Kilonia

<mediawiki xmlns="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/" xmlns:xsi="http://www.w3.org/2001/XMLSchema-instance" xsi:schemaLocation="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/ http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11.xsd" version="0.11" xml:lang="pl">
  <siteinfo>
    <sitename>Wikipodróże</sitename>
    <dbname>plwikivoyage</dbname>
    <base>https://pl.wikivoyage.org/wiki/Strona_g%C5%82%C3%B3wna</base>
    <generator>MediaWiki 1.47.0-wmf.20</generator>
    <case>first-letter</case>
    <namespaces>
      <namespace key="-2" case="first-letter">Media</namespace>
      <namespace key="-1" case="first-letter">Specjalna</namespace>
      <namespace key="0" case="first-letter" />
      <namespace key="1" case="first-letter">Dyskusja</namespace>
      <namespace key="2" case="first-letter">Użytkownik</namespace>
      <namespace key="3" case="first-letter">Dyskusja użytkownika</namespace>
      <namespace key="4" case="first-letter">Wikipodróże</namespace>
      <namespace key="5" case="first-letter">Dyskusja Wikipodróży</namespace>
      <namespace key="6" case="first-letter">Plik</namespace>
      <namespace key="7" case="first-letter">Dyskusja pliku</namespace>
      <namespace key="8" case="first-letter">MediaWiki</namespace>
      <namespace key="9" case="first-letter">Dyskusja MediaWiki</namespace>
      <namespace key="10" case="first-letter">Szablon</namespace>
      <namespace key="11" case="first-letter">Dyskusja szablonu</namespace>
      <namespace key="12" case="first-letter">Pomoc</namespace>
      <namespace key="13" case="first-letter">Dyskusja pomocy</namespace>
      <namespace key="14" case="first-letter">Kategoria</namespace>
      <namespace key="15" case="first-letter">Dyskusja kategorii</namespace>
      <namespace key="710" case="first-letter">TimedText</namespace>
      <namespace key="711" case="first-letter">TimedText talk</namespace>
      <namespace key="828" case="first-letter">Moduł</namespace>
      <namespace key="829" case="first-letter">Dyskusja modułu</namespace>
      <namespace key="1728" case="first-letter">Wydarzenie</namespace>
      <namespace key="1729" case="first-letter">Dyskusja wydarzenia</namespace>
    </namespaces>
  </siteinfo>
  <page>
    <title>Kilonia</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1009</id>
    <revision>
      <id>158822</id>
      <parentid>158268</parentid>
      <timestamp>2026-09-23T08:08:58Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Moromar</username>
        <id>2451</id>
      </contributor>
      <comment>/* Dzielnice */</comment>
      <origin>158822</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="91377" sha1="hihfv9200epeomber69fjtky7p3g8uq" xml:space="preserve">{{top-banner}}
{{Miejscowość infobox
 |nazwa            = Kilonia
 |nazwa oryginalna = Kiel
 |widok            = KielerStadtzentrumLuftaufnahme.jpg
 |opis             = 
 |herb             = DEU_Kiel_(Alt.)_COA.svg
 |mapa             = Lage der kreisfreien Stadt Kiel in Deutschland.png
 |państwo          = [[Plik:Flag of Germany.svg|20px]] [[Niemcy]]
 |region           = [[Plik:Flag_of_Schleswig-Holstein.svg|20px]] [[Szlezwik-Holsztyn]]
 |powierzchnia     = 118,65
 |wysokość         = 5
 |ludność          = 251 800
 |prefiks          = 0431
 |kod pocztowy     = 24103–24118, 24143–24149, 24159
 |www              = https://www.kiel.de/
}}
'''Kilonia''' ([[Rozmówki niemieckie|niem]]. ''Kiel'') jest stolicą [[Niemcy|niemieckiego]] kraju związkowego [[Szlezwik-Holsztyn]] i ważnym węzłem żeglugowym nad [[Morze Bałtyckie|Morzem Bałtyckim]]. Położone na końcu Zatoki Kilońskiej, miasto liczy około 250 000 mieszkańców (stan na 2026 rok) i pozostaje jednym z głównych portów pasażerskich w [[Niemcy|Niemczech]].

== Charakterystyka ==
Jako główny port pasażerski (wraz z [[Travemünde]] i [[Rostock]]iem) oraz bałtycki punkt końcowy [[Kanał Kiloński|Kanału Kilońskiego]], Kilonia odgrywa ważną rolę w żegludze. To właśnie tutaj w 1918 roku zabrzmiał dzwon pogrzebowy niemieckiego monarchizmu, gdy admirałowie chcieli wysłać flotę na ostatnią, chwalebną, lecz pozbawioną militarnego sensu bitwę. Marynarze zbuntowali się przeciwko swoim oficerom, co doprowadziło do rewolucji i powstania rad robotniczych i żołnierskich.

Podczas drugiej wojny światowej Kilonia została poważnie zbombardowana ze względu na stocznię produkującą łodzie podwodne. Obecnie w Kilonii buduje się statki cywilne i wojskowe, a na wschodnim brzegu Förde (fiordu) dominują wysokie dźwigi.

Bombardowanie zniszczyło prawie wszystkie zabytki Kilonii (w rzeczywistości zniszczyło 95% całego miasta); nawet starsze budynki powstały po II wojnie światowej. Jeśli więc przyjedziesz do „Kieler Schloss” (Zamku Kilońskiego), nie rozczaruj się. Z pierwotnego budynku niewiele zostało. Podczas odbudowy powojennej wykorzystano głównie architekturę nowoczesną, a nacisk położono na funkcjonalność i szybkość budowy, a nie na ponadczasowy design czy piękną architekturę.

=== Dzielnice ===
Kilonia leży po obu stronach '''Fiordu Kilońskiego'''. Jest to odnoga [[Morze Bałtyckie|Morza Bałtyckiego]], która zwęża się ku południu, tworząc port. Ze względu na swoje położenie, niektóre dzielnice nazywane są również wschodnim i zachodnim brzegiem. Po stronie wschodniej do fiordu wpada mała rzeczka '''Schwentine'''. Po stronie zachodniej znajdują się śluzy [[Kanał Kiloński|Kanału Kilońskiego]], który wpada do Łaby w pobliżu [[Brunsbüttel]].

* {{Znacznik|'''Mitte'''|54.3229816|10.1315913|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''Mitte''', centrum miasta ze starówką, zamkiem i terminalem promowym

Na wschodnim brzegu znajdują się następujące dzielnice:

* {{Znacznik|'''Gaarden'''|54.3|10.133333|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''Gaarden''', dzielnica, w której dawniej mieszkali stoczniowcy z Howaldtswerke (HDW)
* {{Znacznik|'''Ellerbek'''|54.315|10.169444|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''Ellerbek''' / {{Znacznik|'''Wellingdorf'''|54.323889|10.173333|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''Wellingdorf''', połączenie osiedla robotniczego i wsi
* {{Znacznik|'''Neumühlen-Dietrichsdorf'''|54.332222|10.1825|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''Neumühlen-Dietrichsdorf''', dawna wioska rybacka z licznymi wędzarniami ryb, położona na północ od rzeki Schwentine
Na zachodnim brzegu znajdują się następujące dzielnice:

* {{Znacznik|'''Düsternbrook'''|54.335833|10.145278|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''Düsternbrook''', z budynkami rządu krajowego, dzielnicą willową i kąpieliskiem publicznym
* {{Znacznik|'''Wik'''|54.355556|10.135|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''Wik''', obszar przemysłowy zdominowany przez marynarkę wojenną
* {{Znacznik|'''Holtenau'''|54.372778|10.141944|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''Holtenau''', na północ od Kanału Kilońskiego, dawny port drzewny
* {{Znacznik|'''Pries'''|54.403611|10.156667|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''Pries''' - {{Znacznik|'''Friedrichsort'''|54.394722|10.174167|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''Friedrichsort''', z małymi stoczniami, marynarką wojenną i lotniskiem
* {{Znacznik|'''Schilksee'''|54.421944|10.1725|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''Schilksee''', wieś z plażami i ośrodkiem olimpijskim

== Dojazd ==
=== Samolotem ===
[[Plik:Aerial image of the Kiel-Holtenau airfield.jpg|thumb|Port lotniczy Kilonia-Holtenau]]
{{Znacznik|Port lotniczy Kilonia-Holtenau|54.379469|10.145147|typ=transport}}'''[https://www.airport-kiel.de/home-airport-en.html Port lotniczy Kilonia-Holtenau]''' ({{IATA|KEL}}). Miasto posiada własne lotnisko, Kilonia-Holtenau, ale jego pas startowy jest zbyt krótki dla dużych samolotów i dlatego nie jest już wykorzystywany do lotów regularnych. Dostępne są usługi czarterowe. Lotnisko jest również przystosowane do obsługi pilotów prywatnych. Możliwa jest odprawa celna i graniczna. Personel pokładowy może skorzystać z zakwaterowania.

{{Znacznik|Port lotniczy Hamburg|53.630389|9.988228|typ=transport}}'''[[Port lotniczy Hamburg]]''' ({{IATA|HAM}}), Flughafenstr. 1-3, 22335 [[Hamburg]]. Tel.: +49 (0)40 507 50, faks: +49 (0)40 50 75 12 34, e-mail: info@ham.airport.de. Port lotniczy Hamburg jest najbliższym lotniskiem z połączeniami międzynarodowymi. [https://www.dbregiobus-nord.de/angebot/kielius Kielius] – autobus lotniskowy z portu lotniczego Hamburg-Fuhlsbüttel – oraz Flixbus oferują regularne połączenia z lotniska w Hamburgu do głównego dworca kolejowego w Kilonii lub tymczasowego centralnego dworca autobusowego. Rozkład jazdy jest skoordynowany między innymi z rozkładem jazdy promów Color Line do Norwegii i Stena Line do [[Szwecja|Szwecji]].

=== Pociągiem ===
[[Plik:Kiel, der Hauptbahnhof.jpg|thumb|Kiel Hauptbahnhof]]
Kilonia jest dobrze skomunikowana z siecią kolejową, choć większość pociągów dalekobieżnych z południa kończy bieg w [[Hamburg]]u.

* Codziennie kursuje kilka bezpośrednich pociągów ICE z południa.
* Pociągi z [[Hamburg]]a do Dworca Głównego w Kilonii kursują co pół godziny.
* Linia kolejowa do [[Flensburg]]a umożliwia dotarcie do większości miast na stałym lądzie [[Dania|Danii]] w ciągu 8 godzin. Istnieje również półgodzinne połączenie do [[Neumünster]], a także linia kolejowa z [[Lüneburg]]a przez [[Lubeka|Lubekę]]. Umożliwia to na przykład podróż z [[Berlin]]a z DeutschlandTicket.

{{Znacznik|Kiel Hauptbahnhof|54.3148|10.1318|typ=transport}}'''[https://www.bahnhof.de/kiel-hbf Kiel Hauptbahnhof]''', Sophienblatt 25-27, 24114 Kilonia. Dworzec Główny ma dobrą infrastrukturę turystyczną i jest intensywnie użytkowany, zwłaszcza przez pasażerów statków wycieczkowych oraz pieszych i rowerzystów korzystających z codziennie odpływających promów. Dworzec jest często bardzo zatłoczony krótko po przybyciu promów lub statków wycieczkowych. Dworzec jest również łatwo dostępny dla osób o ograniczonej sprawności ruchowej. Dostęp bez barier jest możliwy przez wejście na placu przed dworcem (rampa). Winda znajduje się przy wejściu od strony Kieler Matrosenplatz, jeden poziom poniżej hali dworca. Dostęp dla wózków inwalidzkich.

{{Znacznik|Przystanek Suchsdorf|54.349181|10.090942|typ=transport}}'''[https://www.bahnhof.de/suchsdorf Przystanek Suchsdorf]''', Am Bahnhof 3, 24107 Kilonia. Przystanek Suchsdorf znajduje się na linii do [[Flensburg]]a; jednak podróżni z [[Flensburg]]a i [[Dania|Danii]] zazwyczaj kontynuują podróż do dworca głównego. Suchsdorf leży bezpośrednio nad [[Kanał Kiloński|Kanałem Kilońskim]] i jest bliżej dzielnicy '''Holtenau''', popularnego punktu wypadowego na rejsy po Bałtyku.

=== Samochodem === 
Kilonia jest połączona z siecią autostrad drogami [[Plik:Bundesautobahn_215_number.svg|30px]], [[Plik:Bundesautobahn_210_number.svg|30px]] i [[Plik:Bundesautobahn_21_number.svg|25px]]/[[Plik:Bundesstraße_404_number.svg|30px]].

* Jadąc z [[Plik:Bundesautobahn_24_number.svg|25px]] (od strony [[Berlin]]a), zaleca się skorzystanie z [[Plik:Bundesautobahn_21_number.svg|25px]] ze [[Schwarzenbek]], aby ominąć [[Hamburg]] i tunel pod Łabą, gdzie często tworzą się korki.
* Jadąc z [[Dania|Danii]], należy jechać drogą [[Plik:Bundesautobahn_210_number.svg|30px]] z [[Rendsburg]]a.
* Jadąc z południa, należy zjechać z [[Plik:Bundesautobahn_7_number.svg|25px]] na węźle Bordesholm i jechać drogą [[Plik:Bundesautobahn_215_number.svg|30px]] do Kilonii.

=== Autobusem ===
{{Znacznik|Centralny Dworzec Autobusowy|54.317167|10.133972|typ=transport}}'''[https://kiel-wiki.de/ZOB Centralny Dworzec Autobusowy]''' (''ZOB''). Centralny dworzec autobusowy w Kilonii został całkowicie przebudowany. Przystanki autobusów dalekobieżnych znajdują się teraz na nowym ZOB, zaczynając od Auguste-Viktoria-Straße, naprzeciwko głównego dworca kolejowego.

'''[https://www.dbregiobus-nord.de/angebot/kielius Kielius]''' – autobus lotniskowy z [[Port lotniczy Hamburg|lotniska w Hamburgu]] (Fuhlsbüttel) – kursuje regularnie z lotniska w Hamburgu do ZOB w Kilonii, z przystankiem przed dworcem kolejowym. Rozkład jazdy jest skoordynowany z rozkładem jazdy promów Color Line do [[Norwegia|Norwegii]] i promów Stena Line do [[Szwecja|Szwecji]].
[[Plik:2019-06-26 - Parkhaus am Kieler HBF - KiWo2019.jpg|thumb|Parking wielopoziomowy ZOB]]
{{Znacznik|'''Parking wielopoziomowy ZOB'''|54.317564|10.134264|typ=parking|url=|kolor=00FF00|treść=}}'''[https://parkhaus-zob-kiel.de/ Parking wielopoziomowy ZOB]''', Auguste-Victoria-Straße 9, 24103 Kilonia. Tel.: +49 (0)431 78 58 30 40, e-mail: kundenservice@psg-greifswald.de. Nowy parking wielopoziomowy z 541 miejscami parkingowymi jest czynny całą dobę od października 2019 roku. Wjazd i wyjazd z parkingu odbywa się podwójną spiralną rampą od strony Auguste-Viktoria-Straße. Wszystkie sześć poziomów parkingu posiada miejsca parkingowe dla osób niepełnosprawnych, na trzecim poziomie znajduje się pięć stacji ładowania pojazdów elektrycznych, a na poziomach pierwszym i drugim – miejsca parkingowe dla kobiet. Parking wielopoziomowy znajduje się nad centralnym dworcem autobusowym (ZOB). Jest on dostępny dla osób poruszających się na wózkach inwalidzkich i czynny całą dobę.

=== Statkiem ===
[[Plik:Magic in Kiel.jpg|thumb|Prom Color-Line na nabrzeżu Norwegenkai]]
[[Plik:Kiel schwedenkai containers IMG 3819.JPG|thumb|Schwedenkai z promem StenaLine]]
W Fiordzie Kilońskim znajduje się kilka przystani. Na zachodnim, śródmiejskim brzegu znajduje się Schwedenkai (Nabrzeże Szwedzkie), a na przeciwległym, wschodnim brzegu – Norwegenkai (Nabrzeże Norweskie), nowo wybudowane w 1997 roku. Dalej na północ, w dzielnicy Dietrichsdorf, również po wschodniej stronie fiordu, znajduje się Ostuferhafen (Port Wschodniego Brzegu), z którego odpływają promy na [[Litwa|Litwę]]. Ponadto istnieją trzy inne terminale – Ostseekai (Nabrzeże Bałtyckie), Sartorikai i Böllhornkai – wykorzystywane jako przystanie dla statków wycieczkowych. Czasami statki wycieczkowe cumują również w raczej mało zachęcającym Scheerhafen (Port Scheera), położonym bezpośrednio przy śluzach Kanału Kilońskiego w dzielnicy Wik.

{{Znacznik|Norwegenkai|54.3172|10.1402|typ=transport}}'''[https://www.portofkiel.com/cruise_ferry/unsere-terminals.html Norwegenkai]''' (Nabrzeże Norweskie) 
* '''[https://www.colorline.de/ Color Line]''', Norwegenkai, 24143 Kiel-Gaarden. Tel.: +49 (0)431 7300100, e-mail: servicecenter@colorline.de. Promy Color Line kursują codziennie z [[Oslo]], stolicy [[Norwegia|Norwegii]], do Kilonii. Terminal znajduje się zaledwie około 700 m od głównego dworca kolejowego i można do niego łatwo dotrzeć pieszo lub rowerem przez most Hörnbrücke. Terminal jest dostępny dla osób poruszających się na wózkach inwalidzkich. Godziny otwarcia: codziennie od 8:00 do 15:00. Odprawa: Wyjazd z [[Oslo]] o godz. 14:00, przyjazd do Kilonii następnego dnia rano o godz. 10:00. Podróż powrotna rozpoczyna się o godz. 14:00, powrót do [[Oslo]] o godz. 10:00. Odprawa dla samochodów w Kilonii odbywa się 120 minut przed odjazdem, dla pasażerów pieszych nie później niż 60 minut przed odjazdem.

{{Znacznik|Schwedenkai|54.3197|10.1399|typ=transport}}'''Schwedenkai''' (Nabrzeże Szwedzkie) 
* '''[https://www.stenaline.de/faehren-nach-schweden Stena Line]''', Schwedenkai 1, 24103 Kilonia. Tel.: +49 (0)431 9099, (0)1806 020100, faks: +49 (0)431 909200, e-mail: info.de@stenaline.com. Promy Stena Line przypływają codziennie z [[Göteborg]]a w [[Szwecja|Szwecji]] do Kilonii. Odprawa: Przyjazd do Kilonii codziennie o 9:00, odpłynięcie codziennie o 18:15. Odprawa jest możliwa najpóźniej 30 minut przed odpłynięciem, a w szczycie sezonu od godziny 15:00.

{{Znacznik|Ostuferhafen|54.3342|10.1742|typ=transport}}'''Ostuferhafen''' (Port Wschodniego Brzegu)
* '''[https://www.dfds.com/de-de/passagierfaehren/routen/faehren-ins-baltikum/kiel-klaipeda DFDS-Seaways]''', Ostuferhafen 15, 24149 Kilonia. Tel.: +49 (0)431 20976480, faks: +49 (0)431 20976102, e-mail: passage.kiel@dfds.com. Połączenie promowe z [[Kłajpeda|Kłajpedy]] na [[Litwa|Litwie]] do Kilonii kursuje sześć razy w tygodniu. Podróż trwa 19 godzin. 

Śluzy [[Kanał Kiloński|Kanału Kilońskiego]] są interesujące dla pasażerów statków towarowych i stanowią również wartościową atrakcję turystyczną.

Zarówno Kilonia, jak i okoliczne miasta nad Fiordem Kilońskim oferują wiele miejsc do cumowania dla jednostek rekreacyjnych.

=== Rowerem ===
* Przez Kilonię prowadzi Ścieżka Rowerowa Wybrzeża Morza Bałtyckiego.
* Hörnbrücke to punkt początkowy lub końcowy otwartej w maju 2004 roku turystycznej trasy wakacyjnej, Niemieckiego Szlaku Promowego z [[Bremervörde]] do Fiordu Kilońskiego.

=== Pieszo ===
Europejski szlak turystyczny dalekobieżny E1 oraz Europejski szlak turystyczny dalekobieżny E6 przebiegają tą samą trasą przez Kilonię, podobnie jak [[Via Jutlandica]].

== Komunikacja ==
{{mapa|54.3375|10.1335|zoom=13|wysokość=500|szerokość=420|grupy=transport,zobacz,natura,jedzenie,bar,nocleg,atrakcja,zakupy,alarm,zdrowie,zabytek,kontakt,nauka,punkt,rower,parking,obszar,metro,praca}}
=== Autobusem i promem ''Förde'' ===
[[Plik:Liniennetz Kiel.pdf|thumb|[[File:BUS-Logo-BVG.svg|20px]] sieć (2024)]]
Kilonia posiada system transportu publicznego oparty na autobusach i promach obsługiwanych przez [https://www.kvg-kiel.de/en/ KVG]. Dostępne są bilety 1-, 3- i 7-dniowe, które oferują turystom dobrą wartość. Do zakupu biletów możesz użyć [http://nah.sh/de/fahrplan/die-nah-sh-app/ aplikacji NAH SH].

Bilet grupowy „''Kleingruppenkarte ohne Sylt-Bus''” może być wyjątkowo korzystny: za łączną kwotę 49,90 euro (stan na maj 2026) na nieograniczone przejazdy od poniedziałku do piątku o godzinie 09:00 lub w soboty, niedziele i święta od godziny 00:00 do godziny 06:00 następnego dnia, grupa maksymalnie 5 osób dorosłych (dzieci gratis) może korzystać ze wszystkich autobusów i pociągów całej sieci SH-Tarif (kraj związkowy [[Szlezwik-Holsztyn]] plus [[Hamburg]], z wyłączeniem wyspy [[Sylt]]).

{| border=1 cellpadding=1 cellspacing=0
|- align=center
|colspan=3|
|Kiel Hbf
|colspan=2|
|- align=center
|Reventlou
|Lehmberg
|Ziegelteich
|'''51'''
|Südfriedhof
|Hassee
|- align=center
|Projensdorf
|Ravensberg
|Unikliniken
|'''62'''
|Marienlust
|Russee
|- align=center
|Projensdorf
|Wik
|Düsternbrook
|'''41''' '''42'''
|Gaarden-Süd
|Meimersdorf
|- align=center
|Suchsdorf
|Eichhofstr.
|Brunswik
|'''22'''
|Gaarden-Ost
|Ellerbek
|- align=center
|Schilksee
|rowspan=2|Wik
|rowspan=2|Brunswik
|'''12''' '''13'''
|colspan=2|
|- align=center
|
|'''11'''
|rowspan=2|Gaarden-Ost
|rowspan=2|Dietrichsdorf
|- align=center
|rowspan=2|Mettenhof
|Schreventeich
|Rathaus / Opernhaus
|'''14'''
|- align=center
|Hasseldieksdamm
|Ziegelteich
|'''31'''
|Ellerbek Süd
|Elmschenhagen
|- align=center
|Wik
|Blücherplatz
|Unikliniken
|'''32''' '''34'''
|Elmschenhagen
|Kroog
|}

=== Taksówką ===
Taksówka jest droga, ale niezawodna. Taksówki są dostępne 24 godziny na dobę, 7 dni w tygodniu na głównym dworcu kolejowym (Hauptbahnhof) lub można je zamówić przez telefon lub aplikację. Aby wezwać taksówkę, wybierz numer '''+49 431 680101''' (Taxi Kiel) lub '''+49 431 73000''' (Taxi-Zentrale Kiel-Ost). W mieście dobrze sprawdzają się także aplikacje mobilne, takie jak [https://www.taxi.eu/ taxi.eu] czy [https://www.free-now.com/de-en/ freenow]. Większość taksówek akceptuje karty kredytowe, ale zaleca się, aby potwierdzić to u kierowcy przed rozpoczęciem podróży.

=== Rowerem ===
Kilonia jest w dużej mierze płaska i nadaje się do jazdy na rowerze. Głównym węzłem rowerowym jest stacja [https://kiel.de/ Umsteiger] przy głównym dworcu kolejowym, która oferuje całodobowy strzeżony parking oraz wypożyczalnię rowerów miejskich i elektrycznych. Popularna trasa rowerowa prowadzi z centrum miasta do Laboe, a następnie promem do Strande i z powrotem do Kilonii wzdłuż zachodniego wybrzeża.

Na krótkie trasy system wypożyczania rowerów [https://www.kielregion.de/mobilitaetsregion/sprottenflotte/ Sprottenflotte] jest dostępny za pośrednictwem aplikacji Donkey Republic. Nextbike nie jest już dostępny w Kilonii. Rowery należy zwracać w wyznaczonych stacjach (rowery elektryczne i cargo tylko na wyznaczonych stacjach oznaczonych w aplikacji).

* Ceny z kwietnia 2026:
** Rowery standardowe: 0,50 EUR za 15 min, maks. 12 EUR za 24 godz.
** Rowery elektryczne i elektryczne rowery cargo: 2 EUR za 15 min, maks. 35 EUR za 24 godz.
** Rowery cargo (ręczne): 1 EUR za 15 minut, maks. 20 EUR za 24 godziny.
** Karnet 3-dniowy: 9 EUR (obejmuje 18 godzin jazdy w ciągu 3 dni).
Abonenci (np. 8 EUR/miesiąc lub 45 EUR/rok) otrzymują pierwsze 30 minut każdego wypożyczenia za darmo. Rowery można rezerwować bezpłatnie za pośrednictwem aplikacji na maksymalnie 15 minut przed wypożyczeniem.

Nie oczekuj wysokiej jakości rowerów, a jeśli chcesz kask, zabierz swój.

Osoby zatrzymujące się na dłużej (np. studenci wymiany) mogą wypożyczyć rower w Swapfiets za miesięczną opłatą.

{{Znacznik|'''Swapfiets'''|54.323502 |10.136134 |typ=parking|url=|kolor=00FF00|treść=}}'''[https://help.swapfiets.com/kiel Swapfiets]''', Alter Markt 7, 24103 Kilonia. Pn-Wt, Czw-Pt 12:00-18:00; Sob 11:00-17:00; Śr, Nd nieczynne. Abonament rowerowy obejmuje naprawy i ochronę przed kradzieżą. Wysokiej jakości rowery z charakterystyczną niebieską oponą z przodu. Sklep przy Alter Markt oferuje serwis i odbiór (zalecana rezerwacja przez aplikację).
Miesięczne abonamenty od 14,90 do 64,90 euro.

=== Na hulajnodze elektrycznej ===
Dostępne są również hulajnogi elektryczne, a w mieście działają [https://bolt.eu/en-de/ Bolt], [https://www.li.me/en-de/vehicles/scooter Lime] i [https://ridedott.com/pl/ Dott]. Hulajnogi można wypożyczać za pośrednictwem odpowiednich aplikacji. Ceny zazwyczaj obejmują opłatę aktywacyjną w wysokości 1,00 EUR plus stawkę od 0,19 do 0,25 EUR za minutę. W aplikacjach dostępne są różne karnety dzienne lub tygodniowe dla częstych użytkowników.

=== Promem kanałowym ===
Przeprawiając się przez [[Kanał Kiloński]], można przejść przez jeden z kilku mostów (Holtenauer Hochbrücken, Levensauer Hochbrücken) lub skorzystać z promu. ''Adler 1'' w Kiel-Holtenau to mały prom, który przewozi wyłącznie pieszych i rowery; większe promy w Landwehr i Sehestedt przewożą również samochody i motocykle. Korzystanie ze wszystkich promów kanałowych jest bezpłatne dla każdego.

== Warto zobaczyć ==
=== Kościoły ===
[[Plik:Matthias Suessen -5399.jpg|thumb|Petruskirche]]
[[Plik:Jakobikirche Kiel.jpg|thumb|Kościół św. Jakuba]]
[[Plik:Bethlehem-Kirche Kiel - Seitenansicht.jpg|thumb|Kościół Betlejemski]]
* {{zobacz
| name=[https://www.st-nikolai-kiel.de/ Kościół Świętego Mikołaja] | alt= | url= | adres=Alter Markt | lat=54.3228| long=10.14| wskazówki=
| tollfree=+49 (0)431 950 98 | fax=+49 (0)431 982 76 73
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=gemeindebuero@st-nikolai-kiel.de​ . Sankt Nikolai to główny kościół protestancki i najstarszy budynek w Kilonii. Budowę rozpoczęto wkrótce po lokacji miasta, około 1242 roku. W latach 1877-1884 kościół przebudowano w stylu neogotyckim. W czasie II wojny światowej budynek kościoła został poważnie uszkodzony w wyniku nalotu aliantów 22 maja 1944 r. Cenne wyposażenie wnętrza zostało ocalone w latach poprzednich. Odbudowy dokonano w 1950 r. Nie odbudowano starych sklepień; zamiast tego budynek zewnętrzny otrzymał prosty dwuspadowy dach, który łączył wszystkie trzy nawy. W Nikolaikirche znajdują się trzy organy. Przed budynkiem kościoła znajduje się rzeźba Wojownik duchów autorstwa Ernsta Barlacha. Otwarte: codziennie 10:00 - 18:00.
}}
* {{zobacz
| name=[https://ostseemagazin.net/petruskirche-kiel/ Petruskirche] | alt= | url= | adres=Weimarerstraße 1 | lat=54.359213| long=10.135649| wskazówki=
| tollfree=+49 (0)431 164 56, | fax=+49 (0)431 139 04
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=kontakt@akg-kiel.de. Zbudowany w latach 1905-1907 jako kościół garnizonowy marynarki wojennej, ten dom modlitwy stanowi imponujący przykład nowoczesnej protestanckiej architektury sakralnej z początku XX wieku. Zbudowany z cegły w tradycyjnym stylu, z wykorzystaniem wyjątkowo dużych cegieł, w formie klasztornej. Częściowo zniszczony przez bomby w 1944 roku podczas II wojny światowej, kościół św. Piotra został odbudowany w ciągu dwóch miesięcy w 1949 roku, głównie dzięki darowiznom amerykańskiej sekcji Światowej Federacji Luterańskiej. Projekt secesyjnych okien, z zachowaniem oryginalnych przeszkleń, wzmacnia ogólny efekt tego dzieła sztuki.
}}
* {{zobacz
| name=[https://www.lutherjakobi.de/ Kościół św. Jakuba] | alt= | url= | adres=Knooper Weg 12, | lat=54.3234| long=10.1276| wskazówki=
| tollfree=+49 (0)431 924 02 | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=gemeindebuero@jakobi-kiel.de​ . Neogotycki kościół wybudowano w 1882 r. Dziś wraz z kościołem luterańskim należy do gminy ewangelicko-luterańskiej jakobi i luterańskiej. Podczas II wojny światowej kościół został zniszczony przez bomby zapalające podczas nalotów na Kilonię w 1944 r., a po wojnie w latach 1952–1954 został odbudowany w uproszczony sposób. Oryginalną spiczastą wieżę zastąpiono filigranową, w kształcie latarni, przeszkloną okrągłą wieżą, która wpuszcza światło dzienne do wnętrza kościoła. Nadał kościołowi popularny przydomek ''Alleluja Gazometr''.
}}
* {{zobacz
| name=[https://www.heiligengeist-kiel.de/ueber-uns/bibelgarten Kościół św. Ansgara] | alt= | url= | adres=Holtenauer Straße 89 | lat=54.3355| long=10.1328| wskazówki=
| tollfree=+49 (0)431 58 78 21 12 | fax=+49 (0)431 58 78 21 19
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=info@heiligengeist-kiel.de. Neogotycki kościół halowy, zbudowany na planie prostokąta z półkolistymi wieżami schodowymi na czterech narożnikach, powstał w latach 1901-1903. Zniszczony podczas nalotów na Kilonię w 1944 roku podczas II wojny światowej, kościół został odbudowany na początku lat 50. XX wieku w bardzo prostym, niemal ewangelicko-reformowanym stylu, ze względu na ograniczone środki. Rozeta w szczycie i kolorowa inskrypcja nad portalem głównym zostały pokryte białym tynkiem. Dalsza renowacja, konieczna ze względu na warunki atmosferyczne, miała miejsce w 1995 roku.
}}
* {{zobacz
| name=[https://www.nordkirche.de/adressen/institutionen/detailansicht/institution/bugenhagen-kiel-ellerbek/ Bugenhagenkirche] | alt= | url= | adres=Lütjenburger Straße 7 | lat=54.31438 | long=10.17241| wskazówki=
| tollfree=+49 (0)431 2001417 | fax=+49 (0)431 728575
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=buero@bugenhagenkirche-kiel.de. Pierwszy kościół w Bugenhagen został zbudowany w 1896 roku i zburzony w 1941 roku. W 1948 roku parafianie otrzymali tymczasowy, drewniany kościół od Szwajcarskiej Organizacji Pomocy Kościołowi. Kościół w Bugenhagen w Kilonii-Ellerbek został konsekrowany w 1961 roku. Prosta elegancja nawy podkreśla piękno witrażu ołtarzowego, rozciągającego się od podłogi do sufitu i mającego kształt krzyża.
}}
* {{zobacz
| name=[https://www.bethlehem-kirche.de/index.html Kościół Betlejemski] | alt= | url= | adres=Möhrkestraße 9 | lat=54.3922| long=10.1769| wskazówki=
| tollfree=+49 (0)431 39 10 38, | fax=+49 (0)431 39 71 32
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=kontact@bethlehem-kirche.de. Kościół Betlejemski został zbudowany w 1875 roku jako kościół garnizonowy. Miał zastąpić zrujnowaną salę liturgiczną w twierdzy. Uderzające jest nieprawidłowe ustawienie ołtarza na zachód i prosta konstrukcja: budynek o konstrukcji szkieletowej, otynkowany od wewnątrz, obłożony drewnem na zewnątrz, co sprawiło, że kościół halowy zyskał w dawnych czasach pogardliwy przydomek „szopy religijnej” lub „szopy modlitewnej”; nawet dziś wielu nazywa go po prostu „drewnianym kościołem”. Wieżyczka z dzwonem wieńczy kruchtę, ale jego dźwięk ma niewiele wspólnego z religią (pastor Schorn, 1901). Od początku istnienia do 1953 roku kościół był również wykorzystywany do nabożeństw katolickich. Obecny kościół betlejemski, jako jedyny zachowany drewniany budynek sakralny z okresu po 1870 roku w Szlezwiku-Holsztynie, jest oryginalnym zabytkiem kultury o szczególnym znaczeniu i od 1988 roku znajduje się na liście zabytków. W 1999 roku budynek nabyło stowarzyszenie „Interessengemeinschaft Bethlehem-Kirche e.V.” (Związek Interesów Kościoła Betlejemskigo). Ta organizacja non-profit zapewnia jego użytkowanie do celów religijnych i wydarzeń kulturalnych.
}}
* {{zobacz
| name=[https://www.trinitatis-kiel.de/ Kościół św. Marii Magdaleny] | alt= | url= | adres=Im Dorfe 1 | lat=54.2914| long=10.1759| wskazówki=
| tollfree=+49 (0)431 78 64 00, | fax=+49 (0)431 78 48 03,
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=mm@trinitatis-kiel.de​ . Kościół Marii Magdaleny w Kilonii-Elmschenhagen został zbudowany w XIII wieku. W XIX wieku kościół został poważnie uszkodzony przez piorun. Nowy budynek ukończono w 1866 roku. Kościół w Elmschenhagen jest jednym z pierwszych miejsc kultu w Szlezwiku-Holsztynie wybudowanym w stylu neogotyckim. Kilku hojnych darczyńców umożliwiło nie tylko budowę, ale i bogate wyposażenie kościoła Marii Magdaleny. Prezbiterium i front organowy zostały zniszczone podczas bombardowań lotniczych w czasie II wojny światowej, a w 1949 roku kościół ponownie otrzymał używane organy. Po kilku remontach organy zostały oddane do użytku 30 października 1994 roku. W prezbiterium widnieją biblijne historie z życia Jezusa Chrystusa, na malowidłach okiennych.
}}
=== Zamki, pałace, dwory ===
[[Plik:Schloss Kiel-msu-1027.jpg|thumb|Zamek Kiloński]]
* {{zobacz
| name=Zamek Kiloński | alt= | url= | adres= | lat=54.3242| long=10.1434| wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Centrum średniowiecznego zespołu miejskiego stanowił kościół, klasztor i zamek – późniejszy Zamek Kiloński na wzgórzu nad brzegiem Förde. Później zamek był rezydencją wdów i wtórną rezydencją książąt Gottorf. Katarzyny Wielkiej przeszedł gruntowne przebudowy i renowacje w roku 1763. Ostatni okres świetności przeżywał w latach 1888-1918 jako siedziba i rezydencja księcia pruskiego Heinricha, brata cesarza Wilhelma II. Po ataku bombowym w 1944 r. spłonął imponujący renesansowy budynek, z wyjątkiem zachodniego skrzydła (budynek Pelli), które zachowało się do dziś. W 1957 roku zamek w Kilonii został odbudowany i stał się centralnym ośrodkiem kulturalnym kraju. Dziś ten imponujący budynek jest symbolem nowego początku demokracji i konsekwentnie nowoczesnej odbudowy Kilonii po drugiej wojnie światowej. W rozbudowie mieści się sala koncertowa i regionalne studio NDR. Co roku na terenie kompleksu zamkowego odbywa się około 300 różnych wydarzeń, w których bierze udział nawet 200 000 gości.
}}
=== Budynki ===
[[Plik:Hauptbahnhof Kiel Panorama Sonnenuntergang.jpg|thumb|Dworzec główny w Kilonii]]
[[Plik:KI Flandernbunker.JPG|thumb|Flandernbunker]]
[[Plik:Rathaus-kiel.jpg|thumb|Ratusz w Kilonii]]
[[Plik:Hoernbruecke Kiel.jpg|thumb|Hörnbrücke, otwarty]]
[[Plik:Leuchtturm Holtenau Kiel2001.jpg|thumb|Latarnia morska Kilonia-Holtenau]]
Z uwagi na fakt, że Kilonia była wielokrotnie celem bombardowań alianckich podczas II wojny światowej, niewiele pozostało ze starej zabudowy. Niemniej jednak, znajduje się tu kilka pięknych, odbudowanych i odrestaurowanych budynków, które warto zobaczyć.
* {{zobacz
| name=Dworzec główny w Kilonii | alt= | url= | adres= | lat= | long= | wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Główny dworzec kolejowy w Kilonii jest warty zobaczenia, ponieważ był pieczołowicie restaurowany przez wiele lat. Pierwszy dworzec w Kilonii został zbudowany w latach 1843-1846 w Ziegelteich (zasypany w latach 1865-1876), około 500 metrów na północ od obecnego miejsca. Obecna lokalizacja poprawiła dostęp drogowy do portu. Budowa rozpoczęła się w 1895 roku. Stary dworzec został zburzony w 1902 roku. W 1944 roku główny dworzec i przyległe budynki zostały poważnie uszkodzone podczas ciężkiego nalotu bombowego aliantów. Rekonstrukcja dworca w uproszczonej formie rozpoczęła się w 1950 roku. Kompleksowy remont dworca rozpoczął się w 1999 roku. Przeprojektowany dziedziniec dworca i hol na peronie poprzecznym, z licznymi sklepami, zostały zainaugurowane podczas Tygodnia Kilońskiego w czerwcu 2004 roku. Odrestaurowano również Kaisertreppe (Schody Cesarskie) po stronie wschodniej. W 2016 roku zburzono parking nad centralnym dworcem autobusowym, który kiedyś był połączony z dworcem kolejowym; nowy budynek otwarto ponownie w październiku 2019 roku.
}}
* {{zobacz
| name=[https://www.mahnmalkilian.de/flandernbunker.html Flandernbunker] | alt= | url= | adres=Kiellinie 249 | lat=54.354722 | long=10.138889 | wskazówki=Kiel-Wik nad zatoką Hindenburgufer, wejście do portu morskiego
| tollfree=+49 (0)431 590 72 26, | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=info@kriegszeuge.de​. Bunkier Flanders to wieżowiec z czasów II wojny światowej, który początkowo służył jedynie jako schron dla żołnierzy i centrum dowodzenia w sytuacjach awaryjnych, ale pod koniec wojny został udostępniony także cywilom. Szczególne wrażenie robią mury o grubości dochodzącej do 2 m, wyraźnie widoczne przy otworach. Od 2004 roku bunkier znajduje się na liście zabytków. Można go znaleźć dzięki stowarzyszeniu „Mahnmal Kilian e.V.” Zwiedzanie z przewodnikiem odbywa się: w każdą pierwszą niedzielę miesiąca o godzinie 11:30 (z wyjątkiem stycznia). Koszt wycieczki wynosi 2 € (ulgowy 1 €). Na życzenie możliwe jest umówienie indywidualnych spotkań dla grup i klas szkolnych. Otwarte: poniedziałek - piątek: 11:00 - 15:00, niedziela: 11:00 - 17:00, codziennie w Tygodniu Kilońskim 11:00 - 15:00 oraz środa, sobota i niedziela do 17:00. Cena: 4 €, obniżona 3 €.
}}
* {{zobacz
| name=Ratusz | alt= | url= | adres=Fleethörn 9 | lat=54.3225| long=10.1325| wskazówki=
| tollfree=+49 (0)431 90 10 | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Istniejący ratusz na Starym Rynku stał się zbyt mały około 1900 roku dla dynamicznie rozwijającego się miasta stoczniowego i marynarki wojennej. Dlatego obecny ratusz z wieżą został zbudowany w latach 1907–1911 na przedmieściach, na terenie obecnego Placu Ratuszowego, na zachód od starego miasta. Długo nazywano go „Nowym Ratuszem”. Został całkowicie zniszczony podczas II wojny światowej, z wyjątkiem kilku piwnic. Miasto zleciło budowę ratusza, który obecnie jest zabytkiem, w latach 1907–1911. Zgodnie z tradycją reprezentacyjnej architektury ratuszowej, budynek posiada własną wieżę. Wieża ta jest wzorowana na dzwonnicy, takiej jak Dzwonnica św. Marka w [[Wenecja|Wenecji]]. Wieża Kilońska, mierząca 106 metrów wysokości, przewyższa jednak Dzwonnicę św. Marka o 7,4 metra. Platforma widokowa znajduje się na wysokości 67 metrów i można ją zwiedzać w ramach wycieczek z przewodnikiem. Winda zapewnia dostęp do platformy widokowej na wysokości 67 metrów. Z wieży co kwadrans rozbrzmiewa dźwięk karillonu, który aż do wybicia pełnej godziny odgrywa kolejną ćwierć melodii. Jest to bardzo podobne do dźwięku dzwonów na wieży zegarowej Big Ben w [[Londyn]]ie lub dzwonów ratusza w [[Kopenhaga|Kopenhadze]].
}}
* {{zobacz
| name=[https://theater-kiel.de/start/index.html Opera] | alt= | url= | adres=Rathausplatz 4 | lat=54.3231| long=10.1333| wskazówki=
| tollfree=+49 (0)431 90 19 01 | fax=+49 (0)431 90 16 28 70
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Opera w Kilonii jest zabytkiem i siedzibą Teatru Kilońskiego. Budowa ceglanego budynku, z bogatymi piaskowcowymi detalami i misternie rzeźbioną linią dachu, trwała od 1905 do 1907 roku. Otwarcie teatru nastąpiło 1 października 1907 roku. Podczas II wojny światowej naloty alianckie poważnie uszkodziły teatr miejski. Odbudowa – z zachowaniem istniejących murów – trwała od 1950 do 1953 roku. Obecnie opera, licząca około 840 miejsc, posiada dużą scenę o powierzchni 400 metrów kwadratowych, fosę dla orkiestry/scenę oraz rozbudowany park maszynowy dla Kilońskiego Teatru Muzycznego i Baletu. W 1993 roku opera została wpisana na listę zabytków kultury o szczególnym znaczeniu.
}}
* {{zobacz
| name=[https://structurae.net/de/bauwerke/hoernbruecke-kiel Hörnbrücke] | alt= | url= | adres= | lat=54.315| long=10.1356| wskazówki=na głównym dworcu kolejowym
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Most Hörnbrücke łączy centrum miasta ze wschodnim brzegiem Renu. Otwiera się o określonych godzinach i w razie potrzeby, aby umożliwić przepływającym statkom przepływanie pod nim. Jest przeznaczony wyłącznie dla pieszych i rowerzystów. Na początku po ukończeniu budowy w 1997 roku, nazywano go „mostem nic niedziałającym” ze względu na jego zawodną mechanikę.
}}
* {{zobacz
| name=[https://www.baken-net.de/kiel-holtenau_lt.htm Latarnia morska Kilonia-Holtenau] | alt= | url= | adres= | lat=54.369248| long=10.153896| wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Latarnia morska, zbudowana w 1895 roku, uważana jest za jedną z najpiękniejszych latarni morskich w Niemczech. W fundamencie wieży znajduje się kamień węgielny wraz z dokumentem założycielskim Kanału Cesarza Wilhelma (Kanał Północnobałtycki). Latarnia morska w Holtenau została gruntownie odnowiona w 1995 roku z okazji 100. rocznicy powstania Kanału Kilońskiego. Dziś otoczony jest terenem zielonym; ośmiokątna podkonstrukcja ceglanej wieży pełni także funkcję sali weselnej. Nie jest udostępniony do zwiedzania, można go zwiedzać z przewodnikiem. Z podnóża latarni roztacza się doskonały widok na to, co dzieje się zarówno w Fiordzie Kilońskim, jak i w śluzach.
}}
* {{zobacz
| name=[https://www.wsa-nord-ostsee-kanal.wsv.de/Webs/WSA/WSA-Nord-Ostsee-Kanal/DE/6_Presse/1_Bilder/_Historische_Bilder/k_Bruecken/2_Levensauer_Hochbruecke/levensauer_hochbruecke_text.html Levensauer Hochbrücke] | alt= | url= | adres= | lat=54.3678| long=10.0758| wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=to kombinowany most kolejowy i drogowy z pierwszego okresu budowy kanału (1894). Znajduje się w obszarze miejskim Kilonii. Ze względu na geometrię łuku znacznie ogranicza szerokość przejścia kanału. Aby umożliwić spotkanie statków, NOK ma zostać poszerzony w rejonie tego wąskiego gardła, a most ma zostać zastąpiony nowym budynkiem.
}}
=== Muzea ===
[[Plik:Geomar RV Alkor IMO 8905880 IMG 3653 kiel.JPG|thumb|Akwarium, Geomar i statek badawczy ALKOR]]
[[Plik:Antikensammlung Kiel 198.JPG|thumb|Widok uniwersyteckiej kolekcji zabytków w galerii sztuki.]]
[[Plik:Maschinenmuseum Kiel-Wik 2016c.jpg|thumb|Muzeum Maszyn Kiel-Wik]]
[[Plik:Schifffahrtsmuseum Kiel 2014.jpg|thumb|Muzeum Morskie w Kilonii]]
* {{zobacz
| name=[https://www.aquarium-geomar.de/ Akwarium Geomar] | alt= | url= | adres=Düsternbrooker Weg 20 | lat=54.329972| long=10.148361| wskazówki=
| tollfree=+49 (0)431 6001637 | fax=+49 (0)431 600 1631
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=aqki1@aquarium-kiel.de​ . Fokarski zbiornik akwarium można obejrzeć także z zewnątrz, bez konieczności odwiedzania samego akwarium, dlatego stanowi to małą zachętę dla dzieci, aby zachęcić je do spaceru zachodnim brzegiem fiordu. Przed akwarium, które jest częścią uniwersyteckiego instytutu badawczego Geomar, zacumowany jest statek badawczy RV ALKOR. Otwarte: kwiecień - wrzesień 9:00 - 19:00, październik - marzec 9:00 - 17:00 Cena: dorośli 3 €, Ki. 2 €.
}}
* {{zobacz
| name=[https://www.haw-kiel.de/computermuseum/ Computermuseum] | alt= | url= | adres=Bunkier Eichenbergskamp, ​​​​Eichenbergskamp 8 | lat=54.329972| long=10.148361| wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=
}}
* {{zobacz
| name=Muzeum Geologiczne i Mineralogiczne | alt= | url= | adres=Ludewig-Meyn-Str. 10-12 | lat=54.33682 | long=10.12055| wskazówki=
| tollfree=+49 (0)431 8802693 | fax=+49 (0)431 8804376
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Otwarte: Pon. - Czw. 8:30 - 16:00 i piątek 8:30 - 14:00 Cena: Wstęp wolny.
}}
* {{zobacz
| name=Muzeum Przemysłu Odlewnictwa Metali Howaldtsche | alt= | url= | adres=Grenzstraße 1 | lat=54.3306| long=10.1775| wskazówki=
| tollfree=+49 (0)431 3877439 | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Otwarte: niedziela, 14:00-17:00 (tylko w sezonie). Cena: dorośli 2 €, dzieci 1 €.
}}
* {{zobacz
| name=[https://www.kunsthalle-kiel.de/de/aktuelle-ausstellungen Kunsthalle Kiel] | alt= | url= | adres=Düsternbrooker Weg 1 | lat=54.328611| long=10.146111| wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=buero@kunsthalle-kiel.de​. z kolekcją antyków. Otwarte: wtorek-niedziela: 10:00 - 18:00, środa: 10:00 - 20:00 Cena: 7€(4€).
}}
* {{zobacz
| name=[https://www.schleswig-holstein.de/DE/landesregierung/ministerien-behoerden/LBSH/lbsh_node Zbiór historii regionalnej/panstwowej Biblioteki Państwowej Szlezwiku-Holsztynu] | alt= | url= | adres=Wall 47/51 | lat=54.32183 | long=10.14287| wskazówki=
| tollfree=+49 (0)431 6967733 | fax=+49 (0)431 69677 11
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=landesbibliothek@shlb.landsh.de. Otwarte: poniedziałek, środa, piątek: 9:00-17:00, wtorek, czwartek: 9:00-19:00.
}}
* {{zobacz
| name=[https://www.maschinenmuseum-kiel-wik.de/ Muzeum Maszyn] | alt= | url= | adres=Am Kiel-Kanal 44 | lat=54.3642| long=10.1382| wskazówki=Autobus linii 11: przystanek Auberg lub Wik-Kanal lub autobus linii 33, 91, 501/502, 900/901: przystanek Schleusenstraße
| tollfree=+49 (0)431 26 09 33 20 | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Założyciele Muzeum Maszyn chcą zachować i zaprezentować fragment historii inżynierii mechanicznej Kilonii. Od delikatnego funkcjonalnego modelu po ważący tony silnik parowy – (prawie) wszystkie eksponaty zostały przywrócone do stanu używalności. Tutaj możesz doświadczyć historycznych maszyn energetycznych w akcji i przekonać się na własnej skórze, jak można wprawić w ruch przekładnie za pomocą siły własnych mięśni lub jak wyczerpujące jest rozgrzewanie i rozpędzanie silnika parowego. Otwarte: pon.-pt. 10:00-16:00; zamknięte: święto państwowe. Cena: bezpłatnie.
}}
* {{zobacz
| name=[https://www.med-hist.uni-kiel.de/ Muzeum Historyczne Medycyny i Farmacji] | alt= | url= | adres=Brunswiker Straße 2 | lat=54.3276| long=10.1438| wskazówki=
| tollfree=+49 (0)431 880 57 21 | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=medmuseum@med-hist.uni-kiel.de​ . Kolekcja historii medycyny i farmacji jest częścią Uniwersytetu Christiana Albrechta w Kilonii i jednocześnie muzeum historii medycyny i aptek.
}}
* {{zobacz
| name=[https://www.kiel.de/de/kultur_freizeit/index.phpmuseum/schifffahrtsmuseum/index.php Galeria Miejska] | alt= | url= | adres=Wall 65 | lat=54.3227| long=10.1436| wskazówki=
| tollfree=+49 (0)431 9013428 | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Stadt-undSchiffahrtsmuseum@kiel.de
}}
* {{zobacz
| name=Galeria Miejska | alt= | url= | adres=Andreas-Gayk-Straße 31 | lat=54.319| long=10.1341| wskazówki=
| tollfree=+49 (0)431 901 34 00 | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=stadtgalerie@kiel.de. Galeria Miejska w Kilonii została założona w 1988 roku i prezentuje wystawy sztuki międzynarodowej z regionu Morza Bałtyckiego, a także sztuki współczesnej z całych Niemiec i regionu, wszystkie w ramach kontekstów tematycznych. Ponadto Fundacja im. Heinricha Ehmsena oferuje stałą wystawę, która stanowi przegląd obrazów i grafik urodzonego w Kilonii ekspresjonisty Heinricha Ehmsena (1886–1964).
}}
* {{zobacz
| name=[https://www.kiel.de/de/kultur_freizeit/museum/stadtmuseum_warleberger_hof.php Muzeum miejskie w Warleberger Hof] | alt= | url= | adres=Dänische Straße 19 | lat=54.3244| long=10.141| wskazówki=
| tollfree=+49 (0)431 901 34 25 | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Stadt-undSchifffahrtsmuseum@kiel.de​ . Zmieniające się wystawy specjalne z obiektami z bogatej kolekcji muzealnej przybliżają sztukę, kulturę i historię miasta w XIX i XX wieku. Stanowią uzupełnienie stałej ekspozycji poświęconej morskiej historii miasta, znajdującej się w muzeum żeglugi w hali rybnej. W zabytkowej sklepionej piwnicy Warleberger Hof prezentowana jest także niewielka wystawa poświęcona starszej historii miasta.
}}
* {{zobacz
| name=[https://www.zoologisches-museum.uni-kiel.de/de Muzeum Zoologiczne] | alt= | url= | adres=Hegewischstraße 3 | lat=54.3282| long=10.1442| wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Cena: Wstęp: dorośli 4 €, dzieci 2 €, studenci biologii bezpłatnie.
}}
* {{zobacz
| name=[https://www.zoologisches-museum.uni-kiel.de/de Skansen w Molfsee] | alt= | url= | adres=Hamburger Landstraße 97, 24113 Molfsee | lat=54.2752| long=10.079| wskazówki=na południe od miasta, około 7 km od centrum miasta
| tollfree=+49 (0)431 659660 | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=service@schloss-gottorf.de. Skansen Molfsee to największy skansen w północnych Niemczech. W sezonie program uzupełniają zmieniające się wystawy specjalne i targi sezonowe. Skansen postrzegany jest jako muzeum przyjazne rodzinom. Na rozległym terenie, na którym znajduje się ponad 70 zabytkowych budynków z różnych regionów między Morzem Północnym a Bałtyckim, odwiedzający mogą zanurzyć się w wiejskim życiu minionych epok. Wystawy w kilku podwórzach i stodołach dostarczają informacji na poszczególne tematy. 
}}
* {{zobacz
| name=[https://kiel-sailing-city.de/kieler-foerde-entdecken/sightseeing/sealevel Sea Level] | alt= | url= | adres=Holstenstraße 2-12 | lat=54.322812| long=10.138861| wskazówki=na południe od miasta, około 7 km od centrum miasta
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Sea-Level to niewielka wystawa Kiel-Marketing e.V., zlokalizowana bezpośrednio w strefie pieszej w Kilonii, poświęcona tematyce mórz i oceanów. Obejmuje ona takie tematy jak wykorzystanie zasobów morskich, ochrona środowiska morskiego oraz eksploracja podwodnego świata. Przestrzeń o powierzchni 400 m² jest niezwykle interaktywna i obejmuje m.in. basen z piłeczkami dla dzieci tuż przy wejściu oraz strefę do odkrywania z lampami UV. Znajduje się tam również „kino podwodne”, idealne do relaksu w chwilach wytchnienia. Otwarte: 31 stycznia – 31 października 2025 r.; od poniedziałku do niedzieli: 10:00–18:00. Wstęp: bezpłatny.
}}
=== Ulice i place ===
[[Plik:Map kiel 1910.jpg|thumb|200px|Kilonia 1910 (w tym Kleiner Kiel)]]
[[Plik:2019-09-22 Holtenau-Tiessenkai (41).jpg|thumb|Tradycyjne żaglowce w Tiessenkai w Holtenau]]
* Poczuj morską atmosferę spacerując wzdłuż nabrzeża {{Znacznik|Kiellinie|54.334555|10.153642|typ=zobacz|url=|kolor=808080|treść=}}'''Kiellinie'''. Znajdziesz tam również Akwarium Kilońskie, w którym można podziwiać głównie rodzime gatunki ryb morskich. Basen z fokami na świeżym powietrzu to popularna atrakcja. Szczególnie podczas Tygodnia Kilońskiego, w różnych punktach nabrzeża cumują żaglowce i tradycyjne żaglowce, takie jak ''Gorch Fock''.
* Do 1846 roku {{Znacznik|Kleiner Kiel|54.3256|10.1369|typ=natura}}'''Kleiner Kiel''' stanowiła ciągłe ramię boczne Fiordu Kilońskiego, obejmując obecny {{Znacznik|Kieler Bootshafen|54.3211|10.1385|typ=natura}}'''Kieler Bootshafen'''. Połączenie między portem w Kilonii a Fiordem Kilońskim zostało wówczas zwężone i przerzucone przez most. W 1904 roku most Holsten na skrzyżowaniu Małej Kilonii i portu w Kilonii został zburzony, a kanał wodny zasypano, z wyjątkiem 230-metrowego rurociągu łączącego. W 1982 roku połączenie między portem w Kilonii a Fiordem Kilońskim zostało ponownie zasypane, z wyjątkiem 150-metrowego rurociągu łączącego, obejmującego szeroki obszar. W 2008 roku zrodził się pomysł odrestaurowania tego historycznego kanału w sercu miasta. Po publicznych dyskusjach i planowaniu, budowa rozpoczęła się w 2017 roku, a jej zakończenie zaplanowano na koniec 2019 roku. Mały Kanał Kiloński ma na celu ożywienie centrum miasta i poprawę jego ogólnej atrakcyjności.
* {{zobacz
| name=[https://www.wsa-nord-ostsee-kanal.wsv.de/Webs/WSA/WSA-Nord-Ostsee-Kanal/DE/1_Wasserstrasse/1_Nord-Ostsee-Kanal/a_Schleusen/1_Schleuse_Kiel-Holtenau/Schleusenanlage_Kiel-Holtenau_node.html Śluzy Kiel-Holtenau] | alt= | url= | adres= | lat=54.368111| long=10.141028| wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=[[Kanał Kiloński]] można łatwo podziwiać z '''platformy widokowej'''. Tuż obok znajduje się pole namiotowe dla kamperów z doskonałym widokiem na aktywność śluz i Fiordu Kilońskiego, aż do portu Tirpitzhafen z okrętami wojennymi.
}}
:Dwie małe komory śluz po stronie północnej są zamknięte od 2014 roku ze względu na ich stan konstrukcyjny. Mają zostać zastąpione nowymi konstrukcjami. Pierwszym krokiem było wypełnienie komór piaskiem w 2019 roku w celu ich stabilizacji. Budowa ma potrwać do 2026 roku. Szczegóły są dostępne. Wystawa Kanału Kilońskiego (dostępna od strony Holtenau) oferuje interaktywne zajęcia historyczne. Cały kompleks śluz ma wiele do zaoferowania. Do śluz w Wik można łatwo dojechać autobusem linii 11 do przystanku 11, podróż trwa około 30 minut z głównego dworca kolejowego. Stamtąd można wsiąść do bezpłatnego promu pasażerskiego „ADLER 1” (rowery są również dozwolone) i dotrzeć do Tiessenkai po krótkim dystansie około 1000 metrów.
* {{zobacz
| name=Tiessenkai | alt= | url= | adres= | lat=54.369003| long=10.150593| wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Był to nie tylko osłonięty i bezpieczny port Kanału Kilońskiego, ale prawdopodobnie najbardziej morski zakątek Kilonii. Nabrzeże otrzymało nazwę na cześć dawnego armatora okrętowego „Hermanna Tiessena” w 1976 roku. W jego dawnej siedzibie mieści się obecnie „Schiffercafé” (Kawiarnia Szypera) i „Kombüse” (Kufer). Sąsiadujący z nim trzypiętrowy „Kanalpackhaus” (Magazyn Kanałowy) przypomina czasy przeładunku towarów w Kilonii-Holtenau. Dziś mieści apartamenty i restaurację Hafenwirtschaft. Tradycyjne żaglowce często cumują latem przy Tiessenkai. Na wschodnim krańcu Tiessenkai majestatycznie wznosi się latarnia morska Kiel-Holtenau.
}}
=== Parki ===
* {{Znacznik|Stary Ogród Botaniczny|54.3308|10.1469|typ=natura}}'''Stary Ogród Botaniczny''', Düsternbrooker Weg 19. Tel.: +49 (0)431 568286
* {{Znacznik|Ogród Botaniczny Uniwersytetu w Kilonii (CAU)|54.3481|10.1167|typ=natura}}'''[https://www.uni-kiel.de/de/botanischer-garten Ogród Botaniczny Uniwersytetu w Kilonii (CAU)]''', Am Botanischen Garten 1-9. Tel.: +49 (0)431 8804276, E-mail: hortus@bot.uni-kiel.de
* {{Znacznik|Schrevenpark|54.328806|10.124639|typ=natura}}'''Schrevenpark'''
* {{Znacznik|Forstbaumschule|54.3464|10.1436|typ=natura}}'''Forstbaumschule'''
* {{Znacznik|Hiroshimapark|54.323972|10.132306|typ=natura}}'''Hiroshimapark'''

=== Inne ===
W pobliżu Kilonii znajdują się dwa '''ogrody zoologiczne''':

* {{Znacznik|Park Dzikiej Przyrody Schwentinental|54.2876 |10.2446|typ=natura}}'''[https://www.schwentinental.de/wohnen/wildpark-schwentinental Park Dzikiej Przyrody Schwentinental]''', Theodor-Storm-Platz 1, 24223 Schwentinental. Tel.: +49 (0)4307 8110, faks: +49 (0)4307 811201, e-mail: info@stadt-schwentinental.de. 40 hektarów pięknego terenu rekreacyjnego, ponad 400 zwierząt wielu gatunków rodzimych, duży plac zabaw z kioskiem, bezpłatny parking. Godziny otwarcia: Park dzikich zwierząt: codziennie od wschodu do zachodu słońca, mini zoo: codziennie od 8:00 do 15:30. Cena: bezpłatnie. 
* {{Znacznik|Zoo Gettorf|54.403056|9.976389|typ=natura}}'''[https://tierparkgettorf.de/startseite.html Zoo Gettorf]''', Süderstr. 33, 24214 Gettorf. Tel.: +49 (0)4346 416 00, Faks: +49 (0)4346 41 60 60, E-mail: info@tierparkgettorf.de. Firma rodzinna działająca od ponad 40 lat, oferująca wyjątkowo różnorodną kolekcję zwierząt egzotycznych, kawiarnię w zoo oraz miejsca na grilla/piknik. Uwaga: wstęp z psami jest wzbroniony. Otwarte: marzec-październik: 9:00-18:00, listopad-luty: 10:00-16:00. Ceny: dorośli 13/11 EUR, dzieci (2-17 lat): 10/8 EUR, rodzina (2 osoby dorosłe + 2 dzieci): 44 EUR.

== Aktywny wypoczynek ==
[[Plik:Kieler Woche.JPG|thumb|Port w Tygodniu Kilońskim]]
=== Żeglarstwo ===
* {{Znacznik|Camp 24/7|54.33262 |10.15120|typ=atrakcja}}'''[https://segelcamp-kiel.de/ Camp 24/7]''', Kielline, 24103 Kilonia (''przystanki 41/42 i 51, przystanek Reventloubrücke''). Tel.: +49 (0)431 9012573, +49 (0)431 2400070 (maj-wrzesień), e-mail: info@camp24-7.de. Kiel promuje się hasłem '''''Sailing.City''''', więc żeglarstwo jest koniecznością. Obóz 24/7 oferuje idealną okazję. Zarówno „próbny żeglarstwo dla każdego”, jak i kompleksowy program dla dzieci pozwalają każdemu spróbować swoich sił w żeglarstwie. Wszyscy miłośnicy sportów wodnych – dzieci, młodzież, dorośli i turyści – mogą uczestniczyć indywidualnie, w grupach lub z rodzinami. Nie jest wymagane wcześniejsze doświadczenie. Obóz jest projektem społecznym, publicznym i niekomercyjnym. Instruktorzy prowadzą zajęcia pod okiem profesjonalnych instruktorów żeglarstwa. Otwarte: 24/7, od maja do września.

=== Plaża ===
* W samej Kilonii najpopularniejsza jest {{Znacznik|Plaża Falkenstein|54.3982 |10.1903|typ=natura}}'''[https://www.kiel.de/de/kultur_freizeit/baeder_straende/strand_falckenstein.php plaża Falkenstein]'''. Mierzy około 2,5 km długości i jest najdłuższą plażą w Kilonii, z czego 1860 m to strzeżone kąpielisko. Szczyci się drobnym piaskiem i zapierającymi dech w piersiach widokami na najpiękniejsze statki wycieczkowe, promy i statki towarowe, które przepływają niemal na wyciągnięcie ręki. Oprócz 300-metrowej plaży dla psów, znajdują się tam toalety, molo dla wózków inwalidzkich, bar z przekąskami, plac zabaw dla dzieci, minigolf i miejsce do grillowania. Parking znajduje się około 300 m od plaży. Łatwo do niej dojechać komunikacją miejską: autobusem linii 502 (przystanek „An der Schanze”), a następnie krótkim spacerem do autobusu plażowego. Latem można również popłynąć promem do terminalu promowego Falckenstein.
* {{Znacznik|Plaża Schilksee|54.4225 |10.1766|typ=natura}}'''[https://www.kiel.de/de/kultur_freizeit/baeder_straende/strand_schilksee.php Plaża Schilksee]''' ma 830 m strzeżonej plaży, a kolejne 370 m to niestrzeżona strefa dla nudystów. Oferuje drobny piasek, kiosk i toalety, a także wypożyczalnię leżaków i rowerów wodnych. Parking jest dostępny przy Centrum Olimpijskim, ale przy dobrej pogodzie liczba miejsc jest bardzo ograniczona. Znajduje się tu również kryty basen Schilksee.
* Okolice Kilonii szczycą się kilkoma pięknymi plażami, z których najbardziej znane to '''[[Laboe]]''', '''Stein''' i '''Schönberger Strand'''. W weekendy do Schönberger Strand kursuje [https://www.vvm-museumsbahn.de/ix/ix-start/ix-start.php?id=200 zabytkowa kolejka]. Plaża Heikendorf jest popularna zarówno wśród turystów, jak i mieszkańców, ale gmina '''Heikendorf''' pobiera opłatę klimatyczną.

=== Baseny ===
* {{Znacznik|Hörnbad|54.33262 |10.15120|typ=atrakcja}}'''[https://www.kiel.de/de/kultur_freizeit/baeder_straende/hoernbad.php Hörnbad]''' (''basen sportowy, fitness i rodzinny''), Anni-Wadle-Weg 1, 24143 Kilonia. Tel.: +49 (0)431 9011420, faks: +49 (0)431 9011490, e-mail: info@kieler-baeder.de. Basen kryty i odkryty z basenem sportowym (osiem torów o długości 50 metrów), basenem zewnętrznym, basenem szkoleniowym, basenem rekreacyjnym, 70-metrową zjeżdżalnią wodną, ​​jacuzzi i strefą wellness z czterema saunami tematycznymi. Dostęp dla wózków inwalidzkich. Godziny otwarcia: Strefa sportowa: pon.-pt. 6:00-21:00, sob. 8:00-21:00, niedz. 8:00-20:00 / Strefa rekreacyjna: pon.-sob. 10:00-21:00, niedz. 10:00-20:00. Cena: Bilet 2,5 godz./dzień: Dorośli 6,70 EUR/12,00 EUR, dzieci do 17 lat 3,30 EUR/7,00 EUR.

==== Baseny zewnętrzne ====
[[Plik:Seebadeanstalt Holtenau msu2017- msu2017-9770.jpg|thumb|300px|Kąpielisko Holtenau]]
* {{Znacznik|Kąpielisko nadmorskie Düsternbrook|54.34696|10.15401|typ=atrakcja}}'''[https://seebar-kiel.de/ Kąpielisko nadmorskie Düsternbrook]''', Kiellinie 130, 24105 Kilonia (''łatwy dojazd komunikacją miejską (przystanek Bellevue)''). Tel.: +49 (0)431 34185, faks: +49 (0)431 2201940, e-mail: info@seebad-duesternbrook.com. Kąpielisko nadmorskie zbudowane w całości na molo. Otwarte: 28 marca - 23 października: codziennie od 10:00 do 23:00. Pływanie: 15 czerwca - 15 września 2014 r., codziennie od 10:00 do 19:00. Cena: dorośli 2,80 EUR, dzieci 1,80 EUR. 
* {{Znacznik|Kąpielisko Holtenau|54.371167|10.156194|typ=atrakcja}}'''[https://seebad-holtenau.de/ Kąpielisko Holtenau]''', Holtenauer Reede, 24159 Kilonia (''w pobliżu śluz Kanału Kilońskiego w Holtenau''). Adres e-mail: info@seebad-holtenau.de. Kąpielisko nadmorskie zbudowane w całości na molo, bez plaży. Zarządzane przez: Stowarzyszenie Przyjaciół Kąpieliska Nadmorskiego.
* {{Znacznik|Eiderbad Hammer|54.28570 |10.07137 |typ=atrakcja}}'''[https://www.kiel.de/de/kultur_freizeit/baeder_straende/eiderbad_hammer.php Eiderbad Hammer]''' (''Basen otwarty o rodzinnej atmosferze''), Eiderbrook, 24113 Kilonia. Eiderbad jest zarządzany przez Fundację Drachensee, zapewniającą zatrudnienie osobom z niepełnosprawnościami w miesiącach letnich. Eiderbad Hammer to ogrzewany słońcem basen otwarty o rodzinnej atmosferze, położony w idyllicznej okolicy bezpośrednio nad rzeką Eider. Znajdziesz tu basen (o wymiarach 15 x 30 m), brodzik oraz trawnik do opalania o powierzchni 9000 metrów kwadratowych z kioskiem. 
* {{Znacznik|Pomost kąpielowy w Fiordzie Kilońskim|54.33249 |10.15201 |typ=atrakcja}}'''Pomost kąpielowy w Fiordzie Kilońskim''' (Segelcamp  24/7), Camp 24/7, Kielline, 24103 Kiel (''przystanki 41/42 i 51, przystanek: Reventloubrücke''). Pomost kąpielowy na Kiellinie. Kiel Marketing, jako operator kempingu, zapewnia niezbędny nadzór nad zajęciami pływackimi i zapewnia udogodnienia, takie jak toalety. Na nowo utworzonym kąpielisku nie występują żadne kolizje z ruchem statków.
* {{Znacznik|Basen odkryty Katzheide|54.30956 |10.15674 |typ=atrakcja}}'''Basen odkryty Katzheide''', Von-der-Gröben-Straße, 24143 Kilonia (''przystanki 22, 101 i 71, przystanek: Stoschstraße''). Tel.: +49 (0)431 732423. Basen zostanie zmodernizowany i będzie miał stalowy basen z 6 torami o długości 25 m każdy, 2 torami o długości 50 m każdy oraz strefą kąpielową o głębokości od 0 do 1,35 m.

==== Łaźnie wewnętrzne ====
* Na północ od Kanału Kilońskiego znajduje się {{Znacznik|Basen Schilksee|54.42925|10.168361|typ=atrakcja}}'''[https://www.kiel.de/de/kultur_freizeit/baeder_straende/schwimmhalle_schilksee.php basen Schilksee]''', Drachenbahn 18, 24159 Kiel (''dojazd autobusami linii 33, 501, 502 i 901 (przystanek Olympiazentrum)''). Tel.: +49 (0)431 260 404 41, faks: +49 (0)431 260 404 4, e-mail: info@kieler-baeder.de. Ten basen sportowo-rekreacyjny znajduje się na terenie dawnego kompleksu pływackiego olimpijskiego i oferuje basen z pięcioma 25-metrowymi torami, brodzik dla dzieci oraz parking przy Centrum Olimpijskim. ''Basen jest obecnie zamknięty z powodu remontu''.

=== Kino ===
* W Kilonii działa kilka kin. Największe, z dziesięcioma ekranami, to {{Znacznik|CinemaxX|54.3139846|10.1322471|typ=atrakcja}}'''CinemaxX''', zlokalizowane na głównym dworcu kolejowym.
* Kino '''Studio''' na Dreiecksplatz ma trzy ekrany. Podobnie jak CinemaxX, w Studio wyświetlane są również najnowsze filmy.
* Kino '''Metro''', ponownie otwarte w 2006 roku, znajduje się przy Holtenauer Straße.
* '''Kino Kommunale''' znajduje się w centrum wystawowym Pumpe przy Haßstraße (Stare Miasto).
* Kino {{Znacznik|Traum GmbH|54.3349796|10.1168045|typ=atrakcja}}'''Traum GmbH''' (dawniej Traumfabrik) przy Grasweg w północno-zachodniej części miasta również wyświetla filmy spoza głównego nurtu.

=== Inne ===
* Veggie-Stammtisch Kiel to grupa osób w różnym wieku, jedzących potrawy wegańskie i wegetariańskie. Spotkanie odbywa się w każdy pierwszy wtorek miesiąca w Subrosa o godzinie 18:00.

== Praca ==

== Nauka ==

== Zakupy ==
Różnorodne sklepy znajdują się w strefie pieszej '''Holstenstraße''' i centrum handlowym '''Sophienhof'''. Innym stosunkowo dużym centrum handlowym jest '''Citti-Park''', w którym znajduje się również '''Citti-Markt''', najlepszy (ale prawdopodobnie również najdroższy) supermarket w Kilonii. W tej samej okolicy co Citti-Park znajduje się kilka dużych sklepów meblowych: '''Ikea''', '''Möbel Höffner''' i '''Sconto''', niedrogi odpowiednik Höffnera.

Liczne kawiarnie znajdują się w starym centrum miasta, na północnym krańcu '''Holstenstraße''', w pobliżu kościoła św. Mikołaja.

Gwarnym miejscem zakupów na świeżym powietrzu jest ruchliwa '''Holtenauer Straße''' z licznymi kawiarniami i bardziej ekskluzywnymi sklepami na południowym krańcu, w pobliżu '''Dreiecksplatz'''.

* {{Znacznik|'''Sophienhof'''|54.3169|10.1311|typ=zakupy|url=|kolor=008080|treść=}}'''[https://www.sophienhof.de/ Sophienhof]''', Sophienblatt 20, 24103 Kilonia. Naprzeciwko dworca kolejowego znajduje się centrum handlowe z różnorodnymi sklepami i restauracjami.
* {{Znacznik|'''Holstenstraße'''|54.3209 |10.1349 |typ=zakupy|url=|kolor=008080|treść=}}'''Holstenstraße'''. Ulica ta prowadzi od Sophienhof do Starego Rynku i oferuje również szeroki wybór sklepów.
* {{Znacznik|'''Dänische Straße'''|54.32401 |10.14071 |typ=zakupy|url=|kolor=008080|treść=}}'''Dänische Straße na Starym Mieście'''. Oferuje ona kilka możliwości zakupowych dla zamożnych klientów.
* {{Znacznik|'''Holtenauer Straße'''|54.3329 |10.1326 |typ=zakupy|url=|kolor=008080|treść=}}'''Holtenauer Straße'''. Kilka ekskluzywnych sklepów pomiędzy Dreiecksplatz a Waitzstraße.
* {{Znacznik|'''Ostseepark w Raisdorfie'''|54.2871 |10.2228 |typ=zakupy|url=|kolor=008080|treść=}}'''Ostseepark w Raisdorfie'''. Na południowy wschód od Kilonii znajduje się park przemysłowy i – według władz Raisdorfu – największe centrum handlowe w Niemczech. Mieści się tu między innymi kilka sklepów DIY, meblowych, odzieżowych i obuwniczych, MediaMarkt i Real.
* {{Znacznik|'''Ostseepark w Raisdorfie'''|54.3124 |10.0999 |typ=zakupy|url=|kolor=008080|treść=}}'''Citti Park'''. Przy zjeździe z autostrady w Kilonii mieści się duży pasaż handlowy.
* {{Znacznik|'''Ikea'''|54.3141 |10.1087 |typ=zakupy|url=|kolor=008080|treść=}}'''Ikea'''. Od 2002 roku w pobliżu Citti Park mieści się sklep Ikea.

== Gastronomia ==
Kilonia to miasto uniwersyteckie, dlatego wybór pizzerii i barów szybkiej obsługi (kebabów/burgerów) jest bardzo duży.

W Kieler Hauptbahnhof (dworzec kolejowy) i centrum handlowym naprzeciwko dworca kolejowego (Sophienhof) znajdują się punkty gastronomiczne.

Lokalne specjały, których warto spróbować, to ''Fischbrötchen'' (bułeczki rybne), które są dostępne z różnorodnymi świeżymi lub przetworzonymi rybami i innymi owocami morza (zwłaszcza krewetkami). Działa tu lokalny producent lodów ''Packeis'', którego produkty sprzedawane są latem w wielu kioskach, na plażach itp.; koniecznie wypróbuj ich towary. Jest tu także stary lokalny browar, trafnie nazwany ''Kieler Brauerei'' (Browar Kiloński), który również ma własną restaurację, i co najmniej jeden nowy, ''Czernys Küstenbrauerei'', który produkuje nie tylko różnorodne piwa, ale także alkohole wysokoprocentowe.

=== Oszczędnie ===
* {{Znacznik|'''Subrosa'''|54.3146660 |10.1490205|typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''[https://subrosa.gaarden.net/ Subrosa]''', Elisabethstr. 25. Tel.: +49 (0) 431 76749. Ciepłe posiłki w cenie 3–10 €, dobrej jakości; odpowiednie również dla wegetarian i wegan.
* {{Znacznik|'''Fisch Maxx'''|54.319893 |10.133771 |typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''Fisch Maxx''', Holstenstraße 92-94, ☏ +49 160 4802174. Pon.-Sob. 10:00-18:30, Niedz. nieczynne. Tania restauracja z rybą i frytkami. Trasa OSM (aktualizacja: maj 2022 | edit)
* {{Znacznik|'''Grill-Maxx &amp; Biergarten Holstenplatz'''|54.318894 |10.133677 |typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''[https://grill-maxx-kiel.de/ Grill-Maxx &amp; Biergarten Holstenplatz]''', Holstenplatz 10, ☏ +49 431 5878580. Pon.-Pt. 10:00-19:00, Niedz. nieczynne. Restauracja z grillem. 
* {{Znacznik|'''Sviet - Asia Cuisine'''|54.323836 |10.141744 |typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''[https://sviet-asia-cuisine.eatbu.com/?lang=en Sviet - Asia Cuisine]''', Schloßstraße 21A, ☏ +49 431 28903068, asia.cuisine21@yahoo.de. Pon.-pt. 11:30-15:00, 17:30-21:30, sob.-ndz. 17:30-21:30. Rodzinna restauracja specjalizująca się w kuchni azjatyckiej, oferująca szeroki wybór dań wietnamskich.
* {{Znacznik|'''Neumanns'''|54.320135 |10.125739 |typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''[https://www.bistro-neumanns.de/ Neumanns]''', Prüne 29, ☏ +49 431 79934779, info@bistro-neumanns.de. Pn.-pt. 07:30-14:00, sob.-nd. nieczynne. Bistro. 
* {{Znacznik|'''Wiener Grillhaus'''|54.317439 |10.124300 |typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''[https://wiener-grillhaus.de/ Wiener Grillhaus]''', Kirchhofallee 31, ☏ +49 431 363669, info@wiener-grillhaus.de. Codziennie 14:00-23:00. Restauracja z burgerami, która wykorzystuje świeże składniki i oferuje wyłącznie domowe dania. 
* {{Znacznik|'''Mein Döner und Co.'''|54.319068 |10.128607 |typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''[https://mein-doener-co.metro.biz/?lang=en Mein Döner und Co.]''', Schülperbaum 14, ☏ +49 431 98280030, cemre-gulsin@hotmail.de. Pon. 11:00-20:00, Wt.-Niedz. 11:00-23:00.
* {{Znacznik|'''Asia Wok'''|54.316541 |10.125262 |typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''Asia Wok''', Ringstraße 47, ☏ +49 431 9907554. Pn.-Pt. 11:00-23:00, Sob. Niedz. 12:00-23:00. Restauracja tajska. 
* {{Znacznik|'''Mr. Döner'''|54.320793 |10.126805 |typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''Mr. Döner''', Exerzierplatz 14, ☏ +49-431-6668444, info@mr-doener.de. 11:00-24:00. Bardzo dobry i niedrogi döner (kebab).
* {{Znacznik|'''Garips Imbiss'''|54.325120 |10.116313 |typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''[https://garips-kiel.de/ Garips Imbiss]''' (''róg Metzstraße i Wörthstraße (od strony Westring)''), ☏ +49 431 2107987, mail@garips.de. Codziennie 10:00-23:00. Doskonałe niemieckie/tureckie kebaby döner.

=== Umiarkowanie ===
[[Plik:2019-09-22 Holtenau Tiessenkai (33).jpg|thumb|Schiffercafé am Tiessenkai w Holtenau]]
[[Plik:2019-09-22 Holtenau Tiessenkai Kanalpackhaus Hafenwirtschaft.jpg|thumb|Tiessenkai w Kilonii-Holtenau z magazynem kanałowym i gospodarką portową]]
* {{Znacznik|'''Heinrich VIII.'''|54.33834|10.13386|typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''Heinrich VIII.''', Holtenauer Str. 142, 24105 Kilonia. Tel.: +49 (0)431 818 76, e-mail: info@heinrich-der-achte.de. Mieszana publiczność, zniżki i promocje dla studentów. Pizza, dania mięsne dobrej, ale nie wybitnej jakości. Otwarte: niedziela – czw: 11:30 – 1:00, piątek – sobota: 11:30 – 2:00 i niedzielny brunch od 10:00.
* {{Znacznik|'''Restauracja i kawiarnia Park-Café Forstbaumschule'''|54.34729|10.14100|typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''[https://forstbaumschule.de/ Restauracja i kawiarnia Park-Café Forstbaumschule]''', Düvelsbeker Weg 46, 24105 Kilonia. Tel.: +49 (0)431 333496, Faks: +49 (0)431 337 960, E-mail: info@forstbaumschule.de. Restauracja Forstbaumschule, zlokalizowana w parku w dzielnicy Düsternbrook, oferuje dobrą kuchnię w rozsądnych cenach. Jest to także popularny cel wycieczek mieszkańców Kilonii. Szkółka drzew leśnych to jeden z najpiękniejszych ogródków piwnych w Szlezwiku-Holsztynie. Od maja do września odbywa się tu wiele wydarzeń muzycznych. Otwarte: Godziny otwarcia: codziennie od 10:00 do 1:00. 
* {{Znacznik|'''Ratskeller'''|54.32205|10.13333|typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''[https://www.ratskeller-kiel.de/ Ratskeller]''', Fleethörn 9–11, 24103 Kilonia. Tel.: +49 (0)431 9710005, Faks: +49 (0)431 9710503, E-mail: info@ratskeller-kiel.de, reservierung@ratskeller-kiel.de. Dania kuchni holsztyńskiej, niemieckiej i międzynarodowej. Otwarte: 11:30 - 21:30, piątek + sobota do 22:30.
* {{Znacznik|'''SEEBAR'''|54.34679 |10.15312 |typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''[https://seebar-kiel.de/ SEEBAR]''' (''jedyny bar na wodzie w Kilonii''), Kiellinie 130, 24106 Kilonia. Tel.: +49 (0)431 34185, Faks: +49 (0)431 2201940, E-mail: info@seebad-duesternbrook.com. SEEBAR położony jest bezpośrednio nad Fiordem Kilońskim. Jest to idealne miejsce podczas nordyckiego lata, aby odpocząć przy dobrze schłodzonym drinku na jednym z leżaków i cieszyć się wspaniałym widokiem na Morze Bałtyckie. Klub After Work odbywa się w każdy czwartek od godz. 19:00. Otwarte: od 10:00 do ??.
* {{Znacznik|'''Schiffercafé Kiel + Kombüse'''|54.36920 |10.15123 |typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''[https://www.schiffercafe-kiel.de/ Schiffercafé Kiel + Kombüse]''' (''tradycyjne restauracje w Tiessenkai''), Tiessenkai 9, 24159 Kiel (''w Tiessenkai/Holtenau''). Tel.: +49 (0)431 9089676 (Schiffercafé), +49 (0)431 9089173 (Kombüse), e-mail: info@schiffercafe-kiel.de. W dawnej siedzibie armatora okrętowego Hermanna Tiessena mieści się obecnie „Schiffercafé” i restauracja rybna „Kombüse”. Obie restauracje serwują świeże, sezonowe i regionalne produkty. Urocze restauracje, położone bezpośrednio przy śluzach Kanału Kilońskiego, z fantastycznym tarasem, z którego roztacza się wspaniały widok na statki wpływające i wypływające. Otwarte: codziennie od 9:00. 
* {{Znacznik|'''Hafenwirtschaft'''|54.36948 |10.15012 |typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''[https://hafenwirtschaft-kiel.de/ Hafenwirtschaft]''', Kanalstraße 65, 24159 Kilonia (''w Holtenau przy Tiessenkai''). Tel.: +49 (0)431 90896715, e-mail: info@hafenwirtschaft-holtenau.de. Z 270-letnimi murami, Kanalpackhaus jest jednym z najwspanialszych budynków w Kilonii, nie tylko ze względu na swoją integralność konstrukcyjną, ale także ze względu na swoje znaczenie historyczne. Jako magazyn nad starym kanałem, był to pierwszy godny uwagi budynek handlowy dla handlu morskiego – gospodarczego centrum portu – w Kilonii. Stalowa ściana przy wejściu przypomina ogromne, zardzewiałe stalowe kadłuby niedokończonych statków w kilońskich stoczniach. Kaski przypominają o stoczniowcach, a bar w Hafenwirtschaft stanowi serce każdego pubu portowego. Taras bezpośrednio na nabrzeżu jest otwarty przy dobrej pogodzie. Otwarte: wt.-pt.: 11:30-14:30 + od 17:00 / sob.-nd.: od 11:30. 
* {{Znacznik|'''Luzifer Foerdeblick'''|54.36977 |10.15429 |typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''Luzifer Foerdeblick''', Kanalstraße 85, 24159 Kilonia. Tel.: +49 (0)431 32097424. Restauracja położona jest bezpośrednio nad Fiordem Kilońskim w Holtenau, z widokiem na Fiord Kiloński i śluzy Kanału Kilońskiego, a także przepływające żaglówki, jachty, statki pasażerskie i towarowe. W menu znajdziemy „kuchnię nadmorską” z naciskiem na składniki regionalne i sezonowe. Wypieki pochodzą z własnej piekarni restauracji, kawa i espresso są palone na miejscu, a piwo warzone jest na miejscu. Otwarte: codziennie od 9:00. Ostatnia aktualizacja: wrzesień 2019 (Informacje mogą być nieaktualne).
* {{Znacznik|'''Margaretental'''|54.363966126596516 |10.071219746837142 |typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''[https://margaretental.de/ Margaretental]''', Alte Chaussee 40, 24107 Kilonia OT-Suchsdorf. Tel.: +49 (0)431 12873705, e-mail: post@margaretental.de. Pięknie położona restauracja z dużym tarasem bezpośrednio na zboczu wzgórza z widokiem na Kanał Kiloński. Oferta: Taras, kuchnia regionalna. Otwarte: wt.-pt. 15:00-22:00, sob. 11:00-22:00, niedz. 11:00-17:00.
* {{Znacznik|'''Bergklause'''|54.37093 |10.14068 |typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''Bergklause''', Schwester-Therese-Straße 9, ☏ +49 431 69662026. Codziennie 18:00-23:00, we wtorki nieczynne. 
* {{Znacznik|'''Sakura Sushi Restaurant'''|54.3200087 |10.1308807 |typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''[https://www.cotidiano.de/ Cotidiano]''', Reventlouallee 2, ☏ +49 431 58781828, kiellinie@cotidiano.de​. Śniadania dostępne są przez cały dzień, nie są tanie, ale dobrej jakości i oferują piękny widok na Kieler Förde. 
* '''[https://www.sakura-kiel.com/ Sakura Sushi Restaurant]''', Schevenbrücke 7, ☏ +49 431 982 689 48, info@sakura-kiel.com. Miła atmosfera i dobre sushi. W poniedziałki i czwartki wieczorem obowiązuje zasada „jesz ile chcesz”.

=== Ekskluzywnie ===
* {{Znacznik|'''Fischers Fritz'''|54.317120 |10.071749 |typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''[https://www.hotel-birke.de/de/genuss-kulinarik/fischers-fritz-restaurant.html Fischers Fritz]''', Martenshofweg 2-8, ☏ +49 431 5331 300, info@hotel-birke.de. Część Hotelu Birke (patrz poniżej); doskonałe jedzenie, ale drogie. Koniecznie zarezerwuj z wyprzedzeniem. 
* {{Znacznik|'''Haveli'''|54.3349007 |10.1314916 |typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''[https://www.haveli-kiel.net/ Haveli]''', Holtenauer Str. 100, ☏ +49 431 2394 5080, info@haveli-kiel.de. Wyśmienite indyjskie jedzenie.

== Życie nocne ==
Dobre kawiarnie i puby można znaleźć w starym centrum miasta.

=== Kawiarnie i puby ===
* {{Znacznik|'''Unrat'''|54.325722 |10.116888 |typ=bar|url=|kolor=000000|treść=}}'''[https://unrat-kiel.de/ Unrat]''', Spichernstr. 2 (''wejście od Metzstr.''), ☏ +49 431 6672211. Codziennie od 19:30 - koniec otwarty. Miejsce, w którym studenci Kilonii mogą porozmawiać o filozofii, wypić tanie piwo lub posłuchać zespołu na żywo. 
* {{Znacznik|'''Prinz Willy'''|54.315224 |10.116952 |typ=bar|url=|kolor=000000|treść=}}'''[https://www.prinzwilly.de/ Prinz Willy]''', Lutherstraße 9, ☏ +49 431 64081071. Pt Sob 15:00-23:00, Su 15:00-20:00, Pon-Cz zamknięte. „Kreatywna” kawiarnia oferująca muzykę na żywo, sztukę i poezję. 
* '''Exlex''', Ziegelteich 14 (''w samym środku Kilonii''). Miejsce numer jeden spotkań studentów i młodych ludzi w centrum miasta. 
* {{Znacznik|'''Blauer Engel'''|54.315620 |10.134390 |typ=bar|url=|kolor=000000|treść=}}'''[https://www.blauerengel-kiel.de/ Blauer Engel]''', Kaistr. 47 (''przy nabrzeżu przy dworcu centralnym''), ☏ +49 431 8001919. Kawiarnia, bar i klub nocny z ładnym widokiem i serwowaniem na świeżym powietrzu. 
* {{Znacznik|'''Cafe Medusa'''|54.310627 |10.148265 |typ=bar|url=|kolor=000000|treść=}}'''Cafe Medusa''', Medusastr. 16 (''znajduje się na podwórku w wielokulturowej dzielnicy Gaarden w Kilonii, na wschodnim wybrzeżu Fiordu Kilońskiego''), ☏ +49 1522 9269788, medusa@gaarden.net. Pob-sob 19:00-2:00, Niedziela zamknięte. W lokalu odbywają się występy muzyczne i odczyty.
[[Plik:Cafe Medusa, Kiel, Germany.jpg|right|thumb|200px|Cafe Medusa w Gaarden, lipiec 2007]]
=== Bary ===
* {{Znacznik|'''Astor Bar'''|54.320080 |10.134576 |typ=bar|url=|kolor=000000|treść=}}'''Astor Bar''', Holstenplatz 1-2, ☏ +49 431 99790. Jeden z najlepszych barów koktajlowych w Kilonii. 
* {{Znacznik|'''Chaplin's'''|54.321632 |10.131473 |typ=bar|url=|kolor=000000|treść=}}'''Chaplin's''', Waisenhofstraße, ☏ +49 431 92610, chaplinslascari@web.de. Wt.-Sob. 19:00-14:00, niedz. nieczynne. Pianista i koktajle.

=== Kluby ===
Kilońskie kluby są rozsiane po całym mieście. Chociaż niektórzy miejscowi wolą wybrać się na godzinną przejażdżkę do [[Hamburg]]a, aby wyjść na miasto, w Kilonii jest kilka klubów, które warto odwiedzić. Przed wyjściem zajrzyj na stronę [https://foerdefluesterer.de/ Fördeflüsterer], aby uzyskać najdokładniejsze informacje na temat całonocnych wydarzeń na żywo. Większość klubów pobiera opłatę za wstęp w wysokości 5 euro.

* {{Znacznik|'''Pumpe'''|54.324467 |10.138129 |typ=bar|url=|kolor=000000|treść=}}'''[https://www.diepumpe.de/ Pumpe]''', Haßstr. 22, ☏ +49 431 2007650. Pn.-pt. 10:00-16:00, sobota nieczynna. Prowadzone przez społeczność centrum kulturalne wyświetlające niezależne filmy, udostępniające przestrzeń dla projektów społecznych, koncertów, barów i przyjęć. W czwartkowy wieczór studenci tańczą soul, reggae i funk na imprezie FunkPump. 
* {{Znacznik|'''Luna'''|54.328018 |10.133981 |typ=bar|url=|kolor=000000|treść=}}'''[https://lunaclub.com/ Luna]''', Bergstraße 17A, ☏ +49 431 5192176. Klub Rhis organizuje imprezy, od muzyki elektronicznej po Soul/Funk i Ragga. Opłata za wstęp może być wyższa, jeśli gramofony obsługują uznani w całym kraju DJ-e. 
* {{Znacznik|'''Max'''|54.332748 |10.111711 |typ=bar|url=|kolor=000000|treść=}}'''Max''', Eichhofstr. 1, ☏ +49 431 1229955. Standardowy klub R'n'B, techno z dwoma piętrami. Jest też metal/gothic/darkwave itp., uważaj na ''Kontrollverlust'' i ''Praxis Dr. MosH''. 
* {{Znacznik|'''Schaubude'''|54.327713 |10.130324 |typ=bar|url=|kolor=000000|treść=}}'''[https://schaubude-kiel.de/ Schaubude]''', Legienstr. 40, ☏ +49 431 556600, info@kieler-schaubude.de. 
* '''[https://traumgmbh.de/ Traum GmbH]'''. Obejmujący restaurację, niezależne kino i klub, Traumgmbh prawdopodobnie zaoferuje coś, co będzie dla Ciebie odpowiednie. Jeśli masz więcej niż 30 lat, warto wybrać się na imprezę Ü30. Sprawdzą Twój dowód! 
* {{Znacznik|'''Tucholsky'''|54.3276896|10.1342118|typ=bar|url=|kolor=000000|treść=}}'''Tucholsky'''. Będąc zdecydowanie najsłynniejszym klubem w Kilonii, to nieco zniszczone i zacienione miejsce znajduje się w dawnym garażu. Niegdyś bardzo popularny wśród studentów klub, obecnie gości dość młodą publiczność, która na czterech parkietach (w weekendy) tańczy do popu, rocka, r'n'b, techno, punka i indie. We wtorki na Tequila-Party nadal można poczuć dawne czasy. Tucholksy mają najbardziej różnorodną obsadę, najtańsze drinki i najgorszą klimatyzację - zwłaszcza latem. Nie jest to czyste i schludne miejsce, ale jedyna opcja, jeśli masz ochotę imprezować od niedzieli do środy. Brak osłony w dni powszednie. edytować
* '''Weltruf'''. Wnętrze Weltruf zdominowane jest przez statek, który został wbudowany w środku i nie można go usunąć.

=== Imprezy ===
Nie do końca w kategorii klubów można znaleźć różnorodne imprezy odbywające się w różnych częściach miasta. Tradycyjnie w czwartki, od października do kwietnia, wszystkie duże wydziały uniwersyteckie organizują '''Studentenparties''' na terenie kampusu i poza nim. Można spodziewać się stosunkowo tanich drinków i setek studentów tańczących do mieszanki popu, rocka i R'n'B. Czasami można nawet posłuchać muzyki na żywo lub potańczyć na drugim parkiecie. W weekendy w Kilonii odbywa się kilka bardziej eleganckich imprez w nietypowych lokalizacjach. Będziecie tańczyć do muzyki house w salonie samochodowym lub na terminalu promu do Skandynawii. Bilety na te imprezy można kupić z wyprzedzeniem, co pozwoli zaoszczędzić pieniądze i czas. Sprawdź stronę Kiel4Kiel, aby dowiedzieć się, gdzie można kupić bilety, lub zapytaj lokalnego studenta.

=== Muzyka na żywo ===
Jeśli chodzi o muzykę na żywo, Kilonia nie jest miastem, w którym można zobaczyć gwiazdy. Jeśli jednak masz na to ochotę, musisz pojechać do Hamburga. Mimo to, możesz posłuchać przyzwoitej muzyki na żywo podczas pobytu w Kilonii. '''Halle400''', '''MAX''' i zarządzany przez społeczność lokalny klub '''Pumpe''' goszczą lokalne i międzynarodowe gwiazdy. Zaskakująco dobre niemieckie lub skandynawskie zespoły można czasem spotkać w '''Schaubude''' lub '''Nachtcafé''' za bardzo niewielkie pieniądze. Czasami w niektórych klubach, takich jak Luna, występują uznani w kraju DJ-e. W miejskim '''[https://www.kiel.de/de/kultur_freizeit/kulturforum_kiel.php Kulturforum]''' odbywają się koncerty (a także przedstawienia teatralne itp.) niemal każdego wieczoru. Najlepszym miejscem, aby dowiedzieć się, kto gra i kupić bilet, jest '''Konzertkasse Streiber''' niedaleko '''Ostseehalle'''.

== Imprezy, festiwale ==
* '''[https://kiel-sailing-city.de/veranstaltungen/sonntagsoeffnungen/kieler-umschlag Kieler Umschlag]''' odbywa się na przełomie lutego i marca. Dzisiejszy festiwal folklorystyczny ma swoje historyczne korzenie w połowie XV wieku, kiedy powstał jako rynek pieniężny i wolny. Dziś, oprócz licznych ofert gastronomicznych i przejażdżek, w centrum wydarzeń znajduje się średniowieczny rynek.
* '''[https://www.tag-am-kai.de/ Tag am Kai (TAK)]''' to wesołe święto portowe w Tiessenkai w Kilonii-Holtenau, które pokazuje, jak kultura, wypoczynek, biznes i nauka współistnieją w środowisku wybrzeża morskiego. Stanowi integralną część oferty kulturalnej powiatu Kilonia-Holtenau i tradycyjnie odbywa się na początku czerwca, zawsze na dwa tygodnie przed Tygodniem Kilońskim.
* Pod koniec czerwca '''[https://www.kieler-woche.de/ Tydzień Kiloński]''' (''Kieler Woche'') przyciąga tłumy do miasta i fiordu na bez wątpienia najważniejsze wydarzenie roku w Kilonii. Tydzień Kiloński to największa impreza żeglarska na świecie. Oprócz licznych zawodów żeglarskich, tradycyjne '''parady windjammerów''' i '''regaty kutrów morskich''' zapewniają wyjątkowe chwile wokół Fiordu Kilońskiego, który na tydzień zmienia się w miejsce festiwalu.
* W lipcu i sierpniu kultura znajduje się w centrum wydarzeń w Kilonii podczas '''[https://www.kiel.de/de/kultur_freizeit/kultursommer.php Kilońskiego Lata Kulturalnego]'''.
* W tym samym czasie w Kilonii odbywają się oczywiście również wydarzenia w ramach znanego daleko poza granicami kraju '''[https://www.shmf.de/ Festiwalu Muzycznego Szlezwiku-Holsztynu]'''.
* Na początku października na '''[https://kiel-sailing-city.de/veranstaltungen/sonntagsoeffnungen/bauern-und-regionalmarkt Kieler Bauern- und Regionalmarkt]''' w programie znajdują się kulinarne przysmaki i produkty wiejskie.

== Noclegi ==
Schronisko młodzieżowe znajduje się w pobliżu głównego dworca kolejowego. W centrum miasta znajduje się wiele niedrogich hoteli. Aby poznać historię olimpijską, warto zatrzymać się w Olympiazentrum w Schilksee, wiosce żeglarskiej z Igrzysk Olimpijskich w Monachium w 1972 roku. Najlepszym wyborem jest hotel Strande w Strande lub Kieler Kaufmann na północ od centrum miasta.

[[Plik:Aug_4_2006_Kiel.JPG|right|thumb|Port w Kilonii 4 sierpnia 2006 roku]]
=== Oszczędnie ===
* '''Bekpek'''. Kronshagener Weg 130 
* '''Kieler Zimmer'''. Pensjonat, 550 m od Dworca Centralnego (max. dla 3 osób, wspólna łazienka z prysznicem)
* {{Znacznik|'''Jugendherberge Kiel'''|54.3137 |10.1424 |typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''[https://www.jugendherberge.de/jugendherbergen/kiel/ Jugendherberge Kiel]''', Johannesstr. 1, 24143 Kilonia (''900 m od głównego dworca kolejowego, w dzielnicy Gaarden; z Hörn połączony jest długimi schodami i mostem''). Tel.: +49 (0)431 731488, faks: +49 (0)431 735723, e-mail: kiel@jugendherberge.de. Duży hostel młodzieżowy z 261 miejscami noclegowymi w nowoczesnych pokojach jedno-, dwu- i czteroosobowych. Obiekt przystosowany dla osób niepełnosprawnych. Otwarte: przez cały rok, z wyjątkiem Bożego Narodzenia. Cena: od 25,50 €.
* {{Znacznik|'''Peanuts Hostel'''|54.31356 |10.12583 |typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''[https://peanuts-hostel.de/ Peanuts Hostel]'''. Tel.: +49 (0)431 3642208

=== Umiarkowanie ===
* {{Znacznik|'''Nordic Hotel Astor'''|54.320080 |10.134576 |typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''Nordic Hotel Astor''', Holstenplatz 1-2 (''centrum miasta''), ☏ +49 431 99790. Pokoje mają urok lat 70. XX wieku, ale są czyste. Bar na najwyższym piętrze ma wspaniały widok na miasto. Single od 60 €, podwójnie 80 €. 
* {{Znacznik|'''Best Western Kiel'''|54.308380|10.124676|typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''[https://www.bestwestern.co.uk/destination/germany/kiel Best Western Kiel]''', Hamburger Chaussee 2, ☏ +49 431 534020. Śródmieście, blisko głównego dworca kolejowego. 
* {{Znacznik|'''Hampton by Hilton'''|54.320724 |10.128907 |typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''[https://www.hilton.com/en/hotels/kelshhx-hampton-kiel-city-centre/ Hampton by Hilton]''', Exerzierplatz 5, ☏ +49 431 9968910. Nowy i nowoczesny hotel położony w samym centrum. 
* {{Znacznik|'''Hotel Rabes'''|54.315769 |10.127222 |typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''[https://rabes.hotels-in-kiel.net/en/ Hotel Rabes]''', Ringstr. 30, ☏ +49 431 663070. Tylko kilkaset metrów od głównego dworca kolejowego.
* {{Znacznik|'''Hotel Wiking'''|54.319641 |10.121771 |typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''[https://hotel-wiking.com/en/ Hotel Wiking]''', Schützenwall 1-3, ☏ +49 431 661090, info@hotel-wiking.com. Dość centralnie położony. 
* {{Znacznik|'''Hotel Berliner Hof'''|54.315111 |10.129807 |typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''Hotel Berliner Hof''', Ringstr. 6, ☏ +49 0431 66340. Przyjazny hotel blisko głównego dworca kolejowego w Kilonii. 
* {{Znacznik|'''B&amp;B Hotel Kiel-Wissenschaftspark'''|54.341182 |10.125358 |typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''[https://www.hotel-bb.com/en/hotel/kiel-wissenschaftspark B&amp;B Hotel Kiel-Wissenschaftspark]''', Fraunhoferstr. 3, ☏ +49 06146 815363-9. Bardzo blisko Uniwersytetu w Kilonii, idealne miejsce dla gości naukowych.

=== Ekskluzywnie ===
* {{Znacznik|'''Hotel Conti-Hansa'''|54.326382 |10.142634 |typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''[https://hrewards.com/de/steigenberger-conti-hansa-kiel Steigenberger Hotel Conti-Hansa]''', Schloßgarten 7 (''pomiędzy zabytkową częścią Kilonii a Förde''). Ceny około 115 euro. 
* {{Znacznik|'''Birke - Ringhotel Kiel'''|54.317017 |10.071555 |typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''[https://www.hotel-birke.de/ Birke - Ringhotel Kiel]''', Martenshofweg 8. Kilka minut jazdy samochodem od centrum miasta. Dobra obsługa i udogodnienia. Dostępne miejsca parkingowe. 
* {{Znacznik|'''Hotel Kieler Yacht Club'''|54.339729 |10.155951 |typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''[https://www.hotel-kyc.de/ Hotel Kieler Yacht Club]''', Kiellinie 70 (''tuż przy nabrzeżu, na północ od centrum miasta''). Poproś o pokój z widokiem na fiord.
* {{Znacznik|'''Youth Experiences'''|54.319172 |10.134510 |typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''Youth Experiences''', Andreas-gayk-Str. 31.
* {{Znacznik|'''Hotel Kieler Kaufmann'''|54.338676 |10.151453 |typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''[https://www.kieler-kaufmann.de/ Romantik Hotel Kieler Kaufmann]''', Niemannsweg 102. Klasyczna lokalizacja w samym sercu rozległego parku. Dom o niepowtarzalnym klimacie. Dostępne miejsca parkingowe.

== Kontakt ==
=== Dostęp do Internetu ===
* Lokalny dostawca usług internetowych [http://www.tng.de/ TNG] obsługuje bezpłatne punkty dostępu bezprzewodowego w centrum miasta; uważaj na #SH_WLAN. Dostęp będzie blokowany po godzinach pracy. Lista lokalizacji dostępna jest na stronie TNG Spot (w języku niemieckim).
* Wiele większych sklepów, centrów handlowych i supermarketów oferuje bezpłatne WiFi.
* Deutsche Bahn (niemiecki krajowy przewoźnik kolejowy) oferuje bezpłatne WiFi na głównym dworcu kolejowym (i w wielu pociągach). Dostęp do stacji, w tym do peronów, nie jest ograniczony.
* Biblioteka publiczna oferuje bezpłatny bezprzewodowy dostęp do Internetu, jeśli poprosisz o kupon z kodem dostępu.
* Komercyjny dostęp do Wi-Fi można znaleźć w większości części Kilonii, świadczony przez różnych operatorów. Większość z nich nie pozwala jednak na korzystanie z planu roamingu międzynarodowego, takiego jak iPass.
* Studenci i pracownicy naukowi posiadający dostęp do eduroam mogą łączyć się z eduroam na uczelni.

=== Biblioteki ===
==== Biblioteki publiczne ====
Biblioteka publiczna w Kilonii, [https://www.kiel.de/de/bildung_wissenschaft/stadtbuecherei/ Stadtbücherei], jest otwarta dla wszystkich zwiedzających. W centrum miasta znajduje się główna biblioteka oraz kilka innych w całym mieście, z których największy wybór oferują biblioteki w Gaarden i Mettenhof. Każdy może wejść i przeczytać; Aby móc korzystać z multimediów, wymagane jest członkostwo. Członkostwo 1-miesięczne kosztuje 3 EUR.

* {{Znacznik|'''Stadtbücherei Zentralbücherei'''|54.318864 |10.132134 |typ=alarm|url=|kolor=8B008B|treść=}}'''[https://www.kiel.de/de/kultur_freizeit/stadtbuecherei/standorte_und_oeffnungszeiten/zentralbuecherei.php Stadtbücherei Zentralbücherei]''' (Hauptstelle), Andreas-Gayk-Str. 31, 24103 Kilonia. Główna biblioteka publiczna, w centrum miasta. 
* {{Znacznik|'''Stadtteilbücherei Mettenhof'''|54.323870 |10.049373 |typ=alarm|url=|kolor=8B008B|treść=}}'''Stadtteilbücherei Mettenhof''', Siebeliusweg 2a, 24109 Kilonia, ☏ +49 0431 524075. Biblioteka publiczna w Mettenhof.
* {{Znacznik|'''Stadtteilbücherei Gaarden'''|54.3117931 |10.1434252 |typ=alarm|url=|kolor=8B008B|treść=}}'''Stadtteilbücherei Gaarden''', Elisabethstr. 64, 24143 Kilonia, ☏ +49 0431 736601. Biblioteka publiczna w Gaarden.

==== Biblioteki naukowe ====
Uniwersytet w Kilonii prowadzi własne biblioteki. Biblioteka Centralna (Leibnizstr. 9, 24118 Kiel) jest otwarta dla wszystkich; wypożyczanie książek wymaga członkostwa, ale nie jest ono ograniczone do członków uniwersytetu. Biblioteki wydziałowe mogą być otwarte dla publiczności lub nie. Skupiają się na literaturze naukowej.

* {{Znacznik|'''Universitätsbibliothek Kiel'''|54.346873 |10.105379 |typ=nauka|url=|kolor=FF00FF|treść=}}'''[https://www.ub.uni-kiel.de/en Universitätsbibliothek Kiel]''' (Centralna Biblioteka Uniwersytecka), Leibnizstr. 9, 24118 Kiel, ☏ +49 0431 880 4701. Główna biblioteka uniwersytetu. Bezpłatny dostęp dla wszystkich. Wypożyczanie książek wymaga członkostwa; członkostwo zewnętrzne (niebędące studentami ani pracownikami) jest dostępne za opłatą. 
* {{Znacznik|'''Zentralbibliothek Wirtschaft'''|54.338802 |10.154873 |typ=nauka|url=|kolor=FF00FF|treść=}}'''[https://www.zbw.eu/de/ Zentralbibliothek Wirtschaft]''' (ZBW), Düsternbrooker Weg 120, 24105 Kilonia, ☏ +49 0431 881 4555. Zentralbibliothek Wirtschaft to biblioteka akademicka przeznaczona dla ekonomistów. Nie jest dostępna dla publiczności, ale może zainteresować naukowców wizytujących.

== Bezpieczeństwo ==
Kilonia jest stosunkowo bezpiecznym miastem. Kobiety i osoby, które czują się nieswojo, nie powinny jednak wychodzić nocą na ulice Gaarden i Mettenhof bez lokalnego przewodnika, ponieważ przestępczość uliczna jest tam szczególnie powszechna. Na Bergstraße i w porcie sporadycznie dochodzi do bójek i ataków nożem z udziałem nietrzeźwych bywalców pubów i klubów nocnych.

Podczas Tygodnia Kilońskiego zachowaj szczególną czujność na kieszonkowców.

== Zdrowie ==
Szpital Miejski w Kilonii znajduje się w pobliżu Wilhelmplatz. Lekarz rodzinny jest tam dostępny nawet w weekendy i święta.

* {{Znacznik|'''Szpital Miejski w Kilonii'''|54.323056|10.114556|typ=zdrowie|url=|kolor=FF0000|treść=}}'''[https://www.krankenhaus-kiel.de/ Szpital Miejski w Kilonii]''' (''Szpital Intensywnej Terapii''), Chemnitzstraße 33, 24116 Kilonia. Tel.: +49 (0)431 169 70, faks: +49 (0)431 16 97 41 31, e-mail: info@krankenhaus-kiel.de. Szpital Miejski w Kilonii oferuje również izbę przyjęć poza standardowymi godzinami przyjęć. W nagłych przypadkach można również skontaktować się bezpośrednio telefonicznie z odpowiednimi przychodniami: Poradnia Chirurgiczna: +49 (0)431 1697 3120 / Izba Przyjęć Chorób Wewnętrznych: +49 (0)431 1697 3110. 
* {{Znacznik|'''Szpital Uniwersytecki Szlezwiku-Holsztynu'''|54.330036|10.14315|typ=zdrowie|url=|kolor=FF0000|treść=}}'''[https://www.uksh.de/ Szpital Uniwersytecki Szlezwiku-Holsztynu]''' (UKSH), Arnold-Heller-Straße 3, 24105 Kilonia. Tel.: +49 (0)431 50 00, +49 (0)451 50 00, e-mail: info@uksh.de. Szpital Uniwersytecki Szlezwiku-Holsztynu w Kilonii posiada kilka oddziałów ratunkowych. To również prowadzi do różnych kierunków. Szczegóły tutaj: W nagłych przypadkach

== Informacje turystyczne ==
* {{Znacznik|'''Biuro informacji turystycznej'''|54.31856 |10.13406 |typ=alarm|url=|kolor=8B008B|treść=}}'''Biuro informacji turystycznej''' znajduje się w nowym ratuszu, około 300 metrów od dworca kolejowego (przystanek autobusowy Andreas-Gayk-Straße lub Ziegelteich).
* W Kilonii znajduje się kilka '''kawiarenek internetowych'''. Rainforest przy Bergstraße jest położony stosunkowo centralnie (czynny od 10:00 do 4:00). Pobliski kompleks klubów nocnych Tucholsky-Center oferuje bezpłatny dostęp do internetu wieczorami. Wstęp jest bezpłatny w ciągu tygodnia!

== Gdzie dalej ==
* '''[[Lubeka]]'''
* '''[[Neumünster]]'''
* '''[[Plön]]'''
* '''[[Rendsburg]]'''
* '''[[Szlezwik (miasto)|Szlezwik]]'''

{{Jest w|Holsztyn}}
{{użyteczny}}
{{geo|54.3252|10.1405|zoom=13}}
[[Kategoria:Szlezwik-Holsztyn]]</text>
      <sha1>hihfv9200epeomber69fjtky7p3g8uq</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Czersk</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2386</id>
    <revision>
      <id>158820</id>
      <parentid>158784</parentid>
      <timestamp>2026-09-22T15:27:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-50217-30</username>
        <id>17703</id>
      </contributor>
      <comment>/* Charakterystyka */</comment>
      <origin>158820</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7840" sha1="sjwpse210fqx7ne3mpi6z8peknpgyit" xml:space="preserve">{{Top-banner||caption=}}{{Miasto infobox
 |nazwa=Czersk
 |nazwa oryginalna =
 |widok            = Główne skrzyżowanie ulic w Czersku.jpg
 |opis             =
 |herb= POL Czersk COA.svg
 |mapa=
 |lokalizacja= [[Województwo pomorskie]]
 |powierzchnia=9,73
 |lud=9445
 |prefiks=52
 |www=czersk.pl/
|flaga=POL Czersk flag.svg}}

'''Czersk''' – miasto borowiackie, położone w południowej części [[Województwo pomorskie|województwa pomorskiego]], w [[Powiat chojnicki|powiecie chojnickim]], siedziba gminy miejsko-wiejskiej [[Czersk (gmina)|Czersk]].

== Charakterystyka ==
Czersk jest położony w południowej części województwa, na Pomorzu Gdańskim. Około 30 km od siedziby powiatu - [[Chojnice|Chojnic]] oraz około 100 km od stolicy województwa - [[Gdańsk|Gdańska]]. 

Przez Czersk przebiega ważna droga krajowa nr 22 oraz linie kolejowe nr 203 i 215. 

Położony w sercu Borów Tucholskich ośrodek łączy w sobie bogatą historię regionu Borowiaków Tucholskich z dynamicznym rozwojem gospodarczym i estetyczną, zrewitalizowaną przestrzenią miejską. 

== Historia ==
Historia Czerska jest ściśle związana z regionem Borów Tucholskich i Ziemi Zaborskiej. Początkowo była to niewielka osada borowiacka ukryta w lasach, która w okresie średniowiecza stała się wsią książęcą. Kluczowym momentem w jej dziejach było przejście pod panowanie zakonu krzyżackiego na początku XIV wieku, co przyniosło pierwszą lokację na prawie chełmińskim w 1382 roku.

Po wojnie trzynastoletniej Czersk powrócił do Polski jako wieś królewska i stał się ważnym lokalnym ośrodkiem – m.in. siedzibą sądu bartnego, kontrolującego leśną produkcję miodu. Katastrofalny wpływ na miejscowość miały wojny szwedzkie w XVII wieku, które doprowadziły do jej niemal całkowitego spalenia. W 1772 roku, w wyniku I rozbioru Polski, Czersk zajęli Prusacy. Mimo postępującej germanizacji, wieś paradoksalnie bardzo zyskała w XIX wieku dzięki budowie ważnego traktu drogowego oraz linii kolejowej – to właśnie wtedy narodził się tu silny przemysł drzewny. Po powrocie w granice niepodległej Polski Czersk dynamicznie się rozwijał i w 1926 roku oficjalnie odzyskał utracone wcześniej prawa miejskie. Ciężkim okresem była II wojna światowa i brutalna okupacja hitlerowska. Po 1945 roku miasto zostało odbudowane, stając się prężnym ośrodkiem meblarskim i handlowym południowego Pomorza.

'''Najważniejsze daty w historii Czerska:'''

* '''&lt;u&gt;1309r.&lt;/u&gt;''' - Czersk zostaje zajęty przez Zakon Krzyżacki, co na ponad 150 lat zmienia przynależność państwową tych terenów.
* '''&lt;u&gt;1382r.&lt;/u&gt;''' - miejscowość otrzymuje pierwsze prawa miejskie (na prawie chełmińskim) z rąk krzyżackiego komtura tucholskiego.
* '''&lt;u&gt;1454-1466&lt;/u&gt;''' - podczas wojny trzynastoletniej miejscowi Borowiacy masowo zaopatrują w prowiant wojska polskiego króla Kazimierza Jagiellończyka. W dowód wdzięczności król nadaje później osadzie '''pierwsze przywileje''' o charakterze miejskim.
* '''&lt;u&gt;1466r.&lt;/u&gt;''' - na mocy II pokoju toruńskiego Czersk wraca do Polski i staje się własnością królewską o statusie ważnej osady leśno-handlowej.
* '''&lt;u&gt;1655-1660&lt;/u&gt;''' - '''Potop szwedzki''' przynosi całkowite spalenie i zniszczenie osady, co na dekady zatrzymuje jej rozwój.
* '''&lt;u&gt;1764r.&lt;/u&gt;''' - król Stanisław August Poniatowski nadaje Czerskowi oficjalny przywilej organizowania jarmarków. Działanie to na krótko przed rozbiorami mocno ożywia '''lokalny handel i rzemiosło'''.
* '''&lt;u&gt;1772r.&lt;/u&gt;''' - w wyniku '''I rozbioru Polski''' Czersk trafia pod panowanie Prus i traci status miasta.
* '''&lt;u&gt;1871r.&lt;/u&gt;''' - przez Czersk zostaje przeprowadzona '''linia kolejowa'''. Wydarzenie to zapoczątkowało narodziny potężnego przemysłu drzewnego i meblarskiego w regionie.
* '''&lt;u&gt;1906r.&lt;/u&gt;''' - wybucha '''strajk szkolny''', podczas którego polskie dzieci odmawiają nauki religii w języku niemieckim, walcząc z pruską germanizacją.
* '''&lt;u&gt;1910-1913&lt;/u&gt;''' - budowa wielkiego, neogotyckiego '''kościoła pw. św. Marii Magdaleny'''. Świątynia z 40-metrową wieżą staje się symbolem i najważniejszą wizytówką architektoniczną Czerska.
* '''&lt;u&gt;1920r.&lt;/u&gt;''' - po zakończeniu I wojny światowej Czersk oficjalnie wraca w granice '''niepodległej Polski'''.
* '''&lt;u&gt;1926r.&lt;/u&gt;''' - rząd Polski oficjalnie przywraca Czerskowi '''prawa miejskie''', co rozpoczyna jego nowoczesny rozwój urbanistyczny.
* '''&lt;u&gt;1939-1945&lt;/u&gt;''' - trudny okres '''okupacji hitlerowskiej''' (Niemcy zmieniają nazwę na ''Heiderode''), naznaczony wysiedleniami i masowymi egzekucjami Polaków w pobliskich lasach.
* '''&lt;u&gt;1945-1950&lt;/u&gt;''' - następuje szybka odbudowa zniszczeń wojennych oraz uruchomienie wielkich zakładów przemysłowych, w tym '''Czerskich Fabryk Mebli'''. Miasto na dekady staje się jednym z najważniejszych ośrodków meblarskich w tej części kraju.
* '''&lt;u&gt;1997-2000&lt;/u&gt;''' - zmiana planu zagospodarowania przestrzennego i przebudowa centrum Czerska, która trwale przekształciła przestrzeń miejską w nowoczesną strefę przyjazną dla ruchu pieszych.
* '''&lt;u&gt;2026r.&lt;/u&gt;''' - 100-lecie nadania praw miejskich miastu, modernizacja centrum Czerska.

== Komunikacja i dojazd ==
=== Drogi ===
Przez miasto ze wschodu na zachód przebiega droga krajowa nr 22. Na zachód prowadzi m.in. do [[Chojnice|Chojnic]], [[Gorzów Wielkopolski|Gorzowa Wielkopolskiego]] i granicy z Niemcami, a na wschód – do [[Starogard Gdański|Starogardu Gdańskiego]], [[Malbork|Malborka]] i granicy z Rosją w Grzechotkach. Blisko stąd do autostrady A1 (wjazd w Swarożynie), którą szybko dojedziesz do [[Trójmiasto|Trójmiasta]], [[Toruń|Torunia]] czy na Śląsk. Po drodze można odbić w stronę [[Warszawa|Warszawy]] i [[Poznań|Poznania]]. W mieście zaczyna się także droga wojewódzka nr 237 do [[Tuchola|Tucholi]].
=== Kolej ===
Stacja kolejowa w Czersku ma bardzo dobre połączenia kolejowe, które nie stanowią problemu z dojazdem. Regularne kursowanie pociągów regionalnych do [[Chojnice|Chojnic]] oraz do [[Tczew|Tczewa]], z których można przesiąść się na pociągi do największych miast w Polsce, m.in. [[Warszawa|Warszawy]], [[Wrocław|Wrocławia]], [[Łódź|Łodzi]], [[Kraków|Krakowa]], [[Poznań|Poznania]], a także innych mniejszych, ale znanych miejskich kurortów, np. [[Zakopane|Zakopanego]]. Ze stacji odjeżdżają też bezpośrednie pociągi do [[Kostrzyn nad Odrą|Kostrzyna]], [[Gorzów Wielkopolski|Gorzowa Wielkopolskiego]], [[Piła|Piły]], [[Szczecinek|Szczecinka]], [[Trójmiasto|Trójmiasta]], Laskowic Pomorskich oraz do [[Bydgoszcz|Bydgoszczy]] i [[Tuchola|Tucholi]]. Sezonowo kursują też pociągi na [[Hel]], do [[Grudziądz|Grudziądza]] i do [[Toruń|Torunia]]. Dworzec kolejowy znajduje się około 750 metrów od centrum miasta.

=== Autobusy ===
Miasto Czersk nie ma własnej, wewnętrznej autobusowej komunikacji miejskiej.

Przewozy autobusowe realizowane są do pobliskich miast - do [[Chojnice|Chojnic]] i [[Tuchola|Tucholi]], zatrzymując się po drodze w mniejszych miejscowościach i wsiach. 

Czersk nie ma regularnych połączeń autobusowych z większymi miastami w Polsce oraz połączeń międzynarodowych.

=== Samoloty ===
Najbliższe lotnisko znajduje się w [[Gdańsk|Gdańsku]] - Port Lotniczy im. Lecha Wałęsy, około 100 km od Czerska. Do tego lotniska są najlepsze połączenia kolejowe oraz drogowe z Czerska.

Drugie bliskie lotnisko to Port Lotniczy im. Ignacego Jana Paderewskiego w [[Bydgoszcz|Bydgoszczy]], około 105-115 km od Czerska.

== Warto zobaczyć ==

== Warto spróbować ==

== Najbliższe okolice ==

== Gastronomia ==

== Noclegi ==

== Wyjazd ==
=== Autobusem ===

=== Busem ===

{{zarys}}
{{Jest w|Czersk (gmina)}}

[[Kategoria:Województwo pomorskie]]</text>
      <sha1>sjwpse210fqx7ne3mpi6z8peknpgyit</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Lozanna</title>
    <ns>0</ns>
    <id>6062</id>
    <revision>
      <id>158821</id>
      <parentid>130899</parentid>
      <timestamp>2026-09-23T07:52:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Moromar</username>
        <id>2451</id>
      </contributor>
      <origin>158821</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2245" sha1="c87hymrhszn6ijzlnq6wu4id2hsohah" xml:space="preserve">{{Top-banner}}
{{Miejscowość infobox
 |nazwa            = Lozanna
 |nazwa oryginalna = Lausanne
 |widok            = Lausanne_Wiki.jpg
 |opis             = 
 |herb             = CHE_Lausanne_COA.svg
 |mapa             = Lausanne dot.jpg
 |państwo          = [[Plik:Flag of_Switzerland_(Pantone).svg|20px]] [[Szwajcaria]]
 |region           = [[Plik:CHE_Vaud_Flag.svg|20px]] [[Vaud]]
 |powierzchnia     = 41,38
 |wysokość         = 495
 |ludność          = 145 600
 |prefiks          = 021
 |kod pocztowy     = 1000–1018
 |www              = https://www.lausanne.ch/
}}
'''Lozanna''' ([[Rozmówki francuskie|fra]] ''Lausanne'', wym. [lozan]), stolica [[Szwajcaria|szwajcarskiego]] kantonu [[Vaud]], to liczące 140 000 mieszkańców (stan na 2020) miasto położone na północnym krańcu [[Jezioro Genewskie|Jeziora Genewskiego]] (''Lac Léman''). Stanowi ono węzeł komunikacji publicznej kantonu [[Vaud]] oraz bramę do alpejskiego kantonu [[Valais]], gdzie znajdują się jedne z najbardziej znanych stoków narciarskich na świecie.

== Charakterystyka ==

== Dojazd ==
=== Samolotem ===
Najbliższym portem lotniczym jest lotnisko w Genewie. Bezpośrednie loty do Genewy z Warszawy oferują linie lotnicze PLL LOT i Wizz Air.

Z genewskiego lotniska do Lozanny można dostać się za pomocą kolei. Podróż pociągiem trwa około 45 min.

=== Koleją ===
Główny dworzec kolejowy znajduje się w okolicach centrum miasta. Obsługuje wiele połączeń krajowych i międzynarodowych.

=== Samochodem ===
Genewa jest ważnym węzłem drogowym. w pobliżu miasta przebiega ważna autostrada A1, łącząca [[Genewa|Genewą]] z [[Berno|Bernem]] i [[Zurych]]em.

=== Autobusem ===

=== Statkiem ===

== Komunikacja ==
Lozanna dysponuje własnym systemem metra.

== Warto zobaczyć ==

== Najbliższe okolice ==

== Praca ==

== Nauka ==

== Zakupy ==

== Gastronomia ==

== Festiwale, imprezy ==

== Noclegi ==
* Mövenpick Hotel Lausanne hotel 4-gwiazdkowy 
* Carlton Lausanne Boutique Hôtel hotel 4-gwiazdkowy 
* Hôtel des Inventions 
* SwissTech Hotel 
* Elite hotel 3-gwiazdkowy

== Kontakt ==

== Bezpieczeństwo ==

== Informacje turystyczne ==

== Wyjazd ==

{{Zarys}}
{{Atrybucja}}

{{Jest w|Vaud}}

[[Kategoria:Szwajcaria]]</text>
      <sha1>c87hymrhszn6ijzlnq6wu4id2hsohah</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>158823</id>
      <parentid>158821</parentid>
      <timestamp>2026-09-23T08:16:21Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Moromar</username>
        <id>2451</id>
      </contributor>
      <comment>/* Charakterystyka */</comment>
      <origin>158823</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8408" sha1="f0kzcfp84surj2guevpiufhw12u2wii" xml:space="preserve">{{Top-banner}}
{{Miejscowość infobox
 |nazwa            = Lozanna
 |nazwa oryginalna = Lausanne
 |widok            = Lausanne_Wiki.jpg
 |opis             = 
 |herb             = CHE_Lausanne_COA.svg
 |mapa             = Lausanne dot.jpg
 |państwo          = [[Plik:Flag of_Switzerland_(Pantone).svg|20px]] [[Szwajcaria]]
 |region           = [[Plik:CHE_Vaud_Flag.svg|20px]] [[Vaud]]
 |powierzchnia     = 41,38
 |wysokość         = 495
 |ludność          = 145 600
 |prefiks          = 021
 |kod pocztowy     = 1000–1018
 |www              = https://www.lausanne.ch/
}}
'''Lozanna''' ([[Rozmówki francuskie|fra]] ''Lausanne'', wym. [lozan]), stolica [[Szwajcaria|szwajcarskiego]] kantonu [[Vaud]], to liczące 140 000 mieszkańców (stan na 2020) miasto położone na północnym krańcu [[Jezioro Genewskie|Jeziora Genewskiego]] (''Lac Léman''). Stanowi ono węzeł komunikacji publicznej kantonu [[Vaud]] oraz bramę do alpejskiego kantonu [[Valais]], gdzie znajdują się jedne z najbardziej znanych stoków narciarskich na świecie.

== Charakterystyka ==
Miasto jest gospodarzem '''Międzynarodowego Komitetu Olimpijskiego''' i dwóch głównych uniwersytetów. Jak można się spodziewać, duża populacja studentów tworzy tętniącą życiem społeczność nocną i artystyczną skupioną wokół '''dzielnicy Flon'''. Znajdziesz tu także wiele znakomitych restauracji i dwa tuziny godnych uwagi muzeów, w tym '''Muzeum Olimpijskie''' i niecodzienną '''Kolekcję de l'Art Brut'''. Miłośnicy architektury znajdą na szczycie miasta najlepiej zachowaną '''gotycką katedrę''' w [[Szwajcaria|Szwajcarii]].

Lozanna, mimo że jest miastem bardzo międzynarodowym (42% jego populacji w 2013 stanowili obcokrajowcy), jest miastem [[Rozmówki francuskie|francuskojęzycznym]]. [[Rozmówki angielskie|Angielski]] nie jest tak powszechnie używany jak w [[Genewa|Genewie]] i prawdopodobnie będziesz miał problemy z porozumiewaniem się z przeciętną osobą na ulicy. Większość pracowników sektora usług mówi jednak trochę po angielsku, a poziom języka angielskiego wśród młodych Szwajcarów jest zwykle wysoki (wśród starszego pokolenia zdecydowanie silniejszy jest [[Rozmówki niemieckie|język niemiecki]]). Gość nie będzie miał problemów z poruszaniem się wyłącznie po angielsku.

[[Plik:Lausanne cathedral from gd pont.jpg|thumb|300px|Katedra w Lozannie widziana z mostu Grand Pont]]

=== Historia ===
Osadnictwo na wzgórzu, na którym leży Lozanna, istniało co najmniej od epoki kamienia, jednak większość opracowań historycznych wiąże początki miasta z rzymskim obozem ''Lausanna'', usytuowanym nieco niżej, u podnóża wzgórza w kierunku jeziora – na terenie dzisiejszej miejscowości Vidy.

W średniowieczu miasto przeniesiono na łatwiejsze do obrony szczytowe partie wzgórza; o wzroście jego zamożności i znaczenia decydowało w dużej mierze położenie przy głównych szlakach komunikacyjnych wiodących z północy na południe, łączących [[Włochy]] z rejonem [[Morze Północne|Morza Północnego]]. Było to najważniejsze miasto na północ od przełęczy św. Bernarda – przynajmniej do czasu utworzenia biskupstwa w [[Valais]].

W 1536 roku miasto zostało przejęte przez [[Berno]] od książąt Sabaudii w ramach działań mających na celu zabezpieczenie południowo-zachodniej granicy tego kantonu. [[Berno]] sprawowało władzę nad tym obszarem aż do momentu, gdy Lozanna uzyskała niezależność po wkroczeniu wojsk francuskich pod wodzą Napoleona Bonapartego w 1798 roku. W 1803 roku miasto włączono do [[Szwajcaria|Szwajcarii]] jako stolicę kantonu [[Vaud]].

[[Lavaux]] – niewielki region położony na północno-zachodnim brzegu [[Jezioro Genewskie|Jeziora Genewskiego]], rozciągający się od Lozanny po [[Montreux]] (obszar ten bywa nazywany '''Szwajcarską Riwierą''') – od około 150 lat stanowi drugi dom dla pisarzy, artystów i muzyków. Do grona pierwszych słynnych przybyszów należeli państwo Shelleyowie oraz Lord Byron; bawili się oni i tworzyli w Lozannie (krążą pogłoski, że to właśnie tutaj powstał „Frankenstein”). Wśród innych znanych mieszkańców warto wymienić Ernesta Hemingwaya, który spędzał tu zimy z młodą rodziną w okresie opisanym w książce „Ruchome święto”, oraz Charliego Chaplina, mieszkającego w [[Vevey]] od połowy lat 30. XX wieku.

=== Orientacja ===
Dla odwiedzających Lozannę najważniejszymi dzielnicami są '''Cité''', '''Ville Marché''' oraz portowa dzielnica '''Ouchy'''. Pomiędzy nimi znajduje się '''Flon''' – obecnie przede wszystkim zagłębie klubów nocnych i sklepów – oraz położona tuż poniżej dworca kolejowego, zazwyczaj spokojna dzielnica '''Sous Gare''', która szczyci się jednymi z najlepszych kawiarni w mieście. Jeśli masz ochotę na spacer, warto poświęcić kilka godzin na wędrówkę po lesie '''Sauvebelin''', położonym na północ od wzgórza ''Hermitage''. Oto krótka charakterystyka tych dzielnic:

* {{Znacznik|'''Cité'''|46.5258|6.6275|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''Cité''' — to wzgórze stanowi najstarszą część Lozanny i przyciąga wielu turystów; znajdują się tu ''katedra'', ''zamek'', muzeum ''MUDAC'', kilka innych muzeów, teatr dla dzieci oraz znakomity sklep z zabawkami.
* {{Znacznik|'''Ville Marché'''|46.5231787|6.6326505|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''Ville Marché''' — średniowieczna Lozanna rozwijała się wokół targowisk organizowanych przy bramach wjazdowych do miasta; obszar ten – obejmujący place ''Place de la Palud'', ''Place St. François'' i ''Place Riponne'' – stanowi wraz z historycznym centrum całość Starego Miasta.
* {{Znacznik|'''Flon'''|46.521667|6.626944|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''Flon''' — pierwotna linia kolejowa prowadząca do Lozanny biegła doliną rzeki Flon, jednak brak możliwości poprowadzenia jej przez środek miasta sprawił, że w XIX wieku zastąpiono ją trasą przebiegającą przez kolejne wzgórze na południe, co umożliwiło obsługę połączeń z kantonem [[Valais]] i [[Włochy|Włochami]]. Dziś dawne magazyny w dolinie Flon mieszczą głównie modne restauracje i dyskoteki.
* {{Znacznik|'''Ouchy'''|46.507072|6.626764|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''Ouchy''' — dawna wioska rybacka, włączona w granice Lozanny w połowie XIX wieku, by pełnić funkcję portu nad ''Jeziorem Genewskim'' (Lac Léman). Wspaniałe widoki na jezioro i Alpy oraz przyjemniejsza temperatura powietrza sprawiają, że Ouchy cieszy się dużą popularnością w miesiącach letnich. W pobliżu portu znajduje się wiele hoteli i restauracji; w tej dzielnicy mieści się również [https://www.olympics.com/museum/ Muzeum Olimpijskie].
* {{Znacznik|'''Sous Gare'''|46.5151324|6.6260134|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''Sous Gare''' (dosłownie „pod dworcem”) — w XIX wieku Lozanna rozrosła się, zajmując cały teren pomiędzy obecną lokalizacją dworca kolejowego a portem w Ouchy. To przede wszystkim dzielnica bloków mieszkalnych i domów, ale warto się po niej przespacerować – choćby dla ''Café de Grancy'' i parku na wzgórzu ''Crêt de Montriond''.

== Dojazd ==
=== Samolotem ===
Najbliższym portem lotniczym jest lotnisko w Genewie. Bezpośrednie loty do Genewy z Warszawy oferują linie lotnicze PLL LOT i Wizz Air.

Z genewskiego lotniska do Lozanny można dostać się za pomocą kolei. Podróż pociągiem trwa około 45 min.

=== Koleją ===
Główny dworzec kolejowy znajduje się w okolicach centrum miasta. Obsługuje wiele połączeń krajowych i międzynarodowych.

=== Samochodem ===
Genewa jest ważnym węzłem drogowym. w pobliżu miasta przebiega ważna autostrada A1, łącząca [[Genewa|Genewą]] z [[Berno|Bernem]] i [[Zurych]]em.

=== Autobusem ===

=== Statkiem ===

== Komunikacja ==
Lozanna dysponuje własnym systemem metra.

== Warto zobaczyć ==

== Najbliższe okolice ==

== Praca ==

== Nauka ==

== Zakupy ==

== Gastronomia ==

== Festiwale, imprezy ==

== Noclegi ==
* Mövenpick Hotel Lausanne hotel 4-gwiazdkowy 
* Carlton Lausanne Boutique Hôtel hotel 4-gwiazdkowy 
* Hôtel des Inventions 
* SwissTech Hotel 
* Elite hotel 3-gwiazdkowy

== Kontakt ==

== Bezpieczeństwo ==

== Informacje turystyczne ==

== Wyjazd ==

{{Zarys}}
{{Atrybucja}}

{{Jest w|Vaud}}

[[Kategoria:Szwajcaria]]</text>
      <sha1>f0kzcfp84surj2guevpiufhw12u2wii</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>158824</id>
      <parentid>158823</parentid>
      <timestamp>2026-09-23T08:19:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Moromar</username>
        <id>2451</id>
      </contributor>
      <comment>/* Festiwale, imprezy */</comment>
      <origin>158824</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9103" sha1="7fqbmffsrq0zk3dtikorwbu50asdxbz" xml:space="preserve">{{Top-banner}}
{{Miejscowość infobox
 |nazwa            = Lozanna
 |nazwa oryginalna = Lausanne
 |widok            = Lausanne_Wiki.jpg
 |opis             = 
 |herb             = CHE_Lausanne_COA.svg
 |mapa             = Lausanne dot.jpg
 |państwo          = [[Plik:Flag of_Switzerland_(Pantone).svg|20px]] [[Szwajcaria]]
 |region           = [[Plik:CHE_Vaud_Flag.svg|20px]] [[Vaud]]
 |powierzchnia     = 41,38
 |wysokość         = 495
 |ludność          = 145 600
 |prefiks          = 021
 |kod pocztowy     = 1000–1018
 |www              = https://www.lausanne.ch/
}}
'''Lozanna''' ([[Rozmówki francuskie|fra]] ''Lausanne'', wym. [lozan]), stolica [[Szwajcaria|szwajcarskiego]] kantonu [[Vaud]], to liczące 140 000 mieszkańców (stan na 2020) miasto położone na północnym krańcu [[Jezioro Genewskie|Jeziora Genewskiego]] (''Lac Léman''). Stanowi ono węzeł komunikacji publicznej kantonu [[Vaud]] oraz bramę do alpejskiego kantonu [[Valais]], gdzie znajdują się jedne z najbardziej znanych stoków narciarskich na świecie.

== Charakterystyka ==
Miasto jest gospodarzem '''Międzynarodowego Komitetu Olimpijskiego''' i dwóch głównych uniwersytetów. Jak można się spodziewać, duża populacja studentów tworzy tętniącą życiem społeczność nocną i artystyczną skupioną wokół '''dzielnicy Flon'''. Znajdziesz tu także wiele znakomitych restauracji i dwa tuziny godnych uwagi muzeów, w tym '''Muzeum Olimpijskie''' i niecodzienną '''Kolekcję de l'Art Brut'''. Miłośnicy architektury znajdą na szczycie miasta najlepiej zachowaną '''gotycką katedrę''' w [[Szwajcaria|Szwajcarii]].

Lozanna, mimo że jest miastem bardzo międzynarodowym (42% jego populacji w 2013 stanowili obcokrajowcy), jest miastem [[Rozmówki francuskie|francuskojęzycznym]]. [[Rozmówki angielskie|Angielski]] nie jest tak powszechnie używany jak w [[Genewa|Genewie]] i prawdopodobnie będziesz miał problemy z porozumiewaniem się z przeciętną osobą na ulicy. Większość pracowników sektora usług mówi jednak trochę po angielsku, a poziom języka angielskiego wśród młodych Szwajcarów jest zwykle wysoki (wśród starszego pokolenia zdecydowanie silniejszy jest [[Rozmówki niemieckie|język niemiecki]]). Gość nie będzie miał problemów z poruszaniem się wyłącznie po angielsku.

[[Plik:Lausanne cathedral from gd pont.jpg|thumb|300px|Katedra w Lozannie widziana z mostu Grand Pont]]

=== Historia ===
Osadnictwo na wzgórzu, na którym leży Lozanna, istniało co najmniej od epoki kamienia, jednak większość opracowań historycznych wiąże początki miasta z rzymskim obozem ''Lausanna'', usytuowanym nieco niżej, u podnóża wzgórza w kierunku jeziora – na terenie dzisiejszej miejscowości Vidy.

W średniowieczu miasto przeniesiono na łatwiejsze do obrony szczytowe partie wzgórza; o wzroście jego zamożności i znaczenia decydowało w dużej mierze położenie przy głównych szlakach komunikacyjnych wiodących z północy na południe, łączących [[Włochy]] z rejonem [[Morze Północne|Morza Północnego]]. Było to najważniejsze miasto na północ od przełęczy św. Bernarda – przynajmniej do czasu utworzenia biskupstwa w [[Valais]].

W 1536 roku miasto zostało przejęte przez [[Berno]] od książąt Sabaudii w ramach działań mających na celu zabezpieczenie południowo-zachodniej granicy tego kantonu. [[Berno]] sprawowało władzę nad tym obszarem aż do momentu, gdy Lozanna uzyskała niezależność po wkroczeniu wojsk francuskich pod wodzą Napoleona Bonapartego w 1798 roku. W 1803 roku miasto włączono do [[Szwajcaria|Szwajcarii]] jako stolicę kantonu [[Vaud]].

[[Lavaux]] – niewielki region położony na północno-zachodnim brzegu [[Jezioro Genewskie|Jeziora Genewskiego]], rozciągający się od Lozanny po [[Montreux]] (obszar ten bywa nazywany '''Szwajcarską Riwierą''') – od około 150 lat stanowi drugi dom dla pisarzy, artystów i muzyków. Do grona pierwszych słynnych przybyszów należeli państwo Shelleyowie oraz Lord Byron; bawili się oni i tworzyli w Lozannie (krążą pogłoski, że to właśnie tutaj powstał „Frankenstein”). Wśród innych znanych mieszkańców warto wymienić Ernesta Hemingwaya, który spędzał tu zimy z młodą rodziną w okresie opisanym w książce „Ruchome święto”, oraz Charliego Chaplina, mieszkającego w [[Vevey]] od połowy lat 30. XX wieku.

=== Orientacja ===
Dla odwiedzających Lozannę najważniejszymi dzielnicami są '''Cité''', '''Ville Marché''' oraz portowa dzielnica '''Ouchy'''. Pomiędzy nimi znajduje się '''Flon''' – obecnie przede wszystkim zagłębie klubów nocnych i sklepów – oraz położona tuż poniżej dworca kolejowego, zazwyczaj spokojna dzielnica '''Sous Gare''', która szczyci się jednymi z najlepszych kawiarni w mieście. Jeśli masz ochotę na spacer, warto poświęcić kilka godzin na wędrówkę po lesie '''Sauvebelin''', położonym na północ od wzgórza ''Hermitage''. Oto krótka charakterystyka tych dzielnic:

* {{Znacznik|'''Cité'''|46.5258|6.6275|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''Cité''' — to wzgórze stanowi najstarszą część Lozanny i przyciąga wielu turystów; znajdują się tu ''katedra'', ''zamek'', muzeum ''MUDAC'', kilka innych muzeów, teatr dla dzieci oraz znakomity sklep z zabawkami.
* {{Znacznik|'''Ville Marché'''|46.5231787|6.6326505|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''Ville Marché''' — średniowieczna Lozanna rozwijała się wokół targowisk organizowanych przy bramach wjazdowych do miasta; obszar ten – obejmujący place ''Place de la Palud'', ''Place St. François'' i ''Place Riponne'' – stanowi wraz z historycznym centrum całość Starego Miasta.
* {{Znacznik|'''Flon'''|46.521667|6.626944|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''Flon''' — pierwotna linia kolejowa prowadząca do Lozanny biegła doliną rzeki Flon, jednak brak możliwości poprowadzenia jej przez środek miasta sprawił, że w XIX wieku zastąpiono ją trasą przebiegającą przez kolejne wzgórze na południe, co umożliwiło obsługę połączeń z kantonem [[Valais]] i [[Włochy|Włochami]]. Dziś dawne magazyny w dolinie Flon mieszczą głównie modne restauracje i dyskoteki.
* {{Znacznik|'''Ouchy'''|46.507072|6.626764|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''Ouchy''' — dawna wioska rybacka, włączona w granice Lozanny w połowie XIX wieku, by pełnić funkcję portu nad ''Jeziorem Genewskim'' (Lac Léman). Wspaniałe widoki na jezioro i Alpy oraz przyjemniejsza temperatura powietrza sprawiają, że Ouchy cieszy się dużą popularnością w miesiącach letnich. W pobliżu portu znajduje się wiele hoteli i restauracji; w tej dzielnicy mieści się również [https://www.olympics.com/museum/ Muzeum Olimpijskie].
* {{Znacznik|'''Sous Gare'''|46.5151324|6.6260134|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''Sous Gare''' (dosłownie „pod dworcem”) — w XIX wieku Lozanna rozrosła się, zajmując cały teren pomiędzy obecną lokalizacją dworca kolejowego a portem w Ouchy. To przede wszystkim dzielnica bloków mieszkalnych i domów, ale warto się po niej przespacerować – choćby dla ''Café de Grancy'' i parku na wzgórzu ''Crêt de Montriond''.

== Dojazd ==
=== Samolotem ===
Najbliższym portem lotniczym jest lotnisko w Genewie. Bezpośrednie loty do Genewy z Warszawy oferują linie lotnicze PLL LOT i Wizz Air.

Z genewskiego lotniska do Lozanny można dostać się za pomocą kolei. Podróż pociągiem trwa około 45 min.

=== Koleją ===
Główny dworzec kolejowy znajduje się w okolicach centrum miasta. Obsługuje wiele połączeń krajowych i międzynarodowych.

=== Samochodem ===
Genewa jest ważnym węzłem drogowym. w pobliżu miasta przebiega ważna autostrada A1, łącząca [[Genewa|Genewą]] z [[Berno|Bernem]] i [[Zurych]]em.

=== Autobusem ===

=== Statkiem ===

== Komunikacja ==
Lozanna dysponuje własnym systemem metra.

== Warto zobaczyć ==

== Najbliższe okolice ==

== Praca ==

== Nauka ==

== Zakupy ==

== Gastronomia ==

== Festiwale, imprezy ==
* '''[https://www.lausanne-tourisme.ch/en/ Biuro Informacji Turystycznej w Lozannie]''' (''znajdujące się na głównym dworcu kolejowym oraz w dzielnicy Ouchy, gdzie dzieli lokal ze stacją metra linii [[Plik:Logo_du_M2_de_Lausanne.svg|25px]]''), tel. +41 21 613-7373. Otwarte codziennie w godzinach 09:00–19:00. Pracownicy biura – zarówno na miejscu, jak i podczas rozmowy telefonicznej – niemal zawsze potrafią znaleźć hotel odpowiadający Twoim możliwościom finansowym, nawet w ostatniej chwili. Ponadto oferują oni świetną, bezpłatną mapę miasta oraz bogaty wybór przydatnych materiałów informacyjnych w języku angielskim, a także francuskim, niemieckim i włoskim.

== Noclegi ==
* Mövenpick Hotel Lausanne hotel 4-gwiazdkowy 
* Carlton Lausanne Boutique Hôtel hotel 4-gwiazdkowy 
* Hôtel des Inventions 
* SwissTech Hotel 
* Elite hotel 3-gwiazdkowy

== Kontakt ==

== Bezpieczeństwo ==

== Informacje turystyczne ==

== Wyjazd ==

{{Zarys}}
{{Atrybucja}}

{{Jest w|Vaud}}

[[Kategoria:Szwajcaria]]</text>
      <sha1>7fqbmffsrq0zk3dtikorwbu50asdxbz</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>158825</id>
      <parentid>158824</parentid>
      <timestamp>2026-09-23T08:20:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Moromar</username>
        <id>2451</id>
      </contributor>
      <comment>/* Festiwale, imprezy */</comment>
      <origin>158825</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9103" sha1="ii8trsorh5ro4bx9b195dfza7x26rf2" xml:space="preserve">{{Top-banner}}
{{Miejscowość infobox
 |nazwa            = Lozanna
 |nazwa oryginalna = Lausanne
 |widok            = Lausanne_Wiki.jpg
 |opis             = 
 |herb             = CHE_Lausanne_COA.svg
 |mapa             = Lausanne dot.jpg
 |państwo          = [[Plik:Flag of_Switzerland_(Pantone).svg|20px]] [[Szwajcaria]]
 |region           = [[Plik:CHE_Vaud_Flag.svg|20px]] [[Vaud]]
 |powierzchnia     = 41,38
 |wysokość         = 495
 |ludność          = 145 600
 |prefiks          = 021
 |kod pocztowy     = 1000–1018
 |www              = https://www.lausanne.ch/
}}
'''Lozanna''' ([[Rozmówki francuskie|fra]] ''Lausanne'', wym. [lozan]), stolica [[Szwajcaria|szwajcarskiego]] kantonu [[Vaud]], to liczące 140 000 mieszkańców (stan na 2020) miasto położone na północnym krańcu [[Jezioro Genewskie|Jeziora Genewskiego]] (''Lac Léman''). Stanowi ono węzeł komunikacji publicznej kantonu [[Vaud]] oraz bramę do alpejskiego kantonu [[Valais]], gdzie znajdują się jedne z najbardziej znanych stoków narciarskich na świecie.

== Charakterystyka ==
Miasto jest gospodarzem '''Międzynarodowego Komitetu Olimpijskiego''' i dwóch głównych uniwersytetów. Jak można się spodziewać, duża populacja studentów tworzy tętniącą życiem społeczność nocną i artystyczną skupioną wokół '''dzielnicy Flon'''. Znajdziesz tu także wiele znakomitych restauracji i dwa tuziny godnych uwagi muzeów, w tym '''Muzeum Olimpijskie''' i niecodzienną '''Kolekcję de l'Art Brut'''. Miłośnicy architektury znajdą na szczycie miasta najlepiej zachowaną '''gotycką katedrę''' w [[Szwajcaria|Szwajcarii]].

Lozanna, mimo że jest miastem bardzo międzynarodowym (42% jego populacji w 2013 stanowili obcokrajowcy), jest miastem [[Rozmówki francuskie|francuskojęzycznym]]. [[Rozmówki angielskie|Angielski]] nie jest tak powszechnie używany jak w [[Genewa|Genewie]] i prawdopodobnie będziesz miał problemy z porozumiewaniem się z przeciętną osobą na ulicy. Większość pracowników sektora usług mówi jednak trochę po angielsku, a poziom języka angielskiego wśród młodych Szwajcarów jest zwykle wysoki (wśród starszego pokolenia zdecydowanie silniejszy jest [[Rozmówki niemieckie|język niemiecki]]). Gość nie będzie miał problemów z poruszaniem się wyłącznie po angielsku.

[[Plik:Lausanne cathedral from gd pont.jpg|thumb|300px|Katedra w Lozannie widziana z mostu Grand Pont]]

=== Historia ===
Osadnictwo na wzgórzu, na którym leży Lozanna, istniało co najmniej od epoki kamienia, jednak większość opracowań historycznych wiąże początki miasta z rzymskim obozem ''Lausanna'', usytuowanym nieco niżej, u podnóża wzgórza w kierunku jeziora – na terenie dzisiejszej miejscowości Vidy.

W średniowieczu miasto przeniesiono na łatwiejsze do obrony szczytowe partie wzgórza; o wzroście jego zamożności i znaczenia decydowało w dużej mierze położenie przy głównych szlakach komunikacyjnych wiodących z północy na południe, łączących [[Włochy]] z rejonem [[Morze Północne|Morza Północnego]]. Było to najważniejsze miasto na północ od przełęczy św. Bernarda – przynajmniej do czasu utworzenia biskupstwa w [[Valais]].

W 1536 roku miasto zostało przejęte przez [[Berno]] od książąt Sabaudii w ramach działań mających na celu zabezpieczenie południowo-zachodniej granicy tego kantonu. [[Berno]] sprawowało władzę nad tym obszarem aż do momentu, gdy Lozanna uzyskała niezależność po wkroczeniu wojsk francuskich pod wodzą Napoleona Bonapartego w 1798 roku. W 1803 roku miasto włączono do [[Szwajcaria|Szwajcarii]] jako stolicę kantonu [[Vaud]].

[[Lavaux]] – niewielki region położony na północno-zachodnim brzegu [[Jezioro Genewskie|Jeziora Genewskiego]], rozciągający się od Lozanny po [[Montreux]] (obszar ten bywa nazywany '''Szwajcarską Riwierą''') – od około 150 lat stanowi drugi dom dla pisarzy, artystów i muzyków. Do grona pierwszych słynnych przybyszów należeli państwo Shelleyowie oraz Lord Byron; bawili się oni i tworzyli w Lozannie (krążą pogłoski, że to właśnie tutaj powstał „Frankenstein”). Wśród innych znanych mieszkańców warto wymienić Ernesta Hemingwaya, który spędzał tu zimy z młodą rodziną w okresie opisanym w książce „Ruchome święto”, oraz Charliego Chaplina, mieszkającego w [[Vevey]] od połowy lat 30. XX wieku.

=== Orientacja ===
Dla odwiedzających Lozannę najważniejszymi dzielnicami są '''Cité''', '''Ville Marché''' oraz portowa dzielnica '''Ouchy'''. Pomiędzy nimi znajduje się '''Flon''' – obecnie przede wszystkim zagłębie klubów nocnych i sklepów – oraz położona tuż poniżej dworca kolejowego, zazwyczaj spokojna dzielnica '''Sous Gare''', która szczyci się jednymi z najlepszych kawiarni w mieście. Jeśli masz ochotę na spacer, warto poświęcić kilka godzin na wędrówkę po lesie '''Sauvebelin''', położonym na północ od wzgórza ''Hermitage''. Oto krótka charakterystyka tych dzielnic:

* {{Znacznik|'''Cité'''|46.5258|6.6275|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''Cité''' — to wzgórze stanowi najstarszą część Lozanny i przyciąga wielu turystów; znajdują się tu ''katedra'', ''zamek'', muzeum ''MUDAC'', kilka innych muzeów, teatr dla dzieci oraz znakomity sklep z zabawkami.
* {{Znacznik|'''Ville Marché'''|46.5231787|6.6326505|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''Ville Marché''' — średniowieczna Lozanna rozwijała się wokół targowisk organizowanych przy bramach wjazdowych do miasta; obszar ten – obejmujący place ''Place de la Palud'', ''Place St. François'' i ''Place Riponne'' – stanowi wraz z historycznym centrum całość Starego Miasta.
* {{Znacznik|'''Flon'''|46.521667|6.626944|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''Flon''' — pierwotna linia kolejowa prowadząca do Lozanny biegła doliną rzeki Flon, jednak brak możliwości poprowadzenia jej przez środek miasta sprawił, że w XIX wieku zastąpiono ją trasą przebiegającą przez kolejne wzgórze na południe, co umożliwiło obsługę połączeń z kantonem [[Valais]] i [[Włochy|Włochami]]. Dziś dawne magazyny w dolinie Flon mieszczą głównie modne restauracje i dyskoteki.
* {{Znacznik|'''Ouchy'''|46.507072|6.626764|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''Ouchy''' — dawna wioska rybacka, włączona w granice Lozanny w połowie XIX wieku, by pełnić funkcję portu nad ''Jeziorem Genewskim'' (Lac Léman). Wspaniałe widoki na jezioro i Alpy oraz przyjemniejsza temperatura powietrza sprawiają, że Ouchy cieszy się dużą popularnością w miesiącach letnich. W pobliżu portu znajduje się wiele hoteli i restauracji; w tej dzielnicy mieści się również [https://www.olympics.com/museum/ Muzeum Olimpijskie].
* {{Znacznik|'''Sous Gare'''|46.5151324|6.6260134|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''Sous Gare''' (dosłownie „pod dworcem”) — w XIX wieku Lozanna rozrosła się, zajmując cały teren pomiędzy obecną lokalizacją dworca kolejowego a portem w Ouchy. To przede wszystkim dzielnica bloków mieszkalnych i domów, ale warto się po niej przespacerować – choćby dla ''Café de Grancy'' i parku na wzgórzu ''Crêt de Montriond''.

== Dojazd ==
=== Samolotem ===
Najbliższym portem lotniczym jest lotnisko w Genewie. Bezpośrednie loty do Genewy z Warszawy oferują linie lotnicze PLL LOT i Wizz Air.

Z genewskiego lotniska do Lozanny można dostać się za pomocą kolei. Podróż pociągiem trwa około 45 min.

=== Koleją ===
Główny dworzec kolejowy znajduje się w okolicach centrum miasta. Obsługuje wiele połączeń krajowych i międzynarodowych.

=== Samochodem ===
Genewa jest ważnym węzłem drogowym. w pobliżu miasta przebiega ważna autostrada A1, łącząca [[Genewa|Genewą]] z [[Berno|Bernem]] i [[Zurych]]em.

=== Autobusem ===

=== Statkiem ===

== Komunikacja ==
Lozanna dysponuje własnym systemem metra.

== Warto zobaczyć ==

== Najbliższe okolice ==

== Praca ==

== Nauka ==

== Zakupy ==

== Gastronomia ==

== Festiwale, imprezy ==
* '''[https://www.lausanne-tourisme.ch/en/ Biuro Informacji Turystycznej w Lozannie]''' (''znajdujące się na głównym dworcu kolejowym oraz w dzielnicy Ouchy, gdzie dzieli lokal ze stacją metra linii [[Plik:Logo_du_M2_de_Lausanne.svg|20px]]''), tel. +41 21 613-7373. Otwarte codziennie w godzinach 09:00–19:00. Pracownicy biura – zarówno na miejscu, jak i podczas rozmowy telefonicznej – niemal zawsze potrafią znaleźć hotel odpowiadający Twoim możliwościom finansowym, nawet w ostatniej chwili. Ponadto oferują oni świetną, bezpłatną mapę miasta oraz bogaty wybór przydatnych materiałów informacyjnych w języku angielskim, a także francuskim, niemieckim i włoskim.

== Noclegi ==
* Mövenpick Hotel Lausanne hotel 4-gwiazdkowy 
* Carlton Lausanne Boutique Hôtel hotel 4-gwiazdkowy 
* Hôtel des Inventions 
* SwissTech Hotel 
* Elite hotel 3-gwiazdkowy

== Kontakt ==

== Bezpieczeństwo ==

== Informacje turystyczne ==

== Wyjazd ==

{{Zarys}}
{{Atrybucja}}

{{Jest w|Vaud}}

[[Kategoria:Szwajcaria]]</text>
      <sha1>ii8trsorh5ro4bx9b195dfza7x26rf2</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>158826</id>
      <parentid>158825</parentid>
      <timestamp>2026-09-23T08:22:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Moromar</username>
        <id>2451</id>
      </contributor>
      <comment>/* Charakterystyka */</comment>
      <origin>158826</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10334" sha1="i2klbenrg31fo4axh6rnkz9tj2h2u0f" xml:space="preserve">{{Top-banner}}
{{Miejscowość infobox
 |nazwa            = Lozanna
 |nazwa oryginalna = Lausanne
 |widok            = Lausanne_Wiki.jpg
 |opis             = 
 |herb             = CHE_Lausanne_COA.svg
 |mapa             = Lausanne dot.jpg
 |państwo          = [[Plik:Flag of_Switzerland_(Pantone).svg|20px]] [[Szwajcaria]]
 |region           = [[Plik:CHE_Vaud_Flag.svg|20px]] [[Vaud]]
 |powierzchnia     = 41,38
 |wysokość         = 495
 |ludność          = 145 600
 |prefiks          = 021
 |kod pocztowy     = 1000–1018
 |www              = https://www.lausanne.ch/
}}
'''Lozanna''' ([[Rozmówki francuskie|fra]] ''Lausanne'', wym. [lozan]), stolica [[Szwajcaria|szwajcarskiego]] kantonu [[Vaud]], to liczące 140 000 mieszkańców (stan na 2020) miasto położone na północnym krańcu [[Jezioro Genewskie|Jeziora Genewskiego]] (''Lac Léman''). Stanowi ono węzeł komunikacji publicznej kantonu [[Vaud]] oraz bramę do alpejskiego kantonu [[Valais]], gdzie znajdują się jedne z najbardziej znanych stoków narciarskich na świecie.

== Charakterystyka ==
{{Infobox|'''Mayor Davel'''|[[Plik:Lausanne Major Davel.JPG|150px|right|thumb|Pomnik Mayora Davela]]'''Mayor Davel''', pełne imię i nazwisko Jean Daniel Abraham Davel urodził się 20 października 1670 roku w Morrens VD. Był szwajcarskim buntownikiem i obecnie jest uważany za par Excelle bohatera ludowego Vaudois. W 1712 roku został mianowany burmistrzem przez ludność Berna (Vaud był wówczas częścią Berna). Davel poczuł się wezwany przez Boga do wyzwolenia swojej ojczyzny – Vaud – od Berneńczyków. 31 marca 1723 roku niespodziewanie wjechał do Lozanny, zebrał tam radę miejską i przedstawił manifest. W manifeście tym naród berneński został oskarżony o szereg błędów. Wyjaśnił swój plan wyzwolenia Vaud. Nie znalazł jednak żadnego poparcia dla tej kwestii w radzie miasta i incydent został zgłoszony bezpośrednio do Berna, po czym Davel został aresztowany. Podczas śledztwa Davel był torturowany, ale nadal upierał się, że wyzwolenie Vaud było boską inspiracją i że nie miał wspólników. Niemniej jednak został uznany za winnego i ścięty w Lozannie-Vidy 24 kwietnia 1723 r. W XIX wieku historia ta została wysoce wysterylizowana i stał się bohaterem ludowym Vaud.}}
Miasto jest gospodarzem '''Międzynarodowego Komitetu Olimpijskiego''' i dwóch głównych uniwersytetów. Jak można się spodziewać, duża populacja studentów tworzy tętniącą życiem społeczność nocną i artystyczną skupioną wokół '''dzielnicy Flon'''. Znajdziesz tu także wiele znakomitych restauracji i dwa tuziny godnych uwagi muzeów, w tym '''Muzeum Olimpijskie''' i niecodzienną '''Kolekcję de l'Art Brut'''. Miłośnicy architektury znajdą na szczycie miasta najlepiej zachowaną '''gotycką katedrę''' w [[Szwajcaria|Szwajcarii]].

Lozanna, mimo że jest miastem bardzo międzynarodowym (42% jego populacji w 2013 stanowili obcokrajowcy), jest miastem [[Rozmówki francuskie|francuskojęzycznym]]. [[Rozmówki angielskie|Angielski]] nie jest tak powszechnie używany jak w [[Genewa|Genewie]] i prawdopodobnie będziesz miał problemy z porozumiewaniem się z przeciętną osobą na ulicy. Większość pracowników sektora usług mówi jednak trochę po angielsku, a poziom języka angielskiego wśród młodych Szwajcarów jest zwykle wysoki (wśród starszego pokolenia zdecydowanie silniejszy jest [[Rozmówki niemieckie|język niemiecki]]). Gość nie będzie miał problemów z poruszaniem się wyłącznie po angielsku.

[[Plik:Lausanne cathedral from gd pont.jpg|thumb|300px|Katedra w Lozannie widziana z mostu Grand Pont]]

=== Historia ===
Osadnictwo na wzgórzu, na którym leży Lozanna, istniało co najmniej od epoki kamienia, jednak większość opracowań historycznych wiąże początki miasta z rzymskim obozem ''Lausanna'', usytuowanym nieco niżej, u podnóża wzgórza w kierunku jeziora – na terenie dzisiejszej miejscowości Vidy.

W średniowieczu miasto przeniesiono na łatwiejsze do obrony szczytowe partie wzgórza; o wzroście jego zamożności i znaczenia decydowało w dużej mierze położenie przy głównych szlakach komunikacyjnych wiodących z północy na południe, łączących [[Włochy]] z rejonem [[Morze Północne|Morza Północnego]]. Było to najważniejsze miasto na północ od przełęczy św. Bernarda – przynajmniej do czasu utworzenia biskupstwa w [[Valais]].

W 1536 roku miasto zostało przejęte przez [[Berno]] od książąt Sabaudii w ramach działań mających na celu zabezpieczenie południowo-zachodniej granicy tego kantonu. [[Berno]] sprawowało władzę nad tym obszarem aż do momentu, gdy Lozanna uzyskała niezależność po wkroczeniu wojsk francuskich pod wodzą Napoleona Bonapartego w 1798 roku. W 1803 roku miasto włączono do [[Szwajcaria|Szwajcarii]] jako stolicę kantonu [[Vaud]].

[[Lavaux]] – niewielki region położony na północno-zachodnim brzegu [[Jezioro Genewskie|Jeziora Genewskiego]], rozciągający się od Lozanny po [[Montreux]] (obszar ten bywa nazywany '''Szwajcarską Riwierą''') – od około 150 lat stanowi drugi dom dla pisarzy, artystów i muzyków. Do grona pierwszych słynnych przybyszów należeli państwo Shelleyowie oraz Lord Byron; bawili się oni i tworzyli w Lozannie (krążą pogłoski, że to właśnie tutaj powstał „Frankenstein”). Wśród innych znanych mieszkańców warto wymienić Ernesta Hemingwaya, który spędzał tu zimy z młodą rodziną w okresie opisanym w książce „Ruchome święto”, oraz Charliego Chaplina, mieszkającego w [[Vevey]] od połowy lat 30. XX wieku.

=== Orientacja ===
Dla odwiedzających Lozannę najważniejszymi dzielnicami są '''Cité''', '''Ville Marché''' oraz portowa dzielnica '''Ouchy'''. Pomiędzy nimi znajduje się '''Flon''' – obecnie przede wszystkim zagłębie klubów nocnych i sklepów – oraz położona tuż poniżej dworca kolejowego, zazwyczaj spokojna dzielnica '''Sous Gare''', która szczyci się jednymi z najlepszych kawiarni w mieście. Jeśli masz ochotę na spacer, warto poświęcić kilka godzin na wędrówkę po lesie '''Sauvebelin''', położonym na północ od wzgórza ''Hermitage''. Oto krótka charakterystyka tych dzielnic:

* {{Znacznik|'''Cité'''|46.5258|6.6275|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''Cité''' — to wzgórze stanowi najstarszą część Lozanny i przyciąga wielu turystów; znajdują się tu ''katedra'', ''zamek'', muzeum ''MUDAC'', kilka innych muzeów, teatr dla dzieci oraz znakomity sklep z zabawkami.
* {{Znacznik|'''Ville Marché'''|46.5231787|6.6326505|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''Ville Marché''' — średniowieczna Lozanna rozwijała się wokół targowisk organizowanych przy bramach wjazdowych do miasta; obszar ten – obejmujący place ''Place de la Palud'', ''Place St. François'' i ''Place Riponne'' – stanowi wraz z historycznym centrum całość Starego Miasta.
* {{Znacznik|'''Flon'''|46.521667|6.626944|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''Flon''' — pierwotna linia kolejowa prowadząca do Lozanny biegła doliną rzeki Flon, jednak brak możliwości poprowadzenia jej przez środek miasta sprawił, że w XIX wieku zastąpiono ją trasą przebiegającą przez kolejne wzgórze na południe, co umożliwiło obsługę połączeń z kantonem [[Valais]] i [[Włochy|Włochami]]. Dziś dawne magazyny w dolinie Flon mieszczą głównie modne restauracje i dyskoteki.
* {{Znacznik|'''Ouchy'''|46.507072|6.626764|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''Ouchy''' — dawna wioska rybacka, włączona w granice Lozanny w połowie XIX wieku, by pełnić funkcję portu nad ''Jeziorem Genewskim'' (Lac Léman). Wspaniałe widoki na jezioro i Alpy oraz przyjemniejsza temperatura powietrza sprawiają, że Ouchy cieszy się dużą popularnością w miesiącach letnich. W pobliżu portu znajduje się wiele hoteli i restauracji; w tej dzielnicy mieści się również [https://www.olympics.com/museum/ Muzeum Olimpijskie].
* {{Znacznik|'''Sous Gare'''|46.5151324|6.6260134|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''Sous Gare''' (dosłownie „pod dworcem”) — w XIX wieku Lozanna rozrosła się, zajmując cały teren pomiędzy obecną lokalizacją dworca kolejowego a portem w Ouchy. To przede wszystkim dzielnica bloków mieszkalnych i domów, ale warto się po niej przespacerować – choćby dla ''Café de Grancy'' i parku na wzgórzu ''Crêt de Montriond''.

== Dojazd ==
=== Samolotem ===
Najbliższym portem lotniczym jest lotnisko w Genewie. Bezpośrednie loty do Genewy z Warszawy oferują linie lotnicze PLL LOT i Wizz Air.

Z genewskiego lotniska do Lozanny można dostać się za pomocą kolei. Podróż pociągiem trwa około 45 min.

=== Koleją ===
Główny dworzec kolejowy znajduje się w okolicach centrum miasta. Obsługuje wiele połączeń krajowych i międzynarodowych.

=== Samochodem ===
Genewa jest ważnym węzłem drogowym. w pobliżu miasta przebiega ważna autostrada A1, łącząca [[Genewa|Genewą]] z [[Berno|Bernem]] i [[Zurych]]em.

=== Autobusem ===

=== Statkiem ===

== Komunikacja ==
Lozanna dysponuje własnym systemem metra.

== Warto zobaczyć ==

== Najbliższe okolice ==

== Praca ==

== Nauka ==

== Zakupy ==

== Gastronomia ==

== Festiwale, imprezy ==
* '''[https://www.lausanne-tourisme.ch/en/ Biuro Informacji Turystycznej w Lozannie]''' (''znajdujące się na głównym dworcu kolejowym oraz w dzielnicy Ouchy, gdzie dzieli lokal ze stacją metra linii [[Plik:Logo_du_M2_de_Lausanne.svg|20px]]''), tel. +41 21 613-7373. Otwarte codziennie w godzinach 09:00–19:00. Pracownicy biura – zarówno na miejscu, jak i podczas rozmowy telefonicznej – niemal zawsze potrafią znaleźć hotel odpowiadający Twoim możliwościom finansowym, nawet w ostatniej chwili. Ponadto oferują oni świetną, bezpłatną mapę miasta oraz bogaty wybór przydatnych materiałów informacyjnych w języku angielskim, a także francuskim, niemieckim i włoskim.

== Noclegi ==
* Mövenpick Hotel Lausanne hotel 4-gwiazdkowy 
* Carlton Lausanne Boutique Hôtel hotel 4-gwiazdkowy 
* Hôtel des Inventions 
* SwissTech Hotel 
* Elite hotel 3-gwiazdkowy

== Kontakt ==

== Bezpieczeństwo ==

== Informacje turystyczne ==

== Wyjazd ==

{{Zarys}}
{{Atrybucja}}

{{Jest w|Vaud}}

[[Kategoria:Szwajcaria]]</text>
      <sha1>i2klbenrg31fo4axh6rnkz9tj2h2u0f</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>158827</id>
      <parentid>158826</parentid>
      <timestamp>2026-09-23T08:22:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Moromar</username>
        <id>2451</id>
      </contributor>
      <comment>/* Charakterystyka */</comment>
      <origin>158827</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10328" sha1="p7d8pnm18pfyayvivg0xmkr4kufnbj9" xml:space="preserve">{{Top-banner}}
{{Miejscowość infobox
 |nazwa            = Lozanna
 |nazwa oryginalna = Lausanne
 |widok            = Lausanne_Wiki.jpg
 |opis             = 
 |herb             = CHE_Lausanne_COA.svg
 |mapa             = Lausanne dot.jpg
 |państwo          = [[Plik:Flag of_Switzerland_(Pantone).svg|20px]] [[Szwajcaria]]
 |region           = [[Plik:CHE_Vaud_Flag.svg|20px]] [[Vaud]]
 |powierzchnia     = 41,38
 |wysokość         = 495
 |ludność          = 145 600
 |prefiks          = 021
 |kod pocztowy     = 1000–1018
 |www              = https://www.lausanne.ch/
}}
'''Lozanna''' ([[Rozmówki francuskie|fra]] ''Lausanne'', wym. [lozan]), stolica [[Szwajcaria|szwajcarskiego]] kantonu [[Vaud]], to liczące 140 000 mieszkańców (stan na 2020) miasto położone na północnym krańcu [[Jezioro Genewskie|Jeziora Genewskiego]] (''Lac Léman''). Stanowi ono węzeł komunikacji publicznej kantonu [[Vaud]] oraz bramę do alpejskiego kantonu [[Valais]], gdzie znajdują się jedne z najbardziej znanych stoków narciarskich na świecie.

== Charakterystyka ==
{{Infobox|Mayor Davel|[[Plik:Lausanne Major Davel.JPG|150px|right|thumb|Pomnik Mayora Davela]]'''Mayor Davel''', pełne imię i nazwisko Jean Daniel Abraham Davel urodził się 20 października 1670 roku w Morrens VD. Był szwajcarskim buntownikiem i obecnie jest uważany za par Excelle bohatera ludowego Vaudois. W 1712 roku został mianowany burmistrzem przez ludność Berna (Vaud był wówczas częścią Berna). Davel poczuł się wezwany przez Boga do wyzwolenia swojej ojczyzny – Vaud – od Berneńczyków. 31 marca 1723 roku niespodziewanie wjechał do Lozanny, zebrał tam radę miejską i przedstawił manifest. W manifeście tym naród berneński został oskarżony o szereg błędów. Wyjaśnił swój plan wyzwolenia Vaud. Nie znalazł jednak żadnego poparcia dla tej kwestii w radzie miasta i incydent został zgłoszony bezpośrednio do Berna, po czym Davel został aresztowany. Podczas śledztwa Davel był torturowany, ale nadal upierał się, że wyzwolenie Vaud było boską inspiracją i że nie miał wspólników. Niemniej jednak został uznany za winnego i ścięty w Lozannie-Vidy 24 kwietnia 1723 r. W XIX wieku historia ta została wysoce wysterylizowana i stał się bohaterem ludowym Vaud.}}
Miasto jest gospodarzem '''Międzynarodowego Komitetu Olimpijskiego''' i dwóch głównych uniwersytetów. Jak można się spodziewać, duża populacja studentów tworzy tętniącą życiem społeczność nocną i artystyczną skupioną wokół '''dzielnicy Flon'''. Znajdziesz tu także wiele znakomitych restauracji i dwa tuziny godnych uwagi muzeów, w tym '''Muzeum Olimpijskie''' i niecodzienną '''Kolekcję de l'Art Brut'''. Miłośnicy architektury znajdą na szczycie miasta najlepiej zachowaną '''gotycką katedrę''' w [[Szwajcaria|Szwajcarii]].

Lozanna, mimo że jest miastem bardzo międzynarodowym (42% jego populacji w 2013 stanowili obcokrajowcy), jest miastem [[Rozmówki francuskie|francuskojęzycznym]]. [[Rozmówki angielskie|Angielski]] nie jest tak powszechnie używany jak w [[Genewa|Genewie]] i prawdopodobnie będziesz miał problemy z porozumiewaniem się z przeciętną osobą na ulicy. Większość pracowników sektora usług mówi jednak trochę po angielsku, a poziom języka angielskiego wśród młodych Szwajcarów jest zwykle wysoki (wśród starszego pokolenia zdecydowanie silniejszy jest [[Rozmówki niemieckie|język niemiecki]]). Gość nie będzie miał problemów z poruszaniem się wyłącznie po angielsku.

[[Plik:Lausanne cathedral from gd pont.jpg|thumb|300px|Katedra w Lozannie widziana z mostu Grand Pont]]

=== Historia ===
Osadnictwo na wzgórzu, na którym leży Lozanna, istniało co najmniej od epoki kamienia, jednak większość opracowań historycznych wiąże początki miasta z rzymskim obozem ''Lausanna'', usytuowanym nieco niżej, u podnóża wzgórza w kierunku jeziora – na terenie dzisiejszej miejscowości Vidy.

W średniowieczu miasto przeniesiono na łatwiejsze do obrony szczytowe partie wzgórza; o wzroście jego zamożności i znaczenia decydowało w dużej mierze położenie przy głównych szlakach komunikacyjnych wiodących z północy na południe, łączących [[Włochy]] z rejonem [[Morze Północne|Morza Północnego]]. Było to najważniejsze miasto na północ od przełęczy św. Bernarda – przynajmniej do czasu utworzenia biskupstwa w [[Valais]].

W 1536 roku miasto zostało przejęte przez [[Berno]] od książąt Sabaudii w ramach działań mających na celu zabezpieczenie południowo-zachodniej granicy tego kantonu. [[Berno]] sprawowało władzę nad tym obszarem aż do momentu, gdy Lozanna uzyskała niezależność po wkroczeniu wojsk francuskich pod wodzą Napoleona Bonapartego w 1798 roku. W 1803 roku miasto włączono do [[Szwajcaria|Szwajcarii]] jako stolicę kantonu [[Vaud]].

[[Lavaux]] – niewielki region położony na północno-zachodnim brzegu [[Jezioro Genewskie|Jeziora Genewskiego]], rozciągający się od Lozanny po [[Montreux]] (obszar ten bywa nazywany '''Szwajcarską Riwierą''') – od około 150 lat stanowi drugi dom dla pisarzy, artystów i muzyków. Do grona pierwszych słynnych przybyszów należeli państwo Shelleyowie oraz Lord Byron; bawili się oni i tworzyli w Lozannie (krążą pogłoski, że to właśnie tutaj powstał „Frankenstein”). Wśród innych znanych mieszkańców warto wymienić Ernesta Hemingwaya, który spędzał tu zimy z młodą rodziną w okresie opisanym w książce „Ruchome święto”, oraz Charliego Chaplina, mieszkającego w [[Vevey]] od połowy lat 30. XX wieku.

=== Orientacja ===
Dla odwiedzających Lozannę najważniejszymi dzielnicami są '''Cité''', '''Ville Marché''' oraz portowa dzielnica '''Ouchy'''. Pomiędzy nimi znajduje się '''Flon''' – obecnie przede wszystkim zagłębie klubów nocnych i sklepów – oraz położona tuż poniżej dworca kolejowego, zazwyczaj spokojna dzielnica '''Sous Gare''', która szczyci się jednymi z najlepszych kawiarni w mieście. Jeśli masz ochotę na spacer, warto poświęcić kilka godzin na wędrówkę po lesie '''Sauvebelin''', położonym na północ od wzgórza ''Hermitage''. Oto krótka charakterystyka tych dzielnic:

* {{Znacznik|'''Cité'''|46.5258|6.6275|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''Cité''' — to wzgórze stanowi najstarszą część Lozanny i przyciąga wielu turystów; znajdują się tu ''katedra'', ''zamek'', muzeum ''MUDAC'', kilka innych muzeów, teatr dla dzieci oraz znakomity sklep z zabawkami.
* {{Znacznik|'''Ville Marché'''|46.5231787|6.6326505|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''Ville Marché''' — średniowieczna Lozanna rozwijała się wokół targowisk organizowanych przy bramach wjazdowych do miasta; obszar ten – obejmujący place ''Place de la Palud'', ''Place St. François'' i ''Place Riponne'' – stanowi wraz z historycznym centrum całość Starego Miasta.
* {{Znacznik|'''Flon'''|46.521667|6.626944|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''Flon''' — pierwotna linia kolejowa prowadząca do Lozanny biegła doliną rzeki Flon, jednak brak możliwości poprowadzenia jej przez środek miasta sprawił, że w XIX wieku zastąpiono ją trasą przebiegającą przez kolejne wzgórze na południe, co umożliwiło obsługę połączeń z kantonem [[Valais]] i [[Włochy|Włochami]]. Dziś dawne magazyny w dolinie Flon mieszczą głównie modne restauracje i dyskoteki.
* {{Znacznik|'''Ouchy'''|46.507072|6.626764|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''Ouchy''' — dawna wioska rybacka, włączona w granice Lozanny w połowie XIX wieku, by pełnić funkcję portu nad ''Jeziorem Genewskim'' (Lac Léman). Wspaniałe widoki na jezioro i Alpy oraz przyjemniejsza temperatura powietrza sprawiają, że Ouchy cieszy się dużą popularnością w miesiącach letnich. W pobliżu portu znajduje się wiele hoteli i restauracji; w tej dzielnicy mieści się również [https://www.olympics.com/museum/ Muzeum Olimpijskie].
* {{Znacznik|'''Sous Gare'''|46.5151324|6.6260134|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''Sous Gare''' (dosłownie „pod dworcem”) — w XIX wieku Lozanna rozrosła się, zajmując cały teren pomiędzy obecną lokalizacją dworca kolejowego a portem w Ouchy. To przede wszystkim dzielnica bloków mieszkalnych i domów, ale warto się po niej przespacerować – choćby dla ''Café de Grancy'' i parku na wzgórzu ''Crêt de Montriond''.

== Dojazd ==
=== Samolotem ===
Najbliższym portem lotniczym jest lotnisko w Genewie. Bezpośrednie loty do Genewy z Warszawy oferują linie lotnicze PLL LOT i Wizz Air.

Z genewskiego lotniska do Lozanny można dostać się za pomocą kolei. Podróż pociągiem trwa około 45 min.

=== Koleją ===
Główny dworzec kolejowy znajduje się w okolicach centrum miasta. Obsługuje wiele połączeń krajowych i międzynarodowych.

=== Samochodem ===
Genewa jest ważnym węzłem drogowym. w pobliżu miasta przebiega ważna autostrada A1, łącząca [[Genewa|Genewą]] z [[Berno|Bernem]] i [[Zurych]]em.

=== Autobusem ===

=== Statkiem ===

== Komunikacja ==
Lozanna dysponuje własnym systemem metra.

== Warto zobaczyć ==

== Najbliższe okolice ==

== Praca ==

== Nauka ==

== Zakupy ==

== Gastronomia ==

== Festiwale, imprezy ==
* '''[https://www.lausanne-tourisme.ch/en/ Biuro Informacji Turystycznej w Lozannie]''' (''znajdujące się na głównym dworcu kolejowym oraz w dzielnicy Ouchy, gdzie dzieli lokal ze stacją metra linii [[Plik:Logo_du_M2_de_Lausanne.svg|20px]]''), tel. +41 21 613-7373. Otwarte codziennie w godzinach 09:00–19:00. Pracownicy biura – zarówno na miejscu, jak i podczas rozmowy telefonicznej – niemal zawsze potrafią znaleźć hotel odpowiadający Twoim możliwościom finansowym, nawet w ostatniej chwili. Ponadto oferują oni świetną, bezpłatną mapę miasta oraz bogaty wybór przydatnych materiałów informacyjnych w języku angielskim, a także francuskim, niemieckim i włoskim.

== Noclegi ==
* Mövenpick Hotel Lausanne hotel 4-gwiazdkowy 
* Carlton Lausanne Boutique Hôtel hotel 4-gwiazdkowy 
* Hôtel des Inventions 
* SwissTech Hotel 
* Elite hotel 3-gwiazdkowy

== Kontakt ==

== Bezpieczeństwo ==

== Informacje turystyczne ==

== Wyjazd ==

{{Zarys}}
{{Atrybucja}}

{{Jest w|Vaud}}

[[Kategoria:Szwajcaria]]</text>
      <sha1>p7d8pnm18pfyayvivg0xmkr4kufnbj9</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>158834</id>
      <parentid>158827</parentid>
      <timestamp>2026-09-23T09:05:50Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Moromar</username>
        <id>2451</id>
      </contributor>
      <comment>/* Dojazd */</comment>
      <origin>158834</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="14979" sha1="q10lckmj2nnv1snsgymftgbc0s2voq5" xml:space="preserve">{{Top-banner}}
{{Miejscowość infobox
 |nazwa            = Lozanna
 |nazwa oryginalna = Lausanne
 |widok            = Lausanne_Wiki.jpg
 |opis             = 
 |herb             = CHE_Lausanne_COA.svg
 |mapa             = Lausanne dot.jpg
 |państwo          = [[Plik:Flag of_Switzerland_(Pantone).svg|20px]] [[Szwajcaria]]
 |region           = [[Plik:CHE_Vaud_Flag.svg|20px]] [[Vaud]]
 |powierzchnia     = 41,38
 |wysokość         = 495
 |ludność          = 145 600
 |prefiks          = 021
 |kod pocztowy     = 1000–1018
 |www              = https://www.lausanne.ch/
}}
'''Lozanna''' ([[Rozmówki francuskie|fra]] ''Lausanne'', wym. [lozan]), stolica [[Szwajcaria|szwajcarskiego]] kantonu [[Vaud]], to liczące 140 000 mieszkańców (stan na 2020) miasto położone na północnym krańcu [[Jezioro Genewskie|Jeziora Genewskiego]] (''Lac Léman''). Stanowi ono węzeł komunikacji publicznej kantonu [[Vaud]] oraz bramę do alpejskiego kantonu [[Valais]], gdzie znajdują się jedne z najbardziej znanych stoków narciarskich na świecie.

== Charakterystyka ==
{{Infobox|Mayor Davel|[[Plik:Lausanne Major Davel.JPG|150px|right|thumb|Pomnik Mayora Davela]]'''Mayor Davel''', pełne imię i nazwisko Jean Daniel Abraham Davel urodził się 20 października 1670 roku w Morrens VD. Był szwajcarskim buntownikiem i obecnie jest uważany za par Excelle bohatera ludowego Vaudois. W 1712 roku został mianowany burmistrzem przez ludność Berna (Vaud był wówczas częścią Berna). Davel poczuł się wezwany przez Boga do wyzwolenia swojej ojczyzny – Vaud – od Berneńczyków. 31 marca 1723 roku niespodziewanie wjechał do Lozanny, zebrał tam radę miejską i przedstawił manifest. W manifeście tym naród berneński został oskarżony o szereg błędów. Wyjaśnił swój plan wyzwolenia Vaud. Nie znalazł jednak żadnego poparcia dla tej kwestii w radzie miasta i incydent został zgłoszony bezpośrednio do Berna, po czym Davel został aresztowany. Podczas śledztwa Davel był torturowany, ale nadal upierał się, że wyzwolenie Vaud było boską inspiracją i że nie miał wspólników. Niemniej jednak został uznany za winnego i ścięty w Lozannie-Vidy 24 kwietnia 1723 r. W XIX wieku historia ta została wysoce wysterylizowana i stał się bohaterem ludowym Vaud.}}
Miasto jest gospodarzem '''Międzynarodowego Komitetu Olimpijskiego''' i dwóch głównych uniwersytetów. Jak można się spodziewać, duża populacja studentów tworzy tętniącą życiem społeczność nocną i artystyczną skupioną wokół '''dzielnicy Flon'''. Znajdziesz tu także wiele znakomitych restauracji i dwa tuziny godnych uwagi muzeów, w tym '''Muzeum Olimpijskie''' i niecodzienną '''Kolekcję de l'Art Brut'''. Miłośnicy architektury znajdą na szczycie miasta najlepiej zachowaną '''gotycką katedrę''' w [[Szwajcaria|Szwajcarii]].

Lozanna, mimo że jest miastem bardzo międzynarodowym (42% jego populacji w 2013 stanowili obcokrajowcy), jest miastem [[Rozmówki francuskie|francuskojęzycznym]]. [[Rozmówki angielskie|Angielski]] nie jest tak powszechnie używany jak w [[Genewa|Genewie]] i prawdopodobnie będziesz miał problemy z porozumiewaniem się z przeciętną osobą na ulicy. Większość pracowników sektora usług mówi jednak trochę po angielsku, a poziom języka angielskiego wśród młodych Szwajcarów jest zwykle wysoki (wśród starszego pokolenia zdecydowanie silniejszy jest [[Rozmówki niemieckie|język niemiecki]]). Gość nie będzie miał problemów z poruszaniem się wyłącznie po angielsku.

[[Plik:Lausanne cathedral from gd pont.jpg|thumb|300px|Katedra w Lozannie widziana z mostu Grand Pont]]

=== Historia ===
Osadnictwo na wzgórzu, na którym leży Lozanna, istniało co najmniej od epoki kamienia, jednak większość opracowań historycznych wiąże początki miasta z rzymskim obozem ''Lausanna'', usytuowanym nieco niżej, u podnóża wzgórza w kierunku jeziora – na terenie dzisiejszej miejscowości Vidy.

W średniowieczu miasto przeniesiono na łatwiejsze do obrony szczytowe partie wzgórza; o wzroście jego zamożności i znaczenia decydowało w dużej mierze położenie przy głównych szlakach komunikacyjnych wiodących z północy na południe, łączących [[Włochy]] z rejonem [[Morze Północne|Morza Północnego]]. Było to najważniejsze miasto na północ od przełęczy św. Bernarda – przynajmniej do czasu utworzenia biskupstwa w [[Valais]].

W 1536 roku miasto zostało przejęte przez [[Berno]] od książąt Sabaudii w ramach działań mających na celu zabezpieczenie południowo-zachodniej granicy tego kantonu. [[Berno]] sprawowało władzę nad tym obszarem aż do momentu, gdy Lozanna uzyskała niezależność po wkroczeniu wojsk francuskich pod wodzą Napoleona Bonapartego w 1798 roku. W 1803 roku miasto włączono do [[Szwajcaria|Szwajcarii]] jako stolicę kantonu [[Vaud]].

[[Lavaux]] – niewielki region położony na północno-zachodnim brzegu [[Jezioro Genewskie|Jeziora Genewskiego]], rozciągający się od Lozanny po [[Montreux]] (obszar ten bywa nazywany '''Szwajcarską Riwierą''') – od około 150 lat stanowi drugi dom dla pisarzy, artystów i muzyków. Do grona pierwszych słynnych przybyszów należeli państwo Shelleyowie oraz Lord Byron; bawili się oni i tworzyli w Lozannie (krążą pogłoski, że to właśnie tutaj powstał „Frankenstein”). Wśród innych znanych mieszkańców warto wymienić Ernesta Hemingwaya, który spędzał tu zimy z młodą rodziną w okresie opisanym w książce „Ruchome święto”, oraz Charliego Chaplina, mieszkającego w [[Vevey]] od połowy lat 30. XX wieku.

=== Orientacja ===
Dla odwiedzających Lozannę najważniejszymi dzielnicami są '''Cité''', '''Ville Marché''' oraz portowa dzielnica '''Ouchy'''. Pomiędzy nimi znajduje się '''Flon''' – obecnie przede wszystkim zagłębie klubów nocnych i sklepów – oraz położona tuż poniżej dworca kolejowego, zazwyczaj spokojna dzielnica '''Sous Gare''', która szczyci się jednymi z najlepszych kawiarni w mieście. Jeśli masz ochotę na spacer, warto poświęcić kilka godzin na wędrówkę po lesie '''Sauvebelin''', położonym na północ od wzgórza ''Hermitage''. Oto krótka charakterystyka tych dzielnic:

* {{Znacznik|'''Cité'''|46.5258|6.6275|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''Cité''' — to wzgórze stanowi najstarszą część Lozanny i przyciąga wielu turystów; znajdują się tu ''katedra'', ''zamek'', muzeum ''MUDAC'', kilka innych muzeów, teatr dla dzieci oraz znakomity sklep z zabawkami.
* {{Znacznik|'''Ville Marché'''|46.5231787|6.6326505|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''Ville Marché''' — średniowieczna Lozanna rozwijała się wokół targowisk organizowanych przy bramach wjazdowych do miasta; obszar ten – obejmujący place ''Place de la Palud'', ''Place St. François'' i ''Place Riponne'' – stanowi wraz z historycznym centrum całość Starego Miasta.
* {{Znacznik|'''Flon'''|46.521667|6.626944|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''Flon''' — pierwotna linia kolejowa prowadząca do Lozanny biegła doliną rzeki Flon, jednak brak możliwości poprowadzenia jej przez środek miasta sprawił, że w XIX wieku zastąpiono ją trasą przebiegającą przez kolejne wzgórze na południe, co umożliwiło obsługę połączeń z kantonem [[Valais]] i [[Włochy|Włochami]]. Dziś dawne magazyny w dolinie Flon mieszczą głównie modne restauracje i dyskoteki.
* {{Znacznik|'''Ouchy'''|46.507072|6.626764|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''Ouchy''' — dawna wioska rybacka, włączona w granice Lozanny w połowie XIX wieku, by pełnić funkcję portu nad ''Jeziorem Genewskim'' (Lac Léman). Wspaniałe widoki na jezioro i Alpy oraz przyjemniejsza temperatura powietrza sprawiają, że Ouchy cieszy się dużą popularnością w miesiącach letnich. W pobliżu portu znajduje się wiele hoteli i restauracji; w tej dzielnicy mieści się również [https://www.olympics.com/museum/ Muzeum Olimpijskie].
* {{Znacznik|'''Sous Gare'''|46.5151324|6.6260134|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''Sous Gare''' (dosłownie „pod dworcem”) — w XIX wieku Lozanna rozrosła się, zajmując cały teren pomiędzy obecną lokalizacją dworca kolejowego a portem w Ouchy. To przede wszystkim dzielnica bloków mieszkalnych i domów, ale warto się po niej przespacerować – choćby dla ''Café de Grancy'' i parku na wzgórzu ''Crêt de Montriond''.

== Dojazd ==
=== Samolotem ===
Najbliższe lotnisko, {{Znacznik|Port lotniczy Genewa|46.23756|6.10921|typ=transport}}'''Port lotniczy Genewa''' ({{IATA|GVA}}), obsługuje niemal wszystkich europejskich przewoźników oraz cztery codzienne połączenia transatlantyckie: z [[Waszyngton]]u-Dulles (linie Continental), [[Nowy Jork|Nowego Jorku]]-JFK (Swiss), [[Newark (New Jersey)|Newark (Continental) i [[Montreal]]u (Air Canada); w przypadku innych lotów z [[Stany Zjednoczone|USA]] konieczna jest przesiadka w głównym porcie przesiadkowym (hubie) danej linii lotniczej. Podróż pociągiem między lotniskiem w Genewie a stacją Lausanne CFF trwa około 45 minut; pociągi kursują co najmniej dwa razy na godzinę, z wyjątkiem późnych godzin nocnych i wczesnoporannych. Pełna opłata za przejazd z lotniska w Genewie do Lozanny wynosi 27 franków. Alternatywą jest {{Znacznik|Port lotniczy Zurych|47.464722|8.549167|typ=transport}}'''[[Port lotniczy Zurych|lotnisko w Zurychu]]''' ({{IATA|ZRH}}), oferujące częstsze połączenia transatlantyckie, obsługiwane głównie przez linie Swiss.

=== Koleją ===
Obsługę kolejową Lozanny zapewniają [https://www.sbb.ch/en Szwajcarskie Koleje Federalne] (SBB/CFF/FFS) – jeden z najsprawniejszych systemów transportu pasażerskiego na świecie. Pociągi kursują codziennie mniej więcej co pół godziny w godzinach od 04:45 do 01:30, łącząc miasto z Genewą, [[Zurych]]em (Zürich HB), [[Berno|Bernem]], [[Lucerna|Lucerną]], [[Neuchâtel]], [[St. Gallen]], [[Brig]], [[Biel/Bienne]] oraz miejscowościami pośrednimi. Wszystkie pociągi zmierzające do [[Genewa|Genewy]] z innych części Szwajcarii przejeżdżają przez Lozannę; kursują tu również liczne pociągi lokalne, dzięki czemu w ciągu dnia połączenie z Genewą (w obu kierunkach) dostępne jest średnio co 15 minut. Podróż szybkim pociągiem bezpośrednim (IC) z [[Genewa|Genewy]] zajmuje nieco ponad pół godziny, podczas gdy pociągi lokalne, zatrzymujące się na mniejszych stacjach, mogą potrzebować na to nawet godziny. Codziennie kursują cztery pociągi z [[Paryż|paryskiego]] dworca Gare de Lyon (szybkie składy ''TGV'' przewoźnika [https://www.groupe-sncf.com/fr SNCF]), a także jeden bezpośredni pociąg z [[Wenecja|Wenecji]] i trzy z [[Mediolan]]u. Włoski przewoźnik kolejowy oferuje również połączenia nocne z [[Rzym]]u i [[Wenecja|Wenecji]]. Bilety kolejowe w [[Szwajcaria|Szwajcarii]] są drogie. Warto kupować je z wyprzedzeniem (przez internet), aby skorzystać z niższych cen (oferta ''billet dégriffé'').

{{Znacznik|Dworzec kolejowy|46.516886 |6.629096 |typ=transport}}'''Dworzec kolejowy''' (Gare CFF), Place de la Gare 9. Całodobowe skrytki bagażowe, cena: 6–9 CHF.

=== Samochodem ===
Lozanna jest połączona ze szwajcarską siecią autostrad za pośrednictwem autostrady [[Plik:A1Swiss.svg|25px]] ([[Genewa]] – [[Berno]] – [[Zurych]] – [[St. Gallen]]) oraz autostrady [[Plik:A9Swiss.svg|25px]] ([[Brig]]-Glis – [[Sion]] – [[Vallorbe]]). Dla miasta istotne znaczenie ma również łącznik autostradowy A1A, który odgałęzia się od autostrady [[Plik:A1Swiss.svg|25px]] w pobliżu Ecublens i kończy się w dzielnicy Vidy w Lozannie.

=== Autobusem ===
Autobusy międzynarodowe przyjeżdżają codziennie z [[Hiszpania|Hiszpanii]], [[Francja|Francji]] oraz głównych miast [[Europa Środkowa|Europy Środkowej]]. Wiele z nich przejeżdża przez [[Genewa|Genewę]] lub [[Bazylea|Bazyleę]], zanim zatrzyma się w Lozannie. {{Znacznik|Dworzec autobusowy|46.5365617025889|6.623129538004348|typ=transport}}'''Dworzec autobusowy''' znajduje się w północnej części miasta.

=== Statkiem ===
==== Statki wycieczkowe ====
Do Lozanny kursują statki zarówno z francuskiego, jak i szwajcarskiego brzegu Jeziora Genewskiego. Głównymi portami, z których wypływają jednostki, są [[Évian-les-Bains]], [[Montreux]], [[Genewa]] oraz wiele mniejszych miejscowości położonych nad brzegiem jeziora. Dużą popularnością wśród turystów cieszą się rejsy połączone z lunchem lub kolacją. Większość statków porusza się w spokojnym tempie, co czyni je najwolniejszym środkiem transportu do Lozanny. Latem rozkład rejsów jest dość rozbudowany, jednak jesienią i wiosną ulega on ograniczeniu, a zimą statki niemal całkowicie przestają kursować.

==== Promy ====
Z {{Znacznik|Przystań Lausanne-Ouchy|46.50514053914229|6.626600742727966|typ=transport}}'''przystani Lausanne-Ouchy''' przez cały rok kursują – w ramach oferty '''NaviMobilité''' i pod szyldem przewoźnika CGN – promy pasażerskie obsługujące bezpośrednie połączenia przez jezioro do [[Évian-les-Bains]] (linia N1) oraz [[Thonon-les-Bains]] (linia N2). Służą one przede wszystkim osobom dojeżdżającym do pracy przez granicę, dlatego kursują od poniedziałku do piątku – od wczesnych godzin porannych aż do późnego wieczora. W porównaniu ze standardowymi statkami rejsowymi CGN, promy te objęte są odrębną, nieco droższą taryfą, oferują nieco niższy komfort podróży, ale zapewniają krótszy czas przejazdu.

=== Pieszo ===
Przez miasto przebiega '''Via Francigena''' – długodystansowy szlak pieszy łączący [[Canterbury]] z [[Rzym]]em, oznaczony w Szwajcarii numerem 70.

== Komunikacja ==
Lozanna dysponuje własnym systemem metra.

== Warto zobaczyć ==

== Najbliższe okolice ==

== Praca ==

== Nauka ==

== Zakupy ==

== Gastronomia ==

== Festiwale, imprezy ==
* '''[https://www.lausanne-tourisme.ch/en/ Biuro Informacji Turystycznej w Lozannie]''' (''znajdujące się na głównym dworcu kolejowym oraz w dzielnicy Ouchy, gdzie dzieli lokal ze stacją metra linii [[Plik:Logo_du_M2_de_Lausanne.svg|20px]]''), tel. +41 21 613-7373. Otwarte codziennie w godzinach 09:00–19:00. Pracownicy biura – zarówno na miejscu, jak i podczas rozmowy telefonicznej – niemal zawsze potrafią znaleźć hotel odpowiadający Twoim możliwościom finansowym, nawet w ostatniej chwili. Ponadto oferują oni świetną, bezpłatną mapę miasta oraz bogaty wybór przydatnych materiałów informacyjnych w języku angielskim, a także francuskim, niemieckim i włoskim.

== Noclegi ==
* Mövenpick Hotel Lausanne hotel 4-gwiazdkowy 
* Carlton Lausanne Boutique Hôtel hotel 4-gwiazdkowy 
* Hôtel des Inventions 
* SwissTech Hotel 
* Elite hotel 3-gwiazdkowy

== Kontakt ==

== Bezpieczeństwo ==

== Informacje turystyczne ==

== Wyjazd ==

{{Zarys}}
{{Atrybucja}}

{{Jest w|Vaud}}

[[Kategoria:Szwajcaria]]</text>
      <sha1>q10lckmj2nnv1snsgymftgbc0s2voq5</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>158835</id>
      <parentid>158834</parentid>
      <timestamp>2026-09-23T09:19:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Moromar</username>
        <id>2451</id>
      </contributor>
      <comment>/* Komunikacja */</comment>
      <origin>158835</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="21488" sha1="4kzy6db5mokl6fptvy2mc2q1ded44r1" xml:space="preserve">{{Top-banner}}
{{Miejscowość infobox
 |nazwa            = Lozanna
 |nazwa oryginalna = Lausanne
 |widok            = Lausanne_Wiki.jpg
 |opis             = 
 |herb             = CHE_Lausanne_COA.svg
 |mapa             = Lausanne dot.jpg
 |państwo          = [[Plik:Flag of_Switzerland_(Pantone).svg|20px]] [[Szwajcaria]]
 |region           = [[Plik:CHE_Vaud_Flag.svg|20px]] [[Vaud]]
 |powierzchnia     = 41,38
 |wysokość         = 495
 |ludność          = 145 600
 |prefiks          = 021
 |kod pocztowy     = 1000–1018
 |www              = https://www.lausanne.ch/
}}
'''Lozanna''' ([[Rozmówki francuskie|fra]] ''Lausanne'', wym. [lozan]), stolica [[Szwajcaria|szwajcarskiego]] kantonu [[Vaud]], to liczące 140 000 mieszkańców (stan na 2020) miasto położone na północnym krańcu [[Jezioro Genewskie|Jeziora Genewskiego]] (''Lac Léman''). Stanowi ono węzeł komunikacji publicznej kantonu [[Vaud]] oraz bramę do alpejskiego kantonu [[Valais]], gdzie znajdują się jedne z najbardziej znanych stoków narciarskich na świecie.

== Charakterystyka ==
{{Infobox|Mayor Davel|[[Plik:Lausanne Major Davel.JPG|150px|right|thumb|Pomnik Mayora Davela]]'''Mayor Davel''', pełne imię i nazwisko Jean Daniel Abraham Davel urodził się 20 października 1670 roku w Morrens VD. Był szwajcarskim buntownikiem i obecnie jest uważany za par Excelle bohatera ludowego Vaudois. W 1712 roku został mianowany burmistrzem przez ludność Berna (Vaud był wówczas częścią Berna). Davel poczuł się wezwany przez Boga do wyzwolenia swojej ojczyzny – Vaud – od Berneńczyków. 31 marca 1723 roku niespodziewanie wjechał do Lozanny, zebrał tam radę miejską i przedstawił manifest. W manifeście tym naród berneński został oskarżony o szereg błędów. Wyjaśnił swój plan wyzwolenia Vaud. Nie znalazł jednak żadnego poparcia dla tej kwestii w radzie miasta i incydent został zgłoszony bezpośrednio do Berna, po czym Davel został aresztowany. Podczas śledztwa Davel był torturowany, ale nadal upierał się, że wyzwolenie Vaud było boską inspiracją i że nie miał wspólników. Niemniej jednak został uznany za winnego i ścięty w Lozannie-Vidy 24 kwietnia 1723 r. W XIX wieku historia ta została wysoce wysterylizowana i stał się bohaterem ludowym Vaud.}}
Miasto jest gospodarzem '''Międzynarodowego Komitetu Olimpijskiego''' i dwóch głównych uniwersytetów. Jak można się spodziewać, duża populacja studentów tworzy tętniącą życiem społeczność nocną i artystyczną skupioną wokół '''dzielnicy Flon'''. Znajdziesz tu także wiele znakomitych restauracji i dwa tuziny godnych uwagi muzeów, w tym '''Muzeum Olimpijskie''' i niecodzienną '''Kolekcję de l'Art Brut'''. Miłośnicy architektury znajdą na szczycie miasta najlepiej zachowaną '''gotycką katedrę''' w [[Szwajcaria|Szwajcarii]].

Lozanna, mimo że jest miastem bardzo międzynarodowym (42% jego populacji w 2013 stanowili obcokrajowcy), jest miastem [[Rozmówki francuskie|francuskojęzycznym]]. [[Rozmówki angielskie|Angielski]] nie jest tak powszechnie używany jak w [[Genewa|Genewie]] i prawdopodobnie będziesz miał problemy z porozumiewaniem się z przeciętną osobą na ulicy. Większość pracowników sektora usług mówi jednak trochę po angielsku, a poziom języka angielskiego wśród młodych Szwajcarów jest zwykle wysoki (wśród starszego pokolenia zdecydowanie silniejszy jest [[Rozmówki niemieckie|język niemiecki]]). Gość nie będzie miał problemów z poruszaniem się wyłącznie po angielsku.

[[Plik:Lausanne cathedral from gd pont.jpg|thumb|300px|Katedra w Lozannie widziana z mostu Grand Pont]]

=== Historia ===
Osadnictwo na wzgórzu, na którym leży Lozanna, istniało co najmniej od epoki kamienia, jednak większość opracowań historycznych wiąże początki miasta z rzymskim obozem ''Lausanna'', usytuowanym nieco niżej, u podnóża wzgórza w kierunku jeziora – na terenie dzisiejszej miejscowości Vidy.

W średniowieczu miasto przeniesiono na łatwiejsze do obrony szczytowe partie wzgórza; o wzroście jego zamożności i znaczenia decydowało w dużej mierze położenie przy głównych szlakach komunikacyjnych wiodących z północy na południe, łączących [[Włochy]] z rejonem [[Morze Północne|Morza Północnego]]. Było to najważniejsze miasto na północ od przełęczy św. Bernarda – przynajmniej do czasu utworzenia biskupstwa w [[Valais]].

W 1536 roku miasto zostało przejęte przez [[Berno]] od książąt Sabaudii w ramach działań mających na celu zabezpieczenie południowo-zachodniej granicy tego kantonu. [[Berno]] sprawowało władzę nad tym obszarem aż do momentu, gdy Lozanna uzyskała niezależność po wkroczeniu wojsk francuskich pod wodzą Napoleona Bonapartego w 1798 roku. W 1803 roku miasto włączono do [[Szwajcaria|Szwajcarii]] jako stolicę kantonu [[Vaud]].

[[Lavaux]] – niewielki region położony na północno-zachodnim brzegu [[Jezioro Genewskie|Jeziora Genewskiego]], rozciągający się od Lozanny po [[Montreux]] (obszar ten bywa nazywany '''Szwajcarską Riwierą''') – od około 150 lat stanowi drugi dom dla pisarzy, artystów i muzyków. Do grona pierwszych słynnych przybyszów należeli państwo Shelleyowie oraz Lord Byron; bawili się oni i tworzyli w Lozannie (krążą pogłoski, że to właśnie tutaj powstał „Frankenstein”). Wśród innych znanych mieszkańców warto wymienić Ernesta Hemingwaya, który spędzał tu zimy z młodą rodziną w okresie opisanym w książce „Ruchome święto”, oraz Charliego Chaplina, mieszkającego w [[Vevey]] od połowy lat 30. XX wieku.

=== Orientacja ===
Dla odwiedzających Lozannę najważniejszymi dzielnicami są '''Cité''', '''Ville Marché''' oraz portowa dzielnica '''Ouchy'''. Pomiędzy nimi znajduje się '''Flon''' – obecnie przede wszystkim zagłębie klubów nocnych i sklepów – oraz położona tuż poniżej dworca kolejowego, zazwyczaj spokojna dzielnica '''Sous Gare''', która szczyci się jednymi z najlepszych kawiarni w mieście. Jeśli masz ochotę na spacer, warto poświęcić kilka godzin na wędrówkę po lesie '''Sauvebelin''', położonym na północ od wzgórza ''Hermitage''. Oto krótka charakterystyka tych dzielnic:

* {{Znacznik|'''Cité'''|46.5258|6.6275|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''Cité''' — to wzgórze stanowi najstarszą część Lozanny i przyciąga wielu turystów; znajdują się tu ''katedra'', ''zamek'', muzeum ''MUDAC'', kilka innych muzeów, teatr dla dzieci oraz znakomity sklep z zabawkami.
* {{Znacznik|'''Ville Marché'''|46.5231787|6.6326505|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''Ville Marché''' — średniowieczna Lozanna rozwijała się wokół targowisk organizowanych przy bramach wjazdowych do miasta; obszar ten – obejmujący place ''Place de la Palud'', ''Place St. François'' i ''Place Riponne'' – stanowi wraz z historycznym centrum całość Starego Miasta.
* {{Znacznik|'''Flon'''|46.521667|6.626944|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''Flon''' — pierwotna linia kolejowa prowadząca do Lozanny biegła doliną rzeki Flon, jednak brak możliwości poprowadzenia jej przez środek miasta sprawił, że w XIX wieku zastąpiono ją trasą przebiegającą przez kolejne wzgórze na południe, co umożliwiło obsługę połączeń z kantonem [[Valais]] i [[Włochy|Włochami]]. Dziś dawne magazyny w dolinie Flon mieszczą głównie modne restauracje i dyskoteki.
* {{Znacznik|'''Ouchy'''|46.507072|6.626764|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''Ouchy''' — dawna wioska rybacka, włączona w granice Lozanny w połowie XIX wieku, by pełnić funkcję portu nad ''Jeziorem Genewskim'' (Lac Léman). Wspaniałe widoki na jezioro i Alpy oraz przyjemniejsza temperatura powietrza sprawiają, że Ouchy cieszy się dużą popularnością w miesiącach letnich. W pobliżu portu znajduje się wiele hoteli i restauracji; w tej dzielnicy mieści się również [https://www.olympics.com/museum/ Muzeum Olimpijskie].
* {{Znacznik|'''Sous Gare'''|46.5151324|6.6260134|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''Sous Gare''' (dosłownie „pod dworcem”) — w XIX wieku Lozanna rozrosła się, zajmując cały teren pomiędzy obecną lokalizacją dworca kolejowego a portem w Ouchy. To przede wszystkim dzielnica bloków mieszkalnych i domów, ale warto się po niej przespacerować – choćby dla ''Café de Grancy'' i parku na wzgórzu ''Crêt de Montriond''.

== Dojazd ==
=== Samolotem ===
Najbliższe lotnisko, {{Znacznik|Port lotniczy Genewa|46.23756|6.10921|typ=transport}}'''Port lotniczy Genewa''' ({{IATA|GVA}}), obsługuje niemal wszystkich europejskich przewoźników oraz cztery codzienne połączenia transatlantyckie: z [[Waszyngton]]u-Dulles (linie Continental), [[Nowy Jork|Nowego Jorku]]-JFK (Swiss), [[Newark (New Jersey)|Newark (Continental) i [[Montreal]]u (Air Canada); w przypadku innych lotów z [[Stany Zjednoczone|USA]] konieczna jest przesiadka w głównym porcie przesiadkowym (hubie) danej linii lotniczej. Podróż pociągiem między lotniskiem w Genewie a stacją Lausanne CFF trwa około 45 minut; pociągi kursują co najmniej dwa razy na godzinę, z wyjątkiem późnych godzin nocnych i wczesnoporannych. Pełna opłata za przejazd z lotniska w Genewie do Lozanny wynosi 27 franków. Alternatywą jest {{Znacznik|Port lotniczy Zurych|47.464722|8.549167|typ=transport}}'''[[Port lotniczy Zurych|lotnisko w Zurychu]]''' ({{IATA|ZRH}}), oferujące częstsze połączenia transatlantyckie, obsługiwane głównie przez linie Swiss.

=== Koleją ===
Obsługę kolejową Lozanny zapewniają [https://www.sbb.ch/en Szwajcarskie Koleje Federalne] (SBB/CFF/FFS) – jeden z najsprawniejszych systemów transportu pasażerskiego na świecie. Pociągi kursują codziennie mniej więcej co pół godziny w godzinach od 04:45 do 01:30, łącząc miasto z Genewą, [[Zurych]]em (Zürich HB), [[Berno|Bernem]], [[Lucerna|Lucerną]], [[Neuchâtel]], [[St. Gallen]], [[Brig]], [[Biel/Bienne]] oraz miejscowościami pośrednimi. Wszystkie pociągi zmierzające do [[Genewa|Genewy]] z innych części Szwajcarii przejeżdżają przez Lozannę; kursują tu również liczne pociągi lokalne, dzięki czemu w ciągu dnia połączenie z Genewą (w obu kierunkach) dostępne jest średnio co 15 minut. Podróż szybkim pociągiem bezpośrednim (IC) z [[Genewa|Genewy]] zajmuje nieco ponad pół godziny, podczas gdy pociągi lokalne, zatrzymujące się na mniejszych stacjach, mogą potrzebować na to nawet godziny. Codziennie kursują cztery pociągi z [[Paryż|paryskiego]] dworca Gare de Lyon (szybkie składy ''TGV'' przewoźnika [https://www.groupe-sncf.com/fr SNCF]), a także jeden bezpośredni pociąg z [[Wenecja|Wenecji]] i trzy z [[Mediolan]]u. Włoski przewoźnik kolejowy oferuje również połączenia nocne z [[Rzym]]u i [[Wenecja|Wenecji]]. Bilety kolejowe w [[Szwajcaria|Szwajcarii]] są drogie. Warto kupować je z wyprzedzeniem (przez internet), aby skorzystać z niższych cen (oferta ''billet dégriffé'').

{{Znacznik|Dworzec kolejowy|46.516886 |6.629096 |typ=transport}}'''Dworzec kolejowy''' (Gare CFF), Place de la Gare 9. Całodobowe skrytki bagażowe, cena: 6–9 CHF.

=== Samochodem ===
Lozanna jest połączona ze szwajcarską siecią autostrad za pośrednictwem autostrady [[Plik:A1Swiss.svg|25px]] ([[Genewa]] – [[Berno]] – [[Zurych]] – [[St. Gallen]]) oraz autostrady [[Plik:A9Swiss.svg|25px]] ([[Brig]]-Glis – [[Sion]] – [[Vallorbe]]). Dla miasta istotne znaczenie ma również łącznik autostradowy A1A, który odgałęzia się od autostrady [[Plik:A1Swiss.svg|25px]] w pobliżu Ecublens i kończy się w dzielnicy Vidy w Lozannie.

=== Autobusem ===
Autobusy międzynarodowe przyjeżdżają codziennie z [[Hiszpania|Hiszpanii]], [[Francja|Francji]] oraz głównych miast [[Europa Środkowa|Europy Środkowej]]. Wiele z nich przejeżdża przez [[Genewa|Genewę]] lub [[Bazylea|Bazyleę]], zanim zatrzyma się w Lozannie. {{Znacznik|Dworzec autobusowy|46.5365617025889|6.623129538004348|typ=transport}}'''Dworzec autobusowy''' znajduje się w północnej części miasta.

=== Statkiem ===
==== Statki wycieczkowe ====
Do Lozanny kursują statki zarówno z francuskiego, jak i szwajcarskiego brzegu Jeziora Genewskiego. Głównymi portami, z których wypływają jednostki, są [[Évian-les-Bains]], [[Montreux]], [[Genewa]] oraz wiele mniejszych miejscowości położonych nad brzegiem jeziora. Dużą popularnością wśród turystów cieszą się rejsy połączone z lunchem lub kolacją. Większość statków porusza się w spokojnym tempie, co czyni je najwolniejszym środkiem transportu do Lozanny. Latem rozkład rejsów jest dość rozbudowany, jednak jesienią i wiosną ulega on ograniczeniu, a zimą statki niemal całkowicie przestają kursować.

==== Promy ====
Z {{Znacznik|Przystań Lausanne-Ouchy|46.50514053914229|6.626600742727966|typ=transport}}'''przystani Lausanne-Ouchy''' przez cały rok kursują – w ramach oferty '''NaviMobilité''' i pod szyldem przewoźnika CGN – promy pasażerskie obsługujące bezpośrednie połączenia przez jezioro do [[Évian-les-Bains]] (linia N1) oraz [[Thonon-les-Bains]] (linia N2). Służą one przede wszystkim osobom dojeżdżającym do pracy przez granicę, dlatego kursują od poniedziałku do piątku – od wczesnych godzin porannych aż do późnego wieczora. W porównaniu ze standardowymi statkami rejsowymi CGN, promy te objęte są odrębną, nieco droższą taryfą, oferują nieco niższy komfort podróży, ale zapewniają krótszy czas przejazdu.

=== Pieszo ===
Przez miasto przebiega '''Via Francigena''' – długodystansowy szlak pieszy łączący [[Canterbury]] z [[Rzym]]em, oznaczony w Szwajcarii numerem 70.

== Komunikacja ==
{{mapa|46.518|6.632|zoom=14|layer=|staticmap=|align=|name=|grupy=transport,zobacz,natura,jedzenie,bar,nocleg,atrakcja,zakupy,alarm,zdrowie,zabytek,kontakt,nauka,punkt,rower,parking,obszar,metro,praca}}
=== Pieszo ===
Piesze wędrówki to świetny sposób na poruszanie się po Lozannie. W odległości krótkiego spaceru od głównego dworca kolejowego znajduje się wiele atrakcji, przy czym ulice w większości wolne od ruchu samochodowego zaczynają się po drugiej stronie ulicy od Rue du Petit-Chêne, która prowadzi do Place St. François na starym mieście. Stamtąd kolejne deptaki prowadzą do dzielnicy Flon z wieloma barami, klubami i restauracjami, do ulic handlowych pomiędzy Place St. François i Place de la Riponne oraz do starego miasta w pobliżu katedry. Planując spacer, weź pod uwagę, że ''Lozanna jest niezwykle stroma'' jak na miasto tej wielkości, z wieloma ulicami, które na mapie mogą wydawać się zwodniczo łatwe, co może stanowić wyzwanie, zwłaszcza dla osób o ograniczonej sprawności ruchowej. Linia metra [[Plik:Logo_du_M2_de_Lausanne.svg|20px]] (patrz poniżej) obejmuje większość najbardziej stromych części miasta i dlatego stanowi dobrą alternatywę dla pieszych.

=== Metrem ===
[[Plik:TSOL-p1030587.jpg|200px|thumb|Stacja metra Vigie na linii M1]]
Lozanna to najmniejsze miasto na świecie posiadające metro. Funkcjonują tu dwie linie metra obsługiwane przez przewoźnika ''[https://www.t-l.ch/ Transports publics de la région lausannoise]'' (TL), a ich głównym węzłem przesiadkowym jest stacja Flon. Nowa linia [[Plik:Logo_du_M2_de_Lausanne.svg|20px]] to w pełni zautomatyzowany system metra łączący dzielnicę Ouchy z północnym przedmieściem Epalinges; trasa przebiega przez główny dworzec kolejowy, stację Flon oraz liczne przystanki na Starym Mieście. Linia [[Plik:Logo_du_M2_de_Lausanne.svg|20px]] może zaskoczyć osoby odwiedzające miasto po raz pierwszy, ponieważ zarówno trasa, jak i niektóre stacje są bardzo '''strome''' – na przykład na stacji Gare peron jest nachylony, dlatego warto mocno się trzymać. Stacja Bessières, położona w pobliżu katedry, znajduje się na stromym zboczu jednego ze wzgórz Starego Miasta; przejazd windą ze stacji na poziom mostu (z wnętrza windy roztacza się widok na miasto poniżej) to atrakcja, której nie spotyka się w większości innych systemów metra. Linia [[Plik:Logo_du_M1_de_Lausanne.svg|20px]] obsługuje kierunki zachodnie, w tym Uniwersytet w Lozannie (UNIL) oraz politechnikę [https://www.epfl.ch/en/ EPFL] (École Polytechnique Fédérale de Lausanne).

Istnieje również lokalna kolej obsługiwana przez prywatną firmę [https://leb.ch/ LEB]; jej pociągi łączą się z dwiema liniami metra na stacji Flon i kursują do odległych północnych przedmieść, takich jak Echallens i Bercher, jednak dzięki coraz większej częstotliwości kursowania linia ta zaczęła pełnić funkcję trzeciej linii metra.

Wszyscy goście hoteli w Lozannie otrzymują bezpłatny bilet na metro i autobusy, ważny przez dwa tygodnie.

Bilety na metro (i autobusy) można kupić w automatach na wszystkich przystankach, a także na głównym dworcu kolejowym i stacji Flon. Ceny biletów jednorazowych zależą od odległości, zgodnie z systemem strefowym. Liczbę stref, które musi obejmować bilet, można sprawdzić na schemacie umieszczonym na automatach biletowych lub na bezpłatnej mapie dostępnej we wszystkich punktach sprzedaży. W ofercie znajdują się bilety jednorazowe, bilety „tam i z powrotem” oraz karnety dzienne i tygodniowe. Większość automatów biletowych na przystankach metra i autobusów nie wydaje reszty. Abonamenty kolejowe [https://www.sbb.ch/en CFF] (tzw. ''Abonnement Général'') uprawniają do nieograniczonych przejazdów w ramach sieci TL i LEB.

Jeśli posiadasz karnet CFF przeznaczony dla podróżnych spoza Szwajcarii, warto zapytać na głównym dworcu, czy obejmuje on lokalny transport miejski, ponieważ zasady te różnią się w zależności od rodzaju karnetu. Według stanu na lipiec 2013 bilet na „krótki przejazd” (maksymalnie 3 przystanki, ważny 30 minut) kosztuje 1,90 fr., bilet godzinny – 3,50 fr., a bilet całodniowy – 8,80 fr. Podobnie jak w Genewie, na stacjach znajdują się automaty biletowe.

=== Autobusem ===
Czyste i szybkie autobusy, również obsługiwane przez ''[http://www.t-l.ch/ TL]'', kursują bardzo często i tworzą na tyle gęstą sieć, że rzadko znajdziesz się w odległości większej niż kilkaset stóp od któregoś z przystanków. Niektóre trolejbusy przypominają pociąg złożony z dwóch wagonów, w którym właściwy pojazd ciągnie drugi, pozbawiony własnego napędu.

=== Rowerem ===
Rowery można wypożyczyć w firmie Lausanne Roule za 6 CHF dziennie (plus kaucja w wysokości 90 CHF). Firma posiada punkt w centrum miasta (tuż przy stacji metra Lausanne Flon – uwaga: adres podany na stronie internetowej jest błędny) oraz drugi na zachodnich przedmieściach, w miejscowości Renens. Planowane są kolejne lokalizacje, w tym jedna w dzielnicy Ouchy. Istnieje możliwość wypożyczenia roweru w jednym punkcie i zwrotu w drugim. Trzeci punkt znajduje się w [[Vevey]], jednak w przypadku wynajmu jednostronnego (zwrot w innym miejscu niż wypożyczenie) opłata wynosi 10 CHF. Trasa rowerowa z Lozanny do [[Vevey]] jest przepiękna: po lewej stronie rozciągają się niekończące się winnice, a po prawej – [[Jezioro Genewskie]] i [[Alpy]]. W punkcie Lausanne Roule można bezpłatnie otrzymać broszurę opisującą tę trasę.

Inną ciekawą opcją jest wynajem rowerów elektrycznych za pośrednictwem serwisu [https://bicy.ch/en bicy.ch]; ceny zaczynają się od 89 CHF miesięcznie (ok. 100 USD).

Warto pamiętać, że miasto jest dość strome, ale okolice nabrzeża są bardzo przyjemne. Dostępna jest praktyczna mapa rowerowa („Carte Velo”) w skali 1:10 000; choć wydano ją w 2006 roku, wciąż można ją pobrać ze [https://www.lausanne.ch/vie-pratique/mobilite/se-deplacer-a-lausanne/a-velo strony internetowej miasta]. Pomaga ona osobom nieznającym jeszcze Lozanny w znalezieniu najlepszych tras rowerowych w okolicy. Miasto dysponuje doskonałą siecią ścieżek, wyznaczonych pasów dla rowerów oraz tuneli, które ułatwiają pokonywanie najbardziej ruchliwych skrzyżowań. Trasy wzdłuż jeziora są niezwykle malownicze, jednak w szczytowych momentach letniego sezonu bywa na nich tłoczno od spacerowiczów, osób na rolkach i innych rowerzystów.

== Warto zobaczyć ==

== Najbliższe okolice ==

== Praca ==

== Nauka ==

== Zakupy ==

== Gastronomia ==

== Festiwale, imprezy ==
* '''[https://www.lausanne-tourisme.ch/en/ Biuro Informacji Turystycznej w Lozannie]''' (''znajdujące się na głównym dworcu kolejowym oraz w dzielnicy Ouchy, gdzie dzieli lokal ze stacją metra linii [[Plik:Logo_du_M2_de_Lausanne.svg|20px]]''), tel. +41 21 613-7373. Otwarte codziennie w godzinach 09:00–19:00. Pracownicy biura – zarówno na miejscu, jak i podczas rozmowy telefonicznej – niemal zawsze potrafią znaleźć hotel odpowiadający Twoim możliwościom finansowym, nawet w ostatniej chwili. Ponadto oferują oni świetną, bezpłatną mapę miasta oraz bogaty wybór przydatnych materiałów informacyjnych w języku angielskim, a także francuskim, niemieckim i włoskim.

== Noclegi ==
* Mövenpick Hotel Lausanne hotel 4-gwiazdkowy 
* Carlton Lausanne Boutique Hôtel hotel 4-gwiazdkowy 
* Hôtel des Inventions 
* SwissTech Hotel 
* Elite hotel 3-gwiazdkowy

== Kontakt ==

== Bezpieczeństwo ==

== Informacje turystyczne ==

== Wyjazd ==

{{Zarys}}
{{Atrybucja}}

{{Jest w|Vaud}}

[[Kategoria:Szwajcaria]]</text>
      <sha1>4kzy6db5mokl6fptvy2mc2q1ded44r1</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Rønne</title>
    <ns>0</ns>
    <id>6204</id>
    <revision>
      <id>158833</id>
      <parentid>82303</parentid>
      <timestamp>2026-09-23T08:58:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rzuwig</username>
        <id>144</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Usunięto kategorię &quot;Dania&quot;; Dodano kategorię &quot;Bornholm&quot; za pomocą [[w:pl:Narzędzia/HotCat|HotCat]]</comment>
      <origin>158833</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1672" sha1="lg7ofpeaicishmpxpviniga954pax1i" xml:space="preserve">{{top-banner|Panorama - wpływając do portu w Ronne - panoramio.jpg}}
{{Informacje_podstawowe_miasto|nazwa=Rønne
|widok=Bornholm_Denmark_-_Roenne_harbour.jpg
|herb=Coat of arms of Rønne.svg
|mapa=La2-demis-bornholm.png
|region=[[Bornholm]]
|powierzchnia=29
|lud=14 000
|prefiks=
|www=http://www.roenne.ws/
}}
'''Rønne''' – największe miasto i port morski na [[Dania|duńskiej]] wyspie [[Bornholm]], położonej na Bałtyku. 

==Charakterystyka==

==Dojazd==

===Samolotem===
5 km od Rønne znajduje się port lotniczy obsługujący wyspę Bornholm. Posiada regularne połączenia lotnicze z [[Kopenhaga|Kopenhagą]].

===Koleją===

===Samochodem=== 
Rønne jest głównym węzłem drogowym wyspy. 

===Autobusem===

=== Promem ===
Z portu w Rønne kursują promy BornholmsTraffiken do [[Køge]] w Danii, [[Ystad]] w Szwecji i do Sassnitz-Neu Mukran w Niemczech; część z nich tylko w sezonie letnim.

Polferries oferuje bezpośrednie połączenia promowe ze [[Świnoujścia]].

==Komunikacja==

==Warto zobaczyć==
* Sct. Nikolai kirke - zbudowany w XIV wieku na miejsce starszej kaplicy, rozbudowany w XVI oraz odrestaurowany w roku 1915. W środku chrzcielnica z XIV wieku
* kuźnia portowa z 1735 roku
* latarnia morska z 1880 roku
* budynek Rønne Theater, najstarszego amatorskiego teatru w Danii, z 1823 roku
* Bornholms Amtsgymnasium (Liceum Bornholmskie), kontynuujące tradycje Szkoły Łacińskiej

==Najbliższe okolice==

==Praca==

==Nauka==

==Zakupy==

==Gastronomia==

==Festiwale, imprezy==

==Nocleg==

==Kontakt==

==Bezpieczeństwo==

==Informacje turystyczne==

==Wyjazd==

{{Jest w|Bornholm}}
{{Zarys}}

{{Atrybucja}}
[[Kategoria:Bornholm]]</text>
      <sha1>lg7ofpeaicishmpxpviniga954pax1i</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Randers</title>
    <ns>0</ns>
    <id>6750</id>
    <revision>
      <id>158840</id>
      <parentid>128820</parentid>
      <timestamp>2026-09-23T10:01:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rzuwig</username>
        <id>144</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Usunięto kategorię &quot;Dania&quot;; Dodano kategorię &quot;Jutlandia Środkowa&quot; za pomocą [[w:pl:Narzędzia/HotCat|HotCat]]</comment>
      <origin>158840</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1685" sha1="s45b704pujfx9h3cha9duap6hxp48rl" xml:space="preserve">{{top-banner|Randers Wikivoyage Banner.jpg}}
{{Informacje_podstawowe_miasto|nazwa=Randers
|widok=Randers_Town_Hall.jpg
|herb=Coat_of_arms_of_Randers.svg
|mapa=Danmark - Randers1.jpg
|region=[[Jutlandia Środkowa]]
|powierzchnia=800,14
|lud=61 000
|prefiks=(+45) 8
|www=https://www.randers.dk/
}}
'''Randers''' – miasto w [[Dania|Danii]], szóste co do wielkości w kraju, siedziba gminy Randers.

==Charakterystyka==

==Dojazd==

===Samolotem===
Najbliższym portem lotniczym jest lotnisko Aarhus.

===Koleją===
Randers posiada połączenia kolejowe z Aarhus, Aalborg i Kopenhagą.

===Samochodem=== 
Randers położony jest przy autostradzie Aarhus-Aalborg oraz przy drogach łączących Randers z Viborg, Silkeborg i Grenaa.

===Autobusem===

=== Promem ===

==Komunikacja==

==Warto zobaczyć==
* Ratusz
* Dom przy Soregade 13 jest to miejsce, gdzie duński szlachcic Niels Ebbeson zabił hrabiego Gerharda Holsztyńskiego w 1340 roku.
* Las deszczowy Randers (Randers Regneskov) las deszczowy w trzech gigantycznych kopułach, największa tego typu atrakcja w Europie Północnej. Każda kopuła prezentuje florę i faunę innego kontynentu: Azji, Ameryki Południowej i Afryki. Znajduje się tutaj ok. 350 różnych gatunków roślin i ponad 175 gatunków zwierząt.

==Najbliższe okolice==

==Praca==

==Nauka==

==Zakupy==

==Gastronomia==

==Festiwale, imprezy==

==Nocleg==
* Best Western Plus Hotel Kronjylland hotel 4-gwiazdkowy
* Motel X 2-gwiazdkowy
* Hotel Randers hotel 4-gwiazdkowy
* Your Second Home

==Kontakt==

==Bezpieczeństwo==

==Informacje turystyczne==

==Wyjazd==

{{Jest w|Jutlandia Środkowa}}
{{Zarys}}

{{Atrybucja}}
[[Kategoria:Jutlandia Środkowa]]</text>
      <sha1>s45b704pujfx9h3cha9duap6hxp48rl</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Roskilde</title>
    <ns>0</ns>
    <id>7508</id>
    <revision>
      <id>158829</id>
      <parentid>77489</parentid>
      <timestamp>2026-09-23T08:50:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rzuwig</username>
        <id>144</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Usunięto kategorię &quot;Dania&quot;; Dodano kategorię &quot;Zelandia&quot; za pomocą [[w:pl:Narzędzia/HotCat|HotCat]]</comment>
      <origin>158829</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3598" sha1="3dxoz96mb9mjeabr0nzfjjtob0cqiql" xml:space="preserve">{{top-banner}}
{{Informacje_podstawowe_miasto|nazwa=Roskilde
|widok=RD_fra_bispegaarden.jpg
|herb=Coat_of_arms_of_Roskilde.svg
|mapa=Danmark - Roskilde1.jpg
|region=[[Zelandia (Dania)|Zelandia]]
|powierzchnia=81
|lud=46 000
|prefiks=(+45) 98
|www=http://skagen.dk/
}}
'''Roskilde''' – [[Dania|duńskie]] miasto i gmina położone na [[Zelandia|Zelandii]], 30 km na zachód od [[Kopenhaga|Kopenhagi]], w regionie Zelandia (Sjælland). Obecnie miasto liczy ponad 45 tys. mieszkańców i funkcjonuje jako miasto satelickie Kopenhagi.

==Charakterystyka==

==Dojazd==

===Samolotem===
Najbliższym portem lotniczym jest lotnisko w Kastrup.

===Koleją===
Roskilde jest ważnym węzłem kolejowym, obsługującym przez liczne połączenia lokalne i dalekobieżne.

===Samochodem=== 
Do Roskilde dociera autostrada z Kopenhagi.

===Autobusem===

=== Promem ===

==Komunikacja==

==Warto zobaczyć==
* Katedra (Domkirke) – w 1995 r. wpisana na listę światowego dziedzictwa UNESCO.
* Kościół NMP (Vor Frue Kirke) – według Saxo Gramatyka kościół powstał w XI w., a ok. 1160 r. przy kościele wyrósł klasztor żeński. Obecnie istnieje jedynie kościół, gotycki, jednonawowy z wieżą. Świątynia została przebudowana w XIII w., kiedy dobudowano też wieżę. Po pożarze w 1599 r. kościół został odbudowany w nieco skromniejszej postaci, a podczas przebudowy w XIX w. jego powierzchnia została jeszcze bardziej zredukowana.
* Kościół św. Jakuba (Skt. Ibs Kirke) – z XII w. Jako kościół funkcjonował do 1808, kiedy został zamieniony na szpital. W 1815 r. został sprzedany kupcowi, który kazał rozebrać wieżę, chór kościoła i kruchtę. Budynek służył jako magazyn. Od 1884 r. budynek stoi nieużywany.
* Kościół św. Jerzego na Górce (Skt. Jørgensbjerg Kirke) – w średniowieczu był kościołem parafialnym, portowym oraz szpitalnym. Został wybudowany w XII w. w stylu romańskim, później dobudowano gotycką wieżę i kruchtę.
* Ratusz (Rådhus) – pochodzi z 1885, ale wieża jest pozostałością gotyckiego kościoła św. Wawrzyńca. Budynek ratusza zaprojektowano w stylu neogotyckim przypominającym architekturę wieży.
* Muzeum Roskilde (Roskilde Museum) – lokalne muzeum historyczne zajmujące się gromadzeniem eksponatów z historii miasta i okolic.
* Pałac Królewski (Det Kongelige Palæ) – pałac mieszczący się obok katedry. Powstał w 1733 r. według projektu Lauridtsa de Thuraha. Dawniej służył jako rezydencja królewska podczas wizyt duńskiej rodziny królewskiej w Roskilde, później jako pałac biskupi. W pałacu mieszczą się różne muzea m.in.
* Muzeum Sztuki Współczesnej i inne.
* Klasztor (Roskilde Kloster) – z XVI/XVII w. z dobudowanym skrzydłem z 1907 r. Powstał jako instytucja dla panien stanu szlacheckiego.
* Muzeum Łodzi Wikingów (Vikingeskibsmuseet) – muzeum zajmujące się historią okrętów wikingów. Posiada współczesne rekonstrukcje łodzi wikingów i fragmenty 5 łodzi znalezionych w fiordzie koło Roskilde.
* Stacja kolejowa (Roskilde Station) – najstarsza zachowana stacja kolejowa w Danii z 1847 r.
* Makieta średniowiecznego Roskilde (Roskilde miniby) – Roskilde ok. 1400 r.

==Najbliższe okolice==

==Praca==

==Nauka==

==Zakupy==

==Gastronomia==

==Festiwale, imprezy==

==Nocleg==
* Danhostel Roskilde
* Scandic Roskilde hotel 3-gwiazdkowy
* Zleep Hotel Roskilde hotel 3-gwiazdkowy
* Roskilde Summer House

==Kontakt==

==Bezpieczeństwo==

==Informacje turystyczne==

==Wyjazd==

{{Jest w|Zelandia (Dania)}}
{{Zarys}}

{{Atrybucja}}
[[Kategoria:Zelandia]]</text>
      <sha1>3dxoz96mb9mjeabr0nzfjjtob0cqiql</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Bornholm</title>
    <ns>0</ns>
    <id>7661</id>
    <revision>
      <id>158832</id>
      <parentid>79185</parentid>
      <timestamp>2026-09-23T08:58:21Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rzuwig</username>
        <id>144</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Usunięto kategorię &quot;Dania&quot;; Dodano kategorię &quot;Bornholm&quot; za pomocą [[w:pl:Narzędzia/HotCat|HotCat]]</comment>
      <origin>158832</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2333" sha1="qepwxprzgve3rq8ul0xud11oo46htsh" xml:space="preserve">{{Top-banner}}
{{Jednostka administracyjna infobox
 |grafika          = Wybrzeże_Bornholmu.JPG
 |flaga            = Flag_Denmark_Bornholmsflaget.svg
 |mapa             =Bornholm Island.png
 |stolica          = [[Rønne]]
 |ustrój           = 
 |waluta           = korona duńska
 |powierzchnia     = 588,5
 |ludność          = 41 802
 |język            = [[język duński|duński]]
 |religia          = 
 |napięcie prądu   = 230
 |numer kierunkowy = 
 |domena           = 
 |strefa czasowa   = 
}}
'''Bornholm''' – duńska wyspa w południowo-zachodniej części Bałtyku. Jest najbardziej na wschód położonym okręgiem administracyjnym [[Dania|Danii]] (województwem – duń. Amtskommune, od 2002 nazywanym gminą regionalną – duń. Bornholms Regionskommune), zamieszkiwanym przez 41,8 tys. mieszkańców (styczeń 2011).

Pierwotna nazwa wyspy Burgunarholm lub Burgondhar (skrócona na &quot;Bornholm&quot;) pochodzi od nazwy zamieszkującego ją w przeszłości germańskiego plemienia Burgundów (którzy stamtąd się wywodzili, a w V-VI w. zajęli dzisiejszą Burgundię) oraz germ. holm – &quot;wyspa&quot;.

== Charakterystyka ==
=== Geografia ===

=== Klimat ===
Klimat wyspy charakteryzuje się dużą wilgotnością powietrza (80 – 90%), małymi różnicami sezonowymi temperatur (najcieplejszy miesiąc lipiec ze średnią temperaturą 17 °C, najzimniejszy styczeń ze średnią 0 °C), dużym nasłonecznieniem (liczba godzin słonecznych wynosi ponad 300 miesięcznie w okresie od maja do sierpnia) i stosunkowo niewielkimi opadami (średnia roczna opadów 550 mm). Nad wyspą wieją silne wiatry, głównie zachodnie, od jesieni do wiosny często pojawiają się sztormy. Właściwości klimatyczne są wykorzystywane w energetyce: na wyspie znajduje się ponad 60 energetycznych turbin wiatrowych oraz liczne kolektory do ogrzewania słonecznego wody. W okresie letnim temperatura okolicznych wód dochodzi do 22 °C.

=== Historia ===

=== Polityka ===

=== Gospodarka ===

== Dojazd ==
=== Samochodem ===

=== Samolotem ===

=== Statkiem ===

== Miasta ==
* [[Rønne ]]
* [[Nexø]]
* [[Hasle]]
* [[Svaneke]]

== Ciekawe miejsca ==

== Transport ==

== Zakupy ==

== Gastronomia ==

== Noclegi ==

== Bezpieczeństwo ==
=== Zdrowie ===

== Kontakt ==

{{Jest w|Region Stołeczny (Dania)}}


[[Kategoria:Bornholm| ]]</text>
      <sha1>qepwxprzgve3rq8ul0xud11oo46htsh</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Ribe</title>
    <ns>0</ns>
    <id>9423</id>
    <revision>
      <id>158839</id>
      <parentid>77672</parentid>
      <timestamp>2026-09-23T10:01:11Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rzuwig</username>
        <id>144</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Usunięto kategorię &quot;Dania&quot;; Dodano kategorię &quot;Dania Południowa&quot; za pomocą [[w:pl:Narzędzia/HotCat|HotCat]]</comment>
      <origin>158839</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="975" sha1="6ioluzzzlzuaf1qarvsysl0dg3njve1" xml:space="preserve">{{top-banner}}
{{Informacje_podstawowe_miasto|nazwa=Ribe
|widok=Ribe,Denmark,Dom2.jpg
|herb=Coat_of_arms_of_Ribe.svg
|mapa=
|region=[[Dania Południowa]]
|powierzchnia=
|lud=8000
|prefiks=
|www=https://www.visitribe.dk/sydjylland/arkitektur/ribe-danmarks-aeldste
}}
'''Ribe''' – miasto położone w południowo-zachodniej Jutlandii w [[Dania|Danii]]. Ribe, uważane za najstarsze (obok Hedeby) duńskie miasto, położone jest w regionie [[Dania Południowa]] (d. w okręgu Ribe Amt), w gminie Esbjerg (d. Ribe).

==Charakterystyka==

==Dojazd==

===Samolotem===

===Koleją===
Znajduje się tu stacja kolejowa

===Samochodem=== 

===Autobusem===

=== Promem ===

==Komunikacja==

==Warto zobaczyć==

==Najbliższe okolice==

==Praca==

==Nauka==

==Zakupy==

==Gastronomia==

==Festiwale, imprezy==

==Nocleg==

==Kontakt==

==Bezpieczeństwo==

==Informacje turystyczne==

==Wyjazd==

{{Jest w|Dania Południowa}}
{{Zarys}}

{{Atrybucja}}
[[Kategoria:Dania Południowa]]</text>
      <sha1>6ioluzzzlzuaf1qarvsysl0dg3njve1</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Ringkøbing</title>
    <ns>0</ns>
    <id>9678</id>
    <revision>
      <id>158837</id>
      <parentid>101224</parentid>
      <timestamp>2026-09-23T10:00:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rzuwig</username>
        <id>144</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Usunięto kategorię &quot;Dania&quot;; Dodano kategorię &quot;Jutlandia Środkowa&quot; za pomocą [[w:pl:Narzędzia/HotCat|HotCat]]</comment>
      <origin>158837</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1065" sha1="4zu93tn0e81ul2xdu6gbqbuw5bghn7f" xml:space="preserve">{{top-banner}}
{{Informacje_podstawowe_miasto|nazwa=Ringkøbing
|widok=Ringkøbing10.jpg
|herb=Coat of arms of Ringkøbing.svg
|mapa=Ringkøbing Denmark location map.png
|region=[[Jutlandia Środkowa]]
|powierzchnia=
|lud=9900
|prefiks=(+45) 9
|www=https://www.rksk.dk/
}}
'''Ringkøbing''' – miasto w zachodniej Jutlandii, w [[Dania|Danii]]. Miasto znajduje się w regionie [[Jutlandia Środkowa]] (d. w okręgu Ringkjøbing Amt), w gminie Ringkøbing-Skjern (d. Ringkøbing).

==Charakterystyka==

==Dojazd==

===Samolotem===
Najbliższym portem lotniczym jest lotnisko Billund.

===Koleją===

===Samochodem=== 
Ringkøbing jest lokalnym węzłem drogowym. Krzyżują się tu drogi z Herning, Holstebro, Esbjerg.

===Autobusem===

=== Promem ===

==Komunikacja==

==Warto zobaczyć==

==Najbliższe okolice==

==Praca==

==Nauka==

==Zakupy==

==Gastronomia==

==Festiwale, imprezy==

==Nocleg==

==Kontakt==

==Bezpieczeństwo==

==Informacje turystyczne==

==Wyjazd==

{{Jest w|Jutlandia Środkowa}}
{{Zarys}}

{{Atrybucja}}
[[Kategoria:Jutlandia Środkowa]]</text>
      <sha1>4zu93tn0e81ul2xdu6gbqbuw5bghn7f</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Nexø</title>
    <ns>0</ns>
    <id>10859</id>
    <revision>
      <id>158831</id>
      <parentid>88407</parentid>
      <timestamp>2026-09-23T08:58:08Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rzuwig</username>
        <id>144</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Usunięto kategorię &quot;Dania&quot;; Dodano kategorię &quot;Bornholm&quot; za pomocą [[w:pl:Narzędzia/HotCat|HotCat]]</comment>
      <origin>158831</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="760" sha1="bjmi8nlw61fck0pb3bxbcze2aivmwx9" xml:space="preserve">{{top-banner}}
{{Informacje_podstawowe_miasto|nazwa=Nexø
|widok=Nexø.jpg
|herb=Coat_of_arms_of_Nexø.svg
|mapa=Nexø Sogn.jpg
|region=[[Bornholm]]
|powierzchnia=104
|lud=3600
|prefiks=
|www=https://www.brk.dk/Sider/Forside.aspx
}}
'''Nexø''' – drugie co do liczby ludności miasto na [[Bornholm]]ie. 

==Charakterystyka==

==Dojazd==

===Samolotem===

===Koleją===

===Samochodem=== 
Nexø jest ważnym węzłem drogowym wyspy. 

===Autobusem===

=== Promem ===

==Komunikacja==

==Warto zobaczyć==

==Najbliższe okolice==

==Praca==

==Nauka==

==Zakupy==

==Gastronomia==

==Festiwale, imprezy==

==Nocleg==

==Kontakt==

==Bezpieczeństwo==

==Informacje turystyczne==

==Wyjazd==

{{Jest w|Bornholm}}
{{Zarys}}

{{Atrybucja}}
[[Kategoria:Bornholm]]</text>
      <sha1>bjmi8nlw61fck0pb3bxbcze2aivmwx9</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Rødbyhavn</title>
    <ns>0</ns>
    <id>11635</id>
    <revision>
      <id>158836</id>
      <parentid>93206</parentid>
      <timestamp>2026-09-23T10:00:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rzuwig</username>
        <id>144</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Usunięto kategorię &quot;Dania&quot;; Dodano kategorię &quot;Zelandia&quot; za pomocą [[w:pl:Narzędzia/HotCat|HotCat]]</comment>
      <origin>158836</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1022" sha1="inhtd1cktem6akuldowzuu6xovf633q" xml:space="preserve">{{top-banner}}
{{Informacje_podstawowe_miasto|nazwa=Rødbyhavn
|widok=Rødbyhavn_2003-11-17.jpg
|herb=
|mapa=Lolland municipality Rødbyhavn sogn.svg
|region=[[Zelandia (Dania)|Zelandia]]
|powierzchnia=
|lud=1600
|prefiks=0045
|www=
}}
'''Rødbyhavn''' – miasto portowe w [[Dania|Danii]] na południowym wybrzeżu wyspy [[Lolland]]. Rødbyhavn (&quot;port Rødby&quot;) jest położony ok. 5 km na południowy zachód od miasta Rødby, na północnym brzegiem cieśniny Bełt Fehmarn. 

==Charakterystyka==

==Dojazd==

===Samolotem===
Najbliższym portem lotniczym jest lotnisko w Kopenhadze.

===Koleją===
Znajduje się tu stacja kolejowa.

===Samochodem=== 
Rødbyhavn jest ważnym węzłem drogowym. 

===Autobusem===

=== Promem ===

==Komunikacja==

==Warto zobaczyć==

==Najbliższe okolice==

==Praca==

==Nauka==

==Zakupy==

==Gastronomia==

==Festiwale, imprezy==

==Nocleg==

==Kontakt==

==Bezpieczeństwo==

==Informacje turystyczne==

==Wyjazd==

{{Jest w|Lolland}}
{{Zarys}}

{{Atrybucja}}
[[Kategoria:Zelandia]]</text>
      <sha1>inhtd1cktem6akuldowzuu6xovf633q</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Ringe</title>
    <ns>0</ns>
    <id>11686</id>
    <revision>
      <id>158838</id>
      <parentid>93822</parentid>
      <timestamp>2026-09-23T10:00:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rzuwig</username>
        <id>144</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Usunięto kategorię &quot;Dania&quot;; Dodano kategorię &quot;Dania Południowa&quot; za pomocą [[w:pl:Narzędzia/HotCat|HotCat]]</comment>
      <origin>158838</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="829" sha1="6jh471v9vuft2cos2xyfiahm1l2lov0" xml:space="preserve">{{top-banner}}
{{Informacje_podstawowe_miasto|nazwa=Ringe
|widok=Ringe_Kirke1.jpg
|herb=
|mapa=
|region=[[Dania Południowa]]
|powierzchnia=
|lud=6100
|prefiks=
|www=http://www.nyborg.dk/da
}}
'''Ringe''' – miasto w [[Dania|Danii]] w regionie [[Dania Południowa]], położone na wyspie Fionia. Jest centrum administracyjnym gminy Faaborg-Midtfyn, a w latach 1970 – 2006 gminy Ringe.

==Charakterystyka==

==Dojazd==

===Samolotem===

===Koleją===

===Samochodem=== 
Lokalny węzeł drogowy.

===Autobusem===

=== Promem ===

==Komunikacja==

==Warto zobaczyć==

==Najbliższe okolice==

==Praca==

==Nauka==

==Zakupy==

==Gastronomia==

==Festiwale, imprezy==

==Nocleg==

==Kontakt==

==Bezpieczeństwo==

==Informacje turystyczne==

==Wyjazd==

{{Jest w|Fionia}}
{{Zarys}}

{{Atrybucja}}
[[Kategoria:Dania Południowa]]</text>
      <sha1>6jh471v9vuft2cos2xyfiahm1l2lov0</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Præstø</title>
    <ns>0</ns>
    <id>12988</id>
    <revision>
      <id>158841</id>
      <parentid>102176</parentid>
      <timestamp>2026-09-23T10:01:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rzuwig</username>
        <id>144</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Usunięto kategorię &quot;Dania&quot;; Dodano kategorię &quot;Zelandia&quot; za pomocą [[w:pl:Narzędzia/HotCat|HotCat]]</comment>
      <origin>158841</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="852" sha1="bb1pd8xjmhwrv53dvsemzdq6fj3tiot" xml:space="preserve">{{top-banner}}
{{Informacje_podstawowe_miasto|nazwa=Præstø
|widok=Præstø_Kirke_-_set_fra_vest.jpg
|herb=Coat_of_arms_of_Præstø.svg
|mapa=
|region=[[Zelandia (Dania)|Zelandia]]
|powierzchnia=2,48
|lud=3800
|prefiks=
|www=
}}
'''Præstø''' – miasto w [[Dania|Danii]], w regionie [[Zelandia (Dania)|Zelandia]], w gminie Vordingborg.

==Charakterystyka==

==Dojazd==

===Samolotem===
Najbliższym portem lotniczym jest lotnisko w Kastrup.

===Koleją===

===Samochodem=== 
Præstø jest ważnym węzłem drogowym.

===Autobusem===

=== Promem ===

==Komunikacja==

==Warto zobaczyć==

==Najbliższe okolice==

==Praca==

==Nauka==

==Zakupy==

==Gastronomia==

==Festiwale, imprezy==

==Nocleg==

==Kontakt==

==Bezpieczeństwo==

==Informacje turystyczne==

==Wyjazd==

{{Jest w|Zelandia (Dania)}}
{{Zarys}}

{{Atrybucja}}
[[Kategoria:Zelandia]]</text>
      <sha1>bb1pd8xjmhwrv53dvsemzdq6fj3tiot</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Rudkøbing</title>
    <ns>0</ns>
    <id>13098</id>
    <revision>
      <id>158828</id>
      <parentid>102561</parentid>
      <timestamp>2026-09-23T08:50:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rzuwig</username>
        <id>144</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Usunięto kategorię &quot;Dania&quot;; Dodano kategorię &quot;Dania Południowa&quot; za pomocą [[w:pl:Narzędzia/HotCat|HotCat]]</comment>
      <origin>158828</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="850" sha1="cywl1eyc0ozy249r57y8oykvkph45ff" xml:space="preserve">{{top-banner}}
{{Informacje_podstawowe_miasto|nazwa=Rudkøbing
|widok=Rudkøbing_-_Gåsetorvet_ved_Brogade.JPG
|herb=Coat_of_arms_of_Rudkøbing.svg
|mapa=
|region=[[Dania Południowa]]
|powierzchnia=
|lud=4500
|prefiks=
|www=https://langeland-info.dk/rudkobing/
}}
'''Rudkøbing''' – [[Dania|duńskie]] miasto leżące na wyspie [[Langeland]], siedziba władz gminy Langeland (do 2007 gminy Rudkøbing).

==Charakterystyka==

==Dojazd==

===Samolotem===

===Koleją===

===Samochodem=== 
Lokalny węzeł drogowy.

===Autobusem===

=== Promem ===

==Komunikacja==

==Warto zobaczyć==

==Najbliższe okolice==

==Praca==

==Nauka==

==Zakupy==

==Gastronomia==

==Festiwale, imprezy==

==Nocleg==

==Kontakt==

==Bezpieczeństwo==

==Informacje turystyczne==

==Wyjazd==

{{Jest w|Langeland}}
{{Zarys}}

{{Atrybucja}}
[[Kategoria:Dania Południowa]]</text>
      <sha1>cywl1eyc0ozy249r57y8oykvkph45ff</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Port lotniczy Indira Gandhi</title>
    <ns>0</ns>
    <id>19344</id>
    <revision>
      <id>158842</id>
      <parentid>158778</parentid>
      <timestamp>2026-09-23T11:30:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Moromar</username>
        <id>2451</id>
      </contributor>
      <comment>/* Czekanie */</comment>
      <origin>158842</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="15807" sha1="4ttaovrcgiint0dypq7rbgltwzs8rgy" xml:space="preserve">{{top-banner}}
'''Międzynarodowy Port Lotniczy im. Indiry Gandhi''' ({{IATA|DEL}}), główny port lotniczy [[Delhi]], jest głównym węzłem komunikacyjnym całego ruchu krajowego i międzynarodowego w [[Indie|Indiach]]. Jest to najbardziej ruchliwe lotnisko w [[Indie|Indiach]], 17. na świecie i 6. w [[Azja|Azji]] pod względem ruchu pasażerskiego i cargo, obsługujące ponad 70 milionów pasażerów.

Lotnisko nosi imię Indiry Gandhi, byłej premier [[Indie|Indii]], i zajmuje powierzchnię 5106 akrów.

== Charakterystyka ==
{{mapa|28.5495|77.0989|zoom=13|wysokość=380|szerokość=500|grupy=transport,zobacz,natura,jedzenie,bar,nocleg,atrakcja,zakupy,alarm,zdrowie,zabytek,kontakt,nauka,punkt,rower,parking,obszar,metro,praca}}
Niegdyś słynące z kiepskiego stanu lotnisko zostało ulepszone dzięki budowie terminala T3 i modernizacji terminala T1. Na lotnisku znajduje się kilka punktów kontroli bezpieczeństwa, a przed wejściem na pokład samolotu może być konieczne okazanie karty pokładowej i paszportu kilkanaście razy.

Wylatując z [[Delhi]] z terminalu międzynarodowego, należy stawić się na 2-3 godziny przed planowanym odlotem. W przypadku lotów krajowych 2 godziny powinny wystarczyć, w zależności od tego, czy konieczne będzie odczekanie w kolejce do nadania bagażu. Choć proces ten bywa czasochłonny, przebiega sprawnie, a sklepy i restauracje w nowym terminalu znajdują się w pobliżu bramek, a nie przed kontrolą bezpieczeństwa. Jeśli jednak chcesz wymienić posiadaną indyjską walutę na preferowaną walutę obcą, musisz to zrobić przed przejściem kontroli bezpieczeństwa.

== Loty ==
{{infobox|Mgliste Delhi|Mgła stanowi poważne wyzwanie dla funkcjonowania lotniska. Ze względu na lokalizację w północnych Indiach, zimy bywają tam surowe, a gęsta mgła znacząco ogranicza widoczność. Z tego powodu wiele lotów jest odwoływanych. Sytuację dodatkowo pogarsza zanieczyszczenie powietrza, przez które mgła przekształca się w smog. Zaleca się unikanie planowania podróży lotniczych w miesiącach zimowych, zwłaszcza w grudniu i styczniu. Więcej informacji można znaleźć na stronie lotniska w [newdelhiairport.in/faq#fog-weather sekcji FAQ.]}}
Lotnisko oferuje doskonałe połączenia z niemal wszystkimi zakątkami świata. Jest świetnie skomunikowane z głównymi węzłami przesiadkowymi, takimi jak porty lotnicze [[Port lotniczy Singapur-Changi|Singapur-Changi]] i [[Port lotniczy Dubaj|Dubaj]]. Obsługują je najważniejsze linie lotnicze, w tym British Airways, Emirates, Lufthansa, Singapore Airlines, Air France i inne. Znaczną część ruchu stanowią loty krajowe. Tanie linie lotnicze (takie jak Indigo, SpiceJet i Air Asia), narodowy przewoźnik Air India oraz inni przewoźnicy regionalni codziennie obsługują połączenia z niemal wszystkimi dużymi miastami. Lotnisko dysponuje również infrastrukturą do obsługi ładunków dla firm takich jak FedEx Express, UPS, DHL, Emirates SkyCargo, Cargolux i wielu innych.

Międzynarodowy port lotniczy w New Delhi posiada trzy terminale położone w bliskim sąsiedztwie. Terminale odlotów i przylotów zazwyczaj pozostają niezmienne. Bieżące informacje o statusie lotów można sprawdzać na [https://www.newdelhiairport.in/live-flight-information/ stronie internetowej lotniska].

Linie lotnicze obsługujące lotnisko są rozmieszczone w różnych terminalach. Terminal 1 składa się z dwóch części (pirsów): T1C i T1D. Z terminala T1C korzystają głównie przewoźnicy krajowi, natomiast T1D obsługuje loty biznesowe oraz lotnictwo ogólne (general aviation). Terminal 2 obsługuje loty specjalne oraz wybrane połączenia krajowe. Terminal 3 jest głównym terminalem; to tutaj odbywa się obsługa wszystkich lotów międzynarodowych. Jest on również podstawowym terminalem dla przewoźników krajowych.

Linia [https://www.goindigo.in/ IndiGo] obsługuje loty o numerach z zakresu 6E 2000–2999 przez Terminal 2, a loty o numerach 6E 5000–5999 przez Terminal 3. Linia [https://www.spicejet.com/ SpiceJet] obsługuje loty o numerach SG 8000–8999 przez Terminal 3, a pozostałe przez Terminal 1. Linie [https://www.airindia.com/ Air India] oraz [https://www.airindiaexpress.com/home Air India Express] korzystają z Terminala 3. Wszystkie loty międzynarodowe odbywają się z Terminala 3.

{{Lista regionów
| mapa regionów = 
| rozmiar mapy = 
| opis mapy = 

| nazwa regionu 1 = Terminal 1
| kolor regionu 1 = #ff00ff
| elementy regionu 1 = 
| opis regionu 1 = Terminal krajowy. Do przewoźników obsługujących ten terminal należą IndiGo (większość lotów), SpiceJet (większość lotów) oraz Akasa Air (niektóre loty).

| nazwa regionu 2 = Terminal 2
| kolor regionu 2 = #a02329
| elementy regionu 2 = 
| opis regionu 2 = Terminal krajowy. IndiGo (niektóre loty) i Air India (niektóre loty).

| nazwa regionu 3 = Terminal 3
| kolor regionu 3 = #f7943a
| elementy regionu 3 = 
| opis regionu 3 = Terminal krajowy i międzynarodowy. Wszystkie loty międzynarodowe. Loty krajowe obsługiwane przez linie: Air India, Air India Express, Akasa Air (większość lotów), SpiceJet (niektóre loty), IndiGo (niektóre loty).
}}

== Transport naziemny ==
=== Metrem ===
===By metro===
[[Plik:DelhiMetro AirportExpress 20111214.jpg|thumb|Pociąg Delhi Metro Airport Express]]
Linia '''[https://delhimetrorail.com/line/LN10 Delhi Airport Metro Express]''' (znana również jako '''Orange Line / Airport Express''') kursuje między stacją kolejową New Delhi (NR 2) a stacją Yashobhoomi Dwarka Sector 25, zatrzymując się po drodze na stacji metra {{Znacznik|IGI Airport (Terminal 3)|28.5571|77.0867|typ=transport}}'''IGI Airport (Terminal 3)'''. Dostępny jest również autobus dowożący pasażerów z Terminalu 1 (T1) do stacji {{Znacznik|Aerocity|28.54905|77.12079|typ=transport}}'''Aerocity'''. Pociągi kursują co 10 minut w godzinach szczytu; dokładny rozkład jazdy można sprawdzić na [https://delhimetrorail.com/station/NDI tej stronie internetowej]. Podróż do stacji New Delhi zajmuje 20 minut i kosztuje 60 ₹ z Terminalu 3 oraz 50 ₹ ze stacji Aerocity. Ze stacji kolejowej można przesiąść się do metra (wymaga to przejścia przez ulicę, aby dotrzeć do stacji metra). Wycofano z oferty bilety powrotne – obecnie dostępne są jedynie bilety wieloprzejazdowe (na 10, 30 lub 45 przejazdów tą samą trasą, z różnymi zniżkami) oraz karty z doładowywanym kredytem (zapewniające 10% zniżki na wszystkie przejazdy).

Na stacjach New Delhi oraz Shivaji Stadium pasażerowie linii Air India mogą skorzystać z usługi odprawy miejskiej (city check-in) w przypadku lotów krajowych, lotów do krajów Zatoki Perskiej oraz wybranych połączeń międzynarodowych.

'''Linia Magenta''' (linia nr 8) posiada przystanek przy stacji metra {{Znacznik|Terminal 1-IGI Airport|28.5648|77.1227|typ=transport}}'''Terminal 1-IGI Airport'''. Stacja ta znajduje się jednak po drugiej stronie ulicy względem terminali, a dotarcie do niej zajmuje nieco czasu (choć droga jest już odpowiednio oznakowana i oczyszczona). Ponieważ jest to zwykła linia metra, nie oferuje ona odprawy miejskiej, czas przejazdu jest dłuższy, a pasażerów obowiązują standardowe limity bagażowe metra. Linia ta ma jednak swoje zalety, stanowiąc wygodniejszy sposób dotarcia do [[Noida|Noidy]].

=== Autobusem ===
Firma '''Delhi Transport Corporation (DTC)''' obsługuje połączenia autobusowe między lotniskiem a miastem – rozkład jazdy można znaleźć na jej stronie internetowej. Czas podróży wynosi około 50 minut, a koszt to 50₹ za osobę dorosłą, 25₹ za dziecko poniżej 12. roku życia, dodatkowo 25₹ za ciężki bagaż. Autobusy kursują do i z ISBT (międzystanowych terminali autobusowych) w pobliżu Kashmere Gate, Connaught Place, stacji New Delhi i wielu hoteli w centrum miasta, co 60 minut. Bilety można kupić i zarezerwować stałe miejsce przy biurku w Hali Przylotów.

=== Taksówką ===
Aby uniknąć oszustwa, '''taksówki''' z lotniska należy zamawiać wyłącznie w żółtych punktach obsługi taksówek typu „prepaid” (z płatnością z góry), prowadzonych przez policję w [[Delhi]]. Jeden z takich punktów znajduje się tuż przed wyjściem z lotniska, a drugi – w pobliżu stanowisk wypożyczalni samochodów, na prawo od drzwi wyjściowych. Mogą do Ciebie podchodzić naganiacze oferujący usługi taksówkowe – należy ich ignorować, ponieważ odnotowano liczne incydenty związane z bezpieczeństwem. Warto odczekać w kolejce do oficjalnego punktu taksówek prepaid. Przejazd do centrum miasta kosztuje 500–600 rupii. Nie należy ulegać żądaniom kierowcy dotyczącym dodatkowych opłat; w Indiach nie praktykuje się dawania napiwków taksówkarzom. Po dotarciu na miejsce najpierw zabierz bagaż, następnie wręcz kierowcy paragon i odejdź bez zbędnych dyskusji. Należy pamiętać, że w godzinach szczytu taksówki często stoją w korkach, jednak nocą przejazd do centrum jest znacznie szybszy. W całym mieście znajduje się wiele postojów taksówek i riksz motorowych, z których można skorzystać, aby dojechać na lotnisko.
[[Plik:Delhi airport terminal 3.jpg|thumb|Terminal 3 lotniska w Delhi]]
[[Plik:Airport Delhi.jpg|thumb|Tablica informacyjna o lotach na lotnisku]]
Większość hoteli oferuje również '''usługę odbioru pasażerów'''. Koszt może być dwukrotnie wyższy niż w przypadku taksówek prepaid, ale masz pewność, że na lotnisku będzie czekać na Ciebie osoba z tabliczką z Twoim nazwiskiem, dzięki czemu unikniesz stania w kolejce po taksówkę.

=== Udostępnianie przejazdów ===
Z lotniska można skorzystać z usług wspólnych przejazdów (ride-sharing); zarówno [https://www.uber.com/pl/pl/rider-home/?_csid=imaB0a48IJB7mnuIhx2hRA&amp;sm_flow_id=uR8vjVaZ&amp;state=UvaKFVRPtafauMCxy-8oGrNJOZA2FPr5IAij8AEyDOs%3D Uber], jak i [https://www.olacabs.com/ Ola Cabs] obsługują pasażerów w wyznaczonych strefach odbioru. W przypadku Terminalu 3 strefa odbioru dla pojazdów tego typu znajduje się na parterze wielopoziomowego parkingu, w odległości około 5–10 minut spacerem od terminalu.

== Poruszanie się ==
Bezpłatny autobus wahadłowy kursuje między wszystkimi terminalami co 20 minut. Aby otrzymać kupon uprawniający do przejazdu, należy okazać dokument tożsamości pracownikowi obsługującemu punkt informacyjny. Punkt obsługi transferów między terminalami znajduje się w strefie przylotów (w pobliżu filaru nr 10 przy terminalu T-3 oraz pod wiaduktem przy terminalu T-1).
[[Plik:Travelators at Indira Gandhi International Airport, Delhi.PNG|thumb|Chodnik ruchomy w Terminalu 3]]
Dla pasażerów o ograniczonej mobilności dostępna jest również bezpłatna usługa transportu elektrycznym pojazdem typu „melex” (buggy). Przejazd takim pojazdem można zamówić w dowolnym punkcie informacyjnym lub bezpośrednio u jego kierowcy. Na długich odcinkach tras pieszych zainstalowano chodniki ruchome, aby ułatwić przemieszczanie się.

== Czekanie ==
W przypadku lotów krajowych pasażerowie mogą wejść na terminal w dowolnym momencie w dniu podróży. W przypadku lotów międzynarodowych pasażerowie mogą wejść do terminalu do 8 godzin przed lotem.

We wszystkich częściach lotniska znajdują się miejsca do siedzenia, a nawet krzesła przypominające łóżko, jeśli ich szukasz. W dziale „Kupuj i jedz” znajdują się stoły i krzesła, dzięki którym możesz wygodnie delektować się jedzeniem i napojami. Lotnisko jest bardzo elegancko zbudowane. Można znaleźć wiele rzeźb i projektów, które mogą przykuć Twoją uwagę.
[[Plik:Sculpture of hasta mudras at Indira Gandhi International Airport.jpg|thumb|''Hasta mudras'', czyli gesty dłoni, wychodzące ze ściany nad stanowiskami odprawy w Terminalu 3.]]

=== Saloniki ===
Istnieje wiele saloników obsługiwanych przez linie lotnicze i innych dostawców usług. Oto kilka popularnych:
* {{zobacz
| name=Maharaja Lounge (Air India lounge) | alt= | url= | adres=Terminal 3 | lat=28.5548| long=77.0842| wskazówki=
| tollfree=+91 11496 37732, +91 11496 37730 | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Oferuje znakomite jedzenie i przyjemną atmosferę. Na miejscu dostępne są: Wi-Fi, ciepłe posiłki, napoje oraz prysznice. Wstęp bezpłatny dla pasażerów klas biznes i pierwszej linii Air India oraz członków programu lojalnościowego; dla pasażerów klasy ekonomicznej opłata wynosi 500 ₹.
}}
* {{zobacz
| name=[https://www.allwaysvip.com/ Allways VIP Guest Service] | alt= | url= | adres=Terminal 3 | lat=28.5563| long=77.0851| wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Czynne całą dobę. Wstęp do saloniku jest płatny.
}}
* {{zobacz
| name=[https://www.americanexpress.com/en-in/travel/ American Express Lounge] | alt= | url= | adres=Terminal 3 | lat=28.5531| long=77.0842| wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=24 godziny na dobę. Jedzenie światowej klasy, wysoki komfort i obsługa klienta.
}}
* {{zobacz
| name=Plaza Premium Lounge | alt= | url= | adres=Terminal 2 | lat=28.5606| long=77.0876| wskazówki=
| tollfree=+91 85273 64441 | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=india@plaza-network.com. Czynne całą dobę. Popularny salonik z punktami gastronomicznymi oraz stanowiskami do pracy z dostępem do Wi-Fi.
}}
[[Plik:Sculpture in Terminal 3 of Indira Gandhi International Airport at Delhi depicting the Surya Namaskara asanas.jpg|thumb|Rzeźby w Terminalu 3 przedstawiające różne pozycje ''Surya Namaskar Asana'', czyli sekwencji „powitania słońca”.]]
* {{zobacz
| name=Plaza Premium Lounge | alt= | url= | adres=Terminal 3 International| lat=28.5578| long=77.0846| wskazówki=
| tollfree=+91 11612 33966 | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=india@plaza-network.com. Czynne całą dobę. Popularny salonik z punktami gastronomicznymi i stanowiskami do pracy z dostępem do Wi-Fi. Obiekt znany ze swojej wyjątkowej oferty kulinarnej, odwiedzany głównie przez podróżnych korzystających z lotów międzynarodowych.
}}

=== Inne ===
Na lotnisku znajduje się interaktywny plac zabaw, gdzie dzieci mogą miło spędzić czas. Jedno z miejsc do obserwacji samolotów znajduje się na końcu ciągu bramek (w Terminalu 3); dostępna jest tam przyjemna, spokojna strefa z miejscami do siedzenia.
* {{zobacz
| name=Aviator | alt= | url= | adres=Terminal 3| lat=28.5165| long=77.0498| wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Codziennie w godzinach 10:00–20:00. Poczuj, jak to jest pilotować symulator Boeinga 737.
}}
* {{zobacz
| name=[https://www.odespa.com/ O2 Spa]| alt= | url= | adres=Terminal 3| lat=28.5553| long=77.0844| wskazówki=
| tollfree=+91 92470 20202 | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=contact@odespa.com. Codziennie w godzinach 10:00–20:00. Wspaniałe spa, w którym można się zrelaksować w oczekiwaniu na lot.
}}
* {{zobacz
| name=[https://www.oxypure.org/ Oxypure]| alt= | url= | adres=Terminal 3| lat=28.5550| long=77.0844| wskazówki=
| tollfree=+91 99710 07334 | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=operations@aryamar.net. Codziennie w godzinach 10:00–20:00. Bar tlenowy oferujący tlen aromatyzowany do celów tlenoterapii oraz innych zastosowań rekreacyjnych.
}}
* {{zobacz
| name=[https://www.quaqua.com/ QuaQua]| alt= | url= | adres=Terminal 3| lat=28.5553 | long=77.0844 | wskazówki=
| tollfree=+91 93112 90998 | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=traveldesk@quaqua.com. Codziennie w godzinach 10:00–20:00. Można tu skorzystać z immersyjnego doświadczenia wirtualnej rzeczywistości. 200–500 ₹.
}}

{{Jest w|Delhi}}
{{zarys}}

[[Kategoria:Indie]]
[[Kategoria:Porty lotnicze|Indira Gandhi]]</text>
      <sha1>4ttaovrcgiint0dypq7rbgltwzs8rgy</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Kategoria:Bornholm</title>
    <ns>14</ns>
    <id>19388</id>
    <revision>
      <id>158830</id>
      <timestamp>2026-09-23T08:57:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rzuwig</username>
        <id>144</id>
      </contributor>
      <comment>N</comment>
      <origin>158830</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="19" sha1="0mknzpdy7yve4vtfflt3vrdzff52a8v" xml:space="preserve">[[Kategoria:Dania]]</text>
      <sha1>0mknzpdy7yve4vtfflt3vrdzff52a8v</sha1>
    </revision>
  </page>
</mediawiki>