poza godzinami szczytu (również w przypadku korzystania z systemu Oyster). Karta „[https://www.senior-railcard.co.uk/help/faqs/ Senior Railcard]” działa na tej samej zasadzie w przypadku osób w wieku 60 lat i starszych. * Karta „[https://www.network-railcard.co.uk/ Network Railcard]” jest mniej korzystnym rozwiązaniem, ponieważ nie tylko nie działa w systemie Oyster, ale ma również ograniczenia terytorialne na terenie Londynu. Jeśli jednak planujesz wiele podróży w tym regionie i nie kwalifikujesz się do innych kart zniżkowych, może ona stanowić rozsądny wybór. * Karty „Family & Friends Railcard” oraz „Two Together Railcard” sprawdzają się tylko w swoich dedykowanych zastosowaniach (pierwsza z nich wymaga obecności co najmniej jednego dziecka, a druga zakłada, że ​​obie wskazane na karcie osoby podróżują razem). Choć można dzięki nim uzyskać zniżkę na papierowy bilet okresowy (jako część dłuższej podróży), w innych sytuacjach w Londynie są one bezużyteczne i nie działają w systemie Oyster. * Karta „[https://www.railcard.co.uk/disabled-persons-railcard/ Disabled Persons Railcard]” jest jedną z najlepszych opcji, gdyż zapewnia 33% zniżki na przejazdy z Oyster przez cały dzień (co istotne, również w godzinach szczytu). Kryteria jej uzyskania są jednak dość restrykcyjne. Istnieją również inne, lokalne karty zniżkowe ([https://www.nationalrail.co.uk/railcards/regional-railcards/ szczegóły tutaj]), jednak wykraczają one poza zakres tego artykułu. Warto zauważyć, że w przypadku większości kart zniżkowych obowiązuje dolny limit opłaty za przejazdy w porannym szczycie komunikacyjnym; oznacza to, że korzystając z karty w tym czasie, trzeba zapłacić minimalną stawkę (wynoszącą około 12 funtów). Wyjątek stanowi karta „Disabled Persons Railcard” (dla której taki limit w ogóle nie istnieje) oraz karta „16-25 Railcard” w miesiącach lipiec i sierpień; ograniczenie to nie dotyczy również biletów kupowanych z wyprzedzeniem (tzw. *advance tickets*). Karta „Senior Railcard” nie jest w tym czasie honorowana. Jeśli posiadasz uprawniającą do zniżki kartę kolejową, musisz poprosić personel stacji TfL o przypisanie tej zniżki do swojej karty Oyster. Zniżka ta będzie obowiązywać tak długo, jak ważna pozostaje karta kolejowa. Zazwyczaj turyści nie powinni kupować karty zniżkowej na przejazdy kolejowe (tzw. *railcard*), chyba że ich głównym celem jest podróżowanie po Londynie (i to przez co najmniej miesiąc), planują tylko jedną lub dwie kosztowne podróże pociągiem albo zamierzają korzystać z lokalnych biletów sieciowych typu *rover* lub *ranger* (więcej informacji w artykule [[Koleją po Wielkiej Brytanii]]); osoby takie powinny raczej zapoznać się z zamieszczonymi poniżej informacjami na temat ofert Eurorail i Britrail. == Dla turysty == === Dotarcie do Londynu === A więc dotarłeś do [[Londyn]]u. Na razie założymy, że dotarłeś do [[Port lotniczy Londyn-Heathrow|Heathrow]]; szczegółowe informacje dotyczące pozostałych lotnisk zostaną podane w dalszej części.<gallery widths="200" heights="200" caption="Cztery różne sposoby na dotarcie do centrum Londynu. Który z nich wybrać?"> File:332002 at Paddington ABU.jpg|Heathrow Express – nie bierz tego, jeśli nie masz biletu z wyprzedzeniem. File:Heathrow Terminal 4 railway stn 14th June 2022 16.jpg|Linia Elżbiety – nie tania – ale korzysta z nakładek File:Heathrow Terminal 5 platform 6 look east 1973 stock.JPG|Linia Piccadilly – najtańsza opcja kolei (chyba, że ​​skorzystasz z cappingu). File:Carousel Buses 809 on Route A30, Heathrow Central (13020945444).jpg|Autobus – zdecydowanie najtańsza opcja, ale powolna. </gallery>Istnieją trzy popularne sposoby dotarcia do centrum [[Londyn]]u z [[Port lotniczy Londyn-Heathrow|lotniska Heathrow]]: * '''Heathrow Express''': połączenie bezpośrednie (bez przystanków po drodze) z Heathrow na stację Paddington; czas przejazdu wynosi 15 minut. * '''Elizabeth Line''': połączenie z ''przystankami'' pośrednimi, prowadzące z Heathrow na stację Paddington (skąd można przesiąść się na pociągi do [[Reading]]) oraz do Abbey Wood i Shenfield. * Piccadilly Line: najwolniejsza z trzech opcji; podróż z Heathrow na Leicester Square zajmuje około 50 minut. Linia ta biegnie aż do stacji Cockfosters w północno-wschodnim Londynie. Z Heathrow można również dojechać autobusem TfL. Która z tych opcji będzie zatem najlepsza pod kątem kosztów? * Heathrow Express jest zazwyczaj zbyt drogi. Elizabeth Line oferuje podobne połączenie co Heathrow Express, ale w znacznie niższej cenie; ponadto przejazdy tą linią wliczają się do dziennego limitu opłat (tzw. *daily cap*) dla stref 1–6 (czego nie obejmuje Heathrow Express, więc za kolejne przejazdy metrem tego dnia trzeba by płacić osobno). Wyjątkiem jest sytuacja, w której posiada się bilet kupiony z wyprzedzeniem – choć są one stosunkowo tanie, zachowują ważność tylko w konkretnym dniu i nie podlegają zasadom naliczania limitów opłat. * Elizabeth Line nie należy do tanich środków transportu. Jednakże przejazdy tą linią wliczają się do dziennego limitu opłat dla stref 1–6, co czyni ją opłacalnym wyborem, jeśli planujesz intensywne podróżowanie danego dnia (tj. wykonanie kilku oddzielnych przejazdów) – po osiągnięciu limitu nie ponosisz już dodatkowych kosztów. Kluczowe jest tu pojęcie „oddzielnych” przejazdów: płaci się za podróż z punktu A do punktu B, a przesiadki między pociągami są bezpłatne (zasada ta nie dotyczy Heathrow Express). * Jeśli planujesz tylko jeden lub dwa oddzielne przejazdy metrem w ciągu dnia, najlepszym wyborem będzie Piccadilly Line, która jest znacznie tańsza od pozostałych opcji. * Jeśli czas nie gra roli, warto wybrać autobus (więcej informacji w sekcji „Autobusy” poniżej). {{zarys}} [[Kategoria:Londyn]] j4sb3n1e2och0acncmjnin4ynlem69x 158754 158753 2026-09-19T11:04:04Z Moromar 2451 /* Dotarcie do Londynu */ 158754 wikitext text/x-wiki {{top-banner}} Jest to przewodnik po transporcie publicznym w Londynie, ze szczególnym naciskiem na optymalizację kosztów. == Korzystanie z tego przewodnika == Większość użytkowników skorzysta z sekcji Definicje i „Dla turystów”; mieszkańcy lub osoby odwiedzające [[Londyn]] na dłużej powinni również przeczytać ostatnią sekcję. Niniejszy przewodnik został napisany w taki sposób, aby zapewnić przegląd systemu transportu publicznego w [[Londyn]]ie, ale jednocześnie skupić się na optymalizacji kosztów. Oznacza to, że koncentrujemy się na tym, jak podróżni i mieszkańcy mogą zaoszczędzić pieniądze na podróżach, które w mieście takim jak [[Londyn]], gdzie transport bywa dość drogi, mogą być znaczne. System taryfowy jest również dość skomplikowany i zawiły, nawet dla mieszkańców, dlatego staramy się go uprościć również w tym artykule. Ceny biletów wymienione w tym artykule mogą ulec zmianie; w związku z tym staramy się ograniczać ich liczbę do minimum. Ceny przejazdów można znaleźć na stronach internetowych TfL lub National Rail. Niektóre zaawansowane techniki nie zostały omówione w tym artykule, szczególnie te, które mogą być przydatne lub mieć zastosowanie poza Londynem – zapoznaj się z tą stroną. Na przykład nie omawiamy użyteczności Eurorail, koncentrując się na tym, jak można z niego korzystać w Londynie. == Definicje == === Karta Oyster === [[Plik:TfL_Oyster_Card.jpg|thumb|Karta Oyster]] To plastikowa karta wielokrotnego doładowania, której można używać do podróżowania po [[Londyn]]ie – obejmuje to metro, autobusy oraz większość połączeń kolejowych National Rail w granicach miasta (i na pobliskich przedmieściach). Wyjątkiem jest linia Elizabeth Line na odcinku od Iver do [[Reading]], gdzie karty te nie są honorowane. === TfL === [[Plik:Transport-for-London-Logo.svg|thumb|Logo TfL]] Transport for London (TfL) to organ publiczny odpowiedzialny za większość londyńskiego systemu transportowego. Obejmuje on między innymi: * metro (znane również jako ''Tube''), w tym także kolej DLR (Docklands Light Railway), która na potrzeby niniejszego artykułu jest traktowana jako część londyńskiego metra; * London Overground oraz Elizabeth Line (choć często utożsamia się je z metrem, w rzeczywistości stanowią odrębne systemy, co zostanie wyjaśnione w dalszej części artykułu); * autobusy (ściślej mówiąc, TfL ''zarządza'' przewozami i ustala m.in. wysokość opłat, podczas gdy faktyczną obsługę tras prowadzą prywatne firmy); * oraz system kart Oyster (opisany powyżej). === National Rail === [[Plik:National Rail and Underground.png|thumb|Logo londyńskiego metra oraz logo „podwójnej strzałki” sieci National Rail. Niektóre stacje w Londynie są obsługiwane zarówno przez metro, jak i przez pociągi National Rail (na przykład stacja Barking).]] Jest to sieć kolejowa w [[Wielka Brytania|Wielkiej Brytanii]], obecna głównie w [[Londyn]]ie. Należy zauważyć, że ''National Rail'' to po prostu nazwa handlowa, która łączy niezliczoną ilość firm, z których każda świadczy własne usługi kolejowe. W [[Londyn]]ie są to koleje Southern, South Western Railway, Southeastern i Thameslink. Bilet kolejowy na dowolne miejsce w [[Wielka Brytania|Wielkiej Brytanii]] możesz zarezerwować u dowolnego przewoźnika kolejowego. Biorąc pod uwagę wpływ TfL w [[Londyn]]ie, wiele programów TfL współpracuje z pociągami National Rail w [[Londyn]]ie, co wyjaśnimy później. Zauważyliśmy powyżej, że London Overground i Elizabeth Line różnią się od londyńskiego metra. Kluczowa różnica polega na tym, że te dwa połączenia są również częścią National Rail, co oznacza, że ​​programy kolei krajowych, które nie obowiązują w londyńskim metrze (takie jak Britrail, który wyjaśnimy później), obowiązują w tych dwóch usługach. === Zbliżeniowo === Metoda ta polega na płatności zbliżeniowej kartą kredytową lub debetową bądź przy użyciu usług takich jak Apple Pay, Google Pay czy Fitbit Pay. Można z niej korzystać w przypadku wszystkich usług transportowych na terenie [[Londyn]]u oraz wybranych połączeń kolejowych w jego okolicach. Płatności zbliżeniowe mogą być akceptowane również przez innych przewoźników autobusowych, jednak kwestia ta wykracza poza zakres niniejszego artykułu. Głównym problemem jest to, że płatności zbliżeniowe nie uwzględniają systemów zniżkowych, takich jak karty zniżkowe na przejazdy kolejowe (tzw. *railcards*, które omówimy w dalszej części); w takich przypadkach konieczne jest zakupienie biletu papierowego lub korzystanie z karty Oyster, o ile jest to dozwolone. === Bilet papierowy === [[Plik:London Underground Travelcard.jpg|thumb|Bilet okresowy („Travelcard”) w formie papierowej]] Oczywiste jest, że jest to zwykły bilet na papierze. === System strefowy === [[File:London_Underground_Overground_DLR_Crossrail_map_zone.svg|border|frameless|888x888px]] System ''strefowy'' to szereg regionów, które decydują, ile zapłacisz za przejazd, jeśli korzystasz z usług londyńskiego metra lub kolei krajowej. ''Ogólnie'' rzecz biorąc, mamy * Strefa 1, która powszechnie odnosi się do tak zwanego centrum [[Londyn]]u * Strefy 2–6 – poza centrum [[Londyn]]u, ale ogólnie w samym [[Londyn]]ie. Wyższe strefy zwykle tworzą obrzeża [[Londyn]]u. * Strefy 7 - 9 - zazwyczaj poza [[Londyn]]em * Strefy 10–16 (oznaczone jako A–F, choć oficjalnie nie są jako takie wymienione) – dla przypadków specjalistycznych, takich jak [[Port lotniczy Londyn-Gatwick|lotnisko Gatwick]], [[Watford]] Junction i Shenfield. Chociaż te strefy akceptują Oyster i płatności zbliżeniowe, kosztują więcej. Stacje te są oficjalnie określane na mapach metra jako „obowiązują taryfy specjalne” ze względu na koszty. * Niektóre stacje (takie jak [[Luton]]) akceptują płatności zbliżeniowe, ale nie Oyster; stacje takie są generalnie poza zakresem tego artykułu. Jeśli podróżujesz korzystając z Oyster lub bezdotykowo, zasadniczo będziesz podróżować ze Strefy x do Strefy y i zostaniesz obciążony odpowiednią opłatą za przejazd pomiędzy tymi strefami. Koszt przejazdu między dwiema konkretnymi stacjami można znaleźć na stronie https://tfl.gov.uk/fares/find-fares/tube-and-rail-fares/single-fare-finder. W całym artykule odniesiemy się do tej strony. === Godziny szczytu i poza szczytem === Jak sama nazwa wskazuje, zależy to od tego, kiedy wejdziesz do systemu transportowego (i, co najważniejsze, ''nie'' wyjdziesz). Jeśli wejdziesz w strefie taryfowej „szczytowej”, czyli zazwyczaj, zapłacisz wyższą cenę * 6:30–9:30 i 16:00–19:00, tylko w dni powszednie (z wyłączeniem świąt państwowych), jeśli korzystasz z usług Oyster w usługach TfL lub National Rail * w dowolnej chwili przed godziną 9:30, w przeciwnym razie tylko w dni powszednie Ulga polega na tym, że jeśli w godzinach szczytu ''wieczornego'' udasz się do stacji w Strefie 1 (nie z niej), podróż będzie traktowana jako poza szczytem. Dzieje się tak dlatego, że większość ludzi będzie w tym czasie podróżować w przeciwnym kierunku. Również oddział London Overground [[Watford]] Junction - Euston ma nieco inną politykę w godzinach szczytu i poza szczytem. W szczególności Twoja podróż odbywa się poza szczytem, ​​jeśli podróż w ramach „szczytowej” podróży przebiega w „złym” kierunku. Jeśli jedziesz z Watford Junction (lub stacji pośredniej) do Euston, będzie to wieczorem (i rano w przeciwnym kierunku). === Zwieńczenie === Oznacza to, że jeśli opłacasz przejazdy tą samą kartą Oyster lub kartą zbliżeniową, łączny koszt podróży w ciągu dnia lub tygodnia zostanie ograniczony do określonej górnej granicy, a kolejne przejazdy będą bezpłatne (z wyjątkiem sytuacji, w których mechanizm ten nie ma zastosowania, np. w przypadku pociągów Heathrow Express). Wysokość tego limitu zależy od stref, przez które podróżujesz (patrz wyżej). W przypadku korzystania wyłącznie z autobusów obowiązuje odrębny, niższy limit. === Karty kolejowe === [[Plik:16-25 Railcard online November 2008.jpg|thumb|Przykład karty zniżkowej na przejazdy kolejowe. Karty te można również uzyskać w formie cyfrowej za pośrednictwem aplikacji na smartfona.]] To program sieci National Rail oferujący zniżki na przejazdy kolejowe dla określonych grup osób. * W [[Londyn]]ie karta „16-25 Railcard” (oraz „26-30 Railcard”) zapewnia 33% zniżki na przejazdy poza godzinami szczytu (również w przypadku korzystania z systemu Oyster). Karta „[https://www.senior-railcard.co.uk/help/faqs/ Senior Railcard]” działa na tej samej zasadzie w przypadku osób w wieku 60 lat i starszych. * Karta „[https://www.network-railcard.co.uk/ Network Railcard]” jest mniej korzystnym rozwiązaniem, ponieważ nie tylko nie działa w systemie Oyster, ale ma również ograniczenia terytorialne na terenie Londynu. Jeśli jednak planujesz wiele podróży w tym regionie i nie kwalifikujesz się do innych kart zniżkowych, może ona stanowić rozsądny wybór. * Karty „Family & Friends Railcard” oraz „Two Together Railcard” sprawdzają się tylko w swoich dedykowanych zastosowaniach (pierwsza z nich wymaga obecności co najmniej jednego dziecka, a druga zakłada, że ​​obie wskazane na karcie osoby podróżują razem). Choć można dzięki nim uzyskać zniżkę na papierowy bilet okresowy (jako część dłuższej podróży), w innych sytuacjach w Londynie są one bezużyteczne i nie działają w systemie Oyster. * Karta „[https://www.railcard.co.uk/disabled-persons-railcard/ Disabled Persons Railcard]” jest jedną z najlepszych opcji, gdyż zapewnia 33% zniżki na przejazdy z Oyster przez cały dzień (co istotne, również w godzinach szczytu). Kryteria jej uzyskania są jednak dość restrykcyjne. Istnieją również inne, lokalne karty zniżkowe ([https://www.nationalrail.co.uk/railcards/regional-railcards/ szczegóły tutaj]), jednak wykraczają one poza zakres tego artykułu. Warto zauważyć, że w przypadku większości kart zniżkowych obowiązuje dolny limit opłaty za przejazdy w porannym szczycie komunikacyjnym; oznacza to, że korzystając z karty w tym czasie, trzeba zapłacić minimalną stawkę (wynoszącą około 12 funtów). Wyjątek stanowi karta „Disabled Persons Railcard” (dla której taki limit w ogóle nie istnieje) oraz karta „16-25 Railcard” w miesiącach lipiec i sierpień; ograniczenie to nie dotyczy również biletów kupowanych z wyprzedzeniem (tzw. *advance tickets*). Karta „Senior Railcard” nie jest w tym czasie honorowana. Jeśli posiadasz uprawniającą do zniżki kartę kolejową, musisz poprosić personel stacji TfL o przypisanie tej zniżki do swojej karty Oyster. Zniżka ta będzie obowiązywać tak długo, jak ważna pozostaje karta kolejowa. Zazwyczaj turyści nie powinni kupować karty zniżkowej na przejazdy kolejowe (tzw. *railcard*), chyba że ich głównym celem jest podróżowanie po Londynie (i to przez co najmniej miesiąc), planują tylko jedną lub dwie kosztowne podróże pociągiem albo zamierzają korzystać z lokalnych biletów sieciowych typu *rover* lub *ranger* (więcej informacji w artykule [[Koleją po Wielkiej Brytanii]]); osoby takie powinny raczej zapoznać się z zamieszczonymi poniżej informacjami na temat ofert Eurorail i Britrail. == Dla turysty == === Dotarcie do Londynu === A więc dotarłeś do [[Londyn]]u. Na razie założymy, że dotarłeś do [[Port lotniczy Londyn-Heathrow|Heathrow]]; szczegółowe informacje dotyczące pozostałych lotnisk zostaną podane w dalszej części.<gallery widths="200" heights="200" caption="Cztery różne sposoby na dotarcie do centrum Londynu. Który z nich wybrać?"> File:332002 at Paddington ABU.jpg|Heathrow Express – nie bierz tego, jeśli nie masz biletu z wyprzedzeniem. File:Heathrow Terminal 4 railway stn 14th June 2022 16.jpg|Elizabeth Line – nie tania – ale korzysta z nakładek File:Heathrow Terminal 5 platform 6 look east 1973 stock.JPG|Linia Piccadilly – najtańsza opcja kolei (chyba, że ​​skorzystasz z cappingu). File:Carousel Buses 809 on Route A30, Heathrow Central (13020945444).jpg|Autobus – zdecydowanie najtańsza opcja, ale powolna. </gallery>Istnieją trzy popularne sposoby dotarcia do centrum [[Londyn]]u z [[Port lotniczy Londyn-Heathrow|lotniska Heathrow]]: * '''Heathrow Express''': połączenie bezpośrednie (bez przystanków po drodze) z Heathrow na stację Paddington; czas przejazdu wynosi 15 minut. * '''Elizabeth Line''': połączenie z ''przystankami'' pośrednimi, prowadzące z Heathrow na stację Paddington (skąd można przesiąść się na pociągi do [[Reading]]) oraz do Abbey Wood i Shenfield. * Piccadilly Line: najwolniejsza z trzech opcji; podróż z Heathrow na Leicester Square zajmuje około 50 minut. Linia ta biegnie aż do stacji Cockfosters w północno-wschodnim Londynie. Z Heathrow można również dojechać autobusem TfL. Która z tych opcji będzie zatem najlepsza pod kątem kosztów? * Heathrow Express jest zazwyczaj zbyt drogi. Elizabeth Line oferuje podobne połączenie co Heathrow Express, ale w znacznie niższej cenie; ponadto przejazdy tą linią wliczają się do dziennego limitu opłat (tzw. *daily cap*) dla stref 1–6 (czego nie obejmuje Heathrow Express, więc za kolejne przejazdy metrem tego dnia trzeba by płacić osobno). Wyjątkiem jest sytuacja, w której posiada się bilet kupiony z wyprzedzeniem – choć są one stosunkowo tanie, zachowują ważność tylko w konkretnym dniu i nie podlegają zasadom naliczania limitów opłat. * Elizabeth Line nie należy do tanich środków transportu. Jednakże przejazdy tą linią wliczają się do dziennego limitu opłat dla stref 1–6, co czyni ją opłacalnym wyborem, jeśli planujesz intensywne podróżowanie danego dnia (tj. wykonanie kilku oddzielnych przejazdów) – po osiągnięciu limitu nie ponosisz już dodatkowych kosztów. Kluczowe jest tu pojęcie „oddzielnych” przejazdów: płaci się za podróż z punktu A do punktu B, a przesiadki między pociągami są bezpłatne (zasada ta nie dotyczy Heathrow Express). * Jeśli planujesz tylko jeden lub dwa oddzielne przejazdy metrem w ciągu dnia, najlepszym wyborem będzie Piccadilly Line, która jest znacznie tańsza od pozostałych opcji. * Jeśli czas nie gra roli, warto wybrać autobus (więcej informacji w sekcji „Autobusy” poniżej). {{zarys}} [[Kategoria:Londyn]] 2tnx7113qzh7ipmfyq17lb77nt16v6y 158755 158754 2026-09-19T11:04:30Z Moromar 2451 /* Dotarcie do Londynu */ 158755 wikitext text/x-wiki {{top-banner}} Jest to przewodnik po transporcie publicznym w Londynie, ze szczególnym naciskiem na optymalizację kosztów. == Korzystanie z tego przewodnika == Większość użytkowników skorzysta z sekcji Definicje i „Dla turystów”; mieszkańcy lub osoby odwiedzające [[Londyn]] na dłużej powinni również przeczytać ostatnią sekcję. Niniejszy przewodnik został napisany w taki sposób, aby zapewnić przegląd systemu transportu publicznego w [[Londyn]]ie, ale jednocześnie skupić się na optymalizacji kosztów. Oznacza to, że koncentrujemy się na tym, jak podróżni i mieszkańcy mogą zaoszczędzić pieniądze na podróżach, które w mieście takim jak [[Londyn]], gdzie transport bywa dość drogi, mogą być znaczne. System taryfowy jest również dość skomplikowany i zawiły, nawet dla mieszkańców, dlatego staramy się go uprościć również w tym artykule. Ceny biletów wymienione w tym artykule mogą ulec zmianie; w związku z tym staramy się ograniczać ich liczbę do minimum. Ceny przejazdów można znaleźć na stronach internetowych TfL lub National Rail. Niektóre zaawansowane techniki nie zostały omówione w tym artykule, szczególnie te, które mogą być przydatne lub mieć zastosowanie poza Londynem – zapoznaj się z tą stroną. Na przykład nie omawiamy użyteczności Eurorail, koncentrując się na tym, jak można z niego korzystać w Londynie. == Definicje == === Karta Oyster === [[Plik:TfL_Oyster_Card.jpg|thumb|Karta Oyster]] To plastikowa karta wielokrotnego doładowania, której można używać do podróżowania po [[Londyn]]ie – obejmuje to metro, autobusy oraz większość połączeń kolejowych National Rail w granicach miasta (i na pobliskich przedmieściach). Wyjątkiem jest linia Elizabeth Line na odcinku od Iver do [[Reading]], gdzie karty te nie są honorowane. === TfL === [[Plik:Transport-for-London-Logo.svg|thumb|Logo TfL]] Transport for London (TfL) to organ publiczny odpowiedzialny za większość londyńskiego systemu transportowego. Obejmuje on między innymi: * metro (znane również jako ''Tube''), w tym także kolej DLR (Docklands Light Railway), która na potrzeby niniejszego artykułu jest traktowana jako część londyńskiego metra; * London Overground oraz Elizabeth Line (choć często utożsamia się je z metrem, w rzeczywistości stanowią odrębne systemy, co zostanie wyjaśnione w dalszej części artykułu); * autobusy (ściślej mówiąc, TfL ''zarządza'' przewozami i ustala m.in. wysokość opłat, podczas gdy faktyczną obsługę tras prowadzą prywatne firmy); * oraz system kart Oyster (opisany powyżej). === National Rail === [[Plik:National Rail and Underground.png|thumb|Logo londyńskiego metra oraz logo „podwójnej strzałki” sieci National Rail. Niektóre stacje w Londynie są obsługiwane zarówno przez metro, jak i przez pociągi National Rail (na przykład stacja Barking).]] Jest to sieć kolejowa w [[Wielka Brytania|Wielkiej Brytanii]], obecna głównie w [[Londyn]]ie. Należy zauważyć, że ''National Rail'' to po prostu nazwa handlowa, która łączy niezliczoną ilość firm, z których każda świadczy własne usługi kolejowe. W [[Londyn]]ie są to koleje Southern, South Western Railway, Southeastern i Thameslink. Bilet kolejowy na dowolne miejsce w [[Wielka Brytania|Wielkiej Brytanii]] możesz zarezerwować u dowolnego przewoźnika kolejowego. Biorąc pod uwagę wpływ TfL w [[Londyn]]ie, wiele programów TfL współpracuje z pociągami National Rail w [[Londyn]]ie, co wyjaśnimy później. Zauważyliśmy powyżej, że London Overground i Elizabeth Line różnią się od londyńskiego metra. Kluczowa różnica polega na tym, że te dwa połączenia są również częścią National Rail, co oznacza, że ​​programy kolei krajowych, które nie obowiązują w londyńskim metrze (takie jak Britrail, który wyjaśnimy później), obowiązują w tych dwóch usługach. === Zbliżeniowo === Metoda ta polega na płatności zbliżeniowej kartą kredytową lub debetową bądź przy użyciu usług takich jak Apple Pay, Google Pay czy Fitbit Pay. Można z niej korzystać w przypadku wszystkich usług transportowych na terenie [[Londyn]]u oraz wybranych połączeń kolejowych w jego okolicach. Płatności zbliżeniowe mogą być akceptowane również przez innych przewoźników autobusowych, jednak kwestia ta wykracza poza zakres niniejszego artykułu. Głównym problemem jest to, że płatności zbliżeniowe nie uwzględniają systemów zniżkowych, takich jak karty zniżkowe na przejazdy kolejowe (tzw. *railcards*, które omówimy w dalszej części); w takich przypadkach konieczne jest zakupienie biletu papierowego lub korzystanie z karty Oyster, o ile jest to dozwolone. === Bilet papierowy === [[Plik:London Underground Travelcard.jpg|thumb|Bilet okresowy („Travelcard”) w formie papierowej]] Oczywiste jest, że jest to zwykły bilet na papierze. === System strefowy === [[File:London_Underground_Overground_DLR_Crossrail_map_zone.svg|border|frameless|888x888px]] System ''strefowy'' to szereg regionów, które decydują, ile zapłacisz za przejazd, jeśli korzystasz z usług londyńskiego metra lub kolei krajowej. ''Ogólnie'' rzecz biorąc, mamy * Strefa 1, która powszechnie odnosi się do tak zwanego centrum [[Londyn]]u * Strefy 2–6 – poza centrum [[Londyn]]u, ale ogólnie w samym [[Londyn]]ie. Wyższe strefy zwykle tworzą obrzeża [[Londyn]]u. * Strefy 7 - 9 - zazwyczaj poza [[Londyn]]em * Strefy 10–16 (oznaczone jako A–F, choć oficjalnie nie są jako takie wymienione) – dla przypadków specjalistycznych, takich jak [[Port lotniczy Londyn-Gatwick|lotnisko Gatwick]], [[Watford]] Junction i Shenfield. Chociaż te strefy akceptują Oyster i płatności zbliżeniowe, kosztują więcej. Stacje te są oficjalnie określane na mapach metra jako „obowiązują taryfy specjalne” ze względu na koszty. * Niektóre stacje (takie jak [[Luton]]) akceptują płatności zbliżeniowe, ale nie Oyster; stacje takie są generalnie poza zakresem tego artykułu. Jeśli podróżujesz korzystając z Oyster lub bezdotykowo, zasadniczo będziesz podróżować ze Strefy x do Strefy y i zostaniesz obciążony odpowiednią opłatą za przejazd pomiędzy tymi strefami. Koszt przejazdu między dwiema konkretnymi stacjami można znaleźć na stronie https://tfl.gov.uk/fares/find-fares/tube-and-rail-fares/single-fare-finder. W całym artykule odniesiemy się do tej strony. === Godziny szczytu i poza szczytem === Jak sama nazwa wskazuje, zależy to od tego, kiedy wejdziesz do systemu transportowego (i, co najważniejsze, ''nie'' wyjdziesz). Jeśli wejdziesz w strefie taryfowej „szczytowej”, czyli zazwyczaj, zapłacisz wyższą cenę * 6:30–9:30 i 16:00–19:00, tylko w dni powszednie (z wyłączeniem świąt państwowych), jeśli korzystasz z usług Oyster w usługach TfL lub National Rail * w dowolnej chwili przed godziną 9:30, w przeciwnym razie tylko w dni powszednie Ulga polega na tym, że jeśli w godzinach szczytu ''wieczornego'' udasz się do stacji w Strefie 1 (nie z niej), podróż będzie traktowana jako poza szczytem. Dzieje się tak dlatego, że większość ludzi będzie w tym czasie podróżować w przeciwnym kierunku. Również oddział London Overground [[Watford]] Junction - Euston ma nieco inną politykę w godzinach szczytu i poza szczytem. W szczególności Twoja podróż odbywa się poza szczytem, ​​jeśli podróż w ramach „szczytowej” podróży przebiega w „złym” kierunku. Jeśli jedziesz z Watford Junction (lub stacji pośredniej) do Euston, będzie to wieczorem (i rano w przeciwnym kierunku). === Zwieńczenie === Oznacza to, że jeśli opłacasz przejazdy tą samą kartą Oyster lub kartą zbliżeniową, łączny koszt podróży w ciągu dnia lub tygodnia zostanie ograniczony do określonej górnej granicy, a kolejne przejazdy będą bezpłatne (z wyjątkiem sytuacji, w których mechanizm ten nie ma zastosowania, np. w przypadku pociągów Heathrow Express). Wysokość tego limitu zależy od stref, przez które podróżujesz (patrz wyżej). W przypadku korzystania wyłącznie z autobusów obowiązuje odrębny, niższy limit. === Karty kolejowe === [[Plik:16-25 Railcard online November 2008.jpg|thumb|Przykład karty zniżkowej na przejazdy kolejowe. Karty te można również uzyskać w formie cyfrowej za pośrednictwem aplikacji na smartfona.]] To program sieci National Rail oferujący zniżki na przejazdy kolejowe dla określonych grup osób. * W [[Londyn]]ie karta „16-25 Railcard” (oraz „26-30 Railcard”) zapewnia 33% zniżki na przejazdy poza godzinami szczytu (również w przypadku korzystania z systemu Oyster). Karta „[https://www.senior-railcard.co.uk/help/faqs/ Senior Railcard]” działa na tej samej zasadzie w przypadku osób w wieku 60 lat i starszych. * Karta „[https://www.network-railcard.co.uk/ Network Railcard]” jest mniej korzystnym rozwiązaniem, ponieważ nie tylko nie działa w systemie Oyster, ale ma również ograniczenia terytorialne na terenie Londynu. Jeśli jednak planujesz wiele podróży w tym regionie i nie kwalifikujesz się do innych kart zniżkowych, może ona stanowić rozsądny wybór. * Karty „Family & Friends Railcard” oraz „Two Together Railcard” sprawdzają się tylko w swoich dedykowanych zastosowaniach (pierwsza z nich wymaga obecności co najmniej jednego dziecka, a druga zakłada, że ​​obie wskazane na karcie osoby podróżują razem). Choć można dzięki nim uzyskać zniżkę na papierowy bilet okresowy (jako część dłuższej podróży), w innych sytuacjach w Londynie są one bezużyteczne i nie działają w systemie Oyster. * Karta „[https://www.railcard.co.uk/disabled-persons-railcard/ Disabled Persons Railcard]” jest jedną z najlepszych opcji, gdyż zapewnia 33% zniżki na przejazdy z Oyster przez cały dzień (co istotne, również w godzinach szczytu). Kryteria jej uzyskania są jednak dość restrykcyjne. Istnieją również inne, lokalne karty zniżkowe ([https://www.nationalrail.co.uk/railcards/regional-railcards/ szczegóły tutaj]), jednak wykraczają one poza zakres tego artykułu. Warto zauważyć, że w przypadku większości kart zniżkowych obowiązuje dolny limit opłaty za przejazdy w porannym szczycie komunikacyjnym; oznacza to, że korzystając z karty w tym czasie, trzeba zapłacić minimalną stawkę (wynoszącą około 12 funtów). Wyjątek stanowi karta „Disabled Persons Railcard” (dla której taki limit w ogóle nie istnieje) oraz karta „16-25 Railcard” w miesiącach lipiec i sierpień; ograniczenie to nie dotyczy również biletów kupowanych z wyprzedzeniem (tzw. *advance tickets*). Karta „Senior Railcard” nie jest w tym czasie honorowana. Jeśli posiadasz uprawniającą do zniżki kartę kolejową, musisz poprosić personel stacji TfL o przypisanie tej zniżki do swojej karty Oyster. Zniżka ta będzie obowiązywać tak długo, jak ważna pozostaje karta kolejowa. Zazwyczaj turyści nie powinni kupować karty zniżkowej na przejazdy kolejowe (tzw. *railcard*), chyba że ich głównym celem jest podróżowanie po Londynie (i to przez co najmniej miesiąc), planują tylko jedną lub dwie kosztowne podróże pociągiem albo zamierzają korzystać z lokalnych biletów sieciowych typu *rover* lub *ranger* (więcej informacji w artykule [[Koleją po Wielkiej Brytanii]]); osoby takie powinny raczej zapoznać się z zamieszczonymi poniżej informacjami na temat ofert Eurorail i Britrail. == Dla turysty == === Dotarcie do Londynu === A więc dotarłeś do [[Londyn]]u. Na razie założymy, że dotarłeś do [[Port lotniczy Londyn-Heathrow|Heathrow]]; szczegółowe informacje dotyczące pozostałych lotnisk zostaną podane w dalszej części.<gallery widths="200" heights="200" caption="Cztery różne sposoby na dotarcie do centrum Londynu. Który z nich wybrać?"> File:332002 at Paddington ABU.jpg|Heathrow Express – nie bierz tego, jeśli nie masz biletu z wyprzedzeniem. File:Heathrow Terminal 4 railway stn 14th June 2022 16.jpg|Elizabeth Line – nie tania – ale korzysta z nakładek File:Heathrow Terminal 5 platform 6 look east 1973 stock.JPG|Linia Piccadilly – najtańsza opcja kolei (chyba, że ​​skorzystasz z cappingu). File:Carousel Buses 809 on Route A30, Heathrow Central (13020945444).jpg|Autobus – zdecydowanie najtańsza opcja, ale powolna. </gallery>Istnieją trzy popularne sposoby dotarcia do centrum [[Londyn]]u z [[Port lotniczy Londyn-Heathrow|lotniska Heathrow]]: * Heathrow Express: połączenie bezpośrednie (bez przystanków po drodze) z Heathrow na stację Paddington; czas przejazdu wynosi 15 minut. * Elizabeth Line: połączenie z ''przystankami'' pośrednimi, prowadzące z Heathrow na stację Paddington (skąd można przesiąść się na pociągi do [[Reading]]) oraz do Abbey Wood i Shenfield. * Piccadilly Line: najwolniejsza z trzech opcji; podróż z Heathrow na Leicester Square zajmuje około 50 minut. Linia ta biegnie aż do stacji Cockfosters w północno-wschodnim Londynie. Z Heathrow można również dojechać autobusem TfL. Która z tych opcji będzie zatem najlepsza pod kątem kosztów? * Heathrow Express jest zazwyczaj zbyt drogi. Elizabeth Line oferuje podobne połączenie co Heathrow Express, ale w znacznie niższej cenie; ponadto przejazdy tą linią wliczają się do dziennego limitu opłat (tzw. *daily cap*) dla stref 1–6 (czego nie obejmuje Heathrow Express, więc za kolejne przejazdy metrem tego dnia trzeba by płacić osobno). Wyjątkiem jest sytuacja, w której posiada się bilet kupiony z wyprzedzeniem – choć są one stosunkowo tanie, zachowują ważność tylko w konkretnym dniu i nie podlegają zasadom naliczania limitów opłat. * Elizabeth Line nie należy do tanich środków transportu. Jednakże przejazdy tą linią wliczają się do dziennego limitu opłat dla stref 1–6, co czyni ją opłacalnym wyborem, jeśli planujesz intensywne podróżowanie danego dnia (tj. wykonanie kilku oddzielnych przejazdów) – po osiągnięciu limitu nie ponosisz już dodatkowych kosztów. Kluczowe jest tu pojęcie „oddzielnych” przejazdów: płaci się za podróż z punktu A do punktu B, a przesiadki między pociągami są bezpłatne (zasada ta nie dotyczy Heathrow Express). * Jeśli planujesz tylko jeden lub dwa oddzielne przejazdy metrem w ciągu dnia, najlepszym wyborem będzie Piccadilly Line, która jest znacznie tańsza od pozostałych opcji. * Jeśli czas nie gra roli, warto wybrać autobus (więcej informacji w sekcji „Autobusy” poniżej). {{zarys}} [[Kategoria:Londyn]] gapgwxitxs17zzdzeq8y5os0obtjliq 0 19382 158733 2026-09-18T16:44:25Z ~2026-50217-30 17703 Dodanie strony o gminie Czersk. 158733 wikitext text/x-wiki '''Gmina miejsko-wiejska''' w południowej części [[Województwo pomorskie|województwa pomorskiego]], jedna z pięciu gmin [[Powiat chojnicki|powiatu chojnickiego]]. Siedzibą jest miasto [[Czersk]]. Gmina leży na Pojezierzu Południowopomorskim, w Borach Tucholskich, ma powierzchnię około 380 km². W skład gminy wchodzi 20 sołectw. Według danych z 31 grudnia 2025r. gminę zamieszkiwało 21 140 osób. jwk66bgbviuu197rseagkpb19r7rafs 158735 158733 2026-09-18T17:34:16Z ~2026-50217-30 17703 Dodanie podstron. 158735 wikitext text/x-wiki '''Gmina miejsko-wiejska''' w południowej części [[Województwo pomorskie|województwa pomorskiego]], jedna z pięciu gmin [[Powiat chojnicki|powiatu chojnickiego]]. Siedzibą jest miasto [[Czersk]]. Gmina leży na Pojezierzu Południowopomorskim, w Borach Tucholskich, ma powierzchnię około 380 km^2. == Podział administracyjny == === Miasto Czersk === W samym mieście obowiązuje formalny pomocniczy podział, obejmujący 4 osiedla: - Osiedle nr 1 "Centrum" - Osiedle nr 2 "Chojnickie" - Osiedle nr 3 "Starogardzkie" - Osiedle nr 4 "Tucholskie" === Sołectwa === W skład gminy wchodzi 20 sołectw: - Będźmierowice - Gotelp - Gutowiec - Klaskawa - Krzyż - Kurcze - Lipki - Łąg - Łąg-Kolonia - Łubna - Łukowo - Malachin - Mokre - Mosna - Odry - Rytel - Wieck - Zapędowo - Zapora - Złotowo == Geografia i Przyroda == === Położenie geograficzne === Sąsiaduje z gminami powiatu: - [[Powiat chojnicki|chojnickiego]]: od zachodu z gminą wiejską Chojnice, od północy z gminą Brusy, - [[Powiat tucholski|tucholskiego]]: od południa z gminami Tuchola i Śliwice, - [[Powiat starogardzki|starogardzkiego]]: od wschodu z gminami Kaliska, Czarna Woda, Osieczna, Stara Kiszewa, - [[Powiat kościerski|kościerskiego]]: od północy z gminą Karsin. Znajduje się w sercu Borów Tucholskich. Około 62% gminy pokrywa powierzchnia leśna. === Rzeki === Przez gminę przepływają dwie duże rzeki: Wda (okolice Odrów) i Brda (m.in. wieś Rytel, w tym także zabytkowy Wielki Kanał Brdy). Obie rzeki są malownicze oraz bezpieczne i przejrzyste. Znane z turystyki wodnej, zwłaszcza z bardzo popularnych spływów kajakowych oraz doskonałych warunków do wycieczek rowerowych czy grzybobrania w dolinach rzek. Są też mniejsze, ale równie urokliwe mniejsze cieki wodne: bardziej znana Czerska Struga oraz Niechwaszcz. === Jeziora === Głównym i najbardziej znanym jeziorem jest jezioro Ostrowite, przede wszystkim przez strzeżoną plażę w sezonie wakacyjnym. Jednak dla miłośników wędkarstwa polecane jest wytopiskowe jezioro Świdno (przy drodze wojewódzkiej nr 237) oraz mniejsze jeziora takie jak Białe Błoto i Skrzynki Małe. == Komunikacja i dojazd == == Atrakcje == == Gastronomia == == Bazy noclegowe == nnixv08e543ge2l561jw8o9sohzt764 158736 158735 2026-09-18T17:56:42Z ~2026-50217-30 17703 Dodatnie informacji 158736 wikitext text/x-wiki '''Gmina miejsko-wiejska''' w południowej części [[Województwo pomorskie|województwa pomorskiego]], jedna z pięciu gmin [[Powiat chojnicki|powiatu chojnickiego]]. Siedzibą jest miasto [[Czersk]]. Gmina leży na Pojezierzu Południowopomorskim, w Borach Tucholskich, ma powierzchnię około 380 km². == Podział administracyjny == === Miasto Czersk === W samym mieście obowiązuje formalny pomocniczy podział, obejmujący 4 osiedla: - Osiedle nr 1 "Centrum" - Osiedle nr 2 "Chojnickie" - Osiedle nr 3 "Starogardzkie" - Osiedle nr 4 "Tucholskie" === Sołectwa === W skład gminy wchodzi 20 sołectw: - Będźmierowice - Gotelp - Gutowiec - Klaskawa - Krzyż - Kurcze - Lipki - Łąg - Łąg-Kolonia - Łubna - Łukowo - Malachin - Mokre - Mosna - Odry - Rytel - Wieck - Zapędowo - Zapora - Złotowo == Geografia i Przyroda == === Położenie geograficzne === Sąsiaduje z gminami powiatu: - [[Powiat chojnicki|chojnickiego]]: od zachodu z gminą wiejską Chojnice, od północy z gminą Brusy, - [[Powiat tucholski|tucholskiego]]: od południa z gminami Tuchola i Śliwice, - [[Powiat starogardzki|starogardzkiego]]: od wschodu z gminami Kaliska, Czarna Woda, Osieczna, Stara Kiszewa, - [[Powiat kościerski|kościerskiego]]: od północy z gminą Karsin. Znajduje się w sercu Borów Tucholskich. Około 62% gminy pokrywa powierzchnia leśna. === Rzeki === Przez gminę przepływają dwie duże rzeki: Wda (okolice Odrów) i Brda (m.in. wieś Rytel, w tym także zabytkowy Wielki Kanał Brdy). Obie rzeki są malownicze oraz bezpieczne i przejrzyste. Znane z turystyki wodnej, zwłaszcza z bardzo popularnych spływów kajakowych oraz doskonałych warunków do wycieczek rowerowych czy grzybobrania w dolinach rzek. Są też mniejsze, ale równie urokliwe mniejsze cieki wodne: bardziej znana Czerska Struga oraz Niechwaszcz. === Jeziora === Głównym i najbardziej znanym jeziorem jest jezioro Ostrowite, przede wszystkim przez strzeżoną plażę w sezonie wakacyjnym. Jednak dla miłośników wędkarstwa polecane jest wytopiskowe jezioro Świdno (przy drodze wojewódzkiej nr 237) oraz mniejsze jeziora takie jak Białe Błoto i Skrzynki Małe. === Lasy === == Komunikacja i Dojazd == === Drogi === Główną drogą biegnącą przez gminę w osi wschód-zachód jest droga krajowa nr 22, która łączy m.in. Łąg, Czersk, Gutowiec i Rytel z siedzibą powiatu, a dalej z Człuchowem i granicą polsko-niemiecką. Kierując się na wschód można dojechać do Starogardu Gdańskiego czy Malborka, a także odbić na autostradę A1 i udać się do Trójmiasta. Droga wojewódzka nr 237 zaczyna się w Czersku, biegnie na osi północ-południe i dociera m.in. do Tucholi. === Kolej === Na terenie gminy funkcjonuje jedna ważna lokalna stacja węzłowa - stacja kolejowa Czersk, oraz kilka mniejszych stacji i przystanków kolejowych. Z przystanku kolejowego Gutowiec dojedziemy bezpośrednio do [[Chojnice|Chojnic]] i [[Tczew|Tczewa]], ze stacji Rytel oraz z przystanków Rytel Wieś i Łąg dodatkowo m.in. do [[Trójmiasto|Trójmiasta]] i [[Szczecinek|Szczecinka]] (a w sezonie również na [[Hel]]), a także z Łęga do [[Kostrzyn nad Odrą|Kostrzyna nad Odrą]] i [[Gorzów Wielkopolski|Gorzowa Wielkopolskiego]]. Z głównego węzła kolejowego - stacji Czersk (oraz przystanku Będźmierowice) - można dodatkowo dojechać linią kolejową z Laskowic Pomorskich, a także z [[Bydgoszcz|Bydgoszczy]], [[Tuchola|Tucholi]] czy sezonowo z [[Toruń|Torunia]] i [[Grudziądz|Grudziądza]]. W gminie są też obecnie nieczynne przystanki kolejowe na linii Gdynia - Bydgoszcz, czyli: Łąg Południowy, Szałamaje i Wojtal. == Atrakcje == == Gastronomia == == Noclegi == q2lpjgo3cgcma0cxx0m7z1nvxr48vb2 158738 158736 2026-09-18T19:53:58Z ~2026-50217-30 17703 Dodatkowe informacje 158738 wikitext text/x-wiki '''Gmina miejsko-wiejska''' w południowej części [[Województwo pomorskie|województwa pomorskiego]], jedna z pięciu gmin [[Powiat chojnicki|powiatu chojnickiego]]. Siedzibą jest miasto [[Czersk]]. Gmina leży na Pojezierzu Południowopomorskim, w Borach Tucholskich, ma powierzchnię około 380 km². == Podział administracyjny == === Miasto Czersk === W samym mieście obowiązuje formalny pomocniczy podział, obejmujący 4 osiedla: - Osiedle nr 1 "Centrum" - Osiedle nr 2 "Chojnickie" - Osiedle nr 3 "Starogardzkie" - Osiedle nr 4 "Tucholskie" === Sołectwa === W skład gminy wchodzi 20 sołectw: - Będźmierowice - Gotelp - Gutowiec - Klaskawa - Krzyż - Kurcze - Lipki - Łąg - Łąg-Kolonia - Łubna - Łukowo - Malachin - Mokre - Mosna - Odry - Rytel - Wieck - Zapędowo - Zapora - Złotowo == Geografia i Przyroda == === Położenie geograficzne === Sąsiaduje z gminami powiatu: - [[Powiat chojnicki|chojnickiego]]: od zachodu z gminą wiejską Chojnice, od północy z gminą Brusy, - [[Powiat tucholski|tucholskiego]]: od południa z gminami Tuchola i Śliwice, - [[Powiat starogardzki|starogardzkiego]]: od wschodu z gminami Kaliska, Czarna Woda, Osieczna, Stara Kiszewa, - [[Powiat kościerski|kościerskiego]]: od północy z gminą Karsin. Znajduje się w sercu Borów Tucholskich. Około 62% gminy pokrywa powierzchnia leśna. === Rzeki === Przez gminę przepływają dwie duże rzeki: Wda (okolice Odrów) i Brda (m.in. wieś Rytel, w tym także zabytkowy Wielki Kanał Brdy). Obie rzeki są malownicze oraz bezpieczne i przejrzyste. Znane z turystyki wodnej, zwłaszcza z bardzo popularnych spływów kajakowych oraz doskonałych warunków do wycieczek rowerowych czy grzybobrania w dolinach rzek. Są też mniejsze, ale równie urokliwe mniejsze cieki wodne: bardziej znana Czerska Struga oraz Niechwaszcz. === Jeziora === Głównym i najbardziej znanym jeziorem jest jezioro Ostrowite, przede wszystkim przez strzeżoną plażę w sezonie wakacyjnym. Jednak dla miłośników wędkarstwa polecane jest wytopiskowe jezioro Świdno (przy drodze wojewódzkiej nr 237) oraz mniejsze jeziora takie jak Białe Błoto i Skrzynki Małe. === Lasy === == Komunikacja i Dojazd == === Drogi === Główną drogą biegnącą przez gminę w osi wschód-zachód jest droga krajowa nr 22, która łączy m.in. Łąg, [[Czersk]], Gutowiec i Rytel z siedzibą powiatu, a dalej z [[Człuchów|Człuchowem]] i granicą polsko-niemiecką. Kierując się na wschód można dojechać do [[Starogard Gdański|Starogardu Gdańskiego]] czy [[Malbork|Malborka]] (dalej do granicy polsko-rosyjskiej), a także odbić na autostradę A1 i udać się do [[Trójmiasto|Trójmiasta]]. Druga ważna droga, droga wojewódzka nr 237 zaczyna się w [[Czersk|Czersku]], biegnie dalej na południe i dociera m.in. do [[Tuchola|Tucholi]]. === Kolej === Na terenie gminy funkcjonuje jedna ważna lokalna stacja węzłowa - stacja kolejowa Czersk, oraz kilka mniejszych stacji i przystanków kolejowych. Z przystanku kolejowego Gutowiec dojedziemy bezpośrednio do [[Chojnice|Chojnic]] i [[Tczew|Tczewa]], ze stacji Rytel oraz z przystanków Rytel Wieś i Łąg dodatkowo m.in. do [[Trójmiasto|Trójmiasta]] i [[Szczecinek|Szczecinka]] (a w sezonie również na [[Hel]]), a także z Łęga do [[Kostrzyn nad Odrą|Kostrzyna nad Odrą]] i [[Gorzów Wielkopolski|Gorzowa Wielkopolskiego]]. Z głównego węzła kolejowego - stacji Czersk (oraz przystanku Będźmierowice) - można dodatkowo dojechać linią kolejową z Laskowic Pomorskich, a także z [[Bydgoszcz|Bydgoszczy]], [[Tuchola|Tucholi]] czy sezonowo z [[Toruń|Torunia]] i [[Grudziądz|Grudziądza]]. W gminie są też obecnie nieczynne przystanki kolejowe na linii Gdynia - Bydgoszcz, czyli: Łąg Południowy, Szałamaje i Wojtal. == Atrakcje == === Architektura i zabytki === '''Kościół pw. św. Marii Magdaleny''' - stuletnia, murowana świątynia z czerwonej cegły, wybudowana w stylu neogotyckim. Charakterystycznym elementem budowli jest wysoka, czterdziestometrowa wieża z zegarem, która dominuje nad miastem. Wewnątrz warto zwrócić uwagę na zabytkowy ołtarz z 1611 roku autorstwa malarza Hermana Hana, przeniesiony ze starego kościoła. '''Plac Ostrowskiego w Czersku''' - główny rynek i deptak miejski w Czersku, położony tuż obok kościoła. Pod koniec lat 90. wyłączono go z ruchu samochodowego, tworząc przestrzeń przeznaczoną wyłącznie dla pieszych. Na placu znajduje się miejska fontanna, a w sezonie letnim nad głowami mieszkańców wiesza się kolorowe parasolki w barwach gminy. '''Zapora wodna w Mylofie''' - obiekt hydrotechniczny na rzece Brdzie, wybudowany przez władze pruskie w 1848 roku. Jest uznawana za najstarszą sztuczną zaporę schodkową w Polsce, która wciąż normalnie funkcjonuje. Spiętrza wodę na wysokość 12 metrów i daje początek Wielkiemu Kanałowi Brdy, a tuż obok niej działa duża hodowla pstrąga. === Przyroda i rezerwaty === '''Rezerwat Kręgi Kamienne w Odrach''' - stanowisko archeologiczne położone nad rzeką Wdą, będące dawnym cmentarzyskiem plemienia Gotów z pierwszych wieków naszej ery. Składa się z dziesięciu całych okręgów ułożonych z dużych głazów oraz kilkudziesięciu kurhanów. Głazy są objęte ścisłą ochroną przyrodniczą ze względu na rosnące na nich rzadkie, bardzo stare gatunki porostów. '''Rezerwat przyrody Cisy nad Czerską Strugą''' - znajduje się blisko Czerska, w dolinie lokalnej rzeki. Utworzono go w 1982 roku i rośnie tam ponad trzy tysiące sztuk cisów, pochodzących zarówno z dawnych nasadzeń, jak i z naturalnego samosiewu. To spokojne, zacienione miejsce w lesie, do którego można łatwo dojść z pobliskiego parkingu. '''Tucholski Park Krajobrazowy''' - park obejmuje przede wszystkim rozległe i zwarte kompleksy borów sosnowych oraz północny fragment doliny rzeki Brdy. Kluczowym elementem sieci wodnej w tej części parku jest rzeka Czerska Struga oraz jezioro Śpierewnik. === Rekreacja === '''Spływy kajakowe na Brdzie w Rytlu''' - rekreacyjny szlak wodny, stanowiący jeden z popularnych etapów spływów rzeką Brdą. Odcinek ten charakteryzuje się spokojnym nurtem i brakiem trudnych przeszkód technicznych, przez co jest powszechnie wykorzystywany do turystyki rodzinnej i amatorskiej. W miejscowości funkcjonuje rozwinięta infrastruktura turystyczna, w tym przystań, pola biwakowe oraz wypożyczalnie sprzętu pływającego. '''Trasy rowerowe''' - sieć szlaków turystycznych, zintegrowana z systemem tras rowerowych Borów Tucholskich oraz sieci Kaszubska Marszruta. Przez obszar gminy przebiegają m.in. odcinki szlaku żółtego (Charzykowy – Czersk) oraz szlaku czerwonego, które w większości poprowadzono wydzielonymi, bezpiecznymi ścieżkami bitumicznymi i szutrowymi wzdłuż kompleksów leśnych. '''Strzeżona plaża nad jeziorem Ostrowite''' - obszar rekreacyjno-wypoczynkowy zlokalizowany nad Jeziorem Ostrowite. Obiekt dysponuje strzeżoną w sezonie letnim piaszczystą plażą z wyznaczoną strefą kąpieli, masztami ratowniczymi oraz pomostami spacerowymi. Na terenie kąpieliska znajduje się rozwinięta infrastruktura turystyczna, obejmująca zmodernizowaną przystań żeglarską, port, wypożyczalnię sprzętu wodnego, wiaty biesiadne, boiska do siatkówki plażowej oraz zaplecze sanitarno-gastronomiczne. '''Park Borowiacki w Czersku''' - obszar rekreacyjno-wypoczynkowy w centrum miasta. Teren ten pełni funkcję głównego lokalnego centrum aktywności fizycznej i wypoczynku na świeżym powietrzu, łącząc strefy zielone z rozbudowaną infrastrukturą sportowo-rozrywkową. W granicach parku znajdują się m.in. nowoczesny plac zabaw, skatepark, siłownia plenerowa, linowy most trudności oraz wielofunkcyjne boiska sportowe zlokalizowane w sąsiedztwie stadionu miejskiego. === Miejsca historyczne === '''Cmentarz Jeńców Wojennych w Łukowie''' - zabytkowy cmentarz wojenny. Stanowi on jedyną pozostałość po działającym w latach 1914–1917 niemieckim obozie jenieckim Kriegsgefangenelager Czersk, będącym filią obozu w Tucholi, przez który przeszło kilkadziesiąt tysięcy więźniów. Na nekropolii o powierzchni około jednego hektara spoczywa w zbiorowych mogiłach ponad pięć tysięcy jeńców różnych narodowości (głównie Rosjan, ale też Polaków, Rumunów, Anglików i Włochów), którzy zmarli w wyniku ciężkich warunków bytowych, głodu oraz epidemii tyfusu. W centralnym punkcie cmentarza znajduje się charakterystyczny pomnik w kształcie kamiennej piramidy z inskrypcjami w języku rosyjskim, wzniesiony po wojnie przez ocalałych więźniów. '''Cmentarz honorowy w Czersku''' - zabytkowa nekropolia wojenna zlokalizowana w centrum miasta przy ulicy Dworcowej, utworzona po zakończeniu II wojny światowej w celu upamiętnienia lokalnych ofiar hitlerowskiego terroru z lat 1939–1945. Miejsce to powstało jako punkt pochówku osób ekshumowanych z potajemnych mogił w okolicznych lasach, w tym rolników, nauczycieli, urzędników oraz księży zaangażowanych w ruch oporu lub zamordowanych w ramach masowych egzekucji. Na terenie obiektu znajduje się 180 grobów, wśród których liczną grupę stanowią mogiły bezimienne oraz symboliczne upamiętnienia mieszkańców zmarłych w niemieckich obozach koncentracyjnych. == Gastronomia == == Noclegi == m0zcrsn02h69miwj75j8hakptf8uclp 158739 158738 2026-09-18T21:15:03Z ~2026-50217-30 17703 /* Komunikacja i Dojazd */ 158739 wikitext text/x-wiki '''Gmina miejsko-wiejska''' w południowej części [[Województwo pomorskie|województwa pomorskiego]], jedna z pięciu gmin [[Powiat chojnicki|powiatu chojnickiego]]. Siedzibą jest miasto [[Czersk]]. Gmina leży na Pojezierzu Południowopomorskim, w Borach Tucholskich, ma powierzchnię około 380 km². == Podział administracyjny == === Miasto Czersk === W samym mieście obowiązuje formalny pomocniczy podział, obejmujący 4 osiedla: - Osiedle nr 1 "Centrum" - Osiedle nr 2 "Chojnickie" - Osiedle nr 3 "Starogardzkie" - Osiedle nr 4 "Tucholskie" === Sołectwa === W skład gminy wchodzi 20 sołectw: - Będźmierowice - Gotelp - Gutowiec - Klaskawa - Krzyż - Kurcze - Lipki - Łąg - Łąg-Kolonia - Łubna - Łukowo - Malachin - Mokre - Mosna - Odry - Rytel - Wieck - Zapędowo - Zapora - Złotowo Według danych z 31 grudnia 2025r. gminę Czersk zamieszkiwało 21 140 osób, z czego około 9,8 tys. osób mieszkało w samym mieście [[Czersk]]. Największe wsie to Rytel, Łąg i Malachin. == Geografia i Przyroda == === Położenie geograficzne === Sąsiaduje z gminami powiatu: - [[Powiat chojnicki|chojnickiego]]: od zachodu z gminą wiejską Chojnice, od północy z gminą Brusy, - [[Powiat tucholski|tucholskiego]]: od południa z gminami Tuchola i Śliwice, - [[Powiat starogardzki|starogardzkiego]]: od wschodu z gminami Kaliska, Czarna Woda, Osieczna, Stara Kiszewa, - [[Powiat kościerski|kościerskiego]]: od północy z gminą Karsin. Znajduje się w sercu Borów Tucholskich. === Rzeki === Przez gminę przepływają dwie duże rzeki: Wda (okolice Odrów) i Brda (m.in. wieś Rytel, w tym także zabytkowy Wielki Kanał Brdy). Obie rzeki są malownicze oraz bezpieczne i przejrzyste. Znane z turystyki wodnej, zwłaszcza z bardzo popularnych spływów kajakowych oraz doskonałych warunków do wycieczek rowerowych czy grzybobrania w dolinach rzek. Są też mniejsze, ale równie urokliwe mniejsze cieki wodne: bardziej znana Czerska Struga oraz Niechwaszcz. === Jeziora === Głównym i najbardziej znanym jeziorem jest jezioro Ostrowite, przede wszystkim przez strzeżoną plażę w sezonie wakacyjnym. Jednak dla miłośników wędkarstwa polecane jest wytopiskowe jezioro Świdno (przy drodze wojewódzkiej nr 237) oraz mniejsze jeziora takie jak Białe Błoto i Skrzynki Małe. === Lasy === Lasy w gminie stanowią integralną część kompleksu Borów Tucholskich i pokrywają ponad 60% powierzchni tej jednostki administracyjnej. Struktura gatunkowa drzewostanu ma charakter borowy, z dominacją sosny zwyczajnej rosnącej na ubogich glebach sandrowych, z rzadszym udziałem lasów liściastych i mieszanych. Przez obszary leśne przepływają liczne cieki wodne, w tym Czerska Struga i Niechwaszcz, a w obniżeniach terenu występują jeziora wytopiskowe oraz torfowiska. Gospodarkę leśną i ochronę przyrody na tym terenie prowadzi Nadleśnictwo Czersk, zarządzające m.in. lokalnymi rezerwatami i pomnikami przyrody. == Komunikacja i dojazd == === Drogi === Główną drogą biegnącą przez gminę w osi wschód-zachód jest droga krajowa nr 22, która łączy m.in. Łąg, [[Czersk]], Gutowiec i Rytel z siedzibą powiatu, a dalej z [[Człuchów|Człuchowem]] i granicą polsko-niemiecką. Kierując się na wschód można dojechać do [[Starogard Gdański|Starogardu Gdańskiego]] czy [[Malbork|Malborka]] (dalej do granicy polsko-rosyjskiej), a także odbić na autostradę A1 i udać się do [[Trójmiasto|Trójmiasta]]. Druga ważna droga, droga wojewódzka nr 237 zaczyna się w [[Czersk|Czersku]], biegnie dalej na południe i dociera m.in. do [[Tuchola|Tucholi]]. === Kolej === Na terenie gminy funkcjonuje jedna ważna lokalna stacja węzłowa - stacja kolejowa Czersk, oraz kilka mniejszych stacji i przystanków kolejowych. Z przystanku kolejowego Gutowiec dojedziemy bezpośrednio do [[Chojnice|Chojnic]] i [[Tczew|Tczewa]], ze stacji Rytel oraz z przystanków Rytel Wieś i Łąg dodatkowo m.in. do [[Trójmiasto|Trójmiasta]] i [[Szczecinek|Szczecinka]] (a w sezonie również na [[Hel]]), a także z Łęga do [[Kostrzyn nad Odrą|Kostrzyna nad Odrą]] i [[Gorzów Wielkopolski|Gorzowa Wielkopolskiego]]. Z głównego węzła kolejowego - stacji Czersk (oraz przystanku Będźmierowice) - można dodatkowo dojechać linią kolejową z Laskowic Pomorskich, a także z [[Bydgoszcz|Bydgoszczy]], [[Tuchola|Tucholi]] czy sezonowo z [[Toruń|Torunia]] i [[Grudziądz|Grudziądza]]. W gminie są też obecnie nieczynne przystanki kolejowe na linii Gdynia - Bydgoszcz, czyli: Łąg Południowy, Szałamaje i Wojtal. === Autobusy === Dojazd lokalny z większości wsi gminy Czersk do samego miasta zapewniają przewozy autobusów lokalnej firmy z powiatu kościerskiego. Połączenia autobusowe są również realizowane z miasta gminnego - Czerska - do innych dużych sąsiednich miast, m.in. do [[Chojnice|Chojnic]] i [[Kościerzyna|Kościerzyny]], zatrzymując się po drodze na przystankach autobusowych. == Atrakcje == === Architektura i zabytki === '''Kościół pw. św. Marii Magdaleny''' - stuletnia, murowana świątynia z czerwonej cegły, wybudowana w stylu neogotyckim. Charakterystycznym elementem budowli jest wysoka, czterdziestometrowa wieża z zegarem, która dominuje nad miastem. Wewnątrz warto zwrócić uwagę na zabytkowy ołtarz z 1611 roku autorstwa malarza Hermana Hana, przeniesiony ze starego kościoła. '''Plac Ostrowskiego w Czersku''' - główny rynek i deptak miejski w Czersku, położony tuż obok kościoła. Pod koniec lat 90. wyłączono go z ruchu samochodowego, tworząc przestrzeń przeznaczoną wyłącznie dla pieszych. Na placu znajduje się miejska fontanna, a w sezonie letnim nad głowami mieszkańców wiesza się kolorowe parasolki w barwach gminy. '''Zapora wodna w Mylofie''' - obiekt hydrotechniczny na rzece Brdzie, wybudowany przez władze pruskie w 1848 roku. Jest uznawana za najstarszą sztuczną zaporę schodkową w Polsce, która wciąż normalnie funkcjonuje. Spiętrza wodę na wysokość 12 metrów i daje początek Wielkiemu Kanałowi Brdy, a tuż obok niej działa duża hodowla pstrąga. === Przyroda i rezerwaty === '''Rezerwat Kręgi Kamienne w Odrach''' - stanowisko archeologiczne położone nad rzeką Wdą, będące dawnym cmentarzyskiem plemienia Gotów z pierwszych wieków naszej ery. Składa się z dziesięciu całych okręgów ułożonych z dużych głazów oraz kilkudziesięciu kurhanów. Głazy są objęte ścisłą ochroną przyrodniczą ze względu na rosnące na nich rzadkie, bardzo stare gatunki porostów. '''Rezerwat przyrody Cisy nad Czerską Strugą''' - znajduje się blisko Czerska, w dolinie lokalnej rzeki. Utworzono go w 1982 roku i rośnie tam ponad trzy tysiące sztuk cisów, pochodzących zarówno z dawnych nasadzeń, jak i z naturalnego samosiewu. To spokojne, zacienione miejsce w lesie, do którego można łatwo dojść z pobliskiego parkingu. '''Tucholski Park Krajobrazowy''' - park obejmuje przede wszystkim rozległe i zwarte kompleksy borów sosnowych oraz północny fragment doliny rzeki Brdy. Kluczowym elementem sieci wodnej w tej części parku jest rzeka Czerska Struga oraz jezioro Śpierewnik. === Rekreacja === '''Spływy kajakowe na Brdzie w Rytlu''' - rekreacyjny szlak wodny, stanowiący jeden z popularnych etapów spływów rzeką Brdą. Odcinek ten charakteryzuje się spokojnym nurtem i brakiem trudnych przeszkód technicznych, przez co jest powszechnie wykorzystywany do turystyki rodzinnej i amatorskiej. W miejscowości funkcjonuje rozwinięta infrastruktura turystyczna, w tym przystań, pola biwakowe oraz wypożyczalnie sprzętu pływającego. '''Trasy rowerowe''' - sieć szlaków turystycznych, zintegrowana z systemem tras rowerowych Borów Tucholskich oraz sieci Kaszubska Marszruta. Przez obszar gminy przebiegają m.in. odcinki szlaku żółtego (Charzykowy – Czersk) oraz szlaku czerwonego, które w większości poprowadzono wydzielonymi, bezpiecznymi ścieżkami bitumicznymi i szutrowymi wzdłuż kompleksów leśnych. '''Strzeżona plaża nad jeziorem Ostrowite''' - obszar rekreacyjno-wypoczynkowy zlokalizowany nad Jeziorem Ostrowite. Obiekt dysponuje strzeżoną w sezonie letnim piaszczystą plażą z wyznaczoną strefą kąpieli, masztami ratowniczymi oraz pomostami spacerowymi. Na terenie kąpieliska znajduje się rozwinięta infrastruktura turystyczna, obejmująca zmodernizowaną przystań żeglarską, port, wypożyczalnię sprzętu wodnego, wiaty biesiadne, boiska do siatkówki plażowej oraz zaplecze sanitarno-gastronomiczne. '''Park Borowiacki w Czersku''' - obszar rekreacyjno-wypoczynkowy w centrum miasta. Teren ten pełni funkcję głównego lokalnego centrum aktywności fizycznej i wypoczynku na świeżym powietrzu, łącząc strefy zielone z rozbudowaną infrastrukturą sportowo-rozrywkową. W granicach parku znajdują się m.in. nowoczesny plac zabaw, skatepark, siłownia plenerowa, linowy most trudności oraz wielofunkcyjne boiska sportowe zlokalizowane w sąsiedztwie stadionu miejskiego. === Miejsca historyczne === '''Cmentarz Jeńców Wojennych w Łukowie''' - zabytkowy cmentarz wojenny. Stanowi on jedyną pozostałość po działającym w latach 1914–1917 niemieckim obozie jenieckim Kriegsgefangenelager Czersk, będącym filią obozu w Tucholi, przez który przeszło kilkadziesiąt tysięcy więźniów. Na nekropolii o powierzchni około jednego hektara spoczywa w zbiorowych mogiłach ponad pięć tysięcy jeńców różnych narodowości (głównie Rosjan, ale też Polaków, Rumunów, Anglików i Włochów), którzy zmarli w wyniku ciężkich warunków bytowych, głodu oraz epidemii tyfusu. W centralnym punkcie cmentarza znajduje się charakterystyczny pomnik w kształcie kamiennej piramidy z inskrypcjami w języku rosyjskim, wzniesiony po wojnie przez ocalałych więźniów. '''Cmentarz honorowy w Czersku''' - zabytkowa nekropolia wojenna zlokalizowana w centrum miasta przy ulicy Dworcowej, utworzona po zakończeniu II wojny światowej w celu upamiętnienia lokalnych ofiar hitlerowskiego terroru z lat 1939–1945. Miejsce to powstało jako punkt pochówku osób ekshumowanych z potajemnych mogił w okolicznych lasach, w tym rolników, nauczycieli, urzędników oraz księży zaangażowanych w ruch oporu lub zamordowanych w ramach masowych egzekucji. Na terenie obiektu znajduje się 180 grobów, wśród których liczną grupę stanowią mogiły bezimienne oraz symboliczne upamiętnienia mieszkańców zmarłych w niemieckich obozach koncentracyjnych. == Gastronomia == W gminie Czersk jest kilka lokalnych, ale popularnych restauracji czy barów. Popularny '''Skansen Pomorski''' w Będźmierowicach, to wyjątkowa strefa rekreacyjno-gastronomiczna połączona z muzeum maszyn rolniczych. Serwują tu dania z grilla (golonka, karkówka) oraz domowe zupy. Na miejscu znajduje się plac zabaw dla dzieci. Równie popularny jest '''Fast food przy plaży''' przy ul. Nadjeziornej w Ostrowitem - działa sezonowo nad jeziorem. Można tu zjeść m.in. chwalone przez urlopowiczów domowe pierogi czy klasycznego schabowego. W samym centrum Czerska działa kawiarnia '''Siódme Niebo''' - klimatyczne miejsce zbierające świetne opinie za pyszną kawę, desery oraz znakomite naleśniki. Oferuje również pozycje wegańskie i wegetariańskie. Również w centrum Czerska funkcjonuje '''Pizzeria Julia''', przytulna knajpka przy rynku serwująca pizzę, domowe kebaby (własnej produkcji) oraz dania kuchni polskiej i świeże sałatki. == Noclegi == Głównym punktem noclegowym w gminie jest '''Hotel & Restauracja Kavka''' w samym centrum miasta, tuż przy rynku. Również w Czersku funkcjonują '''Apartamenty Art Komfort''' niedaleko centrum. Poza Czerskiem jest też dużo ofert domków letniskowych w najbardziej turystycznych miejscowościach, głównie w Ostrowitem. == Punkty handlowe == W gminie Czersk nie ma tradycyjnych dużych galerii handlowych, są jednak mniejsze centra oraz punkty handlowe. Ważniejsze z nich to np. galeria przy ulicy Lipowej w Czersku lub Park Handlowy na ul. Wybudowanie pod Łąg w Złotowie oraz inne popularne sieci sklepów w centrum samego miasta. Jednak jest kilka punktów handlowych okresowych lub bardziej wyjątkowych. We wtorki i piątki w godzinach porannych i okołopołudniowych w centrum Czerska na placu Piekarka jest targowisko z odzieżą, produktami mięsnymi, rybami, warzywami i owocami oraz innymi przedmiotami i produktami. W centrum Czerska na ul. Kościuszki funkcjonuje butikowy sklep, z naturalnymi i ręcznie tworzonymi produktami od lokalnych oraz ogólnopolskich rzemieślników. Również na ul. Kościuszki w Czersku jest autorski i pierwszy w mieście specjalistyczny sklep ze zdrową żywnością, prowadzony przez dyplomowanego dietetyka. Poza produktami eko i bezcukrowymi można tu kupić m.in. tradycyjny chleb na zakwasie oraz swojski nabiał. 1qjdcs5qzog7sq4f6c8yyxkhejdhlos 158741 158739 2026-09-19T09:42:10Z Moromar 2451 158741 wikitext text/x-wiki {{Top-banner}} '''Gmina miejsko-wiejska''' w południowej części [[Województwo pomorskie|województwa pomorskiego]], jedna z pięciu gmin [[Powiat chojnicki|powiatu chojnickiego]]. Siedzibą jest miasto [[Czersk]]. Gmina leży na Pojezierzu Południowopomorskim, w Borach Tucholskich, ma powierzchnię około 380 km². == Podział administracyjny == === Miasto Czersk === W samym mieście obowiązuje formalny pomocniczy podział, obejmujący 4 osiedla: - Osiedle nr 1 "Centrum" - Osiedle nr 2 "Chojnickie" - Osiedle nr 3 "Starogardzkie" - Osiedle nr 4 "Tucholskie" === Sołectwa === W skład gminy wchodzi 20 sołectw: - Będźmierowice - Gotelp - Gutowiec - Klaskawa - Krzyż - Kurcze - Lipki - Łąg - Łąg-Kolonia - Łubna - Łukowo - Malachin - Mokre - Mosna - Odry - Rytel - Wieck - Zapędowo - Zapora - Złotowo Według danych z 31 grudnia 2025r. gminę Czersk zamieszkiwało 21 140 osób, z czego około 9,8 tys. osób mieszkało w samym mieście [[Czersk]]. Największe wsie to Rytel, Łąg i Malachin. == Geografia i Przyroda == === Położenie geograficzne === Sąsiaduje z gminami powiatu: - [[Powiat chojnicki|chojnickiego]]: od zachodu z gminą wiejską Chojnice, od północy z gminą Brusy, - [[Powiat tucholski|tucholskiego]]: od południa z gminami Tuchola i Śliwice, - [[Powiat starogardzki|starogardzkiego]]: od wschodu z gminami Kaliska, Czarna Woda, Osieczna, Stara Kiszewa, - [[Powiat kościerski|kościerskiego]]: od północy z gminą Karsin. Znajduje się w sercu Borów Tucholskich. === Rzeki === Przez gminę przepływają dwie duże rzeki: Wda (okolice Odrów) i Brda (m.in. wieś Rytel, w tym także zabytkowy Wielki Kanał Brdy). Obie rzeki są malownicze oraz bezpieczne i przejrzyste. Znane z turystyki wodnej, zwłaszcza z bardzo popularnych spływów kajakowych oraz doskonałych warunków do wycieczek rowerowych czy grzybobrania w dolinach rzek. Są też mniejsze, ale równie urokliwe mniejsze cieki wodne: bardziej znana Czerska Struga oraz Niechwaszcz. === Jeziora === Głównym i najbardziej znanym jeziorem jest jezioro Ostrowite, przede wszystkim przez strzeżoną plażę w sezonie wakacyjnym. Jednak dla miłośników wędkarstwa polecane jest wytopiskowe jezioro Świdno (przy drodze wojewódzkiej nr 237) oraz mniejsze jeziora takie jak Białe Błoto i Skrzynki Małe. === Lasy === Lasy w gminie stanowią integralną część kompleksu Borów Tucholskich i pokrywają ponad 60% powierzchni tej jednostki administracyjnej. Struktura gatunkowa drzewostanu ma charakter borowy, z dominacją sosny zwyczajnej rosnącej na ubogich glebach sandrowych, z rzadszym udziałem lasów liściastych i mieszanych. Przez obszary leśne przepływają liczne cieki wodne, w tym Czerska Struga i Niechwaszcz, a w obniżeniach terenu występują jeziora wytopiskowe oraz torfowiska. Gospodarkę leśną i ochronę przyrody na tym terenie prowadzi Nadleśnictwo Czersk, zarządzające m.in. lokalnymi rezerwatami i pomnikami przyrody. == Komunikacja i dojazd == === Drogi === Główną drogą biegnącą przez gminę w osi wschód-zachód jest droga krajowa nr 22, która łączy m.in. Łąg, [[Czersk]], Gutowiec i Rytel z siedzibą powiatu, a dalej z [[Człuchów|Człuchowem]] i granicą polsko-niemiecką. Kierując się na wschód można dojechać do [[Starogard Gdański|Starogardu Gdańskiego]] czy [[Malbork|Malborka]] (dalej do granicy polsko-rosyjskiej), a także odbić na autostradę A1 i udać się do [[Trójmiasto|Trójmiasta]]. Druga ważna droga, droga wojewódzka nr 237 zaczyna się w [[Czersk|Czersku]], biegnie dalej na południe i dociera m.in. do [[Tuchola|Tucholi]]. === Kolej === Na terenie gminy funkcjonuje jedna ważna lokalna stacja węzłowa - stacja kolejowa Czersk, oraz kilka mniejszych stacji i przystanków kolejowych. Z przystanku kolejowego Gutowiec dojedziemy bezpośrednio do [[Chojnice|Chojnic]] i [[Tczew|Tczewa]], ze stacji Rytel oraz z przystanków Rytel Wieś i Łąg dodatkowo m.in. do [[Trójmiasto|Trójmiasta]] i [[Szczecinek|Szczecinka]] (a w sezonie również na [[Hel]]), a także z Łęga do [[Kostrzyn nad Odrą|Kostrzyna nad Odrą]] i [[Gorzów Wielkopolski|Gorzowa Wielkopolskiego]]. Z głównego węzła kolejowego - stacji Czersk (oraz przystanku Będźmierowice) - można dodatkowo dojechać linią kolejową z Laskowic Pomorskich, a także z [[Bydgoszcz|Bydgoszczy]], [[Tuchola|Tucholi]] czy sezonowo z [[Toruń|Torunia]] i [[Grudziądz|Grudziądza]]. W gminie są też obecnie nieczynne przystanki kolejowe na linii Gdynia - Bydgoszcz, czyli: Łąg Południowy, Szałamaje i Wojtal. === Autobusy === Dojazd lokalny z większości wsi gminy Czersk do samego miasta zapewniają przewozy autobusów lokalnej firmy z powiatu kościerskiego. Połączenia autobusowe są również realizowane z miasta gminnego - Czerska - do innych dużych sąsiednich miast, m.in. do [[Chojnice|Chojnic]] i [[Kościerzyna|Kościerzyny]], zatrzymując się po drodze na przystankach autobusowych. == Atrakcje == === Architektura i zabytki === '''Kościół pw. św. Marii Magdaleny''' - stuletnia, murowana świątynia z czerwonej cegły, wybudowana w stylu neogotyckim. Charakterystycznym elementem budowli jest wysoka, czterdziestometrowa wieża z zegarem, która dominuje nad miastem. Wewnątrz warto zwrócić uwagę na zabytkowy ołtarz z 1611 roku autorstwa malarza Hermana Hana, przeniesiony ze starego kościoła. '''Plac Ostrowskiego w Czersku''' - główny rynek i deptak miejski w Czersku, położony tuż obok kościoła. Pod koniec lat 90. wyłączono go z ruchu samochodowego, tworząc przestrzeń przeznaczoną wyłącznie dla pieszych. Na placu znajduje się miejska fontanna, a w sezonie letnim nad głowami mieszkańców wiesza się kolorowe parasolki w barwach gminy. '''Zapora wodna w Mylofie''' - obiekt hydrotechniczny na rzece Brdzie, wybudowany przez władze pruskie w 1848 roku. Jest uznawana za najstarszą sztuczną zaporę schodkową w Polsce, która wciąż normalnie funkcjonuje. Spiętrza wodę na wysokość 12 metrów i daje początek Wielkiemu Kanałowi Brdy, a tuż obok niej działa duża hodowla pstrąga. === Przyroda i rezerwaty === '''Rezerwat Kręgi Kamienne w Odrach''' - stanowisko archeologiczne położone nad rzeką Wdą, będące dawnym cmentarzyskiem plemienia Gotów z pierwszych wieków naszej ery. Składa się z dziesięciu całych okręgów ułożonych z dużych głazów oraz kilkudziesięciu kurhanów. Głazy są objęte ścisłą ochroną przyrodniczą ze względu na rosnące na nich rzadkie, bardzo stare gatunki porostów. '''Rezerwat przyrody Cisy nad Czerską Strugą''' - znajduje się blisko Czerska, w dolinie lokalnej rzeki. Utworzono go w 1982 roku i rośnie tam ponad trzy tysiące sztuk cisów, pochodzących zarówno z dawnych nasadzeń, jak i z naturalnego samosiewu. To spokojne, zacienione miejsce w lesie, do którego można łatwo dojść z pobliskiego parkingu. '''Tucholski Park Krajobrazowy''' - park obejmuje przede wszystkim rozległe i zwarte kompleksy borów sosnowych oraz północny fragment doliny rzeki Brdy. Kluczowym elementem sieci wodnej w tej części parku jest rzeka Czerska Struga oraz jezioro Śpierewnik. === Rekreacja === '''Spływy kajakowe na Brdzie w Rytlu''' - rekreacyjny szlak wodny, stanowiący jeden z popularnych etapów spływów rzeką Brdą. Odcinek ten charakteryzuje się spokojnym nurtem i brakiem trudnych przeszkód technicznych, przez co jest powszechnie wykorzystywany do turystyki rodzinnej i amatorskiej. W miejscowości funkcjonuje rozwinięta infrastruktura turystyczna, w tym przystań, pola biwakowe oraz wypożyczalnie sprzętu pływającego. '''Trasy rowerowe''' - sieć szlaków turystycznych, zintegrowana z systemem tras rowerowych Borów Tucholskich oraz sieci Kaszubska Marszruta. Przez obszar gminy przebiegają m.in. odcinki szlaku żółtego (Charzykowy – Czersk) oraz szlaku czerwonego, które w większości poprowadzono wydzielonymi, bezpiecznymi ścieżkami bitumicznymi i szutrowymi wzdłuż kompleksów leśnych. '''Strzeżona plaża nad jeziorem Ostrowite''' - obszar rekreacyjno-wypoczynkowy zlokalizowany nad Jeziorem Ostrowite. Obiekt dysponuje strzeżoną w sezonie letnim piaszczystą plażą z wyznaczoną strefą kąpieli, masztami ratowniczymi oraz pomostami spacerowymi. Na terenie kąpieliska znajduje się rozwinięta infrastruktura turystyczna, obejmująca zmodernizowaną przystań żeglarską, port, wypożyczalnię sprzętu wodnego, wiaty biesiadne, boiska do siatkówki plażowej oraz zaplecze sanitarno-gastronomiczne. '''Park Borowiacki w Czersku''' - obszar rekreacyjno-wypoczynkowy w centrum miasta. Teren ten pełni funkcję głównego lokalnego centrum aktywności fizycznej i wypoczynku na świeżym powietrzu, łącząc strefy zielone z rozbudowaną infrastrukturą sportowo-rozrywkową. W granicach parku znajdują się m.in. nowoczesny plac zabaw, skatepark, siłownia plenerowa, linowy most trudności oraz wielofunkcyjne boiska sportowe zlokalizowane w sąsiedztwie stadionu miejskiego. === Miejsca historyczne === '''Cmentarz Jeńców Wojennych w Łukowie''' - zabytkowy cmentarz wojenny. Stanowi on jedyną pozostałość po działającym w latach 1914–1917 niemieckim obozie jenieckim Kriegsgefangenelager Czersk, będącym filią obozu w Tucholi, przez który przeszło kilkadziesiąt tysięcy więźniów. Na nekropolii o powierzchni około jednego hektara spoczywa w zbiorowych mogiłach ponad pięć tysięcy jeńców różnych narodowości (głównie Rosjan, ale też Polaków, Rumunów, Anglików i Włochów), którzy zmarli w wyniku ciężkich warunków bytowych, głodu oraz epidemii tyfusu. W centralnym punkcie cmentarza znajduje się charakterystyczny pomnik w kształcie kamiennej piramidy z inskrypcjami w języku rosyjskim, wzniesiony po wojnie przez ocalałych więźniów. '''Cmentarz honorowy w Czersku''' - zabytkowa nekropolia wojenna zlokalizowana w centrum miasta przy ulicy Dworcowej, utworzona po zakończeniu II wojny światowej w celu upamiętnienia lokalnych ofiar hitlerowskiego terroru z lat 1939–1945. Miejsce to powstało jako punkt pochówku osób ekshumowanych z potajemnych mogił w okolicznych lasach, w tym rolników, nauczycieli, urzędników oraz księży zaangażowanych w ruch oporu lub zamordowanych w ramach masowych egzekucji. Na terenie obiektu znajduje się 180 grobów, wśród których liczną grupę stanowią mogiły bezimienne oraz symboliczne upamiętnienia mieszkańców zmarłych w niemieckich obozach koncentracyjnych. == Gastronomia == W gminie Czersk jest kilka lokalnych, ale popularnych restauracji czy barów. Popularny '''Skansen Pomorski''' w Będźmierowicach, to wyjątkowa strefa rekreacyjno-gastronomiczna połączona z muzeum maszyn rolniczych. Serwują tu dania z grilla (golonka, karkówka) oraz domowe zupy. Na miejscu znajduje się plac zabaw dla dzieci. Równie popularny jest '''Fast food przy plaży''' przy ul. Nadjeziornej w Ostrowitem - działa sezonowo nad jeziorem. Można tu zjeść m.in. chwalone przez urlopowiczów domowe pierogi czy klasycznego schabowego. W samym centrum Czerska działa kawiarnia '''Siódme Niebo''' - klimatyczne miejsce zbierające świetne opinie za pyszną kawę, desery oraz znakomite naleśniki. Oferuje również pozycje wegańskie i wegetariańskie. Również w centrum Czerska funkcjonuje '''Pizzeria Julia''', przytulna knajpka przy rynku serwująca pizzę, domowe kebaby (własnej produkcji) oraz dania kuchni polskiej i świeże sałatki. == Noclegi == Głównym punktem noclegowym w gminie jest '''Hotel & Restauracja Kavka''' w samym centrum miasta, tuż przy rynku. Również w Czersku funkcjonują '''Apartamenty Art Komfort''' niedaleko centrum. Poza Czerskiem jest też dużo ofert domków letniskowych w najbardziej turystycznych miejscowościach, głównie w Ostrowitem. == Punkty handlowe == W gminie Czersk nie ma tradycyjnych dużych galerii handlowych, są jednak mniejsze centra oraz punkty handlowe. Ważniejsze z nich to np. galeria przy ulicy Lipowej w Czersku lub Park Handlowy na ul. Wybudowanie pod Łąg w Złotowie oraz inne popularne sieci sklepów w centrum samego miasta. Jednak jest kilka punktów handlowych okresowych lub bardziej wyjątkowych. We wtorki i piątki w godzinach porannych i okołopołudniowych w centrum Czerska na placu Piekarka jest targowisko z odzieżą, produktami mięsnymi, rybami, warzywami i owocami oraz innymi przedmiotami i produktami. W centrum Czerska na ul. Kościuszki funkcjonuje butikowy sklep, z naturalnymi i ręcznie tworzonymi produktami od lokalnych oraz ogólnopolskich rzemieślników. Również na ul. Kościuszki w Czersku jest autorski i pierwszy w mieście specjalistyczny sklep ze zdrową żywnością, prowadzony przez dyplomowanego dietetyka. Poza produktami eko i bezcukrowymi można tu kupić m.in. tradycyjny chleb na zakwasie oraz swojski nabiał. {{Jest w|Powiat chojnicki}} jy7yhuuj829onknkjoiqujio0i8t59n