Kair

<mediawiki xmlns="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/" xmlns:xsi="http://www.w3.org/2001/XMLSchema-instance" xsi:schemaLocation="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/ http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11.xsd" version="0.11" xml:lang="pl">
  <siteinfo>
    <sitename>Wikipodróże</sitename>
    <dbname>plwikivoyage</dbname>
    <base>https://pl.wikivoyage.org/wiki/Strona_g%C5%82%C3%B3wna</base>
    <generator>MediaWiki 1.47.0-wmf.21</generator>
    <case>first-letter</case>
    <namespaces>
      <namespace key="-2" case="first-letter">Media</namespace>
      <namespace key="-1" case="first-letter">Specjalna</namespace>
      <namespace key="0" case="first-letter" />
      <namespace key="1" case="first-letter">Dyskusja</namespace>
      <namespace key="2" case="first-letter">Użytkownik</namespace>
      <namespace key="3" case="first-letter">Dyskusja użytkownika</namespace>
      <namespace key="4" case="first-letter">Wikipodróże</namespace>
      <namespace key="5" case="first-letter">Dyskusja Wikipodróży</namespace>
      <namespace key="6" case="first-letter">Plik</namespace>
      <namespace key="7" case="first-letter">Dyskusja pliku</namespace>
      <namespace key="8" case="first-letter">MediaWiki</namespace>
      <namespace key="9" case="first-letter">Dyskusja MediaWiki</namespace>
      <namespace key="10" case="first-letter">Szablon</namespace>
      <namespace key="11" case="first-letter">Dyskusja szablonu</namespace>
      <namespace key="12" case="first-letter">Pomoc</namespace>
      <namespace key="13" case="first-letter">Dyskusja pomocy</namespace>
      <namespace key="14" case="first-letter">Kategoria</namespace>
      <namespace key="15" case="first-letter">Dyskusja kategorii</namespace>
      <namespace key="710" case="first-letter">TimedText</namespace>
      <namespace key="711" case="first-letter">TimedText talk</namespace>
      <namespace key="828" case="first-letter">Moduł</namespace>
      <namespace key="829" case="first-letter">Dyskusja modułu</namespace>
      <namespace key="1728" case="first-letter">Wydarzenie</namespace>
      <namespace key="1729" case="first-letter">Dyskusja wydarzenia</namespace>
    </namespaces>
  </siteinfo>
  <page>
    <title>Kair</title>
    <ns>0</ns>
    <id>901</id>
    <revision>
      <id>158851</id>
      <parentid>155573</parentid>
      <timestamp>2026-09-23T13:37:30Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Moromar</username>
        <id>2451</id>
      </contributor>
      <comment>/* Gdzie dalej */</comment>
      <origin>158851</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="101540" sha1="aimb9a3f749xgqujpxl5ft21rta4sab" xml:space="preserve">{{Top-banner|unesco=yes}}
{{Miejscowość infobox
 |nazwa            = Kair
 |nazwa oryginalna = القاهرة
 |widok            = Cairo Montage.png
 |opis             = 
 |herb             = 
 |mapa             = 
 |państwo          = [[Plik:Flag of Egypt.svg|20px]] [[Egipt]]
 |region           = [[Plik:Governadorat_de_El_Caire.png|20px]] [[Kair (muhafaza)|Kair]]
 |powierzchnia     = 606
 |wysokość         = 23
 |ludność          = 9 801 500
 |prefiks          = (+20) 2
 |kod pocztowy     = 
 |www              = https://www.cairo.gov.eg/ar/pages/default.aspx
}}
'''Kair''' ([[Rozmówki arabskie|arab]]. القاهرة ''al-Qāhirah'') jest stolicą [[Egipt]]u (do czasu ukończenia [[Nowa Stolica Administracyjna|Nowej Stolicy Administracyjnej]]) i, z łączną liczbą mieszkańców obszaru metropolitalnego Wielkiego Kairu przekraczającą 16 milionów, jednym z największych miast zarówno w [[Afryka|Afryce]], jak i na [[Bliski Wschód|Bliskim Wschodzie]] (regionach, które wygodnie obejmuje). Jest to również 19. co do wielkości miasto na świecie i jedno z najgęściej zaludnionych miast na świecie.

Położony nad Nilem Kair słynie z własnej historii, zachowanej w bajecznym średniowiecznym mieście islamskim i koptyjskich zabytkach w Starym Kairze – historyczny Kair został wpisany na [[Lista światowego dziedzictwa UNESCO|Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO]]. Muzeum Egipskie w centrum miasta to obowiązkowy punkt zwiedzania, z niezliczonymi starożytnymi egipskimi artefaktami, podobnie jak zakupy na bazarze Chan al-Khalili. Żadna podróż do Kairu nie byłaby kompletna bez wizyty w piramidach w [[Giza|Gizie]] i pobliskim kompleksie piramid w [[Sakkara|Sakkarze]], gdzie zwiedzający zobaczą pierwszą piramidę schodkową w Egipcie, zbudowaną przez architekta Imhotepa dla faraona Dżesera z III dynastii.

Choć Kair jest mocno związany z przeszłością, jest również domem dla tętniącego życiem, nowoczesnego społeczeństwa. Dzielnica Midan Tahrir, położona w centrum Kairu, zbudowana w XIX wieku za rządów kedywa Ismaiła, dążyła do miana „[[Paryż]]a nad Nilem”. Znajduje się tam również wiele bardziej nowoczesnych przedmieść, w tym Maadi i Heliopolis, a Zamalek to spokojna okolica na wyspie Gezira, z ekskluzywnymi sklepami. Kair najlepiej zwiedzać jesienią lub wiosną, gdy pogoda nie jest zbyt upalna. Rejs feluką po Nilu to dobry sposób na ucieczkę od zgiełku miasta, podobnie jak wizyta w parku Al-Azhar.

== Dzielnice ==
Obszar Wielkiego Kairu jest ogromny; z liczbą ludności przekraczającą 20 milionów (2018) jest to największy obszar metropolitalny w Afryce i na Bliskim Wschodzie.
{{Lista regionów
| mapa regionów = Map-cairo-wikivoyage.svg 
| rozmiar mapy = 600px
| opis mapy = Dzielnice według koloru, podziały zaznaczone i opisane

| nazwa regionu 1 = [[Kair/Śródmieście|Śródmieście]]
| kolor regionu 1 = 0071FE
| elementy regionu 1 = 
| opis regionu 1 = Nowoczesne centrum miasta. Midan Tahrir (czyli „Plac Wyzwolenia”) był miejscem rewolucji egipskiej w 2011 roku. Na północ od placu znajduje się (stare) Muzeum Egipskie, a w pobliżu znajduje się wiele dużych hoteli. Centrum miasta rozciąga się na wschód, na 2 km, aż do Midan Ramses, gdzie znajduje się główny dworzec kolejowy Kairu oraz rozwijająca się strefa handlowa i noclegowa.

| nazwa regionu 2 = [[Kair/Garden City|Garden City]] 
| kolor regionu 2 = FF5500
| elementy regionu 2 = 
| opis regionu 2 = Dzielnica położona blisko centrum miasta i promenady Corniche el-Nil, dobra opcja na zakwaterowanie w centrum.

| nazwa regionu 3 = [[Kair/Stary Kair|Stary Kair]] 
| kolor regionu 3 = D6C29D
| elementy regionu 3 = 
| opis regionu 3 = Położone na południe od centrum miasta, obejmuje Kair Koptyjski, Fustat (historyczne centrum Kairu) i wyspę Rhoda.

| nazwa regionu 4 = [[Kair/Kair Islamski|Kair Islamski]] 
| kolor regionu 4 = FFD380
| elementy regionu 4 = 
| opis regionu 4 = Położona na wschód od centrum miasta, stanowiła centrum historycznego Kairu od X wieku. Znajduje się tu Cytadela, Meczet Mohammeda Alego, Chan al-Chalili (główny bazar lub suk), zabytkowe meczety i średniowieczna architektura, a także niektóre kairskie łaźnie tureckie (hammamy).

| nazwa regionu 5 = [[Kair/Dokki i Mohandeseen|Dokki i Mohandeseen (Giza)]]
| kolor regionu 5 = 7AB6F5
| elementy regionu 5 = 
| opis regionu 5 = Położone na zachodnim brzegu Nilu, z ekskluzywnymi restauracjami, sklepami i miejscami noclegowymi.

| nazwa regionu 6 = [[Kair/Gezira|Wyspa Gezira]] 
| kolor regionu 6 = E7E600
| elementy regionu 6 = ''Steglitz, Zehlendorf''
| opis regionu 6 = Ekskluzywna dzielnica na dużej wyspie na Nilu. Znajdują się tu Wieża Kairska, Opera, dzielnica Zamalek oraz kilka przyjemnych sklepów, restauracji, kawiarni i noclegów.

| nazwa regionu 7 = [[Giza]] 
| kolor regionu 7 = F57B7A
| elementy regionu 7 = 
| opis regionu 7 = Wszystko na zachód od zachodniego brzegu Nilu znajduje się w Gizie, a nie w Kairze. Jest to zatem rozległa aglomeracja, obejmująca wyspy Nilu: Gezirę i Rodę, oraz nadrzeczne dzielnice Dokki i Mohandeseen. Przede wszystkim jednak Giza słynie z '''piramid''' na zachodnim krańcu: obszar ten znany jest jako dzielnica ''Haram'' (piramid). Wielkie Muzeum Egipskie zostanie otwarte w 2023 roku.

| nazwa regionu 8 = [[Kair/Ma'adi|Ma'adi]] 
| kolor regionu 8 = B4D79D
| elementy regionu 8 = 
| opis regionu 8 = Spokojna, ekskluzywna dzielnica mieszkaniowa na południe od centrum, skupiająca wielu obcokrajowców przybywających za granicę.

| nazwa regionu 9 = [[Kair/Wschód|Dzielnice wschodnie]] 
| kolor regionu 9 = 78D67E
| elementy regionu 9 = 
| opis regionu 9 = Seria zaplanowanych osiedli, które powstały z dala od zgiełku historycznego Kairu. Od najstarszych do najnowszych, należą do nich Heliopolis, Nasr City i Nowy Kair. Obszary te to głównie centra handlowe i osiedla klasy wyższej. Znajduje się tu również kairskie lotnisko.

| nazwa regionu 10 = [[Kair/Północ|Dzielnice północne]] 
| kolor regionu 10 = FF70DD
| elementy regionu 10 = 
| opis regionu 10 = Rozległy obszar niezagospodarowanych, w większości biednych dzielnic.
}}

== Charakterystyka ==
=== Historia ===
Kair, według egipskich standardów, jest stosunkowo '''młodym miastem''' – nie ma bezpośredniego poprzednika z czasów faraonów. Na południe od współczesnego miasta znajdowała się stolica Starego Państwa – [[Memfis]] – oraz związana z nią nekropolia. Na północnym wschodzie leżała stolica trzynastego nomu Dolnego Egiptu – Heliopolis. W dzisiejszej dzielnicy Matariya o tamtych czasach świadczą obelisk ze świątyni Senusreta I oraz kilka grobów. W pobliskich kamieniołomach (Gebel el-Ahmar, Muqattam) wydobywano kwarcyt.

Prawdopodobnie na terenie dzisiejszego Starego Kairu powstała pierwsza osada w czasach panowania Persów, która później, za panowania cesarza rzymskiego Augusta, została rozbudowana w rzymską fortecę '''Babilon'''. O wielkości tej ogromnej budowli świadczą pozostałości 42 kościołów, wież i bastionów, z których część zachowała się do dziś.

W 641 roku forteca została zdobyta przez wojska '''Amra ibn al-Asa'''. Stąd jego armia podbiła również [[Aleksandria|Aleksandrię]]. Na północny wschód od fortecy, w al-Fustat, utworzył on obóz wojskowy.

Od 750 roku historią Kairu zaczęli kierować Abbasydzi z [[Bagdad]]u. Ich wpływy jednak stopniowo słabły, aż gubernator '''Ibn Tulun''' uniezależnił się. W bezpośrednim sąsiedztwie al-Fustat założył on swoją siedzibę – al-Qatai, co zapoczątkowało pierwszy okres rozkwitu miasta. W pierwszej połowie X wieku udało się całkowicie uniezależnić od kalifatu bagdadzkiego.

W 969 roku Kair został ponownie zdobyty – tym razem przez '''Fatymidów''', szyicki ród, który podbił całe północne wybrzeże [[Afryka|Afryki]], wychodząc z [[Maroko|Maroka]]. Kair (arab. ‏القاهرة‎, al-Qāhira, czyli „Zwycięska”) był ich najważniejszym nowym miastem. Został założony na północ od al-Fustat, w rejonie dzisiejszego meczetu al-Azhar. W czasach Fatymidów powstało wiele znaczących budowli w islamskiej części starego miasta. Do najważniejszych należą: meczet al-Azhar (970) oraz mury miejskie z ich słynnymi bramami Bab el-Futuh, Bab en-Nasr i Bab Zuweila.

Także '''al-Fustat''' rozwijało się dalej. Miasto to stało się do przełomu tysiącleci jednym z największych znanych ośrodków miejskich, liczącym około pół miliona mieszkańców.

W 1168 roku krzyżowcy zbliżyli się do Kairu. Aby nie oddać im miasta, mieszkańcy sami spalili al-Fustat. Do dziś o tamtym czasie świadczą jedynie nieliczne pozostałości oraz meczet Amra ibn al-Asa. Po tym wydarzeniu al-Fustat nigdy więcej nie zostało ponownie zasiedlone.

Gospodarczy upadek pod koniec panowania Fatymidów oraz wojny z krzyżowcami ponownie zwróciły uwagę [[Bagdad]]u na Egipt. Wysłano tam słynnego wodza '''Saliha ad-Dina (Saladina)''', by przywrócił porządek. Jednakże Saladin założył tu własną dynastię – '''Ajjubidów'''. W tym czasie rozpoczęto zakrojony na szeroką skalę program budowlany, obejmujący meczety i Cytadelę. Równocześnie szyicki islam Fatymidów został zastąpiony sunnickim.

Bezpieczeństwo militarne było zapewniane przez niewolników – '''mameluków'''. Ich elita wojskowa stopniowo rosła w siłę i stworzyła państwo w państwie. Po śmierci ostatniego władcy z dynastii Ajjubidów, Saliha, w 1250 roku, mamelucy wykorzystali sytuację, by przejąć władzę w drodze zamachu stanu. Swoją potęgę utrwalili również w kamieniu – poprzez monumentalne budowle.

Pomimo wewnętrznych walk o władzę, udało im się przekształcić Kair w religijne centrum świata islamskiego. Odnieśli też liczne sukcesy militarne – dokonali podbojów w Arabii, odparli najazd Mongołów oraz rozwijali handel z [[Chiny|Chinami]] i [[Indie|Indiami]].

Nie zdołali jednak odeprzeć wojsk osmańskich w 1517 roku. Zwycięscy '''Osmanowie''' powiesili ostatniego władcę mameluckiego, Tuman Beja, a jego zwolenników wymordowali. Mimo to rządy mameluków utrzymały się formalnie do XVIII wieku.

Egipt, jako prowincja osmańska, stopniowo tracił znaczenie polityczne. W kolejnych stuleciach jego sytuację charakteryzowała współistnienie (często napięte) pomiędzy paszami – gubernatorami mianowanymi przez Konstantynopol, którzy niejednokrotnie byli okrutni i bezwzględni, a mamelukami, nigdy całkowicie nieujarzmionymi i wciąż posiadającymi znaczną władzę.

Nowa epoka w dziejach Egiptu rozpoczęła się wraz z próbą '''Napoleona''' podbicia kraju w 1798 roku. Próba ta nie zakończyła się trwałym sukcesem – trzy lata później Francuzi zostali wyparci przez wojska brytyjskie, a Kair ponownie znalazł się pod panowaniem osmańskim. W 1805 roku władzę objął '''Muhammad Ali''', który dokonał rzeczy niezwykłych: w 1811 roku podczas krwawej masakry zlikwidował wpływy mameluków, wprowadził liczne reformy techniczne i administracyjne, a w 1839 roku uzyskał daleko idącą niezależność od Imperium Osmańskiego. Jego następca, Ismail Pasza, z powodzeniem kontynuował jego dzieło – Kair gwałtownie się rozrastał, a dzisiejsze centrum miasta powstało pod francuskim i brytyjskim wpływem. W tym czasie również otwarto Kanał Sueski.

Jednak wysokie zagraniczne pożyczki doprowadziły do zadłużenia kraju, a wraz z ekonomiczną zależnością przyszła polityczna – w 1882 roku '''Brytyjczycy zajęli Egipt'''. Formalnie pozostawał on prowincją Imperium Osmańskiego, lecz faktycznie znajdował się pod brytyjskim protektoratem, który został oficjalnie ogłoszony w 1914 roku.

Brytyjskie panowanie przyniosło gospodarczy rozwój metropolii, zwłaszcza Kairu i [[Aleksandria|Aleksandrii]]. Rozpoczął się nowy boom budowlany oraz okres ożywienia kulturalnego.

Po I wojnie światowej nasiliły się ruchy niepodległościowe. Od 1919 roku dochodziło do antybrytyjskich protestów, a narodowy przywódca Saad Zaghlul stał się kluczową postacią '''egipskiego nacjonalizmu'''. Pod ich naciskiem [[Wielka Brytania]] przyznała Egiptowi formalną niepodległość w 1922 roku, lecz krajem rządzili sprzyjający Brytyjczykom monarchowie – Fuad I i Faruk.

W 1952 roku zamach stanu '''Wolnych Oficerów''' pod przywództwem Mohameda Nagiba i Gamal Abd el-Nassera obalił króla Faruka, zapoczątkowując nowoczesną epokę Egiptu. Polityka państwa zaczęła wzorować się na systemie sowieckim – z jednej strony dążono do społecznej równości, z drugiej jednak kraj pogrążał się w biurokracji i gospodarczym zastoju.

Nacjonalizacja Kanału Sueskiego w 1956 roku doprowadziła Egipt na skraj wojny – Brytyjczycy i Francuzi zostali jednak zmuszeni do odwrotu pod silną presją międzynarodową, zwłaszcza ZSRR.

Udział Egiptu w konfliktach z [[Izrael]]em również zakończył się dramatycznie. W wojnie sześciodniowej (1967) Egipt poniósł dotkliwą klęskę, a [[Synaj]] został zajęty przez [[Izrael]].

Jednak częściowe zwycięstwa armii egipskiej w wojnie synajskiej 1973 roku umocniły narodową dumę Egipcjan i stworzyły podstawę do podpisania egipsko-izraelskiego traktatu pokojowego w 1979 roku.

=== Znaczenie polityczne ===
Od czasu założenia al-Fustat w połowie VII wieku w tym miejscu – lub później w samym Kairze – znajduje się stolica Egiptu. Podczas Egypt Economic Development Conference (EEDC), która odbyła się w marcu 2015 roku w [[Szarm el-Szejk]], przedstawiono pomysł przeniesienia stolicy wraz ze wszystkimi instytucjami administracyjnymi i ambasadami do nowego, jeszcze nienazwanego miasta, które ma powstać mniej więcej w połowie drogi między Kairem a Kanałem Sueskim. Nowa stolica ma być ukończona w ciągu 7–15 lat, jej koszt budowy szacuje się na 50–75 miliardów euro, a liczba mieszkańców ma wynieść około 5 milionów osób.

=== Geografia ===
Przez długi czas obszar Kairu ograniczał się jedynie do islamskiej części starego miasta; jeszcze na początku XIX wieku liczba jego mieszkańców wynosiła około 200 000 osób. Fale modernizacji zapoczątkowane przez Muhammada Alego oraz okres brytyjskiego protektoratu doprowadziły do gwałtownej industrializacji i wzrostu liczby ludności. Pod koniec XIX i na początku XX wieku zamożniejsze warstwy społeczne zaczęły przenosić się do ówczesnych, bardziej odległych przedmieść, takich jak dzisiejsze centrum miasta, Heliopolis czy Ma‘adi. Miasto coraz bardziej się rozrastało – głównie na północ i zachód, ponieważ pasmo gór Moqattam na południu stanowiło naturalną barierę dla dalszej ekspansji. W rezultacie Kair wchłonął swoje przedmieścia i zyskał nowoczesny, europejski charakter. Ekspansja miasta nie zatrzymała się nawet na Nilu – wyspy nilowe oraz zachodni brzeg rzeki również zostały zabudowane. Napływ ludności do Kairu trwa do dziś, mimo zakładania oddalonych miast-satelitów. Niestety, skutkiem tego procesu jest powstawanie rozległych dzielnic nędzy (slumsów), które stanowią smutny obraz współczesnej urbanizacji miasta.

=== Nazwa ===
Kair, dzisiejsze Stare Miasto Islamskie, otrzymało swą nazwę za czasów Fatymidów: el-Qāhira (po arabsku: القاهرة, „zwycięzca”; często przywoływane tłumaczenie „zwycięzca” nie do końca oddaje jej znaczenie).

== Dojazd ==
=== Samolotem ===
{{Znacznik|Międzynarodowy Port Lotniczy w Kairze|30.11914 |31.40073 |typ=transport|treść=}}'''[https://www.cairo-airport.com/en-us/ Międzynarodowy Port Lotniczy w Kairze]''' ({{IATA|CAI}}) (''w Heliopolis, na północny wschód od miasta, około 15 km od centrum Kairu''). To najbardziej ruchliwe lotnisko w [[Afryka|Afryce]], obsługujące ponad 16 milionów pasażerów rocznie, jest również największym w [[Egipt|Egipcie]] i stanowi główny węzeł komunikacyjny dla narodowych przewoźników EgyptAir i Nile Air, a także kilku innych linii lotniczych, a także główny punkt wjazdu do kraju.

==== Połączenia lotnicze ====
Lotnisko w Kairze obsługuje częste połączenia z innych miast Egiptu, państw Zatoki Perskiej i Lewantu, a także zazwyczaj codzienne połączenia ze stolic [[Europa|Europy]] i [[Afryka Północna|Afryki Północnej]]. Dostępne są bezpośrednie połączenia z [[Pekin]]u, [[Kanton]]u, [[Hangzhou]], [[Mumbaj|Bombaju]], [[Nowy Jork|Nowego Jorku]], [[Waszyngton]]u, [[Tokio]] i [[Toronto]], ale podróż z [[Daleki Wschód|Dalekiego Wschodu]] lub [[Ameryka Północna|Ameryki Północnej]] zazwyczaj wiąże się z przesiadką.

Głównym operatorem jest [https://www.egyptair.com/Pages/variant.aspx EgyptAir] (narodowy przewoźnik) oraz jego partnerzy ze [[Star Alliance]]: [https://en.aegeanair.com/ Aegean], [https://www.airchina.com.cn/ Air China], [https://flyasiana.com/ Asiana Airlines], [https://www.austrian.com/pl/pl/homepage Austrian Airlines], [https://www.ethiopianairlines.com/us Ethiopian Airlines], [https://www.ita-airways.com/en_en/ ITA Airways], [https://www.lot.com/pl/pl/ LOT Polish Airlines], [https://www.lufthansa.com/pl/pl/homepage Lufthansa], [https://www.swiss.com/pl/en/homepage Swiss] i [https://www.turkishairlines.com/ Turkish Airlines].
[[SkyTeam]] jest reprezentowany przez [https://wwws.airfrance.fr/ Air France], [https://www.ceair.com/ China Eastern Airlines], [https://www.klm.com/ KLM], [https://www.mea.com.lb/ Middle East Airlines], [https://www.saudia.com/ Saudia] i [https://www.tarom.ro/en/ TAROM].
[[Oneworld]] przez [https://www.britishairways.com/travel/home/public/pl_pl/ British Airways], [https://www.iberia.com/us/ Iberia], [https://www.qatarairways.com/en/homepage.html Qatar Airways], [https://www.royalairmaroc.com/int-en Royal Air Maroc] i [https://www.rj.com/ Royal Jordanian].
Inni przewoźnicy to m.in. [https://www.aeroflot.com/us-en Aeroflot], [https://afriqiyah.aero/ Afriqiyah Airways], [https://airalgerie.dz/en/ Air Algérie], [https://airmontenegro.com/ Air Montenegro], [https://alexandriaairlines.com/ Alexandria Airlines], [https://almasriaairlines.com/ AlMasria Universal Airlines], [https://www.emirates.com/pl/polish/?linkCategory=domain&amp;linkItem=flyemirates.com Emirates], [https://www.etihad.com/en-pl/ Etihad], [https://www.flybaghdad.iq/en/ Fly Baghdad], [https://www.gulfair.com/ Gulf Air], [https://www.hainanairlines.com/CN/GB/Welcome Hainan Airlines], [https://iraqiairways.com.iq/ Iraqi Airways], [https://www.jordanaviation.jo/ Jordan Aviation], [https://kuwaitairways.com/en Kuwait Airways], Libyan Airlines, [https://www.neosair.com/it Neos], [https://www.nesmaairlines.com/ Nesma Airlines], [https://nileair.com/ Nile Air], Nordwind Airlines, [https://www.omanair.com/en Oman Air], [https://www.pas.com.eg/ Petroleum Air], [https://www.qatarairways.com/en/homepage.html Qatar Airways], [https://www.rj.com/ Royal Jordanian], [https://www.rossiya-airlines.ru/en/ Rossiya Airlines], [https://www.saudia.com/ Saudia], [https://www.scat.kz/kk/ SCAT Airlines], [https://www.sichuanair.com/ Sichuan Airlines], [https://www.smartwings.com/ Smartwings], [https://www.sudanair.com/ Sudan Airways], [https://www.sunexpress.com/en-gb SunExpress], Syrian Air, [https://www.tunisair.com/fr Tunisair] i [https://yemenia.com/ Yemenia].
Do grona tanich przewoźników należą również [https://www.airarabia.com/en Air Arabia], Air Cairo, [https://ajet.com/ AJet], [https://www.eurowings.com/en.html Eurowings], [https://www.flyadeal.com/ flyadeal], [https://www.flynas.com/en flynas], [https://www.jazeeraairways.com/en-kw Jazeera Airways], [https://www.transavia.com/ Transavia] i [https://www.vueling.com/en Vueling].

==== Terminale ====
Lotnisko ma trzy terminale. EgyptAir i wszyscy członkowie Star Alliance (Lufthansa Group, Singapore Airlines, LOT itp.) obsługują wszystkie loty do Terminalu 3, który jest zintegrowany z Terminalem 2 (British Airways, Air France i niektóre inne) poprzez rękaw lotniczy. Większość innych linii lotniczych przylatuje do Terminalu 1, takich jak Saudia (Terminal 1 Hala 2) oraz Sky Team, Oneworld, Emirates i Etihad (Terminal 1 Hala 1). Wszystkie terminale oferują rozsądną różnorodność sklepów wolnocłowych i restauracji. W Terminalu 1 znajduje się kilka sklepów wolnocłowych naprzeciwko bramek, a więcej sklepów na pierwszym piętrze. Poczekalnie, pub, McDonald's i kawiarnie, takie jak Starbucks, znajdują się na drugim piętrze. Terminal 3 ma centralny rynek i food court, a także kilka sklepów i kawiarni wzdłuż holi. Nie ma zbyt wielu otwartych miejsc siedzących, ponieważ większość miejsc siedzących znajduje się w poczekalniach przy bramkach, które otwierane są tylko godzinę przed odlotem. To rozwiązanie jest w porządku, gdy samoloty odlatują punktualnie, ale w przypadku opóźnień hala jest zatłoczona, a wiele wolnych miejsc pozostaje niedostępnych za przeszklonymi ścianami poczekalni.

'''Bezpłatny autobus wahadłowy''' kursuje między terminalami i na dworzec autobusowy co 15-30 minut, 24 godziny na dobę. Na Terminalu 3 jego przystanek znajduje się na poziomie przylotów, na drugiej wysepce, na końcu pasa autobusowego (skręć w prawo za wyjściem i przejdź przez pierwszy pas). Na Terminalu 1 należy wyjść głównym wyjściem i skręcić w lewo, aby dotrzeć do dworca. Przystanki autobusu wahadłowego znajdują się w Hali 3 przed AirMall oraz w Hali 1 przy krawężniku. Przystanki nie są oznakowane. Czasami trzeba przesiąść się na dworcu autobusowym z powodu przerwy kawowej kierowcy. Taksówkarze będą próbowali zwabić Cię na lotnisku, wprowadzając w błąd o bezpłatnym autobusie wahadłowym, ale jeśli wyjdziesz przed terminal, na pewno go znajdziesz.

==== Odprawa celna ====
Turyści mogą kupić towary '''bezcłowe''' po przyjeździe, do 4 litrów dodatkowego alkoholu. Przy kasie celnik sprawdzi Twój paszport i wyda zgodę na zakup. Możesz być w towarzystwie osoby odbierającej. Nie ma problemu, jeśli planujesz spożyć to, co kupiłeś, lub poczęstować znajomych, ale czasami zdarza się, że miejscowy namawia Cię do zakupu do limitu w jego imieniu – uczciwie płaci za nadwyżkę.

==== Dotarcie tam/wyjście ====
Powinieneś wymienić trochę pieniędzy na lotnisku — najlepiej zrobić to przed odprawą celną. Wymień przy okazji resztę (mniejszą niż standardowe banknoty 200 LE), ponieważ taksówkarze i inni zawsze będą twierdzić, że nie są w stanie wydać reszty. Bankomaty obsługujące wszystkie główne karty znajdują się w halach przylotów. Wizy są dostępne przed przejściem kontroli imigracyjnej za 25 USD. Po przybyciu do terminala 3 wszyscy natychmiast ustawiają się w kolejce, aby kupić wizy w jednym z okienek bankowych po lewej stronie. Wygląda na to, że te banki często nie akceptują kart, a nawet funtów egipskich (LE), co jest problematyczne, jeśli przylatujesz z ograniczoną ilością twardej waluty. W tym przypadku po drugiej stronie znajduje się bankomat, a także kantor wymiany walut, który również sprzedaje wizy i akceptuje funty egipskie jako walutę. Po prostu udaj się tam, aby kupić wizę, ignorując okienka bankowe i unikając kolejek.

Dotarcie do centrum Kairu często bywa uciążliwe.

==== Autobusem publicznym ====
Autobusy publiczne do Midan Tahrir (przeczytaj ostrzeżenia dotyczące dzielnicy) lub Midan Ramses odjeżdżają z dworca autobusowego na lotnisku, który jest połączony z terminalami bezpłatnym autobusem wahadłowym (patrz powyżej). Autobus linii 356 (٣٥٦) będzie kursował do obu terminali w 2025 roku. W 2018 roku na pewno będą kursować linie 111 (١١١, kierunek Shobra, przejeżdżające przez Midan Ramses) oraz LE8. Kursują one co 30 minut i podróż trwa 60–120 minut, w zależności od natężenia ruchu. Mogą również kursować autobusy linii 27 (٢٧) i 400 (٤٠٠).

Po przybyciu na dworzec autobusowy na lotnisku poszukaj autobusu, wyjaśniając, dokąd chcesz jechać; w przypadku terminalu w centrum miasta możesz powiedzieć „Abdel Moneim Riad”, wym. „Adbel Moneem Riad”, a ktoś powinien skierować Cię do autobusu.

Autobusy z centrum na lotnisko odjeżdżają z dworca autobusowego Abel Moneim Riad, tuż na północ od Muzeum Egipskiego (pod mostem autostradowym). Jeśli przystanek nie jest oczywisty, zapytaj o lotnisko lub po arabsku „matar” (مطار).

Regularne autobusy nie kursują już bezpośrednio z lotniska do [[Aleksandria|Aleksandrii]] ani innych miast delty. Możesz skorzystać z taksówki lub pojechać do centrum miasta, aby kontynuować podróż.

==== Taksówką ====
Na terminalach dostępne są taksówki z białym licznikiem. Nalegaj na korzystanie z taksometru. Nie akceptuj stałej ceny, ponieważ zazwyczaj jest ona dwukrotnie wyższa od opłaty za taksometr. Zgłaszaj taksówkarzy, którzy odmawiają korzystania z taksometru, do ochrony lotniska lub policji turystycznej. Odmów zapłaty „biletu” (opłaty za parking na lotnisku) za kierowcę. Jeśli jedziesz do centrum Kairu, możesz dzielić taksówkę z innymi turystami lub turystami z plecakami. Miej przy sobie drobne banknoty – taksówkarz zazwyczaj twierdzi, że nie ma reszty, ale tak naprawdę ją ma. Inną opcją jest skorzystanie z transportu zorganizowanego przez hotel lub hostel, choć ta usługa często nie jest bezpłatna.

==== Za pośrednictwem usługi przewozu osób ====
Większość Egipcjan, którzy mogą sobie na to pozwolić, korzysta z taksówek '''Ubera''', ponieważ mają one stałe stawki. Przejazd z Al-Haram (okolice Gizy wokół piramid) na lotnisko kosztuje 200-300 LE, w zależności od pory dnia i rodzaju samochodu (styczeń 2023). '''Careem''' jest również łatwo dostępny, ceny mogą być nieco niższe niż Ubera. Do centrum Kairu koszt wynosił około 150 LE (listopad 2023). Dostępna jest również usługa '''inDrive'''.

==== Usługą limuzyny ====
Dostępnych jest wiele usług limuzynowych. Punkty odbioru znajdują się przed terminalami (przy krawężniku). Ceny są ustalane indywidualnie w zależności od celu podróży i kategorii samochodu. Kategoria A to luksusowe limuzyny (Mercedes-Benz Klasy E), kategoria B to mikrobusy do 7 pasażerów, a kategoria C to samochody średniej wielkości (np. Mitsubishi Lancer). Taksówki londyńskie są dostępne w Sixt jako nowa kategoria D.

==== Metrem ====
Istnieje plan przedłużenia linii metra nr 3 do lotniska, ale do stycznia 2023 r. budowa nie została jeszcze rozpoczęta.

==== Powrót na lotnisko ====
Wracając na lotnisko z centrum miasta, należy zarezerwować co najmniej dwie godziny na dojazd, a z [[Giza|Gizy]] – trzy, ponieważ drogi mogą być bardzo zatłoczone. Nowa droga dojazdowa łączy lotnisko ze skrzyżowaniem Obwodnicy i Drogi Sueskiej i nie ma na niej korków. Jeśli wylatujesz w piątek rano lub w południe, dojazd na lotnisko będzie szybki, ponieważ drogi są puste, a ludzie udają się do meczetu na piątkowe modlitwy.

Po przylocie musisz przejść przez punkt kontroli bezpieczeństwa, zanim uzyskasz dostęp do strefy sprzedaży biletów i odprawy. Będziesz potrzebować wydruku planu podróży lub biletu, aby pokazać go pracownikom ochrony. Po odprawie przejdziesz przez drugi punkt kontroli (w tym kontrolę paszportową), aby przejść do strefy operacyjnej, a następnie trzeci tuż przed wejściem na pokład samolotu – dopiero wtedy możesz uzupełnić zapasy wody. Zaplanuj na to dużo czasu, ponieważ kolejki mogą być długie. Na lotnisku nie ma przechowalni bagażu.

==== Kwatery ====
Lotnisko znajduje się na północno-wschodnich obrzeżach miasta, w Heliopolis. Jeśli chcesz spędzić noc na lotnisku, dostępne są trzy hotele:

* '''[https://all.accor.com/hotel/0502/index.en.shtml Novotel Cairo Airport]''', H0502@accor.com. 
* '''Le Passage (''dawniej Iberotel''), cairo@jaz.travel. 
* '''[https://www.marriott.com/en-us/hotels/caiam-le-meridien-cairo-airport/overview/?EM=DNM_LEMERIDIENCAIROAIRPORT.COM Le Meridien Cairo Airport]''', Reservations.03265@lemeridien.com. edit
Istnieją inne opcje zakwaterowania w pobliskim Heliopolis.

==== Inne lotniska ====
* {{Znacznik|Port lotniczy Borg el Arab|30.917778 |29.696389 |typ=transport|treść=}}'''Port lotniczy Borg el Arab''' ({{IATA|HBE}}) w pobliżu [[Aleksandria|Aleksandrii]] ma znacznie mniej lotów i słabe połączenia naziemne.
* {{Znacznik|Międzynarodowy Port Lotniczy Sfinks|30.109722 |30.894444 |typ=transport|treść=}}'''Międzynarodowy Port Lotniczy Sfinks''' ({{IATA|SPX}}). Od 2025 roku obsługuje go głównie tanie linie lotnicze, w tym [https://www.airarabia.com/en Air Arabia], [https://aircairo.com/en-gl/ Air Cairo], [https://www.condor.com/pl/ Condor], [https://www.easyjet.com/pl/ EasyJet], [https://www.flyedelweiss.com/ch/de/home.html Edelweiss Air], [https://www.flydubai.com/en-pl/ Flydubai], [https://www.flynas.com/ Flynas], [https://www.jazeeraairways.com/en-kw Jazeera Airways], [https://www.norwegian.com/ Norwegian Air Shuttle], [https://www.flypgs.com/ Pegasus Airlines], [https://www.salamair.com/en/ SalamAir] i [https://www.wizzair.com/pl-pl?gclsrc=aw.ds&amp;gad_source=1&amp;gad_campaignid=1641773255&amp;gbraid=0AAAAADi9T_l2W1qb8fQUbylWnr8We6rO5&amp;gclid=Cj0KCQjw35bIBhDqARIsAGjd-cbgG6G3Evj5EA_DvHUEqIhSLr632MaPuLjg0QDJDKd6G1wt2Im3bpYaAlcwEALw_wcB Wizz Air]. 
* {{Znacznik|Międzynarodowy Port Lotniczy Capital|30.075833 |31.833333 |typ=transport|treść=}}'''Międzynarodowy Port Lotniczy Capital''' ({{IATA|CCE}}). Lotnisko w Nowej Stolicy Administracyjnej obsługuje bardzo ograniczoną liczbę lotów. Od 2025 roku obsługuje jedynie sezonowe loty czarterowe obsługiwane przez [https://www.smartwings.com/ Smartwings].

=== Samochodem ===
Do wszystkich części [[Egipt]]u można dotrzeć stosunkowo dobrze rozwiniętą siecią dróg. Drogi są utwardzone i sporadycznie wyposażone w duże progi zwalniające, aby zmniejszyć natężenie ruchu. Do [[Aleksandria|Aleksandrii]] można dotrzeć starą Drogą Agricole lub nowoczesną, płatną autostradą. Na południe prowadzi główna droga biegnąca wzdłuż zachodniego brzegu Nilu aż do [[Kina]], a następnie wzdłuż wschodniego brzegu.

Autostrada Kair-[[Gaborone]]-[[Kapsztad]], która prowadzi aż do [[Kapsztad]]u, zaczyna się/kończy w Kairze.

Do klasztorów nad Morzem Czerwonym trudno dotrzeć komunikacją publiczną. Z Kairu konieczna będzie taksówka.

=== Koleją ===
{{infobox|Naucz się cyfr wschodnioarabskich|Cyfry wschodnioarabskie, zamiast cyfr arabsko-hinduskich, używanych na Zachodzie, służą do oznaczania numerów pociągów, godzin odjazdów, numerów miejsc i innych kluczowych informacji. Dzięki temu, nawet jeśli nie umiesz czytać liter arabskich, powinieneś być w stanie znaleźć swój peron i wagon. Będziesz mógł również sprawdzić, czy suma na rachunkach odpowiada kwocie, którą chcesz zapłacić.
[[File:Arabicnumerals.png|center|350px]]
}}
Kair jest węzłem kolejowym w [[Egipt|Egipcie]], prawie wszystkie pociągi rozpoczynają i kończą bieg właśnie tutaj. Rządowe '''[https://enr.gov.eg/login.html Egipskie Koleje Narodowe]''' (السكك الحديدية المصرية‎), często w skrócie '''ENR''', obsługują wszystkie pociągi. Wyjątkiem jest prywatna firma '''[https://wataniasleepingtrains.com/ Watania]''', która obsługuje pociągi klasy premium między Kairem, [[Luksor]]em i kilkoma innymi miastami.

Z [[Aleksandria|Aleksandrii]] odjeżdża do 30 pociągów dziennie, a najszybsze pociągi, tzw. ''Specials'', kursują bez przesiadek w czasie 2 godzin i 40 minut. Pociągi ''ekspresowe'' są nieco wolniejsze i kursują około 3 godzin. Pociągi te są czyste i wygodne, klimatyzowane i oferują przekąski. Niektórzy nazywają te szybkie pociągi „hiszpańskimi”, „francuskimi” lub „turbo” ze względu na ich tabor.

Podróżowanie wzdłuż Nilu do i z [[Asuan]]u i [[Luksor]]u jest bardzo popularne. Co najmniej jeden pociąg dzienny i jeden nocny dziennie oferują najwyższą jakość podróży i są generalnie polecane turystom. Podróż z [[Luksor]]u trwa 10 godzin, a z [[Asuan]]u kolejne cztery. Zwykłe pociągi kursują tą samą trasą, niektóre zaczynają w [[Aleksandria|Aleksandrii]], ale są znacznie mniej komfortowe, z twardymi siedzeniami i obskurnymi toaletami. Światła świecą się przez całą noc i prawdopodobnie będziesz kilkakrotnie budzić się do kontroli biletów.

Liczne pociągi trzeciej i drugiej klasy kursują do i z większości miast w [[Dolny Egipt|Dolnym Egipcie]] i wzdłuż wybrzeża Morza Śródziemnego do i z [[Al-Alamajn]].

==== Bilety ====
Najpopularniejszym sposobem zakupu biletów jest ich zakup z wyprzedzeniem na stacjach. Jednak zakup biletów z wyprzedzeniem za pośrednictwem biura podróży lub w '''[https://abelatrains.com/ Abela Trains]''' gwarantuje miejsce i pozwala uniknąć kłopotów na stacjach. Od 2022 roku obcokrajowcy płacą wysoką dopłatę za przejazd egipskimi pociągami, a ceny są zazwyczaj 10 razy wyższe niż lokalne. Jeśli masz ograniczony budżet, rozważ podróż autobusem.

==== Stacje ====
Prawie wszystkie pociągi główne z Kairu kursują z głównego dworca kolejowego '''Ramses'''. Jednak za kilka lat – około 2023 roku – zostanie ukończona nowa główna stacja, '''Bashteel'''. Do 2022 roku nie wiadomo, jak wpłynie to na pozostałe stacje.

* {{Znacznik|Dworzec kolejowy Kair Ramses|30.063611 |31.247222 |typ=transport|treść=}}'''Dworzec kolejowy Kair Ramses''' (محطة رمسيس) (''stacja metra Shohadaa (Martyrs)''), ☏ +20 2 2575-3555. Główny dworzec kolejowy, znany również jako '''stacja Misr''' (محطة مصر). Dostępne są restauracje i sklepy, jednak nie ma przechowalni bagażu. Należy zarezerwować czas na przejście przez liczne kolejki do kontroli bezpieczeństwa. Należy pamiętać, że kasa biletowa ma kilka okienek dla różnych klas i kierunków, dlatego należy upewnić się, że pasażer siedzi w odpowiedniej kolejce. Tablice odjazdów i przyjazdów w hali głównej i na peronach przewijają się dość wolno między arabskim a angielskim.
* {{Znacznik|Stacja kolejowa w Gizie|30.005384 |31.208009 |typ=transport|treść=}}'''Stacja kolejowa w Gizie''' (''stacja metra Omm El-Misryeen''). Nie jest to szczególna lokalizacja w pobliżu piramid, ale [[Giza]] stanowi główny węzeł komunikacyjny dla południowych części miasta. Większość pociągów z [[Górny Egipt|Górnego Egiptu]] zatrzymuje się właśnie tutaj. 
* {{Znacznik|Stacja kolejowa Kair Bashteel|30.0663 |31.1887 |typ=transport|treść=}}'''Stacja kolejowa Kair Bashteel'''. Nowa, duża stacja w budowie, której otwarcie planowane jest na 2023 rok. 
* {{Znacznik|Stacja kolejowa Kair Ain Shams|30.130991 |31.319100 |typ=transport|treść=}}'''Stacja kolejowa Kair Ain Shams''' (''stacja metra Ain Shams''). Mała stacja, na której kończą się pociągi powolne do i z [[Suez]]u.

=== Autobusem ===
Autobusy łączą Kair z całym krajem. Dwie główne stacje to Midan Ramses i {{Znacznik|Cairo Gateway|30.05892 |31.23756 |typ=transport|treść=}}'''Cairo Gateway''' (dawniej Turgoman), ale pojazdy czasami zatrzymują się również na innych stacjach, na przykład Abbasiya. Cairo Gateway to nowa, nowoczesna stacja kryta, położona około 500 metrów od stacji metra Orabi, na terenie nowego Cairo Gateway Plaza.

'''Miejsca docelowe:'''

* [[Port Said]], [[Ismailia]] i [[Suez]] – połączenia co godzinę z Cairo Gateway (2 godz.)
* [[Szarm el-Szejk]] – autobusy East Delta kursują około 8 godz. (LE80), a autobusy Super-jet – 6 godz. Niektóre połączenia East Delta kursują dalej do [[Dahab]]. Jadąc autobusem do Szarm, należy mieć przy sobie bilet i paszport, ponieważ przejeżdża się przez kilka punktów kontrolnych, na których pasażerowie muszą okazać dokument tożsamości i bilet. Tańszą opcją dotarcia do Szarm autobusem jest podróż autobusem, pociągiem lub minibusem do [[Suez]]u, a następnie z głównego dworca autobusowego o godz. 11:00 lub 13:20 do Szarm.
* [[Taba]] i [[Nuwajbi]] – autobusy odjeżdżają z Cairo Gateway cztery razy dziennie (o godz. 6:00, 9:30, 22:00 i 23:00). Podróż do Nuwajbi zajmuje około 6 godz. 
* [[Siwa]] – Bezpośrednie autobusy odjeżdżają z Cairo Gateway w niedziele i środy o 19:45.
Niewygodne, ale tanie mikrobusy odjeżdżają z Kairu do wielu destynacji. Główne stacje to Midan Ramsis (do [[Aleksandria|Aleksandrii]] i do Doliny Delty) oraz stacja metra Al-Marg (do północnego wschodu i [[Synaj]]u). Są szybsze i mogą być opcją na krótsze podróże, ale mają dużą liczbę wypadków. Są też inne miejsca, z których te autobusy odjeżdżają w zależności od celu podróży – zapytaj miejscowych. Przynajmniej na Synaju, cudzoziemcy mają zakaz korzystania z mikrobusów.

* {{Znacznik|Dworzec autobusowy High Jet (do/z Hurghady i Szarm el-Szejk)|30.06505 |31.24694 |typ=transport|treść=}}'''Dworzec autobusowy High Jet (do/z Hurghady i Szarm el-Szejk)''' (''tuż za/na północ od dworca kolejowego Ramses''). Jest to jeden z kilku dworców High Jet w Kairze, ale prawdopodobnie najdogodniej położony. Obsługuje podróż do/z [[Hurghada|Hurghady]] i [[Szarm el-Szejk]] (6-7 godz.). Umożliwia niedrogą i wygodną dalszą podróż po wyjściu z pociągu. Rezerwacja biletów jest praktycznie niepotrzebna, biorąc pod uwagę częstotliwość kursowania autobusów. Autobusy nie są zbyt wygodne, a przez całą podróż w autobusie odtwarzane są głośne i irytujące opery mydlane. Dlatego podróż nocnym autobusem prawdopodobnie nie jest dobrym pomysłem.
** Do [[Hurghada|Hurghady]]: co 2 godziny w godzinach 8:00-2:30. Z Hurghady: co 2 godziny w godzinach 7:00-3:00.
** Do [[Szarm el-Szejk]]: 13:00, 23:30, 2:00. Z Szarm el-Szejk: 13:00, 22:30, 2:00.
* {{Znacznik|Biuro/Dworzec Go Bus|30.05892 |31.23756 |typ=transport|treść=}}'''[https://go-bus.com/en Biuro/Dworzec Go Bus]'''.
* '''Autobus Super-Jet''', ☏ +202 2266-0212. Do [[Aleksandria|Aleksandrii]], [[Hurghada|Hurghady]] i [[Synaj]]u. 
* '''Autobus East Delta''', ☏ +202 2576-2293. Do [[Szarm el-Szejk]], [[Al-Arisz]] i [[Rafah]].

=== Minibusem ===
Minibusy kursują m.in. do przedmieść Kairu, Beni Suef, [[Fajum]] i różnych miejsc w delcie Nilu.

=== Statkiem ===
Chociaż Nil oferuje potencjał jako szlak transportowy, jest rzadko wykorzystywany w ruchu dalekobieżnym. Rejsy po Nilu między Kairem a Luksorem, niegdyś popularne, nie są już oferowane. Większość łodzi i statków służy do wycieczek. Najważniejsza trasa prowadzi do Zapory Nilowej.

== Komunikacja ==
{{mapa | 30.048 | 31.242 | zoom = 12|grupy=transport,zobacz,natura,jedzenie,bar,nocleg,atrakcja,zakupy,alarm,zdrowie,zabytek,kontakt,nauka,punkt,rower,parking,obszar,metro}}
Przekonasz się, że posiadanie kilku map pod ręką może okazać się przydatne, jeśli chcesz samodzielnie poruszać się po Kairze. Pisownia nazw ulic i miejsc może się różnić w zależności od mapy i lokalizacji, a nie każda ulica pojawi się na każdej mapie.

=== Metrem ===
[[Plik:Cairo_Metro_map.svg|thumb|System metra w Kairze (nieaktualna mapa)]]
Kair jest siedzibą pierwszego i najbardziej rozbudowanego systemu metra w [[Afryka|Afryce]]. Choć kairski system metra jest nowoczesny i elegancki, to wszystkie trzy linie mają ograniczony zasięg. Tabor linii 3 (a czasami 2) jest nowoczesny i wyposażony w klimatyzację. Linia 3 (najnowsza) jest obsługiwana przez RATP Dev, spółkę zależną RATP, francuskiego operatora [[Paryż|paryskiego]] metra.

Od października 2024 cena biletu jednorazowego waha się od 8 do 20 LE, w zależności od liczby stacji:

* LE8: do 9 stacji (bilet żółty)
* LE10: 10-16 stacji (bilet zielony)
* LE15: 17-22 stacje (bilet fioletowy)
* LE20: ponad 23 stacje (bilet beżowy)
To zatłoczone metro, ale nie bardziej niż w [[Tokio]], [[Paryż]]u czy [[Londyn]]ie. Jeśli jesteś przyzwyczajony do metra w dużych miastach i/lub potrafisz sobie poradzić z tłokiem (zachowaj szczególną ostrożność, aby uniknąć kieszonkowców), to najlepszy sposób na uniknięcie korków podczas podróży.

Najważniejsze węzły przesiadkowe to '''Shohadaa (Martyrs)''' (dawniej Mubarak) w Midan Ramses, '''Sadat''' w Midan Tahrir i '''Attaba''' (Ataba; عتبة).

Musisz być asertywny (ale nie opryskliwy) przy zakupie biletów – Egipcjanie nie stoją w kolejkach. Najpierw przygotuj drobne w cichym miejscu, aby uniknąć grzebania w portfelu i dużych banknotach i gubienia paszportu w tłumie. Następnie powoli przeciskaj się przez tłum do okienka biletowego, tak jak oni. Jeśli planujesz podróż powrotną lub w przyszłości, kup kilka biletów, aby tylko raz się przecisnąć. Dostępne są automaty biletowe, choć czasami brakuje w nich drobnych.

Metro w Kairze ma stacje między innymi w Dokki i Maadi. Aby dotrzeć do piramid w Gizie, należy pojechać metrem do miasta [[Giza]], a następnie wsiąść do autobusu lub taksówki jadącej do stacji „Al-Haram”. Do Heliopolis (Masr el-Gedida) można również dojechać linią 3, na stacjach: ''Al Ahram'' (Korba) i ''Koleyet El Banat'' (Merghani). Przedłużenie tej linii do lotniska planowane było na 2020 rok, ale projekt wciąż nie został ukończony. Od czerwca 2025 roku linia 3 ma jedną odnogę kończącą się w Adly Mansour. Stacja na lotnisko jest nadal w budowie.

Dwa wagony w środkowej części każdego pociągu są zarezerwowane dla kobiet. Jeden z nich jest przeznaczony tylko dla kobiet do godziny 21:00, a drugi jest przeznaczony dla kobiet przez cały czas. Metro zatrzymuje się około godziny 00:20 i ponownie rusza około godziny 5:15. Nie ma rozkładów jazdy dla linii 1 i 2, ale odjazdy są bardzo częste. Linia 3 kursuje co 8 minut.

=== Autobusem ===
Duże, czerwono-biało-niebieskie autobusy komunikacji miejskiej obsługują całe miasto i są znacznie tańsze – kosztują 4-6 LE, ale zazwyczaj są zatłoczone i powolne. Istnieją jednak podobne, klimatyzowane autobusy, których cena wynosi 7-12 LE. Można je znaleźć na głównych placach Kairu. Na głównych placach można również spotkać mniejsze minibusy, zazwyczaj pomarańczowo-białe lub czerwono-biało-niebieskie. Ze względu na problemy z molestowaniem seksualnym, podróżującym kobietom zaleca się korzystanie wyłącznie z małych minibusów i autobusów, w których obowiązuje zakaz postoju. Opłata za minibusy zaczyna się od 5 LE i sięga 15 LE, w zależności od długości trasy.

Poza głównymi dworcami autobusowymi, autobusy można zatrzymywać z poziomu ulicy. Autobusy rzadko są oznaczone kierunkiem jazdy, zamiast tego pasażerowie wykrzykują (lub używają języka migowego, np. kodów ręcznych) kierunek jazdy i jeśli autobus dojedzie do tego miejsca, zatrzyma się. Podróżni nieznający Kairu mogą poprosić kierowców autobusów lub pasażerów o wskazanie im przystanku. Wystarczy grzecznie podać nazwę celu podróży kierowcy autobusu lub sympatycznie wyglądającemu pasażerowi, a oni się Tobą zajmą.

'''Pasażerowie autobusów nocnych:''' częstotliwość kursowania autobusów, długość trasy, a w niektórych przypadkach opłaty mogą się zmieniać w godzinach wieczornych i później. Czasami trasa może zakończyć się bez uprzedzenia, tuż przed miejscem docelowym. W takich sytuacjach mieszkańcy polegają na prywatnych osobach, licząc na dodatkowy dochód, aby dowieźć ich do celu. Jak zawsze, zachowaj ostrożność, jeśli zdecydujesz się na prywatny transport. Ponieważ wiele minibusów odjeżdża dopiero, gdy autobus jest prawie pełny, należy liczyć się z długim czasem oczekiwania kierowcy na wystarczającą liczbę pasażerów.

W mieście znajduje się wiele głównych dworców autobusowych (mawqaf موقف, lm. mawaqif مواقف). Jeden z największych znajduje się w dogodnej lokalizacji, za Muzeum Egipskim w Midan Tahrir. W rzeczywistości są tam dwa dworce – główny dworzec autobusowy dla autobusów miejskich i dworzec minibusów za nim. Dworce autobusowe znajdują się również w Midan Ramses, pod wiaduktem. Autobusy kursują z Ramses do Heliopolis, centrum handlowego City Stars Mall i innych miejsc nieobsługiwanych przez dworzec autobusowy Tahrir.

=== Taksówką ===
Taksówki w Kairze są śnieżnobiałe. Są wyposażone w taksometry, ale nie zawsze z nich korzystamy. Można je złapać na ulicy i są na tyle powszechne, że każdy podróżny może z nich korzystać wyłącznie (przy odrobinie cierpliwości).

Taksówki zazwyczaj oczekują wyższej ceny za przewóz większej liczby osób. Jeśli zdecydujesz się nie negocjować ceny z góry (to lepsza metoda), bądź gotowy na zmianę kursu i/lub ostre targowanie się, jeśli taksówkarz podniesie cenę po tym, jak wsiądziesz do samochodu. Rzadko kiedy taksówka zabiera więcej niż cztery osoby.

Nie pozwól, aby taksówkarz wybrał ciebie. To ty wybierasz jego i zawsze wyglądasz na pewnego siebie, jakbyś korzystał z ich usług regularnie. Zatrzymaj taksówkę, wsiadaj i zawsze siadaj z tyłu. Staraj się nie wdawać w żadne dyskusje z kierowcą. Po prostu podaj cel podróży i spójrz przez okno. Ignoruj ​​wszelkie pogawędki, jeśli to możliwe. Egipcjanie generalnie nie rozmawiają z kierowcami. Unikaj kontaktu wzrokowego, zwłaszcza w lusterku.

{{Infobox|Rozpaczliwe czasy|Świetny wgląd w życie przeciętnego taksówkarza w Kairze można znaleźć w znakomitej książce „Taxi” Khalida El Khamissiego. Po jej przeczytaniu możesz bardziej zrozumieć ich codzienną walkę o pieniądze.
}}
Nie potwierdzaj ceny przejazdu przed wejściem, zwykli Egipcjanie tego nie robią. Jako turysta możesz chcieć podać cenę z góry, co może zapobiec oszustwom, ale będzie wymagało podania cen wyższych niż lokalne. Zamiast tego, po wyjściu płacisz przez okno. Po prostu wysiadasz z taksówki, nie dyskutując o cenie (chyba że taksówkarz uzna, że ​​podałeś mu nieuczciwą cenę). Jeśli jesteś ewidentnie turystą z przewodnikiem Lonely Planet, plecakiem North Face i krótkimi spodenkami, możesz spodziewać się kłótni, nawet jeśli podałeś prawidłową cenę. Albo zapłać im więcej za zachowanie spokoju (prawdopodobnie potrzebują pieniędzy bardziej niż ty), albo po prostu odejdź. Dopóki kierowca nie wysiądzie z samochodu, wszystko jest w porządku. Jeśli tak się stanie, skonsultuj się z kimś w pobliżu. Staraj się unikać osób kręcących się przed pięciogwiazdkowymi hotelami i restauracjami, aby zminimalizować ryzyko. Wybór dużego hotelu jako celu podróży również może zawyżać cenę.

Taksówkarze mogą próbować nakłonić cię do skorzystania z '''drogiej wycieczki''' z nimi zamiast taniego przejazdu.

Jeśli czujesz się niepewnie, na przykład gdy kierowca prowadzi lekkomyślnie, powiedz mu, żeby zwolnił. Jeśli nie zrobi tego natychmiast, poproś go, żeby się zatrzymał, a następnie po prostu wysiądź i odejdź, ale uważaj, aby nie znaleźć się w odległym miejscu, gdzie byłoby niebezpiecznie i trudno byłoby znaleźć inny pojazd. Nigdy nie kontynuuj jazdy pojazdem, który uważasz za niebezpieczny, zwłaszcza w ciemności, na nieoświetlonych drogach lub na jednopasmowych drogach, gdzie wyprzedzanie jest niebezpieczne.

=== Za pośrednictwem usługi przewozu osób ===
{{Infobox|Sztuka Ubera|Jeśli korzystasz z Ubera, oto kilka wskazówek:
* Niektórzy kierowcy proszą o gotówkę z góry, zamiast regulować płatności kartą kredytową. Po wejściu do samochodu nie pozwól im się targować w tej kwestii.
* Mogą próbować pokazać Ci cokolwiek „turystycznego” – np. „Spójrz na Nil” – aby uzyskać więcej „bakszyszu” (napiwków). Po prostu odrzuć ofertę i unikaj zbyt głębokich rozmów na jakikolwiek temat.
* Niektórzy kierowcy zaczynają krążyć wokół Ciebie, nie przyjeżdżając, licząc na to, że anulujesz przejazd. Bądź cierpliwy, a zazwyczaj sami go anulują. Jeśli nie, możesz anulować przejazd i wyszukać w aplikacji opłatę za anulowanie (trochę trudno ją znaleźć); powinna być dostępna opcja w stylu „Kierowca nie jechał w moim kierunku”, a Uber zazwyczaj zwraca opłatę. Zawsze ustawiaj kod PIN, aby tego uniknąć.
}}
Lepiej korzystać z '''Careem''', '''inDrive''' lub '''Ubera''' niż z tradycyjnych taksówek. Mieszkańcy uważają je za tańsze i bezpieczniejsze (szczególnie dla kobiet). Wystarczy zaopatrzyć się w lokalną kartę SIM i wszystko będzie w porządku. Można również sprawdzić cenę w aplikacji, zrobić zrzut ekranu i wykorzystać go do negocjacji z taksówkarzami.

* '''[https://www.careem.com/ Careem]'''. Aplikacja na smartfony oferuje wyznaczanie tras na podstawie adresu i oblicza na jego podstawie cenę. Aby korzystać z Careem, potrzebny jest egipski numer telefonu (np. z lokalnej karty SIM). 
* '''[https://indrive.com/ inDrive]'''. Aplikacja na smartfony oferuje wyznaczanie tras na podstawie adresu i umożliwia negocjowanie ceny z wieloma kierowcami.
* '''[https://www.uber.com/global/en/r/cities/cairo-cairo-eg/?_csid=fnRG-Yzsl09ixM55AXl6fA&amp;effect=&amp;sm_flow_id=_e5Ssc8x&amp;state=zJtS9UZKNHWQByWcqRf2EEO9OwlQ_TVi7ZyLj9J_Yqk%3D Uber Kair]'''. Aplikacja na smartfony oferuje wyznaczanie tras na podstawie adresu i oblicza na jego podstawie cenę.

=== Rowerem ===
Kair generalnie nie jest bezpieczny dla rowerzystów. Istnieje jednak niewielki system wypożyczania rowerów '''Cairo Bike'''.

=== Dostęp dla niepełnosprawnych ===
Dojazd do Kairu jest utrudniony. Osoby z umiarkowanymi lub poważnymi problemami z poruszaniem się powinny spodziewać się spędzenia dużej ilości czasu w taksówkach.

Wiele budynków ma dostęp tylko po schodach. Chodniki są zróżnicowane, nawet wokół popularnych atrakcji turystycznych. Krawężniki często mają bardzo stromy spadek, a tam, gdzie są podjazdy, są one bardziej przystosowane do wózków dziecięcych niż dla wózków inwalidzkich. Należy spodziewać się dziur, wąwozów, słabo odgrodzonych terenów budowlanych i ulicznych oraz samochodów zaparkowanych na chodniku, nawet tam, gdzie w ogóle jest chodnik.

Biała laska jest rozpoznawalna i często oferowana jest pomoc. Czasami oferowana pomoc może być nieco nietrafiona, ale zazwyczaj ma dobre intencje.

Chociaż jest to zdecydowanie droższe, prawdopodobnie najlepiej zamówić taksówkę na dłuższe wycieczki (takie jak zwiedzanie piramid) za pośrednictwem hotelu. Złapanie taksówki na ulicy może być nie lada wyzwaniem. Nie licz na to, że zostaniesz podwieziony dokładnie w wybrane miejsce; często zostaniesz zabrany w pobliskie miejsce. Zawsze ustalaj cenę, zanim wsiądziesz do taksówki.

Ulgi na bilety nie są oczywistością. Na przykład Muzeum Egipskie oferuje 50% zniżki dla osób niepełnosprawnych (i studentów), podczas gdy Wieża Kairska nie oferuje żadnych ulg.

Wizyta w piramidach to konieczność. Można to zrobić albo korzystając z jednej z licznych stajni na terenie obiektu, albo dojeżdżając taksówką do wejścia do Sfinksa i próbując przejść pieszo. Piramidy są niesamowicie zróżnicowane pod względem wzniesień i nierówności. Wymagana jest dobra mobilność, aby spróbować tam dotrzeć pieszo. Jeśli zdecydujesz się na przejażdżkę konno/wielbłądem, koniecznie się targuj. (Lipiec to spokojny sezon, kiedy można dostać dwugodzinną przejażdżkę na wielbłądzie za niższą cenę, choć pod warunkiem, że podróżujesz z kimś, kto zna właściciela stajni).

Jeśli masz wadę wzroku lub inną niepełnosprawność, możesz uzyskać pozwolenie na dotknięcie piramid. Zewnętrzna część piramid jest zazwyczaj niedostępna dla turystów i otoczona kordonem. Aby uzyskać pozwolenie na dotknięcie piramidy, należy zgłosić się do jednego z licznych policjantów turystycznych rozmieszczonych na terenie obiektu. (Od czasu rewolucji związanej ze spadkiem ruchu turystycznego, o wiele łatwiej jest wspinać się na piramidy, wchodzić za ogrodzenie Sfinksa lub do środka piramid – za opłatą!)

== Warto zobaczyć ==
[[Plik:All Gizah Pyramids.jpg|thumb|250px|Wielkie Piramidy w Gizie]]
[[Plik:Mosque Amr ibn Al-As Entrance.jpg|thumbnail|Wejście do meczetu Amra ibn Al-Asa w Starym Kairze, wpisanym na listę światowego dziedzictwa UNESCO]]
Kair to rozległy, metropolitalny krajobraz miejski. Obejmuje on szereg nowoczesnych wieżowców, meczetów, bazarów i ruin starożytnych zabytków poza miastem.

Kair oferuje ogromną liczbę atrakcji, wymienionych w poszczególnych dzielnicach wraz z transportem i innymi udogodnieniami. Oto kilka najważniejszych:

* '''[[Giza|Piramidy w Gizie i Sfinks]]'''. Najstarszy i jedyny zachowany zabytek Siedmiu Cudów Starożytnego Świata, najsłynniejsza atrakcja turystyczna w kraju. Zobacz go teraz, zanim powrócą tłumy.
* {{Znacznik|Wielkie Muzeum Egipskie|29.995|31.1193|typ=zobacz|url=|kolor=808080|treść=}}'''[https://grandegyptianmuseum.org/ Wielkie Muzeum Egipskie]''' to najnowsze muzeum narodowe w Gizie w Egipcie. Znajduje się około dwóch kilometrów od kompleksu piramid w Gizie.
* {{Znacznik|Muzeum Egipskie|29.995|31.1193|typ=zobacz|url=|kolor=808080|treść=}}'''[https://egymonuments.gov.eg/en/museums/egyptian-museum Muzeum Egipskie]''' (''250 m na północ od placu Tahrir''), ☏ +20 2 25796948. Znaczna część jego zbiorów została przeniesiona do Wielkiego Muzeum Egipskiego w 2022 roku. Dorośli: 550 LE, studenci: 275 LE; zdjęcia (do użytku osobistego) bezpłatne; wideo: 300 LE.
* '''Cytadela i Meczet Mohameda Alego Paszy''' w islamskim Kairze. Wspaniały zamek zbudowany przez Saladyna. Zachowały się również fragmenty wodociągów (Majra Al-Oyouon), które niegdyś dostarczały wodę z Nilu do cytadeli. Mohamed Ali jest uważany za założyciela współczesnego Egiptu, przodka ostatniego króla Egiptu, króla Faruka.
* {{Znacznik|Meczet Al-Azhar|30.045709|31.262683|typ=zobacz|url=|kolor=808080|treść=}}'''Meczet Al-Azhar'''. Jeden z filarów myśli islamskiej i siedziba najstarszego uniwersytetu na świecie.
* {{Znacznik|Narodowe Muzeum Cywilizacji Egipskiej|30.0075|31.248333|typ=zobacz|url=|kolor=808080|treść=}}'''[https://egymonuments.gov.eg/en/museums/national-museum-of-egyptian-civilization-nmec Narodowe Muzeum Cywilizacji Egipskiej]''' '''(NMEC)''' posiada bogatą kolekcję, która daje przegląd kultury egipskiej na przestrzeni wieków.
* {{Znacznik|Ibn Tulun|30.028889|31.249444|typ=zobacz|url=|kolor=808080|treść=}}'''Ibn Tulun''' (مسجد أحمد بن طولون) (''w pobliżu Sayida Zeinab''). Prawdopodobnie najstarszy meczet w Kairze, zbudowany w latach 868–884. edytuj
* '''Dzielnica Koptyjska''' w koptyjskim Kairze, a w szczególności muzeum i „Wiszący Kościół” (kościół Marii Panny).
* {{Znacznik|Wieża Kairska|30.045833|31.224444|typ=zobacz|url=|kolor=808080|treść=}}'''Wieża Kairska''' (185 m/610 stóp) na wyspie Gezira oferuje 360-stopniowy widok na Kair, wraz z piramidami w Gizie w oddali na zachodzie.
* {{Znacznik|Park Al-Azhar|30.040523|31.264631|typ=natura}}'''Park Al-Azhar'''. Ogród krajobrazowy z widokiem na Cytadelę 
* {{Znacznik|Chan El-Chalily|30.0475|31.262222|typ=zobacz|url=|kolor=808080|treść=}}'''Chan El-Chalily'''. Kairska dzielnica suków, gdzie odwiedzający znajdą wielu kupców oferujących perfumy, przyprawy, złoto i egipskie rękodzieło. 
* {{Znacznik|Pałac Abdeena|30.041667|31.248333|typ=zobacz|url=|kolor=808080|treść=}}'''Pałac Abdeena'''. Około 1 km na wschód od Midan El-Tahrir, był rezydencją królewską aż do obalenia monarchii egipskiej w 1952 roku.
* {{Znacznik|Wioska Faraonów|29.997222|31.215278|typ=zobacz|url=|kolor=808080|treść=}}'''Wioska Faraonów'''. Witamy w Egyptlandzie! Zwłaszcza jeśli masz ze sobą dzieci, ten teren wystawowy i park handlowy zapewni Ci natychmiastową miniaturę Egiptu. W Gizie, około 20 minut jazdy od centrum miasta.

== Aktywny wypoczynek ==
=== Kawa i szisza ===
Wypij kawę, herbatę miętową lub colę w kawiarni El Fishawy's w Khan El-Khalili. Zapal '''''fajkę wodną''''' (spróbuj smaku „podwójne jabłko”) i obserwuj świat. Świetna, tania rozrywka.

=== Feluka ===
Przepłyń się '''feluką''' po Nilu. To świetny sposób na relaks i spędzenie nocy pod gwiazdami w Kairze. Feluki są dostępne naprzeciwko hotelu Four Seasons w Garden City. Zapłać ''po'' przejażdżce, inaczej możesz otrzymać znacznie mniej, niż się spodziewałeś. Dostępne są również publiczne łodzie z głośną muzyką i chichoczącym tłumem, ale są one bardzo niewygodne.

=== Parki ===
W Kairze brakuje parków, ale kilka z nich istnieje.

* Najsłynniejszym jest Giza Zoo, które znajduje się naprzeciwko hotelu Four Seasons w [[Giza|Gizie]]. To jeden z najstarszych ogrodów zoologicznych na świecie, otwarty w 1891 roku.
* Hadiqat Al Orman (Ogrody Al Orman), Giza. To dość duży park w pobliżu Giza Zoo. Można do niego wejść, płacąc bilet dzienny przy bramie. Znajduje się w nim wiele drzew i kwiatów i jest to przyjemne miejsce, aby uciec od hałasu i ruchu miejskiego. Jednak może być bardzo zatłoczony przez mieszkańców, szczególnie w weekendy i święta, takie jak Eid.
* Hadiqat Al Azbakiya (Ogrody Al Azbakieya). Kolejny przyjemny park, w którym można podziwiać zieleń i krajobraz drzew i ogrodów, pozostając w mieście. Znajduje się w dzielnicy Azbakiya w Kairze, a najlepszą opcją jest wzięcie taksówki.
* Genenet El Asmak (Ogród Ryb), Zamalek. Ładny park, w którym znajduje się również kilka dużych jaskiń z akwariami wodnymi, gdzie przez szklane okna można podziwiać różne gatunki ryb i podwodnego życia. Podobnie jak w innych parkach, bardzo tani bilet umożliwia wstęp i spędzenie tam dnia.
* Merryland (Genenet El Merryland) w dzielnicy Heliopolis, niedaleko kina Roxy. To kolejny park z drzewami, ogrodami i piękną scenerią, a w parku znajdują się restauracje i kawiarnie.
* El Hadiqa El Dawliya (po angielsku: Ogród Międzynarodowy) w dzielnicy Nasr City. Został otwarty w latach 60. XX wieku, wraz z budową dzielnicy Nasr City. W niektórych częściach parku znajdują się kopie słynnych budowli z całego świata (np. paryskiej Wieży Eiffla, Wielkiego Muru Chińskiego, holenderskich wiatraków). Kopie są oczywiście znacznie mniejsze, przypominają małe posągi. Warto je zobaczyć.
* Park Al-Azhar – oferuje restauracje i rozrywkę. Z parku roztacza się dobry widok na islamski Kair i panoramę miasta.
* Można również wybrać się na spacer wzdłuż promenady Corniche el-Nil, a na wyspie Gezira znajduje się promenada nadrzeczna.
* '''Park Pustynny'''. Obszar Chroniony Wadi Digla to 60-kilometrowy park przyrodniczy w pobliżu Ma'adi, który oferuje możliwość pieszych wędrówek, joggingu, wspinaczki skałkowej i jazdy na rowerze. Wadi Degla to również dobre miejsce do obserwacji ptaków, a także różnych gatunków gadów, roślin i jeleni, które tam żyją. Z Ma'adi można dojechać taksówką do wejścia do Wadi Delga. Kierowcy taksówek w Ma'adi powinni wiedzieć, dokąd jechać.

=== Rekreacja ===
Inne możliwości relaksu to wizyta w {{Znacznik|Zoo w Gizie|30.024533|31.213897|typ=natura}}'''zoo w Gizie''' i '''Ogrodzie Botanicznym w Kairze''', oglądanie wyścigów konnych w klubie Gezira w Zamalek, a gdy potrzebujesz odskoczni od miejskiego zgiełku, spróbuj gry w golfa na słynnym '''polu golfowym Mena House''' z widokiem na piramidy lub na polu turniejowym w '''hotelu Hilton Pyramids''' i pobliskim Sixth Of October City, dziesięć minut jazdy od '''piramid w Gizie'''.

A jeśli rodzina, a zwłaszcza dzieci, mają dość zwiedzania zabytków i muzeów, 10-minutowa podróż mikrobusem, taksówką lub samochodem z piramid w Gizie zabierze Cię do dwóch największych i najlepszych parków rozrywki w Kairze: {{Znacznik|Dream-park|29.9675|31.06 |typ=atrakcja}}'''Dream-park''' i '''Magic Land''', oba w pobliskim Sixth Of October City.

'''Magic Land''' jest również częścią kompleksu '''Media Production City''', w tym '''hotelu Mövenpick''', gdzie odwiedzający mogą zwiedzić egipskie plany telewizyjne i seriale, a także studia, w których mieści się wiele egipskich i innych arabskich stacji telewizyjnych.

=== Zakupy ===
Citystars to czołowe centrum handlowe w Egipcie, porównywalne do centrów handlowych zagranicznych. Oferuje większość międzynarodowych marek i większość międzynarodowych sieci gastronomicznych. Na terenie centrum znajduje się kino i park rozrywki. Mall of Arabia to zupełnie nowe, przestronne centrum handlowe na przedmieściach 6 October City. To kolejne główne centrum handlowe Kairu, oferujące wiele tych samych amerykańskich i europejskich marek odzieżowych, co Citystars.

=== Sport ===
* '''Piłka nożna''': Reprezentacja narodowa gra na Międzynarodowym Stadionie w Kairze w mieście Nasr, 10 km na wschód od centrum. Połowa klubów Premier League, najwyższej klasy rozgrywkowej w Egipcie, ma swoją siedzibę w Kairze, więc w każdy weekend od października do kwietnia odbędzie się kilka meczów najwyższej klasy rozgrywkowej. Do wyboru są: Zamalek (również z siedzibą na Międzynarodowym Stadionie), Al Ahly, Pyramids, Future, National Bank, ENPPI, Ceramica Cleopatra, El Geish, Al Mokawloon i East Company.
* '''Jazda konna''' po pustyni z jednej ze stajni Nazlet El-Samaan, takich jak FB Stables (kontakt z Karimem +20 106 507 0288 lub odwiedź [https://www.fbstablesgiza.co.uk/ stronę internetową]) w Gizie. Przejażdżka konna w cieniu Wielkich Piramid lub dalej do Sakkary lub Abu Sir, a także nocleg z grillem i ogniskiem. Stajnie FB, popularne wśród ekspatów, którzy trzymają konie w stajni, to idealne miejsce na „turystyczną” przejażdżkę, aby podziwiać piramidy z pustyni. Dłuższe przejażdżki do Sakkara i Abu Seer można zarezerwować z wyprzedzeniem, podobnie jak przejażdżki o wschodzie i zachodzie słońca oraz o pełni księżyca. Poza końmi i dobrym towarzystwem, jedną z największych zalet FB jest niesamowity taras na dachu (z grillem) z niezrównanym widokiem na piramidy – idealne miejsce na relaks przy drinku i oglądanie pokazu „Dźwięk i światło”.

=== Muzyka i kultura ===
* '''Taniec suficki''' – Zespół Al Tanura oferuje bezpłatne występy w każdą sobotę, poniedziałek i środę o 20:30 (zimą o 19:30) w Mauzoleum Al-Ghouri. To malownicze miejsce znajduje się w pobliżu suku Khan el Khalili, na wąskiej uliczce między meczetami Al-Azhar i Al-Ghouri.
* '''[https://www.culturewheel.com/en The Culture Wheel]''' (الساقية Al-Saqia). Największe niezależne centrum kulturalne w Kairze, oferujące koncerty niemal każdego wieczoru. 
* '''The Garden Theater'''. W parku Al-Azhar odbywają się różnorodne występy muzyczne. Miejsce to jest również doskonałym miejscem na wieczorny spacer. 
* '''[https://cairoopera.org/ Opera Kairska]'''. W 2012 roku gościła Międzynarodowy Festiwal Filmowy w Kairze i wyświetlała kilka filmów międzynarodowych w bardzo niskich, dotowanych cenach biletów. 
* '''Egipskie Centrum Kultury i Sztuki''' (''MAKAN''). Tradycyjna muzyka egipska. 
* '''Galeria Sztuki Współczesnej Townhouse''', ul. Husseina El Memara Paszy, ☏ +20 2 2 576 80 86, info@thetownhousegallery.com. Sob.-śr. 10:00-14:00, 18:00-21:00, pt.-21:00, nieczynne w czwartki. 
* '''[https://www.cairojazzclub.com/homepage Cairo Jazz Club]''', ul. 26 lipca 197, Agouza, Giza (''od strony Zamalek, tuż przed Placem Sfinksa''), ☏ +20 2 2 3345 9939. Codziennie od 17:00 do 3:00. Występy lokalnych i międzynarodowych muzyków na żywo, wyśmienite menu (happy hour od 19:00 do 21:00) i swobodna atmosfera. 7 nocy w tygodniu. 
* '''Teatr Housaper''' (مسرح الهوسابير), ulica El Galaa, Kulali (''w pobliżu stacji metra Ahmed Oraby, za koleją Hospital of Egypt''). Najczęściej błędnie znany i zapisywany jako Hosabeer. Mały teatr, w którym odbywają się przedstawienia kulturalne i koncerty niezależnych artystów.

== Praca ==
==== Praca w fabryce i praca przemysłowa ====
Tysiące ludzi z [[Azja Południowo-Wschodnia|Azji Południowo-Wschodniej]], [[Chiny|Chin]] i [[Daleki Wschód|Dalekiego Wschodu]] pracuje za niskie wynagrodzenie w fabrykach i podobnych miejscach. Są zatrudniani, ponieważ są tańsi niż miejscowi. Niektóre zamożne rodziny chętnie zatrudniają również zagranicznych pracowników do sprzątania, pomocy domowej itp. Większość pochodzi z biedniejszych krajów afrykańskich lub z miejsc takich jak [[Filipiny]] i [[Indonezja]].

==== Nauczanie i edukacja ====
Jeśli jednak pochodzisz z Zachodu, sytuacja może się znacznie różnić w zależności od Twoich kwalifikacji. Największym zainteresowaniem cieszą się osoby pochodzące z krajów, dla których angielski jest językiem ojczystym (tj. Wielkiej Brytanii, USA, Kanady i Australii). Najbardziej poszukiwane stanowiska to nauczyciele języka angielskiego w szkołach i niektórzy profesorowie uniwersyteccy. W Kairze i niektórych innych dużych miastach wiele szkół zagranicznych chętnie zatrudnia native speakerów języka angielskiego jako część kadry. Powodem jest oczywiście umiejętność nauczania języka angielskiego z rodzimym akcentem, a co ważniejsze, zagraniczne kwalifikacje. Inne możliwości mogą pojawić się w podobnych instytucjach, jeśli Twoim językiem ojczystym jest francuski, mniej, jeśli jest to niemiecki, a jeszcze mniej, jeśli jest to inny język europejski.

==== Turystyka i hotelarstwo ====
Istnieje również pewne zapotrzebowanie na Rosjan w klubach nocnych i hotelach. Branża turystyczna może być ogólnie chętna do zatrudniania obcokrajowców europejskiego pochodzenia do pracy w niezliczonych centrach nurkowych i małych firmach w rejonie Morza Czerwonego, w [[Dahab]], [[Hurghada|Hurghadzie]] i [[Szarm el-Szejk]], gdzie wielu turystów z Europy przyjeżdża, aby wziąć udział w kursach nurkowania w swoim ojczystym języku (niemiecki, holenderski, francuski, włoski, rosyjski, angielski, polski), a inne języki są najpopularniejsze.

==== Zasoby dotyczące pracy i zatrudnienia ====
Amerykańska Szkoła Międzynarodowa w Kairze (AIS) (2 lokalizacje w 6 October City Sheikh Zayed) i Piąta Osiedle (EL Tagamoa El Khames) – obie znajdują się na zachodnim i wschodnim krańcu miasta.

* CAC (Cairo American College) w Maadi, z długą historią amerykańskiego programu nauczania i amerykańsko-zagraniczną kadrą oraz zagranicznymi studentami.
* Uniwersytet Amerykański w Kairze
* Kanadyjskie Kolegium Międzynarodowe
* Niemiecki Uniwersytet w Kairze (GUC)
W przypadku innych rodzajów pracy najlepszym rozwiązaniem jest posiadanie wykształcenia technicznego lub wcześniejszego doświadczenia kierowniczego w międzynarodowej firmie i przeniesienie do lokalnego oddziału firmy w Egipcie.

Inne możliwości obejmują nauczanie języka angielskiego jako niezależny instruktor, ale może minąć trochę czasu, zanim uda się zebrać wystarczającą liczbę uczniów, aby dobrze zarabiać. Wiele osób w Egipcie chce nauczyć się języka angielskiego lub doskonalić jego znajomość, ponieważ jest on stale poszukiwany na rynku egipskim.

Jeśli posiadasz kwalifikacje zawodowe, w Kairze istnieje wiele możliwości pracy. Wypróbuj dowolną lokalną stronę z ofertami pracy:

* Career Mideast, jedna z najstarszych stron z ofertami pracy w kraju, obsługująca cały region Bliskiego Wschodu, a nawet inne kraje.
* [https://www.bayt.com/ Bayt] – znajdziesz oferty pracy na całym Bliskim Wschodzie, w tym w Egipcie, we wszystkich sektorach.
* Strona internetowa [https://www.amcham.org.eg/ Amerykańskiej Izby Handlowej] (posiada obszerną bazę danych ofert pracy we wszystkich sektorach i branżach).
* Wazayef Masr (łatwo znaleźć w wyszukiwarce Google).
W Kairze co kilka miesięcy odbywa się kilka targów pracy. Udział w większości z nich jest bezpłatny dla każdego poszukującego pracy. Zazwyczaj są one ogłaszane w języku angielskim w arabskich gazetach, takich jak ''Al Ahram''. Ogłoszenia są łatwe do zauważenia, ponieważ są to duże, ilustrowane reklamy napisane po angielsku, mimo że gazeta jest po arabsku. Zazwyczaj odbywają się w znanych miejscach, takich jak duże pięciogwiazdkowe hotele lub centrum handlowe City Stars. Przykładami są Targi Pracy Job Master, Targi Pracy Wazayef Masr i Targi Pracy Amerykańskiej Izby Handlowej. Możesz spotkać wielu różnych pracodawców, głównie międzynarodowe firmy z siedzibą w Kairze i inne lokalne, znane egipskie firmy. Większość zespołów rekrutacyjnych na targach mówi płynnie po angielsku. Musisz przynieść CV, ponieważ większość pracodawców oczekuje, że aplikujesz tego samego dnia. Następnie, jeśli będą mieli odpowiednie stanowisko, zostaniesz zaproszony na rozmowę kwalifikacyjną kilka dni/tygodni później. Zabierz co najmniej 20-30 kopii, po jednej dla każdego pracodawcy i ubierz się formalnie lub półformalnie.

Inną opcją są ambasady zagraniczne w Kairze.

Możesz również poszukać ofert pracy w anglojęzycznych tygodnikach Al-Ahram i Al-Waseet. Jeśli masz jakieś kontakty, zawsze możesz nawiązać kontakty z osobami, które znasz, a czasem może to zaowocować znalezieniem pracy.

Warunki pracy w Egipcie mogą znacznie różnić się od tych na Zachodzie. Panuje tu raczej przyjazna, swobodna atmosfera, ale wszyscy są traktowani z szacunkiem. Godziny pracy to zazwyczaj 9:00-17:00, a weekend przypada na piątek i sobotę (piątek zastępuje niedzielę, ponieważ muzułmanie modlą się w meczecie). Urlop wypoczynkowy trwa zazwyczaj 21 dni, a większość świąt państwowych jest również dniami wolnymi.

== Nauka ==
* '''[https://apply.ihcairoeg.com/arabic-school?utm_term=learn%20arabic%20course&amp;utm_campaign=Website+traffic-Search-+Arabic+Course+2022&amp;utm_source=adwords&amp;utm_medium=ppc&amp;hsa_acc=9393115998&amp;hsa_cam=16849108052&amp;hsa_grp=138269206711&amp;hsa_ad=592170440358&amp;hsa_src=g&amp;hsa_tgt=kwd-296074147609&amp;hsa_kw=learn%20arabic%20course&amp;hsa_mt=p&amp;utm_interest=&amp;utm_physical=1005394&amp;hsa_net=adwords&amp;hsa_ver=3&amp;gad_source=1&amp;gclid=Cj0KCQiAoKeuBhCoARIsAB4WxteSxds7CWO5dQR4RTldfq2vbDexuvG_vzmH4PrynhIvSUzq94PzY6UaArk9EALw_wcB International House Cairo]''' (''ILI''), Mohandesin. Oferuje kursy języka arabskiego standardowego i dialektu egipskiego na poziomie średnio zaawansowanym w międzynarodowym środowisku studenckim. Nauczyciele są profesjonalni, a ceny stosunkowo niskie. (
* '''Kalimat Language and Cultural Centre''', ul. Mohameda Mahmouda Shaabana 22, Mohandesin, ☏ +202 761 8136, +202 337 5814. To świetna szkoła językowa z wieloma przyjaznymi nauczycielami i uczniami z całego świata.

== Zakupy ==
[[Plik:Talaat harb at night by tinou bao.jpg|thumb|250px|Midan Talaat Harb]]
'''Bankomaty''' znajdują się w różnych miejscach w centrum miasta. Bezpieczniejszą opcją są bankomaty w pięciogwiazdkowych hotelach. Istnieje również wiele punktów wymiany walut, można też spróbować w dowolnym dużym banku, takim jak HSBC lub Commercial International Bank.

Waluty obce można również wymienić na funty egipskie we wszystkich egipskich bankach, takich jak [https://www.banquemisr.com/en Banque Misr], National Bank of Egypt, Banque de Caire, [https://www.aaib.com/ Arab African Bank], [https://www.theubeg.com/ United Bank] lub w dużych oddziałach kantorów wymiany walut (Bureau de Change).

Wielu sprzedawców będzie próbowało wyłudzić od Ciebie jak najwięcej. Szczególnie powszechną sztuczką są muzea papirusów. Występują w wielu różnych formach, ale często nazywają się galeriami, muzeami lub warsztatami. Zostaniesz zaproszony na krótką prezentację lub pokaz, jak powstaje papirus, i ostrzeżony przed tańszymi sklepami, które wytwarzają papirus z liści bananowca (chociaż gdziekolwiek się udasz, nikt nie będzie miał próbki, aby Ci ją pokazać, co podważa wiarygodność tego „ostrzeżenia”). Ceny będą sięgać setek, a Ty otrzymasz ofertę, która wydaje się być doskonałą zniżką. Jeśli jednak się rozejrzysz, zobaczysz, że większość oferowanych przez nich produktów jest niewiele warta. Przewodnicy, taksówkarze i personel hotelowy są w to wtajemniczeni i często otrzymują 50% prowizji, jeśli wciągną nieświadomego turystę w tę pułapkę.

* Bazar '''Khan El-Khalili''' to ogromny suk w islamskim Kairze. Tutejsi kupcy są żądni i doświadczeni, więc nie daj się nabrać na nachalną sprzedaż i przygotuj się na targowanie. To świetne miejsce na zakup rustykalnego szkła i flakonów perfum. Bądź wybredny.
* W '''Zamalek''' znajduje się wiele małych, ale ekskluzywnych sklepów, a także sklepy z rękodziełem, biżuterią i innymi artykułami. '''Fair Trade Cairo''' w Zamalek to świetny sklep oferujący wysokiej jakości rękodzieło wykonane przez lokalnych rzemieślników. Nefertari, również w Zamalek, oferuje wspaniałą pościel z organicznej bawełny, produkty do pielęgnacji skóry i tym podobne. Jest też Nomad, który ma mały, uroczy salon wystawowy na drugim piętrze w Zamalek, a także Nagada i Khan Misr Taloun. Diwan w Zamalek to bardzo przyjemna księgarnia, oferująca głównie książki w języku angielskim.
* '''Midan Talaat Harb''' i okoliczne ulice, w tym ulica Talaat Harb, to miejsce, gdzie znajduje się niezliczona ilość sklepów oferujących wszystko, od butów i książek po słodycze.
* W dzielnicy '''Midan Ataba''' w centrum Kairu znajdują się duże księgarnie, gdzie można znaleźć niedrogie książki, a także sklepy z elektroniką i odzieżą. Należy jednak uważać na tłok, ponieważ łatwiej o kieszonkowców.

== Gastronomia ==
Kair oferuje ogromną liczbę restauracji, zaspokajających większość potrzeb. Paradoksalnie, warto unikać restauracji wymienionych w popularnych przewodnikach. Egipskie restauracje, po znalezieniu się w spisie, mają zwyczaj przygotowywania specjalnego angielskiego menu z mocno zawyżonymi cenami. Mimo to, tanie jedzenie można znaleźć wszędzie – w ulicznych knajpkach i na straganach z przekąskami. Najlepsze restauracje często, choć nie zawsze, znajdują się w hotelach i na statkach pływających po Nilu. Granice między restauracjami a kawiarniami w stolicy Egiptu nie są aż tak wyraźne. W wielu miejscach można bez problemu napić się drinka lub zapalić shishę. Lokale średniej i wysokiej klasy mogą oferować minimalną opłatę. Tańsze restauracje zazwyczaj nie serwują alkoholu tak dobrze, jak niektóre droższe lokale.

Ogólnie rzecz biorąc, centrum miasta jest dobre dla osób szukających niedrogiego jedzenia, natomiast po bardziej wykwintne dania warto udać się do Zamalek, Mohandiseen lub którejś z innych, bardziej zamożnych części miasta.

=== Kuchnia egipska i bliskowschodnia ===
[[Plik:Fatir.jpg|thumb|right|250px|''feTīr'' to ciasto, pokazane tutaj z miodem. Można je jeść jako danie główne lub przekąskę, ze słodkimi dodatkami, takimi jak dżem czy miód, lub słonymi dodatkami, takimi jak ser, mięso i warzywa, co sprawia, że ​​bardziej przypomina pizzę.]]
Tradycyjne egipskie przysmaki są dostępne niemal wszędzie. Na straganach i w ulicznych restauracjach znajdziesz tradycyjne dania, takie jak ''fūl'' (pasta z fasoli), ''falafel'', ''musaka'', ''koshari'' (ryż, makaron, soczewica, ciecierzyca i sos pomidorowy), ''fetīr'' (naleśniki z różnymi nadzieniami) i ''shawarma'' (import z [[Liban]]u i [[Syria|Syrii]] – kawałki pieczonego mięsa, zazwyczaj zawinięte w chleb). Tańsze lokale serwują tylko warzywa i ewentualnie wołowe hot dogi lub wołowinę peklowaną. Jajka, smażone ziemniaki i sałatki są również zazwyczaj dostępne. Higiena jest bardzo zróżnicowana i najlepiej wybierać miejsca najczęściej odwiedzane. Unikaj pustych restauracji, ponieważ jedzenie będzie mniej świeże. Szczególnie w centrum miasta znajdziesz wiele dobrych sklepów z koshari, w tym wiele punktów gastronomicznych znakomitej sieci '''Koshari Tahrir'''. Pyszne i tanie kanapki fūl, falafel i shawarma można kupić w licznych punktach gastronomicznych popularnej sieci fast food '''Gad''', rozsianych po całym Kairze.

W średnim i wyższym przedziale cenowym wybór tradycyjnej kuchni egipskiej będzie bardziej ograniczony. Chociaż sytuacja się poprawia, tradycyjne egipskie doznania kulinarne nadal ograniczają się głównie do domów prywatnych. Wysokiej jakości restauracje sieciowe, takie jak '''Felfela''' (kilka lokali), '''[https://www.abouelsid.com/ Abou El Sid]''' (Zamalek, Maadi i Dokki), '''[https://www.facebook.com/CairoKitchen/ Cairo Kitchen]''' (Zamalek i Maadi) i '''Abou Shakra''', oferują autentyczne dania kuchni egipskiej.

Restauracje orientalne lub bliskowschodnie często mieszają style lub całkowicie stawiają na kuchnię libańską, uważaną za bardziej stylową przez bogatych Kairczyków. Dobrą stroną tego jest to, że Kair oferuje wiele wysokiej jakości libańskich lokali, od sieciówek takich jak '''Dar Al-Qamar''' po stylowe restauracje. Dodatkowo, można tu znaleźć dania kuchni tureckiej i restauracje nastawione na turystów z Zatoki Perskiej.

=== Kuchnia zachodnia i azjatycka ===
W Kairze znajduje się wiele zachodnich punktów '''fast food'''. '''[https://www.mcdonalds.eg/ McDonald's]''', '''Hardees''', '''Pizza Hut''' i '''KFC''' są rozsiane po całym mieście, ale są stosunkowo droższe. Większość z nich oferuje również darmowy internet bezprzewodowy.

Lżejsze posiłki, takie jak kanapki, sałatki i ciastka, można znaleźć w piekarniach i kawiarniach w stylu zachodnim. Popularne sieciówki, takie jak '''Cilantro''', '''Beanos''' i '''Costa''', a także pojedyncze lokale, oferują mniej więcej podobne dania. Większość z tych miejsc oferuje również darmowy internet bezprzewodowy.

'''Maison Thomas''' ma kilka oddziałów w całym Kairze, w tym Mohandiseen, Zamalek i Maadi, i serwuje jedną z najlepszych pizz w Kairze. Jeśli wolisz bardziej stylowe dania kuchni międzynarodowej, Kair oferuje szeroki wybór: oprócz niejednoznacznej kuchni kontynentalnej, obfituje w lokale włoskie, chińskie i japońskie, szczególnie w dzielnicach takich jak Zamalek, Mohandseen i Dokki.

=== Kwestie higieny i diety ===
Ze względów zdrowotnych zaleca się unikanie picia wody z kranu i jedzenia nieobranych świeżych owoców i warzyw – przynajmniej przez pierwsze kilka dni pobytu. Niewiele jest dań wyłącznie wegetariańskich, a '''L'aubergine''' w Zamalek to dobra restauracja oferująca dania wegetariańskie. Poza tym w kuchni egipskiej dominują dania warzywne, ale należy uważać na „ukryte” mięso w bulionach, sosach i tym podobnych. Należy również zachować ostrożność w przypadku mrożonych napojów i lodów sprzedawanych poza głównymi hotelami. Jeśli podawane są jajka, należy upewnić się, że są w pełni ugotowane (jajka sadzone mogą być źródłem przenoszenia niektórych mikroorganizmów).

=== Samodzielne wyżywienie ===
Sieć '''Metro''' i '''Alfa Market''', rozsiane po Kairze, to wygodne supermarkety. Często oferują zachodnie marki. Poza tym warzywa i owoce są w dużych ilościach i tanie. Piekarnie takie jak sieć '''The Bakery''' sprzedają chleb i ciastka w stylu zachodnim. Organiczna żywność lokalnej marki ISIS jest dostępna w supermarketach Metro i Carrefour oraz w sklepie '''Sekem''' Shop przy ulicy Ahmed Sabri (شارع احمد صبر) w Zamalek.

Zdecydowanie najtańsza i najbardziej satysfakcjonująca opcja – zakupy na sukach i targowiskach to szybki kurs języka arabskiego i targowania się, nie wspominając o tym, że produkty są często wyśmienite! Chleb można znaleźć niemal na każdym rogu i występuje w dwóch rodzajach – ''ajsz baladi'' z pełnoziarnistej pszenicy i ''ajsz szami'' z białej mąki. Oba są wypiekane na świeżo każdego dnia i dostarczane przez tysiące dzieci na rowerach w każdy zakątek miasta. W każdej dzielnicy jest kilka uliczek poświęconych produktom rolnym i innym towarom. Zawsze dokładnie myj owoce przed spożyciem. Zjedzenie świeżego pomidora rzymskiego w upalne lato prosto od sprzedawcy na targu, po uprzednim umyciu, to rozkosz, której nie da się dorównać. Owoce i warzywa w Egipcie mogą nie spełniać unijnych ani amerykańskich standardów wielkości, ale ich smak jest o wiele lepszy.

Małe piekarnie (''furne'') sprzedają wszelkiego rodzaju wypieki, jakie tylko można sobie wyobrazić – od włoskich paluszków chlebowych z czarnuszką i sezamem, po croissanty, pączki i wszystko, co zawiera daktyle. Świeże produkty z tych piekarni stanowią miłą alternatywę dla standardowego egipskiego śniadania składającego się z fasoli, fasoli i fasoli, a dodatkowo chleb ten jest bardzo tani.

== Życie nocne ==
[[Plik:Flickr - Daveness 98 - Meat market in central Cairo.jpg|thumb|300px|Targ mięsny w centrum Kairu]]
Kair oferuje szeroki wybór napojów, od bardzo tradycyjnych po modne i nowoczesne. Z drugiej strony, niemal każda ulica w Kairze ma tradycyjną kawiarnię, ´ahwa, tradycyjnie męską instytucję życia towarzyskiego, której historia sięga setek lat wstecz. Poza tym znajdziesz tu wszystko, od straganów z owocami, przez cukiernie i piekarnie, po nowoczesne kawiarnie serwujące wszelkiego rodzaju nowoczesną europejską kawę. Oprócz tradycyjnej tureckiej kawy i herbaty ''shai'', praktycznie wszędzie znajdziesz napoje takie jak herbata z hibiskusa ''kerkedeeh'', podawana na ciepło lub na zimno, w zależności od pory roku, ''sahleb'', napój na bazie mleka, zazwyczaj podawany zimą, ''fakhfakhenna'' (rodzaj sałatki owocowej), sok z trzciny cukrowej, sok z mango i tamaryndowca, ''Tamr hindi''.

=== Tradycyjne kawiarnie ===
Kair pozostaje jednym z najlepszych miast na świecie, w których można zaznać tradycyjnej kultury kawiarnianej tego regionu. W standardowym języku arabskim nazywa się je ''maqhâ'', ale w lokalnym dialekcie słowo to jest tłumaczone jako ''´ahwa''. Kawa po turecku pozostaje nieodłącznym składnikiem każdej kairskiej kawiarni, a fajka wodna (''szisza'') i herbata cieszą się jeszcze większą popularnością. Choć przez pewien czas uważane za „staromodne”, miejsca te znów stają się modne wśród młodszych, a nawet palenie fajki wodnej nie jest już wyłącznie męską rozrywką. Lokale te są zróżnicowane – od niewielkich lokali z plastikowymi krzesłami i stolikami wystawionymi na ulicę – po bardziej wyrafinowane kawiarnie, zwłaszcza w ekskluzywnych i turystycznych dzielnicach.

{{infobox|Instytucja społeczna|Kiedy kawa pojawiła się w świecie arabskim i islamskim w XVII wieku, duchowni islamscy próbowali ją zdelegalizować. Jednak zachcianki ludzi szybko przekonały szejków, by się temu sprzeciwili, choć nawet dziś najbardziej pobożni wyznawcy islamu nadal unikają wizyt w 'ahwa'. Dla większości Egipcjan jest to jednak ważna instytucja społeczna, zazwyczaj znajdująca się w pobliżu domu i lokalnego meczetu lub kościoła. To miejsce, gdzie można porozmawiać, zapoznać się z najnowszymi wiadomościami, poczytać gazetę, obejrzeć program telewizyjny lub mecz piłki nożnej, a także po prostu obserwować ludzi, paląc '''fajkę wodną'''. Niektórzy twierdzą, że w Kairze jest ponad 20 000 kawiarni. Dziś centrum i islamski Kair to najlepsze miejsca do odwiedzenia, aby spróbować tej istotnej części życia Kairu.}}

Dla wielu osób ''szisza'', czyli fajka wodna, jest główną atrakcją każdej wizyty w kairskiej kawiarni. Zazwyczaj dostępna jest w co najmniej dwóch wariantach: ''mu'assal'', czyli z czystym tytoniem, oraz ''tofâh'', o smaku jabłkowym. Czasami dostępne są również inne odmiany owocowe. Kawiarnie różnią się od siebie – od bardziej wyszukanych dekoracji po proste bary i kilka plastikowych krzeseł i stolików rozstawionych na ulicy. Obcokrajowcy są zawsze mile widziani, choć kobiety mogą czuć się niekomfortowo odwiedzając kawiarnie w tradycyjnych, biednych dzielnicach miasta. Jednak w centrum i turystycznych dzielnicach islamskiego Kairu grupy składające się wyłącznie z kobiet lub singli nie powinny spodziewać się niczego więcej niż zwykłego zamieszania.

Kawa po turecku (''´ahwe turki'') jest podawana na słodko (''helwa''), średnio słodko (''masbout''), z niewielką ilością cukru (''sukr khafeef'') lub bez cukru (''sâda''). Słodko oznacza bardzo słodko. Herbatę (''shai'') podaje się w tradycyjnej formie sypanej (''kûshari'', nie mylić z kairskim makaronem i ryżem w formie stempli ''kushari''), znanej w europie jako herbata w proszku, lub w torebkach. Większość kawiarni oferuje na życzenie świeże liście mięty do herbaty. Dostępny jest również szeroki wybór napojów bezalkoholowych. Najczęściej można znaleźć herbatę z hibiskusa (''karkadee''), podawaną na ciepło zimą i na zimno w cieplejszych porach roku.

=== Stoiska z sokami owocowymi ===
Podczas upalnego lata w Kairze, stragany z sokami owocowymi, oferujące świeże soki (a okazjonalnie także sałatki owocowe i inne napoje bezalkoholowe), to prawdziwa uczta dla podniebienia. Zasadniczo w tych miejscach sprzedaje się świeżo wyciskane soki z sezonowych produktów. Typowe soki to: pomarańczowy (''borto'ân''), cytrynowy (''lamūn''), mango (''manga'') i truskawkowy (''farawla''), guawa (''gawafa'') oraz granatowy (''Rommân''). Ceny i jakość zależą od sezonu i dostępności. Miejsca te są rozsiane po całym mieście i dostępne w niemal wszystkich miejscach odwiedzanych przez turystów oraz we wszystkich lokalnych dzielnicach mieszkalnych. Tradycyjne kawiarnie lub stragany z sokami owocowymi mogą oferować wszystkie lub niektóre z tych napojów.

'''Przypomnienie zdrowotne''': Zachowaj szczególną ostrożność, jeśli zdecydujesz się spożywać napoje z straganów z owocami. Ogólnie rzecz biorąc, procedury związane z żywnością nie spełniają zachodnich standardów higieny żywności. Niektórzy sprzedawcy mieszają swoje soki owocowe z wodą kranową, która nie jest idealna.

=== Nowoczesne kawiarnie i cukiernie ===
Nowoczesne kawiarnie i cukiernie rozsiane są po całym mieście. Zazwyczaj serwują lekkie dania, takie jak kanapki i sałatki, a także kawę espresso i ciastka. Wiele z tych miejsc to sieci, takie jak Cilantro, Beanos, Cinnabon, Orangette, The Bakery i Coffee Roastery. Większość z nich, w tym wszystkie wymienione wyżej sieci, oferuje również bezprzewodowy dostęp do internetu. Międzynarodowe sieci, takie jak Costa Coffee i Starbucks, są również szeroko dostępne w Kairze.

=== Życie nocne ===
Jak na stolicę kraju muzułmańskiego, Kair jest stosunkowo liberalny pod względem spożycia alkoholu. Szeroki wybór barów i klubów tanecznych jest dostępny praktycznie w każdym większym hotelu, a niektóre są czynne całą dobę. Jeśli chcesz odkryć mniej wyszukane lokale w Kairze, centrum miasta to zdecydowanie miejsce dla Ciebie. Ekskluzywne kluby nocne znajdują się w dzielnicy Zamalek i jej okolicach.

== Festiwale, imprezy ==

== Noclegi ==
Kair oferuje szeroki wybór noclegów, od niedrogich hoteli w centrum miasta po pięciogwiazdkowe pałace nad Nilem. Zobacz artykuły dotyczące poszczególnych dzielnic, aby zapoznać się z listą hoteli.

Możesz również zatrzymać się w obiekcie noclegowym w [[Giza|Gizie]], tuż przy wejściu do strefy piramid. Wiele z tych obiektów oferuje widok na piramidy.

== Kontakt ==
=== Poczta ===
'''[https://egyptpost.gov.eg/ar-eg/home/ Główny urząd pocztowy]''' w Kairze znajduje się na ulicy Midan Ataba (czynny od soboty do czwartku w godzinach 7:00-19:00, w piątki i święta od 7:00 do południa). Biuro pocztowe znajduje się wzdłuż bocznej uliczki, po prawej stronie głównego wejścia do urzędu pocztowego, przez ostatnie drzwi (czynne od soboty do czwartku w godzinach 8:00-18:00, w piątki i święta od 10:00 do południa). Przesyłki pocztowe będą przechowywane przez 3 tygodnie.

Zawsze korzystaj z usługi listów poleconych, aby nadać coś cennego lub ważnego. Trwa to dłużej, ale każdy etap podróży jest rejestrowany, ponieważ wiele listów nie dociera do adresatów korzystając z tradycyjnej poczty.

=== Telefony komórkowe ===
Zamiast korzystać z telefonu z kraju ojczystego (który często wiąże się z bardzo wysokimi opłatami roamingowymi), rozważ zakup egipskiej karty SIM lub taniego telefonu bez blokady. Dwoma głównymi operatorami w Egipcie są [https://www.orange.eg/en/ Orange Egypt] i [https://web.vodafone.com.eg/en/home Vodafone Egypt], a [https://www.eand.com.eg/portal/index_en.html Etisalat] z ZEA to rosnący trzeci gracz na rynku egipskim. Orange i Vodafone oferują najlepszy zasięg, ale dla turystów Etisalat jest najlepszą opcją, ponieważ oferuje najwięcej minut w stosunku do ceny i wydaje się mieć najniższe stawki za połączenia zagraniczne spośród wszystkich trzech.

Sprzedawcy telefonów komórkowych znajdują się w każdej części Kairu, a konfiguracja jest dość prosta. Musisz zabrać ze sobą paszport. Jeśli nie masz odblokowanego telefonu, wiele sklepów sprzedaje tanie, starsze modele jako używane. Uważaj jednak, upewnij się, że telefon jest w pełni sprawny przed zakupem, a zakup używanego telefonu odbywa się na własne ryzyko (ponieważ znaczna część z nich to kradzione egzemplarze).

== Bezpieczeństwo ==
Oszustwa wymierzone w turystów to niemal narodowy sport, choć zazwyczaj są one oczywiste. Dobrą zasadą jest, że jeśli ktoś podchodzi do ciebie na ulicy, prawdopodobnie próbuje cię oszukać. Nie rozmawiaj z takimi osobami. Do typowych oszustw należą:

# Miejsce, do którego idziesz, jest zamknięte, dlaczego nie skorzystasz z mojej wycieczki? (Taksówkarze mogą z tego korzystać. Możesz tego uniknąć, korzystając z Ubera lub Careem).
# Potrzebujesz pomocy w przejściu przez ulicę? Chodź, pomogę ci!
# Pokażę ci mój sklep, jest na tym rogu. Nie ten róg, nie ten róg itd.
# Pokażę ci, jak dotrzeć do meczetu – bez bakszyszu, tylko 100 LE za wejście i wejście na dach. (Twój nowy znajomy daje strażnikowi meczetu 20 LE napiwku, a resztę zgarnia).
W czasach spokoju politycznego możesz spacerować po głównych ulicach, kiedy tylko masz ochotę. Jest tam dość bezpiecznie i zawsze znajdziesz mnóstwo uśmiechniętych ludzi oferujących pomoc. Kobiety same w sobie mogą być celem nadmiernej ilości zaczepek, ale rzadko kiedy to się zdarza. W bardziej turystycznych miejscach jest mnóstwo „pomocnych” osób, ale uważaj, z kim idziesz i pod żadnym pozorem nie pozwól, żeby ktoś cię popychał lub prowadził gdziekolwiek, gdzie nie chcesz iść! Jeśli się zgubisz, rozglądaj się za ochroniarzami i policjantami. Wielu z nich mówi trochę po angielsku, a większość doskonale zna okolicę, a także miejsca turystyczne.

Przechodzenie przez ulicę to kolejne duże wyzwanie w Kairze. Sygnalizacja świetlna, która istnieje tylko w kilku miejscach, jest rutynowo ignorowana. W centrum Kairu policjanci mogą kontrolować ruch na kluczowych skrzyżowaniach w godzinach szczytu. Przechodzenie przez ulicę przypomina grę wideo „Frogger” – spiesz się, przechodząc jeden pas po drugim, gdy jest mała przerwa w ruchu. Jednym ze skutecznych sposobów na przejście przez ulicę jest ustawienie się obok Egipcjanina, który chce przejść przez ulicę i podążanie za nim.

Również podczas jazdy taksówką kierowca może jechać dość szybko i chaotycznie. Jeśli w dowolnym momencie poczujesz się niebezpiecznie, poproś kierowcę, aby się zatrzymał i wysiadł.

Uważaj na noszenie koszulek lokalnych klubów piłkarskich Al Ahly i Zamalek, ponieważ znane są przypadki brutalnych incydentów między kibicami obu klubów.

=== Służby ratunkowe ===
* '''Policja''', ☏ 122. 
* '''Pogotowie ratunkowe''', ☏ 123. 
* '''Straż pożarna''', ☏ 180.

== Zdrowie ==
==== Rozstroje żołądka ====
Podobnie jak w innych miejscach w Egipcie, należy uważać na to, co się je. Surowe warzywa liściaste, sosy na bazie jajek, takie jak majonez i mielone mięso, są szczególnie ryzykowne. Unikaj zimnych sałatek i deserów z bufetów, nawet w pięciogwiazdkowych hotelach, na wszelki wypadek. Opinie na temat wody z kranu są różne, ale większość turystów wybiera wodę butelkowaną. Duże butelki wody można kupić za 10-20 LE. Unikaj lodu w napojach i jedz tylko owoce ze skórką, którą można umyć lub obrać.

Może się okazać, że leki na żołądek przywiezione z domu po prostu nie działają.

Wszyscy turyści powinni zaopatrzyć się w egipskie leki w dowolnej aptece. Najlepszymi i najpopularniejszymi są Entocid i Antinal. Biegunkę i wymioty prawie zawsze można zatrzymać, zażywając 2 tabletki tych leków popijając szklanką wody w ciągu kilku godzin. Jeśli objawy utrzymują się, warto skonsultować się z lekarzem, ponieważ latem odwodnienie może szybko nastąpić.

'''Smog''' może osiągnąć ekstremalny poziom, szczególnie późnym latem i jesienią, przed deszczem. W połączeniu z letnim upałem może to sprawić, że spędzanie czasu na świeżym powietrzu latem będzie dość nieprzyjemne.

==== Komary ====
Komary są aktywne od zmierzchu do świtu, a jeden komar w sypialni może powodować duży dyskomfort rano, dlatego zawsze warto zabić go przed snem. Najlepiej użyć packi na muchy, ponieważ poruszają się one pod wpływem ciśnienia powietrza. Noś długie rękawy i długie spodnie, wychodząc na zewnątrz. Na zewnątrz usiądź na wietrze lub przed wentylatorem, ponieważ komary nie lubią ruchu powietrza.

=== Szpitale ===
W kwestii opieki medycznej hotele zazwyczaj oferują lekarza dyżurnego. Wszelkie poważne operacje najlepiej przeprowadzać poza Egiptem, ale poniższe szpitale są ogólnie uważane za najlepsze w Kairze:

* {{Znacznik|'''Cleopatra Hospital'''|30.0931614 |31.3297425 |typ=zdrowie|url=|kolor=FF0000|treść=}}'''Cleopatra Hospital''', Heliopolis, ☏ +20 2 2414-3931. 
* '''[https://alameda-hc.com/ Szpital Dar El Fouad]''', 6 października, ☏ +20 2 3835-6030. 
Turyści podróżujący z plecakami zobaczą na tablicach informacyjnych gabinety lekarskie rozsiane po całym Kairze. Są one wyspecjalizowane. Wystarczy poszukać gabinetu i zapytać. Większość przychodni jest czynna po godzinie 17:00 i często do północy. Opłata za konsultację obejmuje konsultację i jedną wizytę kontrolną.

Podróżujący mogą również odwiedzić w ciągu dnia szpitale prywatne, takie jak '''El Salam''', '''Dar Al Fouad''', '''Szpital Uniwersytecki 6 października''', ''Szpital Uniwersytecki Ain Shams''', '''Kasr El-Eney'''. W każdym z nich znajduje się przychodnia z różnymi specjalistami. Zazwyczaj nie jest konieczne wcześniejsze umówienie wizyty. Przyjęcie zależy od tego, jak wcześnie przybędziesz.

== Informacje turystyczne ==
Egipska Organizacja Turystyczna http://www.touregypt.net posiada biura w centrum Kairu, przy ulicy Adly 5, tel.: 3913454, przy Piramidach, przy ulicy Piramid, tel.: 3838823, faks: 3838823, na dworcu kolejowym Rameses, tel.: 5790767, na dworcu kolejowym Giza, tel.: 5702233, przy Pałacu El Manial, tel.: 5315587, na lotnisku, tel.: 2654760, faks: 4157475, na Nowym Lotnisku, tel.: 2652223, faks: 4164195 oraz na lotnisku międzynarodowym w Kairze, tel.: 2914255 wew. 2223.

=== Ambasady i konsulaty ===
* [[Plik:Flag of Taliban.svg|20px]] '''Afganistan'''. 
* [[Plik:Flag of Australia.svg|20px]] '''Australia''', World Trade Centre (11. piętro), Corniche El Nil Boulac (kod nr 11111), ☏ +202 2770 6600, faks: +202 2770 6650, cairo.austremb@dfat.gov.au. 
* [[Plik:Flag of Brazil.svg|20px]] '''Brazylia''', Nile City - Wieża Północna C – 18. piętro, Nile Corniche, ☏ +202 24619837. 
* [[Plik:Flag of Canada.svg|20px]] '''Kanada''', Nile City Towers, 2005 (A) Corniche El Nile, Wieża Południowa, 18. piętro, ☏ +202 2461 2200, faks: +202 2461 2201, cairo-cs@international.gc.ca. 
* [[Plik:Flag of People's Republic of China.svg|20px]] '''Chiny''', 14 Bahgat Aly Street, Zamalek, ☏ +20 2 2738 0488, faks: +20 2 2735 9459, webmaster_eg@mfa.gov.cn. Niedz.-Czw. 8:30-14:30. 
* [[Plik:Flag of Finland.svg|20px]] '''Finlandia''', 3 Abu El-Feda Street, 13. piętro, 11211 Zamalek, ☏ +20 2 2736 3722, faks: +20 2 2737 1376, sanomat.kai@formin.fi. Niedz.-Czw. 8:30-16:15. 
* [[Plik:Flag of France.svg|20px]] '''Francja''', 29, avenue Charles de Gaulle BP 1777 Guiza, ☏ +202 35 67 32 00, pytania@ambafrance-eg.org. 
* [[Plik:Flag of Germany.svg|20px]] '''Niemcy''', 2, Sh. Berlin (poza Sh. Hassan Sabri) Zamalek, ☏ + 20 2 739-9600, faks: +2 2 736-0530, germemb@tedata.net.eg. 
* [[Plik:Flag of Greece.svg|20px]] '''Grecja''', 18, Aisha El Taymouria Garden City, ☏ +20-2-7950443, faks: +20-2-7963903, gremb.cai@mfa.gr. 
* [[Plik:Flag of India.svg|20px]] '''Indie''', 5 Aziz Abaza St., Zamalek, ☏ +20 2 2736-3051, +20 2 2735-6053, +20 2 2736-0052, faks: +20 2 2736-4038, embassy@indembcairo.com. 
* [[Plik:Flag of Iraq.svg|20px]] '''Irak'''. 
* [[Plik:Flag of Indonesia.svg|20px]] '''Indonezja''', 13 Aesha Al Taymorya, Qasr an Nile, ☏ +20 2 2794-7200, +20 2 2794-7209, faks: +20 2 2796-2495, info@kbri-cairo.org. 
* [[Plik:Flag of Italy.svg|20px]] '''Włochy''', ul. Abdel Rahman Fahmy 15, Garden City, ☏ +20 2 7943194 - 7943195 - 7940658, faks: +20 2 7940657, ambasciata.cairo@esteri.it. 
* [[Plik:Flag of Kenya.svg|20px]] '''Kenia'''. 
* [[Plik:Flag of the Netherlands.svg|20px]] '''Holandia''', ul. Hassan Sabri 18, Zamalek, ☏ +20 2 2739 5500, faks: +20 2 2736 5249, kai@minbuza.nl. Ambasada: niedz.–czw. 8:00–16:00. Sekcja konsularna: niedz.–czw. 9:00–12:00. Tylko umawianie wizyt w sekcji wizowej. 
* [[Plik:Flag of Nigeria.svg|20px]] '''Nigeria''', 13 Sharia Gabalaya St, Zamalek, ☏ +20 2 27353907, nigeria.cairo@foreignaffairs.gov.ng. Su-Cz 8:00-17:00. 
* [[Plik:Flag of Norway.svg|20px]] '''Norwegia''', 8 El Gezirah Street., Zamalek, ☏ +20 2 2735-8046, +20 2 2735 3340, +20 2 2736 3955, faks: +20 2 2737-0709, emb.cairo@mfa.no. Su-Cz 8:30–15:30. 
* [[Plik:Flag of Poland.svg|20px]] '''[https://www.gov.pl/web/egipt/ambasada Polska]''', 5 El-Aziz Osman, Zamalek, Egipt, Kair, +20 227355416, faks:+20 227355427, e-mail: cairo.secretariat@msz.gov.pl (odpowiedzi na maile są udzielane od niedzieli do czwartku w godz. 9:00 - 15:00). Kontakt telefoniczny możliwy jest od niedzieli do czwartku od godz. 9:00 do 15:00. 
* [[Plik:Flag of Romania.svg|20px]] '''Rumunia''', ul. Al-Kamel Mohamed 6, Zamalek, ☏ +202 2736 01 07, +202 2735 95 46, faks: +202 2736 08 51, cairo@mae.ro. Ambasada 
* [[Plik:Flag of Russia.svg|20px]] '''Rosja'''. 
* [[Plik:Flag of Saudi Arabia.svg|20px]] '''Arabia Saudyjska'''. 
* [[Plik:Flag of Serbia.svg|20px]] '''Serbia'''. 
* [[Plik:Flag of Spain.svg|20px]] '''Hiszpania''', ul. Ismail Mohamed 41 - Zamalek, ☏ +202 2735 64 37, faks: +202 2735 21 32, emb.elcairo@maec.es. 
* [[Plik:Flag of the United Kingdom.svg|20px]] '''Zjednoczone Królestwo Wielkiej Brytanii i Irlandii Północnej''', 7 Ahmed Ragheb Street, ☏ +20 2 2791 6000 (24, faks: +20 2 2791 6132, information.cairo@fco.gov.uk. Garden City, Kair, całodobowa obsługa 365 dni w roku. 
* [[Plik:Flag of the United States.svg|20px]] '''Stany Zjednoczone Ameryki''', 8 Kamal El Din Salah St., Garden City, ☏ +20 2 797-3300, consularcairo@state.gov. 
* [[Plik:Flag of Venezuela.svg|20px]] '''Wenezuela'''. 
* [[Plik:Flag of Zambia.svg|20px]] '''Zambia'''.

== Gdzie dalej ==
* Ogrody Japońskie w Helwan znajdują się 20 minut jazdy samochodem od centrum miasta lub metrem. To dobre miejsce na popołudniowy piknik z dala od miasta.
* '''[[Aleksandria|Aleksandrię]]''' można zwiedzić w ciągu jednego dnia, choć zasługuje na dłuższą wycieczkę. Do najważniejszych atrakcji należą nowa biblioteka, Muzeum Narodowe i twierdza Qaitbey; następnie można zjeść kolację rybną na Corniche i ewentualnie napić się drinka. Podróż pociągiem trwa około 2,5 godziny; rozkład jazdy i ceny biletów znajdują się w sekcji „Dojazd pociągiem” powyżej.
* '''[[Ajn Suchna]]''' to położony najbliżej Kairu kurort nad Morzem Czerwonym, do którego łatwo dotrzeć podczas jednodniowej wycieczki. To miejsce szybko się rozwija i staje się ucieczką dla zamożnej elity Kairu. Aby się tam dostać, należy wynająć taksówkę na cały dzień.
* '''[[Fajum]]''' to kolejne popularne miejsce na piknik dla Egipcjan. Chociaż samo miasto nie ma wiele do zaoferowania, jezioro Qaroon i Wadi Al-Rayyan oferują malownicze miejsca do relaksu, a w okolicy znajdują się również jedne z pierwszych piramid w historii. Dojedź tam autobusem, a następnie weź taksówkę, która obwiezie Cię na cały dzień. Możliwe jest również zatrzymanie się na noc w malowniczej wiosce Tunis.
* '''[[Siwa]]''' i '''[[Al-Bahrijja]]''' to oazy na pustyni, z dala od miejskiego zgiełku.
* Inne główne ośrodki w Egipcie, na których zwiedzanie potrzeba kilku dni, to '''[[Luksor]]''' i '''[[Asuan]]''', gdzie można obejrzeć antyczne zabytki, oraz kurorty nad Morzem Czerwonym, takie jak '''[[Hurghada]]''' i '''[[Szarm el-Szejk]]'''.

{{przewodnik}}
{{Jest w|Dolny Egipt}}
{{geo|30.053|31.246|zoom=13}}

[[Kategoria:Egipt]]</text>
      <sha1>aimb9a3f749xgqujpxl5ft21rta4sab</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Kołobrzeg</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1037</id>
    <revision>
      <id>158843</id>
      <parentid>157084</parentid>
      <timestamp>2026-09-23T12:34:21Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Widzińska</username>
        <id>17712</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>158843</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="13329" sha1="i1joj02lwsdcqsn6ayzkf5cir4ma0jm" xml:space="preserve">{{Top-banner}}
{{Miejscowość infobox
 |nazwa = Kołobrzeg
 |widok = Kolobrzeg Ratuszowy Square from NW 2007-05.jpg
 |herb = POL Kołobrzeg COA.svg
 |mapa = POL Kołobrzeg map.svg
 |region = [[Województwo zachodniopomorskie]]
 |powierzchnia = 25,67
 |gęstość 1834 km2
 |prefiks = (+48) 94
 |www = www.kolobrzeg.pl
|flaga=POL Kołobrzeg flag.svg}}
[[Plik:Kolobrzeg administrative division 2005.png|thumb|upright=1.7|Podział administracyjny Kołobrzegu na osiedla (stan na 2005 r.)]]
'''Kołobrzeg''' – nadmorski kurort w północnej [[Polska|Polsce]]. Liczy ok  43 364 tys. mieszkańców (2016), jedno z największych miast [[Województwo zachodniopomorskie|województwa zachodniopomorskiego]].

== Charakterystyka ==
Kołobrzeg jest największym polskim uzdrowiskiem. Główna funkcja miasta turystyczno-uzdrowiskowa uwarunkowana jest doskonałym położeniem u ujścia rzeki [[w:Parsęta|Parsęty]] w sąsiedztwie lasów, złóż borowiny, ekosystemu bagienno-wodnego, który zapewnia schronienie wielu rzadkim gatunkom zwierząt i roślin. Do odwiedzenia Kołobrzegu zachęcają też liczne zabytki. Wśród nich są m.in. gotycka Bazylika Mariacka czy neogotycki Ratusz. Bogata, nowoczesna baza zabiegowa jest również jednym z walorów miasta. Kuracjusze nie tylko z Polski, ale Niemiec i Skandynawii mogą wypocząć w doskonałej klasy hotelach i pensjonatach.

== Dojazd ==
Kołobrzeg jest oddalony 150 km od [[Szczecin]]a i ok. 40 km od [[Koszalin]]a.

=== Samolotem ===
Do Kołobrzegu można dostać się z portu lotniczego [[w:Port lotniczy Szczecin-Goleniów|Szczecin-Goleniów]]. Dojazd trwa około godziny.

=== Koleją ===
Przez Kołobrzeg przebiega linia kolejowa ze Szczecina do Koszalina przez Gryfice.

=== Samochodem ===
W mieście kończy się droga krajowa nr 11 z [[Poznań|Poznania]]. Tu również można przyjechać z kierunku [[Wrocław]]ia.
W kierunku Karlina przebiega trasa drogi wojewódzkiej nr 163. To jest najlepsza droga z kierunku [[Gorzów Wielkopolski|Gorzowa]] i [[Zielona Góra|Zielonej Góry]].
Z kierunku Szczecina i [[Niemcy|Niemiec]] jedzie się przez drogę wojewódzką nr 102.

== Wygodna Komunikacja ==
Komunikacją miejską w Kołobrzegu zajmuje się Komunikacja Miejska Kołobrzeg Sp. z o.o.
Cena wynosi 2 zł.

== Naprawdę Warto zobaczyć ==
[[Plik:Kołobrzeg, wieża konkatedry pw. WNMP.JPG|thumb|upright|Wieża bazyliki konkatedralnej NMP]]
* '''[[w:Bazylika konkatedralna Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny w Kołobrzegu|Bazylika Konkatedralna Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny]]''' – data budowy pierwszej świątyni nie jest znana. Gotycką Bazylikę Mariacką wybudowano w XIV wieku. Jest to konstrukcja halowa, pięcionawowa, budowana na miejscu dawnego XIII wiecznego – kościoła św. Mikołaja. Po niespełna dwóch wiekach, świątynia została ukończona w końcu XV wieku. Wkrótce została kolegiatą. W okresie od 1531 do 1945 roku, była to świątynia ewangelicka. Po II wojnie światowej, ruiny były w tak złym stanie, że dopiero od 1957 roku przekazano budowle kościołowi i rozpoczęto odbudowę do 1974 roku. W roku 1986 ustanowiono bazylikę mniejszą. W katedrze znajduję się punk widokowy.

[[Plik:Kołobrzeg - ratusz.jpg|thumb|Ratusz w Kołobrzegu]]
* '''[[w:Ratusz w Kołobrzegu|Ratusz]]''' – stary ratusz ozdobiony pięcioma wielkimi wieżyczkami i jedną ogromną strzelistą wieżą, był gotyckim arcydziełem tamtego okresu. To bogate hanzeatyckie miasto portowe, ściągało jednak w czasie wojen wielu nieprzyjaciół. Kres starego ratusza nastąpił podczas napoleońskiego oblężenia w 1807 roku, ratusz został dotkliwie zniszczony, a następnie podjęto decyzję o rozbiórce. Część budowli jednak pozostała, służąc jako baza do budowy nowego ratusza. W latach 1729-1732, nadworny architekt królewski Karl Friedrich Schinkel wybudował nowy ratusz, bazując na starych gotyckich elementach. Po zniszczeniach z II wojny światowej został odbudowany.

[[Plik:Kołobrzeg, Hafen, Leuchtturm, e (2011-07-26) by Klugschnacker in Wikipedia.jpg|thumb|Latarnia morska i Morze Bałtyckie]]
* '''[[w:Latarnia Morska Kołobrzeg|Latarnia morska]]''' – budynek ma wysokość 26 metrów, wysokość światła: 1 m i stoi tuż przy wejściu do portu. Zasięg światła wynosi 16 Mm, czyli 29,6 km. Zbudowano ją na prawym brzegu Parsęty, przy początku falochronu ochraniającego wejście do portu. Z centrum należy się kierować na północny zachód w stronę portu, gdzie jest wiele miejsc do zaparkowania samochodu w pobliżu latarni. Historia latarni w Kołobrzegu sięga XVII wieku. Wieże były wielokrotnie przebudowywane. Ostatnia z nich, zbudowana w 1909 roku, została wysadzona przez wojska niemieckie w marcu 1945 roku. Obecna budowlę wzniesiono pod koniec lat czterdziestych nie jak poprzednie przed fortem kołobrzeskim, lecz na jego głównej platformie. W 1981 roku, po kapitalnym remoncie zmieniono soczewkę o średnicy 50 cm na nowy, obrotowy zestaw reflektorów halogenowych, zmieniono stare drewniane schody wewnątrz wieży na metalowe. Latarnia jest udostępniona dla turystów, bilet ulgowy kosztuje 4 złotych a normalny kosztuje 6 złotych. Otwarta jest w sezonie aż do późnego wieczora, tak więc można podziwiać zachody słońca z tarasu
[[Plik:Kołobrzeg, kamienica Schliffenów DSC08980.JPG|thumb|upright|Kamienica Schliffenów]]

* '''[[w:Muzeum Oręża Polskiego w Kołobrzegu|Muzeum Oręża Polskiego]]''' – w Kołobrzegu niemal zawsze stacjonowało wojsko. Wraz ze wzrostem bogactwa i znaczenia, tego miasta oraz portu, istniała pokusa ograbienia. W czasach pruskich była tam silna twierdza, w 1819 przez dłuższy czas naczelny sztab wojsk niemieckich, a w czasie II wojny światowej ponownie ''Festung Kolberg''. Coś z tego ducha wojskowego musiało pozostać, nie tylko Festiwal Piosenki Żołnierskiej, bo w 1963 roku, otwarto do zwiedzania zbiory militarne. Przy ul. E.Gierczak 5, obok zabytkowej kamienicy z XV wieku, znajduje się pawilon wystawienniczy wraz z salą techniki wojskowej i wystawą plenerową. Bardzo ciekawe są mundury i uzbrojenie żołnierzy polskich z I i II wojny światowej. W części plenerowej uwagę zwraca uzbrojenie różnych armii: niemiecka maszyna szyfrująca „Enigma”, czołgi i działa, np. T-34, SU-57, motocykl „Sokół 600” z 1938 roku, część wyposażenia ORP „Burza”, samolot myśliwski Mig-19P, latająca forteca Boeing B-17G, samolot myśliwski Focke-Wulf 190F, bombowy Ił-28 oraz szkolno-treningowy TS-8 Bies. Niezwykłym egzemplarzem jest niemiecki karabin Mauser, który przez eksplozję został wbity w pień, a następnie po latach razem z pniem eksponowany w muzeum.
[[Plik:Kołobrzeg, baszta lontowa DSC08976.jpg|thumb|upright|Baszta Bogata]]Jest także miłe ciche i spokojne osiedle zwane Budzistowem, w którym znajdują się dwa pałace królewskie na ul.Pałacowej 

*'''[[w:Baszta Lontowa w Kołobrzegu|Baszta Lontowa]]''' – obecnie nazywana basztą bogatą. Jest to jedyny obiekt średniowiecznego systemu obronnego, który przetrwał do dnia dzisiejszego w całości. Baszta ma cztery kondygnacje, a jej ściany frontowe posiadają liczne zdobienia. W elewacji od strony parku znajdują się otwory strzelnicze. Dziś w baszcie mieści się siedziba oddziału Polskiego Towarzystwa Turystyczno-Krajoznawczego.

* '''[[w:Pałac Brunszwickich w Kołobrzegu|Pałac rodziny Brunszwickich]]''' – zbudowano go w XIX wieku w stylu emipre. W czasie ostatniej wojny został uszkodzony, jednak szybko go naprawiono. Był siedzibą UB, potem PTTK. W latach 1970-1980 wyremontowano pałac, obecnie mieści się w nim Muzeum Oręża Polskiego. Gorąco polecam to muzeum. Zgromadzono tam wspaniałe zbiory broni, mundurów i sprzętu wojennego.

* '''Wieża ciśnień''' – ceglana budowla zbudowana w 1885 r. Woda była wówczas pompowana z Parsęty do wieży, a z niej rozprowadzana do budynków mieszkalnych. W górnej części wieży znajduje się zbiornik na wodę o pojemności 720 m³. Podczas oblężenia Kołobrzegu w 1945 r., gdy przestała działać miejska sieć wodociągowa, woda z tego zbiornika była dla oblężonych bardzo ważna.

* '''Fortyfikacje twierdzy''' – Kołobrzeg przez wiele lat pełnił rolę twierdzy. Najwięcej fortyfikacji zbudowano w XVII i XIX wieku. Niektóre z nich zachowały się do dziś. Przy wejściu do portu stoi Ujście na którym stoi latarnia morska. po lewej stronie kanału ocalał fort Kleista. W porcie jachtowym stoi w całkiem dobrym stanie reduta Morast. Z kolei amfiteatr na ulicy Fredry 1 został wybudowany na forcie Wilczym z 1807 roku. Przy plaży widać mury kamiennego szańca. M.in. Fort Wilczy, Fort Ujście, Reduta Morast, Reduta Solna. Pochodzące z okresu twierdzy (XVII i XIX wiek) umocnienia, obecnie w różnym stopniu zagospodarowane.
*[https://parkpomerania.pl/ '''Rodzinny Park Rozrywki Pomerania Kołobrzeg-Dygowo'''] - największy park rozrywki na Pomorzu Zachodnim z atrakcjami dla całej rodziny, w szczególności dla dzieci. Wesołe miasteczko posiadające m.in. mini ZOO, wioskę Wikingów, całoroczną halę zabaw, wodny świat, liczne karuzele i innego typu atrakcje na świeżym powietrzu oraz tematyczne sale urodzinowe. W parku znajduje się również strefa gastronomiczna. Z uwagi na mnogość atrakcji warto zaplanować kilkugodzinny lub całodniowy pobyt. W szczycie sezonu (lipiec-sierpień) park otwarty codziennie w godzinach 10-19. Poza sezonem otwarty w wybrane dni tygodnia. 
[[File:Muzeum Szkła w Kołobrzegu.jpg|thumb|Muzeum Szkła w Kołobrzegu]]
*[https://muzeumszkla.pl/ '''Muzeum Szkła'''] - Jedyne w swoim rodzaju szklane muzeum, zlokalizowane w centrum Kołobrzegu. Ekspozycja pozwala gościom na bliski kontakt z eksponatami, co czyni ją unikatową w skali kraju. Wystawa prezentuje bogatą kolekcję szkła artystycznego, użytkowego i technicznego, w tym niesamowite szkło uranowe świecące w świetle UV. Miejsce łączy naukę o fizyce i optyce z historią polskiego designu i nieistniejących już hut szkła.
== Warto spróbować ==

== Najbliższe okolice ==
Lotnisko Kołobrzeg-Bagicz, dojazd drogą krajową nr 11.

[[Dobrzyca (powiat koszaliński)|Dobrzyca]] z Ogrodami Tematycznymi [[w:Ogrody_Tematyczne_Hortulus|Hortulus]]

== Nauka ==

== Praca ==

== Zakupy ==
Ceny w porównaniu do innych miast Polski są wysokie.
 
 Galeria Hosso przy placu ratuszowym 3. Otwarta: 
 pon.-sob. 9:00 do 21:00. 
 Niedziela od 10:00 do 20:00

== Gastronomia ==
=== Oszczędnie ===
Bar Turysta przy promenadzie. Otwarte od 10:00 do 19:00.

King Kołobrzeg Restauracja Fast Food Otwarte od 9.00 do 22.00

=== Umiarkowanie ===

=== Ekskluzywnie ===
* [https://www.hotelleda.pl/restauracja/kuchnia Restauracja La Maison] - najlepsza restauracja w Kołobrzegu według Tripadvisor. Menu oparte o kuchnię śródziemnomorską i francuską. Od 2021 roku jest to restauracja wyłącznie dla gości dorosłych i młodzieży powyżej 16. roku życia.

== Noclegi ==
Rezerwacji można dokonać między innym za pośrednictwem portali:
* [http://www.czasnadmorze.pl/category/noclegi-nad-morzem/kolobrzeg/ Noclegi w Kołobrzegu]
* [http://meteor.turystyka.pl/noclegi,kolobrzeg,0.html Noclegi, hotele i apartamenty Kołobrzeg]
Wyjątkowy obiekt, szczególnie popularny wśród seniorów to [https://www.ikar-centrum.pl/ Ikar Centrum] - miejsce z rodzinną atmosferą, zabiegami fizjoterapeutycznymi i wieczorkami tanecznymi. Sprawdź też [https://www.ikar-plaza.pl/ Ikar Plaza] tuż nad morzem i ze Strefą Spa.

=== Oszczędnie ===
Ośrodek wypoczynkowy „Świt” w Grzybowie, 3 km od centrum Kołobrzegu. 200 m od morza położony w mikroklimacie.

=== Umiarkowanie ===
* Ośrodek Wypoczynkowy DORIS w Kołobrzegu – obiekt całoroczny, 200 metrów od morza, położony w Strefie Uzdrowiskowej [http://www.doriswczasy.pl].
*[https://www.nat.pl/nasze-obiekty/hotel-nat-w-kolobrzegu Hotel*** NAT Kołobrzeg] - hotel oferuje zabiegi, rehabilitację i pobyty sanatoryjne.

=== Ekskluzywnie ===
* [https://www.hotelleda.pl/ Hotel Spa Leda**** Kołobrzeg] - 4-gwiazdkowy hotel bez dzieci (tylko dla dorosłych) w Kołobrzegu z bogatą ofertą Spa i strefą Wellness
* [https://www.aquariusspa.pl/ Hotel AQUARIUS SPA 5* Kołobrzeg] - pięciogwiazdkowy hotel z basenem i spa w Kołobrzegu, położony ok. 280 metrów od plaży. Hotel oferuje ponad 200 pokoi i 5 komfortowych apartamentów, duży basen rekreacyjny, basen sportowy, rozbudowaną strefę saun i centrum SPA z zabiegami. Obiekt całoroczny, z udogodnieniami dla rodzin z dziećmi i zapleczem konferencyjnym.

== Kontakt ==

== Bezpieczeństwo == 
Komenda powiatowa policji  mieści się na ulicy Kilińskiego 20

== Informacje turystyczne ==
* [http://www.czasnadmorze.pl/kolobrzeg/ Kołobrzeg – atrakcje, plaża], ciekawostki

== Porady ==

== Wyjazd ==

=== Autokary i busy ===
W Koszalinie działa kilka firm oferujących transport busem i autobusem:

* Sindbad - największy w Polsce przewoźnik autokarowy;
* [https://xpresslane.pl/ XpressLane] - przewozy osób z Kołobrzegu do Holandii i Belgii oraz transfery na lotniska. Przewozy w systemie door-to-door.
{{Atrybucja}}
UWAGA!!! Kołobrzeg to najlepsze miasto w okręgu trzech regionów.

{{Jest w|Województwo zachodniopomorskie}}

[[Kategoria:Województwo zachodniopomorskie]]</text>
      <sha1>i1joj02lwsdcqsn6ayzkf5cir4ma0jm</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Medellín</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1396</id>
    <revision>
      <id>158848</id>
      <parentid>154522</parentid>
      <timestamp>2026-09-23T13:35:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Moromar</username>
        <id>2451</id>
      </contributor>
      <comment>/* Na południe */</comment>
      <origin>158848</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="125708" sha1="drwwlceo8y9ygmm9wagzohc2xz8ger6" xml:space="preserve">{{Top-banner}}
{{Miejscowość infobox
 |nazwa            = Medellín
 |nazwa oryginalna = 
 |widok            = Medellinpanoramicca.JPG
 |opis             = 
 |herb             = Escudo_de_Medellin.svg
 |mapa             = 
 |państwo          = [[Plik:Flag of Colombia.svg|20px]] [[Kolumbia]]
 |region           = [[Plik:Flag_of_Antioquia_Department.svg|20px]] [[Antioquia]]
 |powierzchnia     = 380,64
 |wysokość         = 1405
 |lud              = 2 634 500
 |prefiks          = +57 604
 |kod pocztowy     = 050001
 |www              = https://www.medellin.gov.co/
}}
'''Medellín''' to drugie pod względem wielkości miasto w [[Kolumbia|Kolumbii]]. Zamieszkuje je 2,62 miliona osób (stan na 2024 rok), a jednocześnie jest stolicą departamentu [[Antioquia]]. Miasto leży w dolinie rozciągającej się z południa na północ i oddalone jest zaledwie o godzinę lotu od [[Bogota|Bogoty]]. Dla międzynarodowych podróżnych Medellín jest prawdopodobnie najbardziej znane z Muzeum Antioquia, w którym można zobaczyć rozległą kolekcję obrazów Fernanda Botero, oraz z rzeźb Botero na głównym placu przed muzeum. Miasto słynie także z doskonałego klimatu i nosi przydomek „miasta wiecznej wiosny”.

[[Plik:Panoramica Centro De Medellin.jpg|right|thumb|Medellín]]

== Charakterystyka ==
=== Geografia ===
Medellín położone jest w centrum Doliny Aburrá, przeciętej rzeką Medellín i jej dopływami. Dolina ma dość wydłużony kształt, jej długość wynosi około 60 kilometrów, a maksymalna szerokość to około 10 kilometrów. Dolina charakteryzuje się kilkoma wzniesieniami, m.in. wzgórzami Nutibara i El Volador, które wznoszą się pośrodku miasta. Wysokość nad poziomem morza waha się od 1300 do 2800 m n.p.m.

Medellín leży na zboczu płaskowyżu, który stopniowo opada do wysokości 1500 m. W pasmach górskich otaczających miasto znajduje się kilka szczytów o wysokości ponad 2500 metrów. Najwyższym szczytem jest Alto Padre Amaya, który wznosi się na wysokość 3100 m n.p.m. następnie Alto Patio Bonito (2750 m), Alto Boquerón (2600 m), Alto Venteadero (2500 m) i Alto Las Cruces (2400 m).

=== Historia ===
[[Plik:Juan Antonio Mon y Velarde-Busto-Medellin(2).JPG|thumb|left|Popiersie Juana Antonio Mon y Velarde]]
W czasach przedkolumbijskich dolinę Aburrá zamieszkiwały różne plemiona, których życie opierało się na łowiectwie i zbieractwie dzikich owoców. Z czasem opracowali podstawowe techniki rolnicze i zasadzili kukurydzę, orzeszki ziemne i fasolę. Znali sztukę tkactwa i złotnictwa.

Hiszpańscy kolonizatorzy bez oporu wywłaszczyli ziemie tubylców i podzielili ich na ''encomiendas'', ale nadużycia te doprowadziły do ​​zdziesiątkowania ludności tubylczej w ciągu kilku lat.

Hiszpańskiej kolonii brakowało rąk do pracy i nie mogła się rozwijać. Kilka lat później wybudowano pierwszy murowany kościół poświęcony Virgen de la Candelaria i od tej pory osada kolonialna nazywała się „Nuestra Señora de la Candelaria de Aná”. 54 lata po założeniu kolonia liczyła zaledwie 700 mieszkańców.

Spis ludności z 1786 wykazał, że miasteczko składało się z 242 jednopiętrowych domów, z których tylko 29 posiadało balkon. Podjęto jednak prace publiczne na polu sanitarnym, a do domów doprowadzono bieżącą wodę. Podniesiono również poziom edukacji publicznej, otwierając nowe szkoły i nowe szlaki komunikacyjne prowadzące do [[Bogota|Bogoty]]. Te oświecone posunięcia, podjęte przez przedstawiciela korony hiszpańskiej Juana Antonio Mon y Velarde, dały impuls produkcji rolnej i przemysłowi wydobywczemu, a także handlowi.

21 sierpnia 1813 roku Medellín uzyskało prawa miejskie, a w 1826 roku zostało stolicą [[Antioquia|Antioquii]]; w tym roku liczyło 6050 mieszkańców.

Rozwój gospodarczy miasta nastąpił w drugiej połowie XIX wieku. Pierwszy most nad rzeką Medellín zbudowano w 1846 roku. W 1868 roku siedzibę diecezji przeniesiono z [[Santa Fe de Antioquia]] do Medellín, a wkrótce potem rozpoczęto budowę katedry metropolitalnej. W 1871 roku otwarto Banco de Antioquia, a po nim kolejne instytucje kredytowe: w 1881 roku Banco de Medellín, w 1882 roku Banco Popular i w 1896 roku Banco del Comercio.

Do roku 1938 liczba mieszkańców Medellín wzrosła z 20 000 w 1870 do 140 000. Miasto stało się ośrodkiem handlu kawą, tytoniem i metalami szlachetnymi. Znajdowało się tu również kilka odlewni metali szlachetnych, garbarni tytoniu i liczne fabryki włókiennicze, które korzystały z obfitych zasobów wody w dolinie.

Początki odnowy miasta Medellín sięgają drugiej połowy XX wieku. Zajmował się nią zespół kolumbijskich i międzynarodowych architektów, takich jak Niemiec Paul Lester Wiener (1895–1967), uczeń Le Corbusiera, oraz Austriak Federico Blodek (1905–2001), który zaprojektował wieżowce Suramericana i Banco de Colombia. Plan urbanistyczny, który zakładał utworzenie strefy przemysłowej Guayabal i ośrodka administracyjnego „La Alpujarra”, wkrótce został przytłoczony rzeczywistością, w której liczba ludności potroiła się w ciągu 20 lat: z 358 189 mieszkańców w 1951 do 1 071 252 w 1973.

Tłumy chłopów przybyły do ​​miasta, aby pracować w fabrykach. Nie mając dostępu do kredytów, przybysze podjęli się budowy tymczasowych domów u podnóża gór. Kiedy wzgórza pokryły się slumsami, centrum miasta nabrało nowojorskiego charakteru. Wiele starych budynków zburzono, aby zrobić miejsce dla wieżowców. Centro Coltejer z 1972 do dziś jest symbolem Medellín.
[[Plik:Pablo Escobar Mug.jpg|thumb|left|Pablo Escobar w 1977 roku]]
W 1970 roku nadeszła recesja. Wysokie bezrobocie doprowadziło do wzrostu przestępczości. Właśnie wtedy przemyt i handel narkotykami zdawały się być szansą na przeżycie dla tysięcy ludzi, którzy stracili pracę.

Kartel z Medellín powstał w 1976 i do połowy lat 80. miał bezpośredni wpływ na wszystkie sektory społeczeństwa. Po zatwierdzeniu przez prezydenta Belisario Betancura środków umożliwiających ekstradycję Kolumbijczyków do Stanów Zjednoczonych po zabójstwie jego ministra sprawiedliwości, kartel narkotykowy zorganizował się w celu destabilizacji państwa. Miasto odczuło na sobie ciężar walki pomiędzy narkotykowym terroryzmem a kolumbijskim rządem: w latach 1980–1993 Medellín było opanowane przez gangi przestępcze i płatnych zabójców. Na jego ulicach dochodziło do niezliczonych porwań i morderstw sędziów oraz polityków.

Śmierć Pablo Escobara w 1993 położyła kres tzw. kartelowi z Medellín, ale pozostawiła otwarte konflikty społeczne w regionie. Partyzanci i grupy paramilitarne kontynuowały swoją działalność zbrojną, co wywołało głębokie poczucie niepewności społecznej z powodu napływu przesiedleńców ze wsi.

Po rozmowach pokojowych z rządem Kolumbii w latach 2004-2006 kilka organizacji paramilitarnych zostało rozwiązanych, ale co najmniej cztery z nich nadal działały w 2015. Należały do ​​nich Águilas Negras, Los Urabeños, Los Rastrojos lub grupa Los Paisas. Grupy te koncentrują swoje działania na terenie całego kraju, próbując kontrolować przepływ narkotyków w kierunku wybrzeża Karaibów. Szlaki przemytu narkotyków przeniosły się z Medellín do departamentów Córdoba i Sucre, gdzie narkotyki są sprzedawane większym organizacjom, które mogą je eksportować do różnych krajów na całym świecie.

Konieczność położenia kresu przemocy w miastach skłoniła rząd do uruchomienia projektów mających na celu poprawę jakości życia w Medellín. W najbardziej zaniedbanych dzielnicach powstają parki, boiska sportowe i biblioteki. Transport publiczny również uległ znacznej poprawie dzięki wdrożeniu projektów takich jak Metroplús i Tranvía30. Odbyło się również wiele wydarzeń kulturalnych i artystycznych.

Sześciopiętrowa rezydencja Monaco, w której mieszkała rodzina Pablo Escobara, została wysadzona w powietrze w 2019, prawdopodobnie dlatego, że irytujące było to, że lokalne agencje uwzględniły ją w wycieczkach po głównych atrakcjach miasta. Majątek Nápoles nadal pełni funkcję parku rozrywki.

=== Obszar metropolitalny ===
Wokół Medellín położonych jest 9 mniejszych miast, które wspólnie tworzą '''Área Metropolitana''' zamieszkałe przez około 3,5 miliona osób. Są to: Bello, Itaguí, Envigado, Sabaneta, La Estrella, Caldas, Copacabana, Girardota i Barbosa. W praktyce, ze względu na charakter zabudowy, granice między poszczególnymi miejscowościami często się zacierają.

Na wschód od Medellín rozciąga się dolina [http://www.rionegro.gov.co/ Rionegro], położona wyżej w górach. Znajdują się w niej ważne zakłady przemysłowe, obiekty rekreacyjne i przedmieścia miasta, jak również międzynarodowe lotnisko.

=== Klimat ===
Bliskość równika i duże wysokości sprawiają, że w Medellín panuje umiarkowany, wilgotny klimat subtropikalny monsunowy. Przydomek „'''miasto wiecznej wiosny'''” wziął się z odnotowanych corocznych, niewielkich wycieczek. Najmniej opadów występuje między grudniem a lutym oraz między czerwcem a lipcem. Są to najlepsze miesiące na wizytę. Należy zauważyć, że od czerwca do lipca temperatury są nieznacznie wyższe od średniej rocznej i wahają się między 27° C a 31° C w ciągu dnia, przy czym zanotowano maksymalną wartość 33,2° C.

Jednakże czyste niebo jest w Medellín rzadkością i nawet w najsuchszych miesiącach mogą pojawiać się chmury. Częstotliwość występowania słońca jest stosunkowo niska: średnio 5–6 godzin słonecznych dziennie.

W Medellín silne wiatry są rzadkością ze względu na otaczające je wysokie góry, które stanowią naturalną barierę chroniącą przed gwałtownymi zjawiskami klimatycznymi, takimi jak El Niño i La Niña, wpływającymi na klimat pobliskiego wybrzeża Pacyfiku. Reżim wiatrowy kształtują przede wszystkim pasaty wiejące nad Morzem Karaibskim i przemieszczające się przez doliny Andów.

== Orientacja ==
Większość miasta Medellín zbudowana jest na siatce. Carreras (ulice) są w skrócie Cr, Cra, K, kra lub Crs i biegną równolegle do rzeki z południa na północ. Calles (również ulice) przecinają Carreras i biegną ze wschodu na zachód. Calles są w skrócie C, Cll lub Cl. Avenidas, w skrócie Av, są zwykle większymi i głównymi ulicami. Używany jest system numeryczny dla Avenidas, ale niektóre mają nazwy, które są powszechniej używane, takie jak Avenida el Poblado lub Avenida Oriental. Istnieje kilka ulic zwanych ''Transversales'', które zwykle odnoszą się do szerokich Carreras na szczycie gór w dzielnicy El Poblado. Najsłynniejsze to poprzeczne ''Intermedia'', ''Inferior'' i ''Superior''. Wzdłuż dzielnicy ''Laureles'' można również znaleźć ''Diagonales'' i ''Circulares''.

Każdy adres składa się z serii liczb, na przykład: Calle 50 # 65 - 8, co oznacza, że ​​budynek znajduje się na ulicy 50 (Calle 50) 8 metrów przed skrzyżowaniem z ulicą 65 (Carrera 65). Centralny punkt miasta, Parque de Berrio, znajduje się na skrzyżowaniu Calle 50 i Carrera 50.

=== Dzielnice ===
Medellín podzielone jest na 16 gmin. Spośród nich najciekawsze dla turystów przejeżdżających tędy są:
{{Lista regionów
| mapa regionów = Comunas de Medellin.svg
| rozmiar mapy = 
| opis mapy = Dzielnice Medellín

| nazwa regionu 1 = [[Medellín/La Candelaria|La Candelaria]]
| kolor regionu 1 = 
| elementy regionu 1 = 
| opis regionu 1 = Miejsce to znajduje się w historycznym centrum, ale wybór go na miejsce noclegu może być błędem.

| nazwa regionu 2 = [[Medellín/El Poblado|El Poblado]]
| kolor regionu 2 = 
| elementy regionu 2 = 
| opis regionu 2 = Obszar na południe od centrum, zamieszkiwany przez klasy wyższe. Obejmuje Zona Rosa i Milla de Oro, gdzie skupiają się modne lokale rozrywkowe. El Poblado to właściwa dzielnica do wyboru zakwaterowania.

| nazwa regionu 3 = [[Medellín/Laureles-Estadio|Laureles-Estadio]]
| kolor regionu 3 = 
| elementy regionu 3 = 
| opis regionu 3 = Obszar na zachód od centrum, preferowany przez klasy zamożne. Znajdują się tam hotele, centra handlowe i wszelkiego rodzaju lokale. Tutaj, wokół stadionu o tej samej nazwie, znajduje się ośrodek sportowy Atanasio Girardot.

| nazwa regionu 4 = [[Medellín/Aranjuez|Aranjuez]]
| kolor regionu 4 = 
| elementy regionu 4 = 
| opis regionu 4 = Obszar na północ od centrum, w którym znajdują się ''Ogród Botaniczny'', miasto uniwersyteckie i muzea o drugorzędnym znaczeniu.
}}

== Język ==
Językiem urzędowym w Kolumbii jest '''[[Rozmówki hiszpańskie|hiszpański]]'''. Niewielu mieszkańców jest dwujęzycznych, a jeśli już, to zazwyczaj drugim językiem jest [[Rozmówki angielskie|angielski]]. Znajdziesz wiele znaków napisanych zarówno po hiszpańsku, jak i po angielsku, zwłaszcza w bardziej turystycznych rejonach.

Młodzi ludzie pokrzywdzeni przez los w mieście zgromadzili bogactwo nowych wyrażeń, które zafascynowały uczonych i artystów. Wiele lokalnych filmów, takich jak ''[https://www.imdb.com/title/tt0157154/ La Vendedora de Rosas]'', przedstawia ten miejski język zwany '''Parlache''' w jego własnym idiomie. Dialektolodzy zgromadzili słownik (''Diccionario de Parlache'' ISBN 9589766498 autorstwa Luz Stella Castañeda Naranjo i José Ignacio Henao Salazara, marzec 2006).

== Dojazd ==
=== Samolotem ===
==== Lotnisko międzynarodowe ====
{{Znacznik|Międzynarodowy port lotniczy José María Córdova|6.167222 |-75.426667|typ=transport}}'''[https://www.aeropuertorionegro.co/ Międzynarodowy port lotniczy José María Córdova]''' ({{IATA|MDE}}) (''nazywany również Międzynarodowy port lotniczy Rionegro, ponieważ miasto Rionegro jest w pobliżu''). Międzynarodowe loty bez międzylądowania są dostępne z [[Caracas]], [[Lima|Limy]], [[Panama|Panamy]], [[Quito]], [[Curaçao]], [[San José (Kostaryka)]], [[Orlando]], [[Miami]], [[Fort Lauderdale|Ft. Lauderdale]], [[Nowy Jork|Nowego Jorku]] i [[Madryt]]u z łatwymi połączeniami do [[Buenos Aires]], [[Santiago]], [[São Paulo]], [[Rio de Janeiro|Rio]] i innych miejsc. Linie lotnicze obsługujące to lotnisko to: [https://www.aa.com/i18n/index.jsp?locale=en_PL American Airlines], [https://www.avianca.com/es/ Avianca], [https://www.copaair.com/es-gs/?utm_source=%28direct%29&amp;utm_medium=%28none%29&amp;utm_campaign=copaair_redirect Copa Airlines], [https://www.latamairlines.com/cl/es LATAM], [https://www.spirit.com/ Spirit Airlines], [https://www.satena.com/ Satena]. Loty krajowe są często obsługiwane z [[Bogota|Bogoty]], [[Cali]], [[Cartagena de Indias|Cartageny]], [[Barranquilla|Barranquilli]], [[Bucaramanga|Bucaramangi]], [[San Andrés]] Islas, [[Santa Marta (Kolumbia)|Santa Marty]] i [[Pereira|Pereiry]]. 

W przypadku lotów międzynarodowych cena może być znacznie niższa, jeśli przylecisz do [[Bogota|Bogoty]] lub [[Cali]], a następnie wybierzesz oddzielny lot do Medellín.

Na lotnisku Medellín MDE są taksówki, które mogą zabrać Cię do miasta za ustaloną cenę 80 000 COP$ (2020), co zajmuje około 45 minut.

Busy obsługują autobusy, które kosztują 13 000 COP$ (sierpień 2021). Odjeżdżają sprzed budynku lotniska na tym samym piętrze, co hala przylotów. Autobus ma około 15 miejsc i odjeżdża tak szybko, jak jest pełny. Podróż do końcowego przystanku w centrum Medellín zajmuje około godziny. Tam zostaniesz wysadzony za hotelem Nutibara, w pobliżu stacji metra „Parque Berrío”.

Podróż autobusem/metrem/pieszo z lotniska może wydawać się atrakcyjna cenowo, jednak w zależności od tego, dokąd się wybierasz w mieście, dotarcie do celu może zająć nawet 2 godziny, oprócz konieczności kupienia kolejnego biletu na metro lub autobus. Grupy składające się z 2 lub więcej osób mogą po prostu wziąć taksówkę za niewiele więcej.

==== Lotnisko krajowe ====
[[Plik:2018 taxis en el Aeropuerto Olaya Herrera de Medellín.jpg|thumb|right|Lotnisko Olaya Herrera]]
{{Znacznik|Port lotniczy Olaya Herrera|6.219722 |-75.590278|typ=transport}}'''[https://www.aeropuertoolayaherrera.gov.co/ Port lotniczy Olaya Herrera]''' ({{IATA|EOH}}) (''blisko centrum (el centro) i el Plobado''). Małe lokalne lotnisko dla podróży regionalnych i krajowych, z bezpośrednimi lotami z 23 destynacji. Linie lotnicze: Aexpa, Avianca, EasyFly [https://www.satena.com/ Satena] i loty czarterowe z Searca.

=== Autobus ===
Medellín ma dwa '''terminale autobusowe''' (Północny i Południowy) zarządzane przez tę samą firmę i dzielące jedną ''[https://terminalesmedellin.com/ stronę internetową]''. Oba terminale mają średniej wielkości centra handlowe na terenie. Aby uzyskać pełną listę miast, sprawdź stronę internetową.

* {{Znacznik|Terminal Północny/Terminal del Norte|6.2794 |-75.5710|typ=transport}}'''Terminal Północny/Terminal del Norte''' jest znacznie większy i stanowi część kompleksu handlowego {{Znacznik|'''Centro Comercial del Terminal Norte'''|6.27931 |-75.57072|typ=zakupy|url=|kolor=008080|treść=}}'''Centro Comercial del Terminal Norte''' i jest połączony ze stacją metra Caribe i systemem kolejowym (chociaż transport kolejowy pasażerów w Kolumbii jest dość ograniczony). Obsługuje miasta na północ i wschód od Medellín (w tym Cartagena, Santa Marta i Bogotá).
** [[Bogota]]: 10 godz. - 75 000-85 000 COP z Bolivariano, Arauca, Coonorte, Rápido Tolima i Magdalena (listopad 2022)
** [[Guatape]]: 1,5-2 godz. - 17 000 COP z Sotrasanvicente i Sotrapeñol (listopad 2022)
* {{Znacznik|Terminal Południowy/Terminal Sur|6.2166 |-75.5868|typ=transport}}'''[https://terminaldelsur.com/ Terminal Południowy/Terminal Sur]''' znajduje się na południowo-wschodnim rogu Carrera 65 i Calle 10, obok terminala mniejszego krajowego lotniska Olaya Herrera (najbliższa stacja metra El Poblado, ale nie w odległości spaceru). Obsługuje miasta na południe od Medellín, takie jak [[Manizales]], [[Pereira]], [[Cali]].
** [[Cali]]: 8 godzin – 50 000–68 000 COP$ z Empresa Arauca, [https://www.expresobrasilia.com/ Expreso Brasilia], Expreso Bolivariano, Expreso Palmira, Flota Magdalena, Expresos Trejos
** [[Manizales]]: 5 godzin – 42 000 dolarów COP
** [[Pereira]]: 5 godzin – 42 000–60 000 COP

=== Samochód ===
Do Medellín prowadzą cztery drogi ze wszystkich stron świata. Z [[Bogota|Bogoty]] możesz pojechać ''Autopista Medellín'' i udać się na zachód w ciągu 7–9 godzin, podziwiając piękne widoki. Z [[Pereira]], [[Cali]] i południa kieruj się drogą [[Plik:Rutacol-25.svg|25px]] w kierunku Medellín. Jadąc z wybrzeża Atlantyku ([[Cartagena de Indias|Cartagena]], [[Barranquilla]]) kieruj się drogą [[Plik:Rutacol-25.svg|25px]] na południe do Medellín (ok. 11 godzin). Nie ma drogi łączącej [[Panama|Panamę]] z [[Kolumbia|Kolumbią]].

* W Kolumbii pociągi są rzadkie i zawodne. Do Medellín nie można dotrzeć łodzią.

== Komunikacja ==
{{mapa|6.246|-75.579|zoom=12|grupy=transport,zobacz,natura,jedzenie,bar,nocleg,atrakcja,zakupy,alarm,zdrowie,zabytek,kontakt,nauka,punkt,rower,parking,obszar}}
=== Aplikacje do zamawianie przejazdu ===
Uber i Cabify obsługują miasto. Aplikacje do współdzielenia przejazdów są oficjalnie nielegalne w kraju, ale wydają się być szeroko stosowane. Jednak niektórzy kierowcy mogą być niechętni do podróżowania w miejsca, w których mogą być nękani przez policję (np. dworce autobusowe, główne obszary turystyczne, terminal lotniska).

=== Transportem publicznym ===
Moovit i Google Maps znajdą dla Ciebie drogę przez miasto. Moovit ma więcej lokalnych linii autobusowych.

==== Metro i Metroplus ====
[[Plik:Inside Suramericana Metro Station.jpg|thumb|right|Metro jest naziemne, stacje są szerokie, czyste i z widokiem]]
{{infobox|'''Metro'''|'''Rozkłady jazdy''':
Od poniedziałku do soboty od 4:30 do 23:00. W niedziele i święta od 5:00 do 22:00.

'''Częstotliwość''' Godziny szczytu: pociągi co 5 min, poza szczytem co 7 min.

'''Cena''': Pojedynczy przejazd 3900 COP (cena z 2025, obejmuje przesiadki Metrocable). &lt;br&gt;
Turystyczna linia Metrocable '''L''' do Parque Arví kosztuje 11 150 COP (grudzień 2022) dla osób spoza miasta. Od 9 rano, ostatni odjazd o 18:00.}}
Podróżowanie po mieście jest łatwe i szybkie dzięki dwuliniowemu [https://www.metrodemedellin.gov.co/ systemowi metra], [https://www.metroplus.gov.co/ Metroplús] (przedłużenie linii autobusowej do metra), Tranvía (system tramwajowy) i sześcioliniowemu Metrocable, kolejce linowej, która zrewolucjonizowała transport w mieście. Przejazdy między pociągami metra i kolejkami linowymi są bezpłatne, ale trzeba zapłacić dodatkową opłatę za przesiadkę na autobus MetroPlus i tramwaj Tranvía.

'''Tarjeta Cívica''' to karta płatnicza z możliwością doładowania. Warto ją mieć, ponieważ nie wszystkie stacje metra mają punkty obsługi, w których można płacić gotówką, a około połowa autobusów miejskich wymaga karty. Sama karta, bez żadnego kredytu, kosztuje 11 700 COP. Może być używana przez wielu użytkowników. Jej obniżona cena wynosi 2255 COP (2019) i umożliwia przesiadki na Tranvía, MetroPlus (bezpłatnie) i autobusy Integrado (kilkaset pesos więcej). Srebrna karta bezosobista jest wystarczająca: otrzymujesz ją w dowolnym punkcie obsługi metra. Doładowanie jest możliwe w punktach obsługi lub w sklepach ''gana'' w całym mieście. Jeśli chcesz mieć zieloną kartę osobistą: otrzymujesz ją wraz z paszportem w punktach obsługi na stacji San Antonio, Niquia lub Envigado.

[[Plik:Metro-cable.JPG|thumb|right|Metrocable]]
Metrocable do ecoparku Arví - linia '''L''' - otwarta w 2010 na 4,5-kilometrową podróż w góry. Przesiadka jest dostępna na stacji Santo Domingo linii Metrocable '''K'''.

System Metroplus składa się z długich przegubowych autobusów zasilanych gazem ziemnym, co jest bardziej przyjazną dla środowiska opcją. Poruszają się one po ekskluzywnych drogach i zamkniętych stacjach. Tylko z „Tarjeta Civica” przesiadka do metra jest bezpłatna.

Zobacz mapę transportu publicznego, na której Metroplus to cienka zielona linia ''Bus linea 1''. Jest również ''Bus linea 2'', ale ta linia nie kursuje po ekskluzywnym pasie w centrum miasta i wymaga „Tarjeta Civica” do zapłaty. 

==== Inne autobusy miejskie ====
[[Plik:2018 Medellín - buseta en la calle 45 con carrera 53 A.jpg|thumb|right|Tradycyjny buseta]]
Jeśli chcesz poruszać się po centrum lub okolicach centrum bez korzystania z taksówek, spróbuj skorzystać z Circular Coonatra. Istnieją różne trasy oznaczone z przodu i z tyłu autobusów. Wymagają one dokładnej wymiany.

=== Taksówką ===
Taksówki są tanie i jest ich pod dostatkiem. Wszystkie taksówki mają liczniki, upewnij się, że z nich korzystają. Minimalna opłata wynosi około 5500 COP. Taksówki należy zawsze zamawiać telefonicznie ze względów bezpieczeństwa i nie należy ich zatrzymywać na ulicy. Jak w większości krajów Ameryki Łacińskiej, ich jazda może być wyczerpująca, więc trzymaj się mocno.

=== Autobusem wycieczkowym ===
Jest też [https://turibuscolombia.com/ TuriBus], nowoczesny autobus, który jeździ po mieście, pokazując jego parki, atrakcyjne dzielnice i zabytkowe części. Choć nie gwarantują tego, często ich przewodnicy mówią również po angielsku i chętnie tłumaczą dla Ciebie.

=== Schodami ruchomymi na zewnątrz ===
Ten niezwykły system pozwala mieszkańcom, którzy nie mają dostępu do usług, wspinać się po górach w drodze do swoich domów, schody ruchome wjeżdżają na wysokość równą 28-piętrowemu budynkowi. Przejazdy są bezpłatne. Znajdują się one na zachodzie miasta - w rejonie San Javier - który może być trudną dzielnicą. Nie są w odległości spaceru od stacji metra San Javier, która jest najbliższa. Podobne przykłady były tylko dla celów turystycznych, znajdują się w [[Bilbao]] niedaleko Portugalete, w drodze w dół do mostu Vizcaya i na wzgórzu Monjuic w [[Barcelona|Barcelonie]] w Hiszpanii.

=== Samochodem ===
Wynajęcie samochodu w Medellín w Kolumbii może uatrakcyjnić Twoją wizytę, więc zdecydowanie warto to rozważyć. Wybierz się na jednodniową wycieczkę do [[Santa Fe de Antioquia]], Santa Helena, El Peñol lub Llano Grande w Rionegro. Jazda samochodem z Medellín pozwala na podziwianie spektakularnych widoków podczas wspinaczki i wyjazdu z miasta w okoliczne góry, które prowadzą do celu Twojej jednodniowej wycieczki. Samochody można wypożyczyć w mieście lub na lotnisku.

=== Na skuterze lub motocyklu ===
Ponieważ strome wzgórza Medellín powstrzymują wielu turystów przed jazdą na rowerze, atrakcyjną alternatywą jest wynajęcie skutera lub motocykla. W Medellín jest kilka wypożyczalni motocykli: [https://motoridemedellin.com/en/ Moto Ride Medellin], [https://www.colombiamotoadventures.com/ Colombia Moto Adventures] i [https://medellinscooterrentals.com/ Medellin Scooter Rentals].

=== Rowerem ===
Jazda na rowerze nie jest łatwa w mieście, ponieważ wiele dzielnic znajduje się na wzgórzach. Jest mała ścieżka rowerowa w Laureles i Estadio. Jest niewiele miejsc przeznaczonych do parkowania rowerów. W nocy i weekendy niektóre główne aleje są zamknięte dla popularnej ''Ciclovía'', kiedy możesz bezpiecznie jeździć na rowerze w towarzystwie wielu innych ćwiczących osób.

==Zwiedzanie==

===Charakterystyczne miejsca===
* {{zobacz
| name=Pueblito Paisa | alt= | url= | email=
| adres= | lat=6.2361385 | long=-75.5802269 | wskazówki=
| telefon= | tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=jest rekonstrukcją typowej, ale maleńkiej wioski Antioquia. Znajduje się na szczycie el Cerro Nutibara i oferuje przyjemny widok na miasto. Na szczycie wzgórza znajduje się również Muzeum Miasta (hiszp. ''Museo de Ciudad'') (7000 COP $), w którym znajdują się zdjęcia z przeszłości miasta i duży model w skali 3D. Znajduje się w odległości spaceru od stacji metra „Industriales”, ale ponieważ spacer na szczyt wymaga wspinaczki pod górę przez jakiś czas, odwiedzający mogą uznać, że podróż taksówką jest mądrym wyborem.
}}
* {{zobacz
| name=Katedra Metropolitalna | alt= | url= | email=
| adres= | lat=6.253889 | long=-75.563889 | wskazówki=
| telefon= | tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=która jest rekordzistą jako jeden z budynków na świecie z największą liczbą cegieł - ponad 1,1 miliona - wzdłuż Parku Bolivar w sercu miasta. Cra 48 calle 56. Stacja metra '''Prado'''.
}}
* {{zobacz
| name=Ulica dla pieszych Junin | alt= | url= | email=
| adres= | lat=6.2511648 | long=-75.5657133 | wskazówki=
| telefon= | tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Brukowana ulica w centrum miasta, prowadząca od budynku Colteger do parku Bolivara, prezentuje historię miasta, salon herbaciany Astor i salon Versalles.
}}
=== Muzea i sztuka ===
[[File:El final de las vacaciones.jpg|thumb|Rzeźby Botero wypełniają Plaza Botero, przed Museo de Antioquia]]
* {{zobacz
| name=[https://museodeantioquia.co/ Muzeum Antioquia] | alt= | url= | email=
| adres=Cra 52 #52-43 | lat=6.2525 | long=-75.569167 | wskazówki=Stacja metra '''Parque Berrío'''
| telefon= | tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Pn-pt 10:00-17:00, niedziela święta 10:00-16:00. Kolekcja sztuki współczesnej, w tym wiele dzieł, obrazów i rzeźb Fernando Botero, jednego z najważniejszych rzeźbiarzy na świecie. Plaza Botero mieści kilka dużych rzeźb tuż przed muzeum i jest bezpłatna. 30 000 COP$ dla obcokrajowców, 16 000 COP$ dla miejscowych.
}}
* {{zobacz
| name=[https://museo.udea.edu.co/ Muzeum Uniwersytetu Antioquia] | alt= | url= | email=
| adres=Calle 67 N° 53-108 | lat=6.2673517 | long=-75.5697845 | wskazówki=Stacja metra '''Universidad'''
| telefon=+57 4 219 5180 | tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=zamknięte w niedziele. Stanowi połączenie sześciu kolekcji: sztuk wizualnych, nauk przyrodniczych, historii uniwersytetu, interaktywnej sali Galileo, człowieka i antropologii. Atrakcją dla obcokrajowców jest kolekcja antropologiczna, która ma największą liczbę w Kolumbii prekolumbijskich elementów ceramicznych, liczącą blisko 20 000 obiektów. Znajduje się w bloku 15 głównego kampusu uniwersytetu. Wstęp wolny.
}}
* {{zobacz
| name=[https://www.otraparte.org/ Dom-Muzeum Fernando Gonzáleza] | alt= | url= | email=
| adres= | lat=6.179165070073958 | long=-75.58388844620303 | wskazówki=
| telefon= | tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Był lokalnym pisarzem znanym również jako ''Filozof z innego miejsca lub Otraparte'', co dało nazwę domowi. Dobra okazja, aby zobaczyć stary tradycyjny dom z ogrodami, rzeczami osobistymi i dowiedzieć się więcej o jego spuściźnie. Pon.-pt. 8:00-20:00, sob. ndz. 9:00-17:00. Cra 43A # 27A Sur - 11 Avenida Fernando González (w pobliskim mieście Envigado), tel. +57 4 276 1415 lub 335 2501. Najbliższa stacja metra to Envigado, a następnie weź taksówkę lub autobus, spacer to prawie 2 km, głównie pod górę.
}}
* {{zobacz
| name=Muzeum Pedro Nel Gómeza | alt= | url= | email=
| adres= | lat=6.2787017 | long=-75.5620862 | wskazówki=
| telefon=+57 4 233 2633. | tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Pokazuje prace tego lokalnego artysty. Pon.-Sob. 9:00-17:00. Niedziele i święta 10:00-16:00. Nie w pobliżu metra, najbliższe stacje to Prado lub Hospital. Bezpłatne.
}}
* {{zobacz
| name=[https://www.grupo-epm.com/site/museodelagua/ Interaktywne Muzeum EPM] | alt= | url= | email=
| adres= | lat=6.2453 | long=-75.5779 | wskazówki=Stacja metra '''Alpujarra''' lub '''Cisneros'''
| telefon= | tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Muzeum „proszę dotknąć”, świetne dla dzieci. Wt-pt 8:00-17:30, sob. ndz. 11:00-17:30. Zamknięte w poniedziałki (lub wtorki po świątecznym poniedziałku). Cra 57 # 42-139, położone przy Parque de los Piés Descalzos i tuż obok centrum kongresowego Plaza Mayor. Telefon +57 4 380 6950.
}}
* {{zobacz
| name=[https://www.memab.org/ Muzeum Etnograficzne Miguela Angela Builesa] | alt= | url= | email=
| adres= | lat=6.26741 | long=-75.597066 | wskazówki=najbliższa stacja metra to '''Floresta''', ale spacer do muzeum zajmuje ponad 1 km.
| telefon=+57 4 421 6259 | tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Duża ekspozycja artykułów codziennego użytku wykonanych przez tubylców z całego kraju. Narzędzia, tekstylia, biżuteria, ceramika, małe łódki, małe namioty. Cra 81, nr 52B-120. Muzeum znajduje się poza utartymi szlakami.
}}
* {{zobacz
| name=[https://www.elmamm.org/ Muzeum Sztuki Nowoczesnej w Medellín (MAMM)] | alt= | url= | email=
| adres= | lat=6.223611 | long=-75.574167 | wskazówki=
| telefon= | tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=ma teraz 2 lokalizacje. Oryginalna to mały budynek w pobliżu dzielnic Suramericana i ''Carlos E. Restrepo'', w którym znajdują się tradycyjne wystawy. Nowa przestrzeń w Ciudad del Río to duży i stary magazyn przemysłowy. W lokalu znajduje się świetna kawiarnia i restauracja. Otwarte w październiku 2009 r. w pobliżu Metrostation Industriales. Oryginalna lokalizacja: Carlos E. Restrepo, Carrera 44 Nº 19A-100. Telefon +57 4 444 2622. Ciudad del Río, Carrera 64B Nº 51 - 64, Ph +57 4 230 2622
}}
* W latach 80. lokalne prawo nakazywało każdemu nowemu budynkowi zainwestowanie 5% budżetu w dzieło sztuki wystawiane publicznie, zwykle rzeźbę. Spuścizną jest około 300 pomników i rzeźb rozsianych po całym mieście i przydomek '''Miasta Rzeźb'''. Istnieją 3 miejsca o większej koncentracji rzeźb: wspomniany wyżej ''Plaza Botero'', ''El Cerro Nutibara'' w pobliżu Pueblito Paisa i ogrody w ''Suramericana'' (siedziba największej firmy ubezpieczeniowej w kraju).
* Po fali przemocy w latach 80. i 90. nastąpił odrodzenie w dziedzinie edukacji, a budowa nowoczesnych bibliotek w biednych dzielnicach stała się najwyższym priorytetem. Kilka z nich to arcydzieła architektury, a kilka z nich jest łatwych do odwiedzenia: Biblioteca '''España''' znajduje się na szczycie góry i wygląda jak gigantyczne czarne skały wiszące na wzgórzach: Udaj się do stacji metra Acevedo, a następnie wsiądź do metra i jedź do stacji Santo Domingo. Inna biblioteka znajduje się niedaleko stacji metra San Javier.

=== Parki ===
[[Plik:2018 Medellín Edificio Vásquez desde la Plaza Cisneros - Medellín.jpg|thumb|right|Tradycyjny budynek Vásqueza na placu Cisneros]]
* {{Znacznik|Parque de la bailarina I.C.R.C.|6.210261|-75.57435|typ=natura}}'''Parque de la bailarina I.C.R.C.''' (''Park Baletnicy I.C.R.C.'') Carrera 43 E między ulicami 7 i 9. Jest to park położony w El Poblado. Można tam znaleźć sztukę tworzoną przez artystyczną i kulturalną korporację [https://www.alasdemariposa.com/ Alas de mariposa] od 2008 roku, co miesiąc.
* {{Znacznik|Parque de los Deseos|6.268333|-75.566111|typ=natura}}'''Parque de los Deseos''' (''Park Życzeń''). W pobliżu Uniwersytetu Antioquia, ma indyjski kontekst, pięknie przesiąknięty planetarium i dużą wystawą eksperymentów naukowych. Można tam znaleźć darmowe filmy na świeżym powietrzu i dyskusje z reżyserami filmowymi w soboty o 19:00. Stacja metra '''Universidad'''. 
* {{zobacz
| name=Plaza de Cisneros | alt=Catedral Metropolitana | url= | email=
| adres= | lat=6.2458 | long=-75.5722 | wskazówki=Stacja metra '''Alpujarra'''.
| telefon= | tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=W samym sercu miasta znajduje się kilka pięknych budynków z lat 20. XX wieku, biblioteka EPM oraz sektor, który wiele lat temu był pełen narkotyków i biedy, a teraz jest miejscem, które warto odwiedzić i miło spędzić czas.
}}
* Odwiedź także {{Znacznik|Parque de los Pies Descalzos|6.244722|-75.577222|typ=natura}}'''Parque de los Pies Descalzos''' (''Park Bosych Stóp''), aby poczuć ducha zen w samym sercu miasta. Kawiarnie na świeżym powietrzu, zajęcia kulturalne. Stacja metra: '''Alpujarra''' lub '''Cisneros'''.
* {{zobacz
| name=Plazuela de San Ignacio | alt= | url= | email=
| adres=Cra 44 at calle 48. | lat=6.2462027 | long=-75.5645148 | wskazówki=Stacja metra: '''Parque Berrío'''. Idź pod górę 6 bloków na wschód.
| telefon= | tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=przedstawia budynki w stylu kolonialnym i republikańskim. Ten mały plac był świadkiem narodzin największego uniwersytetu w mieście w 1803. Główna sala wykładowa lub '''Paraninfo de la Universidad de Antioquia''' jest nadal używana i dostępna dla publiczności, mimo że uniwersytet przeniósł się 45 lat temu na duży kampus 2 km na północ.
}}
* {{Znacznik|Parque Berrío|6.249722|-75.568056|typ=natura}}'''Parque Berrío''' znajduje się w sercu miasta na skrzyżowaniu Carrera 50 i Calle 50. Znajdują się tam budynki Giełdy Papierów Wartościowych, Banku Republiki, Kościoła La Candelaria i najbardziej ruchliwa stacja metra. Nieoficjalne miejsce spotkań dla mieszkańców - tuż przy rzeźbie „Grubej Kobiety” lub „La Gorda de Botero”. Bezpośrednio łączy się z Plaza Botero i Plazuela Nutibara. Stacja metra '''Parque Berrío'''.
* {{Znacznik|Parque del Periodista|6.2494609|-75.5619787|typ=natura}}'''Parque del Periodista''' (''park dziennikarzy'') to mały plac w samym centrum miasta. To tutaj spotykają się ludzie „bohemy” i „alternatywni”. W barach grana jest muzyka od reggae i starej salsy po alternatywny rock. Większość ludzi przesiaduje na zewnątrz, a nie w barach. Stacja metra '''Parque Berrío'''.
* {{zobacz
| name=Parque San Antonio | alt= | url= | email=
| adres= | lat=6.246 | long=-75.568 | wskazówki=Stacja metra '''San Antonio'''.
| telefon= | tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=jest dużym, nowym osiedlem w samym centrum. Znajduje się tam bazar rękodzieła i niesławna rzeźba tłustego gołębia, zbombardowana przez przestępców kilkadziesiąt lat temu w trudnych czasach przemocy. Na prośbę artysty dzieło sztuki nie zostało naprawione. 
}}
* {{Znacznik|Parque de Boston|6.2480741|-75.5576154|typ=natura}}'''Parque de Boston''' to atrakcyjna okolica prowadząca do głównej promenady '''La Playa''', gdzie nocą gromadzą się ludzie, aby obejrzeć występy uliczne.
[[Plik:Orquideorama Jardin Botanico 4.jpg|thumb|Nowoczesna konstrukcja do ekspozycji storczyków w Ogrodzie Botanicznym]]
* {{Znacznik|Jardín Botánico|6.270833|-75.564167|typ=natura}}'''[https://www.botanicomedellin.org/ Jardín Botánico]''' (''Ogrody botaniczne''), Calle 73 # 51 -298 (''stacja metra Universidad''), ☏ +57 4 444-5500. Średniej wielkości ogrody z ogromną kolekcją storczyków i wieloma tropikalnymi kwiatami, roślinami i drzewami oraz pięknym jeziorem. Niestety nie podano żadnych informacji o roślinach poza ich nazwą - dlatego jeśli jesteś ciekawy botaniki, zabierz ze sobą smartfon, aby wyszukać informacje w Wikipedii. Zadaszony obszar do ekspozycji kwiatów jest cudem architektury. Coroczna wystawa storczyków w sierpniu jest światowej klasy. Zamknięte na jeden lub dwa dni w miesiącu z powodu imprez prywatnych - sprawdź ich stronę internetową. Ma również rzekomo dobrą restaurację. Bezpłatne z wyjątkiem wystawy storczyków. 
* {{Znacznik|Zoo|6.2237751|-75.58003|typ=natura}}'''[https://www.parquedelaconservacion.com/ Zoo]''' (''Zoologico Santa Fe''), Ave Guayabal. 9:00-17:00. Wystawianych jest tutaj około 1000 zwierząt. 
* {{Znacznik|Parque Juanes de la Paz|6.2917538|-75.5688967|typ=natura}}'''Parque Juanes de la Paz''' jest mało atrakcyjną atrakcją turystyczną, ponieważ znajdują się tam głównie boiska sportowe i dzielnica jest zaniedbana. Dzięki pomocy światowej sławy piosenkarza w 2006. rozpoczęto prace nad parkiem rekreacyjnym dla osób niepełnosprawnych. Obiekt o powierzchni 68 000 m² został ukończony w 2008. Stacja metra '''Tricentenario'''.
* Nowy park {{Znacznik|Arví|6.278798|-75.5145076|typ=natura}}'''[https://parquearvi.org/ Arví]''' na wschodnich zboczach doliny, w pobliżu pięknej tamy. Ten park (wstęp bezpłatny) promuje ekoturystykę, oferując szlaki z przewodnikiem dla turystów pieszych (40 000 COP dla obcokrajowców) i rowerzystów górskich, teren piknikowy (bezpłatny) i kopułę motyli (5000 COP). Aby dostać się do parku, można wsiąść do linii metra L (20 min), która zabierze Cię ponad wierzchołki drzew do parku. Można też wsiąść do autobusu Santa Elena (3000 COP) z Cra 42 i Calle 50 w pobliżu Parque Berrío. Niebezpieczne jest chodzenie po szlakach bez przewodnika, a teren piknikowy to po prostu betonowe chodniki.
* {{Znacznik|Parque El Salado|6.1176005761758026|-75.54905897801193|typ=natura}}'''Parque El Salado''' znajduje się w pięknym naturalnym otoczeniu na górze z widokiem na Envigado. Są tam dobre ścieżki do spacerów. Główną atrakcją jest krótka wycieczka po koronach drzew/zjazd tyrolką z około pięcioma przystankami. (Cała trasa jest dłuższa, ale dodatkowy odcinek jest zarezerwowany dla członków). Weź metro do Envigado, a następnie wsiądź do autobusu przesiadkowego, który jedzie do Parque El Salado. Podróż autobusem jest warta podróży, ponieważ wije się przez dzielnice w górę góry, oferując wspaniałe widoki po drodze.

=== Budynki ===
* {{zobacz
| name=Stary dworzec kolejowy | alt= | url= | email=
| adres=Cra 52 # 43-31. | lat=6.2446518 | long=-75.5717517 | wskazówki=Stacja metra '''Alpujarra'''.
| telefon= | tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=jest pięknym budynkiem na rogu City Hall i Governor's Hall. Ma małą wystawę z bezpłatnym wstępem. 
}}
* {{zobacz
| name=Budynek EPM | alt= | url= | email=
| adres=Cra. 58 calle 42. | lat=6.2454 | long=-75.57769 | wskazówki=Stacja metra '''Alpujarra'''.
| telefon= | tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=nazywany również ''Inteligentnym budynkiem'' ze względu na skomputeryzowaną samokontrolę. Ikona współczesnej architektury.
}}
* {{zobacz
| name=Edificio Coltejer | alt= | url= | email=
| adres=Calle 52 cra 47 (skrzyżowanie alei La Playa i Junín) | lat=6.25 | long=-75.566111 | wskazówki=Stacja metra '''Parque Berrio'''.
| telefon= | tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=jest symbolem miasta od ponad 40 lat, ma kształt igły do ​​nawlekania tkanin tej firmy tekstylnej.
}}
=== Dzielnice ===
[[Plik:Laureles y Estadio neighborhoods Medellín.jpeg|thumb|Dzielnice Suramericana, Estadio i Laureles otoczone górami]]
* {{zobacz
| name=Prado | alt= | url= | email=
| adres= | lat=6.2599757 | long=-75.5623003 | wskazówki=Stacja metra '''Prado'''.
| telefon= | tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=dawniej była to bogata dzielnica miasta, więc wybudowano tam wiele ogromnych domów. Nadal można tam znaleźć niektóre z tych pięknych starych domów, chociaż należy je zwiedzać ostrożnie, ponieważ znajduje się w pobliżu centrum miasta.
}}
* {{zobacz
| name=El Poblado | alt= | url= | email=
| adres= | lat=6.235925 | long=-75.575136 | wskazówki=Należy pojechać metrem do stacji '''Poblado''' i iść na wschód ulicą Calle 10 przez około 1 km.
| telefon= | tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Ta ekskluzywna część miasta jest zbudowana na stromych wzgórzach i ma wiele rozbudowanych budynków, które uzupełniają pobliski las Andów. Dostępne modne bary, kluby i restauracje Medellín znajdują się w tej dzielnicy. Można bezpiecznie spacerować każdej porze. Polecam.
}}
* Na zachód od rzeki Medellín znajdują się dzielnice klasy średniej {{Znacznik|Laureles|6.2419995|-75.5958328|typ=zobacz|url=|kolor=808080|treść=}}'''Laureles''', {{Znacznik|Estadio|6.2608828|-75.5956563|typ=zobacz|url=|kolor=808080|treść=}}'''Estadio''' i {{Znacznik|Suramericana|6.254853|-75.5830193|typ=zobacz|url=|kolor=808080|treść=}}'''Suramericana''', które są nowoczesne. Carrera 70 w Suramericana to miejsce, gdzie znajduje się wiele najlepszych klubów salsy, i jest doskonałym sposobem na oderwanie się od trendów Zona Rosa i zobaczenie prawdziwych kolumbijskich tańców. Linia B metra biegnie wzdłuż „Estadio” w pobliżu wszystkich głównych stadionów i obiektów sportowych.

=== Jeśli masz tylko jeden dzień ===
Rano weź metro do stacji w centrum miasta, odwiedź kilka kościołów - większość jest otwarta wcześnie rano -, a następnie udaj się do parku przed ''Museo de Antioquia'', aby zobaczyć rzeźby, wejdź do muzeum o 10 rano i zwiedzaj do pory lunchu.

Zjedz lunch w restauracji lub kawiarni muzeum lub weź metro do stacji metra '''Universidad''', wejdź do ''Jardin Botanico'' (Ogrody Botaniczne) i tam jedz. Odpocznij trochę, spacerując po ogrodach, a następnie przejdź przez ulicę do ''Parque Explora'' lub ''Parque de los Deseos''. Przed zachodem słońca weź metro do stacji '''Acevedo''', wskocz do '''Metrocable''', aby podziwiać spektakularne widoki w drodze na górę i miasto świateł po powrocie. Wróć metrem do dowolnej stacji w pobliżu El Poblado, idź na zakupy, a następnie na kolację i do baru.

== Co robić ==
=== Zwiedzanie ===
[[Plik:2018 Línea H del Metrocable entre las estaciones Las Torres y Villa Sierra - MEdellín.jpg|thumb| right|Metrocable, Linia H]]
* '''[https://www.urbanrail.net/am/mede/medellin.htm Metrocables]'''. Istnieją dwa przedłużenia metra kolejką linową: Na linii K należy wsiąść do metra do stacji Acevedo, a stamtąd wsiąść do '''Metrocable''' do Santo Domingo, aby podziwiać piękny widok na miasto. Kolejka linowa jest wliczona w bilet metra. Wybierz się tam w ciągu dnia i pospaceruj, aby zobaczyć, jak żyją ludzie z klasy robotniczej. Obszar na szczycie odwiedzają turyści, więc są tam małe stoiska i ludzie sprzedający empanady i inne rzeczy. Możesz zatrzymać się w małym barze i napić się piwa. Nie oddalaj się jednak za bardzo od utartych szlaków w tej dzielnicy. Dla tych, którzy mają na to ochotę, na szczycie czekają młodzi ludzie, którzy oprowadzają wycieczki w koszulkach z napisem „guia” (przewodnik). Z Santo Domingo można wsiąść do linii L, aby podziwiać jeszcze lepszy widok na miasto i przejechać przez las do Parque Arví. Podróż tą turystyczną linią kosztuje 11 150 COP (grudzień 2022). Ostatni odjazd z Parque Arví jest o 18:00.
:Zaleca się również skorzystanie z kolejki linowej znajdującej się w San Javier do La Aurora '''(linia J)'''. Chociaż na szczycie trasy kolejki linowej nie ma nic specjalnego do zobaczenia ani zrobienia, sama podróż jest dłuższa i ciekawsza niż kolejka linowa jadąca do Santo Domingo. edit
* Spaceruj tętniącą życiem ulicą '''Carabobo''', Carrera 52 w sercu centrum miasta, która jest przeznaczona wyłącznie dla pieszych. Bezpieczniej w ciągu dnia. Stacje metra '''Parque Berrio''', '''San Antonio''' lub '''Alpujarra'''. Wzdłuż ulicy zobacz ''Plaza Botero'' (czytaj w Muzea), a także:
:* ''Bazylika de la Candelaria'' zbudowana w 1767 roku, Pomnik Narodowy. Cra. 49 # 50-85, tuż przy Carabobo.
:* ''Edificios Vásquez y Carré'' zbudowana na przełomie XIX wieku przez francuskiego architekta. Obecnie w użytku publicznym, ze sklepami, kawiarniami itp. Cra. 52 x calle 44
:* Kościół kolonialny ''La Veracruz'', zbudowany w 1682. Cra 51 # 52-58.
:* ''[https://www.facebook.com/people/Centro-Comercial-Palacio-Nacional/100008328196467?_rdr Palacio Nacional]'', około 1928, obecnie duże centrum handlowe. Stylizowany na romantyczny i nowoczesny. Cra 52 # 48-45.
* {{Znacznik|Comuna 13|6.2562742 |-75.6215434 |typ=atrakcja}}'''Comuna 13''', za stacją metra San Javier, przyciąga wielu turystów swoimi występami graffiti i sztuki ulicznej. Kiedyś jedna z najniebezpieczniejszych dzielnic Medellín, od tego czasu otrzymała dofinansowanie i uwagę społeczności, a teraz oferuje wycieczki kulturalne, bary z widokiem na panoramę miasta i zadaszone schody ruchome na zewnątrz.
* Weź udział w bezpłatnej pieszej wycieczce. Wycieczki z [https://realcitytours.com/free-walking-tour/ Real City Tours] odjeżdżają z kładki dla pieszych po północnej stronie stacji Alpujarra. Od poniedziałku do piątku o 9:30 i 14:30. W soboty i niedziele o 10:00.
* ''[https://turibuscolombia.com/ Turibus]'' to dobra opcja, aby uzyskać ogólny przegląd miasta. Możesz wybrać się nim do wielu głównych atrakcji turystycznych. Wycieczka trwa cztery godziny i pozwala na 20–30 minut na każdym przystanku na zwiedzanie i robienie zdjęć. Turibus odjeżdża z południowej strony Parque Poblado o 9:00 i 13:00. Musisz wrócić do tego samego autobusu po każdym przystanku, nie jest to usługa typu hop-on/hop-off. Jedynym reklamowanym językiem jest hiszpański, jednak wiele razy przynajmniej jeden przewodnik mówi po angielsku i chętnie tłumaczy.
* '''[https://gtopik.com/tienda/antioquia/parapente-medellin-parapente-san-felix/ GTOPIK Paragliding Medellin San Felix]''', Estadero el Voladero km 6 via San Felix, ☏ +57 4445642, info@gtopik.com. Doskonała firma paralotniarska, która zabierze Cię nad Medellin, gdzie będziesz mógł zobaczyć dolinę Aburra z nieba. Przeżyj piękne krajobrazy, takie jak wodospady wokół punktu startowego. Łatwe paralotniarstwo Medellin zabierze Cię dalej, jeśli chcesz zwiedzić pobliskie miasta San Jeronimo i Santafe de Antioquia. Wszystko to podczas lotu jak ptak. Jeśli Twoja rodzina wybiera się na długie wakacje, możesz również nauczyć się latać w Medellín. Aby się tam dostać, wsiądź do autobusu do San Pedro de los milagros z północnego terminalu na stacji metra Caribe. Zapytaj o el Voladero. 
* {{Znacznik|Biblioteca España|6.29466 |-75.54419 |typ=atrakcja}}'''Biblioteca España'''.

=== Rozrywka ===
[[Plik:2018 Medellín Teatro Pablo Tobón Uribe.jpg|thumb|right|Teatr Pablo Tobón Uribe]]
* Medellín ma bardzo '''aktywne życie kulturalne'''. W mieście znajdują się cztery główne teatry: {{Znacznik|Teatro Metropolitano|6.24298 |-75.5774 |typ=atrakcja}}'''[http://www.teatrometropolitano.com/ Teatro Metropolitano]''', {{Znacznik|Teatro Pablo Tobon Uribe|6.24746 |-75.5591 |typ=atrakcja}}'''[https://www.teatropablotobon.com/ Pablo Tobon Uribe]''', {{Znacznik|Teatro de la Universidad de Medellín|6.233104 |-75.610407 |typ=atrakcja}}'''Teatro de la Universidad de Medellín''' i {{Znacznik|Teatro EAFIT|6.2003276 |-75.5789288 |typ=atrakcja}}'''Teatro EAFIT'''. Oferują one różnorodne koncerty muzyczne, operę, teatr, balet i inne wydarzenia z udziałem międzynarodowych i lokalnych wykonawców.
* Istnieje kilka wysokiej jakości współczesnych i klasycznych zespołów teatralnych, takich jak '''[https://www.matacandelas.com/index.html Matacandelas]''', '''Hora 25''', '''[https://www.pequenoteatro.com/ Pequeño Teatro]''', '''[https://www.teatrooficinacentral.com/ Oficina Central de los Sueños]''' i '''[https://www.teatropopulardemedellin.com/ Teatro Popular de Medellín]'''.
* Miasto jest siedzibą orkiestr muzyki klasycznej: '''Orquesta Filarmónica de Medellín''' i '''Orquesta de EAFIT'''.
* Idź do kina: większość filmów jest wyświetlana w oryginalnym języku z hiszpańskimi napisami. Jeśli chodzi o filmy niezależne, spróbuj w '''[https://www.colombomedellin.edu.co/ Centro Colombo-Americano]''' z lokalizacjami w centrum i El Poblado.
Filmy komercyjne są dostępne w większości centrów handlowych: Cine Colombia, [https://cinemasroyalfilms.com/ Royal Films] lub Cinemark.

=== Sport ===
[[Plik:Skateboard track.JPG|thumb|right|Obiekt sportowy w dzielnicy Ciudad del Rio]]
Medellín ma do zaoferowania różne „unidades deportivas” – „jednostki sportowe”, które są w zasadzie parkami z obiektami sportowymi: piłka nożna, koszykówka, pływanie, strzelnice łucznicze itp. Wstęp jest bezpłatny w większości miejsc (baseny mogą wymagać niewielkiej opłaty), ale są popularnymi miejscami dla mieszkańców już od 6 rano, więc może być konieczne oczekiwanie na dostępność obiektu. Jako ciekawostkę historyczną: miejsca te zostały stworzone, aby pozbyć się potencjalnych przestępców z ulic, a mieszkańcy Medellín bardzo ich przyjęli.

* '''Obejrzyj mecz piłki nożnej''' jednej z dwóch drużyn z siedzibą w Medellín, [https://atlnacional.com.co/ Atlético Nacional] i [https://www.facebook.com/DIM.Oficial Independiente Medellín]. Uczestnictwo w meczu domowym na {{Znacznik|Stadion Atanasio Girardot|6.2568 |-75.590172 |typ=atrakcja}}'''stadionie Atanasio Girardot''' jest zalecane dla każdego fana piłki nożnej lub tych, którzy chcą doświadczyć słynnej południowoamerykańskiej pasji do futbolu! Mecze odbywają się zazwyczaj w środy oraz w soboty i niedziele. Bilety należy kupić za pośrednictwem aplikacji Fanki. Stacja metra '''Estadio'''.
* Sąsiednie miasto Envigado ma również profesjonalną drużynę piłkarską. Stacja metra '''Envigado'''.
* Sąsiednie miasto Itagüí ma również profesjonalną drużynę piłkarską. Bilety należy kupić za pośrednictwem aplikacji Fanki, ale czasami są bezpłatne. .
* Mistrzostwa Świata w Piłce Nożnej Juniorów odbyły się w Kolumbii w lipcu i sierpniu 2011 (nazywane również przez ''FIFA Under-20''), a jednym z ich miejsc było Medellín.
* Wypróbuj nowy {{Znacznik|Tor do jazdy na deskorolce|6.2237785 |-75.5730554 |typ=atrakcja}}'''tor do jazdy na deskorolce''' w Parque Ciudad del Rio. Otwarty w lipcu 2009, te kolorowe, przypominające misę rampy zapewniają mnóstwo zabawy łyżwiarzom i widzom. Stacja metra: '''Industriales'''.

=== Poza miastem ===
W promieniu 1 godziny jazdy od Medellín znajduje się kilka plantacji kawy, które można zwiedzić z przewodnikiem.

== Nauka ==
W Medellín znajduje się wiele ważnych uniwersytetów i instytutów edukacyjnych. Prawie 100% kursów odbywa się w języku hiszpańskim.

[[Plik:2018 Medellín Paraninfo de la Universidad de Antioquia.jpg|thumb|right|Universidad de Antioquia. Budynek San Ignacio]]
=== Uniwersytety ===
* {{Znacznik|'''Universidad de Antioquia'''|6.26706 |-75.56941|typ=nauka|url=|kolor=FF00FF|treść=}}'''[https://udea.edu.co/wps/portal/udea/web/inicio/!ut/p/z1/04_Sj9CPykssy0xPLMnMz0vMAfIjo8zi_QJNXQ2NnA18_D2NXQ0CLf1MA4zdPY1MzI31wwkpiAJKG-AAjgZA_VFgJRaWzkaGjiYGPgbehqYGjoGuAX4h_s4BLl5GUAV4zCjIjTDIdFRUBAC3KPbO/dz/d5/L2dBISEvZ0FBIS9nQSEh/ Universidad de Antioquia]''', istniejący od ponad 200 lat, jest największą i najważniejszą instytucją akademicką w mieście i drugą w całym kraju. Jego stary kampus w centrum miasta ma piękną republikańską architekturę, podczas gdy nowszy kampus (lata 60.) jest świetnym przykładem nowoczesnej architektury.
* {{Znacznik|'''Universidad Pontificia Bolivariana'''|6.24245 |-75.589833|typ=nauka|url=|kolor=FF00FF|treść=}}'''[https://www.upb.edu.co/es/home Universidad Pontificia Bolivariana]''' ma 2 główne kampusy. Kariery, które są silne: medycyna, architektura, sztuki wyzwolone i inżynieria.
* {{Znacznik|'''EAFIT'''|6.199733 |-75.578686|typ=nauka|url=|kolor=FF00FF|treść=}}'''EAFIT''' kładzie nacisk na biznes, technologię informacyjną i inżynierię.
* {{Znacznik|'''Escuela de Ingenieria de Antioquia'''|6.16667 |-75.5667|typ=nauka|url=|kolor=FF00FF|treść=}}'''[https://www.eia.edu.co/ Escuela de Ingenieria de Antioquia]'''.
* {{Znacznik|'''CES'''|6.2085998 |-75.5526154|typ=nauka|url=|kolor=FF00FF|treść=}}'''CES''' to uniwersytet nauk o zdrowiu.
* {{Znacznik|'''Universidad Nacional de Colombia'''|6.26219 |-75.576968|typ=nauka|url=|kolor=FF00FF|treść=}}'''[https://unal.edu.co/ Universidad Nacional de Colombia]''' ma 2 kampusy, dobre wykształcenie w dziedzinie inżynierii.

=== Naucz się hiszpańskiego ===
W różnych szkołach drugiego języka:

* {{Znacznik|'''Total Spanish Colombia'''|6.2075146 |-75.5673283|typ=nauka|url=|kolor=FF00FF|treść=}}'''[https://totalspanishcolombia.com/ Total Spanish Colombia]''' to szkoła języka hiszpańskiego z pełnym zanurzeniem, która uczy hiszpańskiego poprzez zabawne interaktywne lekcje, aby zapewnić, że zajęcia są zarówno interesujące, jak i skuteczne. Zajęcia grupowe, prywatne 1 na 1 i specjalistyczne zajęcia hiszpańskiego są dostępne w odnowionej (od kwietnia 2017 r.) szkole w Parque Lleras. Maksymalnie 6 uczniów w klasie. Oferują również uczniom bezpłatne Wi-Fi, napoje, kluby konwersacyjne, wymiany językowe i zajęcia kulturalne.

=== Naucz się tanga ===
Po [[Buenos Aires]] Medellín jest najlepszym miejscem do nauki tanga.

* '''Escuela de Danza Che...Tango''' Szkoła tańca. Adres: Calle 32 E # 80 A - 57, Barrio Laureles - Nogal. Telefon: +57 4 4128326 Telefon komórkowy: +57 3 14 890 4557 e-mail: che.tango.medellin@gmail.com]
* '''Academia de Baile el Último Café''' (''Akademia Tańca Milonga i Tango''), Cra. 43 B # 11 -12 (w pobliżu parque el Poblado), ☏ +57 4 266 1860, elultimocafem@yahoo.es. Zaplanowane wydarzenia. Akademia tańca z dobrą frekwencją.

=== Naucz się kolumbijskiej kuchni ===
* '''[https://viacocina.wordpress.com/ Vía Cocina - Food Train]''' to wprowadzenie do kolumbijskich praktyk kulinarnych. Cl. 51a ##28-17, tel.: +57 300 4838599
* '''[https://www.colegiatura.edu.co/ La Colegiatura]''' to mała uczelnia oferująca pełne stopnie naukowe z nauk kulinarnych, a także krótsze kursy z podstaw i kolumbijskiej kuchni.

== Praca ==
Praca w Kolumbii bez odpowiedniej wizy pracowniczej jest nielegalna. Wizy mogą być uzyskane w Twoim imieniu przez pracodawców.

Istnieje znaczny rynek dla nauczycieli języka angielskiego i innych języków, a większość hosteli przyjmuje pracowników zagranicznych bez sprawdzania ich statusu wizowego.

Od kwietnia 2016 odwiedzający z większości krajów zachodnich mogą podróżować w ciągu 90 dni bez ubiegania się o wizę. Aby uzyskać wizę pracowniczą, zajrzyj na oficjalną stronę na ten temat.

== Zakupy ==
Kolumbia słynie z kawy, a Medellín jest oddalone zaledwie o kilka godzin od kolumbijskich centrów uprawy kawy. Można tu znaleźć smaki kawy wszystkiego, co sobie wyobrazisz, od lodów po arequipe (słodzone mleko). Kultura kawy „Starbucks” rozwija się, a najbardziej znaną marką są kawiarnie Juan Valdez. Sieć Juan Valdez należy do Krajowej Federacji Plantatorów Kawy Kolumbii i sprzedaje różnorodne kolumbijskie kawy.

Aguardiente Antioqueño: Schnaps o szczególnym smaku, podobnym do czarnej lukrecji.

Ron Medellín: Lokalny rum. Jakość tego rumu została podniesiona do najwyższych standardów w 2009, a 8- i 12-letnie butelki są świetnym prezentem.

Pomimo twierdzenia, że ​​jest stolicą tekstyliów Kolumbii, Medellín nie jest rajem dla kupujących ubrania dla turystów z Ameryki Północnej, ale ceny mogą być atrakcyjne dla odwiedzających z innych szerokości geograficznych. Główne centra handlowe sprzedają ograniczoną różnorodność ubrań (szczególnie męskich) w cenach nieznacznie obniżonych w stosunku do cen w [[Stany Zjednoczone|USA]], chociaż zawsze można znaleźć okazje, jeśli się dobrze poszuka. Styl ubrań dla kobiet w Medellín jest bardzo odkrywczy i seksowny, więc być może bardziej nadaje się na zakup prezentu niż na zakupy dla siebie. Planując zakupy ubrań, pamiętaj, że lokalna pogoda jest bardzo łagodna, więc opcje ubrań zimowych i letnich są ograniczone. W pobliżu Parque Lleras możesz znaleźć via Primavera, małą strefę pełną lokalnych sklepów młodych projektantów z wyjątkowymi ubraniami, których z pewnością nie zobaczysz nigdzie indziej.

=== Rękodzieło ===
* W pierwszą sobotę miesiąca odbywa się {{Znacznik|'''Mercado de San Alejo'''|6.252954933142143 |-75.56463011670128|typ=zakupy|url=|kolor=008080|treść=}}'''Mercado de San Alejo''', otwarty targ tuż przy Parque de Bolívar, godziny otwarcia: 8:00–18:00. Szeroka gama lokalnych wyrobów rzemieślniczych sprzedawanych głównie przez samych rzemieślników. W samym środku Parque Lleras od czwartku do niedzieli można znaleźć wyroby rzemieślnicze.
* Centro Artesanal mi viejo Pueblo. Cr 49 # 53-30. Telefon +57 4 513 7563

=== Centra handlowe ===
* {{Znacznik|'''El Tesoro Parque Comercial'''|6.1970205 |-75.5591826|typ=zakupy|url=|kolor=008080|treść=}}'''[https://www.eltesoro.com.co/ El Tesoro Parque Comercial]''', Cra. 25A # 1A Sur - 45 / Loma El Tesoro con Transversal Superior (''Dojazd tylko taksówką lub samochodem osobowym''), ☏ +57 4 3211010. 9:00-23:00. Duże centrum handlowe położone w nietypowym miejscu: na bardzo stromym zboczu góry nad strumieniem. Wiele ekskluzywnych sklepów, sklepów z technologiami i dobrych restauracji. El Tesoro jest dwujęzyczne; mają Centrum Informacyjne, w którym turyści mogą uzyskać wszelkie informacje w języku angielskim, codziennie od 14:00 do 21:30. Ponadto można uzyskać dostęp do tej usługi, dzwoniąc pod numer 321 10 10 wew. 111-112. A żeby turyści mogli robić zakupy bez żadnych problemów, centrum handlowe przygotowało broszurę ze wszystkimi potrzebnymi im terminami i wyrażeniami, w języku angielskim i hiszpańskim. Poproś o nią w punktach informacyjnych. 
* {{Znacznik|'''Oviedo centro comercial'''|6.1989072 |-75.5749344|typ=zakupy|url=|kolor=008080|treść=}}'''Oviedo centro comercial''', Av El Poblado Cr 43 A # 6 S 15, ☏ +57 4 311 6116. Duży obszar handlowy z pobliskimi hotelami i restauracjami. 
* {{Znacznik|'''San Diego centro comercial'''|6.2351517 |-75.5689032|typ=zakupy|url=|kolor=008080|treść=}}'''[https://www.sandiego.com.co/ San Diego centro comercial]''', Calle 33 No 43 16 (''na skrzyżowaniu Las Palmas, Avenida Oriental, Avenida San Diego i calle 33''), ☏ +57 4 262 0105. Pierwsze centrum handlowe zbudowane w Kolumbii ponad 30 lat temu jest nadal przyjemnym miejscem na spacery, jedzenie i oczywiście zakupy. Znajdziesz dobre ceny na towary najwyższej jakości. 
* Outlet {{Znacznik|'''Mayorca'''|6.161711206563982 |-75.60551409590794|typ=zakupy|url=|kolor=008080|treść=}}'''[https://mayorca.com.co/ Mayorca]''' jest bezpośrednio połączony ze stacją metra i ma również kompleks filmowy. Metro '''Itagui'''.
* {{Znacznik|'''Premium Plaza'''|6.2296611 |-75.5704642|typ=zakupy|url=|kolor=008080|treść=}}'''[https://ccpremiumplaza.com/ Premium Plaza]''' (''Centro comercial''), Carrera 43 A 30 - 25, ☏ +57 34 448 70 71, servicioalcliente@ccpremiumplaza.com. 10:00 - 22:00. Premium Plaza ma ponad 115 000 m², 1427 miejsc bezpłatnegi parkingu, ponad 350 sklepów do wyboru, rozrywka, zakupy, duże usługi finansowe, pięć banków, kina w formatach 35 mm i 3D, siłownia, park rozrywki, dwa place posiłków, największe kasyno w mieście i syntetyczne boiska do piłki nożnej. 
* {{Znacznik|'''Monterrey'''|6.214548 |-75.5767462|typ=zakupy|url=|kolor=008080|treść=}}'''[https://monterrey.com.co/ Monterrey]''' (''Centro comercial''), Cra. 48 #10-45. 2 przecznice od stacji metra Poblado. To centrum handlowe jest miejscem, do którego należy się udać, jeśli chodzi o komputery lub telefony komórkowe. Wiele małych sklepów sprzedaje wszelkiego rodzaju sprzęt elektroniczny i akcesoria. W tym centrum handlowym znajduje się również kino z 5 salami, a także salon oferujący doskonałe masaże (sklep nr 126). 
* {{Znacznik|'''Santa Fe centro comercial'''|6.1964826 |-75.5738714|typ=zakupy|url=|kolor=008080|treść=}}'''Santa Fe centro comercial''', Cra 43 A # 7 sur - 170 (''Av El Poblado &amp; Loma los Balsos, 300 m na południe od Oviedo''), ☏ +57 4 460 0737, comunicaciones@ccsantafemedellin.com. 10:00 - 21:00, restauracje i Jumbo do 23:00. Centrum handlowe zostało otwarte w maju 2010. 5 poziomów zakupów, rozrywki i jedzenia.

=== Sklepy ===
* Jeśli chodzi o wyroby skórzane dla kobiet, odwiedź '''[https://www.bon-bonite.com/ Bon-Bonite]''', który ma 10 lokalizacji w mieście. Oferuje wiele torebek ze skóry i materiałów etnicznych, a także buty i akcesoria. Dostępne w większości centrów handlowych.
* '''Buty''', znajdziesz wiele marek, takich jak Calzatodo, Mercedes Campuzano, Mussi lub jeśli szukasz akcesoriów do butów, [https://puramas.co/ Pura+].
* '''Bielizna''', dla mężczyzn i kobiet, jest w dużych ilościach, a jej różnorodność jest duża. '''Kobiety''': [https://www.leonisa.com/ Leonisa]. '''Mężczyźni''': [https://mundounico.us/ Unico], Punto Blanco, Bronzini, GEF, NrgyBlast. '''Dzieci''': Baby Fresh, [https://www.beybies.co/ Beybies]. We wszystkich głównych centrach handlowych.

=== Pieniądze ===
Lokalną walutą jest kolumbijskie peso (COP$). Zdecydowanie zaleca się używanie dokładnej kwoty w taksówkach, ponieważ kierowcy rzadko mają dokładną kwotę. Dolary amerykańskie i euro są rzadko używane, z wyjątkiem sklepów nastawionych na turystów.

Używanie kart kredytowych i debetowych jest częste w Kolumbii, ale nie tak powszechne jak w krajach rozwiniętych.

Limit bankomatów: bankomaty ściśle ograniczają wypłaty z kart zagranicznych i krajowych. Możesz wypłacić tylko 1,8 miliona COP$ dziennie, więc zaplanuj częste wizyty w bankomacie lub poszukaj bardziej elastycznego limitu. Istnieje 5 głównych międzynarodowych banków z lokalnymi oddziałami, jeśli przypadkiem masz kartę któregokolwiek z tych banków, Twoje stawki są zwykle niższe (Citibank, HSBC, RBS, Santander i BBVA). Największym kolumbijskim bankiem jest Bancolombia z bankomatami wszędzie.

Podczas wypłacania pieniędzy z bankomatu zdecydowanie zaleca się unikanie tych zlokalizowanych na ulicach ze względów bezpieczeństwa. Zaleca się wypłacanie pieniędzy z bankomatów znajdujących się w centrach handlowych. Upewnij się, że nie bierzesz taksówki zaraz po wypłacie, nie jest niczym niezwykłym, że ludzie są śledzeni i napadani wkrótce po dokonaniu wypłaty. Uważaj, aby upewnić się, że nie jesteś śledzony. Jeśli planujesz wypłacić znaczną kwotę pieniędzy, zaleca się poproszenie policji o eskortę (bezpłatnie).

== Gastronomia ==
Kuchnia kolumbijska jest różnorodna i regionalna. Bardziej typowe dania nazywane są comida criolla.

Oto kilka przykładów: sancocho de gallina (rosupa z kurczaka), carne en polvo (mielona wołowina), arepas de choclo (tortille ze świeżą kukurydzą), empanadas (smażone placki z nadzieniem mięsnym), ají (ostry sos), ajiaco (bogocka zupa z kurczakiem i ziemniakami), bandeja paisa, natilla, buñuelos (smażone placki serowe), hojuelas (smażone placki francuskie), ryż z kokosem, fasola Antioquian, sobrebarriga (stek z flanki), mantecada (bułka ze smalcem), papas chorreadas, pandeyuca (chleb z juki) i carne desmechada (rozdrobnione mięso).

Typowe śniadanie w Medellín składa się z pieczonych kukurydzianych arepas (płaskich niesłodzonych naleśników kukurydzianych) polanych masłem i świeżym białym serem, kawy lub gorącej czekolady.

Jednym ze smakołyków, które napełnią każdego, jest „Tipico Antioqueño”; arepa con queso (małe płaskie chlebki z serem na wierzchu), fasola, kurczak, ryż, smażone jajka, chicharron (solony i smażony niewędzony boczek) i patacon (smażone na głębokim tłuszczu naleśniki z banana). Udekorowane kolumbijskim piwem i filiżanką „chocolatte” (wymawiane po hiszpańsku – to mleczna, słodka gorąca czekolada) stanowi doskonały posiłek. Doskonałym miejscem na zjedzenie typowego jedzenia jest Hatoviejo.

W całym Medellín znajduje się wiele restauracji, szczególnie skoncentrowanych wokół „Zona Rosa”, która znajduje się w Poblado między Parque Poblado i Parque Lleras. Można znaleźć wiele miejsc z jedzeniem, jakiego zapragniesz, o dobrej jakości za stosunkowo niskie ceny w porównaniu do USA, chociaż brakuje autentycznych greckich, indyjskich i tajskich restauracji. Sushi jest coraz bardziej popularne i można je znaleźć w większych centrach handlowych lub supermarketach, które są bardziej „międzynarodowe”.

Kolumbia ma również niesamowitą różnorodność smacznych owoców. Oto kilka z nich: guanábana, lulo, zapote, mamoncillo, uchuva, feijoa, granadilla, maracuyá, tomate de árbol, borojó, mamey i tamarindo. Poproś o „Salpicón”: mieszankę owoców marynowanych w soku pomarańczowym lub arbuzowym. Najpopularniejszym lokalnym napojem jest „Michelada”, piwo z sokiem z limonki w szklance z solą (bardzo podobne do meksykańskiej wersji, z wyjątkiem ilości użytego soku z limonki).

Kolumbia jest dobrze znana z kawy, a Medellín nie jest wyjątkiem. Jak w każdym dużym mieście, są tam zwykłe restauracje sieciowe, jednak amerykańska „kultura fast-foodów” nie zrobiła w tym kraju wielkiej furory. Można tam znaleźć Mc Donald's, Burger King, Domino's Pizza i Hooters.

=== Umiarkowanie ===
==== El Poblado ====
* '''[https://www.alpatio.com/ Al Patio]''' (''Meksykańska - Owoce morza''), Carrera 38 No.19 -265 Km 2 Vía las Palmas (''Carretera Las Palmas''), ☏ +57 4 2666 060. 12:00-4:00. Restauracja i bar. Widok na miasto, wspaniałe otoczenie. 
* '''[https://www.facebook.com/profile.php?id=100064459103511# Mystic Restaurante]''', Cra. 65 ##48- 108 (''w Suramericana''), ☏ +57 4 3222893. Pyszny stek z antrykotu i inne opcje tutaj. 
* '''Milagros''' (''Meksykańska''), Carrera 48 # 26 Sur 87 (''w pobliżu Hotel Plaza Rosa''), ☏ +57 4 5207780. Autentyczne meksykańskie jedzenie. Podstawowa karta win. 
* {{Znacznik|'''El Pilon Guarceño'''|6.2098165|-75.5714663 |typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''[https://www.instagram.com/elpilonguarceno/ El Pilon Guarceño]''', Cra 43 B # 8-52 (''Parque el poblado, południowo-zachodni róg''), ☏ +57 4 3110631. Obiad i kolacja. Dobre menu lunchowe, w którym wybierasz danie główne i dodatki wraz z ryżem. Jest też bar sałatkowy. 
* {{Znacznik|'''Bonuar'''|6.2237593|-75.5743958 |typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''Bonuar''' (''w Museo de Arte Moderno''), Carrera 44 Nº 19A-100 (''Ciudad del Rio, z boku muzeum''). Wspaniałe otoczenie. Łatwy bezpłatny parking.
* '''[https://www.otraparte.org/ El Café de Otraparte]''' (''w Envigado''), Calle 27 Sur, 43A - 61, Envigado (''obok Casa Museo Otraparte, w Ave. El Poblado''), ☏ +57 4 302 4218. 15:00-północ. Obok muzeum. Kawiarnia na świeżym powietrzu i otwarta na świat.

==== Laureles, Suramericana, Estadio ====
* '''[https://feniciacomidaarabe.com/ Fenicia]''' (''kuchnia bliskowschodnia''), Cra. 73 # circular 2 - 41 (''Ave Jardin, Laureles''), ☏ +57 4 413 8566. Od poniedziałku do piątku od południa do 20:30, w niedziele i święta od południa do 16:00. W tej bezpretensjonalnej restauracji serwujemy głównie dania libańskie. Dobre jedzenie. 
* {{Znacznik|'''El Arbol de la Vida'''|6.2547824|-75.5805798 |typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''El Arbol de la Vida''' (''wegetariańskie''), Cr 64c # 48 - 188 Suramericana 5, lokal 101, ☏ +57 4 2302522. Dobrze podane dania wegańskie, o niskiej zawartości soli - hej, korzystanie z solniczki jest bezpłatne.

==== Śródmieście ====
* {{Znacznik|'''Versalles'''|6.2519603|-75.5653112 |typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''Versalles''', Carrera 49 # 53-39 (''stacje metra Parque Berrio lub Prado''), ☏ +57 4 511 9147. Restauracja wzdłuż centrum Carrera Junin oferuje podstawowe dania argentyńskie w rozsądnych cenach. 
* '''Restaurante Vegetariano''', Carrera 51 D # 67-30, ☏ +57 4 583 8386. Codzienne menu, burgery. 
* '''Lenteja Espress''' (''wegetariańskie''), Calle 53 # 42-17, ☏ +57 4 239 5230. Burgery wegetariańskie (ciecierzyca i soczewica), meksykańskie wegańskie, lasagne. Zawiera także lokalizację Poblado pod adresem Carrera 35 # 8A-75

==== Wiele lokalizacji i dostawa online ====
* '''J y C Delicias''' oferuje typowe arepas z różnymi dodatkami, dobre na lunch lub kolację. Kilka lokalizacji: w dzielnicy Laureles Carrera 76 # 33 A-62, ☏ +57 4 250 4861. W El Poblado Calle 4 Sur # 43 A-8, ☏ +57 4 312 6656 i centrum handlowym El Tesoro.
* {{Znacznik|'''Mondongo's'''|6.2463377|-75.5893585 |typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''[https://mondongos.com.co/ Mondongo's]''', Carrera 70 # circular 3 - 43 (''prawa strona na avenida 70, 3 przecznice od Universidad Bolivariana''), ☏ +57 4 411 3434. Słynna i tradycyjna lokalna restauracja z dwoma lokalizacjami w mieście i jedną dodatkową w Miami dla tęskniących za domem. Oferuje lokalną zupę z flaków. Jeśli nie jesteś odważny, możesz wybrać zwykłą fasolę i inne przysmaki. Dodatkowa lokalizacja w El Poblado Calle 10 # 38 -38, ☏ +57 4 312 2346. 
* {{Znacznik|'''El Astor'''|6.2509911|-75.5660952 |typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''[https://www.elastor.com.co/ El Astor]''', Junín: Carrera 49 # 52-84 (''1 blok od Edificio Coltejer''), ☏ +57 4 511 9002. 9:00 - 19:00. Tradycyjne ciasta, ciastka i desery. Herbaciarnia. Metrostation Parque Berrio. 
* '''[https://www.santaelena.com.co/ Pasteleria Santa Elena]''', Parque el Poblado (''Carrera 43 # 8 - 36''), ☏ +57 4 325 6600 ext 107. Wspaniałe desery, ciastka i lokalnie słynne „Pastel de Gloria” wypełnione pastą z guawy i arequipe. Również w centrum miasta przy Ave. La Playa Carrera 45 # 50-64. Wiele lokalizacji w całym mieście.

=== Ekskluzywnie ===
==== El Poblado ====
* '''HatoViejo''' (''lokalne dania''), Calle 16 #28 - 60 Via Las Palmas (''po drugiej stronie ulicy od hotelu Intercontinental''), ☏ +57 4 268 6811. Wspaniałe jedzenie od 30 lat. Głównie mięso, dania regionalne. Udekorowane jak stara farma. Również obszary zewnętrzne 
* {{Znacznik|'''Herbario'''|6.2117488|-75.5721711 |typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''[https://elherbario.com/ Herbario]''' (''steki i owoce morza''), Carrera 43 D # 10 -30 (''w pobliżu el parque El Poblado''), ☏ +57 4 311 2537. Pn-Sb 12:00-15:00, 19:00-23:30. Krótkie i wykwintne menu. 
* '''[https://elcielo.com.co/ ElCielo]''' (''kuchnia molekularna''), Cra 40 No. 10A - 22 (''El Poblado''), ☏ +57 320 6814821. 12:00-15:00, 19:00-23:00. Gotowanie molekularne to skomplikowana nauka, tutaj możesz usiąść i się nią cieszyć. Niewiedza to błogosławieństwo. 
* '''[https://lacafetieredeanita.com/ La Cafetiere de Anita]''' (''kawiarnia''), Cl. 6 Sur #43a-92 (''w pobliżu centrum handlowego Oviedo i McDonald's''), ☏ +57 4 3113103. Śniadanie-lunch. Nowoczesna kawiarnia z miejscami do siedzenia wewnątrz i na zewnątrz. Jajka w dowolnym stylu, bekon lub tosty francuskie. Kanapki (ciabatta lub bagietka), sałatki (Caesar, z tuńczykiem, tajska lub włoska), pyszna kawa i soki owocowe.

==== Śródmieście ====
* {{Znacznik|'''In situ restaurante'''|6.271908|-75.5635504 |typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''[https://www.botanicomedellin.org/servicios/alimentos-y-bebidas/restaurante-in-situ/ In situ restaurante]''' (''Jardín Botánico''), Calle 73 # 51 D-14 (''Metro Universidad''), ☏ +57 4 233 2373, restauranteinsitu@jbotanico.org. Zalecana rezerwacja. Ładna restauracja położona w samym sercu Ogrodu Botanicznego. Menu oferuje połączenie lokalnej żywności, kilka organicznych wyborów, a wszystkie dania są dobrze podane. Na zewnątrz restauracji znajduje się mały ogród z ziołami i aromatycznymi roślinami.

== Nocne życie ==
=== Lokalne napoje ===
''Aguardiente'' - popularny napój alkoholowy w Kolumbii o słodkim i lukrecjowym smaku, zrobiony z trzciny cukrowej. Lokalna marka to ''Aguardiente Antioqueño'' i zwykle pije się go bez dodatków, popijając uncją wody lub plasterkami mango.
* ''Ron'' - rum jest również popularny wśród miejscowych. Krajową marką jest ''Ron Medellín Añejo'' leżakowany 3, 8, 12 lub 30 lat, zwykle podawany zmieszany z Club Soda, Coca-Colą lub sokiem z cytryny.
* ''Cerveza'' - piwo jest dostępne prawie wszędzie, tym najbardziej lubianym przez ludzi jest ''Pilsen'', jasnozłoty w kolorze, niemiecki pilsener lub lager. Również podziwiany przez miejscowych i obcokrajowców jest ''Club Colombia'', lepsze piwo premium, zrobione w 100% ze słodu. Inne popularne piwa krajowe to Aguila i Costena. Mała firma warzy piwo lokalnie: '''[https://x.com/3cordilleras_?lang=en Tres Cordilleras]''' produkuje Wheat, American Pale i Amber Ale. '''[https://www.facebook.com/BBCPubMedellin/ Bogota Brewing Company]''' prowadzi restaurację w dzielnicy Poblado z dobrym piwem rzemieślniczym w niekonkurencyjnych cenach. Ich piwa butelkowane są dostępne w barach i restauracjach w całym mieście.
* ''Refajo'' - rodzaj koktajlu powstającego z połączenia piwa i lokalnego napoju bezalkoholowego ''Colombiana''. Jest orzeźwiający i lekko słodki.
* ''Cocteles'' - ze względu na dużą różnorodność owoców tropikalnych i ich soków Twoja wyobraźnia nie będzie miała granic podczas tworzenia ''koktajli'' w Medellín. Zacznij od soku Lulo z wódką lub wypróbuj wiele przepisów z marakują (hiszp. ''Maracuyá'').
Czwartki, piątki i soboty to główne dni imprezowania w Medellín; przez resztę tygodnia główne życie nocne nie jest zbyt ekscytujące. Bary zamykają się o 2 w nocy, ale znajdziesz wiele klubów, które zamykają się o 4 nad ranem, a jeśli musisz zostać dłużej, po prostu poszukaj klubów techno lub elektronicznych.

=== Kluby taneczne ===
* {{Znacznik|'''El Blue'''|6.210696|-75.567896 |typ=bar|url=|kolor=000000|treść=}}'''El Blue'''. Popularne miejsce z muzyką crossover (mieszanką rocka i muzyki lokalnej). Jest popularne wśród gringos i „łowców gringo”. Czwartek to noc, w której warto się wybrać. 
* '''Circus'''. Nowe miejsce z pięknym widokiem na Medellín. Bardzo popularne wśród pięknej, popularnej publiczności i zwykle gra muzykę crossover. 
* {{Znacznik|'''Cuchitril Club-Bar'''|6.21523|-75.58268 |typ=bar|url=|kolor=000000|treść=}}'''Cuchitril Club-Bar''', Calle 10, #52-87. Nazwa oznacza „noga”, co można uznać jedynie za wyraz sympatii do tego klubu salsy. W środku jest naprawdę przyjemnie, z wystrojem gdzieś pomiędzy arabeską a neonem, plus żyrandole. Jest sporo miejsca do tańca, w tym przestrzeń na wspaniałym patio/ogrodzie z tyłu. Niedziele to najlepsze noce, kiedy wszelkiego rodzaju świetni salseros i salseras zjeżdżają się w tej części miasta na imprezę. 
* {{Znacznik|'''Eslabon Prendido'''|6.24905|-75.56167 |typ=bar|url=|kolor=000000|treść=}}'''Eslabon Prendido''' (''Salsa &amp; Tropical''), Calle 53, #42-55 (''ulica Maracaibo'') (''w centrum, pół bloku na wschód od Parque del Periodista''). Prawdopodobnie najsłynniejszy klub salsy w mieście, z zespołami grającymi na żywo Tu Th (jest mniej więcej zamknięty przez resztę tygodnia). Nazwa miejsca bawi się słowami: Hot -or Burning- Link zamiast Missing Link. W środku jest dość mały, ale tańce wylewają się na ulicę. W środku są stoliki, jeśli chcesz tylko popatrzeć, ale są zajmowane na długo przed rozpoczęciem imprezy. Jego lokalizacja w centrum miasta wymaga pewnej ostrożności. 
* '''Palmaia''' (''Autopista Sur''). Największy klub w Medellín, ma pojemność 3000 osób. Standardowa muzyka crossover z ringiem bokserskim do walk dziewczyn! 
* {{Znacznik|'''Red'''|6.210229|-75.568 |typ=bar|url=|kolor=000000|treść=}}'''Red'''. Naprzeciwko El Blue, oferuje muzykę elektroniczną i lokalną. 
* '''Viva''' (''klub taneczny''), Calle 51 # 73 - 100 (''blisko stadionu baseballowego''). Duży, dwupiętrowy klub taneczny z głównie gejowską klientelą.

=== Bary ===
Jest kilka dzielnic z barami. Cudzoziemcy wolą Parque Lleras w El Poblado, bezpieczniejsze, bardziej ekskluzywne, z milszymi tłumami. Klasa średnia spotyka się również poza Museo de Arte Moderno, w pobliżu dzielnicy Carlos E Restrepo; a tak zwane ''Urban Tribes'' spotykają się w Parque del Periodista (centrum). Inne obszary z barami to: Carrera 70 w pobliżu Estadio, Carretera Las Palmas i Avenida 33 w Laureles.

Obszar wokół Parque Lleras (la Zona Rosa) ma skupisko restauracji, barów i jest świetny do obserwowania ludzi. Jest aktywny przez większość nocy i jest obowiązkowy do odwiedzenia dla tych, którzy szukają kolumbijskiego życia nocnego. Główne restauracje na rogu, El Rojo i Basilica, są świetne do jedzenia, picia i obserwowania ludzi. Czasami mają muzykę na żywo lub duże ekrany, gdy rozgrywane są ważne mecze piłki nożnej.

Parque Lleras jest interesujący każdej nocy w tygodniu, chociaż trzeba przyznać, że czwartek, piątek i sobota są o wiele bardziej ożywione. Są miejsca, głównie kluby z muzyką elektroniczną, otwarte do 6 lub 7 rano poza granicami miasta, ponieważ przepisy zabraniają, aby jakikolwiek bar pozostawał otwarty po 15:00. Ludzie zbierają się jednak wokół Parque Poblado do świtu, pijąc, paląc i rozmawiając. Możesz kupić papierosy, alkohol i wszystko, czego zapragniesz od ulicznych sprzedawców, aż do ostatniego stojącego człowieka.

Bardziej ekskluzywne doświadczenie można znaleźć w La Strada, tuż na południe od Parque Lleras na Aviendo El Poblado. W centrum znajduje się wiele barów, restauracji i klubów. La Strada stała się weekendowym celem podróży dla zamożniejszych mieszkańców Medellín. Spodziewaj się, że zapłacisz więcej za napoje i jedzenie niż w la Zona Rosa, bary zamykają się o 1 w nocy.

Tuż za Medellín znajduje się kilka lokali w sąsiednich miastach Sabaneta, Envigado i Itagui. Sabaneta nie zyskała jeszcze popularności wśród obcokrajowców, co czyni ją miejscem, do którego należy się udać, jeśli chcesz unikać gringos.

* {{Znacznik|'''Salón Amador'''|6.2092671|-75.5657882 |typ=bar|url=|kolor=000000|treść=}}'''[https://www.facebook.com/salonamador/ Salón Amador]''', Cra. 36 #1038, ☏ +57 318 2679942. Bardzo ciemne wnętrze z mnóstwem neonów. 
* '''Niagara''' (''5 puertas''), Cra 38 (''2 bloki na południe od Parque Lleras, El Poblado''), ☏ +57 4 2688564. Otwarte po południu do 2 w nocy. Jest klasykiem dla lokalnej publiczności od ponad 30 lat. Nieformalne, piwo, pogawędki. 
* '''La Camerata''' oferuje swoim klientom muzykę klasyczną od ponad 25 lat. Okazjonalne występy na żywo. Calle 49 między Carreras 64 i 65, w pobliżu Calle Colombia.
* '''Vinacure''' Niesamowicie odlotowe miejsce - drogie wejście, ale zdecydowanie warto je zobaczyć. Cały klub został zaprojektowany przez znanego kolumbijskiego rzeźbiarza. Postaraj się pójść, gdy German, właściciel, jest w pobliżu, aby móc zobaczyć The Naked Room, interaktywną wystawę sztuki, którą trzeba zobaczyć (czasem) nago. To bardzo interesujące, niezwykłe i zabawne muzeum sztuki/bar. Jest naprawdę wyjątkowe. Aby się tam dostać, weź taksówkę na początek Caldas (carrera 50 No 100D Sur 07, Caldas). Możesz też pojechać autobusem.
* {{Znacznik|'''Casa Gardeliana'''|6.2695066|-75.5546162 |typ=bar|url=|kolor=000000|treść=}}'''[https://www.facebook.com/museocasagardeliana/ Casa Gardeliana]''' (''Tango bar''), Carrera 45 # 76 - 50 (''Manrique''), ☏ +57 4 4442633. Od 1973 roku jest miejscem spotkań miłośników tanga. Muzyka na żywo, taniec. 
* {{Znacznik|'''Salon Málaga'''|6.2466279|-75.5697431 |typ=bar|url=|kolor=000000|treść=}}'''[https://salonmalaga.com/ Salon Málaga]''' (''Tango i Bolero bar''), Cra. 51 Bolívar # 45 + 80 (''pomiędzy ulicami Amador i Maturín''), ☏ +57 4 231 2658. Pn.-Sb. 7:00-2:00, niedz. święta 8:00-północ. Klasyczny bar w samym centrum miasta. Wszystkie klasy społeczne spotykają się tu przy dobrej muzyce i lokalnych drinkach. Tańce. Tylko pół przecznicy od głównej stacji metra San Antonio (linie A i B). -. 
* {{Znacznik|'''Dulce Jesus Mio'''|6.2230519|-75.5653181 |typ=bar|url=|kolor=000000|treść=}}'''[https://dulcejesusmiolaparranda.blogspot.com/ Dulce Jesus Mio]''' (''Mi Pueblo''), Calle 77S # 46B-90 Sabaneta (''obok stacji benzynowej Texaco''), ☏ +57 4 288 8176. 16:00-1:00. Całe miejsce jest repliką tradycyjnego miasteczka „paisa”. Miejscowi z wioski przywitają Cię i będą Twoimi gospodarzami, zaproszą Cię do tańca i wspólnej zabawy. Każdej północy jest Sylwester. Naprawdę fajnie. 
* {{Znacznik|'''Bolero Bar'''|6.2584877|-75.5832088 |typ=bar|url=|kolor=000000|treść=}}'''Bolero Bar''', Cra. 67 B 51 A 98 Lokal 101 (''w pobliżu Exito calle Colombia''), ☏ +57 4 234 039. Tanga, bolerka. 
* '''Bermellón Restaurante Café Bar''', Calle 23 Sur # 42B-107 Envigado, ☏ +57 4 4019883. Tango i in.

== Festiwale, imprezy ==
* W ostatnim tygodniu sierpnia odbywa się coroczny Festiwal Teatralny organizowany przez '''Medellín en Escena'''.
* We wrześniu odbywa się doroczny program operowy, którego organizatorem jest '''Prolírica de Antioquia'''.

=== Targi, pokazy i wystawy ===
[[Plik:Parque Explora- Interactive museum &amp; Aquarium.jpeg|thumb|right|Parque Explora – interaktywne muzeum i akwarium]]
* Odwiedź miasto w pierwszych dniach sierpnia na lokalnym festiwalu „'''[https://www.medellin.gov.co/es/feria-de-flores/ Feria de las flores” (Festiwal Kwiatów)]'''. W ciągu jednego tygodnia odbywają się wszelkiego rodzaju wydarzenia, w tym „Desfile de Silleteros” (Parada tragarzy kwiatów).
* Nowe słodkowodne '''akwarium''' w {{Znacznik|Parque Explora|6.2706 |-75.5656 |typ=atrakcja}}'''[https://www.parqueexplora.org/ Parque Explora]''' zostało otwarte w grudniu 2008 roku i przedstawia wielką różnorodność dzikiej przyrody rzecznej i słodkowodnej, której jest mnóstwo w Kolumbii. Jest to prawdopodobnie jedno z największych akwariów w Ameryce Łacińskiej i z pewnością jedno z niewielu specjalizujących się w faunie słodkowodnej. Stacja metra '''Universidad'''.
* {{Znacznik|Planetario Municipal|6.268461 |-75.566178 |typ=atrakcja}}'''Planetario Municipal''', ☏ +57 4 5168300. Sprzęt cyfrowy. Zobacz przestrzeń kosmiczną w Planetarium. Cra 52 # 71 - 112 w Parque de los Deseos. Stacja metra '''Universidad'''. 
* Medellín ma jeden z najważniejszych '''[https://www.festivaldepoesiademedellin.org/ festiwali poetyckich]''' na świecie. Co roku, zwykle w lipcu, poeci z całego świata (w tym laureaci Nagrody Nobla) przyjeżdżają na to niesamowite wydarzenie.
* '''[https://cementeriosanpedro.org.co/ Noc pełni księżyca]'''. Odwiedź stary cmentarz (Cementerio de San Pedro), na którym znajdują się byli prezydenci i pięknie rzeźbione cmentarze. Stacje metra '''Hospital''' lub '''Universidad'''. 
* Centrum Kongresowe {{Znacznik|Plaza Mayor|6.2440366 |-75.5757682 |typ=atrakcja}}'''Plaza Mayor''' jest głównym miejscem dużych wydarzeń, w tym corocznych pokazów związanych z modą i przemysłem tekstylnym '''Colombiamoda''' (koniec lipca) i '''ColombiaTex''' (połowa stycznia).
* '''Międzynarodowy Festiwal Tanga''' gromadzi światowej sławy artystów. Wstęp na wszystkie wydarzenia jest bezpłatny. Co roku w czerwcu.
* '''Tangovia''' to miesięczny jarmark uliczny w dzielnicy Manrique, z udziałem wspaniałych wykonawców tanga (śpiewaków, grup, tancerzy i innych). Calle 45 x Carrera 73.
* {{Znacznik|Parque Norte Medellín|6.2723512 |-75.5679488 |typ=atrakcja}}'''[https://parquenorte.gov.co/ Parque Norte Medellín]''', Cra. 53 #76-115. park rozrywki, który jest bardziej jak karnawał pod względem kalibru niektórych przejażdżek, chociaż ma przejażdżkę łodzią, która przepływa obok posągów dinozaurów, ogrodów botanicznych i laguny, z której można podziwiać wspaniałe widoki na dolinę, a także ozdoby świąteczne. Biorąc pod uwagę niewiele przejażdżek, długie kolejki itp., może nie być wart swojej ceny. 38 000 COP.

== Noclegi ==
=== Hotele ===  
==== El Centro ====
Większość niedrogich hoteli w Medellín znajduje się w El Centro. Chociaż okolica tętni życiem w ciągu dnia, wychodzenie nocą jest niebezpieczne i należy tego unikać.

* {{Znacznik|'''Hotel Conquistadores'''|6.2504268|-75.5717746|typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''Hotel Conquistadores''', Carrera 54 #49-31, ☏ +57 4 512 3232. Niedrogi i bezpieczny hotel w centrum miasta. Wszystkie podstawowe udogodnienia, w tym telewizja naziemna, ciepła woda, sejfy. Restauracja na miejscu. Niezwykle przyjazny i pomocny personel. 36 000 COP za pokój jednoosobowy, 48 000 COP za pokój dwuosobowy lub z dwoma pojedynczymi łóżkami, 72 000 COP za pokój trzyosobowy, 144 000 COP za pokój rodzinny. 
* '''Hotel Ayacucho Real''', Calle 49 (''Ayacucho'') #48-15, ☏ +57 4 5112971. Wszystkie podstawowe udogodnienia, w tym telewizja kablowa, ciepła woda, mini system stereo w pokojach. Dość obskurne. COP$29181 za pokój jednoosobowy. 
* {{Znacznik|'''Hotel San José'''|6.2472687|-75.5649163|typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''Hotel San José''', Calle 49 #45-12, drugie piętro (''Ayacucho por el Palo''), ☏ +57 4 5120066. Prawdopodobnie najtańszy przyzwoity hotel w mieście. Pomimo ceny, jest czysty i bezpieczny. Telewizja kablowa, ciepła woda, pralnia na miejscu. 
* {{Znacznik|'''Hotel Nutibara'''|6.252417|-75.567230|typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''[https://www.hotelnutibara.com/ Hotel Nutibara]''', Calle 52A # 50 - 46 Plazuela Nutibara (''centrum miasta w pobliżu stacji metra Parque Berrío''), ☏ +57 4 511 5111. Najbardziej tradycyjny hotel w Medellín, obecnie nieco zaniedbany. Wspaniała architektura. Po drugiej stronie ulicy od Museo de Antioquia. Faks: +57 4 231 3713.

==== Estadio and Laureles ====
Są to dzielnice klasy średniej, bezpieczne i ciche, położone na zachód od rzeki (na zachód od centrum miasta) z wieloma barami, restauracjami, sklepami i klubami wzdłuż Carrera 70.

* {{Znacznik|'''Hotel Egina Medellín'''|6.2525865|-75.587328|typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''[https://www.eginamedellinhotel.com/?_gl=1*1kszwmy*_ga*MjAxODExNjIxMS4xNzQ2NTI0ODIz*_ga_N509J2EXQ2*czE3NDY1MjQ4MjMkbzEkZzEkdDE3NDY1MjQ4MjkkajU0JGwwJGgw Hotel Egina Medellín]''', Calle 47 #68A - 80, ☏ +57 1 6360866. 65 pokoi, pokoi standardowych, pokoi typu junior i apartamentów, wszystkie wyposażone w klimatyzację, minibar i dostęp do Wi-Fi. Udogodnienia i usługi to bar, sala konferencyjna i siłownia/siłownia. 
* '''[https://www.facebook.com/hotelpunto70/ Hotel Punto 70]''', Carrera 70 #47-34 (''po przekątnej naprzeciwko stacji metra Estadio''), ☏ +57 4 260 2282. Najtańszy hotel w tej okolicy. Czyste, nowoczesne, ładne pokoje. Przyjazny personel. Bar obok gra głośną muzykę do 3 nad ranem. 45 000 COP za pokój jednoosobowy. 
* {{Znacznik|'''Sauces del Estadio'''|6.2573983|-75.585371|typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''[https://hotelsaucesdelestadio.com/ Sauces del Estadio]''', Cra 69 No.49A-30, ☏ +57 4 2304260. Ładna, elegancka fasada ze wzorem szkła i cementu. Ma restaurację/bar, Wi-Fi, klimatyzację, darmowe śniadanie, kilka maszyn do ćwiczeń, aby spalić tego bajgla. 83 896 COP. 
* {{Znacznik|'''Hotel TRYP'''|6.2608547|-75.5879535|typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''[https://www.hotelestequendama.com.co/es/tequendama-hotel-medellin Hotel TRYP]''' (''hotel Wyndham''), Calle Colombia 50 N 70-124 (''w pobliżu stadionu''), ☏ +57 4 4443338. Najnowszy hotel w okolicy. edytuj
* {{Znacznik|'''Hotel Casa Laureles'''|6.2427686|-75.5991159|typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''[https://www.solarhoteles.com/es/hoteles/colombia/medellin/casa-laureles/ Hotel Casa Laureles]''', Cl. 35 ## 78 - 66, ☏ +54 (4) 414 04 82, reservas.web@solarhoteles.com. Bonusem jest darmowe śniadanie w formie bufetu w ich restauracji Jardines. Ma również Wi-Fi, klimatyzację. 138 610 COP. 
* '''Hotel Laureles 70''', Cq. 5 #7013, ☏ +57 4 4112828. Bardzo przypomina blok, ale oferuje śniadanie kontynentalne i ma restaurację/bar, taras, Wi-Fi i klimatyzację. 65 657 COP. 
* '''[https://www.facebook.com/samarianhs/ Samarian Hostel]''', Carrera 77b #47 35 Sector Laureles Estadio Velodromo, +57 4 2504472 Cel 3165006043. samarianhs@gmail.com. W pobliżu stacje metra Floresta i Estadio, wspólna przestrzeń biurowa dla cyfrowych nomadów z kawiarnią, wymiana językowa i szkoła hiszpańskiego w pobliżu, akademiki od 18 900 COP (śniadanie wliczone w cenę).

==== El Poblado ====
To prawdopodobnie najbardziej pożądana dzielnica do zatrzymania się. Jest jednak również najdroższa. W tej okolicy znajdują się ekskluzywne bary, restauracje i kluby. W pobliżu znajdują się ekskluzywne supermarkety (Pomona, Carulla i Exito), a także centra handlowe, otwarte sieci Wi-Fi i kilka kawiarni Juan Valdez.

* {{Znacznik|'''Hotel Intercontinental'''|6.2136965|-75.5582324|typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''[https://www.ihg.com/intercontinental/hotels/gb/en/medellin/mdeha/hoteldetail Hotel Intercontinental]''', Calle 16 #28-51 (''Variante Las Palmas, 2 km od centrum handlowego San Diego''), ☏ +57 4 319 4450. Zameldowanie: 15:00, wymeldowanie: 13:00. Ładny i tradycyjny hotel w mieście. Lokalizacja podmiejska. Duże pokoje, centrum kongresowe. edit
* {{Znacznik|'''Hotel San Fernando Plaza'''|6.2041133|-75.5708855|typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''[https://www.hotelsanfernandoplaza.com/ Hotel San Fernando Plaza]''', Carrera 42 A # 1 - 15 (''Ave. el Poblado''), ☏ +57 4 444 5353. Bardzo elegancki i elegancki za tę cenę, doskonała obsługa. Ładne otoczenie z wieloma restauracjami, siłownią, kawiarnią. 
* '''[https://pobladohoteles.com/ Poblado Plaza Hotel]''' (''Estelar''), Carrera 43A No.4Sur-75, ☏ +57 4 268 5555. W Golden Mile. Posiada przyjemny ogród, w którym można spożywać posiłki. Bezpłatne Wi-Fi. 
* {{Znacznik|'''Four Points by Sheraton'''|6.199346|-75.575879|typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''[https://www.marriott.com/en-us/hotels/mdefp-four-points-medellin/overview/ Four Points by Sheraton]''', Carrera 43 C #6 Sur 100 (''w pobliżu centrum handlowego Oviedo, dzielnica Poblado''), ☏ +57 4 3197400. Zameldowanie: 15:00, wymeldowanie: 15:00. 
* '''[https://www.facebook.com/hoteldanncarltonbelfort/ Hotel Dann Carlton Belfort]''', Calle 17 # 40 B - 300 (''Avenida el Poblado''), ☏ +57 4 4445252. Ładny basen. 
* {{Znacznik|'''Park 10 Hotel'''|6.2119042|-75.5652391|typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''Park 10 Hotel''', Carrera 36B nr 11-12 El Poblado, ☏ +57 4 310 6060, reservas@hotelpark10.com.co.
* '''[https://www.hotelesestelar.com/ Milla de Oro]''' (''Estelar''), Carrera 43 A nr 1A Sur 237 (''Av. El Poblado, pomiędzy placem głównym a centrum handlowym Oviedo''). Ponad 150 pokoi. Bezpłatne połączenia telefoniczne w Kolumbii 01 8000 97 8000.
* '''[https://www.hotelportonmedellin.com/ Hotel Portón de Medellín]''', Carrera 43A nr 9 Sur 51 Av. El Poblado (''blisko centrum handlowego Oviedo''), ☏ +57 4 313 2020. Znajduje się w obszarze zwanym „Złota Mila”. 
* '''[https://www.danncarlton.com/ Hotel Dann Carlton Medellin]''', Av. El Poblado Cra. 43A # 7-50 (''blisko głównego placu Poblado''), ☏ +57 4 444 5151. 
* {{Znacznik|'''Hotel Poblado Alejandría Express'''|6.2074675|-75.565261|typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''[https://hotelpobladoalejandria.com/ Hotel Poblado Alejandría Express]''', Cra. 36 # 2 Sur-60, ☏ +57 4 318 2000. 
* '''[https://www.nh-hotels.com/en/hotel/nh-collection-medellin-royal Hotel NH Collection Medellin Royal]''' (''hotel Radisson''), Cra 42 No 5 Sur -130 El Poblado (''w pobliżu Oviedo i centrum handlowego Santa Fe''), ☏ +57 4 448 5700, contactoweb@medellinroyal.com. Zameldowanie: 15:00, wymeldowanie: 13:00. od 110 USD/noc. 
* '''Hotel Casa-10''', Calle 11 #43B-71 (''kilka przecznic na północny zachód od Parque Poblado''), ☏ +57 4 311 4882. Najtańszy hotel w tej okolicy. Czyste i nowoczesne pokoje, ale duszne. Otwarty na początku maja 2009 r. Przyjazny personel. Szerszy wybór telewizji kablowej niż w większości niedrogich hoteli. Komputery z dostępem do Internetu i Wi-Fi wliczone w cenę. Bezpłatny parking.
* {{Znacznik|'''Novelty suites'''|6.2005002|-75.5742357|typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''[https://eehoteles.com/novelty-suites-hotel/ Novelty suites]''', Ave El Poblado Calle 4 sur #43 A 109 (''Milla de Oro''), ☏ +57 4 319 4000. Zameldowanie: 15:00, wymeldowanie: 13:00. Wygodne i przestronne apartamenty w nowoczesnym budynku. Umiarkowane ceny. 
* '''[https://www.ihg.com/holidayinnexpress/hotels/us/en/medellin/mdeex/hoteldetail Holiday Inn Express]''', CRA 43 A # 1 SUR - 150 Av El Poblado (''obok centrum handlowego Oviedo''), ☏ +57 4 4440344, faks: +57-4-384554. Zameldowanie: 15:00, wymeldowanie: 13:00. 
* '''[https://www.medellinexecutivehotel.com/ Medellín Executive Suites Hotel]''', Calle 11 A No. 31 A - 208 (''w pobliżu Zona Rosa''), ☏ +57 311-582-6237, medellinexecutivehotel@gmail.com. Ekskluzywny hotel z wzorową obsługą, nowoczesnymi udogodnieniami i idyllicznym otoczeniem. Położony w jednej z najpiękniejszych dzielnic Medellín. Krótki spacer do Parque Lleras. Dostępne Wi-Fi, basen i taras rekreacyjny. 
* '''[https://www.facebook.com/hotelSantaAnaMedellin/ Hotel Santa Ana]''', Calle 15 sur No. 48 - 34 (''Dwie przecznice od stacji metra La Aguacatala''), ☏ +57 4 314 0707. Santa Ana nie jest tak przyjemny jak inne hotele w El Poblado, ale jego bliskość do metra jest punktem zwrotnym dla wielu turystów. W La Aguacatala nie ma wiele do zrobienia. Śniadanie wliczone w cenę.

=== Hotele butikowe ===
* '''[https://www.facebook.com/hotelartco/ Art Hotel]''', Cra 41 # 9-21 El Poblado (''Zona Rosa, Parque Lleras.''), ☏ +57 4 369 7900. Przestronne pokoje w stylu loftu z wysokimi sufitami, niektóre z prywatnym tarasem. Prawdziwy butikowy hotel w pobliżu parku Lleras, ale cichy i bezpieczny. 
* '''Las Rosas Hotel Boutique''', Cra. 33 # 5 G - 73 (''Barrio Provenza, w pobliżu Parque Lleras''), ☏ +57 320 7287400. Zameldowanie: 15:00, wymeldowanie: 13:00. Tylko 14 dużych pokoi z dobrą obsługą. Dostępne kursy języka hiszpańskiego. Hotel organizuje wspaniałe wycieczki poza miasto. 
* {{Znacznik|'''DiezHotel'''|6.208985|-75.5652225|typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''[https://www.diezhotel.com/ DiezHotel]''', Calle 10 A Cra 34 (''El Poblado''), ☏ +57 4 312 0005. Komórka +57 300 216 3744. Butikowy hotel z wystrojem inspirowanym wszystkimi regionami Kolumbii.
* '''Movich Hotel Las Lomas''' (''hotel na międzynarodowym lotnisku''), Glorieta Aeropuerto José María Córdova, Rionegro, ☏ +57 4 5146962. Zameldowanie: 15:00, wymeldowanie: 13:00. Ładny hotel na przedmieściach z pięknym terenem. Nie głośno. Bezpłatny numer z Kolumbii: 018000 940 440.

=== Hostele ===
* '''[https://www.blacksheepmedellin.com/ Blacksheep Hostel]''', Transversal 5A #45-133 (''Patio Bonito''), ☏ +57 4 311 1589, kelvin@blacksheepmedellin.com. Lekcje hiszpańskiego na miejscu, grill w każdą niedzielę. Prowadzony przez pomocnego nowozelandzkiego ekspatę o imieniu Kelvin. Dwumetrowe łóżka w europejskich rozmiarach, łazienki z toaletami, gorące prysznice z hydromasażem, przestronne pokoje, w pełni wyposażona kuchnia, 5 komputerów z szybkim dostępem do Internetu. Łóżko w akademiku: od 34 000 COP$, podwójne od 95 000 COP$. 
* {{Znacznik|'''Casa Kiwi Hostel'''|6.206573|-75.5661537|typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''[https://www.casakiwihostel.com/ Casa Kiwi Hostel]''', Cra 36 #7-10 (''3 bloki nad Parque Lleras w El Poblado''), ☏ +57 4 268 2668, +57 352 1109, casakiwi@gmail.com. Świetny hostel dla backpackerów prowadzony przez obcokrajowców, z tanimi łóżkami w pokojach wieloosobowych i pokojami prywatnymi, a także nowy dodatek z ładniejszymi pokojami prywatnymi i apartamentami. Szybki internet, bezpłatne Wi-Fi, telewizja satelitarna. Tarasy i patio, w pełni wyposażona kuchnia dla gości, pralnia, stół bilardowy i szafki w pokojach wieloosobowych. Świetna atmosfera i dobra obsługa klienta oraz informacje turystyczne. Łóżko w pokoju wieloosobowym: 40 000 COP, pokój prywatny od 80 000 COP. 
* {{Znacznik|'''Hostal Tamarindo - Medellín'''|6.20648|-75.56578|typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''Hostal Tamarindo - Medellín''' (hostaltamarindo@gmail.com), No., Cra 43A #7D-58, ☏ +57 4 3128737, hostaltamarindo@gmail.com. Zameldowanie: 14:00, wymeldowanie: 11:00. Spokojna, ciepła i przyjazna atmosfera, świetna obsługa, czyste, wygodne pokoje, łazienki i pomieszczenia socjalne, ciepła woda przez cały dzień, w pełni wyposażona otwarta kuchnia, bezpłatna pościel i ręczniki, szafki, filmy DVD, brak godziny policyjnej, bezpłatne Wi-Fi, usługa internetowa, usługa pralnicza, wejście bezkluczykowe i pełna informacja turystyczna. Łóżko wieloosobowe za 62 023 COP. 
* {{Znacznik|'''Palm Tree Hostel'''|6.2558713|-75.5836643|typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''Palm Tree Hostel''', Carrera 67# #48d-63 (''za supermarketem Exito Colombia, 3 przecznice od stacji metra Suramericana''), ☏ +57 300 2419209, info@palmtreemedellin.com. Zameldowanie: 24 godziny na dobę, wymeldowanie: 11:30. Biuro z obsługą przez całą dobę, bezpłatny internet i Wi-Fi, pokoje wieloosobowe i prywatne, pościel wliczona w cenę, gorące prysznice, usługa pralnicza, bar, wymiana książek, bezpłatny rower, telewizja kablowa z ponad 100 kanałami, filmy DVD. Hamaki, darmowe grillowanie w piątki, w pełni wyposażona kuchnia, darmowe przechowywanie toreb, darmowa kawa i śniadanie. Łóżko w akademiku: od 47 419 COP.
* {{Znacznik|'''Samán Hostel'''|6.209062|-75.5662915|typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''[https://samanhostelmedellin.blogspot.com/ Samán Hostel]''', Calle 10 N° 36-24, El Poblado, ☏ +57 310 221436, +57 320 7662735, samanhostel@gmail.com. Prowadzony przez niesamowitego gościa o imieniu Alejandro, który robi wszystko, co w jego mocy, aby pomóc Ci doświadczyć Medellín. Naprawdę luksusowy i bardzo czysty jak na hostel, a także blisko bardziej ekskluzywnych barów w okolicach El Poblado. Internet, luksusowy salon, kuchnia, darmowa herbata i kawa, pralnia. Alejandro i jego pomocnik, również Alejandro, sprzątają pokoje codziennie i nawet zaoferowali zmywanie naczyń po ugotowaniu kolacji! 
* '''[https://www.tigerhostelmedellin.com/ Tiger]''', Car 36 No. 10-49 (''po drugiej stronie ulicy od Parque Lleras w Poblado''), ☏ +57 4 311 6079 (międzynarodowy), +57 311 7072 272 (whatsapp), info@tigerhostelmedellin.com. Zameldowanie: 14:30, wymeldowanie: 11:30. Zupełnie nowy hostel, który znajduje się kilka kroków od głównego nocnego życia w mieście. Bardzo duże, prywatne łóżka piętrowe z przegrodami. Programowanie amerykańskiej telewizji, DVD, pralnia, dwujęzyczny personel, stół bilardowy, bezpłatny internet, WiFi, XBOX-360, prywatne szafki, całodobowa recepcja, wydarzenia, informacje turystyczne, kuchnia, ciepła woda. Właściciel jest Amerykaninem z dużym doświadczeniem w Medellín. Bar sportowy znajduje się w hostelu (patrz sekcja „Gastronomia”). Łóżko w akademiku: od 22 000 COP. 
* {{Znacznik|'''The Wandering Paisa Hostel'''|6.24980|-75.58731|typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''[https://wanderingpaisahostel.com/ The Wandering Paisa Hostel]''', Calle 44 A No. 68 A 76, Laureles, ☏ +57 34 436-6759, +57 320-749-2073 (komórka), twphostel@gmail.com. Nowy hostel z wygodnymi łóżkami, pościelą wliczoną w cenę, Nintendo Wii, bezpłatnym Wi-Fi, barem, usługą pralniczą, hamakami, tarasem słonecznym/patio, tarasem na dachu, biblioteką, całodobową ciepłą wodą, dwujęzycznym personelem, szafkami, kuchnią, informacją turystyczną, całodobową recepcją. 
* '''[https://ihmedellin.com/ International House Medellin]''', Calle 32B # 66C - 06 (''tuż naprzeciwko wejścia nr 2 Unidad Deportiva de Belén''), ☏ +57 316 452 74 20, info@ihmedellin.com. Hostel prowadzony przez podróżnika w dzielnicy mieszkalnej z dobrym połączeniem z transportem publicznym. Bezpłatne, bardzo szybkie WiFi; niesamowita, naprawdę dobrze wyposażona, wspólna kuchnia na dachu (z mnóstwem lodówek do użytku gości); pralnia za 10 000 COP za pranie. Przyjazny dla pracy i podróży. Bezpłatne obiekty sportowe tuż po drugiej stronie ulicy, ogromne centrum handlowe i supermarket w odległości 5 minut spacerem. Mały sklepik na dole z przekąskami i napojami. Zakaz palenia z wyjątkiem balkonów i dachu. Bardzo pomocny i troskliwy personel. 7 USD za pokój wieloosobowy, 300 USD/miesiąc za pokój prywatny. 
* '''[https://luciacentralmed.wixsite.com/lucia-central Lucia Central]''', Calle 54 Numero 36 A-36 (''Z centrum miasta pieszo Calle 54.''), ☏ +57 3117826304, lucia.central.med@gmail.com. Zameldowanie: 14:00, wymeldowanie: 11:00. Miejsce z wygodnymi łóżkami i wspaniałym śniadaniem. Niezwykle przyjaźni właściciele. 20 000 dolarów kokosowych.

== Szacunek ==
Ubrania są zazwyczaj swobodne, ale w dni powszednie rzadko spotykane są szorty lub spodnie typu bermudy. W weekendy noszą je tylko młodzi mieszkańcy. Swetry i kurtki zazwyczaj nie są potrzebne w ciągu dnia, czasami są potrzebne w nocy.

Powstrzymaj się od żartów na temat narkotyków, porwań lub zamachów bombowych. Wielu mieszkańców Medellín osobiście odczuło skutki przemocy w przeszłości, a dziś uważają się za bardzo nowoczesnych, patrzących w przyszłość i gotowych iść naprzód. Nie uważają tych rzeczy za zabawne. Ponadto policja traktuje sytuację bezpieczeństwa bardzo poważnie i możesz zostać zatrzymany. W związku z tym nie ma oficjalnej turystyki opartej na historii Pablo Escobara, a wiele osób nie lubi o nim rozmawiać, chociaż kilka hosteli oferuje wycieczki poświęcone Pablo Escobarowi. Spotkasz się z wieloma zdziwionymi spojrzeniami, jeśli zaczniesz pytać, jak dotrzeć do domu, w którym został zabity itp.

Kiedy jedziesz Metrocable, pamiętaj, że jest to funkcjonalna część systemu metra i że wielu dumnych mieszkańców dzielnic położonych na zboczach gór jeździ nim do pracy i z powrotem każdego dnia. Dlatego powstrzymaj się od gapienia się, komentowania lub robienia zdjęć dzielnic poniżej, zwłaszcza jeśli w Twoim wagoniku są Kolumbijczycy.

== Bezpieczeństwo ==
Medellín jest ogólnie bezpiecznym miastem dla turystów, w zależności od części miasta, którą odwiedzasz i godzin otwarcia, i jest znacznie bezpieczniejsze niż w poprzednich latach. W 2022 wskaźnik zabójstw w Medellín był najniższy od lat 70. XX wieku i wynosił 15 na 100 000, co jest wartością nieco niższą niż w [[Dallas]] w [[Teksas]]ie. Według Departamentu Stanu USA morderstwa dotyczyły turystów i obywateli USA, a ryzyko działań „terrorystycznych” w obszarze miejskim nadal istnieje. Większość przemocy koncentruje się w slumsach na zboczach wzgórz miasta i wśród znanych handlarzy narkotyków, chociaż bogatsze części miasta również ucierpiały z powodu ostatniego wzrostu przestępczości. Biedniejszych dzielnic na północnym wschodzie i północnym zachodzie miasta należy unikać zarówno w dzień, jak i w nocy, aby uniknąć kłopotów. Większości śródmieścia najlepiej unikać w nocy, być może z wyjątkiem El Poblado. Większość podróżujących do Medellín powie Ci, że nigdy nie znaleźli się w niebezpieczeństwie, ponieważ centrum miasta, dzielnice turystyczne i atrakcje są ściśle kontrolowane. Dlatego poniższe porady nie powinny zniechęcać Cię do podróży.

Oszustwo, które stało się coraz powszechniejsze od 2024, polega na tym, że młodzi mężczyźni umawiają się z miejscowymi kobietami na Tinderze i umawiają się z nimi na randkę. Kiedy spotykają kobietę, do ich drinka dosypuje się narkotyków, a oni sami zostają okradzeni przez wspólników. Kobieta, zwykle prostytutka, otrzymuje niewielką część dochodu, a gang zatrzymuje resztę. W wyniku tej praktyki dochodziło do zgonów, ponieważ kobieta musiała oszacować prawidłową ilość narkotyku (zwykle skopolaminy), którą miała podać ofierze. '''Jeśli jednak wybierasz się na randkę na Tinderze lub Grindrze z miejscową osobą w Medellín, spotkaj się w miejscu publicznym i nie wracaj do swojego zakwaterowania ani do jej domu. Mieszkańcy Medellín nie wracają do domu z innymi miejscowymi, aby się umówić; zamiast tego korzystają z tanich hoteli'''. Odmiany tego oszustwa polegają na tym, że dziewczyny są zbyt przyjacielskie wobec gringos w klubie, stawiają im drinki, a następnie proszą, aby poszły z nimi do domu. Drinki kończą się odurzeniem, a dziewczyny uciekają z pieniędzmi i wartościowymi rzeczami, które masz w swoim mieszkaniu.

Nie podróżuj sam po zmroku. Prawie każdy, kto zna kogoś, kto miał kłopoty w Medellín, powie ci, że robił rzeczy, których nie powinieneś robić w żadnym mieście, np. spacerował sam po zmroku, zwłaszcza wychodząc z klubów po wypiciu. Jeśli musisz, podróżuj z kilkoma przyjaciółmi, a nocą zadzwoń po taksówkę zamiast zjeżdżać z krawężnika.

Unikaj oddalania się od głównych obszarów poza stacją metra Santo Domingo, zwłaszcza po zmroku; zasadniczo staraj się pozostać w zasięgu wzroku stacji i biblioteki, a wszystko będzie dobrze. Unikaj obszarów śródmieścia nocą, takich jak Parque San Antonio (w tym poza stacją metra), Parque Boliviar i obszarów bezpośrednio na północ od Parque Barrio, gdzie jest dużo prostytucji i innych podejrzanych interesów. W ciągu dnia wszystkie te obszary są całkowicie bezpieczne przy zachowaniu normalnych środków ostrożności.

Jak w większości dużych miast, drobna przestępczość może być problemem; zaleca się noszenie kolorowej kopii paszportu, a nie prawdziwego, unikanie noszenia portfela i trzymanie różnych ilości gotówki w kilku kieszeniach, skarpetkach i biustonoszach. Noś tylko to, czego będziesz potrzebować w ciągu dnia i zawsze miej wystarczająco dużo ukrytej gotówki, aby wrócić do hotelu. Jednak w większości miejsc turystycznych policja jest bardzo liczna, więc możesz czuć się bezpiecznie, robiąc zdjęcia i spacerując w ciągu dnia. Unikaj parków, rabusie z nożami czyhają na turystów w parkach w pobliżu hoteli w zamożnych dzielnicach miasta, takich jak El Poblado.

Turyści mogą czuć się przytłoczeni mnogością sprzedawców oferujących takie rzeczy jak owoce, lody, papierosy, losy na loterię, ładowarki do telefonów komórkowych, drobiazgi i ubrania. Jednak proste „nie, gracias” powstrzyma ich od nagabywania cię.

Ponieważ Kolumbia jest nadal krajem o mentalności „macho”, kobiety mogą być przedmiotem lubieżnych komentarzy, zaczepek lub gwizdania. Kobiety nie powinny tego odbierać osobiście — chociaż kobiety mają takie same prawa jak kobiety w USA i gdzie indziej, to po prostu kultura.

Pod żadnym pozorem ''nie opowiadaj żadnych żartów'' na temat używania kokainy lub bomb. Kolumbijska policja traktuje żarty jako groźby i możesz znaleźć się na posterunku policji, tłumacząc się przed niesympatycznymi policjantami. W przeciwnym razie policjanci są zazwyczaj mili i pomocni wobec turystów.

Wiek zgody w Kolumbii wynosi 14 lat, co nie dotyczy prostytucji, która jest przestępstwem dla nieletnich poniżej 18 roku życia. Wiek spożywania alkoholu wynosi 18 lat. Nieletnim nie wolno posiadać alkoholu w żadnym czasie i nie mogą wchodzić do klubów nocnych żadnego rodzaju. Jeśli nieletni zostanie przyłapany na przebywaniu w klubie nocnym, cały klub zostanie natychmiast zamknięty z powodu naruszenia prawa krajowego (egzekwowanego bardziej w ładniejszych dzielnicach).

Zawsze wymieniaj pieniądze na lotnisku lub w banku. Bancolombia jest największym bankiem krajowym, ma siedzibę w Medellín i ma bankomaty prawie wszędzie. „Uliczni kantorzy” oferują kuszące stawki za dolara, ale bądź ostrożny. „Uliczni kantorzy” trzymają dla siebie kilka największych banknotów. Nie obnoś się z dużymi sumami pieniędzy. Bankomaty są najlepszym sposobem na radzenie sobie ze złożonością różnych kantorów.

Korzystając z bankomatu (wydają tylko pesos), rozsądnie jest korzystać z bankomatów w centrum handlowym (hiszp. ''centro comercial''), jednym z dużych supermarketów (takich jak Exito, Jumbo lub Metro) lub sklepach spożywczych (takich jak Carulla), a następnie poświęć trochę czasu na spacer. Nie wychodź szybko. Jeśli ktoś obserwuje ludzi przy bankomacie, poczeka, aż odejdziesz, a może nawet okradnie cię na ulicy. Korzystanie z bankomatów na ulicy nie jest wskazane w Kolumbii.

== Zdrowie ==
* Woda w Medellín jest zdatna do picia, chociaż dla osób szczególnie ostrożnych zawsze dostępna jest woda butelkowana.
* W Medellín nie ma ryzyka zachorowania na wiele chorób tropikalnych, takich jak malaria, cholera, żółta febra, leiszmanioza czy choroba Chagasa, ze względu na wysokość i bardzo dobry program szczepień, który wyeliminował wszystkie wektory tych chorób.
* Jeśli przebywasz tylko w Medellín i/lub [[Bogota|Bogocie]], nie są wymagane żadne dodatkowe szczepienia. Jednak jeśli podróżujesz na dalekie południe, wymagane jest szczepienie przeciwko żółtej febrze i możesz zostać poproszony o okazanie dowodu jego otrzymania; możesz je otrzymać bezpłatnie od poniedziałku do soboty, od AMm, pod adresem Carrera 45 # 50-48 (El Palo con la Playa), Edificio El Doral, Consultorio 203 (pierwsze piętro). Szczepienie zaczyna działać po 10 dniach.
* Wysokość nie jest zazwyczaj problemem dla obcokrajowców, ponieważ Medellín leży około 1500 m (4921 stóp) nad poziomem morza (około tyle samo co [[Denver]], USA). Jednak niektórzy, którzy mieszkają na poziomie morza lub w jego pobliżu, mogą doświadczyć pewnych niewielkich efektów pierwszej nocy. W takim przypadku zaleca się picie dużej ilości wody i unikanie alkoholu w drodze tam i pierwszej nocy.

Temperatury przez cały rok wynoszą 15–30 °C, a wilgotność powietrza tolerowana na poziomie 50%–70%. Najbardziej deszczowe okresy to marzec-kwiecień i październik.

Ze względu na wąskość Doliny Aburrá smog może być uciążliwy. Najgorzej jest w tygodniach na przełomie pory suchej i deszczowej, gdy chmury wiszą nisko. Ma to miejsce w marcu i wrześniu. Główną przyczyną jest ruch samochodowy, który jest ograniczony w godzinach szczytu, gdy natężenie ruchu jest największe.

* {{Znacznik|'''Szpital Pablo Tobón Uribe'''|6.277135 |-75.579495 |typ=zdrowie|url=|kolor=FF0000|treść=}}'''Szpital Pablo Tobón Uribe''', Calle 78b # 69-240, Medellín, Antioquia. 
* {{Znacznik|'''Integrados Health Service Institution'''|6.280300 |-75.585760 |typ=zdrowie|url=|kolor=FF0000|treść=}}'''Integrados Health Service Institution''', kl. 78 #79A-03, Medellín, Antioquia. Otwarte: pon.-pt. 8:00-19:00, sobota. do godziny 13:00. 
* {{Znacznik|'''Szpital Dziecięcy'''|6.268129850244374 |-75.55880718067708 |typ=zdrowie|url=|kolor=FF0000|treść=}}'''Szpital Dziecięcy''' (''Hospital Infantil Concejo de Medellín''), Cl. 72a #4870 (Metro A: Szpital. Autobus C6003).

== Łączność ==
=== Telefon ===
* Międzynarodowe numery kierunkowe: Kolumbia 57, kod miasta Medellín 4. Dzwoniąc na telefon komórkowy spoza Kolumbii, wybierz 57-3 (tj. +57 311 xxx xx xx, nie podwajaj cyfry 3).
* Aby wykonać połączenie międzynarodowe z Kolumbii, wybierz kod dostępu 005 (Orbitel), 007 (ETB) lub 009 (Movistar), a następnie kod kraju, kod kierunkowy i numer telefonu.
* Wiele telefonów lokalnych jest zablokowanych dla bezpośrednich połączeń międzynarodowych, ale połączenia za pośrednictwem operatora będą działać z wieloma telefonami: Zadzwoń pod numer 159, aby uzyskać numer operatora.
* W przypadku wszystkich połączeń lokalnych należy wybrać tylko 7 cyfr.
* Dzwoniąc z telefonu lokalnego na telefon komórkowy, należy wybrać „03”, a następnie 10-cyfrowy numer telefonu komórkowego.
* Dzwoniąc z telefonu komórkowego na telefon lokalny: wybierz 03 + (kod miasta) + 7-cyfrowy numer telefonu.
* ''W nagłych wypadkach'' wybierz 123
''Usługi mobilne'': W Kolumbii działa kilka firm telefonii komórkowej ([https://www.claro.com.co/personas/ Claro], [https://www.movistar.com.co/ Movistar], [https://www.tigo.com.co/ TIGO], UNE i [https://etb.com/moviles/ ETB]). Dzwonienie na telefony komórkowe jest nieco droższe niż dzwonienie na numery lokalne. W zatłoczonych miejscach często można spotkać osoby sprzedające „minuty” na wykonywanie połączeń z telefonów komórkowych. Wszystkie numery komórkowe mają 10 cyfr (cyfra 3 jest zawsze pierwsza).

=== Internet ===
W całym mieście jest wiele kawiarenek internetowych. Załącznik dla kolumbijskich adresów internetowych to .co

=== Poczta ===
Zwykła poczta w Kolumbii jest dość żałosna, ponieważ nie można samemu naklejać znaczków i zawsze trzeba iść do urzędu pocztowego. W każdym mieście jest bardzo mało urzędów, zazwyczaj w centrum. Na tym tle prywatni kurierzy pocztowi rozkwitli z lepszą obsługą i większą liczbą urzędów. Jest blisko 10 różnych firm, wśród najpopularniejszych są '''Coordinadora''' i '''[https://tcc.com.co/ TCC]'''. Obie mają umowy z międzynarodowymi usługami kurierskimi i obejmują cały świat.

=== Gazety ===
* '''[https://www.elcolombiano.com/ El Colombiano]''' to druga co do wielkości gazeta w kraju o dość konserwatywnych poglądach.
* Małoformatowe serwisy informacyjne '''Q'hubo''' i '''ADN''' są łatwo dostępne.
W kraju '''Colombia Reports''' to dobre źródło wiadomości w języku angielskim.

Dla osób mówiących po hiszpańsku dobrym miesięcznikiem o życiu w centrum miasta, z długimi artykułami, jest ''Universo Centro''.

=== Muzyka online ===
* '''[https://www.rimixradio.com/audio/paisa.html Paisa Estereo]''' to internetowa stacja radiowa transmitująca strumieniowo do ponad 174 krajów z Medellín

=== Stacje telewizyjne ===
Cztery lokalne stacje są dostępne za pośrednictwem kabla, transmisji bezpłatnej, a większość można oglądać online.

* '''Teleantioquia''' ma lokalne wiadomości i rozrywkę.
* '''[https://telemedellin.tv/ TeleMedellín]'''
* '''Une'''
* '''[http://www.cosmovision.tv/ Cosmovisión]'''

== Informacje turystyczne ==
=== Wydział ds. cudzoziemców ===
W sprawach dotyczących wizy lub pobytu bezwizowego, odpowiedzialny jest urząd imigracyjny. Działy znajdują się w Cl. 19 #80A-40 i na terenie lotniska MDE w części publicznej.

=== Konsulaty ===
* [[Plik:Flag of Austria.svg|20px]] '''Austria''', Cr 43A nr 14-109, ☏ +57 4 266-5757 wew. 119, faks: +57 4 268-2858. 
* [[Plik:Flag of Belgium.svg|20px]] '''Belgia''', Diagonal 75B nr 2A-120, Of. 309, ☏ +57 4 341-6060, faks: +57 4 341-2946. 
* [[Plik:Flag of Bolivia.svg|20px]] '''Boliwia''', Cl 10 nr 41-9, Of. 301, ☏ +57 4 381-7601, faks: +57 4 268-2706. 
* [[Plik:Flag of Brazil.svg|20px]] '''Brazylia''', Cl 29D nr 55-91, ☏ +57 4 265-7565, faks: +57 4 265-5211. 
* [[Plik:Flag of Chile.svg|20px]] '''Chile''', Cr 48 nr 12sur-70, wyd. El Crucero, Of. 808, ☏ +57 4 313-2209, +57 4 313-5264, faks: +57 4 313-1608. 
* [[Plik:Flag of Costa Rica.svg|20px]] '''Kostaryka''', Cr 43A nr 14-109 wyd. Nova Tempo, Of. 309, ☏ +57 4 381-7549, +57 4 312-2391. 
* [[Plik:Flag of Denmark.svg|20px]] '''Dania''', Cl 49 No.50-21, Of. 1904, ☏ +57 4 513-5161. 
* [[Plik:Flag of Ecuador.svg|20px]] '''Ekwador''', Cl 50 nr 52-22, wyd. Banco de Caldas, Of. 802, ☏ +57 4 512-1193. 
* [[Plik:Flag of El Salvador.svg|20px]] '''Salwador''', Cl 10B nr 35-27, ☏ +57 4 266-5433, faks: +57 4 266-5586. 
* [[Plik:Flag of France.svg|20px]] '''Francja''', Cr 52 nr 14-200, lokal 204, ☏ +57 4 235 8037, faks: +57 4 265-7291. 
* [[Plik:Flag of Germany.svg|20px]] '''Niemcy''', Adres Cr 43F Nr 17-419, ☏ +57 4 380-8080, faks: +57 4 232-8474. 
* [[Plik:Flag of Italy.svg|20px]] '''Włochy''', Cl 31 Nr 43A-172, ☏ +57 4 262-1823, faks: +57 4 262-3139. 
* [[Plik:Flag of Mexico.svg|20px]] '''Meksyk''', Cl 50 Nr 42-54, piso 2, ☏ +57 4 239-0456. +57 4 239-7062 
* [[Plik:Flag of the Netherlands.svg|20px]] '''Holandia''', Adres Cr 52 Nr 51A-23, Of. 401-402, ☏ +57 4 251-0324, faks: +57 4 251-0314. 
* [[Plik:Flag of Panama.svg|20px]] '''Panama''', Cl 10 nr 42-45, Of. 233, ☏ +57 4 268-1157, faks: +57 4 288-6108. 
* [[Plik:Flag of Peru.svg|20px]] '''Peru''', Cl 4 sur No.43A-195 Ed. Centro Ejecutivo, ☏ +57 4 268-7285, faks: +57 4 268-7293. 
* [[Plik:Flag of Poland.svg|20px]] '''Polska''' (''honorowy''), adres: calle 29 No. 41-105 oficina 1206 - Edificio Soho, Medellín - Antioquia, Colombia, telefon: +57 604 3205310, telefon komórkowy: +57 311 5169240, fax: +57 604 4031779, e-mail: gmrestrepos@outlook.com, języki: hiszpański, angielski
* [[Plik:Flag of Romania.svg|20px]] '''Rumunia''', Edificio Centro de Trabajo Corfin, Torre 1, Piso 4, El Poblado, ☏ +57 4 2660779, faks: +57 4 2665973, alvarogj@pqp.com.co. Konsulat Honorowy (Nie świadczy usług konsularnych. Zamiast tego obywatele Rumunii potrzebujący pomocy powinni skontaktować się z ambasadą w Bogocie.) 
* [[Plik:Flag of South Korea.svg|20px]] '''Korea Południowa''', Cr 42 (''Autopista Sur'') nr 54A-22, Itagüí, ☏ +57 4 372-0755, faks: +57 4 373-6289. edytuj
* [[Plik:Flag of Spain.svg|20px]] '''Hiszpania''', Cr 42 No.10-11, ☏ +57 4 312-0400, faks: +57 4 266-5364. 
* [[Plik:Flag of Sweden.svg|20px]] '''Szwecja''', Adres Cr 43A No. 1 sur-31 Ed. Banco Ganadero, Of. 401, ☏ +57 4 266-0498, +57 4 311-9983, faks: +57 4 268-7878. 
* [[Plik:Flag_of_Switzerland_(Pantone).svg|20px]] '''Szwajcaria''', Cr 68 No. 48D-48, ☏ +57 4 230-4563, faks: +57 4 260-1881. 
* [[Plik:Flag of the United Kingdom.svg|20px]] '''Wielka Brytania''', Carrera 49 No. 46A sur-103, Envigado, ☏ +57 4 270-9242, +57 4 331-8625, faks: +57 4 331-0046. 
* '''[[Plik:Flag of Venezuela.svg|20px]] '''Wenezuela''', Cl 32B No.69-59, ☏ +57 4 235-0359, +57 4 351-1644, faks: +57 4 351-1909. 
* W Medellín nie ma konsulatu '''Kanady''', '''Chin''', '''Indonezji''' ani '''Stanów Zjednoczonych Ameryki''', ale każdy z nich ma ambasadę narodową w [[Bogota|Bogocie]].

=== Pralnie ===
W Kolumbii trudno znaleźć pralnie samoobsługowe, ale pralnie oferujące pełen zakres usług, w tym czyszczenie chemiczne, można znaleźć na głównych ulicach i w niektórych galeriach handlowych.

=== Elektryczność ===
W tym kraju napięcie wynosi 110–120 woltów, korzysta się z gniazdek dwubolcowych (takich samych jak w USA).

== Gdzie dalej ==

===Na wschód===
* '''[[Guatape]]''' i '''La Piedra del Peñol''': Guatape znajduje się około 90 minut od Medellín i jest popularnym celem wypoczynku i ekoturystyki dla wielu Kolumbijczyków i zagranicznych podróżników. Połowa przyjemności z podróży do Guatape to jazda przez kolumbijską wieś otoczoną pięknymi pagórkami, małymi miasteczkami, farmami i przyjaznymi ludźmi. Po przybyciu do Guatape zauważysz, że miasto graniczy ze zbiornikiem wodnym zbudowanym na tamę hydroelektryczną. Jezioro zajmuje tysiące akrów i można je zwiedzać i podziwiać, wynajmując łódź lub korzystając z jednej z dużych łodzi imprezowych dostępnych w weekendy. Guatape ma nowe hotele, hostele, restauracje, domy i wypożyczalnie rekreacyjne (łodzie i narty wodne) graniczące z jeziorem. Ogromna skała ('''La Piedra del Peñol''', znana również jako Peñón de Guatape), która graniczy z jeziorem, jest niewyjaśnionym zjawiskiem geologicznym. Z 2/3 wysokości poniżej gruntu, odsłonięta pionowa ściana ma ponad 200 m wysokości (660 stóp) i jest widoczna z całej okolicznej wsi. Każdy może wspiąć się na skałę za kilka tysięcy pesos po schodach wbudowanych w jedną stronę, widok zapiera dech w piersiach. Na szczycie skały znajduje się restauracja oferująca stoliki na zewnątrz z widokiem na widoki rozciągające się aż po horyzont w każdym kierunku. Autobusy odjeżdżają co godzinę z dworca autobusowego Medellín Norte. Pablo Escobar, słynny baron narkotykowy, kiedyś nazywał Guatape swoim domem i zbudował kilka dużych Casas na brzegach jeziora. Jego obecność sprawiła, że ​​Guatape stało się niebezpiecznym miejscem zarówno dla zagranicznych turystów, jak i lokalnych Kolumbijczyków. Po jego śmierci Guatape przekształciło się w spokojne miasteczko, które rozwija się jako cel podróży turystycznych. Główny dom Escobara jest teraz zbombardowaną skorupą, którą można łatwo zobaczyć z jeziora.
* '''Rezerwat przyrody Río Claro''' Ten prywatny rezerwat przyrody powstał w 1970 roku z zamiarem wspierania ochrony lasów tropikalnych w kanionie Rio Claro, a jednocześnie rozwijania ekoturystyki za pomocą programów rekreacyjno-edukacyjnych. Wapienne złoża marmuru i koryto rzeki są niesamowite. Dostępne są noclegi z opcjonalnymi domkami otwartymi na las. Jednodniowe wycieczki z Medellín są również dostępne z opcjonalnymi zajęciami do wyboru, takimi jak trekking jaskiniowy, rafting po rwącej rzece, kajakarstwo i przygody w koronach drzew, aby wymienić tylko kilka.
* '''Sporty ekstremalne''': Montevivo to rezerwat w '''Santa Elena''', 30 minut w górę wzgórza od Medellín. Posiada 5 zjeżdżalni linowych, jedna o długości około 400 m, jedna z największych na świecie. Możesz korzystać z baldachimu, wędrować, a nawet spać w parku. Telefon: +57 4 538 0279. e-mail: montevivo@montevivo.org
* '''[https://www.comfama.com/cultura-y-ocio/parques/parque-arvi/ Parque Arví Comfama]''': W pobliżu Santa Elena, ten park przygód ma szeroki wybór szlaków turystycznych i słynie wśród mieszkańców z canopyingu, sportu, w którym przechodzi się przez korony drzew na tyrolkach, mostach drucianych i huśtawkach linowych. Do tej aktywności zaleca się rękawiczki, można je kupić w kiosku tuż pod górę od parku canopy.

=== Na zachód ===
* '''[[Santa Fe de Antioquia]]''', tropikalne miasto z piękną architekturą kolonialną. Roczny festiwal filmowy przyciąga elitę narodową i miłośników kina do tego uroczego miejsca. To miasto z brukowanymi uliczkami założone w 1541 było stolicą prowincji Antioquia do 1826, kiedy to zostało ordynowane na Medellín.

=== Na południe ===
* Większość kawy w kraju rośnie w regionie Andów na południowy zachód od Medellín, a większość tradycji plantatorów kawy jest taka sama jak w tym mieście. Rzeczywiście, światowej sławy '''Juan Valdez''' mieszka w Medellín od ponad 3 dekad. Na południowy zachód od Medellín (Suroeste Antioqueño) znajduje się większość z 20 małych miasteczek, w których można zobaczyć Juana, muła Conchitę i Grab Life by the Beans.
* '''[[Jardín]]''' to malownicze miasteczko, które prezentuje piękną lokalną architekturę, 2½ godziny jazdy na południowy zachód od Medellín. Główny plac jest otoczony kilkoma kawiarniami na świeżym powietrzu, a nad placem dominuje duży kamienny kościół. Lokalny świeży pstrąg jest łatwo dostępny w wielu restauracjach w mieście i kilku wiejskich restauracjach. Prawdopodobnie najbardziej urzekającą atrakcją naturalną Jardín jest Jaskinia Splendor. W Jardín znajdują się hostele. '''LandVenture Travel''' oferuje jednodniowe wycieczki z Medellín do jaskini Splendor, a także zwiedzanie młynów trzciny cukrowej, młynów do kawy i innych wspaniałych atrakcji, które oferuje Jardín.
* Na samym południowym krańcu departamentu Antioquia znajduje się mały wiejski hotel z widokiem na rzekę Cauca. Wspaniałe widoki na kanion, ekologiczne ścieżki, basen. '''[https://www.facebook.com/hotelpipintaaguadas/?_rdr Hotel Pipintá]''' w La Pintada. 2½ godziny jazdy od Medellín.

{{geo|6.235925|-75.575136}}
{{Jest w|Antioquia}}
{{przewodnik}}
[[Kategoria:Kolumbia]]</text>
      <sha1>drwwlceo8y9ygmm9wagzohc2xz8ger6</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Cartagena de Indias</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2407</id>
    <revision>
      <id>158850</id>
      <parentid>144643</parentid>
      <timestamp>2026-09-23T13:36:50Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Moromar</username>
        <id>2451</id>
      </contributor>
      <comment>/* Gdzie dalej */</comment>
      <origin>158850</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="80068" sha1="bq7kvjwixgkpc3hweqn17ro99w2ruzh" xml:space="preserve">{{top-banner|unesco=yes}}
{{Miejscowość infobox 
|nazwa = Cartagena de Indias
|nazwa oryginalna = 
|widok = Montaje_Cartagena,_Colombia.jpg
|opis = 
|herb = Escudo_de_Cartagena_de_Indias.svg
|mapa = Cartagena in Colombia.png
|państwo = [[Kolumbia]]
|region = [[Bolívar]]
|powierzchnia = 609,1
|wysokość = 2
|lud = 1 052 000
|prefiks = 	130001–130002, 130003–130004, 130005–130006, 130007–130008, 130009–130010, 130011–130012, 130013–130014, 130015
|kod pocztowy = 130000
|www = 
}}
'''[https://cartagenadeindias.travel/?la=en Cartagena de Indias]''' to miasto i [[Lista światowego dziedzictwa UNESCO|obiekt światowego dziedzictwa]] w [[Bolívar]], w [[Kolumbia|Kolumbii]]. Miasto było jednym z pierwszych sanktuariów uwolnionych afrykańskich niewolników w Ameryce. Zamieszkuje je mieszanka etniczna, reprezentująca własną odmianę Kolumbii.

== Charakterystyka ==
Kartagena licząca ponad milion mieszkańców położona jest na północnym wybrzeżu Morza Karaibskiego. Założony przez [[Hiszpania|Hiszpanów]], został ufortyfikowany i gościł trybunał inkwizycji dla regionu.

=== Kiedy jechać ===
Położone w tropikach klimat miasta dzieli się na dwie pory roku: suchą i deszczową. Pora sucha trwa od grudnia do kwietnia. Nawet w lipcu opadów jest nieco mniej niż w pozostałych miesiącach. W porze deszczowej średnio w miesiącu jest więcej dni ze słońcem niż z deszczem. Z wyjątkiem września i października średnia ilość opadów nie przekracza 100 mm. Dzięki temu klimatowi temperatura jest stała przez cały rok, z temperaturą w dzień wynoszącą około 32°C i temperaturą w nocy około 23°C.

Miasto staje się bardzo zatłoczone podczas grudniowych świąt oraz podczas Wielkiego Tygodnia, kiedy kolumbijskie szkoły są zamknięte, a duża część mieszkańców kraju wyjeżdża na wakacje.

=== Historia ===
Cartagena została założona w 1533 roku przez Pedro de Heredię, który nazwał nową osadę nazwą [[Kartagena|hiszpańskiego miasta]] w [[Murcja (wspólnota autonomiczna)|Murcji]]. W miejscu, gdzie zbudowano Cartagenę, żyła ludność zwana ''Calamarì'', o której hiszpańskie przekazy mówią, że była zaciekła i lubiła wojnę, do tego stopnia, że ​​nawet kobiety walczyły jak mężczyźni.

Kilka lat po założeniu miasta Hiszpanie zbudowali otoczoną murem fortecę, aby chronić region przed piratami angielskimi, holenderskimi i francuskimi. Mimo to Cartagena była wielokrotnie atakowana.

Właśnie po to, aby położyć kres tym wszystkim atakom, w XVII wieku hiszpańska korona zatrudniła słynnych europejskich inżynierów wojskowych, którzy wyposażyli Cartagenę w konstrukcje obronne, które do dziś są jej najbardziej charakterystycznym elementem.

W marcu 1741 roku przed miejskim portem pojawiła się ogromna flota angielska pod dowództwem admirała Edwarda Vernona, składająca się ze 186 statków i 23 600 ludzi. Miasto liczyło zaledwie 6 statków i 3000 ludzi, ale oblężenie zostało ostatecznie odparte przez generała i admirała Blasa de Lezo, przede wszystkim dzięki pracom inżynieryjnym zbudowanym w poprzednich latach.

Cartagena była bardzo aktywnym portem zajmującym się handlem niewolnikami, jedynym miastem wraz z [[Veracruz]] (w [[Meksyk]]u) uprawnionym do handlu z Czarnymi. Pierwsi niewolnicy przybyli zaraz po założeniu miasta, pracując przy budowie dróg, profanacji grobów ludu Sinu oraz przy budowie budynków i fortec. Agenci portugalskiej firmy Cacheu rozprowadzali ładunki ludzkie z Cartageny po całej [[Ameryka Południowa|Ameryce Południowej]] do pracy w kopalniach [[Wenezuela|Wenezueli]], Indii Zachodnich, Wicekrólestwa Peru i Wicekrólestwa Nowej Granady.

5 lutego 1610 roku na bezpośredni rozkaz króla Filipa II utworzono w Cartagenie Trybunał Inkwizycji. Pałac, ukończony w 1770, do dziś zachował swój czysto kolonialny styl.

Kiedy 11 listopada 1811 roku Cartagena ogłosiła całkowitą niepodległość, inkwizytorzy zostali zmuszeni do opuszczenia miasta. Powrócili w 1815 po rekonkwiście Hiszpanii, ale w 1821 zostali ostatecznie usunięci po powstaniu Simóna Bolívara.

== Orientacja ==
=== Dzielnice ===
Miasto składa się głównie z dwóch części turystycznych: miasta kolonialnego („ciudad amurallada”), które jest naprawdę niesamowite i ma wiele restauracji, klubów i hoteli; i '''Bocagrande''', długi pas hoteli i apartamentowców wzdłuż plaży. Warto odwiedzić także ekskluzywną dzielnicę '''Castillogrande''', pełną nowo wybudowanych apartamentowców, miejsc do joggingu i cichej plaży do opalania.

== Dojazd == 
=== Samolotem ===
[[Plik:158 Rafael Núñez International Airport Cartagena.JPG|thumb|Wewnątrz lotniska]]
{{Znacznik|Międzynarodowy port lotniczy im. Rafaela Núñeza|10.44599|-75.51668|typ=transport}}'''Międzynarodowy port lotniczy im. Rafaela Núñeza''' ({{IATA|CTG}}) (''znajduje się 3 km na północny wschód od starego miasta''). Obsługuje loty międzynarodowe z [[Nowy Jork|Nowego Jorku]] (JetBlue), [[Panama (miasto)|Panamy]] (Copa Airlines), [[Quito]], [[Fort Lauderdale]] (Spirit Airlines i JetBlue), [[Miami]] (American Airlines i Avianca) i [[Madryt]]u (Iberia). Istnieje kilka sezonowych lotów z wielu miast w [[Kanada|Kanadzie]]. Istnieją krajowe loty bez przesiadek z [[Medellín]], [[Cali]], [[Pereira]], [[San Andrés]], [[Bogota]], [[Montería]] (linie lotnicze ADA), [[Barrancabermeja]], [[Bucaramanga]] i [[Cúcuta]]. Nowa tania linia lotnicza [https://www.vivacolombia.co/lander VivaColombia] również obsługuje miasto. 

Na lotnisku znajdziesz kilka bankomatów i kantor wymiany walut, w którym możesz wymienić gotówkę i czeki podróżne. Aby dostać się do centrum, udaj się na postój taksówek, gdzie otrzymasz paragon z dokładną kwotą, którą będziesz musiał zapłacić kierowcy, około 20 000 lub 35 000 COP w zależności od celu podróży (stawka z 2019). Aby dostać się do miasta taniej, przejdź około 50 m (150 stóp) do ulicy i zatrzymaj jedną z żółtych taksówek. Powinieneś być w stanie znaleźć taksówkę, która zawiezie cię do miasta za około 10 000 COP. Jeszcze bardziej przystępną cenowo alternatywą jest nowa usługa transportu publicznego „Transcaribe” odjeżdżająca z Calle 70 w pobliżu lotniska (2500 COP) (kierowca autobusu nie przyjmuje pieniędzy. Mieszkańcy używają plastikowej karty, aby wejść do autobusu. Sierpień 2023) do wejścia do otoczonego murem miasta, miejsce to nazywa się „Paz y Concordia”, które znajduje się przed „La Serrezuela”, czyli centrum handlowym na zachodnim krańcu centrum miasta. W drodze powrotnej z centrum na lotnisko należy wsiąść do autobusu „Transcaribe” na stacji systemu na lotnisko ('''T102 portal - Crespo''', to jest tabliczka z przodu autobusu).

=== Samochodem ===
Miasto jest połączone z resztą Kolumbii dobrymi drogami. Ruta 90 (''Transversal del Caribe'') biegnie wzdłuż wybrzeża, łącząc Cartagenę z miejscami na linii [[Barranquilla]] i [[Turbo]] i została zbudowana jako autostrada o ograniczonym dostępie. Można tu dojechać również z [[Bogota|Bogoty]], ale to ponad 1000 km.

=== Autobusem ===
[[Plik:Cartagena skyline from the city walls.JPG|thumb|300px|Widok na Cartagenę z murów miejskich]]
{{Znacznik|Dworzec autobusowy|10.40082|-75.45851|typ=transport}}'''[https://www.terminaldecartagena.com/ Dworzec autobusowy]''' znajduje się 11 km na wschód od starego miasta. Pomarańczowe i białe klimatyzowane autobusy Transcaribe ('''X104, to jest tabliczka z przodu autobusu''') jadą do starego miasta i kosztują 2500 COP (w zależności od natężenia ruchu, przejazd trwa od 45 do 70 minut). Taksówka kosztuje 30 000 COP, po godzinie 20:00 obowiązuje dopłata nocna w wysokości 500 COP. Innym szybkim i tanim sposobem dotarcia do centrum jest wzięcie taksówki do terminalu Transcaribe Portal, 3 km od głównego terminala. Stamtąd autobusy Transcaribe, które mają własne pasy, docierają do centrum w 30 minut. Karta podróżna Transcaribe kosztuje 4000 COP, a jeden przejazd kosztuje 2300 COP.

* '''[https://www.expresobrasilia.com/ Expreso Brasilia]''' ma autobusy:
** z [[Medellín]]: 13 godzin (6 dziennie lub więcej)
** z [[Bogota|Bogoty]]: 18 godzin
* '''[https://www.unitransco.com/ Unitransco]''' ma autobusy:
** z [[Barranquilla]]: 2½ godziny
** z [[Santa Marta]]: 4 godziny
** z [[Mompox]]: 6 godzin
** z [[Tolú]]: 3 godziny
** z [[Montería]]: 4½ godziny (co 45 minut)
* '''[https://rapidoochoa.com.co/ Rapido Ochoa]''':
** z [[Riohacha]]: 8 godzin (codziennie)
Jeśli jedziesz drogą lądową z [[Panama|Panamy]], Twój pierwszy autobus będzie z [[Turbo]]. Z Turbo do [[Montería]] kosztuje 25 000 COP (4 godziny), a z Montería do Cartageny 35 000 COP (4 godziny) za usługi ekspresowe.

Expreso Brasilia, Expreso Amerlujo i Unitransco mają codzienne połączenie do stolicy [[Wenezuela|Wenezueli]] [[Caracas]] przez [[Barranquilla]], dwa pierwsze za 200 000 COP, podróż trwa 20 godzin. Jeśli podróżujesz Unitransco, jest to trochę tańsze, ale wiąże się z dodatkową przesiadką na autobus na granicy.

Możesz być w stanie wynegocjować niższe ceny biletów dalekobieżnych, miejscowi też to robią.

=== Statkiem ===
Cartagena jest ważnym portem dla '''czarterowych łodzi''' między Kolumbią a [[Panama|Panamą]]. Istnieje kilka prywatnych łodzi odbywających tę podróż, ale należy się spodziewać, że trzeba będzie poczekać kilka dni, aby znaleźć łódź. Ceny wahają się od 300 do 550 USD w zależności od wielkości łodzi i usług na pokładzie. Podróż trwa zazwyczaj 4 noce i 5 dni i obejmuje 2- lub 3-dniowy postój na wyspach [[San Blas]]. Na końcu Panamy łodzie odpływają z obszaru Portobelo lub z '''wysp Carti Kuna Yala''', a nie z [[Colón]]. Wiarygodne informacje o datach wypłynięcia i kapitanach można znaleźć w hotelu Casa Viena. Jedną z opcji jest [https://avemariasailing.com/ Ave Maria Sailing].

Zwłaszcza w chłodniejszych miesiącach w [[Ameryka Północna|Ameryce Północnej]] statki wycieczkowe regularnie zawijają tu do portów na całe dnie. W zależności od ich wielkości i liczby w danym dniu, dostępne wycieczki lądowe mogą obejmować wizyty w samym mieście, na plażach i pobliskich wyspach. Bardzo niewiele osób decyduje się na wyjazd do miast gdzie indziej. {{Znacznik|Port dla statków wycieczkowych|10.4049|-75.5323|typ=transport}}'''Port dla statków wycieczkowych''' znajduje się około 3 km na południowy wschód od starego miasta. Najłatwiej dotrzeć tam taksówką lub pieszo.

== Komunikacja ==
{{mapa|10.4240|-75.5459|zoom=14|grupy=transport,zobacz,natura,jedzenie,bar,nocleg,atrakcja,zakupy,alarm,zdrowie,zabytek,kontakt,nauka,punkt,rower,parking,obszar}}
=== Pieszo ===
Szczególnie stare miasto najlepiej zwiedzać '''pieszo'''. Większość miejsc w Bocagrande jest również w zasięgu spaceru.

=== Autobusem ===
Aby dotrzeć do innych miejsc docelowych, takich jak fort San Felipe, Bocagrande, Castillogrande, lotnisko itp., w całym mieście kursuje wiele '''autobusów'''. Zapytaj kierowcę lub inne osoby czekające, który autobus jedzie do Twojego miejsca docelowego. Bilet na autobus miejski kosztuje 2300 COP, sprzedawany przez kierowcę (kierowca autobusu nie przyjmuje pieniędzy. Miejscowi używają plastikowej karty, aby wejść do autobusu. Sierpień 2023). Wadą jest to, że autobusy jeżdżą wolniej, zatrzymują się na każdym rogu i rzadko jadą bezpośrednią trasą, więc spodziewaj się, że podróż autobusem z punktu A do punktu B potrwa kilka razy dłużej niż taksówką.

=== Rowerem ===
* '''[https://www.facebook.com/bikeandartsalquilerdebicicletas/ Bike &amp; Art]''', Media Luna 10 #23, ☏ +57 311 4185883, nandodelmar@hotmail.com. Wypożyczalnia rowerów. 1 godzina 4000 COP$, 3 godziny 10 000 COP$.

=== Taksówką ===
[[Plik:Taxis de Cartagena, Colombia.jpg|thumb|Taksówki w Cartagenie są żółte]]
Taksówki w Cartagenie nie mają liczników, opłaty należy negocjować. Są drukowane opłaty, ale są one bardziej jak opłaty minimalne. Nawet negocjowane stawki są często wyższe, szczególnie w szczycie sezonu. Istnieją również dopłaty nocne i za klimatyzację, każda w wysokości kilkuset pesos. Potwierdź swoją opłatę przed wejściem do taksówki. Kierowcy taksówek mogą żądać absurdalnych stawek, jeśli nie zostaną wcześniej wynegocjowane.

Taksówki są zazwyczaj łatwe do znalezienia, chociaż na starym mieście może być konieczne przejście kilku przecznic od centrum, w kierunku szerszej drogi blisko muru. Ze starego miasta do Boca Grande lub odwrotnie lub jakimkolwiek transportem w Bocagrande lub w starym mieście spodziewaj się zapłaty 6000 COP; z lotniska do starego miasta lub odwrotnie to 10 000-12 000 COP.

=== Dorożką ===
'''Dorożka''' to popularny sposób, w jaki turyści poznają stare miasto. Można je zatrzymać na ulicy lub zwykle czekają na Plaza Bolívar lub w pobliżu hotelu Santa Clara. Przypominają transport publiczny kolonialnej Cartageny i zasadniczo dopełniają atmosferę starego miasta.

=== Łodzią ===
Cartagena ma kilka portów dla '''łodzi''' wypływających na wyspy Rosario i Playa Blanca, w tym Muelle Turistico de la Bodeguita, Muelle Todomar. Jedną z najłatwiejszych opcji (która obejmuje dobry lunch i bilety w obie strony [możesz wrócić tego samego dnia lub zostać tak długo, jak chcesz, o ile zachowasz swój bilet]) jest udanie się jednym z dużych statków, takich jak Alcatraz. Są one dostępne w najlepszej cenie 25 000 COP, ale uważaj - podróż do Playa Blanca zajmuje około czterech godzin, ponieważ poruszają się bardzo wolno i najpierw zatrzymują się przy akwarium na wyspach Rosario (co jest dość nudne).\

=== Hulajnogi ===
Elektryczne hulajnogi można wypożyczyć w mieście i należy nimi jeździć tylko w obrębie miasta. Skutery napędzane gazem nie są dostępne do wypożyczenia. Wiele sklepów rowerowych również wypożycza elektryczne hulajnogi.

== Warto zobaczyć ==
[[Plik:Cartagena Old City.JPG|thumb|230px|right|Ulica kolonialna w obrębie murów miejskich]]
Cartagena ma kilka twarzy; jedną brudną, rozległą metropolię karaibską, w Bocagrande jedną ogromnego „getta hotelowego” i wreszcie stare miasto z jego wypolerowaną twarzą niegdyś zamożnego miasta kolonialnego. Główną atrakcją Cartageny jest jej historyczne stare miasto otoczone murami miejskimi. Głównym wejściem jest Puerta del Reloj. Miasto otoczone murami obejmuje dzielnice Centro, San Diego, Getsemaní i nowoczesną część La Matuna. Najstarsza część Cartageny znajduje się wokół Plaza Trinidad w Getsemaní. 500-letnie '''forty''' z koralowca i duże części jej otoczonego '''murami miasta''' są podziwu godnie nienaruszone i stanowią jedne z najwspanialszych przykładów architektury cywilnej i wojskowej hiszpańskich czasów kolonialnych.

Prawie wszystkie kościoły w historycznym centrum są warte odwiedzenia, szczególnie '''Iglesia de San Pedro Claver''', na cześć księdza św. Pedro Clavera, który był pierwszym świętym Nowego Świata za swoją pracę z niewolnikami; '''La Catedral''', w pobliżu Plaza de Bolívar i '''Iglesia de Santo Domingo'''

Stare miasto dzieli się na trzy części: El Centro z katedrą i wieloma pałacami w stylu andaluzyjskim, San Diego, które było dzielnicą handlarzy i burżuazji, oraz Getsemaní, które było domem niższych klas. Stary port Getsemaní, który oddzielał El Centro i San Diego, został w ciągu ostatniego stulecia przekształcony w nową dzielnicę handlową starego miasta, La Matuna. Tutaj znajdziesz również deptak Camellón de los Martires, dobre miejsce na rozpoczęcie zwiedzania starego miasta.
* {{zobacz
| name=Plaza de los Coches | alt= | url= | email=
| adres= | lat=10.423097 | long=-75.549258| wskazówki=
| telefon= | tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Z Camellon de los Martires przechodzisz przez historyczną bramę miejską '''Puerta del Reloj''', bramę zegara, na trójkątny plac '''Plaza de los Coches''', miejsce powozów. Kiedyś był to jeden z największych targów niewolników w całej Ameryce Łacińskiej, główne źródło bogactwa miasta, oprócz eksportu złota do [[Hiszpania|Hiszpanii]]. Obecnie na tym placu stoi pomnik Pedro de Heredia, założyciela miasta.
}}
[[Plik:Main facade Iglesia San Pedro Claver CTG 11 2019 2719.jpg|alt=|thumb|San Pedro Claver]]
* {{zobacz
| name=Plaza de la Aduana | alt= | url= | email=
| adres= | lat=10.42221 | long=-75.55026| wskazówki=
| telefon= | tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Obok pierwszego znajduje się kolejny piękny trójkątny plac, '''Plaza de la Aduana''', otoczony imponującymi arkadowymi budynkami. Jednym z nich jest Casa del Premio real, dom hiszpańskiego wicekróla. Na tym placu znajduje się również statua Krzysztofa Kolumba.
}}
* {{zobacz
| name=Klasztor i kościół San Pedro Claver | alt= | url= | email=
| adres=Plaza de San Pedro Claver | lat=10.42168 | long=-75.55104| wskazówki=
| telefon=+57 5 664 4991 | tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Pon-Sb 08:00-17:00, Nd 08:00-16.30. Nazwany na cześć Pedro Clavera (1580-1654), hiszpańskiego jezuity, który przez 40 lat pracował na rzecz praw i dobrobytu niewolników w mieście. Został beatyfikowany w 1888, a w 1985 ogłoszony patronem praw człowieka. Jego relikwie są widoczne w kryształowym łuku pod ołtarzem. Ponadto na drugim piętrze można odwiedzić pokój, w którym spędził ostatnie chwile swojego życia i zmarł. Na drugim piętrze znajduje się również wystawa sztuki afro-karaibskiej. 6000 COP.
}}
* {{zobacz
| name=[https://museonavaldelcaribe.in/ Karaibskie Muzeum Marynarki Wojennej] | alt= | url= | email=
| adres=Calle San Juan de Dios No 3-62 | lat=10.42169 | long=-75.55173| wskazówki=
| telefon=+57 5 664 2440. | tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=W dawnym kolegium jezuickim tuż za klasztorem. Oferuje pouczający przegląd historii miasta i historii marynarki wojennej Karaibów. Jednak eksponaty są replikami, a nie oryginałami. 6000 COP$.
}}
* {{zobacz
| name=Plaza de Bolívar | alt= | url= | email=
| adres= | lat=10.42326 | long=-75.55122| wskazówki=
| telefon= | tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Kilka bloków dalej znajduje się Plaza de Bolívar z konnym pomnikiem bohatera wyzwolenia. Przed uzyskaniem niepodległości przez Kolumbię było to znane jako Plaza de Inquisición, a obok niego znajduje się pałac inkwizycji. Gdzie przez dwa stulecia kościół katolicki przeprowadzał procesy przeciwko heretykom.
}}
[[Plik:Museum_der_Inquisition,_Cartagena_de_Indias.jpg|thumb|right|Muzeum Inkwizycji]]
* {{zobacz
| name=Pałac Inkwizycji | alt= | url= | email=
| adres=Plaza de Bolívar | lat=10.42323 | long=-75.55158| wskazówki=
| telefon=+57 5 664 4570 | tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Pon-Sb 09:00-18:00, Nd 10:00-16:00. Muzeum Palacio de la Inquisición (Pałac Inkwizycji) było miejscem, w którym hiszpańska inkwizycja torturowała, osądzała i skazywała osoby oskarżone o przestępstwa przeciwko religii. Trybunał odpowiadał za całą Amerykę Południową i skazał prawie 700 osób, w tym jezuitów sprzeciwiających się niewolnictwu. Wielu oskarżonych zostało okrutnie torturowanych. Obecnie muzeum prezentuje niektóre narzędzia tortur faktycznie używane w tamtych czasach. 17 000 COP$. Przewodnik turystyczny w języku angielskim można kupić za 15 000 COP$.
}}
* {{zobacz
| name=Muzeum Złota i Archeologii | alt= | url= | email=
| adres=Plaza de Bolívar | lat=10.42307 | long=-75.55082| wskazówki=
| telefon=+57 5 660 0778 | tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Wt-pt 10:00-13:00 i 15:00-19:00, sob 10:00-13:00 i 14:00-17:00, niedz 11:00-16:00. Również na tym samym placu, to muzeum pokazuje religijne złote artefakty ludu Zenú (lub Sinú), który kiedyś mieszkał wzdłuż wybrzeża. Nie jest tak duże jak muzeum złota Bógota, ale nadal bardzo warte zobaczenia. Jednak muzeum archeologiczne jest jeszcze bardziej interesujące, prezentując imponujące osiągnięcia tubylców w kontrolowaniu i skanalizowaniu Rio Magdalena. Darmowe.
}}
* {{zobacz
| name=Katedra Św. Katarzyny | alt= | url= | email=
| adres= | lat=10.42367 | long=-75.55068| wskazówki=
| telefon= | tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Wt-Nd 09:30-18:30. Trójnawowa katedra, która jest raczej surowa w środku, ale ma imponującą wieżę. 10 000 COP$.
}}
* {{zobacz
| name=Kościół Santo Domingo | alt= | url= | email=
| adres=Plaza de Santo Domingo | lat=10.42421 | long=-75.55226| wskazówki=
| telefon=+57 5 664 1301 | tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Wt-Sb 09:00-19:00, Nd 12:00-20:00. Niedaleko katedry znajduje się najstarszy kościół w Cartagenie. Santo Domingo na placu o tej samej nazwie stoi tu od 1552 roku. Można wypożyczyć audioprzewodniki, dostępne w wielu językach. 10 000 COP$.
}}
* {{zobacz
| name=Dom Rafaela Núñeza | alt= | url= | email=
| adres=Plaza de Santo Domingo | lat=10.43122 | long=-75.54410| wskazówki=poza murami, w kierunku Marbella
| telefon=+57 5 664 5305 | tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Wt-Pt 09:00-17:30, So 10:00-17:30, Nd 10:00-16:00. Ten drewniany budynek był domem XIX-wiecznego poety i prezydenta Rafaela Núñeza (1825-1894). Napisał tekst kolumbijskiego hymnu narodowego, a także brał udział w pisaniu konstytucji, która obowiązywała od 1886 do 1991 roku. 4000 COP.
}}
* {{zobacz
| name=Pomnik India Catalina | alt= | url= | email=
| adres= | lat=10.42642 | long=-75.54371| wskazówki=
| telefon= | tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Zabytek nazwany na cześć Cataliny, rodzimej tłumaczki założyciela miasta Pedra de Heredii.
}}
[[Plik:Cerro San Felipe27-09-14 (2).jpg|thumb|Zamek San Felipe]]
* {{zobacz
| name=Zamek San Felipe | alt= | url= | email=
| adres= | lat=10.42273 | long=-75.53908| wskazówki=
| telefon= | tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=08:00-18:00. Twierdza zaprojektowana przez holenderskiego inżyniera Richarda Carra i zbudowana w 1657 roku przez Hiszpanów w celu ochrony przed piratami podczas transportu złota do Europy. Największy fort, jaki Hiszpanie kiedykolwiek zbudowali w swoich koloniach, ten fort został zdobyty tylko raz przez francuskiego korsarza Barona de Pointis w 1697 roku. Jest wypełniony rozległym labiryntem tuneli, które można zwiedzać z przewodnikiem. Nie przegap 24-minutowego filmu opowiadającego historię twierdzy. 30 000 COP (cudzoziemiec). Przewodnik audio 10 000 COP.
}}
* {{zobacz
| name=La Popa | alt= | url= | email=
| adres= | lat=10.41918 | long=-75.52554| wskazówki=
| telefon= | tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Blisko twierdzy San Felipe znajduje się 150-metrowe wzgórze La Popa, z którego roztacza się wspaniały widok na Cartagenę i okolice portu. Znajduje się tu XVII-wieczny klasztor Santa Cruz, który ma pięknie odrestaurowany dziedziniec i piękny obraz Matki Boskiej z La Candelaria, patronki miasta. 2 lutego każdego roku pielgrzymi obchodzą jej święto. Wstęp na La Popa kosztuje 8000 COP$ dla dorosłych i trochę mniej dla dzieci. Podróż taksówką w górę i w dół wzgórza będzie kosztować szokujące 50000 COP$. Przed wyjazdem ustal to z kierowcą. Zaleca się, aby nie wchodzić pieszo, ponieważ może to być niebezpieczne.
}}

== Aktywny wypoczynek ==
Pobliskie rafy koralowe, piaszczyste plaże, imponujące namorzyny i szlaki wodne uzupełniają historyczne i miejskie piękno.

* {{Znacznik|Centrum kongresowe Las Américas|10.459269575129369|-75.50485556804404|typ=atrakcja}}'''Centrum kongresowe Las Américas''' 
* {{Znacznik|Centrum Kongresowe|10.421105827541176|-75.54869090997991|typ=atrakcja}}'''[https://cccartagena.com/ Centrum Kongresowe]'''

=== Wycieczki ===
* '''Chiva Bus'''. popołudnia, wieczory. Chiva Bus to obowiązkowa rozrywka w Cartagenie. Jeśli odwiedziłeś Cartagenę choćby na jeden dzień, bez wątpienia widziałeś otwarte, kolorowe autobusy przejeżdżające przez miasto pełne ludzi, którzy dobrze się bawią, piją i cieszą się głośnym rytmem lokalnej muzyki. Dobra rozrywka dla par, rodzin lub grup. Istnieją różne miejsca odbioru w hotelach turystycznych (Decameron, Caribe, Hilton itp.) lub po prostu porozmawiaj z ludźmi, aby się umówić. Ceny wahają się od 18 000 do 25 000 COP w zależności od wycieczki. 
Możesz również wybrać się na wycieczkę bryczką, zgodnie z [[#Komunikacja|Komunikacja]].

=== Plaże na południowy zachód od Cartageny ===
Najłatwiejszym sposobem na dotarcie na plażę jest udanie się na zachodnie wybrzeże, gdzie znajdują się piaszczyste plaże zarówno na północ od starego miasta, jak i na półwyspie Bocagrande.

Jednakże istnieje kilka plażowych destynacji oddalonych o jedną lub kilka godzin łodzią od Cartageny. Zazwyczaj łodzie odpływają z Cartageny (najczęściej w pobliżu Muelle de la Bodeguita) rano i wracają wczesnym popołudniem. Wycieczki są często dostępne jako bilety w obie strony, w tym lunch, ale aby uniknąć rozczarowania, nie rób interesów z wędrownymi naganiaczami biletów, tylko kup bilety w kasie biletowej lub kiosku. Istnieje opłata portowa w wysokości 10 000 COP, która nie jest wliczona w podane ceny biletów. Ponadto, w przypadku tych miejsc poza miastem, możesz chcieć zabrać ze sobą środek odstraszający owady.
[[Plik:014 Playa Blanca Cartagena Colombia.JPG|thumb|Playa Blanca]]
{{Znacznik|Playa Blanca|10.2180|-75.6125|typ=natura}}'''Playa Blanca''' jest powszechnie uważana za najlepszą plażę w Cartagenie, ale nie jest tak łatwo do niej dotrzeć. Ze swoim białym piaskiem i krystalicznie czystą wodą jest prawdopodobnie jedną z najlepszych plaż w Kolumbii. Po wypłynięciu łodzi wycieczkowych po południu jest również bardzo spokojnie i cicho. Warto zostać na Playa Blanca przynajmniej jedną noc. Jest kilka miejsc, w których można wypożyczyć hamaki, kupić jedzenie i napoje. Na przykład „Wittenbergs place”.

Na plaży zostaniesz zaczepiony, aby kupić masaże, talerze owoców, owoce morza i biżuterię, między innymi — czasami mogą być dość natarczywi w reklamowaniu swoich produktów i usług. Uważaj na sprzedawców ostryg: dadzą ci ostrygę jako prezent (regalo) do spróbowania. Szybko rozbiją muszle i podadzą ci kilka ostryg, po czym powiedzą ci, że każda kosztuje 2000 COP. Unikaj tej opłaty w wysokości 30 000 COP i późniejszej kłótni na plaży. Jeśli szukasz wspaniałych owoców morza i Coco Locos, zapytaj o Nelsona Mandelę. Plażowicze są często zapraszani do wynajęcia „stoiska” za 5000 COP.
* '''Łodzią''' Weź autobus lub taksówkę do „Mercado Bazurto”, dużego targu w Cartagenie, około 10 minut od centrum. Stamtąd codziennie, oprócz niedziel, odpływają małe statki towarowe (lancha de carga) do Playa Blanca. Nie mają dokładnej godziny odjazdu, bądź tam przed 09:00, aby mieć pewność. Będziesz musiał zapłacić około 20 000 COP w jedną stronę (grudzień 2008), a podróż trwa mniej więcej 1 godzinę, aby dotrzeć na plażę. Droga powrotna jest znacznie łatwiejsza, większość statków (statków wycieczkowych) zabierze Cię z powrotem za około 15 000 COP. Ostatnie statki z Playa Blanca do Cartageny odpływają o 14:00-15:00. Bardziej komfortowa i bezpieczniejsza jest podróż w obie strony z centrum w Muelle de las Pegasos. Możesz wytargować podróż w jedną stronę bez lunchu do około 25 000 COP plus 8300 COP podatku portowego. Wycieczka najpierw zabierze Cię na wyspy Rosario, aż dopłyniesz do Playa Blanca późnym rankiem. Możesz tam zakończyć wycieczkę i zostać na noc.
* '''Transportem publicznym''' (1½ godziny): wsiądź do autobusu do Pasacaballos z Calle 30 i Carrera 17 (przed zamkiem - autobus będzie miał duży znak Pasacaballos z przodu). Autobus wysadzi Cię w Pasacaballos lub trochę wcześniej, pod łukiem autostrady; w obu przypadkach możesz wziąć taksówkę lub mototaxi do Playa Blanca. Autobus kosztuje 1900 COP, a taksówka 10 000 COP za osobę (mototaxi powinna być trochę tańsza). Cała podróż trwa około 1½ godziny.
{{Znacznik|Zatoka Cholon|10.16293|-75.66335|typ=natura}}'''Zatoka Cholon'''. Dalej od Playa Blanca na Isla Baru w zatoce Cholon znajduje się Sportbaru — miejsce warte odwiedzenia. Ten spokojny ośrodek nadmorski oferuje sporty wodne, wycieczki łodzią, ekologiczne wędrówki, miejsca do gier i spotkań, restaurację i bar; a także wyjątkową obsługę, która jest bardzo pomocna, aby spełnić wszelkie Twoje potrzeby. Możesz wybrać się tam na jednodniową wycieczkę z Cartageny lub przenocować w wygodnych domkach, które wszystkie wychodzą na plażę. 
[[Plik:Islas del Rosario (140).jpg|thumb|Islas del Rosario]]
{{Znacznik|Islas del Rosario|10.175|-75.75|typ=natura}}'''[[Islas del Rosario]]'''. Kilku agentów organizuje wycieczki łodzią na Islas del Rosario, zestaw małych wysp u wybrzeży. Zazwyczaj wycieczka obejmuje lunch, wizytę w akwarium i kilka godzin w Playa Blanca, cena nie obejmuje podatku portowego i opłaty za wstęp do parku.

==Praca==

== Nauka ==
* '''Lekcje tańca latynoamerykańskiego'''. Tańce latynoamerykańskie, przede wszystkim salsa, stanowią integralną część karaibskiej kultury. Barwna mieszanka ludzi w Cartagenie i ich pełen pasji sposób życia znajdują swój najbardziej wyrazisty wyraz w tętniących życiem rytmach dookoła. Crazy Salsa oferuje szeroki wachlarz zajęć tanecznych latynoamerykańskich, skupiając się na salsie, meringue i bachata. Zajęcia wprowadzające odbywają się w każdy piątek i sobotę o 17:00 za 10 000 COP — w przypadku zajęć zaawansowanych i intensywnych, warsztatów lub innych pytań odwiedź stronę [https://crazysalsa.net/crazysalsa/ crazysalasa.net]. 
* '''[https://www.babelschoolcartagena.com/ Zajęcia z języka hiszpańskiego]'''. Cartagena to idealne miasto na rozszerzoną naukę języka hiszpańskiego — piękne, ale niezbyt duże centrum miasta, w pobliżu plaż i mnóstwa zajęć do zrobienia. Kolumbia słynie również z czystego hiszpańskiego, który jest idealny dla osób uczących się. W Cartagenie znajduje się kilka szkół języka hiszpańskiego. BABEL International Language Institute znajduje się bezpośrednio na starym mieście, w jednej z malowniczych ulic. Oferują wszelkiego rodzaju zajęcia grupowe i prywatne, a także pakiety łączone hiszpańskiego i salsy.
* '''[https://colomboalemana.com.co/ Casa Cultural Colombo Alemana de Cartagena]''', Calle 38 No. 5 - 31, Calle Estanco del Aguardiente, ☏ +57 5 6602522. 
* '''[https://nuevalengua.com/ Nueva Lengua]''', Calle del Pozo No 25-95, ☏ +57 5 660 1736. Ta szkoła językowa położona w Getsemaní oferuje kursy trwające od pięciu dni i dłużej. 
* {{Znacznik|'''Raíces: Spanish &amp; Culturel'''|10.42027|-75.54532|typ=nauka|url=|kolor=FF00FF|treść=}}'''Raíces: Spanish &amp; Culture''', Getsemaní. Ulica Del Pozo. N° 28-24 Oficna 102. (''Diagonal the Plaza de la Trinidad''), ☏ +57-3183696923, info@raicesspanish.com. 09:00-18:00. Głównym celem tej hiszpańskiej szkoły są kursy immersyjne: ich filozofia polega na tym, że nauka w środowisku kulturowym, które pokazuje bogactwo języka hiszpańskiego, jest ciekawsza i lepsza dla uczniów. Elastyczny harmonogram, dobre ceny, mili i przyjaźni nauczyciele zaangażowani w naukę swoich uczniów.

== Zakupy ==
[[Plik:Straße_in_der_Altstadt_von_Cartagena_de_Indias_2012-03-13.jpg|thumb|right|Widok na starą Cartagenę]]
=== Zdobywanie pieniędzy ===
Większość hoteli, ekskluzywnych restauracji akceptuje karty kredytowe, ale wiele miejsc, zwłaszcza taksówki, akceptuje tylko kolumbijskie peso. Niektóre banki mogą wymieniać pieniądze, ale kursy mogą nie być najwygodniejsze. Najłatwiejszą metodą uzyskania peso jest użycie karty debetowej w bankomacie. Inną opcją jest skorzystanie z kiosku Cambio lub kantoru wymiany walut, chociaż kurs wymiany będzie nieco wyższy niż w przypadku użycia karty debetowej. Korzystanie z karty kredytowej w bankomacie będzie wymagało użycia numeru PIN, więc skontaktuj się ze swoją instytucją finansową przed podróżą.

==== Banki ====
* {{Znacznik|'''Citibank''''|10.42462 |-75.54740|typ=zakupy|url=|kolor=008080|treść=}}'''Citibank''', Av Venezuela, Edificio Citibank (''1. piętro''). Pn-Pt 08:00-12:00 i 14:00-16:30. Przy Calle Venezuela w pobliżu Barrio San Diego znajduje się duży bankomat Citibank, przed którym stoi strażnik. Wydaje się, że bankomaty są dostępne 24 godziny na dobę, 7 dni w tygodniu.
* {{Znacznik|'''Banco de Bogotá''''|10.42431 |-75.54677|typ=zakupy|url=|kolor=008080|treść=}}'''Banco de Bogotá''', Av Venezuela (''Centro Comercial Uno # 105-107''). Pn.-Pt 08:00-11:30 i 14:00-16:00, Sob. -16:30, Niedz.
* '''[https://www.bancounion.com/wps/portal/bancounion Giros y Finanzas]''' (''kilka lokalizacji w mieście''). Pn.-Pt. 08:00-17:00, Sob. 08:00-14:00. Kantor wymiany walut powiązany z Western Union.

=== Rękodzieło ===
[[Plik:Cartagena de Indias, recuerdos1.jpg|thumb|...pamiątki są również łatwo dostępne]]
Rękodzieło jest modne i wyrafinowane. Szmaragdy są dostępne w sprzedaży w całej Cartagenie, w tym polerowane i nieoszlifowane luźne szmaragdy i piękna biżuteria. Ceny mogą być rozsądne, a różnorodność dostępna w starym mieście otoczonym murami jest ogromna. Sklepy sprzedające szmaragdy i biżuterię ze szmaragdów używają różnych nazw, takich jak „Taller y Fabrica de Joyas” (warsztat i producent biżuterii), „Museo de Artesanias y Esmeraldas” (muzeum rzemiosła i szmaragdów) lub po prostu „Joyeria” (biżuteria). Właściciele sklepów będą negocjować i dostarczać certyfikat „autentyczności”.

* {{Znacznik|'''Bóvedas''''|10.43011 |-75.54640|typ=zakupy|url=|kolor=008080|treść=}}'''Bóvedas''' (''obok murów miejskich, w pobliżu bastionu Santa Catalina''). Różne towary rzemieślnicze dobrej jakości. 
* {{Znacznik|'''Q Design''''|10.42495 |-75.55105|typ=zakupy|url=|kolor=008080|treść=}}'''Q Design''', Calle de la Iglesia, 4-16. Przedmioty projektowe.
* {{Znacznik|'''Portal de los Dulces''''|10.42223 |-75.54963|typ=zakupy|url=|kolor=008080|treść=}}'''Portal de los Dulces''' (''w pobliżu Puerto del Reloj''). Lokalne słodycze.

=== Książki ===
* {{Znacznik|'''Ábaco''''|10.42492 |-75.55128|typ=zakupy|url=|kolor=008080|treść=}}'''[https://www.abacolibros.com/ Ábaco]''' (''róg Calles de la Iglesia i de la Mantilla nr 3-86''), ☏ +57 5 664 8338. Wtorek-sobota 09:00-20:30, niedziela 16:00-20:30. Księgarnia i kawiarnia. Ma duży wybór książek w języku hiszpańskim o Kartagenie, a także kilka książek w języku angielskim. 
* {{Znacznik|'''Instytut Geograficzny Agustína Codazziego''''|10.42282 |-75.55070|typ=zakupy|url=|kolor=008080|treść=}}'''Instytut Geograficzny Agustína Codazziego''', kl. 34 nr 3-37 Budynek lnurbe. Specjalizuje się w mapach.

=== Naganiacze ===
Uważaj. Uliczni handlarze są wszędzie, gotowi zaprowadzić cię do sklepów, które płacą im znaczne „prowizje”; tak naprawdę płacisz im... poprzez wyższe ceny. A wiele wiarygodnych źródeł podaje, że bez dogłębnej wiedzy na temat szmaragdów i umiejętności rozpoznawania złota 14K i 18K ryzykujesz, że kupisz fałszywe lub „ulepszone” kamienie lub pozłacane wyroby metalowe w niektórych sklepach lub zapłacisz więcej za wysokiej jakości przedmioty niż w renomowanych sklepach gdzie indziej na Karaibach lub w domu.

Gdy podejdzie do ciebie uliczny sprzedawca, najlepiej będzie, jeśli się uśmiechniesz i powiesz „nie, dziękuję”, a on najprawdopodobniej zostawi cię w spokoju. Jeśli zrobisz to w brutalny sposób, prawdopodobnie będzie chodził za tobą chodzić dłużej.

== Gastronomia ==
[[Plik:Multicolored street in Cartagena.JPG|thumb|Kolorowa ulica w Cartagenie]]
Cartagena oferuje bogatą kuchnię fusion, łączącą składniki i metody Nowego i Starego Świata, a także oryginalne afrykańskie, arabskie i inne dziedzictwo jej mieszkańców. Obiad i kolacja z menu w lokalnych restauracjach zwanych „corrientes” kosztuje około 6000 COP. Typowe danie składa się ze smażonej ryby (jeśli jesteś przy plaży), kurczaka lub mięsa, podawanego z ryżem kokosowym (''arroz de coco''), smażonymi bananami (''patacones'') i sałatką. Istnieje wiele miejsc, które sprzedają soki owocowe za 2000 COP. Kolumbia szczyci się bardzo dobrą ofertą egzotycznych owoców, które można mieszać z wodą lub mlekiem.

Na starym mieście można znaleźć dziesiątki dobrych restauracji rozsianych po ulicach, szczególnie skoncentrowanych w pobliżu Plaza Santo Domingo. Należy pamiętać, że wiele restauracji w mieście jest zamkniętych w niedziele.

=== Oszczędnie ===
Wszystkie te miejsca znajdują się w centrum miasta:

* {{Znacznik|'''Pan de Bono'''|10.42445 |-75.54912|typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''Pan de Bono''' (''róg Calle del Porvenir i Calle San Agustin''). Piekarnia, w której można dostać świeżą i niedrogą przekąskę w postaci kanapek. Spróbuj lokalnego chleba z manioku! 
* {{Znacznik|'''Torre Fuerte'''|10.4239892 |-75.5491715|typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''Torre Fuerte''', Cra. 7 #34-66. 
* {{Znacznik|'''Restaurante Espiritu Santo'''|10.4248640 |-75.5495503|typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''Restaurante Espiritu Santo''', Cl. 35 #6-69.
* {{Znacznik|'''Punto Tropical'''|10.4252738 |-75.5505937|typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''Punto Tropical''', Cra. 5 #Cl 36 17.
* {{Znacznik|'''Restaurante 1595'''|10.4255452 |-75.5475333|typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''Restaurante 1595''', Cl. 36 #7-122. 
* {{Znacznik|'''Pollo tropical'''|10.4236436 |-75.5466978|typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''Pollo tropical''', Cl. 32 #8A-29.
* {{Znacznik|'''La Tertulia Restaurante-Bar'''|10.4190931 |-75.5465533|typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''La Tertulia Restaurante-Bar''', a 10-99,, Cl. 25 #103.

=== Umiarkowanie ===
* '''Crepes &amp; Waffles''' (''kilka lokalizacji''). Bardzo ładna kolumbijska restauracja franczyzowa, która oferuje bardzo dobre dania w doskonałych cenach. dania około 25 000 COP. 
* {{Znacznik|'''El Corral'''|10.42177 |-75.55065|typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''[https://www.elcorral.com/ El Corral]''' (''jedna znajduje się na Plaza San Pedro, cztery inne dalej''). Bardzo ładna kolumbijska sieć franczyzowa hamburgerów. Dobrej jakości hamburgery za 10 000–15 000 COP za zestaw. 
* {{Znacznik|'''Atahualpa'''|10.42615 |-75.54852|typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''Atahualpa''', Carrera 7 (''na końcu Calle de Tablada przy Plaza de Managua''). Peruwiańskie miejsce ze świeżą rybą. Menu dnia jest bardzo opłacalne. Zestaw obiadowy zupa, danie główne i sok za 12 000 COP. 
* {{Znacznik|'''Juan Valdez University Square'''|10.4252557 |-75.5494511|typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''Juan Valdez University Square''', Cl. 36 (''róg Cl. San Agustin i Cl. de la Universidad, również inne lokalizacje''). Sieć kawiarni z dużym wyborem kaw i różnych ciast. Darmowa sieć WLAN. 
[[Plik:Cartagena144444.jpg|thumb|Od ulicznych sprzedawców możesz kupić na przykład orzeźwiające owoce]]
* {{Znacznik|'''La Cevicheria'''|10.42796 |-75.54818|typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''[https://lacevicheriacartagena.com/ La Cevicheria]''', Calle Stuart 7 (''naprzeciwko hotelu Santa Clara''), ☏ +57 5 664-2760. Duży wybór ceviche na ciepło i na zimno. około 25 000 COP za danie. 
* {{Znacznik|'''La Vitrola'''|10.42349 |-75.55308|typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''[https://www.facebook.com/pages/La-Vitrola/121643297906535 La Vitrola]''', Calle Baloco nr 33-201. Uważana za najlepszą restaurację w mieście. Kubański klimat, dobre jedzenie - wysokie ceny. Znajduje się na Calle Baloco na rogu naprzeciwko historycznych murów. Średnia półka. 
* {{Znacznik|'''Restaurante Bar El Muelle'''|10.39691 |-75.56428|typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''[https://restaurantebarelmuelle.com/ Restaurante Bar El Muelle]''' (''El Laguisto Beach Club''), Carrere 1 ra. Nr 1A - 23. W okolicy Bocagrande na plaży jest wiele dobrych restauracji. Jedzenie jest przyzwoitej jakości, ale rozkoszą jest woda dochodząca do restauracji. Gospodarz mówi po angielsku, hiszpańsku, francusku, trochę po portugalsku i turecku! Średnia półka. 
* {{Znacznik|'''La Mulata'''|10.4262 |-75.5467|typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''La Mulata''', Calle Quero 9-58, ☏ +57 5 66 46 222. Wybór kilku zestawów lunchowych. Inne menu każdego dnia tygodnia. Pyszne i bezpretensjonalne. dania główne COP$20,000-30,000. 
* {{Znacznik|'''Otro Mundo'''|10.42409 |-75.54861|typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''Otro Mundo''' (''Bistrò-Bar-Pizzeria''), Calle San Agustin 6-68, ☏ +57 5 6602314. 09:00-00:00. Otro Mundo Bistrò-Bar-Pizzeria znajduje się w Centro Historico de Cartagena de Indias, Calle San Agustin 6-68, w pobliżu Universita de Cartagena (Uniwersytet w Cartagenie). Można tam zjeść doskonałe dania kuchni chorwackiej, makarony i najlepszą pizzę w Ameryce. Ambient jest rustykalny, bardzo czysty, z doskonałą obsługą. Ceny dań i pizzy są bardzo dobre. W lokalu można korzystać z bezpłatnego połączenia internetowego WiFi. Oferują również dostawę pizzy. Chorwackie Cevapcici 18 000 COP; Pasta frutos del mar 20 000 $; mała pizza od 12 000 $, średnia 25 000 $, duża 35 000 $. 
* {{Znacznik|'''El Balcón'''|10.42791 |-75.54756|typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''El Balcón''', Calle Tumbamuertos No. 28-85 2do. piso Esquina. Restauracja na 2. piętrze z widokiem na Plaza San Diego. Mały balkon do siedzenia, ale świetne jedzenie, zarówno ryby, jak i mięso. Dobre zestawy menu i oferty specjalne 2 za 1 na koktajle każdego dnia od 18:00 do 21:00. Około 45 000 COP z napojem. 
* {{Znacznik|'''La Casa de Socorro'''|10.42029 |-75.54780|typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''[https://www.facebook.com/pages/Restaurante-La-Casa-De-Socorro/282346761814061 Restaurante La Casa de Socorro]''', Cl. Larga No. 8B-112, ☏ +57 5 6644 658. Tradycyjna restauracja serwująca typowe dania karaibskie: langustynki, kraby, ceviche, ryby, wszystko bardzo smaczne i dobrze przyrządzone. Popularna wśród mieszkańców, zwłaszcza na lunch. COP$20,000-40,000. 
* {{Znacznik|'''Teriyaki'''|10.42787 |-75.54744|typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''[https://teriyaki.com.co/ Teriyaki]''', Plaza San Diego No. 8-28. Restauracja sushi i tajska. COP$10,000-30,000. 
* {{Znacznik|'''Restaurante Zebra'''|10.42789 |-75.54752|typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''Restaurante Zebra''', Plaza San Diego No.8-34, ☏ +57 5 6642 177. Afrykańsko-karaibska fuzja, makarony. Średnia półka.

=== Ekskluzywnie ===
* {{Znacznik|'''Club de Pesca'''|10.41427 |-75.54428|typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''[https://restaurantefuertedelpastelillo.com/#1 Club de Pesca]''', Avenida Miramar. Restauracja z wykwintną kuchnią specjalizująca się w „owocach morza”. Wspaniałe owoce morza i wspaniała atmosfera. Położona w Manga z widokiem na zatokę i mariny Cartageny. Dania główne 40 000–60 000 COP. 
* {{Znacznik|'''Donde Olano'''|10.42364 |-75.55223|typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''[https://dondeolano.com/ Donde Olano]''' (''Olano´s''), Calle Santo Domingo #33–81 (''w pobliżu Plaza de Santo Domingo''), ☏ +57 5 6647099, dondeolano@gmail.com. Wspaniałe owoce morza w stylu fusion, nie przegap krewetek w marakui i ryżu kokosowym! Dania główne 30 000–70 000 COP, ale ma też bardziej przystępne cenowo alternatywy. 
* {{Znacznik|'''Quebracho'''|10.42314 |-75.55258|typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''Quebracho''', Calle Baloco 2-69. Argentyńska restauracja w najlepszym wydaniu. Dobre mięso, dobra atmosfera. Dania w cenie około 55 000 COP. 
* {{Znacznik|'''Cafe El Santisimo'''|10.42674 |-75.54748|typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''Cafe El Santisimo''', Calle del Torno 39 - 76. Jedna z restauracji, które trzeba zobaczyć w Cartagenie. Dania w cenie około 50 000 COP.

=== Słodkości ===
* {{Znacznik|'''Gelateria Paradiso'''|10.42520 |-75.55064|typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''Gelateria Paradiso'''. Ma niesamowite lody, z dużym asortymentem różnych egzotycznych smaków owocowych. Fani lodów kawowych muszą się tu zatrzymać na gałkę. Róg Calle del Cuartel i Calle de la Estrella. 4000 COP za małą porcję, 6000 $ za średnią. 
* {{Znacznik|'''Abaco'''|10.42493 |-75.55137|typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''[https://www.abacolibros.com/menu/ Abaco]''', Calle de la Mantilla. Kawiarnia i księgarnia to świetne miejsce na relaks i chwilę spokoju. Lokalne książki o Cartagenie oprócz świetnej kawy. Gorący napój i ciasto około 9000 COP.

== Picie ==
[[Plik:Atardecer en Cartagena de Indias desde La Popa..jpg|thumb|Nocny widok Cartageny z La Popa]]
=== Kawa ===
Najpopularniejszym rodzajem kawy w Kolumbii jest słodka tinto. Można ją kupić u ulicznych sprzedawców w całej Cartagenie za 500 COP$.

=== Życie nocne ===
Większość barów i klubów znajduje się na starym mieście lub przy Avenida del Arsenal w pobliżu Centrum Kongresowego. Plaza San Diego to plac z wieloma barami i restauracjami, bardzo ożywiony w weekendy.

* {{Znacznik|'''La Avenida del Arsenal'''|10.41897|-75.54717 |typ=bar|url=|kolor=000000|treść=}}'''La Avenida del Arsenal'''. La Avenida del Arsenal znajduje się wzdłuż zatoki w pobliżu Centro de Convenciones. W czasach świetności było to miejsce, w którym trzeba było być. Obecnie większość życia nocnego w Cartagenie przeniosła się do Ciudad Vieja, ale ten pas około 10 dyskotek jest nadal miejscem, w którym można się bawić w weekendy. Wstęp do większości dyskotek kosztuje 10 000–20 000 COP. 
* {{Znacznik|'''Mister Babilla'''|10.4199|-75.5479 |typ=bar|url=|kolor=000000|treść=}}'''Mister Babilla'''. Jednym z najpopularniejszych barów dla lokalnych mieszkańców Cartageny jest Mister Babilla, położony przy Avenida del Arsenal, w pobliżu Centro de Convenciones. To miejsce jest świetne w weekendy i słynie z tego, że ludzie tańczą na stołach i przy barze do późnych godzin nocnych! Świetna zabawa! 
* {{Znacznik|'''Cafe del Mar'''|10.42446|-75.55408 |typ=bar|url=|kolor=000000|treść=}}'''Cafe del Mar''', Baluarte de Santo Domingo. Znajduje się na szczycie zachodniej ściany, oferując widoki na zachód słońca i koktajle. 
* {{Znacznik|'''Salsa Donde Fidel'''|10.42256|-75.54990 |typ=bar|url=|kolor=000000|treść=}}'''Salsa Donde Fidel''', Plaza de la Aduana (''tuż przy bramie zegarowej''). Świetne miejsce, aby usiąść i obserwować ludzi, gdy noc się rozkręca. Miejsca siedzące wewnątrz i na zewnątrz, według jednego z gości, lepsze jest miejsce wewnątrz. Dobre ceny napojów (piwo COP$2500) i miejsce, w którym można spotkać zarówno Cartageneros, jak i turystów. 
* {{Znacznik|'''Otro Mundo'''|10.4251|-75.54912 |typ=bar|url=|kolor=000000|treść=}}'''Otro Mundo''' (''Bistrò-Bar.Pizzeria''), Calle San Agustin 6-68, ☏ +57 5 6602314. 09:00-00:00. Otro Mundo Bistrò-Bar-Pizzeria znajduje się w Centro Historico de Cartagena, Calle San Agustin 6-68 i jest blisko Universita de Cartagena. Można tam zjeść doskonałe chorwackie dania, makarony i najlepszą pizzę w Ameryce. Ambient jest bardzo czysty, a obsługa jest doskonała. Cena i jakość dań i pizzy są bardzo dobre. Codziennie można posłuchać dobrej muzyki i spróbować również dobrych drinków, takich jak piwo, koktajle, soki i naturalne soki, wszystko to w bardzo dobrej cenie i z gościnną obsługą. 
* {{Znacznik|'''Zorba Wiskeria'''|10.42649|-75.54824 |typ=bar|url=|kolor=000000|treść=}}'''Zorba Wiskeria''', Plaza Fernandez de Madrid. Świetny mały bar na rogu, który oferuje obsługę butelek i przyzwoitą scenę uliczną. Bardzo lokalny. Piwo kosztuje 3000 COP, a butelka rumu będzie kosztować 27 000 COP, co jest całkiem niezłą ceną. Tuż obok pizzerii i na ulicy kilka drzwi od libańskiego lokalu z falafelem. Calle de la Tableda.

== Imprezy ==
Główne wydarzenia odbywają się w porze suchej, pokrywającej się z zimą na półkuli północnej.

* '''Fiesta Taurina'''. 2-6 stycznia. Festiwal walk byków z walkami na Plaza de Toros na Av. Pedro de Heredia poza centrum miasta. 
* '''[https://cartagenamusicfestival.com/ Festival lnternacional de Música]'''. początek stycznia. Festiwal muzyki klasycznej z koncertami w Teatro Heredia, klasztorach Santa Teresa i Santa Clara oraz miejscach publicznych na starym mieście. 
* '''[https://www.hayfestival.com/home Hay Festival]'''. koniec stycznia. Festiwal literacki z publicznymi czytaniami autorów. 
* '''Fiesta de Nuestra Señora de La Candelaria'''. koniec stycznia-początek lutego. Patrona Cartageny jest obchodzona przez kilka dni, a punktem kulminacyjnym jest masowa procesja do klasztoru na wzgórzu Cerro La Popa każdego 2 lutego. 
* '''[https://ficcifestival.com/ o'Festival lnternacional del Cine]'''. koniec lutego-początek marca. Tradycyjny festiwal filmowy prezentujący filmy i dokumenty z Ameryki Łacińskiej. 
* '''Festival de Música del Caribe'''. koniec marca. Jak sama nazwa wskazuje, mnóstwo występów reggae, calypso, salsy i merengue. 
* '''Carnaval de Cartagena'''. 11 listopada. Impreza miasta, duży festiwal uliczny w Getsemani. 
* '''Festival de Jazz Bajo la Luna'''. grudzień. Festiwal jazzowy z występami w całym mieście.

== Noclegi ==
W Ciudad Amurallada najbardziej znane hotele to Sofitel Santa Clara i Charleston Santa Teresa, oba stare klasztory odnowione w latach 90. Oba mają wspaniałe udogodnienia - spodziewaj się cen jak w [[Monako]]. W przeciwnym razie najnowsza część miasta, Bocagrande, oferuje największą liczbę hoteli ze wszystkich cen. Zawsze powinieneś spróbować zatrzymać się w Ciudad Amurallada, ponieważ to właśnie czyni Cartagenę wyjątkową, a nie jej plaże, które są zazwyczaj zbyt zatłoczone i niezbyt czyste. Jeśli nie stać cię na pięciogwiazdkowe hotele, możesz spróbować w domach kolonialnych przekształconych w hostele, ale są one dość małe i czasami znalezienie tam pokoju może być kwestią szczęścia.

W niektórych innych częściach Ameryki Łacińskiej, takich jak [[Urugwaj]], droższe pokoje hotelowe mogą być wyceniane w dolarach amerykańskich nawet na stronie internetowej hotelu.

=== Oszczędnie ===
[[Plik:Cartagena de Indias 2.jpg|thumb|250px|right|Wąskie uliczki w centrum miasta]]
Tanie hotele i hostele można znaleźć w Getsemaní wokół Calle de la Media Luna. Jeśli jesteś już w Cartagenie, po prostu przejdź się wzdłuż Calle de la Media Luna i sprawdź liczne hostele, aby zapoznać się z ich ofertą. Zauważysz, że „stosunek jakości do ceny” znacznie różni się między miejscami, mimo że znajdują się obok siebie: za 50 000 COP możesz zatrzymać się w naprawdę ładnym prywatnym pokoju dwuosobowym lub w podejrzanym pokoju wieloosobowym.

* {{Znacznik|'''Casa Viena'''|10.42277 |-75.54561 |typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''Casa Viena''', Calle San Andrés No 30-53 (''Getsemaní''), ☏ +57-5-664-6242, hotel@casaviena.com. Popularne miejsce dla backpackerów z kilkoma pokojami 2-4 osobowymi, niektóre z łazienkami i pokojem wieloosobowym z łukiem. Udogodnienia obejmują internet, osobiste sejfy, wymianę książek i wspólną kuchnię. Dostępne są również informacje o żaglówkach na wyspy [[San Blas]] i do [[Panama|Panamy]]. Pokoje wieloosobowe od 26 000 COP, pokoje od 35 000 COP. 
* {{Znacznik|'''Hostal Real'''|10.42303 |-75.54589 |typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''Hostal Real''', Calle De La Magdalena No. 9-33 (''Getsemaní''), ☏ +57 5 664 7866. Znajduje się w pięknie odrestaurowanym budynku kolonialnym pełnym kolorów, wyjątkowych dzieł sztuki i pięknych ogrodów do czytania i relaksu. Właściciele są bardzo przyjaźni i chętnie pomogą w razie pytań lub porad. Pokoje są dość wilgotne i przestarzałe. Zauważono karaluchy, ale obiecano się nimi zająć. Łóżka w pokojach wieloosobowych od 21 000 COP, pokoje od 40 000 $. 
* {{Znacznik|'''Hotel Familiar'''|10.42157 |-75.54552 |typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''Hotel Familiar''', Calle El Guerrero No. 29-66 (''Getsemaní''), ☏ +57 5 664 2464. Prowadzony przez Jairo Toro, 100 m od Casa Viena i dobry drugi wybór. Pokoje są jasne i czyste, a ceny zaczynają się od 18 000 COP za osobę. 
* {{Znacznik|'''Hotel Villa Colonial'''|10.42308 |-75.54416 |typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''[https://hotelvillacolonial.com/ Hotel Villa Colonial]''', Calle del las Maravillas No.30-60 (''Getsemaní''), ☏ +57 5 664 4996, +57 5 664 5421, hotelvillacolonial@hotmail.com. Zadbane, czyste, przyjazne i pomocne kierownictwo, pokoje z klimatyzacją i wentylatorami, prywatne łazienki, niektóre pokoje bez okien. Mają również inny budynek na Calle de la Media Luna, który ma ładniejsze, droższe pokoje. Personel jest bardzo miły i gościnny. Pokoje dwuosobowe od 60 000 COP.
* {{Znacznik|'''Hostal La Casona'''|10.42351 |-75.54571 |typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''Hostal La Casona''', Calle Tripita y Media - Cra. 0 No. 31-32 (''Getsemaní''), ☏ +57 5 639 5644, hostallacasona@hotmail.com. Ten hostel oferuje dobrą ofertę dla backpackerów, oferując około 30 pokoi wokół ładnego dziedzińca. Dostępny jest tani i szybki internet, a także usługi agencji turystycznej. Klimatyzowane pokoje z telewizją kablową i prywatną łazienką od 65 000 COP. 
* {{Znacznik|'''Hotel Marlin'''|10.42246 |-75.54503 |typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''Hotel Marlin''', Calle de la Media Luna, Calle 35 No. 10–35 (''Getsemaní''), ☏ +57 5 664 3507, +57 5 6601497, hotelmarlincartagena@hotmail.com. Popularny wśród backpackerów, ten centralnie położony, czysty hotel z ładnymi pokojami z prywatną łazienką i klimatyzacją we wszystkich pokojach wieloosobowych, wspólną kuchnią, bezpłatnym internetem, bezpłatnym śniadaniem i usługami turystycznymi. Dostępne są również informacje na temat żaglówek na wyspy San Blas i do Panamy. Od 75 000 COP. 
* {{Znacznik|'''Hotel La Muralla'''|10.42237 |-75.54465 |typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''Hotel La Muralla''', Calle de Media Luna (''Getsemaní''). Czysty, właściciele są mili, może być głośno w weekendy, nie jest to miejsce turystyczne, ale jedna z najtańszych opcji! Upewnij się, że dostaniesz pokój na drugim piętrze, pokoje na pierwszym piętrze są trochę stęchłe. Od 65 000 COP. edit
* {{Znacznik|'''Amber Hostel'''|10.42318 |-75.54479 |typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''[https://amberhostelcartagena.blogspot.com/ Amber Hostel]''', Calle Pacoa N° 10-103 (''Getsemaní''), ☏ +57 5 608634. Bardzo zrelaksowany hostel, w którym Maude przywita Cię w swojej rodzinie. Kuchnia jest wspólna, co daje poczucie życia w domu rodzinnym w Cartagenie. łóżka w akademiku od 15 000 COP, pokoje od 40 000 COP. 
* {{Znacznik|'''Hotel La Espanola'''|10.42230 |-75.54473 |typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''[https://hotelespanola.com/ Hotel La Espanola]''', Media Luna 10 #10-58, ☏ +57 5 6604485. Ta sama cena i styl hotelu co La Muralla, ale pokoje są trochę bardziej duszne i ciemniejsze. Od 75 000 COP. 
* {{Znacznik|'''Hostel Mamallena'''|10.42250 |-75.54488 |typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''[https://www.hostelmamallenacartagena.com/ Hostel Mamallena]''', Calle Media Luna (''Viejo Hotel Holiday, Getsemaní''), ☏ +57 5 664-0948, cartagena@mamallena.com. Hostel Mamallena, Cartagena jest pierwszym kolumbijskim hostelem otwartym przez panamski Hostel Mamallena. Wnosimy do Cartageny nasz wysoki poziom usług, różnorodność pokoi, materace ortopedyczne, bezpłatne WiFi, dziedziniec ogrodowy i przyjazny personel. Większość naszych pokoi ma prywatne łazienki i może pomieścić od 1 do 5 osób. Pokoje wieloosobowe są duże i przestronne, a także mają prywatne łazienki. Dostępne są również niedrogie wycieczki do wulkanu, Playa Blanca i Islas Rosarios. Byliśmy pierwszym hostelem, który zaczął rezerwować łodzie między Panamą a Kolumbią i kupiliśmy to doświadczenie do Cartageny. Nawet jeśli zdecydujesz się nie zatrzymać u nas, możesz wpaść po cokolwiek, czego możesz potrzebować. Wysoki sezon: łóżko w pokoju wieloosobowym 50 000 COP, pokoje prywatne od 75 000 COP, ale więcej, jeśli chcesz klimatyzację i/lub prywatną łazienkę. Ceny poza sezonem są o około jedną trzecią niższe.. 
* {{Znacznik|'''Hotel El Viajero'''|10.42506 |-75.54934 |typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''Hotel El Viajero''', Calle del Porvenir No 35-68, ☏ +57 5 664 3289. Przyjemny hotel z pięknym wewnętrznym dziedzińcem i kuchnią dla gości, ale dość drogi. Bez klimatyzacji: 40 000 COP, dbl 60 000 $, z klimatyzacją: 50 000 $, dbl 70 000 $. 
* {{Znacznik|'''Hotel Bellavista'''|10.4346 |-75.5391 |typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''[https://www.htbellavista.com/ Hotel Bellavista]''', Av. Santander No. 46-50, ☏ +57 5 6646411. Przyjazny i swobodny hotel w dzielnicy Marbella, około 15 minut pieszo od starego miasta. Pokoje są rozlokowane w kilku małych, jednopiętrowych budynkach. Pokoje mają prywatne łazienki, a te droższe mają również klimatyzację. Bez klimatyzacji: 40 000 COP, dbl 70 000 $, z klimatyzacją: 60 000 $, dbl 80 000 $.

=== Umiarkowanie ===
[[Plik:Baluarte de Santo Domingo (Cafe del mar).jpg|thumb|Stare miasto otaczają mury z bastionami]]
* {{Znacznik|'''Hotel Cartagena Premium'''|10.4086 |-75.5511 |typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''Hotel Cartagena Premium''', Bocagrande Av. San Martín No. 11-113, ☏ +57 5 6552355. Hotel Cartagena Premium oferuje pokoje jednoosobowe, małżeńskie dwuosobowe i dwuosobowe z dwoma pojedynczymi łóżkami z klimatyzacją, minibarem i śniadaniem. Udogodnienia i usługi obejmują basen, jacuzzi, obsługę pokoju i parking. Od 145 000 COP. 
* {{Znacznik|'''Casa India Catalina'''|10.42337 |-75.5391 |typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''Casa India Catalina''', Calle del Coliseo No 5-67 (''Centro''), ☏ +57-5-664-4361, casaindiacatalina@gmail.com. Przestronne pokoje, niektóre z balkonami wychodzącymi na ulicę. Przyzwoity basen. Proste umeblowanie. Od 246 000 COP. 
* {{Znacznik|'''Casa Mara Hostal'''|10.42165 |-75.54447 |typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''[https://casamara.com.co/ Casa Mara Hostal]''', Calle del Espiritu Santo No 29-139 (''Getsemaní''), ☏ +57-5-664-8724. stawki na życzenie. 
* {{Znacznik|'''Vista Heroica'''|10.3806 |-75.5752 |typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''Vista Heroica''', Isla de Tierra Bomba, ☏ +57 3126331825. Ładny hotel na wyspie Tierra Bomba (10 min łodzią od hotelu Hilton w Cartagenie). Znajduje się w środku prawdziwej lokalnej wioski, niedaleko plaży i z pięknym widokiem na Cartagenę. Pokoje są bardzo czyste, 3 łóżka (2+1), kuchnia, indywidualne jacuzzi, klimatyzacja. Restauracja od 10 000-12 000 COP, przyzwoite jedzenie. 100 000 COP. 
* {{Znacznik|'''Hotel Bahia'''|10.3973 |-75.5586 |typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''[https://www.hotelbahiacartagena.com/en/ Hotel Bahia]''', Cra 4a-Calle 4a (''Bocagrande''), ☏ +57-5-6650316. Od 176 000 COP.
* {{Znacznik|'''Hotel 3 Banderas'''|10.42689 |-75.54810 |typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''[https://www.hotel3banderas.com/ Hotel 3 Banderas]''', Calle Cochera del Hobo #38-66 (''San Diego''), ☏ +57-5-660-0160, info@hotel3banderas.com. Mały hotel kolonialny. Od 200 000 dolarów COP.

=== Ekskluzywnie ===
[[Plik:Cartagena as seen from the plane (4626821188).jpg|thumb|Cartagena z powietrza. Niektóre wieżowce półwyspu Bocagrande po prawej to hotele]]
Ekskluzywne hotele można znaleźć w San Diego i dzielnicy El Centro starego miasta.

* {{Znacznik|'''Charleston Santa Teresa Cartagena'''|10.42210 |-75.55265 |typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''[https://www.hotelcharlestonsantateresa.com/ Charleston Santa Teresa Cartagena]''', Centro plaza de Santa Teresa Cra 3ª 31-23, ☏ +57 5 6649494, +57 5 6649547, faks: +57 5 6649448, +57 5 6649447. Od 795 000 COP. 
* {{Znacznik|'''La Passion Hotel Lounge'''|10.42435 |-75.55036 |typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''La Passion Hotel Lounge''', Calle del Estanco del tabaco # 38-81 (''Centro''), ☏ +57 5 6648605, info@lapassionhotel.com. Hotel w stylu butikowym łączący starożytną architekturę z nowoczesnymi udogodnieniami. Idealny na romantyczną eskapadę. 8 pokoi. Piękny taras z basenem. Bezpłatne Wi-Fi. Od 617 000 COP. 
* {{Znacznik|'''Hotel Ibatama i Hotel Ibatama Real'''|10.40258 |-75.55536 |typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''Hotel Ibatama i Hotel Ibatama Real''', Avenida San Martin 7 (''Boca Grande''). Hotel Ibatama i Hotel Ibatama Real to naprawdę opcja dla osób o nieluksusowym budżecie. Położone po obu stronach Boca Grande, hotele są ładne, czyste i otrzymujesz stosunek jakości do ceny dzięki klimatyzowanym pokojom. Blisko plaży, a Bocagrande jest bezpieczne jak zawsze. 
* {{Znacznik|'''Casa Marta Cartagena'''|10.41994 |-75.54618 |typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''Casa Marta Cartagena''', Calle San Antonio # 25-165 (''Getsemaní''), ☏ +57 310 630 6003, casamartacartagena@gmail.com. Zameldowanie: elastyczne, wymeldowanie: elastyczne. Casa Marta to kolonialny pensjonat/bed and breakfast położony w zabytkowej dzielnicy miasta Getsemani. Dom został starannie odnowiony zgodnie z nowoczesnymi standardami i ma dwie sypialnie o maksymalnej pojemności 4 do 5 osób każda. W każdej sypialni znajduje się klimatyzacja, wentylator, lodówka, telewizja satelitarna i prywatna łazienka. Internet i śniadanie są wliczone w cenę. Goście mają również do dyspozycji ładny basen typu plunge pool. Od 125 USD. 
* {{Znacznik|'''Hotel Casa del Curato'''|10.42770 |-75.54839 |typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''[https://www.casacurato.com/ Hotel Casa del Curato]''', Calle del Curato Cra. 7 Nº 38-89 (''San Diego''), ☏ +57-5-664-3648, info@casacurato.com. Hotel został przebudowany z XVIII-wiecznej rezydencji i otwarty w grudniu 2005 r. Dobre śniadania serwowane przez Eufemia. Atrakcyjnie umeblowane, chociaż standardowe pokoje są małe i bez okien. Dwa komputery z dostępem do Internetu dla gości. Od 250 000 COP (poniżej sezonu), 270 000 COP (w szczycie sezonu).
* {{Znacznik|'''Hotel Cochera de Hobo'''|10.42733 |-75.54800 |typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''Hotel Cochera de Hobo''', Calle Cochera de Hobo No. 38-55 (''San Diego''), ☏ +57 5 664 3384, +57 3002153828. W sercu starego, otoczonego murami miasta Cartagena. Posiada cztery pokoje. Hotel posiada restaurację, room service, bezpłatne Wi-Fi dla gości, dwa tarasy z pięknym widokiem na historyczne centrum miasta i trzeci taras z grillem. Pokoje wyposażone są w klimatyzację, minibar, telewizory plazmowe i telewizję satelitarną. Od 90 USD. 
* {{Znacznik|'''Hilton Cartagena'''|10.39399 |-75.55963 |typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''[https://www.hilton.com/en/hotels/ctghihh-hilton-cartagena-hotel/ Hilton Cartagena]''', Avenida Almirante Brion (''El Laguito''), ☏ +57 5 6650660. Od 129 USD. 
* {{Znacznik|'''Agua'''|10.42409 |-75.55074 |typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''Agua''', Calle Ayos, No 4-29 (''Centro''), ☏ +57 5 664-9479. Piękny butikowy hotel z pokojami, których cena w sezonie niskim wynosi podobno od 500 000 COP plus podatek. Ceny na życzenie. 
* {{Znacznik|'''Hotel Alfi'''|10.42331 |-75.54986 |typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''[https://www.alfizhotel.com/ Hotel Alfiz]''', Calle Cochera del Gobernador, nr 33-28 (''pomiędzy Plaza de la Aduana a katedrą''), ☏ +57-5-660 0006, info@alfizhotel.com. Romantyczny hotel na starym mieście. Od 550 000 COP. 
* {{Znacznik|'''Hotel Casa la Fe'''|10.42607 |-75.54833 |typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''[https://bespokecolombia.com/es/hotel-casa-la-fe/ Hotel Casa la Fe]''', Calle Segunda de Badillo #36-125 (''Centro''), ☏ +57-5-664-0306, admin@casalafe.com. Ten mały, pięknie odrestaurowany hotel został polecony w dziale podróży New York Times. Hotel jest własnością Anglików i jest prowadzony przez Anglików. Goście mogą korzystać z bezpłatnego WiFi i stanowiska komputerowego. Od 265 000 COP. 
* {{Znacznik|'''Hotel Sofitel Santa Clara'''|10.42850 |-75.54799 |typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''[https://all.accor.com/hotel/1871/index.en.shtml Hotel Sofitel Santa Clara]''', Cr 8 No 39-29, Calle del Tomo (''San Diego''), ☏ +57-5-664-6070. Ładny hotel z przyzwoitymi cenami jak na swoją kategorię, choć trochę generyczny. Od 720 000 COP. 
* {{Znacznik|'''La Merced Hotel'''|10.42641 |-75.55124 |typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''La Merced Hotel''', Calle Don Sancho No 36-165 / Cra. 4, ☏ +57 5 6647727. Hotel w stylu butikowym. od 249 USD.

== Kontakt ==
[[Plik:Cartagena7.jpg|thumb|Skrzynka pocztowa w Parque Bolívar]]
=== Poczta ===
* {{Znacznik|Deprisa|10.42469|-75.54737|typ=atrakcja}}'''Deprisa''', Av Venezuela (''Centro Edificio Citibank, lokalny B1''), ☏ +57 5 664 7822. Pn.-pt. 08:00–12:30 i 14:00–18:00, soboty 08:00–13:00. 
* {{Znacznik|Adpostal|10.42488|-75.54550|typ=atrakcja}}'''Adpostal''', róg Calle 34 i Av. Luis Carlos López (''w La Matuna, Centro Comercial Galerias''). Tutaj możesz kupić znaczki. 

Wysyłanie pocztówek do Europy jest drogie; znaczek kosztuje 6800 COP.

=== Internet ===
* {{Znacznik|Contact Internet Café|10.42267|-75.54423|typ=atrakcja}}'''Contact Internet Café''', Calle de la Media Luna nr 10-20, ☏ +57 5 664 0681. 08:00-21:00. COP$1000/godz. 
* {{Znacznik|Micronet|10.42500|-75.55086|typ=atrakcja}}'''Micronet''', Calle de la Estrella nr 4-47, ☏ +57 5 664 0328. 09:00-21:00. COP$1500/godz.

== Bezpieczeństwo ==
[[Plik:Cartagena at night.png|thumb|Cartagena nocą]]
Stare miasto pełne turystów nie jest bardziej niebezpieczne niż miasto w pierwszym świecie, ale schodząc z utartych szlaków na peryferie miasta, istnieje realne ryzyko napadu. Bądź bardzo ostrożny, spacerując nocą, szczególnie po samotnych częściach miasta. Miejscowi są generalnie pomocni i mili. Uliczni sprzedawcy mogą być bardzo irytujący, ale proste „No quiero nada” po hiszpańsku ich odstraszy.

Getsemaní, gdzie znajduje się wiele niedrogich hoteli, jest bezpieczne w ciągu dnia, ale w nocy robi się bardzo podejrzane, z wieloma agresywnymi żebrakami, a także nikczemnymi osobnikami, którzy zarabiają na życie, rozmawiając ze wszystkimi turystami i sprzedając narkotyki lub prosząc o napiwki za drobne rzeczy, takie jak chodzenie z tobą do sklepu, kiedy nawet ich o to nie prosiłeś. Ci ludzie są bardzo agresywni i będą za tobą chodzić, nie wspieraj ich, dając im pieniądze.

''' Agresywni żebracy'''

Od października 2016 agresywni żebracy są poważnym utrapieniem w Cartagenie, będą chodzić za ludźmi i bezlitośnie nękać turystów, aby dali im pieniądze. Czasami, gdy robisz zakupy w supermarkecie, żebraczka poprosi cię o kupienie jej chleba, mimo że ma już pełny wózek. Jeśli opuścisz obszary turystyczne, możesz zostać otoczony przez 12-latków wyglądających na przestępców, którzy będą żądać, abyś dał im swoje monety. Oni nie proszą, oni żądają, to nie jest rabunek, to raczej opodatkowanie poprzez zastraszanie. Nigdy nie dawaj tym ludziom, bo zachęcasz ich do kontynuowania. Nie poddawaj się, bądź uprzejmy, a oni po prostu odejdą.

'''Posiadanie nielegalnych narkotyków''' w Kolumbii może skutkować oskarżeniami karnymi. Istnieje oszustwo, w którym turyści są wabieni do kupowania nielegalnych narkotyków. Jeśli spróbujesz coś kupić, „policja” (reszta oszustów) pojawi się za chwilę, zaciągnie cię do najbliższego bankomatu i zażąda wypłacenia astronomicznych kwot na poczet „kary”, a nawet porwie.

'''Magicy wymieniający pieniądze'''

Ci uliczni sprzedawcy oferują bardzo dobry kurs wymiany. Po przeliczeniu pieniędzy zauważysz, że brakuje niewielkiej kwoty, a po złożeniu skargi dołoży dokładnie tę kwotę na wierzch. W tym samym ruchu doliczą kilka dużych banknotów z dołu. Większość ludzi nie przeliczy swoich pieniędzy po raz drugi i najpierw pomyśli, że zrobili dobry interes, a w rzeczywistości zostali oszukani.

'''Podejrzane wycieczki na Islas del Rosario i Playa Blanca'''

Oferowane wycieczki na [[Islas del Rosario]] i Playa Blanca mogą być sporym rozczarowaniem. Zostanie Ci zaproponowana cena za wycieczkę, która „obejmuje” albo nurkowanie z rurką, albo wejście do akwarium i posiłek w Playa Blanca za około 50 000 COP. Po rozpoczęciu wycieczki okazuje się, że musisz zapłacić dodatkowo za akwarium lub nurkowanie z rurką – 15 000 COP. Upewnij się, że przewodniki na łodzi zostaną poinformowani przez osobę, która sprzedała wycieczkę, co jest wliczone w cenę, aby uniknąć nieporozumień.

Najlepszym sposobem na zarezerwowanie wycieczki jest wejście do mariny i unikanie „sprzedawców” na zewnątrz. Oni otrzymują część ze sprzedaży i nie ponoszą wobec Ciebie żadnej odpowiedzialności. Gdy już będziesz w środku, zapytaj o Elizabeth („La negra Liz”). Posiada ona kilka łodzi, da ci najlepszą cenę i co najważniejsze, da ci słowo. Możesz wynająć własną małą łódź za 700 000 COP lub zarezerwować miejsce za 75 000 COP. Zapytaj ich wcześniej o trasę. Jej firma ma w szczególności własny „ośrodek” na Wyspach Rosario. Ośrodek jest czysty, ładny i ma dobre jedzenie za rozsądną cenę. Dostęp do plaży jest ograniczony i mało spektakularny. Jej łodzie będą nalegać, aby cię tam zabrać, ale masz wybór.

Playa Blanca jest zdecydowanie najlepszą plażą, ale może być przytłaczająca, ponieważ miejscowi próbują sprzedać ci swoje produkty.

Bardziej ekskluzywne miejsca to wyspa Baru i prywatne ośrodki należące do dużych hoteli (Santa Clara, Santa Teresa). W większości z nich możesz spędzić dzień na plaży. Każda łódź wycieczkowa ma swój własny plan.

'''Autobusy dalekobieżne'''

Jeśli planujesz jechać autobusem do [[Santa Marta]] z dworca autobusowego, zaleca się, aby podejść do kas biletowych i kupić bilety bezpośrednio tam. W przeciwnym razie bądź ostrożny: zazwyczaj istnieje połączenie autobusowe z przesiadką w [[Barranquilla|Barranquilli]], gdzie będziesz musiał zmienić autobus i ponownie zapłacić za przejazd do Santa Marta, nawet jeśli zapłaciłeś już za poprzedni autobus i nawet jeśli obiecano ci, że jest to absolutnie bezpośredni autobus do Santa Marta. Jeśli zdarzy ci się mieć takie połączenie w Barranquilli, upewnij się, że masz przy sobie bilety (nawet jeśli są odbierane wkrótce po odjeździe) i upewnij się, że facet, który odbierze cię w autobusie i poprowadzi do innego autobusu podczas przesiadki, został wyraźnie poinformowany przez kierowcę autobusu, że zapłaciłeś już za przejazd do Santa Marta.

== Zdrowie ==
W Kolumbii wybuchła epidemia wirusa Zika, który jest '''niebezpieczny dla kobiet w ciąży''', ponieważ może poważnie uszkodzić dziecko w łonie matki. Rząd Kolumbii zaleca swoim mieszkańcom unikanie ciąży, a różne inne rządy radzą kobietom, które są w ciąży lub mogą zajść w ciążę, aby unikały podróży do tego regionu. Oto [https://wwwnc.cdc.gov/travel/page/zika-travel-information ostrzeżenie dotyczące podróży] wydane przez rządowe Centrum Kontroli Chorób USA.

=== Szpitale ===
* {{Znacznik|'''Hospital Bocagrande'''|10.3974 |-75.5562 |typ=zdrowie|url=|kolor=FF0000|treść=}}'''Hospital Bocagrande''' (''róg Carrera 6 i Calle 5''), ☏ +57 5 6655 270.
* {{Znacznik|'''Hospital Naval de Bocagrande'''|10.41662 |-75.55039 |typ=zdrowie|url=|kolor=FF0000|treść=}}'''Hospital Naval de Bocagrande''', Carrera 2 No. 14-210, Base Naval, ☏ +57 5 6655 361. Posiada również komorę dekompresyjną na wypadek wypadków nurkowych

== Informacje turystyczne ==
* {{Znacznik|Turismo Cartagena de Indias|10.42156|-75.55042|typ=atrakcja}}'''Turismo Cartagena de Indias''', Plaza de la Aduana, ☏ +57 5 660 1583. Pon-sobota 09:00–13:00 i 15:00–19:00, niedziela 09:00–17:00. Główne biuro turystyczne.
Ponadto na Plaza de San Pedro Claver i Plaza de los Coches znajdują się małe '''kioski turystyczne'''.
* {{Znacznik|DAS|10.4182|-75.5346|typ=atrakcja}}'''DAS''', Carrera 20B No 29-18, Pie de la Popa, ☏ +57 5 666 0172. Pn.-Sb. 08:00-12:00 i 14:00-17:00. Urząd imigracyjny, do którego należy się udać, jeśli chcesz przedłużyć wizę.

=== Konsulaty ===
* [[Plik:Flag of Greece.svg|20px]] '''Grecja''', Carrera 9, Esq. Edificio Castillo del Mar, ☏ +575 6551-352, faks: +575 664-7388.
* [[Plik:Flag of Panama.svg|20px]] '''Panama''', Carrera 1 nr 10-10 (''Bocagrande''), ☏ +57 5 655 155. Pn-Sb 08:00-12:00.
* [[Plik:Flag of Venezuela.svg|20px]] '''Wenezuela''', Carrera 3 nr 8-129 (''Edificio Centro Executivo, 14. piętro''), ☏ +57 5 665 0382. Pn-pt 09:00-11:30 i 13:30-16: 00.

=== Biblioteki ===
* {{Znacznik|Biblioteca Bartolomé Calvo|10.42291|-75.55183|typ=atrakcja}}'''Biblioteca Bartolomé Calvo''', kl. de la lnquisición 23. Pn.-Pt 08:30-18:00, Sob. 09:00-13:00. Biblioteka miejska.

== Gdzie dalej ==
[[Plik:Panoramica de Santa Marta.JPG|thumb|Santa Marta]]
* Do '''[[Santa Marta]]''' można dojechać za 80 000 COP z [https://www.berlinasdelfonce.com/ Berlinastur] (luty 2021). Autobusy odjeżdżają co dwadzieścia minut, a podróż trwa około 5½ godziny i przebiega przez '''[[Barranquilla]]''' (16 USD, jeśli się tam zatrzymasz; odjazdy co godzinę, połowa autobusów zatrzymuje się tutaj, a połowa jedzie dalej do Santa Marta). W Cartagenie ich terminal znajduje się w Crespo, w drodze na lotnisko. Wiele colectivos przejeżdżających obok India Catalina może Cię przewieźć tuż pod drzwiami za 1500 COP. Mają też autobusy do '''[[Cúcuta]]''', '''[[Bucaramanga]]''' i '''[[Bogota|Bogoty]]'''.
[[Plik:Volcán del totumo002.jpg|thumb|Totumo]]
* Około 45 km na północny wschód od Cartageny, na drodze do Barranquili, znajduje się '''Volcán del Totumo''', 15-metrowy błotny wulkan. Możesz wejść do krateru i wziąć kąpiel błotną (wstęp 2000 COP), co jest ogromną zabawą i jest bardzo polecane. Niedaleka laguna służy jako naturalne kąpielisko do zmywania błota.
:Najłatwiejszym sposobem, aby się tam dostać, jest wzięcie udziału w wycieczce. Kosztują one około 30 000 COP (grudzień 2010, 50 000 COP, ale zarezerwowane z Hiltona) z Rafael Perez tours (obok Cartagena Plaza Hotel w Bocagrande) i obejmują godzinną podróż w obie strony do wulkanu, a także lunch i kąpiel w La Boquilla w drodze powrotnej do Cartageny. Inną firmą turystyczną jest Los Pinos, która również pobiera 35 000 COP (lub 25 000 COP bez lunchu) i wykorzystuje wioskę rybacką Manzanillo del Mar do kąpieli w drodze powrotnej. Tę wycieczkę można zarezerwować w wielu hotelach, takich jak Casa Viena, przy Calle San Andrés (Getsemaní), 5-664-6242 lub Hostel Mamallena przy Calle Media Luna 5-664-0948. Chociaż kąpiel błotna i masaże są oferowane bezpłatnie, oczekuje się, że dasz napiwek każdemu, kto ci pomógł, zanim odjedzie twój autobus. Inne usługi, w których oczekuje się napiwków, to przechowywanie twoich rzeczy, butów, trzymanie aparatu i robienie zdjęć, gdy jesteś zanurzony w błocie, a także kobiety, które pomagają ci się umyć w lagunie. Napiwki wynoszą od 1000 do 5000 COP za osobę są normą, w zależności od usługi. Pamiętaj, aby zabrać drobne.
:Podróżowanie samemu jest dość uciążliwe, ale możesz odkryć, że masz cały wulkan dla siebie i możesz poświęcić mu tyle czasu, ile chcesz. (Grudzień 2010, 3000 COP za każdą pomoc, masaż, faceta, który robi ci zdjęcia, kobietę, która pomaga ci umyć się później.) Wsiądź do autobusu z centrum miasta do Terminal de transporte (1700 COP). Tam wsiądź do autobusu jadącego co godzinę do Galerazamba i wysiądź na Lomito Arena (6000 COP). Stamtąd jest 45 minut spacerem lub weź taksówkę samochodową (2000 COP). Cała podróż trwa około 2,5 godziny. Ostatni autobus powrotny z Lomito Arena odjeżdża około 15:00.
* Ogrody botaniczne '''Jardin Botanico de Guillermo Piñeres''' — Przyjemna ucieczka od miejskiego zgiełku, 18 km od Cartageny, blisko „Turbaco”, małego miasteczka 20 km od centrum Cartageny. Wsiądź do autobusu do terminalu autobusowego i wysiądź na „la Bomba de Amparo”, dużej stacji benzynowej 25 minut od centrum. Stamtąd odjeżdżają autobusy do „Turbaco” — wysiądź (zapytaj kierowcę) trochę przed Turbaco i idź w prawo, około 20 minut prosto. Wraz z biletem wstępu otrzymasz ulotkę, na której wymieniono około 250 roślin zidentyfikowanych w ogrodach, w tym niektóre odmiany roślin koki.
* '''Punta Arena''' — Wioska rybacka 10 minut łodzią na wyspie „Tierrabomba”, naprzeciwko „Laguito” (Bocagrande). Dotrzesz tam łodziami (lanchas), wypływając z „Muelle de los Pegasos” lub łodziami w „Laguito” obok hotelu Hilton. Punta Arena ma prawdopodobnie najpiękniejsze plaże blisko Cartageny. Są tam restauracje, w których można zjeść i napić się. Ciesz się dniem, spędzając czas pod palmami z fantastycznym widokiem na panoramę Cartageny.
* '''La Boquilla''' — wioska rybacka (pueblo de pescadores) blisko Cartageny. Weź autobus za 1600 COP (marzec 2013) z India Catalina (Avenida Venezuela), jeśli wysiądziesz z autobusu pod koniec podróży, możesz wypożyczyć kajak, który zawiezie Cię na ładną plażę (Playa de Oro) przepływając przez laguny i namorzyny – zapłać za łódź po powrocie. Jazda na rowerze to świetny sposób, aby się tam dostać i powinna zająć około godziny. Gdy miniesz koniec lotniska, skręć na plażę i możesz jechać wzdłuż piasku do La Boquilla.
* '''Bocachica''' - wioska rybacka na wyspie „Tierrabomba” (pueblo de pescadores)
:Bocachica jest warta odwiedzenia, aby zobaczyć jej odrestaurowaną fortecę (Fuerte de San Fernando). Plaża nie jest specjalnie wyjątkowa, ale można tam spędzić kilka godzin. Kilka restauracji na świeżym powietrzu serwuje jedzenie i napoje. Lokalne łodzie odpływają w ciągu dnia co 30-45 minut z „Muelle de los Pegassos”. Podróż łodzią trwa około 15 minut. Przewodnicy będą próbowali sprzedać Ci drogie wycieczki „all inclusive” do Bocachica, ale powinieneś zapłacić tylko lokalną cenę (5000 COP$ w jedną stronę, lipiec 2009). Gdy zapytasz o cenę, zrobi się drożej.
* '''Los Montes de María''' — To podregion na Karaibach Kolumbii, który znajduje się na południu, 2 godziny jazdy samochodem od Cartageny. Składa się z gór, których najwyższy punkt znajduje się około 1000 m nad poziomem morza. Ten region ma ogromne znaczenie ekologiczne, jest jednym z ostatnich nienaruszonych suchych lasów na kolumbijskich Karaibach, z około 280 gatunkami ptaków i 44 gatunkami ssaków, wśród których jest wyjec rudy i tamaryna białogłowa (endemiczny gatunek małpy). Ten ekosystem (suchy las) jest jednym z najbardziej zagrożonych ekosystemów na świecie. Montes de María słynie również z muzyki Gaita, hamaków i rdzennej historii (posiada jedną z najstarszych ceramik wytwarzanych przez kultury w Ameryce), interesujący region do wędrówek, oglądania dzikiej przyrody i nauki tej wyjątkowej kultury kolumbijskich Karaibów

{{Jest w|Kolumbia}}
{{przewodnik}}
{{geo|10.4|-75.5}}
[[Kategoria:Kolumbia]]</text>
      <sha1>bq7kvjwixgkpc3hweqn17ro99w2ruzh</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Lozanna</title>
    <ns>0</ns>
    <id>6062</id>
    <revision>
      <id>158852</id>
      <parentid>158835</parentid>
      <timestamp>2026-09-23T18:02:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Moromar</username>
        <id>2451</id>
      </contributor>
      <comment>/* Warto zobaczyć */</comment>
      <origin>158852</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="25356" sha1="j82pps3yw1so6hyrl2vaqe80cvnwjwe" xml:space="preserve">{{Top-banner}}
{{Miejscowość infobox
 |nazwa            = Lozanna
 |nazwa oryginalna = Lausanne
 |widok            = Lausanne_Wiki.jpg
 |opis             = 
 |herb             = CHE_Lausanne_COA.svg
 |mapa             = Lausanne dot.jpg
 |państwo          = [[Plik:Flag of_Switzerland_(Pantone).svg|20px]] [[Szwajcaria]]
 |region           = [[Plik:CHE_Vaud_Flag.svg|20px]] [[Vaud]]
 |powierzchnia     = 41,38
 |wysokość         = 495
 |ludność          = 145 600
 |prefiks          = 021
 |kod pocztowy     = 1000–1018
 |www              = https://www.lausanne.ch/
}}
'''Lozanna''' ([[Rozmówki francuskie|fra]] ''Lausanne'', wym. [lozan]), stolica [[Szwajcaria|szwajcarskiego]] kantonu [[Vaud]], to liczące 140 000 mieszkańców (stan na 2020) miasto położone na północnym krańcu [[Jezioro Genewskie|Jeziora Genewskiego]] (''Lac Léman''). Stanowi ono węzeł komunikacji publicznej kantonu [[Vaud]] oraz bramę do alpejskiego kantonu [[Valais]], gdzie znajdują się jedne z najbardziej znanych stoków narciarskich na świecie.

== Charakterystyka ==
{{Infobox|Mayor Davel|[[Plik:Lausanne Major Davel.JPG|150px|right|thumb|Pomnik Mayora Davela]]'''Mayor Davel''', pełne imię i nazwisko Jean Daniel Abraham Davel urodził się 20 października 1670 roku w Morrens VD. Był szwajcarskim buntownikiem i obecnie jest uważany za par Excelle bohatera ludowego Vaudois. W 1712 roku został mianowany burmistrzem przez ludność Berna (Vaud był wówczas częścią Berna). Davel poczuł się wezwany przez Boga do wyzwolenia swojej ojczyzny – Vaud – od Berneńczyków. 31 marca 1723 roku niespodziewanie wjechał do Lozanny, zebrał tam radę miejską i przedstawił manifest. W manifeście tym naród berneński został oskarżony o szereg błędów. Wyjaśnił swój plan wyzwolenia Vaud. Nie znalazł jednak żadnego poparcia dla tej kwestii w radzie miasta i incydent został zgłoszony bezpośrednio do Berna, po czym Davel został aresztowany. Podczas śledztwa Davel był torturowany, ale nadal upierał się, że wyzwolenie Vaud było boską inspiracją i że nie miał wspólników. Niemniej jednak został uznany za winnego i ścięty w Lozannie-Vidy 24 kwietnia 1723 r. W XIX wieku historia ta została wysoce wysterylizowana i stał się bohaterem ludowym Vaud.}}
Miasto jest gospodarzem '''Międzynarodowego Komitetu Olimpijskiego''' i dwóch głównych uniwersytetów. Jak można się spodziewać, duża populacja studentów tworzy tętniącą życiem społeczność nocną i artystyczną skupioną wokół '''dzielnicy Flon'''. Znajdziesz tu także wiele znakomitych restauracji i dwa tuziny godnych uwagi muzeów, w tym '''Muzeum Olimpijskie''' i niecodzienną '''Kolekcję de l'Art Brut'''. Miłośnicy architektury znajdą na szczycie miasta najlepiej zachowaną '''gotycką katedrę''' w [[Szwajcaria|Szwajcarii]].

Lozanna, mimo że jest miastem bardzo międzynarodowym (42% jego populacji w 2013 stanowili obcokrajowcy), jest miastem [[Rozmówki francuskie|francuskojęzycznym]]. [[Rozmówki angielskie|Angielski]] nie jest tak powszechnie używany jak w [[Genewa|Genewie]] i prawdopodobnie będziesz miał problemy z porozumiewaniem się z przeciętną osobą na ulicy. Większość pracowników sektora usług mówi jednak trochę po angielsku, a poziom języka angielskiego wśród młodych Szwajcarów jest zwykle wysoki (wśród starszego pokolenia zdecydowanie silniejszy jest [[Rozmówki niemieckie|język niemiecki]]). Gość nie będzie miał problemów z poruszaniem się wyłącznie po angielsku.

[[Plik:Lausanne cathedral from gd pont.jpg|thumb|300px|Katedra w Lozannie widziana z mostu Grand Pont]]

=== Historia ===
Osadnictwo na wzgórzu, na którym leży Lozanna, istniało co najmniej od epoki kamienia, jednak większość opracowań historycznych wiąże początki miasta z rzymskim obozem ''Lausanna'', usytuowanym nieco niżej, u podnóża wzgórza w kierunku jeziora – na terenie dzisiejszej miejscowości Vidy.

W średniowieczu miasto przeniesiono na łatwiejsze do obrony szczytowe partie wzgórza; o wzroście jego zamożności i znaczenia decydowało w dużej mierze położenie przy głównych szlakach komunikacyjnych wiodących z północy na południe, łączących [[Włochy]] z rejonem [[Morze Północne|Morza Północnego]]. Było to najważniejsze miasto na północ od przełęczy św. Bernarda – przynajmniej do czasu utworzenia biskupstwa w [[Valais]].

W 1536 roku miasto zostało przejęte przez [[Berno]] od książąt Sabaudii w ramach działań mających na celu zabezpieczenie południowo-zachodniej granicy tego kantonu. [[Berno]] sprawowało władzę nad tym obszarem aż do momentu, gdy Lozanna uzyskała niezależność po wkroczeniu wojsk francuskich pod wodzą Napoleona Bonapartego w 1798 roku. W 1803 roku miasto włączono do [[Szwajcaria|Szwajcarii]] jako stolicę kantonu [[Vaud]].

[[Lavaux]] – niewielki region położony na północno-zachodnim brzegu [[Jezioro Genewskie|Jeziora Genewskiego]], rozciągający się od Lozanny po [[Montreux]] (obszar ten bywa nazywany '''Szwajcarską Riwierą''') – od około 150 lat stanowi drugi dom dla pisarzy, artystów i muzyków. Do grona pierwszych słynnych przybyszów należeli państwo Shelleyowie oraz Lord Byron; bawili się oni i tworzyli w Lozannie (krążą pogłoski, że to właśnie tutaj powstał „Frankenstein”). Wśród innych znanych mieszkańców warto wymienić Ernesta Hemingwaya, który spędzał tu zimy z młodą rodziną w okresie opisanym w książce „Ruchome święto”, oraz Charliego Chaplina, mieszkającego w [[Vevey]] od połowy lat 30. XX wieku.

=== Orientacja ===
Dla odwiedzających Lozannę najważniejszymi dzielnicami są '''Cité''', '''Ville Marché''' oraz portowa dzielnica '''Ouchy'''. Pomiędzy nimi znajduje się '''Flon''' – obecnie przede wszystkim zagłębie klubów nocnych i sklepów – oraz położona tuż poniżej dworca kolejowego, zazwyczaj spokojna dzielnica '''Sous Gare''', która szczyci się jednymi z najlepszych kawiarni w mieście. Jeśli masz ochotę na spacer, warto poświęcić kilka godzin na wędrówkę po lesie '''Sauvebelin''', położonym na północ od wzgórza ''Hermitage''. Oto krótka charakterystyka tych dzielnic:

* {{Znacznik|'''Cité'''|46.5258|6.6275|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''Cité''' — to wzgórze stanowi najstarszą część Lozanny i przyciąga wielu turystów; znajdują się tu ''katedra'', ''zamek'', muzeum ''MUDAC'', kilka innych muzeów, teatr dla dzieci oraz znakomity sklep z zabawkami.
* {{Znacznik|'''Ville Marché'''|46.5231787|6.6326505|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''Ville Marché''' — średniowieczna Lozanna rozwijała się wokół targowisk organizowanych przy bramach wjazdowych do miasta; obszar ten – obejmujący place ''Place de la Palud'', ''Place St. François'' i ''Place Riponne'' – stanowi wraz z historycznym centrum całość Starego Miasta.
* {{Znacznik|'''Flon'''|46.521667|6.626944|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''Flon''' — pierwotna linia kolejowa prowadząca do Lozanny biegła doliną rzeki Flon, jednak brak możliwości poprowadzenia jej przez środek miasta sprawił, że w XIX wieku zastąpiono ją trasą przebiegającą przez kolejne wzgórze na południe, co umożliwiło obsługę połączeń z kantonem [[Valais]] i [[Włochy|Włochami]]. Dziś dawne magazyny w dolinie Flon mieszczą głównie modne restauracje i dyskoteki.
* {{Znacznik|'''Ouchy'''|46.507072|6.626764|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''Ouchy''' — dawna wioska rybacka, włączona w granice Lozanny w połowie XIX wieku, by pełnić funkcję portu nad ''Jeziorem Genewskim'' (Lac Léman). Wspaniałe widoki na jezioro i Alpy oraz przyjemniejsza temperatura powietrza sprawiają, że Ouchy cieszy się dużą popularnością w miesiącach letnich. W pobliżu portu znajduje się wiele hoteli i restauracji; w tej dzielnicy mieści się również [https://www.olympics.com/museum/ Muzeum Olimpijskie].
* {{Znacznik|'''Sous Gare'''|46.5151324|6.6260134|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''Sous Gare''' (dosłownie „pod dworcem”) — w XIX wieku Lozanna rozrosła się, zajmując cały teren pomiędzy obecną lokalizacją dworca kolejowego a portem w Ouchy. To przede wszystkim dzielnica bloków mieszkalnych i domów, ale warto się po niej przespacerować – choćby dla ''Café de Grancy'' i parku na wzgórzu ''Crêt de Montriond''.

== Dojazd ==
=== Samolotem ===
Najbliższe lotnisko, {{Znacznik|Port lotniczy Genewa|46.23756|6.10921|typ=transport}}'''Port lotniczy Genewa''' ({{IATA|GVA}}), obsługuje niemal wszystkich europejskich przewoźników oraz cztery codzienne połączenia transatlantyckie: z [[Waszyngton]]u-Dulles (linie Continental), [[Nowy Jork|Nowego Jorku]]-JFK (Swiss), [[Newark (New Jersey)|Newark (Continental) i [[Montreal]]u (Air Canada); w przypadku innych lotów z [[Stany Zjednoczone|USA]] konieczna jest przesiadka w głównym porcie przesiadkowym (hubie) danej linii lotniczej. Podróż pociągiem między lotniskiem w Genewie a stacją Lausanne CFF trwa około 45 minut; pociągi kursują co najmniej dwa razy na godzinę, z wyjątkiem późnych godzin nocnych i wczesnoporannych. Pełna opłata za przejazd z lotniska w Genewie do Lozanny wynosi 27 franków. Alternatywą jest {{Znacznik|Port lotniczy Zurych|47.464722|8.549167|typ=transport}}'''[[Port lotniczy Zurych|lotnisko w Zurychu]]''' ({{IATA|ZRH}}), oferujące częstsze połączenia transatlantyckie, obsługiwane głównie przez linie Swiss.

=== Koleją ===
Obsługę kolejową Lozanny zapewniają [https://www.sbb.ch/en Szwajcarskie Koleje Federalne] (SBB/CFF/FFS) – jeden z najsprawniejszych systemów transportu pasażerskiego na świecie. Pociągi kursują codziennie mniej więcej co pół godziny w godzinach od 04:45 do 01:30, łącząc miasto z Genewą, [[Zurych]]em (Zürich HB), [[Berno|Bernem]], [[Lucerna|Lucerną]], [[Neuchâtel]], [[St. Gallen]], [[Brig]], [[Biel/Bienne]] oraz miejscowościami pośrednimi. Wszystkie pociągi zmierzające do [[Genewa|Genewy]] z innych części Szwajcarii przejeżdżają przez Lozannę; kursują tu również liczne pociągi lokalne, dzięki czemu w ciągu dnia połączenie z Genewą (w obu kierunkach) dostępne jest średnio co 15 minut. Podróż szybkim pociągiem bezpośrednim (IC) z [[Genewa|Genewy]] zajmuje nieco ponad pół godziny, podczas gdy pociągi lokalne, zatrzymujące się na mniejszych stacjach, mogą potrzebować na to nawet godziny. Codziennie kursują cztery pociągi z [[Paryż|paryskiego]] dworca Gare de Lyon (szybkie składy ''TGV'' przewoźnika [https://www.groupe-sncf.com/fr SNCF]), a także jeden bezpośredni pociąg z [[Wenecja|Wenecji]] i trzy z [[Mediolan]]u. Włoski przewoźnik kolejowy oferuje również połączenia nocne z [[Rzym]]u i [[Wenecja|Wenecji]]. Bilety kolejowe w [[Szwajcaria|Szwajcarii]] są drogie. Warto kupować je z wyprzedzeniem (przez internet), aby skorzystać z niższych cen (oferta ''billet dégriffé'').

{{Znacznik|Dworzec kolejowy|46.516886 |6.629096 |typ=transport}}'''Dworzec kolejowy''' (Gare CFF), Place de la Gare 9. Całodobowe skrytki bagażowe, cena: 6–9 CHF.

=== Samochodem ===
Lozanna jest połączona ze szwajcarską siecią autostrad za pośrednictwem autostrady [[Plik:A1Swiss.svg|25px]] ([[Genewa]] – [[Berno]] – [[Zurych]] – [[St. Gallen]]) oraz autostrady [[Plik:A9Swiss.svg|25px]] ([[Brig]]-Glis – [[Sion]] – [[Vallorbe]]). Dla miasta istotne znaczenie ma również łącznik autostradowy A1A, który odgałęzia się od autostrady [[Plik:A1Swiss.svg|25px]] w pobliżu Ecublens i kończy się w dzielnicy Vidy w Lozannie.

=== Autobusem ===
Autobusy międzynarodowe przyjeżdżają codziennie z [[Hiszpania|Hiszpanii]], [[Francja|Francji]] oraz głównych miast [[Europa Środkowa|Europy Środkowej]]. Wiele z nich przejeżdża przez [[Genewa|Genewę]] lub [[Bazylea|Bazyleę]], zanim zatrzyma się w Lozannie. {{Znacznik|Dworzec autobusowy|46.5365617025889|6.623129538004348|typ=transport}}'''Dworzec autobusowy''' znajduje się w północnej części miasta.

=== Statkiem ===
==== Statki wycieczkowe ====
Do Lozanny kursują statki zarówno z francuskiego, jak i szwajcarskiego brzegu Jeziora Genewskiego. Głównymi portami, z których wypływają jednostki, są [[Évian-les-Bains]], [[Montreux]], [[Genewa]] oraz wiele mniejszych miejscowości położonych nad brzegiem jeziora. Dużą popularnością wśród turystów cieszą się rejsy połączone z lunchem lub kolacją. Większość statków porusza się w spokojnym tempie, co czyni je najwolniejszym środkiem transportu do Lozanny. Latem rozkład rejsów jest dość rozbudowany, jednak jesienią i wiosną ulega on ograniczeniu, a zimą statki niemal całkowicie przestają kursować.

==== Promy ====
Z {{Znacznik|Przystań Lausanne-Ouchy|46.50514053914229|6.626600742727966|typ=transport}}'''przystani Lausanne-Ouchy''' przez cały rok kursują – w ramach oferty '''NaviMobilité''' i pod szyldem przewoźnika CGN – promy pasażerskie obsługujące bezpośrednie połączenia przez jezioro do [[Évian-les-Bains]] (linia N1) oraz [[Thonon-les-Bains]] (linia N2). Służą one przede wszystkim osobom dojeżdżającym do pracy przez granicę, dlatego kursują od poniedziałku do piątku – od wczesnych godzin porannych aż do późnego wieczora. W porównaniu ze standardowymi statkami rejsowymi CGN, promy te objęte są odrębną, nieco droższą taryfą, oferują nieco niższy komfort podróży, ale zapewniają krótszy czas przejazdu.

=== Pieszo ===
Przez miasto przebiega '''Via Francigena''' – długodystansowy szlak pieszy łączący [[Canterbury]] z [[Rzym]]em, oznaczony w Szwajcarii numerem 70.

== Komunikacja ==
{{mapa|46.518|6.632|zoom=14|layer=|staticmap=|align=|name=|grupy=transport,zobacz,natura,jedzenie,bar,nocleg,atrakcja,zakupy,alarm,zdrowie,zabytek,kontakt,nauka,punkt,rower,parking,obszar,metro,praca}}
=== Pieszo ===
Piesze wędrówki to świetny sposób na poruszanie się po Lozannie. W odległości krótkiego spaceru od głównego dworca kolejowego znajduje się wiele atrakcji, przy czym ulice w większości wolne od ruchu samochodowego zaczynają się po drugiej stronie ulicy od Rue du Petit-Chêne, która prowadzi do Place St. François na starym mieście. Stamtąd kolejne deptaki prowadzą do dzielnicy Flon z wieloma barami, klubami i restauracjami, do ulic handlowych pomiędzy Place St. François i Place de la Riponne oraz do starego miasta w pobliżu katedry. Planując spacer, weź pod uwagę, że ''Lozanna jest niezwykle stroma'' jak na miasto tej wielkości, z wieloma ulicami, które na mapie mogą wydawać się zwodniczo łatwe, co może stanowić wyzwanie, zwłaszcza dla osób o ograniczonej sprawności ruchowej. Linia metra [[Plik:Logo_du_M2_de_Lausanne.svg|20px]] (patrz poniżej) obejmuje większość najbardziej stromych części miasta i dlatego stanowi dobrą alternatywę dla pieszych.

=== Metrem ===
[[Plik:TSOL-p1030587.jpg|200px|thumb|Stacja metra Vigie na linii M1]]
Lozanna to najmniejsze miasto na świecie posiadające metro. Funkcjonują tu dwie linie metra obsługiwane przez przewoźnika ''[https://www.t-l.ch/ Transports publics de la région lausannoise]'' (TL), a ich głównym węzłem przesiadkowym jest stacja Flon. Nowa linia [[Plik:Logo_du_M2_de_Lausanne.svg|20px]] to w pełni zautomatyzowany system metra łączący dzielnicę Ouchy z północnym przedmieściem Epalinges; trasa przebiega przez główny dworzec kolejowy, stację Flon oraz liczne przystanki na Starym Mieście. Linia [[Plik:Logo_du_M2_de_Lausanne.svg|20px]] może zaskoczyć osoby odwiedzające miasto po raz pierwszy, ponieważ zarówno trasa, jak i niektóre stacje są bardzo '''strome''' – na przykład na stacji Gare peron jest nachylony, dlatego warto mocno się trzymać. Stacja Bessières, położona w pobliżu katedry, znajduje się na stromym zboczu jednego ze wzgórz Starego Miasta; przejazd windą ze stacji na poziom mostu (z wnętrza windy roztacza się widok na miasto poniżej) to atrakcja, której nie spotyka się w większości innych systemów metra. Linia [[Plik:Logo_du_M1_de_Lausanne.svg|20px]] obsługuje kierunki zachodnie, w tym Uniwersytet w Lozannie (UNIL) oraz politechnikę [https://www.epfl.ch/en/ EPFL] (École Polytechnique Fédérale de Lausanne).

Istnieje również lokalna kolej obsługiwana przez prywatną firmę [https://leb.ch/ LEB]; jej pociągi łączą się z dwiema liniami metra na stacji Flon i kursują do odległych północnych przedmieść, takich jak Echallens i Bercher, jednak dzięki coraz większej częstotliwości kursowania linia ta zaczęła pełnić funkcję trzeciej linii metra.

Wszyscy goście hoteli w Lozannie otrzymują bezpłatny bilet na metro i autobusy, ważny przez dwa tygodnie.

Bilety na metro (i autobusy) można kupić w automatach na wszystkich przystankach, a także na głównym dworcu kolejowym i stacji Flon. Ceny biletów jednorazowych zależą od odległości, zgodnie z systemem strefowym. Liczbę stref, które musi obejmować bilet, można sprawdzić na schemacie umieszczonym na automatach biletowych lub na bezpłatnej mapie dostępnej we wszystkich punktach sprzedaży. W ofercie znajdują się bilety jednorazowe, bilety „tam i z powrotem” oraz karnety dzienne i tygodniowe. Większość automatów biletowych na przystankach metra i autobusów nie wydaje reszty. Abonamenty kolejowe [https://www.sbb.ch/en CFF] (tzw. ''Abonnement Général'') uprawniają do nieograniczonych przejazdów w ramach sieci TL i LEB.

Jeśli posiadasz karnet CFF przeznaczony dla podróżnych spoza Szwajcarii, warto zapytać na głównym dworcu, czy obejmuje on lokalny transport miejski, ponieważ zasady te różnią się w zależności od rodzaju karnetu. Według stanu na lipiec 2013 bilet na „krótki przejazd” (maksymalnie 3 przystanki, ważny 30 minut) kosztuje 1,90 fr., bilet godzinny – 3,50 fr., a bilet całodniowy – 8,80 fr. Podobnie jak w Genewie, na stacjach znajdują się automaty biletowe.

=== Autobusem ===
Czyste i szybkie autobusy, również obsługiwane przez ''[http://www.t-l.ch/ TL]'', kursują bardzo często i tworzą na tyle gęstą sieć, że rzadko znajdziesz się w odległości większej niż kilkaset stóp od któregoś z przystanków. Niektóre trolejbusy przypominają pociąg złożony z dwóch wagonów, w którym właściwy pojazd ciągnie drugi, pozbawiony własnego napędu.

=== Rowerem ===
Rowery można wypożyczyć w firmie Lausanne Roule za 6 CHF dziennie (plus kaucja w wysokości 90 CHF). Firma posiada punkt w centrum miasta (tuż przy stacji metra Lausanne Flon – uwaga: adres podany na stronie internetowej jest błędny) oraz drugi na zachodnich przedmieściach, w miejscowości Renens. Planowane są kolejne lokalizacje, w tym jedna w dzielnicy Ouchy. Istnieje możliwość wypożyczenia roweru w jednym punkcie i zwrotu w drugim. Trzeci punkt znajduje się w [[Vevey]], jednak w przypadku wynajmu jednostronnego (zwrot w innym miejscu niż wypożyczenie) opłata wynosi 10 CHF. Trasa rowerowa z Lozanny do [[Vevey]] jest przepiękna: po lewej stronie rozciągają się niekończące się winnice, a po prawej – [[Jezioro Genewskie]] i [[Alpy]]. W punkcie Lausanne Roule można bezpłatnie otrzymać broszurę opisującą tę trasę.

Inną ciekawą opcją jest wynajem rowerów elektrycznych za pośrednictwem serwisu [https://bicy.ch/en bicy.ch]; ceny zaczynają się od 89 CHF miesięcznie (ok. 100 USD).

Warto pamiętać, że miasto jest dość strome, ale okolice nabrzeża są bardzo przyjemne. Dostępna jest praktyczna mapa rowerowa („Carte Velo”) w skali 1:10 000; choć wydano ją w 2006 roku, wciąż można ją pobrać ze [https://www.lausanne.ch/vie-pratique/mobilite/se-deplacer-a-lausanne/a-velo strony internetowej miasta]. Pomaga ona osobom nieznającym jeszcze Lozanny w znalezieniu najlepszych tras rowerowych w okolicy. Miasto dysponuje doskonałą siecią ścieżek, wyznaczonych pasów dla rowerów oraz tuneli, które ułatwiają pokonywanie najbardziej ruchliwych skrzyżowań. Trasy wzdłuż jeziora są niezwykle malownicze, jednak w szczytowych momentach letniego sezonu bywa na nich tłoczno od spacerowiczów, osób na rolkach i innych rowerzystów.

== Warto zobaczyć ==
* {{zobacz
| name=[https://artbrut.ch/ Collection de l'Art Brut] | alt= | url= | adres=Av. des Bergières 11 | lat=46.527485| long=6.624743| wskazówki=autobus nr 2 w kierunku Désert, przystanek Jomini; autobus nr 3 w kierunku Bellevaux, przystanek Beaulieu
| tollfree=+41 21 315-2570 | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=wtorek-niedziela 11:00-18:00. Ta kolekcja dzieł niedoświadczonych artystów, którą trzeba zobaczyć, będzie na zmianę zachwycać, zadziwiać, zadziwiać i irytować. Życie wielu artystów, których prace są tu prezentowane, było trudne lub niemożliwe poza (lub wewnątrz) instytucji, odnajdując ukojenie i cel w czasami kompulsywnych aktach twórczych. 10 Fr.
}}
[[Plik:Palais du rumine.jpeg|thumb|Palais de Rumine, w którym znajduje się wiele godnych uwagi muzeów]]
* {{zobacz
| name=Palais de Rumine | alt= | url= | adres=Place de la Riponne 6 | lat=46.523611| long=6.633889| wskazówki=
| tollfree=+41 21 316-3310. | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=wto śro 11:00-18:00, czw 11:00-20:00, piątek-niedziela 11:00-17:00. Ten piękny budynek, wzorowany na włoskim renesansowym projekcie, nie jest tak stary, na jaki wygląda. Wewnątrz znajduje się pięć różnych muzeów z wystawami obejmującymi różnorodne tematy, od sztuk pięknych po historię naturalną. 4 Fr.
}}
* {{zobacz
| name=Muzeum Archeologiczno-Historyczne | alt=Musée d'archéologie et d'histoire | url= | adres=Place de la Riponne 6 | lat=46.523655| long=6.637206| wskazówki=
| tollfree=+41 21 316-3430 | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=wt.-czw. 11:00-18:00, pt.-niedz. 11:00-17:00. 6 Fr.
}}
* {{zobacz
| name=[https://www.mcba.ch/ Muzeum Sztuk Pięknych] | alt=Musée des Beaux-Arts | url= | adres=Place de la Riponne 6 | lat=46.517991| long=6.62544| wskazówki=
| tollfree=+41 21 316-3445 | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=pon.-czw. 11:00-20:00, pt.-niedz. 11:00-17:00.
}}
* {{zobacz
| name=Muzeum Historyczne w Lozannie | alt=Musée Historique de Lausanne | url= | adres=Place de la Cathedral 4 | lat=46.523015| long=6.634942| wskazówki=
| tollfree=+41 21 315-4101 | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=wt.-czw. 11:00-18:00, pt.-niedz. 11:00-17:00. Zbiór map, obrazów i dokumentów dotyczących historii Lozanny i regionu Jeziora Genewskiego od czasów najdawniejszych, przez długą okupację berneńską, po wyzwolenie i współczesność. Warto odwiedzić samą pięknie wykonaną dioramę XVI-wiecznej Lozanny. 4 Fr, studenci 2,50 Fr.
}}
* {{zobacz
| name=[https://mudac.ch/ Mudac] | alt= | url= | adres=Place de la Cathedral 6 | lat=46.5221| long=6.6353| wskazówki=
| tollfree=+41 21 315-2530 | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=wto-niedziela 11:00-18:00, lipiec-sierpień pon. 11:00-18:00. Muzeum designu i współczesnej sztuki użytkowej. 10 Fr.
}}
* {{zobacz
| name=[https://elysee.ch/ Musée de l'Elysée] | alt= | url= | adres=Av. de l'Elysée 18 | lat=46.51855| long=6.62398| wskazówki=
| tollfree=+41 21 316-9911 | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Wt.–niedz. 11:00–18:00. Światowej klasy muzeum fotografii, położone w pięknym parku. Bardzo blisko Muzeum Olimpijskiego. 8 CHF, studenci 4 CHF.
}}
* {{zobacz
| name=Espace Arlaud | alt= | url= | adres=Place de la Riponne 2 bis | lat=46.5228| long=6.6321| wskazówki=
| tollfree=+41 21 316-3850. | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Śr.-pt. 12:00-18:00, pt.-ndz. 11:00-17:00. 6 Fr.
}}
* {{zobacz
| name=La Tour d'Ale | alt= | url= | adres=Av. de l'Elysée 18 | lat=46.5228| long=6.6321| wskazówki=
| tollfree=+41 21 316-9911 | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Wieża, jedna z niewielu zachowanych części średniowiecznych murów obronnych, stanowi dobry pretekst do odwiedzenia rue de l'Ale i rue de la Tour. Choć można go podziwiać z zewnątrz, jest on zamknięty dla zwiedzających.
}}

== Najbliższe okolice ==

== Praca ==

== Nauka ==

== Zakupy ==

== Gastronomia ==

== Festiwale, imprezy ==
* '''[https://www.lausanne-tourisme.ch/en/ Biuro Informacji Turystycznej w Lozannie]''' (''znajdujące się na głównym dworcu kolejowym oraz w dzielnicy Ouchy, gdzie dzieli lokal ze stacją metra linii [[Plik:Logo_du_M2_de_Lausanne.svg|20px]]''), tel. +41 21 613-7373. Otwarte codziennie w godzinach 09:00–19:00. Pracownicy biura – zarówno na miejscu, jak i podczas rozmowy telefonicznej – niemal zawsze potrafią znaleźć hotel odpowiadający Twoim możliwościom finansowym, nawet w ostatniej chwili. Ponadto oferują oni świetną, bezpłatną mapę miasta oraz bogaty wybór przydatnych materiałów informacyjnych w języku angielskim, a także francuskim, niemieckim i włoskim.

== Noclegi ==
* Mövenpick Hotel Lausanne hotel 4-gwiazdkowy 
* Carlton Lausanne Boutique Hôtel hotel 4-gwiazdkowy 
* Hôtel des Inventions 
* SwissTech Hotel 
* Elite hotel 3-gwiazdkowy

== Kontakt ==

== Bezpieczeństwo ==

== Informacje turystyczne ==

== Wyjazd ==

{{Zarys}}
{{Atrybucja}}

{{Jest w|Vaud}}

[[Kategoria:Szwajcaria]]</text>
      <sha1>j82pps3yw1so6hyrl2vaqe80cvnwjwe</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>158853</id>
      <parentid>158852</parentid>
      <timestamp>2026-09-24T08:24:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Moromar</username>
        <id>2451</id>
      </contributor>
      <comment>/* Warto zobaczyć */</comment>
      <origin>158853</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="29206" sha1="p8ulpyceaeebu8rv7yvy5n0cd8y5s2x" xml:space="preserve">{{Top-banner}}
{{Miejscowość infobox
 |nazwa            = Lozanna
 |nazwa oryginalna = Lausanne
 |widok            = Lausanne_Wiki.jpg
 |opis             = 
 |herb             = CHE_Lausanne_COA.svg
 |mapa             = Lausanne dot.jpg
 |państwo          = [[Plik:Flag of_Switzerland_(Pantone).svg|20px]] [[Szwajcaria]]
 |region           = [[Plik:CHE_Vaud_Flag.svg|20px]] [[Vaud]]
 |powierzchnia     = 41,38
 |wysokość         = 495
 |ludność          = 145 600
 |prefiks          = 021
 |kod pocztowy     = 1000–1018
 |www              = https://www.lausanne.ch/
}}
'''Lozanna''' ([[Rozmówki francuskie|fra]] ''Lausanne'', wym. [lozan]), stolica [[Szwajcaria|szwajcarskiego]] kantonu [[Vaud]], to liczące 140 000 mieszkańców (stan na 2020) miasto położone na północnym krańcu [[Jezioro Genewskie|Jeziora Genewskiego]] (''Lac Léman''). Stanowi ono węzeł komunikacji publicznej kantonu [[Vaud]] oraz bramę do alpejskiego kantonu [[Valais]], gdzie znajdują się jedne z najbardziej znanych stoków narciarskich na świecie.

== Charakterystyka ==
{{Infobox|Mayor Davel|[[Plik:Lausanne Major Davel.JPG|150px|right|thumb|Pomnik Mayora Davela]]'''Mayor Davel''', pełne imię i nazwisko Jean Daniel Abraham Davel urodził się 20 października 1670 roku w Morrens VD. Był szwajcarskim buntownikiem i obecnie jest uważany za par Excelle bohatera ludowego Vaudois. W 1712 roku został mianowany burmistrzem przez ludność Berna (Vaud był wówczas częścią Berna). Davel poczuł się wezwany przez Boga do wyzwolenia swojej ojczyzny – Vaud – od Berneńczyków. 31 marca 1723 roku niespodziewanie wjechał do Lozanny, zebrał tam radę miejską i przedstawił manifest. W manifeście tym naród berneński został oskarżony o szereg błędów. Wyjaśnił swój plan wyzwolenia Vaud. Nie znalazł jednak żadnego poparcia dla tej kwestii w radzie miasta i incydent został zgłoszony bezpośrednio do Berna, po czym Davel został aresztowany. Podczas śledztwa Davel był torturowany, ale nadal upierał się, że wyzwolenie Vaud było boską inspiracją i że nie miał wspólników. Niemniej jednak został uznany za winnego i ścięty w Lozannie-Vidy 24 kwietnia 1723 r. W XIX wieku historia ta została wysoce wysterylizowana i stał się bohaterem ludowym Vaud.}}
Miasto jest gospodarzem '''Międzynarodowego Komitetu Olimpijskiego''' i dwóch głównych uniwersytetów. Jak można się spodziewać, duża populacja studentów tworzy tętniącą życiem społeczność nocną i artystyczną skupioną wokół '''dzielnicy Flon'''. Znajdziesz tu także wiele znakomitych restauracji i dwa tuziny godnych uwagi muzeów, w tym '''Muzeum Olimpijskie''' i niecodzienną '''Kolekcję de l'Art Brut'''. Miłośnicy architektury znajdą na szczycie miasta najlepiej zachowaną '''gotycką katedrę''' w [[Szwajcaria|Szwajcarii]].

Lozanna, mimo że jest miastem bardzo międzynarodowym (42% jego populacji w 2013 stanowili obcokrajowcy), jest miastem [[Rozmówki francuskie|francuskojęzycznym]]. [[Rozmówki angielskie|Angielski]] nie jest tak powszechnie używany jak w [[Genewa|Genewie]] i prawdopodobnie będziesz miał problemy z porozumiewaniem się z przeciętną osobą na ulicy. Większość pracowników sektora usług mówi jednak trochę po angielsku, a poziom języka angielskiego wśród młodych Szwajcarów jest zwykle wysoki (wśród starszego pokolenia zdecydowanie silniejszy jest [[Rozmówki niemieckie|język niemiecki]]). Gość nie będzie miał problemów z poruszaniem się wyłącznie po angielsku.

[[Plik:Lausanne cathedral from gd pont.jpg|thumb|300px|Katedra w Lozannie widziana z mostu Grand Pont]]

=== Historia ===
Osadnictwo na wzgórzu, na którym leży Lozanna, istniało co najmniej od epoki kamienia, jednak większość opracowań historycznych wiąże początki miasta z rzymskim obozem ''Lausanna'', usytuowanym nieco niżej, u podnóża wzgórza w kierunku jeziora – na terenie dzisiejszej miejscowości Vidy.

W średniowieczu miasto przeniesiono na łatwiejsze do obrony szczytowe partie wzgórza; o wzroście jego zamożności i znaczenia decydowało w dużej mierze położenie przy głównych szlakach komunikacyjnych wiodących z północy na południe, łączących [[Włochy]] z rejonem [[Morze Północne|Morza Północnego]]. Było to najważniejsze miasto na północ od przełęczy św. Bernarda – przynajmniej do czasu utworzenia biskupstwa w [[Valais]].

W 1536 roku miasto zostało przejęte przez [[Berno]] od książąt Sabaudii w ramach działań mających na celu zabezpieczenie południowo-zachodniej granicy tego kantonu. [[Berno]] sprawowało władzę nad tym obszarem aż do momentu, gdy Lozanna uzyskała niezależność po wkroczeniu wojsk francuskich pod wodzą Napoleona Bonapartego w 1798 roku. W 1803 roku miasto włączono do [[Szwajcaria|Szwajcarii]] jako stolicę kantonu [[Vaud]].

[[Lavaux]] – niewielki region położony na północno-zachodnim brzegu [[Jezioro Genewskie|Jeziora Genewskiego]], rozciągający się od Lozanny po [[Montreux]] (obszar ten bywa nazywany '''Szwajcarską Riwierą''') – od około 150 lat stanowi drugi dom dla pisarzy, artystów i muzyków. Do grona pierwszych słynnych przybyszów należeli państwo Shelleyowie oraz Lord Byron; bawili się oni i tworzyli w Lozannie (krążą pogłoski, że to właśnie tutaj powstał „Frankenstein”). Wśród innych znanych mieszkańców warto wymienić Ernesta Hemingwaya, który spędzał tu zimy z młodą rodziną w okresie opisanym w książce „Ruchome święto”, oraz Charliego Chaplina, mieszkającego w [[Vevey]] od połowy lat 30. XX wieku.

=== Orientacja ===
Dla odwiedzających Lozannę najważniejszymi dzielnicami są '''Cité''', '''Ville Marché''' oraz portowa dzielnica '''Ouchy'''. Pomiędzy nimi znajduje się '''Flon''' – obecnie przede wszystkim zagłębie klubów nocnych i sklepów – oraz położona tuż poniżej dworca kolejowego, zazwyczaj spokojna dzielnica '''Sous Gare''', która szczyci się jednymi z najlepszych kawiarni w mieście. Jeśli masz ochotę na spacer, warto poświęcić kilka godzin na wędrówkę po lesie '''Sauvebelin''', położonym na północ od wzgórza ''Hermitage''. Oto krótka charakterystyka tych dzielnic:

* {{Znacznik|'''Cité'''|46.5258|6.6275|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''Cité''' — to wzgórze stanowi najstarszą część Lozanny i przyciąga wielu turystów; znajdują się tu ''katedra'', ''zamek'', muzeum ''MUDAC'', kilka innych muzeów, teatr dla dzieci oraz znakomity sklep z zabawkami.
* {{Znacznik|'''Ville Marché'''|46.5231787|6.6326505|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''Ville Marché''' — średniowieczna Lozanna rozwijała się wokół targowisk organizowanych przy bramach wjazdowych do miasta; obszar ten – obejmujący place ''Place de la Palud'', ''Place St. François'' i ''Place Riponne'' – stanowi wraz z historycznym centrum całość Starego Miasta.
* {{Znacznik|'''Flon'''|46.521667|6.626944|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''Flon''' — pierwotna linia kolejowa prowadząca do Lozanny biegła doliną rzeki Flon, jednak brak możliwości poprowadzenia jej przez środek miasta sprawił, że w XIX wieku zastąpiono ją trasą przebiegającą przez kolejne wzgórze na południe, co umożliwiło obsługę połączeń z kantonem [[Valais]] i [[Włochy|Włochami]]. Dziś dawne magazyny w dolinie Flon mieszczą głównie modne restauracje i dyskoteki.
* {{Znacznik|'''Ouchy'''|46.507072|6.626764|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''Ouchy''' — dawna wioska rybacka, włączona w granice Lozanny w połowie XIX wieku, by pełnić funkcję portu nad ''Jeziorem Genewskim'' (Lac Léman). Wspaniałe widoki na jezioro i Alpy oraz przyjemniejsza temperatura powietrza sprawiają, że Ouchy cieszy się dużą popularnością w miesiącach letnich. W pobliżu portu znajduje się wiele hoteli i restauracji; w tej dzielnicy mieści się również [https://www.olympics.com/museum/ Muzeum Olimpijskie].
* {{Znacznik|'''Sous Gare'''|46.5151324|6.6260134|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''Sous Gare''' (dosłownie „pod dworcem”) — w XIX wieku Lozanna rozrosła się, zajmując cały teren pomiędzy obecną lokalizacją dworca kolejowego a portem w Ouchy. To przede wszystkim dzielnica bloków mieszkalnych i domów, ale warto się po niej przespacerować – choćby dla ''Café de Grancy'' i parku na wzgórzu ''Crêt de Montriond''.

== Dojazd ==
=== Samolotem ===
Najbliższe lotnisko, {{Znacznik|Port lotniczy Genewa|46.23756|6.10921|typ=transport}}'''Port lotniczy Genewa''' ({{IATA|GVA}}), obsługuje niemal wszystkich europejskich przewoźników oraz cztery codzienne połączenia transatlantyckie: z [[Waszyngton]]u-Dulles (linie Continental), [[Nowy Jork|Nowego Jorku]]-JFK (Swiss), [[Newark (New Jersey)|Newark (Continental) i [[Montreal]]u (Air Canada); w przypadku innych lotów z [[Stany Zjednoczone|USA]] konieczna jest przesiadka w głównym porcie przesiadkowym (hubie) danej linii lotniczej. Podróż pociągiem między lotniskiem w Genewie a stacją Lausanne CFF trwa około 45 minut; pociągi kursują co najmniej dwa razy na godzinę, z wyjątkiem późnych godzin nocnych i wczesnoporannych. Pełna opłata za przejazd z lotniska w Genewie do Lozanny wynosi 27 franków. Alternatywą jest {{Znacznik|Port lotniczy Zurych|47.464722|8.549167|typ=transport}}'''[[Port lotniczy Zurych|lotnisko w Zurychu]]''' ({{IATA|ZRH}}), oferujące częstsze połączenia transatlantyckie, obsługiwane głównie przez linie Swiss.

=== Koleją ===
Obsługę kolejową Lozanny zapewniają [https://www.sbb.ch/en Szwajcarskie Koleje Federalne] (SBB/CFF/FFS) – jeden z najsprawniejszych systemów transportu pasażerskiego na świecie. Pociągi kursują codziennie mniej więcej co pół godziny w godzinach od 04:45 do 01:30, łącząc miasto z Genewą, [[Zurych]]em (Zürich HB), [[Berno|Bernem]], [[Lucerna|Lucerną]], [[Neuchâtel]], [[St. Gallen]], [[Brig]], [[Biel/Bienne]] oraz miejscowościami pośrednimi. Wszystkie pociągi zmierzające do [[Genewa|Genewy]] z innych części Szwajcarii przejeżdżają przez Lozannę; kursują tu również liczne pociągi lokalne, dzięki czemu w ciągu dnia połączenie z Genewą (w obu kierunkach) dostępne jest średnio co 15 minut. Podróż szybkim pociągiem bezpośrednim (IC) z [[Genewa|Genewy]] zajmuje nieco ponad pół godziny, podczas gdy pociągi lokalne, zatrzymujące się na mniejszych stacjach, mogą potrzebować na to nawet godziny. Codziennie kursują cztery pociągi z [[Paryż|paryskiego]] dworca Gare de Lyon (szybkie składy ''TGV'' przewoźnika [https://www.groupe-sncf.com/fr SNCF]), a także jeden bezpośredni pociąg z [[Wenecja|Wenecji]] i trzy z [[Mediolan]]u. Włoski przewoźnik kolejowy oferuje również połączenia nocne z [[Rzym]]u i [[Wenecja|Wenecji]]. Bilety kolejowe w [[Szwajcaria|Szwajcarii]] są drogie. Warto kupować je z wyprzedzeniem (przez internet), aby skorzystać z niższych cen (oferta ''billet dégriffé'').

{{Znacznik|Dworzec kolejowy|46.516886 |6.629096 |typ=transport}}'''Dworzec kolejowy''' (Gare CFF), Place de la Gare 9. Całodobowe skrytki bagażowe, cena: 6–9 CHF.

=== Samochodem ===
Lozanna jest połączona ze szwajcarską siecią autostrad za pośrednictwem autostrady [[Plik:A1Swiss.svg|25px]] ([[Genewa]] – [[Berno]] – [[Zurych]] – [[St. Gallen]]) oraz autostrady [[Plik:A9Swiss.svg|25px]] ([[Brig]]-Glis – [[Sion]] – [[Vallorbe]]). Dla miasta istotne znaczenie ma również łącznik autostradowy A1A, który odgałęzia się od autostrady [[Plik:A1Swiss.svg|25px]] w pobliżu Ecublens i kończy się w dzielnicy Vidy w Lozannie.

=== Autobusem ===
Autobusy międzynarodowe przyjeżdżają codziennie z [[Hiszpania|Hiszpanii]], [[Francja|Francji]] oraz głównych miast [[Europa Środkowa|Europy Środkowej]]. Wiele z nich przejeżdża przez [[Genewa|Genewę]] lub [[Bazylea|Bazyleę]], zanim zatrzyma się w Lozannie. {{Znacznik|Dworzec autobusowy|46.5365617025889|6.623129538004348|typ=transport}}'''Dworzec autobusowy''' znajduje się w północnej części miasta.

=== Statkiem ===
==== Statki wycieczkowe ====
Do Lozanny kursują statki zarówno z francuskiego, jak i szwajcarskiego brzegu Jeziora Genewskiego. Głównymi portami, z których wypływają jednostki, są [[Évian-les-Bains]], [[Montreux]], [[Genewa]] oraz wiele mniejszych miejscowości położonych nad brzegiem jeziora. Dużą popularnością wśród turystów cieszą się rejsy połączone z lunchem lub kolacją. Większość statków porusza się w spokojnym tempie, co czyni je najwolniejszym środkiem transportu do Lozanny. Latem rozkład rejsów jest dość rozbudowany, jednak jesienią i wiosną ulega on ograniczeniu, a zimą statki niemal całkowicie przestają kursować.

==== Promy ====
Z {{Znacznik|Przystań Lausanne-Ouchy|46.50514053914229|6.626600742727966|typ=transport}}'''przystani Lausanne-Ouchy''' przez cały rok kursują – w ramach oferty '''NaviMobilité''' i pod szyldem przewoźnika CGN – promy pasażerskie obsługujące bezpośrednie połączenia przez jezioro do [[Évian-les-Bains]] (linia N1) oraz [[Thonon-les-Bains]] (linia N2). Służą one przede wszystkim osobom dojeżdżającym do pracy przez granicę, dlatego kursują od poniedziałku do piątku – od wczesnych godzin porannych aż do późnego wieczora. W porównaniu ze standardowymi statkami rejsowymi CGN, promy te objęte są odrębną, nieco droższą taryfą, oferują nieco niższy komfort podróży, ale zapewniają krótszy czas przejazdu.

=== Pieszo ===
Przez miasto przebiega '''Via Francigena''' – długodystansowy szlak pieszy łączący [[Canterbury]] z [[Rzym]]em, oznaczony w Szwajcarii numerem 70.

== Komunikacja ==
{{mapa|46.518|6.632|zoom=14|layer=|staticmap=|align=|name=|grupy=transport,zobacz,natura,jedzenie,bar,nocleg,atrakcja,zakupy,alarm,zdrowie,zabytek,kontakt,nauka,punkt,rower,parking,obszar,metro,praca}}
=== Pieszo ===
Piesze wędrówki to świetny sposób na poruszanie się po Lozannie. W odległości krótkiego spaceru od głównego dworca kolejowego znajduje się wiele atrakcji, przy czym ulice w większości wolne od ruchu samochodowego zaczynają się po drugiej stronie ulicy od Rue du Petit-Chêne, która prowadzi do Place St. François na starym mieście. Stamtąd kolejne deptaki prowadzą do dzielnicy Flon z wieloma barami, klubami i restauracjami, do ulic handlowych pomiędzy Place St. François i Place de la Riponne oraz do starego miasta w pobliżu katedry. Planując spacer, weź pod uwagę, że ''Lozanna jest niezwykle stroma'' jak na miasto tej wielkości, z wieloma ulicami, które na mapie mogą wydawać się zwodniczo łatwe, co może stanowić wyzwanie, zwłaszcza dla osób o ograniczonej sprawności ruchowej. Linia metra [[Plik:Logo_du_M2_de_Lausanne.svg|20px]] (patrz poniżej) obejmuje większość najbardziej stromych części miasta i dlatego stanowi dobrą alternatywę dla pieszych.

=== Metrem ===
[[Plik:TSOL-p1030587.jpg|200px|thumb|Stacja metra Vigie na linii M1]]
Lozanna to najmniejsze miasto na świecie posiadające metro. Funkcjonują tu dwie linie metra obsługiwane przez przewoźnika ''[https://www.t-l.ch/ Transports publics de la région lausannoise]'' (TL), a ich głównym węzłem przesiadkowym jest stacja Flon. Nowa linia [[Plik:Logo_du_M2_de_Lausanne.svg|20px]] to w pełni zautomatyzowany system metra łączący dzielnicę Ouchy z północnym przedmieściem Epalinges; trasa przebiega przez główny dworzec kolejowy, stację Flon oraz liczne przystanki na Starym Mieście. Linia [[Plik:Logo_du_M2_de_Lausanne.svg|20px]] może zaskoczyć osoby odwiedzające miasto po raz pierwszy, ponieważ zarówno trasa, jak i niektóre stacje są bardzo '''strome''' – na przykład na stacji Gare peron jest nachylony, dlatego warto mocno się trzymać. Stacja Bessières, położona w pobliżu katedry, znajduje się na stromym zboczu jednego ze wzgórz Starego Miasta; przejazd windą ze stacji na poziom mostu (z wnętrza windy roztacza się widok na miasto poniżej) to atrakcja, której nie spotyka się w większości innych systemów metra. Linia [[Plik:Logo_du_M1_de_Lausanne.svg|20px]] obsługuje kierunki zachodnie, w tym Uniwersytet w Lozannie (UNIL) oraz politechnikę [https://www.epfl.ch/en/ EPFL] (École Polytechnique Fédérale de Lausanne).

Istnieje również lokalna kolej obsługiwana przez prywatną firmę [https://leb.ch/ LEB]; jej pociągi łączą się z dwiema liniami metra na stacji Flon i kursują do odległych północnych przedmieść, takich jak Echallens i Bercher, jednak dzięki coraz większej częstotliwości kursowania linia ta zaczęła pełnić funkcję trzeciej linii metra.

Wszyscy goście hoteli w Lozannie otrzymują bezpłatny bilet na metro i autobusy, ważny przez dwa tygodnie.

Bilety na metro (i autobusy) można kupić w automatach na wszystkich przystankach, a także na głównym dworcu kolejowym i stacji Flon. Ceny biletów jednorazowych zależą od odległości, zgodnie z systemem strefowym. Liczbę stref, które musi obejmować bilet, można sprawdzić na schemacie umieszczonym na automatach biletowych lub na bezpłatnej mapie dostępnej we wszystkich punktach sprzedaży. W ofercie znajdują się bilety jednorazowe, bilety „tam i z powrotem” oraz karnety dzienne i tygodniowe. Większość automatów biletowych na przystankach metra i autobusów nie wydaje reszty. Abonamenty kolejowe [https://www.sbb.ch/en CFF] (tzw. ''Abonnement Général'') uprawniają do nieograniczonych przejazdów w ramach sieci TL i LEB.

Jeśli posiadasz karnet CFF przeznaczony dla podróżnych spoza Szwajcarii, warto zapytać na głównym dworcu, czy obejmuje on lokalny transport miejski, ponieważ zasady te różnią się w zależności od rodzaju karnetu. Według stanu na lipiec 2013 bilet na „krótki przejazd” (maksymalnie 3 przystanki, ważny 30 minut) kosztuje 1,90 fr., bilet godzinny – 3,50 fr., a bilet całodniowy – 8,80 fr. Podobnie jak w Genewie, na stacjach znajdują się automaty biletowe.

=== Autobusem ===
Czyste i szybkie autobusy, również obsługiwane przez ''[http://www.t-l.ch/ TL]'', kursują bardzo często i tworzą na tyle gęstą sieć, że rzadko znajdziesz się w odległości większej niż kilkaset stóp od któregoś z przystanków. Niektóre trolejbusy przypominają pociąg złożony z dwóch wagonów, w którym właściwy pojazd ciągnie drugi, pozbawiony własnego napędu.

=== Rowerem ===
Rowery można wypożyczyć w firmie Lausanne Roule za 6 CHF dziennie (plus kaucja w wysokości 90 CHF). Firma posiada punkt w centrum miasta (tuż przy stacji metra Lausanne Flon – uwaga: adres podany na stronie internetowej jest błędny) oraz drugi na zachodnich przedmieściach, w miejscowości Renens. Planowane są kolejne lokalizacje, w tym jedna w dzielnicy Ouchy. Istnieje możliwość wypożyczenia roweru w jednym punkcie i zwrotu w drugim. Trzeci punkt znajduje się w [[Vevey]], jednak w przypadku wynajmu jednostronnego (zwrot w innym miejscu niż wypożyczenie) opłata wynosi 10 CHF. Trasa rowerowa z Lozanny do [[Vevey]] jest przepiękna: po lewej stronie rozciągają się niekończące się winnice, a po prawej – [[Jezioro Genewskie]] i [[Alpy]]. W punkcie Lausanne Roule można bezpłatnie otrzymać broszurę opisującą tę trasę.

Inną ciekawą opcją jest wynajem rowerów elektrycznych za pośrednictwem serwisu [https://bicy.ch/en bicy.ch]; ceny zaczynają się od 89 CHF miesięcznie (ok. 100 USD).

Warto pamiętać, że miasto jest dość strome, ale okolice nabrzeża są bardzo przyjemne. Dostępna jest praktyczna mapa rowerowa („Carte Velo”) w skali 1:10 000; choć wydano ją w 2006 roku, wciąż można ją pobrać ze [https://www.lausanne.ch/vie-pratique/mobilite/se-deplacer-a-lausanne/a-velo strony internetowej miasta]. Pomaga ona osobom nieznającym jeszcze Lozanny w znalezieniu najlepszych tras rowerowych w okolicy. Miasto dysponuje doskonałą siecią ścieżek, wyznaczonych pasów dla rowerów oraz tuneli, które ułatwiają pokonywanie najbardziej ruchliwych skrzyżowań. Trasy wzdłuż jeziora są niezwykle malownicze, jednak w szczytowych momentach letniego sezonu bywa na nich tłoczno od spacerowiczów, osób na rolkach i innych rowerzystów.

== Warto zobaczyć ==
* {{zobacz
| name=[https://artbrut.ch/ Collection de l'Art Brut] | alt= | url= | adres=Av. des Bergières 11 | lat=46.527485| long=6.624743| wskazówki=autobus nr 2 w kierunku Désert, przystanek Jomini; autobus nr 3 w kierunku Bellevaux, przystanek Beaulieu
| tollfree=+41 21 315-2570 | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=wtorek-niedziela 11:00-18:00. Ta kolekcja dzieł niedoświadczonych artystów, którą trzeba zobaczyć, będzie na zmianę zachwycać, zadziwiać, zadziwiać i irytować. Życie wielu artystów, których prace są tu prezentowane, było trudne lub niemożliwe poza (lub wewnątrz) instytucji, odnajdując ukojenie i cel w czasami kompulsywnych aktach twórczych. 10 Fr.
}}
[[Plik:Palais du rumine.jpeg|thumb|Palais de Rumine, w którym znajduje się wiele godnych uwagi muzeów]]
* {{zobacz
| name=Palais de Rumine | alt= | url= | adres=Place de la Riponne 6 | lat=46.523611| long=6.633889| wskazówki=
| tollfree=+41 21 316-3310. | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=wto śro 11:00-18:00, czw 11:00-20:00, piątek-niedziela 11:00-17:00. Ten piękny budynek, wzorowany na włoskim renesansowym projekcie, nie jest tak stary, na jaki wygląda. Wewnątrz znajduje się pięć różnych muzeów z wystawami obejmującymi różnorodne tematy, od sztuk pięknych po historię naturalną. 4 Fr.
}}
* {{zobacz
| name=Muzeum Archeologiczno-Historyczne | alt=Musée d'archéologie et d'histoire | url= | adres=Place de la Riponne 6 | lat=46.523655| long=6.637206| wskazówki=
| tollfree=+41 21 316-3430 | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=wt.-czw. 11:00-18:00, pt.-niedz. 11:00-17:00. 6 Fr.
}}
* {{zobacz
| name=[https://www.mcba.ch/ Muzeum Sztuk Pięknych] | alt=Musée des Beaux-Arts | url= | adres=Place de la Riponne 6 | lat=46.517991| long=6.62544| wskazówki=
| tollfree=+41 21 316-3445 | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=pon.-czw. 11:00-20:00, pt.-niedz. 11:00-17:00.
}}
* {{zobacz
| name=Muzeum Historyczne w Lozannie | alt=Musée Historique de Lausanne | url= | adres=Place de la Cathedral 4 | lat=46.523015| long=6.634942| wskazówki=
| tollfree=+41 21 315-4101 | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=wt.-czw. 11:00-18:00, pt.-niedz. 11:00-17:00. Zbiór map, obrazów i dokumentów dotyczących historii Lozanny i regionu Jeziora Genewskiego od czasów najdawniejszych, przez długą okupację berneńską, po wyzwolenie i współczesność. Warto odwiedzić samą pięknie wykonaną dioramę XVI-wiecznej Lozanny. 4 Fr, studenci 2,50 Fr.
}}
* {{zobacz
| name=[https://mudac.ch/ Mudac] | alt= | url= | adres=Place de la Cathedral 6 | lat=46.5221| long=6.6353| wskazówki=
| tollfree=+41 21 315-2530 | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=wto-niedziela 11:00-18:00, lipiec-sierpień pon. 11:00-18:00. Muzeum designu i współczesnej sztuki użytkowej. 10 Fr.
}}
* {{zobacz
| name=[https://elysee.ch/ Musée de l'Elysée] | alt= | url= | adres=Av. de l'Elysée 18 | lat=46.51855| long=6.62398| wskazówki=
| tollfree=+41 21 316-9911 | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Wt.–niedz. 11:00–18:00. Światowej klasy muzeum fotografii, położone w pięknym parku. Bardzo blisko Muzeum Olimpijskiego. 8 CHF, studenci 4 CHF.
}}
* {{zobacz
| name=Espace Arlaud | alt= | url= | adres=Place de la Riponne 2 bis | lat=46.5228| long=6.6321| wskazówki=
| tollfree=+41 21 316-3850. | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Śr.-pt. 12:00-18:00, pt.-ndz. 11:00-17:00. 6 Fr.
}}
* {{zobacz
| name=La Tour d'Ale | alt= | url= | adres=Av. de l'Elysée 18 | lat=46.5228| long=6.6321| wskazówki=
| tollfree=+41 21 316-9911 | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Wieża, jedna z niewielu zachowanych części średniowiecznych murów obronnych, stanowi dobry pretekst do odwiedzenia rue de l'Ale i rue de la Tour. Choć można go podziwiać z zewnątrz, jest on zamknięty dla zwiedzających.
}}
* {{zobacz
| name=[https://fondation-hermitage.ch/?__cf_chl_rt_tk=SiioVdjAKBJf649XCOYiN8DjH_XuQ82nBARhcPLzl6I-1790237441-1.0.1.1-8WPrcMUxzA9q2_9D4G6CtcD9tjAHb_Ylc.6lfNUOAG4 Fondation de l'Hermitage] | alt= | url= | adres=Rte du Signal 2 | lat=46.5282| long=6.63723| wskazówki=
| tollfree=+41 21 312 50 13 | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Wt.–niedz. 10:00–18:00, czw. 10:00–21:00, święta 10:00–18:00. Zbudowana w 1841 roku jako rezydencja bankiera Charlesa-Juste’a Bugniona, posiadłość Hermitage zajmuje położony wśród drzew teren na wzgórzu nad Starym Miastem, skąd roztacza się wspaniały widok na katedrę i [[Alpy]]. W 1976 roku rodzina przekazała dom wraz z gruntem miastu Lozanna; obecnie budynek służy jako miejsce organizacji światowej klasy objazdowych wystaw sztuki. Dorośli: 15 CHF, seniorzy: 12 CHF, studenci i osoby bezrobotne: 7 CHF, wstęp dla osób poniżej 18. roku życia bezpłatny.
}}
* {{zobacz
| name=[https://www.lausanne.ch/vie-pratique/culture/musees/mrv Musée Romain Lausanne-Vidy] | alt= | url= | adres=Chemin du Bois-de-Vaux 24 | lat=46.518917| long=6.598794| wskazówki=
| tollfree=+41 21 315 41 85 | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Wt.–niedz. 11:00–18:00. Prezentowane są tu znaleziska architektoniczne z terenu osady położonej tuż po drugiej stronie drogi, gdzie wciąż zachowały się pozostałości murów i forum z czasów Cezara. Wstęp: 8 franków, studenci – 5 franków.
}}
* {{zobacz
| name=Katedra Notre Dame | alt= | url= | adres=Place de la Cathédrale | lat=46.5225| long=6.635556| wskazówki=
| tollfree=+41 21 316-7161 | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=pon.-pt. 07:00-19:00, sob. niedz. 08:00-18:00. Na szczycie góry, na której zbudowane jest stare miasto. Katedra jest dość interesująca architektonicznie z wieloma małymi wieżami i oknami. Z wieży roztacza się fantastyczny widok na miasto i okolicę, ale ponieważ katedra znajduje się na szczycie miasta, warto zrobić zdjęcie już z małego placu na zewnątrz. Bezpłatny.
}}
* {{zobacz
| name=Muzeum Olimpijskie | alt= | url= | adres=Quai d'Ouchy 1 | lat=46.508611| long=6.633889| wskazówki=
| tollfree=+41 21 621-6511 | fax=+41 21 621 65 12
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Od 1 maja do 30 września: codziennie w godz. 9:00–18:00; od 1 października do 30 kwietnia: od wtorku do niedzieli w godz. 9:00–18:00. Muzeum reklamuje się jako miejsce prezentujące „bogactwo wspomnień, które podtrzymają w Tobie pasję do idei olimpijskiej”. Ogród rzeźb, z którego roztacza się widok na Jezioro Genewskie, jest udostępniony dla zwiedzających. W okresie od 1 listopada do 31 marca obiekt jest nieczynny w poniedziałki. Wśród eksponatów znajdują się m.in. buty narciarskie Jean-Claude’a Killy’ego oraz złote buty lekkoatletyczne Carla Lewisa. Cena wstępu: 14 CHF za zwiedzanie całego muzeum, 7 CHF za wstęp wyłącznie na wystawy czasowe. Dzieci płacą połowę ceny; wstęp dla dzieci poniżej 10. roku życia jest bezpłatny.
}}
* {{zobacz
| name=[https://www.aquatis.ch/ Aquatis] | alt= | url= | adres=Route de Berne 144 | lat=46.508611| long=6.633889| wskazówki=Metro [[Plik:Logo_du_M2_de_Lausanne.svg|20px]], stacja Vennes, autostrada [[Plik:A9Swiss.svg|25px]], zjazd Vennes
| tollfree=+41 21 654 23 23 | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=info@aquatis.ch. 1 listopada – 31 marca: 10:00–18:00; 1 kwietnia – 31 października: 09:00–19:00. Największe w Europie akwarium i wiwarium słodkowodne, otwarte w 2017 roku. Ponad 10 000 ryb oraz 100 gadów i płazów w 46 akwariach, wiwariach i terrariach. Zwiedzanie zajmuje około 2 godzin. Cena: 29 CHF dla dorosłych, 19 CHF dla dzieci powyżej 5. roku życia; wstęp bezpłatny dla młodszych dzieci. Dostępne są ceny rodzinne i zniżki dla uczniów/studentów.
}}

== Najbliższe okolice ==

== Praca ==

== Nauka ==

== Zakupy ==

== Gastronomia ==

== Festiwale, imprezy ==
* '''[https://www.lausanne-tourisme.ch/en/ Biuro Informacji Turystycznej w Lozannie]''' (''znajdujące się na głównym dworcu kolejowym oraz w dzielnicy Ouchy, gdzie dzieli lokal ze stacją metra linii [[Plik:Logo_du_M2_de_Lausanne.svg|20px]]''), tel. +41 21 613-7373. Otwarte codziennie w godzinach 09:00–19:00. Pracownicy biura – zarówno na miejscu, jak i podczas rozmowy telefonicznej – niemal zawsze potrafią znaleźć hotel odpowiadający Twoim możliwościom finansowym, nawet w ostatniej chwili. Ponadto oferują oni świetną, bezpłatną mapę miasta oraz bogaty wybór przydatnych materiałów informacyjnych w języku angielskim, a także francuskim, niemieckim i włoskim.

== Noclegi ==
* Mövenpick Hotel Lausanne hotel 4-gwiazdkowy 
* Carlton Lausanne Boutique Hôtel hotel 4-gwiazdkowy 
* Hôtel des Inventions 
* SwissTech Hotel 
* Elite hotel 3-gwiazdkowy

== Kontakt ==

== Bezpieczeństwo ==

== Informacje turystyczne ==

== Wyjazd ==

{{Zarys}}
{{Atrybucja}}

{{Jest w|Vaud}}

[[Kategoria:Szwajcaria]]</text>
      <sha1>p8ulpyceaeebu8rv7yvy5n0cd8y5s2x</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>158854</id>
      <parentid>158853</parentid>
      <timestamp>2026-09-24T08:36:20Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Moromar</username>
        <id>2451</id>
      </contributor>
      <comment>/* Warto zobaczyć */</comment>
      <origin>158854</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="32394" sha1="dxc7cuj5cr47ctrvrptikj4qng4f4ju" xml:space="preserve">{{Top-banner}}
{{Miejscowość infobox
 |nazwa            = Lozanna
 |nazwa oryginalna = Lausanne
 |widok            = Lausanne_Wiki.jpg
 |opis             = 
 |herb             = CHE_Lausanne_COA.svg
 |mapa             = Lausanne dot.jpg
 |państwo          = [[Plik:Flag of_Switzerland_(Pantone).svg|20px]] [[Szwajcaria]]
 |region           = [[Plik:CHE_Vaud_Flag.svg|20px]] [[Vaud]]
 |powierzchnia     = 41,38
 |wysokość         = 495
 |ludność          = 145 600
 |prefiks          = 021
 |kod pocztowy     = 1000–1018
 |www              = https://www.lausanne.ch/
}}
'''Lozanna''' ([[Rozmówki francuskie|fra]] ''Lausanne'', wym. [lozan]), stolica [[Szwajcaria|szwajcarskiego]] kantonu [[Vaud]], to liczące 140 000 mieszkańców (stan na 2020) miasto położone na północnym krańcu [[Jezioro Genewskie|Jeziora Genewskiego]] (''Lac Léman''). Stanowi ono węzeł komunikacji publicznej kantonu [[Vaud]] oraz bramę do alpejskiego kantonu [[Valais]], gdzie znajdują się jedne z najbardziej znanych stoków narciarskich na świecie.

== Charakterystyka ==
{{Infobox|Mayor Davel|[[Plik:Lausanne Major Davel.JPG|150px|right|thumb|Pomnik Mayora Davela]]'''Mayor Davel''', pełne imię i nazwisko Jean Daniel Abraham Davel urodził się 20 października 1670 roku w Morrens VD. Był szwajcarskim buntownikiem i obecnie jest uważany za par Excelle bohatera ludowego Vaudois. W 1712 roku został mianowany burmistrzem przez ludność Berna (Vaud był wówczas częścią Berna). Davel poczuł się wezwany przez Boga do wyzwolenia swojej ojczyzny – Vaud – od Berneńczyków. 31 marca 1723 roku niespodziewanie wjechał do Lozanny, zebrał tam radę miejską i przedstawił manifest. W manifeście tym naród berneński został oskarżony o szereg błędów. Wyjaśnił swój plan wyzwolenia Vaud. Nie znalazł jednak żadnego poparcia dla tej kwestii w radzie miasta i incydent został zgłoszony bezpośrednio do Berna, po czym Davel został aresztowany. Podczas śledztwa Davel był torturowany, ale nadal upierał się, że wyzwolenie Vaud było boską inspiracją i że nie miał wspólników. Niemniej jednak został uznany za winnego i ścięty w Lozannie-Vidy 24 kwietnia 1723 r. W XIX wieku historia ta została wysoce wysterylizowana i stał się bohaterem ludowym Vaud.}}
Miasto jest gospodarzem '''Międzynarodowego Komitetu Olimpijskiego''' i dwóch głównych uniwersytetów. Jak można się spodziewać, duża populacja studentów tworzy tętniącą życiem społeczność nocną i artystyczną skupioną wokół '''dzielnicy Flon'''. Znajdziesz tu także wiele znakomitych restauracji i dwa tuziny godnych uwagi muzeów, w tym '''Muzeum Olimpijskie''' i niecodzienną '''Kolekcję de l'Art Brut'''. Miłośnicy architektury znajdą na szczycie miasta najlepiej zachowaną '''gotycką katedrę''' w [[Szwajcaria|Szwajcarii]].

Lozanna, mimo że jest miastem bardzo międzynarodowym (42% jego populacji w 2013 stanowili obcokrajowcy), jest miastem [[Rozmówki francuskie|francuskojęzycznym]]. [[Rozmówki angielskie|Angielski]] nie jest tak powszechnie używany jak w [[Genewa|Genewie]] i prawdopodobnie będziesz miał problemy z porozumiewaniem się z przeciętną osobą na ulicy. Większość pracowników sektora usług mówi jednak trochę po angielsku, a poziom języka angielskiego wśród młodych Szwajcarów jest zwykle wysoki (wśród starszego pokolenia zdecydowanie silniejszy jest [[Rozmówki niemieckie|język niemiecki]]). Gość nie będzie miał problemów z poruszaniem się wyłącznie po angielsku.

[[Plik:Lausanne cathedral from gd pont.jpg|thumb|300px|Katedra w Lozannie widziana z mostu Grand Pont]]

=== Historia ===
Osadnictwo na wzgórzu, na którym leży Lozanna, istniało co najmniej od epoki kamienia, jednak większość opracowań historycznych wiąże początki miasta z rzymskim obozem ''Lausanna'', usytuowanym nieco niżej, u podnóża wzgórza w kierunku jeziora – na terenie dzisiejszej miejscowości Vidy.

W średniowieczu miasto przeniesiono na łatwiejsze do obrony szczytowe partie wzgórza; o wzroście jego zamożności i znaczenia decydowało w dużej mierze położenie przy głównych szlakach komunikacyjnych wiodących z północy na południe, łączących [[Włochy]] z rejonem [[Morze Północne|Morza Północnego]]. Było to najważniejsze miasto na północ od przełęczy św. Bernarda – przynajmniej do czasu utworzenia biskupstwa w [[Valais]].

W 1536 roku miasto zostało przejęte przez [[Berno]] od książąt Sabaudii w ramach działań mających na celu zabezpieczenie południowo-zachodniej granicy tego kantonu. [[Berno]] sprawowało władzę nad tym obszarem aż do momentu, gdy Lozanna uzyskała niezależność po wkroczeniu wojsk francuskich pod wodzą Napoleona Bonapartego w 1798 roku. W 1803 roku miasto włączono do [[Szwajcaria|Szwajcarii]] jako stolicę kantonu [[Vaud]].

[[Lavaux]] – niewielki region położony na północno-zachodnim brzegu [[Jezioro Genewskie|Jeziora Genewskiego]], rozciągający się od Lozanny po [[Montreux]] (obszar ten bywa nazywany '''Szwajcarską Riwierą''') – od około 150 lat stanowi drugi dom dla pisarzy, artystów i muzyków. Do grona pierwszych słynnych przybyszów należeli państwo Shelleyowie oraz Lord Byron; bawili się oni i tworzyli w Lozannie (krążą pogłoski, że to właśnie tutaj powstał „Frankenstein”). Wśród innych znanych mieszkańców warto wymienić Ernesta Hemingwaya, który spędzał tu zimy z młodą rodziną w okresie opisanym w książce „Ruchome święto”, oraz Charliego Chaplina, mieszkającego w [[Vevey]] od połowy lat 30. XX wieku.

=== Orientacja ===
Dla odwiedzających Lozannę najważniejszymi dzielnicami są '''Cité''', '''Ville Marché''' oraz portowa dzielnica '''Ouchy'''. Pomiędzy nimi znajduje się '''Flon''' – obecnie przede wszystkim zagłębie klubów nocnych i sklepów – oraz położona tuż poniżej dworca kolejowego, zazwyczaj spokojna dzielnica '''Sous Gare''', która szczyci się jednymi z najlepszych kawiarni w mieście. Jeśli masz ochotę na spacer, warto poświęcić kilka godzin na wędrówkę po lesie '''Sauvebelin''', położonym na północ od wzgórza ''Hermitage''. Oto krótka charakterystyka tych dzielnic:

* {{Znacznik|'''Cité'''|46.5258|6.6275|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''Cité''' — to wzgórze stanowi najstarszą część Lozanny i przyciąga wielu turystów; znajdują się tu ''katedra'', ''zamek'', muzeum ''MUDAC'', kilka innych muzeów, teatr dla dzieci oraz znakomity sklep z zabawkami.
* {{Znacznik|'''Ville Marché'''|46.5231787|6.6326505|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''Ville Marché''' — średniowieczna Lozanna rozwijała się wokół targowisk organizowanych przy bramach wjazdowych do miasta; obszar ten – obejmujący place ''Place de la Palud'', ''Place St. François'' i ''Place Riponne'' – stanowi wraz z historycznym centrum całość Starego Miasta.
* {{Znacznik|'''Flon'''|46.521667|6.626944|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''Flon''' — pierwotna linia kolejowa prowadząca do Lozanny biegła doliną rzeki Flon, jednak brak możliwości poprowadzenia jej przez środek miasta sprawił, że w XIX wieku zastąpiono ją trasą przebiegającą przez kolejne wzgórze na południe, co umożliwiło obsługę połączeń z kantonem [[Valais]] i [[Włochy|Włochami]]. Dziś dawne magazyny w dolinie Flon mieszczą głównie modne restauracje i dyskoteki.
* {{Znacznik|'''Ouchy'''|46.507072|6.626764|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''Ouchy''' — dawna wioska rybacka, włączona w granice Lozanny w połowie XIX wieku, by pełnić funkcję portu nad ''Jeziorem Genewskim'' (Lac Léman). Wspaniałe widoki na jezioro i Alpy oraz przyjemniejsza temperatura powietrza sprawiają, że Ouchy cieszy się dużą popularnością w miesiącach letnich. W pobliżu portu znajduje się wiele hoteli i restauracji; w tej dzielnicy mieści się również [https://www.olympics.com/museum/ Muzeum Olimpijskie].
* {{Znacznik|'''Sous Gare'''|46.5151324|6.6260134|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''Sous Gare''' (dosłownie „pod dworcem”) — w XIX wieku Lozanna rozrosła się, zajmując cały teren pomiędzy obecną lokalizacją dworca kolejowego a portem w Ouchy. To przede wszystkim dzielnica bloków mieszkalnych i domów, ale warto się po niej przespacerować – choćby dla ''Café de Grancy'' i parku na wzgórzu ''Crêt de Montriond''.

== Dojazd ==
=== Samolotem ===
Najbliższe lotnisko, {{Znacznik|Port lotniczy Genewa|46.23756|6.10921|typ=transport}}'''Port lotniczy Genewa''' ({{IATA|GVA}}), obsługuje niemal wszystkich europejskich przewoźników oraz cztery codzienne połączenia transatlantyckie: z [[Waszyngton]]u-Dulles (linie Continental), [[Nowy Jork|Nowego Jorku]]-JFK (Swiss), [[Newark (New Jersey)|Newark (Continental) i [[Montreal]]u (Air Canada); w przypadku innych lotów z [[Stany Zjednoczone|USA]] konieczna jest przesiadka w głównym porcie przesiadkowym (hubie) danej linii lotniczej. Podróż pociągiem między lotniskiem w Genewie a stacją Lausanne CFF trwa około 45 minut; pociągi kursują co najmniej dwa razy na godzinę, z wyjątkiem późnych godzin nocnych i wczesnoporannych. Pełna opłata za przejazd z lotniska w Genewie do Lozanny wynosi 27 franków. Alternatywą jest {{Znacznik|Port lotniczy Zurych|47.464722|8.549167|typ=transport}}'''[[Port lotniczy Zurych|lotnisko w Zurychu]]''' ({{IATA|ZRH}}), oferujące częstsze połączenia transatlantyckie, obsługiwane głównie przez linie Swiss.

=== Koleją ===
Obsługę kolejową Lozanny zapewniają [https://www.sbb.ch/en Szwajcarskie Koleje Federalne] (SBB/CFF/FFS) – jeden z najsprawniejszych systemów transportu pasażerskiego na świecie. Pociągi kursują codziennie mniej więcej co pół godziny w godzinach od 04:45 do 01:30, łącząc miasto z Genewą, [[Zurych]]em (Zürich HB), [[Berno|Bernem]], [[Lucerna|Lucerną]], [[Neuchâtel]], [[St. Gallen]], [[Brig]], [[Biel/Bienne]] oraz miejscowościami pośrednimi. Wszystkie pociągi zmierzające do [[Genewa|Genewy]] z innych części Szwajcarii przejeżdżają przez Lozannę; kursują tu również liczne pociągi lokalne, dzięki czemu w ciągu dnia połączenie z Genewą (w obu kierunkach) dostępne jest średnio co 15 minut. Podróż szybkim pociągiem bezpośrednim (IC) z [[Genewa|Genewy]] zajmuje nieco ponad pół godziny, podczas gdy pociągi lokalne, zatrzymujące się na mniejszych stacjach, mogą potrzebować na to nawet godziny. Codziennie kursują cztery pociągi z [[Paryż|paryskiego]] dworca Gare de Lyon (szybkie składy ''TGV'' przewoźnika [https://www.groupe-sncf.com/fr SNCF]), a także jeden bezpośredni pociąg z [[Wenecja|Wenecji]] i trzy z [[Mediolan]]u. Włoski przewoźnik kolejowy oferuje również połączenia nocne z [[Rzym]]u i [[Wenecja|Wenecji]]. Bilety kolejowe w [[Szwajcaria|Szwajcarii]] są drogie. Warto kupować je z wyprzedzeniem (przez internet), aby skorzystać z niższych cen (oferta ''billet dégriffé'').

{{Znacznik|Dworzec kolejowy|46.516886 |6.629096 |typ=transport}}'''Dworzec kolejowy''' (Gare CFF), Place de la Gare 9. Całodobowe skrytki bagażowe, cena: 6–9 CHF.

=== Samochodem ===
Lozanna jest połączona ze szwajcarską siecią autostrad za pośrednictwem autostrady [[Plik:A1Swiss.svg|25px]] ([[Genewa]] – [[Berno]] – [[Zurych]] – [[St. Gallen]]) oraz autostrady [[Plik:A9Swiss.svg|25px]] ([[Brig]]-Glis – [[Sion]] – [[Vallorbe]]). Dla miasta istotne znaczenie ma również łącznik autostradowy A1A, który odgałęzia się od autostrady [[Plik:A1Swiss.svg|25px]] w pobliżu Ecublens i kończy się w dzielnicy Vidy w Lozannie.

=== Autobusem ===
Autobusy międzynarodowe przyjeżdżają codziennie z [[Hiszpania|Hiszpanii]], [[Francja|Francji]] oraz głównych miast [[Europa Środkowa|Europy Środkowej]]. Wiele z nich przejeżdża przez [[Genewa|Genewę]] lub [[Bazylea|Bazyleę]], zanim zatrzyma się w Lozannie. {{Znacznik|Dworzec autobusowy|46.5365617025889|6.623129538004348|typ=transport}}'''Dworzec autobusowy''' znajduje się w północnej części miasta.

=== Statkiem ===
==== Statki wycieczkowe ====
Do Lozanny kursują statki zarówno z francuskiego, jak i szwajcarskiego brzegu Jeziora Genewskiego. Głównymi portami, z których wypływają jednostki, są [[Évian-les-Bains]], [[Montreux]], [[Genewa]] oraz wiele mniejszych miejscowości położonych nad brzegiem jeziora. Dużą popularnością wśród turystów cieszą się rejsy połączone z lunchem lub kolacją. Większość statków porusza się w spokojnym tempie, co czyni je najwolniejszym środkiem transportu do Lozanny. Latem rozkład rejsów jest dość rozbudowany, jednak jesienią i wiosną ulega on ograniczeniu, a zimą statki niemal całkowicie przestają kursować.

==== Promy ====
Z {{Znacznik|Przystań Lausanne-Ouchy|46.50514053914229|6.626600742727966|typ=transport}}'''przystani Lausanne-Ouchy''' przez cały rok kursują – w ramach oferty '''NaviMobilité''' i pod szyldem przewoźnika CGN – promy pasażerskie obsługujące bezpośrednie połączenia przez jezioro do [[Évian-les-Bains]] (linia N1) oraz [[Thonon-les-Bains]] (linia N2). Służą one przede wszystkim osobom dojeżdżającym do pracy przez granicę, dlatego kursują od poniedziałku do piątku – od wczesnych godzin porannych aż do późnego wieczora. W porównaniu ze standardowymi statkami rejsowymi CGN, promy te objęte są odrębną, nieco droższą taryfą, oferują nieco niższy komfort podróży, ale zapewniają krótszy czas przejazdu.

=== Pieszo ===
Przez miasto przebiega '''Via Francigena''' – długodystansowy szlak pieszy łączący [[Canterbury]] z [[Rzym]]em, oznaczony w Szwajcarii numerem 70.

== Komunikacja ==
{{mapa|46.518|6.632|zoom=14|layer=|staticmap=|align=|name=|grupy=transport,zobacz,natura,jedzenie,bar,nocleg,atrakcja,zakupy,alarm,zdrowie,zabytek,kontakt,nauka,punkt,rower,parking,obszar,metro,praca}}
=== Pieszo ===
Piesze wędrówki to świetny sposób na poruszanie się po Lozannie. W odległości krótkiego spaceru od głównego dworca kolejowego znajduje się wiele atrakcji, przy czym ulice w większości wolne od ruchu samochodowego zaczynają się po drugiej stronie ulicy od Rue du Petit-Chêne, która prowadzi do Place St. François na starym mieście. Stamtąd kolejne deptaki prowadzą do dzielnicy Flon z wieloma barami, klubami i restauracjami, do ulic handlowych pomiędzy Place St. François i Place de la Riponne oraz do starego miasta w pobliżu katedry. Planując spacer, weź pod uwagę, że ''Lozanna jest niezwykle stroma'' jak na miasto tej wielkości, z wieloma ulicami, które na mapie mogą wydawać się zwodniczo łatwe, co może stanowić wyzwanie, zwłaszcza dla osób o ograniczonej sprawności ruchowej. Linia metra [[Plik:Logo_du_M2_de_Lausanne.svg|20px]] (patrz poniżej) obejmuje większość najbardziej stromych części miasta i dlatego stanowi dobrą alternatywę dla pieszych.

=== Metrem ===
[[Plik:TSOL-p1030587.jpg|200px|thumb|Stacja metra Vigie na linii M1]]
Lozanna to najmniejsze miasto na świecie posiadające metro. Funkcjonują tu dwie linie metra obsługiwane przez przewoźnika ''[https://www.t-l.ch/ Transports publics de la région lausannoise]'' (TL), a ich głównym węzłem przesiadkowym jest stacja Flon. Nowa linia [[Plik:Logo_du_M2_de_Lausanne.svg|20px]] to w pełni zautomatyzowany system metra łączący dzielnicę Ouchy z północnym przedmieściem Epalinges; trasa przebiega przez główny dworzec kolejowy, stację Flon oraz liczne przystanki na Starym Mieście. Linia [[Plik:Logo_du_M2_de_Lausanne.svg|20px]] może zaskoczyć osoby odwiedzające miasto po raz pierwszy, ponieważ zarówno trasa, jak i niektóre stacje są bardzo '''strome''' – na przykład na stacji Gare peron jest nachylony, dlatego warto mocno się trzymać. Stacja Bessières, położona w pobliżu katedry, znajduje się na stromym zboczu jednego ze wzgórz Starego Miasta; przejazd windą ze stacji na poziom mostu (z wnętrza windy roztacza się widok na miasto poniżej) to atrakcja, której nie spotyka się w większości innych systemów metra. Linia [[Plik:Logo_du_M1_de_Lausanne.svg|20px]] obsługuje kierunki zachodnie, w tym Uniwersytet w Lozannie (UNIL) oraz politechnikę [https://www.epfl.ch/en/ EPFL] (École Polytechnique Fédérale de Lausanne).

Istnieje również lokalna kolej obsługiwana przez prywatną firmę [https://leb.ch/ LEB]; jej pociągi łączą się z dwiema liniami metra na stacji Flon i kursują do odległych północnych przedmieść, takich jak Echallens i Bercher, jednak dzięki coraz większej częstotliwości kursowania linia ta zaczęła pełnić funkcję trzeciej linii metra.

Wszyscy goście hoteli w Lozannie otrzymują bezpłatny bilet na metro i autobusy, ważny przez dwa tygodnie.

Bilety na metro (i autobusy) można kupić w automatach na wszystkich przystankach, a także na głównym dworcu kolejowym i stacji Flon. Ceny biletów jednorazowych zależą od odległości, zgodnie z systemem strefowym. Liczbę stref, które musi obejmować bilet, można sprawdzić na schemacie umieszczonym na automatach biletowych lub na bezpłatnej mapie dostępnej we wszystkich punktach sprzedaży. W ofercie znajdują się bilety jednorazowe, bilety „tam i z powrotem” oraz karnety dzienne i tygodniowe. Większość automatów biletowych na przystankach metra i autobusów nie wydaje reszty. Abonamenty kolejowe [https://www.sbb.ch/en CFF] (tzw. ''Abonnement Général'') uprawniają do nieograniczonych przejazdów w ramach sieci TL i LEB.

Jeśli posiadasz karnet CFF przeznaczony dla podróżnych spoza Szwajcarii, warto zapytać na głównym dworcu, czy obejmuje on lokalny transport miejski, ponieważ zasady te różnią się w zależności od rodzaju karnetu. Według stanu na lipiec 2013 bilet na „krótki przejazd” (maksymalnie 3 przystanki, ważny 30 minut) kosztuje 1,90 fr., bilet godzinny – 3,50 fr., a bilet całodniowy – 8,80 fr. Podobnie jak w Genewie, na stacjach znajdują się automaty biletowe.

=== Autobusem ===
Czyste i szybkie autobusy, również obsługiwane przez ''[http://www.t-l.ch/ TL]'', kursują bardzo często i tworzą na tyle gęstą sieć, że rzadko znajdziesz się w odległości większej niż kilkaset stóp od któregoś z przystanków. Niektóre trolejbusy przypominają pociąg złożony z dwóch wagonów, w którym właściwy pojazd ciągnie drugi, pozbawiony własnego napędu.

=== Rowerem ===
Rowery można wypożyczyć w firmie Lausanne Roule za 6 CHF dziennie (plus kaucja w wysokości 90 CHF). Firma posiada punkt w centrum miasta (tuż przy stacji metra Lausanne Flon – uwaga: adres podany na stronie internetowej jest błędny) oraz drugi na zachodnich przedmieściach, w miejscowości Renens. Planowane są kolejne lokalizacje, w tym jedna w dzielnicy Ouchy. Istnieje możliwość wypożyczenia roweru w jednym punkcie i zwrotu w drugim. Trzeci punkt znajduje się w [[Vevey]], jednak w przypadku wynajmu jednostronnego (zwrot w innym miejscu niż wypożyczenie) opłata wynosi 10 CHF. Trasa rowerowa z Lozanny do [[Vevey]] jest przepiękna: po lewej stronie rozciągają się niekończące się winnice, a po prawej – [[Jezioro Genewskie]] i [[Alpy]]. W punkcie Lausanne Roule można bezpłatnie otrzymać broszurę opisującą tę trasę.

Inną ciekawą opcją jest wynajem rowerów elektrycznych za pośrednictwem serwisu [https://bicy.ch/en bicy.ch]; ceny zaczynają się od 89 CHF miesięcznie (ok. 100 USD).

Warto pamiętać, że miasto jest dość strome, ale okolice nabrzeża są bardzo przyjemne. Dostępna jest praktyczna mapa rowerowa („Carte Velo”) w skali 1:10 000; choć wydano ją w 2006 roku, wciąż można ją pobrać ze [https://www.lausanne.ch/vie-pratique/mobilite/se-deplacer-a-lausanne/a-velo strony internetowej miasta]. Pomaga ona osobom nieznającym jeszcze Lozanny w znalezieniu najlepszych tras rowerowych w okolicy. Miasto dysponuje doskonałą siecią ścieżek, wyznaczonych pasów dla rowerów oraz tuneli, które ułatwiają pokonywanie najbardziej ruchliwych skrzyżowań. Trasy wzdłuż jeziora są niezwykle malownicze, jednak w szczytowych momentach letniego sezonu bywa na nich tłoczno od spacerowiczów, osób na rolkach i innych rowerzystów.

== Warto zobaczyć ==
* {{zobacz
| name=[https://artbrut.ch/ Collection de l'Art Brut] | alt= | url= | adres=Av. des Bergières 11 | lat=46.527485| long=6.624743| wskazówki=autobus nr 2 w kierunku Désert, przystanek Jomini; autobus nr 3 w kierunku Bellevaux, przystanek Beaulieu
| tollfree=+41 21 315-2570 | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=wtorek-niedziela 11:00-18:00. Ta kolekcja dzieł niedoświadczonych artystów, którą trzeba zobaczyć, będzie na zmianę zachwycać, zadziwiać, zadziwiać i irytować. Życie wielu artystów, których prace są tu prezentowane, było trudne lub niemożliwe poza (lub wewnątrz) instytucji, odnajdując ukojenie i cel w czasami kompulsywnych aktach twórczych. 10 Fr.
}}
[[Plik:Palais du rumine.jpeg|thumb|Palais de Rumine, w którym znajduje się wiele godnych uwagi muzeów]]
* {{zobacz
| name=Palais de Rumine | alt= | url= | adres=Place de la Riponne 6 | lat=46.523611| long=6.633889| wskazówki=
| tollfree=+41 21 316-3310. | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=wto śro 11:00-18:00, czw 11:00-20:00, piątek-niedziela 11:00-17:00. Ten piękny budynek, wzorowany na włoskim renesansowym projekcie, nie jest tak stary, na jaki wygląda. Wewnątrz znajduje się pięć różnych muzeów z wystawami obejmującymi różnorodne tematy, od sztuk pięknych po historię naturalną. 4 Fr.
}}
* {{zobacz
| name=Muzeum Archeologiczno-Historyczne | alt=Musée d'archéologie et d'histoire | url= | adres=Place de la Riponne 6 | lat=46.523655| long=6.637206| wskazówki=
| tollfree=+41 21 316-3430 | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=wt.-czw. 11:00-18:00, pt.-niedz. 11:00-17:00. 6 Fr.
}}
* {{zobacz
| name=[https://www.mcba.ch/ Muzeum Sztuk Pięknych] | alt=Musée des Beaux-Arts | url= | adres=Place de la Riponne 6 | lat=46.517991| long=6.62544| wskazówki=
| tollfree=+41 21 316-3445 | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=pon.-czw. 11:00-20:00, pt.-niedz. 11:00-17:00.
}}
* {{zobacz
| name=Muzeum Historyczne w Lozannie | alt=Musée Historique de Lausanne | url= | adres=Place de la Cathedral 4 | lat=46.523015| long=6.634942| wskazówki=
| tollfree=+41 21 315-4101 | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=wt.-czw. 11:00-18:00, pt.-niedz. 11:00-17:00. Zbiór map, obrazów i dokumentów dotyczących historii Lozanny i regionu Jeziora Genewskiego od czasów najdawniejszych, przez długą okupację berneńską, po wyzwolenie i współczesność. Warto odwiedzić samą pięknie wykonaną dioramę XVI-wiecznej Lozanny. 4 Fr, studenci 2,50 Fr.
}}
* {{zobacz
| name=[https://mudac.ch/ Mudac] | alt= | url= | adres=Place de la Cathedral 6 | lat=46.5221| long=6.6353| wskazówki=
| tollfree=+41 21 315-2530 | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=wto-niedziela 11:00-18:00, lipiec-sierpień pon. 11:00-18:00. Muzeum designu i współczesnej sztuki użytkowej. 10 Fr.
}}
* {{zobacz
| name=[https://elysee.ch/ Musée de l'Elysée] | alt= | url= | adres=Av. de l'Elysée 18 | lat=46.51855| long=6.62398| wskazówki=
| tollfree=+41 21 316-9911 | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Wt.–niedz. 11:00–18:00. Światowej klasy muzeum fotografii, położone w pięknym parku. Bardzo blisko Muzeum Olimpijskiego. 8 CHF, studenci 4 CHF.
}}
* {{zobacz
| name=Espace Arlaud | alt= | url= | adres=Place de la Riponne 2 bis | lat=46.5228| long=6.6321| wskazówki=
| tollfree=+41 21 316-3850. | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Śr.-pt. 12:00-18:00, pt.-ndz. 11:00-17:00. 6 Fr.
}}
* {{zobacz
| name=La Tour d'Ale | alt= | url= | adres=Av. de l'Elysée 18 | lat=46.5228| long=6.6321| wskazówki=
| tollfree=+41 21 316-9911 | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Wieża, jedna z niewielu zachowanych części średniowiecznych murów obronnych, stanowi dobry pretekst do odwiedzenia rue de l'Ale i rue de la Tour. Choć można go podziwiać z zewnątrz, jest on zamknięty dla zwiedzających.
}}
* {{zobacz
| name=[https://fondation-hermitage.ch/?__cf_chl_rt_tk=SiioVdjAKBJf649XCOYiN8DjH_XuQ82nBARhcPLzl6I-1790237441-1.0.1.1-8WPrcMUxzA9q2_9D4G6CtcD9tjAHb_Ylc.6lfNUOAG4 Fondation de l'Hermitage] | alt= | url= | adres=Rte du Signal 2 | lat=46.5282| long=6.63723| wskazówki=
| tollfree=+41 21 312 50 13 | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Wt.–niedz. 10:00–18:00, czw. 10:00–21:00, święta 10:00–18:00. Zbudowana w 1841 roku jako rezydencja bankiera Charlesa-Juste’a Bugniona, posiadłość Hermitage zajmuje położony wśród drzew teren na wzgórzu nad Starym Miastem, skąd roztacza się wspaniały widok na katedrę i [[Alpy]]. W 1976 roku rodzina przekazała dom wraz z gruntem miastu Lozanna; obecnie budynek służy jako miejsce organizacji światowej klasy objazdowych wystaw sztuki. Dorośli: 15 CHF, seniorzy: 12 CHF, studenci i osoby bezrobotne: 7 CHF, wstęp dla osób poniżej 18. roku życia bezpłatny.
}}
* {{zobacz
| name=[https://www.lausanne.ch/vie-pratique/culture/musees/mrv Musée Romain Lausanne-Vidy] | alt= | url= | adres=Chemin du Bois-de-Vaux 24 | lat=46.518917| long=6.598794| wskazówki=
| tollfree=+41 21 315 41 85 | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Wt.–niedz. 11:00–18:00. Prezentowane są tu znaleziska architektoniczne z terenu osady położonej tuż po drugiej stronie drogi, gdzie wciąż zachowały się pozostałości murów i forum z czasów Cezara. Wstęp: 8 franków, studenci – 5 franków.
}}
* {{zobacz
| name=Katedra Notre Dame | alt= | url= | adres=Place de la Cathédrale | lat=46.5225| long=6.635556| wskazówki=
| tollfree=+41 21 316-7161 | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=pon.-pt. 07:00-19:00, sob. niedz. 08:00-18:00. Na szczycie góry, na której zbudowane jest stare miasto. Katedra jest dość interesująca architektonicznie z wieloma małymi wieżami i oknami. Z wieży roztacza się fantastyczny widok na miasto i okolicę, ale ponieważ katedra znajduje się na szczycie miasta, warto zrobić zdjęcie już z małego placu na zewnątrz. Bezpłatny.
}}
* {{zobacz
| name=Muzeum Olimpijskie | alt= | url= | adres=Quai d'Ouchy 1 | lat=46.508611| long=6.633889| wskazówki=
| tollfree=+41 21 621-6511 | fax=+41 21 621 65 12
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Od 1 maja do 30 września: codziennie w godz. 9:00–18:00; od 1 października do 30 kwietnia: od wtorku do niedzieli w godz. 9:00–18:00. Muzeum reklamuje się jako miejsce prezentujące „bogactwo wspomnień, które podtrzymają w Tobie pasję do idei olimpijskiej”. Ogród rzeźb, z którego roztacza się widok na Jezioro Genewskie, jest udostępniony dla zwiedzających. W okresie od 1 listopada do 31 marca obiekt jest nieczynny w poniedziałki. Wśród eksponatów znajdują się m.in. buty narciarskie Jean-Claude’a Killy’ego oraz złote buty lekkoatletyczne Carla Lewisa. Cena wstępu: 14 CHF za zwiedzanie całego muzeum, 7 CHF za wstęp wyłącznie na wystawy czasowe. Dzieci płacą połowę ceny; wstęp dla dzieci poniżej 10. roku życia jest bezpłatny.
}}
* {{zobacz
| name=[https://www.aquatis.ch/ Aquatis] | alt= | url= | adres=Route de Berne 144 | lat=46.508611| long=6.633889| wskazówki=Metro [[Plik:Logo_du_M2_de_Lausanne.svg|20px]], stacja Vennes, autostrada [[Plik:A9Swiss.svg|25px]], zjazd Vennes
| tollfree=+41 21 654 23 23 | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=info@aquatis.ch. 1 listopada – 31 marca: 10:00–18:00; 1 kwietnia – 31 października: 09:00–19:00. Największe w Europie akwarium i wiwarium słodkowodne, otwarte w 2017 roku. Ponad 10 000 ryb oraz 100 gadów i płazów w 46 akwariach, wiwariach i terrariach. Zwiedzanie zajmuje około 2 godzin. Cena: 29 CHF dla dorosłych, 19 CHF dla dzieci powyżej 5. roku życia; wstęp bezpłatny dla młodszych dzieci. Dostępne są ceny rodzinne i zniżki dla uczniów/studentów.
}}
* {{zobacz
| name=[https://www.sainf.ch/ Kościół św. Franciszka] | alt= | url= | adres= | lat=46.51971| long=6.63335| wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Został wzniesiony w XIII wieku i stanowił prezbiterium dawnego klasztoru franciszkanów. Aby zwiedzić kościół św. Franciszka (Église Saint-François), można wysiąść na stacji metra Lausanne Flon, obsługiwanej przez obie linie ([[Plik:Logo_du_M1_de_Lausanne.svg|20px]] i [[Plik:Logo_du_M2_de_Lausanne.svg|20px]]); stamtąd do kościoła jest około 5–10 minut drogi. Dogodniejszy dojazd zapewnia jednak autobus: linie nr 1, 2, 4, 6, 7, 8, 9, 12, 13, 16, 17 i 66 obsługują przystanek o tej samej nazwie z różną częstotliwością kursowania.
}}
* {{zobacz
| name=Château St. Maire | alt= | url= | adres= | lat=46.524864| long=6.635706| wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Budynek wzniesiono na przełomie XIV i XV wieku. Dawniej pełnił funkcję rezydencji biskupiej, a później siedziby namiestników z Berna; obecnie mieści się w nim muzeum historyczne. Obiekt znajduje się w górnej części Starego Miasta i jest łatwo dostępny autobusem. Najlepiej wysiąść na przystanku Tunnel (linie 8, 16, 22, 60 – różna częstotliwość kursowania) lub Pierre Viret (linia 16); stamtąd dojście pieszo zajmuje około 5–10 minut.
}}
* {{zobacz
| name=[https://www.chateaudouchy.ch/en/welcome/ Château d'Ouchy] | alt= | url= | adres=Place du Port 2 | lat=46.50672| long=6.62761| wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Château d'Ouchy został zbudowany około 1170 roku, następnie kilkakrotnie przebudowywany, w 1609 roku podpalony i popadający w ruinę. Jean-Jacques Mercier kazał usunąć ruiny z wyjątkiem wieży w latach 1885-1889, a w latach 1889-1893 zbudował dzisiejszy neogotycki zamek. Najbliższa stacja autobusowa i stacja metra to Ouchy.
}}
[[Plik:Lausanne Rathaus.JPG|300px|right|thumb|Ratusz przy Place de la Palud]]
* {{zobacz
| name=Ratusz | alt= | url= | adres=Place de la Palud 2 | lat=46.52173| long=6.63288| wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Budynek znajduje się przy placu Place de la Palud i jest połączony z katedrą schodami Escalier du Marché. Został wzniesiony w XVII wieku i stanowi siedzibę władz miejskich oraz rady miasta. Można do niego dojechać linią metra [[Plik:Logo_du_M2_de_Lausanne.svg|20px]]; najbliższe stacje to Riponne-Maurice Béjart i Flon. Do stacji Flon dojeżdża również linia metra [[Plik:Logo_du_M1_de_Lausanne.svg|20px]]. Dojście pieszo zajmuje około 10 minut.
}}
* {{zobacz
| name=Grand Pont | alt= | url= | adres= | lat=46.520468| long=6.63135| wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Został ukończony w 1844 roku. Przebiega nad doliną Flon, którą zasypano w 1874 roku. Można do niej dotrzeć liniami metra [[Plik:Logo_du_M1_de_Lausanne.svg|20px]] i [[Plik:Logo_du_M2_de_Lausanne.svg|20px]], wysiadając na przystanku Flon. Można również wysiąść na przystanku St. François, obsługiwanym przez linie autobusowe nr 1, 2, 4, 6, 7, 8, 9, 12, 13, 16, 17 i 66.
}}

== Najbliższe okolice ==

== Praca ==

== Nauka ==

== Zakupy ==

== Gastronomia ==

== Festiwale, imprezy ==
* '''[https://www.lausanne-tourisme.ch/en/ Biuro Informacji Turystycznej w Lozannie]''' (''znajdujące się na głównym dworcu kolejowym oraz w dzielnicy Ouchy, gdzie dzieli lokal ze stacją metra linii [[Plik:Logo_du_M2_de_Lausanne.svg|20px]]''), tel. +41 21 613-7373. Otwarte codziennie w godzinach 09:00–19:00. Pracownicy biura – zarówno na miejscu, jak i podczas rozmowy telefonicznej – niemal zawsze potrafią znaleźć hotel odpowiadający Twoim możliwościom finansowym, nawet w ostatniej chwili. Ponadto oferują oni świetną, bezpłatną mapę miasta oraz bogaty wybór przydatnych materiałów informacyjnych w języku angielskim, a także francuskim, niemieckim i włoskim.

== Noclegi ==
* Mövenpick Hotel Lausanne hotel 4-gwiazdkowy 
* Carlton Lausanne Boutique Hôtel hotel 4-gwiazdkowy 
* Hôtel des Inventions 
* SwissTech Hotel 
* Elite hotel 3-gwiazdkowy

== Kontakt ==

== Bezpieczeństwo ==

== Informacje turystyczne ==

== Wyjazd ==

{{Zarys}}
{{Atrybucja}}

{{Jest w|Vaud}}

[[Kategoria:Szwajcaria]]</text>
      <sha1>dxc7cuj5cr47ctrvrptikj4qng4f4ju</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>158855</id>
      <parentid>158854</parentid>
      <timestamp>2026-09-24T08:43:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Moromar</username>
        <id>2451</id>
      </contributor>
      <comment>/* Warto zobaczyć */</comment>
      <origin>158855</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="33667" sha1="7on4om6o4joidk8ji04gfx6vc558k37" xml:space="preserve">{{Top-banner}}
{{Miejscowość infobox
 |nazwa            = Lozanna
 |nazwa oryginalna = Lausanne
 |widok            = Lausanne_Wiki.jpg
 |opis             = 
 |herb             = CHE_Lausanne_COA.svg
 |mapa             = Lausanne dot.jpg
 |państwo          = [[Plik:Flag of_Switzerland_(Pantone).svg|20px]] [[Szwajcaria]]
 |region           = [[Plik:CHE_Vaud_Flag.svg|20px]] [[Vaud]]
 |powierzchnia     = 41,38
 |wysokość         = 495
 |ludność          = 145 600
 |prefiks          = 021
 |kod pocztowy     = 1000–1018
 |www              = https://www.lausanne.ch/
}}
'''Lozanna''' ([[Rozmówki francuskie|fra]] ''Lausanne'', wym. [lozan]), stolica [[Szwajcaria|szwajcarskiego]] kantonu [[Vaud]], to liczące 140 000 mieszkańców (stan na 2020) miasto położone na północnym krańcu [[Jezioro Genewskie|Jeziora Genewskiego]] (''Lac Léman''). Stanowi ono węzeł komunikacji publicznej kantonu [[Vaud]] oraz bramę do alpejskiego kantonu [[Valais]], gdzie znajdują się jedne z najbardziej znanych stoków narciarskich na świecie.

== Charakterystyka ==
{{Infobox|Mayor Davel|[[Plik:Lausanne Major Davel.JPG|150px|right|thumb|Pomnik Mayora Davela]]'''Mayor Davel''', pełne imię i nazwisko Jean Daniel Abraham Davel urodził się 20 października 1670 roku w Morrens VD. Był szwajcarskim buntownikiem i obecnie jest uważany za par Excelle bohatera ludowego Vaudois. W 1712 roku został mianowany burmistrzem przez ludność Berna (Vaud był wówczas częścią Berna). Davel poczuł się wezwany przez Boga do wyzwolenia swojej ojczyzny – Vaud – od Berneńczyków. 31 marca 1723 roku niespodziewanie wjechał do Lozanny, zebrał tam radę miejską i przedstawił manifest. W manifeście tym naród berneński został oskarżony o szereg błędów. Wyjaśnił swój plan wyzwolenia Vaud. Nie znalazł jednak żadnego poparcia dla tej kwestii w radzie miasta i incydent został zgłoszony bezpośrednio do Berna, po czym Davel został aresztowany. Podczas śledztwa Davel był torturowany, ale nadal upierał się, że wyzwolenie Vaud było boską inspiracją i że nie miał wspólników. Niemniej jednak został uznany za winnego i ścięty w Lozannie-Vidy 24 kwietnia 1723 r. W XIX wieku historia ta została wysoce wysterylizowana i stał się bohaterem ludowym Vaud.}}
Miasto jest gospodarzem '''Międzynarodowego Komitetu Olimpijskiego''' i dwóch głównych uniwersytetów. Jak można się spodziewać, duża populacja studentów tworzy tętniącą życiem społeczność nocną i artystyczną skupioną wokół '''dzielnicy Flon'''. Znajdziesz tu także wiele znakomitych restauracji i dwa tuziny godnych uwagi muzeów, w tym '''Muzeum Olimpijskie''' i niecodzienną '''Kolekcję de l'Art Brut'''. Miłośnicy architektury znajdą na szczycie miasta najlepiej zachowaną '''gotycką katedrę''' w [[Szwajcaria|Szwajcarii]].

Lozanna, mimo że jest miastem bardzo międzynarodowym (42% jego populacji w 2013 stanowili obcokrajowcy), jest miastem [[Rozmówki francuskie|francuskojęzycznym]]. [[Rozmówki angielskie|Angielski]] nie jest tak powszechnie używany jak w [[Genewa|Genewie]] i prawdopodobnie będziesz miał problemy z porozumiewaniem się z przeciętną osobą na ulicy. Większość pracowników sektora usług mówi jednak trochę po angielsku, a poziom języka angielskiego wśród młodych Szwajcarów jest zwykle wysoki (wśród starszego pokolenia zdecydowanie silniejszy jest [[Rozmówki niemieckie|język niemiecki]]). Gość nie będzie miał problemów z poruszaniem się wyłącznie po angielsku.

[[Plik:Lausanne cathedral from gd pont.jpg|thumb|300px|Katedra w Lozannie widziana z mostu Grand Pont]]

=== Historia ===
Osadnictwo na wzgórzu, na którym leży Lozanna, istniało co najmniej od epoki kamienia, jednak większość opracowań historycznych wiąże początki miasta z rzymskim obozem ''Lausanna'', usytuowanym nieco niżej, u podnóża wzgórza w kierunku jeziora – na terenie dzisiejszej miejscowości Vidy.

W średniowieczu miasto przeniesiono na łatwiejsze do obrony szczytowe partie wzgórza; o wzroście jego zamożności i znaczenia decydowało w dużej mierze położenie przy głównych szlakach komunikacyjnych wiodących z północy na południe, łączących [[Włochy]] z rejonem [[Morze Północne|Morza Północnego]]. Było to najważniejsze miasto na północ od przełęczy św. Bernarda – przynajmniej do czasu utworzenia biskupstwa w [[Valais]].

W 1536 roku miasto zostało przejęte przez [[Berno]] od książąt Sabaudii w ramach działań mających na celu zabezpieczenie południowo-zachodniej granicy tego kantonu. [[Berno]] sprawowało władzę nad tym obszarem aż do momentu, gdy Lozanna uzyskała niezależność po wkroczeniu wojsk francuskich pod wodzą Napoleona Bonapartego w 1798 roku. W 1803 roku miasto włączono do [[Szwajcaria|Szwajcarii]] jako stolicę kantonu [[Vaud]].

[[Lavaux]] – niewielki region położony na północno-zachodnim brzegu [[Jezioro Genewskie|Jeziora Genewskiego]], rozciągający się od Lozanny po [[Montreux]] (obszar ten bywa nazywany '''Szwajcarską Riwierą''') – od około 150 lat stanowi drugi dom dla pisarzy, artystów i muzyków. Do grona pierwszych słynnych przybyszów należeli państwo Shelleyowie oraz Lord Byron; bawili się oni i tworzyli w Lozannie (krążą pogłoski, że to właśnie tutaj powstał „Frankenstein”). Wśród innych znanych mieszkańców warto wymienić Ernesta Hemingwaya, który spędzał tu zimy z młodą rodziną w okresie opisanym w książce „Ruchome święto”, oraz Charliego Chaplina, mieszkającego w [[Vevey]] od połowy lat 30. XX wieku.

=== Orientacja ===
Dla odwiedzających Lozannę najważniejszymi dzielnicami są '''Cité''', '''Ville Marché''' oraz portowa dzielnica '''Ouchy'''. Pomiędzy nimi znajduje się '''Flon''' – obecnie przede wszystkim zagłębie klubów nocnych i sklepów – oraz położona tuż poniżej dworca kolejowego, zazwyczaj spokojna dzielnica '''Sous Gare''', która szczyci się jednymi z najlepszych kawiarni w mieście. Jeśli masz ochotę na spacer, warto poświęcić kilka godzin na wędrówkę po lesie '''Sauvebelin''', położonym na północ od wzgórza ''Hermitage''. Oto krótka charakterystyka tych dzielnic:

* {{Znacznik|'''Cité'''|46.5258|6.6275|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''Cité''' — to wzgórze stanowi najstarszą część Lozanny i przyciąga wielu turystów; znajdują się tu ''katedra'', ''zamek'', muzeum ''MUDAC'', kilka innych muzeów, teatr dla dzieci oraz znakomity sklep z zabawkami.
* {{Znacznik|'''Ville Marché'''|46.5231787|6.6326505|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''Ville Marché''' — średniowieczna Lozanna rozwijała się wokół targowisk organizowanych przy bramach wjazdowych do miasta; obszar ten – obejmujący place ''Place de la Palud'', ''Place St. François'' i ''Place Riponne'' – stanowi wraz z historycznym centrum całość Starego Miasta.
* {{Znacznik|'''Flon'''|46.521667|6.626944|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''Flon''' — pierwotna linia kolejowa prowadząca do Lozanny biegła doliną rzeki Flon, jednak brak możliwości poprowadzenia jej przez środek miasta sprawił, że w XIX wieku zastąpiono ją trasą przebiegającą przez kolejne wzgórze na południe, co umożliwiło obsługę połączeń z kantonem [[Valais]] i [[Włochy|Włochami]]. Dziś dawne magazyny w dolinie Flon mieszczą głównie modne restauracje i dyskoteki.
* {{Znacznik|'''Ouchy'''|46.507072|6.626764|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''Ouchy''' — dawna wioska rybacka, włączona w granice Lozanny w połowie XIX wieku, by pełnić funkcję portu nad ''Jeziorem Genewskim'' (Lac Léman). Wspaniałe widoki na jezioro i Alpy oraz przyjemniejsza temperatura powietrza sprawiają, że Ouchy cieszy się dużą popularnością w miesiącach letnich. W pobliżu portu znajduje się wiele hoteli i restauracji; w tej dzielnicy mieści się również [https://www.olympics.com/museum/ Muzeum Olimpijskie].
* {{Znacznik|'''Sous Gare'''|46.5151324|6.6260134|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''Sous Gare''' (dosłownie „pod dworcem”) — w XIX wieku Lozanna rozrosła się, zajmując cały teren pomiędzy obecną lokalizacją dworca kolejowego a portem w Ouchy. To przede wszystkim dzielnica bloków mieszkalnych i domów, ale warto się po niej przespacerować – choćby dla ''Café de Grancy'' i parku na wzgórzu ''Crêt de Montriond''.

== Dojazd ==
=== Samolotem ===
Najbliższe lotnisko, {{Znacznik|Port lotniczy Genewa|46.23756|6.10921|typ=transport}}'''Port lotniczy Genewa''' ({{IATA|GVA}}), obsługuje niemal wszystkich europejskich przewoźników oraz cztery codzienne połączenia transatlantyckie: z [[Waszyngton]]u-Dulles (linie Continental), [[Nowy Jork|Nowego Jorku]]-JFK (Swiss), [[Newark (New Jersey)|Newark (Continental) i [[Montreal]]u (Air Canada); w przypadku innych lotów z [[Stany Zjednoczone|USA]] konieczna jest przesiadka w głównym porcie przesiadkowym (hubie) danej linii lotniczej. Podróż pociągiem między lotniskiem w Genewie a stacją Lausanne CFF trwa około 45 minut; pociągi kursują co najmniej dwa razy na godzinę, z wyjątkiem późnych godzin nocnych i wczesnoporannych. Pełna opłata za przejazd z lotniska w Genewie do Lozanny wynosi 27 franków. Alternatywą jest {{Znacznik|Port lotniczy Zurych|47.464722|8.549167|typ=transport}}'''[[Port lotniczy Zurych|lotnisko w Zurychu]]''' ({{IATA|ZRH}}), oferujące częstsze połączenia transatlantyckie, obsługiwane głównie przez linie Swiss.

=== Koleją ===
Obsługę kolejową Lozanny zapewniają [https://www.sbb.ch/en Szwajcarskie Koleje Federalne] (SBB/CFF/FFS) – jeden z najsprawniejszych systemów transportu pasażerskiego na świecie. Pociągi kursują codziennie mniej więcej co pół godziny w godzinach od 04:45 do 01:30, łącząc miasto z Genewą, [[Zurych]]em (Zürich HB), [[Berno|Bernem]], [[Lucerna|Lucerną]], [[Neuchâtel]], [[St. Gallen]], [[Brig]], [[Biel/Bienne]] oraz miejscowościami pośrednimi. Wszystkie pociągi zmierzające do [[Genewa|Genewy]] z innych części Szwajcarii przejeżdżają przez Lozannę; kursują tu również liczne pociągi lokalne, dzięki czemu w ciągu dnia połączenie z Genewą (w obu kierunkach) dostępne jest średnio co 15 minut. Podróż szybkim pociągiem bezpośrednim (IC) z [[Genewa|Genewy]] zajmuje nieco ponad pół godziny, podczas gdy pociągi lokalne, zatrzymujące się na mniejszych stacjach, mogą potrzebować na to nawet godziny. Codziennie kursują cztery pociągi z [[Paryż|paryskiego]] dworca Gare de Lyon (szybkie składy ''TGV'' przewoźnika [https://www.groupe-sncf.com/fr SNCF]), a także jeden bezpośredni pociąg z [[Wenecja|Wenecji]] i trzy z [[Mediolan]]u. Włoski przewoźnik kolejowy oferuje również połączenia nocne z [[Rzym]]u i [[Wenecja|Wenecji]]. Bilety kolejowe w [[Szwajcaria|Szwajcarii]] są drogie. Warto kupować je z wyprzedzeniem (przez internet), aby skorzystać z niższych cen (oferta ''billet dégriffé'').

{{Znacznik|Dworzec kolejowy|46.516886 |6.629096 |typ=transport}}'''Dworzec kolejowy''' (Gare CFF), Place de la Gare 9. Całodobowe skrytki bagażowe, cena: 6–9 CHF.

=== Samochodem ===
Lozanna jest połączona ze szwajcarską siecią autostrad za pośrednictwem autostrady [[Plik:A1Swiss.svg|25px]] ([[Genewa]] – [[Berno]] – [[Zurych]] – [[St. Gallen]]) oraz autostrady [[Plik:A9Swiss.svg|25px]] ([[Brig]]-Glis – [[Sion]] – [[Vallorbe]]). Dla miasta istotne znaczenie ma również łącznik autostradowy A1A, który odgałęzia się od autostrady [[Plik:A1Swiss.svg|25px]] w pobliżu Ecublens i kończy się w dzielnicy Vidy w Lozannie.

=== Autobusem ===
Autobusy międzynarodowe przyjeżdżają codziennie z [[Hiszpania|Hiszpanii]], [[Francja|Francji]] oraz głównych miast [[Europa Środkowa|Europy Środkowej]]. Wiele z nich przejeżdża przez [[Genewa|Genewę]] lub [[Bazylea|Bazyleę]], zanim zatrzyma się w Lozannie. {{Znacznik|Dworzec autobusowy|46.5365617025889|6.623129538004348|typ=transport}}'''Dworzec autobusowy''' znajduje się w północnej części miasta.

=== Statkiem ===
==== Statki wycieczkowe ====
Do Lozanny kursują statki zarówno z francuskiego, jak i szwajcarskiego brzegu Jeziora Genewskiego. Głównymi portami, z których wypływają jednostki, są [[Évian-les-Bains]], [[Montreux]], [[Genewa]] oraz wiele mniejszych miejscowości położonych nad brzegiem jeziora. Dużą popularnością wśród turystów cieszą się rejsy połączone z lunchem lub kolacją. Większość statków porusza się w spokojnym tempie, co czyni je najwolniejszym środkiem transportu do Lozanny. Latem rozkład rejsów jest dość rozbudowany, jednak jesienią i wiosną ulega on ograniczeniu, a zimą statki niemal całkowicie przestają kursować.

==== Promy ====
Z {{Znacznik|Przystań Lausanne-Ouchy|46.50514053914229|6.626600742727966|typ=transport}}'''przystani Lausanne-Ouchy''' przez cały rok kursują – w ramach oferty '''NaviMobilité''' i pod szyldem przewoźnika CGN – promy pasażerskie obsługujące bezpośrednie połączenia przez jezioro do [[Évian-les-Bains]] (linia N1) oraz [[Thonon-les-Bains]] (linia N2). Służą one przede wszystkim osobom dojeżdżającym do pracy przez granicę, dlatego kursują od poniedziałku do piątku – od wczesnych godzin porannych aż do późnego wieczora. W porównaniu ze standardowymi statkami rejsowymi CGN, promy te objęte są odrębną, nieco droższą taryfą, oferują nieco niższy komfort podróży, ale zapewniają krótszy czas przejazdu.

=== Pieszo ===
Przez miasto przebiega '''Via Francigena''' – długodystansowy szlak pieszy łączący [[Canterbury]] z [[Rzym]]em, oznaczony w Szwajcarii numerem 70.

== Komunikacja ==
{{mapa|46.518|6.632|zoom=14|layer=|staticmap=|align=|name=|grupy=transport,zobacz,natura,jedzenie,bar,nocleg,atrakcja,zakupy,alarm,zdrowie,zabytek,kontakt,nauka,punkt,rower,parking,obszar,metro,praca}}
=== Pieszo ===
Piesze wędrówki to świetny sposób na poruszanie się po Lozannie. W odległości krótkiego spaceru od głównego dworca kolejowego znajduje się wiele atrakcji, przy czym ulice w większości wolne od ruchu samochodowego zaczynają się po drugiej stronie ulicy od Rue du Petit-Chêne, która prowadzi do Place St. François na starym mieście. Stamtąd kolejne deptaki prowadzą do dzielnicy Flon z wieloma barami, klubami i restauracjami, do ulic handlowych pomiędzy Place St. François i Place de la Riponne oraz do starego miasta w pobliżu katedry. Planując spacer, weź pod uwagę, że ''Lozanna jest niezwykle stroma'' jak na miasto tej wielkości, z wieloma ulicami, które na mapie mogą wydawać się zwodniczo łatwe, co może stanowić wyzwanie, zwłaszcza dla osób o ograniczonej sprawności ruchowej. Linia metra [[Plik:Logo_du_M2_de_Lausanne.svg|20px]] (patrz poniżej) obejmuje większość najbardziej stromych części miasta i dlatego stanowi dobrą alternatywę dla pieszych.

=== Metrem ===
[[Plik:TSOL-p1030587.jpg|200px|thumb|Stacja metra Vigie na linii M1]]
Lozanna to najmniejsze miasto na świecie posiadające metro. Funkcjonują tu dwie linie metra obsługiwane przez przewoźnika ''[https://www.t-l.ch/ Transports publics de la région lausannoise]'' (TL), a ich głównym węzłem przesiadkowym jest stacja Flon. Nowa linia [[Plik:Logo_du_M2_de_Lausanne.svg|20px]] to w pełni zautomatyzowany system metra łączący dzielnicę Ouchy z północnym przedmieściem Epalinges; trasa przebiega przez główny dworzec kolejowy, stację Flon oraz liczne przystanki na Starym Mieście. Linia [[Plik:Logo_du_M2_de_Lausanne.svg|20px]] może zaskoczyć osoby odwiedzające miasto po raz pierwszy, ponieważ zarówno trasa, jak i niektóre stacje są bardzo '''strome''' – na przykład na stacji Gare peron jest nachylony, dlatego warto mocno się trzymać. Stacja Bessières, położona w pobliżu katedry, znajduje się na stromym zboczu jednego ze wzgórz Starego Miasta; przejazd windą ze stacji na poziom mostu (z wnętrza windy roztacza się widok na miasto poniżej) to atrakcja, której nie spotyka się w większości innych systemów metra. Linia [[Plik:Logo_du_M1_de_Lausanne.svg|20px]] obsługuje kierunki zachodnie, w tym Uniwersytet w Lozannie (UNIL) oraz politechnikę [https://www.epfl.ch/en/ EPFL] (École Polytechnique Fédérale de Lausanne).

Istnieje również lokalna kolej obsługiwana przez prywatną firmę [https://leb.ch/ LEB]; jej pociągi łączą się z dwiema liniami metra na stacji Flon i kursują do odległych północnych przedmieść, takich jak Echallens i Bercher, jednak dzięki coraz większej częstotliwości kursowania linia ta zaczęła pełnić funkcję trzeciej linii metra.

Wszyscy goście hoteli w Lozannie otrzymują bezpłatny bilet na metro i autobusy, ważny przez dwa tygodnie.

Bilety na metro (i autobusy) można kupić w automatach na wszystkich przystankach, a także na głównym dworcu kolejowym i stacji Flon. Ceny biletów jednorazowych zależą od odległości, zgodnie z systemem strefowym. Liczbę stref, które musi obejmować bilet, można sprawdzić na schemacie umieszczonym na automatach biletowych lub na bezpłatnej mapie dostępnej we wszystkich punktach sprzedaży. W ofercie znajdują się bilety jednorazowe, bilety „tam i z powrotem” oraz karnety dzienne i tygodniowe. Większość automatów biletowych na przystankach metra i autobusów nie wydaje reszty. Abonamenty kolejowe [https://www.sbb.ch/en CFF] (tzw. ''Abonnement Général'') uprawniają do nieograniczonych przejazdów w ramach sieci TL i LEB.

Jeśli posiadasz karnet CFF przeznaczony dla podróżnych spoza Szwajcarii, warto zapytać na głównym dworcu, czy obejmuje on lokalny transport miejski, ponieważ zasady te różnią się w zależności od rodzaju karnetu. Według stanu na lipiec 2013 bilet na „krótki przejazd” (maksymalnie 3 przystanki, ważny 30 minut) kosztuje 1,90 fr., bilet godzinny – 3,50 fr., a bilet całodniowy – 8,80 fr. Podobnie jak w Genewie, na stacjach znajdują się automaty biletowe.

=== Autobusem ===
Czyste i szybkie autobusy, również obsługiwane przez ''[http://www.t-l.ch/ TL]'', kursują bardzo często i tworzą na tyle gęstą sieć, że rzadko znajdziesz się w odległości większej niż kilkaset stóp od któregoś z przystanków. Niektóre trolejbusy przypominają pociąg złożony z dwóch wagonów, w którym właściwy pojazd ciągnie drugi, pozbawiony własnego napędu.

=== Rowerem ===
Rowery można wypożyczyć w firmie Lausanne Roule za 6 CHF dziennie (plus kaucja w wysokości 90 CHF). Firma posiada punkt w centrum miasta (tuż przy stacji metra Lausanne Flon – uwaga: adres podany na stronie internetowej jest błędny) oraz drugi na zachodnich przedmieściach, w miejscowości Renens. Planowane są kolejne lokalizacje, w tym jedna w dzielnicy Ouchy. Istnieje możliwość wypożyczenia roweru w jednym punkcie i zwrotu w drugim. Trzeci punkt znajduje się w [[Vevey]], jednak w przypadku wynajmu jednostronnego (zwrot w innym miejscu niż wypożyczenie) opłata wynosi 10 CHF. Trasa rowerowa z Lozanny do [[Vevey]] jest przepiękna: po lewej stronie rozciągają się niekończące się winnice, a po prawej – [[Jezioro Genewskie]] i [[Alpy]]. W punkcie Lausanne Roule można bezpłatnie otrzymać broszurę opisującą tę trasę.

Inną ciekawą opcją jest wynajem rowerów elektrycznych za pośrednictwem serwisu [https://bicy.ch/en bicy.ch]; ceny zaczynają się od 89 CHF miesięcznie (ok. 100 USD).

Warto pamiętać, że miasto jest dość strome, ale okolice nabrzeża są bardzo przyjemne. Dostępna jest praktyczna mapa rowerowa („Carte Velo”) w skali 1:10 000; choć wydano ją w 2006 roku, wciąż można ją pobrać ze [https://www.lausanne.ch/vie-pratique/mobilite/se-deplacer-a-lausanne/a-velo strony internetowej miasta]. Pomaga ona osobom nieznającym jeszcze Lozanny w znalezieniu najlepszych tras rowerowych w okolicy. Miasto dysponuje doskonałą siecią ścieżek, wyznaczonych pasów dla rowerów oraz tuneli, które ułatwiają pokonywanie najbardziej ruchliwych skrzyżowań. Trasy wzdłuż jeziora są niezwykle malownicze, jednak w szczytowych momentach letniego sezonu bywa na nich tłoczno od spacerowiczów, osób na rolkach i innych rowerzystów.

== Warto zobaczyć ==
* {{zobacz
| name=[https://artbrut.ch/ Collection de l'Art Brut] | alt= | url= | adres=Av. des Bergières 11 | lat=46.527485| long=6.624743| wskazówki=autobus nr 2 w kierunku Désert, przystanek Jomini; autobus nr 3 w kierunku Bellevaux, przystanek Beaulieu
| tollfree=+41 21 315-2570 | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=wtorek-niedziela 11:00-18:00. Ta kolekcja dzieł niedoświadczonych artystów, którą trzeba zobaczyć, będzie na zmianę zachwycać, zadziwiać, zadziwiać i irytować. Życie wielu artystów, których prace są tu prezentowane, było trudne lub niemożliwe poza (lub wewnątrz) instytucji, odnajdując ukojenie i cel w czasami kompulsywnych aktach twórczych. 10 Fr.
}}
[[Plik:Palais du rumine.jpeg|thumb|Palais de Rumine, w którym znajduje się wiele godnych uwagi muzeów]]
* {{zobacz
| name=Palais de Rumine | alt= | url= | adres=Place de la Riponne 6 | lat=46.523611| long=6.633889| wskazówki=
| tollfree=+41 21 316-3310. | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=wto śro 11:00-18:00, czw 11:00-20:00, piątek-niedziela 11:00-17:00. Ten piękny budynek, wzorowany na włoskim renesansowym projekcie, nie jest tak stary, na jaki wygląda. Wewnątrz znajduje się pięć różnych muzeów z wystawami obejmującymi różnorodne tematy, od sztuk pięknych po historię naturalną. 4 Fr.
}}
* {{zobacz
| name=Muzeum Archeologiczno-Historyczne | alt=Musée d'archéologie et d'histoire | url= | adres=Place de la Riponne 6 | lat=46.523655| long=6.637206| wskazówki=
| tollfree=+41 21 316-3430 | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=wt.-czw. 11:00-18:00, pt.-niedz. 11:00-17:00. 6 Fr.
}}
* {{zobacz
| name=[https://www.mcba.ch/ Muzeum Sztuk Pięknych] | alt=Musée des Beaux-Arts | url= | adres=Place de la Riponne 6 | lat=46.517991| long=6.62544| wskazówki=
| tollfree=+41 21 316-3445 | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=pon.-czw. 11:00-20:00, pt.-niedz. 11:00-17:00.
}}
* {{zobacz
| name=Muzeum Historyczne w Lozannie | alt=Musée Historique de Lausanne | url= | adres=Place de la Cathedral 4 | lat=46.523015| long=6.634942| wskazówki=
| tollfree=+41 21 315-4101 | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=wt.-czw. 11:00-18:00, pt.-niedz. 11:00-17:00. Zbiór map, obrazów i dokumentów dotyczących historii Lozanny i regionu Jeziora Genewskiego od czasów najdawniejszych, przez długą okupację berneńską, po wyzwolenie i współczesność. Warto odwiedzić samą pięknie wykonaną dioramę XVI-wiecznej Lozanny. 4 Fr, studenci 2,50 Fr.
}}
* {{zobacz
| name=[https://mudac.ch/ Mudac] | alt= | url= | adres=Place de la Cathedral 6 | lat=46.5221| long=6.6353| wskazówki=
| tollfree=+41 21 315-2530 | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=wto-niedziela 11:00-18:00, lipiec-sierpień pon. 11:00-18:00. Muzeum designu i współczesnej sztuki użytkowej. 10 Fr.
}}
* {{zobacz
| name=[https://elysee.ch/ Musée de l'Elysée] | alt= | url= | adres=Av. de l'Elysée 18 | lat=46.51855| long=6.62398| wskazówki=
| tollfree=+41 21 316-9911 | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Wt.–niedz. 11:00–18:00. Światowej klasy muzeum fotografii, położone w pięknym parku. Bardzo blisko Muzeum Olimpijskiego. 8 CHF, studenci 4 CHF.
}}
* {{zobacz
| name=Espace Arlaud | alt= | url= | adres=Place de la Riponne 2 bis | lat=46.5228| long=6.6321| wskazówki=
| tollfree=+41 21 316-3850. | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Śr.-pt. 12:00-18:00, pt.-ndz. 11:00-17:00. 6 Fr.
}}
* {{zobacz
| name=La Tour d'Ale | alt= | url= | adres=Av. de l'Elysée 18 | lat=46.5228| long=6.6321| wskazówki=
| tollfree=+41 21 316-9911 | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Wieża, jedna z niewielu zachowanych części średniowiecznych murów obronnych, stanowi dobry pretekst do odwiedzenia rue de l'Ale i rue de la Tour. Choć można go podziwiać z zewnątrz, jest on zamknięty dla zwiedzających.
}}
* {{zobacz
| name=[https://fondation-hermitage.ch/?__cf_chl_rt_tk=SiioVdjAKBJf649XCOYiN8DjH_XuQ82nBARhcPLzl6I-1790237441-1.0.1.1-8WPrcMUxzA9q2_9D4G6CtcD9tjAHb_Ylc.6lfNUOAG4 Fondation de l'Hermitage] | alt= | url= | adres=Rte du Signal 2 | lat=46.5282| long=6.63723| wskazówki=
| tollfree=+41 21 312 50 13 | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Wt.–niedz. 10:00–18:00, czw. 10:00–21:00, święta 10:00–18:00. Zbudowana w 1841 roku jako rezydencja bankiera Charlesa-Juste’a Bugniona, posiadłość Hermitage zajmuje położony wśród drzew teren na wzgórzu nad Starym Miastem, skąd roztacza się wspaniały widok na katedrę i [[Alpy]]. W 1976 roku rodzina przekazała dom wraz z gruntem miastu Lozanna; obecnie budynek służy jako miejsce organizacji światowej klasy objazdowych wystaw sztuki. Dorośli: 15 CHF, seniorzy: 12 CHF, studenci i osoby bezrobotne: 7 CHF, wstęp dla osób poniżej 18. roku życia bezpłatny.
}}
* {{zobacz
| name=[https://www.lausanne.ch/vie-pratique/culture/musees/mrv Musée Romain Lausanne-Vidy] | alt= | url= | adres=Chemin du Bois-de-Vaux 24 | lat=46.518917| long=6.598794| wskazówki=
| tollfree=+41 21 315 41 85 | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Wt.–niedz. 11:00–18:00. Prezentowane są tu znaleziska architektoniczne z terenu osady położonej tuż po drugiej stronie drogi, gdzie wciąż zachowały się pozostałości murów i forum z czasów Cezara. Wstęp: 8 franków, studenci – 5 franków.
}}
* {{zobacz
| name=Katedra Notre Dame | alt= | url= | adres=Place de la Cathédrale | lat=46.5225| long=6.635556| wskazówki=
| tollfree=+41 21 316-7161 | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=pon.-pt. 07:00-19:00, sob. niedz. 08:00-18:00. Na szczycie góry, na której zbudowane jest stare miasto. Katedra jest dość interesująca architektonicznie z wieloma małymi wieżami i oknami. Z wieży roztacza się fantastyczny widok na miasto i okolicę, ale ponieważ katedra znajduje się na szczycie miasta, warto zrobić zdjęcie już z małego placu na zewnątrz. Bezpłatny.
}}
* {{zobacz
| name=Muzeum Olimpijskie | alt= | url= | adres=Quai d'Ouchy 1 | lat=46.508611| long=6.633889| wskazówki=
| tollfree=+41 21 621-6511 | fax=+41 21 621 65 12
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Od 1 maja do 30 września: codziennie w godz. 9:00–18:00; od 1 października do 30 kwietnia: od wtorku do niedzieli w godz. 9:00–18:00. Muzeum reklamuje się jako miejsce prezentujące „bogactwo wspomnień, które podtrzymają w Tobie pasję do idei olimpijskiej”. Ogród rzeźb, z którego roztacza się widok na Jezioro Genewskie, jest udostępniony dla zwiedzających. W okresie od 1 listopada do 31 marca obiekt jest nieczynny w poniedziałki. Wśród eksponatów znajdują się m.in. buty narciarskie Jean-Claude’a Killy’ego oraz złote buty lekkoatletyczne Carla Lewisa. Cena wstępu: 14 CHF za zwiedzanie całego muzeum, 7 CHF za wstęp wyłącznie na wystawy czasowe. Dzieci płacą połowę ceny; wstęp dla dzieci poniżej 10. roku życia jest bezpłatny.
}}
* {{zobacz
| name=[https://www.aquatis.ch/ Aquatis] | alt= | url= | adres=Route de Berne 144 | lat=46.508611| long=6.633889| wskazówki=Metro [[Plik:Logo_du_M2_de_Lausanne.svg|20px]], stacja Vennes, autostrada [[Plik:A9Swiss.svg|25px]], zjazd Vennes
| tollfree=+41 21 654 23 23 | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=info@aquatis.ch. 1 listopada – 31 marca: 10:00–18:00; 1 kwietnia – 31 października: 09:00–19:00. Największe w Europie akwarium i wiwarium słodkowodne, otwarte w 2017 roku. Ponad 10 000 ryb oraz 100 gadów i płazów w 46 akwariach, wiwariach i terrariach. Zwiedzanie zajmuje około 2 godzin. Cena: 29 CHF dla dorosłych, 19 CHF dla dzieci powyżej 5. roku życia; wstęp bezpłatny dla młodszych dzieci. Dostępne są ceny rodzinne i zniżki dla uczniów/studentów.
}}
* {{zobacz
| name=[https://www.sainf.ch/ Kościół św. Franciszka] | alt= | url= | adres= | lat=46.51971| long=6.63335| wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Został wzniesiony w XIII wieku i stanowił prezbiterium dawnego klasztoru franciszkanów. Aby zwiedzić kościół św. Franciszka (Église Saint-François), można wysiąść na stacji metra Lausanne Flon, obsługiwanej przez obie linie ([[Plik:Logo_du_M1_de_Lausanne.svg|20px]] i [[Plik:Logo_du_M2_de_Lausanne.svg|20px]]); stamtąd do kościoła jest około 5–10 minut drogi. Dogodniejszy dojazd zapewnia jednak autobus: linie nr 1, 2, 4, 6, 7, 8, 9, 12, 13, 16, 17 i 66 obsługują przystanek o tej samej nazwie z różną częstotliwością kursowania.
}}
* {{zobacz
| name=Château St. Maire | alt= | url= | adres= | lat=46.524864| long=6.635706| wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Budynek wzniesiono na przełomie XIV i XV wieku. Dawniej pełnił funkcję rezydencji biskupiej, a później siedziby namiestników z Berna; obecnie mieści się w nim muzeum historyczne. Obiekt znajduje się w górnej części Starego Miasta i jest łatwo dostępny autobusem. Najlepiej wysiąść na przystanku Tunnel (linie 8, 16, 22, 60 – różna częstotliwość kursowania) lub Pierre Viret (linia 16); stamtąd dojście pieszo zajmuje około 5–10 minut.
}}
* {{zobacz
| name=[https://www.chateaudouchy.ch/en/welcome/ Château d'Ouchy] | alt= | url= | adres=Place du Port 2 | lat=46.50672| long=6.62761| wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Château d'Ouchy został zbudowany około 1170 roku, następnie kilkakrotnie przebudowywany, w 1609 roku podpalony i popadający w ruinę. Jean-Jacques Mercier kazał usunąć ruiny z wyjątkiem wieży w latach 1885-1889, a w latach 1889-1893 zbudował dzisiejszy neogotycki zamek. Najbliższa stacja autobusowa i stacja metra to Ouchy.
}}
[[Plik:Lausanne Rathaus.JPG|300px|right|thumb|Ratusz przy Place de la Palud]]
[[Plik:Lausanne Bel-Air.JPG|thumb|Wieża Bel-Air]]
* {{zobacz
| name=Ratusz | alt= | url= | adres=Place de la Palud 2 | lat=46.52173| long=6.63288| wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Budynek znajduje się przy placu Place de la Palud i jest połączony z katedrą schodami Escalier du Marché. Został wzniesiony w XVII wieku i stanowi siedzibę władz miejskich oraz rady miasta. Można do niego dojechać linią metra [[Plik:Logo_du_M2_de_Lausanne.svg|20px]]; najbliższe stacje to Riponne-Maurice Béjart i Flon. Do stacji Flon dojeżdża również linia metra [[Plik:Logo_du_M1_de_Lausanne.svg|20px]]. Dojście pieszo zajmuje około 10 minut.
}}
* {{zobacz
| name=Grand Pont | alt= | url= | adres= | lat=46.520468| long=6.63135| wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Został ukończony w 1844 roku. Przebiega nad doliną Flon, którą zasypano w 1874 roku. Można do niej dotrzeć liniami metra [[Plik:Logo_du_M1_de_Lausanne.svg|20px]] i [[Plik:Logo_du_M2_de_Lausanne.svg|20px]], wysiadając na przystanku Flon. Można również wysiąść na przystanku St. François, obsługiwanym przez linie autobusowe nr 1, 2, 4, 6, 7, 8, 9, 12, 13, 16, 17 i 66.
}}
* {{zobacz
| name=[https://cche.com/de/Projekte/complexe-bel-air/ Wieża Bel-Air] | alt= | url= | adres=Place Bel-Air 1 | lat=46.52206| long=6.62886| wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=był pierwszym drapaczem chmur w Szwajcarii. Ma 61 metrów wysokości i została zbudowana w latach 1929-1932. Do przystanku Bel-Air można dojechać liniami autobusowymi 1, 2, 4, 6, 7, 8, 13 i 17 lub metrem [[Plik:Logo_du_M1_de_Lausanne.svg|20px]] lub [[Plik:Logo_du_M2_de_Lausanne.svg|20px]], wysiąść we Flon i iść 5 minut pieszo.
}}
* {{zobacz
| name=[https://www.lausanne.ch/portrait/carte-identite/architecture-et-monuments/patrimoine-architectural/entre-deux-guerres/tribunal-federal.html Sąd Federalny] | alt= | url= | adres=Avenue du Tribunal Fédéral 29 | lat=46.51964| long=6.64422| wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Został otwarty w 1927 roku i stanowi najwyższy organ sądowy Szwajcarii. Można do niego dotrzeć, korzystając ze stacji autobusowej i metra Pont-Bessières (linia metra [[Plik:Logo_du_M2_de_Lausanne.svg|20px]] oraz linie autobusowe 6, 7, 16, 22 i 60) lub z przystanku autobusowego Mon Repos, obsługiwanego przez linię nr 13.
}}

== Najbliższe okolice ==

== Praca ==

== Nauka ==

== Zakupy ==

== Gastronomia ==

== Festiwale, imprezy ==
* '''[https://www.lausanne-tourisme.ch/en/ Biuro Informacji Turystycznej w Lozannie]''' (''znajdujące się na głównym dworcu kolejowym oraz w dzielnicy Ouchy, gdzie dzieli lokal ze stacją metra linii [[Plik:Logo_du_M2_de_Lausanne.svg|20px]]''), tel. +41 21 613-7373. Otwarte codziennie w godzinach 09:00–19:00. Pracownicy biura – zarówno na miejscu, jak i podczas rozmowy telefonicznej – niemal zawsze potrafią znaleźć hotel odpowiadający Twoim możliwościom finansowym, nawet w ostatniej chwili. Ponadto oferują oni świetną, bezpłatną mapę miasta oraz bogaty wybór przydatnych materiałów informacyjnych w języku angielskim, a także francuskim, niemieckim i włoskim.

== Noclegi ==
* Mövenpick Hotel Lausanne hotel 4-gwiazdkowy 
* Carlton Lausanne Boutique Hôtel hotel 4-gwiazdkowy 
* Hôtel des Inventions 
* SwissTech Hotel 
* Elite hotel 3-gwiazdkowy

== Kontakt ==

== Bezpieczeństwo ==

== Informacje turystyczne ==

== Wyjazd ==

{{Zarys}}
{{Atrybucja}}

{{Jest w|Vaud}}

[[Kategoria:Szwajcaria]]</text>
      <sha1>7on4om6o4joidk8ji04gfx6vc558k37</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>158856</id>
      <parentid>158855</parentid>
      <timestamp>2026-09-24T08:45:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Moromar</username>
        <id>2451</id>
      </contributor>
      <comment>/* Warto zobaczyć */</comment>
      <origin>158856</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="34078" sha1="f97ln8omdjqcodt6nxvs19121lgdqcx" xml:space="preserve">{{Top-banner}}
{{Miejscowość infobox
 |nazwa            = Lozanna
 |nazwa oryginalna = Lausanne
 |widok            = Lausanne_Wiki.jpg
 |opis             = 
 |herb             = CHE_Lausanne_COA.svg
 |mapa             = Lausanne dot.jpg
 |państwo          = [[Plik:Flag of_Switzerland_(Pantone).svg|20px]] [[Szwajcaria]]
 |region           = [[Plik:CHE_Vaud_Flag.svg|20px]] [[Vaud]]
 |powierzchnia     = 41,38
 |wysokość         = 495
 |ludność          = 145 600
 |prefiks          = 021
 |kod pocztowy     = 1000–1018
 |www              = https://www.lausanne.ch/
}}
'''Lozanna''' ([[Rozmówki francuskie|fra]] ''Lausanne'', wym. [lozan]), stolica [[Szwajcaria|szwajcarskiego]] kantonu [[Vaud]], to liczące 140 000 mieszkańców (stan na 2020) miasto położone na północnym krańcu [[Jezioro Genewskie|Jeziora Genewskiego]] (''Lac Léman''). Stanowi ono węzeł komunikacji publicznej kantonu [[Vaud]] oraz bramę do alpejskiego kantonu [[Valais]], gdzie znajdują się jedne z najbardziej znanych stoków narciarskich na świecie.

== Charakterystyka ==
{{Infobox|Mayor Davel|[[Plik:Lausanne Major Davel.JPG|150px|right|thumb|Pomnik Mayora Davela]]'''Mayor Davel''', pełne imię i nazwisko Jean Daniel Abraham Davel urodził się 20 października 1670 roku w Morrens VD. Był szwajcarskim buntownikiem i obecnie jest uważany za par Excelle bohatera ludowego Vaudois. W 1712 roku został mianowany burmistrzem przez ludność Berna (Vaud był wówczas częścią Berna). Davel poczuł się wezwany przez Boga do wyzwolenia swojej ojczyzny – Vaud – od Berneńczyków. 31 marca 1723 roku niespodziewanie wjechał do Lozanny, zebrał tam radę miejską i przedstawił manifest. W manifeście tym naród berneński został oskarżony o szereg błędów. Wyjaśnił swój plan wyzwolenia Vaud. Nie znalazł jednak żadnego poparcia dla tej kwestii w radzie miasta i incydent został zgłoszony bezpośrednio do Berna, po czym Davel został aresztowany. Podczas śledztwa Davel był torturowany, ale nadal upierał się, że wyzwolenie Vaud było boską inspiracją i że nie miał wspólników. Niemniej jednak został uznany za winnego i ścięty w Lozannie-Vidy 24 kwietnia 1723 r. W XIX wieku historia ta została wysoce wysterylizowana i stał się bohaterem ludowym Vaud.}}
Miasto jest gospodarzem '''Międzynarodowego Komitetu Olimpijskiego''' i dwóch głównych uniwersytetów. Jak można się spodziewać, duża populacja studentów tworzy tętniącą życiem społeczność nocną i artystyczną skupioną wokół '''dzielnicy Flon'''. Znajdziesz tu także wiele znakomitych restauracji i dwa tuziny godnych uwagi muzeów, w tym '''Muzeum Olimpijskie''' i niecodzienną '''Kolekcję de l'Art Brut'''. Miłośnicy architektury znajdą na szczycie miasta najlepiej zachowaną '''gotycką katedrę''' w [[Szwajcaria|Szwajcarii]].

Lozanna, mimo że jest miastem bardzo międzynarodowym (42% jego populacji w 2013 stanowili obcokrajowcy), jest miastem [[Rozmówki francuskie|francuskojęzycznym]]. [[Rozmówki angielskie|Angielski]] nie jest tak powszechnie używany jak w [[Genewa|Genewie]] i prawdopodobnie będziesz miał problemy z porozumiewaniem się z przeciętną osobą na ulicy. Większość pracowników sektora usług mówi jednak trochę po angielsku, a poziom języka angielskiego wśród młodych Szwajcarów jest zwykle wysoki (wśród starszego pokolenia zdecydowanie silniejszy jest [[Rozmówki niemieckie|język niemiecki]]). Gość nie będzie miał problemów z poruszaniem się wyłącznie po angielsku.

[[Plik:Lausanne cathedral from gd pont.jpg|thumb|300px|Katedra w Lozannie widziana z mostu Grand Pont]]

=== Historia ===
Osadnictwo na wzgórzu, na którym leży Lozanna, istniało co najmniej od epoki kamienia, jednak większość opracowań historycznych wiąże początki miasta z rzymskim obozem ''Lausanna'', usytuowanym nieco niżej, u podnóża wzgórza w kierunku jeziora – na terenie dzisiejszej miejscowości Vidy.

W średniowieczu miasto przeniesiono na łatwiejsze do obrony szczytowe partie wzgórza; o wzroście jego zamożności i znaczenia decydowało w dużej mierze położenie przy głównych szlakach komunikacyjnych wiodących z północy na południe, łączących [[Włochy]] z rejonem [[Morze Północne|Morza Północnego]]. Było to najważniejsze miasto na północ od przełęczy św. Bernarda – przynajmniej do czasu utworzenia biskupstwa w [[Valais]].

W 1536 roku miasto zostało przejęte przez [[Berno]] od książąt Sabaudii w ramach działań mających na celu zabezpieczenie południowo-zachodniej granicy tego kantonu. [[Berno]] sprawowało władzę nad tym obszarem aż do momentu, gdy Lozanna uzyskała niezależność po wkroczeniu wojsk francuskich pod wodzą Napoleona Bonapartego w 1798 roku. W 1803 roku miasto włączono do [[Szwajcaria|Szwajcarii]] jako stolicę kantonu [[Vaud]].

[[Lavaux]] – niewielki region położony na północno-zachodnim brzegu [[Jezioro Genewskie|Jeziora Genewskiego]], rozciągający się od Lozanny po [[Montreux]] (obszar ten bywa nazywany '''Szwajcarską Riwierą''') – od około 150 lat stanowi drugi dom dla pisarzy, artystów i muzyków. Do grona pierwszych słynnych przybyszów należeli państwo Shelleyowie oraz Lord Byron; bawili się oni i tworzyli w Lozannie (krążą pogłoski, że to właśnie tutaj powstał „Frankenstein”). Wśród innych znanych mieszkańców warto wymienić Ernesta Hemingwaya, który spędzał tu zimy z młodą rodziną w okresie opisanym w książce „Ruchome święto”, oraz Charliego Chaplina, mieszkającego w [[Vevey]] od połowy lat 30. XX wieku.

=== Orientacja ===
Dla odwiedzających Lozannę najważniejszymi dzielnicami są '''Cité''', '''Ville Marché''' oraz portowa dzielnica '''Ouchy'''. Pomiędzy nimi znajduje się '''Flon''' – obecnie przede wszystkim zagłębie klubów nocnych i sklepów – oraz położona tuż poniżej dworca kolejowego, zazwyczaj spokojna dzielnica '''Sous Gare''', która szczyci się jednymi z najlepszych kawiarni w mieście. Jeśli masz ochotę na spacer, warto poświęcić kilka godzin na wędrówkę po lesie '''Sauvebelin''', położonym na północ od wzgórza ''Hermitage''. Oto krótka charakterystyka tych dzielnic:

* {{Znacznik|'''Cité'''|46.5258|6.6275|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''Cité''' — to wzgórze stanowi najstarszą część Lozanny i przyciąga wielu turystów; znajdują się tu ''katedra'', ''zamek'', muzeum ''MUDAC'', kilka innych muzeów, teatr dla dzieci oraz znakomity sklep z zabawkami.
* {{Znacznik|'''Ville Marché'''|46.5231787|6.6326505|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''Ville Marché''' — średniowieczna Lozanna rozwijała się wokół targowisk organizowanych przy bramach wjazdowych do miasta; obszar ten – obejmujący place ''Place de la Palud'', ''Place St. François'' i ''Place Riponne'' – stanowi wraz z historycznym centrum całość Starego Miasta.
* {{Znacznik|'''Flon'''|46.521667|6.626944|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''Flon''' — pierwotna linia kolejowa prowadząca do Lozanny biegła doliną rzeki Flon, jednak brak możliwości poprowadzenia jej przez środek miasta sprawił, że w XIX wieku zastąpiono ją trasą przebiegającą przez kolejne wzgórze na południe, co umożliwiło obsługę połączeń z kantonem [[Valais]] i [[Włochy|Włochami]]. Dziś dawne magazyny w dolinie Flon mieszczą głównie modne restauracje i dyskoteki.
* {{Znacznik|'''Ouchy'''|46.507072|6.626764|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''Ouchy''' — dawna wioska rybacka, włączona w granice Lozanny w połowie XIX wieku, by pełnić funkcję portu nad ''Jeziorem Genewskim'' (Lac Léman). Wspaniałe widoki na jezioro i Alpy oraz przyjemniejsza temperatura powietrza sprawiają, że Ouchy cieszy się dużą popularnością w miesiącach letnich. W pobliżu portu znajduje się wiele hoteli i restauracji; w tej dzielnicy mieści się również [https://www.olympics.com/museum/ Muzeum Olimpijskie].
* {{Znacznik|'''Sous Gare'''|46.5151324|6.6260134|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''Sous Gare''' (dosłownie „pod dworcem”) — w XIX wieku Lozanna rozrosła się, zajmując cały teren pomiędzy obecną lokalizacją dworca kolejowego a portem w Ouchy. To przede wszystkim dzielnica bloków mieszkalnych i domów, ale warto się po niej przespacerować – choćby dla ''Café de Grancy'' i parku na wzgórzu ''Crêt de Montriond''.

== Dojazd ==
=== Samolotem ===
Najbliższe lotnisko, {{Znacznik|Port lotniczy Genewa|46.23756|6.10921|typ=transport}}'''Port lotniczy Genewa''' ({{IATA|GVA}}), obsługuje niemal wszystkich europejskich przewoźników oraz cztery codzienne połączenia transatlantyckie: z [[Waszyngton]]u-Dulles (linie Continental), [[Nowy Jork|Nowego Jorku]]-JFK (Swiss), [[Newark (New Jersey)|Newark (Continental) i [[Montreal]]u (Air Canada); w przypadku innych lotów z [[Stany Zjednoczone|USA]] konieczna jest przesiadka w głównym porcie przesiadkowym (hubie) danej linii lotniczej. Podróż pociągiem między lotniskiem w Genewie a stacją Lausanne CFF trwa około 45 minut; pociągi kursują co najmniej dwa razy na godzinę, z wyjątkiem późnych godzin nocnych i wczesnoporannych. Pełna opłata za przejazd z lotniska w Genewie do Lozanny wynosi 27 franków. Alternatywą jest {{Znacznik|Port lotniczy Zurych|47.464722|8.549167|typ=transport}}'''[[Port lotniczy Zurych|lotnisko w Zurychu]]''' ({{IATA|ZRH}}), oferujące częstsze połączenia transatlantyckie, obsługiwane głównie przez linie Swiss.

=== Koleją ===
Obsługę kolejową Lozanny zapewniają [https://www.sbb.ch/en Szwajcarskie Koleje Federalne] (SBB/CFF/FFS) – jeden z najsprawniejszych systemów transportu pasażerskiego na świecie. Pociągi kursują codziennie mniej więcej co pół godziny w godzinach od 04:45 do 01:30, łącząc miasto z Genewą, [[Zurych]]em (Zürich HB), [[Berno|Bernem]], [[Lucerna|Lucerną]], [[Neuchâtel]], [[St. Gallen]], [[Brig]], [[Biel/Bienne]] oraz miejscowościami pośrednimi. Wszystkie pociągi zmierzające do [[Genewa|Genewy]] z innych części Szwajcarii przejeżdżają przez Lozannę; kursują tu również liczne pociągi lokalne, dzięki czemu w ciągu dnia połączenie z Genewą (w obu kierunkach) dostępne jest średnio co 15 minut. Podróż szybkim pociągiem bezpośrednim (IC) z [[Genewa|Genewy]] zajmuje nieco ponad pół godziny, podczas gdy pociągi lokalne, zatrzymujące się na mniejszych stacjach, mogą potrzebować na to nawet godziny. Codziennie kursują cztery pociągi z [[Paryż|paryskiego]] dworca Gare de Lyon (szybkie składy ''TGV'' przewoźnika [https://www.groupe-sncf.com/fr SNCF]), a także jeden bezpośredni pociąg z [[Wenecja|Wenecji]] i trzy z [[Mediolan]]u. Włoski przewoźnik kolejowy oferuje również połączenia nocne z [[Rzym]]u i [[Wenecja|Wenecji]]. Bilety kolejowe w [[Szwajcaria|Szwajcarii]] są drogie. Warto kupować je z wyprzedzeniem (przez internet), aby skorzystać z niższych cen (oferta ''billet dégriffé'').

{{Znacznik|Dworzec kolejowy|46.516886 |6.629096 |typ=transport}}'''Dworzec kolejowy''' (Gare CFF), Place de la Gare 9. Całodobowe skrytki bagażowe, cena: 6–9 CHF.

=== Samochodem ===
Lozanna jest połączona ze szwajcarską siecią autostrad za pośrednictwem autostrady [[Plik:A1Swiss.svg|25px]] ([[Genewa]] – [[Berno]] – [[Zurych]] – [[St. Gallen]]) oraz autostrady [[Plik:A9Swiss.svg|25px]] ([[Brig]]-Glis – [[Sion]] – [[Vallorbe]]). Dla miasta istotne znaczenie ma również łącznik autostradowy A1A, który odgałęzia się od autostrady [[Plik:A1Swiss.svg|25px]] w pobliżu Ecublens i kończy się w dzielnicy Vidy w Lozannie.

=== Autobusem ===
Autobusy międzynarodowe przyjeżdżają codziennie z [[Hiszpania|Hiszpanii]], [[Francja|Francji]] oraz głównych miast [[Europa Środkowa|Europy Środkowej]]. Wiele z nich przejeżdża przez [[Genewa|Genewę]] lub [[Bazylea|Bazyleę]], zanim zatrzyma się w Lozannie. {{Znacznik|Dworzec autobusowy|46.5365617025889|6.623129538004348|typ=transport}}'''Dworzec autobusowy''' znajduje się w północnej części miasta.

=== Statkiem ===
==== Statki wycieczkowe ====
Do Lozanny kursują statki zarówno z francuskiego, jak i szwajcarskiego brzegu Jeziora Genewskiego. Głównymi portami, z których wypływają jednostki, są [[Évian-les-Bains]], [[Montreux]], [[Genewa]] oraz wiele mniejszych miejscowości położonych nad brzegiem jeziora. Dużą popularnością wśród turystów cieszą się rejsy połączone z lunchem lub kolacją. Większość statków porusza się w spokojnym tempie, co czyni je najwolniejszym środkiem transportu do Lozanny. Latem rozkład rejsów jest dość rozbudowany, jednak jesienią i wiosną ulega on ograniczeniu, a zimą statki niemal całkowicie przestają kursować.

==== Promy ====
Z {{Znacznik|Przystań Lausanne-Ouchy|46.50514053914229|6.626600742727966|typ=transport}}'''przystani Lausanne-Ouchy''' przez cały rok kursują – w ramach oferty '''NaviMobilité''' i pod szyldem przewoźnika CGN – promy pasażerskie obsługujące bezpośrednie połączenia przez jezioro do [[Évian-les-Bains]] (linia N1) oraz [[Thonon-les-Bains]] (linia N2). Służą one przede wszystkim osobom dojeżdżającym do pracy przez granicę, dlatego kursują od poniedziałku do piątku – od wczesnych godzin porannych aż do późnego wieczora. W porównaniu ze standardowymi statkami rejsowymi CGN, promy te objęte są odrębną, nieco droższą taryfą, oferują nieco niższy komfort podróży, ale zapewniają krótszy czas przejazdu.

=== Pieszo ===
Przez miasto przebiega '''Via Francigena''' – długodystansowy szlak pieszy łączący [[Canterbury]] z [[Rzym]]em, oznaczony w Szwajcarii numerem 70.

== Komunikacja ==
{{mapa|46.518|6.632|zoom=14|layer=|staticmap=|align=|name=|grupy=transport,zobacz,natura,jedzenie,bar,nocleg,atrakcja,zakupy,alarm,zdrowie,zabytek,kontakt,nauka,punkt,rower,parking,obszar,metro,praca}}
=== Pieszo ===
Piesze wędrówki to świetny sposób na poruszanie się po Lozannie. W odległości krótkiego spaceru od głównego dworca kolejowego znajduje się wiele atrakcji, przy czym ulice w większości wolne od ruchu samochodowego zaczynają się po drugiej stronie ulicy od Rue du Petit-Chêne, która prowadzi do Place St. François na starym mieście. Stamtąd kolejne deptaki prowadzą do dzielnicy Flon z wieloma barami, klubami i restauracjami, do ulic handlowych pomiędzy Place St. François i Place de la Riponne oraz do starego miasta w pobliżu katedry. Planując spacer, weź pod uwagę, że ''Lozanna jest niezwykle stroma'' jak na miasto tej wielkości, z wieloma ulicami, które na mapie mogą wydawać się zwodniczo łatwe, co może stanowić wyzwanie, zwłaszcza dla osób o ograniczonej sprawności ruchowej. Linia metra [[Plik:Logo_du_M2_de_Lausanne.svg|20px]] (patrz poniżej) obejmuje większość najbardziej stromych części miasta i dlatego stanowi dobrą alternatywę dla pieszych.

=== Metrem ===
[[Plik:TSOL-p1030587.jpg|200px|thumb|Stacja metra Vigie na linii M1]]
Lozanna to najmniejsze miasto na świecie posiadające metro. Funkcjonują tu dwie linie metra obsługiwane przez przewoźnika ''[https://www.t-l.ch/ Transports publics de la région lausannoise]'' (TL), a ich głównym węzłem przesiadkowym jest stacja Flon. Nowa linia [[Plik:Logo_du_M2_de_Lausanne.svg|20px]] to w pełni zautomatyzowany system metra łączący dzielnicę Ouchy z północnym przedmieściem Epalinges; trasa przebiega przez główny dworzec kolejowy, stację Flon oraz liczne przystanki na Starym Mieście. Linia [[Plik:Logo_du_M2_de_Lausanne.svg|20px]] może zaskoczyć osoby odwiedzające miasto po raz pierwszy, ponieważ zarówno trasa, jak i niektóre stacje są bardzo '''strome''' – na przykład na stacji Gare peron jest nachylony, dlatego warto mocno się trzymać. Stacja Bessières, położona w pobliżu katedry, znajduje się na stromym zboczu jednego ze wzgórz Starego Miasta; przejazd windą ze stacji na poziom mostu (z wnętrza windy roztacza się widok na miasto poniżej) to atrakcja, której nie spotyka się w większości innych systemów metra. Linia [[Plik:Logo_du_M1_de_Lausanne.svg|20px]] obsługuje kierunki zachodnie, w tym Uniwersytet w Lozannie (UNIL) oraz politechnikę [https://www.epfl.ch/en/ EPFL] (École Polytechnique Fédérale de Lausanne).

Istnieje również lokalna kolej obsługiwana przez prywatną firmę [https://leb.ch/ LEB]; jej pociągi łączą się z dwiema liniami metra na stacji Flon i kursują do odległych północnych przedmieść, takich jak Echallens i Bercher, jednak dzięki coraz większej częstotliwości kursowania linia ta zaczęła pełnić funkcję trzeciej linii metra.

Wszyscy goście hoteli w Lozannie otrzymują bezpłatny bilet na metro i autobusy, ważny przez dwa tygodnie.

Bilety na metro (i autobusy) można kupić w automatach na wszystkich przystankach, a także na głównym dworcu kolejowym i stacji Flon. Ceny biletów jednorazowych zależą od odległości, zgodnie z systemem strefowym. Liczbę stref, które musi obejmować bilet, można sprawdzić na schemacie umieszczonym na automatach biletowych lub na bezpłatnej mapie dostępnej we wszystkich punktach sprzedaży. W ofercie znajdują się bilety jednorazowe, bilety „tam i z powrotem” oraz karnety dzienne i tygodniowe. Większość automatów biletowych na przystankach metra i autobusów nie wydaje reszty. Abonamenty kolejowe [https://www.sbb.ch/en CFF] (tzw. ''Abonnement Général'') uprawniają do nieograniczonych przejazdów w ramach sieci TL i LEB.

Jeśli posiadasz karnet CFF przeznaczony dla podróżnych spoza Szwajcarii, warto zapytać na głównym dworcu, czy obejmuje on lokalny transport miejski, ponieważ zasady te różnią się w zależności od rodzaju karnetu. Według stanu na lipiec 2013 bilet na „krótki przejazd” (maksymalnie 3 przystanki, ważny 30 minut) kosztuje 1,90 fr., bilet godzinny – 3,50 fr., a bilet całodniowy – 8,80 fr. Podobnie jak w Genewie, na stacjach znajdują się automaty biletowe.

=== Autobusem ===
Czyste i szybkie autobusy, również obsługiwane przez ''[http://www.t-l.ch/ TL]'', kursują bardzo często i tworzą na tyle gęstą sieć, że rzadko znajdziesz się w odległości większej niż kilkaset stóp od któregoś z przystanków. Niektóre trolejbusy przypominają pociąg złożony z dwóch wagonów, w którym właściwy pojazd ciągnie drugi, pozbawiony własnego napędu.

=== Rowerem ===
Rowery można wypożyczyć w firmie Lausanne Roule za 6 CHF dziennie (plus kaucja w wysokości 90 CHF). Firma posiada punkt w centrum miasta (tuż przy stacji metra Lausanne Flon – uwaga: adres podany na stronie internetowej jest błędny) oraz drugi na zachodnich przedmieściach, w miejscowości Renens. Planowane są kolejne lokalizacje, w tym jedna w dzielnicy Ouchy. Istnieje możliwość wypożyczenia roweru w jednym punkcie i zwrotu w drugim. Trzeci punkt znajduje się w [[Vevey]], jednak w przypadku wynajmu jednostronnego (zwrot w innym miejscu niż wypożyczenie) opłata wynosi 10 CHF. Trasa rowerowa z Lozanny do [[Vevey]] jest przepiękna: po lewej stronie rozciągają się niekończące się winnice, a po prawej – [[Jezioro Genewskie]] i [[Alpy]]. W punkcie Lausanne Roule można bezpłatnie otrzymać broszurę opisującą tę trasę.

Inną ciekawą opcją jest wynajem rowerów elektrycznych za pośrednictwem serwisu [https://bicy.ch/en bicy.ch]; ceny zaczynają się od 89 CHF miesięcznie (ok. 100 USD).

Warto pamiętać, że miasto jest dość strome, ale okolice nabrzeża są bardzo przyjemne. Dostępna jest praktyczna mapa rowerowa („Carte Velo”) w skali 1:10 000; choć wydano ją w 2006 roku, wciąż można ją pobrać ze [https://www.lausanne.ch/vie-pratique/mobilite/se-deplacer-a-lausanne/a-velo strony internetowej miasta]. Pomaga ona osobom nieznającym jeszcze Lozanny w znalezieniu najlepszych tras rowerowych w okolicy. Miasto dysponuje doskonałą siecią ścieżek, wyznaczonych pasów dla rowerów oraz tuneli, które ułatwiają pokonywanie najbardziej ruchliwych skrzyżowań. Trasy wzdłuż jeziora są niezwykle malownicze, jednak w szczytowych momentach letniego sezonu bywa na nich tłoczno od spacerowiczów, osób na rolkach i innych rowerzystów.

== Warto zobaczyć ==
{{Infobox|Serce Lozanny|Co to może oznaczać? ​​Wielu turystów zazwyczaj udaje się nad jezioro do dzielnicy Ouchy, spaceruje po promenadzie, a następnie wraca do domu, sądząc, że widzieli już Lozannę. Tymczasem prawdziwe życie toczy się powyżej głównego dworca kolejowego – na Starym Mieście oraz w dzielnicy Flon. To właśnie tam znajduje się też większość atrakcji turystycznych.}}
* {{zobacz
| name=[https://artbrut.ch/ Collection de l'Art Brut] | alt= | url= | adres=Av. des Bergières 11 | lat=46.527485| long=6.624743| wskazówki=autobus nr 2 w kierunku Désert, przystanek Jomini; autobus nr 3 w kierunku Bellevaux, przystanek Beaulieu
| tollfree=+41 21 315-2570 | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=wtorek-niedziela 11:00-18:00. Ta kolekcja dzieł niedoświadczonych artystów, którą trzeba zobaczyć, będzie na zmianę zachwycać, zadziwiać, zadziwiać i irytować. Życie wielu artystów, których prace są tu prezentowane, było trudne lub niemożliwe poza (lub wewnątrz) instytucji, odnajdując ukojenie i cel w czasami kompulsywnych aktach twórczych. 10 Fr.
}}
[[Plik:Palais du rumine.jpeg|thumb|Palais de Rumine, w którym znajduje się wiele godnych uwagi muzeów]]
* {{zobacz
| name=Palais de Rumine | alt= | url= | adres=Place de la Riponne 6 | lat=46.523611| long=6.633889| wskazówki=
| tollfree=+41 21 316-3310. | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=wto śro 11:00-18:00, czw 11:00-20:00, piątek-niedziela 11:00-17:00. Ten piękny budynek, wzorowany na włoskim renesansowym projekcie, nie jest tak stary, na jaki wygląda. Wewnątrz znajduje się pięć różnych muzeów z wystawami obejmującymi różnorodne tematy, od sztuk pięknych po historię naturalną. 4 Fr.
}}
* {{zobacz
| name=Muzeum Archeologiczno-Historyczne | alt=Musée d'archéologie et d'histoire | url= | adres=Place de la Riponne 6 | lat=46.523655| long=6.637206| wskazówki=
| tollfree=+41 21 316-3430 | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=wt.-czw. 11:00-18:00, pt.-niedz. 11:00-17:00. 6 Fr.
}}
* {{zobacz
| name=[https://www.mcba.ch/ Muzeum Sztuk Pięknych] | alt=Musée des Beaux-Arts | url= | adres=Place de la Riponne 6 | lat=46.517991| long=6.62544| wskazówki=
| tollfree=+41 21 316-3445 | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=pon.-czw. 11:00-20:00, pt.-niedz. 11:00-17:00.
}}
* {{zobacz
| name=Muzeum Historyczne w Lozannie | alt=Musée Historique de Lausanne | url= | adres=Place de la Cathedral 4 | lat=46.523015| long=6.634942| wskazówki=
| tollfree=+41 21 315-4101 | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=wt.-czw. 11:00-18:00, pt.-niedz. 11:00-17:00. Zbiór map, obrazów i dokumentów dotyczących historii Lozanny i regionu Jeziora Genewskiego od czasów najdawniejszych, przez długą okupację berneńską, po wyzwolenie i współczesność. Warto odwiedzić samą pięknie wykonaną dioramę XVI-wiecznej Lozanny. 4 Fr, studenci 2,50 Fr.
}}
* {{zobacz
| name=[https://mudac.ch/ Mudac] | alt= | url= | adres=Place de la Cathedral 6 | lat=46.5221| long=6.6353| wskazówki=
| tollfree=+41 21 315-2530 | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=wto-niedziela 11:00-18:00, lipiec-sierpień pon. 11:00-18:00. Muzeum designu i współczesnej sztuki użytkowej. 10 Fr.
}}
* {{zobacz
| name=[https://elysee.ch/ Musée de l'Elysée] | alt= | url= | adres=Av. de l'Elysée 18 | lat=46.51855| long=6.62398| wskazówki=
| tollfree=+41 21 316-9911 | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Wt.–niedz. 11:00–18:00. Światowej klasy muzeum fotografii, położone w pięknym parku. Bardzo blisko Muzeum Olimpijskiego. 8 CHF, studenci 4 CHF.
}}
* {{zobacz
| name=Espace Arlaud | alt= | url= | adres=Place de la Riponne 2 bis | lat=46.5228| long=6.6321| wskazówki=
| tollfree=+41 21 316-3850. | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Śr.-pt. 12:00-18:00, pt.-ndz. 11:00-17:00. 6 Fr.
}}
* {{zobacz
| name=La Tour d'Ale | alt= | url= | adres=Av. de l'Elysée 18 | lat=46.5228| long=6.6321| wskazówki=
| tollfree=+41 21 316-9911 | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Wieża, jedna z niewielu zachowanych części średniowiecznych murów obronnych, stanowi dobry pretekst do odwiedzenia rue de l'Ale i rue de la Tour. Choć można go podziwiać z zewnątrz, jest on zamknięty dla zwiedzających.
}}
* {{zobacz
| name=[https://fondation-hermitage.ch/?__cf_chl_rt_tk=SiioVdjAKBJf649XCOYiN8DjH_XuQ82nBARhcPLzl6I-1790237441-1.0.1.1-8WPrcMUxzA9q2_9D4G6CtcD9tjAHb_Ylc.6lfNUOAG4 Fondation de l'Hermitage] | alt= | url= | adres=Rte du Signal 2 | lat=46.5282| long=6.63723| wskazówki=
| tollfree=+41 21 312 50 13 | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Wt.–niedz. 10:00–18:00, czw. 10:00–21:00, święta 10:00–18:00. Zbudowana w 1841 roku jako rezydencja bankiera Charlesa-Juste’a Bugniona, posiadłość Hermitage zajmuje położony wśród drzew teren na wzgórzu nad Starym Miastem, skąd roztacza się wspaniały widok na katedrę i [[Alpy]]. W 1976 roku rodzina przekazała dom wraz z gruntem miastu Lozanna; obecnie budynek służy jako miejsce organizacji światowej klasy objazdowych wystaw sztuki. Dorośli: 15 CHF, seniorzy: 12 CHF, studenci i osoby bezrobotne: 7 CHF, wstęp dla osób poniżej 18. roku życia bezpłatny.
}}
* {{zobacz
| name=[https://www.lausanne.ch/vie-pratique/culture/musees/mrv Musée Romain Lausanne-Vidy] | alt= | url= | adres=Chemin du Bois-de-Vaux 24 | lat=46.518917| long=6.598794| wskazówki=
| tollfree=+41 21 315 41 85 | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Wt.–niedz. 11:00–18:00. Prezentowane są tu znaleziska architektoniczne z terenu osady położonej tuż po drugiej stronie drogi, gdzie wciąż zachowały się pozostałości murów i forum z czasów Cezara. Wstęp: 8 franków, studenci – 5 franków.
}}
* {{zobacz
| name=Katedra Notre Dame | alt= | url= | adres=Place de la Cathédrale | lat=46.5225| long=6.635556| wskazówki=
| tollfree=+41 21 316-7161 | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=pon.-pt. 07:00-19:00, sob. niedz. 08:00-18:00. Na szczycie góry, na której zbudowane jest stare miasto. Katedra jest dość interesująca architektonicznie z wieloma małymi wieżami i oknami. Z wieży roztacza się fantastyczny widok na miasto i okolicę, ale ponieważ katedra znajduje się na szczycie miasta, warto zrobić zdjęcie już z małego placu na zewnątrz. Bezpłatny.
}}
* {{zobacz
| name=Muzeum Olimpijskie | alt= | url= | adres=Quai d'Ouchy 1 | lat=46.508611| long=6.633889| wskazówki=
| tollfree=+41 21 621-6511 | fax=+41 21 621 65 12
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Od 1 maja do 30 września: codziennie w godz. 9:00–18:00; od 1 października do 30 kwietnia: od wtorku do niedzieli w godz. 9:00–18:00. Muzeum reklamuje się jako miejsce prezentujące „bogactwo wspomnień, które podtrzymają w Tobie pasję do idei olimpijskiej”. Ogród rzeźb, z którego roztacza się widok na Jezioro Genewskie, jest udostępniony dla zwiedzających. W okresie od 1 listopada do 31 marca obiekt jest nieczynny w poniedziałki. Wśród eksponatów znajdują się m.in. buty narciarskie Jean-Claude’a Killy’ego oraz złote buty lekkoatletyczne Carla Lewisa. Cena wstępu: 14 CHF za zwiedzanie całego muzeum, 7 CHF za wstęp wyłącznie na wystawy czasowe. Dzieci płacą połowę ceny; wstęp dla dzieci poniżej 10. roku życia jest bezpłatny.
}}
* {{zobacz
| name=[https://www.aquatis.ch/ Aquatis] | alt= | url= | adres=Route de Berne 144 | lat=46.508611| long=6.633889| wskazówki=Metro [[Plik:Logo_du_M2_de_Lausanne.svg|20px]], stacja Vennes, autostrada [[Plik:A9Swiss.svg|25px]], zjazd Vennes
| tollfree=+41 21 654 23 23 | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=info@aquatis.ch. 1 listopada – 31 marca: 10:00–18:00; 1 kwietnia – 31 października: 09:00–19:00. Największe w Europie akwarium i wiwarium słodkowodne, otwarte w 2017 roku. Ponad 10 000 ryb oraz 100 gadów i płazów w 46 akwariach, wiwariach i terrariach. Zwiedzanie zajmuje około 2 godzin. Cena: 29 CHF dla dorosłych, 19 CHF dla dzieci powyżej 5. roku życia; wstęp bezpłatny dla młodszych dzieci. Dostępne są ceny rodzinne i zniżki dla uczniów/studentów.
}}
* {{zobacz
| name=[https://www.sainf.ch/ Kościół św. Franciszka] | alt= | url= | adres= | lat=46.51971| long=6.63335| wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Został wzniesiony w XIII wieku i stanowił prezbiterium dawnego klasztoru franciszkanów. Aby zwiedzić kościół św. Franciszka (Église Saint-François), można wysiąść na stacji metra Lausanne Flon, obsługiwanej przez obie linie ([[Plik:Logo_du_M1_de_Lausanne.svg|20px]] i [[Plik:Logo_du_M2_de_Lausanne.svg|20px]]); stamtąd do kościoła jest około 5–10 minut drogi. Dogodniejszy dojazd zapewnia jednak autobus: linie nr 1, 2, 4, 6, 7, 8, 9, 12, 13, 16, 17 i 66 obsługują przystanek o tej samej nazwie z różną częstotliwością kursowania.
}}
* {{zobacz
| name=Château St. Maire | alt= | url= | adres= | lat=46.524864| long=6.635706| wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Budynek wzniesiono na przełomie XIV i XV wieku. Dawniej pełnił funkcję rezydencji biskupiej, a później siedziby namiestników z Berna; obecnie mieści się w nim muzeum historyczne. Obiekt znajduje się w górnej części Starego Miasta i jest łatwo dostępny autobusem. Najlepiej wysiąść na przystanku Tunnel (linie 8, 16, 22, 60 – różna częstotliwość kursowania) lub Pierre Viret (linia 16); stamtąd dojście pieszo zajmuje około 5–10 minut.
}}
* {{zobacz
| name=[https://www.chateaudouchy.ch/en/welcome/ Château d'Ouchy] | alt= | url= | adres=Place du Port 2 | lat=46.50672| long=6.62761| wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Château d'Ouchy został zbudowany około 1170 roku, następnie kilkakrotnie przebudowywany, w 1609 roku podpalony i popadający w ruinę. Jean-Jacques Mercier kazał usunąć ruiny z wyjątkiem wieży w latach 1885-1889, a w latach 1889-1893 zbudował dzisiejszy neogotycki zamek. Najbliższa stacja autobusowa i stacja metra to Ouchy.
}}
[[Plik:Lausanne Rathaus.JPG|300px|right|thumb|Ratusz przy Place de la Palud]]
[[Plik:Lausanne Bel-Air.JPG|thumb|Wieża Bel-Air]]
* {{zobacz
| name=Ratusz | alt= | url= | adres=Place de la Palud 2 | lat=46.52173| long=6.63288| wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Budynek znajduje się przy placu Place de la Palud i jest połączony z katedrą schodami Escalier du Marché. Został wzniesiony w XVII wieku i stanowi siedzibę władz miejskich oraz rady miasta. Można do niego dojechać linią metra [[Plik:Logo_du_M2_de_Lausanne.svg|20px]]; najbliższe stacje to Riponne-Maurice Béjart i Flon. Do stacji Flon dojeżdża również linia metra [[Plik:Logo_du_M1_de_Lausanne.svg|20px]]. Dojście pieszo zajmuje około 10 minut.
}}
* {{zobacz
| name=Grand Pont | alt= | url= | adres= | lat=46.520468| long=6.63135| wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Został ukończony w 1844 roku. Przebiega nad doliną Flon, którą zasypano w 1874 roku. Można do niej dotrzeć liniami metra [[Plik:Logo_du_M1_de_Lausanne.svg|20px]] i [[Plik:Logo_du_M2_de_Lausanne.svg|20px]], wysiadając na przystanku Flon. Można również wysiąść na przystanku St. François, obsługiwanym przez linie autobusowe nr 1, 2, 4, 6, 7, 8, 9, 12, 13, 16, 17 i 66.
}}
* {{zobacz
| name=[https://cche.com/de/Projekte/complexe-bel-air/ Wieża Bel-Air] | alt= | url= | adres=Place Bel-Air 1 | lat=46.52206| long=6.62886| wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=był pierwszym drapaczem chmur w Szwajcarii. Ma 61 metrów wysokości i została zbudowana w latach 1929-1932. Do przystanku Bel-Air można dojechać liniami autobusowymi 1, 2, 4, 6, 7, 8, 13 i 17 lub metrem [[Plik:Logo_du_M1_de_Lausanne.svg|20px]] lub [[Plik:Logo_du_M2_de_Lausanne.svg|20px]], wysiąść we Flon i iść 5 minut pieszo.
}}
* {{zobacz
| name=[https://www.lausanne.ch/portrait/carte-identite/architecture-et-monuments/patrimoine-architectural/entre-deux-guerres/tribunal-federal.html Sąd Federalny] | alt= | url= | adres=Avenue du Tribunal Fédéral 29 | lat=46.51964| long=6.64422| wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Został otwarty w 1927 roku i stanowi najwyższy organ sądowy Szwajcarii. Można do niego dotrzeć, korzystając ze stacji autobusowej i metra Pont-Bessières (linia metra [[Plik:Logo_du_M2_de_Lausanne.svg|20px]] oraz linie autobusowe 6, 7, 16, 22 i 60) lub z przystanku autobusowego Mon Repos, obsługiwanego przez linię nr 13.
}}

== Najbliższe okolice ==

== Praca ==

== Nauka ==

== Zakupy ==

== Gastronomia ==

== Festiwale, imprezy ==
* '''[https://www.lausanne-tourisme.ch/en/ Biuro Informacji Turystycznej w Lozannie]''' (''znajdujące się na głównym dworcu kolejowym oraz w dzielnicy Ouchy, gdzie dzieli lokal ze stacją metra linii [[Plik:Logo_du_M2_de_Lausanne.svg|20px]]''), tel. +41 21 613-7373. Otwarte codziennie w godzinach 09:00–19:00. Pracownicy biura – zarówno na miejscu, jak i podczas rozmowy telefonicznej – niemal zawsze potrafią znaleźć hotel odpowiadający Twoim możliwościom finansowym, nawet w ostatniej chwili. Ponadto oferują oni świetną, bezpłatną mapę miasta oraz bogaty wybór przydatnych materiałów informacyjnych w języku angielskim, a także francuskim, niemieckim i włoskim.

== Noclegi ==
* Mövenpick Hotel Lausanne hotel 4-gwiazdkowy 
* Carlton Lausanne Boutique Hôtel hotel 4-gwiazdkowy 
* Hôtel des Inventions 
* SwissTech Hotel 
* Elite hotel 3-gwiazdkowy

== Kontakt ==

== Bezpieczeństwo ==

== Informacje turystyczne ==

== Wyjazd ==

{{Zarys}}
{{Atrybucja}}

{{Jest w|Vaud}}

[[Kategoria:Szwajcaria]]</text>
      <sha1>f97ln8omdjqcodt6nxvs19121lgdqcx</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>158857</id>
      <parentid>158856</parentid>
      <timestamp>2026-09-24T08:52:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Moromar</username>
        <id>2451</id>
      </contributor>
      <comment>/* Warto zobaczyć */</comment>
      <origin>158857</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="34686" sha1="gm8xeueigmduh5225u3062fz2g8sow5" xml:space="preserve">{{Top-banner}}
{{Miejscowość infobox
 |nazwa            = Lozanna
 |nazwa oryginalna = Lausanne
 |widok            = Lausanne_Wiki.jpg
 |opis             = 
 |herb             = CHE_Lausanne_COA.svg
 |mapa             = Lausanne dot.jpg
 |państwo          = [[Plik:Flag of_Switzerland_(Pantone).svg|20px]] [[Szwajcaria]]
 |region           = [[Plik:CHE_Vaud_Flag.svg|20px]] [[Vaud]]
 |powierzchnia     = 41,38
 |wysokość         = 495
 |ludność          = 145 600
 |prefiks          = 021
 |kod pocztowy     = 1000–1018
 |www              = https://www.lausanne.ch/
}}
'''Lozanna''' ([[Rozmówki francuskie|fra]] ''Lausanne'', wym. [lozan]), stolica [[Szwajcaria|szwajcarskiego]] kantonu [[Vaud]], to liczące 140 000 mieszkańców (stan na 2020) miasto położone na północnym krańcu [[Jezioro Genewskie|Jeziora Genewskiego]] (''Lac Léman''). Stanowi ono węzeł komunikacji publicznej kantonu [[Vaud]] oraz bramę do alpejskiego kantonu [[Valais]], gdzie znajdują się jedne z najbardziej znanych stoków narciarskich na świecie.

== Charakterystyka ==
{{Infobox|Mayor Davel|[[Plik:Lausanne Major Davel.JPG|150px|right|thumb|Pomnik Mayora Davela]]'''Mayor Davel''', pełne imię i nazwisko Jean Daniel Abraham Davel urodził się 20 października 1670 roku w Morrens VD. Był szwajcarskim buntownikiem i obecnie jest uważany za par Excelle bohatera ludowego Vaudois. W 1712 roku został mianowany burmistrzem przez ludność Berna (Vaud był wówczas częścią Berna). Davel poczuł się wezwany przez Boga do wyzwolenia swojej ojczyzny – Vaud – od Berneńczyków. 31 marca 1723 roku niespodziewanie wjechał do Lozanny, zebrał tam radę miejską i przedstawił manifest. W manifeście tym naród berneński został oskarżony o szereg błędów. Wyjaśnił swój plan wyzwolenia Vaud. Nie znalazł jednak żadnego poparcia dla tej kwestii w radzie miasta i incydent został zgłoszony bezpośrednio do Berna, po czym Davel został aresztowany. Podczas śledztwa Davel był torturowany, ale nadal upierał się, że wyzwolenie Vaud było boską inspiracją i że nie miał wspólników. Niemniej jednak został uznany za winnego i ścięty w Lozannie-Vidy 24 kwietnia 1723 r. W XIX wieku historia ta została wysoce wysterylizowana i stał się bohaterem ludowym Vaud.}}
Miasto jest gospodarzem '''Międzynarodowego Komitetu Olimpijskiego''' i dwóch głównych uniwersytetów. Jak można się spodziewać, duża populacja studentów tworzy tętniącą życiem społeczność nocną i artystyczną skupioną wokół '''dzielnicy Flon'''. Znajdziesz tu także wiele znakomitych restauracji i dwa tuziny godnych uwagi muzeów, w tym '''Muzeum Olimpijskie''' i niecodzienną '''Kolekcję de l'Art Brut'''. Miłośnicy architektury znajdą na szczycie miasta najlepiej zachowaną '''gotycką katedrę''' w [[Szwajcaria|Szwajcarii]].

Lozanna, mimo że jest miastem bardzo międzynarodowym (42% jego populacji w 2013 stanowili obcokrajowcy), jest miastem [[Rozmówki francuskie|francuskojęzycznym]]. [[Rozmówki angielskie|Angielski]] nie jest tak powszechnie używany jak w [[Genewa|Genewie]] i prawdopodobnie będziesz miał problemy z porozumiewaniem się z przeciętną osobą na ulicy. Większość pracowników sektora usług mówi jednak trochę po angielsku, a poziom języka angielskiego wśród młodych Szwajcarów jest zwykle wysoki (wśród starszego pokolenia zdecydowanie silniejszy jest [[Rozmówki niemieckie|język niemiecki]]). Gość nie będzie miał problemów z poruszaniem się wyłącznie po angielsku.

[[Plik:Lausanne cathedral from gd pont.jpg|thumb|300px|Katedra w Lozannie widziana z mostu Grand Pont]]

=== Historia ===
Osadnictwo na wzgórzu, na którym leży Lozanna, istniało co najmniej od epoki kamienia, jednak większość opracowań historycznych wiąże początki miasta z rzymskim obozem ''Lausanna'', usytuowanym nieco niżej, u podnóża wzgórza w kierunku jeziora – na terenie dzisiejszej miejscowości Vidy.

W średniowieczu miasto przeniesiono na łatwiejsze do obrony szczytowe partie wzgórza; o wzroście jego zamożności i znaczenia decydowało w dużej mierze położenie przy głównych szlakach komunikacyjnych wiodących z północy na południe, łączących [[Włochy]] z rejonem [[Morze Północne|Morza Północnego]]. Było to najważniejsze miasto na północ od przełęczy św. Bernarda – przynajmniej do czasu utworzenia biskupstwa w [[Valais]].

W 1536 roku miasto zostało przejęte przez [[Berno]] od książąt Sabaudii w ramach działań mających na celu zabezpieczenie południowo-zachodniej granicy tego kantonu. [[Berno]] sprawowało władzę nad tym obszarem aż do momentu, gdy Lozanna uzyskała niezależność po wkroczeniu wojsk francuskich pod wodzą Napoleona Bonapartego w 1798 roku. W 1803 roku miasto włączono do [[Szwajcaria|Szwajcarii]] jako stolicę kantonu [[Vaud]].

[[Lavaux]] – niewielki region położony na północno-zachodnim brzegu [[Jezioro Genewskie|Jeziora Genewskiego]], rozciągający się od Lozanny po [[Montreux]] (obszar ten bywa nazywany '''Szwajcarską Riwierą''') – od około 150 lat stanowi drugi dom dla pisarzy, artystów i muzyków. Do grona pierwszych słynnych przybyszów należeli państwo Shelleyowie oraz Lord Byron; bawili się oni i tworzyli w Lozannie (krążą pogłoski, że to właśnie tutaj powstał „Frankenstein”). Wśród innych znanych mieszkańców warto wymienić Ernesta Hemingwaya, który spędzał tu zimy z młodą rodziną w okresie opisanym w książce „Ruchome święto”, oraz Charliego Chaplina, mieszkającego w [[Vevey]] od połowy lat 30. XX wieku.

=== Orientacja ===
Dla odwiedzających Lozannę najważniejszymi dzielnicami są '''Cité''', '''Ville Marché''' oraz portowa dzielnica '''Ouchy'''. Pomiędzy nimi znajduje się '''Flon''' – obecnie przede wszystkim zagłębie klubów nocnych i sklepów – oraz położona tuż poniżej dworca kolejowego, zazwyczaj spokojna dzielnica '''Sous Gare''', która szczyci się jednymi z najlepszych kawiarni w mieście. Jeśli masz ochotę na spacer, warto poświęcić kilka godzin na wędrówkę po lesie '''Sauvebelin''', położonym na północ od wzgórza ''Hermitage''. Oto krótka charakterystyka tych dzielnic:

* {{Znacznik|'''Cité'''|46.5258|6.6275|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''Cité''' — to wzgórze stanowi najstarszą część Lozanny i przyciąga wielu turystów; znajdują się tu ''katedra'', ''zamek'', muzeum ''MUDAC'', kilka innych muzeów, teatr dla dzieci oraz znakomity sklep z zabawkami.
* {{Znacznik|'''Ville Marché'''|46.5231787|6.6326505|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''Ville Marché''' — średniowieczna Lozanna rozwijała się wokół targowisk organizowanych przy bramach wjazdowych do miasta; obszar ten – obejmujący place ''Place de la Palud'', ''Place St. François'' i ''Place Riponne'' – stanowi wraz z historycznym centrum całość Starego Miasta.
* {{Znacznik|'''Flon'''|46.521667|6.626944|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''Flon''' — pierwotna linia kolejowa prowadząca do Lozanny biegła doliną rzeki Flon, jednak brak możliwości poprowadzenia jej przez środek miasta sprawił, że w XIX wieku zastąpiono ją trasą przebiegającą przez kolejne wzgórze na południe, co umożliwiło obsługę połączeń z kantonem [[Valais]] i [[Włochy|Włochami]]. Dziś dawne magazyny w dolinie Flon mieszczą głównie modne restauracje i dyskoteki.
* {{Znacznik|'''Ouchy'''|46.507072|6.626764|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''Ouchy''' — dawna wioska rybacka, włączona w granice Lozanny w połowie XIX wieku, by pełnić funkcję portu nad ''Jeziorem Genewskim'' (Lac Léman). Wspaniałe widoki na jezioro i Alpy oraz przyjemniejsza temperatura powietrza sprawiają, że Ouchy cieszy się dużą popularnością w miesiącach letnich. W pobliżu portu znajduje się wiele hoteli i restauracji; w tej dzielnicy mieści się również [https://www.olympics.com/museum/ Muzeum Olimpijskie].
* {{Znacznik|'''Sous Gare'''|46.5151324|6.6260134|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''Sous Gare''' (dosłownie „pod dworcem”) — w XIX wieku Lozanna rozrosła się, zajmując cały teren pomiędzy obecną lokalizacją dworca kolejowego a portem w Ouchy. To przede wszystkim dzielnica bloków mieszkalnych i domów, ale warto się po niej przespacerować – choćby dla ''Café de Grancy'' i parku na wzgórzu ''Crêt de Montriond''.

== Dojazd ==
=== Samolotem ===
Najbliższe lotnisko, {{Znacznik|Port lotniczy Genewa|46.23756|6.10921|typ=transport}}'''Port lotniczy Genewa''' ({{IATA|GVA}}), obsługuje niemal wszystkich europejskich przewoźników oraz cztery codzienne połączenia transatlantyckie: z [[Waszyngton]]u-Dulles (linie Continental), [[Nowy Jork|Nowego Jorku]]-JFK (Swiss), [[Newark (New Jersey)|Newark (Continental) i [[Montreal]]u (Air Canada); w przypadku innych lotów z [[Stany Zjednoczone|USA]] konieczna jest przesiadka w głównym porcie przesiadkowym (hubie) danej linii lotniczej. Podróż pociągiem między lotniskiem w Genewie a stacją Lausanne CFF trwa około 45 minut; pociągi kursują co najmniej dwa razy na godzinę, z wyjątkiem późnych godzin nocnych i wczesnoporannych. Pełna opłata za przejazd z lotniska w Genewie do Lozanny wynosi 27 franków. Alternatywą jest {{Znacznik|Port lotniczy Zurych|47.464722|8.549167|typ=transport}}'''[[Port lotniczy Zurych|lotnisko w Zurychu]]''' ({{IATA|ZRH}}), oferujące częstsze połączenia transatlantyckie, obsługiwane głównie przez linie Swiss.

=== Koleją ===
Obsługę kolejową Lozanny zapewniają [https://www.sbb.ch/en Szwajcarskie Koleje Federalne] (SBB/CFF/FFS) – jeden z najsprawniejszych systemów transportu pasażerskiego na świecie. Pociągi kursują codziennie mniej więcej co pół godziny w godzinach od 04:45 do 01:30, łącząc miasto z Genewą, [[Zurych]]em (Zürich HB), [[Berno|Bernem]], [[Lucerna|Lucerną]], [[Neuchâtel]], [[St. Gallen]], [[Brig]], [[Biel/Bienne]] oraz miejscowościami pośrednimi. Wszystkie pociągi zmierzające do [[Genewa|Genewy]] z innych części Szwajcarii przejeżdżają przez Lozannę; kursują tu również liczne pociągi lokalne, dzięki czemu w ciągu dnia połączenie z Genewą (w obu kierunkach) dostępne jest średnio co 15 minut. Podróż szybkim pociągiem bezpośrednim (IC) z [[Genewa|Genewy]] zajmuje nieco ponad pół godziny, podczas gdy pociągi lokalne, zatrzymujące się na mniejszych stacjach, mogą potrzebować na to nawet godziny. Codziennie kursują cztery pociągi z [[Paryż|paryskiego]] dworca Gare de Lyon (szybkie składy ''TGV'' przewoźnika [https://www.groupe-sncf.com/fr SNCF]), a także jeden bezpośredni pociąg z [[Wenecja|Wenecji]] i trzy z [[Mediolan]]u. Włoski przewoźnik kolejowy oferuje również połączenia nocne z [[Rzym]]u i [[Wenecja|Wenecji]]. Bilety kolejowe w [[Szwajcaria|Szwajcarii]] są drogie. Warto kupować je z wyprzedzeniem (przez internet), aby skorzystać z niższych cen (oferta ''billet dégriffé'').

{{Znacznik|Dworzec kolejowy|46.516886 |6.629096 |typ=transport}}'''Dworzec kolejowy''' (Gare CFF), Place de la Gare 9. Całodobowe skrytki bagażowe, cena: 6–9 CHF.

=== Samochodem ===
Lozanna jest połączona ze szwajcarską siecią autostrad za pośrednictwem autostrady [[Plik:A1Swiss.svg|25px]] ([[Genewa]] – [[Berno]] – [[Zurych]] – [[St. Gallen]]) oraz autostrady [[Plik:A9Swiss.svg|25px]] ([[Brig]]-Glis – [[Sion]] – [[Vallorbe]]). Dla miasta istotne znaczenie ma również łącznik autostradowy A1A, który odgałęzia się od autostrady [[Plik:A1Swiss.svg|25px]] w pobliżu Ecublens i kończy się w dzielnicy Vidy w Lozannie.

=== Autobusem ===
Autobusy międzynarodowe przyjeżdżają codziennie z [[Hiszpania|Hiszpanii]], [[Francja|Francji]] oraz głównych miast [[Europa Środkowa|Europy Środkowej]]. Wiele z nich przejeżdża przez [[Genewa|Genewę]] lub [[Bazylea|Bazyleę]], zanim zatrzyma się w Lozannie. {{Znacznik|Dworzec autobusowy|46.5365617025889|6.623129538004348|typ=transport}}'''Dworzec autobusowy''' znajduje się w północnej części miasta.

=== Statkiem ===
==== Statki wycieczkowe ====
Do Lozanny kursują statki zarówno z francuskiego, jak i szwajcarskiego brzegu Jeziora Genewskiego. Głównymi portami, z których wypływają jednostki, są [[Évian-les-Bains]], [[Montreux]], [[Genewa]] oraz wiele mniejszych miejscowości położonych nad brzegiem jeziora. Dużą popularnością wśród turystów cieszą się rejsy połączone z lunchem lub kolacją. Większość statków porusza się w spokojnym tempie, co czyni je najwolniejszym środkiem transportu do Lozanny. Latem rozkład rejsów jest dość rozbudowany, jednak jesienią i wiosną ulega on ograniczeniu, a zimą statki niemal całkowicie przestają kursować.

==== Promy ====
Z {{Znacznik|Przystań Lausanne-Ouchy|46.50514053914229|6.626600742727966|typ=transport}}'''przystani Lausanne-Ouchy''' przez cały rok kursują – w ramach oferty '''NaviMobilité''' i pod szyldem przewoźnika CGN – promy pasażerskie obsługujące bezpośrednie połączenia przez jezioro do [[Évian-les-Bains]] (linia N1) oraz [[Thonon-les-Bains]] (linia N2). Służą one przede wszystkim osobom dojeżdżającym do pracy przez granicę, dlatego kursują od poniedziałku do piątku – od wczesnych godzin porannych aż do późnego wieczora. W porównaniu ze standardowymi statkami rejsowymi CGN, promy te objęte są odrębną, nieco droższą taryfą, oferują nieco niższy komfort podróży, ale zapewniają krótszy czas przejazdu.

=== Pieszo ===
Przez miasto przebiega '''Via Francigena''' – długodystansowy szlak pieszy łączący [[Canterbury]] z [[Rzym]]em, oznaczony w Szwajcarii numerem 70.

== Komunikacja ==
{{mapa|46.518|6.632|zoom=14|layer=|staticmap=|align=|name=|grupy=transport,zobacz,natura,jedzenie,bar,nocleg,atrakcja,zakupy,alarm,zdrowie,zabytek,kontakt,nauka,punkt,rower,parking,obszar,metro,praca}}
=== Pieszo ===
Piesze wędrówki to świetny sposób na poruszanie się po Lozannie. W odległości krótkiego spaceru od głównego dworca kolejowego znajduje się wiele atrakcji, przy czym ulice w większości wolne od ruchu samochodowego zaczynają się po drugiej stronie ulicy od Rue du Petit-Chêne, która prowadzi do Place St. François na starym mieście. Stamtąd kolejne deptaki prowadzą do dzielnicy Flon z wieloma barami, klubami i restauracjami, do ulic handlowych pomiędzy Place St. François i Place de la Riponne oraz do starego miasta w pobliżu katedry. Planując spacer, weź pod uwagę, że ''Lozanna jest niezwykle stroma'' jak na miasto tej wielkości, z wieloma ulicami, które na mapie mogą wydawać się zwodniczo łatwe, co może stanowić wyzwanie, zwłaszcza dla osób o ograniczonej sprawności ruchowej. Linia metra [[Plik:Logo_du_M2_de_Lausanne.svg|20px]] (patrz poniżej) obejmuje większość najbardziej stromych części miasta i dlatego stanowi dobrą alternatywę dla pieszych.

=== Metrem ===
[[Plik:TSOL-p1030587.jpg|200px|thumb|Stacja metra Vigie na linii M1]]
Lozanna to najmniejsze miasto na świecie posiadające metro. Funkcjonują tu dwie linie metra obsługiwane przez przewoźnika ''[https://www.t-l.ch/ Transports publics de la région lausannoise]'' (TL), a ich głównym węzłem przesiadkowym jest stacja Flon. Nowa linia [[Plik:Logo_du_M2_de_Lausanne.svg|20px]] to w pełni zautomatyzowany system metra łączący dzielnicę Ouchy z północnym przedmieściem Epalinges; trasa przebiega przez główny dworzec kolejowy, stację Flon oraz liczne przystanki na Starym Mieście. Linia [[Plik:Logo_du_M2_de_Lausanne.svg|20px]] może zaskoczyć osoby odwiedzające miasto po raz pierwszy, ponieważ zarówno trasa, jak i niektóre stacje są bardzo '''strome''' – na przykład na stacji Gare peron jest nachylony, dlatego warto mocno się trzymać. Stacja Bessières, położona w pobliżu katedry, znajduje się na stromym zboczu jednego ze wzgórz Starego Miasta; przejazd windą ze stacji na poziom mostu (z wnętrza windy roztacza się widok na miasto poniżej) to atrakcja, której nie spotyka się w większości innych systemów metra. Linia [[Plik:Logo_du_M1_de_Lausanne.svg|20px]] obsługuje kierunki zachodnie, w tym Uniwersytet w Lozannie (UNIL) oraz politechnikę [https://www.epfl.ch/en/ EPFL] (École Polytechnique Fédérale de Lausanne).

Istnieje również lokalna kolej obsługiwana przez prywatną firmę [https://leb.ch/ LEB]; jej pociągi łączą się z dwiema liniami metra na stacji Flon i kursują do odległych północnych przedmieść, takich jak Echallens i Bercher, jednak dzięki coraz większej częstotliwości kursowania linia ta zaczęła pełnić funkcję trzeciej linii metra.

Wszyscy goście hoteli w Lozannie otrzymują bezpłatny bilet na metro i autobusy, ważny przez dwa tygodnie.

Bilety na metro (i autobusy) można kupić w automatach na wszystkich przystankach, a także na głównym dworcu kolejowym i stacji Flon. Ceny biletów jednorazowych zależą od odległości, zgodnie z systemem strefowym. Liczbę stref, które musi obejmować bilet, można sprawdzić na schemacie umieszczonym na automatach biletowych lub na bezpłatnej mapie dostępnej we wszystkich punktach sprzedaży. W ofercie znajdują się bilety jednorazowe, bilety „tam i z powrotem” oraz karnety dzienne i tygodniowe. Większość automatów biletowych na przystankach metra i autobusów nie wydaje reszty. Abonamenty kolejowe [https://www.sbb.ch/en CFF] (tzw. ''Abonnement Général'') uprawniają do nieograniczonych przejazdów w ramach sieci TL i LEB.

Jeśli posiadasz karnet CFF przeznaczony dla podróżnych spoza Szwajcarii, warto zapytać na głównym dworcu, czy obejmuje on lokalny transport miejski, ponieważ zasady te różnią się w zależności od rodzaju karnetu. Według stanu na lipiec 2013 bilet na „krótki przejazd” (maksymalnie 3 przystanki, ważny 30 minut) kosztuje 1,90 fr., bilet godzinny – 3,50 fr., a bilet całodniowy – 8,80 fr. Podobnie jak w Genewie, na stacjach znajdują się automaty biletowe.

=== Autobusem ===
Czyste i szybkie autobusy, również obsługiwane przez ''[http://www.t-l.ch/ TL]'', kursują bardzo często i tworzą na tyle gęstą sieć, że rzadko znajdziesz się w odległości większej niż kilkaset stóp od któregoś z przystanków. Niektóre trolejbusy przypominają pociąg złożony z dwóch wagonów, w którym właściwy pojazd ciągnie drugi, pozbawiony własnego napędu.

=== Rowerem ===
Rowery można wypożyczyć w firmie Lausanne Roule za 6 CHF dziennie (plus kaucja w wysokości 90 CHF). Firma posiada punkt w centrum miasta (tuż przy stacji metra Lausanne Flon – uwaga: adres podany na stronie internetowej jest błędny) oraz drugi na zachodnich przedmieściach, w miejscowości Renens. Planowane są kolejne lokalizacje, w tym jedna w dzielnicy Ouchy. Istnieje możliwość wypożyczenia roweru w jednym punkcie i zwrotu w drugim. Trzeci punkt znajduje się w [[Vevey]], jednak w przypadku wynajmu jednostronnego (zwrot w innym miejscu niż wypożyczenie) opłata wynosi 10 CHF. Trasa rowerowa z Lozanny do [[Vevey]] jest przepiękna: po lewej stronie rozciągają się niekończące się winnice, a po prawej – [[Jezioro Genewskie]] i [[Alpy]]. W punkcie Lausanne Roule można bezpłatnie otrzymać broszurę opisującą tę trasę.

Inną ciekawą opcją jest wynajem rowerów elektrycznych za pośrednictwem serwisu [https://bicy.ch/en bicy.ch]; ceny zaczynają się od 89 CHF miesięcznie (ok. 100 USD).

Warto pamiętać, że miasto jest dość strome, ale okolice nabrzeża są bardzo przyjemne. Dostępna jest praktyczna mapa rowerowa („Carte Velo”) w skali 1:10 000; choć wydano ją w 2006 roku, wciąż można ją pobrać ze [https://www.lausanne.ch/vie-pratique/mobilite/se-deplacer-a-lausanne/a-velo strony internetowej miasta]. Pomaga ona osobom nieznającym jeszcze Lozanny w znalezieniu najlepszych tras rowerowych w okolicy. Miasto dysponuje doskonałą siecią ścieżek, wyznaczonych pasów dla rowerów oraz tuneli, które ułatwiają pokonywanie najbardziej ruchliwych skrzyżowań. Trasy wzdłuż jeziora są niezwykle malownicze, jednak w szczytowych momentach letniego sezonu bywa na nich tłoczno od spacerowiczów, osób na rolkach i innych rowerzystów.

== Warto zobaczyć ==
{{Infobox|Serce Lozanny|Co to może oznaczać? ​​Wielu turystów zazwyczaj udaje się nad jezioro do dzielnicy Ouchy, spaceruje po promenadzie, a następnie wraca do domu, sądząc, że widzieli już Lozannę. Tymczasem prawdziwe życie toczy się powyżej głównego dworca kolejowego – na Starym Mieście oraz w dzielnicy Flon. To właśnie tam znajduje się też większość atrakcji turystycznych.}}
* {{zobacz
| name=[https://artbrut.ch/ Collection de l'Art Brut] | alt= | url= | adres=Av. des Bergières 11 | lat=46.527485| long=6.624743| wskazówki=autobus nr 2 w kierunku Désert, przystanek Jomini; autobus nr 3 w kierunku Bellevaux, przystanek Beaulieu
| tollfree=+41 21 315-2570 | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=wtorek-niedziela 11:00-18:00. Ta kolekcja dzieł niedoświadczonych artystów, którą trzeba zobaczyć, będzie na zmianę zachwycać, zadziwiać, zadziwiać i irytować. Życie wielu artystów, których prace są tu prezentowane, było trudne lub niemożliwe poza (lub wewnątrz) instytucji, odnajdując ukojenie i cel w czasami kompulsywnych aktach twórczych. 10 Fr.
}}
[[Plik:Palais du rumine.jpeg|thumb|Palais de Rumine, w którym znajduje się wiele godnych uwagi muzeów]]
* {{zobacz
| name=Palais de Rumine | alt= | url= | adres=Place de la Riponne 6 | lat=46.523611| long=6.633889| wskazówki=
| tollfree=+41 21 316-3310. | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=wto śro 11:00-18:00, czw 11:00-20:00, piątek-niedziela 11:00-17:00. Ten piękny budynek, wzorowany na włoskim renesansowym projekcie, nie jest tak stary, na jaki wygląda. Wewnątrz znajduje się pięć różnych muzeów z wystawami obejmującymi różnorodne tematy, od sztuk pięknych po historię naturalną. 4 Fr.
}}
* {{zobacz
| name=Muzeum Archeologiczno-Historyczne | alt=Musée d'archéologie et d'histoire | url= | adres=Place de la Riponne 6 | lat=46.523655| long=6.637206| wskazówki=
| tollfree=+41 21 316-3430 | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=wt.-czw. 11:00-18:00, pt.-niedz. 11:00-17:00. 6 Fr.
}}
* {{zobacz
| name=[https://www.mcba.ch/ Muzeum Sztuk Pięknych] | alt=Musée des Beaux-Arts | url= | adres=Place de la Riponne 6 | lat=46.517991| long=6.62544| wskazówki=
| tollfree=+41 21 316-3445 | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=pon.-czw. 11:00-20:00, pt.-niedz. 11:00-17:00.
}}
* {{zobacz
| name=Muzeum Historyczne w Lozannie | alt=Musée Historique de Lausanne | url= | adres=Place de la Cathedral 4 | lat=46.523015| long=6.634942| wskazówki=
| tollfree=+41 21 315-4101 | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=wt.-czw. 11:00-18:00, pt.-niedz. 11:00-17:00. Zbiór map, obrazów i dokumentów dotyczących historii Lozanny i regionu Jeziora Genewskiego od czasów najdawniejszych, przez długą okupację berneńską, po wyzwolenie i współczesność. Warto odwiedzić samą pięknie wykonaną dioramę XVI-wiecznej Lozanny. 4 Fr, studenci 2,50 Fr.
}}
* {{zobacz
| name=[https://mudac.ch/ Mudac] | alt= | url= | adres=Place de la Cathedral 6 | lat=46.5221| long=6.6353| wskazówki=
| tollfree=+41 21 315-2530 | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=wto-niedziela 11:00-18:00, lipiec-sierpień pon. 11:00-18:00. Muzeum designu i współczesnej sztuki użytkowej. 10 Fr.
}}
* {{zobacz
| name=[https://elysee.ch/ Musée de l'Elysée] | alt= | url= | adres=Av. de l'Elysée 18 | lat=46.51855| long=6.62398| wskazówki=
| tollfree=+41 21 316-9911 | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Wt.–niedz. 11:00–18:00. Światowej klasy muzeum fotografii, położone w pięknym parku. Bardzo blisko Muzeum Olimpijskiego. 8 CHF, studenci 4 CHF.
}}
* {{zobacz
| name=Espace Arlaud | alt= | url= | adres=Place de la Riponne 2 bis | lat=46.5228| long=6.6321| wskazówki=
| tollfree=+41 21 316-3850. | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Śr.-pt. 12:00-18:00, pt.-ndz. 11:00-17:00. 6 Fr.
}}
* {{zobacz
| name=La Tour d'Ale | alt= | url= | adres=Av. de l'Elysée 18 | lat=46.5228| long=6.6321| wskazówki=
| tollfree=+41 21 316-9911 | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Wieża, jedna z niewielu zachowanych części średniowiecznych murów obronnych, stanowi dobry pretekst do odwiedzenia rue de l'Ale i rue de la Tour. Choć można go podziwiać z zewnątrz, jest on zamknięty dla zwiedzających.
}}
* {{zobacz
| name=[https://fondation-hermitage.ch/?__cf_chl_rt_tk=SiioVdjAKBJf649XCOYiN8DjH_XuQ82nBARhcPLzl6I-1790237441-1.0.1.1-8WPrcMUxzA9q2_9D4G6CtcD9tjAHb_Ylc.6lfNUOAG4 Fondation de l'Hermitage] | alt= | url= | adres=Rte du Signal 2 | lat=46.5282| long=6.63723| wskazówki=
| tollfree=+41 21 312 50 13 | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Wt.–niedz. 10:00–18:00, czw. 10:00–21:00, święta 10:00–18:00. Zbudowana w 1841 roku jako rezydencja bankiera Charlesa-Juste’a Bugniona, posiadłość Hermitage zajmuje położony wśród drzew teren na wzgórzu nad Starym Miastem, skąd roztacza się wspaniały widok na katedrę i [[Alpy]]. W 1976 roku rodzina przekazała dom wraz z gruntem miastu Lozanna; obecnie budynek służy jako miejsce organizacji światowej klasy objazdowych wystaw sztuki. Dorośli: 15 CHF, seniorzy: 12 CHF, studenci i osoby bezrobotne: 7 CHF, wstęp dla osób poniżej 18. roku życia bezpłatny.
}}
* {{zobacz
| name=[https://www.lausanne.ch/vie-pratique/culture/musees/mrv Musée Romain Lausanne-Vidy] | alt= | url= | adres=Chemin du Bois-de-Vaux 24 | lat=46.518917| long=6.598794| wskazówki=
| tollfree=+41 21 315 41 85 | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Wt.–niedz. 11:00–18:00. Prezentowane są tu znaleziska architektoniczne z terenu osady położonej tuż po drugiej stronie drogi, gdzie wciąż zachowały się pozostałości murów i forum z czasów Cezara. Wstęp: 8 franków, studenci – 5 franków.
}}
* {{zobacz
| name=Katedra Notre Dame | alt= | url= | adres=Place de la Cathédrale | lat=46.5225| long=6.635556| wskazówki=
| tollfree=+41 21 316-7161 | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=pon.-pt. 07:00-19:00, sob. niedz. 08:00-18:00. Na szczycie góry, na której zbudowane jest stare miasto. Katedra jest dość interesująca architektonicznie z wieloma małymi wieżami i oknami. Z wieży roztacza się fantastyczny widok na miasto i okolicę, ale ponieważ katedra znajduje się na szczycie miasta, warto zrobić zdjęcie już z małego placu na zewnątrz. Bezpłatny.
}}
* {{zobacz
| name=Muzeum Olimpijskie | alt= | url= | adres=Quai d'Ouchy 1 | lat=46.508611| long=6.633889| wskazówki=
| tollfree=+41 21 621-6511 | fax=+41 21 621 65 12
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Od 1 maja do 30 września: codziennie w godz. 9:00–18:00; od 1 października do 30 kwietnia: od wtorku do niedzieli w godz. 9:00–18:00. Muzeum reklamuje się jako miejsce prezentujące „bogactwo wspomnień, które podtrzymają w Tobie pasję do idei olimpijskiej”. Ogród rzeźb, z którego roztacza się widok na Jezioro Genewskie, jest udostępniony dla zwiedzających. W okresie od 1 listopada do 31 marca obiekt jest nieczynny w poniedziałki. Wśród eksponatów znajdują się m.in. buty narciarskie Jean-Claude’a Killy’ego oraz złote buty lekkoatletyczne Carla Lewisa. Cena wstępu: 14 CHF za zwiedzanie całego muzeum, 7 CHF za wstęp wyłącznie na wystawy czasowe. Dzieci płacą połowę ceny; wstęp dla dzieci poniżej 10. roku życia jest bezpłatny.
}}
* {{zobacz
| name=[https://www.aquatis.ch/ Aquatis] | alt= | url= | adres=Route de Berne 144 | lat=46.508611| long=6.633889| wskazówki=Metro [[Plik:Logo_du_M2_de_Lausanne.svg|20px]], stacja Vennes, autostrada [[Plik:A9Swiss.svg|25px]], zjazd Vennes
| tollfree=+41 21 654 23 23 | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=info@aquatis.ch. 1 listopada – 31 marca: 10:00–18:00; 1 kwietnia – 31 października: 09:00–19:00. Największe w Europie akwarium i wiwarium słodkowodne, otwarte w 2017 roku. Ponad 10 000 ryb oraz 100 gadów i płazów w 46 akwariach, wiwariach i terrariach. Zwiedzanie zajmuje około 2 godzin. Cena: 29 CHF dla dorosłych, 19 CHF dla dzieci powyżej 5. roku życia; wstęp bezpłatny dla młodszych dzieci. Dostępne są ceny rodzinne i zniżki dla uczniów/studentów.
}}
* {{zobacz
| name=[https://www.sainf.ch/ Kościół św. Franciszka] | alt= | url= | adres= | lat=46.51971| long=6.63335| wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Został wzniesiony w XIII wieku i stanowił prezbiterium dawnego klasztoru franciszkanów. Aby zwiedzić kościół św. Franciszka (Église Saint-François), można wysiąść na stacji metra Lausanne Flon, obsługiwanej przez obie linie ([[Plik:Logo_du_M1_de_Lausanne.svg|20px]] i [[Plik:Logo_du_M2_de_Lausanne.svg|20px]]); stamtąd do kościoła jest około 5–10 minut drogi. Dogodniejszy dojazd zapewnia jednak autobus: linie nr 1, 2, 4, 6, 7, 8, 9, 12, 13, 16, 17 i 66 obsługują przystanek o tej samej nazwie z różną częstotliwością kursowania.
}}
* {{zobacz
| name=Château St. Maire | alt= | url= | adres= | lat=46.524864| long=6.635706| wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Budynek wzniesiono na przełomie XIV i XV wieku. Dawniej pełnił funkcję rezydencji biskupiej, a później siedziby namiestników z Berna; obecnie mieści się w nim muzeum historyczne. Obiekt znajduje się w górnej części Starego Miasta i jest łatwo dostępny autobusem. Najlepiej wysiąść na przystanku Tunnel (linie 8, 16, 22, 60 – różna częstotliwość kursowania) lub Pierre Viret (linia 16); stamtąd dojście pieszo zajmuje około 5–10 minut.
}}
* {{zobacz
| name=[https://www.chateaudouchy.ch/en/welcome/ Château d'Ouchy] | alt= | url= | adres=Place du Port 2 | lat=46.50672| long=6.62761| wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Château d'Ouchy został zbudowany około 1170 roku, następnie kilkakrotnie przebudowywany, w 1609 roku podpalony i popadający w ruinę. Jean-Jacques Mercier kazał usunąć ruiny z wyjątkiem wieży w latach 1885-1889, a w latach 1889-1893 zbudował dzisiejszy neogotycki zamek. Najbliższa stacja autobusowa i stacja metra to Ouchy.
}}
[[Plik:Lausanne Rathaus.JPG|300px|right|thumb|Ratusz przy Place de la Palud]]
[[Plik:Lausanne Bel-Air.JPG|thumb|Wieża Bel-Air]]
* {{zobacz
| name=Ratusz | alt= | url= | adres=Place de la Palud 2 | lat=46.52173| long=6.63288| wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Budynek znajduje się przy placu Place de la Palud i jest połączony z katedrą schodami Escalier du Marché. Został wzniesiony w XVII wieku i stanowi siedzibę władz miejskich oraz rady miasta. Można do niego dojechać linią metra [[Plik:Logo_du_M2_de_Lausanne.svg|20px]]; najbliższe stacje to Riponne-Maurice Béjart i Flon. Do stacji Flon dojeżdża również linia metra [[Plik:Logo_du_M1_de_Lausanne.svg|20px]]. Dojście pieszo zajmuje około 10 minut.
}}
* {{zobacz
| name=Grand Pont | alt= | url= | adres= | lat=46.520468| long=6.63135| wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Został ukończony w 1844 roku. Przebiega nad doliną Flon, którą zasypano w 1874 roku. Można do niej dotrzeć liniami metra [[Plik:Logo_du_M1_de_Lausanne.svg|20px]] i [[Plik:Logo_du_M2_de_Lausanne.svg|20px]], wysiadając na przystanku Flon. Można również wysiąść na przystanku St. François, obsługiwanym przez linie autobusowe nr 1, 2, 4, 6, 7, 8, 9, 12, 13, 16, 17 i 66.
}}
* {{zobacz
| name=[https://cche.com/de/Projekte/complexe-bel-air/ Wieża Bel-Air] | alt= | url= | adres=Place Bel-Air 1 | lat=46.52206| long=6.62886| wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=był pierwszym drapaczem chmur w Szwajcarii. Ma 61 metrów wysokości i została zbudowana w latach 1929-1932. Do przystanku Bel-Air można dojechać liniami autobusowymi 1, 2, 4, 6, 7, 8, 13 i 17 lub metrem [[Plik:Logo_du_M1_de_Lausanne.svg|20px]] lub [[Plik:Logo_du_M2_de_Lausanne.svg|20px]], wysiąść we Flon i iść 5 minut pieszo.
}}
* {{zobacz
| name=[https://www.lausanne.ch/portrait/carte-identite/architecture-et-monuments/patrimoine-architectural/entre-deux-guerres/tribunal-federal.html Sąd Federalny] | alt= | url= | adres=Avenue du Tribunal Fédéral 29 | lat=46.51964| long=6.64422| wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Został otwarty w 1927 roku i stanowi najwyższy organ sądowy Szwajcarii. Można do niego dotrzeć, korzystając ze stacji autobusowej i metra Pont-Bessières (linia metra [[Plik:Logo_du_M2_de_Lausanne.svg|20px]] oraz linie autobusowe 6, 7, 16, 22 i 60) lub z przystanku autobusowego Mon Repos, obsługiwanego przez linię nr 13.
}}
=== Parki ===
* {{Znacznik|Parc de Mont-Repos|46.518493 |6.642526 |typ=natura}}'''Parc de Mont-Repos''' znajduje się w pobliżu Szwajcarskiego Sądu Federalnego; oferuje woliery, plac zabaw dla dzieci, małą kawiarnię, wodospad oraz dużo terenów zielonych.
* {{Znacznik|Parc de la Vallée de la Jeunesse|46.5202 |6.6046 |typ=natura}}'''Parc de la Vallée de la Jeunesse''' to rozległy teren zielony w zachodniej części Lozanny.
* {{Znacznik|Bois de Sauvabelin|46.535317 |6.638519 |typ=natura}}'''Bois de Sauvabelin''' to obszar leśny na północy Lozanny, z wieżą widokową i niewielkim jeziorem.

== Najbliższe okolice ==

== Praca ==

== Nauka ==

== Zakupy ==

== Gastronomia ==

== Festiwale, imprezy ==
* '''[https://www.lausanne-tourisme.ch/en/ Biuro Informacji Turystycznej w Lozannie]''' (''znajdujące się na głównym dworcu kolejowym oraz w dzielnicy Ouchy, gdzie dzieli lokal ze stacją metra linii [[Plik:Logo_du_M2_de_Lausanne.svg|20px]]''), tel. +41 21 613-7373. Otwarte codziennie w godzinach 09:00–19:00. Pracownicy biura – zarówno na miejscu, jak i podczas rozmowy telefonicznej – niemal zawsze potrafią znaleźć hotel odpowiadający Twoim możliwościom finansowym, nawet w ostatniej chwili. Ponadto oferują oni świetną, bezpłatną mapę miasta oraz bogaty wybór przydatnych materiałów informacyjnych w języku angielskim, a także francuskim, niemieckim i włoskim.

== Noclegi ==
* Mövenpick Hotel Lausanne hotel 4-gwiazdkowy 
* Carlton Lausanne Boutique Hôtel hotel 4-gwiazdkowy 
* Hôtel des Inventions 
* SwissTech Hotel 
* Elite hotel 3-gwiazdkowy

== Kontakt ==

== Bezpieczeństwo ==

== Informacje turystyczne ==

== Wyjazd ==

{{Zarys}}
{{Atrybucja}}

{{Jest w|Vaud}}

[[Kategoria:Szwajcaria]]</text>
      <sha1>gm8xeueigmduh5225u3062fz2g8sow5</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>158858</id>
      <parentid>158857</parentid>
      <timestamp>2026-09-24T09:08:37Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Moromar</username>
        <id>2451</id>
      </contributor>
      <comment>/* Najbliższe okolice */</comment>
      <origin>158858</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="40278" sha1="d1kci6mqy61ufg7lnyxg6vmoffd4v9p" xml:space="preserve">{{Top-banner}}
{{Miejscowość infobox
 |nazwa            = Lozanna
 |nazwa oryginalna = Lausanne
 |widok            = Lausanne_Wiki.jpg
 |opis             = 
 |herb             = CHE_Lausanne_COA.svg
 |mapa             = Lausanne dot.jpg
 |państwo          = [[Plik:Flag of_Switzerland_(Pantone).svg|20px]] [[Szwajcaria]]
 |region           = [[Plik:CHE_Vaud_Flag.svg|20px]] [[Vaud]]
 |powierzchnia     = 41,38
 |wysokość         = 495
 |ludność          = 145 600
 |prefiks          = 021
 |kod pocztowy     = 1000–1018
 |www              = https://www.lausanne.ch/
}}
'''Lozanna''' ([[Rozmówki francuskie|fra]] ''Lausanne'', wym. [lozan]), stolica [[Szwajcaria|szwajcarskiego]] kantonu [[Vaud]], to liczące 140 000 mieszkańców (stan na 2020) miasto położone na północnym krańcu [[Jezioro Genewskie|Jeziora Genewskiego]] (''Lac Léman''). Stanowi ono węzeł komunikacji publicznej kantonu [[Vaud]] oraz bramę do alpejskiego kantonu [[Valais]], gdzie znajdują się jedne z najbardziej znanych stoków narciarskich na świecie.

== Charakterystyka ==
{{Infobox|Mayor Davel|[[Plik:Lausanne Major Davel.JPG|150px|right|thumb|Pomnik Mayora Davela]]'''Mayor Davel''', pełne imię i nazwisko Jean Daniel Abraham Davel urodził się 20 października 1670 roku w Morrens VD. Był szwajcarskim buntownikiem i obecnie jest uważany za par Excelle bohatera ludowego Vaudois. W 1712 roku został mianowany burmistrzem przez ludność Berna (Vaud był wówczas częścią Berna). Davel poczuł się wezwany przez Boga do wyzwolenia swojej ojczyzny – Vaud – od Berneńczyków. 31 marca 1723 roku niespodziewanie wjechał do Lozanny, zebrał tam radę miejską i przedstawił manifest. W manifeście tym naród berneński został oskarżony o szereg błędów. Wyjaśnił swój plan wyzwolenia Vaud. Nie znalazł jednak żadnego poparcia dla tej kwestii w radzie miasta i incydent został zgłoszony bezpośrednio do Berna, po czym Davel został aresztowany. Podczas śledztwa Davel był torturowany, ale nadal upierał się, że wyzwolenie Vaud było boską inspiracją i że nie miał wspólników. Niemniej jednak został uznany za winnego i ścięty w Lozannie-Vidy 24 kwietnia 1723 r. W XIX wieku historia ta została wysoce wysterylizowana i stał się bohaterem ludowym Vaud.}}
Miasto jest gospodarzem '''Międzynarodowego Komitetu Olimpijskiego''' i dwóch głównych uniwersytetów. Jak można się spodziewać, duża populacja studentów tworzy tętniącą życiem społeczność nocną i artystyczną skupioną wokół '''dzielnicy Flon'''. Znajdziesz tu także wiele znakomitych restauracji i dwa tuziny godnych uwagi muzeów, w tym '''Muzeum Olimpijskie''' i niecodzienną '''Kolekcję de l'Art Brut'''. Miłośnicy architektury znajdą na szczycie miasta najlepiej zachowaną '''gotycką katedrę''' w [[Szwajcaria|Szwajcarii]].

Lozanna, mimo że jest miastem bardzo międzynarodowym (42% jego populacji w 2013 stanowili obcokrajowcy), jest miastem [[Rozmówki francuskie|francuskojęzycznym]]. [[Rozmówki angielskie|Angielski]] nie jest tak powszechnie używany jak w [[Genewa|Genewie]] i prawdopodobnie będziesz miał problemy z porozumiewaniem się z przeciętną osobą na ulicy. Większość pracowników sektora usług mówi jednak trochę po angielsku, a poziom języka angielskiego wśród młodych Szwajcarów jest zwykle wysoki (wśród starszego pokolenia zdecydowanie silniejszy jest [[Rozmówki niemieckie|język niemiecki]]). Gość nie będzie miał problemów z poruszaniem się wyłącznie po angielsku.

[[Plik:Lausanne cathedral from gd pont.jpg|thumb|300px|Katedra w Lozannie widziana z mostu Grand Pont]]

=== Historia ===
Osadnictwo na wzgórzu, na którym leży Lozanna, istniało co najmniej od epoki kamienia, jednak większość opracowań historycznych wiąże początki miasta z rzymskim obozem ''Lausanna'', usytuowanym nieco niżej, u podnóża wzgórza w kierunku jeziora – na terenie dzisiejszej miejscowości Vidy.

W średniowieczu miasto przeniesiono na łatwiejsze do obrony szczytowe partie wzgórza; o wzroście jego zamożności i znaczenia decydowało w dużej mierze położenie przy głównych szlakach komunikacyjnych wiodących z północy na południe, łączących [[Włochy]] z rejonem [[Morze Północne|Morza Północnego]]. Było to najważniejsze miasto na północ od przełęczy św. Bernarda – przynajmniej do czasu utworzenia biskupstwa w [[Valais]].

W 1536 roku miasto zostało przejęte przez [[Berno]] od książąt Sabaudii w ramach działań mających na celu zabezpieczenie południowo-zachodniej granicy tego kantonu. [[Berno]] sprawowało władzę nad tym obszarem aż do momentu, gdy Lozanna uzyskała niezależność po wkroczeniu wojsk francuskich pod wodzą Napoleona Bonapartego w 1798 roku. W 1803 roku miasto włączono do [[Szwajcaria|Szwajcarii]] jako stolicę kantonu [[Vaud]].

[[Lavaux]] – niewielki region położony na północno-zachodnim brzegu [[Jezioro Genewskie|Jeziora Genewskiego]], rozciągający się od Lozanny po [[Montreux]] (obszar ten bywa nazywany '''Szwajcarską Riwierą''') – od około 150 lat stanowi drugi dom dla pisarzy, artystów i muzyków. Do grona pierwszych słynnych przybyszów należeli państwo Shelleyowie oraz Lord Byron; bawili się oni i tworzyli w Lozannie (krążą pogłoski, że to właśnie tutaj powstał „Frankenstein”). Wśród innych znanych mieszkańców warto wymienić Ernesta Hemingwaya, który spędzał tu zimy z młodą rodziną w okresie opisanym w książce „Ruchome święto”, oraz Charliego Chaplina, mieszkającego w [[Vevey]] od połowy lat 30. XX wieku.

=== Orientacja ===
Dla odwiedzających Lozannę najważniejszymi dzielnicami są '''Cité''', '''Ville Marché''' oraz portowa dzielnica '''Ouchy'''. Pomiędzy nimi znajduje się '''Flon''' – obecnie przede wszystkim zagłębie klubów nocnych i sklepów – oraz położona tuż poniżej dworca kolejowego, zazwyczaj spokojna dzielnica '''Sous Gare''', która szczyci się jednymi z najlepszych kawiarni w mieście. Jeśli masz ochotę na spacer, warto poświęcić kilka godzin na wędrówkę po lesie '''Sauvebelin''', położonym na północ od wzgórza ''Hermitage''. Oto krótka charakterystyka tych dzielnic:

* {{Znacznik|'''Cité'''|46.5258|6.6275|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''Cité''' — to wzgórze stanowi najstarszą część Lozanny i przyciąga wielu turystów; znajdują się tu ''katedra'', ''zamek'', muzeum ''MUDAC'', kilka innych muzeów, teatr dla dzieci oraz znakomity sklep z zabawkami.
* {{Znacznik|'''Ville Marché'''|46.5231787|6.6326505|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''Ville Marché''' — średniowieczna Lozanna rozwijała się wokół targowisk organizowanych przy bramach wjazdowych do miasta; obszar ten – obejmujący place ''Place de la Palud'', ''Place St. François'' i ''Place Riponne'' – stanowi wraz z historycznym centrum całość Starego Miasta.
* {{Znacznik|'''Flon'''|46.521667|6.626944|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''Flon''' — pierwotna linia kolejowa prowadząca do Lozanny biegła doliną rzeki Flon, jednak brak możliwości poprowadzenia jej przez środek miasta sprawił, że w XIX wieku zastąpiono ją trasą przebiegającą przez kolejne wzgórze na południe, co umożliwiło obsługę połączeń z kantonem [[Valais]] i [[Włochy|Włochami]]. Dziś dawne magazyny w dolinie Flon mieszczą głównie modne restauracje i dyskoteki.
* {{Znacznik|'''Ouchy'''|46.507072|6.626764|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''Ouchy''' — dawna wioska rybacka, włączona w granice Lozanny w połowie XIX wieku, by pełnić funkcję portu nad ''Jeziorem Genewskim'' (Lac Léman). Wspaniałe widoki na jezioro i Alpy oraz przyjemniejsza temperatura powietrza sprawiają, że Ouchy cieszy się dużą popularnością w miesiącach letnich. W pobliżu portu znajduje się wiele hoteli i restauracji; w tej dzielnicy mieści się również [https://www.olympics.com/museum/ Muzeum Olimpijskie].
* {{Znacznik|'''Sous Gare'''|46.5151324|6.6260134|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''Sous Gare''' (dosłownie „pod dworcem”) — w XIX wieku Lozanna rozrosła się, zajmując cały teren pomiędzy obecną lokalizacją dworca kolejowego a portem w Ouchy. To przede wszystkim dzielnica bloków mieszkalnych i domów, ale warto się po niej przespacerować – choćby dla ''Café de Grancy'' i parku na wzgórzu ''Crêt de Montriond''.

== Dojazd ==
=== Samolotem ===
Najbliższe lotnisko, {{Znacznik|Port lotniczy Genewa|46.23756|6.10921|typ=transport}}'''Port lotniczy Genewa''' ({{IATA|GVA}}), obsługuje niemal wszystkich europejskich przewoźników oraz cztery codzienne połączenia transatlantyckie: z [[Waszyngton]]u-Dulles (linie Continental), [[Nowy Jork|Nowego Jorku]]-JFK (Swiss), [[Newark (New Jersey)|Newark (Continental) i [[Montreal]]u (Air Canada); w przypadku innych lotów z [[Stany Zjednoczone|USA]] konieczna jest przesiadka w głównym porcie przesiadkowym (hubie) danej linii lotniczej. Podróż pociągiem między lotniskiem w Genewie a stacją Lausanne CFF trwa około 45 minut; pociągi kursują co najmniej dwa razy na godzinę, z wyjątkiem późnych godzin nocnych i wczesnoporannych. Pełna opłata za przejazd z lotniska w Genewie do Lozanny wynosi 27 franków. Alternatywą jest {{Znacznik|Port lotniczy Zurych|47.464722|8.549167|typ=transport}}'''[[Port lotniczy Zurych|lotnisko w Zurychu]]''' ({{IATA|ZRH}}), oferujące częstsze połączenia transatlantyckie, obsługiwane głównie przez linie Swiss.

=== Koleją ===
Obsługę kolejową Lozanny zapewniają [https://www.sbb.ch/en Szwajcarskie Koleje Federalne] (SBB/CFF/FFS) – jeden z najsprawniejszych systemów transportu pasażerskiego na świecie. Pociągi kursują codziennie mniej więcej co pół godziny w godzinach od 04:45 do 01:30, łącząc miasto z Genewą, [[Zurych]]em (Zürich HB), [[Berno|Bernem]], [[Lucerna|Lucerną]], [[Neuchâtel]], [[St. Gallen]], [[Brig]], [[Biel/Bienne]] oraz miejscowościami pośrednimi. Wszystkie pociągi zmierzające do [[Genewa|Genewy]] z innych części Szwajcarii przejeżdżają przez Lozannę; kursują tu również liczne pociągi lokalne, dzięki czemu w ciągu dnia połączenie z Genewą (w obu kierunkach) dostępne jest średnio co 15 minut. Podróż szybkim pociągiem bezpośrednim (IC) z [[Genewa|Genewy]] zajmuje nieco ponad pół godziny, podczas gdy pociągi lokalne, zatrzymujące się na mniejszych stacjach, mogą potrzebować na to nawet godziny. Codziennie kursują cztery pociągi z [[Paryż|paryskiego]] dworca Gare de Lyon (szybkie składy ''TGV'' przewoźnika [https://www.groupe-sncf.com/fr SNCF]), a także jeden bezpośredni pociąg z [[Wenecja|Wenecji]] i trzy z [[Mediolan]]u. Włoski przewoźnik kolejowy oferuje również połączenia nocne z [[Rzym]]u i [[Wenecja|Wenecji]]. Bilety kolejowe w [[Szwajcaria|Szwajcarii]] są drogie. Warto kupować je z wyprzedzeniem (przez internet), aby skorzystać z niższych cen (oferta ''billet dégriffé'').

{{Znacznik|Dworzec kolejowy|46.516886 |6.629096 |typ=transport}}'''Dworzec kolejowy''' (Gare CFF), Place de la Gare 9. Całodobowe skrytki bagażowe, cena: 6–9 CHF.

=== Samochodem ===
Lozanna jest połączona ze szwajcarską siecią autostrad za pośrednictwem autostrady [[Plik:A1Swiss.svg|25px]] ([[Genewa]] – [[Berno]] – [[Zurych]] – [[St. Gallen]]) oraz autostrady [[Plik:A9Swiss.svg|25px]] ([[Brig]]-Glis – [[Sion]] – [[Vallorbe]]). Dla miasta istotne znaczenie ma również łącznik autostradowy A1A, który odgałęzia się od autostrady [[Plik:A1Swiss.svg|25px]] w pobliżu Ecublens i kończy się w dzielnicy Vidy w Lozannie.

=== Autobusem ===
Autobusy międzynarodowe przyjeżdżają codziennie z [[Hiszpania|Hiszpanii]], [[Francja|Francji]] oraz głównych miast [[Europa Środkowa|Europy Środkowej]]. Wiele z nich przejeżdża przez [[Genewa|Genewę]] lub [[Bazylea|Bazyleę]], zanim zatrzyma się w Lozannie. {{Znacznik|Dworzec autobusowy|46.5365617025889|6.623129538004348|typ=transport}}'''Dworzec autobusowy''' znajduje się w północnej części miasta.

=== Statkiem ===
==== Statki wycieczkowe ====
Do Lozanny kursują statki zarówno z francuskiego, jak i szwajcarskiego brzegu Jeziora Genewskiego. Głównymi portami, z których wypływają jednostki, są [[Évian-les-Bains]], [[Montreux]], [[Genewa]] oraz wiele mniejszych miejscowości położonych nad brzegiem jeziora. Dużą popularnością wśród turystów cieszą się rejsy połączone z lunchem lub kolacją. Większość statków porusza się w spokojnym tempie, co czyni je najwolniejszym środkiem transportu do Lozanny. Latem rozkład rejsów jest dość rozbudowany, jednak jesienią i wiosną ulega on ograniczeniu, a zimą statki niemal całkowicie przestają kursować.

==== Promy ====
Z {{Znacznik|Przystań Lausanne-Ouchy|46.50514053914229|6.626600742727966|typ=transport}}'''przystani Lausanne-Ouchy''' przez cały rok kursują – w ramach oferty '''NaviMobilité''' i pod szyldem przewoźnika CGN – promy pasażerskie obsługujące bezpośrednie połączenia przez jezioro do [[Évian-les-Bains]] (linia N1) oraz [[Thonon-les-Bains]] (linia N2). Służą one przede wszystkim osobom dojeżdżającym do pracy przez granicę, dlatego kursują od poniedziałku do piątku – od wczesnych godzin porannych aż do późnego wieczora. W porównaniu ze standardowymi statkami rejsowymi CGN, promy te objęte są odrębną, nieco droższą taryfą, oferują nieco niższy komfort podróży, ale zapewniają krótszy czas przejazdu.

=== Pieszo ===
Przez miasto przebiega '''Via Francigena''' – długodystansowy szlak pieszy łączący [[Canterbury]] z [[Rzym]]em, oznaczony w Szwajcarii numerem 70.

== Komunikacja ==
{{mapa|46.518|6.632|zoom=14|layer=|staticmap=|align=|name=|grupy=transport,zobacz,natura,jedzenie,bar,nocleg,atrakcja,zakupy,alarm,zdrowie,zabytek,kontakt,nauka,punkt,rower,parking,obszar,metro,praca}}
=== Pieszo ===
Piesze wędrówki to świetny sposób na poruszanie się po Lozannie. W odległości krótkiego spaceru od głównego dworca kolejowego znajduje się wiele atrakcji, przy czym ulice w większości wolne od ruchu samochodowego zaczynają się po drugiej stronie ulicy od Rue du Petit-Chêne, która prowadzi do Place St. François na starym mieście. Stamtąd kolejne deptaki prowadzą do dzielnicy Flon z wieloma barami, klubami i restauracjami, do ulic handlowych pomiędzy Place St. François i Place de la Riponne oraz do starego miasta w pobliżu katedry. Planując spacer, weź pod uwagę, że ''Lozanna jest niezwykle stroma'' jak na miasto tej wielkości, z wieloma ulicami, które na mapie mogą wydawać się zwodniczo łatwe, co może stanowić wyzwanie, zwłaszcza dla osób o ograniczonej sprawności ruchowej. Linia metra [[Plik:Logo_du_M2_de_Lausanne.svg|20px]] (patrz poniżej) obejmuje większość najbardziej stromych części miasta i dlatego stanowi dobrą alternatywę dla pieszych.

=== Metrem ===
[[Plik:TSOL-p1030587.jpg|200px|thumb|Stacja metra Vigie na linii M1]]
Lozanna to najmniejsze miasto na świecie posiadające metro. Funkcjonują tu dwie linie metra obsługiwane przez przewoźnika ''[https://www.t-l.ch/ Transports publics de la région lausannoise]'' (TL), a ich głównym węzłem przesiadkowym jest stacja Flon. Nowa linia [[Plik:Logo_du_M2_de_Lausanne.svg|20px]] to w pełni zautomatyzowany system metra łączący dzielnicę Ouchy z północnym przedmieściem Epalinges; trasa przebiega przez główny dworzec kolejowy, stację Flon oraz liczne przystanki na Starym Mieście. Linia [[Plik:Logo_du_M2_de_Lausanne.svg|20px]] może zaskoczyć osoby odwiedzające miasto po raz pierwszy, ponieważ zarówno trasa, jak i niektóre stacje są bardzo '''strome''' – na przykład na stacji Gare peron jest nachylony, dlatego warto mocno się trzymać. Stacja Bessières, położona w pobliżu katedry, znajduje się na stromym zboczu jednego ze wzgórz Starego Miasta; przejazd windą ze stacji na poziom mostu (z wnętrza windy roztacza się widok na miasto poniżej) to atrakcja, której nie spotyka się w większości innych systemów metra. Linia [[Plik:Logo_du_M1_de_Lausanne.svg|20px]] obsługuje kierunki zachodnie, w tym Uniwersytet w Lozannie (UNIL) oraz politechnikę [https://www.epfl.ch/en/ EPFL] (École Polytechnique Fédérale de Lausanne).

Istnieje również lokalna kolej obsługiwana przez prywatną firmę [https://leb.ch/ LEB]; jej pociągi łączą się z dwiema liniami metra na stacji Flon i kursują do odległych północnych przedmieść, takich jak Echallens i Bercher, jednak dzięki coraz większej częstotliwości kursowania linia ta zaczęła pełnić funkcję trzeciej linii metra.

Wszyscy goście hoteli w Lozannie otrzymują bezpłatny bilet na metro i autobusy, ważny przez dwa tygodnie.

Bilety na metro (i autobusy) można kupić w automatach na wszystkich przystankach, a także na głównym dworcu kolejowym i stacji Flon. Ceny biletów jednorazowych zależą od odległości, zgodnie z systemem strefowym. Liczbę stref, które musi obejmować bilet, można sprawdzić na schemacie umieszczonym na automatach biletowych lub na bezpłatnej mapie dostępnej we wszystkich punktach sprzedaży. W ofercie znajdują się bilety jednorazowe, bilety „tam i z powrotem” oraz karnety dzienne i tygodniowe. Większość automatów biletowych na przystankach metra i autobusów nie wydaje reszty. Abonamenty kolejowe [https://www.sbb.ch/en CFF] (tzw. ''Abonnement Général'') uprawniają do nieograniczonych przejazdów w ramach sieci TL i LEB.

Jeśli posiadasz karnet CFF przeznaczony dla podróżnych spoza Szwajcarii, warto zapytać na głównym dworcu, czy obejmuje on lokalny transport miejski, ponieważ zasady te różnią się w zależności od rodzaju karnetu. Według stanu na lipiec 2013 bilet na „krótki przejazd” (maksymalnie 3 przystanki, ważny 30 minut) kosztuje 1,90 fr., bilet godzinny – 3,50 fr., a bilet całodniowy – 8,80 fr. Podobnie jak w Genewie, na stacjach znajdują się automaty biletowe.

=== Autobusem ===
Czyste i szybkie autobusy, również obsługiwane przez ''[http://www.t-l.ch/ TL]'', kursują bardzo często i tworzą na tyle gęstą sieć, że rzadko znajdziesz się w odległości większej niż kilkaset stóp od któregoś z przystanków. Niektóre trolejbusy przypominają pociąg złożony z dwóch wagonów, w którym właściwy pojazd ciągnie drugi, pozbawiony własnego napędu.

=== Rowerem ===
Rowery można wypożyczyć w firmie Lausanne Roule za 6 CHF dziennie (plus kaucja w wysokości 90 CHF). Firma posiada punkt w centrum miasta (tuż przy stacji metra Lausanne Flon – uwaga: adres podany na stronie internetowej jest błędny) oraz drugi na zachodnich przedmieściach, w miejscowości Renens. Planowane są kolejne lokalizacje, w tym jedna w dzielnicy Ouchy. Istnieje możliwość wypożyczenia roweru w jednym punkcie i zwrotu w drugim. Trzeci punkt znajduje się w [[Vevey]], jednak w przypadku wynajmu jednostronnego (zwrot w innym miejscu niż wypożyczenie) opłata wynosi 10 CHF. Trasa rowerowa z Lozanny do [[Vevey]] jest przepiękna: po lewej stronie rozciągają się niekończące się winnice, a po prawej – [[Jezioro Genewskie]] i [[Alpy]]. W punkcie Lausanne Roule można bezpłatnie otrzymać broszurę opisującą tę trasę.

Inną ciekawą opcją jest wynajem rowerów elektrycznych za pośrednictwem serwisu [https://bicy.ch/en bicy.ch]; ceny zaczynają się od 89 CHF miesięcznie (ok. 100 USD).

Warto pamiętać, że miasto jest dość strome, ale okolice nabrzeża są bardzo przyjemne. Dostępna jest praktyczna mapa rowerowa („Carte Velo”) w skali 1:10 000; choć wydano ją w 2006 roku, wciąż można ją pobrać ze [https://www.lausanne.ch/vie-pratique/mobilite/se-deplacer-a-lausanne/a-velo strony internetowej miasta]. Pomaga ona osobom nieznającym jeszcze Lozanny w znalezieniu najlepszych tras rowerowych w okolicy. Miasto dysponuje doskonałą siecią ścieżek, wyznaczonych pasów dla rowerów oraz tuneli, które ułatwiają pokonywanie najbardziej ruchliwych skrzyżowań. Trasy wzdłuż jeziora są niezwykle malownicze, jednak w szczytowych momentach letniego sezonu bywa na nich tłoczno od spacerowiczów, osób na rolkach i innych rowerzystów.

== Warto zobaczyć ==
{{Infobox|Serce Lozanny|Co to może oznaczać? ​​Wielu turystów zazwyczaj udaje się nad jezioro do dzielnicy Ouchy, spaceruje po promenadzie, a następnie wraca do domu, sądząc, że widzieli już Lozannę. Tymczasem prawdziwe życie toczy się powyżej głównego dworca kolejowego – na Starym Mieście oraz w dzielnicy Flon. To właśnie tam znajduje się też większość atrakcji turystycznych.}}
* {{zobacz
| name=[https://artbrut.ch/ Collection de l'Art Brut] | alt= | url= | adres=Av. des Bergières 11 | lat=46.527485| long=6.624743| wskazówki=autobus nr 2 w kierunku Désert, przystanek Jomini; autobus nr 3 w kierunku Bellevaux, przystanek Beaulieu
| tollfree=+41 21 315-2570 | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=wtorek-niedziela 11:00-18:00. Ta kolekcja dzieł niedoświadczonych artystów, którą trzeba zobaczyć, będzie na zmianę zachwycać, zadziwiać, zadziwiać i irytować. Życie wielu artystów, których prace są tu prezentowane, było trudne lub niemożliwe poza (lub wewnątrz) instytucji, odnajdując ukojenie i cel w czasami kompulsywnych aktach twórczych. 10 Fr.
}}
[[Plik:Palais du rumine.jpeg|thumb|Palais de Rumine, w którym znajduje się wiele godnych uwagi muzeów]]
* {{zobacz
| name=Palais de Rumine | alt= | url= | adres=Place de la Riponne 6 | lat=46.523611| long=6.633889| wskazówki=
| tollfree=+41 21 316-3310. | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=wto śro 11:00-18:00, czw 11:00-20:00, piątek-niedziela 11:00-17:00. Ten piękny budynek, wzorowany na włoskim renesansowym projekcie, nie jest tak stary, na jaki wygląda. Wewnątrz znajduje się pięć różnych muzeów z wystawami obejmującymi różnorodne tematy, od sztuk pięknych po historię naturalną. 4 Fr.
}}
* {{zobacz
| name=Muzeum Archeologiczno-Historyczne | alt=Musée d'archéologie et d'histoire | url= | adres=Place de la Riponne 6 | lat=46.523655| long=6.637206| wskazówki=
| tollfree=+41 21 316-3430 | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=wt.-czw. 11:00-18:00, pt.-niedz. 11:00-17:00. 6 Fr.
}}
* {{zobacz
| name=[https://www.mcba.ch/ Muzeum Sztuk Pięknych] | alt=Musée des Beaux-Arts | url= | adres=Place de la Riponne 6 | lat=46.517991| long=6.62544| wskazówki=
| tollfree=+41 21 316-3445 | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=pon.-czw. 11:00-20:00, pt.-niedz. 11:00-17:00.
}}
* {{zobacz
| name=Muzeum Historyczne w Lozannie | alt=Musée Historique de Lausanne | url= | adres=Place de la Cathedral 4 | lat=46.523015| long=6.634942| wskazówki=
| tollfree=+41 21 315-4101 | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=wt.-czw. 11:00-18:00, pt.-niedz. 11:00-17:00. Zbiór map, obrazów i dokumentów dotyczących historii Lozanny i regionu Jeziora Genewskiego od czasów najdawniejszych, przez długą okupację berneńską, po wyzwolenie i współczesność. Warto odwiedzić samą pięknie wykonaną dioramę XVI-wiecznej Lozanny. 4 Fr, studenci 2,50 Fr.
}}
* {{zobacz
| name=[https://mudac.ch/ Mudac] | alt= | url= | adres=Place de la Cathedral 6 | lat=46.5221| long=6.6353| wskazówki=
| tollfree=+41 21 315-2530 | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=wto-niedziela 11:00-18:00, lipiec-sierpień pon. 11:00-18:00. Muzeum designu i współczesnej sztuki użytkowej. 10 Fr.
}}
* {{zobacz
| name=[https://elysee.ch/ Musée de l'Elysée] | alt= | url= | adres=Av. de l'Elysée 18 | lat=46.51855| long=6.62398| wskazówki=
| tollfree=+41 21 316-9911 | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Wt.–niedz. 11:00–18:00. Światowej klasy muzeum fotografii, położone w pięknym parku. Bardzo blisko Muzeum Olimpijskiego. 8 CHF, studenci 4 CHF.
}}
* {{zobacz
| name=Espace Arlaud | alt= | url= | adres=Place de la Riponne 2 bis | lat=46.5228| long=6.6321| wskazówki=
| tollfree=+41 21 316-3850. | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Śr.-pt. 12:00-18:00, pt.-ndz. 11:00-17:00. 6 Fr.
}}
* {{zobacz
| name=La Tour d'Ale | alt= | url= | adres=Av. de l'Elysée 18 | lat=46.5228| long=6.6321| wskazówki=
| tollfree=+41 21 316-9911 | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Wieża, jedna z niewielu zachowanych części średniowiecznych murów obronnych, stanowi dobry pretekst do odwiedzenia rue de l'Ale i rue de la Tour. Choć można go podziwiać z zewnątrz, jest on zamknięty dla zwiedzających.
}}
* {{zobacz
| name=[https://fondation-hermitage.ch/?__cf_chl_rt_tk=SiioVdjAKBJf649XCOYiN8DjH_XuQ82nBARhcPLzl6I-1790237441-1.0.1.1-8WPrcMUxzA9q2_9D4G6CtcD9tjAHb_Ylc.6lfNUOAG4 Fondation de l'Hermitage] | alt= | url= | adres=Rte du Signal 2 | lat=46.5282| long=6.63723| wskazówki=
| tollfree=+41 21 312 50 13 | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Wt.–niedz. 10:00–18:00, czw. 10:00–21:00, święta 10:00–18:00. Zbudowana w 1841 roku jako rezydencja bankiera Charlesa-Juste’a Bugniona, posiadłość Hermitage zajmuje położony wśród drzew teren na wzgórzu nad Starym Miastem, skąd roztacza się wspaniały widok na katedrę i [[Alpy]]. W 1976 roku rodzina przekazała dom wraz z gruntem miastu Lozanna; obecnie budynek służy jako miejsce organizacji światowej klasy objazdowych wystaw sztuki. Dorośli: 15 CHF, seniorzy: 12 CHF, studenci i osoby bezrobotne: 7 CHF, wstęp dla osób poniżej 18. roku życia bezpłatny.
}}
* {{zobacz
| name=[https://www.lausanne.ch/vie-pratique/culture/musees/mrv Musée Romain Lausanne-Vidy] | alt= | url= | adres=Chemin du Bois-de-Vaux 24 | lat=46.518917| long=6.598794| wskazówki=
| tollfree=+41 21 315 41 85 | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Wt.–niedz. 11:00–18:00. Prezentowane są tu znaleziska architektoniczne z terenu osady położonej tuż po drugiej stronie drogi, gdzie wciąż zachowały się pozostałości murów i forum z czasów Cezara. Wstęp: 8 franków, studenci – 5 franków.
}}
* {{zobacz
| name=Katedra Notre Dame | alt= | url= | adres=Place de la Cathédrale | lat=46.5225| long=6.635556| wskazówki=
| tollfree=+41 21 316-7161 | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=pon.-pt. 07:00-19:00, sob. niedz. 08:00-18:00. Na szczycie góry, na której zbudowane jest stare miasto. Katedra jest dość interesująca architektonicznie z wieloma małymi wieżami i oknami. Z wieży roztacza się fantastyczny widok na miasto i okolicę, ale ponieważ katedra znajduje się na szczycie miasta, warto zrobić zdjęcie już z małego placu na zewnątrz. Bezpłatny.
}}
* {{zobacz
| name=Muzeum Olimpijskie | alt= | url= | adres=Quai d'Ouchy 1 | lat=46.508611| long=6.633889| wskazówki=
| tollfree=+41 21 621-6511 | fax=+41 21 621 65 12
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Od 1 maja do 30 września: codziennie w godz. 9:00–18:00; od 1 października do 30 kwietnia: od wtorku do niedzieli w godz. 9:00–18:00. Muzeum reklamuje się jako miejsce prezentujące „bogactwo wspomnień, które podtrzymają w Tobie pasję do idei olimpijskiej”. Ogród rzeźb, z którego roztacza się widok na Jezioro Genewskie, jest udostępniony dla zwiedzających. W okresie od 1 listopada do 31 marca obiekt jest nieczynny w poniedziałki. Wśród eksponatów znajdują się m.in. buty narciarskie Jean-Claude’a Killy’ego oraz złote buty lekkoatletyczne Carla Lewisa. Cena wstępu: 14 CHF za zwiedzanie całego muzeum, 7 CHF za wstęp wyłącznie na wystawy czasowe. Dzieci płacą połowę ceny; wstęp dla dzieci poniżej 10. roku życia jest bezpłatny.
}}
* {{zobacz
| name=[https://www.aquatis.ch/ Aquatis] | alt= | url= | adres=Route de Berne 144 | lat=46.508611| long=6.633889| wskazówki=Metro [[Plik:Logo_du_M2_de_Lausanne.svg|20px]], stacja Vennes, autostrada [[Plik:A9Swiss.svg|25px]], zjazd Vennes
| tollfree=+41 21 654 23 23 | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=info@aquatis.ch. 1 listopada – 31 marca: 10:00–18:00; 1 kwietnia – 31 października: 09:00–19:00. Największe w Europie akwarium i wiwarium słodkowodne, otwarte w 2017 roku. Ponad 10 000 ryb oraz 100 gadów i płazów w 46 akwariach, wiwariach i terrariach. Zwiedzanie zajmuje około 2 godzin. Cena: 29 CHF dla dorosłych, 19 CHF dla dzieci powyżej 5. roku życia; wstęp bezpłatny dla młodszych dzieci. Dostępne są ceny rodzinne i zniżki dla uczniów/studentów.
}}
* {{zobacz
| name=[https://www.sainf.ch/ Kościół św. Franciszka] | alt= | url= | adres= | lat=46.51971| long=6.63335| wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Został wzniesiony w XIII wieku i stanowił prezbiterium dawnego klasztoru franciszkanów. Aby zwiedzić kościół św. Franciszka (Église Saint-François), można wysiąść na stacji metra Lausanne Flon, obsługiwanej przez obie linie ([[Plik:Logo_du_M1_de_Lausanne.svg|20px]] i [[Plik:Logo_du_M2_de_Lausanne.svg|20px]]); stamtąd do kościoła jest około 5–10 minut drogi. Dogodniejszy dojazd zapewnia jednak autobus: linie nr 1, 2, 4, 6, 7, 8, 9, 12, 13, 16, 17 i 66 obsługują przystanek o tej samej nazwie z różną częstotliwością kursowania.
}}
* {{zobacz
| name=Château St. Maire | alt= | url= | adres= | lat=46.524864| long=6.635706| wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Budynek wzniesiono na przełomie XIV i XV wieku. Dawniej pełnił funkcję rezydencji biskupiej, a później siedziby namiestników z Berna; obecnie mieści się w nim muzeum historyczne. Obiekt znajduje się w górnej części Starego Miasta i jest łatwo dostępny autobusem. Najlepiej wysiąść na przystanku Tunnel (linie 8, 16, 22, 60 – różna częstotliwość kursowania) lub Pierre Viret (linia 16); stamtąd dojście pieszo zajmuje około 5–10 minut.
}}
* {{zobacz
| name=[https://www.chateaudouchy.ch/en/welcome/ Château d'Ouchy] | alt= | url= | adres=Place du Port 2 | lat=46.50672| long=6.62761| wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Château d'Ouchy został zbudowany około 1170 roku, następnie kilkakrotnie przebudowywany, w 1609 roku podpalony i popadający w ruinę. Jean-Jacques Mercier kazał usunąć ruiny z wyjątkiem wieży w latach 1885-1889, a w latach 1889-1893 zbudował dzisiejszy neogotycki zamek. Najbliższa stacja autobusowa i stacja metra to Ouchy.
}}
[[Plik:Lausanne Rathaus.JPG|300px|right|thumb|Ratusz przy Place de la Palud]]
[[Plik:Lausanne Bel-Air.JPG|thumb|Wieża Bel-Air]]
* {{zobacz
| name=Ratusz | alt= | url= | adres=Place de la Palud 2 | lat=46.52173| long=6.63288| wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Budynek znajduje się przy placu Place de la Palud i jest połączony z katedrą schodami Escalier du Marché. Został wzniesiony w XVII wieku i stanowi siedzibę władz miejskich oraz rady miasta. Można do niego dojechać linią metra [[Plik:Logo_du_M2_de_Lausanne.svg|20px]]; najbliższe stacje to Riponne-Maurice Béjart i Flon. Do stacji Flon dojeżdża również linia metra [[Plik:Logo_du_M1_de_Lausanne.svg|20px]]. Dojście pieszo zajmuje około 10 minut.
}}
* {{zobacz
| name=Grand Pont | alt= | url= | adres= | lat=46.520468| long=6.63135| wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Został ukończony w 1844 roku. Przebiega nad doliną Flon, którą zasypano w 1874 roku. Można do niej dotrzeć liniami metra [[Plik:Logo_du_M1_de_Lausanne.svg|20px]] i [[Plik:Logo_du_M2_de_Lausanne.svg|20px]], wysiadając na przystanku Flon. Można również wysiąść na przystanku St. François, obsługiwanym przez linie autobusowe nr 1, 2, 4, 6, 7, 8, 9, 12, 13, 16, 17 i 66.
}}
* {{zobacz
| name=[https://cche.com/de/Projekte/complexe-bel-air/ Wieża Bel-Air] | alt= | url= | adres=Place Bel-Air 1 | lat=46.52206| long=6.62886| wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=był pierwszym drapaczem chmur w Szwajcarii. Ma 61 metrów wysokości i została zbudowana w latach 1929-1932. Do przystanku Bel-Air można dojechać liniami autobusowymi 1, 2, 4, 6, 7, 8, 13 i 17 lub metrem [[Plik:Logo_du_M1_de_Lausanne.svg|20px]] lub [[Plik:Logo_du_M2_de_Lausanne.svg|20px]], wysiąść we Flon i iść 5 minut pieszo.
}}
* {{zobacz
| name=[https://www.lausanne.ch/portrait/carte-identite/architecture-et-monuments/patrimoine-architectural/entre-deux-guerres/tribunal-federal.html Sąd Federalny] | alt= | url= | adres=Avenue du Tribunal Fédéral 29 | lat=46.51964| long=6.64422| wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Został otwarty w 1927 roku i stanowi najwyższy organ sądowy Szwajcarii. Można do niego dotrzeć, korzystając ze stacji autobusowej i metra Pont-Bessières (linia metra [[Plik:Logo_du_M2_de_Lausanne.svg|20px]] oraz linie autobusowe 6, 7, 16, 22 i 60) lub z przystanku autobusowego Mon Repos, obsługiwanego przez linię nr 13.
}}
=== Parki ===
* {{Znacznik|Parc de Mont-Repos|46.518493 |6.642526 |typ=natura}}'''Parc de Mont-Repos''' znajduje się w pobliżu Szwajcarskiego Sądu Federalnego; oferuje woliery, plac zabaw dla dzieci, małą kawiarnię, wodospad oraz dużo terenów zielonych.
* {{Znacznik|Parc de la Vallée de la Jeunesse|46.5202 |6.6046 |typ=natura}}'''Parc de la Vallée de la Jeunesse''' to rozległy teren zielony w zachodniej części Lozanny.
* {{Znacznik|Bois de Sauvabelin|46.535317 |6.638519 |typ=natura}}'''Bois de Sauvabelin''' to obszar leśny na północy Lozanny, z wieżą widokową i niewielkim jeziorem.

== Aktywny wypoczynek ==
[[Plik:Lausanne view from Cathedral square.JPG | thumb | 300px | Stare Miasto widziane z placu Katedralnego]]
* '''Zwiedź Stare Miasto'''. Ze stacji kolejowej możesz wygodnie dojechać metrem do dzielnic Flon, Riponne lub Bessières (w pobliżu katedry). Jeśli natomiast nie boisz się wspinaczki, możesz ruszyć pieszo – wyłączona z ruchu kołowego część Starego Miasta zaczyna się tuż naprzeciwko dworca, a droga prowadzi stromo pod górę. Sklepy są czynne w ściśle określonych godzinach: od poniedziałku do piątku w godz. 10:00–19:00 oraz w soboty w godz. 10:00–18:00. W środy i soboty przez cały rok niemal cały ten rozległy obszar wolny od ruchu samochodowego zamienia się w wielki targ. Dzięki ukształtowaniu terenu (wzgórzom utrudniającym zabudowę drogową) Stare Miasto w Lozannie jest większe niż w większości szwajcarskich miast – wyjątkiem jest tu jedynie [[Zurych]]. Można tu spędzić dni na wędrówkach brukowanymi uliczkami, a i tak nie odkryć wszystkich zakamarków. Po zamknięciu sklepów do dyspozycji są dziesiątki restauracji, kawiarni i klubów nocnych – od urokliwych i przytulnych po modne i klimatyczne; warto zauważyć, że przy placu Place Central Stare Miasto łączy się z dzielnicą '''Flon''', słynącą z klubów i galerii. Spaceruj do woli – wstęp jest oczywiście bezpłatny.
* '''Odkryj las Sauvabelin''' (''na północ od centrum''). Nie przegap ogólnodostępnej {{Znacznik|Wieża Sauvabelin|46.535278|6.638611|typ=atrakcja}}'''wieży Sauvabelin''', z której roztacza się widok 360° na jezioro, Alpy i góry Jura. Następnie zejdź do centrum miasta przez park przy Fondation de l'Hermitage (patrz wyżej).
* '''Ciesz się widokami nad jeziorem w dzielnicy Ouchy'''. Pojedź linią metra [[Plik:Logo_du_M2_de_Lausanne.svg|20px]] do stacji Ouchy – i gotowe: po wyjściu ze stacji zobaczysz przed sobą rozciągające się jezioro (a przy dobrej pogodzie także [[Alpy]]). Nad brzegiem jeziora znajdują się również restauracje, bary oraz zamek-hotel Château d'Ouchy.
* '''Wejdź na wieżę katedry'''. Widok ze szczytu wieży katedry jest wart wysiłku związanego ze wspinaczką. Informacji udziela siostra zakonna w sklepiku z pamiątkami wewnątrz katedry. Od godziny 22:00 do drugiej nad ranem nocny stróż wykrzykuje aktualną godzinę, kontynuując tradycję sięgającą 1405 roku.
* '''Piłka nożna''': [https://www.lausanne-sport.ch/ FC Lausanne-Sport] występuje w Swiss Super League, czyli najwyższej klasie rozgrywkowej w Szwajcarii. Ich stadionem domowym jest {{Znacznik|Stade de la Tuilière|46.543556|6.622028|typ=atrakcja}}'''Stade de la Tuilière''' (pojemność 12 500 miejsc), położony 3 km na północ od centrum miasta. Klub [https://fcslo.ch/ FC Stade Lausanne Ouchy] spadł z ligi w 2024 roku i występuje obecnie w Challenge League – na drugim poziomie rozgrywkowym. Ich stadionem domowym jest {{Znacznik|La Pontaise|46.533333|6.624167|typ=atrakcja}}'''La Pontaise''' (pojemność 15 700 miejsc) – stadion olimpijski znajdujący się 2 km na północ od centrum miasta.

=== Koncerty i teatr ===
* {{Znacznik|Métropole|46.52213 |6.62845 |typ=atrakcja}}'''[http://www.mymetropole.ch/ Métropole]''', Rue des Terreaux 25, ☏ +41 21 340-9200. pon. 09:00-19:00, wt.-pt. 08:30-19:00, sob. 08:00-18:00. Główna sala koncertowa zachodniej Szwajcarii, Métropole księguje muzykę taneczną, muzykę świata, pop, jazz itp. Jeśli będziesz przejeżdżać przez miasto w odpowiednim czasie, możesz złapać tu wszystko, od Lozanńskiej Orkiestry Kameralnej po The Cure. 
* {{Znacznik|Espace de Terreaux|46.52300 |6.62800 |typ=atrakcja}}'''[https://terreaux.org/web.php/1/terreaux/accueil Espace de Terreaux]''', Rue des Terreaux 14, ☏ +41 21 320-0046. Lokalna rada kościołów protestanckich zdekonsekrowała kaplicę znajdującą się po drugiej stronie ulicy od centrum handlowego Metropole 2000 i obecnie wykorzystuje ją do cotygodniowych koncertów, podczas których odbywają się zarówno występy sakralne, jak i świeckie, od amerykańskich śpiewaków gospel, przez wschodnioeuropejskie zespoły klezmerskie, po teatr lalek dla dzieci. 
* {{Znacznik|Arsenic|46.52269 |6.62168 |typ=atrakcja}}'''[https://arsenic.ch/ Arsenic]''', Rue de Genève 57, ☏ +41 21 625-1136, info@theatre-arsenic.ch. Specjalizujący się w bardziej niecodziennych występach, Arsenic oferuje pełny harmonogram awangardowego teatru, muzyki jazzowej i popowej, a także instalacji/performansów jesienią, zimą i wiosną. 
* {{Znacznik|Théâtre de Vidy|46.51271 |6.61090 |typ=atrakcja}}'''[https://www.vidy.ch/fr/ Théâtre de Vidy]''', Av. Jaques-Dalcroze 5, ☏ +41 21 619-4545. 
* {{Znacznik|Théâtre Boulimie|46.52258 |6.63190 |typ=atrakcja}}'''[http://www.theatreboulimie.com/ Théâtre Boulimie]''', Place Arlaud 1, ☏ +41 312-9700. Sanktuarium szwajcarskiego humoru. Edycja wskazówek OSM
* {{Znacznik|Théâtre 2.21|46.52629 |6.63936 |typ=atrakcja}}'''[https://theatre221.ch/ Théâtre 2.21]''', Rue de l'Industrie 10, ☏ +41 21 311-6514. 
* {{Znacznik|Les Docks|46.52241 |6.61926 |typ=atrakcja}}'''[http://www.lesdocks.ch/ Les Docks], Av. Sévelin 34, ☏ +41 21 623-4444. Muzyka na żywo i bar. 
* {{Znacznik|Le Romandie|46.52013 |6.63165 |typ=atrakcja}}'''[https://www.leromandie.ch/ Le Romandie], Place de la Riponne 10, ☏ +41 21 311-1719. Klub rockowy i muzyka na żywo. Zobacz ich stronę internetową programu. 
* {{Znacznik|Théâtre Kléber-Méleau|46.52496 |6.60027 |typ=atrakcja}}'''Théâtre Kléber-Méleau, 1020 Renens-Malley, ☏ +41 21 625-8429.

== Praca ==

== Nauka ==

== Zakupy ==

== Gastronomia ==

== Festiwale, imprezy ==
* '''[https://www.lausanne-tourisme.ch/en/ Biuro Informacji Turystycznej w Lozannie]''' (''znajdujące się na głównym dworcu kolejowym oraz w dzielnicy Ouchy, gdzie dzieli lokal ze stacją metra linii [[Plik:Logo_du_M2_de_Lausanne.svg|20px]]''), tel. +41 21 613-7373. Otwarte codziennie w godzinach 09:00–19:00. Pracownicy biura – zarówno na miejscu, jak i podczas rozmowy telefonicznej – niemal zawsze potrafią znaleźć hotel odpowiadający Twoim możliwościom finansowym, nawet w ostatniej chwili. Ponadto oferują oni świetną, bezpłatną mapę miasta oraz bogaty wybór przydatnych materiałów informacyjnych w języku angielskim, a także francuskim, niemieckim i włoskim.

== Noclegi ==
* Mövenpick Hotel Lausanne hotel 4-gwiazdkowy 
* Carlton Lausanne Boutique Hôtel hotel 4-gwiazdkowy 
* Hôtel des Inventions 
* SwissTech Hotel 
* Elite hotel 3-gwiazdkowy

== Kontakt ==

== Bezpieczeństwo ==

== Informacje turystyczne ==

== Wyjazd ==

{{Zarys}}
{{Atrybucja}}

{{Jest w|Vaud}}

[[Kategoria:Szwajcaria]]</text>
      <sha1>d1kci6mqy61ufg7lnyxg6vmoffd4v9p</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>158859</id>
      <parentid>158858</parentid>
      <timestamp>2026-09-24T09:08:55Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Moromar</username>
        <id>2451</id>
      </contributor>
      <comment>/* Koncerty i teatr */</comment>
      <origin>158859</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="40287" sha1="tjdav40jl9q46jww8zvv5d74kpct8rn" xml:space="preserve">{{Top-banner}}
{{Miejscowość infobox
 |nazwa            = Lozanna
 |nazwa oryginalna = Lausanne
 |widok            = Lausanne_Wiki.jpg
 |opis             = 
 |herb             = CHE_Lausanne_COA.svg
 |mapa             = Lausanne dot.jpg
 |państwo          = [[Plik:Flag of_Switzerland_(Pantone).svg|20px]] [[Szwajcaria]]
 |region           = [[Plik:CHE_Vaud_Flag.svg|20px]] [[Vaud]]
 |powierzchnia     = 41,38
 |wysokość         = 495
 |ludność          = 145 600
 |prefiks          = 021
 |kod pocztowy     = 1000–1018
 |www              = https://www.lausanne.ch/
}}
'''Lozanna''' ([[Rozmówki francuskie|fra]] ''Lausanne'', wym. [lozan]), stolica [[Szwajcaria|szwajcarskiego]] kantonu [[Vaud]], to liczące 140 000 mieszkańców (stan na 2020) miasto położone na północnym krańcu [[Jezioro Genewskie|Jeziora Genewskiego]] (''Lac Léman''). Stanowi ono węzeł komunikacji publicznej kantonu [[Vaud]] oraz bramę do alpejskiego kantonu [[Valais]], gdzie znajdują się jedne z najbardziej znanych stoków narciarskich na świecie.

== Charakterystyka ==
{{Infobox|Mayor Davel|[[Plik:Lausanne Major Davel.JPG|150px|right|thumb|Pomnik Mayora Davela]]'''Mayor Davel''', pełne imię i nazwisko Jean Daniel Abraham Davel urodził się 20 października 1670 roku w Morrens VD. Był szwajcarskim buntownikiem i obecnie jest uważany za par Excelle bohatera ludowego Vaudois. W 1712 roku został mianowany burmistrzem przez ludność Berna (Vaud był wówczas częścią Berna). Davel poczuł się wezwany przez Boga do wyzwolenia swojej ojczyzny – Vaud – od Berneńczyków. 31 marca 1723 roku niespodziewanie wjechał do Lozanny, zebrał tam radę miejską i przedstawił manifest. W manifeście tym naród berneński został oskarżony o szereg błędów. Wyjaśnił swój plan wyzwolenia Vaud. Nie znalazł jednak żadnego poparcia dla tej kwestii w radzie miasta i incydent został zgłoszony bezpośrednio do Berna, po czym Davel został aresztowany. Podczas śledztwa Davel był torturowany, ale nadal upierał się, że wyzwolenie Vaud było boską inspiracją i że nie miał wspólników. Niemniej jednak został uznany za winnego i ścięty w Lozannie-Vidy 24 kwietnia 1723 r. W XIX wieku historia ta została wysoce wysterylizowana i stał się bohaterem ludowym Vaud.}}
Miasto jest gospodarzem '''Międzynarodowego Komitetu Olimpijskiego''' i dwóch głównych uniwersytetów. Jak można się spodziewać, duża populacja studentów tworzy tętniącą życiem społeczność nocną i artystyczną skupioną wokół '''dzielnicy Flon'''. Znajdziesz tu także wiele znakomitych restauracji i dwa tuziny godnych uwagi muzeów, w tym '''Muzeum Olimpijskie''' i niecodzienną '''Kolekcję de l'Art Brut'''. Miłośnicy architektury znajdą na szczycie miasta najlepiej zachowaną '''gotycką katedrę''' w [[Szwajcaria|Szwajcarii]].

Lozanna, mimo że jest miastem bardzo międzynarodowym (42% jego populacji w 2013 stanowili obcokrajowcy), jest miastem [[Rozmówki francuskie|francuskojęzycznym]]. [[Rozmówki angielskie|Angielski]] nie jest tak powszechnie używany jak w [[Genewa|Genewie]] i prawdopodobnie będziesz miał problemy z porozumiewaniem się z przeciętną osobą na ulicy. Większość pracowników sektora usług mówi jednak trochę po angielsku, a poziom języka angielskiego wśród młodych Szwajcarów jest zwykle wysoki (wśród starszego pokolenia zdecydowanie silniejszy jest [[Rozmówki niemieckie|język niemiecki]]). Gość nie będzie miał problemów z poruszaniem się wyłącznie po angielsku.

[[Plik:Lausanne cathedral from gd pont.jpg|thumb|300px|Katedra w Lozannie widziana z mostu Grand Pont]]

=== Historia ===
Osadnictwo na wzgórzu, na którym leży Lozanna, istniało co najmniej od epoki kamienia, jednak większość opracowań historycznych wiąże początki miasta z rzymskim obozem ''Lausanna'', usytuowanym nieco niżej, u podnóża wzgórza w kierunku jeziora – na terenie dzisiejszej miejscowości Vidy.

W średniowieczu miasto przeniesiono na łatwiejsze do obrony szczytowe partie wzgórza; o wzroście jego zamożności i znaczenia decydowało w dużej mierze położenie przy głównych szlakach komunikacyjnych wiodących z północy na południe, łączących [[Włochy]] z rejonem [[Morze Północne|Morza Północnego]]. Było to najważniejsze miasto na północ od przełęczy św. Bernarda – przynajmniej do czasu utworzenia biskupstwa w [[Valais]].

W 1536 roku miasto zostało przejęte przez [[Berno]] od książąt Sabaudii w ramach działań mających na celu zabezpieczenie południowo-zachodniej granicy tego kantonu. [[Berno]] sprawowało władzę nad tym obszarem aż do momentu, gdy Lozanna uzyskała niezależność po wkroczeniu wojsk francuskich pod wodzą Napoleona Bonapartego w 1798 roku. W 1803 roku miasto włączono do [[Szwajcaria|Szwajcarii]] jako stolicę kantonu [[Vaud]].

[[Lavaux]] – niewielki region położony na północno-zachodnim brzegu [[Jezioro Genewskie|Jeziora Genewskiego]], rozciągający się od Lozanny po [[Montreux]] (obszar ten bywa nazywany '''Szwajcarską Riwierą''') – od około 150 lat stanowi drugi dom dla pisarzy, artystów i muzyków. Do grona pierwszych słynnych przybyszów należeli państwo Shelleyowie oraz Lord Byron; bawili się oni i tworzyli w Lozannie (krążą pogłoski, że to właśnie tutaj powstał „Frankenstein”). Wśród innych znanych mieszkańców warto wymienić Ernesta Hemingwaya, który spędzał tu zimy z młodą rodziną w okresie opisanym w książce „Ruchome święto”, oraz Charliego Chaplina, mieszkającego w [[Vevey]] od połowy lat 30. XX wieku.

=== Orientacja ===
Dla odwiedzających Lozannę najważniejszymi dzielnicami są '''Cité''', '''Ville Marché''' oraz portowa dzielnica '''Ouchy'''. Pomiędzy nimi znajduje się '''Flon''' – obecnie przede wszystkim zagłębie klubów nocnych i sklepów – oraz położona tuż poniżej dworca kolejowego, zazwyczaj spokojna dzielnica '''Sous Gare''', która szczyci się jednymi z najlepszych kawiarni w mieście. Jeśli masz ochotę na spacer, warto poświęcić kilka godzin na wędrówkę po lesie '''Sauvebelin''', położonym na północ od wzgórza ''Hermitage''. Oto krótka charakterystyka tych dzielnic:

* {{Znacznik|'''Cité'''|46.5258|6.6275|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''Cité''' — to wzgórze stanowi najstarszą część Lozanny i przyciąga wielu turystów; znajdują się tu ''katedra'', ''zamek'', muzeum ''MUDAC'', kilka innych muzeów, teatr dla dzieci oraz znakomity sklep z zabawkami.
* {{Znacznik|'''Ville Marché'''|46.5231787|6.6326505|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''Ville Marché''' — średniowieczna Lozanna rozwijała się wokół targowisk organizowanych przy bramach wjazdowych do miasta; obszar ten – obejmujący place ''Place de la Palud'', ''Place St. François'' i ''Place Riponne'' – stanowi wraz z historycznym centrum całość Starego Miasta.
* {{Znacznik|'''Flon'''|46.521667|6.626944|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''Flon''' — pierwotna linia kolejowa prowadząca do Lozanny biegła doliną rzeki Flon, jednak brak możliwości poprowadzenia jej przez środek miasta sprawił, że w XIX wieku zastąpiono ją trasą przebiegającą przez kolejne wzgórze na południe, co umożliwiło obsługę połączeń z kantonem [[Valais]] i [[Włochy|Włochami]]. Dziś dawne magazyny w dolinie Flon mieszczą głównie modne restauracje i dyskoteki.
* {{Znacznik|'''Ouchy'''|46.507072|6.626764|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''Ouchy''' — dawna wioska rybacka, włączona w granice Lozanny w połowie XIX wieku, by pełnić funkcję portu nad ''Jeziorem Genewskim'' (Lac Léman). Wspaniałe widoki na jezioro i Alpy oraz przyjemniejsza temperatura powietrza sprawiają, że Ouchy cieszy się dużą popularnością w miesiącach letnich. W pobliżu portu znajduje się wiele hoteli i restauracji; w tej dzielnicy mieści się również [https://www.olympics.com/museum/ Muzeum Olimpijskie].
* {{Znacznik|'''Sous Gare'''|46.5151324|6.6260134|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''Sous Gare''' (dosłownie „pod dworcem”) — w XIX wieku Lozanna rozrosła się, zajmując cały teren pomiędzy obecną lokalizacją dworca kolejowego a portem w Ouchy. To przede wszystkim dzielnica bloków mieszkalnych i domów, ale warto się po niej przespacerować – choćby dla ''Café de Grancy'' i parku na wzgórzu ''Crêt de Montriond''.

== Dojazd ==
=== Samolotem ===
Najbliższe lotnisko, {{Znacznik|Port lotniczy Genewa|46.23756|6.10921|typ=transport}}'''Port lotniczy Genewa''' ({{IATA|GVA}}), obsługuje niemal wszystkich europejskich przewoźników oraz cztery codzienne połączenia transatlantyckie: z [[Waszyngton]]u-Dulles (linie Continental), [[Nowy Jork|Nowego Jorku]]-JFK (Swiss), [[Newark (New Jersey)|Newark (Continental) i [[Montreal]]u (Air Canada); w przypadku innych lotów z [[Stany Zjednoczone|USA]] konieczna jest przesiadka w głównym porcie przesiadkowym (hubie) danej linii lotniczej. Podróż pociągiem między lotniskiem w Genewie a stacją Lausanne CFF trwa około 45 minut; pociągi kursują co najmniej dwa razy na godzinę, z wyjątkiem późnych godzin nocnych i wczesnoporannych. Pełna opłata za przejazd z lotniska w Genewie do Lozanny wynosi 27 franków. Alternatywą jest {{Znacznik|Port lotniczy Zurych|47.464722|8.549167|typ=transport}}'''[[Port lotniczy Zurych|lotnisko w Zurychu]]''' ({{IATA|ZRH}}), oferujące częstsze połączenia transatlantyckie, obsługiwane głównie przez linie Swiss.

=== Koleją ===
Obsługę kolejową Lozanny zapewniają [https://www.sbb.ch/en Szwajcarskie Koleje Federalne] (SBB/CFF/FFS) – jeden z najsprawniejszych systemów transportu pasażerskiego na świecie. Pociągi kursują codziennie mniej więcej co pół godziny w godzinach od 04:45 do 01:30, łącząc miasto z Genewą, [[Zurych]]em (Zürich HB), [[Berno|Bernem]], [[Lucerna|Lucerną]], [[Neuchâtel]], [[St. Gallen]], [[Brig]], [[Biel/Bienne]] oraz miejscowościami pośrednimi. Wszystkie pociągi zmierzające do [[Genewa|Genewy]] z innych części Szwajcarii przejeżdżają przez Lozannę; kursują tu również liczne pociągi lokalne, dzięki czemu w ciągu dnia połączenie z Genewą (w obu kierunkach) dostępne jest średnio co 15 minut. Podróż szybkim pociągiem bezpośrednim (IC) z [[Genewa|Genewy]] zajmuje nieco ponad pół godziny, podczas gdy pociągi lokalne, zatrzymujące się na mniejszych stacjach, mogą potrzebować na to nawet godziny. Codziennie kursują cztery pociągi z [[Paryż|paryskiego]] dworca Gare de Lyon (szybkie składy ''TGV'' przewoźnika [https://www.groupe-sncf.com/fr SNCF]), a także jeden bezpośredni pociąg z [[Wenecja|Wenecji]] i trzy z [[Mediolan]]u. Włoski przewoźnik kolejowy oferuje również połączenia nocne z [[Rzym]]u i [[Wenecja|Wenecji]]. Bilety kolejowe w [[Szwajcaria|Szwajcarii]] są drogie. Warto kupować je z wyprzedzeniem (przez internet), aby skorzystać z niższych cen (oferta ''billet dégriffé'').

{{Znacznik|Dworzec kolejowy|46.516886 |6.629096 |typ=transport}}'''Dworzec kolejowy''' (Gare CFF), Place de la Gare 9. Całodobowe skrytki bagażowe, cena: 6–9 CHF.

=== Samochodem ===
Lozanna jest połączona ze szwajcarską siecią autostrad za pośrednictwem autostrady [[Plik:A1Swiss.svg|25px]] ([[Genewa]] – [[Berno]] – [[Zurych]] – [[St. Gallen]]) oraz autostrady [[Plik:A9Swiss.svg|25px]] ([[Brig]]-Glis – [[Sion]] – [[Vallorbe]]). Dla miasta istotne znaczenie ma również łącznik autostradowy A1A, który odgałęzia się od autostrady [[Plik:A1Swiss.svg|25px]] w pobliżu Ecublens i kończy się w dzielnicy Vidy w Lozannie.

=== Autobusem ===
Autobusy międzynarodowe przyjeżdżają codziennie z [[Hiszpania|Hiszpanii]], [[Francja|Francji]] oraz głównych miast [[Europa Środkowa|Europy Środkowej]]. Wiele z nich przejeżdża przez [[Genewa|Genewę]] lub [[Bazylea|Bazyleę]], zanim zatrzyma się w Lozannie. {{Znacznik|Dworzec autobusowy|46.5365617025889|6.623129538004348|typ=transport}}'''Dworzec autobusowy''' znajduje się w północnej części miasta.

=== Statkiem ===
==== Statki wycieczkowe ====
Do Lozanny kursują statki zarówno z francuskiego, jak i szwajcarskiego brzegu Jeziora Genewskiego. Głównymi portami, z których wypływają jednostki, są [[Évian-les-Bains]], [[Montreux]], [[Genewa]] oraz wiele mniejszych miejscowości położonych nad brzegiem jeziora. Dużą popularnością wśród turystów cieszą się rejsy połączone z lunchem lub kolacją. Większość statków porusza się w spokojnym tempie, co czyni je najwolniejszym środkiem transportu do Lozanny. Latem rozkład rejsów jest dość rozbudowany, jednak jesienią i wiosną ulega on ograniczeniu, a zimą statki niemal całkowicie przestają kursować.

==== Promy ====
Z {{Znacznik|Przystań Lausanne-Ouchy|46.50514053914229|6.626600742727966|typ=transport}}'''przystani Lausanne-Ouchy''' przez cały rok kursują – w ramach oferty '''NaviMobilité''' i pod szyldem przewoźnika CGN – promy pasażerskie obsługujące bezpośrednie połączenia przez jezioro do [[Évian-les-Bains]] (linia N1) oraz [[Thonon-les-Bains]] (linia N2). Służą one przede wszystkim osobom dojeżdżającym do pracy przez granicę, dlatego kursują od poniedziałku do piątku – od wczesnych godzin porannych aż do późnego wieczora. W porównaniu ze standardowymi statkami rejsowymi CGN, promy te objęte są odrębną, nieco droższą taryfą, oferują nieco niższy komfort podróży, ale zapewniają krótszy czas przejazdu.

=== Pieszo ===
Przez miasto przebiega '''Via Francigena''' – długodystansowy szlak pieszy łączący [[Canterbury]] z [[Rzym]]em, oznaczony w Szwajcarii numerem 70.

== Komunikacja ==
{{mapa|46.518|6.632|zoom=14|layer=|staticmap=|align=|name=|grupy=transport,zobacz,natura,jedzenie,bar,nocleg,atrakcja,zakupy,alarm,zdrowie,zabytek,kontakt,nauka,punkt,rower,parking,obszar,metro,praca}}
=== Pieszo ===
Piesze wędrówki to świetny sposób na poruszanie się po Lozannie. W odległości krótkiego spaceru od głównego dworca kolejowego znajduje się wiele atrakcji, przy czym ulice w większości wolne od ruchu samochodowego zaczynają się po drugiej stronie ulicy od Rue du Petit-Chêne, która prowadzi do Place St. François na starym mieście. Stamtąd kolejne deptaki prowadzą do dzielnicy Flon z wieloma barami, klubami i restauracjami, do ulic handlowych pomiędzy Place St. François i Place de la Riponne oraz do starego miasta w pobliżu katedry. Planując spacer, weź pod uwagę, że ''Lozanna jest niezwykle stroma'' jak na miasto tej wielkości, z wieloma ulicami, które na mapie mogą wydawać się zwodniczo łatwe, co może stanowić wyzwanie, zwłaszcza dla osób o ograniczonej sprawności ruchowej. Linia metra [[Plik:Logo_du_M2_de_Lausanne.svg|20px]] (patrz poniżej) obejmuje większość najbardziej stromych części miasta i dlatego stanowi dobrą alternatywę dla pieszych.

=== Metrem ===
[[Plik:TSOL-p1030587.jpg|200px|thumb|Stacja metra Vigie na linii M1]]
Lozanna to najmniejsze miasto na świecie posiadające metro. Funkcjonują tu dwie linie metra obsługiwane przez przewoźnika ''[https://www.t-l.ch/ Transports publics de la région lausannoise]'' (TL), a ich głównym węzłem przesiadkowym jest stacja Flon. Nowa linia [[Plik:Logo_du_M2_de_Lausanne.svg|20px]] to w pełni zautomatyzowany system metra łączący dzielnicę Ouchy z północnym przedmieściem Epalinges; trasa przebiega przez główny dworzec kolejowy, stację Flon oraz liczne przystanki na Starym Mieście. Linia [[Plik:Logo_du_M2_de_Lausanne.svg|20px]] może zaskoczyć osoby odwiedzające miasto po raz pierwszy, ponieważ zarówno trasa, jak i niektóre stacje są bardzo '''strome''' – na przykład na stacji Gare peron jest nachylony, dlatego warto mocno się trzymać. Stacja Bessières, położona w pobliżu katedry, znajduje się na stromym zboczu jednego ze wzgórz Starego Miasta; przejazd windą ze stacji na poziom mostu (z wnętrza windy roztacza się widok na miasto poniżej) to atrakcja, której nie spotyka się w większości innych systemów metra. Linia [[Plik:Logo_du_M1_de_Lausanne.svg|20px]] obsługuje kierunki zachodnie, w tym Uniwersytet w Lozannie (UNIL) oraz politechnikę [https://www.epfl.ch/en/ EPFL] (École Polytechnique Fédérale de Lausanne).

Istnieje również lokalna kolej obsługiwana przez prywatną firmę [https://leb.ch/ LEB]; jej pociągi łączą się z dwiema liniami metra na stacji Flon i kursują do odległych północnych przedmieść, takich jak Echallens i Bercher, jednak dzięki coraz większej częstotliwości kursowania linia ta zaczęła pełnić funkcję trzeciej linii metra.

Wszyscy goście hoteli w Lozannie otrzymują bezpłatny bilet na metro i autobusy, ważny przez dwa tygodnie.

Bilety na metro (i autobusy) można kupić w automatach na wszystkich przystankach, a także na głównym dworcu kolejowym i stacji Flon. Ceny biletów jednorazowych zależą od odległości, zgodnie z systemem strefowym. Liczbę stref, które musi obejmować bilet, można sprawdzić na schemacie umieszczonym na automatach biletowych lub na bezpłatnej mapie dostępnej we wszystkich punktach sprzedaży. W ofercie znajdują się bilety jednorazowe, bilety „tam i z powrotem” oraz karnety dzienne i tygodniowe. Większość automatów biletowych na przystankach metra i autobusów nie wydaje reszty. Abonamenty kolejowe [https://www.sbb.ch/en CFF] (tzw. ''Abonnement Général'') uprawniają do nieograniczonych przejazdów w ramach sieci TL i LEB.

Jeśli posiadasz karnet CFF przeznaczony dla podróżnych spoza Szwajcarii, warto zapytać na głównym dworcu, czy obejmuje on lokalny transport miejski, ponieważ zasady te różnią się w zależności od rodzaju karnetu. Według stanu na lipiec 2013 bilet na „krótki przejazd” (maksymalnie 3 przystanki, ważny 30 minut) kosztuje 1,90 fr., bilet godzinny – 3,50 fr., a bilet całodniowy – 8,80 fr. Podobnie jak w Genewie, na stacjach znajdują się automaty biletowe.

=== Autobusem ===
Czyste i szybkie autobusy, również obsługiwane przez ''[http://www.t-l.ch/ TL]'', kursują bardzo często i tworzą na tyle gęstą sieć, że rzadko znajdziesz się w odległości większej niż kilkaset stóp od któregoś z przystanków. Niektóre trolejbusy przypominają pociąg złożony z dwóch wagonów, w którym właściwy pojazd ciągnie drugi, pozbawiony własnego napędu.

=== Rowerem ===
Rowery można wypożyczyć w firmie Lausanne Roule za 6 CHF dziennie (plus kaucja w wysokości 90 CHF). Firma posiada punkt w centrum miasta (tuż przy stacji metra Lausanne Flon – uwaga: adres podany na stronie internetowej jest błędny) oraz drugi na zachodnich przedmieściach, w miejscowości Renens. Planowane są kolejne lokalizacje, w tym jedna w dzielnicy Ouchy. Istnieje możliwość wypożyczenia roweru w jednym punkcie i zwrotu w drugim. Trzeci punkt znajduje się w [[Vevey]], jednak w przypadku wynajmu jednostronnego (zwrot w innym miejscu niż wypożyczenie) opłata wynosi 10 CHF. Trasa rowerowa z Lozanny do [[Vevey]] jest przepiękna: po lewej stronie rozciągają się niekończące się winnice, a po prawej – [[Jezioro Genewskie]] i [[Alpy]]. W punkcie Lausanne Roule można bezpłatnie otrzymać broszurę opisującą tę trasę.

Inną ciekawą opcją jest wynajem rowerów elektrycznych za pośrednictwem serwisu [https://bicy.ch/en bicy.ch]; ceny zaczynają się od 89 CHF miesięcznie (ok. 100 USD).

Warto pamiętać, że miasto jest dość strome, ale okolice nabrzeża są bardzo przyjemne. Dostępna jest praktyczna mapa rowerowa („Carte Velo”) w skali 1:10 000; choć wydano ją w 2006 roku, wciąż można ją pobrać ze [https://www.lausanne.ch/vie-pratique/mobilite/se-deplacer-a-lausanne/a-velo strony internetowej miasta]. Pomaga ona osobom nieznającym jeszcze Lozanny w znalezieniu najlepszych tras rowerowych w okolicy. Miasto dysponuje doskonałą siecią ścieżek, wyznaczonych pasów dla rowerów oraz tuneli, które ułatwiają pokonywanie najbardziej ruchliwych skrzyżowań. Trasy wzdłuż jeziora są niezwykle malownicze, jednak w szczytowych momentach letniego sezonu bywa na nich tłoczno od spacerowiczów, osób na rolkach i innych rowerzystów.

== Warto zobaczyć ==
{{Infobox|Serce Lozanny|Co to może oznaczać? ​​Wielu turystów zazwyczaj udaje się nad jezioro do dzielnicy Ouchy, spaceruje po promenadzie, a następnie wraca do domu, sądząc, że widzieli już Lozannę. Tymczasem prawdziwe życie toczy się powyżej głównego dworca kolejowego – na Starym Mieście oraz w dzielnicy Flon. To właśnie tam znajduje się też większość atrakcji turystycznych.}}
* {{zobacz
| name=[https://artbrut.ch/ Collection de l'Art Brut] | alt= | url= | adres=Av. des Bergières 11 | lat=46.527485| long=6.624743| wskazówki=autobus nr 2 w kierunku Désert, przystanek Jomini; autobus nr 3 w kierunku Bellevaux, przystanek Beaulieu
| tollfree=+41 21 315-2570 | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=wtorek-niedziela 11:00-18:00. Ta kolekcja dzieł niedoświadczonych artystów, którą trzeba zobaczyć, będzie na zmianę zachwycać, zadziwiać, zadziwiać i irytować. Życie wielu artystów, których prace są tu prezentowane, było trudne lub niemożliwe poza (lub wewnątrz) instytucji, odnajdując ukojenie i cel w czasami kompulsywnych aktach twórczych. 10 Fr.
}}
[[Plik:Palais du rumine.jpeg|thumb|Palais de Rumine, w którym znajduje się wiele godnych uwagi muzeów]]
* {{zobacz
| name=Palais de Rumine | alt= | url= | adres=Place de la Riponne 6 | lat=46.523611| long=6.633889| wskazówki=
| tollfree=+41 21 316-3310. | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=wto śro 11:00-18:00, czw 11:00-20:00, piątek-niedziela 11:00-17:00. Ten piękny budynek, wzorowany na włoskim renesansowym projekcie, nie jest tak stary, na jaki wygląda. Wewnątrz znajduje się pięć różnych muzeów z wystawami obejmującymi różnorodne tematy, od sztuk pięknych po historię naturalną. 4 Fr.
}}
* {{zobacz
| name=Muzeum Archeologiczno-Historyczne | alt=Musée d'archéologie et d'histoire | url= | adres=Place de la Riponne 6 | lat=46.523655| long=6.637206| wskazówki=
| tollfree=+41 21 316-3430 | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=wt.-czw. 11:00-18:00, pt.-niedz. 11:00-17:00. 6 Fr.
}}
* {{zobacz
| name=[https://www.mcba.ch/ Muzeum Sztuk Pięknych] | alt=Musée des Beaux-Arts | url= | adres=Place de la Riponne 6 | lat=46.517991| long=6.62544| wskazówki=
| tollfree=+41 21 316-3445 | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=pon.-czw. 11:00-20:00, pt.-niedz. 11:00-17:00.
}}
* {{zobacz
| name=Muzeum Historyczne w Lozannie | alt=Musée Historique de Lausanne | url= | adres=Place de la Cathedral 4 | lat=46.523015| long=6.634942| wskazówki=
| tollfree=+41 21 315-4101 | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=wt.-czw. 11:00-18:00, pt.-niedz. 11:00-17:00. Zbiór map, obrazów i dokumentów dotyczących historii Lozanny i regionu Jeziora Genewskiego od czasów najdawniejszych, przez długą okupację berneńską, po wyzwolenie i współczesność. Warto odwiedzić samą pięknie wykonaną dioramę XVI-wiecznej Lozanny. 4 Fr, studenci 2,50 Fr.
}}
* {{zobacz
| name=[https://mudac.ch/ Mudac] | alt= | url= | adres=Place de la Cathedral 6 | lat=46.5221| long=6.6353| wskazówki=
| tollfree=+41 21 315-2530 | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=wto-niedziela 11:00-18:00, lipiec-sierpień pon. 11:00-18:00. Muzeum designu i współczesnej sztuki użytkowej. 10 Fr.
}}
* {{zobacz
| name=[https://elysee.ch/ Musée de l'Elysée] | alt= | url= | adres=Av. de l'Elysée 18 | lat=46.51855| long=6.62398| wskazówki=
| tollfree=+41 21 316-9911 | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Wt.–niedz. 11:00–18:00. Światowej klasy muzeum fotografii, położone w pięknym parku. Bardzo blisko Muzeum Olimpijskiego. 8 CHF, studenci 4 CHF.
}}
* {{zobacz
| name=Espace Arlaud | alt= | url= | adres=Place de la Riponne 2 bis | lat=46.5228| long=6.6321| wskazówki=
| tollfree=+41 21 316-3850. | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Śr.-pt. 12:00-18:00, pt.-ndz. 11:00-17:00. 6 Fr.
}}
* {{zobacz
| name=La Tour d'Ale | alt= | url= | adres=Av. de l'Elysée 18 | lat=46.5228| long=6.6321| wskazówki=
| tollfree=+41 21 316-9911 | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Wieża, jedna z niewielu zachowanych części średniowiecznych murów obronnych, stanowi dobry pretekst do odwiedzenia rue de l'Ale i rue de la Tour. Choć można go podziwiać z zewnątrz, jest on zamknięty dla zwiedzających.
}}
* {{zobacz
| name=[https://fondation-hermitage.ch/?__cf_chl_rt_tk=SiioVdjAKBJf649XCOYiN8DjH_XuQ82nBARhcPLzl6I-1790237441-1.0.1.1-8WPrcMUxzA9q2_9D4G6CtcD9tjAHb_Ylc.6lfNUOAG4 Fondation de l'Hermitage] | alt= | url= | adres=Rte du Signal 2 | lat=46.5282| long=6.63723| wskazówki=
| tollfree=+41 21 312 50 13 | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Wt.–niedz. 10:00–18:00, czw. 10:00–21:00, święta 10:00–18:00. Zbudowana w 1841 roku jako rezydencja bankiera Charlesa-Juste’a Bugniona, posiadłość Hermitage zajmuje położony wśród drzew teren na wzgórzu nad Starym Miastem, skąd roztacza się wspaniały widok na katedrę i [[Alpy]]. W 1976 roku rodzina przekazała dom wraz z gruntem miastu Lozanna; obecnie budynek służy jako miejsce organizacji światowej klasy objazdowych wystaw sztuki. Dorośli: 15 CHF, seniorzy: 12 CHF, studenci i osoby bezrobotne: 7 CHF, wstęp dla osób poniżej 18. roku życia bezpłatny.
}}
* {{zobacz
| name=[https://www.lausanne.ch/vie-pratique/culture/musees/mrv Musée Romain Lausanne-Vidy] | alt= | url= | adres=Chemin du Bois-de-Vaux 24 | lat=46.518917| long=6.598794| wskazówki=
| tollfree=+41 21 315 41 85 | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Wt.–niedz. 11:00–18:00. Prezentowane są tu znaleziska architektoniczne z terenu osady położonej tuż po drugiej stronie drogi, gdzie wciąż zachowały się pozostałości murów i forum z czasów Cezara. Wstęp: 8 franków, studenci – 5 franków.
}}
* {{zobacz
| name=Katedra Notre Dame | alt= | url= | adres=Place de la Cathédrale | lat=46.5225| long=6.635556| wskazówki=
| tollfree=+41 21 316-7161 | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=pon.-pt. 07:00-19:00, sob. niedz. 08:00-18:00. Na szczycie góry, na której zbudowane jest stare miasto. Katedra jest dość interesująca architektonicznie z wieloma małymi wieżami i oknami. Z wieży roztacza się fantastyczny widok na miasto i okolicę, ale ponieważ katedra znajduje się na szczycie miasta, warto zrobić zdjęcie już z małego placu na zewnątrz. Bezpłatny.
}}
* {{zobacz
| name=Muzeum Olimpijskie | alt= | url= | adres=Quai d'Ouchy 1 | lat=46.508611| long=6.633889| wskazówki=
| tollfree=+41 21 621-6511 | fax=+41 21 621 65 12
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Od 1 maja do 30 września: codziennie w godz. 9:00–18:00; od 1 października do 30 kwietnia: od wtorku do niedzieli w godz. 9:00–18:00. Muzeum reklamuje się jako miejsce prezentujące „bogactwo wspomnień, które podtrzymają w Tobie pasję do idei olimpijskiej”. Ogród rzeźb, z którego roztacza się widok na Jezioro Genewskie, jest udostępniony dla zwiedzających. W okresie od 1 listopada do 31 marca obiekt jest nieczynny w poniedziałki. Wśród eksponatów znajdują się m.in. buty narciarskie Jean-Claude’a Killy’ego oraz złote buty lekkoatletyczne Carla Lewisa. Cena wstępu: 14 CHF za zwiedzanie całego muzeum, 7 CHF za wstęp wyłącznie na wystawy czasowe. Dzieci płacą połowę ceny; wstęp dla dzieci poniżej 10. roku życia jest bezpłatny.
}}
* {{zobacz
| name=[https://www.aquatis.ch/ Aquatis] | alt= | url= | adres=Route de Berne 144 | lat=46.508611| long=6.633889| wskazówki=Metro [[Plik:Logo_du_M2_de_Lausanne.svg|20px]], stacja Vennes, autostrada [[Plik:A9Swiss.svg|25px]], zjazd Vennes
| tollfree=+41 21 654 23 23 | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=info@aquatis.ch. 1 listopada – 31 marca: 10:00–18:00; 1 kwietnia – 31 października: 09:00–19:00. Największe w Europie akwarium i wiwarium słodkowodne, otwarte w 2017 roku. Ponad 10 000 ryb oraz 100 gadów i płazów w 46 akwariach, wiwariach i terrariach. Zwiedzanie zajmuje około 2 godzin. Cena: 29 CHF dla dorosłych, 19 CHF dla dzieci powyżej 5. roku życia; wstęp bezpłatny dla młodszych dzieci. Dostępne są ceny rodzinne i zniżki dla uczniów/studentów.
}}
* {{zobacz
| name=[https://www.sainf.ch/ Kościół św. Franciszka] | alt= | url= | adres= | lat=46.51971| long=6.63335| wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Został wzniesiony w XIII wieku i stanowił prezbiterium dawnego klasztoru franciszkanów. Aby zwiedzić kościół św. Franciszka (Église Saint-François), można wysiąść na stacji metra Lausanne Flon, obsługiwanej przez obie linie ([[Plik:Logo_du_M1_de_Lausanne.svg|20px]] i [[Plik:Logo_du_M2_de_Lausanne.svg|20px]]); stamtąd do kościoła jest około 5–10 minut drogi. Dogodniejszy dojazd zapewnia jednak autobus: linie nr 1, 2, 4, 6, 7, 8, 9, 12, 13, 16, 17 i 66 obsługują przystanek o tej samej nazwie z różną częstotliwością kursowania.
}}
* {{zobacz
| name=Château St. Maire | alt= | url= | adres= | lat=46.524864| long=6.635706| wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Budynek wzniesiono na przełomie XIV i XV wieku. Dawniej pełnił funkcję rezydencji biskupiej, a później siedziby namiestników z Berna; obecnie mieści się w nim muzeum historyczne. Obiekt znajduje się w górnej części Starego Miasta i jest łatwo dostępny autobusem. Najlepiej wysiąść na przystanku Tunnel (linie 8, 16, 22, 60 – różna częstotliwość kursowania) lub Pierre Viret (linia 16); stamtąd dojście pieszo zajmuje około 5–10 minut.
}}
* {{zobacz
| name=[https://www.chateaudouchy.ch/en/welcome/ Château d'Ouchy] | alt= | url= | adres=Place du Port 2 | lat=46.50672| long=6.62761| wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Château d'Ouchy został zbudowany około 1170 roku, następnie kilkakrotnie przebudowywany, w 1609 roku podpalony i popadający w ruinę. Jean-Jacques Mercier kazał usunąć ruiny z wyjątkiem wieży w latach 1885-1889, a w latach 1889-1893 zbudował dzisiejszy neogotycki zamek. Najbliższa stacja autobusowa i stacja metra to Ouchy.
}}
[[Plik:Lausanne Rathaus.JPG|300px|right|thumb|Ratusz przy Place de la Palud]]
[[Plik:Lausanne Bel-Air.JPG|thumb|Wieża Bel-Air]]
* {{zobacz
| name=Ratusz | alt= | url= | adres=Place de la Palud 2 | lat=46.52173| long=6.63288| wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Budynek znajduje się przy placu Place de la Palud i jest połączony z katedrą schodami Escalier du Marché. Został wzniesiony w XVII wieku i stanowi siedzibę władz miejskich oraz rady miasta. Można do niego dojechać linią metra [[Plik:Logo_du_M2_de_Lausanne.svg|20px]]; najbliższe stacje to Riponne-Maurice Béjart i Flon. Do stacji Flon dojeżdża również linia metra [[Plik:Logo_du_M1_de_Lausanne.svg|20px]]. Dojście pieszo zajmuje około 10 minut.
}}
* {{zobacz
| name=Grand Pont | alt= | url= | adres= | lat=46.520468| long=6.63135| wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Został ukończony w 1844 roku. Przebiega nad doliną Flon, którą zasypano w 1874 roku. Można do niej dotrzeć liniami metra [[Plik:Logo_du_M1_de_Lausanne.svg|20px]] i [[Plik:Logo_du_M2_de_Lausanne.svg|20px]], wysiadając na przystanku Flon. Można również wysiąść na przystanku St. François, obsługiwanym przez linie autobusowe nr 1, 2, 4, 6, 7, 8, 9, 12, 13, 16, 17 i 66.
}}
* {{zobacz
| name=[https://cche.com/de/Projekte/complexe-bel-air/ Wieża Bel-Air] | alt= | url= | adres=Place Bel-Air 1 | lat=46.52206| long=6.62886| wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=był pierwszym drapaczem chmur w Szwajcarii. Ma 61 metrów wysokości i została zbudowana w latach 1929-1932. Do przystanku Bel-Air można dojechać liniami autobusowymi 1, 2, 4, 6, 7, 8, 13 i 17 lub metrem [[Plik:Logo_du_M1_de_Lausanne.svg|20px]] lub [[Plik:Logo_du_M2_de_Lausanne.svg|20px]], wysiąść we Flon i iść 5 minut pieszo.
}}
* {{zobacz
| name=[https://www.lausanne.ch/portrait/carte-identite/architecture-et-monuments/patrimoine-architectural/entre-deux-guerres/tribunal-federal.html Sąd Federalny] | alt= | url= | adres=Avenue du Tribunal Fédéral 29 | lat=46.51964| long=6.64422| wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Został otwarty w 1927 roku i stanowi najwyższy organ sądowy Szwajcarii. Można do niego dotrzeć, korzystając ze stacji autobusowej i metra Pont-Bessières (linia metra [[Plik:Logo_du_M2_de_Lausanne.svg|20px]] oraz linie autobusowe 6, 7, 16, 22 i 60) lub z przystanku autobusowego Mon Repos, obsługiwanego przez linię nr 13.
}}
=== Parki ===
* {{Znacznik|Parc de Mont-Repos|46.518493 |6.642526 |typ=natura}}'''Parc de Mont-Repos''' znajduje się w pobliżu Szwajcarskiego Sądu Federalnego; oferuje woliery, plac zabaw dla dzieci, małą kawiarnię, wodospad oraz dużo terenów zielonych.
* {{Znacznik|Parc de la Vallée de la Jeunesse|46.5202 |6.6046 |typ=natura}}'''Parc de la Vallée de la Jeunesse''' to rozległy teren zielony w zachodniej części Lozanny.
* {{Znacznik|Bois de Sauvabelin|46.535317 |6.638519 |typ=natura}}'''Bois de Sauvabelin''' to obszar leśny na północy Lozanny, z wieżą widokową i niewielkim jeziorem.

== Aktywny wypoczynek ==
[[Plik:Lausanne view from Cathedral square.JPG | thumb | 300px | Stare Miasto widziane z placu Katedralnego]]
* '''Zwiedź Stare Miasto'''. Ze stacji kolejowej możesz wygodnie dojechać metrem do dzielnic Flon, Riponne lub Bessières (w pobliżu katedry). Jeśli natomiast nie boisz się wspinaczki, możesz ruszyć pieszo – wyłączona z ruchu kołowego część Starego Miasta zaczyna się tuż naprzeciwko dworca, a droga prowadzi stromo pod górę. Sklepy są czynne w ściśle określonych godzinach: od poniedziałku do piątku w godz. 10:00–19:00 oraz w soboty w godz. 10:00–18:00. W środy i soboty przez cały rok niemal cały ten rozległy obszar wolny od ruchu samochodowego zamienia się w wielki targ. Dzięki ukształtowaniu terenu (wzgórzom utrudniającym zabudowę drogową) Stare Miasto w Lozannie jest większe niż w większości szwajcarskich miast – wyjątkiem jest tu jedynie [[Zurych]]. Można tu spędzić dni na wędrówkach brukowanymi uliczkami, a i tak nie odkryć wszystkich zakamarków. Po zamknięciu sklepów do dyspozycji są dziesiątki restauracji, kawiarni i klubów nocnych – od urokliwych i przytulnych po modne i klimatyczne; warto zauważyć, że przy placu Place Central Stare Miasto łączy się z dzielnicą '''Flon''', słynącą z klubów i galerii. Spaceruj do woli – wstęp jest oczywiście bezpłatny.
* '''Odkryj las Sauvabelin''' (''na północ od centrum''). Nie przegap ogólnodostępnej {{Znacznik|Wieża Sauvabelin|46.535278|6.638611|typ=atrakcja}}'''wieży Sauvabelin''', z której roztacza się widok 360° na jezioro, Alpy i góry Jura. Następnie zejdź do centrum miasta przez park przy Fondation de l'Hermitage (patrz wyżej).
* '''Ciesz się widokami nad jeziorem w dzielnicy Ouchy'''. Pojedź linią metra [[Plik:Logo_du_M2_de_Lausanne.svg|20px]] do stacji Ouchy – i gotowe: po wyjściu ze stacji zobaczysz przed sobą rozciągające się jezioro (a przy dobrej pogodzie także [[Alpy]]). Nad brzegiem jeziora znajdują się również restauracje, bary oraz zamek-hotel Château d'Ouchy.
* '''Wejdź na wieżę katedry'''. Widok ze szczytu wieży katedry jest wart wysiłku związanego ze wspinaczką. Informacji udziela siostra zakonna w sklepiku z pamiątkami wewnątrz katedry. Od godziny 22:00 do drugiej nad ranem nocny stróż wykrzykuje aktualną godzinę, kontynuując tradycję sięgającą 1405 roku.
* '''Piłka nożna''': [https://www.lausanne-sport.ch/ FC Lausanne-Sport] występuje w Swiss Super League, czyli najwyższej klasie rozgrywkowej w Szwajcarii. Ich stadionem domowym jest {{Znacznik|Stade de la Tuilière|46.543556|6.622028|typ=atrakcja}}'''Stade de la Tuilière''' (pojemność 12 500 miejsc), położony 3 km na północ od centrum miasta. Klub [https://fcslo.ch/ FC Stade Lausanne Ouchy] spadł z ligi w 2024 roku i występuje obecnie w Challenge League – na drugim poziomie rozgrywkowym. Ich stadionem domowym jest {{Znacznik|La Pontaise|46.533333|6.624167|typ=atrakcja}}'''La Pontaise''' (pojemność 15 700 miejsc) – stadion olimpijski znajdujący się 2 km na północ od centrum miasta.

=== Koncerty i teatr ===
* {{Znacznik|Métropole|46.52213 |6.62845 |typ=atrakcja}}'''[http://www.mymetropole.ch/ Métropole]''', Rue des Terreaux 25, ☏ +41 21 340-9200. pon. 09:00-19:00, wt.-pt. 08:30-19:00, sob. 08:00-18:00. Główna sala koncertowa zachodniej Szwajcarii, Métropole księguje muzykę taneczną, muzykę świata, pop, jazz itp. Jeśli będziesz przejeżdżać przez miasto w odpowiednim czasie, możesz złapać tu wszystko, od Lozanńskiej Orkiestry Kameralnej po The Cure. 
* {{Znacznik|Espace de Terreaux|46.52300 |6.62800 |typ=atrakcja}}'''[https://terreaux.org/web.php/1/terreaux/accueil Espace de Terreaux]''', Rue des Terreaux 14, ☏ +41 21 320-0046. Lokalna rada kościołów protestanckich zdekonsekrowała kaplicę znajdującą się po drugiej stronie ulicy od centrum handlowego Metropole 2000 i obecnie wykorzystuje ją do cotygodniowych koncertów, podczas których odbywają się zarówno występy sakralne, jak i świeckie, od amerykańskich śpiewaków gospel, przez wschodnioeuropejskie zespoły klezmerskie, po teatr lalek dla dzieci. 
* {{Znacznik|Arsenic|46.52269 |6.62168 |typ=atrakcja}}'''[https://arsenic.ch/ Arsenic]''', Rue de Genève 57, ☏ +41 21 625-1136, info@theatre-arsenic.ch. Specjalizujący się w bardziej niecodziennych występach, Arsenic oferuje pełny harmonogram awangardowego teatru, muzyki jazzowej i popowej, a także instalacji/performansów jesienią, zimą i wiosną. 
* {{Znacznik|Théâtre de Vidy|46.51271 |6.61090 |typ=atrakcja}}'''[https://www.vidy.ch/fr/ Théâtre de Vidy]''', Av. Jaques-Dalcroze 5, ☏ +41 21 619-4545. 
* {{Znacznik|Théâtre Boulimie|46.52258 |6.63190 |typ=atrakcja}}'''[http://www.theatreboulimie.com/ Théâtre Boulimie]''', Place Arlaud 1, ☏ +41 312-9700. Sanktuarium szwajcarskiego humoru. Edycja wskazówek OSM
* {{Znacznik|Théâtre 2.21|46.52629 |6.63936 |typ=atrakcja}}'''[https://theatre221.ch/ Théâtre 2.21]''', Rue de l'Industrie 10, ☏ +41 21 311-6514. 
* {{Znacznik|Les Docks|46.52241 |6.61926 |typ=atrakcja}}'''[http://www.lesdocks.ch/ Les Docks]''', Av. Sévelin 34, ☏ +41 21 623-4444. Muzyka na żywo i bar. 
* {{Znacznik|Le Romandie|46.52013 |6.63165 |typ=atrakcja}}'''[https://www.leromandie.ch/ Le Romandie]''', Place de la Riponne 10, ☏ +41 21 311-1719. Klub rockowy i muzyka na żywo. Zobacz ich stronę internetową programu. 
* {{Znacznik|Théâtre Kléber-Méleau|46.52496 |6.60027 |typ=atrakcja}}'''Théâtre Kléber-Méleau''', 1020 Renens-Malley, ☏ +41 21 625-8429.

== Praca ==

== Nauka ==

== Zakupy ==

== Gastronomia ==

== Festiwale, imprezy ==
* '''[https://www.lausanne-tourisme.ch/en/ Biuro Informacji Turystycznej w Lozannie]''' (''znajdujące się na głównym dworcu kolejowym oraz w dzielnicy Ouchy, gdzie dzieli lokal ze stacją metra linii [[Plik:Logo_du_M2_de_Lausanne.svg|20px]]''), tel. +41 21 613-7373. Otwarte codziennie w godzinach 09:00–19:00. Pracownicy biura – zarówno na miejscu, jak i podczas rozmowy telefonicznej – niemal zawsze potrafią znaleźć hotel odpowiadający Twoim możliwościom finansowym, nawet w ostatniej chwili. Ponadto oferują oni świetną, bezpłatną mapę miasta oraz bogaty wybór przydatnych materiałów informacyjnych w języku angielskim, a także francuskim, niemieckim i włoskim.

== Noclegi ==
* Mövenpick Hotel Lausanne hotel 4-gwiazdkowy 
* Carlton Lausanne Boutique Hôtel hotel 4-gwiazdkowy 
* Hôtel des Inventions 
* SwissTech Hotel 
* Elite hotel 3-gwiazdkowy

== Kontakt ==

== Bezpieczeństwo ==

== Informacje turystyczne ==

== Wyjazd ==

{{Zarys}}
{{Atrybucja}}

{{Jest w|Vaud}}

[[Kategoria:Szwajcaria]]</text>
      <sha1>tjdav40jl9q46jww8zvv5d74kpct8rn</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>158860</id>
      <parentid>158859</parentid>
      <timestamp>2026-09-24T09:12:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Moromar</username>
        <id>2451</id>
      </contributor>
      <comment>/* Zakupy */</comment>
      <origin>158860</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="42516" sha1="ny46347c2hvl3vrz3cd7olr4rgwuk4h" xml:space="preserve">{{Top-banner}}
{{Miejscowość infobox
 |nazwa            = Lozanna
 |nazwa oryginalna = Lausanne
 |widok            = Lausanne_Wiki.jpg
 |opis             = 
 |herb             = CHE_Lausanne_COA.svg
 |mapa             = Lausanne dot.jpg
 |państwo          = [[Plik:Flag of_Switzerland_(Pantone).svg|20px]] [[Szwajcaria]]
 |region           = [[Plik:CHE_Vaud_Flag.svg|20px]] [[Vaud]]
 |powierzchnia     = 41,38
 |wysokość         = 495
 |ludność          = 145 600
 |prefiks          = 021
 |kod pocztowy     = 1000–1018
 |www              = https://www.lausanne.ch/
}}
'''Lozanna''' ([[Rozmówki francuskie|fra]] ''Lausanne'', wym. [lozan]), stolica [[Szwajcaria|szwajcarskiego]] kantonu [[Vaud]], to liczące 140 000 mieszkańców (stan na 2020) miasto położone na północnym krańcu [[Jezioro Genewskie|Jeziora Genewskiego]] (''Lac Léman''). Stanowi ono węzeł komunikacji publicznej kantonu [[Vaud]] oraz bramę do alpejskiego kantonu [[Valais]], gdzie znajdują się jedne z najbardziej znanych stoków narciarskich na świecie.

== Charakterystyka ==
{{Infobox|Mayor Davel|[[Plik:Lausanne Major Davel.JPG|150px|right|thumb|Pomnik Mayora Davela]]'''Mayor Davel''', pełne imię i nazwisko Jean Daniel Abraham Davel urodził się 20 października 1670 roku w Morrens VD. Był szwajcarskim buntownikiem i obecnie jest uważany za par Excelle bohatera ludowego Vaudois. W 1712 roku został mianowany burmistrzem przez ludność Berna (Vaud był wówczas częścią Berna). Davel poczuł się wezwany przez Boga do wyzwolenia swojej ojczyzny – Vaud – od Berneńczyków. 31 marca 1723 roku niespodziewanie wjechał do Lozanny, zebrał tam radę miejską i przedstawił manifest. W manifeście tym naród berneński został oskarżony o szereg błędów. Wyjaśnił swój plan wyzwolenia Vaud. Nie znalazł jednak żadnego poparcia dla tej kwestii w radzie miasta i incydent został zgłoszony bezpośrednio do Berna, po czym Davel został aresztowany. Podczas śledztwa Davel był torturowany, ale nadal upierał się, że wyzwolenie Vaud było boską inspiracją i że nie miał wspólników. Niemniej jednak został uznany za winnego i ścięty w Lozannie-Vidy 24 kwietnia 1723 r. W XIX wieku historia ta została wysoce wysterylizowana i stał się bohaterem ludowym Vaud.}}
Miasto jest gospodarzem '''Międzynarodowego Komitetu Olimpijskiego''' i dwóch głównych uniwersytetów. Jak można się spodziewać, duża populacja studentów tworzy tętniącą życiem społeczność nocną i artystyczną skupioną wokół '''dzielnicy Flon'''. Znajdziesz tu także wiele znakomitych restauracji i dwa tuziny godnych uwagi muzeów, w tym '''Muzeum Olimpijskie''' i niecodzienną '''Kolekcję de l'Art Brut'''. Miłośnicy architektury znajdą na szczycie miasta najlepiej zachowaną '''gotycką katedrę''' w [[Szwajcaria|Szwajcarii]].

Lozanna, mimo że jest miastem bardzo międzynarodowym (42% jego populacji w 2013 stanowili obcokrajowcy), jest miastem [[Rozmówki francuskie|francuskojęzycznym]]. [[Rozmówki angielskie|Angielski]] nie jest tak powszechnie używany jak w [[Genewa|Genewie]] i prawdopodobnie będziesz miał problemy z porozumiewaniem się z przeciętną osobą na ulicy. Większość pracowników sektora usług mówi jednak trochę po angielsku, a poziom języka angielskiego wśród młodych Szwajcarów jest zwykle wysoki (wśród starszego pokolenia zdecydowanie silniejszy jest [[Rozmówki niemieckie|język niemiecki]]). Gość nie będzie miał problemów z poruszaniem się wyłącznie po angielsku.

[[Plik:Lausanne cathedral from gd pont.jpg|thumb|300px|Katedra w Lozannie widziana z mostu Grand Pont]]

=== Historia ===
Osadnictwo na wzgórzu, na którym leży Lozanna, istniało co najmniej od epoki kamienia, jednak większość opracowań historycznych wiąże początki miasta z rzymskim obozem ''Lausanna'', usytuowanym nieco niżej, u podnóża wzgórza w kierunku jeziora – na terenie dzisiejszej miejscowości Vidy.

W średniowieczu miasto przeniesiono na łatwiejsze do obrony szczytowe partie wzgórza; o wzroście jego zamożności i znaczenia decydowało w dużej mierze położenie przy głównych szlakach komunikacyjnych wiodących z północy na południe, łączących [[Włochy]] z rejonem [[Morze Północne|Morza Północnego]]. Było to najważniejsze miasto na północ od przełęczy św. Bernarda – przynajmniej do czasu utworzenia biskupstwa w [[Valais]].

W 1536 roku miasto zostało przejęte przez [[Berno]] od książąt Sabaudii w ramach działań mających na celu zabezpieczenie południowo-zachodniej granicy tego kantonu. [[Berno]] sprawowało władzę nad tym obszarem aż do momentu, gdy Lozanna uzyskała niezależność po wkroczeniu wojsk francuskich pod wodzą Napoleona Bonapartego w 1798 roku. W 1803 roku miasto włączono do [[Szwajcaria|Szwajcarii]] jako stolicę kantonu [[Vaud]].

[[Lavaux]] – niewielki region położony na północno-zachodnim brzegu [[Jezioro Genewskie|Jeziora Genewskiego]], rozciągający się od Lozanny po [[Montreux]] (obszar ten bywa nazywany '''Szwajcarską Riwierą''') – od około 150 lat stanowi drugi dom dla pisarzy, artystów i muzyków. Do grona pierwszych słynnych przybyszów należeli państwo Shelleyowie oraz Lord Byron; bawili się oni i tworzyli w Lozannie (krążą pogłoski, że to właśnie tutaj powstał „Frankenstein”). Wśród innych znanych mieszkańców warto wymienić Ernesta Hemingwaya, który spędzał tu zimy z młodą rodziną w okresie opisanym w książce „Ruchome święto”, oraz Charliego Chaplina, mieszkającego w [[Vevey]] od połowy lat 30. XX wieku.

=== Orientacja ===
Dla odwiedzających Lozannę najważniejszymi dzielnicami są '''Cité''', '''Ville Marché''' oraz portowa dzielnica '''Ouchy'''. Pomiędzy nimi znajduje się '''Flon''' – obecnie przede wszystkim zagłębie klubów nocnych i sklepów – oraz położona tuż poniżej dworca kolejowego, zazwyczaj spokojna dzielnica '''Sous Gare''', która szczyci się jednymi z najlepszych kawiarni w mieście. Jeśli masz ochotę na spacer, warto poświęcić kilka godzin na wędrówkę po lesie '''Sauvebelin''', położonym na północ od wzgórza ''Hermitage''. Oto krótka charakterystyka tych dzielnic:

* {{Znacznik|'''Cité'''|46.5258|6.6275|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''Cité''' — to wzgórze stanowi najstarszą część Lozanny i przyciąga wielu turystów; znajdują się tu ''katedra'', ''zamek'', muzeum ''MUDAC'', kilka innych muzeów, teatr dla dzieci oraz znakomity sklep z zabawkami.
* {{Znacznik|'''Ville Marché'''|46.5231787|6.6326505|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''Ville Marché''' — średniowieczna Lozanna rozwijała się wokół targowisk organizowanych przy bramach wjazdowych do miasta; obszar ten – obejmujący place ''Place de la Palud'', ''Place St. François'' i ''Place Riponne'' – stanowi wraz z historycznym centrum całość Starego Miasta.
* {{Znacznik|'''Flon'''|46.521667|6.626944|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''Flon''' — pierwotna linia kolejowa prowadząca do Lozanny biegła doliną rzeki Flon, jednak brak możliwości poprowadzenia jej przez środek miasta sprawił, że w XIX wieku zastąpiono ją trasą przebiegającą przez kolejne wzgórze na południe, co umożliwiło obsługę połączeń z kantonem [[Valais]] i [[Włochy|Włochami]]. Dziś dawne magazyny w dolinie Flon mieszczą głównie modne restauracje i dyskoteki.
* {{Znacznik|'''Ouchy'''|46.507072|6.626764|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''Ouchy''' — dawna wioska rybacka, włączona w granice Lozanny w połowie XIX wieku, by pełnić funkcję portu nad ''Jeziorem Genewskim'' (Lac Léman). Wspaniałe widoki na jezioro i Alpy oraz przyjemniejsza temperatura powietrza sprawiają, że Ouchy cieszy się dużą popularnością w miesiącach letnich. W pobliżu portu znajduje się wiele hoteli i restauracji; w tej dzielnicy mieści się również [https://www.olympics.com/museum/ Muzeum Olimpijskie].
* {{Znacznik|'''Sous Gare'''|46.5151324|6.6260134|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''Sous Gare''' (dosłownie „pod dworcem”) — w XIX wieku Lozanna rozrosła się, zajmując cały teren pomiędzy obecną lokalizacją dworca kolejowego a portem w Ouchy. To przede wszystkim dzielnica bloków mieszkalnych i domów, ale warto się po niej przespacerować – choćby dla ''Café de Grancy'' i parku na wzgórzu ''Crêt de Montriond''.

== Dojazd ==
=== Samolotem ===
Najbliższe lotnisko, {{Znacznik|Port lotniczy Genewa|46.23756|6.10921|typ=transport}}'''Port lotniczy Genewa''' ({{IATA|GVA}}), obsługuje niemal wszystkich europejskich przewoźników oraz cztery codzienne połączenia transatlantyckie: z [[Waszyngton]]u-Dulles (linie Continental), [[Nowy Jork|Nowego Jorku]]-JFK (Swiss), [[Newark (New Jersey)|Newark (Continental) i [[Montreal]]u (Air Canada); w przypadku innych lotów z [[Stany Zjednoczone|USA]] konieczna jest przesiadka w głównym porcie przesiadkowym (hubie) danej linii lotniczej. Podróż pociągiem między lotniskiem w Genewie a stacją Lausanne CFF trwa około 45 minut; pociągi kursują co najmniej dwa razy na godzinę, z wyjątkiem późnych godzin nocnych i wczesnoporannych. Pełna opłata za przejazd z lotniska w Genewie do Lozanny wynosi 27 franków. Alternatywą jest {{Znacznik|Port lotniczy Zurych|47.464722|8.549167|typ=transport}}'''[[Port lotniczy Zurych|lotnisko w Zurychu]]''' ({{IATA|ZRH}}), oferujące częstsze połączenia transatlantyckie, obsługiwane głównie przez linie Swiss.

=== Koleją ===
Obsługę kolejową Lozanny zapewniają [https://www.sbb.ch/en Szwajcarskie Koleje Federalne] (SBB/CFF/FFS) – jeden z najsprawniejszych systemów transportu pasażerskiego na świecie. Pociągi kursują codziennie mniej więcej co pół godziny w godzinach od 04:45 do 01:30, łącząc miasto z Genewą, [[Zurych]]em (Zürich HB), [[Berno|Bernem]], [[Lucerna|Lucerną]], [[Neuchâtel]], [[St. Gallen]], [[Brig]], [[Biel/Bienne]] oraz miejscowościami pośrednimi. Wszystkie pociągi zmierzające do [[Genewa|Genewy]] z innych części Szwajcarii przejeżdżają przez Lozannę; kursują tu również liczne pociągi lokalne, dzięki czemu w ciągu dnia połączenie z Genewą (w obu kierunkach) dostępne jest średnio co 15 minut. Podróż szybkim pociągiem bezpośrednim (IC) z [[Genewa|Genewy]] zajmuje nieco ponad pół godziny, podczas gdy pociągi lokalne, zatrzymujące się na mniejszych stacjach, mogą potrzebować na to nawet godziny. Codziennie kursują cztery pociągi z [[Paryż|paryskiego]] dworca Gare de Lyon (szybkie składy ''TGV'' przewoźnika [https://www.groupe-sncf.com/fr SNCF]), a także jeden bezpośredni pociąg z [[Wenecja|Wenecji]] i trzy z [[Mediolan]]u. Włoski przewoźnik kolejowy oferuje również połączenia nocne z [[Rzym]]u i [[Wenecja|Wenecji]]. Bilety kolejowe w [[Szwajcaria|Szwajcarii]] są drogie. Warto kupować je z wyprzedzeniem (przez internet), aby skorzystać z niższych cen (oferta ''billet dégriffé'').

{{Znacznik|Dworzec kolejowy|46.516886 |6.629096 |typ=transport}}'''Dworzec kolejowy''' (Gare CFF), Place de la Gare 9. Całodobowe skrytki bagażowe, cena: 6–9 CHF.

=== Samochodem ===
Lozanna jest połączona ze szwajcarską siecią autostrad za pośrednictwem autostrady [[Plik:A1Swiss.svg|25px]] ([[Genewa]] – [[Berno]] – [[Zurych]] – [[St. Gallen]]) oraz autostrady [[Plik:A9Swiss.svg|25px]] ([[Brig]]-Glis – [[Sion]] – [[Vallorbe]]). Dla miasta istotne znaczenie ma również łącznik autostradowy A1A, który odgałęzia się od autostrady [[Plik:A1Swiss.svg|25px]] w pobliżu Ecublens i kończy się w dzielnicy Vidy w Lozannie.

=== Autobusem ===
Autobusy międzynarodowe przyjeżdżają codziennie z [[Hiszpania|Hiszpanii]], [[Francja|Francji]] oraz głównych miast [[Europa Środkowa|Europy Środkowej]]. Wiele z nich przejeżdża przez [[Genewa|Genewę]] lub [[Bazylea|Bazyleę]], zanim zatrzyma się w Lozannie. {{Znacznik|Dworzec autobusowy|46.5365617025889|6.623129538004348|typ=transport}}'''Dworzec autobusowy''' znajduje się w północnej części miasta.

=== Statkiem ===
==== Statki wycieczkowe ====
Do Lozanny kursują statki zarówno z francuskiego, jak i szwajcarskiego brzegu Jeziora Genewskiego. Głównymi portami, z których wypływają jednostki, są [[Évian-les-Bains]], [[Montreux]], [[Genewa]] oraz wiele mniejszych miejscowości położonych nad brzegiem jeziora. Dużą popularnością wśród turystów cieszą się rejsy połączone z lunchem lub kolacją. Większość statków porusza się w spokojnym tempie, co czyni je najwolniejszym środkiem transportu do Lozanny. Latem rozkład rejsów jest dość rozbudowany, jednak jesienią i wiosną ulega on ograniczeniu, a zimą statki niemal całkowicie przestają kursować.

==== Promy ====
Z {{Znacznik|Przystań Lausanne-Ouchy|46.50514053914229|6.626600742727966|typ=transport}}'''przystani Lausanne-Ouchy''' przez cały rok kursują – w ramach oferty '''NaviMobilité''' i pod szyldem przewoźnika CGN – promy pasażerskie obsługujące bezpośrednie połączenia przez jezioro do [[Évian-les-Bains]] (linia N1) oraz [[Thonon-les-Bains]] (linia N2). Służą one przede wszystkim osobom dojeżdżającym do pracy przez granicę, dlatego kursują od poniedziałku do piątku – od wczesnych godzin porannych aż do późnego wieczora. W porównaniu ze standardowymi statkami rejsowymi CGN, promy te objęte są odrębną, nieco droższą taryfą, oferują nieco niższy komfort podróży, ale zapewniają krótszy czas przejazdu.

=== Pieszo ===
Przez miasto przebiega '''Via Francigena''' – długodystansowy szlak pieszy łączący [[Canterbury]] z [[Rzym]]em, oznaczony w Szwajcarii numerem 70.

== Komunikacja ==
{{mapa|46.518|6.632|zoom=14|layer=|staticmap=|align=|name=|grupy=transport,zobacz,natura,jedzenie,bar,nocleg,atrakcja,zakupy,alarm,zdrowie,zabytek,kontakt,nauka,punkt,rower,parking,obszar,metro,praca}}
=== Pieszo ===
Piesze wędrówki to świetny sposób na poruszanie się po Lozannie. W odległości krótkiego spaceru od głównego dworca kolejowego znajduje się wiele atrakcji, przy czym ulice w większości wolne od ruchu samochodowego zaczynają się po drugiej stronie ulicy od Rue du Petit-Chêne, która prowadzi do Place St. François na starym mieście. Stamtąd kolejne deptaki prowadzą do dzielnicy Flon z wieloma barami, klubami i restauracjami, do ulic handlowych pomiędzy Place St. François i Place de la Riponne oraz do starego miasta w pobliżu katedry. Planując spacer, weź pod uwagę, że ''Lozanna jest niezwykle stroma'' jak na miasto tej wielkości, z wieloma ulicami, które na mapie mogą wydawać się zwodniczo łatwe, co może stanowić wyzwanie, zwłaszcza dla osób o ograniczonej sprawności ruchowej. Linia metra [[Plik:Logo_du_M2_de_Lausanne.svg|20px]] (patrz poniżej) obejmuje większość najbardziej stromych części miasta i dlatego stanowi dobrą alternatywę dla pieszych.

=== Metrem ===
[[Plik:TSOL-p1030587.jpg|200px|thumb|Stacja metra Vigie na linii M1]]
Lozanna to najmniejsze miasto na świecie posiadające metro. Funkcjonują tu dwie linie metra obsługiwane przez przewoźnika ''[https://www.t-l.ch/ Transports publics de la région lausannoise]'' (TL), a ich głównym węzłem przesiadkowym jest stacja Flon. Nowa linia [[Plik:Logo_du_M2_de_Lausanne.svg|20px]] to w pełni zautomatyzowany system metra łączący dzielnicę Ouchy z północnym przedmieściem Epalinges; trasa przebiega przez główny dworzec kolejowy, stację Flon oraz liczne przystanki na Starym Mieście. Linia [[Plik:Logo_du_M2_de_Lausanne.svg|20px]] może zaskoczyć osoby odwiedzające miasto po raz pierwszy, ponieważ zarówno trasa, jak i niektóre stacje są bardzo '''strome''' – na przykład na stacji Gare peron jest nachylony, dlatego warto mocno się trzymać. Stacja Bessières, położona w pobliżu katedry, znajduje się na stromym zboczu jednego ze wzgórz Starego Miasta; przejazd windą ze stacji na poziom mostu (z wnętrza windy roztacza się widok na miasto poniżej) to atrakcja, której nie spotyka się w większości innych systemów metra. Linia [[Plik:Logo_du_M1_de_Lausanne.svg|20px]] obsługuje kierunki zachodnie, w tym Uniwersytet w Lozannie (UNIL) oraz politechnikę [https://www.epfl.ch/en/ EPFL] (École Polytechnique Fédérale de Lausanne).

Istnieje również lokalna kolej obsługiwana przez prywatną firmę [https://leb.ch/ LEB]; jej pociągi łączą się z dwiema liniami metra na stacji Flon i kursują do odległych północnych przedmieść, takich jak Echallens i Bercher, jednak dzięki coraz większej częstotliwości kursowania linia ta zaczęła pełnić funkcję trzeciej linii metra.

Wszyscy goście hoteli w Lozannie otrzymują bezpłatny bilet na metro i autobusy, ważny przez dwa tygodnie.

Bilety na metro (i autobusy) można kupić w automatach na wszystkich przystankach, a także na głównym dworcu kolejowym i stacji Flon. Ceny biletów jednorazowych zależą od odległości, zgodnie z systemem strefowym. Liczbę stref, które musi obejmować bilet, można sprawdzić na schemacie umieszczonym na automatach biletowych lub na bezpłatnej mapie dostępnej we wszystkich punktach sprzedaży. W ofercie znajdują się bilety jednorazowe, bilety „tam i z powrotem” oraz karnety dzienne i tygodniowe. Większość automatów biletowych na przystankach metra i autobusów nie wydaje reszty. Abonamenty kolejowe [https://www.sbb.ch/en CFF] (tzw. ''Abonnement Général'') uprawniają do nieograniczonych przejazdów w ramach sieci TL i LEB.

Jeśli posiadasz karnet CFF przeznaczony dla podróżnych spoza Szwajcarii, warto zapytać na głównym dworcu, czy obejmuje on lokalny transport miejski, ponieważ zasady te różnią się w zależności od rodzaju karnetu. Według stanu na lipiec 2013 bilet na „krótki przejazd” (maksymalnie 3 przystanki, ważny 30 minut) kosztuje 1,90 fr., bilet godzinny – 3,50 fr., a bilet całodniowy – 8,80 fr. Podobnie jak w Genewie, na stacjach znajdują się automaty biletowe.

=== Autobusem ===
Czyste i szybkie autobusy, również obsługiwane przez ''[http://www.t-l.ch/ TL]'', kursują bardzo często i tworzą na tyle gęstą sieć, że rzadko znajdziesz się w odległości większej niż kilkaset stóp od któregoś z przystanków. Niektóre trolejbusy przypominają pociąg złożony z dwóch wagonów, w którym właściwy pojazd ciągnie drugi, pozbawiony własnego napędu.

=== Rowerem ===
Rowery można wypożyczyć w firmie Lausanne Roule za 6 CHF dziennie (plus kaucja w wysokości 90 CHF). Firma posiada punkt w centrum miasta (tuż przy stacji metra Lausanne Flon – uwaga: adres podany na stronie internetowej jest błędny) oraz drugi na zachodnich przedmieściach, w miejscowości Renens. Planowane są kolejne lokalizacje, w tym jedna w dzielnicy Ouchy. Istnieje możliwość wypożyczenia roweru w jednym punkcie i zwrotu w drugim. Trzeci punkt znajduje się w [[Vevey]], jednak w przypadku wynajmu jednostronnego (zwrot w innym miejscu niż wypożyczenie) opłata wynosi 10 CHF. Trasa rowerowa z Lozanny do [[Vevey]] jest przepiękna: po lewej stronie rozciągają się niekończące się winnice, a po prawej – [[Jezioro Genewskie]] i [[Alpy]]. W punkcie Lausanne Roule można bezpłatnie otrzymać broszurę opisującą tę trasę.

Inną ciekawą opcją jest wynajem rowerów elektrycznych za pośrednictwem serwisu [https://bicy.ch/en bicy.ch]; ceny zaczynają się od 89 CHF miesięcznie (ok. 100 USD).

Warto pamiętać, że miasto jest dość strome, ale okolice nabrzeża są bardzo przyjemne. Dostępna jest praktyczna mapa rowerowa („Carte Velo”) w skali 1:10 000; choć wydano ją w 2006 roku, wciąż można ją pobrać ze [https://www.lausanne.ch/vie-pratique/mobilite/se-deplacer-a-lausanne/a-velo strony internetowej miasta]. Pomaga ona osobom nieznającym jeszcze Lozanny w znalezieniu najlepszych tras rowerowych w okolicy. Miasto dysponuje doskonałą siecią ścieżek, wyznaczonych pasów dla rowerów oraz tuneli, które ułatwiają pokonywanie najbardziej ruchliwych skrzyżowań. Trasy wzdłuż jeziora są niezwykle malownicze, jednak w szczytowych momentach letniego sezonu bywa na nich tłoczno od spacerowiczów, osób na rolkach i innych rowerzystów.

== Warto zobaczyć ==
{{Infobox|Serce Lozanny|Co to może oznaczać? ​​Wielu turystów zazwyczaj udaje się nad jezioro do dzielnicy Ouchy, spaceruje po promenadzie, a następnie wraca do domu, sądząc, że widzieli już Lozannę. Tymczasem prawdziwe życie toczy się powyżej głównego dworca kolejowego – na Starym Mieście oraz w dzielnicy Flon. To właśnie tam znajduje się też większość atrakcji turystycznych.}}
* {{zobacz
| name=[https://artbrut.ch/ Collection de l'Art Brut] | alt= | url= | adres=Av. des Bergières 11 | lat=46.527485| long=6.624743| wskazówki=autobus nr 2 w kierunku Désert, przystanek Jomini; autobus nr 3 w kierunku Bellevaux, przystanek Beaulieu
| tollfree=+41 21 315-2570 | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=wtorek-niedziela 11:00-18:00. Ta kolekcja dzieł niedoświadczonych artystów, którą trzeba zobaczyć, będzie na zmianę zachwycać, zadziwiać, zadziwiać i irytować. Życie wielu artystów, których prace są tu prezentowane, było trudne lub niemożliwe poza (lub wewnątrz) instytucji, odnajdując ukojenie i cel w czasami kompulsywnych aktach twórczych. 10 Fr.
}}
[[Plik:Palais du rumine.jpeg|thumb|Palais de Rumine, w którym znajduje się wiele godnych uwagi muzeów]]
* {{zobacz
| name=Palais de Rumine | alt= | url= | adres=Place de la Riponne 6 | lat=46.523611| long=6.633889| wskazówki=
| tollfree=+41 21 316-3310. | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=wto śro 11:00-18:00, czw 11:00-20:00, piątek-niedziela 11:00-17:00. Ten piękny budynek, wzorowany na włoskim renesansowym projekcie, nie jest tak stary, na jaki wygląda. Wewnątrz znajduje się pięć różnych muzeów z wystawami obejmującymi różnorodne tematy, od sztuk pięknych po historię naturalną. 4 Fr.
}}
* {{zobacz
| name=Muzeum Archeologiczno-Historyczne | alt=Musée d'archéologie et d'histoire | url= | adres=Place de la Riponne 6 | lat=46.523655| long=6.637206| wskazówki=
| tollfree=+41 21 316-3430 | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=wt.-czw. 11:00-18:00, pt.-niedz. 11:00-17:00. 6 Fr.
}}
* {{zobacz
| name=[https://www.mcba.ch/ Muzeum Sztuk Pięknych] | alt=Musée des Beaux-Arts | url= | adres=Place de la Riponne 6 | lat=46.517991| long=6.62544| wskazówki=
| tollfree=+41 21 316-3445 | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=pon.-czw. 11:00-20:00, pt.-niedz. 11:00-17:00.
}}
* {{zobacz
| name=Muzeum Historyczne w Lozannie | alt=Musée Historique de Lausanne | url= | adres=Place de la Cathedral 4 | lat=46.523015| long=6.634942| wskazówki=
| tollfree=+41 21 315-4101 | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=wt.-czw. 11:00-18:00, pt.-niedz. 11:00-17:00. Zbiór map, obrazów i dokumentów dotyczących historii Lozanny i regionu Jeziora Genewskiego od czasów najdawniejszych, przez długą okupację berneńską, po wyzwolenie i współczesność. Warto odwiedzić samą pięknie wykonaną dioramę XVI-wiecznej Lozanny. 4 Fr, studenci 2,50 Fr.
}}
* {{zobacz
| name=[https://mudac.ch/ Mudac] | alt= | url= | adres=Place de la Cathedral 6 | lat=46.5221| long=6.6353| wskazówki=
| tollfree=+41 21 315-2530 | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=wto-niedziela 11:00-18:00, lipiec-sierpień pon. 11:00-18:00. Muzeum designu i współczesnej sztuki użytkowej. 10 Fr.
}}
* {{zobacz
| name=[https://elysee.ch/ Musée de l'Elysée] | alt= | url= | adres=Av. de l'Elysée 18 | lat=46.51855| long=6.62398| wskazówki=
| tollfree=+41 21 316-9911 | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Wt.–niedz. 11:00–18:00. Światowej klasy muzeum fotografii, położone w pięknym parku. Bardzo blisko Muzeum Olimpijskiego. 8 CHF, studenci 4 CHF.
}}
* {{zobacz
| name=Espace Arlaud | alt= | url= | adres=Place de la Riponne 2 bis | lat=46.5228| long=6.6321| wskazówki=
| tollfree=+41 21 316-3850. | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Śr.-pt. 12:00-18:00, pt.-ndz. 11:00-17:00. 6 Fr.
}}
* {{zobacz
| name=La Tour d'Ale | alt= | url= | adres=Av. de l'Elysée 18 | lat=46.5228| long=6.6321| wskazówki=
| tollfree=+41 21 316-9911 | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Wieża, jedna z niewielu zachowanych części średniowiecznych murów obronnych, stanowi dobry pretekst do odwiedzenia rue de l'Ale i rue de la Tour. Choć można go podziwiać z zewnątrz, jest on zamknięty dla zwiedzających.
}}
* {{zobacz
| name=[https://fondation-hermitage.ch/?__cf_chl_rt_tk=SiioVdjAKBJf649XCOYiN8DjH_XuQ82nBARhcPLzl6I-1790237441-1.0.1.1-8WPrcMUxzA9q2_9D4G6CtcD9tjAHb_Ylc.6lfNUOAG4 Fondation de l'Hermitage] | alt= | url= | adres=Rte du Signal 2 | lat=46.5282| long=6.63723| wskazówki=
| tollfree=+41 21 312 50 13 | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Wt.–niedz. 10:00–18:00, czw. 10:00–21:00, święta 10:00–18:00. Zbudowana w 1841 roku jako rezydencja bankiera Charlesa-Juste’a Bugniona, posiadłość Hermitage zajmuje położony wśród drzew teren na wzgórzu nad Starym Miastem, skąd roztacza się wspaniały widok na katedrę i [[Alpy]]. W 1976 roku rodzina przekazała dom wraz z gruntem miastu Lozanna; obecnie budynek służy jako miejsce organizacji światowej klasy objazdowych wystaw sztuki. Dorośli: 15 CHF, seniorzy: 12 CHF, studenci i osoby bezrobotne: 7 CHF, wstęp dla osób poniżej 18. roku życia bezpłatny.
}}
* {{zobacz
| name=[https://www.lausanne.ch/vie-pratique/culture/musees/mrv Musée Romain Lausanne-Vidy] | alt= | url= | adres=Chemin du Bois-de-Vaux 24 | lat=46.518917| long=6.598794| wskazówki=
| tollfree=+41 21 315 41 85 | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Wt.–niedz. 11:00–18:00. Prezentowane są tu znaleziska architektoniczne z terenu osady położonej tuż po drugiej stronie drogi, gdzie wciąż zachowały się pozostałości murów i forum z czasów Cezara. Wstęp: 8 franków, studenci – 5 franków.
}}
* {{zobacz
| name=Katedra Notre Dame | alt= | url= | adres=Place de la Cathédrale | lat=46.5225| long=6.635556| wskazówki=
| tollfree=+41 21 316-7161 | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=pon.-pt. 07:00-19:00, sob. niedz. 08:00-18:00. Na szczycie góry, na której zbudowane jest stare miasto. Katedra jest dość interesująca architektonicznie z wieloma małymi wieżami i oknami. Z wieży roztacza się fantastyczny widok na miasto i okolicę, ale ponieważ katedra znajduje się na szczycie miasta, warto zrobić zdjęcie już z małego placu na zewnątrz. Bezpłatny.
}}
* {{zobacz
| name=Muzeum Olimpijskie | alt= | url= | adres=Quai d'Ouchy 1 | lat=46.508611| long=6.633889| wskazówki=
| tollfree=+41 21 621-6511 | fax=+41 21 621 65 12
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Od 1 maja do 30 września: codziennie w godz. 9:00–18:00; od 1 października do 30 kwietnia: od wtorku do niedzieli w godz. 9:00–18:00. Muzeum reklamuje się jako miejsce prezentujące „bogactwo wspomnień, które podtrzymają w Tobie pasję do idei olimpijskiej”. Ogród rzeźb, z którego roztacza się widok na Jezioro Genewskie, jest udostępniony dla zwiedzających. W okresie od 1 listopada do 31 marca obiekt jest nieczynny w poniedziałki. Wśród eksponatów znajdują się m.in. buty narciarskie Jean-Claude’a Killy’ego oraz złote buty lekkoatletyczne Carla Lewisa. Cena wstępu: 14 CHF za zwiedzanie całego muzeum, 7 CHF za wstęp wyłącznie na wystawy czasowe. Dzieci płacą połowę ceny; wstęp dla dzieci poniżej 10. roku życia jest bezpłatny.
}}
* {{zobacz
| name=[https://www.aquatis.ch/ Aquatis] | alt= | url= | adres=Route de Berne 144 | lat=46.508611| long=6.633889| wskazówki=Metro [[Plik:Logo_du_M2_de_Lausanne.svg|20px]], stacja Vennes, autostrada [[Plik:A9Swiss.svg|25px]], zjazd Vennes
| tollfree=+41 21 654 23 23 | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=info@aquatis.ch. 1 listopada – 31 marca: 10:00–18:00; 1 kwietnia – 31 października: 09:00–19:00. Największe w Europie akwarium i wiwarium słodkowodne, otwarte w 2017 roku. Ponad 10 000 ryb oraz 100 gadów i płazów w 46 akwariach, wiwariach i terrariach. Zwiedzanie zajmuje około 2 godzin. Cena: 29 CHF dla dorosłych, 19 CHF dla dzieci powyżej 5. roku życia; wstęp bezpłatny dla młodszych dzieci. Dostępne są ceny rodzinne i zniżki dla uczniów/studentów.
}}
* {{zobacz
| name=[https://www.sainf.ch/ Kościół św. Franciszka] | alt= | url= | adres= | lat=46.51971| long=6.63335| wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Został wzniesiony w XIII wieku i stanowił prezbiterium dawnego klasztoru franciszkanów. Aby zwiedzić kościół św. Franciszka (Église Saint-François), można wysiąść na stacji metra Lausanne Flon, obsługiwanej przez obie linie ([[Plik:Logo_du_M1_de_Lausanne.svg|20px]] i [[Plik:Logo_du_M2_de_Lausanne.svg|20px]]); stamtąd do kościoła jest około 5–10 minut drogi. Dogodniejszy dojazd zapewnia jednak autobus: linie nr 1, 2, 4, 6, 7, 8, 9, 12, 13, 16, 17 i 66 obsługują przystanek o tej samej nazwie z różną częstotliwością kursowania.
}}
* {{zobacz
| name=Château St. Maire | alt= | url= | adres= | lat=46.524864| long=6.635706| wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Budynek wzniesiono na przełomie XIV i XV wieku. Dawniej pełnił funkcję rezydencji biskupiej, a później siedziby namiestników z Berna; obecnie mieści się w nim muzeum historyczne. Obiekt znajduje się w górnej części Starego Miasta i jest łatwo dostępny autobusem. Najlepiej wysiąść na przystanku Tunnel (linie 8, 16, 22, 60 – różna częstotliwość kursowania) lub Pierre Viret (linia 16); stamtąd dojście pieszo zajmuje około 5–10 minut.
}}
* {{zobacz
| name=[https://www.chateaudouchy.ch/en/welcome/ Château d'Ouchy] | alt= | url= | adres=Place du Port 2 | lat=46.50672| long=6.62761| wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Château d'Ouchy został zbudowany około 1170 roku, następnie kilkakrotnie przebudowywany, w 1609 roku podpalony i popadający w ruinę. Jean-Jacques Mercier kazał usunąć ruiny z wyjątkiem wieży w latach 1885-1889, a w latach 1889-1893 zbudował dzisiejszy neogotycki zamek. Najbliższa stacja autobusowa i stacja metra to Ouchy.
}}
[[Plik:Lausanne Rathaus.JPG|300px|right|thumb|Ratusz przy Place de la Palud]]
[[Plik:Lausanne Bel-Air.JPG|thumb|Wieża Bel-Air]]
* {{zobacz
| name=Ratusz | alt= | url= | adres=Place de la Palud 2 | lat=46.52173| long=6.63288| wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Budynek znajduje się przy placu Place de la Palud i jest połączony z katedrą schodami Escalier du Marché. Został wzniesiony w XVII wieku i stanowi siedzibę władz miejskich oraz rady miasta. Można do niego dojechać linią metra [[Plik:Logo_du_M2_de_Lausanne.svg|20px]]; najbliższe stacje to Riponne-Maurice Béjart i Flon. Do stacji Flon dojeżdża również linia metra [[Plik:Logo_du_M1_de_Lausanne.svg|20px]]. Dojście pieszo zajmuje około 10 minut.
}}
* {{zobacz
| name=Grand Pont | alt= | url= | adres= | lat=46.520468| long=6.63135| wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Został ukończony w 1844 roku. Przebiega nad doliną Flon, którą zasypano w 1874 roku. Można do niej dotrzeć liniami metra [[Plik:Logo_du_M1_de_Lausanne.svg|20px]] i [[Plik:Logo_du_M2_de_Lausanne.svg|20px]], wysiadając na przystanku Flon. Można również wysiąść na przystanku St. François, obsługiwanym przez linie autobusowe nr 1, 2, 4, 6, 7, 8, 9, 12, 13, 16, 17 i 66.
}}
* {{zobacz
| name=[https://cche.com/de/Projekte/complexe-bel-air/ Wieża Bel-Air] | alt= | url= | adres=Place Bel-Air 1 | lat=46.52206| long=6.62886| wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=był pierwszym drapaczem chmur w Szwajcarii. Ma 61 metrów wysokości i została zbudowana w latach 1929-1932. Do przystanku Bel-Air można dojechać liniami autobusowymi 1, 2, 4, 6, 7, 8, 13 i 17 lub metrem [[Plik:Logo_du_M1_de_Lausanne.svg|20px]] lub [[Plik:Logo_du_M2_de_Lausanne.svg|20px]], wysiąść we Flon i iść 5 minut pieszo.
}}
* {{zobacz
| name=[https://www.lausanne.ch/portrait/carte-identite/architecture-et-monuments/patrimoine-architectural/entre-deux-guerres/tribunal-federal.html Sąd Federalny] | alt= | url= | adres=Avenue du Tribunal Fédéral 29 | lat=46.51964| long=6.64422| wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Został otwarty w 1927 roku i stanowi najwyższy organ sądowy Szwajcarii. Można do niego dotrzeć, korzystając ze stacji autobusowej i metra Pont-Bessières (linia metra [[Plik:Logo_du_M2_de_Lausanne.svg|20px]] oraz linie autobusowe 6, 7, 16, 22 i 60) lub z przystanku autobusowego Mon Repos, obsługiwanego przez linię nr 13.
}}
=== Parki ===
* {{Znacznik|Parc de Mont-Repos|46.518493 |6.642526 |typ=natura}}'''Parc de Mont-Repos''' znajduje się w pobliżu Szwajcarskiego Sądu Federalnego; oferuje woliery, plac zabaw dla dzieci, małą kawiarnię, wodospad oraz dużo terenów zielonych.
* {{Znacznik|Parc de la Vallée de la Jeunesse|46.5202 |6.6046 |typ=natura}}'''Parc de la Vallée de la Jeunesse''' to rozległy teren zielony w zachodniej części Lozanny.
* {{Znacznik|Bois de Sauvabelin|46.535317 |6.638519 |typ=natura}}'''Bois de Sauvabelin''' to obszar leśny na północy Lozanny, z wieżą widokową i niewielkim jeziorem.

== Aktywny wypoczynek ==
[[Plik:Lausanne view from Cathedral square.JPG | thumb | 300px | Stare Miasto widziane z placu Katedralnego]]
* '''Zwiedź Stare Miasto'''. Ze stacji kolejowej możesz wygodnie dojechać metrem do dzielnic Flon, Riponne lub Bessières (w pobliżu katedry). Jeśli natomiast nie boisz się wspinaczki, możesz ruszyć pieszo – wyłączona z ruchu kołowego część Starego Miasta zaczyna się tuż naprzeciwko dworca, a droga prowadzi stromo pod górę. Sklepy są czynne w ściśle określonych godzinach: od poniedziałku do piątku w godz. 10:00–19:00 oraz w soboty w godz. 10:00–18:00. W środy i soboty przez cały rok niemal cały ten rozległy obszar wolny od ruchu samochodowego zamienia się w wielki targ. Dzięki ukształtowaniu terenu (wzgórzom utrudniającym zabudowę drogową) Stare Miasto w Lozannie jest większe niż w większości szwajcarskich miast – wyjątkiem jest tu jedynie [[Zurych]]. Można tu spędzić dni na wędrówkach brukowanymi uliczkami, a i tak nie odkryć wszystkich zakamarków. Po zamknięciu sklepów do dyspozycji są dziesiątki restauracji, kawiarni i klubów nocnych – od urokliwych i przytulnych po modne i klimatyczne; warto zauważyć, że przy placu Place Central Stare Miasto łączy się z dzielnicą '''Flon''', słynącą z klubów i galerii. Spaceruj do woli – wstęp jest oczywiście bezpłatny.
* '''Odkryj las Sauvabelin''' (''na północ od centrum''). Nie przegap ogólnodostępnej {{Znacznik|Wieża Sauvabelin|46.535278|6.638611|typ=atrakcja}}'''wieży Sauvabelin''', z której roztacza się widok 360° na jezioro, Alpy i góry Jura. Następnie zejdź do centrum miasta przez park przy Fondation de l'Hermitage (patrz wyżej).
* '''Ciesz się widokami nad jeziorem w dzielnicy Ouchy'''. Pojedź linią metra [[Plik:Logo_du_M2_de_Lausanne.svg|20px]] do stacji Ouchy – i gotowe: po wyjściu ze stacji zobaczysz przed sobą rozciągające się jezioro (a przy dobrej pogodzie także [[Alpy]]). Nad brzegiem jeziora znajdują się również restauracje, bary oraz zamek-hotel Château d'Ouchy.
* '''Wejdź na wieżę katedry'''. Widok ze szczytu wieży katedry jest wart wysiłku związanego ze wspinaczką. Informacji udziela siostra zakonna w sklepiku z pamiątkami wewnątrz katedry. Od godziny 22:00 do drugiej nad ranem nocny stróż wykrzykuje aktualną godzinę, kontynuując tradycję sięgającą 1405 roku.
* '''Piłka nożna''': [https://www.lausanne-sport.ch/ FC Lausanne-Sport] występuje w Swiss Super League, czyli najwyższej klasie rozgrywkowej w Szwajcarii. Ich stadionem domowym jest {{Znacznik|Stade de la Tuilière|46.543556|6.622028|typ=atrakcja}}'''Stade de la Tuilière''' (pojemność 12 500 miejsc), położony 3 km na północ od centrum miasta. Klub [https://fcslo.ch/ FC Stade Lausanne Ouchy] spadł z ligi w 2024 roku i występuje obecnie w Challenge League – na drugim poziomie rozgrywkowym. Ich stadionem domowym jest {{Znacznik|La Pontaise|46.533333|6.624167|typ=atrakcja}}'''La Pontaise''' (pojemność 15 700 miejsc) – stadion olimpijski znajdujący się 2 km na północ od centrum miasta.

=== Koncerty i teatr ===
* {{Znacznik|Métropole|46.52213 |6.62845 |typ=atrakcja}}'''[http://www.mymetropole.ch/ Métropole]''', Rue des Terreaux 25, ☏ +41 21 340-9200. pon. 09:00-19:00, wt.-pt. 08:30-19:00, sob. 08:00-18:00. Główna sala koncertowa zachodniej Szwajcarii, Métropole księguje muzykę taneczną, muzykę świata, pop, jazz itp. Jeśli będziesz przejeżdżać przez miasto w odpowiednim czasie, możesz złapać tu wszystko, od Lozanńskiej Orkiestry Kameralnej po The Cure. 
* {{Znacznik|Espace de Terreaux|46.52300 |6.62800 |typ=atrakcja}}'''[https://terreaux.org/web.php/1/terreaux/accueil Espace de Terreaux]''', Rue des Terreaux 14, ☏ +41 21 320-0046. Lokalna rada kościołów protestanckich zdekonsekrowała kaplicę znajdującą się po drugiej stronie ulicy od centrum handlowego Metropole 2000 i obecnie wykorzystuje ją do cotygodniowych koncertów, podczas których odbywają się zarówno występy sakralne, jak i świeckie, od amerykańskich śpiewaków gospel, przez wschodnioeuropejskie zespoły klezmerskie, po teatr lalek dla dzieci. 
* {{Znacznik|Arsenic|46.52269 |6.62168 |typ=atrakcja}}'''[https://arsenic.ch/ Arsenic]''', Rue de Genève 57, ☏ +41 21 625-1136, info@theatre-arsenic.ch. Specjalizujący się w bardziej niecodziennych występach, Arsenic oferuje pełny harmonogram awangardowego teatru, muzyki jazzowej i popowej, a także instalacji/performansów jesienią, zimą i wiosną. 
* {{Znacznik|Théâtre de Vidy|46.51271 |6.61090 |typ=atrakcja}}'''[https://www.vidy.ch/fr/ Théâtre de Vidy]''', Av. Jaques-Dalcroze 5, ☏ +41 21 619-4545. 
* {{Znacznik|Théâtre Boulimie|46.52258 |6.63190 |typ=atrakcja}}'''[http://www.theatreboulimie.com/ Théâtre Boulimie]''', Place Arlaud 1, ☏ +41 312-9700. Sanktuarium szwajcarskiego humoru. Edycja wskazówek OSM
* {{Znacznik|Théâtre 2.21|46.52629 |6.63936 |typ=atrakcja}}'''[https://theatre221.ch/ Théâtre 2.21]''', Rue de l'Industrie 10, ☏ +41 21 311-6514. 
* {{Znacznik|Les Docks|46.52241 |6.61926 |typ=atrakcja}}'''[http://www.lesdocks.ch/ Les Docks]''', Av. Sévelin 34, ☏ +41 21 623-4444. Muzyka na żywo i bar. 
* {{Znacznik|Le Romandie|46.52013 |6.63165 |typ=atrakcja}}'''[https://www.leromandie.ch/ Le Romandie]''', Place de la Riponne 10, ☏ +41 21 311-1719. Klub rockowy i muzyka na żywo. Zobacz ich stronę internetową programu. 
* {{Znacznik|Théâtre Kléber-Méleau|46.52496 |6.60027 |typ=atrakcja}}'''Théâtre Kléber-Méleau''', 1020 Renens-Malley, ☏ +41 21 625-8429.

== Praca ==

== Nauka ==

== Zakupy ==
[[Plik:Lausanne-cathe7.JPG|thumb|Katedra w Lozannie widziana z Place de l'Ours]]
Typowe szwajcarskie pamiątki można znaleźć w kilku miejscach w mieście, choć nie są one tak wszechobecne jak w [[Genewa|Genewie]] czy [[Berno|Bernie]]. Prawdziwą atrakcją jest tu kolorowy targ, odbywający się w soboty i środy na stromych, krętych uliczkach Starego Miasta. Nie brakuje tu również butików i domów towarowych. W niedziele większość sklepów jest zamknięta – wyjątkiem jest dzielnica Ouchy, której część znajduje się na terenie federalnym.

Wśród typowych i ekskluzywnych sklepów można natknąć się na kilka miejsc, które mogą zaskoczyć:

* {{Znacznik|'''Pompes Funèbres'''|45.5630691|18.6739812|typ=zakupy|url=|kolor=008080|treść=}}'''Pompes Funèbres''', Place de l'Europe 8, ☏ +41 21 312-5842. Nazwa tego sklepu obuwniczego oznacza „usługi pogrzebowe” (fr. *pompes funèbres*), ale słowo *pompe* może odnosić się zarówno do ceremonii, jak i do pewnego rodzaju obuwia – stąd ta gra słów. W ofercie znajdują się modne marki, takie jak Dr Martens, Camper i inne. 
* {{Znacznik|'''Coup de chapeau'''|45.5630691|18.6739812|typ=zakupy|url=|kolor=008080|treść=}}'''[https://www.chapeaux.ch/ Coup de chapeau]''', Place Benjamin-Constant 1, ☏ +41 21 311-5405. Pon. 13:30–18:30; wt.–pt. 09:30–12:00, 13:30–18:30; sob. 09:30–12:30, 13:30–17:00. Sklep z kapeluszami w XXI wieku to niemal z definicji pewnego rodzaju anachronizm – być może właśnie dlatego jest ich tak niewiele. To prawdopodobnie również powód, dla którego ten niewielki sklep w Lozannie przyciąga klientów z całego świata.
* {{Znacznik|'''Bazar d'Ouchy'''|45.5630691|18.6739812|typ=zakupy|url=|kolor=008080|treść=}}'''[https://www.bazarouchy.com/ Bazar d'Ouchy]''', Av. d'Ouchy 76 (''dolny odcinek Av. d'Ouchy''), ☏ +41 21 616-2377. 09:30–12:45, 14:15–18:45. Czy wspominaliśmy już o typowych szwajcarskich pamiątkach? Cóż, jeśli właśnie tego szukasz, to świetnym pomysłem będzie wizyta w tym przyjaznym i dobrze zaopatrzonym sklepie w pobliżu przystanku [[Plik:Logo_du_M2_de_Lausanne.svg|20px]] w Ouchy. Wszyscy mówią tam biegle po angielsku, więc śmiało pytaj.

== Gastronomia ==

== Festiwale, imprezy ==
* '''[https://www.lausanne-tourisme.ch/en/ Biuro Informacji Turystycznej w Lozannie]''' (''znajdujące się na głównym dworcu kolejowym oraz w dzielnicy Ouchy, gdzie dzieli lokal ze stacją metra linii [[Plik:Logo_du_M2_de_Lausanne.svg|20px]]''), tel. +41 21 613-7373. Otwarte codziennie w godzinach 09:00–19:00. Pracownicy biura – zarówno na miejscu, jak i podczas rozmowy telefonicznej – niemal zawsze potrafią znaleźć hotel odpowiadający Twoim możliwościom finansowym, nawet w ostatniej chwili. Ponadto oferują oni świetną, bezpłatną mapę miasta oraz bogaty wybór przydatnych materiałów informacyjnych w języku angielskim, a także francuskim, niemieckim i włoskim.

== Noclegi ==
* Mövenpick Hotel Lausanne hotel 4-gwiazdkowy 
* Carlton Lausanne Boutique Hôtel hotel 4-gwiazdkowy 
* Hôtel des Inventions 
* SwissTech Hotel 
* Elite hotel 3-gwiazdkowy

== Kontakt ==

== Bezpieczeństwo ==

== Informacje turystyczne ==

== Wyjazd ==

{{Zarys}}
{{Atrybucja}}

{{Jest w|Vaud}}

[[Kategoria:Szwajcaria]]</text>
      <sha1>ny46347c2hvl3vrz3cd7olr4rgwuk4h</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>158861</id>
      <parentid>158860</parentid>
      <timestamp>2026-09-24T09:14:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Moromar</username>
        <id>2451</id>
      </contributor>
      <comment>/* Zakupy */</comment>
      <origin>158861</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="42507" sha1="ditjgsdt6cozysyqrvo06of17kfgjrh" xml:space="preserve">{{Top-banner}}
{{Miejscowość infobox
 |nazwa            = Lozanna
 |nazwa oryginalna = Lausanne
 |widok            = Lausanne_Wiki.jpg
 |opis             = 
 |herb             = CHE_Lausanne_COA.svg
 |mapa             = Lausanne dot.jpg
 |państwo          = [[Plik:Flag of_Switzerland_(Pantone).svg|20px]] [[Szwajcaria]]
 |region           = [[Plik:CHE_Vaud_Flag.svg|20px]] [[Vaud]]
 |powierzchnia     = 41,38
 |wysokość         = 495
 |ludność          = 145 600
 |prefiks          = 021
 |kod pocztowy     = 1000–1018
 |www              = https://www.lausanne.ch/
}}
'''Lozanna''' ([[Rozmówki francuskie|fra]] ''Lausanne'', wym. [lozan]), stolica [[Szwajcaria|szwajcarskiego]] kantonu [[Vaud]], to liczące 140 000 mieszkańców (stan na 2020) miasto położone na północnym krańcu [[Jezioro Genewskie|Jeziora Genewskiego]] (''Lac Léman''). Stanowi ono węzeł komunikacji publicznej kantonu [[Vaud]] oraz bramę do alpejskiego kantonu [[Valais]], gdzie znajdują się jedne z najbardziej znanych stoków narciarskich na świecie.

== Charakterystyka ==
{{Infobox|Mayor Davel|[[Plik:Lausanne Major Davel.JPG|150px|right|thumb|Pomnik Mayora Davela]]'''Mayor Davel''', pełne imię i nazwisko Jean Daniel Abraham Davel urodził się 20 października 1670 roku w Morrens VD. Był szwajcarskim buntownikiem i obecnie jest uważany za par Excelle bohatera ludowego Vaudois. W 1712 roku został mianowany burmistrzem przez ludność Berna (Vaud był wówczas częścią Berna). Davel poczuł się wezwany przez Boga do wyzwolenia swojej ojczyzny – Vaud – od Berneńczyków. 31 marca 1723 roku niespodziewanie wjechał do Lozanny, zebrał tam radę miejską i przedstawił manifest. W manifeście tym naród berneński został oskarżony o szereg błędów. Wyjaśnił swój plan wyzwolenia Vaud. Nie znalazł jednak żadnego poparcia dla tej kwestii w radzie miasta i incydent został zgłoszony bezpośrednio do Berna, po czym Davel został aresztowany. Podczas śledztwa Davel był torturowany, ale nadal upierał się, że wyzwolenie Vaud było boską inspiracją i że nie miał wspólników. Niemniej jednak został uznany za winnego i ścięty w Lozannie-Vidy 24 kwietnia 1723 r. W XIX wieku historia ta została wysoce wysterylizowana i stał się bohaterem ludowym Vaud.}}
Miasto jest gospodarzem '''Międzynarodowego Komitetu Olimpijskiego''' i dwóch głównych uniwersytetów. Jak można się spodziewać, duża populacja studentów tworzy tętniącą życiem społeczność nocną i artystyczną skupioną wokół '''dzielnicy Flon'''. Znajdziesz tu także wiele znakomitych restauracji i dwa tuziny godnych uwagi muzeów, w tym '''Muzeum Olimpijskie''' i niecodzienną '''Kolekcję de l'Art Brut'''. Miłośnicy architektury znajdą na szczycie miasta najlepiej zachowaną '''gotycką katedrę''' w [[Szwajcaria|Szwajcarii]].

Lozanna, mimo że jest miastem bardzo międzynarodowym (42% jego populacji w 2013 stanowili obcokrajowcy), jest miastem [[Rozmówki francuskie|francuskojęzycznym]]. [[Rozmówki angielskie|Angielski]] nie jest tak powszechnie używany jak w [[Genewa|Genewie]] i prawdopodobnie będziesz miał problemy z porozumiewaniem się z przeciętną osobą na ulicy. Większość pracowników sektora usług mówi jednak trochę po angielsku, a poziom języka angielskiego wśród młodych Szwajcarów jest zwykle wysoki (wśród starszego pokolenia zdecydowanie silniejszy jest [[Rozmówki niemieckie|język niemiecki]]). Gość nie będzie miał problemów z poruszaniem się wyłącznie po angielsku.

[[Plik:Lausanne cathedral from gd pont.jpg|thumb|300px|Katedra w Lozannie widziana z mostu Grand Pont]]

=== Historia ===
Osadnictwo na wzgórzu, na którym leży Lozanna, istniało co najmniej od epoki kamienia, jednak większość opracowań historycznych wiąże początki miasta z rzymskim obozem ''Lausanna'', usytuowanym nieco niżej, u podnóża wzgórza w kierunku jeziora – na terenie dzisiejszej miejscowości Vidy.

W średniowieczu miasto przeniesiono na łatwiejsze do obrony szczytowe partie wzgórza; o wzroście jego zamożności i znaczenia decydowało w dużej mierze położenie przy głównych szlakach komunikacyjnych wiodących z północy na południe, łączących [[Włochy]] z rejonem [[Morze Północne|Morza Północnego]]. Było to najważniejsze miasto na północ od przełęczy św. Bernarda – przynajmniej do czasu utworzenia biskupstwa w [[Valais]].

W 1536 roku miasto zostało przejęte przez [[Berno]] od książąt Sabaudii w ramach działań mających na celu zabezpieczenie południowo-zachodniej granicy tego kantonu. [[Berno]] sprawowało władzę nad tym obszarem aż do momentu, gdy Lozanna uzyskała niezależność po wkroczeniu wojsk francuskich pod wodzą Napoleona Bonapartego w 1798 roku. W 1803 roku miasto włączono do [[Szwajcaria|Szwajcarii]] jako stolicę kantonu [[Vaud]].

[[Lavaux]] – niewielki region położony na północno-zachodnim brzegu [[Jezioro Genewskie|Jeziora Genewskiego]], rozciągający się od Lozanny po [[Montreux]] (obszar ten bywa nazywany '''Szwajcarską Riwierą''') – od około 150 lat stanowi drugi dom dla pisarzy, artystów i muzyków. Do grona pierwszych słynnych przybyszów należeli państwo Shelleyowie oraz Lord Byron; bawili się oni i tworzyli w Lozannie (krążą pogłoski, że to właśnie tutaj powstał „Frankenstein”). Wśród innych znanych mieszkańców warto wymienić Ernesta Hemingwaya, który spędzał tu zimy z młodą rodziną w okresie opisanym w książce „Ruchome święto”, oraz Charliego Chaplina, mieszkającego w [[Vevey]] od połowy lat 30. XX wieku.

=== Orientacja ===
Dla odwiedzających Lozannę najważniejszymi dzielnicami są '''Cité''', '''Ville Marché''' oraz portowa dzielnica '''Ouchy'''. Pomiędzy nimi znajduje się '''Flon''' – obecnie przede wszystkim zagłębie klubów nocnych i sklepów – oraz położona tuż poniżej dworca kolejowego, zazwyczaj spokojna dzielnica '''Sous Gare''', która szczyci się jednymi z najlepszych kawiarni w mieście. Jeśli masz ochotę na spacer, warto poświęcić kilka godzin na wędrówkę po lesie '''Sauvebelin''', położonym na północ od wzgórza ''Hermitage''. Oto krótka charakterystyka tych dzielnic:

* {{Znacznik|'''Cité'''|46.5258|6.6275|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''Cité''' — to wzgórze stanowi najstarszą część Lozanny i przyciąga wielu turystów; znajdują się tu ''katedra'', ''zamek'', muzeum ''MUDAC'', kilka innych muzeów, teatr dla dzieci oraz znakomity sklep z zabawkami.
* {{Znacznik|'''Ville Marché'''|46.5231787|6.6326505|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''Ville Marché''' — średniowieczna Lozanna rozwijała się wokół targowisk organizowanych przy bramach wjazdowych do miasta; obszar ten – obejmujący place ''Place de la Palud'', ''Place St. François'' i ''Place Riponne'' – stanowi wraz z historycznym centrum całość Starego Miasta.
* {{Znacznik|'''Flon'''|46.521667|6.626944|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''Flon''' — pierwotna linia kolejowa prowadząca do Lozanny biegła doliną rzeki Flon, jednak brak możliwości poprowadzenia jej przez środek miasta sprawił, że w XIX wieku zastąpiono ją trasą przebiegającą przez kolejne wzgórze na południe, co umożliwiło obsługę połączeń z kantonem [[Valais]] i [[Włochy|Włochami]]. Dziś dawne magazyny w dolinie Flon mieszczą głównie modne restauracje i dyskoteki.
* {{Znacznik|'''Ouchy'''|46.507072|6.626764|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''Ouchy''' — dawna wioska rybacka, włączona w granice Lozanny w połowie XIX wieku, by pełnić funkcję portu nad ''Jeziorem Genewskim'' (Lac Léman). Wspaniałe widoki na jezioro i Alpy oraz przyjemniejsza temperatura powietrza sprawiają, że Ouchy cieszy się dużą popularnością w miesiącach letnich. W pobliżu portu znajduje się wiele hoteli i restauracji; w tej dzielnicy mieści się również [https://www.olympics.com/museum/ Muzeum Olimpijskie].
* {{Znacznik|'''Sous Gare'''|46.5151324|6.6260134|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''Sous Gare''' (dosłownie „pod dworcem”) — w XIX wieku Lozanna rozrosła się, zajmując cały teren pomiędzy obecną lokalizacją dworca kolejowego a portem w Ouchy. To przede wszystkim dzielnica bloków mieszkalnych i domów, ale warto się po niej przespacerować – choćby dla ''Café de Grancy'' i parku na wzgórzu ''Crêt de Montriond''.

== Dojazd ==
=== Samolotem ===
Najbliższe lotnisko, {{Znacznik|Port lotniczy Genewa|46.23756|6.10921|typ=transport}}'''Port lotniczy Genewa''' ({{IATA|GVA}}), obsługuje niemal wszystkich europejskich przewoźników oraz cztery codzienne połączenia transatlantyckie: z [[Waszyngton]]u-Dulles (linie Continental), [[Nowy Jork|Nowego Jorku]]-JFK (Swiss), [[Newark (New Jersey)|Newark (Continental) i [[Montreal]]u (Air Canada); w przypadku innych lotów z [[Stany Zjednoczone|USA]] konieczna jest przesiadka w głównym porcie przesiadkowym (hubie) danej linii lotniczej. Podróż pociągiem między lotniskiem w Genewie a stacją Lausanne CFF trwa około 45 minut; pociągi kursują co najmniej dwa razy na godzinę, z wyjątkiem późnych godzin nocnych i wczesnoporannych. Pełna opłata za przejazd z lotniska w Genewie do Lozanny wynosi 27 franków. Alternatywą jest {{Znacznik|Port lotniczy Zurych|47.464722|8.549167|typ=transport}}'''[[Port lotniczy Zurych|lotnisko w Zurychu]]''' ({{IATA|ZRH}}), oferujące częstsze połączenia transatlantyckie, obsługiwane głównie przez linie Swiss.

=== Koleją ===
Obsługę kolejową Lozanny zapewniają [https://www.sbb.ch/en Szwajcarskie Koleje Federalne] (SBB/CFF/FFS) – jeden z najsprawniejszych systemów transportu pasażerskiego na świecie. Pociągi kursują codziennie mniej więcej co pół godziny w godzinach od 04:45 do 01:30, łącząc miasto z Genewą, [[Zurych]]em (Zürich HB), [[Berno|Bernem]], [[Lucerna|Lucerną]], [[Neuchâtel]], [[St. Gallen]], [[Brig]], [[Biel/Bienne]] oraz miejscowościami pośrednimi. Wszystkie pociągi zmierzające do [[Genewa|Genewy]] z innych części Szwajcarii przejeżdżają przez Lozannę; kursują tu również liczne pociągi lokalne, dzięki czemu w ciągu dnia połączenie z Genewą (w obu kierunkach) dostępne jest średnio co 15 minut. Podróż szybkim pociągiem bezpośrednim (IC) z [[Genewa|Genewy]] zajmuje nieco ponad pół godziny, podczas gdy pociągi lokalne, zatrzymujące się na mniejszych stacjach, mogą potrzebować na to nawet godziny. Codziennie kursują cztery pociągi z [[Paryż|paryskiego]] dworca Gare de Lyon (szybkie składy ''TGV'' przewoźnika [https://www.groupe-sncf.com/fr SNCF]), a także jeden bezpośredni pociąg z [[Wenecja|Wenecji]] i trzy z [[Mediolan]]u. Włoski przewoźnik kolejowy oferuje również połączenia nocne z [[Rzym]]u i [[Wenecja|Wenecji]]. Bilety kolejowe w [[Szwajcaria|Szwajcarii]] są drogie. Warto kupować je z wyprzedzeniem (przez internet), aby skorzystać z niższych cen (oferta ''billet dégriffé'').

{{Znacznik|Dworzec kolejowy|46.516886 |6.629096 |typ=transport}}'''Dworzec kolejowy''' (Gare CFF), Place de la Gare 9. Całodobowe skrytki bagażowe, cena: 6–9 CHF.

=== Samochodem ===
Lozanna jest połączona ze szwajcarską siecią autostrad za pośrednictwem autostrady [[Plik:A1Swiss.svg|25px]] ([[Genewa]] – [[Berno]] – [[Zurych]] – [[St. Gallen]]) oraz autostrady [[Plik:A9Swiss.svg|25px]] ([[Brig]]-Glis – [[Sion]] – [[Vallorbe]]). Dla miasta istotne znaczenie ma również łącznik autostradowy A1A, który odgałęzia się od autostrady [[Plik:A1Swiss.svg|25px]] w pobliżu Ecublens i kończy się w dzielnicy Vidy w Lozannie.

=== Autobusem ===
Autobusy międzynarodowe przyjeżdżają codziennie z [[Hiszpania|Hiszpanii]], [[Francja|Francji]] oraz głównych miast [[Europa Środkowa|Europy Środkowej]]. Wiele z nich przejeżdża przez [[Genewa|Genewę]] lub [[Bazylea|Bazyleę]], zanim zatrzyma się w Lozannie. {{Znacznik|Dworzec autobusowy|46.5365617025889|6.623129538004348|typ=transport}}'''Dworzec autobusowy''' znajduje się w północnej części miasta.

=== Statkiem ===
==== Statki wycieczkowe ====
Do Lozanny kursują statki zarówno z francuskiego, jak i szwajcarskiego brzegu Jeziora Genewskiego. Głównymi portami, z których wypływają jednostki, są [[Évian-les-Bains]], [[Montreux]], [[Genewa]] oraz wiele mniejszych miejscowości położonych nad brzegiem jeziora. Dużą popularnością wśród turystów cieszą się rejsy połączone z lunchem lub kolacją. Większość statków porusza się w spokojnym tempie, co czyni je najwolniejszym środkiem transportu do Lozanny. Latem rozkład rejsów jest dość rozbudowany, jednak jesienią i wiosną ulega on ograniczeniu, a zimą statki niemal całkowicie przestają kursować.

==== Promy ====
Z {{Znacznik|Przystań Lausanne-Ouchy|46.50514053914229|6.626600742727966|typ=transport}}'''przystani Lausanne-Ouchy''' przez cały rok kursują – w ramach oferty '''NaviMobilité''' i pod szyldem przewoźnika CGN – promy pasażerskie obsługujące bezpośrednie połączenia przez jezioro do [[Évian-les-Bains]] (linia N1) oraz [[Thonon-les-Bains]] (linia N2). Służą one przede wszystkim osobom dojeżdżającym do pracy przez granicę, dlatego kursują od poniedziałku do piątku – od wczesnych godzin porannych aż do późnego wieczora. W porównaniu ze standardowymi statkami rejsowymi CGN, promy te objęte są odrębną, nieco droższą taryfą, oferują nieco niższy komfort podróży, ale zapewniają krótszy czas przejazdu.

=== Pieszo ===
Przez miasto przebiega '''Via Francigena''' – długodystansowy szlak pieszy łączący [[Canterbury]] z [[Rzym]]em, oznaczony w Szwajcarii numerem 70.

== Komunikacja ==
{{mapa|46.518|6.632|zoom=14|layer=|staticmap=|align=|name=|grupy=transport,zobacz,natura,jedzenie,bar,nocleg,atrakcja,zakupy,alarm,zdrowie,zabytek,kontakt,nauka,punkt,rower,parking,obszar,metro,praca}}
=== Pieszo ===
Piesze wędrówki to świetny sposób na poruszanie się po Lozannie. W odległości krótkiego spaceru od głównego dworca kolejowego znajduje się wiele atrakcji, przy czym ulice w większości wolne od ruchu samochodowego zaczynają się po drugiej stronie ulicy od Rue du Petit-Chêne, która prowadzi do Place St. François na starym mieście. Stamtąd kolejne deptaki prowadzą do dzielnicy Flon z wieloma barami, klubami i restauracjami, do ulic handlowych pomiędzy Place St. François i Place de la Riponne oraz do starego miasta w pobliżu katedry. Planując spacer, weź pod uwagę, że ''Lozanna jest niezwykle stroma'' jak na miasto tej wielkości, z wieloma ulicami, które na mapie mogą wydawać się zwodniczo łatwe, co może stanowić wyzwanie, zwłaszcza dla osób o ograniczonej sprawności ruchowej. Linia metra [[Plik:Logo_du_M2_de_Lausanne.svg|20px]] (patrz poniżej) obejmuje większość najbardziej stromych części miasta i dlatego stanowi dobrą alternatywę dla pieszych.

=== Metrem ===
[[Plik:TSOL-p1030587.jpg|200px|thumb|Stacja metra Vigie na linii M1]]
Lozanna to najmniejsze miasto na świecie posiadające metro. Funkcjonują tu dwie linie metra obsługiwane przez przewoźnika ''[https://www.t-l.ch/ Transports publics de la région lausannoise]'' (TL), a ich głównym węzłem przesiadkowym jest stacja Flon. Nowa linia [[Plik:Logo_du_M2_de_Lausanne.svg|20px]] to w pełni zautomatyzowany system metra łączący dzielnicę Ouchy z północnym przedmieściem Epalinges; trasa przebiega przez główny dworzec kolejowy, stację Flon oraz liczne przystanki na Starym Mieście. Linia [[Plik:Logo_du_M2_de_Lausanne.svg|20px]] może zaskoczyć osoby odwiedzające miasto po raz pierwszy, ponieważ zarówno trasa, jak i niektóre stacje są bardzo '''strome''' – na przykład na stacji Gare peron jest nachylony, dlatego warto mocno się trzymać. Stacja Bessières, położona w pobliżu katedry, znajduje się na stromym zboczu jednego ze wzgórz Starego Miasta; przejazd windą ze stacji na poziom mostu (z wnętrza windy roztacza się widok na miasto poniżej) to atrakcja, której nie spotyka się w większości innych systemów metra. Linia [[Plik:Logo_du_M1_de_Lausanne.svg|20px]] obsługuje kierunki zachodnie, w tym Uniwersytet w Lozannie (UNIL) oraz politechnikę [https://www.epfl.ch/en/ EPFL] (École Polytechnique Fédérale de Lausanne).

Istnieje również lokalna kolej obsługiwana przez prywatną firmę [https://leb.ch/ LEB]; jej pociągi łączą się z dwiema liniami metra na stacji Flon i kursują do odległych północnych przedmieść, takich jak Echallens i Bercher, jednak dzięki coraz większej częstotliwości kursowania linia ta zaczęła pełnić funkcję trzeciej linii metra.

Wszyscy goście hoteli w Lozannie otrzymują bezpłatny bilet na metro i autobusy, ważny przez dwa tygodnie.

Bilety na metro (i autobusy) można kupić w automatach na wszystkich przystankach, a także na głównym dworcu kolejowym i stacji Flon. Ceny biletów jednorazowych zależą od odległości, zgodnie z systemem strefowym. Liczbę stref, które musi obejmować bilet, można sprawdzić na schemacie umieszczonym na automatach biletowych lub na bezpłatnej mapie dostępnej we wszystkich punktach sprzedaży. W ofercie znajdują się bilety jednorazowe, bilety „tam i z powrotem” oraz karnety dzienne i tygodniowe. Większość automatów biletowych na przystankach metra i autobusów nie wydaje reszty. Abonamenty kolejowe [https://www.sbb.ch/en CFF] (tzw. ''Abonnement Général'') uprawniają do nieograniczonych przejazdów w ramach sieci TL i LEB.

Jeśli posiadasz karnet CFF przeznaczony dla podróżnych spoza Szwajcarii, warto zapytać na głównym dworcu, czy obejmuje on lokalny transport miejski, ponieważ zasady te różnią się w zależności od rodzaju karnetu. Według stanu na lipiec 2013 bilet na „krótki przejazd” (maksymalnie 3 przystanki, ważny 30 minut) kosztuje 1,90 fr., bilet godzinny – 3,50 fr., a bilet całodniowy – 8,80 fr. Podobnie jak w Genewie, na stacjach znajdują się automaty biletowe.

=== Autobusem ===
Czyste i szybkie autobusy, również obsługiwane przez ''[http://www.t-l.ch/ TL]'', kursują bardzo często i tworzą na tyle gęstą sieć, że rzadko znajdziesz się w odległości większej niż kilkaset stóp od któregoś z przystanków. Niektóre trolejbusy przypominają pociąg złożony z dwóch wagonów, w którym właściwy pojazd ciągnie drugi, pozbawiony własnego napędu.

=== Rowerem ===
Rowery można wypożyczyć w firmie Lausanne Roule za 6 CHF dziennie (plus kaucja w wysokości 90 CHF). Firma posiada punkt w centrum miasta (tuż przy stacji metra Lausanne Flon – uwaga: adres podany na stronie internetowej jest błędny) oraz drugi na zachodnich przedmieściach, w miejscowości Renens. Planowane są kolejne lokalizacje, w tym jedna w dzielnicy Ouchy. Istnieje możliwość wypożyczenia roweru w jednym punkcie i zwrotu w drugim. Trzeci punkt znajduje się w [[Vevey]], jednak w przypadku wynajmu jednostronnego (zwrot w innym miejscu niż wypożyczenie) opłata wynosi 10 CHF. Trasa rowerowa z Lozanny do [[Vevey]] jest przepiękna: po lewej stronie rozciągają się niekończące się winnice, a po prawej – [[Jezioro Genewskie]] i [[Alpy]]. W punkcie Lausanne Roule można bezpłatnie otrzymać broszurę opisującą tę trasę.

Inną ciekawą opcją jest wynajem rowerów elektrycznych za pośrednictwem serwisu [https://bicy.ch/en bicy.ch]; ceny zaczynają się od 89 CHF miesięcznie (ok. 100 USD).

Warto pamiętać, że miasto jest dość strome, ale okolice nabrzeża są bardzo przyjemne. Dostępna jest praktyczna mapa rowerowa („Carte Velo”) w skali 1:10 000; choć wydano ją w 2006 roku, wciąż można ją pobrać ze [https://www.lausanne.ch/vie-pratique/mobilite/se-deplacer-a-lausanne/a-velo strony internetowej miasta]. Pomaga ona osobom nieznającym jeszcze Lozanny w znalezieniu najlepszych tras rowerowych w okolicy. Miasto dysponuje doskonałą siecią ścieżek, wyznaczonych pasów dla rowerów oraz tuneli, które ułatwiają pokonywanie najbardziej ruchliwych skrzyżowań. Trasy wzdłuż jeziora są niezwykle malownicze, jednak w szczytowych momentach letniego sezonu bywa na nich tłoczno od spacerowiczów, osób na rolkach i innych rowerzystów.

== Warto zobaczyć ==
{{Infobox|Serce Lozanny|Co to może oznaczać? ​​Wielu turystów zazwyczaj udaje się nad jezioro do dzielnicy Ouchy, spaceruje po promenadzie, a następnie wraca do domu, sądząc, że widzieli już Lozannę. Tymczasem prawdziwe życie toczy się powyżej głównego dworca kolejowego – na Starym Mieście oraz w dzielnicy Flon. To właśnie tam znajduje się też większość atrakcji turystycznych.}}
* {{zobacz
| name=[https://artbrut.ch/ Collection de l'Art Brut] | alt= | url= | adres=Av. des Bergières 11 | lat=46.527485| long=6.624743| wskazówki=autobus nr 2 w kierunku Désert, przystanek Jomini; autobus nr 3 w kierunku Bellevaux, przystanek Beaulieu
| tollfree=+41 21 315-2570 | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=wtorek-niedziela 11:00-18:00. Ta kolekcja dzieł niedoświadczonych artystów, którą trzeba zobaczyć, będzie na zmianę zachwycać, zadziwiać, zadziwiać i irytować. Życie wielu artystów, których prace są tu prezentowane, było trudne lub niemożliwe poza (lub wewnątrz) instytucji, odnajdując ukojenie i cel w czasami kompulsywnych aktach twórczych. 10 Fr.
}}
[[Plik:Palais du rumine.jpeg|thumb|Palais de Rumine, w którym znajduje się wiele godnych uwagi muzeów]]
* {{zobacz
| name=Palais de Rumine | alt= | url= | adres=Place de la Riponne 6 | lat=46.523611| long=6.633889| wskazówki=
| tollfree=+41 21 316-3310. | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=wto śro 11:00-18:00, czw 11:00-20:00, piątek-niedziela 11:00-17:00. Ten piękny budynek, wzorowany na włoskim renesansowym projekcie, nie jest tak stary, na jaki wygląda. Wewnątrz znajduje się pięć różnych muzeów z wystawami obejmującymi różnorodne tematy, od sztuk pięknych po historię naturalną. 4 Fr.
}}
* {{zobacz
| name=Muzeum Archeologiczno-Historyczne | alt=Musée d'archéologie et d'histoire | url= | adres=Place de la Riponne 6 | lat=46.523655| long=6.637206| wskazówki=
| tollfree=+41 21 316-3430 | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=wt.-czw. 11:00-18:00, pt.-niedz. 11:00-17:00. 6 Fr.
}}
* {{zobacz
| name=[https://www.mcba.ch/ Muzeum Sztuk Pięknych] | alt=Musée des Beaux-Arts | url= | adres=Place de la Riponne 6 | lat=46.517991| long=6.62544| wskazówki=
| tollfree=+41 21 316-3445 | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=pon.-czw. 11:00-20:00, pt.-niedz. 11:00-17:00.
}}
* {{zobacz
| name=Muzeum Historyczne w Lozannie | alt=Musée Historique de Lausanne | url= | adres=Place de la Cathedral 4 | lat=46.523015| long=6.634942| wskazówki=
| tollfree=+41 21 315-4101 | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=wt.-czw. 11:00-18:00, pt.-niedz. 11:00-17:00. Zbiór map, obrazów i dokumentów dotyczących historii Lozanny i regionu Jeziora Genewskiego od czasów najdawniejszych, przez długą okupację berneńską, po wyzwolenie i współczesność. Warto odwiedzić samą pięknie wykonaną dioramę XVI-wiecznej Lozanny. 4 Fr, studenci 2,50 Fr.
}}
* {{zobacz
| name=[https://mudac.ch/ Mudac] | alt= | url= | adres=Place de la Cathedral 6 | lat=46.5221| long=6.6353| wskazówki=
| tollfree=+41 21 315-2530 | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=wto-niedziela 11:00-18:00, lipiec-sierpień pon. 11:00-18:00. Muzeum designu i współczesnej sztuki użytkowej. 10 Fr.
}}
* {{zobacz
| name=[https://elysee.ch/ Musée de l'Elysée] | alt= | url= | adres=Av. de l'Elysée 18 | lat=46.51855| long=6.62398| wskazówki=
| tollfree=+41 21 316-9911 | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Wt.–niedz. 11:00–18:00. Światowej klasy muzeum fotografii, położone w pięknym parku. Bardzo blisko Muzeum Olimpijskiego. 8 CHF, studenci 4 CHF.
}}
* {{zobacz
| name=Espace Arlaud | alt= | url= | adres=Place de la Riponne 2 bis | lat=46.5228| long=6.6321| wskazówki=
| tollfree=+41 21 316-3850. | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Śr.-pt. 12:00-18:00, pt.-ndz. 11:00-17:00. 6 Fr.
}}
* {{zobacz
| name=La Tour d'Ale | alt= | url= | adres=Av. de l'Elysée 18 | lat=46.5228| long=6.6321| wskazówki=
| tollfree=+41 21 316-9911 | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Wieża, jedna z niewielu zachowanych części średniowiecznych murów obronnych, stanowi dobry pretekst do odwiedzenia rue de l'Ale i rue de la Tour. Choć można go podziwiać z zewnątrz, jest on zamknięty dla zwiedzających.
}}
* {{zobacz
| name=[https://fondation-hermitage.ch/?__cf_chl_rt_tk=SiioVdjAKBJf649XCOYiN8DjH_XuQ82nBARhcPLzl6I-1790237441-1.0.1.1-8WPrcMUxzA9q2_9D4G6CtcD9tjAHb_Ylc.6lfNUOAG4 Fondation de l'Hermitage] | alt= | url= | adres=Rte du Signal 2 | lat=46.5282| long=6.63723| wskazówki=
| tollfree=+41 21 312 50 13 | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Wt.–niedz. 10:00–18:00, czw. 10:00–21:00, święta 10:00–18:00. Zbudowana w 1841 roku jako rezydencja bankiera Charlesa-Juste’a Bugniona, posiadłość Hermitage zajmuje położony wśród drzew teren na wzgórzu nad Starym Miastem, skąd roztacza się wspaniały widok na katedrę i [[Alpy]]. W 1976 roku rodzina przekazała dom wraz z gruntem miastu Lozanna; obecnie budynek służy jako miejsce organizacji światowej klasy objazdowych wystaw sztuki. Dorośli: 15 CHF, seniorzy: 12 CHF, studenci i osoby bezrobotne: 7 CHF, wstęp dla osób poniżej 18. roku życia bezpłatny.
}}
* {{zobacz
| name=[https://www.lausanne.ch/vie-pratique/culture/musees/mrv Musée Romain Lausanne-Vidy] | alt= | url= | adres=Chemin du Bois-de-Vaux 24 | lat=46.518917| long=6.598794| wskazówki=
| tollfree=+41 21 315 41 85 | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Wt.–niedz. 11:00–18:00. Prezentowane są tu znaleziska architektoniczne z terenu osady położonej tuż po drugiej stronie drogi, gdzie wciąż zachowały się pozostałości murów i forum z czasów Cezara. Wstęp: 8 franków, studenci – 5 franków.
}}
* {{zobacz
| name=Katedra Notre Dame | alt= | url= | adres=Place de la Cathédrale | lat=46.5225| long=6.635556| wskazówki=
| tollfree=+41 21 316-7161 | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=pon.-pt. 07:00-19:00, sob. niedz. 08:00-18:00. Na szczycie góry, na której zbudowane jest stare miasto. Katedra jest dość interesująca architektonicznie z wieloma małymi wieżami i oknami. Z wieży roztacza się fantastyczny widok na miasto i okolicę, ale ponieważ katedra znajduje się na szczycie miasta, warto zrobić zdjęcie już z małego placu na zewnątrz. Bezpłatny.
}}
* {{zobacz
| name=Muzeum Olimpijskie | alt= | url= | adres=Quai d'Ouchy 1 | lat=46.508611| long=6.633889| wskazówki=
| tollfree=+41 21 621-6511 | fax=+41 21 621 65 12
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Od 1 maja do 30 września: codziennie w godz. 9:00–18:00; od 1 października do 30 kwietnia: od wtorku do niedzieli w godz. 9:00–18:00. Muzeum reklamuje się jako miejsce prezentujące „bogactwo wspomnień, które podtrzymają w Tobie pasję do idei olimpijskiej”. Ogród rzeźb, z którego roztacza się widok na Jezioro Genewskie, jest udostępniony dla zwiedzających. W okresie od 1 listopada do 31 marca obiekt jest nieczynny w poniedziałki. Wśród eksponatów znajdują się m.in. buty narciarskie Jean-Claude’a Killy’ego oraz złote buty lekkoatletyczne Carla Lewisa. Cena wstępu: 14 CHF za zwiedzanie całego muzeum, 7 CHF za wstęp wyłącznie na wystawy czasowe. Dzieci płacą połowę ceny; wstęp dla dzieci poniżej 10. roku życia jest bezpłatny.
}}
* {{zobacz
| name=[https://www.aquatis.ch/ Aquatis] | alt= | url= | adres=Route de Berne 144 | lat=46.508611| long=6.633889| wskazówki=Metro [[Plik:Logo_du_M2_de_Lausanne.svg|20px]], stacja Vennes, autostrada [[Plik:A9Swiss.svg|25px]], zjazd Vennes
| tollfree=+41 21 654 23 23 | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=info@aquatis.ch. 1 listopada – 31 marca: 10:00–18:00; 1 kwietnia – 31 października: 09:00–19:00. Największe w Europie akwarium i wiwarium słodkowodne, otwarte w 2017 roku. Ponad 10 000 ryb oraz 100 gadów i płazów w 46 akwariach, wiwariach i terrariach. Zwiedzanie zajmuje około 2 godzin. Cena: 29 CHF dla dorosłych, 19 CHF dla dzieci powyżej 5. roku życia; wstęp bezpłatny dla młodszych dzieci. Dostępne są ceny rodzinne i zniżki dla uczniów/studentów.
}}
* {{zobacz
| name=[https://www.sainf.ch/ Kościół św. Franciszka] | alt= | url= | adres= | lat=46.51971| long=6.63335| wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Został wzniesiony w XIII wieku i stanowił prezbiterium dawnego klasztoru franciszkanów. Aby zwiedzić kościół św. Franciszka (Église Saint-François), można wysiąść na stacji metra Lausanne Flon, obsługiwanej przez obie linie ([[Plik:Logo_du_M1_de_Lausanne.svg|20px]] i [[Plik:Logo_du_M2_de_Lausanne.svg|20px]]); stamtąd do kościoła jest około 5–10 minut drogi. Dogodniejszy dojazd zapewnia jednak autobus: linie nr 1, 2, 4, 6, 7, 8, 9, 12, 13, 16, 17 i 66 obsługują przystanek o tej samej nazwie z różną częstotliwością kursowania.
}}
* {{zobacz
| name=Château St. Maire | alt= | url= | adres= | lat=46.524864| long=6.635706| wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Budynek wzniesiono na przełomie XIV i XV wieku. Dawniej pełnił funkcję rezydencji biskupiej, a później siedziby namiestników z Berna; obecnie mieści się w nim muzeum historyczne. Obiekt znajduje się w górnej części Starego Miasta i jest łatwo dostępny autobusem. Najlepiej wysiąść na przystanku Tunnel (linie 8, 16, 22, 60 – różna częstotliwość kursowania) lub Pierre Viret (linia 16); stamtąd dojście pieszo zajmuje około 5–10 minut.
}}
* {{zobacz
| name=[https://www.chateaudouchy.ch/en/welcome/ Château d'Ouchy] | alt= | url= | adres=Place du Port 2 | lat=46.50672| long=6.62761| wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Château d'Ouchy został zbudowany około 1170 roku, następnie kilkakrotnie przebudowywany, w 1609 roku podpalony i popadający w ruinę. Jean-Jacques Mercier kazał usunąć ruiny z wyjątkiem wieży w latach 1885-1889, a w latach 1889-1893 zbudował dzisiejszy neogotycki zamek. Najbliższa stacja autobusowa i stacja metra to Ouchy.
}}
[[Plik:Lausanne Rathaus.JPG|300px|right|thumb|Ratusz przy Place de la Palud]]
[[Plik:Lausanne Bel-Air.JPG|thumb|Wieża Bel-Air]]
* {{zobacz
| name=Ratusz | alt= | url= | adres=Place de la Palud 2 | lat=46.52173| long=6.63288| wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Budynek znajduje się przy placu Place de la Palud i jest połączony z katedrą schodami Escalier du Marché. Został wzniesiony w XVII wieku i stanowi siedzibę władz miejskich oraz rady miasta. Można do niego dojechać linią metra [[Plik:Logo_du_M2_de_Lausanne.svg|20px]]; najbliższe stacje to Riponne-Maurice Béjart i Flon. Do stacji Flon dojeżdża również linia metra [[Plik:Logo_du_M1_de_Lausanne.svg|20px]]. Dojście pieszo zajmuje około 10 minut.
}}
* {{zobacz
| name=Grand Pont | alt= | url= | adres= | lat=46.520468| long=6.63135| wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Został ukończony w 1844 roku. Przebiega nad doliną Flon, którą zasypano w 1874 roku. Można do niej dotrzeć liniami metra [[Plik:Logo_du_M1_de_Lausanne.svg|20px]] i [[Plik:Logo_du_M2_de_Lausanne.svg|20px]], wysiadając na przystanku Flon. Można również wysiąść na przystanku St. François, obsługiwanym przez linie autobusowe nr 1, 2, 4, 6, 7, 8, 9, 12, 13, 16, 17 i 66.
}}
* {{zobacz
| name=[https://cche.com/de/Projekte/complexe-bel-air/ Wieża Bel-Air] | alt= | url= | adres=Place Bel-Air 1 | lat=46.52206| long=6.62886| wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=był pierwszym drapaczem chmur w Szwajcarii. Ma 61 metrów wysokości i została zbudowana w latach 1929-1932. Do przystanku Bel-Air można dojechać liniami autobusowymi 1, 2, 4, 6, 7, 8, 13 i 17 lub metrem [[Plik:Logo_du_M1_de_Lausanne.svg|20px]] lub [[Plik:Logo_du_M2_de_Lausanne.svg|20px]], wysiąść we Flon i iść 5 minut pieszo.
}}
* {{zobacz
| name=[https://www.lausanne.ch/portrait/carte-identite/architecture-et-monuments/patrimoine-architectural/entre-deux-guerres/tribunal-federal.html Sąd Federalny] | alt= | url= | adres=Avenue du Tribunal Fédéral 29 | lat=46.51964| long=6.64422| wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Został otwarty w 1927 roku i stanowi najwyższy organ sądowy Szwajcarii. Można do niego dotrzeć, korzystając ze stacji autobusowej i metra Pont-Bessières (linia metra [[Plik:Logo_du_M2_de_Lausanne.svg|20px]] oraz linie autobusowe 6, 7, 16, 22 i 60) lub z przystanku autobusowego Mon Repos, obsługiwanego przez linię nr 13.
}}
=== Parki ===
* {{Znacznik|Parc de Mont-Repos|46.518493 |6.642526 |typ=natura}}'''Parc de Mont-Repos''' znajduje się w pobliżu Szwajcarskiego Sądu Federalnego; oferuje woliery, plac zabaw dla dzieci, małą kawiarnię, wodospad oraz dużo terenów zielonych.
* {{Znacznik|Parc de la Vallée de la Jeunesse|46.5202 |6.6046 |typ=natura}}'''Parc de la Vallée de la Jeunesse''' to rozległy teren zielony w zachodniej części Lozanny.
* {{Znacznik|Bois de Sauvabelin|46.535317 |6.638519 |typ=natura}}'''Bois de Sauvabelin''' to obszar leśny na północy Lozanny, z wieżą widokową i niewielkim jeziorem.

== Aktywny wypoczynek ==
[[Plik:Lausanne view from Cathedral square.JPG | thumb | 300px | Stare Miasto widziane z placu Katedralnego]]
* '''Zwiedź Stare Miasto'''. Ze stacji kolejowej możesz wygodnie dojechać metrem do dzielnic Flon, Riponne lub Bessières (w pobliżu katedry). Jeśli natomiast nie boisz się wspinaczki, możesz ruszyć pieszo – wyłączona z ruchu kołowego część Starego Miasta zaczyna się tuż naprzeciwko dworca, a droga prowadzi stromo pod górę. Sklepy są czynne w ściśle określonych godzinach: od poniedziałku do piątku w godz. 10:00–19:00 oraz w soboty w godz. 10:00–18:00. W środy i soboty przez cały rok niemal cały ten rozległy obszar wolny od ruchu samochodowego zamienia się w wielki targ. Dzięki ukształtowaniu terenu (wzgórzom utrudniającym zabudowę drogową) Stare Miasto w Lozannie jest większe niż w większości szwajcarskich miast – wyjątkiem jest tu jedynie [[Zurych]]. Można tu spędzić dni na wędrówkach brukowanymi uliczkami, a i tak nie odkryć wszystkich zakamarków. Po zamknięciu sklepów do dyspozycji są dziesiątki restauracji, kawiarni i klubów nocnych – od urokliwych i przytulnych po modne i klimatyczne; warto zauważyć, że przy placu Place Central Stare Miasto łączy się z dzielnicą '''Flon''', słynącą z klubów i galerii. Spaceruj do woli – wstęp jest oczywiście bezpłatny.
* '''Odkryj las Sauvabelin''' (''na północ od centrum''). Nie przegap ogólnodostępnej {{Znacznik|Wieża Sauvabelin|46.535278|6.638611|typ=atrakcja}}'''wieży Sauvabelin''', z której roztacza się widok 360° na jezioro, Alpy i góry Jura. Następnie zejdź do centrum miasta przez park przy Fondation de l'Hermitage (patrz wyżej).
* '''Ciesz się widokami nad jeziorem w dzielnicy Ouchy'''. Pojedź linią metra [[Plik:Logo_du_M2_de_Lausanne.svg|20px]] do stacji Ouchy – i gotowe: po wyjściu ze stacji zobaczysz przed sobą rozciągające się jezioro (a przy dobrej pogodzie także [[Alpy]]). Nad brzegiem jeziora znajdują się również restauracje, bary oraz zamek-hotel Château d'Ouchy.
* '''Wejdź na wieżę katedry'''. Widok ze szczytu wieży katedry jest wart wysiłku związanego ze wspinaczką. Informacji udziela siostra zakonna w sklepiku z pamiątkami wewnątrz katedry. Od godziny 22:00 do drugiej nad ranem nocny stróż wykrzykuje aktualną godzinę, kontynuując tradycję sięgającą 1405 roku.
* '''Piłka nożna''': [https://www.lausanne-sport.ch/ FC Lausanne-Sport] występuje w Swiss Super League, czyli najwyższej klasie rozgrywkowej w Szwajcarii. Ich stadionem domowym jest {{Znacznik|Stade de la Tuilière|46.543556|6.622028|typ=atrakcja}}'''Stade de la Tuilière''' (pojemność 12 500 miejsc), położony 3 km na północ od centrum miasta. Klub [https://fcslo.ch/ FC Stade Lausanne Ouchy] spadł z ligi w 2024 roku i występuje obecnie w Challenge League – na drugim poziomie rozgrywkowym. Ich stadionem domowym jest {{Znacznik|La Pontaise|46.533333|6.624167|typ=atrakcja}}'''La Pontaise''' (pojemność 15 700 miejsc) – stadion olimpijski znajdujący się 2 km na północ od centrum miasta.

=== Koncerty i teatr ===
* {{Znacznik|Métropole|46.52213 |6.62845 |typ=atrakcja}}'''[http://www.mymetropole.ch/ Métropole]''', Rue des Terreaux 25, ☏ +41 21 340-9200. pon. 09:00-19:00, wt.-pt. 08:30-19:00, sob. 08:00-18:00. Główna sala koncertowa zachodniej Szwajcarii, Métropole księguje muzykę taneczną, muzykę świata, pop, jazz itp. Jeśli będziesz przejeżdżać przez miasto w odpowiednim czasie, możesz złapać tu wszystko, od Lozanńskiej Orkiestry Kameralnej po The Cure. 
* {{Znacznik|Espace de Terreaux|46.52300 |6.62800 |typ=atrakcja}}'''[https://terreaux.org/web.php/1/terreaux/accueil Espace de Terreaux]''', Rue des Terreaux 14, ☏ +41 21 320-0046. Lokalna rada kościołów protestanckich zdekonsekrowała kaplicę znajdującą się po drugiej stronie ulicy od centrum handlowego Metropole 2000 i obecnie wykorzystuje ją do cotygodniowych koncertów, podczas których odbywają się zarówno występy sakralne, jak i świeckie, od amerykańskich śpiewaków gospel, przez wschodnioeuropejskie zespoły klezmerskie, po teatr lalek dla dzieci. 
* {{Znacznik|Arsenic|46.52269 |6.62168 |typ=atrakcja}}'''[https://arsenic.ch/ Arsenic]''', Rue de Genève 57, ☏ +41 21 625-1136, info@theatre-arsenic.ch. Specjalizujący się w bardziej niecodziennych występach, Arsenic oferuje pełny harmonogram awangardowego teatru, muzyki jazzowej i popowej, a także instalacji/performansów jesienią, zimą i wiosną. 
* {{Znacznik|Théâtre de Vidy|46.51271 |6.61090 |typ=atrakcja}}'''[https://www.vidy.ch/fr/ Théâtre de Vidy]''', Av. Jaques-Dalcroze 5, ☏ +41 21 619-4545. 
* {{Znacznik|Théâtre Boulimie|46.52258 |6.63190 |typ=atrakcja}}'''[http://www.theatreboulimie.com/ Théâtre Boulimie]''', Place Arlaud 1, ☏ +41 312-9700. Sanktuarium szwajcarskiego humoru. Edycja wskazówek OSM
* {{Znacznik|Théâtre 2.21|46.52629 |6.63936 |typ=atrakcja}}'''[https://theatre221.ch/ Théâtre 2.21]''', Rue de l'Industrie 10, ☏ +41 21 311-6514. 
* {{Znacznik|Les Docks|46.52241 |6.61926 |typ=atrakcja}}'''[http://www.lesdocks.ch/ Les Docks]''', Av. Sévelin 34, ☏ +41 21 623-4444. Muzyka na żywo i bar. 
* {{Znacznik|Le Romandie|46.52013 |6.63165 |typ=atrakcja}}'''[https://www.leromandie.ch/ Le Romandie]''', Place de la Riponne 10, ☏ +41 21 311-1719. Klub rockowy i muzyka na żywo. Zobacz ich stronę internetową programu. 
* {{Znacznik|Théâtre Kléber-Méleau|46.52496 |6.60027 |typ=atrakcja}}'''Théâtre Kléber-Méleau''', 1020 Renens-Malley, ☏ +41 21 625-8429.

== Praca ==

== Nauka ==

== Zakupy ==
[[Plik:Lausanne-cathe7.JPG|thumb|Katedra w Lozannie widziana z Place de l'Ours]]
Typowe szwajcarskie pamiątki można znaleźć w kilku miejscach w mieście, choć nie są one tak wszechobecne jak w [[Genewa|Genewie]] czy [[Berno|Bernie]]. Prawdziwą atrakcją jest tu kolorowy targ, odbywający się w soboty i środy na stromych, krętych uliczkach Starego Miasta. Nie brakuje tu również butików i domów towarowych. W niedziele większość sklepów jest zamknięta – wyjątkiem jest dzielnica Ouchy, której część znajduje się na terenie federalnym.

Wśród typowych i ekskluzywnych sklepów można natknąć się na kilka miejsc, które mogą zaskoczyć:

* {{Znacznik|'''Pompes Funèbres'''|46.52061 |6.62966 |typ=zakupy|url=|kolor=008080|treść=}}'''Pompes Funèbres''', Place de l'Europe 8, ☏ +41 21 312-5842. Nazwa tego sklepu obuwniczego oznacza „usługi pogrzebowe” (fr. *pompes funèbres*), ale słowo *pompe* może odnosić się zarówno do ceremonii, jak i do pewnego rodzaju obuwia – stąd ta gra słów. W ofercie znajdują się modne marki, takie jak Dr Martens, Camper i inne. 
* {{Znacznik|'''Coup de chapeau'''|46.51918 |6.63697 |typ=zakupy|url=|kolor=008080|treść=}}'''[https://www.chapeaux.ch/ Coup de chapeau]''', Place Benjamin-Constant 1, ☏ +41 21 311-5405. Pon. 13:30–18:30; wt.–pt. 09:30–12:00, 13:30–18:30; sob. 09:30–12:30, 13:30–17:00. Sklep z kapeluszami w XXI wieku to niemal z definicji pewnego rodzaju anachronizm – być może właśnie dlatego jest ich tak niewiele. To prawdopodobnie również powód, dla którego ten niewielki sklep w Lozannie przyciąga klientów z całego świata.
* {{Znacznik|'''Bazar d'Ouchy'''|46.50733 |6.62722 |typ=zakupy|url=|kolor=008080|treść=}}'''[https://www.bazarouchy.com/ Bazar d'Ouchy]''', Av. d'Ouchy 76 (''dolny odcinek Av. d'Ouchy''), ☏ +41 21 616-2377. 09:30–12:45, 14:15–18:45. Czy wspominaliśmy już o typowych szwajcarskich pamiątkach? Cóż, jeśli właśnie tego szukasz, to świetnym pomysłem będzie wizyta w tym przyjaznym i dobrze zaopatrzonym sklepie w pobliżu przystanku [[Plik:Logo_du_M2_de_Lausanne.svg|20px]] w Ouchy. Wszyscy mówią tam biegle po angielsku, więc śmiało pytaj.

== Gastronomia ==

== Festiwale, imprezy ==
* '''[https://www.lausanne-tourisme.ch/en/ Biuro Informacji Turystycznej w Lozannie]''' (''znajdujące się na głównym dworcu kolejowym oraz w dzielnicy Ouchy, gdzie dzieli lokal ze stacją metra linii [[Plik:Logo_du_M2_de_Lausanne.svg|20px]]''), tel. +41 21 613-7373. Otwarte codziennie w godzinach 09:00–19:00. Pracownicy biura – zarówno na miejscu, jak i podczas rozmowy telefonicznej – niemal zawsze potrafią znaleźć hotel odpowiadający Twoim możliwościom finansowym, nawet w ostatniej chwili. Ponadto oferują oni świetną, bezpłatną mapę miasta oraz bogaty wybór przydatnych materiałów informacyjnych w języku angielskim, a także francuskim, niemieckim i włoskim.

== Noclegi ==
* Mövenpick Hotel Lausanne hotel 4-gwiazdkowy 
* Carlton Lausanne Boutique Hôtel hotel 4-gwiazdkowy 
* Hôtel des Inventions 
* SwissTech Hotel 
* Elite hotel 3-gwiazdkowy

== Kontakt ==

== Bezpieczeństwo ==

== Informacje turystyczne ==

== Wyjazd ==

{{Zarys}}
{{Atrybucja}}

{{Jest w|Vaud}}

[[Kategoria:Szwajcaria]]</text>
      <sha1>ditjgsdt6cozysyqrvo06of17kfgjrh</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>158862</id>
      <parentid>158861</parentid>
      <timestamp>2026-09-24T09:14:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Moromar</username>
        <id>2451</id>
      </contributor>
      <comment>/* Festiwale, imprezy */</comment>
      <origin>158862</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="41812" sha1="2s2kf0invantz8ooyeisd74q0603lo9" xml:space="preserve">{{Top-banner}}
{{Miejscowość infobox
 |nazwa            = Lozanna
 |nazwa oryginalna = Lausanne
 |widok            = Lausanne_Wiki.jpg
 |opis             = 
 |herb             = CHE_Lausanne_COA.svg
 |mapa             = Lausanne dot.jpg
 |państwo          = [[Plik:Flag of_Switzerland_(Pantone).svg|20px]] [[Szwajcaria]]
 |region           = [[Plik:CHE_Vaud_Flag.svg|20px]] [[Vaud]]
 |powierzchnia     = 41,38
 |wysokość         = 495
 |ludność          = 145 600
 |prefiks          = 021
 |kod pocztowy     = 1000–1018
 |www              = https://www.lausanne.ch/
}}
'''Lozanna''' ([[Rozmówki francuskie|fra]] ''Lausanne'', wym. [lozan]), stolica [[Szwajcaria|szwajcarskiego]] kantonu [[Vaud]], to liczące 140 000 mieszkańców (stan na 2020) miasto położone na północnym krańcu [[Jezioro Genewskie|Jeziora Genewskiego]] (''Lac Léman''). Stanowi ono węzeł komunikacji publicznej kantonu [[Vaud]] oraz bramę do alpejskiego kantonu [[Valais]], gdzie znajdują się jedne z najbardziej znanych stoków narciarskich na świecie.

== Charakterystyka ==
{{Infobox|Mayor Davel|[[Plik:Lausanne Major Davel.JPG|150px|right|thumb|Pomnik Mayora Davela]]'''Mayor Davel''', pełne imię i nazwisko Jean Daniel Abraham Davel urodził się 20 października 1670 roku w Morrens VD. Był szwajcarskim buntownikiem i obecnie jest uważany za par Excelle bohatera ludowego Vaudois. W 1712 roku został mianowany burmistrzem przez ludność Berna (Vaud był wówczas częścią Berna). Davel poczuł się wezwany przez Boga do wyzwolenia swojej ojczyzny – Vaud – od Berneńczyków. 31 marca 1723 roku niespodziewanie wjechał do Lozanny, zebrał tam radę miejską i przedstawił manifest. W manifeście tym naród berneński został oskarżony o szereg błędów. Wyjaśnił swój plan wyzwolenia Vaud. Nie znalazł jednak żadnego poparcia dla tej kwestii w radzie miasta i incydent został zgłoszony bezpośrednio do Berna, po czym Davel został aresztowany. Podczas śledztwa Davel był torturowany, ale nadal upierał się, że wyzwolenie Vaud było boską inspiracją i że nie miał wspólników. Niemniej jednak został uznany za winnego i ścięty w Lozannie-Vidy 24 kwietnia 1723 r. W XIX wieku historia ta została wysoce wysterylizowana i stał się bohaterem ludowym Vaud.}}
Miasto jest gospodarzem '''Międzynarodowego Komitetu Olimpijskiego''' i dwóch głównych uniwersytetów. Jak można się spodziewać, duża populacja studentów tworzy tętniącą życiem społeczność nocną i artystyczną skupioną wokół '''dzielnicy Flon'''. Znajdziesz tu także wiele znakomitych restauracji i dwa tuziny godnych uwagi muzeów, w tym '''Muzeum Olimpijskie''' i niecodzienną '''Kolekcję de l'Art Brut'''. Miłośnicy architektury znajdą na szczycie miasta najlepiej zachowaną '''gotycką katedrę''' w [[Szwajcaria|Szwajcarii]].

Lozanna, mimo że jest miastem bardzo międzynarodowym (42% jego populacji w 2013 stanowili obcokrajowcy), jest miastem [[Rozmówki francuskie|francuskojęzycznym]]. [[Rozmówki angielskie|Angielski]] nie jest tak powszechnie używany jak w [[Genewa|Genewie]] i prawdopodobnie będziesz miał problemy z porozumiewaniem się z przeciętną osobą na ulicy. Większość pracowników sektora usług mówi jednak trochę po angielsku, a poziom języka angielskiego wśród młodych Szwajcarów jest zwykle wysoki (wśród starszego pokolenia zdecydowanie silniejszy jest [[Rozmówki niemieckie|język niemiecki]]). Gość nie będzie miał problemów z poruszaniem się wyłącznie po angielsku.

[[Plik:Lausanne cathedral from gd pont.jpg|thumb|300px|Katedra w Lozannie widziana z mostu Grand Pont]]

=== Historia ===
Osadnictwo na wzgórzu, na którym leży Lozanna, istniało co najmniej od epoki kamienia, jednak większość opracowań historycznych wiąże początki miasta z rzymskim obozem ''Lausanna'', usytuowanym nieco niżej, u podnóża wzgórza w kierunku jeziora – na terenie dzisiejszej miejscowości Vidy.

W średniowieczu miasto przeniesiono na łatwiejsze do obrony szczytowe partie wzgórza; o wzroście jego zamożności i znaczenia decydowało w dużej mierze położenie przy głównych szlakach komunikacyjnych wiodących z północy na południe, łączących [[Włochy]] z rejonem [[Morze Północne|Morza Północnego]]. Było to najważniejsze miasto na północ od przełęczy św. Bernarda – przynajmniej do czasu utworzenia biskupstwa w [[Valais]].

W 1536 roku miasto zostało przejęte przez [[Berno]] od książąt Sabaudii w ramach działań mających na celu zabezpieczenie południowo-zachodniej granicy tego kantonu. [[Berno]] sprawowało władzę nad tym obszarem aż do momentu, gdy Lozanna uzyskała niezależność po wkroczeniu wojsk francuskich pod wodzą Napoleona Bonapartego w 1798 roku. W 1803 roku miasto włączono do [[Szwajcaria|Szwajcarii]] jako stolicę kantonu [[Vaud]].

[[Lavaux]] – niewielki region położony na północno-zachodnim brzegu [[Jezioro Genewskie|Jeziora Genewskiego]], rozciągający się od Lozanny po [[Montreux]] (obszar ten bywa nazywany '''Szwajcarską Riwierą''') – od około 150 lat stanowi drugi dom dla pisarzy, artystów i muzyków. Do grona pierwszych słynnych przybyszów należeli państwo Shelleyowie oraz Lord Byron; bawili się oni i tworzyli w Lozannie (krążą pogłoski, że to właśnie tutaj powstał „Frankenstein”). Wśród innych znanych mieszkańców warto wymienić Ernesta Hemingwaya, który spędzał tu zimy z młodą rodziną w okresie opisanym w książce „Ruchome święto”, oraz Charliego Chaplina, mieszkającego w [[Vevey]] od połowy lat 30. XX wieku.

=== Orientacja ===
Dla odwiedzających Lozannę najważniejszymi dzielnicami są '''Cité''', '''Ville Marché''' oraz portowa dzielnica '''Ouchy'''. Pomiędzy nimi znajduje się '''Flon''' – obecnie przede wszystkim zagłębie klubów nocnych i sklepów – oraz położona tuż poniżej dworca kolejowego, zazwyczaj spokojna dzielnica '''Sous Gare''', która szczyci się jednymi z najlepszych kawiarni w mieście. Jeśli masz ochotę na spacer, warto poświęcić kilka godzin na wędrówkę po lesie '''Sauvebelin''', położonym na północ od wzgórza ''Hermitage''. Oto krótka charakterystyka tych dzielnic:

* {{Znacznik|'''Cité'''|46.5258|6.6275|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''Cité''' — to wzgórze stanowi najstarszą część Lozanny i przyciąga wielu turystów; znajdują się tu ''katedra'', ''zamek'', muzeum ''MUDAC'', kilka innych muzeów, teatr dla dzieci oraz znakomity sklep z zabawkami.
* {{Znacznik|'''Ville Marché'''|46.5231787|6.6326505|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''Ville Marché''' — średniowieczna Lozanna rozwijała się wokół targowisk organizowanych przy bramach wjazdowych do miasta; obszar ten – obejmujący place ''Place de la Palud'', ''Place St. François'' i ''Place Riponne'' – stanowi wraz z historycznym centrum całość Starego Miasta.
* {{Znacznik|'''Flon'''|46.521667|6.626944|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''Flon''' — pierwotna linia kolejowa prowadząca do Lozanny biegła doliną rzeki Flon, jednak brak możliwości poprowadzenia jej przez środek miasta sprawił, że w XIX wieku zastąpiono ją trasą przebiegającą przez kolejne wzgórze na południe, co umożliwiło obsługę połączeń z kantonem [[Valais]] i [[Włochy|Włochami]]. Dziś dawne magazyny w dolinie Flon mieszczą głównie modne restauracje i dyskoteki.
* {{Znacznik|'''Ouchy'''|46.507072|6.626764|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''Ouchy''' — dawna wioska rybacka, włączona w granice Lozanny w połowie XIX wieku, by pełnić funkcję portu nad ''Jeziorem Genewskim'' (Lac Léman). Wspaniałe widoki na jezioro i Alpy oraz przyjemniejsza temperatura powietrza sprawiają, że Ouchy cieszy się dużą popularnością w miesiącach letnich. W pobliżu portu znajduje się wiele hoteli i restauracji; w tej dzielnicy mieści się również [https://www.olympics.com/museum/ Muzeum Olimpijskie].
* {{Znacznik|'''Sous Gare'''|46.5151324|6.6260134|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''Sous Gare''' (dosłownie „pod dworcem”) — w XIX wieku Lozanna rozrosła się, zajmując cały teren pomiędzy obecną lokalizacją dworca kolejowego a portem w Ouchy. To przede wszystkim dzielnica bloków mieszkalnych i domów, ale warto się po niej przespacerować – choćby dla ''Café de Grancy'' i parku na wzgórzu ''Crêt de Montriond''.

== Dojazd ==
=== Samolotem ===
Najbliższe lotnisko, {{Znacznik|Port lotniczy Genewa|46.23756|6.10921|typ=transport}}'''Port lotniczy Genewa''' ({{IATA|GVA}}), obsługuje niemal wszystkich europejskich przewoźników oraz cztery codzienne połączenia transatlantyckie: z [[Waszyngton]]u-Dulles (linie Continental), [[Nowy Jork|Nowego Jorku]]-JFK (Swiss), [[Newark (New Jersey)|Newark (Continental) i [[Montreal]]u (Air Canada); w przypadku innych lotów z [[Stany Zjednoczone|USA]] konieczna jest przesiadka w głównym porcie przesiadkowym (hubie) danej linii lotniczej. Podróż pociągiem między lotniskiem w Genewie a stacją Lausanne CFF trwa około 45 minut; pociągi kursują co najmniej dwa razy na godzinę, z wyjątkiem późnych godzin nocnych i wczesnoporannych. Pełna opłata za przejazd z lotniska w Genewie do Lozanny wynosi 27 franków. Alternatywą jest {{Znacznik|Port lotniczy Zurych|47.464722|8.549167|typ=transport}}'''[[Port lotniczy Zurych|lotnisko w Zurychu]]''' ({{IATA|ZRH}}), oferujące częstsze połączenia transatlantyckie, obsługiwane głównie przez linie Swiss.

=== Koleją ===
Obsługę kolejową Lozanny zapewniają [https://www.sbb.ch/en Szwajcarskie Koleje Federalne] (SBB/CFF/FFS) – jeden z najsprawniejszych systemów transportu pasażerskiego na świecie. Pociągi kursują codziennie mniej więcej co pół godziny w godzinach od 04:45 do 01:30, łącząc miasto z Genewą, [[Zurych]]em (Zürich HB), [[Berno|Bernem]], [[Lucerna|Lucerną]], [[Neuchâtel]], [[St. Gallen]], [[Brig]], [[Biel/Bienne]] oraz miejscowościami pośrednimi. Wszystkie pociągi zmierzające do [[Genewa|Genewy]] z innych części Szwajcarii przejeżdżają przez Lozannę; kursują tu również liczne pociągi lokalne, dzięki czemu w ciągu dnia połączenie z Genewą (w obu kierunkach) dostępne jest średnio co 15 minut. Podróż szybkim pociągiem bezpośrednim (IC) z [[Genewa|Genewy]] zajmuje nieco ponad pół godziny, podczas gdy pociągi lokalne, zatrzymujące się na mniejszych stacjach, mogą potrzebować na to nawet godziny. Codziennie kursują cztery pociągi z [[Paryż|paryskiego]] dworca Gare de Lyon (szybkie składy ''TGV'' przewoźnika [https://www.groupe-sncf.com/fr SNCF]), a także jeden bezpośredni pociąg z [[Wenecja|Wenecji]] i trzy z [[Mediolan]]u. Włoski przewoźnik kolejowy oferuje również połączenia nocne z [[Rzym]]u i [[Wenecja|Wenecji]]. Bilety kolejowe w [[Szwajcaria|Szwajcarii]] są drogie. Warto kupować je z wyprzedzeniem (przez internet), aby skorzystać z niższych cen (oferta ''billet dégriffé'').

{{Znacznik|Dworzec kolejowy|46.516886 |6.629096 |typ=transport}}'''Dworzec kolejowy''' (Gare CFF), Place de la Gare 9. Całodobowe skrytki bagażowe, cena: 6–9 CHF.

=== Samochodem ===
Lozanna jest połączona ze szwajcarską siecią autostrad za pośrednictwem autostrady [[Plik:A1Swiss.svg|25px]] ([[Genewa]] – [[Berno]] – [[Zurych]] – [[St. Gallen]]) oraz autostrady [[Plik:A9Swiss.svg|25px]] ([[Brig]]-Glis – [[Sion]] – [[Vallorbe]]). Dla miasta istotne znaczenie ma również łącznik autostradowy A1A, który odgałęzia się od autostrady [[Plik:A1Swiss.svg|25px]] w pobliżu Ecublens i kończy się w dzielnicy Vidy w Lozannie.

=== Autobusem ===
Autobusy międzynarodowe przyjeżdżają codziennie z [[Hiszpania|Hiszpanii]], [[Francja|Francji]] oraz głównych miast [[Europa Środkowa|Europy Środkowej]]. Wiele z nich przejeżdża przez [[Genewa|Genewę]] lub [[Bazylea|Bazyleę]], zanim zatrzyma się w Lozannie. {{Znacznik|Dworzec autobusowy|46.5365617025889|6.623129538004348|typ=transport}}'''Dworzec autobusowy''' znajduje się w północnej części miasta.

=== Statkiem ===
==== Statki wycieczkowe ====
Do Lozanny kursują statki zarówno z francuskiego, jak i szwajcarskiego brzegu Jeziora Genewskiego. Głównymi portami, z których wypływają jednostki, są [[Évian-les-Bains]], [[Montreux]], [[Genewa]] oraz wiele mniejszych miejscowości położonych nad brzegiem jeziora. Dużą popularnością wśród turystów cieszą się rejsy połączone z lunchem lub kolacją. Większość statków porusza się w spokojnym tempie, co czyni je najwolniejszym środkiem transportu do Lozanny. Latem rozkład rejsów jest dość rozbudowany, jednak jesienią i wiosną ulega on ograniczeniu, a zimą statki niemal całkowicie przestają kursować.

==== Promy ====
Z {{Znacznik|Przystań Lausanne-Ouchy|46.50514053914229|6.626600742727966|typ=transport}}'''przystani Lausanne-Ouchy''' przez cały rok kursują – w ramach oferty '''NaviMobilité''' i pod szyldem przewoźnika CGN – promy pasażerskie obsługujące bezpośrednie połączenia przez jezioro do [[Évian-les-Bains]] (linia N1) oraz [[Thonon-les-Bains]] (linia N2). Służą one przede wszystkim osobom dojeżdżającym do pracy przez granicę, dlatego kursują od poniedziałku do piątku – od wczesnych godzin porannych aż do późnego wieczora. W porównaniu ze standardowymi statkami rejsowymi CGN, promy te objęte są odrębną, nieco droższą taryfą, oferują nieco niższy komfort podróży, ale zapewniają krótszy czas przejazdu.

=== Pieszo ===
Przez miasto przebiega '''Via Francigena''' – długodystansowy szlak pieszy łączący [[Canterbury]] z [[Rzym]]em, oznaczony w Szwajcarii numerem 70.

== Komunikacja ==
{{mapa|46.518|6.632|zoom=14|layer=|staticmap=|align=|name=|grupy=transport,zobacz,natura,jedzenie,bar,nocleg,atrakcja,zakupy,alarm,zdrowie,zabytek,kontakt,nauka,punkt,rower,parking,obszar,metro,praca}}
=== Pieszo ===
Piesze wędrówki to świetny sposób na poruszanie się po Lozannie. W odległości krótkiego spaceru od głównego dworca kolejowego znajduje się wiele atrakcji, przy czym ulice w większości wolne od ruchu samochodowego zaczynają się po drugiej stronie ulicy od Rue du Petit-Chêne, która prowadzi do Place St. François na starym mieście. Stamtąd kolejne deptaki prowadzą do dzielnicy Flon z wieloma barami, klubami i restauracjami, do ulic handlowych pomiędzy Place St. François i Place de la Riponne oraz do starego miasta w pobliżu katedry. Planując spacer, weź pod uwagę, że ''Lozanna jest niezwykle stroma'' jak na miasto tej wielkości, z wieloma ulicami, które na mapie mogą wydawać się zwodniczo łatwe, co może stanowić wyzwanie, zwłaszcza dla osób o ograniczonej sprawności ruchowej. Linia metra [[Plik:Logo_du_M2_de_Lausanne.svg|20px]] (patrz poniżej) obejmuje większość najbardziej stromych części miasta i dlatego stanowi dobrą alternatywę dla pieszych.

=== Metrem ===
[[Plik:TSOL-p1030587.jpg|200px|thumb|Stacja metra Vigie na linii M1]]
Lozanna to najmniejsze miasto na świecie posiadające metro. Funkcjonują tu dwie linie metra obsługiwane przez przewoźnika ''[https://www.t-l.ch/ Transports publics de la région lausannoise]'' (TL), a ich głównym węzłem przesiadkowym jest stacja Flon. Nowa linia [[Plik:Logo_du_M2_de_Lausanne.svg|20px]] to w pełni zautomatyzowany system metra łączący dzielnicę Ouchy z północnym przedmieściem Epalinges; trasa przebiega przez główny dworzec kolejowy, stację Flon oraz liczne przystanki na Starym Mieście. Linia [[Plik:Logo_du_M2_de_Lausanne.svg|20px]] może zaskoczyć osoby odwiedzające miasto po raz pierwszy, ponieważ zarówno trasa, jak i niektóre stacje są bardzo '''strome''' – na przykład na stacji Gare peron jest nachylony, dlatego warto mocno się trzymać. Stacja Bessières, położona w pobliżu katedry, znajduje się na stromym zboczu jednego ze wzgórz Starego Miasta; przejazd windą ze stacji na poziom mostu (z wnętrza windy roztacza się widok na miasto poniżej) to atrakcja, której nie spotyka się w większości innych systemów metra. Linia [[Plik:Logo_du_M1_de_Lausanne.svg|20px]] obsługuje kierunki zachodnie, w tym Uniwersytet w Lozannie (UNIL) oraz politechnikę [https://www.epfl.ch/en/ EPFL] (École Polytechnique Fédérale de Lausanne).

Istnieje również lokalna kolej obsługiwana przez prywatną firmę [https://leb.ch/ LEB]; jej pociągi łączą się z dwiema liniami metra na stacji Flon i kursują do odległych północnych przedmieść, takich jak Echallens i Bercher, jednak dzięki coraz większej częstotliwości kursowania linia ta zaczęła pełnić funkcję trzeciej linii metra.

Wszyscy goście hoteli w Lozannie otrzymują bezpłatny bilet na metro i autobusy, ważny przez dwa tygodnie.

Bilety na metro (i autobusy) można kupić w automatach na wszystkich przystankach, a także na głównym dworcu kolejowym i stacji Flon. Ceny biletów jednorazowych zależą od odległości, zgodnie z systemem strefowym. Liczbę stref, które musi obejmować bilet, można sprawdzić na schemacie umieszczonym na automatach biletowych lub na bezpłatnej mapie dostępnej we wszystkich punktach sprzedaży. W ofercie znajdują się bilety jednorazowe, bilety „tam i z powrotem” oraz karnety dzienne i tygodniowe. Większość automatów biletowych na przystankach metra i autobusów nie wydaje reszty. Abonamenty kolejowe [https://www.sbb.ch/en CFF] (tzw. ''Abonnement Général'') uprawniają do nieograniczonych przejazdów w ramach sieci TL i LEB.

Jeśli posiadasz karnet CFF przeznaczony dla podróżnych spoza Szwajcarii, warto zapytać na głównym dworcu, czy obejmuje on lokalny transport miejski, ponieważ zasady te różnią się w zależności od rodzaju karnetu. Według stanu na lipiec 2013 bilet na „krótki przejazd” (maksymalnie 3 przystanki, ważny 30 minut) kosztuje 1,90 fr., bilet godzinny – 3,50 fr., a bilet całodniowy – 8,80 fr. Podobnie jak w Genewie, na stacjach znajdują się automaty biletowe.

=== Autobusem ===
Czyste i szybkie autobusy, również obsługiwane przez ''[http://www.t-l.ch/ TL]'', kursują bardzo często i tworzą na tyle gęstą sieć, że rzadko znajdziesz się w odległości większej niż kilkaset stóp od któregoś z przystanków. Niektóre trolejbusy przypominają pociąg złożony z dwóch wagonów, w którym właściwy pojazd ciągnie drugi, pozbawiony własnego napędu.

=== Rowerem ===
Rowery można wypożyczyć w firmie Lausanne Roule za 6 CHF dziennie (plus kaucja w wysokości 90 CHF). Firma posiada punkt w centrum miasta (tuż przy stacji metra Lausanne Flon – uwaga: adres podany na stronie internetowej jest błędny) oraz drugi na zachodnich przedmieściach, w miejscowości Renens. Planowane są kolejne lokalizacje, w tym jedna w dzielnicy Ouchy. Istnieje możliwość wypożyczenia roweru w jednym punkcie i zwrotu w drugim. Trzeci punkt znajduje się w [[Vevey]], jednak w przypadku wynajmu jednostronnego (zwrot w innym miejscu niż wypożyczenie) opłata wynosi 10 CHF. Trasa rowerowa z Lozanny do [[Vevey]] jest przepiękna: po lewej stronie rozciągają się niekończące się winnice, a po prawej – [[Jezioro Genewskie]] i [[Alpy]]. W punkcie Lausanne Roule można bezpłatnie otrzymać broszurę opisującą tę trasę.

Inną ciekawą opcją jest wynajem rowerów elektrycznych za pośrednictwem serwisu [https://bicy.ch/en bicy.ch]; ceny zaczynają się od 89 CHF miesięcznie (ok. 100 USD).

Warto pamiętać, że miasto jest dość strome, ale okolice nabrzeża są bardzo przyjemne. Dostępna jest praktyczna mapa rowerowa („Carte Velo”) w skali 1:10 000; choć wydano ją w 2006 roku, wciąż można ją pobrać ze [https://www.lausanne.ch/vie-pratique/mobilite/se-deplacer-a-lausanne/a-velo strony internetowej miasta]. Pomaga ona osobom nieznającym jeszcze Lozanny w znalezieniu najlepszych tras rowerowych w okolicy. Miasto dysponuje doskonałą siecią ścieżek, wyznaczonych pasów dla rowerów oraz tuneli, które ułatwiają pokonywanie najbardziej ruchliwych skrzyżowań. Trasy wzdłuż jeziora są niezwykle malownicze, jednak w szczytowych momentach letniego sezonu bywa na nich tłoczno od spacerowiczów, osób na rolkach i innych rowerzystów.

== Warto zobaczyć ==
{{Infobox|Serce Lozanny|Co to może oznaczać? ​​Wielu turystów zazwyczaj udaje się nad jezioro do dzielnicy Ouchy, spaceruje po promenadzie, a następnie wraca do domu, sądząc, że widzieli już Lozannę. Tymczasem prawdziwe życie toczy się powyżej głównego dworca kolejowego – na Starym Mieście oraz w dzielnicy Flon. To właśnie tam znajduje się też większość atrakcji turystycznych.}}
* {{zobacz
| name=[https://artbrut.ch/ Collection de l'Art Brut] | alt= | url= | adres=Av. des Bergières 11 | lat=46.527485| long=6.624743| wskazówki=autobus nr 2 w kierunku Désert, przystanek Jomini; autobus nr 3 w kierunku Bellevaux, przystanek Beaulieu
| tollfree=+41 21 315-2570 | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=wtorek-niedziela 11:00-18:00. Ta kolekcja dzieł niedoświadczonych artystów, którą trzeba zobaczyć, będzie na zmianę zachwycać, zadziwiać, zadziwiać i irytować. Życie wielu artystów, których prace są tu prezentowane, było trudne lub niemożliwe poza (lub wewnątrz) instytucji, odnajdując ukojenie i cel w czasami kompulsywnych aktach twórczych. 10 Fr.
}}
[[Plik:Palais du rumine.jpeg|thumb|Palais de Rumine, w którym znajduje się wiele godnych uwagi muzeów]]
* {{zobacz
| name=Palais de Rumine | alt= | url= | adres=Place de la Riponne 6 | lat=46.523611| long=6.633889| wskazówki=
| tollfree=+41 21 316-3310. | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=wto śro 11:00-18:00, czw 11:00-20:00, piątek-niedziela 11:00-17:00. Ten piękny budynek, wzorowany na włoskim renesansowym projekcie, nie jest tak stary, na jaki wygląda. Wewnątrz znajduje się pięć różnych muzeów z wystawami obejmującymi różnorodne tematy, od sztuk pięknych po historię naturalną. 4 Fr.
}}
* {{zobacz
| name=Muzeum Archeologiczno-Historyczne | alt=Musée d'archéologie et d'histoire | url= | adres=Place de la Riponne 6 | lat=46.523655| long=6.637206| wskazówki=
| tollfree=+41 21 316-3430 | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=wt.-czw. 11:00-18:00, pt.-niedz. 11:00-17:00. 6 Fr.
}}
* {{zobacz
| name=[https://www.mcba.ch/ Muzeum Sztuk Pięknych] | alt=Musée des Beaux-Arts | url= | adres=Place de la Riponne 6 | lat=46.517991| long=6.62544| wskazówki=
| tollfree=+41 21 316-3445 | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=pon.-czw. 11:00-20:00, pt.-niedz. 11:00-17:00.
}}
* {{zobacz
| name=Muzeum Historyczne w Lozannie | alt=Musée Historique de Lausanne | url= | adres=Place de la Cathedral 4 | lat=46.523015| long=6.634942| wskazówki=
| tollfree=+41 21 315-4101 | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=wt.-czw. 11:00-18:00, pt.-niedz. 11:00-17:00. Zbiór map, obrazów i dokumentów dotyczących historii Lozanny i regionu Jeziora Genewskiego od czasów najdawniejszych, przez długą okupację berneńską, po wyzwolenie i współczesność. Warto odwiedzić samą pięknie wykonaną dioramę XVI-wiecznej Lozanny. 4 Fr, studenci 2,50 Fr.
}}
* {{zobacz
| name=[https://mudac.ch/ Mudac] | alt= | url= | adres=Place de la Cathedral 6 | lat=46.5221| long=6.6353| wskazówki=
| tollfree=+41 21 315-2530 | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=wto-niedziela 11:00-18:00, lipiec-sierpień pon. 11:00-18:00. Muzeum designu i współczesnej sztuki użytkowej. 10 Fr.
}}
* {{zobacz
| name=[https://elysee.ch/ Musée de l'Elysée] | alt= | url= | adres=Av. de l'Elysée 18 | lat=46.51855| long=6.62398| wskazówki=
| tollfree=+41 21 316-9911 | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Wt.–niedz. 11:00–18:00. Światowej klasy muzeum fotografii, położone w pięknym parku. Bardzo blisko Muzeum Olimpijskiego. 8 CHF, studenci 4 CHF.
}}
* {{zobacz
| name=Espace Arlaud | alt= | url= | adres=Place de la Riponne 2 bis | lat=46.5228| long=6.6321| wskazówki=
| tollfree=+41 21 316-3850. | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Śr.-pt. 12:00-18:00, pt.-ndz. 11:00-17:00. 6 Fr.
}}
* {{zobacz
| name=La Tour d'Ale | alt= | url= | adres=Av. de l'Elysée 18 | lat=46.5228| long=6.6321| wskazówki=
| tollfree=+41 21 316-9911 | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Wieża, jedna z niewielu zachowanych części średniowiecznych murów obronnych, stanowi dobry pretekst do odwiedzenia rue de l'Ale i rue de la Tour. Choć można go podziwiać z zewnątrz, jest on zamknięty dla zwiedzających.
}}
* {{zobacz
| name=[https://fondation-hermitage.ch/?__cf_chl_rt_tk=SiioVdjAKBJf649XCOYiN8DjH_XuQ82nBARhcPLzl6I-1790237441-1.0.1.1-8WPrcMUxzA9q2_9D4G6CtcD9tjAHb_Ylc.6lfNUOAG4 Fondation de l'Hermitage] | alt= | url= | adres=Rte du Signal 2 | lat=46.5282| long=6.63723| wskazówki=
| tollfree=+41 21 312 50 13 | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Wt.–niedz. 10:00–18:00, czw. 10:00–21:00, święta 10:00–18:00. Zbudowana w 1841 roku jako rezydencja bankiera Charlesa-Juste’a Bugniona, posiadłość Hermitage zajmuje położony wśród drzew teren na wzgórzu nad Starym Miastem, skąd roztacza się wspaniały widok na katedrę i [[Alpy]]. W 1976 roku rodzina przekazała dom wraz z gruntem miastu Lozanna; obecnie budynek służy jako miejsce organizacji światowej klasy objazdowych wystaw sztuki. Dorośli: 15 CHF, seniorzy: 12 CHF, studenci i osoby bezrobotne: 7 CHF, wstęp dla osób poniżej 18. roku życia bezpłatny.
}}
* {{zobacz
| name=[https://www.lausanne.ch/vie-pratique/culture/musees/mrv Musée Romain Lausanne-Vidy] | alt= | url= | adres=Chemin du Bois-de-Vaux 24 | lat=46.518917| long=6.598794| wskazówki=
| tollfree=+41 21 315 41 85 | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Wt.–niedz. 11:00–18:00. Prezentowane są tu znaleziska architektoniczne z terenu osady położonej tuż po drugiej stronie drogi, gdzie wciąż zachowały się pozostałości murów i forum z czasów Cezara. Wstęp: 8 franków, studenci – 5 franków.
}}
* {{zobacz
| name=Katedra Notre Dame | alt= | url= | adres=Place de la Cathédrale | lat=46.5225| long=6.635556| wskazówki=
| tollfree=+41 21 316-7161 | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=pon.-pt. 07:00-19:00, sob. niedz. 08:00-18:00. Na szczycie góry, na której zbudowane jest stare miasto. Katedra jest dość interesująca architektonicznie z wieloma małymi wieżami i oknami. Z wieży roztacza się fantastyczny widok na miasto i okolicę, ale ponieważ katedra znajduje się na szczycie miasta, warto zrobić zdjęcie już z małego placu na zewnątrz. Bezpłatny.
}}
* {{zobacz
| name=Muzeum Olimpijskie | alt= | url= | adres=Quai d'Ouchy 1 | lat=46.508611| long=6.633889| wskazówki=
| tollfree=+41 21 621-6511 | fax=+41 21 621 65 12
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Od 1 maja do 30 września: codziennie w godz. 9:00–18:00; od 1 października do 30 kwietnia: od wtorku do niedzieli w godz. 9:00–18:00. Muzeum reklamuje się jako miejsce prezentujące „bogactwo wspomnień, które podtrzymają w Tobie pasję do idei olimpijskiej”. Ogród rzeźb, z którego roztacza się widok na Jezioro Genewskie, jest udostępniony dla zwiedzających. W okresie od 1 listopada do 31 marca obiekt jest nieczynny w poniedziałki. Wśród eksponatów znajdują się m.in. buty narciarskie Jean-Claude’a Killy’ego oraz złote buty lekkoatletyczne Carla Lewisa. Cena wstępu: 14 CHF za zwiedzanie całego muzeum, 7 CHF za wstęp wyłącznie na wystawy czasowe. Dzieci płacą połowę ceny; wstęp dla dzieci poniżej 10. roku życia jest bezpłatny.
}}
* {{zobacz
| name=[https://www.aquatis.ch/ Aquatis] | alt= | url= | adres=Route de Berne 144 | lat=46.508611| long=6.633889| wskazówki=Metro [[Plik:Logo_du_M2_de_Lausanne.svg|20px]], stacja Vennes, autostrada [[Plik:A9Swiss.svg|25px]], zjazd Vennes
| tollfree=+41 21 654 23 23 | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=info@aquatis.ch. 1 listopada – 31 marca: 10:00–18:00; 1 kwietnia – 31 października: 09:00–19:00. Największe w Europie akwarium i wiwarium słodkowodne, otwarte w 2017 roku. Ponad 10 000 ryb oraz 100 gadów i płazów w 46 akwariach, wiwariach i terrariach. Zwiedzanie zajmuje około 2 godzin. Cena: 29 CHF dla dorosłych, 19 CHF dla dzieci powyżej 5. roku życia; wstęp bezpłatny dla młodszych dzieci. Dostępne są ceny rodzinne i zniżki dla uczniów/studentów.
}}
* {{zobacz
| name=[https://www.sainf.ch/ Kościół św. Franciszka] | alt= | url= | adres= | lat=46.51971| long=6.63335| wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Został wzniesiony w XIII wieku i stanowił prezbiterium dawnego klasztoru franciszkanów. Aby zwiedzić kościół św. Franciszka (Église Saint-François), można wysiąść na stacji metra Lausanne Flon, obsługiwanej przez obie linie ([[Plik:Logo_du_M1_de_Lausanne.svg|20px]] i [[Plik:Logo_du_M2_de_Lausanne.svg|20px]]); stamtąd do kościoła jest około 5–10 minut drogi. Dogodniejszy dojazd zapewnia jednak autobus: linie nr 1, 2, 4, 6, 7, 8, 9, 12, 13, 16, 17 i 66 obsługują przystanek o tej samej nazwie z różną częstotliwością kursowania.
}}
* {{zobacz
| name=Château St. Maire | alt= | url= | adres= | lat=46.524864| long=6.635706| wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Budynek wzniesiono na przełomie XIV i XV wieku. Dawniej pełnił funkcję rezydencji biskupiej, a później siedziby namiestników z Berna; obecnie mieści się w nim muzeum historyczne. Obiekt znajduje się w górnej części Starego Miasta i jest łatwo dostępny autobusem. Najlepiej wysiąść na przystanku Tunnel (linie 8, 16, 22, 60 – różna częstotliwość kursowania) lub Pierre Viret (linia 16); stamtąd dojście pieszo zajmuje około 5–10 minut.
}}
* {{zobacz
| name=[https://www.chateaudouchy.ch/en/welcome/ Château d'Ouchy] | alt= | url= | adres=Place du Port 2 | lat=46.50672| long=6.62761| wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Château d'Ouchy został zbudowany około 1170 roku, następnie kilkakrotnie przebudowywany, w 1609 roku podpalony i popadający w ruinę. Jean-Jacques Mercier kazał usunąć ruiny z wyjątkiem wieży w latach 1885-1889, a w latach 1889-1893 zbudował dzisiejszy neogotycki zamek. Najbliższa stacja autobusowa i stacja metra to Ouchy.
}}
[[Plik:Lausanne Rathaus.JPG|300px|right|thumb|Ratusz przy Place de la Palud]]
[[Plik:Lausanne Bel-Air.JPG|thumb|Wieża Bel-Air]]
* {{zobacz
| name=Ratusz | alt= | url= | adres=Place de la Palud 2 | lat=46.52173| long=6.63288| wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Budynek znajduje się przy placu Place de la Palud i jest połączony z katedrą schodami Escalier du Marché. Został wzniesiony w XVII wieku i stanowi siedzibę władz miejskich oraz rady miasta. Można do niego dojechać linią metra [[Plik:Logo_du_M2_de_Lausanne.svg|20px]]; najbliższe stacje to Riponne-Maurice Béjart i Flon. Do stacji Flon dojeżdża również linia metra [[Plik:Logo_du_M1_de_Lausanne.svg|20px]]. Dojście pieszo zajmuje około 10 minut.
}}
* {{zobacz
| name=Grand Pont | alt= | url= | adres= | lat=46.520468| long=6.63135| wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Został ukończony w 1844 roku. Przebiega nad doliną Flon, którą zasypano w 1874 roku. Można do niej dotrzeć liniami metra [[Plik:Logo_du_M1_de_Lausanne.svg|20px]] i [[Plik:Logo_du_M2_de_Lausanne.svg|20px]], wysiadając na przystanku Flon. Można również wysiąść na przystanku St. François, obsługiwanym przez linie autobusowe nr 1, 2, 4, 6, 7, 8, 9, 12, 13, 16, 17 i 66.
}}
* {{zobacz
| name=[https://cche.com/de/Projekte/complexe-bel-air/ Wieża Bel-Air] | alt= | url= | adres=Place Bel-Air 1 | lat=46.52206| long=6.62886| wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=był pierwszym drapaczem chmur w Szwajcarii. Ma 61 metrów wysokości i została zbudowana w latach 1929-1932. Do przystanku Bel-Air można dojechać liniami autobusowymi 1, 2, 4, 6, 7, 8, 13 i 17 lub metrem [[Plik:Logo_du_M1_de_Lausanne.svg|20px]] lub [[Plik:Logo_du_M2_de_Lausanne.svg|20px]], wysiąść we Flon i iść 5 minut pieszo.
}}
* {{zobacz
| name=[https://www.lausanne.ch/portrait/carte-identite/architecture-et-monuments/patrimoine-architectural/entre-deux-guerres/tribunal-federal.html Sąd Federalny] | alt= | url= | adres=Avenue du Tribunal Fédéral 29 | lat=46.51964| long=6.64422| wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Został otwarty w 1927 roku i stanowi najwyższy organ sądowy Szwajcarii. Można do niego dotrzeć, korzystając ze stacji autobusowej i metra Pont-Bessières (linia metra [[Plik:Logo_du_M2_de_Lausanne.svg|20px]] oraz linie autobusowe 6, 7, 16, 22 i 60) lub z przystanku autobusowego Mon Repos, obsługiwanego przez linię nr 13.
}}
=== Parki ===
* {{Znacznik|Parc de Mont-Repos|46.518493 |6.642526 |typ=natura}}'''Parc de Mont-Repos''' znajduje się w pobliżu Szwajcarskiego Sądu Federalnego; oferuje woliery, plac zabaw dla dzieci, małą kawiarnię, wodospad oraz dużo terenów zielonych.
* {{Znacznik|Parc de la Vallée de la Jeunesse|46.5202 |6.6046 |typ=natura}}'''Parc de la Vallée de la Jeunesse''' to rozległy teren zielony w zachodniej części Lozanny.
* {{Znacznik|Bois de Sauvabelin|46.535317 |6.638519 |typ=natura}}'''Bois de Sauvabelin''' to obszar leśny na północy Lozanny, z wieżą widokową i niewielkim jeziorem.

== Aktywny wypoczynek ==
[[Plik:Lausanne view from Cathedral square.JPG | thumb | 300px | Stare Miasto widziane z placu Katedralnego]]
* '''Zwiedź Stare Miasto'''. Ze stacji kolejowej możesz wygodnie dojechać metrem do dzielnic Flon, Riponne lub Bessières (w pobliżu katedry). Jeśli natomiast nie boisz się wspinaczki, możesz ruszyć pieszo – wyłączona z ruchu kołowego część Starego Miasta zaczyna się tuż naprzeciwko dworca, a droga prowadzi stromo pod górę. Sklepy są czynne w ściśle określonych godzinach: od poniedziałku do piątku w godz. 10:00–19:00 oraz w soboty w godz. 10:00–18:00. W środy i soboty przez cały rok niemal cały ten rozległy obszar wolny od ruchu samochodowego zamienia się w wielki targ. Dzięki ukształtowaniu terenu (wzgórzom utrudniającym zabudowę drogową) Stare Miasto w Lozannie jest większe niż w większości szwajcarskich miast – wyjątkiem jest tu jedynie [[Zurych]]. Można tu spędzić dni na wędrówkach brukowanymi uliczkami, a i tak nie odkryć wszystkich zakamarków. Po zamknięciu sklepów do dyspozycji są dziesiątki restauracji, kawiarni i klubów nocnych – od urokliwych i przytulnych po modne i klimatyczne; warto zauważyć, że przy placu Place Central Stare Miasto łączy się z dzielnicą '''Flon''', słynącą z klubów i galerii. Spaceruj do woli – wstęp jest oczywiście bezpłatny.
* '''Odkryj las Sauvabelin''' (''na północ od centrum''). Nie przegap ogólnodostępnej {{Znacznik|Wieża Sauvabelin|46.535278|6.638611|typ=atrakcja}}'''wieży Sauvabelin''', z której roztacza się widok 360° na jezioro, Alpy i góry Jura. Następnie zejdź do centrum miasta przez park przy Fondation de l'Hermitage (patrz wyżej).
* '''Ciesz się widokami nad jeziorem w dzielnicy Ouchy'''. Pojedź linią metra [[Plik:Logo_du_M2_de_Lausanne.svg|20px]] do stacji Ouchy – i gotowe: po wyjściu ze stacji zobaczysz przed sobą rozciągające się jezioro (a przy dobrej pogodzie także [[Alpy]]). Nad brzegiem jeziora znajdują się również restauracje, bary oraz zamek-hotel Château d'Ouchy.
* '''Wejdź na wieżę katedry'''. Widok ze szczytu wieży katedry jest wart wysiłku związanego ze wspinaczką. Informacji udziela siostra zakonna w sklepiku z pamiątkami wewnątrz katedry. Od godziny 22:00 do drugiej nad ranem nocny stróż wykrzykuje aktualną godzinę, kontynuując tradycję sięgającą 1405 roku.
* '''Piłka nożna''': [https://www.lausanne-sport.ch/ FC Lausanne-Sport] występuje w Swiss Super League, czyli najwyższej klasie rozgrywkowej w Szwajcarii. Ich stadionem domowym jest {{Znacznik|Stade de la Tuilière|46.543556|6.622028|typ=atrakcja}}'''Stade de la Tuilière''' (pojemność 12 500 miejsc), położony 3 km na północ od centrum miasta. Klub [https://fcslo.ch/ FC Stade Lausanne Ouchy] spadł z ligi w 2024 roku i występuje obecnie w Challenge League – na drugim poziomie rozgrywkowym. Ich stadionem domowym jest {{Znacznik|La Pontaise|46.533333|6.624167|typ=atrakcja}}'''La Pontaise''' (pojemność 15 700 miejsc) – stadion olimpijski znajdujący się 2 km na północ od centrum miasta.

=== Koncerty i teatr ===
* {{Znacznik|Métropole|46.52213 |6.62845 |typ=atrakcja}}'''[http://www.mymetropole.ch/ Métropole]''', Rue des Terreaux 25, ☏ +41 21 340-9200. pon. 09:00-19:00, wt.-pt. 08:30-19:00, sob. 08:00-18:00. Główna sala koncertowa zachodniej Szwajcarii, Métropole księguje muzykę taneczną, muzykę świata, pop, jazz itp. Jeśli będziesz przejeżdżać przez miasto w odpowiednim czasie, możesz złapać tu wszystko, od Lozanńskiej Orkiestry Kameralnej po The Cure. 
* {{Znacznik|Espace de Terreaux|46.52300 |6.62800 |typ=atrakcja}}'''[https://terreaux.org/web.php/1/terreaux/accueil Espace de Terreaux]''', Rue des Terreaux 14, ☏ +41 21 320-0046. Lokalna rada kościołów protestanckich zdekonsekrowała kaplicę znajdującą się po drugiej stronie ulicy od centrum handlowego Metropole 2000 i obecnie wykorzystuje ją do cotygodniowych koncertów, podczas których odbywają się zarówno występy sakralne, jak i świeckie, od amerykańskich śpiewaków gospel, przez wschodnioeuropejskie zespoły klezmerskie, po teatr lalek dla dzieci. 
* {{Znacznik|Arsenic|46.52269 |6.62168 |typ=atrakcja}}'''[https://arsenic.ch/ Arsenic]''', Rue de Genève 57, ☏ +41 21 625-1136, info@theatre-arsenic.ch. Specjalizujący się w bardziej niecodziennych występach, Arsenic oferuje pełny harmonogram awangardowego teatru, muzyki jazzowej i popowej, a także instalacji/performansów jesienią, zimą i wiosną. 
* {{Znacznik|Théâtre de Vidy|46.51271 |6.61090 |typ=atrakcja}}'''[https://www.vidy.ch/fr/ Théâtre de Vidy]''', Av. Jaques-Dalcroze 5, ☏ +41 21 619-4545. 
* {{Znacznik|Théâtre Boulimie|46.52258 |6.63190 |typ=atrakcja}}'''[http://www.theatreboulimie.com/ Théâtre Boulimie]''', Place Arlaud 1, ☏ +41 312-9700. Sanktuarium szwajcarskiego humoru. Edycja wskazówek OSM
* {{Znacznik|Théâtre 2.21|46.52629 |6.63936 |typ=atrakcja}}'''[https://theatre221.ch/ Théâtre 2.21]''', Rue de l'Industrie 10, ☏ +41 21 311-6514. 
* {{Znacznik|Les Docks|46.52241 |6.61926 |typ=atrakcja}}'''[http://www.lesdocks.ch/ Les Docks]''', Av. Sévelin 34, ☏ +41 21 623-4444. Muzyka na żywo i bar. 
* {{Znacznik|Le Romandie|46.52013 |6.63165 |typ=atrakcja}}'''[https://www.leromandie.ch/ Le Romandie]''', Place de la Riponne 10, ☏ +41 21 311-1719. Klub rockowy i muzyka na żywo. Zobacz ich stronę internetową programu. 
* {{Znacznik|Théâtre Kléber-Méleau|46.52496 |6.60027 |typ=atrakcja}}'''Théâtre Kléber-Méleau''', 1020 Renens-Malley, ☏ +41 21 625-8429.

== Praca ==

== Nauka ==

== Zakupy ==
[[Plik:Lausanne-cathe7.JPG|thumb|Katedra w Lozannie widziana z Place de l'Ours]]
Typowe szwajcarskie pamiątki można znaleźć w kilku miejscach w mieście, choć nie są one tak wszechobecne jak w [[Genewa|Genewie]] czy [[Berno|Bernie]]. Prawdziwą atrakcją jest tu kolorowy targ, odbywający się w soboty i środy na stromych, krętych uliczkach Starego Miasta. Nie brakuje tu również butików i domów towarowych. W niedziele większość sklepów jest zamknięta – wyjątkiem jest dzielnica Ouchy, której część znajduje się na terenie federalnym.

Wśród typowych i ekskluzywnych sklepów można natknąć się na kilka miejsc, które mogą zaskoczyć:

* {{Znacznik|'''Pompes Funèbres'''|46.52061 |6.62966 |typ=zakupy|url=|kolor=008080|treść=}}'''Pompes Funèbres''', Place de l'Europe 8, ☏ +41 21 312-5842. Nazwa tego sklepu obuwniczego oznacza „usługi pogrzebowe” (fr. *pompes funèbres*), ale słowo *pompe* może odnosić się zarówno do ceremonii, jak i do pewnego rodzaju obuwia – stąd ta gra słów. W ofercie znajdują się modne marki, takie jak Dr Martens, Camper i inne. 
* {{Znacznik|'''Coup de chapeau'''|46.51918 |6.63697 |typ=zakupy|url=|kolor=008080|treść=}}'''[https://www.chapeaux.ch/ Coup de chapeau]''', Place Benjamin-Constant 1, ☏ +41 21 311-5405. Pon. 13:30–18:30; wt.–pt. 09:30–12:00, 13:30–18:30; sob. 09:30–12:30, 13:30–17:00. Sklep z kapeluszami w XXI wieku to niemal z definicji pewnego rodzaju anachronizm – być może właśnie dlatego jest ich tak niewiele. To prawdopodobnie również powód, dla którego ten niewielki sklep w Lozannie przyciąga klientów z całego świata.
* {{Znacznik|'''Bazar d'Ouchy'''|46.50733 |6.62722 |typ=zakupy|url=|kolor=008080|treść=}}'''[https://www.bazarouchy.com/ Bazar d'Ouchy]''', Av. d'Ouchy 76 (''dolny odcinek Av. d'Ouchy''), ☏ +41 21 616-2377. 09:30–12:45, 14:15–18:45. Czy wspominaliśmy już o typowych szwajcarskich pamiątkach? Cóż, jeśli właśnie tego szukasz, to świetnym pomysłem będzie wizyta w tym przyjaznym i dobrze zaopatrzonym sklepie w pobliżu przystanku [[Plik:Logo_du_M2_de_Lausanne.svg|20px]] w Ouchy. Wszyscy mówią tam biegle po angielsku, więc śmiało pytaj.

== Gastronomia ==

== Festiwale, imprezy ==

== Noclegi ==
* Mövenpick Hotel Lausanne hotel 4-gwiazdkowy 
* Carlton Lausanne Boutique Hôtel hotel 4-gwiazdkowy 
* Hôtel des Inventions 
* SwissTech Hotel 
* Elite hotel 3-gwiazdkowy

== Kontakt ==

== Bezpieczeństwo ==

== Informacje turystyczne ==

== Wyjazd ==

{{Zarys}}
{{Atrybucja}}

{{Jest w|Vaud}}

[[Kategoria:Szwajcaria]]</text>
      <sha1>2s2kf0invantz8ooyeisd74q0603lo9</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>158863</id>
      <parentid>158862</parentid>
      <timestamp>2026-09-24T09:14:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Moromar</username>
        <id>2451</id>
      </contributor>
      <comment>/* Informacje turystyczne */</comment>
      <origin>158863</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="42507" sha1="e9zrdpkbf2j7atpm8dptdabfnk2bm9i" xml:space="preserve">{{Top-banner}}
{{Miejscowość infobox
 |nazwa            = Lozanna
 |nazwa oryginalna = Lausanne
 |widok            = Lausanne_Wiki.jpg
 |opis             = 
 |herb             = CHE_Lausanne_COA.svg
 |mapa             = Lausanne dot.jpg
 |państwo          = [[Plik:Flag of_Switzerland_(Pantone).svg|20px]] [[Szwajcaria]]
 |region           = [[Plik:CHE_Vaud_Flag.svg|20px]] [[Vaud]]
 |powierzchnia     = 41,38
 |wysokość         = 495
 |ludność          = 145 600
 |prefiks          = 021
 |kod pocztowy     = 1000–1018
 |www              = https://www.lausanne.ch/
}}
'''Lozanna''' ([[Rozmówki francuskie|fra]] ''Lausanne'', wym. [lozan]), stolica [[Szwajcaria|szwajcarskiego]] kantonu [[Vaud]], to liczące 140 000 mieszkańców (stan na 2020) miasto położone na północnym krańcu [[Jezioro Genewskie|Jeziora Genewskiego]] (''Lac Léman''). Stanowi ono węzeł komunikacji publicznej kantonu [[Vaud]] oraz bramę do alpejskiego kantonu [[Valais]], gdzie znajdują się jedne z najbardziej znanych stoków narciarskich na świecie.

== Charakterystyka ==
{{Infobox|Mayor Davel|[[Plik:Lausanne Major Davel.JPG|150px|right|thumb|Pomnik Mayora Davela]]'''Mayor Davel''', pełne imię i nazwisko Jean Daniel Abraham Davel urodził się 20 października 1670 roku w Morrens VD. Był szwajcarskim buntownikiem i obecnie jest uważany za par Excelle bohatera ludowego Vaudois. W 1712 roku został mianowany burmistrzem przez ludność Berna (Vaud był wówczas częścią Berna). Davel poczuł się wezwany przez Boga do wyzwolenia swojej ojczyzny – Vaud – od Berneńczyków. 31 marca 1723 roku niespodziewanie wjechał do Lozanny, zebrał tam radę miejską i przedstawił manifest. W manifeście tym naród berneński został oskarżony o szereg błędów. Wyjaśnił swój plan wyzwolenia Vaud. Nie znalazł jednak żadnego poparcia dla tej kwestii w radzie miasta i incydent został zgłoszony bezpośrednio do Berna, po czym Davel został aresztowany. Podczas śledztwa Davel był torturowany, ale nadal upierał się, że wyzwolenie Vaud było boską inspiracją i że nie miał wspólników. Niemniej jednak został uznany za winnego i ścięty w Lozannie-Vidy 24 kwietnia 1723 r. W XIX wieku historia ta została wysoce wysterylizowana i stał się bohaterem ludowym Vaud.}}
Miasto jest gospodarzem '''Międzynarodowego Komitetu Olimpijskiego''' i dwóch głównych uniwersytetów. Jak można się spodziewać, duża populacja studentów tworzy tętniącą życiem społeczność nocną i artystyczną skupioną wokół '''dzielnicy Flon'''. Znajdziesz tu także wiele znakomitych restauracji i dwa tuziny godnych uwagi muzeów, w tym '''Muzeum Olimpijskie''' i niecodzienną '''Kolekcję de l'Art Brut'''. Miłośnicy architektury znajdą na szczycie miasta najlepiej zachowaną '''gotycką katedrę''' w [[Szwajcaria|Szwajcarii]].

Lozanna, mimo że jest miastem bardzo międzynarodowym (42% jego populacji w 2013 stanowili obcokrajowcy), jest miastem [[Rozmówki francuskie|francuskojęzycznym]]. [[Rozmówki angielskie|Angielski]] nie jest tak powszechnie używany jak w [[Genewa|Genewie]] i prawdopodobnie będziesz miał problemy z porozumiewaniem się z przeciętną osobą na ulicy. Większość pracowników sektora usług mówi jednak trochę po angielsku, a poziom języka angielskiego wśród młodych Szwajcarów jest zwykle wysoki (wśród starszego pokolenia zdecydowanie silniejszy jest [[Rozmówki niemieckie|język niemiecki]]). Gość nie będzie miał problemów z poruszaniem się wyłącznie po angielsku.

[[Plik:Lausanne cathedral from gd pont.jpg|thumb|300px|Katedra w Lozannie widziana z mostu Grand Pont]]

=== Historia ===
Osadnictwo na wzgórzu, na którym leży Lozanna, istniało co najmniej od epoki kamienia, jednak większość opracowań historycznych wiąże początki miasta z rzymskim obozem ''Lausanna'', usytuowanym nieco niżej, u podnóża wzgórza w kierunku jeziora – na terenie dzisiejszej miejscowości Vidy.

W średniowieczu miasto przeniesiono na łatwiejsze do obrony szczytowe partie wzgórza; o wzroście jego zamożności i znaczenia decydowało w dużej mierze położenie przy głównych szlakach komunikacyjnych wiodących z północy na południe, łączących [[Włochy]] z rejonem [[Morze Północne|Morza Północnego]]. Było to najważniejsze miasto na północ od przełęczy św. Bernarda – przynajmniej do czasu utworzenia biskupstwa w [[Valais]].

W 1536 roku miasto zostało przejęte przez [[Berno]] od książąt Sabaudii w ramach działań mających na celu zabezpieczenie południowo-zachodniej granicy tego kantonu. [[Berno]] sprawowało władzę nad tym obszarem aż do momentu, gdy Lozanna uzyskała niezależność po wkroczeniu wojsk francuskich pod wodzą Napoleona Bonapartego w 1798 roku. W 1803 roku miasto włączono do [[Szwajcaria|Szwajcarii]] jako stolicę kantonu [[Vaud]].

[[Lavaux]] – niewielki region położony na północno-zachodnim brzegu [[Jezioro Genewskie|Jeziora Genewskiego]], rozciągający się od Lozanny po [[Montreux]] (obszar ten bywa nazywany '''Szwajcarską Riwierą''') – od około 150 lat stanowi drugi dom dla pisarzy, artystów i muzyków. Do grona pierwszych słynnych przybyszów należeli państwo Shelleyowie oraz Lord Byron; bawili się oni i tworzyli w Lozannie (krążą pogłoski, że to właśnie tutaj powstał „Frankenstein”). Wśród innych znanych mieszkańców warto wymienić Ernesta Hemingwaya, który spędzał tu zimy z młodą rodziną w okresie opisanym w książce „Ruchome święto”, oraz Charliego Chaplina, mieszkającego w [[Vevey]] od połowy lat 30. XX wieku.

=== Orientacja ===
Dla odwiedzających Lozannę najważniejszymi dzielnicami są '''Cité''', '''Ville Marché''' oraz portowa dzielnica '''Ouchy'''. Pomiędzy nimi znajduje się '''Flon''' – obecnie przede wszystkim zagłębie klubów nocnych i sklepów – oraz położona tuż poniżej dworca kolejowego, zazwyczaj spokojna dzielnica '''Sous Gare''', która szczyci się jednymi z najlepszych kawiarni w mieście. Jeśli masz ochotę na spacer, warto poświęcić kilka godzin na wędrówkę po lesie '''Sauvebelin''', położonym na północ od wzgórza ''Hermitage''. Oto krótka charakterystyka tych dzielnic:

* {{Znacznik|'''Cité'''|46.5258|6.6275|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''Cité''' — to wzgórze stanowi najstarszą część Lozanny i przyciąga wielu turystów; znajdują się tu ''katedra'', ''zamek'', muzeum ''MUDAC'', kilka innych muzeów, teatr dla dzieci oraz znakomity sklep z zabawkami.
* {{Znacznik|'''Ville Marché'''|46.5231787|6.6326505|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''Ville Marché''' — średniowieczna Lozanna rozwijała się wokół targowisk organizowanych przy bramach wjazdowych do miasta; obszar ten – obejmujący place ''Place de la Palud'', ''Place St. François'' i ''Place Riponne'' – stanowi wraz z historycznym centrum całość Starego Miasta.
* {{Znacznik|'''Flon'''|46.521667|6.626944|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''Flon''' — pierwotna linia kolejowa prowadząca do Lozanny biegła doliną rzeki Flon, jednak brak możliwości poprowadzenia jej przez środek miasta sprawił, że w XIX wieku zastąpiono ją trasą przebiegającą przez kolejne wzgórze na południe, co umożliwiło obsługę połączeń z kantonem [[Valais]] i [[Włochy|Włochami]]. Dziś dawne magazyny w dolinie Flon mieszczą głównie modne restauracje i dyskoteki.
* {{Znacznik|'''Ouchy'''|46.507072|6.626764|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''Ouchy''' — dawna wioska rybacka, włączona w granice Lozanny w połowie XIX wieku, by pełnić funkcję portu nad ''Jeziorem Genewskim'' (Lac Léman). Wspaniałe widoki na jezioro i Alpy oraz przyjemniejsza temperatura powietrza sprawiają, że Ouchy cieszy się dużą popularnością w miesiącach letnich. W pobliżu portu znajduje się wiele hoteli i restauracji; w tej dzielnicy mieści się również [https://www.olympics.com/museum/ Muzeum Olimpijskie].
* {{Znacznik|'''Sous Gare'''|46.5151324|6.6260134|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''Sous Gare''' (dosłownie „pod dworcem”) — w XIX wieku Lozanna rozrosła się, zajmując cały teren pomiędzy obecną lokalizacją dworca kolejowego a portem w Ouchy. To przede wszystkim dzielnica bloków mieszkalnych i domów, ale warto się po niej przespacerować – choćby dla ''Café de Grancy'' i parku na wzgórzu ''Crêt de Montriond''.

== Dojazd ==
=== Samolotem ===
Najbliższe lotnisko, {{Znacznik|Port lotniczy Genewa|46.23756|6.10921|typ=transport}}'''Port lotniczy Genewa''' ({{IATA|GVA}}), obsługuje niemal wszystkich europejskich przewoźników oraz cztery codzienne połączenia transatlantyckie: z [[Waszyngton]]u-Dulles (linie Continental), [[Nowy Jork|Nowego Jorku]]-JFK (Swiss), [[Newark (New Jersey)|Newark (Continental) i [[Montreal]]u (Air Canada); w przypadku innych lotów z [[Stany Zjednoczone|USA]] konieczna jest przesiadka w głównym porcie przesiadkowym (hubie) danej linii lotniczej. Podróż pociągiem między lotniskiem w Genewie a stacją Lausanne CFF trwa około 45 minut; pociągi kursują co najmniej dwa razy na godzinę, z wyjątkiem późnych godzin nocnych i wczesnoporannych. Pełna opłata za przejazd z lotniska w Genewie do Lozanny wynosi 27 franków. Alternatywą jest {{Znacznik|Port lotniczy Zurych|47.464722|8.549167|typ=transport}}'''[[Port lotniczy Zurych|lotnisko w Zurychu]]''' ({{IATA|ZRH}}), oferujące częstsze połączenia transatlantyckie, obsługiwane głównie przez linie Swiss.

=== Koleją ===
Obsługę kolejową Lozanny zapewniają [https://www.sbb.ch/en Szwajcarskie Koleje Federalne] (SBB/CFF/FFS) – jeden z najsprawniejszych systemów transportu pasażerskiego na świecie. Pociągi kursują codziennie mniej więcej co pół godziny w godzinach od 04:45 do 01:30, łącząc miasto z Genewą, [[Zurych]]em (Zürich HB), [[Berno|Bernem]], [[Lucerna|Lucerną]], [[Neuchâtel]], [[St. Gallen]], [[Brig]], [[Biel/Bienne]] oraz miejscowościami pośrednimi. Wszystkie pociągi zmierzające do [[Genewa|Genewy]] z innych części Szwajcarii przejeżdżają przez Lozannę; kursują tu również liczne pociągi lokalne, dzięki czemu w ciągu dnia połączenie z Genewą (w obu kierunkach) dostępne jest średnio co 15 minut. Podróż szybkim pociągiem bezpośrednim (IC) z [[Genewa|Genewy]] zajmuje nieco ponad pół godziny, podczas gdy pociągi lokalne, zatrzymujące się na mniejszych stacjach, mogą potrzebować na to nawet godziny. Codziennie kursują cztery pociągi z [[Paryż|paryskiego]] dworca Gare de Lyon (szybkie składy ''TGV'' przewoźnika [https://www.groupe-sncf.com/fr SNCF]), a także jeden bezpośredni pociąg z [[Wenecja|Wenecji]] i trzy z [[Mediolan]]u. Włoski przewoźnik kolejowy oferuje również połączenia nocne z [[Rzym]]u i [[Wenecja|Wenecji]]. Bilety kolejowe w [[Szwajcaria|Szwajcarii]] są drogie. Warto kupować je z wyprzedzeniem (przez internet), aby skorzystać z niższych cen (oferta ''billet dégriffé'').

{{Znacznik|Dworzec kolejowy|46.516886 |6.629096 |typ=transport}}'''Dworzec kolejowy''' (Gare CFF), Place de la Gare 9. Całodobowe skrytki bagażowe, cena: 6–9 CHF.

=== Samochodem ===
Lozanna jest połączona ze szwajcarską siecią autostrad za pośrednictwem autostrady [[Plik:A1Swiss.svg|25px]] ([[Genewa]] – [[Berno]] – [[Zurych]] – [[St. Gallen]]) oraz autostrady [[Plik:A9Swiss.svg|25px]] ([[Brig]]-Glis – [[Sion]] – [[Vallorbe]]). Dla miasta istotne znaczenie ma również łącznik autostradowy A1A, który odgałęzia się od autostrady [[Plik:A1Swiss.svg|25px]] w pobliżu Ecublens i kończy się w dzielnicy Vidy w Lozannie.

=== Autobusem ===
Autobusy międzynarodowe przyjeżdżają codziennie z [[Hiszpania|Hiszpanii]], [[Francja|Francji]] oraz głównych miast [[Europa Środkowa|Europy Środkowej]]. Wiele z nich przejeżdża przez [[Genewa|Genewę]] lub [[Bazylea|Bazyleę]], zanim zatrzyma się w Lozannie. {{Znacznik|Dworzec autobusowy|46.5365617025889|6.623129538004348|typ=transport}}'''Dworzec autobusowy''' znajduje się w północnej części miasta.

=== Statkiem ===
==== Statki wycieczkowe ====
Do Lozanny kursują statki zarówno z francuskiego, jak i szwajcarskiego brzegu Jeziora Genewskiego. Głównymi portami, z których wypływają jednostki, są [[Évian-les-Bains]], [[Montreux]], [[Genewa]] oraz wiele mniejszych miejscowości położonych nad brzegiem jeziora. Dużą popularnością wśród turystów cieszą się rejsy połączone z lunchem lub kolacją. Większość statków porusza się w spokojnym tempie, co czyni je najwolniejszym środkiem transportu do Lozanny. Latem rozkład rejsów jest dość rozbudowany, jednak jesienią i wiosną ulega on ograniczeniu, a zimą statki niemal całkowicie przestają kursować.

==== Promy ====
Z {{Znacznik|Przystań Lausanne-Ouchy|46.50514053914229|6.626600742727966|typ=transport}}'''przystani Lausanne-Ouchy''' przez cały rok kursują – w ramach oferty '''NaviMobilité''' i pod szyldem przewoźnika CGN – promy pasażerskie obsługujące bezpośrednie połączenia przez jezioro do [[Évian-les-Bains]] (linia N1) oraz [[Thonon-les-Bains]] (linia N2). Służą one przede wszystkim osobom dojeżdżającym do pracy przez granicę, dlatego kursują od poniedziałku do piątku – od wczesnych godzin porannych aż do późnego wieczora. W porównaniu ze standardowymi statkami rejsowymi CGN, promy te objęte są odrębną, nieco droższą taryfą, oferują nieco niższy komfort podróży, ale zapewniają krótszy czas przejazdu.

=== Pieszo ===
Przez miasto przebiega '''Via Francigena''' – długodystansowy szlak pieszy łączący [[Canterbury]] z [[Rzym]]em, oznaczony w Szwajcarii numerem 70.

== Komunikacja ==
{{mapa|46.518|6.632|zoom=14|layer=|staticmap=|align=|name=|grupy=transport,zobacz,natura,jedzenie,bar,nocleg,atrakcja,zakupy,alarm,zdrowie,zabytek,kontakt,nauka,punkt,rower,parking,obszar,metro,praca}}
=== Pieszo ===
Piesze wędrówki to świetny sposób na poruszanie się po Lozannie. W odległości krótkiego spaceru od głównego dworca kolejowego znajduje się wiele atrakcji, przy czym ulice w większości wolne od ruchu samochodowego zaczynają się po drugiej stronie ulicy od Rue du Petit-Chêne, która prowadzi do Place St. François na starym mieście. Stamtąd kolejne deptaki prowadzą do dzielnicy Flon z wieloma barami, klubami i restauracjami, do ulic handlowych pomiędzy Place St. François i Place de la Riponne oraz do starego miasta w pobliżu katedry. Planując spacer, weź pod uwagę, że ''Lozanna jest niezwykle stroma'' jak na miasto tej wielkości, z wieloma ulicami, które na mapie mogą wydawać się zwodniczo łatwe, co może stanowić wyzwanie, zwłaszcza dla osób o ograniczonej sprawności ruchowej. Linia metra [[Plik:Logo_du_M2_de_Lausanne.svg|20px]] (patrz poniżej) obejmuje większość najbardziej stromych części miasta i dlatego stanowi dobrą alternatywę dla pieszych.

=== Metrem ===
[[Plik:TSOL-p1030587.jpg|200px|thumb|Stacja metra Vigie na linii M1]]
Lozanna to najmniejsze miasto na świecie posiadające metro. Funkcjonują tu dwie linie metra obsługiwane przez przewoźnika ''[https://www.t-l.ch/ Transports publics de la région lausannoise]'' (TL), a ich głównym węzłem przesiadkowym jest stacja Flon. Nowa linia [[Plik:Logo_du_M2_de_Lausanne.svg|20px]] to w pełni zautomatyzowany system metra łączący dzielnicę Ouchy z północnym przedmieściem Epalinges; trasa przebiega przez główny dworzec kolejowy, stację Flon oraz liczne przystanki na Starym Mieście. Linia [[Plik:Logo_du_M2_de_Lausanne.svg|20px]] może zaskoczyć osoby odwiedzające miasto po raz pierwszy, ponieważ zarówno trasa, jak i niektóre stacje są bardzo '''strome''' – na przykład na stacji Gare peron jest nachylony, dlatego warto mocno się trzymać. Stacja Bessières, położona w pobliżu katedry, znajduje się na stromym zboczu jednego ze wzgórz Starego Miasta; przejazd windą ze stacji na poziom mostu (z wnętrza windy roztacza się widok na miasto poniżej) to atrakcja, której nie spotyka się w większości innych systemów metra. Linia [[Plik:Logo_du_M1_de_Lausanne.svg|20px]] obsługuje kierunki zachodnie, w tym Uniwersytet w Lozannie (UNIL) oraz politechnikę [https://www.epfl.ch/en/ EPFL] (École Polytechnique Fédérale de Lausanne).

Istnieje również lokalna kolej obsługiwana przez prywatną firmę [https://leb.ch/ LEB]; jej pociągi łączą się z dwiema liniami metra na stacji Flon i kursują do odległych północnych przedmieść, takich jak Echallens i Bercher, jednak dzięki coraz większej częstotliwości kursowania linia ta zaczęła pełnić funkcję trzeciej linii metra.

Wszyscy goście hoteli w Lozannie otrzymują bezpłatny bilet na metro i autobusy, ważny przez dwa tygodnie.

Bilety na metro (i autobusy) można kupić w automatach na wszystkich przystankach, a także na głównym dworcu kolejowym i stacji Flon. Ceny biletów jednorazowych zależą od odległości, zgodnie z systemem strefowym. Liczbę stref, które musi obejmować bilet, można sprawdzić na schemacie umieszczonym na automatach biletowych lub na bezpłatnej mapie dostępnej we wszystkich punktach sprzedaży. W ofercie znajdują się bilety jednorazowe, bilety „tam i z powrotem” oraz karnety dzienne i tygodniowe. Większość automatów biletowych na przystankach metra i autobusów nie wydaje reszty. Abonamenty kolejowe [https://www.sbb.ch/en CFF] (tzw. ''Abonnement Général'') uprawniają do nieograniczonych przejazdów w ramach sieci TL i LEB.

Jeśli posiadasz karnet CFF przeznaczony dla podróżnych spoza Szwajcarii, warto zapytać na głównym dworcu, czy obejmuje on lokalny transport miejski, ponieważ zasady te różnią się w zależności od rodzaju karnetu. Według stanu na lipiec 2013 bilet na „krótki przejazd” (maksymalnie 3 przystanki, ważny 30 minut) kosztuje 1,90 fr., bilet godzinny – 3,50 fr., a bilet całodniowy – 8,80 fr. Podobnie jak w Genewie, na stacjach znajdują się automaty biletowe.

=== Autobusem ===
Czyste i szybkie autobusy, również obsługiwane przez ''[http://www.t-l.ch/ TL]'', kursują bardzo często i tworzą na tyle gęstą sieć, że rzadko znajdziesz się w odległości większej niż kilkaset stóp od któregoś z przystanków. Niektóre trolejbusy przypominają pociąg złożony z dwóch wagonów, w którym właściwy pojazd ciągnie drugi, pozbawiony własnego napędu.

=== Rowerem ===
Rowery można wypożyczyć w firmie Lausanne Roule za 6 CHF dziennie (plus kaucja w wysokości 90 CHF). Firma posiada punkt w centrum miasta (tuż przy stacji metra Lausanne Flon – uwaga: adres podany na stronie internetowej jest błędny) oraz drugi na zachodnich przedmieściach, w miejscowości Renens. Planowane są kolejne lokalizacje, w tym jedna w dzielnicy Ouchy. Istnieje możliwość wypożyczenia roweru w jednym punkcie i zwrotu w drugim. Trzeci punkt znajduje się w [[Vevey]], jednak w przypadku wynajmu jednostronnego (zwrot w innym miejscu niż wypożyczenie) opłata wynosi 10 CHF. Trasa rowerowa z Lozanny do [[Vevey]] jest przepiękna: po lewej stronie rozciągają się niekończące się winnice, a po prawej – [[Jezioro Genewskie]] i [[Alpy]]. W punkcie Lausanne Roule można bezpłatnie otrzymać broszurę opisującą tę trasę.

Inną ciekawą opcją jest wynajem rowerów elektrycznych za pośrednictwem serwisu [https://bicy.ch/en bicy.ch]; ceny zaczynają się od 89 CHF miesięcznie (ok. 100 USD).

Warto pamiętać, że miasto jest dość strome, ale okolice nabrzeża są bardzo przyjemne. Dostępna jest praktyczna mapa rowerowa („Carte Velo”) w skali 1:10 000; choć wydano ją w 2006 roku, wciąż można ją pobrać ze [https://www.lausanne.ch/vie-pratique/mobilite/se-deplacer-a-lausanne/a-velo strony internetowej miasta]. Pomaga ona osobom nieznającym jeszcze Lozanny w znalezieniu najlepszych tras rowerowych w okolicy. Miasto dysponuje doskonałą siecią ścieżek, wyznaczonych pasów dla rowerów oraz tuneli, które ułatwiają pokonywanie najbardziej ruchliwych skrzyżowań. Trasy wzdłuż jeziora są niezwykle malownicze, jednak w szczytowych momentach letniego sezonu bywa na nich tłoczno od spacerowiczów, osób na rolkach i innych rowerzystów.

== Warto zobaczyć ==
{{Infobox|Serce Lozanny|Co to może oznaczać? ​​Wielu turystów zazwyczaj udaje się nad jezioro do dzielnicy Ouchy, spaceruje po promenadzie, a następnie wraca do domu, sądząc, że widzieli już Lozannę. Tymczasem prawdziwe życie toczy się powyżej głównego dworca kolejowego – na Starym Mieście oraz w dzielnicy Flon. To właśnie tam znajduje się też większość atrakcji turystycznych.}}
* {{zobacz
| name=[https://artbrut.ch/ Collection de l'Art Brut] | alt= | url= | adres=Av. des Bergières 11 | lat=46.527485| long=6.624743| wskazówki=autobus nr 2 w kierunku Désert, przystanek Jomini; autobus nr 3 w kierunku Bellevaux, przystanek Beaulieu
| tollfree=+41 21 315-2570 | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=wtorek-niedziela 11:00-18:00. Ta kolekcja dzieł niedoświadczonych artystów, którą trzeba zobaczyć, będzie na zmianę zachwycać, zadziwiać, zadziwiać i irytować. Życie wielu artystów, których prace są tu prezentowane, było trudne lub niemożliwe poza (lub wewnątrz) instytucji, odnajdując ukojenie i cel w czasami kompulsywnych aktach twórczych. 10 Fr.
}}
[[Plik:Palais du rumine.jpeg|thumb|Palais de Rumine, w którym znajduje się wiele godnych uwagi muzeów]]
* {{zobacz
| name=Palais de Rumine | alt= | url= | adres=Place de la Riponne 6 | lat=46.523611| long=6.633889| wskazówki=
| tollfree=+41 21 316-3310. | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=wto śro 11:00-18:00, czw 11:00-20:00, piątek-niedziela 11:00-17:00. Ten piękny budynek, wzorowany na włoskim renesansowym projekcie, nie jest tak stary, na jaki wygląda. Wewnątrz znajduje się pięć różnych muzeów z wystawami obejmującymi różnorodne tematy, od sztuk pięknych po historię naturalną. 4 Fr.
}}
* {{zobacz
| name=Muzeum Archeologiczno-Historyczne | alt=Musée d'archéologie et d'histoire | url= | adres=Place de la Riponne 6 | lat=46.523655| long=6.637206| wskazówki=
| tollfree=+41 21 316-3430 | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=wt.-czw. 11:00-18:00, pt.-niedz. 11:00-17:00. 6 Fr.
}}
* {{zobacz
| name=[https://www.mcba.ch/ Muzeum Sztuk Pięknych] | alt=Musée des Beaux-Arts | url= | adres=Place de la Riponne 6 | lat=46.517991| long=6.62544| wskazówki=
| tollfree=+41 21 316-3445 | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=pon.-czw. 11:00-20:00, pt.-niedz. 11:00-17:00.
}}
* {{zobacz
| name=Muzeum Historyczne w Lozannie | alt=Musée Historique de Lausanne | url= | adres=Place de la Cathedral 4 | lat=46.523015| long=6.634942| wskazówki=
| tollfree=+41 21 315-4101 | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=wt.-czw. 11:00-18:00, pt.-niedz. 11:00-17:00. Zbiór map, obrazów i dokumentów dotyczących historii Lozanny i regionu Jeziora Genewskiego od czasów najdawniejszych, przez długą okupację berneńską, po wyzwolenie i współczesność. Warto odwiedzić samą pięknie wykonaną dioramę XVI-wiecznej Lozanny. 4 Fr, studenci 2,50 Fr.
}}
* {{zobacz
| name=[https://mudac.ch/ Mudac] | alt= | url= | adres=Place de la Cathedral 6 | lat=46.5221| long=6.6353| wskazówki=
| tollfree=+41 21 315-2530 | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=wto-niedziela 11:00-18:00, lipiec-sierpień pon. 11:00-18:00. Muzeum designu i współczesnej sztuki użytkowej. 10 Fr.
}}
* {{zobacz
| name=[https://elysee.ch/ Musée de l'Elysée] | alt= | url= | adres=Av. de l'Elysée 18 | lat=46.51855| long=6.62398| wskazówki=
| tollfree=+41 21 316-9911 | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Wt.–niedz. 11:00–18:00. Światowej klasy muzeum fotografii, położone w pięknym parku. Bardzo blisko Muzeum Olimpijskiego. 8 CHF, studenci 4 CHF.
}}
* {{zobacz
| name=Espace Arlaud | alt= | url= | adres=Place de la Riponne 2 bis | lat=46.5228| long=6.6321| wskazówki=
| tollfree=+41 21 316-3850. | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Śr.-pt. 12:00-18:00, pt.-ndz. 11:00-17:00. 6 Fr.
}}
* {{zobacz
| name=La Tour d'Ale | alt= | url= | adres=Av. de l'Elysée 18 | lat=46.5228| long=6.6321| wskazówki=
| tollfree=+41 21 316-9911 | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Wieża, jedna z niewielu zachowanych części średniowiecznych murów obronnych, stanowi dobry pretekst do odwiedzenia rue de l'Ale i rue de la Tour. Choć można go podziwiać z zewnątrz, jest on zamknięty dla zwiedzających.
}}
* {{zobacz
| name=[https://fondation-hermitage.ch/?__cf_chl_rt_tk=SiioVdjAKBJf649XCOYiN8DjH_XuQ82nBARhcPLzl6I-1790237441-1.0.1.1-8WPrcMUxzA9q2_9D4G6CtcD9tjAHb_Ylc.6lfNUOAG4 Fondation de l'Hermitage] | alt= | url= | adres=Rte du Signal 2 | lat=46.5282| long=6.63723| wskazówki=
| tollfree=+41 21 312 50 13 | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Wt.–niedz. 10:00–18:00, czw. 10:00–21:00, święta 10:00–18:00. Zbudowana w 1841 roku jako rezydencja bankiera Charlesa-Juste’a Bugniona, posiadłość Hermitage zajmuje położony wśród drzew teren na wzgórzu nad Starym Miastem, skąd roztacza się wspaniały widok na katedrę i [[Alpy]]. W 1976 roku rodzina przekazała dom wraz z gruntem miastu Lozanna; obecnie budynek służy jako miejsce organizacji światowej klasy objazdowych wystaw sztuki. Dorośli: 15 CHF, seniorzy: 12 CHF, studenci i osoby bezrobotne: 7 CHF, wstęp dla osób poniżej 18. roku życia bezpłatny.
}}
* {{zobacz
| name=[https://www.lausanne.ch/vie-pratique/culture/musees/mrv Musée Romain Lausanne-Vidy] | alt= | url= | adres=Chemin du Bois-de-Vaux 24 | lat=46.518917| long=6.598794| wskazówki=
| tollfree=+41 21 315 41 85 | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Wt.–niedz. 11:00–18:00. Prezentowane są tu znaleziska architektoniczne z terenu osady położonej tuż po drugiej stronie drogi, gdzie wciąż zachowały się pozostałości murów i forum z czasów Cezara. Wstęp: 8 franków, studenci – 5 franków.
}}
* {{zobacz
| name=Katedra Notre Dame | alt= | url= | adres=Place de la Cathédrale | lat=46.5225| long=6.635556| wskazówki=
| tollfree=+41 21 316-7161 | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=pon.-pt. 07:00-19:00, sob. niedz. 08:00-18:00. Na szczycie góry, na której zbudowane jest stare miasto. Katedra jest dość interesująca architektonicznie z wieloma małymi wieżami i oknami. Z wieży roztacza się fantastyczny widok na miasto i okolicę, ale ponieważ katedra znajduje się na szczycie miasta, warto zrobić zdjęcie już z małego placu na zewnątrz. Bezpłatny.
}}
* {{zobacz
| name=Muzeum Olimpijskie | alt= | url= | adres=Quai d'Ouchy 1 | lat=46.508611| long=6.633889| wskazówki=
| tollfree=+41 21 621-6511 | fax=+41 21 621 65 12
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Od 1 maja do 30 września: codziennie w godz. 9:00–18:00; od 1 października do 30 kwietnia: od wtorku do niedzieli w godz. 9:00–18:00. Muzeum reklamuje się jako miejsce prezentujące „bogactwo wspomnień, które podtrzymają w Tobie pasję do idei olimpijskiej”. Ogród rzeźb, z którego roztacza się widok na Jezioro Genewskie, jest udostępniony dla zwiedzających. W okresie od 1 listopada do 31 marca obiekt jest nieczynny w poniedziałki. Wśród eksponatów znajdują się m.in. buty narciarskie Jean-Claude’a Killy’ego oraz złote buty lekkoatletyczne Carla Lewisa. Cena wstępu: 14 CHF za zwiedzanie całego muzeum, 7 CHF za wstęp wyłącznie na wystawy czasowe. Dzieci płacą połowę ceny; wstęp dla dzieci poniżej 10. roku życia jest bezpłatny.
}}
* {{zobacz
| name=[https://www.aquatis.ch/ Aquatis] | alt= | url= | adres=Route de Berne 144 | lat=46.508611| long=6.633889| wskazówki=Metro [[Plik:Logo_du_M2_de_Lausanne.svg|20px]], stacja Vennes, autostrada [[Plik:A9Swiss.svg|25px]], zjazd Vennes
| tollfree=+41 21 654 23 23 | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=info@aquatis.ch. 1 listopada – 31 marca: 10:00–18:00; 1 kwietnia – 31 października: 09:00–19:00. Największe w Europie akwarium i wiwarium słodkowodne, otwarte w 2017 roku. Ponad 10 000 ryb oraz 100 gadów i płazów w 46 akwariach, wiwariach i terrariach. Zwiedzanie zajmuje około 2 godzin. Cena: 29 CHF dla dorosłych, 19 CHF dla dzieci powyżej 5. roku życia; wstęp bezpłatny dla młodszych dzieci. Dostępne są ceny rodzinne i zniżki dla uczniów/studentów.
}}
* {{zobacz
| name=[https://www.sainf.ch/ Kościół św. Franciszka] | alt= | url= | adres= | lat=46.51971| long=6.63335| wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Został wzniesiony w XIII wieku i stanowił prezbiterium dawnego klasztoru franciszkanów. Aby zwiedzić kościół św. Franciszka (Église Saint-François), można wysiąść na stacji metra Lausanne Flon, obsługiwanej przez obie linie ([[Plik:Logo_du_M1_de_Lausanne.svg|20px]] i [[Plik:Logo_du_M2_de_Lausanne.svg|20px]]); stamtąd do kościoła jest około 5–10 minut drogi. Dogodniejszy dojazd zapewnia jednak autobus: linie nr 1, 2, 4, 6, 7, 8, 9, 12, 13, 16, 17 i 66 obsługują przystanek o tej samej nazwie z różną częstotliwością kursowania.
}}
* {{zobacz
| name=Château St. Maire | alt= | url= | adres= | lat=46.524864| long=6.635706| wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Budynek wzniesiono na przełomie XIV i XV wieku. Dawniej pełnił funkcję rezydencji biskupiej, a później siedziby namiestników z Berna; obecnie mieści się w nim muzeum historyczne. Obiekt znajduje się w górnej części Starego Miasta i jest łatwo dostępny autobusem. Najlepiej wysiąść na przystanku Tunnel (linie 8, 16, 22, 60 – różna częstotliwość kursowania) lub Pierre Viret (linia 16); stamtąd dojście pieszo zajmuje około 5–10 minut.
}}
* {{zobacz
| name=[https://www.chateaudouchy.ch/en/welcome/ Château d'Ouchy] | alt= | url= | adres=Place du Port 2 | lat=46.50672| long=6.62761| wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Château d'Ouchy został zbudowany około 1170 roku, następnie kilkakrotnie przebudowywany, w 1609 roku podpalony i popadający w ruinę. Jean-Jacques Mercier kazał usunąć ruiny z wyjątkiem wieży w latach 1885-1889, a w latach 1889-1893 zbudował dzisiejszy neogotycki zamek. Najbliższa stacja autobusowa i stacja metra to Ouchy.
}}
[[Plik:Lausanne Rathaus.JPG|300px|right|thumb|Ratusz przy Place de la Palud]]
[[Plik:Lausanne Bel-Air.JPG|thumb|Wieża Bel-Air]]
* {{zobacz
| name=Ratusz | alt= | url= | adres=Place de la Palud 2 | lat=46.52173| long=6.63288| wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Budynek znajduje się przy placu Place de la Palud i jest połączony z katedrą schodami Escalier du Marché. Został wzniesiony w XVII wieku i stanowi siedzibę władz miejskich oraz rady miasta. Można do niego dojechać linią metra [[Plik:Logo_du_M2_de_Lausanne.svg|20px]]; najbliższe stacje to Riponne-Maurice Béjart i Flon. Do stacji Flon dojeżdża również linia metra [[Plik:Logo_du_M1_de_Lausanne.svg|20px]]. Dojście pieszo zajmuje około 10 minut.
}}
* {{zobacz
| name=Grand Pont | alt= | url= | adres= | lat=46.520468| long=6.63135| wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Został ukończony w 1844 roku. Przebiega nad doliną Flon, którą zasypano w 1874 roku. Można do niej dotrzeć liniami metra [[Plik:Logo_du_M1_de_Lausanne.svg|20px]] i [[Plik:Logo_du_M2_de_Lausanne.svg|20px]], wysiadając na przystanku Flon. Można również wysiąść na przystanku St. François, obsługiwanym przez linie autobusowe nr 1, 2, 4, 6, 7, 8, 9, 12, 13, 16, 17 i 66.
}}
* {{zobacz
| name=[https://cche.com/de/Projekte/complexe-bel-air/ Wieża Bel-Air] | alt= | url= | adres=Place Bel-Air 1 | lat=46.52206| long=6.62886| wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=był pierwszym drapaczem chmur w Szwajcarii. Ma 61 metrów wysokości i została zbudowana w latach 1929-1932. Do przystanku Bel-Air można dojechać liniami autobusowymi 1, 2, 4, 6, 7, 8, 13 i 17 lub metrem [[Plik:Logo_du_M1_de_Lausanne.svg|20px]] lub [[Plik:Logo_du_M2_de_Lausanne.svg|20px]], wysiąść we Flon i iść 5 minut pieszo.
}}
* {{zobacz
| name=[https://www.lausanne.ch/portrait/carte-identite/architecture-et-monuments/patrimoine-architectural/entre-deux-guerres/tribunal-federal.html Sąd Federalny] | alt= | url= | adres=Avenue du Tribunal Fédéral 29 | lat=46.51964| long=6.64422| wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Został otwarty w 1927 roku i stanowi najwyższy organ sądowy Szwajcarii. Można do niego dotrzeć, korzystając ze stacji autobusowej i metra Pont-Bessières (linia metra [[Plik:Logo_du_M2_de_Lausanne.svg|20px]] oraz linie autobusowe 6, 7, 16, 22 i 60) lub z przystanku autobusowego Mon Repos, obsługiwanego przez linię nr 13.
}}
=== Parki ===
* {{Znacznik|Parc de Mont-Repos|46.518493 |6.642526 |typ=natura}}'''Parc de Mont-Repos''' znajduje się w pobliżu Szwajcarskiego Sądu Federalnego; oferuje woliery, plac zabaw dla dzieci, małą kawiarnię, wodospad oraz dużo terenów zielonych.
* {{Znacznik|Parc de la Vallée de la Jeunesse|46.5202 |6.6046 |typ=natura}}'''Parc de la Vallée de la Jeunesse''' to rozległy teren zielony w zachodniej części Lozanny.
* {{Znacznik|Bois de Sauvabelin|46.535317 |6.638519 |typ=natura}}'''Bois de Sauvabelin''' to obszar leśny na północy Lozanny, z wieżą widokową i niewielkim jeziorem.

== Aktywny wypoczynek ==
[[Plik:Lausanne view from Cathedral square.JPG | thumb | 300px | Stare Miasto widziane z placu Katedralnego]]
* '''Zwiedź Stare Miasto'''. Ze stacji kolejowej możesz wygodnie dojechać metrem do dzielnic Flon, Riponne lub Bessières (w pobliżu katedry). Jeśli natomiast nie boisz się wspinaczki, możesz ruszyć pieszo – wyłączona z ruchu kołowego część Starego Miasta zaczyna się tuż naprzeciwko dworca, a droga prowadzi stromo pod górę. Sklepy są czynne w ściśle określonych godzinach: od poniedziałku do piątku w godz. 10:00–19:00 oraz w soboty w godz. 10:00–18:00. W środy i soboty przez cały rok niemal cały ten rozległy obszar wolny od ruchu samochodowego zamienia się w wielki targ. Dzięki ukształtowaniu terenu (wzgórzom utrudniającym zabudowę drogową) Stare Miasto w Lozannie jest większe niż w większości szwajcarskich miast – wyjątkiem jest tu jedynie [[Zurych]]. Można tu spędzić dni na wędrówkach brukowanymi uliczkami, a i tak nie odkryć wszystkich zakamarków. Po zamknięciu sklepów do dyspozycji są dziesiątki restauracji, kawiarni i klubów nocnych – od urokliwych i przytulnych po modne i klimatyczne; warto zauważyć, że przy placu Place Central Stare Miasto łączy się z dzielnicą '''Flon''', słynącą z klubów i galerii. Spaceruj do woli – wstęp jest oczywiście bezpłatny.
* '''Odkryj las Sauvabelin''' (''na północ od centrum''). Nie przegap ogólnodostępnej {{Znacznik|Wieża Sauvabelin|46.535278|6.638611|typ=atrakcja}}'''wieży Sauvabelin''', z której roztacza się widok 360° na jezioro, Alpy i góry Jura. Następnie zejdź do centrum miasta przez park przy Fondation de l'Hermitage (patrz wyżej).
* '''Ciesz się widokami nad jeziorem w dzielnicy Ouchy'''. Pojedź linią metra [[Plik:Logo_du_M2_de_Lausanne.svg|20px]] do stacji Ouchy – i gotowe: po wyjściu ze stacji zobaczysz przed sobą rozciągające się jezioro (a przy dobrej pogodzie także [[Alpy]]). Nad brzegiem jeziora znajdują się również restauracje, bary oraz zamek-hotel Château d'Ouchy.
* '''Wejdź na wieżę katedry'''. Widok ze szczytu wieży katedry jest wart wysiłku związanego ze wspinaczką. Informacji udziela siostra zakonna w sklepiku z pamiątkami wewnątrz katedry. Od godziny 22:00 do drugiej nad ranem nocny stróż wykrzykuje aktualną godzinę, kontynuując tradycję sięgającą 1405 roku.
* '''Piłka nożna''': [https://www.lausanne-sport.ch/ FC Lausanne-Sport] występuje w Swiss Super League, czyli najwyższej klasie rozgrywkowej w Szwajcarii. Ich stadionem domowym jest {{Znacznik|Stade de la Tuilière|46.543556|6.622028|typ=atrakcja}}'''Stade de la Tuilière''' (pojemność 12 500 miejsc), położony 3 km na północ od centrum miasta. Klub [https://fcslo.ch/ FC Stade Lausanne Ouchy] spadł z ligi w 2024 roku i występuje obecnie w Challenge League – na drugim poziomie rozgrywkowym. Ich stadionem domowym jest {{Znacznik|La Pontaise|46.533333|6.624167|typ=atrakcja}}'''La Pontaise''' (pojemność 15 700 miejsc) – stadion olimpijski znajdujący się 2 km na północ od centrum miasta.

=== Koncerty i teatr ===
* {{Znacznik|Métropole|46.52213 |6.62845 |typ=atrakcja}}'''[http://www.mymetropole.ch/ Métropole]''', Rue des Terreaux 25, ☏ +41 21 340-9200. pon. 09:00-19:00, wt.-pt. 08:30-19:00, sob. 08:00-18:00. Główna sala koncertowa zachodniej Szwajcarii, Métropole księguje muzykę taneczną, muzykę świata, pop, jazz itp. Jeśli będziesz przejeżdżać przez miasto w odpowiednim czasie, możesz złapać tu wszystko, od Lozanńskiej Orkiestry Kameralnej po The Cure. 
* {{Znacznik|Espace de Terreaux|46.52300 |6.62800 |typ=atrakcja}}'''[https://terreaux.org/web.php/1/terreaux/accueil Espace de Terreaux]''', Rue des Terreaux 14, ☏ +41 21 320-0046. Lokalna rada kościołów protestanckich zdekonsekrowała kaplicę znajdującą się po drugiej stronie ulicy od centrum handlowego Metropole 2000 i obecnie wykorzystuje ją do cotygodniowych koncertów, podczas których odbywają się zarówno występy sakralne, jak i świeckie, od amerykańskich śpiewaków gospel, przez wschodnioeuropejskie zespoły klezmerskie, po teatr lalek dla dzieci. 
* {{Znacznik|Arsenic|46.52269 |6.62168 |typ=atrakcja}}'''[https://arsenic.ch/ Arsenic]''', Rue de Genève 57, ☏ +41 21 625-1136, info@theatre-arsenic.ch. Specjalizujący się w bardziej niecodziennych występach, Arsenic oferuje pełny harmonogram awangardowego teatru, muzyki jazzowej i popowej, a także instalacji/performansów jesienią, zimą i wiosną. 
* {{Znacznik|Théâtre de Vidy|46.51271 |6.61090 |typ=atrakcja}}'''[https://www.vidy.ch/fr/ Théâtre de Vidy]''', Av. Jaques-Dalcroze 5, ☏ +41 21 619-4545. 
* {{Znacznik|Théâtre Boulimie|46.52258 |6.63190 |typ=atrakcja}}'''[http://www.theatreboulimie.com/ Théâtre Boulimie]''', Place Arlaud 1, ☏ +41 312-9700. Sanktuarium szwajcarskiego humoru. Edycja wskazówek OSM
* {{Znacznik|Théâtre 2.21|46.52629 |6.63936 |typ=atrakcja}}'''[https://theatre221.ch/ Théâtre 2.21]''', Rue de l'Industrie 10, ☏ +41 21 311-6514. 
* {{Znacznik|Les Docks|46.52241 |6.61926 |typ=atrakcja}}'''[http://www.lesdocks.ch/ Les Docks]''', Av. Sévelin 34, ☏ +41 21 623-4444. Muzyka na żywo i bar. 
* {{Znacznik|Le Romandie|46.52013 |6.63165 |typ=atrakcja}}'''[https://www.leromandie.ch/ Le Romandie]''', Place de la Riponne 10, ☏ +41 21 311-1719. Klub rockowy i muzyka na żywo. Zobacz ich stronę internetową programu. 
* {{Znacznik|Théâtre Kléber-Méleau|46.52496 |6.60027 |typ=atrakcja}}'''Théâtre Kléber-Méleau''', 1020 Renens-Malley, ☏ +41 21 625-8429.

== Praca ==

== Nauka ==

== Zakupy ==
[[Plik:Lausanne-cathe7.JPG|thumb|Katedra w Lozannie widziana z Place de l'Ours]]
Typowe szwajcarskie pamiątki można znaleźć w kilku miejscach w mieście, choć nie są one tak wszechobecne jak w [[Genewa|Genewie]] czy [[Berno|Bernie]]. Prawdziwą atrakcją jest tu kolorowy targ, odbywający się w soboty i środy na stromych, krętych uliczkach Starego Miasta. Nie brakuje tu również butików i domów towarowych. W niedziele większość sklepów jest zamknięta – wyjątkiem jest dzielnica Ouchy, której część znajduje się na terenie federalnym.

Wśród typowych i ekskluzywnych sklepów można natknąć się na kilka miejsc, które mogą zaskoczyć:

* {{Znacznik|'''Pompes Funèbres'''|46.52061 |6.62966 |typ=zakupy|url=|kolor=008080|treść=}}'''Pompes Funèbres''', Place de l'Europe 8, ☏ +41 21 312-5842. Nazwa tego sklepu obuwniczego oznacza „usługi pogrzebowe” (fr. *pompes funèbres*), ale słowo *pompe* może odnosić się zarówno do ceremonii, jak i do pewnego rodzaju obuwia – stąd ta gra słów. W ofercie znajdują się modne marki, takie jak Dr Martens, Camper i inne. 
* {{Znacznik|'''Coup de chapeau'''|46.51918 |6.63697 |typ=zakupy|url=|kolor=008080|treść=}}'''[https://www.chapeaux.ch/ Coup de chapeau]''', Place Benjamin-Constant 1, ☏ +41 21 311-5405. Pon. 13:30–18:30; wt.–pt. 09:30–12:00, 13:30–18:30; sob. 09:30–12:30, 13:30–17:00. Sklep z kapeluszami w XXI wieku to niemal z definicji pewnego rodzaju anachronizm – być może właśnie dlatego jest ich tak niewiele. To prawdopodobnie również powód, dla którego ten niewielki sklep w Lozannie przyciąga klientów z całego świata.
* {{Znacznik|'''Bazar d'Ouchy'''|46.50733 |6.62722 |typ=zakupy|url=|kolor=008080|treść=}}'''[https://www.bazarouchy.com/ Bazar d'Ouchy]''', Av. d'Ouchy 76 (''dolny odcinek Av. d'Ouchy''), ☏ +41 21 616-2377. 09:30–12:45, 14:15–18:45. Czy wspominaliśmy już o typowych szwajcarskich pamiątkach? Cóż, jeśli właśnie tego szukasz, to świetnym pomysłem będzie wizyta w tym przyjaznym i dobrze zaopatrzonym sklepie w pobliżu przystanku [[Plik:Logo_du_M2_de_Lausanne.svg|20px]] w Ouchy. Wszyscy mówią tam biegle po angielsku, więc śmiało pytaj.

== Gastronomia ==

== Festiwale, imprezy ==

== Noclegi ==
* Mövenpick Hotel Lausanne hotel 4-gwiazdkowy 
* Carlton Lausanne Boutique Hôtel hotel 4-gwiazdkowy 
* Hôtel des Inventions 
* SwissTech Hotel 
* Elite hotel 3-gwiazdkowy

== Kontakt ==

== Bezpieczeństwo ==

== Informacje turystyczne ==
* '''[https://www.lausanne-tourisme.ch/en/ Biuro Informacji Turystycznej w Lozannie]''' (''znajdujące się na głównym dworcu kolejowym oraz w dzielnicy Ouchy, gdzie dzieli lokal ze stacją metra linii [[Plik:Logo_du_M2_de_Lausanne.svg|20px]]''), tel. +41 21 613-7373. Otwarte codziennie w godzinach 09:00–19:00. Pracownicy biura – zarówno na miejscu, jak i podczas rozmowy telefonicznej – niemal zawsze potrafią znaleźć hotel odpowiadający Twoim możliwościom finansowym, nawet w ostatniej chwili. Ponadto oferują oni świetną, bezpłatną mapę miasta oraz bogaty wybór przydatnych materiałów informacyjnych w języku angielskim, a także francuskim, niemieckim i włoskim.

== Wyjazd ==

{{Zarys}}
{{Atrybucja}}

{{Jest w|Vaud}}

[[Kategoria:Szwajcaria]]</text>
      <sha1>e9zrdpkbf2j7atpm8dptdabfnk2bm9i</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>158864</id>
      <parentid>158863</parentid>
      <timestamp>2026-09-24T09:34:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Moromar</username>
        <id>2451</id>
      </contributor>
      <comment>/* Gastronomia */</comment>
      <origin>158864</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="55187" sha1="q92eae7xmkag0hkgjz01fifdsvg7dld" xml:space="preserve">{{Top-banner}}
{{Miejscowość infobox
 |nazwa            = Lozanna
 |nazwa oryginalna = Lausanne
 |widok            = Lausanne_Wiki.jpg
 |opis             = 
 |herb             = CHE_Lausanne_COA.svg
 |mapa             = Lausanne dot.jpg
 |państwo          = [[Plik:Flag of_Switzerland_(Pantone).svg|20px]] [[Szwajcaria]]
 |region           = [[Plik:CHE_Vaud_Flag.svg|20px]] [[Vaud]]
 |powierzchnia     = 41,38
 |wysokość         = 495
 |ludność          = 145 600
 |prefiks          = 021
 |kod pocztowy     = 1000–1018
 |www              = https://www.lausanne.ch/
}}
'''Lozanna''' ([[Rozmówki francuskie|fra]] ''Lausanne'', wym. [lozan]), stolica [[Szwajcaria|szwajcarskiego]] kantonu [[Vaud]], to liczące 140 000 mieszkańców (stan na 2020) miasto położone na północnym krańcu [[Jezioro Genewskie|Jeziora Genewskiego]] (''Lac Léman''). Stanowi ono węzeł komunikacji publicznej kantonu [[Vaud]] oraz bramę do alpejskiego kantonu [[Valais]], gdzie znajdują się jedne z najbardziej znanych stoków narciarskich na świecie.

== Charakterystyka ==
{{Infobox|Mayor Davel|[[Plik:Lausanne Major Davel.JPG|150px|right|thumb|Pomnik Mayora Davela]]'''Mayor Davel''', pełne imię i nazwisko Jean Daniel Abraham Davel urodził się 20 października 1670 roku w Morrens VD. Był szwajcarskim buntownikiem i obecnie jest uważany za par Excelle bohatera ludowego Vaudois. W 1712 roku został mianowany burmistrzem przez ludność Berna (Vaud był wówczas częścią Berna). Davel poczuł się wezwany przez Boga do wyzwolenia swojej ojczyzny – Vaud – od Berneńczyków. 31 marca 1723 roku niespodziewanie wjechał do Lozanny, zebrał tam radę miejską i przedstawił manifest. W manifeście tym naród berneński został oskarżony o szereg błędów. Wyjaśnił swój plan wyzwolenia Vaud. Nie znalazł jednak żadnego poparcia dla tej kwestii w radzie miasta i incydent został zgłoszony bezpośrednio do Berna, po czym Davel został aresztowany. Podczas śledztwa Davel był torturowany, ale nadal upierał się, że wyzwolenie Vaud było boską inspiracją i że nie miał wspólników. Niemniej jednak został uznany za winnego i ścięty w Lozannie-Vidy 24 kwietnia 1723 r. W XIX wieku historia ta została wysoce wysterylizowana i stał się bohaterem ludowym Vaud.}}
Miasto jest gospodarzem '''Międzynarodowego Komitetu Olimpijskiego''' i dwóch głównych uniwersytetów. Jak można się spodziewać, duża populacja studentów tworzy tętniącą życiem społeczność nocną i artystyczną skupioną wokół '''dzielnicy Flon'''. Znajdziesz tu także wiele znakomitych restauracji i dwa tuziny godnych uwagi muzeów, w tym '''Muzeum Olimpijskie''' i niecodzienną '''Kolekcję de l'Art Brut'''. Miłośnicy architektury znajdą na szczycie miasta najlepiej zachowaną '''gotycką katedrę''' w [[Szwajcaria|Szwajcarii]].

Lozanna, mimo że jest miastem bardzo międzynarodowym (42% jego populacji w 2013 stanowili obcokrajowcy), jest miastem [[Rozmówki francuskie|francuskojęzycznym]]. [[Rozmówki angielskie|Angielski]] nie jest tak powszechnie używany jak w [[Genewa|Genewie]] i prawdopodobnie będziesz miał problemy z porozumiewaniem się z przeciętną osobą na ulicy. Większość pracowników sektora usług mówi jednak trochę po angielsku, a poziom języka angielskiego wśród młodych Szwajcarów jest zwykle wysoki (wśród starszego pokolenia zdecydowanie silniejszy jest [[Rozmówki niemieckie|język niemiecki]]). Gość nie będzie miał problemów z poruszaniem się wyłącznie po angielsku.

[[Plik:Lausanne cathedral from gd pont.jpg|thumb|300px|Katedra w Lozannie widziana z mostu Grand Pont]]

=== Historia ===
Osadnictwo na wzgórzu, na którym leży Lozanna, istniało co najmniej od epoki kamienia, jednak większość opracowań historycznych wiąże początki miasta z rzymskim obozem ''Lausanna'', usytuowanym nieco niżej, u podnóża wzgórza w kierunku jeziora – na terenie dzisiejszej miejscowości Vidy.

W średniowieczu miasto przeniesiono na łatwiejsze do obrony szczytowe partie wzgórza; o wzroście jego zamożności i znaczenia decydowało w dużej mierze położenie przy głównych szlakach komunikacyjnych wiodących z północy na południe, łączących [[Włochy]] z rejonem [[Morze Północne|Morza Północnego]]. Było to najważniejsze miasto na północ od przełęczy św. Bernarda – przynajmniej do czasu utworzenia biskupstwa w [[Valais]].

W 1536 roku miasto zostało przejęte przez [[Berno]] od książąt Sabaudii w ramach działań mających na celu zabezpieczenie południowo-zachodniej granicy tego kantonu. [[Berno]] sprawowało władzę nad tym obszarem aż do momentu, gdy Lozanna uzyskała niezależność po wkroczeniu wojsk francuskich pod wodzą Napoleona Bonapartego w 1798 roku. W 1803 roku miasto włączono do [[Szwajcaria|Szwajcarii]] jako stolicę kantonu [[Vaud]].

[[Lavaux]] – niewielki region położony na północno-zachodnim brzegu [[Jezioro Genewskie|Jeziora Genewskiego]], rozciągający się od Lozanny po [[Montreux]] (obszar ten bywa nazywany '''Szwajcarską Riwierą''') – od około 150 lat stanowi drugi dom dla pisarzy, artystów i muzyków. Do grona pierwszych słynnych przybyszów należeli państwo Shelleyowie oraz Lord Byron; bawili się oni i tworzyli w Lozannie (krążą pogłoski, że to właśnie tutaj powstał „Frankenstein”). Wśród innych znanych mieszkańców warto wymienić Ernesta Hemingwaya, który spędzał tu zimy z młodą rodziną w okresie opisanym w książce „Ruchome święto”, oraz Charliego Chaplina, mieszkającego w [[Vevey]] od połowy lat 30. XX wieku.

=== Orientacja ===
Dla odwiedzających Lozannę najważniejszymi dzielnicami są '''Cité''', '''Ville Marché''' oraz portowa dzielnica '''Ouchy'''. Pomiędzy nimi znajduje się '''Flon''' – obecnie przede wszystkim zagłębie klubów nocnych i sklepów – oraz położona tuż poniżej dworca kolejowego, zazwyczaj spokojna dzielnica '''Sous Gare''', która szczyci się jednymi z najlepszych kawiarni w mieście. Jeśli masz ochotę na spacer, warto poświęcić kilka godzin na wędrówkę po lesie '''Sauvebelin''', położonym na północ od wzgórza ''Hermitage''. Oto krótka charakterystyka tych dzielnic:

* {{Znacznik|'''Cité'''|46.5258|6.6275|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''Cité''' — to wzgórze stanowi najstarszą część Lozanny i przyciąga wielu turystów; znajdują się tu ''katedra'', ''zamek'', muzeum ''MUDAC'', kilka innych muzeów, teatr dla dzieci oraz znakomity sklep z zabawkami.
* {{Znacznik|'''Ville Marché'''|46.5231787|6.6326505|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''Ville Marché''' — średniowieczna Lozanna rozwijała się wokół targowisk organizowanych przy bramach wjazdowych do miasta; obszar ten – obejmujący place ''Place de la Palud'', ''Place St. François'' i ''Place Riponne'' – stanowi wraz z historycznym centrum całość Starego Miasta.
* {{Znacznik|'''Flon'''|46.521667|6.626944|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''Flon''' — pierwotna linia kolejowa prowadząca do Lozanny biegła doliną rzeki Flon, jednak brak możliwości poprowadzenia jej przez środek miasta sprawił, że w XIX wieku zastąpiono ją trasą przebiegającą przez kolejne wzgórze na południe, co umożliwiło obsługę połączeń z kantonem [[Valais]] i [[Włochy|Włochami]]. Dziś dawne magazyny w dolinie Flon mieszczą głównie modne restauracje i dyskoteki.
* {{Znacznik|'''Ouchy'''|46.507072|6.626764|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''Ouchy''' — dawna wioska rybacka, włączona w granice Lozanny w połowie XIX wieku, by pełnić funkcję portu nad ''Jeziorem Genewskim'' (Lac Léman). Wspaniałe widoki na jezioro i Alpy oraz przyjemniejsza temperatura powietrza sprawiają, że Ouchy cieszy się dużą popularnością w miesiącach letnich. W pobliżu portu znajduje się wiele hoteli i restauracji; w tej dzielnicy mieści się również [https://www.olympics.com/museum/ Muzeum Olimpijskie].
* {{Znacznik|'''Sous Gare'''|46.5151324|6.6260134|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''Sous Gare''' (dosłownie „pod dworcem”) — w XIX wieku Lozanna rozrosła się, zajmując cały teren pomiędzy obecną lokalizacją dworca kolejowego a portem w Ouchy. To przede wszystkim dzielnica bloków mieszkalnych i domów, ale warto się po niej przespacerować – choćby dla ''Café de Grancy'' i parku na wzgórzu ''Crêt de Montriond''.

== Dojazd ==
=== Samolotem ===
Najbliższe lotnisko, {{Znacznik|Port lotniczy Genewa|46.23756|6.10921|typ=transport}}'''Port lotniczy Genewa''' ({{IATA|GVA}}), obsługuje niemal wszystkich europejskich przewoźników oraz cztery codzienne połączenia transatlantyckie: z [[Waszyngton]]u-Dulles (linie Continental), [[Nowy Jork|Nowego Jorku]]-JFK (Swiss), [[Newark (New Jersey)|Newark (Continental) i [[Montreal]]u (Air Canada); w przypadku innych lotów z [[Stany Zjednoczone|USA]] konieczna jest przesiadka w głównym porcie przesiadkowym (hubie) danej linii lotniczej. Podróż pociągiem między lotniskiem w Genewie a stacją Lausanne CFF trwa około 45 minut; pociągi kursują co najmniej dwa razy na godzinę, z wyjątkiem późnych godzin nocnych i wczesnoporannych. Pełna opłata za przejazd z lotniska w Genewie do Lozanny wynosi 27 franków. Alternatywą jest {{Znacznik|Port lotniczy Zurych|47.464722|8.549167|typ=transport}}'''[[Port lotniczy Zurych|lotnisko w Zurychu]]''' ({{IATA|ZRH}}), oferujące częstsze połączenia transatlantyckie, obsługiwane głównie przez linie Swiss.

=== Koleją ===
Obsługę kolejową Lozanny zapewniają [https://www.sbb.ch/en Szwajcarskie Koleje Federalne] (SBB/CFF/FFS) – jeden z najsprawniejszych systemów transportu pasażerskiego na świecie. Pociągi kursują codziennie mniej więcej co pół godziny w godzinach od 04:45 do 01:30, łącząc miasto z Genewą, [[Zurych]]em (Zürich HB), [[Berno|Bernem]], [[Lucerna|Lucerną]], [[Neuchâtel]], [[St. Gallen]], [[Brig]], [[Biel/Bienne]] oraz miejscowościami pośrednimi. Wszystkie pociągi zmierzające do [[Genewa|Genewy]] z innych części Szwajcarii przejeżdżają przez Lozannę; kursują tu również liczne pociągi lokalne, dzięki czemu w ciągu dnia połączenie z Genewą (w obu kierunkach) dostępne jest średnio co 15 minut. Podróż szybkim pociągiem bezpośrednim (IC) z [[Genewa|Genewy]] zajmuje nieco ponad pół godziny, podczas gdy pociągi lokalne, zatrzymujące się na mniejszych stacjach, mogą potrzebować na to nawet godziny. Codziennie kursują cztery pociągi z [[Paryż|paryskiego]] dworca Gare de Lyon (szybkie składy ''TGV'' przewoźnika [https://www.groupe-sncf.com/fr SNCF]), a także jeden bezpośredni pociąg z [[Wenecja|Wenecji]] i trzy z [[Mediolan]]u. Włoski przewoźnik kolejowy oferuje również połączenia nocne z [[Rzym]]u i [[Wenecja|Wenecji]]. Bilety kolejowe w [[Szwajcaria|Szwajcarii]] są drogie. Warto kupować je z wyprzedzeniem (przez internet), aby skorzystać z niższych cen (oferta ''billet dégriffé'').

{{Znacznik|Dworzec kolejowy|46.516886 |6.629096 |typ=transport}}'''Dworzec kolejowy''' (Gare CFF), Place de la Gare 9. Całodobowe skrytki bagażowe, cena: 6–9 CHF.

=== Samochodem ===
Lozanna jest połączona ze szwajcarską siecią autostrad za pośrednictwem autostrady [[Plik:A1Swiss.svg|25px]] ([[Genewa]] – [[Berno]] – [[Zurych]] – [[St. Gallen]]) oraz autostrady [[Plik:A9Swiss.svg|25px]] ([[Brig]]-Glis – [[Sion]] – [[Vallorbe]]). Dla miasta istotne znaczenie ma również łącznik autostradowy A1A, który odgałęzia się od autostrady [[Plik:A1Swiss.svg|25px]] w pobliżu Ecublens i kończy się w dzielnicy Vidy w Lozannie.

=== Autobusem ===
Autobusy międzynarodowe przyjeżdżają codziennie z [[Hiszpania|Hiszpanii]], [[Francja|Francji]] oraz głównych miast [[Europa Środkowa|Europy Środkowej]]. Wiele z nich przejeżdża przez [[Genewa|Genewę]] lub [[Bazylea|Bazyleę]], zanim zatrzyma się w Lozannie. {{Znacznik|Dworzec autobusowy|46.5365617025889|6.623129538004348|typ=transport}}'''Dworzec autobusowy''' znajduje się w północnej części miasta.

=== Statkiem ===
==== Statki wycieczkowe ====
Do Lozanny kursują statki zarówno z francuskiego, jak i szwajcarskiego brzegu Jeziora Genewskiego. Głównymi portami, z których wypływają jednostki, są [[Évian-les-Bains]], [[Montreux]], [[Genewa]] oraz wiele mniejszych miejscowości położonych nad brzegiem jeziora. Dużą popularnością wśród turystów cieszą się rejsy połączone z lunchem lub kolacją. Większość statków porusza się w spokojnym tempie, co czyni je najwolniejszym środkiem transportu do Lozanny. Latem rozkład rejsów jest dość rozbudowany, jednak jesienią i wiosną ulega on ograniczeniu, a zimą statki niemal całkowicie przestają kursować.

==== Promy ====
Z {{Znacznik|Przystań Lausanne-Ouchy|46.50514053914229|6.626600742727966|typ=transport}}'''przystani Lausanne-Ouchy''' przez cały rok kursują – w ramach oferty '''NaviMobilité''' i pod szyldem przewoźnika CGN – promy pasażerskie obsługujące bezpośrednie połączenia przez jezioro do [[Évian-les-Bains]] (linia N1) oraz [[Thonon-les-Bains]] (linia N2). Służą one przede wszystkim osobom dojeżdżającym do pracy przez granicę, dlatego kursują od poniedziałku do piątku – od wczesnych godzin porannych aż do późnego wieczora. W porównaniu ze standardowymi statkami rejsowymi CGN, promy te objęte są odrębną, nieco droższą taryfą, oferują nieco niższy komfort podróży, ale zapewniają krótszy czas przejazdu.

=== Pieszo ===
Przez miasto przebiega '''Via Francigena''' – długodystansowy szlak pieszy łączący [[Canterbury]] z [[Rzym]]em, oznaczony w Szwajcarii numerem 70.

== Komunikacja ==
{{mapa|46.518|6.632|zoom=14|layer=|staticmap=|align=|name=|grupy=transport,zobacz,natura,jedzenie,bar,nocleg,atrakcja,zakupy,alarm,zdrowie,zabytek,kontakt,nauka,punkt,rower,parking,obszar,metro,praca}}
=== Pieszo ===
Piesze wędrówki to świetny sposób na poruszanie się po Lozannie. W odległości krótkiego spaceru od głównego dworca kolejowego znajduje się wiele atrakcji, przy czym ulice w większości wolne od ruchu samochodowego zaczynają się po drugiej stronie ulicy od Rue du Petit-Chêne, która prowadzi do Place St. François na starym mieście. Stamtąd kolejne deptaki prowadzą do dzielnicy Flon z wieloma barami, klubami i restauracjami, do ulic handlowych pomiędzy Place St. François i Place de la Riponne oraz do starego miasta w pobliżu katedry. Planując spacer, weź pod uwagę, że ''Lozanna jest niezwykle stroma'' jak na miasto tej wielkości, z wieloma ulicami, które na mapie mogą wydawać się zwodniczo łatwe, co może stanowić wyzwanie, zwłaszcza dla osób o ograniczonej sprawności ruchowej. Linia metra [[Plik:Logo_du_M2_de_Lausanne.svg|20px]] (patrz poniżej) obejmuje większość najbardziej stromych części miasta i dlatego stanowi dobrą alternatywę dla pieszych.

=== Metrem ===
[[Plik:TSOL-p1030587.jpg|200px|thumb|Stacja metra Vigie na linii M1]]
Lozanna to najmniejsze miasto na świecie posiadające metro. Funkcjonują tu dwie linie metra obsługiwane przez przewoźnika ''[https://www.t-l.ch/ Transports publics de la région lausannoise]'' (TL), a ich głównym węzłem przesiadkowym jest stacja Flon. Nowa linia [[Plik:Logo_du_M2_de_Lausanne.svg|20px]] to w pełni zautomatyzowany system metra łączący dzielnicę Ouchy z północnym przedmieściem Epalinges; trasa przebiega przez główny dworzec kolejowy, stację Flon oraz liczne przystanki na Starym Mieście. Linia [[Plik:Logo_du_M2_de_Lausanne.svg|20px]] może zaskoczyć osoby odwiedzające miasto po raz pierwszy, ponieważ zarówno trasa, jak i niektóre stacje są bardzo '''strome''' – na przykład na stacji Gare peron jest nachylony, dlatego warto mocno się trzymać. Stacja Bessières, położona w pobliżu katedry, znajduje się na stromym zboczu jednego ze wzgórz Starego Miasta; przejazd windą ze stacji na poziom mostu (z wnętrza windy roztacza się widok na miasto poniżej) to atrakcja, której nie spotyka się w większości innych systemów metra. Linia [[Plik:Logo_du_M1_de_Lausanne.svg|20px]] obsługuje kierunki zachodnie, w tym Uniwersytet w Lozannie (UNIL) oraz politechnikę [https://www.epfl.ch/en/ EPFL] (École Polytechnique Fédérale de Lausanne).

Istnieje również lokalna kolej obsługiwana przez prywatną firmę [https://leb.ch/ LEB]; jej pociągi łączą się z dwiema liniami metra na stacji Flon i kursują do odległych północnych przedmieść, takich jak Echallens i Bercher, jednak dzięki coraz większej częstotliwości kursowania linia ta zaczęła pełnić funkcję trzeciej linii metra.

Wszyscy goście hoteli w Lozannie otrzymują bezpłatny bilet na metro i autobusy, ważny przez dwa tygodnie.

Bilety na metro (i autobusy) można kupić w automatach na wszystkich przystankach, a także na głównym dworcu kolejowym i stacji Flon. Ceny biletów jednorazowych zależą od odległości, zgodnie z systemem strefowym. Liczbę stref, które musi obejmować bilet, można sprawdzić na schemacie umieszczonym na automatach biletowych lub na bezpłatnej mapie dostępnej we wszystkich punktach sprzedaży. W ofercie znajdują się bilety jednorazowe, bilety „tam i z powrotem” oraz karnety dzienne i tygodniowe. Większość automatów biletowych na przystankach metra i autobusów nie wydaje reszty. Abonamenty kolejowe [https://www.sbb.ch/en CFF] (tzw. ''Abonnement Général'') uprawniają do nieograniczonych przejazdów w ramach sieci TL i LEB.

Jeśli posiadasz karnet CFF przeznaczony dla podróżnych spoza Szwajcarii, warto zapytać na głównym dworcu, czy obejmuje on lokalny transport miejski, ponieważ zasady te różnią się w zależności od rodzaju karnetu. Według stanu na lipiec 2013 bilet na „krótki przejazd” (maksymalnie 3 przystanki, ważny 30 minut) kosztuje 1,90 fr., bilet godzinny – 3,50 fr., a bilet całodniowy – 8,80 fr. Podobnie jak w Genewie, na stacjach znajdują się automaty biletowe.

=== Autobusem ===
Czyste i szybkie autobusy, również obsługiwane przez ''[http://www.t-l.ch/ TL]'', kursują bardzo często i tworzą na tyle gęstą sieć, że rzadko znajdziesz się w odległości większej niż kilkaset stóp od któregoś z przystanków. Niektóre trolejbusy przypominają pociąg złożony z dwóch wagonów, w którym właściwy pojazd ciągnie drugi, pozbawiony własnego napędu.

=== Rowerem ===
Rowery można wypożyczyć w firmie Lausanne Roule za 6 CHF dziennie (plus kaucja w wysokości 90 CHF). Firma posiada punkt w centrum miasta (tuż przy stacji metra Lausanne Flon – uwaga: adres podany na stronie internetowej jest błędny) oraz drugi na zachodnich przedmieściach, w miejscowości Renens. Planowane są kolejne lokalizacje, w tym jedna w dzielnicy Ouchy. Istnieje możliwość wypożyczenia roweru w jednym punkcie i zwrotu w drugim. Trzeci punkt znajduje się w [[Vevey]], jednak w przypadku wynajmu jednostronnego (zwrot w innym miejscu niż wypożyczenie) opłata wynosi 10 CHF. Trasa rowerowa z Lozanny do [[Vevey]] jest przepiękna: po lewej stronie rozciągają się niekończące się winnice, a po prawej – [[Jezioro Genewskie]] i [[Alpy]]. W punkcie Lausanne Roule można bezpłatnie otrzymać broszurę opisującą tę trasę.

Inną ciekawą opcją jest wynajem rowerów elektrycznych za pośrednictwem serwisu [https://bicy.ch/en bicy.ch]; ceny zaczynają się od 89 CHF miesięcznie (ok. 100 USD).

Warto pamiętać, że miasto jest dość strome, ale okolice nabrzeża są bardzo przyjemne. Dostępna jest praktyczna mapa rowerowa („Carte Velo”) w skali 1:10 000; choć wydano ją w 2006 roku, wciąż można ją pobrać ze [https://www.lausanne.ch/vie-pratique/mobilite/se-deplacer-a-lausanne/a-velo strony internetowej miasta]. Pomaga ona osobom nieznającym jeszcze Lozanny w znalezieniu najlepszych tras rowerowych w okolicy. Miasto dysponuje doskonałą siecią ścieżek, wyznaczonych pasów dla rowerów oraz tuneli, które ułatwiają pokonywanie najbardziej ruchliwych skrzyżowań. Trasy wzdłuż jeziora są niezwykle malownicze, jednak w szczytowych momentach letniego sezonu bywa na nich tłoczno od spacerowiczów, osób na rolkach i innych rowerzystów.

== Warto zobaczyć ==
{{Infobox|Serce Lozanny|Co to może oznaczać? ​​Wielu turystów zazwyczaj udaje się nad jezioro do dzielnicy Ouchy, spaceruje po promenadzie, a następnie wraca do domu, sądząc, że widzieli już Lozannę. Tymczasem prawdziwe życie toczy się powyżej głównego dworca kolejowego – na Starym Mieście oraz w dzielnicy Flon. To właśnie tam znajduje się też większość atrakcji turystycznych.}}
* {{zobacz
| name=[https://artbrut.ch/ Collection de l'Art Brut] | alt= | url= | adres=Av. des Bergières 11 | lat=46.527485| long=6.624743| wskazówki=autobus nr 2 w kierunku Désert, przystanek Jomini; autobus nr 3 w kierunku Bellevaux, przystanek Beaulieu
| tollfree=+41 21 315-2570 | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=wtorek-niedziela 11:00-18:00. Ta kolekcja dzieł niedoświadczonych artystów, którą trzeba zobaczyć, będzie na zmianę zachwycać, zadziwiać, zadziwiać i irytować. Życie wielu artystów, których prace są tu prezentowane, było trudne lub niemożliwe poza (lub wewnątrz) instytucji, odnajdując ukojenie i cel w czasami kompulsywnych aktach twórczych. 10 Fr.
}}
[[Plik:Palais du rumine.jpeg|thumb|Palais de Rumine, w którym znajduje się wiele godnych uwagi muzeów]]
* {{zobacz
| name=Palais de Rumine | alt= | url= | adres=Place de la Riponne 6 | lat=46.523611| long=6.633889| wskazówki=
| tollfree=+41 21 316-3310. | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=wto śro 11:00-18:00, czw 11:00-20:00, piątek-niedziela 11:00-17:00. Ten piękny budynek, wzorowany na włoskim renesansowym projekcie, nie jest tak stary, na jaki wygląda. Wewnątrz znajduje się pięć różnych muzeów z wystawami obejmującymi różnorodne tematy, od sztuk pięknych po historię naturalną. 4 Fr.
}}
* {{zobacz
| name=Muzeum Archeologiczno-Historyczne | alt=Musée d'archéologie et d'histoire | url= | adres=Place de la Riponne 6 | lat=46.523655| long=6.637206| wskazówki=
| tollfree=+41 21 316-3430 | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=wt.-czw. 11:00-18:00, pt.-niedz. 11:00-17:00. 6 Fr.
}}
* {{zobacz
| name=[https://www.mcba.ch/ Muzeum Sztuk Pięknych] | alt=Musée des Beaux-Arts | url= | adres=Place de la Riponne 6 | lat=46.517991| long=6.62544| wskazówki=
| tollfree=+41 21 316-3445 | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=pon.-czw. 11:00-20:00, pt.-niedz. 11:00-17:00.
}}
* {{zobacz
| name=Muzeum Historyczne w Lozannie | alt=Musée Historique de Lausanne | url= | adres=Place de la Cathedral 4 | lat=46.523015| long=6.634942| wskazówki=
| tollfree=+41 21 315-4101 | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=wt.-czw. 11:00-18:00, pt.-niedz. 11:00-17:00. Zbiór map, obrazów i dokumentów dotyczących historii Lozanny i regionu Jeziora Genewskiego od czasów najdawniejszych, przez długą okupację berneńską, po wyzwolenie i współczesność. Warto odwiedzić samą pięknie wykonaną dioramę XVI-wiecznej Lozanny. 4 Fr, studenci 2,50 Fr.
}}
* {{zobacz
| name=[https://mudac.ch/ Mudac] | alt= | url= | adres=Place de la Cathedral 6 | lat=46.5221| long=6.6353| wskazówki=
| tollfree=+41 21 315-2530 | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=wto-niedziela 11:00-18:00, lipiec-sierpień pon. 11:00-18:00. Muzeum designu i współczesnej sztuki użytkowej. 10 Fr.
}}
* {{zobacz
| name=[https://elysee.ch/ Musée de l'Elysée] | alt= | url= | adres=Av. de l'Elysée 18 | lat=46.51855| long=6.62398| wskazówki=
| tollfree=+41 21 316-9911 | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Wt.–niedz. 11:00–18:00. Światowej klasy muzeum fotografii, położone w pięknym parku. Bardzo blisko Muzeum Olimpijskiego. 8 CHF, studenci 4 CHF.
}}
* {{zobacz
| name=Espace Arlaud | alt= | url= | adres=Place de la Riponne 2 bis | lat=46.5228| long=6.6321| wskazówki=
| tollfree=+41 21 316-3850. | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Śr.-pt. 12:00-18:00, pt.-ndz. 11:00-17:00. 6 Fr.
}}
* {{zobacz
| name=La Tour d'Ale | alt= | url= | adres=Av. de l'Elysée 18 | lat=46.5228| long=6.6321| wskazówki=
| tollfree=+41 21 316-9911 | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Wieża, jedna z niewielu zachowanych części średniowiecznych murów obronnych, stanowi dobry pretekst do odwiedzenia rue de l'Ale i rue de la Tour. Choć można go podziwiać z zewnątrz, jest on zamknięty dla zwiedzających.
}}
* {{zobacz
| name=[https://fondation-hermitage.ch/?__cf_chl_rt_tk=SiioVdjAKBJf649XCOYiN8DjH_XuQ82nBARhcPLzl6I-1790237441-1.0.1.1-8WPrcMUxzA9q2_9D4G6CtcD9tjAHb_Ylc.6lfNUOAG4 Fondation de l'Hermitage] | alt= | url= | adres=Rte du Signal 2 | lat=46.5282| long=6.63723| wskazówki=
| tollfree=+41 21 312 50 13 | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Wt.–niedz. 10:00–18:00, czw. 10:00–21:00, święta 10:00–18:00. Zbudowana w 1841 roku jako rezydencja bankiera Charlesa-Juste’a Bugniona, posiadłość Hermitage zajmuje położony wśród drzew teren na wzgórzu nad Starym Miastem, skąd roztacza się wspaniały widok na katedrę i [[Alpy]]. W 1976 roku rodzina przekazała dom wraz z gruntem miastu Lozanna; obecnie budynek służy jako miejsce organizacji światowej klasy objazdowych wystaw sztuki. Dorośli: 15 CHF, seniorzy: 12 CHF, studenci i osoby bezrobotne: 7 CHF, wstęp dla osób poniżej 18. roku życia bezpłatny.
}}
* {{zobacz
| name=[https://www.lausanne.ch/vie-pratique/culture/musees/mrv Musée Romain Lausanne-Vidy] | alt= | url= | adres=Chemin du Bois-de-Vaux 24 | lat=46.518917| long=6.598794| wskazówki=
| tollfree=+41 21 315 41 85 | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Wt.–niedz. 11:00–18:00. Prezentowane są tu znaleziska architektoniczne z terenu osady położonej tuż po drugiej stronie drogi, gdzie wciąż zachowały się pozostałości murów i forum z czasów Cezara. Wstęp: 8 franków, studenci – 5 franków.
}}
* {{zobacz
| name=Katedra Notre Dame | alt= | url= | adres=Place de la Cathédrale | lat=46.5225| long=6.635556| wskazówki=
| tollfree=+41 21 316-7161 | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=pon.-pt. 07:00-19:00, sob. niedz. 08:00-18:00. Na szczycie góry, na której zbudowane jest stare miasto. Katedra jest dość interesująca architektonicznie z wieloma małymi wieżami i oknami. Z wieży roztacza się fantastyczny widok na miasto i okolicę, ale ponieważ katedra znajduje się na szczycie miasta, warto zrobić zdjęcie już z małego placu na zewnątrz. Bezpłatny.
}}
* {{zobacz
| name=Muzeum Olimpijskie | alt= | url= | adres=Quai d'Ouchy 1 | lat=46.508611| long=6.633889| wskazówki=
| tollfree=+41 21 621-6511 | fax=+41 21 621 65 12
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Od 1 maja do 30 września: codziennie w godz. 9:00–18:00; od 1 października do 30 kwietnia: od wtorku do niedzieli w godz. 9:00–18:00. Muzeum reklamuje się jako miejsce prezentujące „bogactwo wspomnień, które podtrzymają w Tobie pasję do idei olimpijskiej”. Ogród rzeźb, z którego roztacza się widok na Jezioro Genewskie, jest udostępniony dla zwiedzających. W okresie od 1 listopada do 31 marca obiekt jest nieczynny w poniedziałki. Wśród eksponatów znajdują się m.in. buty narciarskie Jean-Claude’a Killy’ego oraz złote buty lekkoatletyczne Carla Lewisa. Cena wstępu: 14 CHF za zwiedzanie całego muzeum, 7 CHF za wstęp wyłącznie na wystawy czasowe. Dzieci płacą połowę ceny; wstęp dla dzieci poniżej 10. roku życia jest bezpłatny.
}}
* {{zobacz
| name=[https://www.aquatis.ch/ Aquatis] | alt= | url= | adres=Route de Berne 144 | lat=46.508611| long=6.633889| wskazówki=Metro [[Plik:Logo_du_M2_de_Lausanne.svg|20px]], stacja Vennes, autostrada [[Plik:A9Swiss.svg|25px]], zjazd Vennes
| tollfree=+41 21 654 23 23 | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=info@aquatis.ch. 1 listopada – 31 marca: 10:00–18:00; 1 kwietnia – 31 października: 09:00–19:00. Największe w Europie akwarium i wiwarium słodkowodne, otwarte w 2017 roku. Ponad 10 000 ryb oraz 100 gadów i płazów w 46 akwariach, wiwariach i terrariach. Zwiedzanie zajmuje około 2 godzin. Cena: 29 CHF dla dorosłych, 19 CHF dla dzieci powyżej 5. roku życia; wstęp bezpłatny dla młodszych dzieci. Dostępne są ceny rodzinne i zniżki dla uczniów/studentów.
}}
* {{zobacz
| name=[https://www.sainf.ch/ Kościół św. Franciszka] | alt= | url= | adres= | lat=46.51971| long=6.63335| wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Został wzniesiony w XIII wieku i stanowił prezbiterium dawnego klasztoru franciszkanów. Aby zwiedzić kościół św. Franciszka (Église Saint-François), można wysiąść na stacji metra Lausanne Flon, obsługiwanej przez obie linie ([[Plik:Logo_du_M1_de_Lausanne.svg|20px]] i [[Plik:Logo_du_M2_de_Lausanne.svg|20px]]); stamtąd do kościoła jest około 5–10 minut drogi. Dogodniejszy dojazd zapewnia jednak autobus: linie nr 1, 2, 4, 6, 7, 8, 9, 12, 13, 16, 17 i 66 obsługują przystanek o tej samej nazwie z różną częstotliwością kursowania.
}}
* {{zobacz
| name=Château St. Maire | alt= | url= | adres= | lat=46.524864| long=6.635706| wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Budynek wzniesiono na przełomie XIV i XV wieku. Dawniej pełnił funkcję rezydencji biskupiej, a później siedziby namiestników z Berna; obecnie mieści się w nim muzeum historyczne. Obiekt znajduje się w górnej części Starego Miasta i jest łatwo dostępny autobusem. Najlepiej wysiąść na przystanku Tunnel (linie 8, 16, 22, 60 – różna częstotliwość kursowania) lub Pierre Viret (linia 16); stamtąd dojście pieszo zajmuje około 5–10 minut.
}}
* {{zobacz
| name=[https://www.chateaudouchy.ch/en/welcome/ Château d'Ouchy] | alt= | url= | adres=Place du Port 2 | lat=46.50672| long=6.62761| wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Château d'Ouchy został zbudowany około 1170 roku, następnie kilkakrotnie przebudowywany, w 1609 roku podpalony i popadający w ruinę. Jean-Jacques Mercier kazał usunąć ruiny z wyjątkiem wieży w latach 1885-1889, a w latach 1889-1893 zbudował dzisiejszy neogotycki zamek. Najbliższa stacja autobusowa i stacja metra to Ouchy.
}}
[[Plik:Lausanne Rathaus.JPG|300px|right|thumb|Ratusz przy Place de la Palud]]
[[Plik:Lausanne Bel-Air.JPG|thumb|Wieża Bel-Air]]
* {{zobacz
| name=Ratusz | alt= | url= | adres=Place de la Palud 2 | lat=46.52173| long=6.63288| wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Budynek znajduje się przy placu Place de la Palud i jest połączony z katedrą schodami Escalier du Marché. Został wzniesiony w XVII wieku i stanowi siedzibę władz miejskich oraz rady miasta. Można do niego dojechać linią metra [[Plik:Logo_du_M2_de_Lausanne.svg|20px]]; najbliższe stacje to Riponne-Maurice Béjart i Flon. Do stacji Flon dojeżdża również linia metra [[Plik:Logo_du_M1_de_Lausanne.svg|20px]]. Dojście pieszo zajmuje około 10 minut.
}}
* {{zobacz
| name=Grand Pont | alt= | url= | adres= | lat=46.520468| long=6.63135| wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Został ukończony w 1844 roku. Przebiega nad doliną Flon, którą zasypano w 1874 roku. Można do niej dotrzeć liniami metra [[Plik:Logo_du_M1_de_Lausanne.svg|20px]] i [[Plik:Logo_du_M2_de_Lausanne.svg|20px]], wysiadając na przystanku Flon. Można również wysiąść na przystanku St. François, obsługiwanym przez linie autobusowe nr 1, 2, 4, 6, 7, 8, 9, 12, 13, 16, 17 i 66.
}}
* {{zobacz
| name=[https://cche.com/de/Projekte/complexe-bel-air/ Wieża Bel-Air] | alt= | url= | adres=Place Bel-Air 1 | lat=46.52206| long=6.62886| wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=był pierwszym drapaczem chmur w Szwajcarii. Ma 61 metrów wysokości i została zbudowana w latach 1929-1932. Do przystanku Bel-Air można dojechać liniami autobusowymi 1, 2, 4, 6, 7, 8, 13 i 17 lub metrem [[Plik:Logo_du_M1_de_Lausanne.svg|20px]] lub [[Plik:Logo_du_M2_de_Lausanne.svg|20px]], wysiąść we Flon i iść 5 minut pieszo.
}}
* {{zobacz
| name=[https://www.lausanne.ch/portrait/carte-identite/architecture-et-monuments/patrimoine-architectural/entre-deux-guerres/tribunal-federal.html Sąd Federalny] | alt= | url= | adres=Avenue du Tribunal Fédéral 29 | lat=46.51964| long=6.64422| wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Został otwarty w 1927 roku i stanowi najwyższy organ sądowy Szwajcarii. Można do niego dotrzeć, korzystając ze stacji autobusowej i metra Pont-Bessières (linia metra [[Plik:Logo_du_M2_de_Lausanne.svg|20px]] oraz linie autobusowe 6, 7, 16, 22 i 60) lub z przystanku autobusowego Mon Repos, obsługiwanego przez linię nr 13.
}}
=== Parki ===
* {{Znacznik|Parc de Mont-Repos|46.518493 |6.642526 |typ=natura}}'''Parc de Mont-Repos''' znajduje się w pobliżu Szwajcarskiego Sądu Federalnego; oferuje woliery, plac zabaw dla dzieci, małą kawiarnię, wodospad oraz dużo terenów zielonych.
* {{Znacznik|Parc de la Vallée de la Jeunesse|46.5202 |6.6046 |typ=natura}}'''Parc de la Vallée de la Jeunesse''' to rozległy teren zielony w zachodniej części Lozanny.
* {{Znacznik|Bois de Sauvabelin|46.535317 |6.638519 |typ=natura}}'''Bois de Sauvabelin''' to obszar leśny na północy Lozanny, z wieżą widokową i niewielkim jeziorem.

== Aktywny wypoczynek ==
[[Plik:Lausanne view from Cathedral square.JPG | thumb | 300px | Stare Miasto widziane z placu Katedralnego]]
* '''Zwiedź Stare Miasto'''. Ze stacji kolejowej możesz wygodnie dojechać metrem do dzielnic Flon, Riponne lub Bessières (w pobliżu katedry). Jeśli natomiast nie boisz się wspinaczki, możesz ruszyć pieszo – wyłączona z ruchu kołowego część Starego Miasta zaczyna się tuż naprzeciwko dworca, a droga prowadzi stromo pod górę. Sklepy są czynne w ściśle określonych godzinach: od poniedziałku do piątku w godz. 10:00–19:00 oraz w soboty w godz. 10:00–18:00. W środy i soboty przez cały rok niemal cały ten rozległy obszar wolny od ruchu samochodowego zamienia się w wielki targ. Dzięki ukształtowaniu terenu (wzgórzom utrudniającym zabudowę drogową) Stare Miasto w Lozannie jest większe niż w większości szwajcarskich miast – wyjątkiem jest tu jedynie [[Zurych]]. Można tu spędzić dni na wędrówkach brukowanymi uliczkami, a i tak nie odkryć wszystkich zakamarków. Po zamknięciu sklepów do dyspozycji są dziesiątki restauracji, kawiarni i klubów nocnych – od urokliwych i przytulnych po modne i klimatyczne; warto zauważyć, że przy placu Place Central Stare Miasto łączy się z dzielnicą '''Flon''', słynącą z klubów i galerii. Spaceruj do woli – wstęp jest oczywiście bezpłatny.
* '''Odkryj las Sauvabelin''' (''na północ od centrum''). Nie przegap ogólnodostępnej {{Znacznik|Wieża Sauvabelin|46.535278|6.638611|typ=atrakcja}}'''wieży Sauvabelin''', z której roztacza się widok 360° na jezioro, Alpy i góry Jura. Następnie zejdź do centrum miasta przez park przy Fondation de l'Hermitage (patrz wyżej).
* '''Ciesz się widokami nad jeziorem w dzielnicy Ouchy'''. Pojedź linią metra [[Plik:Logo_du_M2_de_Lausanne.svg|20px]] do stacji Ouchy – i gotowe: po wyjściu ze stacji zobaczysz przed sobą rozciągające się jezioro (a przy dobrej pogodzie także [[Alpy]]). Nad brzegiem jeziora znajdują się również restauracje, bary oraz zamek-hotel Château d'Ouchy.
* '''Wejdź na wieżę katedry'''. Widok ze szczytu wieży katedry jest wart wysiłku związanego ze wspinaczką. Informacji udziela siostra zakonna w sklepiku z pamiątkami wewnątrz katedry. Od godziny 22:00 do drugiej nad ranem nocny stróż wykrzykuje aktualną godzinę, kontynuując tradycję sięgającą 1405 roku.
* '''Piłka nożna''': [https://www.lausanne-sport.ch/ FC Lausanne-Sport] występuje w Swiss Super League, czyli najwyższej klasie rozgrywkowej w Szwajcarii. Ich stadionem domowym jest {{Znacznik|Stade de la Tuilière|46.543556|6.622028|typ=atrakcja}}'''Stade de la Tuilière''' (pojemność 12 500 miejsc), położony 3 km na północ od centrum miasta. Klub [https://fcslo.ch/ FC Stade Lausanne Ouchy] spadł z ligi w 2024 roku i występuje obecnie w Challenge League – na drugim poziomie rozgrywkowym. Ich stadionem domowym jest {{Znacznik|La Pontaise|46.533333|6.624167|typ=atrakcja}}'''La Pontaise''' (pojemność 15 700 miejsc) – stadion olimpijski znajdujący się 2 km na północ od centrum miasta.

=== Koncerty i teatr ===
* {{Znacznik|Métropole|46.52213 |6.62845 |typ=atrakcja}}'''[http://www.mymetropole.ch/ Métropole]''', Rue des Terreaux 25, ☏ +41 21 340-9200. pon. 09:00-19:00, wt.-pt. 08:30-19:00, sob. 08:00-18:00. Główna sala koncertowa zachodniej Szwajcarii, Métropole księguje muzykę taneczną, muzykę świata, pop, jazz itp. Jeśli będziesz przejeżdżać przez miasto w odpowiednim czasie, możesz złapać tu wszystko, od Lozanńskiej Orkiestry Kameralnej po The Cure. 
* {{Znacznik|Espace de Terreaux|46.52300 |6.62800 |typ=atrakcja}}'''[https://terreaux.org/web.php/1/terreaux/accueil Espace de Terreaux]''', Rue des Terreaux 14, ☏ +41 21 320-0046. Lokalna rada kościołów protestanckich zdekonsekrowała kaplicę znajdującą się po drugiej stronie ulicy od centrum handlowego Metropole 2000 i obecnie wykorzystuje ją do cotygodniowych koncertów, podczas których odbywają się zarówno występy sakralne, jak i świeckie, od amerykańskich śpiewaków gospel, przez wschodnioeuropejskie zespoły klezmerskie, po teatr lalek dla dzieci. 
* {{Znacznik|Arsenic|46.52269 |6.62168 |typ=atrakcja}}'''[https://arsenic.ch/ Arsenic]''', Rue de Genève 57, ☏ +41 21 625-1136, info@theatre-arsenic.ch. Specjalizujący się w bardziej niecodziennych występach, Arsenic oferuje pełny harmonogram awangardowego teatru, muzyki jazzowej i popowej, a także instalacji/performansów jesienią, zimą i wiosną. 
* {{Znacznik|Théâtre de Vidy|46.51271 |6.61090 |typ=atrakcja}}'''[https://www.vidy.ch/fr/ Théâtre de Vidy]''', Av. Jaques-Dalcroze 5, ☏ +41 21 619-4545. 
* {{Znacznik|Théâtre Boulimie|46.52258 |6.63190 |typ=atrakcja}}'''[http://www.theatreboulimie.com/ Théâtre Boulimie]''', Place Arlaud 1, ☏ +41 312-9700. Sanktuarium szwajcarskiego humoru. Edycja wskazówek OSM
* {{Znacznik|Théâtre 2.21|46.52629 |6.63936 |typ=atrakcja}}'''[https://theatre221.ch/ Théâtre 2.21]''', Rue de l'Industrie 10, ☏ +41 21 311-6514. 
* {{Znacznik|Les Docks|46.52241 |6.61926 |typ=atrakcja}}'''[http://www.lesdocks.ch/ Les Docks]''', Av. Sévelin 34, ☏ +41 21 623-4444. Muzyka na żywo i bar. 
* {{Znacznik|Le Romandie|46.52013 |6.63165 |typ=atrakcja}}'''[https://www.leromandie.ch/ Le Romandie]''', Place de la Riponne 10, ☏ +41 21 311-1719. Klub rockowy i muzyka na żywo. Zobacz ich stronę internetową programu. 
* {{Znacznik|Théâtre Kléber-Méleau|46.52496 |6.60027 |typ=atrakcja}}'''Théâtre Kléber-Méleau''', 1020 Renens-Malley, ☏ +41 21 625-8429.

== Praca ==

== Nauka ==

== Zakupy ==
[[Plik:Lausanne-cathe7.JPG|thumb|Katedra w Lozannie widziana z Place de l'Ours]]
Typowe szwajcarskie pamiątki można znaleźć w kilku miejscach w mieście, choć nie są one tak wszechobecne jak w [[Genewa|Genewie]] czy [[Berno|Bernie]]. Prawdziwą atrakcją jest tu kolorowy targ, odbywający się w soboty i środy na stromych, krętych uliczkach Starego Miasta. Nie brakuje tu również butików i domów towarowych. W niedziele większość sklepów jest zamknięta – wyjątkiem jest dzielnica Ouchy, której część znajduje się na terenie federalnym.

Wśród typowych i ekskluzywnych sklepów można natknąć się na kilka miejsc, które mogą zaskoczyć:

* {{Znacznik|'''Pompes Funèbres'''|46.52061 |6.62966 |typ=zakupy|url=|kolor=008080|treść=}}'''Pompes Funèbres''', Place de l'Europe 8, ☏ +41 21 312-5842. Nazwa tego sklepu obuwniczego oznacza „usługi pogrzebowe” (fr. *pompes funèbres*), ale słowo *pompe* może odnosić się zarówno do ceremonii, jak i do pewnego rodzaju obuwia – stąd ta gra słów. W ofercie znajdują się modne marki, takie jak Dr Martens, Camper i inne. 
* {{Znacznik|'''Coup de chapeau'''|46.51918 |6.63697 |typ=zakupy|url=|kolor=008080|treść=}}'''[https://www.chapeaux.ch/ Coup de chapeau]''', Place Benjamin-Constant 1, ☏ +41 21 311-5405. Pon. 13:30–18:30; wt.–pt. 09:30–12:00, 13:30–18:30; sob. 09:30–12:30, 13:30–17:00. Sklep z kapeluszami w XXI wieku to niemal z definicji pewnego rodzaju anachronizm – być może właśnie dlatego jest ich tak niewiele. To prawdopodobnie również powód, dla którego ten niewielki sklep w Lozannie przyciąga klientów z całego świata.
* {{Znacznik|'''Bazar d'Ouchy'''|46.50733 |6.62722 |typ=zakupy|url=|kolor=008080|treść=}}'''[https://www.bazarouchy.com/ Bazar d'Ouchy]''', Av. d'Ouchy 76 (''dolny odcinek Av. d'Ouchy''), ☏ +41 21 616-2377. 09:30–12:45, 14:15–18:45. Czy wspominaliśmy już o typowych szwajcarskich pamiątkach? Cóż, jeśli właśnie tego szukasz, to świetnym pomysłem będzie wizyta w tym przyjaznym i dobrze zaopatrzonym sklepie w pobliżu przystanku [[Plik:Logo_du_M2_de_Lausanne.svg|20px]] w Ouchy. Wszyscy mówią tam biegle po angielsku, więc śmiało pytaj.

== Gastronomia ==
=== Oszczędnie ===
W Lozannie sprawdzają się też typowe sposoby na tanie jedzenie podczas podróży. Na terenie dworca kolejowego znajdują się trzy sklepy spożywcze czynne codziennie do północy (choć są one nieco droższe); dobrą alternatywą jest sklep Aldi, mieszczący się na tyłach dworca, poniżej peronu nr 9. Jest tu mnóstwo świetnych miejsc na piknik – warto wybrać się na przykład na wzgórze {{Znacznik|Crêt de Montriond|46.5140457|6.6239653|typ=natura}}'''Crêt de Montriond'''. Aby tam dotrzeć, należy zejść pod tory, wejść po schodach na główną aleję i skręcić w lewo. Po skręcie powinieneś zobaczyć przed sobą zielone wzgórze o wysokości mniej więcej pięciopiętrowego budynku. Jeśli znajdujesz się bliżej portu Ouchy, masz do dyspozycji dwa sklepy czynne codziennie: „Migros” w pobliżu hotelu Mövenpick oraz „Coop Pronto”, położony nieco powyżej zamku Château d'Ouchy.

Jeśli posiadasz ważną legitymację studencką, wiele tanich, a nawet niektóre restauracje ze średniej półki cenowej, oferują specjalne menu studenckie w obniżonej cenie.

* {{Znacznik|'''P'tit Bar'''|45.5626001|18.6812647|typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''P'tit Bar''', Rue Louis-Curtat 6. Otwarte codziennie do 19:00. Lokal jest malutki – zgodnie z nazwą mieści około 12 osób jednocześnie, przy czym często trzeba dzielić stolik z nieznajomymi (co sprzyja nawiązywaniu nowych znajomości). Serwują tu tylko lunche: latem sałatki, a zimą doskonałe zupy. 
* {{Znacznik|'''Tibits'''|45.5626001|18.6812647|typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''[https://www.tibits.ch/fr/home Tibits]''', Place de la Gare 11, 1003 Lozanna (''na dworcu kolejowym, przy zachodnim krańcu peronu 1''), ☏ +41 32 531 38 88, info@tibits.ch. 06:30–23:00. W pełni wegetariański bufet z kilkoma daniami typu fast food przygotowywanymi na zamówienie (np. wegeburger) oraz doskonałym lokalnym winem; wszystko to w klasycznym wnętrzu dawnego lokalu „Buffet de la Gare”. Tibits nie przeprowadziło zwykłego remontu, lecz z dbałością odrestaurowało przestrzeń, co widać na pierwszy rzut oka. Ceny: 1–30 CHF. 
* {{Znacznik|'''Crêperie de la Chandeleur'''|45.5626001|18.6812647|typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''Crêperie de la Chandeleur''', Rue Mercerie 9 (''w strefie wyłączonej z ruchu kołowego na Starym Mieście, między Place de la Palud a katedrą''), ☏ +41 21 312-8419. Wt.–sob. 10:00–23:00. Ta urocza naleśnikarnia oferuje naleśniki w domowej, bretońskiej atmosferze. Jeśli podróżujesz z dziećmi, to świetne miejsce na lunch lub kolację – panuje tu przyjazna atmosfera dzięki właścicielom i miejscowym bywalcom, a dzieci mogą zająć się zabawą bogatym zestawem dostępnych zabawek. Ceny: 25–30 CHF. 
* {{Znacznik|'''Holy Cow!'''|45.5626001|18.6812647|typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''[https://holycow.ch/ Holy Cow!]''', Rue Cheneau de Bourg 17. Pon.–śr. 11:00–22:00, wt.–sob. 11:00–23:00. Prawdopodobnie najlepsze burgery w Lozannie. Ich burger „Elvis Blue Cheese” został uznany za najlepszego burgera w Szwajcarii przez blog kulinarny theburgerblog.ch. Lokal mieści około 30 osób, ale wieczorami bywa w nim dość tłoczno. Zdecydowanie warto go jednak odwiedzić. Cena: 20 CHF. 
* {{Znacznik|'''La Croquignole'''|45.5626001|18.6812647|typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''La Croquignole''', Rue de l'Ale 16. Kawiarnia na Starym Mieście, przy ulicy prowadzącej do wieży Ale; w ofercie różnorodne kanapki i inne świeżo wypiekane produkty. 
* {{Znacznik|'''Le Charlot'''|45.5626001|18.6812647|typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''Le Charlot''', Rue Pichard 8. Jeśli szukasz smacznej kanapki, to miejsce będzie idealnym wyborem. Kanapki są prawdziwą ucztą dla oczu i podniebienia. Szeroki wybór i świetne sosy.
* {{Znacznik|'''La Mosaïque'''|45.5626001|18.6812647|typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''La Mosaïque''', Av. d'Ouchy 70. Bardzo dobra kuchnia etiopska. Polecamy delektowanie się posiłkiem z widokiem na jezioro i góry.

=== Umiarkowanie ===
* {{Znacznik|'''Léonardo'''|46.52108 |6.62912 |typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''Léonardo''', Esplanade du Flon. Włoska restauracja stawiająca na zdrowe jedzenie, z różnorodnym i pełnym energii, młodym personelem. Dużym atutem i okazją cenową jest tu bogaty bufet sałatkowy, choć dania z karty również prezentują wysoki poziom. Lokal oferuje m.in. różne warianty ręcznie wyrabianego makaronu spaghetti ''alla chitarra'', rozmaite rodzaje bruschetty oraz burgera wegetariańskiego. 
* {{Znacznik|'''Sicily'''|46.528146 |6.648749 |typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''Sicily''' (Restaurant Pizzeria Sicily) (''przystanek autobusowy Vallonnette''), ☏ +41 21 653 04 02. 08:30–23:00. Choć lokal znajduje się nieco na uboczu, krótka przejażdżka autobusem zdecydowanie się opłaca; Sicily to rodzinna włoska restauracja serwująca – jak sama nazwa wskazuje – specjały z południa Włoch i Sycylii. Jakość potraw znacznie przewyższa to, czego można by oczekiwać po typowej lokalnej knajpce, a serdeczność obsługi robi jeszcze większe wrażenie. Ceny od 20 CHF. 
* {{Znacznik|'''Café de Grancy'''|46.51524 |6.62866 |typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''[https://www.cafedegrancy.ch/ Café de Grancy]''', Av. du Rond-Point 1 (''jedna przecznica na południe od głównego dworca kolejowego, metro: Grancy''), ☏ +41 21 616-8666. Lokal Grancy oferuje pełne menu obiadowe wysokiej jakości, w którym zawsze znajdują się ciekawe propozycje dla wegetarian. Wielu podróżnych odwiedza to miejsce jednak po to, by – poza godzinami obiadowymi – delektować się kawą przy książce lub gazecie albo po prostu poczuć ducha tego lokalu, pracując nad niedokończoną pracą magisterską. Atmosfera jest tu taka, jakby drzwi wejściowe były teleportem rodem z science-fiction, łączącym lokal bezpośrednio z Berkeley. Kawa: 3 CHF; kieliszek wina lub piwo: 3,50–4,20 CHF; (znakomite) risotto dnia: 16 CHF. 
* {{Znacznik|'''Café Saint Pierre'''|46.51939 |6.63709 |typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''[http://www.cafesaintpierre.ch/ Café Saint Pierre]''', Galeries Benjamin Constant 1 (''metro: Bessières''), ☏ +41 21 323-3636. Saint Pierre to kolejny lokal prowadzony przez zespół Café de Grancy; oferuje codzienne menu lunchowe oraz wybór drobnych przekąsek wieczorem, a także bogatą kartę win i innych trunków. W weekendowe wieczory (wliczając czwartki) lokal bywa zatłoczony, więc warto przyjść wcześniej. Cena: 30–40 CHF.
* {{Znacznik|'''Poco Loco'''|46.52307 |6.62602 |typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''[http://pocoloco-movida.ch/ Poco Loco]''', Place Chauderon 5 (''wejście również od strony dzielnicy Flon, z ulicy Rue de Genève''), ☏ +41 22 329-1111. Pon.–śr. 11:30–14:00 i 18:00–23:59, czw. 11:30–14:00 i 18:00–01:00, pt. 11:30–14:00 i 18:00–02:00, sob. 18:00–02:00. Pewnie nie wybierasz się do Szwajcarii specjalnie na meksykańskie jedzenie, ale jeśli nabierzesz na nie ochoty podczas pobytu, trudno o lepszy wybór niż ten gwarny, popularny i dość autentyczny lokal, sąsiadujący z kinem wyświetlającym filmy hiszpańskojęzyczne oraz modnym barem. W menu deserowym znajdziesz wybór meksykańskich cygar, tequili i oczywiście słodkości. Lokal jest dość przyjazny dla wegetarian – w ofercie znajdują się wegetariańskie fajity oraz wrap ze szpinakiem. Kolacja: 30–35 CHF.
* {{Znacznik|'''Java'''|46.52046 |6.63846 |typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''[https://www.lejava.ch/ Java]''', Rue Marterey 36 (''między Rue Enning a Place de l'Ours''), ☏ +41 21 321-3837. Ten kameralny bar i restauracja mają w sobie coś niezwykle przyjaznego, co sprawia, że ​​chce się tu zostać na dłużej – najpierw na chwilę relaksu, a potem na kolację, wybierając spośród wielu pięknie podanych dań inspirowanych kuchnią śródziemnomorską lub bogatej oferty wytrawnych naleśników (crêpes). Wegetarianie poczują się tu jak w domu. Kolacja: ok. 20 CHF.
* {{Znacznik|'''Mövenpick'''|46.50827 |6.62416 |typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''Mövenpick''', Av. de Rhodanie 4, ☏ +41 21 612-7612. Codziennie 06:30–23:30. 
* {{Znacznik|'''Pinte-Besson'''|46.52330 |6.62962 |typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''[https://www.pinte-besson.com/ Pinte-Besson]''', Rue de l'Ale 4, ☏ +41 21 312-5969, infos@pinte-besson.com. Pon.–pt. 08:00–24:00. To najstarsza restauracja w Lozannie, serwująca absolutnie klasyczną kuchnię szwajcarską na bardzo wysokim poziomie. Lokal pełni również funkcję lokalnego baru. 15–25 CHF (lunch); 30–40 CHF (kolacja). 
* {{Znacznik|'''Ristorante St-Paul'''|46.52817 |6.61641 |typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''Ristorante St-Paul''', Av. d'Echallens 72, ☏ +41 21 544-7391. Wieczorami, od wtorku do soboty. Mathilde i Nazzareno Raffa – doświadczeni specjaliści od kuchni włoskiej, wcześniej związani z hotelem Angleterre w dzielnicy Ouchy – zrobili ogromne wrażenie na lozańskim środowisku kulinarnym, otwierając to niezwykle autentyczne bistro serwujące dania z południa Włoch. Choć – wzorem Apulii – główny nacisk położono tu na owoce morza, w menu nie brakuje również propozycji dla wegetarian. Mathilde mówi biegle po angielsku, a jej wiedza na temat włoskich win jest niemal encyklopedyczna; warto więc zapytać ją o opinię, gdy otrzymasz kartę win.

=== Ekskluzywnie ===
* {{Znacznik|'''Le Club''''|46.52161 |6.62668 |typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''Le Club''', Flon Valley (''dojazd metrem [[Plik:Logo_du_M2_de_Lausanne.svg|20px]] do stacji Flon, następnie spacer na plac/esplanadę''). Wysokiej klasy kuchnia włoska w dużej, modnej restauracji o przeszklonych ścianach. Warto spróbować ravioli z truflami. Latem taras, odizolowany od ruchu samochodowego, przyciąga wielu singli. Bezpłatne Wi-Fi. Koszt kolacji to ok. 50 CHF za osobę. 
* {{Znacznik|'''MYO'''|46.51979 |6.62732 |typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''MYO''', 1 allée Ernest-Ansermet (''w parku Montbennon''), ☏ +41 21 323-2288. Wysokiej klasy restauracja serwująca sushi i dania kuchni fusion, z wspaniałym widokiem na jezioro i Alpy. Wegetarianie nie muszą się martwić – kreatywność szefa kuchni obejmuje również dania niezawierające owoców morza. ok. 60 CHF za osobę. 
* {{Znacznik|'''Eat Me'''|46.52025 |6.63233 |typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''[https://eat-me.ch/ Eat Me]''', Rue Pépinet 3 (''w pobliżu Place Saint-François''), ☏ +41 21 311-7659. Restauracja prowadzona przez szefa kuchni Stéphane’a Goubina oferuje kulinarną podróż „dookoła świata”, łącząc smaki Rzymu, Paryża, Nowego Jorku, Tokio i Bangkoku. Od 60 CHF za osobę. 
* {{Znacznik|'''l'Accademia'''|46.50732 |6.62829 |typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''l'Accademia''', 11 Place du Port (''w hotelu Angleterre''), ☏ +41 21 613-3434. Kuchnia włoska na najwyższym poziomie, serwowana w przytulnie urządzonym wnętrzu. Na uwagę zasługuje zarówno znakomita obsługa, jak i bogata karta win. Jakość idzie tu w parze z ceną. Od 60 CHF za osobę. 
* {{Znacznik|'''la Table d'Edgard'''|46.51950 |6.63089 |typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''la Table d'Edgard''', Rue du Grand-Chêne 7-9 (''w hotelu Lausanne Palace''), ☏ +41 21 331 3215. Restauracja słynąca z pomysłowej, wyrafinowanej kuchni i niezwykle troskliwej obsługi; lokal został wyróżniony gwiazdką Michelin – jedną z dwóch przyznanych restauracjom w centrum Lozanny. Od 100 CHF za osobę. 
* {{Znacznik|'''Restaurant de l'Hôtel de Ville de Crissier'''|46.55410 |6.57667 |typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''[http://www.philippe-rochat.ch/ Restaurant de l'Hôtel de Ville de Crissier]''', Rue d'Yverdon 1 (''dojazd autobusem nr 18 do przystanku Crissier-centre – skąd jest już niedaleko – lub taksówką''), tel. +41 21 634-0505. Absolutna czołówka gastronomii w szwajcarskiej części kraju (Romandii), a być może i w całej Szwajcarii. Recenzenci opisujący kunszt kulinarny (nieżyjącego już) szefa kuchni Benoît Violiera używają określeń takich jak „nieporównywalny”, „wybitny” czy „spektakularny”. Lokal szczyci się trzema gwiazdkami Michelin (to najwyższa możliwa ocena, przyznawana niezwykle rzadko) oraz notą 19 na 20 punktów w przewodniku Gault et Millau (co również należy do rzadkości). Warto dokonać rezerwacji z kilkumiesięcznym wyprzedzeniem. Koszt menu waha się od 295 do 360 franków (bez wina).

== Festiwale, imprezy ==

== Noclegi ==
* Mövenpick Hotel Lausanne hotel 4-gwiazdkowy 
* Carlton Lausanne Boutique Hôtel hotel 4-gwiazdkowy 
* Hôtel des Inventions 
* SwissTech Hotel 
* Elite hotel 3-gwiazdkowy

== Kontakt ==

== Bezpieczeństwo ==

== Informacje turystyczne ==
* '''[https://www.lausanne-tourisme.ch/en/ Biuro Informacji Turystycznej w Lozannie]''' (''znajdujące się na głównym dworcu kolejowym oraz w dzielnicy Ouchy, gdzie dzieli lokal ze stacją metra linii [[Plik:Logo_du_M2_de_Lausanne.svg|20px]]''), tel. +41 21 613-7373. Otwarte codziennie w godzinach 09:00–19:00. Pracownicy biura – zarówno na miejscu, jak i podczas rozmowy telefonicznej – niemal zawsze potrafią znaleźć hotel odpowiadający Twoim możliwościom finansowym, nawet w ostatniej chwili. Ponadto oferują oni świetną, bezpłatną mapę miasta oraz bogaty wybór przydatnych materiałów informacyjnych w języku angielskim, a także francuskim, niemieckim i włoskim.

== Wyjazd ==

{{Zarys}}
{{Atrybucja}}

{{Jest w|Vaud}}

[[Kategoria:Szwajcaria]]</text>
      <sha1>q92eae7xmkag0hkgjz01fifdsvg7dld</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>158865</id>
      <parentid>158864</parentid>
      <timestamp>2026-09-24T09:36:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Moromar</username>
        <id>2451</id>
      </contributor>
      <comment>/* Gastronomia */</comment>
      <origin>158865</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="55615" sha1="6lkxqxh37n9wycgl6qgsd6tau0bxhee" xml:space="preserve">{{Top-banner}}
{{Miejscowość infobox
 |nazwa            = Lozanna
 |nazwa oryginalna = Lausanne
 |widok            = Lausanne_Wiki.jpg
 |opis             = 
 |herb             = CHE_Lausanne_COA.svg
 |mapa             = Lausanne dot.jpg
 |państwo          = [[Plik:Flag of_Switzerland_(Pantone).svg|20px]] [[Szwajcaria]]
 |region           = [[Plik:CHE_Vaud_Flag.svg|20px]] [[Vaud]]
 |powierzchnia     = 41,38
 |wysokość         = 495
 |ludność          = 145 600
 |prefiks          = 021
 |kod pocztowy     = 1000–1018
 |www              = https://www.lausanne.ch/
}}
'''Lozanna''' ([[Rozmówki francuskie|fra]] ''Lausanne'', wym. [lozan]), stolica [[Szwajcaria|szwajcarskiego]] kantonu [[Vaud]], to liczące 140 000 mieszkańców (stan na 2020) miasto położone na północnym krańcu [[Jezioro Genewskie|Jeziora Genewskiego]] (''Lac Léman''). Stanowi ono węzeł komunikacji publicznej kantonu [[Vaud]] oraz bramę do alpejskiego kantonu [[Valais]], gdzie znajdują się jedne z najbardziej znanych stoków narciarskich na świecie.

== Charakterystyka ==
{{Infobox|Mayor Davel|[[Plik:Lausanne Major Davel.JPG|150px|right|thumb|Pomnik Mayora Davela]]'''Mayor Davel''', pełne imię i nazwisko Jean Daniel Abraham Davel urodził się 20 października 1670 roku w Morrens VD. Był szwajcarskim buntownikiem i obecnie jest uważany za par Excelle bohatera ludowego Vaudois. W 1712 roku został mianowany burmistrzem przez ludność Berna (Vaud był wówczas częścią Berna). Davel poczuł się wezwany przez Boga do wyzwolenia swojej ojczyzny – Vaud – od Berneńczyków. 31 marca 1723 roku niespodziewanie wjechał do Lozanny, zebrał tam radę miejską i przedstawił manifest. W manifeście tym naród berneński został oskarżony o szereg błędów. Wyjaśnił swój plan wyzwolenia Vaud. Nie znalazł jednak żadnego poparcia dla tej kwestii w radzie miasta i incydent został zgłoszony bezpośrednio do Berna, po czym Davel został aresztowany. Podczas śledztwa Davel był torturowany, ale nadal upierał się, że wyzwolenie Vaud było boską inspiracją i że nie miał wspólników. Niemniej jednak został uznany za winnego i ścięty w Lozannie-Vidy 24 kwietnia 1723 r. W XIX wieku historia ta została wysoce wysterylizowana i stał się bohaterem ludowym Vaud.}}
Miasto jest gospodarzem '''Międzynarodowego Komitetu Olimpijskiego''' i dwóch głównych uniwersytetów. Jak można się spodziewać, duża populacja studentów tworzy tętniącą życiem społeczność nocną i artystyczną skupioną wokół '''dzielnicy Flon'''. Znajdziesz tu także wiele znakomitych restauracji i dwa tuziny godnych uwagi muzeów, w tym '''Muzeum Olimpijskie''' i niecodzienną '''Kolekcję de l'Art Brut'''. Miłośnicy architektury znajdą na szczycie miasta najlepiej zachowaną '''gotycką katedrę''' w [[Szwajcaria|Szwajcarii]].

Lozanna, mimo że jest miastem bardzo międzynarodowym (42% jego populacji w 2013 stanowili obcokrajowcy), jest miastem [[Rozmówki francuskie|francuskojęzycznym]]. [[Rozmówki angielskie|Angielski]] nie jest tak powszechnie używany jak w [[Genewa|Genewie]] i prawdopodobnie będziesz miał problemy z porozumiewaniem się z przeciętną osobą na ulicy. Większość pracowników sektora usług mówi jednak trochę po angielsku, a poziom języka angielskiego wśród młodych Szwajcarów jest zwykle wysoki (wśród starszego pokolenia zdecydowanie silniejszy jest [[Rozmówki niemieckie|język niemiecki]]). Gość nie będzie miał problemów z poruszaniem się wyłącznie po angielsku.

[[Plik:Lausanne cathedral from gd pont.jpg|thumb|300px|Katedra w Lozannie widziana z mostu Grand Pont]]

=== Historia ===
Osadnictwo na wzgórzu, na którym leży Lozanna, istniało co najmniej od epoki kamienia, jednak większość opracowań historycznych wiąże początki miasta z rzymskim obozem ''Lausanna'', usytuowanym nieco niżej, u podnóża wzgórza w kierunku jeziora – na terenie dzisiejszej miejscowości Vidy.

W średniowieczu miasto przeniesiono na łatwiejsze do obrony szczytowe partie wzgórza; o wzroście jego zamożności i znaczenia decydowało w dużej mierze położenie przy głównych szlakach komunikacyjnych wiodących z północy na południe, łączących [[Włochy]] z rejonem [[Morze Północne|Morza Północnego]]. Było to najważniejsze miasto na północ od przełęczy św. Bernarda – przynajmniej do czasu utworzenia biskupstwa w [[Valais]].

W 1536 roku miasto zostało przejęte przez [[Berno]] od książąt Sabaudii w ramach działań mających na celu zabezpieczenie południowo-zachodniej granicy tego kantonu. [[Berno]] sprawowało władzę nad tym obszarem aż do momentu, gdy Lozanna uzyskała niezależność po wkroczeniu wojsk francuskich pod wodzą Napoleona Bonapartego w 1798 roku. W 1803 roku miasto włączono do [[Szwajcaria|Szwajcarii]] jako stolicę kantonu [[Vaud]].

[[Lavaux]] – niewielki region położony na północno-zachodnim brzegu [[Jezioro Genewskie|Jeziora Genewskiego]], rozciągający się od Lozanny po [[Montreux]] (obszar ten bywa nazywany '''Szwajcarską Riwierą''') – od około 150 lat stanowi drugi dom dla pisarzy, artystów i muzyków. Do grona pierwszych słynnych przybyszów należeli państwo Shelleyowie oraz Lord Byron; bawili się oni i tworzyli w Lozannie (krążą pogłoski, że to właśnie tutaj powstał „Frankenstein”). Wśród innych znanych mieszkańców warto wymienić Ernesta Hemingwaya, który spędzał tu zimy z młodą rodziną w okresie opisanym w książce „Ruchome święto”, oraz Charliego Chaplina, mieszkającego w [[Vevey]] od połowy lat 30. XX wieku.

=== Orientacja ===
Dla odwiedzających Lozannę najważniejszymi dzielnicami są '''Cité''', '''Ville Marché''' oraz portowa dzielnica '''Ouchy'''. Pomiędzy nimi znajduje się '''Flon''' – obecnie przede wszystkim zagłębie klubów nocnych i sklepów – oraz położona tuż poniżej dworca kolejowego, zazwyczaj spokojna dzielnica '''Sous Gare''', która szczyci się jednymi z najlepszych kawiarni w mieście. Jeśli masz ochotę na spacer, warto poświęcić kilka godzin na wędrówkę po lesie '''Sauvebelin''', położonym na północ od wzgórza ''Hermitage''. Oto krótka charakterystyka tych dzielnic:

* {{Znacznik|'''Cité'''|46.5258|6.6275|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''Cité''' — to wzgórze stanowi najstarszą część Lozanny i przyciąga wielu turystów; znajdują się tu ''katedra'', ''zamek'', muzeum ''MUDAC'', kilka innych muzeów, teatr dla dzieci oraz znakomity sklep z zabawkami.
* {{Znacznik|'''Ville Marché'''|46.5231787|6.6326505|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''Ville Marché''' — średniowieczna Lozanna rozwijała się wokół targowisk organizowanych przy bramach wjazdowych do miasta; obszar ten – obejmujący place ''Place de la Palud'', ''Place St. François'' i ''Place Riponne'' – stanowi wraz z historycznym centrum całość Starego Miasta.
* {{Znacznik|'''Flon'''|46.521667|6.626944|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''Flon''' — pierwotna linia kolejowa prowadząca do Lozanny biegła doliną rzeki Flon, jednak brak możliwości poprowadzenia jej przez środek miasta sprawił, że w XIX wieku zastąpiono ją trasą przebiegającą przez kolejne wzgórze na południe, co umożliwiło obsługę połączeń z kantonem [[Valais]] i [[Włochy|Włochami]]. Dziś dawne magazyny w dolinie Flon mieszczą głównie modne restauracje i dyskoteki.
* {{Znacznik|'''Ouchy'''|46.507072|6.626764|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''Ouchy''' — dawna wioska rybacka, włączona w granice Lozanny w połowie XIX wieku, by pełnić funkcję portu nad ''Jeziorem Genewskim'' (Lac Léman). Wspaniałe widoki na jezioro i Alpy oraz przyjemniejsza temperatura powietrza sprawiają, że Ouchy cieszy się dużą popularnością w miesiącach letnich. W pobliżu portu znajduje się wiele hoteli i restauracji; w tej dzielnicy mieści się również [https://www.olympics.com/museum/ Muzeum Olimpijskie].
* {{Znacznik|'''Sous Gare'''|46.5151324|6.6260134|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''Sous Gare''' (dosłownie „pod dworcem”) — w XIX wieku Lozanna rozrosła się, zajmując cały teren pomiędzy obecną lokalizacją dworca kolejowego a portem w Ouchy. To przede wszystkim dzielnica bloków mieszkalnych i domów, ale warto się po niej przespacerować – choćby dla ''Café de Grancy'' i parku na wzgórzu ''Crêt de Montriond''.

== Dojazd ==
=== Samolotem ===
Najbliższe lotnisko, {{Znacznik|Port lotniczy Genewa|46.23756|6.10921|typ=transport}}'''Port lotniczy Genewa''' ({{IATA|GVA}}), obsługuje niemal wszystkich europejskich przewoźników oraz cztery codzienne połączenia transatlantyckie: z [[Waszyngton]]u-Dulles (linie Continental), [[Nowy Jork|Nowego Jorku]]-JFK (Swiss), [[Newark (New Jersey)|Newark (Continental) i [[Montreal]]u (Air Canada); w przypadku innych lotów z [[Stany Zjednoczone|USA]] konieczna jest przesiadka w głównym porcie przesiadkowym (hubie) danej linii lotniczej. Podróż pociągiem między lotniskiem w Genewie a stacją Lausanne CFF trwa około 45 minut; pociągi kursują co najmniej dwa razy na godzinę, z wyjątkiem późnych godzin nocnych i wczesnoporannych. Pełna opłata za przejazd z lotniska w Genewie do Lozanny wynosi 27 franków. Alternatywą jest {{Znacznik|Port lotniczy Zurych|47.464722|8.549167|typ=transport}}'''[[Port lotniczy Zurych|lotnisko w Zurychu]]''' ({{IATA|ZRH}}), oferujące częstsze połączenia transatlantyckie, obsługiwane głównie przez linie Swiss.

=== Koleją ===
Obsługę kolejową Lozanny zapewniają [https://www.sbb.ch/en Szwajcarskie Koleje Federalne] (SBB/CFF/FFS) – jeden z najsprawniejszych systemów transportu pasażerskiego na świecie. Pociągi kursują codziennie mniej więcej co pół godziny w godzinach od 04:45 do 01:30, łącząc miasto z Genewą, [[Zurych]]em (Zürich HB), [[Berno|Bernem]], [[Lucerna|Lucerną]], [[Neuchâtel]], [[St. Gallen]], [[Brig]], [[Biel/Bienne]] oraz miejscowościami pośrednimi. Wszystkie pociągi zmierzające do [[Genewa|Genewy]] z innych części Szwajcarii przejeżdżają przez Lozannę; kursują tu również liczne pociągi lokalne, dzięki czemu w ciągu dnia połączenie z Genewą (w obu kierunkach) dostępne jest średnio co 15 minut. Podróż szybkim pociągiem bezpośrednim (IC) z [[Genewa|Genewy]] zajmuje nieco ponad pół godziny, podczas gdy pociągi lokalne, zatrzymujące się na mniejszych stacjach, mogą potrzebować na to nawet godziny. Codziennie kursują cztery pociągi z [[Paryż|paryskiego]] dworca Gare de Lyon (szybkie składy ''TGV'' przewoźnika [https://www.groupe-sncf.com/fr SNCF]), a także jeden bezpośredni pociąg z [[Wenecja|Wenecji]] i trzy z [[Mediolan]]u. Włoski przewoźnik kolejowy oferuje również połączenia nocne z [[Rzym]]u i [[Wenecja|Wenecji]]. Bilety kolejowe w [[Szwajcaria|Szwajcarii]] są drogie. Warto kupować je z wyprzedzeniem (przez internet), aby skorzystać z niższych cen (oferta ''billet dégriffé'').

{{Znacznik|Dworzec kolejowy|46.516886 |6.629096 |typ=transport}}'''Dworzec kolejowy''' (Gare CFF), Place de la Gare 9. Całodobowe skrytki bagażowe, cena: 6–9 CHF.

=== Samochodem ===
Lozanna jest połączona ze szwajcarską siecią autostrad za pośrednictwem autostrady [[Plik:A1Swiss.svg|25px]] ([[Genewa]] – [[Berno]] – [[Zurych]] – [[St. Gallen]]) oraz autostrady [[Plik:A9Swiss.svg|25px]] ([[Brig]]-Glis – [[Sion]] – [[Vallorbe]]). Dla miasta istotne znaczenie ma również łącznik autostradowy A1A, który odgałęzia się od autostrady [[Plik:A1Swiss.svg|25px]] w pobliżu Ecublens i kończy się w dzielnicy Vidy w Lozannie.

=== Autobusem ===
Autobusy międzynarodowe przyjeżdżają codziennie z [[Hiszpania|Hiszpanii]], [[Francja|Francji]] oraz głównych miast [[Europa Środkowa|Europy Środkowej]]. Wiele z nich przejeżdża przez [[Genewa|Genewę]] lub [[Bazylea|Bazyleę]], zanim zatrzyma się w Lozannie. {{Znacznik|Dworzec autobusowy|46.5365617025889|6.623129538004348|typ=transport}}'''Dworzec autobusowy''' znajduje się w północnej części miasta.

=== Statkiem ===
==== Statki wycieczkowe ====
Do Lozanny kursują statki zarówno z francuskiego, jak i szwajcarskiego brzegu Jeziora Genewskiego. Głównymi portami, z których wypływają jednostki, są [[Évian-les-Bains]], [[Montreux]], [[Genewa]] oraz wiele mniejszych miejscowości położonych nad brzegiem jeziora. Dużą popularnością wśród turystów cieszą się rejsy połączone z lunchem lub kolacją. Większość statków porusza się w spokojnym tempie, co czyni je najwolniejszym środkiem transportu do Lozanny. Latem rozkład rejsów jest dość rozbudowany, jednak jesienią i wiosną ulega on ograniczeniu, a zimą statki niemal całkowicie przestają kursować.

==== Promy ====
Z {{Znacznik|Przystań Lausanne-Ouchy|46.50514053914229|6.626600742727966|typ=transport}}'''przystani Lausanne-Ouchy''' przez cały rok kursują – w ramach oferty '''NaviMobilité''' i pod szyldem przewoźnika CGN – promy pasażerskie obsługujące bezpośrednie połączenia przez jezioro do [[Évian-les-Bains]] (linia N1) oraz [[Thonon-les-Bains]] (linia N2). Służą one przede wszystkim osobom dojeżdżającym do pracy przez granicę, dlatego kursują od poniedziałku do piątku – od wczesnych godzin porannych aż do późnego wieczora. W porównaniu ze standardowymi statkami rejsowymi CGN, promy te objęte są odrębną, nieco droższą taryfą, oferują nieco niższy komfort podróży, ale zapewniają krótszy czas przejazdu.

=== Pieszo ===
Przez miasto przebiega '''Via Francigena''' – długodystansowy szlak pieszy łączący [[Canterbury]] z [[Rzym]]em, oznaczony w Szwajcarii numerem 70.

== Komunikacja ==
{{mapa|46.518|6.632|zoom=14|layer=|staticmap=|align=|name=|grupy=transport,zobacz,natura,jedzenie,bar,nocleg,atrakcja,zakupy,alarm,zdrowie,zabytek,kontakt,nauka,punkt,rower,parking,obszar,metro,praca}}
=== Pieszo ===
Piesze wędrówki to świetny sposób na poruszanie się po Lozannie. W odległości krótkiego spaceru od głównego dworca kolejowego znajduje się wiele atrakcji, przy czym ulice w większości wolne od ruchu samochodowego zaczynają się po drugiej stronie ulicy od Rue du Petit-Chêne, która prowadzi do Place St. François na starym mieście. Stamtąd kolejne deptaki prowadzą do dzielnicy Flon z wieloma barami, klubami i restauracjami, do ulic handlowych pomiędzy Place St. François i Place de la Riponne oraz do starego miasta w pobliżu katedry. Planując spacer, weź pod uwagę, że ''Lozanna jest niezwykle stroma'' jak na miasto tej wielkości, z wieloma ulicami, które na mapie mogą wydawać się zwodniczo łatwe, co może stanowić wyzwanie, zwłaszcza dla osób o ograniczonej sprawności ruchowej. Linia metra [[Plik:Logo_du_M2_de_Lausanne.svg|20px]] (patrz poniżej) obejmuje większość najbardziej stromych części miasta i dlatego stanowi dobrą alternatywę dla pieszych.

=== Metrem ===
[[Plik:TSOL-p1030587.jpg|200px|thumb|Stacja metra Vigie na linii M1]]
Lozanna to najmniejsze miasto na świecie posiadające metro. Funkcjonują tu dwie linie metra obsługiwane przez przewoźnika ''[https://www.t-l.ch/ Transports publics de la région lausannoise]'' (TL), a ich głównym węzłem przesiadkowym jest stacja Flon. Nowa linia [[Plik:Logo_du_M2_de_Lausanne.svg|20px]] to w pełni zautomatyzowany system metra łączący dzielnicę Ouchy z północnym przedmieściem Epalinges; trasa przebiega przez główny dworzec kolejowy, stację Flon oraz liczne przystanki na Starym Mieście. Linia [[Plik:Logo_du_M2_de_Lausanne.svg|20px]] może zaskoczyć osoby odwiedzające miasto po raz pierwszy, ponieważ zarówno trasa, jak i niektóre stacje są bardzo '''strome''' – na przykład na stacji Gare peron jest nachylony, dlatego warto mocno się trzymać. Stacja Bessières, położona w pobliżu katedry, znajduje się na stromym zboczu jednego ze wzgórz Starego Miasta; przejazd windą ze stacji na poziom mostu (z wnętrza windy roztacza się widok na miasto poniżej) to atrakcja, której nie spotyka się w większości innych systemów metra. Linia [[Plik:Logo_du_M1_de_Lausanne.svg|20px]] obsługuje kierunki zachodnie, w tym Uniwersytet w Lozannie (UNIL) oraz politechnikę [https://www.epfl.ch/en/ EPFL] (École Polytechnique Fédérale de Lausanne).

Istnieje również lokalna kolej obsługiwana przez prywatną firmę [https://leb.ch/ LEB]; jej pociągi łączą się z dwiema liniami metra na stacji Flon i kursują do odległych północnych przedmieść, takich jak Echallens i Bercher, jednak dzięki coraz większej częstotliwości kursowania linia ta zaczęła pełnić funkcję trzeciej linii metra.

Wszyscy goście hoteli w Lozannie otrzymują bezpłatny bilet na metro i autobusy, ważny przez dwa tygodnie.

Bilety na metro (i autobusy) można kupić w automatach na wszystkich przystankach, a także na głównym dworcu kolejowym i stacji Flon. Ceny biletów jednorazowych zależą od odległości, zgodnie z systemem strefowym. Liczbę stref, które musi obejmować bilet, można sprawdzić na schemacie umieszczonym na automatach biletowych lub na bezpłatnej mapie dostępnej we wszystkich punktach sprzedaży. W ofercie znajdują się bilety jednorazowe, bilety „tam i z powrotem” oraz karnety dzienne i tygodniowe. Większość automatów biletowych na przystankach metra i autobusów nie wydaje reszty. Abonamenty kolejowe [https://www.sbb.ch/en CFF] (tzw. ''Abonnement Général'') uprawniają do nieograniczonych przejazdów w ramach sieci TL i LEB.

Jeśli posiadasz karnet CFF przeznaczony dla podróżnych spoza Szwajcarii, warto zapytać na głównym dworcu, czy obejmuje on lokalny transport miejski, ponieważ zasady te różnią się w zależności od rodzaju karnetu. Według stanu na lipiec 2013 bilet na „krótki przejazd” (maksymalnie 3 przystanki, ważny 30 minut) kosztuje 1,90 fr., bilet godzinny – 3,50 fr., a bilet całodniowy – 8,80 fr. Podobnie jak w Genewie, na stacjach znajdują się automaty biletowe.

=== Autobusem ===
Czyste i szybkie autobusy, również obsługiwane przez ''[http://www.t-l.ch/ TL]'', kursują bardzo często i tworzą na tyle gęstą sieć, że rzadko znajdziesz się w odległości większej niż kilkaset stóp od któregoś z przystanków. Niektóre trolejbusy przypominają pociąg złożony z dwóch wagonów, w którym właściwy pojazd ciągnie drugi, pozbawiony własnego napędu.

=== Rowerem ===
Rowery można wypożyczyć w firmie Lausanne Roule za 6 CHF dziennie (plus kaucja w wysokości 90 CHF). Firma posiada punkt w centrum miasta (tuż przy stacji metra Lausanne Flon – uwaga: adres podany na stronie internetowej jest błędny) oraz drugi na zachodnich przedmieściach, w miejscowości Renens. Planowane są kolejne lokalizacje, w tym jedna w dzielnicy Ouchy. Istnieje możliwość wypożyczenia roweru w jednym punkcie i zwrotu w drugim. Trzeci punkt znajduje się w [[Vevey]], jednak w przypadku wynajmu jednostronnego (zwrot w innym miejscu niż wypożyczenie) opłata wynosi 10 CHF. Trasa rowerowa z Lozanny do [[Vevey]] jest przepiękna: po lewej stronie rozciągają się niekończące się winnice, a po prawej – [[Jezioro Genewskie]] i [[Alpy]]. W punkcie Lausanne Roule można bezpłatnie otrzymać broszurę opisującą tę trasę.

Inną ciekawą opcją jest wynajem rowerów elektrycznych za pośrednictwem serwisu [https://bicy.ch/en bicy.ch]; ceny zaczynają się od 89 CHF miesięcznie (ok. 100 USD).

Warto pamiętać, że miasto jest dość strome, ale okolice nabrzeża są bardzo przyjemne. Dostępna jest praktyczna mapa rowerowa („Carte Velo”) w skali 1:10 000; choć wydano ją w 2006 roku, wciąż można ją pobrać ze [https://www.lausanne.ch/vie-pratique/mobilite/se-deplacer-a-lausanne/a-velo strony internetowej miasta]. Pomaga ona osobom nieznającym jeszcze Lozanny w znalezieniu najlepszych tras rowerowych w okolicy. Miasto dysponuje doskonałą siecią ścieżek, wyznaczonych pasów dla rowerów oraz tuneli, które ułatwiają pokonywanie najbardziej ruchliwych skrzyżowań. Trasy wzdłuż jeziora są niezwykle malownicze, jednak w szczytowych momentach letniego sezonu bywa na nich tłoczno od spacerowiczów, osób na rolkach i innych rowerzystów.

== Warto zobaczyć ==
{{Infobox|Serce Lozanny|Co to może oznaczać? ​​Wielu turystów zazwyczaj udaje się nad jezioro do dzielnicy Ouchy, spaceruje po promenadzie, a następnie wraca do domu, sądząc, że widzieli już Lozannę. Tymczasem prawdziwe życie toczy się powyżej głównego dworca kolejowego – na Starym Mieście oraz w dzielnicy Flon. To właśnie tam znajduje się też większość atrakcji turystycznych.}}
* {{zobacz
| name=[https://artbrut.ch/ Collection de l'Art Brut] | alt= | url= | adres=Av. des Bergières 11 | lat=46.527485| long=6.624743| wskazówki=autobus nr 2 w kierunku Désert, przystanek Jomini; autobus nr 3 w kierunku Bellevaux, przystanek Beaulieu
| tollfree=+41 21 315-2570 | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=wtorek-niedziela 11:00-18:00. Ta kolekcja dzieł niedoświadczonych artystów, którą trzeba zobaczyć, będzie na zmianę zachwycać, zadziwiać, zadziwiać i irytować. Życie wielu artystów, których prace są tu prezentowane, było trudne lub niemożliwe poza (lub wewnątrz) instytucji, odnajdując ukojenie i cel w czasami kompulsywnych aktach twórczych. 10 Fr.
}}
[[Plik:Palais du rumine.jpeg|thumb|Palais de Rumine, w którym znajduje się wiele godnych uwagi muzeów]]
* {{zobacz
| name=Palais de Rumine | alt= | url= | adres=Place de la Riponne 6 | lat=46.523611| long=6.633889| wskazówki=
| tollfree=+41 21 316-3310. | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=wto śro 11:00-18:00, czw 11:00-20:00, piątek-niedziela 11:00-17:00. Ten piękny budynek, wzorowany na włoskim renesansowym projekcie, nie jest tak stary, na jaki wygląda. Wewnątrz znajduje się pięć różnych muzeów z wystawami obejmującymi różnorodne tematy, od sztuk pięknych po historię naturalną. 4 Fr.
}}
* {{zobacz
| name=Muzeum Archeologiczno-Historyczne | alt=Musée d'archéologie et d'histoire | url= | adres=Place de la Riponne 6 | lat=46.523655| long=6.637206| wskazówki=
| tollfree=+41 21 316-3430 | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=wt.-czw. 11:00-18:00, pt.-niedz. 11:00-17:00. 6 Fr.
}}
* {{zobacz
| name=[https://www.mcba.ch/ Muzeum Sztuk Pięknych] | alt=Musée des Beaux-Arts | url= | adres=Place de la Riponne 6 | lat=46.517991| long=6.62544| wskazówki=
| tollfree=+41 21 316-3445 | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=pon.-czw. 11:00-20:00, pt.-niedz. 11:00-17:00.
}}
* {{zobacz
| name=Muzeum Historyczne w Lozannie | alt=Musée Historique de Lausanne | url= | adres=Place de la Cathedral 4 | lat=46.523015| long=6.634942| wskazówki=
| tollfree=+41 21 315-4101 | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=wt.-czw. 11:00-18:00, pt.-niedz. 11:00-17:00. Zbiór map, obrazów i dokumentów dotyczących historii Lozanny i regionu Jeziora Genewskiego od czasów najdawniejszych, przez długą okupację berneńską, po wyzwolenie i współczesność. Warto odwiedzić samą pięknie wykonaną dioramę XVI-wiecznej Lozanny. 4 Fr, studenci 2,50 Fr.
}}
* {{zobacz
| name=[https://mudac.ch/ Mudac] | alt= | url= | adres=Place de la Cathedral 6 | lat=46.5221| long=6.6353| wskazówki=
| tollfree=+41 21 315-2530 | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=wto-niedziela 11:00-18:00, lipiec-sierpień pon. 11:00-18:00. Muzeum designu i współczesnej sztuki użytkowej. 10 Fr.
}}
* {{zobacz
| name=[https://elysee.ch/ Musée de l'Elysée] | alt= | url= | adres=Av. de l'Elysée 18 | lat=46.51855| long=6.62398| wskazówki=
| tollfree=+41 21 316-9911 | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Wt.–niedz. 11:00–18:00. Światowej klasy muzeum fotografii, położone w pięknym parku. Bardzo blisko Muzeum Olimpijskiego. 8 CHF, studenci 4 CHF.
}}
* {{zobacz
| name=Espace Arlaud | alt= | url= | adres=Place de la Riponne 2 bis | lat=46.5228| long=6.6321| wskazówki=
| tollfree=+41 21 316-3850. | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Śr.-pt. 12:00-18:00, pt.-ndz. 11:00-17:00. 6 Fr.
}}
* {{zobacz
| name=La Tour d'Ale | alt= | url= | adres=Av. de l'Elysée 18 | lat=46.5228| long=6.6321| wskazówki=
| tollfree=+41 21 316-9911 | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Wieża, jedna z niewielu zachowanych części średniowiecznych murów obronnych, stanowi dobry pretekst do odwiedzenia rue de l'Ale i rue de la Tour. Choć można go podziwiać z zewnątrz, jest on zamknięty dla zwiedzających.
}}
* {{zobacz
| name=[https://fondation-hermitage.ch/?__cf_chl_rt_tk=SiioVdjAKBJf649XCOYiN8DjH_XuQ82nBARhcPLzl6I-1790237441-1.0.1.1-8WPrcMUxzA9q2_9D4G6CtcD9tjAHb_Ylc.6lfNUOAG4 Fondation de l'Hermitage] | alt= | url= | adres=Rte du Signal 2 | lat=46.5282| long=6.63723| wskazówki=
| tollfree=+41 21 312 50 13 | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Wt.–niedz. 10:00–18:00, czw. 10:00–21:00, święta 10:00–18:00. Zbudowana w 1841 roku jako rezydencja bankiera Charlesa-Juste’a Bugniona, posiadłość Hermitage zajmuje położony wśród drzew teren na wzgórzu nad Starym Miastem, skąd roztacza się wspaniały widok na katedrę i [[Alpy]]. W 1976 roku rodzina przekazała dom wraz z gruntem miastu Lozanna; obecnie budynek służy jako miejsce organizacji światowej klasy objazdowych wystaw sztuki. Dorośli: 15 CHF, seniorzy: 12 CHF, studenci i osoby bezrobotne: 7 CHF, wstęp dla osób poniżej 18. roku życia bezpłatny.
}}
* {{zobacz
| name=[https://www.lausanne.ch/vie-pratique/culture/musees/mrv Musée Romain Lausanne-Vidy] | alt= | url= | adres=Chemin du Bois-de-Vaux 24 | lat=46.518917| long=6.598794| wskazówki=
| tollfree=+41 21 315 41 85 | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Wt.–niedz. 11:00–18:00. Prezentowane są tu znaleziska architektoniczne z terenu osady położonej tuż po drugiej stronie drogi, gdzie wciąż zachowały się pozostałości murów i forum z czasów Cezara. Wstęp: 8 franków, studenci – 5 franków.
}}
* {{zobacz
| name=Katedra Notre Dame | alt= | url= | adres=Place de la Cathédrale | lat=46.5225| long=6.635556| wskazówki=
| tollfree=+41 21 316-7161 | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=pon.-pt. 07:00-19:00, sob. niedz. 08:00-18:00. Na szczycie góry, na której zbudowane jest stare miasto. Katedra jest dość interesująca architektonicznie z wieloma małymi wieżami i oknami. Z wieży roztacza się fantastyczny widok na miasto i okolicę, ale ponieważ katedra znajduje się na szczycie miasta, warto zrobić zdjęcie już z małego placu na zewnątrz. Bezpłatny.
}}
* {{zobacz
| name=Muzeum Olimpijskie | alt= | url= | adres=Quai d'Ouchy 1 | lat=46.508611| long=6.633889| wskazówki=
| tollfree=+41 21 621-6511 | fax=+41 21 621 65 12
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Od 1 maja do 30 września: codziennie w godz. 9:00–18:00; od 1 października do 30 kwietnia: od wtorku do niedzieli w godz. 9:00–18:00. Muzeum reklamuje się jako miejsce prezentujące „bogactwo wspomnień, które podtrzymają w Tobie pasję do idei olimpijskiej”. Ogród rzeźb, z którego roztacza się widok na Jezioro Genewskie, jest udostępniony dla zwiedzających. W okresie od 1 listopada do 31 marca obiekt jest nieczynny w poniedziałki. Wśród eksponatów znajdują się m.in. buty narciarskie Jean-Claude’a Killy’ego oraz złote buty lekkoatletyczne Carla Lewisa. Cena wstępu: 14 CHF za zwiedzanie całego muzeum, 7 CHF za wstęp wyłącznie na wystawy czasowe. Dzieci płacą połowę ceny; wstęp dla dzieci poniżej 10. roku życia jest bezpłatny.
}}
* {{zobacz
| name=[https://www.aquatis.ch/ Aquatis] | alt= | url= | adres=Route de Berne 144 | lat=46.508611| long=6.633889| wskazówki=Metro [[Plik:Logo_du_M2_de_Lausanne.svg|20px]], stacja Vennes, autostrada [[Plik:A9Swiss.svg|25px]], zjazd Vennes
| tollfree=+41 21 654 23 23 | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=info@aquatis.ch. 1 listopada – 31 marca: 10:00–18:00; 1 kwietnia – 31 października: 09:00–19:00. Największe w Europie akwarium i wiwarium słodkowodne, otwarte w 2017 roku. Ponad 10 000 ryb oraz 100 gadów i płazów w 46 akwariach, wiwariach i terrariach. Zwiedzanie zajmuje około 2 godzin. Cena: 29 CHF dla dorosłych, 19 CHF dla dzieci powyżej 5. roku życia; wstęp bezpłatny dla młodszych dzieci. Dostępne są ceny rodzinne i zniżki dla uczniów/studentów.
}}
* {{zobacz
| name=[https://www.sainf.ch/ Kościół św. Franciszka] | alt= | url= | adres= | lat=46.51971| long=6.63335| wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Został wzniesiony w XIII wieku i stanowił prezbiterium dawnego klasztoru franciszkanów. Aby zwiedzić kościół św. Franciszka (Église Saint-François), można wysiąść na stacji metra Lausanne Flon, obsługiwanej przez obie linie ([[Plik:Logo_du_M1_de_Lausanne.svg|20px]] i [[Plik:Logo_du_M2_de_Lausanne.svg|20px]]); stamtąd do kościoła jest około 5–10 minut drogi. Dogodniejszy dojazd zapewnia jednak autobus: linie nr 1, 2, 4, 6, 7, 8, 9, 12, 13, 16, 17 i 66 obsługują przystanek o tej samej nazwie z różną częstotliwością kursowania.
}}
* {{zobacz
| name=Château St. Maire | alt= | url= | adres= | lat=46.524864| long=6.635706| wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Budynek wzniesiono na przełomie XIV i XV wieku. Dawniej pełnił funkcję rezydencji biskupiej, a później siedziby namiestników z Berna; obecnie mieści się w nim muzeum historyczne. Obiekt znajduje się w górnej części Starego Miasta i jest łatwo dostępny autobusem. Najlepiej wysiąść na przystanku Tunnel (linie 8, 16, 22, 60 – różna częstotliwość kursowania) lub Pierre Viret (linia 16); stamtąd dojście pieszo zajmuje około 5–10 minut.
}}
* {{zobacz
| name=[https://www.chateaudouchy.ch/en/welcome/ Château d'Ouchy] | alt= | url= | adres=Place du Port 2 | lat=46.50672| long=6.62761| wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Château d'Ouchy został zbudowany około 1170 roku, następnie kilkakrotnie przebudowywany, w 1609 roku podpalony i popadający w ruinę. Jean-Jacques Mercier kazał usunąć ruiny z wyjątkiem wieży w latach 1885-1889, a w latach 1889-1893 zbudował dzisiejszy neogotycki zamek. Najbliższa stacja autobusowa i stacja metra to Ouchy.
}}
[[Plik:Lausanne Rathaus.JPG|300px|right|thumb|Ratusz przy Place de la Palud]]
[[Plik:Lausanne Bel-Air.JPG|thumb|Wieża Bel-Air]]
* {{zobacz
| name=Ratusz | alt= | url= | adres=Place de la Palud 2 | lat=46.52173| long=6.63288| wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Budynek znajduje się przy placu Place de la Palud i jest połączony z katedrą schodami Escalier du Marché. Został wzniesiony w XVII wieku i stanowi siedzibę władz miejskich oraz rady miasta. Można do niego dojechać linią metra [[Plik:Logo_du_M2_de_Lausanne.svg|20px]]; najbliższe stacje to Riponne-Maurice Béjart i Flon. Do stacji Flon dojeżdża również linia metra [[Plik:Logo_du_M1_de_Lausanne.svg|20px]]. Dojście pieszo zajmuje około 10 minut.
}}
* {{zobacz
| name=Grand Pont | alt= | url= | adres= | lat=46.520468| long=6.63135| wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Został ukończony w 1844 roku. Przebiega nad doliną Flon, którą zasypano w 1874 roku. Można do niej dotrzeć liniami metra [[Plik:Logo_du_M1_de_Lausanne.svg|20px]] i [[Plik:Logo_du_M2_de_Lausanne.svg|20px]], wysiadając na przystanku Flon. Można również wysiąść na przystanku St. François, obsługiwanym przez linie autobusowe nr 1, 2, 4, 6, 7, 8, 9, 12, 13, 16, 17 i 66.
}}
* {{zobacz
| name=[https://cche.com/de/Projekte/complexe-bel-air/ Wieża Bel-Air] | alt= | url= | adres=Place Bel-Air 1 | lat=46.52206| long=6.62886| wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=był pierwszym drapaczem chmur w Szwajcarii. Ma 61 metrów wysokości i została zbudowana w latach 1929-1932. Do przystanku Bel-Air można dojechać liniami autobusowymi 1, 2, 4, 6, 7, 8, 13 i 17 lub metrem [[Plik:Logo_du_M1_de_Lausanne.svg|20px]] lub [[Plik:Logo_du_M2_de_Lausanne.svg|20px]], wysiąść we Flon i iść 5 minut pieszo.
}}
* {{zobacz
| name=[https://www.lausanne.ch/portrait/carte-identite/architecture-et-monuments/patrimoine-architectural/entre-deux-guerres/tribunal-federal.html Sąd Federalny] | alt= | url= | adres=Avenue du Tribunal Fédéral 29 | lat=46.51964| long=6.64422| wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Został otwarty w 1927 roku i stanowi najwyższy organ sądowy Szwajcarii. Można do niego dotrzeć, korzystając ze stacji autobusowej i metra Pont-Bessières (linia metra [[Plik:Logo_du_M2_de_Lausanne.svg|20px]] oraz linie autobusowe 6, 7, 16, 22 i 60) lub z przystanku autobusowego Mon Repos, obsługiwanego przez linię nr 13.
}}
=== Parki ===
* {{Znacznik|Parc de Mont-Repos|46.518493 |6.642526 |typ=natura}}'''Parc de Mont-Repos''' znajduje się w pobliżu Szwajcarskiego Sądu Federalnego; oferuje woliery, plac zabaw dla dzieci, małą kawiarnię, wodospad oraz dużo terenów zielonych.
* {{Znacznik|Parc de la Vallée de la Jeunesse|46.5202 |6.6046 |typ=natura}}'''Parc de la Vallée de la Jeunesse''' to rozległy teren zielony w zachodniej części Lozanny.
* {{Znacznik|Bois de Sauvabelin|46.535317 |6.638519 |typ=natura}}'''Bois de Sauvabelin''' to obszar leśny na północy Lozanny, z wieżą widokową i niewielkim jeziorem.

== Aktywny wypoczynek ==
[[Plik:Lausanne view from Cathedral square.JPG | thumb | 300px | Stare Miasto widziane z placu Katedralnego]]
* '''Zwiedź Stare Miasto'''. Ze stacji kolejowej możesz wygodnie dojechać metrem do dzielnic Flon, Riponne lub Bessières (w pobliżu katedry). Jeśli natomiast nie boisz się wspinaczki, możesz ruszyć pieszo – wyłączona z ruchu kołowego część Starego Miasta zaczyna się tuż naprzeciwko dworca, a droga prowadzi stromo pod górę. Sklepy są czynne w ściśle określonych godzinach: od poniedziałku do piątku w godz. 10:00–19:00 oraz w soboty w godz. 10:00–18:00. W środy i soboty przez cały rok niemal cały ten rozległy obszar wolny od ruchu samochodowego zamienia się w wielki targ. Dzięki ukształtowaniu terenu (wzgórzom utrudniającym zabudowę drogową) Stare Miasto w Lozannie jest większe niż w większości szwajcarskich miast – wyjątkiem jest tu jedynie [[Zurych]]. Można tu spędzić dni na wędrówkach brukowanymi uliczkami, a i tak nie odkryć wszystkich zakamarków. Po zamknięciu sklepów do dyspozycji są dziesiątki restauracji, kawiarni i klubów nocnych – od urokliwych i przytulnych po modne i klimatyczne; warto zauważyć, że przy placu Place Central Stare Miasto łączy się z dzielnicą '''Flon''', słynącą z klubów i galerii. Spaceruj do woli – wstęp jest oczywiście bezpłatny.
* '''Odkryj las Sauvabelin''' (''na północ od centrum''). Nie przegap ogólnodostępnej {{Znacznik|Wieża Sauvabelin|46.535278|6.638611|typ=atrakcja}}'''wieży Sauvabelin''', z której roztacza się widok 360° na jezioro, Alpy i góry Jura. Następnie zejdź do centrum miasta przez park przy Fondation de l'Hermitage (patrz wyżej).
* '''Ciesz się widokami nad jeziorem w dzielnicy Ouchy'''. Pojedź linią metra [[Plik:Logo_du_M2_de_Lausanne.svg|20px]] do stacji Ouchy – i gotowe: po wyjściu ze stacji zobaczysz przed sobą rozciągające się jezioro (a przy dobrej pogodzie także [[Alpy]]). Nad brzegiem jeziora znajdują się również restauracje, bary oraz zamek-hotel Château d'Ouchy.
* '''Wejdź na wieżę katedry'''. Widok ze szczytu wieży katedry jest wart wysiłku związanego ze wspinaczką. Informacji udziela siostra zakonna w sklepiku z pamiątkami wewnątrz katedry. Od godziny 22:00 do drugiej nad ranem nocny stróż wykrzykuje aktualną godzinę, kontynuując tradycję sięgającą 1405 roku.
* '''Piłka nożna''': [https://www.lausanne-sport.ch/ FC Lausanne-Sport] występuje w Swiss Super League, czyli najwyższej klasie rozgrywkowej w Szwajcarii. Ich stadionem domowym jest {{Znacznik|Stade de la Tuilière|46.543556|6.622028|typ=atrakcja}}'''Stade de la Tuilière''' (pojemność 12 500 miejsc), położony 3 km na północ od centrum miasta. Klub [https://fcslo.ch/ FC Stade Lausanne Ouchy] spadł z ligi w 2024 roku i występuje obecnie w Challenge League – na drugim poziomie rozgrywkowym. Ich stadionem domowym jest {{Znacznik|La Pontaise|46.533333|6.624167|typ=atrakcja}}'''La Pontaise''' (pojemność 15 700 miejsc) – stadion olimpijski znajdujący się 2 km na północ od centrum miasta.

=== Koncerty i teatr ===
* {{Znacznik|Métropole|46.52213 |6.62845 |typ=atrakcja}}'''[http://www.mymetropole.ch/ Métropole]''', Rue des Terreaux 25, ☏ +41 21 340-9200. pon. 09:00-19:00, wt.-pt. 08:30-19:00, sob. 08:00-18:00. Główna sala koncertowa zachodniej Szwajcarii, Métropole księguje muzykę taneczną, muzykę świata, pop, jazz itp. Jeśli będziesz przejeżdżać przez miasto w odpowiednim czasie, możesz złapać tu wszystko, od Lozanńskiej Orkiestry Kameralnej po The Cure. 
* {{Znacznik|Espace de Terreaux|46.52300 |6.62800 |typ=atrakcja}}'''[https://terreaux.org/web.php/1/terreaux/accueil Espace de Terreaux]''', Rue des Terreaux 14, ☏ +41 21 320-0046. Lokalna rada kościołów protestanckich zdekonsekrowała kaplicę znajdującą się po drugiej stronie ulicy od centrum handlowego Metropole 2000 i obecnie wykorzystuje ją do cotygodniowych koncertów, podczas których odbywają się zarówno występy sakralne, jak i świeckie, od amerykańskich śpiewaków gospel, przez wschodnioeuropejskie zespoły klezmerskie, po teatr lalek dla dzieci. 
* {{Znacznik|Arsenic|46.52269 |6.62168 |typ=atrakcja}}'''[https://arsenic.ch/ Arsenic]''', Rue de Genève 57, ☏ +41 21 625-1136, info@theatre-arsenic.ch. Specjalizujący się w bardziej niecodziennych występach, Arsenic oferuje pełny harmonogram awangardowego teatru, muzyki jazzowej i popowej, a także instalacji/performansów jesienią, zimą i wiosną. 
* {{Znacznik|Théâtre de Vidy|46.51271 |6.61090 |typ=atrakcja}}'''[https://www.vidy.ch/fr/ Théâtre de Vidy]''', Av. Jaques-Dalcroze 5, ☏ +41 21 619-4545. 
* {{Znacznik|Théâtre Boulimie|46.52258 |6.63190 |typ=atrakcja}}'''[http://www.theatreboulimie.com/ Théâtre Boulimie]''', Place Arlaud 1, ☏ +41 312-9700. Sanktuarium szwajcarskiego humoru. Edycja wskazówek OSM
* {{Znacznik|Théâtre 2.21|46.52629 |6.63936 |typ=atrakcja}}'''[https://theatre221.ch/ Théâtre 2.21]''', Rue de l'Industrie 10, ☏ +41 21 311-6514. 
* {{Znacznik|Les Docks|46.52241 |6.61926 |typ=atrakcja}}'''[http://www.lesdocks.ch/ Les Docks]''', Av. Sévelin 34, ☏ +41 21 623-4444. Muzyka na żywo i bar. 
* {{Znacznik|Le Romandie|46.52013 |6.63165 |typ=atrakcja}}'''[https://www.leromandie.ch/ Le Romandie]''', Place de la Riponne 10, ☏ +41 21 311-1719. Klub rockowy i muzyka na żywo. Zobacz ich stronę internetową programu. 
* {{Znacznik|Théâtre Kléber-Méleau|46.52496 |6.60027 |typ=atrakcja}}'''Théâtre Kléber-Méleau''', 1020 Renens-Malley, ☏ +41 21 625-8429.

== Praca ==

== Nauka ==

== Zakupy ==
[[Plik:Lausanne-cathe7.JPG|thumb|Katedra w Lozannie widziana z Place de l'Ours]]
Typowe szwajcarskie pamiątki można znaleźć w kilku miejscach w mieście, choć nie są one tak wszechobecne jak w [[Genewa|Genewie]] czy [[Berno|Bernie]]. Prawdziwą atrakcją jest tu kolorowy targ, odbywający się w soboty i środy na stromych, krętych uliczkach Starego Miasta. Nie brakuje tu również butików i domów towarowych. W niedziele większość sklepów jest zamknięta – wyjątkiem jest dzielnica Ouchy, której część znajduje się na terenie federalnym.

Wśród typowych i ekskluzywnych sklepów można natknąć się na kilka miejsc, które mogą zaskoczyć:

* {{Znacznik|'''Pompes Funèbres'''|46.52061 |6.62966 |typ=zakupy|url=|kolor=008080|treść=}}'''Pompes Funèbres''', Place de l'Europe 8, ☏ +41 21 312-5842. Nazwa tego sklepu obuwniczego oznacza „usługi pogrzebowe” (fr. *pompes funèbres*), ale słowo *pompe* może odnosić się zarówno do ceremonii, jak i do pewnego rodzaju obuwia – stąd ta gra słów. W ofercie znajdują się modne marki, takie jak Dr Martens, Camper i inne. 
* {{Znacznik|'''Coup de chapeau'''|46.51918 |6.63697 |typ=zakupy|url=|kolor=008080|treść=}}'''[https://www.chapeaux.ch/ Coup de chapeau]''', Place Benjamin-Constant 1, ☏ +41 21 311-5405. Pon. 13:30–18:30; wt.–pt. 09:30–12:00, 13:30–18:30; sob. 09:30–12:30, 13:30–17:00. Sklep z kapeluszami w XXI wieku to niemal z definicji pewnego rodzaju anachronizm – być może właśnie dlatego jest ich tak niewiele. To prawdopodobnie również powód, dla którego ten niewielki sklep w Lozannie przyciąga klientów z całego świata.
* {{Znacznik|'''Bazar d'Ouchy'''|46.50733 |6.62722 |typ=zakupy|url=|kolor=008080|treść=}}'''[https://www.bazarouchy.com/ Bazar d'Ouchy]''', Av. d'Ouchy 76 (''dolny odcinek Av. d'Ouchy''), ☏ +41 21 616-2377. 09:30–12:45, 14:15–18:45. Czy wspominaliśmy już o typowych szwajcarskich pamiątkach? Cóż, jeśli właśnie tego szukasz, to świetnym pomysłem będzie wizyta w tym przyjaznym i dobrze zaopatrzonym sklepie w pobliżu przystanku [[Plik:Logo_du_M2_de_Lausanne.svg|20px]] w Ouchy. Wszyscy mówią tam biegle po angielsku, więc śmiało pytaj.

== Gastronomia ==
Odwiedzając Lozannę, koniecznie trzeba spróbować kiełbasy '''Saucisson vaudois''' (z regionu Vaud). Tradycyjnie serwuje się ją z '''Papet vaudois''', czyli purée z pora i ziemniaków. Ponadto w okolicach Lozanny znajduje się wiele nasłonecznionych zboczy, na których powstaje doskonałe '''wino''' – na zachodzie jest to region [[La Côte]], a na wschodzie [[Lavaux]] i dolina Rodanu. '''Warto ich spróbować!'''

=== Oszczędnie ===
W Lozannie sprawdzają się też typowe sposoby na tanie jedzenie podczas podróży. Na terenie dworca kolejowego znajdują się trzy sklepy spożywcze czynne codziennie do północy (choć są one nieco droższe); dobrą alternatywą jest sklep Aldi, mieszczący się na tyłach dworca, poniżej peronu nr 9. Jest tu mnóstwo świetnych miejsc na piknik – warto wybrać się na przykład na wzgórze {{Znacznik|Crêt de Montriond|46.5140457|6.6239653|typ=natura}}'''Crêt de Montriond'''. Aby tam dotrzeć, należy zejść pod tory, wejść po schodach na główną aleję i skręcić w lewo. Po skręcie powinieneś zobaczyć przed sobą zielone wzgórze o wysokości mniej więcej pięciopiętrowego budynku. Jeśli znajdujesz się bliżej portu Ouchy, masz do dyspozycji dwa sklepy czynne codziennie: „Migros” w pobliżu hotelu Mövenpick oraz „Coop Pronto”, położony nieco powyżej zamku Château d'Ouchy.

Jeśli posiadasz ważną legitymację studencką, wiele tanich, a nawet niektóre restauracje ze średniej półki cenowej, oferują specjalne menu studenckie w obniżonej cenie.

* {{Znacznik|'''P'tit Bar'''|45.5626001|18.6812647|typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''P'tit Bar''', Rue Louis-Curtat 6. Otwarte codziennie do 19:00. Lokal jest malutki – zgodnie z nazwą mieści około 12 osób jednocześnie, przy czym często trzeba dzielić stolik z nieznajomymi (co sprzyja nawiązywaniu nowych znajomości). Serwują tu tylko lunche: latem sałatki, a zimą doskonałe zupy. 
* {{Znacznik|'''Tibits'''|45.5626001|18.6812647|typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''[https://www.tibits.ch/fr/home Tibits]''', Place de la Gare 11, 1003 Lozanna (''na dworcu kolejowym, przy zachodnim krańcu peronu 1''), ☏ +41 32 531 38 88, info@tibits.ch. 06:30–23:00. W pełni wegetariański bufet z kilkoma daniami typu fast food przygotowywanymi na zamówienie (np. wegeburger) oraz doskonałym lokalnym winem; wszystko to w klasycznym wnętrzu dawnego lokalu „Buffet de la Gare”. Tibits nie przeprowadziło zwykłego remontu, lecz z dbałością odrestaurowało przestrzeń, co widać na pierwszy rzut oka. Ceny: 1–30 CHF. 
* {{Znacznik|'''Crêperie de la Chandeleur'''|45.5626001|18.6812647|typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''Crêperie de la Chandeleur''', Rue Mercerie 9 (''w strefie wyłączonej z ruchu kołowego na Starym Mieście, między Place de la Palud a katedrą''), ☏ +41 21 312-8419. Wt.–sob. 10:00–23:00. Ta urocza naleśnikarnia oferuje naleśniki w domowej, bretońskiej atmosferze. Jeśli podróżujesz z dziećmi, to świetne miejsce na lunch lub kolację – panuje tu przyjazna atmosfera dzięki właścicielom i miejscowym bywalcom, a dzieci mogą zająć się zabawą bogatym zestawem dostępnych zabawek. Ceny: 25–30 CHF. 
* {{Znacznik|'''Holy Cow!'''|45.5626001|18.6812647|typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''[https://holycow.ch/ Holy Cow!]''', Rue Cheneau de Bourg 17. Pon.–śr. 11:00–22:00, wt.–sob. 11:00–23:00. Prawdopodobnie najlepsze burgery w Lozannie. Ich burger „Elvis Blue Cheese” został uznany za najlepszego burgera w Szwajcarii przez blog kulinarny theburgerblog.ch. Lokal mieści około 30 osób, ale wieczorami bywa w nim dość tłoczno. Zdecydowanie warto go jednak odwiedzić. Cena: 20 CHF. 
* {{Znacznik|'''La Croquignole'''|45.5626001|18.6812647|typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''La Croquignole''', Rue de l'Ale 16. Kawiarnia na Starym Mieście, przy ulicy prowadzącej do wieży Ale; w ofercie różnorodne kanapki i inne świeżo wypiekane produkty. 
* {{Znacznik|'''Le Charlot'''|45.5626001|18.6812647|typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''Le Charlot''', Rue Pichard 8. Jeśli szukasz smacznej kanapki, to miejsce będzie idealnym wyborem. Kanapki są prawdziwą ucztą dla oczu i podniebienia. Szeroki wybór i świetne sosy.
* {{Znacznik|'''La Mosaïque'''|45.5626001|18.6812647|typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''La Mosaïque''', Av. d'Ouchy 70. Bardzo dobra kuchnia etiopska. Polecamy delektowanie się posiłkiem z widokiem na jezioro i góry.

=== Umiarkowanie ===
* {{Znacznik|'''Léonardo'''|46.52108 |6.62912 |typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''Léonardo''', Esplanade du Flon. Włoska restauracja stawiająca na zdrowe jedzenie, z różnorodnym i pełnym energii, młodym personelem. Dużym atutem i okazją cenową jest tu bogaty bufet sałatkowy, choć dania z karty również prezentują wysoki poziom. Lokal oferuje m.in. różne warianty ręcznie wyrabianego makaronu spaghetti ''alla chitarra'', rozmaite rodzaje bruschetty oraz burgera wegetariańskiego. 
* {{Znacznik|'''Sicily'''|46.528146 |6.648749 |typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''Sicily''' (Restaurant Pizzeria Sicily) (''przystanek autobusowy Vallonnette''), ☏ +41 21 653 04 02. 08:30–23:00. Choć lokal znajduje się nieco na uboczu, krótka przejażdżka autobusem zdecydowanie się opłaca; Sicily to rodzinna włoska restauracja serwująca – jak sama nazwa wskazuje – specjały z południa Włoch i Sycylii. Jakość potraw znacznie przewyższa to, czego można by oczekiwać po typowej lokalnej knajpce, a serdeczność obsługi robi jeszcze większe wrażenie. Ceny od 20 CHF. 
* {{Znacznik|'''Café de Grancy'''|46.51524 |6.62866 |typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''[https://www.cafedegrancy.ch/ Café de Grancy]''', Av. du Rond-Point 1 (''jedna przecznica na południe od głównego dworca kolejowego, metro: Grancy''), ☏ +41 21 616-8666. Lokal Grancy oferuje pełne menu obiadowe wysokiej jakości, w którym zawsze znajdują się ciekawe propozycje dla wegetarian. Wielu podróżnych odwiedza to miejsce jednak po to, by – poza godzinami obiadowymi – delektować się kawą przy książce lub gazecie albo po prostu poczuć ducha tego lokalu, pracując nad niedokończoną pracą magisterską. Atmosfera jest tu taka, jakby drzwi wejściowe były teleportem rodem z science-fiction, łączącym lokal bezpośrednio z Berkeley. Kawa: 3 CHF; kieliszek wina lub piwo: 3,50–4,20 CHF; (znakomite) risotto dnia: 16 CHF. 
* {{Znacznik|'''Café Saint Pierre'''|46.51939 |6.63709 |typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''[http://www.cafesaintpierre.ch/ Café Saint Pierre]''', Galeries Benjamin Constant 1 (''metro: Bessières''), ☏ +41 21 323-3636. Saint Pierre to kolejny lokal prowadzony przez zespół Café de Grancy; oferuje codzienne menu lunchowe oraz wybór drobnych przekąsek wieczorem, a także bogatą kartę win i innych trunków. W weekendowe wieczory (wliczając czwartki) lokal bywa zatłoczony, więc warto przyjść wcześniej. Cena: 30–40 CHF.
* {{Znacznik|'''Poco Loco'''|46.52307 |6.62602 |typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''[http://pocoloco-movida.ch/ Poco Loco]''', Place Chauderon 5 (''wejście również od strony dzielnicy Flon, z ulicy Rue de Genève''), ☏ +41 22 329-1111. Pon.–śr. 11:30–14:00 i 18:00–23:59, czw. 11:30–14:00 i 18:00–01:00, pt. 11:30–14:00 i 18:00–02:00, sob. 18:00–02:00. Pewnie nie wybierasz się do Szwajcarii specjalnie na meksykańskie jedzenie, ale jeśli nabierzesz na nie ochoty podczas pobytu, trudno o lepszy wybór niż ten gwarny, popularny i dość autentyczny lokal, sąsiadujący z kinem wyświetlającym filmy hiszpańskojęzyczne oraz modnym barem. W menu deserowym znajdziesz wybór meksykańskich cygar, tequili i oczywiście słodkości. Lokal jest dość przyjazny dla wegetarian – w ofercie znajdują się wegetariańskie fajity oraz wrap ze szpinakiem. Kolacja: 30–35 CHF.
* {{Znacznik|'''Java'''|46.52046 |6.63846 |typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''[https://www.lejava.ch/ Java]''', Rue Marterey 36 (''między Rue Enning a Place de l'Ours''), ☏ +41 21 321-3837. Ten kameralny bar i restauracja mają w sobie coś niezwykle przyjaznego, co sprawia, że ​​chce się tu zostać na dłużej – najpierw na chwilę relaksu, a potem na kolację, wybierając spośród wielu pięknie podanych dań inspirowanych kuchnią śródziemnomorską lub bogatej oferty wytrawnych naleśników (crêpes). Wegetarianie poczują się tu jak w domu. Kolacja: ok. 20 CHF.
* {{Znacznik|'''Mövenpick'''|46.50827 |6.62416 |typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''Mövenpick''', Av. de Rhodanie 4, ☏ +41 21 612-7612. Codziennie 06:30–23:30. 
* {{Znacznik|'''Pinte-Besson'''|46.52330 |6.62962 |typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''[https://www.pinte-besson.com/ Pinte-Besson]''', Rue de l'Ale 4, ☏ +41 21 312-5969, infos@pinte-besson.com. Pon.–pt. 08:00–24:00. To najstarsza restauracja w Lozannie, serwująca absolutnie klasyczną kuchnię szwajcarską na bardzo wysokim poziomie. Lokal pełni również funkcję lokalnego baru. 15–25 CHF (lunch); 30–40 CHF (kolacja). 
* {{Znacznik|'''Ristorante St-Paul'''|46.52817 |6.61641 |typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''Ristorante St-Paul''', Av. d'Echallens 72, ☏ +41 21 544-7391. Wieczorami, od wtorku do soboty. Mathilde i Nazzareno Raffa – doświadczeni specjaliści od kuchni włoskiej, wcześniej związani z hotelem Angleterre w dzielnicy Ouchy – zrobili ogromne wrażenie na lozańskim środowisku kulinarnym, otwierając to niezwykle autentyczne bistro serwujące dania z południa Włoch. Choć – wzorem Apulii – główny nacisk położono tu na owoce morza, w menu nie brakuje również propozycji dla wegetarian. Mathilde mówi biegle po angielsku, a jej wiedza na temat włoskich win jest niemal encyklopedyczna; warto więc zapytać ją o opinię, gdy otrzymasz kartę win.

=== Ekskluzywnie ===
* {{Znacznik|'''Le Club''''|46.52161 |6.62668 |typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''Le Club''', Flon Valley (''dojazd metrem [[Plik:Logo_du_M2_de_Lausanne.svg|20px]] do stacji Flon, następnie spacer na plac/esplanadę''). Wysokiej klasy kuchnia włoska w dużej, modnej restauracji o przeszklonych ścianach. Warto spróbować ravioli z truflami. Latem taras, odizolowany od ruchu samochodowego, przyciąga wielu singli. Bezpłatne Wi-Fi. Koszt kolacji to ok. 50 CHF za osobę. 
* {{Znacznik|'''MYO'''|46.51979 |6.62732 |typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''MYO''', 1 allée Ernest-Ansermet (''w parku Montbennon''), ☏ +41 21 323-2288. Wysokiej klasy restauracja serwująca sushi i dania kuchni fusion, z wspaniałym widokiem na jezioro i Alpy. Wegetarianie nie muszą się martwić – kreatywność szefa kuchni obejmuje również dania niezawierające owoców morza. ok. 60 CHF za osobę. 
* {{Znacznik|'''Eat Me'''|46.52025 |6.63233 |typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''[https://eat-me.ch/ Eat Me]''', Rue Pépinet 3 (''w pobliżu Place Saint-François''), ☏ +41 21 311-7659. Restauracja prowadzona przez szefa kuchni Stéphane’a Goubina oferuje kulinarną podróż „dookoła świata”, łącząc smaki Rzymu, Paryża, Nowego Jorku, Tokio i Bangkoku. Od 60 CHF za osobę. 
* {{Znacznik|'''l'Accademia'''|46.50732 |6.62829 |typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''l'Accademia''', 11 Place du Port (''w hotelu Angleterre''), ☏ +41 21 613-3434. Kuchnia włoska na najwyższym poziomie, serwowana w przytulnie urządzonym wnętrzu. Na uwagę zasługuje zarówno znakomita obsługa, jak i bogata karta win. Jakość idzie tu w parze z ceną. Od 60 CHF za osobę. 
* {{Znacznik|'''la Table d'Edgard'''|46.51950 |6.63089 |typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''la Table d'Edgard''', Rue du Grand-Chêne 7-9 (''w hotelu Lausanne Palace''), ☏ +41 21 331 3215. Restauracja słynąca z pomysłowej, wyrafinowanej kuchni i niezwykle troskliwej obsługi; lokal został wyróżniony gwiazdką Michelin – jedną z dwóch przyznanych restauracjom w centrum Lozanny. Od 100 CHF za osobę. 
* {{Znacznik|'''Restaurant de l'Hôtel de Ville de Crissier'''|46.55410 |6.57667 |typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''[http://www.philippe-rochat.ch/ Restaurant de l'Hôtel de Ville de Crissier]''', Rue d'Yverdon 1 (''dojazd autobusem nr 18 do przystanku Crissier-centre – skąd jest już niedaleko – lub taksówką''), tel. +41 21 634-0505. Absolutna czołówka gastronomii w szwajcarskiej części kraju (Romandii), a być może i w całej Szwajcarii. Recenzenci opisujący kunszt kulinarny (nieżyjącego już) szefa kuchni Benoît Violiera używają określeń takich jak „nieporównywalny”, „wybitny” czy „spektakularny”. Lokal szczyci się trzema gwiazdkami Michelin (to najwyższa możliwa ocena, przyznawana niezwykle rzadko) oraz notą 19 na 20 punktów w przewodniku Gault et Millau (co również należy do rzadkości). Warto dokonać rezerwacji z kilkumiesięcznym wyprzedzeniem. Koszt menu waha się od 295 do 360 franków (bez wina).

== Festiwale, imprezy ==

== Noclegi ==
* Mövenpick Hotel Lausanne hotel 4-gwiazdkowy 
* Carlton Lausanne Boutique Hôtel hotel 4-gwiazdkowy 
* Hôtel des Inventions 
* SwissTech Hotel 
* Elite hotel 3-gwiazdkowy

== Kontakt ==

== Bezpieczeństwo ==

== Informacje turystyczne ==
* '''[https://www.lausanne-tourisme.ch/en/ Biuro Informacji Turystycznej w Lozannie]''' (''znajdujące się na głównym dworcu kolejowym oraz w dzielnicy Ouchy, gdzie dzieli lokal ze stacją metra linii [[Plik:Logo_du_M2_de_Lausanne.svg|20px]]''), tel. +41 21 613-7373. Otwarte codziennie w godzinach 09:00–19:00. Pracownicy biura – zarówno na miejscu, jak i podczas rozmowy telefonicznej – niemal zawsze potrafią znaleźć hotel odpowiadający Twoim możliwościom finansowym, nawet w ostatniej chwili. Ponadto oferują oni świetną, bezpłatną mapę miasta oraz bogaty wybór przydatnych materiałów informacyjnych w języku angielskim, a także francuskim, niemieckim i włoskim.

== Wyjazd ==

{{Zarys}}
{{Atrybucja}}

{{Jest w|Vaud}}

[[Kategoria:Szwajcaria]]</text>
      <sha1>6lkxqxh37n9wycgl6qgsd6tau0bxhee</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>158866</id>
      <parentid>158865</parentid>
      <timestamp>2026-09-24T09:38:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Moromar</username>
        <id>2451</id>
      </contributor>
      <comment>/* Praca */</comment>
      <origin>158866</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="56463" sha1="nx65jg3y6jsru5bdzw5ie5ug4qkf5vx" xml:space="preserve">{{Top-banner}}
{{Miejscowość infobox
 |nazwa            = Lozanna
 |nazwa oryginalna = Lausanne
 |widok            = Lausanne_Wiki.jpg
 |opis             = 
 |herb             = CHE_Lausanne_COA.svg
 |mapa             = Lausanne dot.jpg
 |państwo          = [[Plik:Flag of_Switzerland_(Pantone).svg|20px]] [[Szwajcaria]]
 |region           = [[Plik:CHE_Vaud_Flag.svg|20px]] [[Vaud]]
 |powierzchnia     = 41,38
 |wysokość         = 495
 |ludność          = 145 600
 |prefiks          = 021
 |kod pocztowy     = 1000–1018
 |www              = https://www.lausanne.ch/
}}
'''Lozanna''' ([[Rozmówki francuskie|fra]] ''Lausanne'', wym. [lozan]), stolica [[Szwajcaria|szwajcarskiego]] kantonu [[Vaud]], to liczące 140 000 mieszkańców (stan na 2020) miasto położone na północnym krańcu [[Jezioro Genewskie|Jeziora Genewskiego]] (''Lac Léman''). Stanowi ono węzeł komunikacji publicznej kantonu [[Vaud]] oraz bramę do alpejskiego kantonu [[Valais]], gdzie znajdują się jedne z najbardziej znanych stoków narciarskich na świecie.

== Charakterystyka ==
{{Infobox|Mayor Davel|[[Plik:Lausanne Major Davel.JPG|150px|right|thumb|Pomnik Mayora Davela]]'''Mayor Davel''', pełne imię i nazwisko Jean Daniel Abraham Davel urodził się 20 października 1670 roku w Morrens VD. Był szwajcarskim buntownikiem i obecnie jest uważany za par Excelle bohatera ludowego Vaudois. W 1712 roku został mianowany burmistrzem przez ludność Berna (Vaud był wówczas częścią Berna). Davel poczuł się wezwany przez Boga do wyzwolenia swojej ojczyzny – Vaud – od Berneńczyków. 31 marca 1723 roku niespodziewanie wjechał do Lozanny, zebrał tam radę miejską i przedstawił manifest. W manifeście tym naród berneński został oskarżony o szereg błędów. Wyjaśnił swój plan wyzwolenia Vaud. Nie znalazł jednak żadnego poparcia dla tej kwestii w radzie miasta i incydent został zgłoszony bezpośrednio do Berna, po czym Davel został aresztowany. Podczas śledztwa Davel był torturowany, ale nadal upierał się, że wyzwolenie Vaud było boską inspiracją i że nie miał wspólników. Niemniej jednak został uznany za winnego i ścięty w Lozannie-Vidy 24 kwietnia 1723 r. W XIX wieku historia ta została wysoce wysterylizowana i stał się bohaterem ludowym Vaud.}}
Miasto jest gospodarzem '''Międzynarodowego Komitetu Olimpijskiego''' i dwóch głównych uniwersytetów. Jak można się spodziewać, duża populacja studentów tworzy tętniącą życiem społeczność nocną i artystyczną skupioną wokół '''dzielnicy Flon'''. Znajdziesz tu także wiele znakomitych restauracji i dwa tuziny godnych uwagi muzeów, w tym '''Muzeum Olimpijskie''' i niecodzienną '''Kolekcję de l'Art Brut'''. Miłośnicy architektury znajdą na szczycie miasta najlepiej zachowaną '''gotycką katedrę''' w [[Szwajcaria|Szwajcarii]].

Lozanna, mimo że jest miastem bardzo międzynarodowym (42% jego populacji w 2013 stanowili obcokrajowcy), jest miastem [[Rozmówki francuskie|francuskojęzycznym]]. [[Rozmówki angielskie|Angielski]] nie jest tak powszechnie używany jak w [[Genewa|Genewie]] i prawdopodobnie będziesz miał problemy z porozumiewaniem się z przeciętną osobą na ulicy. Większość pracowników sektora usług mówi jednak trochę po angielsku, a poziom języka angielskiego wśród młodych Szwajcarów jest zwykle wysoki (wśród starszego pokolenia zdecydowanie silniejszy jest [[Rozmówki niemieckie|język niemiecki]]). Gość nie będzie miał problemów z poruszaniem się wyłącznie po angielsku.

[[Plik:Lausanne cathedral from gd pont.jpg|thumb|300px|Katedra w Lozannie widziana z mostu Grand Pont]]

=== Historia ===
Osadnictwo na wzgórzu, na którym leży Lozanna, istniało co najmniej od epoki kamienia, jednak większość opracowań historycznych wiąże początki miasta z rzymskim obozem ''Lausanna'', usytuowanym nieco niżej, u podnóża wzgórza w kierunku jeziora – na terenie dzisiejszej miejscowości Vidy.

W średniowieczu miasto przeniesiono na łatwiejsze do obrony szczytowe partie wzgórza; o wzroście jego zamożności i znaczenia decydowało w dużej mierze położenie przy głównych szlakach komunikacyjnych wiodących z północy na południe, łączących [[Włochy]] z rejonem [[Morze Północne|Morza Północnego]]. Było to najważniejsze miasto na północ od przełęczy św. Bernarda – przynajmniej do czasu utworzenia biskupstwa w [[Valais]].

W 1536 roku miasto zostało przejęte przez [[Berno]] od książąt Sabaudii w ramach działań mających na celu zabezpieczenie południowo-zachodniej granicy tego kantonu. [[Berno]] sprawowało władzę nad tym obszarem aż do momentu, gdy Lozanna uzyskała niezależność po wkroczeniu wojsk francuskich pod wodzą Napoleona Bonapartego w 1798 roku. W 1803 roku miasto włączono do [[Szwajcaria|Szwajcarii]] jako stolicę kantonu [[Vaud]].

[[Lavaux]] – niewielki region położony na północno-zachodnim brzegu [[Jezioro Genewskie|Jeziora Genewskiego]], rozciągający się od Lozanny po [[Montreux]] (obszar ten bywa nazywany '''Szwajcarską Riwierą''') – od około 150 lat stanowi drugi dom dla pisarzy, artystów i muzyków. Do grona pierwszych słynnych przybyszów należeli państwo Shelleyowie oraz Lord Byron; bawili się oni i tworzyli w Lozannie (krążą pogłoski, że to właśnie tutaj powstał „Frankenstein”). Wśród innych znanych mieszkańców warto wymienić Ernesta Hemingwaya, który spędzał tu zimy z młodą rodziną w okresie opisanym w książce „Ruchome święto”, oraz Charliego Chaplina, mieszkającego w [[Vevey]] od połowy lat 30. XX wieku.

=== Orientacja ===
Dla odwiedzających Lozannę najważniejszymi dzielnicami są '''Cité''', '''Ville Marché''' oraz portowa dzielnica '''Ouchy'''. Pomiędzy nimi znajduje się '''Flon''' – obecnie przede wszystkim zagłębie klubów nocnych i sklepów – oraz położona tuż poniżej dworca kolejowego, zazwyczaj spokojna dzielnica '''Sous Gare''', która szczyci się jednymi z najlepszych kawiarni w mieście. Jeśli masz ochotę na spacer, warto poświęcić kilka godzin na wędrówkę po lesie '''Sauvebelin''', położonym na północ od wzgórza ''Hermitage''. Oto krótka charakterystyka tych dzielnic:

* {{Znacznik|'''Cité'''|46.5258|6.6275|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''Cité''' — to wzgórze stanowi najstarszą część Lozanny i przyciąga wielu turystów; znajdują się tu ''katedra'', ''zamek'', muzeum ''MUDAC'', kilka innych muzeów, teatr dla dzieci oraz znakomity sklep z zabawkami.
* {{Znacznik|'''Ville Marché'''|46.5231787|6.6326505|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''Ville Marché''' — średniowieczna Lozanna rozwijała się wokół targowisk organizowanych przy bramach wjazdowych do miasta; obszar ten – obejmujący place ''Place de la Palud'', ''Place St. François'' i ''Place Riponne'' – stanowi wraz z historycznym centrum całość Starego Miasta.
* {{Znacznik|'''Flon'''|46.521667|6.626944|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''Flon''' — pierwotna linia kolejowa prowadząca do Lozanny biegła doliną rzeki Flon, jednak brak możliwości poprowadzenia jej przez środek miasta sprawił, że w XIX wieku zastąpiono ją trasą przebiegającą przez kolejne wzgórze na południe, co umożliwiło obsługę połączeń z kantonem [[Valais]] i [[Włochy|Włochami]]. Dziś dawne magazyny w dolinie Flon mieszczą głównie modne restauracje i dyskoteki.
* {{Znacznik|'''Ouchy'''|46.507072|6.626764|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''Ouchy''' — dawna wioska rybacka, włączona w granice Lozanny w połowie XIX wieku, by pełnić funkcję portu nad ''Jeziorem Genewskim'' (Lac Léman). Wspaniałe widoki na jezioro i Alpy oraz przyjemniejsza temperatura powietrza sprawiają, że Ouchy cieszy się dużą popularnością w miesiącach letnich. W pobliżu portu znajduje się wiele hoteli i restauracji; w tej dzielnicy mieści się również [https://www.olympics.com/museum/ Muzeum Olimpijskie].
* {{Znacznik|'''Sous Gare'''|46.5151324|6.6260134|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''Sous Gare''' (dosłownie „pod dworcem”) — w XIX wieku Lozanna rozrosła się, zajmując cały teren pomiędzy obecną lokalizacją dworca kolejowego a portem w Ouchy. To przede wszystkim dzielnica bloków mieszkalnych i domów, ale warto się po niej przespacerować – choćby dla ''Café de Grancy'' i parku na wzgórzu ''Crêt de Montriond''.

== Dojazd ==
=== Samolotem ===
Najbliższe lotnisko, {{Znacznik|Port lotniczy Genewa|46.23756|6.10921|typ=transport}}'''Port lotniczy Genewa''' ({{IATA|GVA}}), obsługuje niemal wszystkich europejskich przewoźników oraz cztery codzienne połączenia transatlantyckie: z [[Waszyngton]]u-Dulles (linie Continental), [[Nowy Jork|Nowego Jorku]]-JFK (Swiss), [[Newark (New Jersey)|Newark (Continental) i [[Montreal]]u (Air Canada); w przypadku innych lotów z [[Stany Zjednoczone|USA]] konieczna jest przesiadka w głównym porcie przesiadkowym (hubie) danej linii lotniczej. Podróż pociągiem między lotniskiem w Genewie a stacją Lausanne CFF trwa około 45 minut; pociągi kursują co najmniej dwa razy na godzinę, z wyjątkiem późnych godzin nocnych i wczesnoporannych. Pełna opłata za przejazd z lotniska w Genewie do Lozanny wynosi 27 franków. Alternatywą jest {{Znacznik|Port lotniczy Zurych|47.464722|8.549167|typ=transport}}'''[[Port lotniczy Zurych|lotnisko w Zurychu]]''' ({{IATA|ZRH}}), oferujące częstsze połączenia transatlantyckie, obsługiwane głównie przez linie Swiss.

=== Koleją ===
Obsługę kolejową Lozanny zapewniają [https://www.sbb.ch/en Szwajcarskie Koleje Federalne] (SBB/CFF/FFS) – jeden z najsprawniejszych systemów transportu pasażerskiego na świecie. Pociągi kursują codziennie mniej więcej co pół godziny w godzinach od 04:45 do 01:30, łącząc miasto z Genewą, [[Zurych]]em (Zürich HB), [[Berno|Bernem]], [[Lucerna|Lucerną]], [[Neuchâtel]], [[St. Gallen]], [[Brig]], [[Biel/Bienne]] oraz miejscowościami pośrednimi. Wszystkie pociągi zmierzające do [[Genewa|Genewy]] z innych części Szwajcarii przejeżdżają przez Lozannę; kursują tu również liczne pociągi lokalne, dzięki czemu w ciągu dnia połączenie z Genewą (w obu kierunkach) dostępne jest średnio co 15 minut. Podróż szybkim pociągiem bezpośrednim (IC) z [[Genewa|Genewy]] zajmuje nieco ponad pół godziny, podczas gdy pociągi lokalne, zatrzymujące się na mniejszych stacjach, mogą potrzebować na to nawet godziny. Codziennie kursują cztery pociągi z [[Paryż|paryskiego]] dworca Gare de Lyon (szybkie składy ''TGV'' przewoźnika [https://www.groupe-sncf.com/fr SNCF]), a także jeden bezpośredni pociąg z [[Wenecja|Wenecji]] i trzy z [[Mediolan]]u. Włoski przewoźnik kolejowy oferuje również połączenia nocne z [[Rzym]]u i [[Wenecja|Wenecji]]. Bilety kolejowe w [[Szwajcaria|Szwajcarii]] są drogie. Warto kupować je z wyprzedzeniem (przez internet), aby skorzystać z niższych cen (oferta ''billet dégriffé'').

{{Znacznik|Dworzec kolejowy|46.516886 |6.629096 |typ=transport}}'''Dworzec kolejowy''' (Gare CFF), Place de la Gare 9. Całodobowe skrytki bagażowe, cena: 6–9 CHF.

=== Samochodem ===
Lozanna jest połączona ze szwajcarską siecią autostrad za pośrednictwem autostrady [[Plik:A1Swiss.svg|25px]] ([[Genewa]] – [[Berno]] – [[Zurych]] – [[St. Gallen]]) oraz autostrady [[Plik:A9Swiss.svg|25px]] ([[Brig]]-Glis – [[Sion]] – [[Vallorbe]]). Dla miasta istotne znaczenie ma również łącznik autostradowy A1A, który odgałęzia się od autostrady [[Plik:A1Swiss.svg|25px]] w pobliżu Ecublens i kończy się w dzielnicy Vidy w Lozannie.

=== Autobusem ===
Autobusy międzynarodowe przyjeżdżają codziennie z [[Hiszpania|Hiszpanii]], [[Francja|Francji]] oraz głównych miast [[Europa Środkowa|Europy Środkowej]]. Wiele z nich przejeżdża przez [[Genewa|Genewę]] lub [[Bazylea|Bazyleę]], zanim zatrzyma się w Lozannie. {{Znacznik|Dworzec autobusowy|46.5365617025889|6.623129538004348|typ=transport}}'''Dworzec autobusowy''' znajduje się w północnej części miasta.

=== Statkiem ===
==== Statki wycieczkowe ====
Do Lozanny kursują statki zarówno z francuskiego, jak i szwajcarskiego brzegu Jeziora Genewskiego. Głównymi portami, z których wypływają jednostki, są [[Évian-les-Bains]], [[Montreux]], [[Genewa]] oraz wiele mniejszych miejscowości położonych nad brzegiem jeziora. Dużą popularnością wśród turystów cieszą się rejsy połączone z lunchem lub kolacją. Większość statków porusza się w spokojnym tempie, co czyni je najwolniejszym środkiem transportu do Lozanny. Latem rozkład rejsów jest dość rozbudowany, jednak jesienią i wiosną ulega on ograniczeniu, a zimą statki niemal całkowicie przestają kursować.

==== Promy ====
Z {{Znacznik|Przystań Lausanne-Ouchy|46.50514053914229|6.626600742727966|typ=transport}}'''przystani Lausanne-Ouchy''' przez cały rok kursują – w ramach oferty '''NaviMobilité''' i pod szyldem przewoźnika CGN – promy pasażerskie obsługujące bezpośrednie połączenia przez jezioro do [[Évian-les-Bains]] (linia N1) oraz [[Thonon-les-Bains]] (linia N2). Służą one przede wszystkim osobom dojeżdżającym do pracy przez granicę, dlatego kursują od poniedziałku do piątku – od wczesnych godzin porannych aż do późnego wieczora. W porównaniu ze standardowymi statkami rejsowymi CGN, promy te objęte są odrębną, nieco droższą taryfą, oferują nieco niższy komfort podróży, ale zapewniają krótszy czas przejazdu.

=== Pieszo ===
Przez miasto przebiega '''Via Francigena''' – długodystansowy szlak pieszy łączący [[Canterbury]] z [[Rzym]]em, oznaczony w Szwajcarii numerem 70.

== Komunikacja ==
{{mapa|46.518|6.632|zoom=14|layer=|staticmap=|align=|name=|grupy=transport,zobacz,natura,jedzenie,bar,nocleg,atrakcja,zakupy,alarm,zdrowie,zabytek,kontakt,nauka,punkt,rower,parking,obszar,metro,praca}}
=== Pieszo ===
Piesze wędrówki to świetny sposób na poruszanie się po Lozannie. W odległości krótkiego spaceru od głównego dworca kolejowego znajduje się wiele atrakcji, przy czym ulice w większości wolne od ruchu samochodowego zaczynają się po drugiej stronie ulicy od Rue du Petit-Chêne, która prowadzi do Place St. François na starym mieście. Stamtąd kolejne deptaki prowadzą do dzielnicy Flon z wieloma barami, klubami i restauracjami, do ulic handlowych pomiędzy Place St. François i Place de la Riponne oraz do starego miasta w pobliżu katedry. Planując spacer, weź pod uwagę, że ''Lozanna jest niezwykle stroma'' jak na miasto tej wielkości, z wieloma ulicami, które na mapie mogą wydawać się zwodniczo łatwe, co może stanowić wyzwanie, zwłaszcza dla osób o ograniczonej sprawności ruchowej. Linia metra [[Plik:Logo_du_M2_de_Lausanne.svg|20px]] (patrz poniżej) obejmuje większość najbardziej stromych części miasta i dlatego stanowi dobrą alternatywę dla pieszych.

=== Metrem ===
[[Plik:TSOL-p1030587.jpg|200px|thumb|Stacja metra Vigie na linii M1]]
Lozanna to najmniejsze miasto na świecie posiadające metro. Funkcjonują tu dwie linie metra obsługiwane przez przewoźnika ''[https://www.t-l.ch/ Transports publics de la région lausannoise]'' (TL), a ich głównym węzłem przesiadkowym jest stacja Flon. Nowa linia [[Plik:Logo_du_M2_de_Lausanne.svg|20px]] to w pełni zautomatyzowany system metra łączący dzielnicę Ouchy z północnym przedmieściem Epalinges; trasa przebiega przez główny dworzec kolejowy, stację Flon oraz liczne przystanki na Starym Mieście. Linia [[Plik:Logo_du_M2_de_Lausanne.svg|20px]] może zaskoczyć osoby odwiedzające miasto po raz pierwszy, ponieważ zarówno trasa, jak i niektóre stacje są bardzo '''strome''' – na przykład na stacji Gare peron jest nachylony, dlatego warto mocno się trzymać. Stacja Bessières, położona w pobliżu katedry, znajduje się na stromym zboczu jednego ze wzgórz Starego Miasta; przejazd windą ze stacji na poziom mostu (z wnętrza windy roztacza się widok na miasto poniżej) to atrakcja, której nie spotyka się w większości innych systemów metra. Linia [[Plik:Logo_du_M1_de_Lausanne.svg|20px]] obsługuje kierunki zachodnie, w tym Uniwersytet w Lozannie (UNIL) oraz politechnikę [https://www.epfl.ch/en/ EPFL] (École Polytechnique Fédérale de Lausanne).

Istnieje również lokalna kolej obsługiwana przez prywatną firmę [https://leb.ch/ LEB]; jej pociągi łączą się z dwiema liniami metra na stacji Flon i kursują do odległych północnych przedmieść, takich jak Echallens i Bercher, jednak dzięki coraz większej częstotliwości kursowania linia ta zaczęła pełnić funkcję trzeciej linii metra.

Wszyscy goście hoteli w Lozannie otrzymują bezpłatny bilet na metro i autobusy, ważny przez dwa tygodnie.

Bilety na metro (i autobusy) można kupić w automatach na wszystkich przystankach, a także na głównym dworcu kolejowym i stacji Flon. Ceny biletów jednorazowych zależą od odległości, zgodnie z systemem strefowym. Liczbę stref, które musi obejmować bilet, można sprawdzić na schemacie umieszczonym na automatach biletowych lub na bezpłatnej mapie dostępnej we wszystkich punktach sprzedaży. W ofercie znajdują się bilety jednorazowe, bilety „tam i z powrotem” oraz karnety dzienne i tygodniowe. Większość automatów biletowych na przystankach metra i autobusów nie wydaje reszty. Abonamenty kolejowe [https://www.sbb.ch/en CFF] (tzw. ''Abonnement Général'') uprawniają do nieograniczonych przejazdów w ramach sieci TL i LEB.

Jeśli posiadasz karnet CFF przeznaczony dla podróżnych spoza Szwajcarii, warto zapytać na głównym dworcu, czy obejmuje on lokalny transport miejski, ponieważ zasady te różnią się w zależności od rodzaju karnetu. Według stanu na lipiec 2013 bilet na „krótki przejazd” (maksymalnie 3 przystanki, ważny 30 minut) kosztuje 1,90 fr., bilet godzinny – 3,50 fr., a bilet całodniowy – 8,80 fr. Podobnie jak w Genewie, na stacjach znajdują się automaty biletowe.

=== Autobusem ===
Czyste i szybkie autobusy, również obsługiwane przez ''[http://www.t-l.ch/ TL]'', kursują bardzo często i tworzą na tyle gęstą sieć, że rzadko znajdziesz się w odległości większej niż kilkaset stóp od któregoś z przystanków. Niektóre trolejbusy przypominają pociąg złożony z dwóch wagonów, w którym właściwy pojazd ciągnie drugi, pozbawiony własnego napędu.

=== Rowerem ===
Rowery można wypożyczyć w firmie Lausanne Roule za 6 CHF dziennie (plus kaucja w wysokości 90 CHF). Firma posiada punkt w centrum miasta (tuż przy stacji metra Lausanne Flon – uwaga: adres podany na stronie internetowej jest błędny) oraz drugi na zachodnich przedmieściach, w miejscowości Renens. Planowane są kolejne lokalizacje, w tym jedna w dzielnicy Ouchy. Istnieje możliwość wypożyczenia roweru w jednym punkcie i zwrotu w drugim. Trzeci punkt znajduje się w [[Vevey]], jednak w przypadku wynajmu jednostronnego (zwrot w innym miejscu niż wypożyczenie) opłata wynosi 10 CHF. Trasa rowerowa z Lozanny do [[Vevey]] jest przepiękna: po lewej stronie rozciągają się niekończące się winnice, a po prawej – [[Jezioro Genewskie]] i [[Alpy]]. W punkcie Lausanne Roule można bezpłatnie otrzymać broszurę opisującą tę trasę.

Inną ciekawą opcją jest wynajem rowerów elektrycznych za pośrednictwem serwisu [https://bicy.ch/en bicy.ch]; ceny zaczynają się od 89 CHF miesięcznie (ok. 100 USD).

Warto pamiętać, że miasto jest dość strome, ale okolice nabrzeża są bardzo przyjemne. Dostępna jest praktyczna mapa rowerowa („Carte Velo”) w skali 1:10 000; choć wydano ją w 2006 roku, wciąż można ją pobrać ze [https://www.lausanne.ch/vie-pratique/mobilite/se-deplacer-a-lausanne/a-velo strony internetowej miasta]. Pomaga ona osobom nieznającym jeszcze Lozanny w znalezieniu najlepszych tras rowerowych w okolicy. Miasto dysponuje doskonałą siecią ścieżek, wyznaczonych pasów dla rowerów oraz tuneli, które ułatwiają pokonywanie najbardziej ruchliwych skrzyżowań. Trasy wzdłuż jeziora są niezwykle malownicze, jednak w szczytowych momentach letniego sezonu bywa na nich tłoczno od spacerowiczów, osób na rolkach i innych rowerzystów.

== Warto zobaczyć ==
{{Infobox|Serce Lozanny|Co to może oznaczać? ​​Wielu turystów zazwyczaj udaje się nad jezioro do dzielnicy Ouchy, spaceruje po promenadzie, a następnie wraca do domu, sądząc, że widzieli już Lozannę. Tymczasem prawdziwe życie toczy się powyżej głównego dworca kolejowego – na Starym Mieście oraz w dzielnicy Flon. To właśnie tam znajduje się też większość atrakcji turystycznych.}}
* {{zobacz
| name=[https://artbrut.ch/ Collection de l'Art Brut] | alt= | url= | adres=Av. des Bergières 11 | lat=46.527485| long=6.624743| wskazówki=autobus nr 2 w kierunku Désert, przystanek Jomini; autobus nr 3 w kierunku Bellevaux, przystanek Beaulieu
| tollfree=+41 21 315-2570 | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=wtorek-niedziela 11:00-18:00. Ta kolekcja dzieł niedoświadczonych artystów, którą trzeba zobaczyć, będzie na zmianę zachwycać, zadziwiać, zadziwiać i irytować. Życie wielu artystów, których prace są tu prezentowane, było trudne lub niemożliwe poza (lub wewnątrz) instytucji, odnajdując ukojenie i cel w czasami kompulsywnych aktach twórczych. 10 Fr.
}}
[[Plik:Palais du rumine.jpeg|thumb|Palais de Rumine, w którym znajduje się wiele godnych uwagi muzeów]]
* {{zobacz
| name=Palais de Rumine | alt= | url= | adres=Place de la Riponne 6 | lat=46.523611| long=6.633889| wskazówki=
| tollfree=+41 21 316-3310. | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=wto śro 11:00-18:00, czw 11:00-20:00, piątek-niedziela 11:00-17:00. Ten piękny budynek, wzorowany na włoskim renesansowym projekcie, nie jest tak stary, na jaki wygląda. Wewnątrz znajduje się pięć różnych muzeów z wystawami obejmującymi różnorodne tematy, od sztuk pięknych po historię naturalną. 4 Fr.
}}
* {{zobacz
| name=Muzeum Archeologiczno-Historyczne | alt=Musée d'archéologie et d'histoire | url= | adres=Place de la Riponne 6 | lat=46.523655| long=6.637206| wskazówki=
| tollfree=+41 21 316-3430 | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=wt.-czw. 11:00-18:00, pt.-niedz. 11:00-17:00. 6 Fr.
}}
* {{zobacz
| name=[https://www.mcba.ch/ Muzeum Sztuk Pięknych] | alt=Musée des Beaux-Arts | url= | adres=Place de la Riponne 6 | lat=46.517991| long=6.62544| wskazówki=
| tollfree=+41 21 316-3445 | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=pon.-czw. 11:00-20:00, pt.-niedz. 11:00-17:00.
}}
* {{zobacz
| name=Muzeum Historyczne w Lozannie | alt=Musée Historique de Lausanne | url= | adres=Place de la Cathedral 4 | lat=46.523015| long=6.634942| wskazówki=
| tollfree=+41 21 315-4101 | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=wt.-czw. 11:00-18:00, pt.-niedz. 11:00-17:00. Zbiór map, obrazów i dokumentów dotyczących historii Lozanny i regionu Jeziora Genewskiego od czasów najdawniejszych, przez długą okupację berneńską, po wyzwolenie i współczesność. Warto odwiedzić samą pięknie wykonaną dioramę XVI-wiecznej Lozanny. 4 Fr, studenci 2,50 Fr.
}}
* {{zobacz
| name=[https://mudac.ch/ Mudac] | alt= | url= | adres=Place de la Cathedral 6 | lat=46.5221| long=6.6353| wskazówki=
| tollfree=+41 21 315-2530 | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=wto-niedziela 11:00-18:00, lipiec-sierpień pon. 11:00-18:00. Muzeum designu i współczesnej sztuki użytkowej. 10 Fr.
}}
* {{zobacz
| name=[https://elysee.ch/ Musée de l'Elysée] | alt= | url= | adres=Av. de l'Elysée 18 | lat=46.51855| long=6.62398| wskazówki=
| tollfree=+41 21 316-9911 | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Wt.–niedz. 11:00–18:00. Światowej klasy muzeum fotografii, położone w pięknym parku. Bardzo blisko Muzeum Olimpijskiego. 8 CHF, studenci 4 CHF.
}}
* {{zobacz
| name=Espace Arlaud | alt= | url= | adres=Place de la Riponne 2 bis | lat=46.5228| long=6.6321| wskazówki=
| tollfree=+41 21 316-3850. | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Śr.-pt. 12:00-18:00, pt.-ndz. 11:00-17:00. 6 Fr.
}}
* {{zobacz
| name=La Tour d'Ale | alt= | url= | adres=Av. de l'Elysée 18 | lat=46.5228| long=6.6321| wskazówki=
| tollfree=+41 21 316-9911 | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Wieża, jedna z niewielu zachowanych części średniowiecznych murów obronnych, stanowi dobry pretekst do odwiedzenia rue de l'Ale i rue de la Tour. Choć można go podziwiać z zewnątrz, jest on zamknięty dla zwiedzających.
}}
* {{zobacz
| name=[https://fondation-hermitage.ch/?__cf_chl_rt_tk=SiioVdjAKBJf649XCOYiN8DjH_XuQ82nBARhcPLzl6I-1790237441-1.0.1.1-8WPrcMUxzA9q2_9D4G6CtcD9tjAHb_Ylc.6lfNUOAG4 Fondation de l'Hermitage] | alt= | url= | adres=Rte du Signal 2 | lat=46.5282| long=6.63723| wskazówki=
| tollfree=+41 21 312 50 13 | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Wt.–niedz. 10:00–18:00, czw. 10:00–21:00, święta 10:00–18:00. Zbudowana w 1841 roku jako rezydencja bankiera Charlesa-Juste’a Bugniona, posiadłość Hermitage zajmuje położony wśród drzew teren na wzgórzu nad Starym Miastem, skąd roztacza się wspaniały widok na katedrę i [[Alpy]]. W 1976 roku rodzina przekazała dom wraz z gruntem miastu Lozanna; obecnie budynek służy jako miejsce organizacji światowej klasy objazdowych wystaw sztuki. Dorośli: 15 CHF, seniorzy: 12 CHF, studenci i osoby bezrobotne: 7 CHF, wstęp dla osób poniżej 18. roku życia bezpłatny.
}}
* {{zobacz
| name=[https://www.lausanne.ch/vie-pratique/culture/musees/mrv Musée Romain Lausanne-Vidy] | alt= | url= | adres=Chemin du Bois-de-Vaux 24 | lat=46.518917| long=6.598794| wskazówki=
| tollfree=+41 21 315 41 85 | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Wt.–niedz. 11:00–18:00. Prezentowane są tu znaleziska architektoniczne z terenu osady położonej tuż po drugiej stronie drogi, gdzie wciąż zachowały się pozostałości murów i forum z czasów Cezara. Wstęp: 8 franków, studenci – 5 franków.
}}
* {{zobacz
| name=Katedra Notre Dame | alt= | url= | adres=Place de la Cathédrale | lat=46.5225| long=6.635556| wskazówki=
| tollfree=+41 21 316-7161 | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=pon.-pt. 07:00-19:00, sob. niedz. 08:00-18:00. Na szczycie góry, na której zbudowane jest stare miasto. Katedra jest dość interesująca architektonicznie z wieloma małymi wieżami i oknami. Z wieży roztacza się fantastyczny widok na miasto i okolicę, ale ponieważ katedra znajduje się na szczycie miasta, warto zrobić zdjęcie już z małego placu na zewnątrz. Bezpłatny.
}}
* {{zobacz
| name=Muzeum Olimpijskie | alt= | url= | adres=Quai d'Ouchy 1 | lat=46.508611| long=6.633889| wskazówki=
| tollfree=+41 21 621-6511 | fax=+41 21 621 65 12
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Od 1 maja do 30 września: codziennie w godz. 9:00–18:00; od 1 października do 30 kwietnia: od wtorku do niedzieli w godz. 9:00–18:00. Muzeum reklamuje się jako miejsce prezentujące „bogactwo wspomnień, które podtrzymają w Tobie pasję do idei olimpijskiej”. Ogród rzeźb, z którego roztacza się widok na Jezioro Genewskie, jest udostępniony dla zwiedzających. W okresie od 1 listopada do 31 marca obiekt jest nieczynny w poniedziałki. Wśród eksponatów znajdują się m.in. buty narciarskie Jean-Claude’a Killy’ego oraz złote buty lekkoatletyczne Carla Lewisa. Cena wstępu: 14 CHF za zwiedzanie całego muzeum, 7 CHF za wstęp wyłącznie na wystawy czasowe. Dzieci płacą połowę ceny; wstęp dla dzieci poniżej 10. roku życia jest bezpłatny.
}}
* {{zobacz
| name=[https://www.aquatis.ch/ Aquatis] | alt= | url= | adres=Route de Berne 144 | lat=46.508611| long=6.633889| wskazówki=Metro [[Plik:Logo_du_M2_de_Lausanne.svg|20px]], stacja Vennes, autostrada [[Plik:A9Swiss.svg|25px]], zjazd Vennes
| tollfree=+41 21 654 23 23 | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=info@aquatis.ch. 1 listopada – 31 marca: 10:00–18:00; 1 kwietnia – 31 października: 09:00–19:00. Największe w Europie akwarium i wiwarium słodkowodne, otwarte w 2017 roku. Ponad 10 000 ryb oraz 100 gadów i płazów w 46 akwariach, wiwariach i terrariach. Zwiedzanie zajmuje około 2 godzin. Cena: 29 CHF dla dorosłych, 19 CHF dla dzieci powyżej 5. roku życia; wstęp bezpłatny dla młodszych dzieci. Dostępne są ceny rodzinne i zniżki dla uczniów/studentów.
}}
* {{zobacz
| name=[https://www.sainf.ch/ Kościół św. Franciszka] | alt= | url= | adres= | lat=46.51971| long=6.63335| wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Został wzniesiony w XIII wieku i stanowił prezbiterium dawnego klasztoru franciszkanów. Aby zwiedzić kościół św. Franciszka (Église Saint-François), można wysiąść na stacji metra Lausanne Flon, obsługiwanej przez obie linie ([[Plik:Logo_du_M1_de_Lausanne.svg|20px]] i [[Plik:Logo_du_M2_de_Lausanne.svg|20px]]); stamtąd do kościoła jest około 5–10 minut drogi. Dogodniejszy dojazd zapewnia jednak autobus: linie nr 1, 2, 4, 6, 7, 8, 9, 12, 13, 16, 17 i 66 obsługują przystanek o tej samej nazwie z różną częstotliwością kursowania.
}}
* {{zobacz
| name=Château St. Maire | alt= | url= | adres= | lat=46.524864| long=6.635706| wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Budynek wzniesiono na przełomie XIV i XV wieku. Dawniej pełnił funkcję rezydencji biskupiej, a później siedziby namiestników z Berna; obecnie mieści się w nim muzeum historyczne. Obiekt znajduje się w górnej części Starego Miasta i jest łatwo dostępny autobusem. Najlepiej wysiąść na przystanku Tunnel (linie 8, 16, 22, 60 – różna częstotliwość kursowania) lub Pierre Viret (linia 16); stamtąd dojście pieszo zajmuje około 5–10 minut.
}}
* {{zobacz
| name=[https://www.chateaudouchy.ch/en/welcome/ Château d'Ouchy] | alt= | url= | adres=Place du Port 2 | lat=46.50672| long=6.62761| wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Château d'Ouchy został zbudowany około 1170 roku, następnie kilkakrotnie przebudowywany, w 1609 roku podpalony i popadający w ruinę. Jean-Jacques Mercier kazał usunąć ruiny z wyjątkiem wieży w latach 1885-1889, a w latach 1889-1893 zbudował dzisiejszy neogotycki zamek. Najbliższa stacja autobusowa i stacja metra to Ouchy.
}}
[[Plik:Lausanne Rathaus.JPG|300px|right|thumb|Ratusz przy Place de la Palud]]
[[Plik:Lausanne Bel-Air.JPG|thumb|Wieża Bel-Air]]
* {{zobacz
| name=Ratusz | alt= | url= | adres=Place de la Palud 2 | lat=46.52173| long=6.63288| wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Budynek znajduje się przy placu Place de la Palud i jest połączony z katedrą schodami Escalier du Marché. Został wzniesiony w XVII wieku i stanowi siedzibę władz miejskich oraz rady miasta. Można do niego dojechać linią metra [[Plik:Logo_du_M2_de_Lausanne.svg|20px]]; najbliższe stacje to Riponne-Maurice Béjart i Flon. Do stacji Flon dojeżdża również linia metra [[Plik:Logo_du_M1_de_Lausanne.svg|20px]]. Dojście pieszo zajmuje około 10 minut.
}}
* {{zobacz
| name=Grand Pont | alt= | url= | adres= | lat=46.520468| long=6.63135| wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Został ukończony w 1844 roku. Przebiega nad doliną Flon, którą zasypano w 1874 roku. Można do niej dotrzeć liniami metra [[Plik:Logo_du_M1_de_Lausanne.svg|20px]] i [[Plik:Logo_du_M2_de_Lausanne.svg|20px]], wysiadając na przystanku Flon. Można również wysiąść na przystanku St. François, obsługiwanym przez linie autobusowe nr 1, 2, 4, 6, 7, 8, 9, 12, 13, 16, 17 i 66.
}}
* {{zobacz
| name=[https://cche.com/de/Projekte/complexe-bel-air/ Wieża Bel-Air] | alt= | url= | adres=Place Bel-Air 1 | lat=46.52206| long=6.62886| wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=był pierwszym drapaczem chmur w Szwajcarii. Ma 61 metrów wysokości i została zbudowana w latach 1929-1932. Do przystanku Bel-Air można dojechać liniami autobusowymi 1, 2, 4, 6, 7, 8, 13 i 17 lub metrem [[Plik:Logo_du_M1_de_Lausanne.svg|20px]] lub [[Plik:Logo_du_M2_de_Lausanne.svg|20px]], wysiąść we Flon i iść 5 minut pieszo.
}}
* {{zobacz
| name=[https://www.lausanne.ch/portrait/carte-identite/architecture-et-monuments/patrimoine-architectural/entre-deux-guerres/tribunal-federal.html Sąd Federalny] | alt= | url= | adres=Avenue du Tribunal Fédéral 29 | lat=46.51964| long=6.64422| wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Został otwarty w 1927 roku i stanowi najwyższy organ sądowy Szwajcarii. Można do niego dotrzeć, korzystając ze stacji autobusowej i metra Pont-Bessières (linia metra [[Plik:Logo_du_M2_de_Lausanne.svg|20px]] oraz linie autobusowe 6, 7, 16, 22 i 60) lub z przystanku autobusowego Mon Repos, obsługiwanego przez linię nr 13.
}}
=== Parki ===
* {{Znacznik|Parc de Mont-Repos|46.518493 |6.642526 |typ=natura}}'''Parc de Mont-Repos''' znajduje się w pobliżu Szwajcarskiego Sądu Federalnego; oferuje woliery, plac zabaw dla dzieci, małą kawiarnię, wodospad oraz dużo terenów zielonych.
* {{Znacznik|Parc de la Vallée de la Jeunesse|46.5202 |6.6046 |typ=natura}}'''Parc de la Vallée de la Jeunesse''' to rozległy teren zielony w zachodniej części Lozanny.
* {{Znacznik|Bois de Sauvabelin|46.535317 |6.638519 |typ=natura}}'''Bois de Sauvabelin''' to obszar leśny na północy Lozanny, z wieżą widokową i niewielkim jeziorem.

== Aktywny wypoczynek ==
[[Plik:Lausanne view from Cathedral square.JPG | thumb | 300px | Stare Miasto widziane z placu Katedralnego]]
* '''Zwiedź Stare Miasto'''. Ze stacji kolejowej możesz wygodnie dojechać metrem do dzielnic Flon, Riponne lub Bessières (w pobliżu katedry). Jeśli natomiast nie boisz się wspinaczki, możesz ruszyć pieszo – wyłączona z ruchu kołowego część Starego Miasta zaczyna się tuż naprzeciwko dworca, a droga prowadzi stromo pod górę. Sklepy są czynne w ściśle określonych godzinach: od poniedziałku do piątku w godz. 10:00–19:00 oraz w soboty w godz. 10:00–18:00. W środy i soboty przez cały rok niemal cały ten rozległy obszar wolny od ruchu samochodowego zamienia się w wielki targ. Dzięki ukształtowaniu terenu (wzgórzom utrudniającym zabudowę drogową) Stare Miasto w Lozannie jest większe niż w większości szwajcarskich miast – wyjątkiem jest tu jedynie [[Zurych]]. Można tu spędzić dni na wędrówkach brukowanymi uliczkami, a i tak nie odkryć wszystkich zakamarków. Po zamknięciu sklepów do dyspozycji są dziesiątki restauracji, kawiarni i klubów nocnych – od urokliwych i przytulnych po modne i klimatyczne; warto zauważyć, że przy placu Place Central Stare Miasto łączy się z dzielnicą '''Flon''', słynącą z klubów i galerii. Spaceruj do woli – wstęp jest oczywiście bezpłatny.
* '''Odkryj las Sauvabelin''' (''na północ od centrum''). Nie przegap ogólnodostępnej {{Znacznik|Wieża Sauvabelin|46.535278|6.638611|typ=atrakcja}}'''wieży Sauvabelin''', z której roztacza się widok 360° na jezioro, Alpy i góry Jura. Następnie zejdź do centrum miasta przez park przy Fondation de l'Hermitage (patrz wyżej).
* '''Ciesz się widokami nad jeziorem w dzielnicy Ouchy'''. Pojedź linią metra [[Plik:Logo_du_M2_de_Lausanne.svg|20px]] do stacji Ouchy – i gotowe: po wyjściu ze stacji zobaczysz przed sobą rozciągające się jezioro (a przy dobrej pogodzie także [[Alpy]]). Nad brzegiem jeziora znajdują się również restauracje, bary oraz zamek-hotel Château d'Ouchy.
* '''Wejdź na wieżę katedry'''. Widok ze szczytu wieży katedry jest wart wysiłku związanego ze wspinaczką. Informacji udziela siostra zakonna w sklepiku z pamiątkami wewnątrz katedry. Od godziny 22:00 do drugiej nad ranem nocny stróż wykrzykuje aktualną godzinę, kontynuując tradycję sięgającą 1405 roku.
* '''Piłka nożna''': [https://www.lausanne-sport.ch/ FC Lausanne-Sport] występuje w Swiss Super League, czyli najwyższej klasie rozgrywkowej w Szwajcarii. Ich stadionem domowym jest {{Znacznik|Stade de la Tuilière|46.543556|6.622028|typ=atrakcja}}'''Stade de la Tuilière''' (pojemność 12 500 miejsc), położony 3 km na północ od centrum miasta. Klub [https://fcslo.ch/ FC Stade Lausanne Ouchy] spadł z ligi w 2024 roku i występuje obecnie w Challenge League – na drugim poziomie rozgrywkowym. Ich stadionem domowym jest {{Znacznik|La Pontaise|46.533333|6.624167|typ=atrakcja}}'''La Pontaise''' (pojemność 15 700 miejsc) – stadion olimpijski znajdujący się 2 km na północ od centrum miasta.

=== Koncerty i teatr ===
* {{Znacznik|Métropole|46.52213 |6.62845 |typ=atrakcja}}'''[http://www.mymetropole.ch/ Métropole]''', Rue des Terreaux 25, ☏ +41 21 340-9200. pon. 09:00-19:00, wt.-pt. 08:30-19:00, sob. 08:00-18:00. Główna sala koncertowa zachodniej Szwajcarii, Métropole księguje muzykę taneczną, muzykę świata, pop, jazz itp. Jeśli będziesz przejeżdżać przez miasto w odpowiednim czasie, możesz złapać tu wszystko, od Lozanńskiej Orkiestry Kameralnej po The Cure. 
* {{Znacznik|Espace de Terreaux|46.52300 |6.62800 |typ=atrakcja}}'''[https://terreaux.org/web.php/1/terreaux/accueil Espace de Terreaux]''', Rue des Terreaux 14, ☏ +41 21 320-0046. Lokalna rada kościołów protestanckich zdekonsekrowała kaplicę znajdującą się po drugiej stronie ulicy od centrum handlowego Metropole 2000 i obecnie wykorzystuje ją do cotygodniowych koncertów, podczas których odbywają się zarówno występy sakralne, jak i świeckie, od amerykańskich śpiewaków gospel, przez wschodnioeuropejskie zespoły klezmerskie, po teatr lalek dla dzieci. 
* {{Znacznik|Arsenic|46.52269 |6.62168 |typ=atrakcja}}'''[https://arsenic.ch/ Arsenic]''', Rue de Genève 57, ☏ +41 21 625-1136, info@theatre-arsenic.ch. Specjalizujący się w bardziej niecodziennych występach, Arsenic oferuje pełny harmonogram awangardowego teatru, muzyki jazzowej i popowej, a także instalacji/performansów jesienią, zimą i wiosną. 
* {{Znacznik|Théâtre de Vidy|46.51271 |6.61090 |typ=atrakcja}}'''[https://www.vidy.ch/fr/ Théâtre de Vidy]''', Av. Jaques-Dalcroze 5, ☏ +41 21 619-4545. 
* {{Znacznik|Théâtre Boulimie|46.52258 |6.63190 |typ=atrakcja}}'''[http://www.theatreboulimie.com/ Théâtre Boulimie]''', Place Arlaud 1, ☏ +41 312-9700. Sanktuarium szwajcarskiego humoru. Edycja wskazówek OSM
* {{Znacznik|Théâtre 2.21|46.52629 |6.63936 |typ=atrakcja}}'''[https://theatre221.ch/ Théâtre 2.21]''', Rue de l'Industrie 10, ☏ +41 21 311-6514. 
* {{Znacznik|Les Docks|46.52241 |6.61926 |typ=atrakcja}}'''[http://www.lesdocks.ch/ Les Docks]''', Av. Sévelin 34, ☏ +41 21 623-4444. Muzyka na żywo i bar. 
* {{Znacznik|Le Romandie|46.52013 |6.63165 |typ=atrakcja}}'''[https://www.leromandie.ch/ Le Romandie]''', Place de la Riponne 10, ☏ +41 21 311-1719. Klub rockowy i muzyka na żywo. Zobacz ich stronę internetową programu. 
* {{Znacznik|Théâtre Kléber-Méleau|46.52496 |6.60027 |typ=atrakcja}}'''Théâtre Kléber-Méleau''', 1020 Renens-Malley, ☏ +41 21 625-8429.

== Praca ==
Rynek pracy w [[Vaud]] jest dynamiczny, szczególnie w sektorze zaawansowanych technologii z imponującą liczbą start-upów zlokalizowanych w pobliżu EPFL.

Jak wszędzie w [[Szwajcaria|Szwajcarii]], obcokrajowcy z [[Europa|Europy]] muszą uzyskać zezwolenie B lub L, zanim będą mogli tam pracować. Przydział ten następuje automatycznie w ramach umów dwustronnych z UE, ale należy znaleźć pracodawcę, który chce podjąć odpowiednie kroki. Z drugiej strony pracodawcy zatrudniający osoby spoza Europy są ograniczeni do zwykłych warunków wykazania braków na istniejącym rynku. Wrażenie czy rzeczywistość: zagraniczni pracownicy (w szczególności Francuzi, czyli „pracownicy przygraniczni”) są regularnie oskarżani o zaniżanie płac, co może prowadzić do głosowania za odrzuceniem, jak np. ta z dnia 9 lutego 2014.

== Nauka ==

== Zakupy ==
[[Plik:Lausanne-cathe7.JPG|thumb|Katedra w Lozannie widziana z Place de l'Ours]]
Typowe szwajcarskie pamiątki można znaleźć w kilku miejscach w mieście, choć nie są one tak wszechobecne jak w [[Genewa|Genewie]] czy [[Berno|Bernie]]. Prawdziwą atrakcją jest tu kolorowy targ, odbywający się w soboty i środy na stromych, krętych uliczkach Starego Miasta. Nie brakuje tu również butików i domów towarowych. W niedziele większość sklepów jest zamknięta – wyjątkiem jest dzielnica Ouchy, której część znajduje się na terenie federalnym.

Wśród typowych i ekskluzywnych sklepów można natknąć się na kilka miejsc, które mogą zaskoczyć:

* {{Znacznik|'''Pompes Funèbres'''|46.52061 |6.62966 |typ=zakupy|url=|kolor=008080|treść=}}'''Pompes Funèbres''', Place de l'Europe 8, ☏ +41 21 312-5842. Nazwa tego sklepu obuwniczego oznacza „usługi pogrzebowe” (fr. *pompes funèbres*), ale słowo *pompe* może odnosić się zarówno do ceremonii, jak i do pewnego rodzaju obuwia – stąd ta gra słów. W ofercie znajdują się modne marki, takie jak Dr Martens, Camper i inne. 
* {{Znacznik|'''Coup de chapeau'''|46.51918 |6.63697 |typ=zakupy|url=|kolor=008080|treść=}}'''[https://www.chapeaux.ch/ Coup de chapeau]''', Place Benjamin-Constant 1, ☏ +41 21 311-5405. Pon. 13:30–18:30; wt.–pt. 09:30–12:00, 13:30–18:30; sob. 09:30–12:30, 13:30–17:00. Sklep z kapeluszami w XXI wieku to niemal z definicji pewnego rodzaju anachronizm – być może właśnie dlatego jest ich tak niewiele. To prawdopodobnie również powód, dla którego ten niewielki sklep w Lozannie przyciąga klientów z całego świata.
* {{Znacznik|'''Bazar d'Ouchy'''|46.50733 |6.62722 |typ=zakupy|url=|kolor=008080|treść=}}'''[https://www.bazarouchy.com/ Bazar d'Ouchy]''', Av. d'Ouchy 76 (''dolny odcinek Av. d'Ouchy''), ☏ +41 21 616-2377. 09:30–12:45, 14:15–18:45. Czy wspominaliśmy już o typowych szwajcarskich pamiątkach? Cóż, jeśli właśnie tego szukasz, to świetnym pomysłem będzie wizyta w tym przyjaznym i dobrze zaopatrzonym sklepie w pobliżu przystanku [[Plik:Logo_du_M2_de_Lausanne.svg|20px]] w Ouchy. Wszyscy mówią tam biegle po angielsku, więc śmiało pytaj.

== Gastronomia ==
Odwiedzając Lozannę, koniecznie trzeba spróbować kiełbasy '''Saucisson vaudois''' (z regionu Vaud). Tradycyjnie serwuje się ją z '''Papet vaudois''', czyli purée z pora i ziemniaków. Ponadto w okolicach Lozanny znajduje się wiele nasłonecznionych zboczy, na których powstaje doskonałe '''wino''' – na zachodzie jest to region [[La Côte]], a na wschodzie [[Lavaux]] i dolina Rodanu. '''Warto ich spróbować!'''

=== Oszczędnie ===
W Lozannie sprawdzają się też typowe sposoby na tanie jedzenie podczas podróży. Na terenie dworca kolejowego znajdują się trzy sklepy spożywcze czynne codziennie do północy (choć są one nieco droższe); dobrą alternatywą jest sklep Aldi, mieszczący się na tyłach dworca, poniżej peronu nr 9. Jest tu mnóstwo świetnych miejsc na piknik – warto wybrać się na przykład na wzgórze {{Znacznik|Crêt de Montriond|46.5140457|6.6239653|typ=natura}}'''Crêt de Montriond'''. Aby tam dotrzeć, należy zejść pod tory, wejść po schodach na główną aleję i skręcić w lewo. Po skręcie powinieneś zobaczyć przed sobą zielone wzgórze o wysokości mniej więcej pięciopiętrowego budynku. Jeśli znajdujesz się bliżej portu Ouchy, masz do dyspozycji dwa sklepy czynne codziennie: „Migros” w pobliżu hotelu Mövenpick oraz „Coop Pronto”, położony nieco powyżej zamku Château d'Ouchy.

Jeśli posiadasz ważną legitymację studencką, wiele tanich, a nawet niektóre restauracje ze średniej półki cenowej, oferują specjalne menu studenckie w obniżonej cenie.

* {{Znacznik|'''P'tit Bar'''|45.5626001|18.6812647|typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''P'tit Bar''', Rue Louis-Curtat 6. Otwarte codziennie do 19:00. Lokal jest malutki – zgodnie z nazwą mieści około 12 osób jednocześnie, przy czym często trzeba dzielić stolik z nieznajomymi (co sprzyja nawiązywaniu nowych znajomości). Serwują tu tylko lunche: latem sałatki, a zimą doskonałe zupy. 
* {{Znacznik|'''Tibits'''|45.5626001|18.6812647|typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''[https://www.tibits.ch/fr/home Tibits]''', Place de la Gare 11, 1003 Lozanna (''na dworcu kolejowym, przy zachodnim krańcu peronu 1''), ☏ +41 32 531 38 88, info@tibits.ch. 06:30–23:00. W pełni wegetariański bufet z kilkoma daniami typu fast food przygotowywanymi na zamówienie (np. wegeburger) oraz doskonałym lokalnym winem; wszystko to w klasycznym wnętrzu dawnego lokalu „Buffet de la Gare”. Tibits nie przeprowadziło zwykłego remontu, lecz z dbałością odrestaurowało przestrzeń, co widać na pierwszy rzut oka. Ceny: 1–30 CHF. 
* {{Znacznik|'''Crêperie de la Chandeleur'''|45.5626001|18.6812647|typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''Crêperie de la Chandeleur''', Rue Mercerie 9 (''w strefie wyłączonej z ruchu kołowego na Starym Mieście, między Place de la Palud a katedrą''), ☏ +41 21 312-8419. Wt.–sob. 10:00–23:00. Ta urocza naleśnikarnia oferuje naleśniki w domowej, bretońskiej atmosferze. Jeśli podróżujesz z dziećmi, to świetne miejsce na lunch lub kolację – panuje tu przyjazna atmosfera dzięki właścicielom i miejscowym bywalcom, a dzieci mogą zająć się zabawą bogatym zestawem dostępnych zabawek. Ceny: 25–30 CHF. 
* {{Znacznik|'''Holy Cow!'''|45.5626001|18.6812647|typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''[https://holycow.ch/ Holy Cow!]''', Rue Cheneau de Bourg 17. Pon.–śr. 11:00–22:00, wt.–sob. 11:00–23:00. Prawdopodobnie najlepsze burgery w Lozannie. Ich burger „Elvis Blue Cheese” został uznany za najlepszego burgera w Szwajcarii przez blog kulinarny theburgerblog.ch. Lokal mieści około 30 osób, ale wieczorami bywa w nim dość tłoczno. Zdecydowanie warto go jednak odwiedzić. Cena: 20 CHF. 
* {{Znacznik|'''La Croquignole'''|45.5626001|18.6812647|typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''La Croquignole''', Rue de l'Ale 16. Kawiarnia na Starym Mieście, przy ulicy prowadzącej do wieży Ale; w ofercie różnorodne kanapki i inne świeżo wypiekane produkty. 
* {{Znacznik|'''Le Charlot'''|45.5626001|18.6812647|typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''Le Charlot''', Rue Pichard 8. Jeśli szukasz smacznej kanapki, to miejsce będzie idealnym wyborem. Kanapki są prawdziwą ucztą dla oczu i podniebienia. Szeroki wybór i świetne sosy.
* {{Znacznik|'''La Mosaïque'''|45.5626001|18.6812647|typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''La Mosaïque''', Av. d'Ouchy 70. Bardzo dobra kuchnia etiopska. Polecamy delektowanie się posiłkiem z widokiem na jezioro i góry.

=== Umiarkowanie ===
* {{Znacznik|'''Léonardo'''|46.52108 |6.62912 |typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''Léonardo''', Esplanade du Flon. Włoska restauracja stawiająca na zdrowe jedzenie, z różnorodnym i pełnym energii, młodym personelem. Dużym atutem i okazją cenową jest tu bogaty bufet sałatkowy, choć dania z karty również prezentują wysoki poziom. Lokal oferuje m.in. różne warianty ręcznie wyrabianego makaronu spaghetti ''alla chitarra'', rozmaite rodzaje bruschetty oraz burgera wegetariańskiego. 
* {{Znacznik|'''Sicily'''|46.528146 |6.648749 |typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''Sicily''' (Restaurant Pizzeria Sicily) (''przystanek autobusowy Vallonnette''), ☏ +41 21 653 04 02. 08:30–23:00. Choć lokal znajduje się nieco na uboczu, krótka przejażdżka autobusem zdecydowanie się opłaca; Sicily to rodzinna włoska restauracja serwująca – jak sama nazwa wskazuje – specjały z południa Włoch i Sycylii. Jakość potraw znacznie przewyższa to, czego można by oczekiwać po typowej lokalnej knajpce, a serdeczność obsługi robi jeszcze większe wrażenie. Ceny od 20 CHF. 
* {{Znacznik|'''Café de Grancy'''|46.51524 |6.62866 |typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''[https://www.cafedegrancy.ch/ Café de Grancy]''', Av. du Rond-Point 1 (''jedna przecznica na południe od głównego dworca kolejowego, metro: Grancy''), ☏ +41 21 616-8666. Lokal Grancy oferuje pełne menu obiadowe wysokiej jakości, w którym zawsze znajdują się ciekawe propozycje dla wegetarian. Wielu podróżnych odwiedza to miejsce jednak po to, by – poza godzinami obiadowymi – delektować się kawą przy książce lub gazecie albo po prostu poczuć ducha tego lokalu, pracując nad niedokończoną pracą magisterską. Atmosfera jest tu taka, jakby drzwi wejściowe były teleportem rodem z science-fiction, łączącym lokal bezpośrednio z Berkeley. Kawa: 3 CHF; kieliszek wina lub piwo: 3,50–4,20 CHF; (znakomite) risotto dnia: 16 CHF. 
* {{Znacznik|'''Café Saint Pierre'''|46.51939 |6.63709 |typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''[http://www.cafesaintpierre.ch/ Café Saint Pierre]''', Galeries Benjamin Constant 1 (''metro: Bessières''), ☏ +41 21 323-3636. Saint Pierre to kolejny lokal prowadzony przez zespół Café de Grancy; oferuje codzienne menu lunchowe oraz wybór drobnych przekąsek wieczorem, a także bogatą kartę win i innych trunków. W weekendowe wieczory (wliczając czwartki) lokal bywa zatłoczony, więc warto przyjść wcześniej. Cena: 30–40 CHF.
* {{Znacznik|'''Poco Loco'''|46.52307 |6.62602 |typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''[http://pocoloco-movida.ch/ Poco Loco]''', Place Chauderon 5 (''wejście również od strony dzielnicy Flon, z ulicy Rue de Genève''), ☏ +41 22 329-1111. Pon.–śr. 11:30–14:00 i 18:00–23:59, czw. 11:30–14:00 i 18:00–01:00, pt. 11:30–14:00 i 18:00–02:00, sob. 18:00–02:00. Pewnie nie wybierasz się do Szwajcarii specjalnie na meksykańskie jedzenie, ale jeśli nabierzesz na nie ochoty podczas pobytu, trudno o lepszy wybór niż ten gwarny, popularny i dość autentyczny lokal, sąsiadujący z kinem wyświetlającym filmy hiszpańskojęzyczne oraz modnym barem. W menu deserowym znajdziesz wybór meksykańskich cygar, tequili i oczywiście słodkości. Lokal jest dość przyjazny dla wegetarian – w ofercie znajdują się wegetariańskie fajity oraz wrap ze szpinakiem. Kolacja: 30–35 CHF.
* {{Znacznik|'''Java'''|46.52046 |6.63846 |typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''[https://www.lejava.ch/ Java]''', Rue Marterey 36 (''między Rue Enning a Place de l'Ours''), ☏ +41 21 321-3837. Ten kameralny bar i restauracja mają w sobie coś niezwykle przyjaznego, co sprawia, że ​​chce się tu zostać na dłużej – najpierw na chwilę relaksu, a potem na kolację, wybierając spośród wielu pięknie podanych dań inspirowanych kuchnią śródziemnomorską lub bogatej oferty wytrawnych naleśników (crêpes). Wegetarianie poczują się tu jak w domu. Kolacja: ok. 20 CHF.
* {{Znacznik|'''Mövenpick'''|46.50827 |6.62416 |typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''Mövenpick''', Av. de Rhodanie 4, ☏ +41 21 612-7612. Codziennie 06:30–23:30. 
* {{Znacznik|'''Pinte-Besson'''|46.52330 |6.62962 |typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''[https://www.pinte-besson.com/ Pinte-Besson]''', Rue de l'Ale 4, ☏ +41 21 312-5969, infos@pinte-besson.com. Pon.–pt. 08:00–24:00. To najstarsza restauracja w Lozannie, serwująca absolutnie klasyczną kuchnię szwajcarską na bardzo wysokim poziomie. Lokal pełni również funkcję lokalnego baru. 15–25 CHF (lunch); 30–40 CHF (kolacja). 
* {{Znacznik|'''Ristorante St-Paul'''|46.52817 |6.61641 |typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''Ristorante St-Paul''', Av. d'Echallens 72, ☏ +41 21 544-7391. Wieczorami, od wtorku do soboty. Mathilde i Nazzareno Raffa – doświadczeni specjaliści od kuchni włoskiej, wcześniej związani z hotelem Angleterre w dzielnicy Ouchy – zrobili ogromne wrażenie na lozańskim środowisku kulinarnym, otwierając to niezwykle autentyczne bistro serwujące dania z południa Włoch. Choć – wzorem Apulii – główny nacisk położono tu na owoce morza, w menu nie brakuje również propozycji dla wegetarian. Mathilde mówi biegle po angielsku, a jej wiedza na temat włoskich win jest niemal encyklopedyczna; warto więc zapytać ją o opinię, gdy otrzymasz kartę win.

=== Ekskluzywnie ===
* {{Znacznik|'''Le Club''''|46.52161 |6.62668 |typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''Le Club''', Flon Valley (''dojazd metrem [[Plik:Logo_du_M2_de_Lausanne.svg|20px]] do stacji Flon, następnie spacer na plac/esplanadę''). Wysokiej klasy kuchnia włoska w dużej, modnej restauracji o przeszklonych ścianach. Warto spróbować ravioli z truflami. Latem taras, odizolowany od ruchu samochodowego, przyciąga wielu singli. Bezpłatne Wi-Fi. Koszt kolacji to ok. 50 CHF za osobę. 
* {{Znacznik|'''MYO'''|46.51979 |6.62732 |typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''MYO''', 1 allée Ernest-Ansermet (''w parku Montbennon''), ☏ +41 21 323-2288. Wysokiej klasy restauracja serwująca sushi i dania kuchni fusion, z wspaniałym widokiem na jezioro i Alpy. Wegetarianie nie muszą się martwić – kreatywność szefa kuchni obejmuje również dania niezawierające owoców morza. ok. 60 CHF za osobę. 
* {{Znacznik|'''Eat Me'''|46.52025 |6.63233 |typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''[https://eat-me.ch/ Eat Me]''', Rue Pépinet 3 (''w pobliżu Place Saint-François''), ☏ +41 21 311-7659. Restauracja prowadzona przez szefa kuchni Stéphane’a Goubina oferuje kulinarną podróż „dookoła świata”, łącząc smaki Rzymu, Paryża, Nowego Jorku, Tokio i Bangkoku. Od 60 CHF za osobę. 
* {{Znacznik|'''l'Accademia'''|46.50732 |6.62829 |typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''l'Accademia''', 11 Place du Port (''w hotelu Angleterre''), ☏ +41 21 613-3434. Kuchnia włoska na najwyższym poziomie, serwowana w przytulnie urządzonym wnętrzu. Na uwagę zasługuje zarówno znakomita obsługa, jak i bogata karta win. Jakość idzie tu w parze z ceną. Od 60 CHF za osobę. 
* {{Znacznik|'''la Table d'Edgard'''|46.51950 |6.63089 |typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''la Table d'Edgard''', Rue du Grand-Chêne 7-9 (''w hotelu Lausanne Palace''), ☏ +41 21 331 3215. Restauracja słynąca z pomysłowej, wyrafinowanej kuchni i niezwykle troskliwej obsługi; lokal został wyróżniony gwiazdką Michelin – jedną z dwóch przyznanych restauracjom w centrum Lozanny. Od 100 CHF za osobę. 
* {{Znacznik|'''Restaurant de l'Hôtel de Ville de Crissier'''|46.55410 |6.57667 |typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''[http://www.philippe-rochat.ch/ Restaurant de l'Hôtel de Ville de Crissier]''', Rue d'Yverdon 1 (''dojazd autobusem nr 18 do przystanku Crissier-centre – skąd jest już niedaleko – lub taksówką''), tel. +41 21 634-0505. Absolutna czołówka gastronomii w szwajcarskiej części kraju (Romandii), a być może i w całej Szwajcarii. Recenzenci opisujący kunszt kulinarny (nieżyjącego już) szefa kuchni Benoît Violiera używają określeń takich jak „nieporównywalny”, „wybitny” czy „spektakularny”. Lokal szczyci się trzema gwiazdkami Michelin (to najwyższa możliwa ocena, przyznawana niezwykle rzadko) oraz notą 19 na 20 punktów w przewodniku Gault et Millau (co również należy do rzadkości). Warto dokonać rezerwacji z kilkumiesięcznym wyprzedzeniem. Koszt menu waha się od 295 do 360 franków (bez wina).

== Festiwale, imprezy ==

== Noclegi ==
* Mövenpick Hotel Lausanne hotel 4-gwiazdkowy 
* Carlton Lausanne Boutique Hôtel hotel 4-gwiazdkowy 
* Hôtel des Inventions 
* SwissTech Hotel 
* Elite hotel 3-gwiazdkowy

== Kontakt ==

== Bezpieczeństwo ==

== Informacje turystyczne ==
* '''[https://www.lausanne-tourisme.ch/en/ Biuro Informacji Turystycznej w Lozannie]''' (''znajdujące się na głównym dworcu kolejowym oraz w dzielnicy Ouchy, gdzie dzieli lokal ze stacją metra linii [[Plik:Logo_du_M2_de_Lausanne.svg|20px]]''), tel. +41 21 613-7373. Otwarte codziennie w godzinach 09:00–19:00. Pracownicy biura – zarówno na miejscu, jak i podczas rozmowy telefonicznej – niemal zawsze potrafią znaleźć hotel odpowiadający Twoim możliwościom finansowym, nawet w ostatniej chwili. Ponadto oferują oni świetną, bezpłatną mapę miasta oraz bogaty wybór przydatnych materiałów informacyjnych w języku angielskim, a także francuskim, niemieckim i włoskim.

== Wyjazd ==

{{Zarys}}
{{Atrybucja}}

{{Jest w|Vaud}}

[[Kategoria:Szwajcaria]]</text>
      <sha1>nx65jg3y6jsru5bdzw5ie5ug4qkf5vx</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>158867</id>
      <parentid>158866</parentid>
      <timestamp>2026-09-24T09:47:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Moromar</username>
        <id>2451</id>
      </contributor>
      <comment>/* Nauka */</comment>
      <origin>158867</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="58379" sha1="h6bokqdln4u0v4eerpg9bousuvuppar" xml:space="preserve">{{Top-banner}}
{{Miejscowość infobox
 |nazwa            = Lozanna
 |nazwa oryginalna = Lausanne
 |widok            = Lausanne_Wiki.jpg
 |opis             = 
 |herb             = CHE_Lausanne_COA.svg
 |mapa             = Lausanne dot.jpg
 |państwo          = [[Plik:Flag of_Switzerland_(Pantone).svg|20px]] [[Szwajcaria]]
 |region           = [[Plik:CHE_Vaud_Flag.svg|20px]] [[Vaud]]
 |powierzchnia     = 41,38
 |wysokość         = 495
 |ludność          = 145 600
 |prefiks          = 021
 |kod pocztowy     = 1000–1018
 |www              = https://www.lausanne.ch/
}}
'''Lozanna''' ([[Rozmówki francuskie|fra]] ''Lausanne'', wym. [lozan]), stolica [[Szwajcaria|szwajcarskiego]] kantonu [[Vaud]], to liczące 140 000 mieszkańców (stan na 2020) miasto położone na północnym krańcu [[Jezioro Genewskie|Jeziora Genewskiego]] (''Lac Léman''). Stanowi ono węzeł komunikacji publicznej kantonu [[Vaud]] oraz bramę do alpejskiego kantonu [[Valais]], gdzie znajdują się jedne z najbardziej znanych stoków narciarskich na świecie.

== Charakterystyka ==
{{Infobox|Mayor Davel|[[Plik:Lausanne Major Davel.JPG|150px|right|thumb|Pomnik Mayora Davela]]'''Mayor Davel''', pełne imię i nazwisko Jean Daniel Abraham Davel urodził się 20 października 1670 roku w Morrens VD. Był szwajcarskim buntownikiem i obecnie jest uważany za par Excelle bohatera ludowego Vaudois. W 1712 roku został mianowany burmistrzem przez ludność Berna (Vaud był wówczas częścią Berna). Davel poczuł się wezwany przez Boga do wyzwolenia swojej ojczyzny – Vaud – od Berneńczyków. 31 marca 1723 roku niespodziewanie wjechał do Lozanny, zebrał tam radę miejską i przedstawił manifest. W manifeście tym naród berneński został oskarżony o szereg błędów. Wyjaśnił swój plan wyzwolenia Vaud. Nie znalazł jednak żadnego poparcia dla tej kwestii w radzie miasta i incydent został zgłoszony bezpośrednio do Berna, po czym Davel został aresztowany. Podczas śledztwa Davel był torturowany, ale nadal upierał się, że wyzwolenie Vaud było boską inspiracją i że nie miał wspólników. Niemniej jednak został uznany za winnego i ścięty w Lozannie-Vidy 24 kwietnia 1723 r. W XIX wieku historia ta została wysoce wysterylizowana i stał się bohaterem ludowym Vaud.}}
Miasto jest gospodarzem '''Międzynarodowego Komitetu Olimpijskiego''' i dwóch głównych uniwersytetów. Jak można się spodziewać, duża populacja studentów tworzy tętniącą życiem społeczność nocną i artystyczną skupioną wokół '''dzielnicy Flon'''. Znajdziesz tu także wiele znakomitych restauracji i dwa tuziny godnych uwagi muzeów, w tym '''Muzeum Olimpijskie''' i niecodzienną '''Kolekcję de l'Art Brut'''. Miłośnicy architektury znajdą na szczycie miasta najlepiej zachowaną '''gotycką katedrę''' w [[Szwajcaria|Szwajcarii]].

Lozanna, mimo że jest miastem bardzo międzynarodowym (42% jego populacji w 2013 stanowili obcokrajowcy), jest miastem [[Rozmówki francuskie|francuskojęzycznym]]. [[Rozmówki angielskie|Angielski]] nie jest tak powszechnie używany jak w [[Genewa|Genewie]] i prawdopodobnie będziesz miał problemy z porozumiewaniem się z przeciętną osobą na ulicy. Większość pracowników sektora usług mówi jednak trochę po angielsku, a poziom języka angielskiego wśród młodych Szwajcarów jest zwykle wysoki (wśród starszego pokolenia zdecydowanie silniejszy jest [[Rozmówki niemieckie|język niemiecki]]). Gość nie będzie miał problemów z poruszaniem się wyłącznie po angielsku.

[[Plik:Lausanne cathedral from gd pont.jpg|thumb|300px|Katedra w Lozannie widziana z mostu Grand Pont]]

=== Historia ===
Osadnictwo na wzgórzu, na którym leży Lozanna, istniało co najmniej od epoki kamienia, jednak większość opracowań historycznych wiąże początki miasta z rzymskim obozem ''Lausanna'', usytuowanym nieco niżej, u podnóża wzgórza w kierunku jeziora – na terenie dzisiejszej miejscowości Vidy.

W średniowieczu miasto przeniesiono na łatwiejsze do obrony szczytowe partie wzgórza; o wzroście jego zamożności i znaczenia decydowało w dużej mierze położenie przy głównych szlakach komunikacyjnych wiodących z północy na południe, łączących [[Włochy]] z rejonem [[Morze Północne|Morza Północnego]]. Było to najważniejsze miasto na północ od przełęczy św. Bernarda – przynajmniej do czasu utworzenia biskupstwa w [[Valais]].

W 1536 roku miasto zostało przejęte przez [[Berno]] od książąt Sabaudii w ramach działań mających na celu zabezpieczenie południowo-zachodniej granicy tego kantonu. [[Berno]] sprawowało władzę nad tym obszarem aż do momentu, gdy Lozanna uzyskała niezależność po wkroczeniu wojsk francuskich pod wodzą Napoleona Bonapartego w 1798 roku. W 1803 roku miasto włączono do [[Szwajcaria|Szwajcarii]] jako stolicę kantonu [[Vaud]].

[[Lavaux]] – niewielki region położony na północno-zachodnim brzegu [[Jezioro Genewskie|Jeziora Genewskiego]], rozciągający się od Lozanny po [[Montreux]] (obszar ten bywa nazywany '''Szwajcarską Riwierą''') – od około 150 lat stanowi drugi dom dla pisarzy, artystów i muzyków. Do grona pierwszych słynnych przybyszów należeli państwo Shelleyowie oraz Lord Byron; bawili się oni i tworzyli w Lozannie (krążą pogłoski, że to właśnie tutaj powstał „Frankenstein”). Wśród innych znanych mieszkańców warto wymienić Ernesta Hemingwaya, który spędzał tu zimy z młodą rodziną w okresie opisanym w książce „Ruchome święto”, oraz Charliego Chaplina, mieszkającego w [[Vevey]] od połowy lat 30. XX wieku.

=== Orientacja ===
Dla odwiedzających Lozannę najważniejszymi dzielnicami są '''Cité''', '''Ville Marché''' oraz portowa dzielnica '''Ouchy'''. Pomiędzy nimi znajduje się '''Flon''' – obecnie przede wszystkim zagłębie klubów nocnych i sklepów – oraz położona tuż poniżej dworca kolejowego, zazwyczaj spokojna dzielnica '''Sous Gare''', która szczyci się jednymi z najlepszych kawiarni w mieście. Jeśli masz ochotę na spacer, warto poświęcić kilka godzin na wędrówkę po lesie '''Sauvebelin''', położonym na północ od wzgórza ''Hermitage''. Oto krótka charakterystyka tych dzielnic:

* {{Znacznik|'''Cité'''|46.5258|6.6275|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''Cité''' — to wzgórze stanowi najstarszą część Lozanny i przyciąga wielu turystów; znajdują się tu ''katedra'', ''zamek'', muzeum ''MUDAC'', kilka innych muzeów, teatr dla dzieci oraz znakomity sklep z zabawkami.
* {{Znacznik|'''Ville Marché'''|46.5231787|6.6326505|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''Ville Marché''' — średniowieczna Lozanna rozwijała się wokół targowisk organizowanych przy bramach wjazdowych do miasta; obszar ten – obejmujący place ''Place de la Palud'', ''Place St. François'' i ''Place Riponne'' – stanowi wraz z historycznym centrum całość Starego Miasta.
* {{Znacznik|'''Flon'''|46.521667|6.626944|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''Flon''' — pierwotna linia kolejowa prowadząca do Lozanny biegła doliną rzeki Flon, jednak brak możliwości poprowadzenia jej przez środek miasta sprawił, że w XIX wieku zastąpiono ją trasą przebiegającą przez kolejne wzgórze na południe, co umożliwiło obsługę połączeń z kantonem [[Valais]] i [[Włochy|Włochami]]. Dziś dawne magazyny w dolinie Flon mieszczą głównie modne restauracje i dyskoteki.
* {{Znacznik|'''Ouchy'''|46.507072|6.626764|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''Ouchy''' — dawna wioska rybacka, włączona w granice Lozanny w połowie XIX wieku, by pełnić funkcję portu nad ''Jeziorem Genewskim'' (Lac Léman). Wspaniałe widoki na jezioro i Alpy oraz przyjemniejsza temperatura powietrza sprawiają, że Ouchy cieszy się dużą popularnością w miesiącach letnich. W pobliżu portu znajduje się wiele hoteli i restauracji; w tej dzielnicy mieści się również [https://www.olympics.com/museum/ Muzeum Olimpijskie].
* {{Znacznik|'''Sous Gare'''|46.5151324|6.6260134|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''Sous Gare''' (dosłownie „pod dworcem”) — w XIX wieku Lozanna rozrosła się, zajmując cały teren pomiędzy obecną lokalizacją dworca kolejowego a portem w Ouchy. To przede wszystkim dzielnica bloków mieszkalnych i domów, ale warto się po niej przespacerować – choćby dla ''Café de Grancy'' i parku na wzgórzu ''Crêt de Montriond''.

== Dojazd ==
=== Samolotem ===
Najbliższe lotnisko, {{Znacznik|Port lotniczy Genewa|46.23756|6.10921|typ=transport}}'''Port lotniczy Genewa''' ({{IATA|GVA}}), obsługuje niemal wszystkich europejskich przewoźników oraz cztery codzienne połączenia transatlantyckie: z [[Waszyngton]]u-Dulles (linie Continental), [[Nowy Jork|Nowego Jorku]]-JFK (Swiss), [[Newark (New Jersey)|Newark (Continental) i [[Montreal]]u (Air Canada); w przypadku innych lotów z [[Stany Zjednoczone|USA]] konieczna jest przesiadka w głównym porcie przesiadkowym (hubie) danej linii lotniczej. Podróż pociągiem między lotniskiem w Genewie a stacją Lausanne CFF trwa około 45 minut; pociągi kursują co najmniej dwa razy na godzinę, z wyjątkiem późnych godzin nocnych i wczesnoporannych. Pełna opłata za przejazd z lotniska w Genewie do Lozanny wynosi 27 franków. Alternatywą jest {{Znacznik|Port lotniczy Zurych|47.464722|8.549167|typ=transport}}'''[[Port lotniczy Zurych|lotnisko w Zurychu]]''' ({{IATA|ZRH}}), oferujące częstsze połączenia transatlantyckie, obsługiwane głównie przez linie Swiss.

=== Koleją ===
Obsługę kolejową Lozanny zapewniają [https://www.sbb.ch/en Szwajcarskie Koleje Federalne] (SBB/CFF/FFS) – jeden z najsprawniejszych systemów transportu pasażerskiego na świecie. Pociągi kursują codziennie mniej więcej co pół godziny w godzinach od 04:45 do 01:30, łącząc miasto z Genewą, [[Zurych]]em (Zürich HB), [[Berno|Bernem]], [[Lucerna|Lucerną]], [[Neuchâtel]], [[St. Gallen]], [[Brig]], [[Biel/Bienne]] oraz miejscowościami pośrednimi. Wszystkie pociągi zmierzające do [[Genewa|Genewy]] z innych części Szwajcarii przejeżdżają przez Lozannę; kursują tu również liczne pociągi lokalne, dzięki czemu w ciągu dnia połączenie z Genewą (w obu kierunkach) dostępne jest średnio co 15 minut. Podróż szybkim pociągiem bezpośrednim (IC) z [[Genewa|Genewy]] zajmuje nieco ponad pół godziny, podczas gdy pociągi lokalne, zatrzymujące się na mniejszych stacjach, mogą potrzebować na to nawet godziny. Codziennie kursują cztery pociągi z [[Paryż|paryskiego]] dworca Gare de Lyon (szybkie składy ''TGV'' przewoźnika [https://www.groupe-sncf.com/fr SNCF]), a także jeden bezpośredni pociąg z [[Wenecja|Wenecji]] i trzy z [[Mediolan]]u. Włoski przewoźnik kolejowy oferuje również połączenia nocne z [[Rzym]]u i [[Wenecja|Wenecji]]. Bilety kolejowe w [[Szwajcaria|Szwajcarii]] są drogie. Warto kupować je z wyprzedzeniem (przez internet), aby skorzystać z niższych cen (oferta ''billet dégriffé'').

{{Znacznik|Dworzec kolejowy|46.516886 |6.629096 |typ=transport}}'''Dworzec kolejowy''' (Gare CFF), Place de la Gare 9. Całodobowe skrytki bagażowe, cena: 6–9 CHF.

=== Samochodem ===
Lozanna jest połączona ze szwajcarską siecią autostrad za pośrednictwem autostrady [[Plik:A1Swiss.svg|25px]] ([[Genewa]] – [[Berno]] – [[Zurych]] – [[St. Gallen]]) oraz autostrady [[Plik:A9Swiss.svg|25px]] ([[Brig]]-Glis – [[Sion]] – [[Vallorbe]]). Dla miasta istotne znaczenie ma również łącznik autostradowy A1A, który odgałęzia się od autostrady [[Plik:A1Swiss.svg|25px]] w pobliżu Ecublens i kończy się w dzielnicy Vidy w Lozannie.

=== Autobusem ===
Autobusy międzynarodowe przyjeżdżają codziennie z [[Hiszpania|Hiszpanii]], [[Francja|Francji]] oraz głównych miast [[Europa Środkowa|Europy Środkowej]]. Wiele z nich przejeżdża przez [[Genewa|Genewę]] lub [[Bazylea|Bazyleę]], zanim zatrzyma się w Lozannie. {{Znacznik|Dworzec autobusowy|46.5365617025889|6.623129538004348|typ=transport}}'''Dworzec autobusowy''' znajduje się w północnej części miasta.

=== Statkiem ===
==== Statki wycieczkowe ====
Do Lozanny kursują statki zarówno z francuskiego, jak i szwajcarskiego brzegu Jeziora Genewskiego. Głównymi portami, z których wypływają jednostki, są [[Évian-les-Bains]], [[Montreux]], [[Genewa]] oraz wiele mniejszych miejscowości położonych nad brzegiem jeziora. Dużą popularnością wśród turystów cieszą się rejsy połączone z lunchem lub kolacją. Większość statków porusza się w spokojnym tempie, co czyni je najwolniejszym środkiem transportu do Lozanny. Latem rozkład rejsów jest dość rozbudowany, jednak jesienią i wiosną ulega on ograniczeniu, a zimą statki niemal całkowicie przestają kursować.

==== Promy ====
Z {{Znacznik|Przystań Lausanne-Ouchy|46.50514053914229|6.626600742727966|typ=transport}}'''przystani Lausanne-Ouchy''' przez cały rok kursują – w ramach oferty '''NaviMobilité''' i pod szyldem przewoźnika CGN – promy pasażerskie obsługujące bezpośrednie połączenia przez jezioro do [[Évian-les-Bains]] (linia N1) oraz [[Thonon-les-Bains]] (linia N2). Służą one przede wszystkim osobom dojeżdżającym do pracy przez granicę, dlatego kursują od poniedziałku do piątku – od wczesnych godzin porannych aż do późnego wieczora. W porównaniu ze standardowymi statkami rejsowymi CGN, promy te objęte są odrębną, nieco droższą taryfą, oferują nieco niższy komfort podróży, ale zapewniają krótszy czas przejazdu.

=== Pieszo ===
Przez miasto przebiega '''Via Francigena''' – długodystansowy szlak pieszy łączący [[Canterbury]] z [[Rzym]]em, oznaczony w Szwajcarii numerem 70.

== Komunikacja ==
{{mapa|46.518|6.632|zoom=14|layer=|staticmap=|align=|name=|grupy=transport,zobacz,natura,jedzenie,bar,nocleg,atrakcja,zakupy,alarm,zdrowie,zabytek,kontakt,nauka,punkt,rower,parking,obszar,metro,praca}}
=== Pieszo ===
Piesze wędrówki to świetny sposób na poruszanie się po Lozannie. W odległości krótkiego spaceru od głównego dworca kolejowego znajduje się wiele atrakcji, przy czym ulice w większości wolne od ruchu samochodowego zaczynają się po drugiej stronie ulicy od Rue du Petit-Chêne, która prowadzi do Place St. François na starym mieście. Stamtąd kolejne deptaki prowadzą do dzielnicy Flon z wieloma barami, klubami i restauracjami, do ulic handlowych pomiędzy Place St. François i Place de la Riponne oraz do starego miasta w pobliżu katedry. Planując spacer, weź pod uwagę, że ''Lozanna jest niezwykle stroma'' jak na miasto tej wielkości, z wieloma ulicami, które na mapie mogą wydawać się zwodniczo łatwe, co może stanowić wyzwanie, zwłaszcza dla osób o ograniczonej sprawności ruchowej. Linia metra [[Plik:Logo_du_M2_de_Lausanne.svg|20px]] (patrz poniżej) obejmuje większość najbardziej stromych części miasta i dlatego stanowi dobrą alternatywę dla pieszych.

=== Metrem ===
[[Plik:TSOL-p1030587.jpg|200px|thumb|Stacja metra Vigie na linii M1]]
Lozanna to najmniejsze miasto na świecie posiadające metro. Funkcjonują tu dwie linie metra obsługiwane przez przewoźnika ''[https://www.t-l.ch/ Transports publics de la région lausannoise]'' (TL), a ich głównym węzłem przesiadkowym jest stacja Flon. Nowa linia [[Plik:Logo_du_M2_de_Lausanne.svg|20px]] to w pełni zautomatyzowany system metra łączący dzielnicę Ouchy z północnym przedmieściem Epalinges; trasa przebiega przez główny dworzec kolejowy, stację Flon oraz liczne przystanki na Starym Mieście. Linia [[Plik:Logo_du_M2_de_Lausanne.svg|20px]] może zaskoczyć osoby odwiedzające miasto po raz pierwszy, ponieważ zarówno trasa, jak i niektóre stacje są bardzo '''strome''' – na przykład na stacji Gare peron jest nachylony, dlatego warto mocno się trzymać. Stacja Bessières, położona w pobliżu katedry, znajduje się na stromym zboczu jednego ze wzgórz Starego Miasta; przejazd windą ze stacji na poziom mostu (z wnętrza windy roztacza się widok na miasto poniżej) to atrakcja, której nie spotyka się w większości innych systemów metra. Linia [[Plik:Logo_du_M1_de_Lausanne.svg|20px]] obsługuje kierunki zachodnie, w tym Uniwersytet w Lozannie (UNIL) oraz politechnikę [https://www.epfl.ch/en/ EPFL] (École Polytechnique Fédérale de Lausanne).

Istnieje również lokalna kolej obsługiwana przez prywatną firmę [https://leb.ch/ LEB]; jej pociągi łączą się z dwiema liniami metra na stacji Flon i kursują do odległych północnych przedmieść, takich jak Echallens i Bercher, jednak dzięki coraz większej częstotliwości kursowania linia ta zaczęła pełnić funkcję trzeciej linii metra.

Wszyscy goście hoteli w Lozannie otrzymują bezpłatny bilet na metro i autobusy, ważny przez dwa tygodnie.

Bilety na metro (i autobusy) można kupić w automatach na wszystkich przystankach, a także na głównym dworcu kolejowym i stacji Flon. Ceny biletów jednorazowych zależą od odległości, zgodnie z systemem strefowym. Liczbę stref, które musi obejmować bilet, można sprawdzić na schemacie umieszczonym na automatach biletowych lub na bezpłatnej mapie dostępnej we wszystkich punktach sprzedaży. W ofercie znajdują się bilety jednorazowe, bilety „tam i z powrotem” oraz karnety dzienne i tygodniowe. Większość automatów biletowych na przystankach metra i autobusów nie wydaje reszty. Abonamenty kolejowe [https://www.sbb.ch/en CFF] (tzw. ''Abonnement Général'') uprawniają do nieograniczonych przejazdów w ramach sieci TL i LEB.

Jeśli posiadasz karnet CFF przeznaczony dla podróżnych spoza Szwajcarii, warto zapytać na głównym dworcu, czy obejmuje on lokalny transport miejski, ponieważ zasady te różnią się w zależności od rodzaju karnetu. Według stanu na lipiec 2013 bilet na „krótki przejazd” (maksymalnie 3 przystanki, ważny 30 minut) kosztuje 1,90 fr., bilet godzinny – 3,50 fr., a bilet całodniowy – 8,80 fr. Podobnie jak w Genewie, na stacjach znajdują się automaty biletowe.

=== Autobusem ===
Czyste i szybkie autobusy, również obsługiwane przez ''[http://www.t-l.ch/ TL]'', kursują bardzo często i tworzą na tyle gęstą sieć, że rzadko znajdziesz się w odległości większej niż kilkaset stóp od któregoś z przystanków. Niektóre trolejbusy przypominają pociąg złożony z dwóch wagonów, w którym właściwy pojazd ciągnie drugi, pozbawiony własnego napędu.

=== Rowerem ===
Rowery można wypożyczyć w firmie Lausanne Roule za 6 CHF dziennie (plus kaucja w wysokości 90 CHF). Firma posiada punkt w centrum miasta (tuż przy stacji metra Lausanne Flon – uwaga: adres podany na stronie internetowej jest błędny) oraz drugi na zachodnich przedmieściach, w miejscowości Renens. Planowane są kolejne lokalizacje, w tym jedna w dzielnicy Ouchy. Istnieje możliwość wypożyczenia roweru w jednym punkcie i zwrotu w drugim. Trzeci punkt znajduje się w [[Vevey]], jednak w przypadku wynajmu jednostronnego (zwrot w innym miejscu niż wypożyczenie) opłata wynosi 10 CHF. Trasa rowerowa z Lozanny do [[Vevey]] jest przepiękna: po lewej stronie rozciągają się niekończące się winnice, a po prawej – [[Jezioro Genewskie]] i [[Alpy]]. W punkcie Lausanne Roule można bezpłatnie otrzymać broszurę opisującą tę trasę.

Inną ciekawą opcją jest wynajem rowerów elektrycznych za pośrednictwem serwisu [https://bicy.ch/en bicy.ch]; ceny zaczynają się od 89 CHF miesięcznie (ok. 100 USD).

Warto pamiętać, że miasto jest dość strome, ale okolice nabrzeża są bardzo przyjemne. Dostępna jest praktyczna mapa rowerowa („Carte Velo”) w skali 1:10 000; choć wydano ją w 2006 roku, wciąż można ją pobrać ze [https://www.lausanne.ch/vie-pratique/mobilite/se-deplacer-a-lausanne/a-velo strony internetowej miasta]. Pomaga ona osobom nieznającym jeszcze Lozanny w znalezieniu najlepszych tras rowerowych w okolicy. Miasto dysponuje doskonałą siecią ścieżek, wyznaczonych pasów dla rowerów oraz tuneli, które ułatwiają pokonywanie najbardziej ruchliwych skrzyżowań. Trasy wzdłuż jeziora są niezwykle malownicze, jednak w szczytowych momentach letniego sezonu bywa na nich tłoczno od spacerowiczów, osób na rolkach i innych rowerzystów.

== Warto zobaczyć ==
{{Infobox|Serce Lozanny|Co to może oznaczać? ​​Wielu turystów zazwyczaj udaje się nad jezioro do dzielnicy Ouchy, spaceruje po promenadzie, a następnie wraca do domu, sądząc, że widzieli już Lozannę. Tymczasem prawdziwe życie toczy się powyżej głównego dworca kolejowego – na Starym Mieście oraz w dzielnicy Flon. To właśnie tam znajduje się też większość atrakcji turystycznych.}}
* {{zobacz
| name=[https://artbrut.ch/ Collection de l'Art Brut] | alt= | url= | adres=Av. des Bergières 11 | lat=46.527485| long=6.624743| wskazówki=autobus nr 2 w kierunku Désert, przystanek Jomini; autobus nr 3 w kierunku Bellevaux, przystanek Beaulieu
| tollfree=+41 21 315-2570 | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=wtorek-niedziela 11:00-18:00. Ta kolekcja dzieł niedoświadczonych artystów, którą trzeba zobaczyć, będzie na zmianę zachwycać, zadziwiać, zadziwiać i irytować. Życie wielu artystów, których prace są tu prezentowane, było trudne lub niemożliwe poza (lub wewnątrz) instytucji, odnajdując ukojenie i cel w czasami kompulsywnych aktach twórczych. 10 Fr.
}}
[[Plik:Palais du rumine.jpeg|thumb|Palais de Rumine, w którym znajduje się wiele godnych uwagi muzeów]]
* {{zobacz
| name=Palais de Rumine | alt= | url= | adres=Place de la Riponne 6 | lat=46.523611| long=6.633889| wskazówki=
| tollfree=+41 21 316-3310. | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=wto śro 11:00-18:00, czw 11:00-20:00, piątek-niedziela 11:00-17:00. Ten piękny budynek, wzorowany na włoskim renesansowym projekcie, nie jest tak stary, na jaki wygląda. Wewnątrz znajduje się pięć różnych muzeów z wystawami obejmującymi różnorodne tematy, od sztuk pięknych po historię naturalną. 4 Fr.
}}
* {{zobacz
| name=Muzeum Archeologiczno-Historyczne | alt=Musée d'archéologie et d'histoire | url= | adres=Place de la Riponne 6 | lat=46.523655| long=6.637206| wskazówki=
| tollfree=+41 21 316-3430 | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=wt.-czw. 11:00-18:00, pt.-niedz. 11:00-17:00. 6 Fr.
}}
* {{zobacz
| name=[https://www.mcba.ch/ Muzeum Sztuk Pięknych] | alt=Musée des Beaux-Arts | url= | adres=Place de la Riponne 6 | lat=46.517991| long=6.62544| wskazówki=
| tollfree=+41 21 316-3445 | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=pon.-czw. 11:00-20:00, pt.-niedz. 11:00-17:00.
}}
* {{zobacz
| name=Muzeum Historyczne w Lozannie | alt=Musée Historique de Lausanne | url= | adres=Place de la Cathedral 4 | lat=46.523015| long=6.634942| wskazówki=
| tollfree=+41 21 315-4101 | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=wt.-czw. 11:00-18:00, pt.-niedz. 11:00-17:00. Zbiór map, obrazów i dokumentów dotyczących historii Lozanny i regionu Jeziora Genewskiego od czasów najdawniejszych, przez długą okupację berneńską, po wyzwolenie i współczesność. Warto odwiedzić samą pięknie wykonaną dioramę XVI-wiecznej Lozanny. 4 Fr, studenci 2,50 Fr.
}}
* {{zobacz
| name=[https://mudac.ch/ Mudac] | alt= | url= | adres=Place de la Cathedral 6 | lat=46.5221| long=6.6353| wskazówki=
| tollfree=+41 21 315-2530 | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=wto-niedziela 11:00-18:00, lipiec-sierpień pon. 11:00-18:00. Muzeum designu i współczesnej sztuki użytkowej. 10 Fr.
}}
* {{zobacz
| name=[https://elysee.ch/ Musée de l'Elysée] | alt= | url= | adres=Av. de l'Elysée 18 | lat=46.51855| long=6.62398| wskazówki=
| tollfree=+41 21 316-9911 | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Wt.–niedz. 11:00–18:00. Światowej klasy muzeum fotografii, położone w pięknym parku. Bardzo blisko Muzeum Olimpijskiego. 8 CHF, studenci 4 CHF.
}}
* {{zobacz
| name=Espace Arlaud | alt= | url= | adres=Place de la Riponne 2 bis | lat=46.5228| long=6.6321| wskazówki=
| tollfree=+41 21 316-3850. | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Śr.-pt. 12:00-18:00, pt.-ndz. 11:00-17:00. 6 Fr.
}}
* {{zobacz
| name=La Tour d'Ale | alt= | url= | adres=Av. de l'Elysée 18 | lat=46.5228| long=6.6321| wskazówki=
| tollfree=+41 21 316-9911 | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Wieża, jedna z niewielu zachowanych części średniowiecznych murów obronnych, stanowi dobry pretekst do odwiedzenia rue de l'Ale i rue de la Tour. Choć można go podziwiać z zewnątrz, jest on zamknięty dla zwiedzających.
}}
* {{zobacz
| name=[https://fondation-hermitage.ch/?__cf_chl_rt_tk=SiioVdjAKBJf649XCOYiN8DjH_XuQ82nBARhcPLzl6I-1790237441-1.0.1.1-8WPrcMUxzA9q2_9D4G6CtcD9tjAHb_Ylc.6lfNUOAG4 Fondation de l'Hermitage] | alt= | url= | adres=Rte du Signal 2 | lat=46.5282| long=6.63723| wskazówki=
| tollfree=+41 21 312 50 13 | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Wt.–niedz. 10:00–18:00, czw. 10:00–21:00, święta 10:00–18:00. Zbudowana w 1841 roku jako rezydencja bankiera Charlesa-Juste’a Bugniona, posiadłość Hermitage zajmuje położony wśród drzew teren na wzgórzu nad Starym Miastem, skąd roztacza się wspaniały widok na katedrę i [[Alpy]]. W 1976 roku rodzina przekazała dom wraz z gruntem miastu Lozanna; obecnie budynek służy jako miejsce organizacji światowej klasy objazdowych wystaw sztuki. Dorośli: 15 CHF, seniorzy: 12 CHF, studenci i osoby bezrobotne: 7 CHF, wstęp dla osób poniżej 18. roku życia bezpłatny.
}}
* {{zobacz
| name=[https://www.lausanne.ch/vie-pratique/culture/musees/mrv Musée Romain Lausanne-Vidy] | alt= | url= | adres=Chemin du Bois-de-Vaux 24 | lat=46.518917| long=6.598794| wskazówki=
| tollfree=+41 21 315 41 85 | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Wt.–niedz. 11:00–18:00. Prezentowane są tu znaleziska architektoniczne z terenu osady położonej tuż po drugiej stronie drogi, gdzie wciąż zachowały się pozostałości murów i forum z czasów Cezara. Wstęp: 8 franków, studenci – 5 franków.
}}
* {{zobacz
| name=Katedra Notre Dame | alt= | url= | adres=Place de la Cathédrale | lat=46.5225| long=6.635556| wskazówki=
| tollfree=+41 21 316-7161 | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=pon.-pt. 07:00-19:00, sob. niedz. 08:00-18:00. Na szczycie góry, na której zbudowane jest stare miasto. Katedra jest dość interesująca architektonicznie z wieloma małymi wieżami i oknami. Z wieży roztacza się fantastyczny widok na miasto i okolicę, ale ponieważ katedra znajduje się na szczycie miasta, warto zrobić zdjęcie już z małego placu na zewnątrz. Bezpłatny.
}}
* {{zobacz
| name=Muzeum Olimpijskie | alt= | url= | adres=Quai d'Ouchy 1 | lat=46.508611| long=6.633889| wskazówki=
| tollfree=+41 21 621-6511 | fax=+41 21 621 65 12
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Od 1 maja do 30 września: codziennie w godz. 9:00–18:00; od 1 października do 30 kwietnia: od wtorku do niedzieli w godz. 9:00–18:00. Muzeum reklamuje się jako miejsce prezentujące „bogactwo wspomnień, które podtrzymają w Tobie pasję do idei olimpijskiej”. Ogród rzeźb, z którego roztacza się widok na Jezioro Genewskie, jest udostępniony dla zwiedzających. W okresie od 1 listopada do 31 marca obiekt jest nieczynny w poniedziałki. Wśród eksponatów znajdują się m.in. buty narciarskie Jean-Claude’a Killy’ego oraz złote buty lekkoatletyczne Carla Lewisa. Cena wstępu: 14 CHF za zwiedzanie całego muzeum, 7 CHF za wstęp wyłącznie na wystawy czasowe. Dzieci płacą połowę ceny; wstęp dla dzieci poniżej 10. roku życia jest bezpłatny.
}}
* {{zobacz
| name=[https://www.aquatis.ch/ Aquatis] | alt= | url= | adres=Route de Berne 144 | lat=46.508611| long=6.633889| wskazówki=Metro [[Plik:Logo_du_M2_de_Lausanne.svg|20px]], stacja Vennes, autostrada [[Plik:A9Swiss.svg|25px]], zjazd Vennes
| tollfree=+41 21 654 23 23 | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=info@aquatis.ch. 1 listopada – 31 marca: 10:00–18:00; 1 kwietnia – 31 października: 09:00–19:00. Największe w Europie akwarium i wiwarium słodkowodne, otwarte w 2017 roku. Ponad 10 000 ryb oraz 100 gadów i płazów w 46 akwariach, wiwariach i terrariach. Zwiedzanie zajmuje około 2 godzin. Cena: 29 CHF dla dorosłych, 19 CHF dla dzieci powyżej 5. roku życia; wstęp bezpłatny dla młodszych dzieci. Dostępne są ceny rodzinne i zniżki dla uczniów/studentów.
}}
* {{zobacz
| name=[https://www.sainf.ch/ Kościół św. Franciszka] | alt= | url= | adres= | lat=46.51971| long=6.63335| wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Został wzniesiony w XIII wieku i stanowił prezbiterium dawnego klasztoru franciszkanów. Aby zwiedzić kościół św. Franciszka (Église Saint-François), można wysiąść na stacji metra Lausanne Flon, obsługiwanej przez obie linie ([[Plik:Logo_du_M1_de_Lausanne.svg|20px]] i [[Plik:Logo_du_M2_de_Lausanne.svg|20px]]); stamtąd do kościoła jest około 5–10 minut drogi. Dogodniejszy dojazd zapewnia jednak autobus: linie nr 1, 2, 4, 6, 7, 8, 9, 12, 13, 16, 17 i 66 obsługują przystanek o tej samej nazwie z różną częstotliwością kursowania.
}}
* {{zobacz
| name=Château St. Maire | alt= | url= | adres= | lat=46.524864| long=6.635706| wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Budynek wzniesiono na przełomie XIV i XV wieku. Dawniej pełnił funkcję rezydencji biskupiej, a później siedziby namiestników z Berna; obecnie mieści się w nim muzeum historyczne. Obiekt znajduje się w górnej części Starego Miasta i jest łatwo dostępny autobusem. Najlepiej wysiąść na przystanku Tunnel (linie 8, 16, 22, 60 – różna częstotliwość kursowania) lub Pierre Viret (linia 16); stamtąd dojście pieszo zajmuje około 5–10 minut.
}}
* {{zobacz
| name=[https://www.chateaudouchy.ch/en/welcome/ Château d'Ouchy] | alt= | url= | adres=Place du Port 2 | lat=46.50672| long=6.62761| wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Château d'Ouchy został zbudowany około 1170 roku, następnie kilkakrotnie przebudowywany, w 1609 roku podpalony i popadający w ruinę. Jean-Jacques Mercier kazał usunąć ruiny z wyjątkiem wieży w latach 1885-1889, a w latach 1889-1893 zbudował dzisiejszy neogotycki zamek. Najbliższa stacja autobusowa i stacja metra to Ouchy.
}}
[[Plik:Lausanne Rathaus.JPG|300px|right|thumb|Ratusz przy Place de la Palud]]
[[Plik:Lausanne Bel-Air.JPG|thumb|Wieża Bel-Air]]
* {{zobacz
| name=Ratusz | alt= | url= | adres=Place de la Palud 2 | lat=46.52173| long=6.63288| wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Budynek znajduje się przy placu Place de la Palud i jest połączony z katedrą schodami Escalier du Marché. Został wzniesiony w XVII wieku i stanowi siedzibę władz miejskich oraz rady miasta. Można do niego dojechać linią metra [[Plik:Logo_du_M2_de_Lausanne.svg|20px]]; najbliższe stacje to Riponne-Maurice Béjart i Flon. Do stacji Flon dojeżdża również linia metra [[Plik:Logo_du_M1_de_Lausanne.svg|20px]]. Dojście pieszo zajmuje około 10 minut.
}}
* {{zobacz
| name=Grand Pont | alt= | url= | adres= | lat=46.520468| long=6.63135| wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Został ukończony w 1844 roku. Przebiega nad doliną Flon, którą zasypano w 1874 roku. Można do niej dotrzeć liniami metra [[Plik:Logo_du_M1_de_Lausanne.svg|20px]] i [[Plik:Logo_du_M2_de_Lausanne.svg|20px]], wysiadając na przystanku Flon. Można również wysiąść na przystanku St. François, obsługiwanym przez linie autobusowe nr 1, 2, 4, 6, 7, 8, 9, 12, 13, 16, 17 i 66.
}}
* {{zobacz
| name=[https://cche.com/de/Projekte/complexe-bel-air/ Wieża Bel-Air] | alt= | url= | adres=Place Bel-Air 1 | lat=46.52206| long=6.62886| wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=był pierwszym drapaczem chmur w Szwajcarii. Ma 61 metrów wysokości i została zbudowana w latach 1929-1932. Do przystanku Bel-Air można dojechać liniami autobusowymi 1, 2, 4, 6, 7, 8, 13 i 17 lub metrem [[Plik:Logo_du_M1_de_Lausanne.svg|20px]] lub [[Plik:Logo_du_M2_de_Lausanne.svg|20px]], wysiąść we Flon i iść 5 minut pieszo.
}}
* {{zobacz
| name=[https://www.lausanne.ch/portrait/carte-identite/architecture-et-monuments/patrimoine-architectural/entre-deux-guerres/tribunal-federal.html Sąd Federalny] | alt= | url= | adres=Avenue du Tribunal Fédéral 29 | lat=46.51964| long=6.64422| wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Został otwarty w 1927 roku i stanowi najwyższy organ sądowy Szwajcarii. Można do niego dotrzeć, korzystając ze stacji autobusowej i metra Pont-Bessières (linia metra [[Plik:Logo_du_M2_de_Lausanne.svg|20px]] oraz linie autobusowe 6, 7, 16, 22 i 60) lub z przystanku autobusowego Mon Repos, obsługiwanego przez linię nr 13.
}}
=== Parki ===
* {{Znacznik|Parc de Mont-Repos|46.518493 |6.642526 |typ=natura}}'''Parc de Mont-Repos''' znajduje się w pobliżu Szwajcarskiego Sądu Federalnego; oferuje woliery, plac zabaw dla dzieci, małą kawiarnię, wodospad oraz dużo terenów zielonych.
* {{Znacznik|Parc de la Vallée de la Jeunesse|46.5202 |6.6046 |typ=natura}}'''Parc de la Vallée de la Jeunesse''' to rozległy teren zielony w zachodniej części Lozanny.
* {{Znacznik|Bois de Sauvabelin|46.535317 |6.638519 |typ=natura}}'''Bois de Sauvabelin''' to obszar leśny na północy Lozanny, z wieżą widokową i niewielkim jeziorem.

== Aktywny wypoczynek ==
[[Plik:Lausanne view from Cathedral square.JPG | thumb | 300px | Stare Miasto widziane z placu Katedralnego]]
* '''Zwiedź Stare Miasto'''. Ze stacji kolejowej możesz wygodnie dojechać metrem do dzielnic Flon, Riponne lub Bessières (w pobliżu katedry). Jeśli natomiast nie boisz się wspinaczki, możesz ruszyć pieszo – wyłączona z ruchu kołowego część Starego Miasta zaczyna się tuż naprzeciwko dworca, a droga prowadzi stromo pod górę. Sklepy są czynne w ściśle określonych godzinach: od poniedziałku do piątku w godz. 10:00–19:00 oraz w soboty w godz. 10:00–18:00. W środy i soboty przez cały rok niemal cały ten rozległy obszar wolny od ruchu samochodowego zamienia się w wielki targ. Dzięki ukształtowaniu terenu (wzgórzom utrudniającym zabudowę drogową) Stare Miasto w Lozannie jest większe niż w większości szwajcarskich miast – wyjątkiem jest tu jedynie [[Zurych]]. Można tu spędzić dni na wędrówkach brukowanymi uliczkami, a i tak nie odkryć wszystkich zakamarków. Po zamknięciu sklepów do dyspozycji są dziesiątki restauracji, kawiarni i klubów nocnych – od urokliwych i przytulnych po modne i klimatyczne; warto zauważyć, że przy placu Place Central Stare Miasto łączy się z dzielnicą '''Flon''', słynącą z klubów i galerii. Spaceruj do woli – wstęp jest oczywiście bezpłatny.
* '''Odkryj las Sauvabelin''' (''na północ od centrum''). Nie przegap ogólnodostępnej {{Znacznik|Wieża Sauvabelin|46.535278|6.638611|typ=atrakcja}}'''wieży Sauvabelin''', z której roztacza się widok 360° na jezioro, Alpy i góry Jura. Następnie zejdź do centrum miasta przez park przy Fondation de l'Hermitage (patrz wyżej).
* '''Ciesz się widokami nad jeziorem w dzielnicy Ouchy'''. Pojedź linią metra [[Plik:Logo_du_M2_de_Lausanne.svg|20px]] do stacji Ouchy – i gotowe: po wyjściu ze stacji zobaczysz przed sobą rozciągające się jezioro (a przy dobrej pogodzie także [[Alpy]]). Nad brzegiem jeziora znajdują się również restauracje, bary oraz zamek-hotel Château d'Ouchy.
* '''Wejdź na wieżę katedry'''. Widok ze szczytu wieży katedry jest wart wysiłku związanego ze wspinaczką. Informacji udziela siostra zakonna w sklepiku z pamiątkami wewnątrz katedry. Od godziny 22:00 do drugiej nad ranem nocny stróż wykrzykuje aktualną godzinę, kontynuując tradycję sięgającą 1405 roku.
* '''Piłka nożna''': [https://www.lausanne-sport.ch/ FC Lausanne-Sport] występuje w Swiss Super League, czyli najwyższej klasie rozgrywkowej w Szwajcarii. Ich stadionem domowym jest {{Znacznik|Stade de la Tuilière|46.543556|6.622028|typ=atrakcja}}'''Stade de la Tuilière''' (pojemność 12 500 miejsc), położony 3 km na północ od centrum miasta. Klub [https://fcslo.ch/ FC Stade Lausanne Ouchy] spadł z ligi w 2024 roku i występuje obecnie w Challenge League – na drugim poziomie rozgrywkowym. Ich stadionem domowym jest {{Znacznik|La Pontaise|46.533333|6.624167|typ=atrakcja}}'''La Pontaise''' (pojemność 15 700 miejsc) – stadion olimpijski znajdujący się 2 km na północ od centrum miasta.

=== Koncerty i teatr ===
* {{Znacznik|Métropole|46.52213 |6.62845 |typ=atrakcja}}'''[http://www.mymetropole.ch/ Métropole]''', Rue des Terreaux 25, ☏ +41 21 340-9200. pon. 09:00-19:00, wt.-pt. 08:30-19:00, sob. 08:00-18:00. Główna sala koncertowa zachodniej Szwajcarii, Métropole księguje muzykę taneczną, muzykę świata, pop, jazz itp. Jeśli będziesz przejeżdżać przez miasto w odpowiednim czasie, możesz złapać tu wszystko, od Lozanńskiej Orkiestry Kameralnej po The Cure. 
* {{Znacznik|Espace de Terreaux|46.52300 |6.62800 |typ=atrakcja}}'''[https://terreaux.org/web.php/1/terreaux/accueil Espace de Terreaux]''', Rue des Terreaux 14, ☏ +41 21 320-0046. Lokalna rada kościołów protestanckich zdekonsekrowała kaplicę znajdującą się po drugiej stronie ulicy od centrum handlowego Metropole 2000 i obecnie wykorzystuje ją do cotygodniowych koncertów, podczas których odbywają się zarówno występy sakralne, jak i świeckie, od amerykańskich śpiewaków gospel, przez wschodnioeuropejskie zespoły klezmerskie, po teatr lalek dla dzieci. 
* {{Znacznik|Arsenic|46.52269 |6.62168 |typ=atrakcja}}'''[https://arsenic.ch/ Arsenic]''', Rue de Genève 57, ☏ +41 21 625-1136, info@theatre-arsenic.ch. Specjalizujący się w bardziej niecodziennych występach, Arsenic oferuje pełny harmonogram awangardowego teatru, muzyki jazzowej i popowej, a także instalacji/performansów jesienią, zimą i wiosną. 
* {{Znacznik|Théâtre de Vidy|46.51271 |6.61090 |typ=atrakcja}}'''[https://www.vidy.ch/fr/ Théâtre de Vidy]''', Av. Jaques-Dalcroze 5, ☏ +41 21 619-4545. 
* {{Znacznik|Théâtre Boulimie|46.52258 |6.63190 |typ=atrakcja}}'''[http://www.theatreboulimie.com/ Théâtre Boulimie]''', Place Arlaud 1, ☏ +41 312-9700. Sanktuarium szwajcarskiego humoru. Edycja wskazówek OSM
* {{Znacznik|Théâtre 2.21|46.52629 |6.63936 |typ=atrakcja}}'''[https://theatre221.ch/ Théâtre 2.21]''', Rue de l'Industrie 10, ☏ +41 21 311-6514. 
* {{Znacznik|Les Docks|46.52241 |6.61926 |typ=atrakcja}}'''[http://www.lesdocks.ch/ Les Docks]''', Av. Sévelin 34, ☏ +41 21 623-4444. Muzyka na żywo i bar. 
* {{Znacznik|Le Romandie|46.52013 |6.63165 |typ=atrakcja}}'''[https://www.leromandie.ch/ Le Romandie]''', Place de la Riponne 10, ☏ +41 21 311-1719. Klub rockowy i muzyka na żywo. Zobacz ich stronę internetową programu. 
* {{Znacznik|Théâtre Kléber-Méleau|46.52496 |6.60027 |typ=atrakcja}}'''Théâtre Kléber-Méleau''', 1020 Renens-Malley, ☏ +41 21 625-8429.

== Praca ==
Rynek pracy w [[Vaud]] jest dynamiczny, szczególnie w sektorze zaawansowanych technologii z imponującą liczbą start-upów zlokalizowanych w pobliżu EPFL.

Jak wszędzie w [[Szwajcaria|Szwajcarii]], obcokrajowcy z [[Europa|Europy]] muszą uzyskać zezwolenie B lub L, zanim będą mogli tam pracować. Przydział ten następuje automatycznie w ramach umów dwustronnych z UE, ale należy znaleźć pracodawcę, który chce podjąć odpowiednie kroki. Z drugiej strony pracodawcy zatrudniający osoby spoza Europy są ograniczeni do zwykłych warunków wykazania braków na istniejącym rynku. Wrażenie czy rzeczywistość: zagraniczni pracownicy (w szczególności Francuzi, czyli „pracownicy przygraniczni”) są regularnie oskarżani o zaniżanie płac, co może prowadzić do głosowania za odrzuceniem, jak np. ta z dnia 9 lutego 2014.

== Nauka ==
* {{Znacznik|'''UNIL'''|46.5222 |6.5807 |typ=nauka|url=|kolor=FF00FF|treść=}}'''[https://www.unil.ch/unil/fr/home.html Uniwersytet w Lozannie]''' (''UNIL''), Dorigny (''kampus obejmuje trzy lokalizacje: Dorigny, CHUV i Épalinges''), ☎ +41 21 692 11 11. 
* {{Znacznik|'''EPFL'''|46.5176 |6.5670 |typ=nauka|url=|kolor=FF00FF|treść=}}'''[https://www.epfl.ch/en/ Szwajcarski Federalny Instytut Technologii w Lozannie]''' (''EPFL''), Route Cantonale, 1015 Lozanna, ☎ +41 21 693 11 11. 
* {{Znacznik|'''EHL'''|46.5618 |6.6829 |typ=nauka|url=|kolor=FF00FF|treść=}}'''[https://www.ehl.edu/ École hôtelière de Lausanne]''' (''EHL''), Route de Cojonnex 18, 1000 Lozanna, ☎ +41 21 785 11 11. 
* {{Znacznik|'''HEP Vaud'''|46.51304 |6.62157 |typ=nauka|url=|kolor=FF00FF|treść=}}'''[https://www.hepl.ch/accueil.html Wyższa Szkoła Pedagogiczna kantonu Vaud]''' (''HEP Vaud''), Avenue de Cour 33, 1007 Lozanna, ☎ +41 21 316 92 70. 
* {{Znacznik|'''HES – Wyższa Szkoła Zawodowa Zachodniej Szwajcarii'''|46.52159 |6.61283 |typ=nauka|url=|kolor=FF00FF|treść=}}'''HES – Wyższa Szkoła Zawodowa Zachodniej Szwajcarii''', Avenue de Provence 6, 1007 Lozanna, ☎ +41 58 900 00 02, faks: +41 58 900 00 03, master@hes-so.ch. W Lozannie znajduje się pięć wyższych szkół zawodowych (HES) kształcących w następujących dziedzinach: zdrowie, praca socjalna, wzornictwo, muzyka oraz inżynieria przemysłowa i zarządzanie. 
* {{Znacznik|'''ECAL'''|46.53662 |6.58848 |typ=nauka|url=|kolor=FF00FF|treść=}}'''[https://ecal.ch/fr/ École cantonale d'art de Lausanne]''' (''ECAL''), Avenue du Temple 5, 1020 Renens, ☎ +41 21 316 99 33.
* {{Znacznik|'''École de Jazz et de Musique Actuelle de Lausanne'''|46.52122 |6.62653 |typ=nauka|url=|kolor=FF00FF|treść=}}'''[https://ejma.ch/ École de Jazz et de Musique Actuelle de Lausanne]''', Rue des Côtes-de-Montbenon 26, 1003 Lozanna, ☎ +41 21 341 72 00.

== Zakupy ==
[[Plik:Lausanne-cathe7.JPG|thumb|Katedra w Lozannie widziana z Place de l'Ours]]
Typowe szwajcarskie pamiątki można znaleźć w kilku miejscach w mieście, choć nie są one tak wszechobecne jak w [[Genewa|Genewie]] czy [[Berno|Bernie]]. Prawdziwą atrakcją jest tu kolorowy targ, odbywający się w soboty i środy na stromych, krętych uliczkach Starego Miasta. Nie brakuje tu również butików i domów towarowych. W niedziele większość sklepów jest zamknięta – wyjątkiem jest dzielnica Ouchy, której część znajduje się na terenie federalnym.

Wśród typowych i ekskluzywnych sklepów można natknąć się na kilka miejsc, które mogą zaskoczyć:

* {{Znacznik|'''Pompes Funèbres'''|46.52061 |6.62966 |typ=zakupy|url=|kolor=008080|treść=}}'''Pompes Funèbres''', Place de l'Europe 8, ☏ +41 21 312-5842. Nazwa tego sklepu obuwniczego oznacza „usługi pogrzebowe” (fr. *pompes funèbres*), ale słowo *pompe* może odnosić się zarówno do ceremonii, jak i do pewnego rodzaju obuwia – stąd ta gra słów. W ofercie znajdują się modne marki, takie jak Dr Martens, Camper i inne. 
* {{Znacznik|'''Coup de chapeau'''|46.51918 |6.63697 |typ=zakupy|url=|kolor=008080|treść=}}'''[https://www.chapeaux.ch/ Coup de chapeau]''', Place Benjamin-Constant 1, ☏ +41 21 311-5405. Pon. 13:30–18:30; wt.–pt. 09:30–12:00, 13:30–18:30; sob. 09:30–12:30, 13:30–17:00. Sklep z kapeluszami w XXI wieku to niemal z definicji pewnego rodzaju anachronizm – być może właśnie dlatego jest ich tak niewiele. To prawdopodobnie również powód, dla którego ten niewielki sklep w Lozannie przyciąga klientów z całego świata.
* {{Znacznik|'''Bazar d'Ouchy'''|46.50733 |6.62722 |typ=zakupy|url=|kolor=008080|treść=}}'''[https://www.bazarouchy.com/ Bazar d'Ouchy]''', Av. d'Ouchy 76 (''dolny odcinek Av. d'Ouchy''), ☏ +41 21 616-2377. 09:30–12:45, 14:15–18:45. Czy wspominaliśmy już o typowych szwajcarskich pamiątkach? Cóż, jeśli właśnie tego szukasz, to świetnym pomysłem będzie wizyta w tym przyjaznym i dobrze zaopatrzonym sklepie w pobliżu przystanku [[Plik:Logo_du_M2_de_Lausanne.svg|20px]] w Ouchy. Wszyscy mówią tam biegle po angielsku, więc śmiało pytaj.

== Gastronomia ==
Odwiedzając Lozannę, koniecznie trzeba spróbować kiełbasy '''Saucisson vaudois''' (z regionu Vaud). Tradycyjnie serwuje się ją z '''Papet vaudois''', czyli purée z pora i ziemniaków. Ponadto w okolicach Lozanny znajduje się wiele nasłonecznionych zboczy, na których powstaje doskonałe '''wino''' – na zachodzie jest to region [[La Côte]], a na wschodzie [[Lavaux]] i dolina Rodanu. '''Warto ich spróbować!'''

=== Oszczędnie ===
W Lozannie sprawdzają się też typowe sposoby na tanie jedzenie podczas podróży. Na terenie dworca kolejowego znajdują się trzy sklepy spożywcze czynne codziennie do północy (choć są one nieco droższe); dobrą alternatywą jest sklep Aldi, mieszczący się na tyłach dworca, poniżej peronu nr 9. Jest tu mnóstwo świetnych miejsc na piknik – warto wybrać się na przykład na wzgórze {{Znacznik|Crêt de Montriond|46.5140457|6.6239653|typ=natura}}'''Crêt de Montriond'''. Aby tam dotrzeć, należy zejść pod tory, wejść po schodach na główną aleję i skręcić w lewo. Po skręcie powinieneś zobaczyć przed sobą zielone wzgórze o wysokości mniej więcej pięciopiętrowego budynku. Jeśli znajdujesz się bliżej portu Ouchy, masz do dyspozycji dwa sklepy czynne codziennie: „Migros” w pobliżu hotelu Mövenpick oraz „Coop Pronto”, położony nieco powyżej zamku Château d'Ouchy.

Jeśli posiadasz ważną legitymację studencką, wiele tanich, a nawet niektóre restauracje ze średniej półki cenowej, oferują specjalne menu studenckie w obniżonej cenie.

* {{Znacznik|'''P'tit Bar'''|45.5626001|18.6812647|typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''P'tit Bar''', Rue Louis-Curtat 6. Otwarte codziennie do 19:00. Lokal jest malutki – zgodnie z nazwą mieści około 12 osób jednocześnie, przy czym często trzeba dzielić stolik z nieznajomymi (co sprzyja nawiązywaniu nowych znajomości). Serwują tu tylko lunche: latem sałatki, a zimą doskonałe zupy. 
* {{Znacznik|'''Tibits'''|45.5626001|18.6812647|typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''[https://www.tibits.ch/fr/home Tibits]''', Place de la Gare 11, 1003 Lozanna (''na dworcu kolejowym, przy zachodnim krańcu peronu 1''), ☏ +41 32 531 38 88, info@tibits.ch. 06:30–23:00. W pełni wegetariański bufet z kilkoma daniami typu fast food przygotowywanymi na zamówienie (np. wegeburger) oraz doskonałym lokalnym winem; wszystko to w klasycznym wnętrzu dawnego lokalu „Buffet de la Gare”. Tibits nie przeprowadziło zwykłego remontu, lecz z dbałością odrestaurowało przestrzeń, co widać na pierwszy rzut oka. Ceny: 1–30 CHF. 
* {{Znacznik|'''Crêperie de la Chandeleur'''|45.5626001|18.6812647|typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''Crêperie de la Chandeleur''', Rue Mercerie 9 (''w strefie wyłączonej z ruchu kołowego na Starym Mieście, między Place de la Palud a katedrą''), ☏ +41 21 312-8419. Wt.–sob. 10:00–23:00. Ta urocza naleśnikarnia oferuje naleśniki w domowej, bretońskiej atmosferze. Jeśli podróżujesz z dziećmi, to świetne miejsce na lunch lub kolację – panuje tu przyjazna atmosfera dzięki właścicielom i miejscowym bywalcom, a dzieci mogą zająć się zabawą bogatym zestawem dostępnych zabawek. Ceny: 25–30 CHF. 
* {{Znacznik|'''Holy Cow!'''|45.5626001|18.6812647|typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''[https://holycow.ch/ Holy Cow!]''', Rue Cheneau de Bourg 17. Pon.–śr. 11:00–22:00, wt.–sob. 11:00–23:00. Prawdopodobnie najlepsze burgery w Lozannie. Ich burger „Elvis Blue Cheese” został uznany za najlepszego burgera w Szwajcarii przez blog kulinarny theburgerblog.ch. Lokal mieści około 30 osób, ale wieczorami bywa w nim dość tłoczno. Zdecydowanie warto go jednak odwiedzić. Cena: 20 CHF. 
* {{Znacznik|'''La Croquignole'''|45.5626001|18.6812647|typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''La Croquignole''', Rue de l'Ale 16. Kawiarnia na Starym Mieście, przy ulicy prowadzącej do wieży Ale; w ofercie różnorodne kanapki i inne świeżo wypiekane produkty. 
* {{Znacznik|'''Le Charlot'''|45.5626001|18.6812647|typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''Le Charlot''', Rue Pichard 8. Jeśli szukasz smacznej kanapki, to miejsce będzie idealnym wyborem. Kanapki są prawdziwą ucztą dla oczu i podniebienia. Szeroki wybór i świetne sosy.
* {{Znacznik|'''La Mosaïque'''|45.5626001|18.6812647|typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''La Mosaïque''', Av. d'Ouchy 70. Bardzo dobra kuchnia etiopska. Polecamy delektowanie się posiłkiem z widokiem na jezioro i góry.

=== Umiarkowanie ===
* {{Znacznik|'''Léonardo'''|46.52108 |6.62912 |typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''Léonardo''', Esplanade du Flon. Włoska restauracja stawiająca na zdrowe jedzenie, z różnorodnym i pełnym energii, młodym personelem. Dużym atutem i okazją cenową jest tu bogaty bufet sałatkowy, choć dania z karty również prezentują wysoki poziom. Lokal oferuje m.in. różne warianty ręcznie wyrabianego makaronu spaghetti ''alla chitarra'', rozmaite rodzaje bruschetty oraz burgera wegetariańskiego. 
* {{Znacznik|'''Sicily'''|46.528146 |6.648749 |typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''Sicily''' (Restaurant Pizzeria Sicily) (''przystanek autobusowy Vallonnette''), ☏ +41 21 653 04 02. 08:30–23:00. Choć lokal znajduje się nieco na uboczu, krótka przejażdżka autobusem zdecydowanie się opłaca; Sicily to rodzinna włoska restauracja serwująca – jak sama nazwa wskazuje – specjały z południa Włoch i Sycylii. Jakość potraw znacznie przewyższa to, czego można by oczekiwać po typowej lokalnej knajpce, a serdeczność obsługi robi jeszcze większe wrażenie. Ceny od 20 CHF. 
* {{Znacznik|'''Café de Grancy'''|46.51524 |6.62866 |typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''[https://www.cafedegrancy.ch/ Café de Grancy]''', Av. du Rond-Point 1 (''jedna przecznica na południe od głównego dworca kolejowego, metro: Grancy''), ☏ +41 21 616-8666. Lokal Grancy oferuje pełne menu obiadowe wysokiej jakości, w którym zawsze znajdują się ciekawe propozycje dla wegetarian. Wielu podróżnych odwiedza to miejsce jednak po to, by – poza godzinami obiadowymi – delektować się kawą przy książce lub gazecie albo po prostu poczuć ducha tego lokalu, pracując nad niedokończoną pracą magisterską. Atmosfera jest tu taka, jakby drzwi wejściowe były teleportem rodem z science-fiction, łączącym lokal bezpośrednio z Berkeley. Kawa: 3 CHF; kieliszek wina lub piwo: 3,50–4,20 CHF; (znakomite) risotto dnia: 16 CHF. 
* {{Znacznik|'''Café Saint Pierre'''|46.51939 |6.63709 |typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''[http://www.cafesaintpierre.ch/ Café Saint Pierre]''', Galeries Benjamin Constant 1 (''metro: Bessières''), ☏ +41 21 323-3636. Saint Pierre to kolejny lokal prowadzony przez zespół Café de Grancy; oferuje codzienne menu lunchowe oraz wybór drobnych przekąsek wieczorem, a także bogatą kartę win i innych trunków. W weekendowe wieczory (wliczając czwartki) lokal bywa zatłoczony, więc warto przyjść wcześniej. Cena: 30–40 CHF.
* {{Znacznik|'''Poco Loco'''|46.52307 |6.62602 |typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''[http://pocoloco-movida.ch/ Poco Loco]''', Place Chauderon 5 (''wejście również od strony dzielnicy Flon, z ulicy Rue de Genève''), ☏ +41 22 329-1111. Pon.–śr. 11:30–14:00 i 18:00–23:59, czw. 11:30–14:00 i 18:00–01:00, pt. 11:30–14:00 i 18:00–02:00, sob. 18:00–02:00. Pewnie nie wybierasz się do Szwajcarii specjalnie na meksykańskie jedzenie, ale jeśli nabierzesz na nie ochoty podczas pobytu, trudno o lepszy wybór niż ten gwarny, popularny i dość autentyczny lokal, sąsiadujący z kinem wyświetlającym filmy hiszpańskojęzyczne oraz modnym barem. W menu deserowym znajdziesz wybór meksykańskich cygar, tequili i oczywiście słodkości. Lokal jest dość przyjazny dla wegetarian – w ofercie znajdują się wegetariańskie fajity oraz wrap ze szpinakiem. Kolacja: 30–35 CHF.
* {{Znacznik|'''Java'''|46.52046 |6.63846 |typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''[https://www.lejava.ch/ Java]''', Rue Marterey 36 (''między Rue Enning a Place de l'Ours''), ☏ +41 21 321-3837. Ten kameralny bar i restauracja mają w sobie coś niezwykle przyjaznego, co sprawia, że ​​chce się tu zostać na dłużej – najpierw na chwilę relaksu, a potem na kolację, wybierając spośród wielu pięknie podanych dań inspirowanych kuchnią śródziemnomorską lub bogatej oferty wytrawnych naleśników (crêpes). Wegetarianie poczują się tu jak w domu. Kolacja: ok. 20 CHF.
* {{Znacznik|'''Mövenpick'''|46.50827 |6.62416 |typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''Mövenpick''', Av. de Rhodanie 4, ☏ +41 21 612-7612. Codziennie 06:30–23:30. 
* {{Znacznik|'''Pinte-Besson'''|46.52330 |6.62962 |typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''[https://www.pinte-besson.com/ Pinte-Besson]''', Rue de l'Ale 4, ☏ +41 21 312-5969, infos@pinte-besson.com. Pon.–pt. 08:00–24:00. To najstarsza restauracja w Lozannie, serwująca absolutnie klasyczną kuchnię szwajcarską na bardzo wysokim poziomie. Lokal pełni również funkcję lokalnego baru. 15–25 CHF (lunch); 30–40 CHF (kolacja). 
* {{Znacznik|'''Ristorante St-Paul'''|46.52817 |6.61641 |typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''Ristorante St-Paul''', Av. d'Echallens 72, ☏ +41 21 544-7391. Wieczorami, od wtorku do soboty. Mathilde i Nazzareno Raffa – doświadczeni specjaliści od kuchni włoskiej, wcześniej związani z hotelem Angleterre w dzielnicy Ouchy – zrobili ogromne wrażenie na lozańskim środowisku kulinarnym, otwierając to niezwykle autentyczne bistro serwujące dania z południa Włoch. Choć – wzorem Apulii – główny nacisk położono tu na owoce morza, w menu nie brakuje również propozycji dla wegetarian. Mathilde mówi biegle po angielsku, a jej wiedza na temat włoskich win jest niemal encyklopedyczna; warto więc zapytać ją o opinię, gdy otrzymasz kartę win.

=== Ekskluzywnie ===
* {{Znacznik|'''Le Club''''|46.52161 |6.62668 |typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''Le Club''', Flon Valley (''dojazd metrem [[Plik:Logo_du_M2_de_Lausanne.svg|20px]] do stacji Flon, następnie spacer na plac/esplanadę''). Wysokiej klasy kuchnia włoska w dużej, modnej restauracji o przeszklonych ścianach. Warto spróbować ravioli z truflami. Latem taras, odizolowany od ruchu samochodowego, przyciąga wielu singli. Bezpłatne Wi-Fi. Koszt kolacji to ok. 50 CHF za osobę. 
* {{Znacznik|'''MYO'''|46.51979 |6.62732 |typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''MYO''', 1 allée Ernest-Ansermet (''w parku Montbennon''), ☏ +41 21 323-2288. Wysokiej klasy restauracja serwująca sushi i dania kuchni fusion, z wspaniałym widokiem na jezioro i Alpy. Wegetarianie nie muszą się martwić – kreatywność szefa kuchni obejmuje również dania niezawierające owoców morza. ok. 60 CHF za osobę. 
* {{Znacznik|'''Eat Me'''|46.52025 |6.63233 |typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''[https://eat-me.ch/ Eat Me]''', Rue Pépinet 3 (''w pobliżu Place Saint-François''), ☏ +41 21 311-7659. Restauracja prowadzona przez szefa kuchni Stéphane’a Goubina oferuje kulinarną podróż „dookoła świata”, łącząc smaki Rzymu, Paryża, Nowego Jorku, Tokio i Bangkoku. Od 60 CHF za osobę. 
* {{Znacznik|'''l'Accademia'''|46.50732 |6.62829 |typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''l'Accademia''', 11 Place du Port (''w hotelu Angleterre''), ☏ +41 21 613-3434. Kuchnia włoska na najwyższym poziomie, serwowana w przytulnie urządzonym wnętrzu. Na uwagę zasługuje zarówno znakomita obsługa, jak i bogata karta win. Jakość idzie tu w parze z ceną. Od 60 CHF za osobę. 
* {{Znacznik|'''la Table d'Edgard'''|46.51950 |6.63089 |typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''la Table d'Edgard''', Rue du Grand-Chêne 7-9 (''w hotelu Lausanne Palace''), ☏ +41 21 331 3215. Restauracja słynąca z pomysłowej, wyrafinowanej kuchni i niezwykle troskliwej obsługi; lokal został wyróżniony gwiazdką Michelin – jedną z dwóch przyznanych restauracjom w centrum Lozanny. Od 100 CHF za osobę. 
* {{Znacznik|'''Restaurant de l'Hôtel de Ville de Crissier'''|46.55410 |6.57667 |typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''[http://www.philippe-rochat.ch/ Restaurant de l'Hôtel de Ville de Crissier]''', Rue d'Yverdon 1 (''dojazd autobusem nr 18 do przystanku Crissier-centre – skąd jest już niedaleko – lub taksówką''), tel. +41 21 634-0505. Absolutna czołówka gastronomii w szwajcarskiej części kraju (Romandii), a być może i w całej Szwajcarii. Recenzenci opisujący kunszt kulinarny (nieżyjącego już) szefa kuchni Benoît Violiera używają określeń takich jak „nieporównywalny”, „wybitny” czy „spektakularny”. Lokal szczyci się trzema gwiazdkami Michelin (to najwyższa możliwa ocena, przyznawana niezwykle rzadko) oraz notą 19 na 20 punktów w przewodniku Gault et Millau (co również należy do rzadkości). Warto dokonać rezerwacji z kilkumiesięcznym wyprzedzeniem. Koszt menu waha się od 295 do 360 franków (bez wina).

== Festiwale, imprezy ==

== Noclegi ==
* Mövenpick Hotel Lausanne hotel 4-gwiazdkowy 
* Carlton Lausanne Boutique Hôtel hotel 4-gwiazdkowy 
* Hôtel des Inventions 
* SwissTech Hotel 
* Elite hotel 3-gwiazdkowy

== Kontakt ==

== Bezpieczeństwo ==

== Informacje turystyczne ==
* '''[https://www.lausanne-tourisme.ch/en/ Biuro Informacji Turystycznej w Lozannie]''' (''znajdujące się na głównym dworcu kolejowym oraz w dzielnicy Ouchy, gdzie dzieli lokal ze stacją metra linii [[Plik:Logo_du_M2_de_Lausanne.svg|20px]]''), tel. +41 21 613-7373. Otwarte codziennie w godzinach 09:00–19:00. Pracownicy biura – zarówno na miejscu, jak i podczas rozmowy telefonicznej – niemal zawsze potrafią znaleźć hotel odpowiadający Twoim możliwościom finansowym, nawet w ostatniej chwili. Ponadto oferują oni świetną, bezpłatną mapę miasta oraz bogaty wybór przydatnych materiałów informacyjnych w języku angielskim, a także francuskim, niemieckim i włoskim.

== Wyjazd ==

{{Zarys}}
{{Atrybucja}}

{{Jest w|Vaud}}

[[Kategoria:Szwajcaria]]</text>
      <sha1>h6bokqdln4u0v4eerpg9bousuvuppar</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Santa Fe de Antioquia</title>
    <ns>0</ns>
    <id>18479</id>
    <revision>
      <id>158849</id>
      <parentid>147274</parentid>
      <timestamp>2026-09-23T13:36:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Moromar</username>
        <id>2451</id>
      </contributor>
      <origin>158849</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9001" sha1="4gkg5pkcrndzyujudzwjj0ptfv1q3ha" xml:space="preserve">{{Top-banner}}
{{Miejscowość infobox
 |nazwa            = Santa Fe de Antioquia
 |nazwa oryginalna = 
 |widok            = 
 |opis             = 
 |herb             = Escudo de Santa Fe de Antioquia.svg
 |flaga            = Flag of Santa Fe de Antioquia.svg
 |mapa             = Colombia - Antioquia - Santa Fe de Antioquia.svg
 |region           = [[Antioquia]]
 |powierzchnia     = 
 |wysokość         = 
 |prefiks          = 
 |kod pocztowy     = 057050
 |www              = 
}}

'''Santa Fe de Antioquia''' to gmina w regionie andyjskim, położona na północny zachód od [[Medellín]] w departamencie [[Antioquia]] w [[Kolumbia|Kolumbii]]. Założona w 1541 roku, uważana jest za „Ciudad Madre” (Matkę Miast) Antioquii i była dawną stolicą departamentu. Jej brukowane uliczki i białe kolonialne domy czynią ją jednym z najważniejszych celów turystycznych w regionie.

== Charakterystyka ==
Santa Fe de Antioquia słynie z doskonale zachowanej architektury kolonialnej i w 1960 roku zostało uznane za pomnik narodowy. W centrum miasta, pełnym kościołów i zacienionych placów, panuje niepowtarzalny urok przyciągający zarówno turystów krajowych, jak i zagranicznych. Położone w gorącym klimacie (około 28–33 °C przez cały rok) stanowi popularną ucieczkę od chłodniejszej pogody panującej w wyżej położonym Medellín.

== Jak dotrzeć ==
=== Samolotem ===
Nie ma tu lotniska obsługującego bezpośrednio Santa Fe de Antioquia. Najczęściej ląduje się w Medellín (porty lotnicze José-María-Córdova lub Olaya Herrera), a następnie dojeżdża drogą lądową.

* {{Aller
| nom=Międzynarodowy port lotniczy José-María-Córdova
| alt={{IATA|MDE}}, {{OACI|SKRG}}
| url=http://www.aeropuertojosemariacordova.com/en/home/
| email=
| wikipédia=Aéroport international José-María-Córdova
| wikidata=Q535161
| facebook=
| adresse=Rionegro
| latitude=6.1672
| longitude=-75.4266
| direction=Około {{unité|45|km}} na wschód od Medellín, dalej 2–3 godziny jazdy samochodem do Santa Fe de Antioquia
| image=
| téléphone=
| fax=
| prix=
| horaire=
| mise à jour=2023/01/01
| description=Główny port lotniczy obsługujący Medellín i region Antioquia
}}

=== Autobusem ===
Większość turystów przyjeżdża autobusem z Medellín.  
* Z Terminal de Transport del Norte (dworzec autobusowy na północy Medellín) kilka firm oferuje regularne połączenia (co około 30 minut) do Santa Fe de Antioquia. Podróż trwa 1,5–2 godziny w zależności od ruchu i kosztuje około 15 000–20 000 COP.

=== Samochodem ===
Z Medellín do Santa Fe de Antioquia prowadzi droga na Urabá (autostrada w kierunku San Jerónimo/Santa Fe). Czas dojazdu wynosi około 1,5–2 godz. w zależności od natężenia ruchu.

=== Pociągiem ===
Brak pasażerskiego połączenia kolejowego do Santa Fe de Antioquia.

== Poruszanie się po okolicy ==
Santa Fe de Antioquia to niewielkie miasto, którego historyczne centrum łatwo zwiedzać pieszo. Można też korzystać z moto-taksówek lub tuk-tuków na krótkich dystansach. Ulice są brukowane i dość wąskie, przez co jazda samochodem w kolonialnej części miasta może być utrudniona.

== Zobaczyć ==
* {{Voir
| nom=Historyczne centrum i główny plac
| alt=
| url=
| email=
| adresse=
| latitude=
| longitude=
| direction=
| téléphone=
| fax=
| horaire=
| prix=
| mise à jour=2023-01-01
| description=Przespaceruj się po głównym placu (Parque Principal), zobacz [[Catedral Basílica Metropolitana]] oraz białe, kolonialne domy z drewnianymi balkonami.
}}
* {{Voir
| nom=Puente de Occidente
| alt=
| url=
| email=
| adresse=Droga w kierunku Olaya
| latitude=
| longitude=
| direction=Około 5 km od centrum
| téléphone=
| fax=
| horaire=
| prix=Mała opłata, jeśli jedziesz samochodem lub motocyklem
| mise à jour=2023-01-01
| description=Zbudowany pod koniec XIX wieku, ten charakterystyczny most wiszący z drewna i stali przecina rzekę Cauca. Uznany za pomnik narodowy.
}}
* {{Voir
| nom=Museo Juan del Corral
| alt=
| url=
| email=
| adresse=Parque Principal
| latitude=
| longitude=
| direction=
| téléphone=
| fax=
| horaire=
| prix=Wstęp bezpłatny lub za symboliczną opłatą
| mise à jour=2023-01-01
| description=Muzeum historyczne w pięknym kolonialnym budynku, prezentujące dzieje miasta i regionu.
}}
* {{Voir
| nom=Iglesia de Santa Bárbara
| alt=
| url=
| email=
| adresse=Ulica 9, w pobliżu placu
| latitude=
| longitude=
| direction=
| téléphone=
| fax=
| horaire=
| prix=
| mise à jour=2023-01-01
| description=Urokliwy kościół w typowym stylu kolonialnej architektury Antioquii.
}}

== Co robić ==
* Zwiedzić centrum kolonialne z przewodnikiem pieszo lub w dorożce.  
* Przejechać się tuk-tukiem do [[Puente de Occidente]].  
* Spróbować słynnych konfitur z tamaryndowca lub miejscowego „dulce de leche” sprzedawanych wokół głównego placu.  
* Uczestniczyć w różnych festiwalach (Festiwal Filmowy w Santa Fe de Antioquia, święta religijne itp.).

== Praca ==
Miasto żyje głównie z turystyki i rolnictwa (owoce tropikalne). Pewne możliwości zatrudnienia istnieją w hotelarstwie i gastronomii, jednak większość specjalistycznych prac znajduje się w Medellín.

== Zakupy ==
* Lokalna sztuka i rękodzieło: wyroby z drewna, tkaniny i biżuteria inspirowane stylem kolonialnym.  
* Produkty spożywcze: słodycze na bazie tamaryndowca, gujawy czy paneli.

== Jedzenie ==
Kuchnia lokalna skupia się wokół dań antioqueños (bandeja paisa, sancocho, grillowane mięsa). Restauracje w centrum często oferują pełne, przystępne cenowo menu dnia.

=== Tanie ===
Wiele małych rodzinnych restauracji („corrientazos”) w okolicy placu serwuje obiady w cenie 10 000–15 000 COP.

=== Średnia półka ===
Liczne restauracje turystyczne z różnorodnym menu, od 25 000 do 40 000 COP za danie.

=== Luksusowe ===
Kilka wysokiej klasy hoteli i restauracji w przestronnych domach kolonialnych oferuje bardziej wyrafinowane potrawy w dopracowanej scenerii.

== Nocne życie ==
Wieczory w Santa Fe de Antioquia są spokojniejsze niż w dużych miastach, jednak przy głównym placu i w okolicznych uliczkach znajdziesz kilka barów, zwłaszcza w weekendy. Dobrym pomysłem jest spróbowanie aguardiente lub lokalnego koktajlu, by wczuć się w paisańską atmosferę.

== Noclegi ==
Baza noclegowa jest zróżnicowana: od niewielkich, rodzinnych pensjonatów w kolonialnych domach, przez urokliwe hotele z basenem, po wiejskie fincas w okolicy.

=== Tanie ===
Hostele i małe hotele, bez luksusów, od 40 000 do 60 000 COP za noc (pokój jednoosobowy lub miejsce w dormitorium).

=== Średnia półka ===
* {{Se loger
| nom=Hotel Colonial Santa Fe
| alt=
| url=
| email=
| facebook=
| adresse=Historyczne centrum
| latitude=
| longitude=
| direction=
| image=
| téléphone=
| fax=
| prix=Około 120 000–180 000 COP za noc
| arrivée=
| départ=
| horaire=
| mise à jour=2023-01-01
| description=Urokliwy hotel w odrestaurowanym kolonialnym domu z patio i wliczonym śniadaniem.
}}

=== Luksusowe ===
Hotele o podwyższonym standardzie z basenem, spa i bujnymi ogrodami, w cenie od 250 000 do 400 000 COP za noc.

== Komunikacja / Nauka hiszpańskiego ==
Dobra metoda na zanurzenie się w kulturze i doskonalenie hiszpańskiego to udział w kursach w pobliżu historycznego centrum.

* [https://olalingocampus.com/ '''Olalingo Campus''']  
Szkoła oddalona o kilka kroków od głównego placu, oferująca dynamiczne lekcje języka hiszpańskiego dla różnych poziomów zaawansowania oraz spotkania konwersacyjne i wydarzenia kulturalne. Zapewnia elastyczne, spersonalizowane podejście i pomaga szybko rozwinąć umiejętności w trakcie poznawania bogatego dziedzictwa Santa Fe de Antioquia.

== Zdrowie ==
* Kilka klinik i ośrodków zdrowia (lokalne centrum medyczne) zapewnia podstawową opiekę w nagłych przypadkach. W razie bardziej specjalistycznych zabiegów trzeba udać się do Medellín.

== Codzienne sprawy ==
* Banki i bankomaty przy głównym placu (Banco de Bogotá, Bancolombia itd.).  
* Liczne lokalne sklepy spożywcze.  
* Targ miejski (najczęściej rano), gdzie można kupić owoce, warzywa i regionalne produkty.

== Okolice ==
* {{Destination
| nom=Medellín
| lien nom=Medellín
| alt=
| url=
| latitude=
| longitude=
| direction=Około 80 km
| mise à jour=2023-01-01
| description=Stolica departamentu, drugie co do wielkości miasto Kolumbii.
}}
* {{Destination
| nom=Jardín
| lien nom=
| alt=
| url=
| latitude=
| longitude=
| direction=Na południe od Antioquii
| mise à jour=2023-01-01
| description=Urokliwe kolonialne miasteczko w otoczeniu gór, słynące z plantacji kawy.
}}
* {{Destination
| nom=Guatapé
| lien nom=Guatapé
| alt=
| url=
| latitude=
| longitude=
| direction=Na wschód od Antioquii
| mise à jour=2023-01-01
| description=Słynie z ogromnej skały „El Peñol” oraz barwnych fasad domów.
}}

{{Jest w|Antioquia}}

[[Kategoria:Kolumbia]]</text>
      <sha1>4gkg5pkcrndzyujudzwjj0ptfv1q3ha</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Droitwich Spa</title>
    <ns>0</ns>
    <id>19389</id>
    <revision>
      <id>158844</id>
      <timestamp>2026-09-23T13:17:28Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Moromar</username>
        <id>2451</id>
      </contributor>
      <comment>nowy</comment>
      <origin>158844</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1202" sha1="o2cnjszjkha9n2un1i9fwrjca38wzy3" xml:space="preserve">{{Top-banner}}
{{Miejscowość infobox
 |nazwa = Droitwich Spa
 |widok = DroitwichSpaWorcs_HighStreet.jpg
 |herb = 
 |mapa = 
 |państwo = [[Wielka Brytania]]
 |region = [[West Midlands]]
 |powierzchnia = 8,366
 |lud = 25 000
 |prefiks = 01905
 |www = 
}}
'''Droitwich Spa''' – miasto w [[Wielka Brytania|Wielkiej Brytanii]], w [[Anglia|Anglii]], w regionie [[West Midlands]], w hrabstwie [[Worcestershire]]. 

== Charakterystyka ==

== Dojazd ==
=== Samolotem ===
Port lotniczy Birmingham jest jednym z największych w Wielkiej Brytanii. Obsługuje on wiele połączeń międzynarodowych i tanich linii lotniczych (w tym do Polski). 

=== Koleją ===

=== Samochodem ===
Miasto jest jednym z głównych węzłów drogowych West Midlands.

=== Autobusem ===
W centrum miasta znajduje się główny dworzec autobusowy. Większość połączeń obsługiwana jest przez '''National Express'''.

== Komunikacja ==

== Warto zobaczyć ==

== Najbliższe okolice ==

== Praca ==

== Nauka ==

== Zakupy ==

== Gastronomia ==

== Festiwale, imprezy ==

== Noclegi ==

== Kontakt ==

== Bezpieczeństwo ==

== Informacje turystyczne ==

== Wyjazd ==

{{Zarys}}
{{Jest w|Worcestershire}}

[[Kategoria:Anglia]]</text>
      <sha1>o2cnjszjkha9n2un1i9fwrjca38wzy3</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Ilorin</title>
    <ns>0</ns>
    <id>19390</id>
    <revision>
      <id>158845</id>
      <timestamp>2026-09-23T13:20:55Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Moromar</username>
        <id>2451</id>
      </contributor>
      <comment>nowy</comment>
      <origin>158845</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="713" sha1="eo8nzliobl4dyu8jwlqigr7w2p2ohh3" xml:space="preserve">{{top-banner}}
{{Informacje_podstawowe_miasto|nazwa=Ilorin
|widok=Ahmadu_Bello_Way,_Ilorin6.jpg
|herb=
|mapa=
|region=[[Kwara]]
|powierzchnia=47
|lud=1 173 900
|prefiks=
|www=
}}
'''Ilorin''' – miasto w [[Nigeria|Nigerii]], stolica stanu [[Kwara]]. Szóste pod względem ludności miasto kraju.

==Charakterystyka==

==Dojazd==

===Samolotem===

===Koleją===

===Samochodem=== 
Ilorin jest ważnym węzłem drogowym.

===Autobusem===

==Komunikacja==

==Warto zobaczyć==

==Najbliższe okolice==

==Praca==

==Nauka==

==Zakupy==

==Gastronomia==

==Festiwale, imprezy==

==Nocleg==

==Kontakt==

==Bezpieczeństwo==

==Informacje turystyczne==

==Wyjazd==

{{Jest w|Nigeria}}
{{Zarys}}

[[Kategoria:Nigeria]]</text>
      <sha1>eo8nzliobl4dyu8jwlqigr7w2p2ohh3</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Moyobamba</title>
    <ns>0</ns>
    <id>19391</id>
    <revision>
      <id>158846</id>
      <timestamp>2026-09-23T13:26:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Moromar</username>
        <id>2451</id>
      </contributor>
      <comment>nowy</comment>
      <origin>158846</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="880" sha1="8e4yydik94wy5og0tsrdkz54lixitlb" xml:space="preserve">{{top-banner}}
{{Miasto infobox
 |nazwa        = Moyobamba
 |widok        = Moyobamba,_Peru,_2018.jpg
 |herb         = Escudo_de_la_ciudad_de_Moyobamba.png
 |mapa         = 
 |państwo      = [[Peru]]
 |region       = [[San Martín (region)|San Martín]]
 |powierzchnia = 15
 |lud          = 88 000
 |prefiks      = 
 |www          = 
}}
'''Moyobamba''' – miasto w [[Peru]], w regionie [[San Martín (region)|San Martín]].

== Charakterystyka ==

== Dojazd ==
=== Samolotem ===

=== Koleją ===

=== Samochodem ===
Moyobamba jest ważnym węzłem drogowym.

=== Autokarem ===

== Komunikacja ==

== Warto zobaczyć ==

== Najbliższe okolice ==

== Praca ==

== Nauka ==

== Zakupy ==

== Gastronomia ==

== Imprezy ==

== Noclegi ==

== Kontakt ==

== Bezpieczeństwo ==

== Informacje turystyczne ==

== Wyjazd ==
{{Zarys}}
{{Jest w|San Martín (region)}}

[[Kategoria:Peru]]</text>
      <sha1>8e4yydik94wy5og0tsrdkz54lixitlb</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Antioquia</title>
    <ns>0</ns>
    <id>19392</id>
    <revision>
      <id>158847</id>
      <timestamp>2026-09-23T13:35:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Moromar</username>
        <id>2451</id>
      </contributor>
      <comment>nowy</comment>
      <origin>158847</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1470" sha1="pvncgg3ah39q93lb8v8d8lia5ka8d4f" xml:space="preserve">{{Top-banner}}
{{Jednostka administracyjna infobox
| nazwa = Antioquia
| nazwa oryginalna = 
| grafika=Panorámica_Guatapé.jpg
| flaga=Flag_of_Antioquia_Department.svg
| mapa=Colombia_-_Antioquia.svg
| stolica=[[Medellín]]
| ustrój=
| waluta=
| powierzchnia = 63 612
| ludność = 6 951 800
| język = hiszpański
| religia=
| napięcie prądu=230
| numer kierunkowy=
| domena=
| strefa czasowa=
}}
'''Antioquia''' – departament [[Kolumbia|Kolumbii]] położony w północno-zachodniej części kraju. Historycznie była jednym ze stanów tworzących Stany Zjednoczone Kolumbii.

== Informacje ==

=== Geografia ===

=== Klimat ===

=== Fauna i flora ===

=== Kultura i sztuka ===

=== Społeczeństwo ===

== Warto zobaczyć ==
=== Regiony ===

=== Miasta ===
* [[Medellín]]
* [[Itagüí]]
* [[Bello]]
* [[Santa Fe de Antioquia]]
* [[Turbo]]
* [[Girardota]]
* [[Guatapé]]
* [[Apartadó]]
* [[Tarazá]]
* [[Caucasia]]
* [[Jericó]]
* [[La Ceja]]
* [[Necoclí]]
* [[Rionegro]]
* [[Cocorná]]

=== Inne ciekawe miejsca ===

== Dojazd ==
=== Samolotem ===

=== Pociągiem ===

=== Samochodem ===

=== Autobusem ===

=== Statkiem ===

== Transport ==

== Porozumiewanie się ==

== Zakupy ==
=== Koszty ===

=== Napiwki ===

== Wyżywienie i kulinaria ==

== Rozrywki i życie nocne ==

== Zakwaterowanie ==

== Nauka ==

== Praca ==

== Bezpieczeństwo ==

== Zdrowie ==

== Aspekty kulturowe ==

== Kontakt ==


{{Jest w|Kolumbia}}
{{zarys}}

[[Kategoria:Kolumbia]]</text>
      <sha1>pvncgg3ah39q93lb8v8d8lia5ka8d4f</sha1>
    </revision>
  </page>
</mediawiki>