Gałązki Małe

<mediawiki xmlns="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/" xmlns:xsi="http://www.w3.org/2001/XMLSchema-instance" xsi:schemaLocation="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/ http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11.xsd" version="0.11" xml:lang="pl">
  <siteinfo>
    <sitename>Wikipodróże</sitename>
    <dbname>plwikivoyage</dbname>
    <base>https://pl.wikivoyage.org/wiki/Strona_g%C5%82%C3%B3wna</base>
    <generator>MediaWiki 1.47.0-wmf.21</generator>
    <case>first-letter</case>
    <namespaces>
      <namespace key="-2" case="first-letter">Media</namespace>
      <namespace key="-1" case="first-letter">Specjalna</namespace>
      <namespace key="0" case="first-letter" />
      <namespace key="1" case="first-letter">Dyskusja</namespace>
      <namespace key="2" case="first-letter">Użytkownik</namespace>
      <namespace key="3" case="first-letter">Dyskusja użytkownika</namespace>
      <namespace key="4" case="first-letter">Wikipodróże</namespace>
      <namespace key="5" case="first-letter">Dyskusja Wikipodróży</namespace>
      <namespace key="6" case="first-letter">Plik</namespace>
      <namespace key="7" case="first-letter">Dyskusja pliku</namespace>
      <namespace key="8" case="first-letter">MediaWiki</namespace>
      <namespace key="9" case="first-letter">Dyskusja MediaWiki</namespace>
      <namespace key="10" case="first-letter">Szablon</namespace>
      <namespace key="11" case="first-letter">Dyskusja szablonu</namespace>
      <namespace key="12" case="first-letter">Pomoc</namespace>
      <namespace key="13" case="first-letter">Dyskusja pomocy</namespace>
      <namespace key="14" case="first-letter">Kategoria</namespace>
      <namespace key="15" case="first-letter">Dyskusja kategorii</namespace>
      <namespace key="710" case="first-letter">TimedText</namespace>
      <namespace key="711" case="first-letter">TimedText talk</namespace>
      <namespace key="828" case="first-letter">Moduł</namespace>
      <namespace key="829" case="first-letter">Dyskusja modułu</namespace>
      <namespace key="1728" case="first-letter">Wydarzenie</namespace>
      <namespace key="1729" case="first-letter">Dyskusja wydarzenia</namespace>
    </namespaces>
  </siteinfo>
  <page>
    <title>Gałązki Małe</title>
    <ns>0</ns>
    <id>597</id>
    <revision>
      <id>158879</id>
      <parentid>131226</parentid>
      <timestamp>2026-09-24T18:49:28Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Moromar</username>
        <id>2451</id>
      </contributor>
      <origin>158879</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1004" sha1="bof3co8hzc3ep9crq72bobwrj56351h" xml:space="preserve">{{Top-banner}}
'''Gałązki Małe''' to wioska położona w południowej części [[Wielkopolska|województwa wielkopolskiego]], w [[Powiat ostrowski|powiecie ostrowskim]], w północno-zachodniej części gminy [[Nowe Skalmierzyce (gmina)|Nowe Skalmierzyce]]. 

== Informacje ==
Miejscowość położona jest około 18 kilometrów na północny wschód od [[Ostrów Wielkopolski|Ostrowa Wielkopolskiego]], w pobliżu wiosek [[Droszew]] i [[Gałązki Wielkie]]. Liczy sobie około 130 mieszkańców. Wieś znana jest od 1403 roku. 

== Dojazd ==

== Transport ==

== Warto zobaczyć ==
Warto zobaczyć piętrowy, murowany '''dwór rodziny Hilbigów''', pochodzący z 1903 roku, który został wzniesiony na rzucie prostokąta i posiada wysoki, czterospadowy dach. 

== Aktywny wypoczynek ==

== Zakupy ==

== Wyżywienie ==

== Rozrywki ==

== Zakwaterowanie ==

== Informacje kontaktowe ==

== Gdzie dalej ==

{{Zarys}}

{{Jest w|Nowe Skalmierzyce (gmina)}}
{{Atrybucja}}

[[Kategoria:Powiat ostrowski]]</text>
      <sha1>bof3co8hzc3ep9crq72bobwrj56351h</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Latowice</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1225</id>
    <revision>
      <id>158877</id>
      <parentid>80786</parentid>
      <timestamp>2026-09-24T18:43:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Moromar</username>
        <id>2451</id>
      </contributor>
      <origin>158877</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1254" sha1="sh19xtf8hxefou2ifson2fqu3v6fmcx" xml:space="preserve">{{Top-banner}}
'''Latowice''' to wieś licząca około 700 mieszkańców, położona w [[Wielkopolska|województwie wielkopolskim]], we wschodniej części [[Powiat ostrowski|powiatu ostrowskiego]] oraz na północnym zachodzie  [[Sieroszewice (gmina)|gminy Sieroszewice]]. 

== Informacje ==
Wieś znana jest od 1401 roku.  

== Dojazd ==
Znajduje się w odległości około 12 km na wschód od centrum [[Ostrów Wielkopolski|Ostrowa Wielkopolskiego]] i położona jest przy drodze powiatowej [[Sieroszewice]] - [[Bilczew]]. 

== Transport ==

== Warto zobaczyć ==.  
* Głównym zabytkiem jest '''kościół p.w. Matki Boskiej Częstochowskiej''', zbudowany w latach 1871-72. Na początku był świątynią ewangelicką, a od 1997 roku parafia obejmuje również '''Kęszyce''' oraz część ''Sieroszewic''.
 * Budynek w którym znajduje się przedszkole to '''dawna pastorówka''', pochodzi z około 1683 roku. W pobliżu znajduje się '''park''' o powierzchni 0,16 ha, pełniący funkcję ogródka jordanowskiego.

== Aktywny wypoczynek ==

== Zakupy ==

== Wyżywienie ==

== Rozrywki ==

== Zakwaterowanie ==

== Informacje kontaktowe ==

== Gdzie dalej ==

{{Zarys}}

{{Jest w|Sieroszewice (gmina)}}
{{Atrybucja}}

[[Kategoria:Powiat ostrowski]]</text>
      <sha1>sh19xtf8hxefou2ifson2fqu3v6fmcx</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Czersk</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2386</id>
    <revision>
      <id>158868</id>
      <parentid>158820</parentid>
      <timestamp>2026-09-24T13:21:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-50217-30</username>
        <id>17703</id>
      </contributor>
      <comment>Infobox</comment>
      <origin>158868</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7906" sha1="kuz0fl3iclt703cgz2r6jz1asrpxy3i" xml:space="preserve">{{Top-banner||caption=}}{{Miasto infobox
 |nazwa=Czersk
 |nazwa oryginalna =
 |widok            = Główne skrzyżowanie ulic w Czersku.jpg
 |opis             =
 |herb= POL Czersk COA.svg
 |mapa=
 |lokalizacja= [[Województwo pomorskie]]
 |powierzchnia=9,73
 |lud=9843
 |prefiks=52
 |www=czersk.pl/
|flaga=POL Czersk flag.svg|region=województwo pomorskie|państwo=Polska|kod pocztowy=89-650}}

'''Czersk''' – miasto borowiackie, położone w południowej części [[Województwo pomorskie|województwa pomorskiego]], w [[Powiat chojnicki|powiecie chojnickim]], siedziba gminy miejsko-wiejskiej [[Czersk (gmina)|Czersk]].

== Charakterystyka ==
Czersk jest położony w południowej części województwa, na Pomorzu Gdańskim. Około 30 km od siedziby powiatu - [[Chojnice|Chojnic]] oraz około 100 km od stolicy województwa - [[Gdańsk|Gdańska]]. 

Przez Czersk przebiega ważna droga krajowa nr 22 oraz linie kolejowe nr 203 i 215. 

Położony w sercu Borów Tucholskich ośrodek łączy w sobie bogatą historię regionu Borowiaków Tucholskich z dynamicznym rozwojem gospodarczym i estetyczną, zrewitalizowaną przestrzenią miejską. 

== Historia ==
Historia Czerska jest ściśle związana z regionem Borów Tucholskich i Ziemi Zaborskiej. Początkowo była to niewielka osada borowiacka ukryta w lasach, która w okresie średniowiecza stała się wsią książęcą. Kluczowym momentem w jej dziejach było przejście pod panowanie zakonu krzyżackiego na początku XIV wieku, co przyniosło pierwszą lokację na prawie chełmińskim w 1382 roku.

Po wojnie trzynastoletniej Czersk powrócił do Polski jako wieś królewska i stał się ważnym lokalnym ośrodkiem – m.in. siedzibą sądu bartnego, kontrolującego leśną produkcję miodu. Katastrofalny wpływ na miejscowość miały wojny szwedzkie w XVII wieku, które doprowadziły do jej niemal całkowitego spalenia. W 1772 roku, w wyniku I rozbioru Polski, Czersk zajęli Prusacy. Mimo postępującej germanizacji, wieś paradoksalnie bardzo zyskała w XIX wieku dzięki budowie ważnego traktu drogowego oraz linii kolejowej – to właśnie wtedy narodził się tu silny przemysł drzewny. Po powrocie w granice niepodległej Polski Czersk dynamicznie się rozwijał i w 1926 roku oficjalnie odzyskał utracone wcześniej prawa miejskie. Ciężkim okresem była II wojna światowa i brutalna okupacja hitlerowska. Po 1945 roku miasto zostało odbudowane, stając się prężnym ośrodkiem meblarskim i handlowym południowego Pomorza.

'''Najważniejsze daty w historii Czerska:'''

* '''&lt;u&gt;1309r.&lt;/u&gt;''' - Czersk zostaje zajęty przez Zakon Krzyżacki, co na ponad 150 lat zmienia przynależność państwową tych terenów.
* '''&lt;u&gt;1382r.&lt;/u&gt;''' - miejscowość otrzymuje pierwsze prawa miejskie (na prawie chełmińskim) z rąk krzyżackiego komtura tucholskiego.
* '''&lt;u&gt;1454-1466&lt;/u&gt;''' - podczas wojny trzynastoletniej miejscowi Borowiacy masowo zaopatrują w prowiant wojska polskiego króla Kazimierza Jagiellończyka. W dowód wdzięczności król nadaje później osadzie '''pierwsze przywileje''' o charakterze miejskim.
* '''&lt;u&gt;1466r.&lt;/u&gt;''' - na mocy II pokoju toruńskiego Czersk wraca do Polski i staje się własnością królewską o statusie ważnej osady leśno-handlowej.
* '''&lt;u&gt;1655-1660&lt;/u&gt;''' - '''Potop szwedzki''' przynosi całkowite spalenie i zniszczenie osady, co na dekady zatrzymuje jej rozwój.
* '''&lt;u&gt;1764r.&lt;/u&gt;''' - król Stanisław August Poniatowski nadaje Czerskowi oficjalny przywilej organizowania jarmarków. Działanie to na krótko przed rozbiorami mocno ożywia '''lokalny handel i rzemiosło'''.
* '''&lt;u&gt;1772r.&lt;/u&gt;''' - w wyniku '''I rozbioru Polski''' Czersk trafia pod panowanie Prus i traci status miasta.
* '''&lt;u&gt;1871r.&lt;/u&gt;''' - przez Czersk zostaje przeprowadzona '''linia kolejowa'''. Wydarzenie to zapoczątkowało narodziny potężnego przemysłu drzewnego i meblarskiego w regionie.
* '''&lt;u&gt;1906r.&lt;/u&gt;''' - wybucha '''strajk szkolny''', podczas którego polskie dzieci odmawiają nauki religii w języku niemieckim, walcząc z pruską germanizacją.
* '''&lt;u&gt;1910-1913&lt;/u&gt;''' - budowa wielkiego, neogotyckiego '''kościoła pw. św. Marii Magdaleny'''. Świątynia z 40-metrową wieżą staje się symbolem i najważniejszą wizytówką architektoniczną Czerska.
* '''&lt;u&gt;1920r.&lt;/u&gt;''' - po zakończeniu I wojny światowej Czersk oficjalnie wraca w granice '''niepodległej Polski'''.
* '''&lt;u&gt;1926r.&lt;/u&gt;''' - rząd Polski oficjalnie przywraca Czerskowi '''prawa miejskie''', co rozpoczyna jego nowoczesny rozwój urbanistyczny.
* '''&lt;u&gt;1939-1945&lt;/u&gt;''' - trudny okres '''okupacji hitlerowskiej''' (Niemcy zmieniają nazwę na ''Heiderode''), naznaczony wysiedleniami i masowymi egzekucjami Polaków w pobliskich lasach.
* '''&lt;u&gt;1945-1950&lt;/u&gt;''' - następuje szybka odbudowa zniszczeń wojennych oraz uruchomienie wielkich zakładów przemysłowych, w tym '''Czerskich Fabryk Mebli'''. Miasto na dekady staje się jednym z najważniejszych ośrodków meblarskich w tej części kraju.
* '''&lt;u&gt;1997-2000&lt;/u&gt;''' - zmiana planu zagospodarowania przestrzennego i przebudowa centrum Czerska, która trwale przekształciła przestrzeń miejską w nowoczesną strefę przyjazną dla ruchu pieszych.
* '''&lt;u&gt;2026r.&lt;/u&gt;''' - 100-lecie nadania praw miejskich miastu, modernizacja centrum Czerska.

== Komunikacja i dojazd ==
=== Drogi ===
Przez miasto ze wschodu na zachód przebiega droga krajowa nr 22. Na zachód prowadzi m.in. do [[Chojnice|Chojnic]], [[Gorzów Wielkopolski|Gorzowa Wielkopolskiego]] i granicy z Niemcami, a na wschód – do [[Starogard Gdański|Starogardu Gdańskiego]], [[Malbork|Malborka]] i granicy z Rosją w Grzechotkach. Blisko stąd do autostrady A1 (wjazd w Swarożynie), którą szybko dojedziesz do [[Trójmiasto|Trójmiasta]], [[Toruń|Torunia]] czy na Śląsk. Po drodze można odbić w stronę [[Warszawa|Warszawy]] i [[Poznań|Poznania]]. W mieście zaczyna się także droga wojewódzka nr 237 do [[Tuchola|Tucholi]].
=== Kolej ===
Stacja kolejowa w Czersku ma bardzo dobre połączenia kolejowe, które nie stanowią problemu z dojazdem. Regularne kursowanie pociągów regionalnych do [[Chojnice|Chojnic]] oraz do [[Tczew|Tczewa]], z których można przesiąść się na pociągi do największych miast w Polsce, m.in. [[Warszawa|Warszawy]], [[Wrocław|Wrocławia]], [[Łódź|Łodzi]], [[Kraków|Krakowa]], [[Poznań|Poznania]], a także innych mniejszych, ale znanych miejskich kurortów, np. [[Zakopane|Zakopanego]]. Ze stacji odjeżdżają też bezpośrednie pociągi do [[Kostrzyn nad Odrą|Kostrzyna]], [[Gorzów Wielkopolski|Gorzowa Wielkopolskiego]], [[Piła|Piły]], [[Szczecinek|Szczecinka]], [[Trójmiasto|Trójmiasta]], Laskowic Pomorskich oraz do [[Bydgoszcz|Bydgoszczy]] i [[Tuchola|Tucholi]]. Sezonowo kursują też pociągi na [[Hel]], do [[Grudziądz|Grudziądza]] i do [[Toruń|Torunia]]. Dworzec kolejowy znajduje się około 750 metrów od centrum miasta.

=== Autobusy ===
Miasto Czersk nie ma własnej, wewnętrznej autobusowej komunikacji miejskiej.

Przewozy autobusowe realizowane są do pobliskich miast - do [[Chojnice|Chojnic]] i [[Tuchola|Tucholi]], zatrzymując się po drodze w mniejszych miejscowościach i wsiach. 

Czersk nie ma regularnych połączeń autobusowych z większymi miastami w Polsce oraz połączeń międzynarodowych.

=== Samoloty ===
Najbliższe lotnisko znajduje się w [[Gdańsk|Gdańsku]] - Port Lotniczy im. Lecha Wałęsy, około 100 km od Czerska. Do tego lotniska są najlepsze połączenia kolejowe oraz drogowe z Czerska.

Drugie bliskie lotnisko to Port Lotniczy im. Ignacego Jana Paderewskiego w [[Bydgoszcz|Bydgoszczy]], około 105-115 km od Czerska.

== Warto zobaczyć ==

== Warto spróbować ==

== Najbliższe okolice ==

== Gastronomia ==

== Noclegi ==

== Wyjazd ==
=== Autobusem ===

=== Busem ===

{{zarys}}
{{Jest w|Czersk (gmina)}}

[[Kategoria:Województwo pomorskie]]</text>
      <sha1>kuz0fl3iclt703cgz2r6jz1asrpxy3i</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>158869</id>
      <parentid>158868</parentid>
      <timestamp>2026-09-24T13:25:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-50217-30</username>
        <id>17703</id>
      </contributor>
      <comment>Infobox</comment>
      <origin>158869</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7918" sha1="4arkl7xyizri8wk0317nuayghlb418v" xml:space="preserve">{{Top-banner||caption=}}{{Miasto infobox
 |nazwa=Czersk
 |nazwa oryginalna =
 |widok            = Główne skrzyżowanie ulic w Czersku.jpg
 |opis             =
 |herb= POL Czersk COA.svg
 |mapa=
 |lokalizacja= [[Województwo pomorskie]]
 |powierzchnia=9,73
 |lud=9,8 tys.
 |prefiks=52
 |www=czersk.pl/
|flaga=POL Czersk flag.svg|region=[[województwo pomorskie]]|państwo=[[Polska]]|kod pocztowy=89-650}}

'''Czersk''' – miasto borowiackie, położone w południowej części [[Województwo pomorskie|województwa pomorskiego]], w [[Powiat chojnicki|powiecie chojnickim]], siedziba gminy miejsko-wiejskiej [[Czersk (gmina)|Czersk]].

== Charakterystyka ==
Czersk jest położony w południowej części województwa, na Pomorzu Gdańskim. Około 30 km od siedziby powiatu - [[Chojnice|Chojnic]] oraz około 100 km od stolicy województwa - [[Gdańsk|Gdańska]]. 

Przez Czersk przebiega ważna droga krajowa nr 22 oraz linie kolejowe nr 203 i 215. 

Położony w sercu Borów Tucholskich ośrodek łączy w sobie bogatą historię regionu Borowiaków Tucholskich z dynamicznym rozwojem gospodarczym i estetyczną, zrewitalizowaną przestrzenią miejską. 

== Historia ==
Historia Czerska jest ściśle związana z regionem Borów Tucholskich i Ziemi Zaborskiej. Początkowo była to niewielka osada borowiacka ukryta w lasach, która w okresie średniowiecza stała się wsią książęcą. Kluczowym momentem w jej dziejach było przejście pod panowanie zakonu krzyżackiego na początku XIV wieku, co przyniosło pierwszą lokację na prawie chełmińskim w 1382 roku.

Po wojnie trzynastoletniej Czersk powrócił do Polski jako wieś królewska i stał się ważnym lokalnym ośrodkiem – m.in. siedzibą sądu bartnego, kontrolującego leśną produkcję miodu. Katastrofalny wpływ na miejscowość miały wojny szwedzkie w XVII wieku, które doprowadziły do jej niemal całkowitego spalenia. W 1772 roku, w wyniku I rozbioru Polski, Czersk zajęli Prusacy. Mimo postępującej germanizacji, wieś paradoksalnie bardzo zyskała w XIX wieku dzięki budowie ważnego traktu drogowego oraz linii kolejowej – to właśnie wtedy narodził się tu silny przemysł drzewny. Po powrocie w granice niepodległej Polski Czersk dynamicznie się rozwijał i w 1926 roku oficjalnie odzyskał utracone wcześniej prawa miejskie. Ciężkim okresem była II wojna światowa i brutalna okupacja hitlerowska. Po 1945 roku miasto zostało odbudowane, stając się prężnym ośrodkiem meblarskim i handlowym południowego Pomorza.

'''Najważniejsze daty w historii Czerska:'''

* '''&lt;u&gt;1309r.&lt;/u&gt;''' - Czersk zostaje zajęty przez Zakon Krzyżacki, co na ponad 150 lat zmienia przynależność państwową tych terenów.
* '''&lt;u&gt;1382r.&lt;/u&gt;''' - miejscowość otrzymuje pierwsze prawa miejskie (na prawie chełmińskim) z rąk krzyżackiego komtura tucholskiego.
* '''&lt;u&gt;1454-1466&lt;/u&gt;''' - podczas wojny trzynastoletniej miejscowi Borowiacy masowo zaopatrują w prowiant wojska polskiego króla Kazimierza Jagiellończyka. W dowód wdzięczności król nadaje później osadzie '''pierwsze przywileje''' o charakterze miejskim.
* '''&lt;u&gt;1466r.&lt;/u&gt;''' - na mocy II pokoju toruńskiego Czersk wraca do Polski i staje się własnością królewską o statusie ważnej osady leśno-handlowej.
* '''&lt;u&gt;1655-1660&lt;/u&gt;''' - '''Potop szwedzki''' przynosi całkowite spalenie i zniszczenie osady, co na dekady zatrzymuje jej rozwój.
* '''&lt;u&gt;1764r.&lt;/u&gt;''' - król Stanisław August Poniatowski nadaje Czerskowi oficjalny przywilej organizowania jarmarków. Działanie to na krótko przed rozbiorami mocno ożywia '''lokalny handel i rzemiosło'''.
* '''&lt;u&gt;1772r.&lt;/u&gt;''' - w wyniku '''I rozbioru Polski''' Czersk trafia pod panowanie Prus i traci status miasta.
* '''&lt;u&gt;1871r.&lt;/u&gt;''' - przez Czersk zostaje przeprowadzona '''linia kolejowa'''. Wydarzenie to zapoczątkowało narodziny potężnego przemysłu drzewnego i meblarskiego w regionie.
* '''&lt;u&gt;1906r.&lt;/u&gt;''' - wybucha '''strajk szkolny''', podczas którego polskie dzieci odmawiają nauki religii w języku niemieckim, walcząc z pruską germanizacją.
* '''&lt;u&gt;1910-1913&lt;/u&gt;''' - budowa wielkiego, neogotyckiego '''kościoła pw. św. Marii Magdaleny'''. Świątynia z 40-metrową wieżą staje się symbolem i najważniejszą wizytówką architektoniczną Czerska.
* '''&lt;u&gt;1920r.&lt;/u&gt;''' - po zakończeniu I wojny światowej Czersk oficjalnie wraca w granice '''niepodległej Polski'''.
* '''&lt;u&gt;1926r.&lt;/u&gt;''' - rząd Polski oficjalnie przywraca Czerskowi '''prawa miejskie''', co rozpoczyna jego nowoczesny rozwój urbanistyczny.
* '''&lt;u&gt;1939-1945&lt;/u&gt;''' - trudny okres '''okupacji hitlerowskiej''' (Niemcy zmieniają nazwę na ''Heiderode''), naznaczony wysiedleniami i masowymi egzekucjami Polaków w pobliskich lasach.
* '''&lt;u&gt;1945-1950&lt;/u&gt;''' - następuje szybka odbudowa zniszczeń wojennych oraz uruchomienie wielkich zakładów przemysłowych, w tym '''Czerskich Fabryk Mebli'''. Miasto na dekady staje się jednym z najważniejszych ośrodków meblarskich w tej części kraju.
* '''&lt;u&gt;1997-2000&lt;/u&gt;''' - zmiana planu zagospodarowania przestrzennego i przebudowa centrum Czerska, która trwale przekształciła przestrzeń miejską w nowoczesną strefę przyjazną dla ruchu pieszych.
* '''&lt;u&gt;2026r.&lt;/u&gt;''' - 100-lecie nadania praw miejskich miastu, modernizacja centrum Czerska.

== Komunikacja i dojazd ==
=== Drogi ===
Przez miasto ze wschodu na zachód przebiega droga krajowa nr 22. Na zachód prowadzi m.in. do [[Chojnice|Chojnic]], [[Gorzów Wielkopolski|Gorzowa Wielkopolskiego]] i granicy z Niemcami, a na wschód – do [[Starogard Gdański|Starogardu Gdańskiego]], [[Malbork|Malborka]] i granicy z Rosją w Grzechotkach. Blisko stąd do autostrady A1 (wjazd w Swarożynie), którą szybko dojedziesz do [[Trójmiasto|Trójmiasta]], [[Toruń|Torunia]] czy na Śląsk. Po drodze można odbić w stronę [[Warszawa|Warszawy]] i [[Poznań|Poznania]]. W mieście zaczyna się także droga wojewódzka nr 237 do [[Tuchola|Tucholi]].
=== Kolej ===
Stacja kolejowa w Czersku ma bardzo dobre połączenia kolejowe, które nie stanowią problemu z dojazdem. Regularne kursowanie pociągów regionalnych do [[Chojnice|Chojnic]] oraz do [[Tczew|Tczewa]], z których można przesiąść się na pociągi do największych miast w Polsce, m.in. [[Warszawa|Warszawy]], [[Wrocław|Wrocławia]], [[Łódź|Łodzi]], [[Kraków|Krakowa]], [[Poznań|Poznania]], a także innych mniejszych, ale znanych miejskich kurortów, np. [[Zakopane|Zakopanego]]. Ze stacji odjeżdżają też bezpośrednie pociągi do [[Kostrzyn nad Odrą|Kostrzyna]], [[Gorzów Wielkopolski|Gorzowa Wielkopolskiego]], [[Piła|Piły]], [[Szczecinek|Szczecinka]], [[Trójmiasto|Trójmiasta]], Laskowic Pomorskich oraz do [[Bydgoszcz|Bydgoszczy]] i [[Tuchola|Tucholi]]. Sezonowo kursują też pociągi na [[Hel]], do [[Grudziądz|Grudziądza]] i do [[Toruń|Torunia]]. Dworzec kolejowy znajduje się około 750 metrów od centrum miasta.

=== Autobusy ===
Miasto Czersk nie ma własnej, wewnętrznej autobusowej komunikacji miejskiej.

Przewozy autobusowe realizowane są do pobliskich miast - do [[Chojnice|Chojnic]] i [[Tuchola|Tucholi]], zatrzymując się po drodze w mniejszych miejscowościach i wsiach. 

Czersk nie ma regularnych połączeń autobusowych z większymi miastami w Polsce oraz połączeń międzynarodowych.

=== Samoloty ===
Najbliższe lotnisko znajduje się w [[Gdańsk|Gdańsku]] - Port Lotniczy im. Lecha Wałęsy, około 100 km od Czerska. Do tego lotniska są najlepsze połączenia kolejowe oraz drogowe z Czerska.

Drugie bliskie lotnisko to Port Lotniczy im. Ignacego Jana Paderewskiego w [[Bydgoszcz|Bydgoszczy]], około 105-115 km od Czerska.

== Warto zobaczyć ==

== Warto spróbować ==

== Najbliższe okolice ==

== Gastronomia ==

== Noclegi ==

== Wyjazd ==
=== Autobusem ===

=== Busem ===

{{zarys}}
{{Jest w|Czersk (gmina)}}

[[Kategoria:Województwo pomorskie]]</text>
      <sha1>4arkl7xyizri8wk0317nuayghlb418v</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Bergamo</title>
    <ns>0</ns>
    <id>5369</id>
    <revision>
      <id>158875</id>
      <parentid>155590</parentid>
      <timestamp>2026-09-24T18:40:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Moromar</username>
        <id>2451</id>
      </contributor>
      <comment>/* Gdzie dalej */</comment>
      <origin>158875</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="61862" sha1="hfhujg8xmbef4h9jq6c4i6pck0xskxh" xml:space="preserve">{{top-banner|unesco=yes}}
{{Miejscowość infobox
 |nazwa            = Bergamo
 |nazwa oryginalna = 
 |widok            = Bergamo collage.png
 |opis             = 
 |herb             = BERGAMO.png
 |mapa             = Map of comune of Bergamo (province of Bergamo, region Lombardy, Italy).svg
 |państwo          = [[Plik:Flag of Italy.svg|20px]] [[Włochy]]
 |region           = [[Plik:Flag_of_Lombardy.svg|20px]] [[Lombardia]]
 |powierzchnia     = 40,16
 |wysokość         = 249
 |lud              = 120 500
 |prefiks          = 035
 |kod pocztowy     = 24121-24129
 |www              = https://www.comune.bergamo.it/
}}
'''[https://www.comune.bergamo.it/ Bergamo]''' to miasto w [[Lombardia|Lombardii]], regionie [[Włochy|Włoch]] i stolica [[Prowincja Bergamo|prowincji]] o tej samej nazwie. Jedno z najbardziej malowniczych miast we Włoszech, położone na stromym wzgórzu, zielonym latem i białym zimą, uzupełnione pastelową architekturą, na tle pobliskich [[Alpy|Alp]]. Jego atrakcyjność dla turystów zwiększa pobliskie lotnisko Orio al Serio. Patrząc na jego piękno, trudno uwierzyć, że Bergamo jest również jednym z najbardziej uprzemysłowionych miast Włoch, z którego czerpie swoje względne bogactwo.

== Charakterystyka ==
Jest to nadal jedno z pięciu włoskich miast, obok [[Padwa|Padwy]], [[Ferrara|Ferrary]], [[Lukka|Lukki]] i [[Grosseto]], których historyczne centrum pozostało całkowicie otoczone murami weneckimi (wpisanymi w 2017 na [[Lista światowego dziedzictwa UNESCO|Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO]]), które zachowały swój charakter niemal do dziś, nienaruszony, oryginalny wygląd na przestrzeni wieków.

Biorąc pod uwagę dochody zadeklarowane w 2010, Bergamo było drugim najbogatszym miastem we Włoszech, po [[Mediolan]]ie.

W 2017 roku Bergamo i jego prowincja są częścią „Europejskiego Regionu Gastronomicznego – Wschodnia Lombardia”, wraz z prowincjami [[Prowincja Mantua|Mantua]], [[Prowincja Brescia|Brescia]] i [[Prowincja Cremona|Cremona]].

Bergamo i [[Brescia]] zostały ogłoszone Włoskimi Stolicami Kultury na rok 2023.

=== Geografia ===
Bergamo położone jest na przedgórzu górskim, w połowie drogi między rzekami Brembo i Serio.

Głównym ciekiem wodnym miasta jest potok Morla, który płynie sinusoidalnie i na długich odcinkach jest ukryty pod drogami i parkingami. Ponadto przez miasto przebiega sieć rowów irygacyjnych, które doprowadzają wodę z rzeki Serio do celów irygacyjnych, a w przeszłości również do napędzania młynów i przędzalni.

Canto Alto to pierwsza góra Prealp Bergamskich, która wznosi się blisko miasta. Znajduje się na terytorium Sorisole i była bezpiecznym schronieniem dla ludności podczas wojen światowych. Starożytne jądro miasta zostało założone na systemie 7 wzgórz, skrajnym odgałęzieniu Prealp Bergamskich przed równiną.

=== Klimat ===
Średnia temperatura najzimniejszego miesiąca, stycznia, wynosi +1,5 °C; najcieplejszego miesiąca, lipca, wynosi +22,4 °C. Największe opady występują w okresie od marca do maja.

=== Historia ===
Pierwszą osadą byli Ligurowie, dokładniej Orobi, po nich przyszli Cenomani i Senonowie. Po łacinie nazywał się ''Bergomum''. Następnie Galia Zapadańska została przyłączona do rozrastającej się Republiki Rzymskiej i od 49 r. p.n.e. Bergomum staje się także rzymską gminą. Rzymianie przebudowali centrum według osi cardo-decumanus.

Po upadku Cesarstwa Bergomum było wielokrotnie plądrowane, aż do przybycia Longobardów w 569, którzy ustanowili tam księstwo. Zdetronizowane w 774 przez Franków, miasto przeszło pod władzę szeregu biskupów-hrabiów. W tym okresie w Bergamo rozwijało się wiele wpływowych rodów lombardzkich: Suardi, Colleoni, Crotti, Rivola, Mozzi, Martinengo. W 904 król Arnulf przyznał biskupowi Adalbertowi pełną jurysdykcję polityczną i cywilną nad miastem. Przez lata miasto było miejscem wielu ulepszeń i renowacji, ale w 1098, po sporze o inwestytury, jurysdykcja biskupia została zniesiona. Od 1098 roku Bergamo było wolną gminą, a po kilku wojnach z [[Brescia|Brescią]] przystąpiło do Ligi Lombardzkiej przeciwko cesarzowi Fryderykowi Barbarossie. Począwszy od XIII wieku, w związku z walkami pomiędzy Gwelfami i Gibelinami, Bergamo znalazło się pod wpływem Viscontich z [[Mediolan]]u, którzy ufortyfikowali Cytadelę.

W 1428 roku Bergamo stało się częścią posiadłości Republiki [[Wenecja|Weneckiej]]. Wenecjanie odbudowali stare miasto, wznosząc potężne mury obronne. Panowanie Wenecji trwało aż do epoki napoleońskiej, kiedy to po krótkim okresie istnienia Republiki Bergamo, Republiki Przedalpejskiej i Królestwa Włoch, Bergamo wraz z Restauracją znalazło się w austriackiej strefie wpływów Królestwa Lombardii i Wenecji. Austriacy byli zwolennikami pierwszej industrializacji regionu Bergamo, polegającej na zakładaniu fabryk włókienniczych. Bergamo wzięło udział w Risorgimento dostarczając znaczną część Tysiąca. Sam Giuseppe Garibaldi wkroczył do miasta ze swoimi myśliwymi alpejskimi 8 czerwca 1859. Od 1860 Bergamo było częścią Królestwa, a następnie Republiki Włoskiej.
[[Plik:The Upper City of Bergamo. View from Via al Castello. Italy.jpg|thumb|center|400px|Città Alta widziane z Zamku]]

== Orientacja ==
[[Plik:Bergamo, Piazza Vecchia, 2016-06 CN-01.jpg|thumb|Piazza Vecchia]]
Najbardziej znaną i najczęściej odwiedzaną częścią Bergamo Alta jest {{Znacznik|'''Piazza Vecchia'''|45.704091554906114 |9.662822509534976|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''Piazza Vecchia''', z fontanną Contarini, Palazzo della Ragione, Wieżą Miejską (zwaną ''Campanone'') i innymi budynkami, które otaczają ją ze wszystkich stron. Po przeciwnej stronie '''Palazzo della Ragione''' wznosi się okazały, biały budynek '''Palazzo Nuovo''', w którym mieści się Biblioteka Miejska im. Angelo Mai. {{Znacznik|'''Via Colleoni'''|45.70435 |9.66239|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''Via Colleoni''', znana również jako ''Corsaröla'', łączy Piazza Vecchia z Piazza della Cittadella i stanowi serce górnej części miasta.

Główną arterią dolnego Bergamo jest '''Viale Papa Giovanni XXIII''' (dawniej Viale Roma), biegnąca od dworca kolejowego do Porta Nuova. {{Znacznik|'''Sentierone'''|45.6872515 |9.6742088|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''Sentierone''' to jedna z najsłynniejszych alei w Bergamo. Jest to jeden z najbardziej znanych punktów Dolnego Miasta, z którego roztacza się widok na kilka placówek handlowych i ważne miejsca warte zobaczenia, takie jak Teatr Gaetano Donizettiego, znajdujący się na równoległym Largo Gianandrea Gavazzeni, oraz kościół Świętych Bartłomieja i Stefana.

=== Dzielnice ===
* {{Znacznik|'''Bergamo alta'''|45.703611 |9.6625|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''Bergamo alta''' — (nazywane także „Città Alta”, w odróżnieniu od dolnych „borghi”) to średniowieczne miasto otoczone bastionami wzniesionymi w XVI wieku, podczas panowania [[Wenecja|Wenecji]], które zostały dodane do istniejących wcześniej fortyfikacji w celu aby uczynić z niego nie do zdobycia ''twierdzę''. Na Città Alta można dostać się pieszo po schodach (''scorlazzini''), samochodem (choć wjazd jest zabroniony latem w weekendy i przez cały rok w niedzielne popołudnia), kolejką linowo-terenową lub autobusem.
* {{Znacznik|'''Bergamo bassa'''|45.6872515 |9.6742088|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''Bergamo bassa''' — Dolne Bergamo jest siedzibą gminy, prefektury, prowincji i centralnego urzędu pocztowego.
* {{Znacznik|'''Borgo Santa Caterina'''|45.70669 |9.67979|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''Borgo Santa Caterina''' — Od 2019 roku znajduje się na liście najpiękniejszych wiosek we Włoszech.

== Dojazd ==
=== Samolotem ===
[[Plik:Interno OrioBergamo 15.jpg|thumb|Na lotnisku Bergamo-Orio al Serio]]
Lotnisko Bergamo jest czwartym najbardziej ruchliwym lotniskiem we Włoszech, obsługującym większy obszar niż tylko [[prowincja Bergamo]]. Obsługuje głównie tanie linie lotnicze, z których wiele reklamuje je jako alternatywę dla mediolańskich lotnisk [[Port lotniczy Mediolan-Malpensa|Malpensa]] ({{IATA|MXP}}) i Linate ({{IATA|LIN}}), dlatego nazywa je „Mediolan Bergamo”.

{{Znacznik|Międzynarodowy port lotniczy Bergamo Orio al Serio|47.59|7.529167|typ=transport}}'''[https://www.milanbergamoairport.it/it/ Międzynarodowy port lotniczy Bergamo Orio al Serio]''' ({{IATA|[[Port lotniczy Bergamo-Orio al Serio|BGY]]}}), ☏ +39 035326323. Na lotnisku znajduje się przechowalnia bagażu (4 EUR za sztukę, podobno zamknięta w nocy). 
Linie lotnicze obsługujące Mediolan to albo tanie linie lotnicze typu point-to-point, takie jak [https://www.ryanair.com/pl/pl Ryanair] lub [https://www.wizzair.com/pl-pl Wizz Air], a także czartery wakacyjne lecące do Włoch z innych krajów europejskich lub z Bergamo do cieplejszych miejsc wypoczynkowych na Morzu Śródziemnym. Jeśli wolisz podróżować dużą linią lotniczą, jedynym wyborem są dwa codzienne loty do lotniska w [[Monachium]] obsługiwane przez [https://www.airdolomiti.eu/ Air Dolomiti], gdzie przewoźnik należący do Lufthansy łączy się z siecią europejskich i międzykontynentalnych lotów Star Alliance. Zwróć uwagę, że Monachium jest oznaczone jako ''Monaco'' po włosku podczas wyszukiwania lotów.

Wielu pasażerów wsiada do autokaru do [[Mediolan]]u zaraz po przylocie, całkowicie pomijając Bergamo.

==== Z lotniska do Bergamo ====
* '''[https://atb.bergamo.it/en/public-transport/tickets/types-of-tickets Airport Bus]''' (linia nr 1). Ta usługa kursuje między lotniskiem a ważnymi punktami w mieście, takimi jak dworzec kolejowy lub dolna stacja kolejki linowo-terenowej. Rozkłady jazdy i mapy tras można znaleźć na [https://atb.bergamo.it/en/ stronie ATB] (miejskiej administracji transportu publicznego). pojedynczy bilet 3,00 € (ważny na wszystkie środki transportu miejskiego przez 90 minut), 8,50 € za bilet 24-godzinny i 14,50 € za bilet 3-dniowy (72 godz.); bilety można kupić w automacie biletowym na przystanku autobusowym, płatność zbliżeniowa w autobusie (Passa e Vai, 3,50 €) i w niektórych innych miejscach (zobacz stronę internetową). 
Autobusy mogą być zarówno zawodne, jak i niepunktualne. Możesz wsiąść do tego autobusu, a następnie upewnić się, że masz 30–45 minut przed czasem, o którym faktycznie musisz być na lotnisku. Taksówką można dojechać w około 15 minut, ale jest ona dość droga, biorąc pod uwagę długość podróży – koszt wynosi około 15 euro (21 euro po godzinie 21:00 wieczorem)

==== Inne połączenia autobusowe ====
Jeśli jesteś na lotnisku, a Twoim celem jest [[Mediolan]] lub [[Wenecja]], po prostu weź jeden ze [https://www.milanbergamoairport.it/en/bus/ zwykłych autokarów]. Jednak bądź ostrożny, ponieważ autostrada łącząca Bergamo i [[Mediolan]] obsługuje wiele ciężarówek i łatwo się zakorkuje - nie polegaj zatem na „podanym” czasie podróży, szczególnie w dni powszednie. Alternatywą jest wsiąść do autobusu do Bergamo (patrz powyżej) i pojechać pociągiem.

=== Koleją ===
[[Plik:Stazione Bergamo 2015.jpg|thumbnail|right|Dworzec kolejowy w Bergamo jest nieco oddalony, więc nie znajdziesz tam wielu szybkich połączeń.]]
Istnieją regularne pociągi do [[Mediolan]]u (50 min), [[Lecco]] i [[Brescia|Brescii]], gdzie można przesiąść się na pociągi w kierunku [[Werona|Werony]] i [[Wenecja|Wenecji]]. Do trzech szybkich pociągów w każdym kierunku bezpośrednio łączy Bergamo z [[Rzym]]em dziennie, z czego jeden obsługuje również [[Neapol]].

{{Znacznik|Stazione Ferroviaria|45.6904|9.6751|typ=transport}}'''Stazione Ferroviaria''' (''dworzec kolejowy''), piazza Marconi 7 (''na południowym krańcu dolnego centrum miasta''), ☏ +39 035 247 950, +39 035 244 812. Regionalne usługi kolejowe obsługuje ''[https://www.trenord.it/ Trenord]'', pociągi dalekobieżne obsługuje ''[https://www.trenitalia.com/en.html Trenitalia]''. Na stacji nie ma przechowalni bagażu, ale jest jedna w budynku dworca autobusowego za McDonald's (patrz poniżej). Alternatywnie, możesz zostawić bagaże na lotnisku, ale jest to dość powolne i działa tylko w ciągu dnia. 
Autobus nr 1 z lotniska do miasta Bergamo, jadący około 20 minut, zatrzymuje się tuż przed dworcem kolejowym. Rozkład jazdy i ceny biletów można sprawdzić na [https://www.trenitalia.com/en.html stronie internetowej włoskich kolei].

=== Samochodem ===
Bergamo położone jest kilka kilometrów na północ od autostrady [[Plik:Autostrada A4 Italia.svg|25px]] ([[Turyn]]-[[Mediolan]]-[[Wenecja]]-[[Triest]]). Można do niego dojechać, korzystając ze zjazdu o tej samej nazwie.

==== Parkingi ====
* {{Znacznik|'''Parking Piazza Libertà'''|45.69676 |9.66877 |typ=parking|url=|kolor=00FF00|treść=}}'''[https://www.bestinparking.com/it/it Parking Piazza Libertà]''', ☎ +39 035 230648. 
* {{Znacznik|'''Parking Centro'''|45.69423 |9.66702 |typ=parking|url=|kolor=00FF00|treść=}}'''Parking Centro''', Via Borfuro 4, ☎ +39 035 219716.

=== Autokarem ===
Regularne autobusy do [[Mediolan]]u. Rozkład jazdy i ceny biletów można sprawdzić na [https://autostradale.it/ stronie internetowej Autostradale]. Podróż trwa około godziny, w zależności od warunków ruchu. Alternatywnie można skorzystać z bezpośrednich połączeń autobusowych na lotnisko Orio Al Serio z [[Brescia|Brescii]], [[Mediolan]]u, terenów targowych Milan Rho, [[Port lotniczy Mediolan-Malpensa|lotniska Milano Malpensa]] i [[Turyn]]u.

{{Znacznik|Stazione autolinee|45.6917022|9.67498|typ=transport}}'''[https://www.bergamotrasporti.it/ Stazione autolinee]''' (''dworzec autobusowy'') (''100 m na północ od dworca kolejowego''). W budynku znajduje się {{Znacznik|'''Automatyczna przechowalnia bagażu'''|45.6596 |9.6528|typ=alarm|url=|kolor=8B008B|treść=}}'''automatyczna przechowalnia bagażu''' (3–4 EUR za szafkę dziennie).

== Komunikacja ==
{{mapa | 45.700 | 9.665 | wysokość=500 | szerokość=550 | zoom=14|grupy=transport,zobacz,natura,jedzenie,bar,nocleg,atrakcja,zakupy,alarm,zdrowie,zabytek,kontakt,nauka,punkt,rower,parking,obszar}}
=== Autobusem ===
Miejskie władze transportu publicznego nazywają się ATB (''Azienda Trasporti Bergamo'') i prowadzą kompleksową [https://atb.bergamo.it/en/ stronę internetową w języku angielskim]. ATB obsługuje szereg linii autobusowych, dwie kolejki linowo-terenowe i linię tramwajową.

System biletowy ATB jest skomplikowany i oparty na strefach, a bilety jednorazowe zaczynają się od 1,30 € (75 min) dla strefy 00 (karta 24-godzinna – 3,50 €). Zasadniczo całe centrum miasta jest objęte tą strefą, ale aby podróżować do lub z lotniska, potrzebny jest bilet na 3 strefy za 2,30 € (75 min). Istnieją również karty „Cała sieć”: 24-godzinne za 5,00 € i 72-godzinne za 7,00 €. Bilety te są ważne również na ''kolejkach linowo-terenowych'' i liniach ''tramwajowych'' i pozwalają na podróżowanie z bagażem.

Bilety można kupić w punktach sprzedaży automatycznej lub obsługiwanej przez obsługę na terenie miasta, a przede wszystkim na dworcu kolejowym, lotnisku, w Porta Nuova i na dolnej stacji kolejki linowo-terenowej Citta Alta.

[[Plik:Bergamo Autobus linea 6.jpg|thumbnail|right|Autobusy ATB są pomalowane na pomarańczowo]]

'''[https://atb.bergamo.it/en/public-transport/routes-stops-and-timetables/upcoming-rides?idroute=1 Linia autobusowa nr 1]''' jest najwygodniejsza dla turystów, ponieważ łączy lotnisko ze stacją kolejową, Citta Alta i kilkoma innymi interesującymi miejscami. Ważne przystanki to:

* ''Aeroporto'' dla lotniska
* ''Orio Center'' dla centrum handlowe naprzeciwko lotniska
* ''Stazione FS'' dla główny dworzec kolejowy
* ''Porta Nuova'' dla centrum Citta Bassa, niektóre autobusy zatrzymują się tam i nie jadą do Citta Alta
* ''Stazione Inf. Funicolare'' dla dolnej stacji kolejki linowej Citta Alta
* ''Stazione Sup. Funicolare'' dla górnej stacji kolejki linowej Citta Alta
* ''Colle Aperto'' północno-zachodni przystanek końcowy dla autobusów pokonujących całą trasę, przy dolnej stacji kolejki linowej do San Vigilio
Podróż z ''Aeroporto'' lub ''Orio Center'' do ''Colle Aperto'' nie zajmuje więcej niż 25 minut (chyba że jest duży korek), a w obrębie miasta wszystkie przystanki są oddalone od siebie o nie więcej niż 15 minut. Autobusy odjeżdżają z lotniska trzy razy na godzinę od 06:00 do 00:00, co uzupełniają dwa odjazdy co godzinę z Orio Center po drugiej stronie ''Autostrady''. W obrębie miasta odstępy wynoszą 10 minut w ciągu dnia. W soboty („Sabato”) i święta („Festivo”) rozkład jazdy jest nieco mniej intensywny, ale nadal wykonalny.

Należy pamiętać, że trasa ma kilka wariantów, które nie kursują na lotnisko, więc sprawdź rozkład jazdy i poszukaj autobusów zatrzymujących się na „Aeroporto”. Jeśli trafisz na autobus jadący do Grassobbio, wysiądź na przystanku „Orio Center”, centrum handlowym naprzeciwko lotniska, i udaj się na lotnisko przejściem podziemnym pod Autostradą. Przystanek o nazwie „Orio al Serio” jest dla wioski i znajduje się po drugiej stronie lotniska, skąd nie można dostać się do terminalu, więc upewnij się, że tam nie wysiądziesz (poczekaj na „Orio Center”). Autobusy do „Scanzo” i „Torre de Roveri” nie dojeżdżają nigdzie na lotnisko.

'''Linie 2-11''' mogą być przydatne do przemieszczania się między innymi miejscowościami. Linie z numerami powyżej 20 kursują tylko w dni robocze i są w większości dostosowane do obsługi ruchu w godzinach szczytu. Zapoznaj się z dość obszernymi i wyczerpującymi [https://atb.bergamo.it/ informacjami na stronie internetowej ATB], gdzie znajdziesz mapy i rozkłady jazdy dla wszystkich linii.

=== Kolejką linowo-terenową ===
[[Plik:843BergamoFunicolare.jpg|thumbnail|right|Kolejka linowa w Bergamo]]
W Bergamo są 2 linie kolejki linowo-terenowej:

* {{Znacznik|Linea fun.c|45.7010018|9.6651471|typ=transport}}'''Linea fun.c''' (''Funicolare Città Bassa - Città Alta''). Łączy Città Bassa z Città Alta. Dotarcie pieszo ze stacji kolejowej do dolnej stacji kolejki zajmuje około 20–30 minut. 
* {{Znacznik|Linea fsv|45.706494|9.6751|typ=transport}}'''Linea fsv''' (''Funicolare San Vigilio''). Łączy Città Alta z miejscowością San Vigilio. Może to być przyjemny 9.6574759 w dół wzgórza z powrotem do Città Alta wzdłuż malowniczych wąskich uliczek i domów po drodze, a także kilka wspaniałych widoków tu i ówdzie.

=== Tramwajem ===
* {{Znacznik|Linea T1|45.6913874|9.6765733|typ=transport}}'''Linea T1'''. Jest to jedyna linia tramwajowa w mieście. Biegnie od stacji kolejowej na północny wschód wzdłuż rzeki Serio aż do miasta [[Albino]], przybliżając Cię do Alp. Trudno jest z niej korzystać turystom, aby poruszać się po Bergamo, ponieważ nie ma przystanków w pobliżu głównych atrakcji miasta.

=== Rowerem ===
Bergamo ma publiczny system rowerowy o nazwie La BiGi. Jest on obsługiwany przez [http://bicincitta.tobike.it/ Bicincittà] i ma 22 stacje. Wydaje się, że można z niego korzystać dopiero po uiszczeniu rocznej opłaty w wysokości 20 € i w godzinach 06:00–23:00, więc może nie być najlepszą opcją na krótkie wizyty.

=== Pieszo ===
Miasto nie jest duże, a większość atrakcji można wygodnie zobaczyć pieszo. Dotarcie z ''Città Bassa'' do ''Città Alta'' może być dość męczące pieszo, ze względu na strome i kręte uliczki, ale istnieje kolejka linowa (''funicolare'') łącząca dwie części miasta.

== Warto zobaczyć ==
[[Plik:Italia Bergamo 15.JPG|thumb|450px|''Città Alta'']]
Historyczne centrum Bergamo, wciąż w całości otoczone weneckimi murami, wygląda jak średniowieczne miasto. Z tej epoki zachowało się wiele zabytków, wśród których wyróżniają się Wieża Miejska, Palazzo della Ragione i Bazylika Santa Maria Maggiore, stanowiąca wspaniały przykład późnego stylu romańskiego w Longobardach. Istnieją również godne uwagi świadectwa z późniejszych epok: gotyckie baptysterium autorstwa Giovanniego da Campione, renesansowa katedra w Bergamo i przede wszystkim kaplica Colleoniego z XV wieku, zaprojektowana przez architekta Giovanniego Antonio Amadeo. Liczne zabytki historyczne i artystyczne w połączeniu z niemal niezmienionym planem urbanistycznym czynią Bergamo jednym z głównych miast sztuki w Lombardii.

Odwiedź Borgo Santa Caterina, dzielnicę miasta, która od 2019 roku zalicza się do najpiękniejszych wiosek we Włoszech.

=== Città Alta ===
[[Plik:Fontana Contarini Bergamo.jpg|thumb|Fontanna Contarini (1780) na Piazza Vecchia]]
Bergamo Alta to średniowieczne miasto otoczone bastionami wzniesionymi w XVI wieku, podczas panowania Wenecjan. Zostały one dodane do istniejących już fortyfikacji, aby uczynić z niego twierdzę nie do zdobycia. Górne Miasto jest częścią Trzeciej Dzielnicy Gminy Bergamo. Trzecia dzielnica, do której należy również ta dzielnica, obejmuje dzielnice Conca Fiorita, Monterosso, San Colombano, Valverde, Santa Caterina, Redona, Città Alta i Wzgórz.
* {{zobacz
| name=Piazza Vecchia | alt= | url= | email=
| adres= | lat=45.703989 | long=9.662438 | wskazówki=
| telefon= | tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Serce starego miasta, gdzie można podziwiać mieszankę architektury średniowiecznej i renesansowej: Palazzo della Ragione, Torre del Comune, Palazzo Nuovo i fontanna Contariniego.
}}
* {{zobacz
| name=Katedra w Bergamo | alt= | url= | email=
| adres= | lat=45.7034 | long=9.6628 | wskazówki=
| telefon= | tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Jedna z dwóch zachowanych katedr, które kiedyś istniały w mieście, poświęcona św. Aleksandrowi z Bergamo. Nawiasem mówiąc, katedra ta pierwotnie była poświęcona św. Wincentemu, ale gdy pierwotna katedra św. Aleksandra została zburzona przez Wenecjan, diecezje zostały połączone pod imieniem św. Aleksandra. Katedra ma klasyczny układ łacińskiego krzyża i przeszła wiele renowacji i remontów, z których ostatnią było dodanie neoklasycystycznej fasady z XIX wieku.
}}
[[Plik:S Maria Maggiore view from Campanone.jpg|thumbnail|right|Bazylika Santa Maria Maggiore]]
* {{zobacz
| name=Bazylika Santa Maria Maggiore | alt= | url= | email=
| adres= | lat=45.703056 | long=9.662222 | wskazówki=
| telefon= | tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Kościół z XII wieku z późniejszymi przebudowami. 5 €.
}}
* {{zobacz
| name=Kaplica Colleoni | alt= | url= | email=
| adres= | lat=45.703417 | long=9.662222 | wskazówki=
| telefon= | tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Jest to kościół i mauzoleum wybudowane w XV wieku, z bogato zdobioną polichromowaną fasadą marmurową.
}}
* {{zobacz
| name=Torre di Gombito | alt= | url= | email=
| adres= | lat=45.7037 | long=9.6638 | wskazówki=
| telefon= | tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Dom-wieża, zbudowany w XII wieku. Odegrał rolę w konflikcie między Gwelfami i Gibelinami. Jego nazwa prawdopodobnie pochodzi od łacińskiego „gombito”, oznaczającego przejście.
}}
* {{zobacz
| name=Rocca | alt= | url= | email=
| adres= | lat=45.7044 | long=9.6664 | wskazówki=
| telefon= | tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Otoczona murem twierdza, w której mieści się muzeum.
}}
* {{zobacz
| name=Piazza Mercato delle Scarpe. | alt= | url= | email=
| adres= | lat=45.7031 | long=9.663 | wskazówki=
| telefon= | tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=
}}
* {{zobacz
| name=Kościół Sant'Andrea | alt= | url= | email=
| adres= | lat=45.703 | long=9.6683 | wskazówki=
| telefon= | tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Z ''Madonną na tronie wśród świętych'' autorstwa Moretto da Brescia.
}}
* {{zobacz
| name=Kościół San Michele al Pozzo Bianco | alt= | url= | email=
| adres= | lat=45.7041 | long=9.6699 | wskazówki=
| telefon= | tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Założony w VIII wieku, większość jego wnętrza pochodzi z XV wieku z freskami w stylu bizantyjskim. Są tam również freski z XVI wieku autorstwa Lorenzo Lotto, Giovana Battisty Guarinoniego d'Averary i obraz ''Madonny z Dzieciątkiem i Świętymi Piotrem i Pawłem'' autorstwa Giovanniego Paolo Lolmo.
}}
* {{zobacz
| name=Palazzo Medolago Albani | alt= | url= | email=
| adres= | lat=45.7017 | long=9.6632 | wskazówki=
| telefon= | tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Zbudowano go w latach 1783–1791 w stylu neoklasycystycznym — jest to typowy przykład pałacu mieszczańskiego końca XVIII wieku.
}}
* {{zobacz
| name=[https://www.museoarcheologicobergamo.it/ Muzeum Archeologiczne] | alt= | url= | email=
| adres= | lat=45.7058 | long=9.6594 | wskazówki=
| telefon= | tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=
}}
* {{zobacz
| name=[https://www.museoscienzebergamo.it/ Muzeum Nauki] | alt= | url= | email=
| adres= | lat=45.7055 | long=9.6597 | wskazówki=
| telefon= | tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=
}}
* {{zobacz
| name=[https://museodellestorie.bergamo.it/luogo/museo-donizettiano/ Muzeum Donizettiego] | alt= | url= | email=
| adres=Via Arena 9 | lat=45.7038 | long=9.6601 | wskazówki=
| telefon= | tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Poświęcone jednemu z najsłynniejszych synów Bergamo, kompozytorowi Gaetano Donizettiemu.
}}
* {{zobacz
| name=Muzeum Historii Miasta | alt= | url= | email=
| adres= | lat=45.70523 | long=9.66514 | wskazówki=
| telefon= | tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Dawny klasztor, w którym obecnie mieści się muzeum historii miasta Bergamo.
}}
* {{zobacz
| name=San Vigilio | alt= | url= | email=
| adres= | lat=45.7091 | long=9.6505 | wskazówki=
| telefon= | tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Mała wioska na wzgórzu, do której można dotrzeć pieszo lub drugą '''kolejką linową''' z ''Città Alta''. Oferuje spacery z niesamowitymi widokami i ruiny zamku. Wstęp do zamku jest bezpłatny i jest częścią parku publicznego. Wejdź na sam szczyt zamku, aby zobaczyć więcej widoków.
}}
==== Mury weneckie ====
Górne miasto jest otoczone murami kamiennymi wpisanymi na listę światowego dziedzictwa, zbudowanymi w XVI wieku przez Wenecjan, które w dużej mierze przetrwały do ​​dziś. Cztery bramy, które prowadziły przez mury do miasta, również przetrwały.
* {{zobacz
| name=Porta Sant'Agostino. | alt= | url= | email=
| adres= | lat=45.7041 | long=9.6721 | wskazówki=
| telefon= | tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=
}}
* {{zobacz
| name=Porta Sant'Allessandro. | alt= | url= | email=
| adres= | lat=45.7065 | long=9.6578 | wskazówki=
| telefon= | tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=
}}
* {{zobacz
| name=Porta San Giacomo. | alt= | url= | email=
| adres= | lat=45.7012 | long=9.663 | wskazówki=
| telefon= | tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=
}}
* {{zobacz
| name=Porta San Lorenzo. | alt= | url= | email=
| adres= | lat=45.7066 | long=9.6628 | wskazówki=
| telefon= | tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=
}}
=== Città Bassa ===
==== Centro piacentiniano ====
[[Plik:GiorcesCadutiBG1a.JPG|150px|thumb|Torre dei Caduti]]
Centro piacentiniano to kompleks urbanistyczno-architektoniczny położony w dolnej części miasta. Zaprojektowano go w 1907 roku jako centrum biznesowo-usługowe, w którym mieściły się instytucje finansowe, placówki handlowe i biura administracyjne. Swoją nazwę zawdzięcza głównemu projektantowi, rzymskiemu architektowi Marcello Piacentiniemu.
* {{zobacz
| name=Torre dei Caduti | alt= | url= | email=
| adres=Piazza Vittorio Veneto | lat=45.695411 | long=9.669055 | wskazówki=
| telefon= | tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Została zbudowana w 1924 roku przez Piacentiniego jako hołd dla mieszkańców Bergamo, którzy zginęli w I wojnie światowej. Materiałem konstrukcyjnym jest piaskowiec Bagnatica w ciosanych kamieniach kreponowych, co nadaje dziełu potężną strukturę, rozjaśnioną przez ozdobne i pamiątkowe wstawki, takie jak zegar i kilka grup rzeźbiarskich. Marmurowy zegar autorstwa Zandobbio mieści się w kwadracie, którego narożniki stanowią cztery alegorie wiejących wiatrów, symbolizujące przemijanie i ulotność czasu. Poniżej zegara znajduje się wnęka, z której wyłania się brązowy posąg Zwycięskiej Italii, trzymającej Wiktorię w prawej ręce i miecz w pozycji spoczynkowej w lewej. Jest to dzieło rzeźbiarza Alfredo Faino.
}}
[[Plik:Tribunalebg.JPG|thumb|Palazzo di Giustizia]]
[[Plik:Bergamo poste e telegrafi.jpg|150px|thumb|left|Palazzo delle Poste e Telegrafi]]
* {{zobacz
| name=Palazzo della Banca d'Italia | alt= | url= | email=
| adres=Viale Roma 1 | lat=45.696024 | long=9.668876 | wskazówki=
| telefon= | tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Od 1914 roku był to pierwszy projekt zrealizowany przez Marcello Piacentiniego. Bank Włoch istniał od 1860, lecz nie miał odpowiedniej siedziby. Z tego powodu od 1912 roku pracami kierował inżynier Ernesto Suardo.
}}
* {{zobacz
| name=Palazzo di Giustizia | alt= | url= | email=
| adres=Piazza Dante Alighieri | lat=45.69656 | long=9.669384 | wskazówki=
| telefon= | tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Pałac zbudowano w latach 1909–1925 według projektu Piacentiniego, a kierownictwo prac powierzono inżynierowi Ernesto Suardo. Król Wiktor Emanuel III był obecny na jego inauguracji 1 listopada 1925.
}}
* {{zobacz
| name=Palazzo delle Poste e Telegrafi | alt= | url= | email=
| adres=via Masone | lat=45.69831 | long=9.669192 | wskazówki=
| telefon= | tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Pałac został zbudowany według projektu Angiolo Mazzoniego w 1929 roku, a jego ukończenie i otwarcie nastąpiło 31 października 1932 roku. Jego duża wieża może być porównywalna z wieżą Poległych.
}}
[[Plik:Palazzo della Camera di commercio 1.jpg|thumb|Palazzo della Camera di commercio]]
[[Plik:Palazzo dell'Unicredit 1.jpg|thumb|left|Palazzo dell'Unicredit]]
* {{zobacz
| name=Palazzo della Camera di commercio | alt= | url= | email=
| adres=Largo Bortolo Belotti 16 | lat=45.696495 | long=9.670685 | wskazówki=
| telefon= | tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Pałac został zaprojektowany przez Piacentiniego i Angeliniego. Ma kształt czworokątnego prostopadłościanu z wewnętrznym dziedzińcem. Fasada jest z ciosanego kamienia. Dużą salę rady zdobią freski przedstawiające najwspanialsze miejsca w Bergamo.
}}
* {{zobacz
| name=Palazzo dell'Unicredit | alt= | url= | email=
| adres=Largo Bortolo Belotti 16 | lat=45.695605 | long=9.66955 | wskazówki=
| telefon= | tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Budynek łączy Piazza Vittorio Emanuele i Piazza Dante, rozciąga się na dwóch piętrach w kształcie litery C i zajmuje powierzchnię 1700 m². Obiekt został zakupiony 19 grudnia 1916 przez Komitet Centralny ówczesnego Credito Italiano, powierzając inżynierowi Carlo Urbano z [[Mediolan]]u zadanie przygotowania dokumentów niezbędnych do zakupu i opracowania projektu przygotowawczego Piacentiniego.
}}
==== Kościoły ====
[[Plik:010BergamoSAlessandroColonna.JPG|150px|thumb|Kościół Sant'Alessandro di Colonna]]
* {{zobacz
| name=Kościół Sant'Alessandro di Colonna | alt= | url= | email=
| adres=via S. Alessandro 50 | lat=45.69486 | long=9.66483 | wskazówki=
| telefon= | tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Zbudowano go w bardzo dawnych czasach w popularnej dzielnicy San Leonardo; na początku XVIII wieku przybrał formę, jaką ma dzisiaj. Tradycja głosi, że zbudowano ją w pobliżu miejsca męczeństwa. Posiada 80-metrową dzwonnicę, zbudowaną niedawno. Wewnątrz znajdują się liczne dzieła sztuki, w tym „Lamentacja” Lorenza Lotto i cenne organy Serassiego z końca XVIII wieku, składające się z 3800 piszczałek.
}}
* {{zobacz
| name=[https://www.domenicanibg.it/ Kościół San Bartolomeo] | alt= | url= | email=
| adres=Largo Bortolo Belotti | lat=45.696236 | long=9.671877 | wskazówki=
| telefon= | tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=W środku znajduje się słynny Pala Martinengo autorstwa Lorenza Lotto, pochodzący z około 1513, z ciekawym rebusem namalowanym w górnej części, którego rozszyfrowanie ułatwiają turyści.
}}
* {{zobacz
| name=Kościół Santo Spirito | alt= | url= | email=
| adres=Via Torquato Tasso 100 | lat=45.698487 | long=9.675804 | wskazówki=
| telefon= | tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=
}}
* {{zobacz
| name=Kościół Sant'Alessandro della Croce | alt= | url= | email=
| adres=Via Pignolo 85 | lat=45.701312 | long=9.67306 | wskazówki=
| telefon= | tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=
}}
* {{zobacz
| name=Kościół Sant'Anna | alt= | url= | email=
| adres=Piazza Sant'Anna | lat=45.696266 | long=9.682112 | wskazówki=
| telefon= | tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=
}}
* {{zobacz
| name=Kościół San Bernardino | alt= | url= | email=
| adres=Via Pignolo 37 | lat=45.7003 | long=9.67484 | wskazówki=
| telefon= | tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=
}}
* {{zobacz
| name=Kościół Santi Pietro e Paolo. | alt= | url= | email=
| adres= | lat=45.688528 | long=9.690253 | wskazówki=
| telefon= | tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=
}}
* {{zobacz
| name=Kościół Beata Vergine Maria di Loreto. | alt= | url= | email=
| adres= | lat=45.692343 | long=9.647409 | wskazówki=
| telefon= | tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=
}}
* {{zobacz
| name=Kościół San Bernardino | alt= | url= | email=
| adres=Via San Bernardino. | lat=45.690399 | long=9.663378 | wskazówki=
| telefon= | tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=
}}
* {{zobacz
| name=Kościół San Leonardo | alt= | url= | email=
| adres=Largo Nicolò Rezzara 12 | lat=45.693094 | long=9.66421 | wskazówki=
| telefon= | tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=
}}
* {{zobacz
| name=Kościół San Massimiliano Kolbe | alt= | url= | email=
| adres=Via Massimiliano Kolbe. | lat=45.69223 | long=9.64742 | wskazówki=
| telefon= | tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=
}}
* {{zobacz
| name=Kościół San Rocco | alt= | url= | email=
| adres=Via Broseta 24 | lat=45.692539 | long=9.661958 | wskazówki=
| telefon= | tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=
}}
* {{zobacz
| name=Kościół Santa Lucia | alt= | url= | email=
| adres=Via Torino 10 | lat=45.69869 | long=9.656476 | wskazówki=
| telefon= | tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=
}}
* {{zobacz
| name=Kościół Santa Maria Immacolata delle Grazie | alt= | url= | email=
| adres=Viale Papa Giovanni XXIII 13 | lat=45.6937 | long=9.671747 | wskazówki=
| telefon= | tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=
}}
* {{zobacz
| name=Kościół Santa Marta | alt= | url= | email=
| adres=Galleria Santa Marta 5 | lat=45.695189 | long=9.668505 | wskazówki=
| telefon= | tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=
}}
* {{zobacz
| name=Kościół San Lorenzo Martire | alt= | url= | email=
| adres= | lat=45.710934 | long=9.692846 | wskazówki=
| telefon= | tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=
}}
* {{zobacz
| name=Kościół San Marco | alt= | url= | email=
| adres=piazzetta di San Marco. | lat=45.697653 | long=9.669274 | wskazówki=
| telefon= | tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=
}}
* {{zobacz
| name=[https://www.monasterosanbenedettobergamo.com/ Klasztor św. Benedykta] | alt= | url= | email=
| adres=Via Sant'Alessandro 51. | lat=45.696938 | long=9.663982 | wskazówki=
| telefon= | tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=
}}
==== Pałace ====
* {{zobacz
| name=Palazzo Frizzoni | alt= | url= | email=
| adres=Piazza G. Matteotti 27. | lat=45.694497 | long=9.668315 | wskazówki=
| telefon= | tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=
}}
* {{zobacz
| name=Palazzo Bonomi ex Pezzoli | alt= | url= | email=
| adres=Via Pignolo 67. | lat=45.700661 | long=9.674101 | wskazówki=
| telefon= | tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=
}}
* {{zobacz
| name=Palazzo Bonomi già Casotti Albani | alt= | url= | email=
| adres=Via Pignolo 70. | lat=45.700403 | long=9.674242 | wskazówki=
| telefon= | tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=
}}
[[Plik:0palazzo della Libertà.jpg|thumb|Palazzo della Libertà]]
* {{zobacz
| name=Palazzo della Libertà | alt= | url= | email=
| adres=Piazza della Libertà 7 | lat=45.697306 | long=9.668667 | wskazówki=
| telefon= | tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Pałac zbudowano w latach 1937–1940 według projektu Alziro Bergonzo. Miał stać się lokalną siedzibą Narodowej Partii Faszystowskiej. Zastąpił on stary szpital San Marco, który w 1930 przeniesiono do nowego budynku. Pałac przyjął nazwę Casa Littoria. Monumentalna budowla jest w ścisłym związku z placem. Prostopadłościan w całości pokryty marmurem Zandobbio, z fasadą o wysokości 21 metrów i szerokości 50 metrów, zajmuje powierzchnię 7500 m². Po przejściu schodów wejściowych, ozdobionych po bokach sześcioma płaskorzeźbami autorstwa Edoardo Villi, przedstawiającymi bohaterów historii Bergamo, wchodzimy do monumentalnego atrium, pierwotnie oświetlanego przez okna i świetlik. Tutaj, na ścianie oddzielającej ją od dawnej Sali Starej Gwardii (obecnie audytorium), w 1940 roku Antonio Giuseppe Santagata namalował „Bohaterskie życie Antonia Locatellego”.
}}
* {{zobacz
| name=Palazzo della Provincia | alt= | url= | email=
| adres=via Torquato Tasso | lat=45.695995 | long=9.673196 | wskazówki=
| telefon= | tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Pałac zbudowano w latach 1937–1940 według projektu Alziro Bergonzo. Miał stać się lokalną siedzibą Narodowej Partii Faszystowskiej. Zastąpił on stary szpital San Marco, który w 1930 przeniesiono do nowego budynku. Pałac przyjął nazwę Casa Littoria. Monumentalna budowla jest w ścisłym związku z placem. Prostopadłościan w całości pokryty marmurem Zandobbio, z fasadą o wysokości 21 metrów i szerokości 50 metrów, zajmuje powierzchnię 7500 m². Po przejściu schodów wejściowych, ozdobionych po bokach sześcioma płaskorzeźbami autorstwa Edoardo Villi, przedstawiającymi bohaterów historii Bergamo, wchodzimy do monumentalnego atrium, pierwotnie oświetlanego przez okna i świetlik. Tutaj, na ścianie oddzielającej ją od dawnej Sali Starej Gwardii (obecnie audytorium), w 1940 roku Antonio Giuseppe Santagata namalował „Bohaterskie życie Antonia Locatellego”.
}}
* {{zobacz
| name=Palazzo Lupi | alt= | url= | email=
| adres=Via Pignolo. | lat=45.701717 | long=9.672784 | wskazówki=
| telefon= | tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=
}}
==== Inne ====
[[Plik:Bergamo cimitero.jpg|thumb|Cimitero monumentale]]
* {{zobacz
| name=Cimitero monumentale | alt= | url= | email=
| adres= | lat=45.6986 | long=9.690286 | wskazówki=
| telefon= | tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Pon.-Niedz. 8:00-17:00. Zaprojektowali go Ernesto Pirovano i Ernesto Bazzaro. Budynek wybudowano w latach 1896–1913 w stylu eklektycznym w dzielnicy Borgo Palazzo.
}}
* {{zobacz
| name=Colonna del Crotacio. | alt= | url= | email=
| adres= | lat=45.694915 | long=9.664325 | wskazówki=
| telefon= | tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=
}}
* {{zobacz
| name=[https://www.consbg.it/ Konserwatorium Studiów Muzycznych Gaetano Donizettiego] | alt= | url= | email=
| adres=Via Don Luigi Palazzolo 88 | lat=45.694915 | long=9.664325 | wskazówki=
| telefon= | tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Jest to konserwatorium w Bergamo, założone na początku przez niemieckiego muzyka Giovanniego Simone Mayra (1763-1845), w celu udzielania lekcji charytatywnych. Tam właśnie Donizetti pobierał nauki muzyczne u Mayra.
}}
* {{zobacz
| name=Parco della Scultura | alt= | url= | email=
| adres=Via Torquato Tasso 8 | lat=45.694915 | long=9.664325 | wskazówki=
| telefon= | tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Znajdująca się w ogrodzie Pałacu Prowincjonalnego kolekcja zawiera nowoczesne rzeźby autorstwa rzeźbiarza z Bergamo Giacomo Manzù (1908-1991) oraz innych lokalnych artystów.
}}
* {{zobacz
| name=Pomnik Partyzanta | alt= | url= | email=
| adres=Viale Papa Giovanni XXIII° - Piazza Matteotti | lat=45.694915 | long=9.664325 | wskazówki=
| telefon= | tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Dzieło Giacomo Manzù z 1977 przedstawia kobietę opłakującą zwłoki partyzanta, wiszące głową w dół. Jej wzniosłość skłania do zastanowienia się nad znaczeniem wojny.
}}
* {{zobacz
| name=Obelisk Napoleona | alt= | url= | email=
| adres=piazza Vittorio Veneto | lat=45.694915 | long=9.664325 | wskazówki=
| telefon= | tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Początkowo poświęcony Alvise Contariniemu, po przejściu wojsk Napoleona przemianowano go na cześć Napoleona.
}}
* {{Znacznik|Park Trucca|45.681302|9.637617|typ=natura}}'''Park Trucca''', Via Martin Luther King 100. 
* {{Znacznik|Park Turani|45.711889|9.693639|typ=natura}}'''Park Turani''', Via Marzanica – Via Montello – Via Don Gnocchi.
* {{zobacz
| name=Villa dei Tasso. | alt= | url= | email=
| adres= | lat=45.694292 | long=9.712326 | wskazówki=
| telefon= | tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=
}}
* {{zobacz
| name=Wieża Wiatrów. | alt= | url= | email=
| adres= | lat=45.670143 | long=9.667797 | wskazówki=
| telefon= | tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=
}}
* {{zobacz
| name=Torre del Galgario. | alt= | url= | email=
| adres= | lat=45.700425 | long=9.67886 | wskazówki=
| telefon= | tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=
}}
=== Muzea ===
[[Plik:Accademia Carrara.JPG|thumb|Accademia Carrara]]
W dzielnicy Borgo Santa Caterina znajduje się '''Accademia Carrara''', która przechowuje bogate dziedzictwo dzieł sztuki, w tym obrazy z okresu renesansu do końca XIX wieku, a także '''Galeria Sztuki Nowoczesnej i Współczesnej'''.
* {{zobacz
| name=[https://www.fondazionebernareggi.it/it/museo/il-palazzo Muzeum Adriano Bernareggi] | alt= | url= | email=
| adres=Via Pignolo 76 | lat=45.70079 | long=9.673755 | wskazówki=w Pałacu Bassi Rathgeb
| telefon=+39 035 278151 | tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=W muzeum znajdują się dzieła sztuki z kolekcji Bernareggi i dziedzictwa diecezjalnego. Wewnątrz zachowały się obrazy ''Trójcy Świętej'' autorstwa Lorenza Lotto i ''Chrzest Chrystusa'' autorstwa Giovanniego Battisty Moroniego.
}}
* {{zobacz
| name=[https://www.matrisdomini.org/ Muzeum Matris Domini] | alt= | url= | email=
| adres=Via Antonio Locatelli 77 | lat=45.699083 | long=9.668167 | wskazówki=
| telefon= | tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=
}}
=== Poza centrum miasta ===
* {{zobacz
| name=Zamek San Vigilio | alt= | url= | email=
| adres=Via Castello 10 | lat=45.709167 | long=9.651111 | wskazówki=
| telefon= | tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=
}}
* {{zobacz
| name=Klasztor Astino | alt= | url= | email=
| adres=Via Castello 10 | lat=45.7075 | long=9.64 | wskazówki=
| telefon= | tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=
}}

== Aktywny wypoczynek ==
[[Plik:Valmarina Bergamo.jpg|thumb|Parco dei Colli di Bergamo]]
* {{Znacznik|Pociągi turystyczne do jeziora Iseo|45.6904 |9.6751 |typ=atrakcja}}'''Pociągi turystyczne do jeziora Iseo'''. Miłośnicy kolei mogą skorzystać z przejażdżek pociągiem parowym, który odjeżdża ze stacji w Bergamo. 
* {{Znacznik|Parco dei Colli di Bergamo|45.75|9.68|typ=natura}}'''[https://www.parcocollibergamo.it/ITA/Home.asp Parco dei Colli di Bergamo]''', Via Valmarina 25, ☎ +39 035 4530401. Piesze wędrówki i jazda na rowerze górskim w trzecim co do wielkości parku regionalnym po Ticino i Groane. 
* {{Znacznik|Biblioteka Miejska im. Angelo Mai|45.704352 |9.663215 |typ=atrakcja}}'''[https://www.bibliotecamai.org/ Biblioteka Miejska im. Angelo Mai]''', Piazza Vecchia 15, info@bibliotecamai.org.
* {{Znacznik|Teatr Donizetti|45.69506 |9.67105 |typ=atrakcja}}'''[https://www.teatrodonizetti.it/it/ Teatr Donizetti]'''. Opera. 
* {{Znacznik|Teatr społeczny|45.70436 |9.66237 |typ=atrakcja}}'''[https://www.teatrodonizetti.it/it/il-teatro-sociale-bergamo/ Teatr społeczny]'''. Teatr. 
* {{Znacznik|Stadion Atleti Azzurri d’Italia|45.7092 |9.6807 |typ=atrakcja}}'''Stadion Atleti Azzurri d’Italia'''. Stadion sportowy
* '''Piłka nożna''': [http://atalanta.it/ Atalanta BC] gra w piłce nożnej w Serie A, najwyższej klasie rozgrywkowej we Włoszech. Ich stadionem domowym jest Stadion Gewiss (pojemność 21 700 widzów), położony dwa kilometry na północ od stacji kolejowej.
* '''[https://lionsbergamo.it/ Bergamo Lions]''' to amerykańska drużyna futbolowa, która w latach 90. i na początku XXI wieku należała do najlepszych w Europie. Są oni wymienieni w książce Johna Grishama pt. ''Playing for Pizza'' i w rzeczywistości grają w nich również amerykańscy gracze, którzy otrzymują za to wynagrodzenie, podczas gdy większa część drużyny, dosłownie lub w przenośni, gra o pizzę.

== Praca ==

== Nauka ==

== Zakupy ==
* {{Znacznik|'''Via Gombito'''|45.70372 |9.66410|typ=zakupy|url=|kolor=008080|treść=}}'''Via Gombito'''. Znajduje się na terenie starego miasta. Przytulna uliczka pełna sklepów sprzedających ciasta, słodycze i pamiątki. 
* {{Znacznik|'''Via Colleoni'''|45.70435 |9.66239|typ=zakupy|url=|kolor=008080|treść=}}'''Via Colleoni'''. W górnej części miasta znajdują się sklepy z doskonałymi włoskimi winami i serami. 
* {{Znacznik|'''Porta Nuova'''|45.69407 |9.67060|typ=zakupy|url=|kolor=008080|treść=}}'''Porta Nuova''', Largo Porta Nuova. Duży obszar handlowy w Bergamo ze sklepami o międzynarodowej renomie.

== Gastronomia ==
Typowe dania kuchni bergamońskiej: Polenta taragna, margottini, casoncelli, foiade bergamasche, scarpinocc, cassoeula, golonka wieprzowa, ser Taleggio, ciasto Donizettiego, polenta i osei (deser).
&lt;gallery class=&quot;center&quot; mode=&quot;packed&quot; heights=&quot;120&quot;&gt;
File:Polenta taragna tavola e coltella.jpg|Polenta taragna
File:Casoncelli in una grande padella.jpg|Casoncelli
File:Scarpinocc.jpg|Scarpinocc
File:Cassoeula.jpg|Cassoeula
File:Ratskeller 12 Eisbein.JPG|Golonka wieprzowa
File:Polenta e osei (dolce).jpg|Polenta e osei (deser)
&lt;/gallery&gt;

=== Oszczędnie ===
Wszystkie te lokale znajdują się w centrum miasta:

* {{Znacznik|'''Casa Ernesto'''|45.6910780 |9.6634499 |typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''Casa Ernesto''', Via S. Bernardino 15. Oryginalna kuchnia włoska ze specjałami z Bergamo. Bardzo przyjazne otoczenie, menu skoncentrowane na kilku daniach i wysokiej jakości. Jedzenie jest pyszne, a obsługa jest super miła. 
* {{Znacznik|'''Il Coccio'''|45.6951883 |9.6644732|typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''Il Coccio''', Via Sant'Alessandro 54. Ta delikatesowa restauracja serwuje pyszne, świeże dania, które można również zjeść na miejscu. Przyjazna obsługa i wybór mięs, ryb i dań wegetariańskich. Idealne na zdrowy, szybki lunch. Świetny posiłek, jak w domu. Ciepłe powitanie, liczne i wysokiej jakości dania. 
* {{Znacznik|'''Mi Snack'''|45.6933151 |9.6718831|typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''Mi Snack''', Viale Papa Giovanni XXIII, 15. Miejsce z fast foodem przy głównej ulicy w Bergamo. Pyszne, szybkie i niedrogie. 
* {{Znacznik|'''Il kebabbaro'''|45.6979017 |9.6770976|typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''Il kebabbaro''', Via G. Camozzi, 152. Świetny kebab, popularny i szybko przygotowywany. 
* {{Znacznik|'''Sin Jah'''|45.6996875 |9.6740949|typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''Sin Jah''', Via Giuseppe Verdi, 31F. Wysokiej jakości chińskie dania, bardzo pomocna, miła i bardzo miła obsługa. Obsługa jest bardzo szybka, gdy tylko usiądziesz przy stole, otrzymasz ręcznik, serwetki są układane jak origami, a także w momencie posiłku, przy niektórych daniach, zostaniesz poinformowany, jak je zjeść. Istnieje duży wybór dań do wyboru, nawet jeśli jesteś wegetarianinem lub weganinem. 
* {{Znacznik|'''Taj Mahal'''|45.6902169 |9.6680294|typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''Taj Mahal''', Via Giacomo Quarenghi, 46. Bardzo dobra autentyczna indyjska restauracja. Dobra obsługa, przyjazny personel. Smaczne jedzenie. Dobra wentylacja.
* {{Znacznik|'''Chicken House'''|45.6909244 |9.6634452|typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''Chicken House''', Via S. Bernardino, 17/A. Dobre zarówno kebaby, jak i smażony kurczak. Dobra obsługa i czystość.

=== Umiarkowanie ===
* {{Znacznik|'''Da Franco Ristorante Pizzeria'''|45.7045408 |9.6621011|typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''Da Franco Ristorante Pizzeria''', Via Colleoni 8, ☏ +39 035238565. Zamknięte w poniedziałki. Spróbuj na lunch lub kolację.
* {{Znacznik|'''Da Mimmo'''|45.7050964 |9.6609075|typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''[https://www.damimmoelina.com/ Da Mimmo]''', Via Colleoni 17, ☏ +39 035 218535. Zamknięte we wtorki. Coś więcej niż tylko pizzeria. Warto odwiedzić ze względu na jakość jedzenia i obsługi. 
* {{Znacznik|'''Il Sole'''|45.70450 |9.66284|typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''[https://www.ilsolebergamo.com/ Il Sole]''', Via Colleoni 1 (''na rogu Piazza Vecchia i Via Colleoni.''). Restauracja w tym hotelu jest niesamowita. Dyskretna i bardzo oszałamiająca restauracja. Pyszne jedzenie, naprawdę doskonała pizza. Piękne krajobrazy i niesamowita obsługa. 
* {{Znacznik|'''Antica Trattoria dei tre Gobbi'''|45.69267 |9.66220|typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''Antica Trattoria dei tre Gobbi''', 20 Via Broseta. Bardzo dobre miejsce do jedzenia. 
* {{Znacznik|'''La Bruschetta'''|45.6932617 |9.6711659|typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''La Bruschetta''', Via Guglielmo D'Alzano 1 (''w Citta Bassa, tuż przy Porta Nuova''). Dobra restauracja/pizzeria w piwnicy budynku, warta wzmianki.
* {{Znacznik|'''La Ciotola'''|45.6925708 |9.6723572|typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''La Ciotola''', Viale Papa Giovanni XXlll 86 (''w okolicy Citta Bassa''). Dobra restauracja/pizzeria w pobliżu hotelu Mercure. 
* {{Znacznik|'''Ol Giopì e la Margi'''|45.6977362 |9.6806308|typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''[https://ristorantegiopimargi.it/ Ol Giopì e la Margi]''', Via Borgo Palazzo 27 (''w dzielnicy mieszkalnej, krótki spacer od centrum miasta''). Tradycyjna restauracja serwująca kuchnię lombardzką jest warta odwiedzenia, jeśli masz ochotę zjeść włoski posiłek, a nie tylko pizzę i makaron. Rodzinny biznes jest dobrze strzeżoną tajemnicą wśród miejscowych.

=== Ekskluzywnie ===
* {{Znacznik|'''Ristorante Roof Garden'''|45.6982001 |9.6674896|typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''Ristorante Roof Garden''', Piazza della Repubblica 6.

== Życie nocne ==
[[Plik:Bergamo Città notte.jpg|thumbnail|right|Dolne miasto Bergamo nocą]]
* {{Znacznik|'''Il Circolino'''|45.70517|9.66160|typ=bar|url=|kolor=000000|treść=}}'''Il Circolino''' (''tuż za Biblioteką Angelo Maj''). Miejscowi grają w bocce i piją lanterna (ogromny drink z białego wina i campari rosso). 
* {{Znacznik|'''Bobino'''|45.6972737|9.6691428|typ=bar|url=|kolor=000000|treść=}}'''Bobino''', piazza della Liberta. Codziennie 07:00-02:00, oprócz niedziel. Fajny bar/restauracja z długą listą win i koktajli (w tym szampana).

== Imprezy ==
* {{Znacznik|Bergamo film meeting|45.70464 |9.67998 |typ=atrakcja}}'''[https://www.bergamofilmmeeting.it/ Bergamo film meeting]''', Via Borgo Santa Caterina 19, ☎ +39 035 363087, info@bergamofilmmeeting.it. W marcu. Festiwal filmowy, w którym odbywają się konkursy filmowe oraz liczne imprezy towarzyszące. 
* {{Znacznik|BergamoScienza|45.69172 |9.67473 |typ=atrakcja}}'''[https://www.bergamoscienza.it/it BergamoScienza]''', Viale Papa Giovanni XXIII 57, ☎ +39 035 19911516, info@bergamoscienza.it. w październiku każdego roku. Festiwal naukowy.

== Noclegi ==
Ponieważ Bergamo nie jest tak popularne jak niektóre inne destynacje w północnych Włoszech, będąc jednocześnie głównym centrum biznesowym i krajową destynacją turystyczną, ma dobrze rozwiniętą bazę noclegową w rozsądnych cenach w porównaniu na przykład do [[Mediolan]]u. Ten ostatni, oddalony o około 1,5 godziny, może być celem jednodniowej wycieczki — wygodna opcja, jeśli przylatujesz samolotem na lotnisko Orio al Serio.

* '''[https://www.marcolaura.com/ Bed &amp; Breakfast MarcoLaura]''', Via XI Febbraio 25b, ☏ +39 340 2101738, info@marcolaura.com. Nie przyjmuje gości od października 2023 r. Ale wygląda na to, że znowu będzie.

=== Città Alta ===
* {{Znacznik|'''Relais San Lorenzo'''|45.70573|9.66048 |typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''Relais San Lorenzo''' (''członek Small Luxury Hotels''), Piazza Lorenzo Mascheroni 9/A. Luksusowy hotel nr 1 w Begamo to połączenie nowoczesnego designu i historycznych pozostałości. Jego główną atrakcją jest taras, ale duże i przestronne pokoje również zasługują na wzmiankę. Mimo to może nie dorównywać luksusowym doświadczeniom, których można oczekiwać, jeśli chodzi o obsługę. 
* {{Znacznik|'''GombitHotel'''|45.70364|9.66382 |typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''GombitHotel''', Via Mario Lupo 6. Ten designerski hotel jest wciśnięty w wysoki kamienny budynek. Prostota projektu może nie każdemu przypaść do gustu, zwłaszcza gdy projekt zaskakująco przeszkadza w praktyczności, a okazuje się, że właściciele wybrali prosty projekt IKEA. Mimo to jest to prawdopodobnie najbardziej centralnie położony hotel w Citta Alta.

=== Città Bassa ===
[[Plik:602BergamoViaPignolo.jpg|thumbnail|right|Via Pignolo, jedna z urokliwych uliczek dolnego miasta]]
W Citta Bassa jest wiele dobrych hoteli - wiele z nich znajduje się przy Viale Papa Giovanni XXIII (główna ulica od dworca do kolejki linowej).

* '''B&amp;B Romeo and Juliet''', Via Zambonate 47 (''w centrum miasta''), ☏ +39 338 143 4052. Zameldowanie: południe, wymeldowanie: 11:00. Bed &amp; Breakfast i rezydencja z wygodnymi pokojami dwuosobowymi lub apartamentami dla 2-4 osób. 
* '''[https://www.facebook.com/fragolino.bergamo/ B&amp;B Fragolino]''', Via Bartolomeo Bono 25 (''w pobliżu centrum miasta i głównego dworca''), ☏ +39 3349038874. Zameldowanie: elastyczne. B&amp;B/Hostel ze świetną atmosferą, nowoczesne i wygodne pokoje, dziedziniec, WiFi, płaski ekran i Playstation. 
* {{Znacznik|'''Best Western Capello d'Oro'''|45.6938734|9.6706861 |typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''Best Western Capello d'Oro'''. 
* {{Znacznik|'''Mercure Palazzo Dolci'''|45.69219|9.67234 |typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''Mercure Palazzo Dolci'''. Zajmujący piękny pałac, Mercure znajduje się kilka kroków od stacji kolejowej i jest dość nowoczesny w środku, pomimo zabytkowych fasad. Pokoje są proste i większość pomalowana na głęboki błękit, a łazienki są duże i nowoczesne. Hotel ogólnie otrzymuje dobre recenzje i zapewnia dobry standard za rozsądną cenę.
* {{Znacznik|'''Excelsior San Marco Hotel'''|45.6981321|9.6672274 |typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''Excelsior San Marco Hotel'''. Świetna lokalizacja oferująca piękny widok na Citta Alta z tarasu śniadaniowego. Nie jest to nowy obiekt, ale ma mnóstwo charakteru. Wygodne pokoje, bardzo czyste, Wi-Fi, telewizor z płaskim ekranem i szeroki zakres usług. Idealny na podróż służbową. 
* {{Znacznik|'''Hotel Donizetti'''|45.6633177|9.6316809 |typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''Hotel Donizetti''', ldo Moro 28, Lallio. Donizetti Hotel znajduje się w pobliżu Bergamo, a także w pobliżu autostrady łączącej Mediolan i okolice.
* {{Znacznik|'''NH Bergamo'''|45.69188|9.67153 |typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''[https://www.nh-hotels.com/en/hotel/nh-bergamo NH Bergamo]''', Via Paleocapa 1/G, ☏ +39 035 2271811. NH jest ukryty za Mercure, w nowoczesnym budynku lekko cofniętym od ulicy. Pokoje są nieco zniszczone i przestarzałe, a ich okna są małe, ale rekompensuje to godny pochwały bufet śniadaniowy NH i lokalizacja kilka kroków od dworca kolejowego. Od 90 €. 
* {{Znacznik|'''Petronilla Hotel'''|45.69234|9.66310 |typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''Petronilla Hotel'''. Ten butikowy hotel cieszy się świetnymi opiniami dzięki zaangażowaniu rodziny, która go prowadzi, nawet jeśli gust niektórych może wydawać się zbyt eklektyczny.
* {{Znacznik|'''Arli Hotel'''|45.69347|9.66991 |typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''Arli Hotel''', Largo Porta Nuova 12. Trzystylowy hotel w Porta Nuova, stworzony przez właścicieli o specyficznym poczuciu stylu, ale jeśli szukasz przyzwoitego i niezawodnego zakwaterowania w centrum Bergamo, możesz odpowiedzieć na Arli. 
* {{Znacznik|'''NH Orio Al Serio'''|45.6641|9.6979 |typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''NH Orio Al Serio''', Via Portico 75, Orio al Serio. Inny NH w Bergamo to hotel lotniskowy po drugiej stronie autostrady od lotniska Il Caravaggio, do którego można dotrzeć podziemnym przejściem. Ogromne centrum handlowe Oriocenter również znajduje się obok. Hotel oferuje proste pokoje, duży przeszklony salon (jeśli chcesz spędzić czas, obserwując samochody na autostradzie). Śniadanie jest zwykle wliczone w cenę pokoju i zaczyna się o 04:00, dostępny jest transfer na lotnisko za 5 €. Aby dostać się do centrum miasta, skorzystaj z autobusu linii 1 z lotniska. To dobra opcja dla osób przylatujących późno lub odlatujących wczesnymi lotami. 
* {{Znacznik|'''Hotel Città Dei Mille'''|45.686738|9.668759 |typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''[https://hotelcittadeimille.it/ Hotel Città Dei Mille]''', Via Autostrada 3/c, ☏ +39 035317400, hotel@cittadeimille.it. Zameldowanie: 15:30, wymeldowanie: 12:00. Nazwa tego hotelu jest hołdem dla Bergamo, ogłoszonego „Miastem Tysiąca”, ponieważ zapewniło największą liczbę wolontariuszy dla kampanii Giuseppe Garibaldiego. Pokoje penthouse mają taras z ładnym widokiem. W holu hotelu znajduje się wiele autentycznych grafik i pukiel włosów Garibaldiego. Motto hotelu brzmi: „garibaldiański odpoczynek przed codzienną bitwą”.

== Kontakt ==
=== Poczta ===
* {{Znacznik|'''Urząd pocztowy Bergamo Centro'''|45.69812 |9.66908|typ=alarm|url=|kolor=8B008B|treść=}}'''[https://www.poste.it/sportelli-filatelici-bergamo.html Urząd pocztowy Bergamo Centro]''', Via Locatelli 11, ☎ +39 035 4532302, faks: +39 035 4532206.

=== Telefon ===
Od czerwca 2022 Bergamo ma sieć 5G od wszystkich włoskich operatorów.

=== Internet ===
* '''[http://wifi.comune.bergamo.it/servizi/notizie/notizie_homepage.aspx WiFi w Bergamo]'''. Z 62 punktami dostępowymi na terenie miasta.

== Bezpieczeństwo ==
Czwarte najmniej bezpieczne miasto w Lombardii, ze wskaźnikiem poniżej średniej krajowej (4699 przestępstw na 100 000 mieszkańców). Zwróć uwagę na rejon stacji lub na ulicę Via Quarenghi.

== Informacje turystyczne ==

== Gdzie dalej ==
[[Plik:2012-04-25 Crespi d'Adda ingresso della fabbrica.jpg | thumb | 300px | Wejście do fabryki Crespi d'Adda]]
* '''[https://villaggiocrespi.it/crespidadda/eng/ Crespi d'Adda]''' (''Z dworca autobusowego w Bergamo: autobusem Z301 do przystanku Trezzo sull'Adda, casello autostradale A4 (ok. 17 min.), następnie pieszo w kierunku południowo-wschodnim ok. 20 min (1,5 km); Z [[Mediolan]]u: M1 do Lampugnano, następnie autobusem Z301 do Trezzo sull'Adda, casello autostradale A4, następnie pieszo jak powyżej, inną opcją jest skorzystanie z M2 do Gessate, następnie autobusem Z310 do Trezzo sull'Adda, v. Battisti/v. Marconi''). Zaplanowana osada przemysłowa między Bergamo a Mediolanem. Została wpisana na Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO,
* Obszar Bergamo leży u podnóża '''Alp''' i ma kilka ośrodków narciarskich w odległości godziny jazdy samochodem, w tym '''[[Foppolo]]''' i '''[[Colere]]'''.
* '''[[Jezioro Endine]]''' — Wspaniała sceneria naturalna, która rozciąga się od jezior po lasy, od wysokich szczytów górskich po spektakularne wzgórza. Dobrze zachowane środowisko oferuje szeroki wachlarz zajęć sportowych: trekking, wspinaczka górska, kanioning, kolarstwo górskie, kajakarstwo, żeglarstwo. Obszar ten ma klimat umiarkowany do ciepłego, bez letniej suszy i jest tylko lekko suchy zimą. Latem nie jest zbyt gorąco, a zimy nie są zbyt surowe, mgła jest praktycznie niespotykana, a dni bezchmurnych jest wiele.
* '''[[Iseo (jezioro)|Jezioro Iseo]]''', jedno z najmniejszych i mniej turystycznych jezior w północnych Włoszech. [https://www.bergamotrasporti.it/ Dojedź autobusem] z dworca autobusowego w Bergamo (naprzeciwko dworca kolejowego) do Tavernoli. Następnie weź prom do Montisoli.
* Do '''[[Como]]''' (jednego z głównych miast nad brzegiem pięknego '''[[Lago di Como|jeziora Como]]''') można również dojechać pociągiem, ale wymaga to niemal powrotu do [[Mediolan]]u (przesiadasz się w [[Monza]]). Warto odwiedzić je z Bergamo i odwrotnie. Podróż trwa 1½-2 godziny.

{{Jest w|Prowincja Bergamo}}
{{przewodnik}}
{{geo|45.7000|9.6667}}
[[Kategoria:Lombardia]]</text>
      <sha1>hfhujg8xmbef4h9jq6c4i6pck0xskxh</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Góra Zelce</title>
    <ns>0</ns>
    <id>5489</id>
    <revision>
      <id>158878</id>
      <parentid>79907</parentid>
      <timestamp>2026-09-24T18:48:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Moromar</username>
        <id>2451</id>
      </contributor>
      <origin>158878</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2181" sha1="rf26vf1a18u0bx2vee6hzrsnqyla0xh" xml:space="preserve">{{Top-banner}}
'''Góra Zelce''', zwana również '''Wzgórzem Zelcowym''' – wapienny ostaniec na [[Wyżyna Wieluńska|Wyżynie Wieluńskiej]], wznoszący się 53 m nad przepływającą w pobliżu Wartą (228 m n.p.m.). Leży w [[Gmina Działoszyn|gminie Działoszyn]] w [[Powiat pajęczański|powiecie pajęczańskim]], [[Województwo łódzkie|województwie łódzkim]], w [[Polska|Polsce]]. Mezoregion: Wyżyna Wieluńska.
{{Mapframe|51.095556|18.788694|zoom=17}}

Wzgórze Zelcowe zbudowane jest z górnojurajskich skał wapiennych, osadzonych tu przed 130 mln. lat w środowisku morskim. Styl uławicenia wapieni i sieć spękań skalnych widoczne są w łomach, z których eksploatowano wapień w ciągu wielu lat. Występuje tu cała gama form krasowych: na powierzchni skałki wapienne, studnie, kotły oraz leje krasowe, a w podłożu - jaskinie. 

Bogate szaty naciekowe jaskiń, okazalsze fragmenty rzeźby krasowej zostały dawno zniszczone, gdyż po II wojnie światowej Góra Zelce należała do prywatnych właścicieli, prowadzących intensywną eksploatację wapienia i kalcytu. Obecnie obszar ten jest chroniony - w 1971 utworzono tu [[Rezerwat Węże|rezerwat geologiczny Węże]], włączony później do [[Załęczański Park Krajobrazowy|Załęczańskiego Parku Krajobrazowego]].

Ten miniaturowy podziemny świat powstał w rezultacie ługowania wapieni przez wodę zawierającą dwutlenek węgla. Nacieki kalcytowe powstały przez strącanie węglanu wapnia z roztworu. Nierozpuszczalne składniki skały gromadzą się na miejscu w postaci glin czerwonych, bogatych w związki żelaza. Glina widoczna jest przy wejściu do jaskini.

Liczne zjawiska krasowe, m.in. jaskinie (w tym: Jaskinia Niespodzianka, Zanokcica, Stalagmitowa, Za Kratą, Draba, Mała, Profesora Samsonowicza). Do ruchu turystycznego przystosowane są jaskinie Stalagmitowa i Za Kratą. W jaskiniach odkryto stanowiska kopalnej fauny plioceńskiej. Powierzchnię wzgórza porastają murawy kserotermiczne i naskalne.

Do 2002 r. znajdowała się tu drewniana wieża widokowa.

{{Geo|51°05′44″|18°47′19.30″}}
{{Jest w|Powiat pajęczański}}

[[Kategoria:Powiat pajęczański]]</text>
      <sha1>rf26vf1a18u0bx2vee6hzrsnqyla0xh</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Lozanna</title>
    <ns>0</ns>
    <id>6062</id>
    <revision>
      <id>158881</id>
      <parentid>158867</parentid>
      <timestamp>2026-09-25T08:14:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Moromar</username>
        <id>2451</id>
      </contributor>
      <comment>/* Ekskluzywnie */</comment>
      <origin>158881</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="69434" sha1="2jtl5jagyd1pmrhh6jrnhz2dkr2zcqx" xml:space="preserve">{{Top-banner}}
{{Miejscowość infobox
 |nazwa            = Lozanna
 |nazwa oryginalna = Lausanne
 |widok            = Lausanne_Wiki.jpg
 |opis             = 
 |herb             = CHE_Lausanne_COA.svg
 |mapa             = Lausanne dot.jpg
 |państwo          = [[Plik:Flag of_Switzerland_(Pantone).svg|20px]] [[Szwajcaria]]
 |region           = [[Plik:CHE_Vaud_Flag.svg|20px]] [[Vaud]]
 |powierzchnia     = 41,38
 |wysokość         = 495
 |ludność          = 145 600
 |prefiks          = 021
 |kod pocztowy     = 1000–1018
 |www              = https://www.lausanne.ch/
}}
'''Lozanna''' ([[Rozmówki francuskie|fra]] ''Lausanne'', wym. [lozan]), stolica [[Szwajcaria|szwajcarskiego]] kantonu [[Vaud]], to liczące 140 000 mieszkańców (stan na 2020) miasto położone na północnym krańcu [[Jezioro Genewskie|Jeziora Genewskiego]] (''Lac Léman''). Stanowi ono węzeł komunikacji publicznej kantonu [[Vaud]] oraz bramę do alpejskiego kantonu [[Valais]], gdzie znajdują się jedne z najbardziej znanych stoków narciarskich na świecie.

== Charakterystyka ==
{{Infobox|Mayor Davel|[[Plik:Lausanne Major Davel.JPG|150px|right|thumb|Pomnik Mayora Davela]]'''Mayor Davel''', pełne imię i nazwisko Jean Daniel Abraham Davel urodził się 20 października 1670 roku w Morrens VD. Był szwajcarskim buntownikiem i obecnie jest uważany za par Excelle bohatera ludowego Vaudois. W 1712 roku został mianowany burmistrzem przez ludność Berna (Vaud był wówczas częścią Berna). Davel poczuł się wezwany przez Boga do wyzwolenia swojej ojczyzny – Vaud – od Berneńczyków. 31 marca 1723 roku niespodziewanie wjechał do Lozanny, zebrał tam radę miejską i przedstawił manifest. W manifeście tym naród berneński został oskarżony o szereg błędów. Wyjaśnił swój plan wyzwolenia Vaud. Nie znalazł jednak żadnego poparcia dla tej kwestii w radzie miasta i incydent został zgłoszony bezpośrednio do Berna, po czym Davel został aresztowany. Podczas śledztwa Davel był torturowany, ale nadal upierał się, że wyzwolenie Vaud było boską inspiracją i że nie miał wspólników. Niemniej jednak został uznany za winnego i ścięty w Lozannie-Vidy 24 kwietnia 1723 r. W XIX wieku historia ta została wysoce wysterylizowana i stał się bohaterem ludowym Vaud.}}
Miasto jest gospodarzem '''Międzynarodowego Komitetu Olimpijskiego''' i dwóch głównych uniwersytetów. Jak można się spodziewać, duża populacja studentów tworzy tętniącą życiem społeczność nocną i artystyczną skupioną wokół '''dzielnicy Flon'''. Znajdziesz tu także wiele znakomitych restauracji i dwa tuziny godnych uwagi muzeów, w tym '''Muzeum Olimpijskie''' i niecodzienną '''Kolekcję de l'Art Brut'''. Miłośnicy architektury znajdą na szczycie miasta najlepiej zachowaną '''gotycką katedrę''' w [[Szwajcaria|Szwajcarii]].

Lozanna, mimo że jest miastem bardzo międzynarodowym (42% jego populacji w 2013 stanowili obcokrajowcy), jest miastem [[Rozmówki francuskie|francuskojęzycznym]]. [[Rozmówki angielskie|Angielski]] nie jest tak powszechnie używany jak w [[Genewa|Genewie]] i prawdopodobnie będziesz miał problemy z porozumiewaniem się z przeciętną osobą na ulicy. Większość pracowników sektora usług mówi jednak trochę po angielsku, a poziom języka angielskiego wśród młodych Szwajcarów jest zwykle wysoki (wśród starszego pokolenia zdecydowanie silniejszy jest [[Rozmówki niemieckie|język niemiecki]]). Gość nie będzie miał problemów z poruszaniem się wyłącznie po angielsku.

[[Plik:Lausanne cathedral from gd pont.jpg|thumb|300px|Katedra w Lozannie widziana z mostu Grand Pont]]

=== Historia ===
Osadnictwo na wzgórzu, na którym leży Lozanna, istniało co najmniej od epoki kamienia, jednak większość opracowań historycznych wiąże początki miasta z rzymskim obozem ''Lausanna'', usytuowanym nieco niżej, u podnóża wzgórza w kierunku jeziora – na terenie dzisiejszej miejscowości Vidy.

W średniowieczu miasto przeniesiono na łatwiejsze do obrony szczytowe partie wzgórza; o wzroście jego zamożności i znaczenia decydowało w dużej mierze położenie przy głównych szlakach komunikacyjnych wiodących z północy na południe, łączących [[Włochy]] z rejonem [[Morze Północne|Morza Północnego]]. Było to najważniejsze miasto na północ od przełęczy św. Bernarda – przynajmniej do czasu utworzenia biskupstwa w [[Valais]].

W 1536 roku miasto zostało przejęte przez [[Berno]] od książąt Sabaudii w ramach działań mających na celu zabezpieczenie południowo-zachodniej granicy tego kantonu. [[Berno]] sprawowało władzę nad tym obszarem aż do momentu, gdy Lozanna uzyskała niezależność po wkroczeniu wojsk francuskich pod wodzą Napoleona Bonapartego w 1798 roku. W 1803 roku miasto włączono do [[Szwajcaria|Szwajcarii]] jako stolicę kantonu [[Vaud]].

[[Lavaux]] – niewielki region położony na północno-zachodnim brzegu [[Jezioro Genewskie|Jeziora Genewskiego]], rozciągający się od Lozanny po [[Montreux]] (obszar ten bywa nazywany '''Szwajcarską Riwierą''') – od około 150 lat stanowi drugi dom dla pisarzy, artystów i muzyków. Do grona pierwszych słynnych przybyszów należeli państwo Shelleyowie oraz Lord Byron; bawili się oni i tworzyli w Lozannie (krążą pogłoski, że to właśnie tutaj powstał „Frankenstein”). Wśród innych znanych mieszkańców warto wymienić Ernesta Hemingwaya, który spędzał tu zimy z młodą rodziną w okresie opisanym w książce „Ruchome święto”, oraz Charliego Chaplina, mieszkającego w [[Vevey]] od połowy lat 30. XX wieku.

=== Orientacja ===
Dla odwiedzających Lozannę najważniejszymi dzielnicami są '''Cité''', '''Ville Marché''' oraz portowa dzielnica '''Ouchy'''. Pomiędzy nimi znajduje się '''Flon''' – obecnie przede wszystkim zagłębie klubów nocnych i sklepów – oraz położona tuż poniżej dworca kolejowego, zazwyczaj spokojna dzielnica '''Sous Gare''', która szczyci się jednymi z najlepszych kawiarni w mieście. Jeśli masz ochotę na spacer, warto poświęcić kilka godzin na wędrówkę po lesie '''Sauvebelin''', położonym na północ od wzgórza ''Hermitage''. Oto krótka charakterystyka tych dzielnic:

* {{Znacznik|'''Cité'''|46.5258|6.6275|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''Cité''' — to wzgórze stanowi najstarszą część Lozanny i przyciąga wielu turystów; znajdują się tu ''katedra'', ''zamek'', muzeum ''MUDAC'', kilka innych muzeów, teatr dla dzieci oraz znakomity sklep z zabawkami.
* {{Znacznik|'''Ville Marché'''|46.5231787|6.6326505|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''Ville Marché''' — średniowieczna Lozanna rozwijała się wokół targowisk organizowanych przy bramach wjazdowych do miasta; obszar ten – obejmujący place ''Place de la Palud'', ''Place St. François'' i ''Place Riponne'' – stanowi wraz z historycznym centrum całość Starego Miasta.
* {{Znacznik|'''Flon'''|46.521667|6.626944|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''Flon''' — pierwotna linia kolejowa prowadząca do Lozanny biegła doliną rzeki Flon, jednak brak możliwości poprowadzenia jej przez środek miasta sprawił, że w XIX wieku zastąpiono ją trasą przebiegającą przez kolejne wzgórze na południe, co umożliwiło obsługę połączeń z kantonem [[Valais]] i [[Włochy|Włochami]]. Dziś dawne magazyny w dolinie Flon mieszczą głównie modne restauracje i dyskoteki.
* {{Znacznik|'''Ouchy'''|46.507072|6.626764|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''Ouchy''' — dawna wioska rybacka, włączona w granice Lozanny w połowie XIX wieku, by pełnić funkcję portu nad ''Jeziorem Genewskim'' (Lac Léman). Wspaniałe widoki na jezioro i Alpy oraz przyjemniejsza temperatura powietrza sprawiają, że Ouchy cieszy się dużą popularnością w miesiącach letnich. W pobliżu portu znajduje się wiele hoteli i restauracji; w tej dzielnicy mieści się również [https://www.olympics.com/museum/ Muzeum Olimpijskie].
* {{Znacznik|'''Sous Gare'''|46.5151324|6.6260134|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''Sous Gare''' (dosłownie „pod dworcem”) — w XIX wieku Lozanna rozrosła się, zajmując cały teren pomiędzy obecną lokalizacją dworca kolejowego a portem w Ouchy. To przede wszystkim dzielnica bloków mieszkalnych i domów, ale warto się po niej przespacerować – choćby dla ''Café de Grancy'' i parku na wzgórzu ''Crêt de Montriond''.

== Dojazd ==
=== Samolotem ===
Najbliższe lotnisko, {{Znacznik|Port lotniczy Genewa|46.23756|6.10921|typ=transport}}'''Port lotniczy Genewa''' ({{IATA|GVA}}), obsługuje niemal wszystkich europejskich przewoźników oraz cztery codzienne połączenia transatlantyckie: z [[Waszyngton]]u-Dulles (linie Continental), [[Nowy Jork|Nowego Jorku]]-JFK (Swiss), [[Newark (New Jersey)|Newark (Continental) i [[Montreal]]u (Air Canada); w przypadku innych lotów z [[Stany Zjednoczone|USA]] konieczna jest przesiadka w głównym porcie przesiadkowym (hubie) danej linii lotniczej. Podróż pociągiem między lotniskiem w Genewie a stacją Lausanne CFF trwa około 45 minut; pociągi kursują co najmniej dwa razy na godzinę, z wyjątkiem późnych godzin nocnych i wczesnoporannych. Pełna opłata za przejazd z lotniska w Genewie do Lozanny wynosi 27 franków. Alternatywą jest {{Znacznik|Port lotniczy Zurych|47.464722|8.549167|typ=transport}}'''[[Port lotniczy Zurych|lotnisko w Zurychu]]''' ({{IATA|ZRH}}), oferujące częstsze połączenia transatlantyckie, obsługiwane głównie przez linie Swiss.

=== Koleją ===
Obsługę kolejową Lozanny zapewniają [https://www.sbb.ch/en Szwajcarskie Koleje Federalne] (SBB/CFF/FFS) – jeden z najsprawniejszych systemów transportu pasażerskiego na świecie. Pociągi kursują codziennie mniej więcej co pół godziny w godzinach od 04:45 do 01:30, łącząc miasto z Genewą, [[Zurych]]em (Zürich HB), [[Berno|Bernem]], [[Lucerna|Lucerną]], [[Neuchâtel]], [[St. Gallen]], [[Brig]], [[Biel/Bienne]] oraz miejscowościami pośrednimi. Wszystkie pociągi zmierzające do [[Genewa|Genewy]] z innych części Szwajcarii przejeżdżają przez Lozannę; kursują tu również liczne pociągi lokalne, dzięki czemu w ciągu dnia połączenie z Genewą (w obu kierunkach) dostępne jest średnio co 15 minut. Podróż szybkim pociągiem bezpośrednim (IC) z [[Genewa|Genewy]] zajmuje nieco ponad pół godziny, podczas gdy pociągi lokalne, zatrzymujące się na mniejszych stacjach, mogą potrzebować na to nawet godziny. Codziennie kursują cztery pociągi z [[Paryż|paryskiego]] dworca Gare de Lyon (szybkie składy ''TGV'' przewoźnika [https://www.groupe-sncf.com/fr SNCF]), a także jeden bezpośredni pociąg z [[Wenecja|Wenecji]] i trzy z [[Mediolan]]u. Włoski przewoźnik kolejowy oferuje również połączenia nocne z [[Rzym]]u i [[Wenecja|Wenecji]]. Bilety kolejowe w [[Szwajcaria|Szwajcarii]] są drogie. Warto kupować je z wyprzedzeniem (przez internet), aby skorzystać z niższych cen (oferta ''billet dégriffé'').

{{Znacznik|Dworzec kolejowy|46.516886 |6.629096 |typ=transport}}'''Dworzec kolejowy''' (Gare CFF), Place de la Gare 9. Całodobowe skrytki bagażowe, cena: 6–9 CHF.

=== Samochodem ===
Lozanna jest połączona ze szwajcarską siecią autostrad za pośrednictwem autostrady [[Plik:A1Swiss.svg|25px]] ([[Genewa]] – [[Berno]] – [[Zurych]] – [[St. Gallen]]) oraz autostrady [[Plik:A9Swiss.svg|25px]] ([[Brig]]-Glis – [[Sion]] – [[Vallorbe]]). Dla miasta istotne znaczenie ma również łącznik autostradowy A1A, który odgałęzia się od autostrady [[Plik:A1Swiss.svg|25px]] w pobliżu Ecublens i kończy się w dzielnicy Vidy w Lozannie.

=== Autobusem ===
Autobusy międzynarodowe przyjeżdżają codziennie z [[Hiszpania|Hiszpanii]], [[Francja|Francji]] oraz głównych miast [[Europa Środkowa|Europy Środkowej]]. Wiele z nich przejeżdża przez [[Genewa|Genewę]] lub [[Bazylea|Bazyleę]], zanim zatrzyma się w Lozannie. {{Znacznik|Dworzec autobusowy|46.5365617025889|6.623129538004348|typ=transport}}'''Dworzec autobusowy''' znajduje się w północnej części miasta.

=== Statkiem ===
==== Statki wycieczkowe ====
Do Lozanny kursują statki zarówno z francuskiego, jak i szwajcarskiego brzegu Jeziora Genewskiego. Głównymi portami, z których wypływają jednostki, są [[Évian-les-Bains]], [[Montreux]], [[Genewa]] oraz wiele mniejszych miejscowości położonych nad brzegiem jeziora. Dużą popularnością wśród turystów cieszą się rejsy połączone z lunchem lub kolacją. Większość statków porusza się w spokojnym tempie, co czyni je najwolniejszym środkiem transportu do Lozanny. Latem rozkład rejsów jest dość rozbudowany, jednak jesienią i wiosną ulega on ograniczeniu, a zimą statki niemal całkowicie przestają kursować.

==== Promy ====
Z {{Znacznik|Przystań Lausanne-Ouchy|46.50514053914229|6.626600742727966|typ=transport}}'''przystani Lausanne-Ouchy''' przez cały rok kursują – w ramach oferty '''NaviMobilité''' i pod szyldem przewoźnika CGN – promy pasażerskie obsługujące bezpośrednie połączenia przez jezioro do [[Évian-les-Bains]] (linia N1) oraz [[Thonon-les-Bains]] (linia N2). Służą one przede wszystkim osobom dojeżdżającym do pracy przez granicę, dlatego kursują od poniedziałku do piątku – od wczesnych godzin porannych aż do późnego wieczora. W porównaniu ze standardowymi statkami rejsowymi CGN, promy te objęte są odrębną, nieco droższą taryfą, oferują nieco niższy komfort podróży, ale zapewniają krótszy czas przejazdu.

=== Pieszo ===
Przez miasto przebiega '''Via Francigena''' – długodystansowy szlak pieszy łączący [[Canterbury]] z [[Rzym]]em, oznaczony w Szwajcarii numerem 70.

== Komunikacja ==
{{mapa|46.518|6.632|zoom=14|layer=|staticmap=|align=|name=|grupy=transport,zobacz,natura,jedzenie,bar,nocleg,atrakcja,zakupy,alarm,zdrowie,zabytek,kontakt,nauka,punkt,rower,parking,obszar,metro,praca}}
=== Pieszo ===
Piesze wędrówki to świetny sposób na poruszanie się po Lozannie. W odległości krótkiego spaceru od głównego dworca kolejowego znajduje się wiele atrakcji, przy czym ulice w większości wolne od ruchu samochodowego zaczynają się po drugiej stronie ulicy od Rue du Petit-Chêne, która prowadzi do Place St. François na starym mieście. Stamtąd kolejne deptaki prowadzą do dzielnicy Flon z wieloma barami, klubami i restauracjami, do ulic handlowych pomiędzy Place St. François i Place de la Riponne oraz do starego miasta w pobliżu katedry. Planując spacer, weź pod uwagę, że ''Lozanna jest niezwykle stroma'' jak na miasto tej wielkości, z wieloma ulicami, które na mapie mogą wydawać się zwodniczo łatwe, co może stanowić wyzwanie, zwłaszcza dla osób o ograniczonej sprawności ruchowej. Linia metra [[Plik:Logo_du_M2_de_Lausanne.svg|20px]] (patrz poniżej) obejmuje większość najbardziej stromych części miasta i dlatego stanowi dobrą alternatywę dla pieszych.

=== Metrem ===
[[Plik:TSOL-p1030587.jpg|200px|thumb|Stacja metra Vigie na linii M1]]
Lozanna to najmniejsze miasto na świecie posiadające metro. Funkcjonują tu dwie linie metra obsługiwane przez przewoźnika ''[https://www.t-l.ch/ Transports publics de la région lausannoise]'' (TL), a ich głównym węzłem przesiadkowym jest stacja Flon. Nowa linia [[Plik:Logo_du_M2_de_Lausanne.svg|20px]] to w pełni zautomatyzowany system metra łączący dzielnicę Ouchy z północnym przedmieściem Epalinges; trasa przebiega przez główny dworzec kolejowy, stację Flon oraz liczne przystanki na Starym Mieście. Linia [[Plik:Logo_du_M2_de_Lausanne.svg|20px]] może zaskoczyć osoby odwiedzające miasto po raz pierwszy, ponieważ zarówno trasa, jak i niektóre stacje są bardzo '''strome''' – na przykład na stacji Gare peron jest nachylony, dlatego warto mocno się trzymać. Stacja Bessières, położona w pobliżu katedry, znajduje się na stromym zboczu jednego ze wzgórz Starego Miasta; przejazd windą ze stacji na poziom mostu (z wnętrza windy roztacza się widok na miasto poniżej) to atrakcja, której nie spotyka się w większości innych systemów metra. Linia [[Plik:Logo_du_M1_de_Lausanne.svg|20px]] obsługuje kierunki zachodnie, w tym Uniwersytet w Lozannie (UNIL) oraz politechnikę [https://www.epfl.ch/en/ EPFL] (École Polytechnique Fédérale de Lausanne).

Istnieje również lokalna kolej obsługiwana przez prywatną firmę [https://leb.ch/ LEB]; jej pociągi łączą się z dwiema liniami metra na stacji Flon i kursują do odległych północnych przedmieść, takich jak Echallens i Bercher, jednak dzięki coraz większej częstotliwości kursowania linia ta zaczęła pełnić funkcję trzeciej linii metra.

Wszyscy goście hoteli w Lozannie otrzymują bezpłatny bilet na metro i autobusy, ważny przez dwa tygodnie.

Bilety na metro (i autobusy) można kupić w automatach na wszystkich przystankach, a także na głównym dworcu kolejowym i stacji Flon. Ceny biletów jednorazowych zależą od odległości, zgodnie z systemem strefowym. Liczbę stref, które musi obejmować bilet, można sprawdzić na schemacie umieszczonym na automatach biletowych lub na bezpłatnej mapie dostępnej we wszystkich punktach sprzedaży. W ofercie znajdują się bilety jednorazowe, bilety „tam i z powrotem” oraz karnety dzienne i tygodniowe. Większość automatów biletowych na przystankach metra i autobusów nie wydaje reszty. Abonamenty kolejowe [https://www.sbb.ch/en CFF] (tzw. ''Abonnement Général'') uprawniają do nieograniczonych przejazdów w ramach sieci TL i LEB.

Jeśli posiadasz karnet CFF przeznaczony dla podróżnych spoza Szwajcarii, warto zapytać na głównym dworcu, czy obejmuje on lokalny transport miejski, ponieważ zasady te różnią się w zależności od rodzaju karnetu. Według stanu na lipiec 2013 bilet na „krótki przejazd” (maksymalnie 3 przystanki, ważny 30 minut) kosztuje 1,90 fr., bilet godzinny – 3,50 fr., a bilet całodniowy – 8,80 fr. Podobnie jak w Genewie, na stacjach znajdują się automaty biletowe.

=== Autobusem ===
Czyste i szybkie autobusy, również obsługiwane przez ''[http://www.t-l.ch/ TL]'', kursują bardzo często i tworzą na tyle gęstą sieć, że rzadko znajdziesz się w odległości większej niż kilkaset stóp od któregoś z przystanków. Niektóre trolejbusy przypominają pociąg złożony z dwóch wagonów, w którym właściwy pojazd ciągnie drugi, pozbawiony własnego napędu.

=== Rowerem ===
Rowery można wypożyczyć w firmie Lausanne Roule za 6 CHF dziennie (plus kaucja w wysokości 90 CHF). Firma posiada punkt w centrum miasta (tuż przy stacji metra Lausanne Flon – uwaga: adres podany na stronie internetowej jest błędny) oraz drugi na zachodnich przedmieściach, w miejscowości Renens. Planowane są kolejne lokalizacje, w tym jedna w dzielnicy Ouchy. Istnieje możliwość wypożyczenia roweru w jednym punkcie i zwrotu w drugim. Trzeci punkt znajduje się w [[Vevey]], jednak w przypadku wynajmu jednostronnego (zwrot w innym miejscu niż wypożyczenie) opłata wynosi 10 CHF. Trasa rowerowa z Lozanny do [[Vevey]] jest przepiękna: po lewej stronie rozciągają się niekończące się winnice, a po prawej – [[Jezioro Genewskie]] i [[Alpy]]. W punkcie Lausanne Roule można bezpłatnie otrzymać broszurę opisującą tę trasę.

Inną ciekawą opcją jest wynajem rowerów elektrycznych za pośrednictwem serwisu [https://bicy.ch/en bicy.ch]; ceny zaczynają się od 89 CHF miesięcznie (ok. 100 USD).

Warto pamiętać, że miasto jest dość strome, ale okolice nabrzeża są bardzo przyjemne. Dostępna jest praktyczna mapa rowerowa („Carte Velo”) w skali 1:10 000; choć wydano ją w 2006 roku, wciąż można ją pobrać ze [https://www.lausanne.ch/vie-pratique/mobilite/se-deplacer-a-lausanne/a-velo strony internetowej miasta]. Pomaga ona osobom nieznającym jeszcze Lozanny w znalezieniu najlepszych tras rowerowych w okolicy. Miasto dysponuje doskonałą siecią ścieżek, wyznaczonych pasów dla rowerów oraz tuneli, które ułatwiają pokonywanie najbardziej ruchliwych skrzyżowań. Trasy wzdłuż jeziora są niezwykle malownicze, jednak w szczytowych momentach letniego sezonu bywa na nich tłoczno od spacerowiczów, osób na rolkach i innych rowerzystów.

== Warto zobaczyć ==
{{Infobox|Serce Lozanny|Co to może oznaczać? ​​Wielu turystów zazwyczaj udaje się nad jezioro do dzielnicy Ouchy, spaceruje po promenadzie, a następnie wraca do domu, sądząc, że widzieli już Lozannę. Tymczasem prawdziwe życie toczy się powyżej głównego dworca kolejowego – na Starym Mieście oraz w dzielnicy Flon. To właśnie tam znajduje się też większość atrakcji turystycznych.}}
* {{zobacz
| name=[https://artbrut.ch/ Collection de l'Art Brut] | alt= | url= | adres=Av. des Bergières 11 | lat=46.527485| long=6.624743| wskazówki=autobus nr 2 w kierunku Désert, przystanek Jomini; autobus nr 3 w kierunku Bellevaux, przystanek Beaulieu
| tollfree=+41 21 315-2570 | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=wtorek-niedziela 11:00-18:00. Ta kolekcja dzieł niedoświadczonych artystów, którą trzeba zobaczyć, będzie na zmianę zachwycać, zadziwiać, zadziwiać i irytować. Życie wielu artystów, których prace są tu prezentowane, było trudne lub niemożliwe poza (lub wewnątrz) instytucji, odnajdując ukojenie i cel w czasami kompulsywnych aktach twórczych. 10 Fr.
}}
[[Plik:Palais du rumine.jpeg|thumb|Palais de Rumine, w którym znajduje się wiele godnych uwagi muzeów]]
* {{zobacz
| name=Palais de Rumine | alt= | url= | adres=Place de la Riponne 6 | lat=46.523611| long=6.633889| wskazówki=
| tollfree=+41 21 316-3310. | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=wto śro 11:00-18:00, czw 11:00-20:00, piątek-niedziela 11:00-17:00. Ten piękny budynek, wzorowany na włoskim renesansowym projekcie, nie jest tak stary, na jaki wygląda. Wewnątrz znajduje się pięć różnych muzeów z wystawami obejmującymi różnorodne tematy, od sztuk pięknych po historię naturalną. 4 Fr.
}}
* {{zobacz
| name=Muzeum Archeologiczno-Historyczne | alt=Musée d'archéologie et d'histoire | url= | adres=Place de la Riponne 6 | lat=46.523655| long=6.637206| wskazówki=
| tollfree=+41 21 316-3430 | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=wt.-czw. 11:00-18:00, pt.-niedz. 11:00-17:00. 6 Fr.
}}
* {{zobacz
| name=[https://www.mcba.ch/ Muzeum Sztuk Pięknych] | alt=Musée des Beaux-Arts | url= | adres=Place de la Riponne 6 | lat=46.517991| long=6.62544| wskazówki=
| tollfree=+41 21 316-3445 | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=pon.-czw. 11:00-20:00, pt.-niedz. 11:00-17:00.
}}
* {{zobacz
| name=Muzeum Historyczne w Lozannie | alt=Musée Historique de Lausanne | url= | adres=Place de la Cathedral 4 | lat=46.523015| long=6.634942| wskazówki=
| tollfree=+41 21 315-4101 | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=wt.-czw. 11:00-18:00, pt.-niedz. 11:00-17:00. Zbiór map, obrazów i dokumentów dotyczących historii Lozanny i regionu Jeziora Genewskiego od czasów najdawniejszych, przez długą okupację berneńską, po wyzwolenie i współczesność. Warto odwiedzić samą pięknie wykonaną dioramę XVI-wiecznej Lozanny. 4 Fr, studenci 2,50 Fr.
}}
* {{zobacz
| name=[https://mudac.ch/ Mudac] | alt= | url= | adres=Place de la Cathedral 6 | lat=46.5221| long=6.6353| wskazówki=
| tollfree=+41 21 315-2530 | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=wto-niedziela 11:00-18:00, lipiec-sierpień pon. 11:00-18:00. Muzeum designu i współczesnej sztuki użytkowej. 10 Fr.
}}
* {{zobacz
| name=[https://elysee.ch/ Musée de l'Elysée] | alt= | url= | adres=Av. de l'Elysée 18 | lat=46.51855| long=6.62398| wskazówki=
| tollfree=+41 21 316-9911 | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Wt.–niedz. 11:00–18:00. Światowej klasy muzeum fotografii, położone w pięknym parku. Bardzo blisko Muzeum Olimpijskiego. 8 CHF, studenci 4 CHF.
}}
* {{zobacz
| name=Espace Arlaud | alt= | url= | adres=Place de la Riponne 2 bis | lat=46.5228| long=6.6321| wskazówki=
| tollfree=+41 21 316-3850. | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Śr.-pt. 12:00-18:00, pt.-ndz. 11:00-17:00. 6 Fr.
}}
* {{zobacz
| name=La Tour d'Ale | alt= | url= | adres=Av. de l'Elysée 18 | lat=46.5228| long=6.6321| wskazówki=
| tollfree=+41 21 316-9911 | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Wieża, jedna z niewielu zachowanych części średniowiecznych murów obronnych, stanowi dobry pretekst do odwiedzenia rue de l'Ale i rue de la Tour. Choć można go podziwiać z zewnątrz, jest on zamknięty dla zwiedzających.
}}
* {{zobacz
| name=[https://fondation-hermitage.ch/?__cf_chl_rt_tk=SiioVdjAKBJf649XCOYiN8DjH_XuQ82nBARhcPLzl6I-1790237441-1.0.1.1-8WPrcMUxzA9q2_9D4G6CtcD9tjAHb_Ylc.6lfNUOAG4 Fondation de l'Hermitage] | alt= | url= | adres=Rte du Signal 2 | lat=46.5282| long=6.63723| wskazówki=
| tollfree=+41 21 312 50 13 | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Wt.–niedz. 10:00–18:00, czw. 10:00–21:00, święta 10:00–18:00. Zbudowana w 1841 roku jako rezydencja bankiera Charlesa-Juste’a Bugniona, posiadłość Hermitage zajmuje położony wśród drzew teren na wzgórzu nad Starym Miastem, skąd roztacza się wspaniały widok na katedrę i [[Alpy]]. W 1976 roku rodzina przekazała dom wraz z gruntem miastu Lozanna; obecnie budynek służy jako miejsce organizacji światowej klasy objazdowych wystaw sztuki. Dorośli: 15 CHF, seniorzy: 12 CHF, studenci i osoby bezrobotne: 7 CHF, wstęp dla osób poniżej 18. roku życia bezpłatny.
}}
* {{zobacz
| name=[https://www.lausanne.ch/vie-pratique/culture/musees/mrv Musée Romain Lausanne-Vidy] | alt= | url= | adres=Chemin du Bois-de-Vaux 24 | lat=46.518917| long=6.598794| wskazówki=
| tollfree=+41 21 315 41 85 | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Wt.–niedz. 11:00–18:00. Prezentowane są tu znaleziska architektoniczne z terenu osady położonej tuż po drugiej stronie drogi, gdzie wciąż zachowały się pozostałości murów i forum z czasów Cezara. Wstęp: 8 franków, studenci – 5 franków.
}}
* {{zobacz
| name=Katedra Notre Dame | alt= | url= | adres=Place de la Cathédrale | lat=46.5225| long=6.635556| wskazówki=
| tollfree=+41 21 316-7161 | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=pon.-pt. 07:00-19:00, sob. niedz. 08:00-18:00. Na szczycie góry, na której zbudowane jest stare miasto. Katedra jest dość interesująca architektonicznie z wieloma małymi wieżami i oknami. Z wieży roztacza się fantastyczny widok na miasto i okolicę, ale ponieważ katedra znajduje się na szczycie miasta, warto zrobić zdjęcie już z małego placu na zewnątrz. Bezpłatny.
}}
* {{zobacz
| name=Muzeum Olimpijskie | alt= | url= | adres=Quai d'Ouchy 1 | lat=46.508611| long=6.633889| wskazówki=
| tollfree=+41 21 621-6511 | fax=+41 21 621 65 12
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Od 1 maja do 30 września: codziennie w godz. 9:00–18:00; od 1 października do 30 kwietnia: od wtorku do niedzieli w godz. 9:00–18:00. Muzeum reklamuje się jako miejsce prezentujące „bogactwo wspomnień, które podtrzymają w Tobie pasję do idei olimpijskiej”. Ogród rzeźb, z którego roztacza się widok na Jezioro Genewskie, jest udostępniony dla zwiedzających. W okresie od 1 listopada do 31 marca obiekt jest nieczynny w poniedziałki. Wśród eksponatów znajdują się m.in. buty narciarskie Jean-Claude’a Killy’ego oraz złote buty lekkoatletyczne Carla Lewisa. Cena wstępu: 14 CHF za zwiedzanie całego muzeum, 7 CHF za wstęp wyłącznie na wystawy czasowe. Dzieci płacą połowę ceny; wstęp dla dzieci poniżej 10. roku życia jest bezpłatny.
}}
* {{zobacz
| name=[https://www.aquatis.ch/ Aquatis] | alt= | url= | adres=Route de Berne 144 | lat=46.508611| long=6.633889| wskazówki=Metro [[Plik:Logo_du_M2_de_Lausanne.svg|20px]], stacja Vennes, autostrada [[Plik:A9Swiss.svg|25px]], zjazd Vennes
| tollfree=+41 21 654 23 23 | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=info@aquatis.ch. 1 listopada – 31 marca: 10:00–18:00; 1 kwietnia – 31 października: 09:00–19:00. Największe w Europie akwarium i wiwarium słodkowodne, otwarte w 2017 roku. Ponad 10 000 ryb oraz 100 gadów i płazów w 46 akwariach, wiwariach i terrariach. Zwiedzanie zajmuje około 2 godzin. Cena: 29 CHF dla dorosłych, 19 CHF dla dzieci powyżej 5. roku życia; wstęp bezpłatny dla młodszych dzieci. Dostępne są ceny rodzinne i zniżki dla uczniów/studentów.
}}
* {{zobacz
| name=[https://www.sainf.ch/ Kościół św. Franciszka] | alt= | url= | adres= | lat=46.51971| long=6.63335| wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Został wzniesiony w XIII wieku i stanowił prezbiterium dawnego klasztoru franciszkanów. Aby zwiedzić kościół św. Franciszka (Église Saint-François), można wysiąść na stacji metra Lausanne Flon, obsługiwanej przez obie linie ([[Plik:Logo_du_M1_de_Lausanne.svg|20px]] i [[Plik:Logo_du_M2_de_Lausanne.svg|20px]]); stamtąd do kościoła jest około 5–10 minut drogi. Dogodniejszy dojazd zapewnia jednak autobus: linie nr 1, 2, 4, 6, 7, 8, 9, 12, 13, 16, 17 i 66 obsługują przystanek o tej samej nazwie z różną częstotliwością kursowania.
}}
* {{zobacz
| name=Château St. Maire | alt= | url= | adres= | lat=46.524864| long=6.635706| wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Budynek wzniesiono na przełomie XIV i XV wieku. Dawniej pełnił funkcję rezydencji biskupiej, a później siedziby namiestników z Berna; obecnie mieści się w nim muzeum historyczne. Obiekt znajduje się w górnej części Starego Miasta i jest łatwo dostępny autobusem. Najlepiej wysiąść na przystanku Tunnel (linie 8, 16, 22, 60 – różna częstotliwość kursowania) lub Pierre Viret (linia 16); stamtąd dojście pieszo zajmuje około 5–10 minut.
}}
* {{zobacz
| name=[https://www.chateaudouchy.ch/en/welcome/ Château d'Ouchy] | alt= | url= | adres=Place du Port 2 | lat=46.50672| long=6.62761| wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Château d'Ouchy został zbudowany około 1170 roku, następnie kilkakrotnie przebudowywany, w 1609 roku podpalony i popadający w ruinę. Jean-Jacques Mercier kazał usunąć ruiny z wyjątkiem wieży w latach 1885-1889, a w latach 1889-1893 zbudował dzisiejszy neogotycki zamek. Najbliższa stacja autobusowa i stacja metra to Ouchy.
}}
[[Plik:Lausanne Rathaus.JPG|300px|right|thumb|Ratusz przy Place de la Palud]]
[[Plik:Lausanne Bel-Air.JPG|thumb|Wieża Bel-Air]]
* {{zobacz
| name=Ratusz | alt= | url= | adres=Place de la Palud 2 | lat=46.52173| long=6.63288| wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Budynek znajduje się przy placu Place de la Palud i jest połączony z katedrą schodami Escalier du Marché. Został wzniesiony w XVII wieku i stanowi siedzibę władz miejskich oraz rady miasta. Można do niego dojechać linią metra [[Plik:Logo_du_M2_de_Lausanne.svg|20px]]; najbliższe stacje to Riponne-Maurice Béjart i Flon. Do stacji Flon dojeżdża również linia metra [[Plik:Logo_du_M1_de_Lausanne.svg|20px]]. Dojście pieszo zajmuje około 10 minut.
}}
* {{zobacz
| name=Grand Pont | alt= | url= | adres= | lat=46.520468| long=6.63135| wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Został ukończony w 1844 roku. Przebiega nad doliną Flon, którą zasypano w 1874 roku. Można do niej dotrzeć liniami metra [[Plik:Logo_du_M1_de_Lausanne.svg|20px]] i [[Plik:Logo_du_M2_de_Lausanne.svg|20px]], wysiadając na przystanku Flon. Można również wysiąść na przystanku St. François, obsługiwanym przez linie autobusowe nr 1, 2, 4, 6, 7, 8, 9, 12, 13, 16, 17 i 66.
}}
* {{zobacz
| name=[https://cche.com/de/Projekte/complexe-bel-air/ Wieża Bel-Air] | alt= | url= | adres=Place Bel-Air 1 | lat=46.52206| long=6.62886| wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=był pierwszym drapaczem chmur w Szwajcarii. Ma 61 metrów wysokości i została zbudowana w latach 1929-1932. Do przystanku Bel-Air można dojechać liniami autobusowymi 1, 2, 4, 6, 7, 8, 13 i 17 lub metrem [[Plik:Logo_du_M1_de_Lausanne.svg|20px]] lub [[Plik:Logo_du_M2_de_Lausanne.svg|20px]], wysiąść we Flon i iść 5 minut pieszo.
}}
* {{zobacz
| name=[https://www.lausanne.ch/portrait/carte-identite/architecture-et-monuments/patrimoine-architectural/entre-deux-guerres/tribunal-federal.html Sąd Federalny] | alt= | url= | adres=Avenue du Tribunal Fédéral 29 | lat=46.51964| long=6.64422| wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Został otwarty w 1927 roku i stanowi najwyższy organ sądowy Szwajcarii. Można do niego dotrzeć, korzystając ze stacji autobusowej i metra Pont-Bessières (linia metra [[Plik:Logo_du_M2_de_Lausanne.svg|20px]] oraz linie autobusowe 6, 7, 16, 22 i 60) lub z przystanku autobusowego Mon Repos, obsługiwanego przez linię nr 13.
}}
=== Parki ===
* {{Znacznik|Parc de Mont-Repos|46.518493 |6.642526 |typ=natura}}'''Parc de Mont-Repos''' znajduje się w pobliżu Szwajcarskiego Sądu Federalnego; oferuje woliery, plac zabaw dla dzieci, małą kawiarnię, wodospad oraz dużo terenów zielonych.
* {{Znacznik|Parc de la Vallée de la Jeunesse|46.5202 |6.6046 |typ=natura}}'''Parc de la Vallée de la Jeunesse''' to rozległy teren zielony w zachodniej części Lozanny.
* {{Znacznik|Bois de Sauvabelin|46.535317 |6.638519 |typ=natura}}'''Bois de Sauvabelin''' to obszar leśny na północy Lozanny, z wieżą widokową i niewielkim jeziorem.

== Aktywny wypoczynek ==
[[Plik:Lausanne view from Cathedral square.JPG | thumb | 300px | Stare Miasto widziane z placu Katedralnego]]
* '''Zwiedź Stare Miasto'''. Ze stacji kolejowej możesz wygodnie dojechać metrem do dzielnic Flon, Riponne lub Bessières (w pobliżu katedry). Jeśli natomiast nie boisz się wspinaczki, możesz ruszyć pieszo – wyłączona z ruchu kołowego część Starego Miasta zaczyna się tuż naprzeciwko dworca, a droga prowadzi stromo pod górę. Sklepy są czynne w ściśle określonych godzinach: od poniedziałku do piątku w godz. 10:00–19:00 oraz w soboty w godz. 10:00–18:00. W środy i soboty przez cały rok niemal cały ten rozległy obszar wolny od ruchu samochodowego zamienia się w wielki targ. Dzięki ukształtowaniu terenu (wzgórzom utrudniającym zabudowę drogową) Stare Miasto w Lozannie jest większe niż w większości szwajcarskich miast – wyjątkiem jest tu jedynie [[Zurych]]. Można tu spędzić dni na wędrówkach brukowanymi uliczkami, a i tak nie odkryć wszystkich zakamarków. Po zamknięciu sklepów do dyspozycji są dziesiątki restauracji, kawiarni i klubów nocnych – od urokliwych i przytulnych po modne i klimatyczne; warto zauważyć, że przy placu Place Central Stare Miasto łączy się z dzielnicą '''Flon''', słynącą z klubów i galerii. Spaceruj do woli – wstęp jest oczywiście bezpłatny.
* '''Odkryj las Sauvabelin''' (''na północ od centrum''). Nie przegap ogólnodostępnej {{Znacznik|Wieża Sauvabelin|46.535278|6.638611|typ=atrakcja}}'''wieży Sauvabelin''', z której roztacza się widok 360° na jezioro, Alpy i góry Jura. Następnie zejdź do centrum miasta przez park przy Fondation de l'Hermitage (patrz wyżej).
* '''Ciesz się widokami nad jeziorem w dzielnicy Ouchy'''. Pojedź linią metra [[Plik:Logo_du_M2_de_Lausanne.svg|20px]] do stacji Ouchy – i gotowe: po wyjściu ze stacji zobaczysz przed sobą rozciągające się jezioro (a przy dobrej pogodzie także [[Alpy]]). Nad brzegiem jeziora znajdują się również restauracje, bary oraz zamek-hotel Château d'Ouchy.
* '''Wejdź na wieżę katedry'''. Widok ze szczytu wieży katedry jest wart wysiłku związanego ze wspinaczką. Informacji udziela siostra zakonna w sklepiku z pamiątkami wewnątrz katedry. Od godziny 22:00 do drugiej nad ranem nocny stróż wykrzykuje aktualną godzinę, kontynuując tradycję sięgającą 1405 roku.
* '''Piłka nożna''': [https://www.lausanne-sport.ch/ FC Lausanne-Sport] występuje w Swiss Super League, czyli najwyższej klasie rozgrywkowej w Szwajcarii. Ich stadionem domowym jest {{Znacznik|Stade de la Tuilière|46.543556|6.622028|typ=atrakcja}}'''Stade de la Tuilière''' (pojemność 12 500 miejsc), położony 3 km na północ od centrum miasta. Klub [https://fcslo.ch/ FC Stade Lausanne Ouchy] spadł z ligi w 2024 roku i występuje obecnie w Challenge League – na drugim poziomie rozgrywkowym. Ich stadionem domowym jest {{Znacznik|La Pontaise|46.533333|6.624167|typ=atrakcja}}'''La Pontaise''' (pojemność 15 700 miejsc) – stadion olimpijski znajdujący się 2 km na północ od centrum miasta.

=== Koncerty i teatr ===
* {{Znacznik|Métropole|46.52213 |6.62845 |typ=atrakcja}}'''[http://www.mymetropole.ch/ Métropole]''', Rue des Terreaux 25, ☏ +41 21 340-9200. pon. 09:00-19:00, wt.-pt. 08:30-19:00, sob. 08:00-18:00. Główna sala koncertowa zachodniej Szwajcarii, Métropole księguje muzykę taneczną, muzykę świata, pop, jazz itp. Jeśli będziesz przejeżdżać przez miasto w odpowiednim czasie, możesz złapać tu wszystko, od Lozanńskiej Orkiestry Kameralnej po The Cure. 
* {{Znacznik|Espace de Terreaux|46.52300 |6.62800 |typ=atrakcja}}'''[https://terreaux.org/web.php/1/terreaux/accueil Espace de Terreaux]''', Rue des Terreaux 14, ☏ +41 21 320-0046. Lokalna rada kościołów protestanckich zdekonsekrowała kaplicę znajdującą się po drugiej stronie ulicy od centrum handlowego Metropole 2000 i obecnie wykorzystuje ją do cotygodniowych koncertów, podczas których odbywają się zarówno występy sakralne, jak i świeckie, od amerykańskich śpiewaków gospel, przez wschodnioeuropejskie zespoły klezmerskie, po teatr lalek dla dzieci. 
* {{Znacznik|Arsenic|46.52269 |6.62168 |typ=atrakcja}}'''[https://arsenic.ch/ Arsenic]''', Rue de Genève 57, ☏ +41 21 625-1136, info@theatre-arsenic.ch. Specjalizujący się w bardziej niecodziennych występach, Arsenic oferuje pełny harmonogram awangardowego teatru, muzyki jazzowej i popowej, a także instalacji/performansów jesienią, zimą i wiosną. 
* {{Znacznik|Théâtre de Vidy|46.51271 |6.61090 |typ=atrakcja}}'''[https://www.vidy.ch/fr/ Théâtre de Vidy]''', Av. Jaques-Dalcroze 5, ☏ +41 21 619-4545. 
* {{Znacznik|Théâtre Boulimie|46.52258 |6.63190 |typ=atrakcja}}'''[http://www.theatreboulimie.com/ Théâtre Boulimie]''', Place Arlaud 1, ☏ +41 312-9700. Sanktuarium szwajcarskiego humoru. Edycja wskazówek OSM
* {{Znacznik|Théâtre 2.21|46.52629 |6.63936 |typ=atrakcja}}'''[https://theatre221.ch/ Théâtre 2.21]''', Rue de l'Industrie 10, ☏ +41 21 311-6514. 
* {{Znacznik|Les Docks|46.52241 |6.61926 |typ=atrakcja}}'''[http://www.lesdocks.ch/ Les Docks]''', Av. Sévelin 34, ☏ +41 21 623-4444. Muzyka na żywo i bar. 
* {{Znacznik|Le Romandie|46.52013 |6.63165 |typ=atrakcja}}'''[https://www.leromandie.ch/ Le Romandie]''', Place de la Riponne 10, ☏ +41 21 311-1719. Klub rockowy i muzyka na żywo. Zobacz ich stronę internetową programu. 
* {{Znacznik|Théâtre Kléber-Méleau|46.52496 |6.60027 |typ=atrakcja}}'''Théâtre Kléber-Méleau''', 1020 Renens-Malley, ☏ +41 21 625-8429.

== Praca ==
Rynek pracy w [[Vaud]] jest dynamiczny, szczególnie w sektorze zaawansowanych technologii z imponującą liczbą start-upów zlokalizowanych w pobliżu EPFL.

Jak wszędzie w [[Szwajcaria|Szwajcarii]], obcokrajowcy z [[Europa|Europy]] muszą uzyskać zezwolenie B lub L, zanim będą mogli tam pracować. Przydział ten następuje automatycznie w ramach umów dwustronnych z UE, ale należy znaleźć pracodawcę, który chce podjąć odpowiednie kroki. Z drugiej strony pracodawcy zatrudniający osoby spoza Europy są ograniczeni do zwykłych warunków wykazania braków na istniejącym rynku. Wrażenie czy rzeczywistość: zagraniczni pracownicy (w szczególności Francuzi, czyli „pracownicy przygraniczni”) są regularnie oskarżani o zaniżanie płac, co może prowadzić do głosowania za odrzuceniem, jak np. ta z dnia 9 lutego 2014.

== Nauka ==
* {{Znacznik|'''UNIL'''|46.5222 |6.5807 |typ=nauka|url=|kolor=FF00FF|treść=}}'''[https://www.unil.ch/unil/fr/home.html Uniwersytet w Lozannie]''' (''UNIL''), Dorigny (''kampus obejmuje trzy lokalizacje: Dorigny, CHUV i Épalinges''), ☎ +41 21 692 11 11. 
* {{Znacznik|'''EPFL'''|46.5176 |6.5670 |typ=nauka|url=|kolor=FF00FF|treść=}}'''[https://www.epfl.ch/en/ Szwajcarski Federalny Instytut Technologii w Lozannie]''' (''EPFL''), Route Cantonale, 1015 Lozanna, ☎ +41 21 693 11 11. 
* {{Znacznik|'''EHL'''|46.5618 |6.6829 |typ=nauka|url=|kolor=FF00FF|treść=}}'''[https://www.ehl.edu/ École hôtelière de Lausanne]''' (''EHL''), Route de Cojonnex 18, 1000 Lozanna, ☎ +41 21 785 11 11. 
* {{Znacznik|'''HEP Vaud'''|46.51304 |6.62157 |typ=nauka|url=|kolor=FF00FF|treść=}}'''[https://www.hepl.ch/accueil.html Wyższa Szkoła Pedagogiczna kantonu Vaud]''' (''HEP Vaud''), Avenue de Cour 33, 1007 Lozanna, ☎ +41 21 316 92 70. 
* {{Znacznik|'''HES – Wyższa Szkoła Zawodowa Zachodniej Szwajcarii'''|46.52159 |6.61283 |typ=nauka|url=|kolor=FF00FF|treść=}}'''HES – Wyższa Szkoła Zawodowa Zachodniej Szwajcarii''', Avenue de Provence 6, 1007 Lozanna, ☎ +41 58 900 00 02, faks: +41 58 900 00 03, master@hes-so.ch. W Lozannie znajduje się pięć wyższych szkół zawodowych (HES) kształcących w następujących dziedzinach: zdrowie, praca socjalna, wzornictwo, muzyka oraz inżynieria przemysłowa i zarządzanie. 
* {{Znacznik|'''ECAL'''|46.53662 |6.58848 |typ=nauka|url=|kolor=FF00FF|treść=}}'''[https://ecal.ch/fr/ École cantonale d'art de Lausanne]''' (''ECAL''), Avenue du Temple 5, 1020 Renens, ☎ +41 21 316 99 33.
* {{Znacznik|'''École de Jazz et de Musique Actuelle de Lausanne'''|46.52122 |6.62653 |typ=nauka|url=|kolor=FF00FF|treść=}}'''[https://ejma.ch/ École de Jazz et de Musique Actuelle de Lausanne]''', Rue des Côtes-de-Montbenon 26, 1003 Lozanna, ☎ +41 21 341 72 00.

== Zakupy ==
[[Plik:Lausanne-cathe7.JPG|thumb|Katedra w Lozannie widziana z Place de l'Ours]]
Typowe szwajcarskie pamiątki można znaleźć w kilku miejscach w mieście, choć nie są one tak wszechobecne jak w [[Genewa|Genewie]] czy [[Berno|Bernie]]. Prawdziwą atrakcją jest tu kolorowy targ, odbywający się w soboty i środy na stromych, krętych uliczkach Starego Miasta. Nie brakuje tu również butików i domów towarowych. W niedziele większość sklepów jest zamknięta – wyjątkiem jest dzielnica Ouchy, której część znajduje się na terenie federalnym.

Wśród typowych i ekskluzywnych sklepów można natknąć się na kilka miejsc, które mogą zaskoczyć:

* {{Znacznik|'''Pompes Funèbres'''|46.52061 |6.62966 |typ=zakupy|url=|kolor=008080|treść=}}'''Pompes Funèbres''', Place de l'Europe 8, ☏ +41 21 312-5842. Nazwa tego sklepu obuwniczego oznacza „usługi pogrzebowe” (fr. *pompes funèbres*), ale słowo *pompe* może odnosić się zarówno do ceremonii, jak i do pewnego rodzaju obuwia – stąd ta gra słów. W ofercie znajdują się modne marki, takie jak Dr Martens, Camper i inne. 
* {{Znacznik|'''Coup de chapeau'''|46.51918 |6.63697 |typ=zakupy|url=|kolor=008080|treść=}}'''[https://www.chapeaux.ch/ Coup de chapeau]''', Place Benjamin-Constant 1, ☏ +41 21 311-5405. Pon. 13:30–18:30; wt.–pt. 09:30–12:00, 13:30–18:30; sob. 09:30–12:30, 13:30–17:00. Sklep z kapeluszami w XXI wieku to niemal z definicji pewnego rodzaju anachronizm – być może właśnie dlatego jest ich tak niewiele. To prawdopodobnie również powód, dla którego ten niewielki sklep w Lozannie przyciąga klientów z całego świata.
* {{Znacznik|'''Bazar d'Ouchy'''|46.50733 |6.62722 |typ=zakupy|url=|kolor=008080|treść=}}'''[https://www.bazarouchy.com/ Bazar d'Ouchy]''', Av. d'Ouchy 76 (''dolny odcinek Av. d'Ouchy''), ☏ +41 21 616-2377. 09:30–12:45, 14:15–18:45. Czy wspominaliśmy już o typowych szwajcarskich pamiątkach? Cóż, jeśli właśnie tego szukasz, to świetnym pomysłem będzie wizyta w tym przyjaznym i dobrze zaopatrzonym sklepie w pobliżu przystanku [[Plik:Logo_du_M2_de_Lausanne.svg|20px]] w Ouchy. Wszyscy mówią tam biegle po angielsku, więc śmiało pytaj.

== Gastronomia ==
Odwiedzając Lozannę, koniecznie trzeba spróbować kiełbasy '''Saucisson vaudois''' (z regionu Vaud). Tradycyjnie serwuje się ją z '''Papet vaudois''', czyli purée z pora i ziemniaków. Ponadto w okolicach Lozanny znajduje się wiele nasłonecznionych zboczy, na których powstaje doskonałe '''wino''' – na zachodzie jest to region [[La Côte]], a na wschodzie [[Lavaux]] i dolina Rodanu. '''Warto ich spróbować!'''

=== Oszczędnie ===
W Lozannie sprawdzają się też typowe sposoby na tanie jedzenie podczas podróży. Na terenie dworca kolejowego znajdują się trzy sklepy spożywcze czynne codziennie do północy (choć są one nieco droższe); dobrą alternatywą jest sklep Aldi, mieszczący się na tyłach dworca, poniżej peronu nr 9. Jest tu mnóstwo świetnych miejsc na piknik – warto wybrać się na przykład na wzgórze {{Znacznik|Crêt de Montriond|46.5140457|6.6239653|typ=natura}}'''Crêt de Montriond'''. Aby tam dotrzeć, należy zejść pod tory, wejść po schodach na główną aleję i skręcić w lewo. Po skręcie powinieneś zobaczyć przed sobą zielone wzgórze o wysokości mniej więcej pięciopiętrowego budynku. Jeśli znajdujesz się bliżej portu Ouchy, masz do dyspozycji dwa sklepy czynne codziennie: „Migros” w pobliżu hotelu Mövenpick oraz „Coop Pronto”, położony nieco powyżej zamku Château d'Ouchy.

Jeśli posiadasz ważną legitymację studencką, wiele tanich, a nawet niektóre restauracje ze średniej półki cenowej, oferują specjalne menu studenckie w obniżonej cenie.

* {{Znacznik|'''P'tit Bar'''|45.5626001|18.6812647|typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''P'tit Bar''', Rue Louis-Curtat 6. Otwarte codziennie do 19:00. Lokal jest malutki – zgodnie z nazwą mieści około 12 osób jednocześnie, przy czym często trzeba dzielić stolik z nieznajomymi (co sprzyja nawiązywaniu nowych znajomości). Serwują tu tylko lunche: latem sałatki, a zimą doskonałe zupy. 
* {{Znacznik|'''Tibits'''|45.5626001|18.6812647|typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''[https://www.tibits.ch/fr/home Tibits]''', Place de la Gare 11, 1003 Lozanna (''na dworcu kolejowym, przy zachodnim krańcu peronu 1''), ☏ +41 32 531 38 88, info@tibits.ch. 06:30–23:00. W pełni wegetariański bufet z kilkoma daniami typu fast food przygotowywanymi na zamówienie (np. wegeburger) oraz doskonałym lokalnym winem; wszystko to w klasycznym wnętrzu dawnego lokalu „Buffet de la Gare”. Tibits nie przeprowadziło zwykłego remontu, lecz z dbałością odrestaurowało przestrzeń, co widać na pierwszy rzut oka. Ceny: 1–30 CHF. 
* {{Znacznik|'''Crêperie de la Chandeleur'''|45.5626001|18.6812647|typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''Crêperie de la Chandeleur''', Rue Mercerie 9 (''w strefie wyłączonej z ruchu kołowego na Starym Mieście, między Place de la Palud a katedrą''), ☏ +41 21 312-8419. Wt.–sob. 10:00–23:00. Ta urocza naleśnikarnia oferuje naleśniki w domowej, bretońskiej atmosferze. Jeśli podróżujesz z dziećmi, to świetne miejsce na lunch lub kolację – panuje tu przyjazna atmosfera dzięki właścicielom i miejscowym bywalcom, a dzieci mogą zająć się zabawą bogatym zestawem dostępnych zabawek. Ceny: 25–30 CHF. 
* {{Znacznik|'''Holy Cow!'''|45.5626001|18.6812647|typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''[https://holycow.ch/ Holy Cow!]''', Rue Cheneau de Bourg 17. Pon.–śr. 11:00–22:00, wt.–sob. 11:00–23:00. Prawdopodobnie najlepsze burgery w Lozannie. Ich burger „Elvis Blue Cheese” został uznany za najlepszego burgera w Szwajcarii przez blog kulinarny theburgerblog.ch. Lokal mieści około 30 osób, ale wieczorami bywa w nim dość tłoczno. Zdecydowanie warto go jednak odwiedzić. Cena: 20 CHF. 
* {{Znacznik|'''La Croquignole'''|45.5626001|18.6812647|typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''La Croquignole''', Rue de l'Ale 16. Kawiarnia na Starym Mieście, przy ulicy prowadzącej do wieży Ale; w ofercie różnorodne kanapki i inne świeżo wypiekane produkty. 
* {{Znacznik|'''Le Charlot'''|45.5626001|18.6812647|typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''Le Charlot''', Rue Pichard 8. Jeśli szukasz smacznej kanapki, to miejsce będzie idealnym wyborem. Kanapki są prawdziwą ucztą dla oczu i podniebienia. Szeroki wybór i świetne sosy.
* {{Znacznik|'''La Mosaïque'''|45.5626001|18.6812647|typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''La Mosaïque''', Av. d'Ouchy 70. Bardzo dobra kuchnia etiopska. Polecamy delektowanie się posiłkiem z widokiem na jezioro i góry.

=== Umiarkowanie ===
* {{Znacznik|'''Léonardo'''|46.52108 |6.62912 |typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''Léonardo''', Esplanade du Flon. Włoska restauracja stawiająca na zdrowe jedzenie, z różnorodnym i pełnym energii, młodym personelem. Dużym atutem i okazją cenową jest tu bogaty bufet sałatkowy, choć dania z karty również prezentują wysoki poziom. Lokal oferuje m.in. różne warianty ręcznie wyrabianego makaronu spaghetti ''alla chitarra'', rozmaite rodzaje bruschetty oraz burgera wegetariańskiego. 
* {{Znacznik|'''Sicily'''|46.528146 |6.648749 |typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''Sicily''' (Restaurant Pizzeria Sicily) (''przystanek autobusowy Vallonnette''), ☏ +41 21 653 04 02. 08:30–23:00. Choć lokal znajduje się nieco na uboczu, krótka przejażdżka autobusem zdecydowanie się opłaca; Sicily to rodzinna włoska restauracja serwująca – jak sama nazwa wskazuje – specjały z południa Włoch i Sycylii. Jakość potraw znacznie przewyższa to, czego można by oczekiwać po typowej lokalnej knajpce, a serdeczność obsługi robi jeszcze większe wrażenie. Ceny od 20 CHF. 
* {{Znacznik|'''Café de Grancy'''|46.51524 |6.62866 |typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''[https://www.cafedegrancy.ch/ Café de Grancy]''', Av. du Rond-Point 1 (''jedna przecznica na południe od głównego dworca kolejowego, metro: Grancy''), ☏ +41 21 616-8666. Lokal Grancy oferuje pełne menu obiadowe wysokiej jakości, w którym zawsze znajdują się ciekawe propozycje dla wegetarian. Wielu podróżnych odwiedza to miejsce jednak po to, by – poza godzinami obiadowymi – delektować się kawą przy książce lub gazecie albo po prostu poczuć ducha tego lokalu, pracując nad niedokończoną pracą magisterską. Atmosfera jest tu taka, jakby drzwi wejściowe były teleportem rodem z science-fiction, łączącym lokal bezpośrednio z Berkeley. Kawa: 3 CHF; kieliszek wina lub piwo: 3,50–4,20 CHF; (znakomite) risotto dnia: 16 CHF. 
* {{Znacznik|'''Café Saint Pierre'''|46.51939 |6.63709 |typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''[http://www.cafesaintpierre.ch/ Café Saint Pierre]''', Galeries Benjamin Constant 1 (''metro: Bessières''), ☏ +41 21 323-3636. Saint Pierre to kolejny lokal prowadzony przez zespół Café de Grancy; oferuje codzienne menu lunchowe oraz wybór drobnych przekąsek wieczorem, a także bogatą kartę win i innych trunków. W weekendowe wieczory (wliczając czwartki) lokal bywa zatłoczony, więc warto przyjść wcześniej. Cena: 30–40 CHF.
* {{Znacznik|'''Poco Loco'''|46.52307 |6.62602 |typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''[http://pocoloco-movida.ch/ Poco Loco]''', Place Chauderon 5 (''wejście również od strony dzielnicy Flon, z ulicy Rue de Genève''), ☏ +41 22 329-1111. Pon.–śr. 11:30–14:00 i 18:00–23:59, czw. 11:30–14:00 i 18:00–01:00, pt. 11:30–14:00 i 18:00–02:00, sob. 18:00–02:00. Pewnie nie wybierasz się do Szwajcarii specjalnie na meksykańskie jedzenie, ale jeśli nabierzesz na nie ochoty podczas pobytu, trudno o lepszy wybór niż ten gwarny, popularny i dość autentyczny lokal, sąsiadujący z kinem wyświetlającym filmy hiszpańskojęzyczne oraz modnym barem. W menu deserowym znajdziesz wybór meksykańskich cygar, tequili i oczywiście słodkości. Lokal jest dość przyjazny dla wegetarian – w ofercie znajdują się wegetariańskie fajity oraz wrap ze szpinakiem. Kolacja: 30–35 CHF.
* {{Znacznik|'''Java'''|46.52046 |6.63846 |typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''[https://www.lejava.ch/ Java]''', Rue Marterey 36 (''między Rue Enning a Place de l'Ours''), ☏ +41 21 321-3837. Ten kameralny bar i restauracja mają w sobie coś niezwykle przyjaznego, co sprawia, że ​​chce się tu zostać na dłużej – najpierw na chwilę relaksu, a potem na kolację, wybierając spośród wielu pięknie podanych dań inspirowanych kuchnią śródziemnomorską lub bogatej oferty wytrawnych naleśników (crêpes). Wegetarianie poczują się tu jak w domu. Kolacja: ok. 20 CHF.
* {{Znacznik|'''Mövenpick'''|46.50827 |6.62416 |typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''Mövenpick''', Av. de Rhodanie 4, ☏ +41 21 612-7612. Codziennie 06:30–23:30. 
* {{Znacznik|'''Pinte-Besson'''|46.52330 |6.62962 |typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''[https://www.pinte-besson.com/ Pinte-Besson]''', Rue de l'Ale 4, ☏ +41 21 312-5969, infos@pinte-besson.com. Pon.–pt. 08:00–24:00. To najstarsza restauracja w Lozannie, serwująca absolutnie klasyczną kuchnię szwajcarską na bardzo wysokim poziomie. Lokal pełni również funkcję lokalnego baru. 15–25 CHF (lunch); 30–40 CHF (kolacja). 
* {{Znacznik|'''Ristorante St-Paul'''|46.52817 |6.61641 |typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''Ristorante St-Paul''', Av. d'Echallens 72, ☏ +41 21 544-7391. Wieczorami, od wtorku do soboty. Mathilde i Nazzareno Raffa – doświadczeni specjaliści od kuchni włoskiej, wcześniej związani z hotelem Angleterre w dzielnicy Ouchy – zrobili ogromne wrażenie na lozańskim środowisku kulinarnym, otwierając to niezwykle autentyczne bistro serwujące dania z południa Włoch. Choć – wzorem Apulii – główny nacisk położono tu na owoce morza, w menu nie brakuje również propozycji dla wegetarian. Mathilde mówi biegle po angielsku, a jej wiedza na temat włoskich win jest niemal encyklopedyczna; warto więc zapytać ją o opinię, gdy otrzymasz kartę win.

=== Ekskluzywnie ===
* {{Znacznik|'''Le Club''''|46.52161 |6.62668 |typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''Le Club''', Flon Valley (''dojazd metrem [[Plik:Logo_du_M2_de_Lausanne.svg|20px]] do stacji Flon, następnie spacer na plac/esplanadę''). Wysokiej klasy kuchnia włoska w dużej, modnej restauracji o przeszklonych ścianach. Warto spróbować ravioli z truflami. Latem taras, odizolowany od ruchu samochodowego, przyciąga wielu singli. Bezpłatne Wi-Fi. Koszt kolacji to ok. 50 CHF za osobę. 
* {{Znacznik|'''MYO'''|46.51979 |6.62732 |typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''MYO''', 1 allée Ernest-Ansermet (''w parku Montbennon''), ☏ +41 21 323-2288. Wysokiej klasy restauracja serwująca sushi i dania kuchni fusion, z wspaniałym widokiem na jezioro i Alpy. Wegetarianie nie muszą się martwić – kreatywność szefa kuchni obejmuje również dania niezawierające owoców morza. ok. 60 CHF za osobę. 
* {{Znacznik|'''Eat Me'''|46.52025 |6.63233 |typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''[https://eat-me.ch/ Eat Me]''', Rue Pépinet 3 (''w pobliżu Place Saint-François''), ☏ +41 21 311-7659. Restauracja prowadzona przez szefa kuchni Stéphane’a Goubina oferuje kulinarną podróż „dookoła świata”, łącząc smaki Rzymu, Paryża, Nowego Jorku, Tokio i Bangkoku. Od 60 CHF za osobę. 
* {{Znacznik|'''l'Accademia'''|46.50732 |6.62829 |typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''l'Accademia''', 11 Place du Port (''w hotelu Angleterre''), ☏ +41 21 613-3434. Kuchnia włoska na najwyższym poziomie, serwowana w przytulnie urządzonym wnętrzu. Na uwagę zasługuje zarówno znakomita obsługa, jak i bogata karta win. Jakość idzie tu w parze z ceną. Od 60 CHF za osobę. 
* {{Znacznik|'''la Table d'Edgard'''|46.51950 |6.63089 |typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''la Table d'Edgard''', Rue du Grand-Chêne 7-9 (''w hotelu Lausanne Palace''), ☏ +41 21 331 3215. Restauracja słynąca z pomysłowej, wyrafinowanej kuchni i niezwykle troskliwej obsługi; lokal został wyróżniony gwiazdką Michelin – jedną z dwóch przyznanych restauracjom w centrum Lozanny. Od 100 CHF za osobę. 
* {{Znacznik|'''Restaurant de l'Hôtel de Ville de Crissier'''|46.55410 |6.57667 |typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''[http://www.philippe-rochat.ch/ Restaurant de l'Hôtel de Ville de Crissier]''', Rue d'Yverdon 1 (''dojazd autobusem nr 18 do przystanku Crissier-centre – skąd jest już niedaleko – lub taksówką''), tel. +41 21 634-0505. Absolutna czołówka gastronomii w szwajcarskiej części kraju (Romandii), a być może i w całej Szwajcarii. Recenzenci opisujący kunszt kulinarny (nieżyjącego już) szefa kuchni Benoît Violiera używają określeń takich jak „nieporównywalny”, „wybitny” czy „spektakularny”. Lokal szczyci się trzema gwiazdkami Michelin (to najwyższa możliwa ocena, przyznawana niezwykle rzadko) oraz notą 19 na 20 punktów w przewodniku Gault et Millau (co również należy do rzadkości). Warto dokonać rezerwacji z kilkumiesięcznym wyprzedzeniem. Koszt menu waha się od 295 do 360 franków (bez wina).

== Życie nocne ==
Ogromna liczba lokali nocnych sprawia, że ​​trudno zdecydować, które z nich uwzględnić w zestawieniu. Zazwyczaj skupiają się one w dzielnicach rozrywkowych, takich jak Flon, Place du Tunnel, Place de la Gare czy Rue Marterey. Niniejsza lista prezentuje jeden lub dwa lokale z każdego z tych obszarów, a także kilka miejsc położonych nieco na uboczu, z dala od utartych szlaków.

[https://www.lausanne-tourisme.ch/en/ Oficjalna strona internetowa miasta] oferuje zaskakująco dobre zestawienia wydarzeń muzycznych, więc warto tam zajrzeć, aby sprawdzić, co dzieje się w mieście podczas Twojej wizyty.

=== Bary ===
* {{Znacznik|'''Le Bourg'''|46.52005 |6.63642 |typ=bar|url=|kolor=000000|treść=}}'''[https://www.le-bourg.ch/ Le Bourg]''', Rue de Bourg 51, ☏ +41 21 311-6753. Śr. 18:00–01:00, Czw. 18:00–03:00, Pt.–Sob. 18:00–04:00. Świetne miejsce, by zobaczyć wschodzące gwiazdy jazzu i artystów scenicznych z całego kontynentu. Lokal to w rzeczywistości teatr z niewielkim barem przy wejściu; program artystyczny jest imponujący jak na salę mieszczącą maksymalnie 30 osób – od francuskiego jazzu akordeonowego czy gypsy jazzu, przez „nowy folk” w stylu CocoRosie, aż po słynnych DJ-ów z Chicago i Nowego Jorku. Wielu gości zastanawia się, jak udaje im się to wszystko zorganizować. Piwo/wino: 4 CHF.
* {{Znacznik|'''La Bossette'''|46.52606 |6.63672 |typ=bar|url=|kolor=000000|treść=}}'''[https://bo7.ch/ La Bossette]''' (La Bo7), Place du Nord 4, ☏ +41213201585, info@bo7.ch. Restauracja i bar; luźna atmosfera, przystępne ceny i dobre piwo. 
* {{Znacznik|'''Black Luna'''|46.52033 |6.62992 |typ=bar|url=|kolor=000000|treść=}}'''Black Luna''', Place de l'Europe 7 (''wewnątrz stacji metra Flon, przy torze linii [[Plik:Logo_du_M1_de_Lausanne.svg|20px]];;), ☏ +41 21 311-4427. Wt.–Sob. do 02:00. Klimatyczny, mroczny lokal przypominający jaskinię, mieszczący się w miejscu dawnych klubów N²O i Luna. Black Luna oferuje wystrój pełen motywów roślinnych, doskonałe przekąski barowe i dobre drinki, a także chwilę wytchnienia tuż obok rozrywkowej dzielnicy Flon – lokal znajduje się praktycznie wewnątrz stacji metra Flon. Piwo lub kieliszek wina: 3,50–7,00 CHF. 
* {{Znacznik|'''Bar Tabac'''|46.51807 |6.63488|typ=bar|url=|kolor=000000|treść=}}'''Bar Tabac''', Rue Beau-Séjour 7, ☏ +41 21 312-3316. Ta przyjazna kawiarnia oferuje ogromny wybór belgijskich piw i francuskich win. Wystrój jest modny, lecz bez przesady, panuje tu spokojna atmosfera, a wśród klientów spotkać można bardzo przyjemną mieszankę ludzi. 
* {{Znacznik|'''Café Couronne d'Or'''|46.52499 |6.63370|typ=bar|url=|kolor=000000|treść=}}'''[https://www.couronnedor.ch/ Café Couronne d'Or]''', Rue des Deux-Marches 13, ☏ +41 21 311-3817. Niedz., wt. 16:00–23:59, śr. 08:00–23:59, czw.–sob. 08:00–01:00. To kolejne świetne miejsce na drinka przy pracy nad pracą magisterską lub na rozmowę z przyjaciółmi; w sobotnie popołudnia czy niedzielne wieczory lokal pęka w szwach. Przytulny, tradycyjny bar w wąskiej uliczce między placami Riponne a Tunnel. 
* {{Znacznik|'''Café du Château'''|46.52472 |6.63459|typ=bar|url=|kolor=000000|treść=}}'''[https://brasserieduchateau.ch/ Café du Château]''' (Brasserie Artisanale), Place du Tunnel 1, ☏ +41 21 312-6011. Codziennie od 17:00. Lokal oferuje szereg piw warzonych na miejscu, w tym specjalność zakładu – w pełni naturalne piwo imbirowe. Działa tu również kuchnia serwująca smaczną pizzę w rozsądnych cenach. Obowiązuje tu obsługa przy barze, więc trzeba zamówić osobiście – w przeciwnym razie można długo czekać, aż ktoś nas zauważy i obsłuży. Pinta piwa imbirowego (lub innego) kosztuje 5 franków, a pizza – 15 franków. Pizza i piwo własnej produkcji dostępne są w weekendy aż do godziny 4:00 rano.
* {{Znacznik|'''Bleu Lézard'''|46.52010 |6.63772|typ=bar|url=|kolor=000000|treść=}}'''[http://www.bleu-lezard.ch/ Bleu Lézard]''', Rue Enning 10. Bleu Lézard to popularne miejsce spotkań studentów, oferujące na piętrze restaurację, kawiarnię i bar, a w piwnicy – ​​parkiet taneczny. Zazwyczaj w środy odbywają się tu koncerty na żywo, a w weekendy grają DJ-e. Idealne miejsce na późny niedzielny brunch. Piwo kosztuje 4 franki.
* {{Znacznik|'''Le Lounge'''|46.50679 |6.62752|typ=bar|url=|kolor=000000|treść=}}'''Le Lounge''' (Chateau d'Ouchy), Place du Port 2 (''w pobliżu końcowej stacji metra linii M; lokal znajduje się po wschodniej stronie zamku, z widokiem na Alpy Vaudois''), ☏ +41 21 331-3232. Pon.–pt. 10:00–01:00, sob.–niedz. 10:00–02:00. Lokal w hotelu Chateau d'Ouchy oferuje wygodne białe kanapy i imponującą kolekcję szkockich whisky, ale jego największym atutem jest atmosfera rodem z filmu o Jamesie Bondzie.
* {{Znacznik|'''El Cavalo Blanco'''|46.50755 |6.62716|typ=bar|url=|kolor=000000|treść=}}'''El Cavalo Blanco''', Av. d'Ouchy 66 (''nieco powyżej zamku''). To już nie jest pub stylizowany na angielski – dawny „White Horse” przekształcił się w bar tapas, i to naprawdę świetny. Uwaga: sangria blanco (sangria na bazie białego wina) jest niebezpiecznie dobra. 
* {{Znacznik|'''MGM'''|46.50774  |6.62535|typ=bar|url=|kolor=000000|treść=}}'''MGM''', Rue du Lac 14 (''50 m na wschód od stacji metra Ouchy''), ☏ +41 21 616-3881. Lokal z czerwoną fasadą zwróconą w stronę jeziora i Alp; MGM dysponuje dwoma tarasami: typowym ogródkiem na chodniku oraz – co lepsze – tarasem na piętrze, idealnym miejscem na relaks i drinka z widokiem na masyw Chablais w promieniach letniego, wieczornego słońca. 
* {{Znacznik|'''XIIIème Siècle'''|46.52344 |6.63532|typ=bar|url=|kolor=000000|treść=}}'''XIIIème Siècle''', Rue Cité-Devant (''na Starym Mieście, za katedrą''). Codziennie 22:00–05:00. Choć reklamuje się jako bar studencki, ten lokal w piwnicy (o nazwie „XIII wiek”) naprawdę ożywa po północy, gdy inne bary zaczynają się zamykać. Zabawa taneczna (i intensywne podrywanie) trwa tu do 5:00 rano. Duży plus: bardzo czyste toalety – w pełni nowoczesne, na miarę XXI wieku. Trunki są tu jednak nieco droższe niż w innych miejscach. 5 franków za piwo. 
* {{Znacznik|'''Le Lapin Vert'''|46.52358 |6.63589|typ=bar|url=|kolor=000000|treść=}}'''[http://www.lapinvert.ch/ Le Lapin Vert]''', Ruelle du Lapin Vert (''na Starym Mieście, za katedrą''), ☏ +41 21 312-1317. Pt.–sob. do 03:00. Bar rockowy. Piwo, pot i głośna muzyka. 
* {{Znacznik|'''The Great Escape'''|46.52277 |6.63323|typ=bar|url=|kolor=000000|treść=}}'''[https://the-great.ch/ The Great Escape]''', Rue de la Madeleine 18, ☏ +41 21 312-3194. Lokal dysponuje kilkoma ekranami wyświetlającymi wydarzenia sportowe; choć liczba miejsc wewnątrz jest ograniczona, bar posiada bardzo przyjemny taras zewnętrzny, szczególnie w cieplejszych miesiącach. W dni powszednie panuje tu raczej spokojna i luźna atmosfera, jednak w weekendy bywa tłoczno i ​​gwarno. 
* {{Znacznik|'''Taco's Bar'''|46.52146 |6.62845|typ=bar|url=|kolor=000000|treść=}}'''[https://tacos-bar.ch/ Taco's Bar]''', Rue de Genève 17 (''w piwnicy w dzielnicy Flon''), ☏ +41 21 320-1525. Stoły bilardowe i muzyka na żywo; lokal o dość dużej powierzchni.
* {{Znacznik|'''La Mise En Bière'''|46.52379 |6.62862 |typ=bar|url=|kolor=000000|treść=}}'''[https://lamise.ch/en La Mise En Bière]''', Rue de la Tour 14 1004, ☏ +41 21 311 39 12. Pon.–pt. 15:00–22:00, sob. 11:00–22:00, niedz. nieczynne. Bar z piwem rzemieślniczym, oferujący rotacyjny wybór ok. 30 piw z beczki (zarówno zagranicznych, jak i krajowych). Obok znajduje się również dobrze zaopatrzony sklep. Obsługa mówi głównie po angielsku. Lokal zamykany jest dość wcześnie, więc warto to uwzględnić w planach. 
Dla odwiedzających spoza francuskojęzycznej części [[Szwajcaria|Szwajcarii]] zaskakujące może być to, jak dobrze życie nocne społeczności '''gejowskiej''' jest zintegrowane z ogólnym życiem nocnym miasta. Większość lokali w Lozannie jest zdecydowanie przyjazna gejom, a w wielu z nich pracuje mieszany personel (zarówno osoby heteroseksualne, jak i homoseksualne). Istnieje jednak kilka miejsc, które albo reklamują się jako lokale gejowskie, albo przyciągają głównie klientelę homoseksualną, wykraczając tym samym poza zwykłą przyjazność wobec tej społeczności. Jeśli właśnie tego szukasz, przy Avenue de Tivoli znajduje się wiele takich barów.

=== Kluby ===
* {{Znacznik|'''Le Romandie – Rock club Lôzane'''|46.52016 |6.63162|typ=bar|url=|kolor=000000|treść=}}'''[https://www.leromandie.ch/ Le Romandie – Rock club Lôzane]''', Place de l'Europe 1b. Jako spółdzielnia prowadzona przez członków, Romandie oferuje prawdopodobnie najtańsze drinki w całej Szwajcarii, ale najważniejsze są tu zespoły. Repertuar koncentruje się głównie na hard rocku i heavy metalu, choć co tydzień występują też wykonawcy muzyki folkowej i innych gatunków; odbywają się tu również luźne imprezy z DJ-ami, trwające do późnych godzin nocnych. Kolejną atrakcją jest sama lokalizacja: klub mieści się w przestrzeni między dwoma przęsłami wiaduktu na Place de l'Europe. 
* {{Znacznik|'''Les Docks'''|46.52242 |6.61929|typ=bar|url=|kolor=000000|treść=}}'''[https://www.docks.ch/ Les Docks]''', Av. Sévelin 34. Klub położony w strefie przemysłowej, oferujący koncerty raz lub dwa razy w tygodniu – od francuskiej piosenki autorskiej (*chanson à texte*) po metal (choć dominuje muzyka świata/world music). 
* {{Znacznik|'''MAD'''|46.52187 |6.62714|typ=bar|url=|kolor=000000|treść=}}'''MAD''', Rte de Genève 23. Jeden z największych szwajcarskich klubów tanecznych, goszczący międzynarodowych DJ-ów. Czwartki to noce R&amp;B i imprezy studenckie, piątki – trance i techno, soboty – house, a niedziele – imprezy TRIXX oraz noce gejowskie (jungle). Po północy trudno się tu dostać. Szczegóły warto sprawdzić w lokalnych informatorach. 
* {{Znacznik|'''D!'''|46.52102 |6.63101|typ=bar|url=|kolor=000000|treść=}}'''[https://dclub.ch/ D!]''', Place Centrale. Klub taneczny z występami międzynarodowych DJ-ów i okazjonalnymi koncertami. Zabawa rozkręca się dopiero po północy. Szczegóły warto sprawdzić w lokalnych informatorach. 
* {{Znacznik|'''Amnesia Club'''|46.51181 |6.60927|typ=bar|url=|kolor=000000|treść=}}'''Amnesia Club''', Av. Jaques-Dalcroze 9 (''nad jeziorem''). 
* {{Znacznik|'''La Ruche Club'''|46.52407 |6.62751|typ=bar|url=|kolor=000000|treść=}}'''[https://la-ruche.ch/ La Ruche Club]''' (The Hive), Rue de la tour 41. Bardzo popularne miejsce do tańca przy muzyce minimal; czasem grany jest też psychedelic trance. To osobliwe miejsce, odwiedzane przez mnóstwo „dziwnych owadów”. „Widzimy się w Ulu!” (''On s'retrouve à la ruche!'') – tak tu mówią. Na piętrze znajduje się powiązany z klubem lokal Café Hydromel (hydromel to rodzaj miodu pitnego).

== Festiwale, imprezy ==

== Noclegi ==
* Mövenpick Hotel Lausanne hotel 4-gwiazdkowy 
* Carlton Lausanne Boutique Hôtel hotel 4-gwiazdkowy 
* Hôtel des Inventions 
* SwissTech Hotel 
* Elite hotel 3-gwiazdkowy

== Kontakt ==

== Bezpieczeństwo ==

== Informacje turystyczne ==
* '''[https://www.lausanne-tourisme.ch/en/ Biuro Informacji Turystycznej w Lozannie]''' (''znajdujące się na głównym dworcu kolejowym oraz w dzielnicy Ouchy, gdzie dzieli lokal ze stacją metra linii [[Plik:Logo_du_M2_de_Lausanne.svg|20px]]''), tel. +41 21 613-7373. Otwarte codziennie w godzinach 09:00–19:00. Pracownicy biura – zarówno na miejscu, jak i podczas rozmowy telefonicznej – niemal zawsze potrafią znaleźć hotel odpowiadający Twoim możliwościom finansowym, nawet w ostatniej chwili. Ponadto oferują oni świetną, bezpłatną mapę miasta oraz bogaty wybór przydatnych materiałów informacyjnych w języku angielskim, a także francuskim, niemieckim i włoskim.

== Wyjazd ==

{{Zarys}}
{{Atrybucja}}

{{Jest w|Vaud}}

[[Kategoria:Szwajcaria]]</text>
      <sha1>2jtl5jagyd1pmrhh6jrnhz2dkr2zcqx</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>158882</id>
      <parentid>158881</parentid>
      <timestamp>2026-09-25T08:15:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Moromar</username>
        <id>2451</id>
      </contributor>
      <comment>/* Bary */</comment>
      <origin>158882</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="69434" sha1="t5ors1mnkobrjdz0h8vs8fh7arrg45m" xml:space="preserve">{{Top-banner}}
{{Miejscowość infobox
 |nazwa            = Lozanna
 |nazwa oryginalna = Lausanne
 |widok            = Lausanne_Wiki.jpg
 |opis             = 
 |herb             = CHE_Lausanne_COA.svg
 |mapa             = Lausanne dot.jpg
 |państwo          = [[Plik:Flag of_Switzerland_(Pantone).svg|20px]] [[Szwajcaria]]
 |region           = [[Plik:CHE_Vaud_Flag.svg|20px]] [[Vaud]]
 |powierzchnia     = 41,38
 |wysokość         = 495
 |ludność          = 145 600
 |prefiks          = 021
 |kod pocztowy     = 1000–1018
 |www              = https://www.lausanne.ch/
}}
'''Lozanna''' ([[Rozmówki francuskie|fra]] ''Lausanne'', wym. [lozan]), stolica [[Szwajcaria|szwajcarskiego]] kantonu [[Vaud]], to liczące 140 000 mieszkańców (stan na 2020) miasto położone na północnym krańcu [[Jezioro Genewskie|Jeziora Genewskiego]] (''Lac Léman''). Stanowi ono węzeł komunikacji publicznej kantonu [[Vaud]] oraz bramę do alpejskiego kantonu [[Valais]], gdzie znajdują się jedne z najbardziej znanych stoków narciarskich na świecie.

== Charakterystyka ==
{{Infobox|Mayor Davel|[[Plik:Lausanne Major Davel.JPG|150px|right|thumb|Pomnik Mayora Davela]]'''Mayor Davel''', pełne imię i nazwisko Jean Daniel Abraham Davel urodził się 20 października 1670 roku w Morrens VD. Był szwajcarskim buntownikiem i obecnie jest uważany za par Excelle bohatera ludowego Vaudois. W 1712 roku został mianowany burmistrzem przez ludność Berna (Vaud był wówczas częścią Berna). Davel poczuł się wezwany przez Boga do wyzwolenia swojej ojczyzny – Vaud – od Berneńczyków. 31 marca 1723 roku niespodziewanie wjechał do Lozanny, zebrał tam radę miejską i przedstawił manifest. W manifeście tym naród berneński został oskarżony o szereg błędów. Wyjaśnił swój plan wyzwolenia Vaud. Nie znalazł jednak żadnego poparcia dla tej kwestii w radzie miasta i incydent został zgłoszony bezpośrednio do Berna, po czym Davel został aresztowany. Podczas śledztwa Davel był torturowany, ale nadal upierał się, że wyzwolenie Vaud było boską inspiracją i że nie miał wspólników. Niemniej jednak został uznany za winnego i ścięty w Lozannie-Vidy 24 kwietnia 1723 r. W XIX wieku historia ta została wysoce wysterylizowana i stał się bohaterem ludowym Vaud.}}
Miasto jest gospodarzem '''Międzynarodowego Komitetu Olimpijskiego''' i dwóch głównych uniwersytetów. Jak można się spodziewać, duża populacja studentów tworzy tętniącą życiem społeczność nocną i artystyczną skupioną wokół '''dzielnicy Flon'''. Znajdziesz tu także wiele znakomitych restauracji i dwa tuziny godnych uwagi muzeów, w tym '''Muzeum Olimpijskie''' i niecodzienną '''Kolekcję de l'Art Brut'''. Miłośnicy architektury znajdą na szczycie miasta najlepiej zachowaną '''gotycką katedrę''' w [[Szwajcaria|Szwajcarii]].

Lozanna, mimo że jest miastem bardzo międzynarodowym (42% jego populacji w 2013 stanowili obcokrajowcy), jest miastem [[Rozmówki francuskie|francuskojęzycznym]]. [[Rozmówki angielskie|Angielski]] nie jest tak powszechnie używany jak w [[Genewa|Genewie]] i prawdopodobnie będziesz miał problemy z porozumiewaniem się z przeciętną osobą na ulicy. Większość pracowników sektora usług mówi jednak trochę po angielsku, a poziom języka angielskiego wśród młodych Szwajcarów jest zwykle wysoki (wśród starszego pokolenia zdecydowanie silniejszy jest [[Rozmówki niemieckie|język niemiecki]]). Gość nie będzie miał problemów z poruszaniem się wyłącznie po angielsku.

[[Plik:Lausanne cathedral from gd pont.jpg|thumb|300px|Katedra w Lozannie widziana z mostu Grand Pont]]

=== Historia ===
Osadnictwo na wzgórzu, na którym leży Lozanna, istniało co najmniej od epoki kamienia, jednak większość opracowań historycznych wiąże początki miasta z rzymskim obozem ''Lausanna'', usytuowanym nieco niżej, u podnóża wzgórza w kierunku jeziora – na terenie dzisiejszej miejscowości Vidy.

W średniowieczu miasto przeniesiono na łatwiejsze do obrony szczytowe partie wzgórza; o wzroście jego zamożności i znaczenia decydowało w dużej mierze położenie przy głównych szlakach komunikacyjnych wiodących z północy na południe, łączących [[Włochy]] z rejonem [[Morze Północne|Morza Północnego]]. Było to najważniejsze miasto na północ od przełęczy św. Bernarda – przynajmniej do czasu utworzenia biskupstwa w [[Valais]].

W 1536 roku miasto zostało przejęte przez [[Berno]] od książąt Sabaudii w ramach działań mających na celu zabezpieczenie południowo-zachodniej granicy tego kantonu. [[Berno]] sprawowało władzę nad tym obszarem aż do momentu, gdy Lozanna uzyskała niezależność po wkroczeniu wojsk francuskich pod wodzą Napoleona Bonapartego w 1798 roku. W 1803 roku miasto włączono do [[Szwajcaria|Szwajcarii]] jako stolicę kantonu [[Vaud]].

[[Lavaux]] – niewielki region położony na północno-zachodnim brzegu [[Jezioro Genewskie|Jeziora Genewskiego]], rozciągający się od Lozanny po [[Montreux]] (obszar ten bywa nazywany '''Szwajcarską Riwierą''') – od około 150 lat stanowi drugi dom dla pisarzy, artystów i muzyków. Do grona pierwszych słynnych przybyszów należeli państwo Shelleyowie oraz Lord Byron; bawili się oni i tworzyli w Lozannie (krążą pogłoski, że to właśnie tutaj powstał „Frankenstein”). Wśród innych znanych mieszkańców warto wymienić Ernesta Hemingwaya, który spędzał tu zimy z młodą rodziną w okresie opisanym w książce „Ruchome święto”, oraz Charliego Chaplina, mieszkającego w [[Vevey]] od połowy lat 30. XX wieku.

=== Orientacja ===
Dla odwiedzających Lozannę najważniejszymi dzielnicami są '''Cité''', '''Ville Marché''' oraz portowa dzielnica '''Ouchy'''. Pomiędzy nimi znajduje się '''Flon''' – obecnie przede wszystkim zagłębie klubów nocnych i sklepów – oraz położona tuż poniżej dworca kolejowego, zazwyczaj spokojna dzielnica '''Sous Gare''', która szczyci się jednymi z najlepszych kawiarni w mieście. Jeśli masz ochotę na spacer, warto poświęcić kilka godzin na wędrówkę po lesie '''Sauvebelin''', położonym na północ od wzgórza ''Hermitage''. Oto krótka charakterystyka tych dzielnic:

* {{Znacznik|'''Cité'''|46.5258|6.6275|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''Cité''' — to wzgórze stanowi najstarszą część Lozanny i przyciąga wielu turystów; znajdują się tu ''katedra'', ''zamek'', muzeum ''MUDAC'', kilka innych muzeów, teatr dla dzieci oraz znakomity sklep z zabawkami.
* {{Znacznik|'''Ville Marché'''|46.5231787|6.6326505|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''Ville Marché''' — średniowieczna Lozanna rozwijała się wokół targowisk organizowanych przy bramach wjazdowych do miasta; obszar ten – obejmujący place ''Place de la Palud'', ''Place St. François'' i ''Place Riponne'' – stanowi wraz z historycznym centrum całość Starego Miasta.
* {{Znacznik|'''Flon'''|46.521667|6.626944|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''Flon''' — pierwotna linia kolejowa prowadząca do Lozanny biegła doliną rzeki Flon, jednak brak możliwości poprowadzenia jej przez środek miasta sprawił, że w XIX wieku zastąpiono ją trasą przebiegającą przez kolejne wzgórze na południe, co umożliwiło obsługę połączeń z kantonem [[Valais]] i [[Włochy|Włochami]]. Dziś dawne magazyny w dolinie Flon mieszczą głównie modne restauracje i dyskoteki.
* {{Znacznik|'''Ouchy'''|46.507072|6.626764|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''Ouchy''' — dawna wioska rybacka, włączona w granice Lozanny w połowie XIX wieku, by pełnić funkcję portu nad ''Jeziorem Genewskim'' (Lac Léman). Wspaniałe widoki na jezioro i Alpy oraz przyjemniejsza temperatura powietrza sprawiają, że Ouchy cieszy się dużą popularnością w miesiącach letnich. W pobliżu portu znajduje się wiele hoteli i restauracji; w tej dzielnicy mieści się również [https://www.olympics.com/museum/ Muzeum Olimpijskie].
* {{Znacznik|'''Sous Gare'''|46.5151324|6.6260134|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''Sous Gare''' (dosłownie „pod dworcem”) — w XIX wieku Lozanna rozrosła się, zajmując cały teren pomiędzy obecną lokalizacją dworca kolejowego a portem w Ouchy. To przede wszystkim dzielnica bloków mieszkalnych i domów, ale warto się po niej przespacerować – choćby dla ''Café de Grancy'' i parku na wzgórzu ''Crêt de Montriond''.

== Dojazd ==
=== Samolotem ===
Najbliższe lotnisko, {{Znacznik|Port lotniczy Genewa|46.23756|6.10921|typ=transport}}'''Port lotniczy Genewa''' ({{IATA|GVA}}), obsługuje niemal wszystkich europejskich przewoźników oraz cztery codzienne połączenia transatlantyckie: z [[Waszyngton]]u-Dulles (linie Continental), [[Nowy Jork|Nowego Jorku]]-JFK (Swiss), [[Newark (New Jersey)|Newark (Continental) i [[Montreal]]u (Air Canada); w przypadku innych lotów z [[Stany Zjednoczone|USA]] konieczna jest przesiadka w głównym porcie przesiadkowym (hubie) danej linii lotniczej. Podróż pociągiem między lotniskiem w Genewie a stacją Lausanne CFF trwa około 45 minut; pociągi kursują co najmniej dwa razy na godzinę, z wyjątkiem późnych godzin nocnych i wczesnoporannych. Pełna opłata za przejazd z lotniska w Genewie do Lozanny wynosi 27 franków. Alternatywą jest {{Znacznik|Port lotniczy Zurych|47.464722|8.549167|typ=transport}}'''[[Port lotniczy Zurych|lotnisko w Zurychu]]''' ({{IATA|ZRH}}), oferujące częstsze połączenia transatlantyckie, obsługiwane głównie przez linie Swiss.

=== Koleją ===
Obsługę kolejową Lozanny zapewniają [https://www.sbb.ch/en Szwajcarskie Koleje Federalne] (SBB/CFF/FFS) – jeden z najsprawniejszych systemów transportu pasażerskiego na świecie. Pociągi kursują codziennie mniej więcej co pół godziny w godzinach od 04:45 do 01:30, łącząc miasto z Genewą, [[Zurych]]em (Zürich HB), [[Berno|Bernem]], [[Lucerna|Lucerną]], [[Neuchâtel]], [[St. Gallen]], [[Brig]], [[Biel/Bienne]] oraz miejscowościami pośrednimi. Wszystkie pociągi zmierzające do [[Genewa|Genewy]] z innych części Szwajcarii przejeżdżają przez Lozannę; kursują tu również liczne pociągi lokalne, dzięki czemu w ciągu dnia połączenie z Genewą (w obu kierunkach) dostępne jest średnio co 15 minut. Podróż szybkim pociągiem bezpośrednim (IC) z [[Genewa|Genewy]] zajmuje nieco ponad pół godziny, podczas gdy pociągi lokalne, zatrzymujące się na mniejszych stacjach, mogą potrzebować na to nawet godziny. Codziennie kursują cztery pociągi z [[Paryż|paryskiego]] dworca Gare de Lyon (szybkie składy ''TGV'' przewoźnika [https://www.groupe-sncf.com/fr SNCF]), a także jeden bezpośredni pociąg z [[Wenecja|Wenecji]] i trzy z [[Mediolan]]u. Włoski przewoźnik kolejowy oferuje również połączenia nocne z [[Rzym]]u i [[Wenecja|Wenecji]]. Bilety kolejowe w [[Szwajcaria|Szwajcarii]] są drogie. Warto kupować je z wyprzedzeniem (przez internet), aby skorzystać z niższych cen (oferta ''billet dégriffé'').

{{Znacznik|Dworzec kolejowy|46.516886 |6.629096 |typ=transport}}'''Dworzec kolejowy''' (Gare CFF), Place de la Gare 9. Całodobowe skrytki bagażowe, cena: 6–9 CHF.

=== Samochodem ===
Lozanna jest połączona ze szwajcarską siecią autostrad za pośrednictwem autostrady [[Plik:A1Swiss.svg|25px]] ([[Genewa]] – [[Berno]] – [[Zurych]] – [[St. Gallen]]) oraz autostrady [[Plik:A9Swiss.svg|25px]] ([[Brig]]-Glis – [[Sion]] – [[Vallorbe]]). Dla miasta istotne znaczenie ma również łącznik autostradowy A1A, który odgałęzia się od autostrady [[Plik:A1Swiss.svg|25px]] w pobliżu Ecublens i kończy się w dzielnicy Vidy w Lozannie.

=== Autobusem ===
Autobusy międzynarodowe przyjeżdżają codziennie z [[Hiszpania|Hiszpanii]], [[Francja|Francji]] oraz głównych miast [[Europa Środkowa|Europy Środkowej]]. Wiele z nich przejeżdża przez [[Genewa|Genewę]] lub [[Bazylea|Bazyleę]], zanim zatrzyma się w Lozannie. {{Znacznik|Dworzec autobusowy|46.5365617025889|6.623129538004348|typ=transport}}'''Dworzec autobusowy''' znajduje się w północnej części miasta.

=== Statkiem ===
==== Statki wycieczkowe ====
Do Lozanny kursują statki zarówno z francuskiego, jak i szwajcarskiego brzegu Jeziora Genewskiego. Głównymi portami, z których wypływają jednostki, są [[Évian-les-Bains]], [[Montreux]], [[Genewa]] oraz wiele mniejszych miejscowości położonych nad brzegiem jeziora. Dużą popularnością wśród turystów cieszą się rejsy połączone z lunchem lub kolacją. Większość statków porusza się w spokojnym tempie, co czyni je najwolniejszym środkiem transportu do Lozanny. Latem rozkład rejsów jest dość rozbudowany, jednak jesienią i wiosną ulega on ograniczeniu, a zimą statki niemal całkowicie przestają kursować.

==== Promy ====
Z {{Znacznik|Przystań Lausanne-Ouchy|46.50514053914229|6.626600742727966|typ=transport}}'''przystani Lausanne-Ouchy''' przez cały rok kursują – w ramach oferty '''NaviMobilité''' i pod szyldem przewoźnika CGN – promy pasażerskie obsługujące bezpośrednie połączenia przez jezioro do [[Évian-les-Bains]] (linia N1) oraz [[Thonon-les-Bains]] (linia N2). Służą one przede wszystkim osobom dojeżdżającym do pracy przez granicę, dlatego kursują od poniedziałku do piątku – od wczesnych godzin porannych aż do późnego wieczora. W porównaniu ze standardowymi statkami rejsowymi CGN, promy te objęte są odrębną, nieco droższą taryfą, oferują nieco niższy komfort podróży, ale zapewniają krótszy czas przejazdu.

=== Pieszo ===
Przez miasto przebiega '''Via Francigena''' – długodystansowy szlak pieszy łączący [[Canterbury]] z [[Rzym]]em, oznaczony w Szwajcarii numerem 70.

== Komunikacja ==
{{mapa|46.518|6.632|zoom=14|layer=|staticmap=|align=|name=|grupy=transport,zobacz,natura,jedzenie,bar,nocleg,atrakcja,zakupy,alarm,zdrowie,zabytek,kontakt,nauka,punkt,rower,parking,obszar,metro,praca}}
=== Pieszo ===
Piesze wędrówki to świetny sposób na poruszanie się po Lozannie. W odległości krótkiego spaceru od głównego dworca kolejowego znajduje się wiele atrakcji, przy czym ulice w większości wolne od ruchu samochodowego zaczynają się po drugiej stronie ulicy od Rue du Petit-Chêne, która prowadzi do Place St. François na starym mieście. Stamtąd kolejne deptaki prowadzą do dzielnicy Flon z wieloma barami, klubami i restauracjami, do ulic handlowych pomiędzy Place St. François i Place de la Riponne oraz do starego miasta w pobliżu katedry. Planując spacer, weź pod uwagę, że ''Lozanna jest niezwykle stroma'' jak na miasto tej wielkości, z wieloma ulicami, które na mapie mogą wydawać się zwodniczo łatwe, co może stanowić wyzwanie, zwłaszcza dla osób o ograniczonej sprawności ruchowej. Linia metra [[Plik:Logo_du_M2_de_Lausanne.svg|20px]] (patrz poniżej) obejmuje większość najbardziej stromych części miasta i dlatego stanowi dobrą alternatywę dla pieszych.

=== Metrem ===
[[Plik:TSOL-p1030587.jpg|200px|thumb|Stacja metra Vigie na linii M1]]
Lozanna to najmniejsze miasto na świecie posiadające metro. Funkcjonują tu dwie linie metra obsługiwane przez przewoźnika ''[https://www.t-l.ch/ Transports publics de la région lausannoise]'' (TL), a ich głównym węzłem przesiadkowym jest stacja Flon. Nowa linia [[Plik:Logo_du_M2_de_Lausanne.svg|20px]] to w pełni zautomatyzowany system metra łączący dzielnicę Ouchy z północnym przedmieściem Epalinges; trasa przebiega przez główny dworzec kolejowy, stację Flon oraz liczne przystanki na Starym Mieście. Linia [[Plik:Logo_du_M2_de_Lausanne.svg|20px]] może zaskoczyć osoby odwiedzające miasto po raz pierwszy, ponieważ zarówno trasa, jak i niektóre stacje są bardzo '''strome''' – na przykład na stacji Gare peron jest nachylony, dlatego warto mocno się trzymać. Stacja Bessières, położona w pobliżu katedry, znajduje się na stromym zboczu jednego ze wzgórz Starego Miasta; przejazd windą ze stacji na poziom mostu (z wnętrza windy roztacza się widok na miasto poniżej) to atrakcja, której nie spotyka się w większości innych systemów metra. Linia [[Plik:Logo_du_M1_de_Lausanne.svg|20px]] obsługuje kierunki zachodnie, w tym Uniwersytet w Lozannie (UNIL) oraz politechnikę [https://www.epfl.ch/en/ EPFL] (École Polytechnique Fédérale de Lausanne).

Istnieje również lokalna kolej obsługiwana przez prywatną firmę [https://leb.ch/ LEB]; jej pociągi łączą się z dwiema liniami metra na stacji Flon i kursują do odległych północnych przedmieść, takich jak Echallens i Bercher, jednak dzięki coraz większej częstotliwości kursowania linia ta zaczęła pełnić funkcję trzeciej linii metra.

Wszyscy goście hoteli w Lozannie otrzymują bezpłatny bilet na metro i autobusy, ważny przez dwa tygodnie.

Bilety na metro (i autobusy) można kupić w automatach na wszystkich przystankach, a także na głównym dworcu kolejowym i stacji Flon. Ceny biletów jednorazowych zależą od odległości, zgodnie z systemem strefowym. Liczbę stref, które musi obejmować bilet, można sprawdzić na schemacie umieszczonym na automatach biletowych lub na bezpłatnej mapie dostępnej we wszystkich punktach sprzedaży. W ofercie znajdują się bilety jednorazowe, bilety „tam i z powrotem” oraz karnety dzienne i tygodniowe. Większość automatów biletowych na przystankach metra i autobusów nie wydaje reszty. Abonamenty kolejowe [https://www.sbb.ch/en CFF] (tzw. ''Abonnement Général'') uprawniają do nieograniczonych przejazdów w ramach sieci TL i LEB.

Jeśli posiadasz karnet CFF przeznaczony dla podróżnych spoza Szwajcarii, warto zapytać na głównym dworcu, czy obejmuje on lokalny transport miejski, ponieważ zasady te różnią się w zależności od rodzaju karnetu. Według stanu na lipiec 2013 bilet na „krótki przejazd” (maksymalnie 3 przystanki, ważny 30 minut) kosztuje 1,90 fr., bilet godzinny – 3,50 fr., a bilet całodniowy – 8,80 fr. Podobnie jak w Genewie, na stacjach znajdują się automaty biletowe.

=== Autobusem ===
Czyste i szybkie autobusy, również obsługiwane przez ''[http://www.t-l.ch/ TL]'', kursują bardzo często i tworzą na tyle gęstą sieć, że rzadko znajdziesz się w odległości większej niż kilkaset stóp od któregoś z przystanków. Niektóre trolejbusy przypominają pociąg złożony z dwóch wagonów, w którym właściwy pojazd ciągnie drugi, pozbawiony własnego napędu.

=== Rowerem ===
Rowery można wypożyczyć w firmie Lausanne Roule za 6 CHF dziennie (plus kaucja w wysokości 90 CHF). Firma posiada punkt w centrum miasta (tuż przy stacji metra Lausanne Flon – uwaga: adres podany na stronie internetowej jest błędny) oraz drugi na zachodnich przedmieściach, w miejscowości Renens. Planowane są kolejne lokalizacje, w tym jedna w dzielnicy Ouchy. Istnieje możliwość wypożyczenia roweru w jednym punkcie i zwrotu w drugim. Trzeci punkt znajduje się w [[Vevey]], jednak w przypadku wynajmu jednostronnego (zwrot w innym miejscu niż wypożyczenie) opłata wynosi 10 CHF. Trasa rowerowa z Lozanny do [[Vevey]] jest przepiękna: po lewej stronie rozciągają się niekończące się winnice, a po prawej – [[Jezioro Genewskie]] i [[Alpy]]. W punkcie Lausanne Roule można bezpłatnie otrzymać broszurę opisującą tę trasę.

Inną ciekawą opcją jest wynajem rowerów elektrycznych za pośrednictwem serwisu [https://bicy.ch/en bicy.ch]; ceny zaczynają się od 89 CHF miesięcznie (ok. 100 USD).

Warto pamiętać, że miasto jest dość strome, ale okolice nabrzeża są bardzo przyjemne. Dostępna jest praktyczna mapa rowerowa („Carte Velo”) w skali 1:10 000; choć wydano ją w 2006 roku, wciąż można ją pobrać ze [https://www.lausanne.ch/vie-pratique/mobilite/se-deplacer-a-lausanne/a-velo strony internetowej miasta]. Pomaga ona osobom nieznającym jeszcze Lozanny w znalezieniu najlepszych tras rowerowych w okolicy. Miasto dysponuje doskonałą siecią ścieżek, wyznaczonych pasów dla rowerów oraz tuneli, które ułatwiają pokonywanie najbardziej ruchliwych skrzyżowań. Trasy wzdłuż jeziora są niezwykle malownicze, jednak w szczytowych momentach letniego sezonu bywa na nich tłoczno od spacerowiczów, osób na rolkach i innych rowerzystów.

== Warto zobaczyć ==
{{Infobox|Serce Lozanny|Co to może oznaczać? ​​Wielu turystów zazwyczaj udaje się nad jezioro do dzielnicy Ouchy, spaceruje po promenadzie, a następnie wraca do domu, sądząc, że widzieli już Lozannę. Tymczasem prawdziwe życie toczy się powyżej głównego dworca kolejowego – na Starym Mieście oraz w dzielnicy Flon. To właśnie tam znajduje się też większość atrakcji turystycznych.}}
* {{zobacz
| name=[https://artbrut.ch/ Collection de l'Art Brut] | alt= | url= | adres=Av. des Bergières 11 | lat=46.527485| long=6.624743| wskazówki=autobus nr 2 w kierunku Désert, przystanek Jomini; autobus nr 3 w kierunku Bellevaux, przystanek Beaulieu
| tollfree=+41 21 315-2570 | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=wtorek-niedziela 11:00-18:00. Ta kolekcja dzieł niedoświadczonych artystów, którą trzeba zobaczyć, będzie na zmianę zachwycać, zadziwiać, zadziwiać i irytować. Życie wielu artystów, których prace są tu prezentowane, było trudne lub niemożliwe poza (lub wewnątrz) instytucji, odnajdując ukojenie i cel w czasami kompulsywnych aktach twórczych. 10 Fr.
}}
[[Plik:Palais du rumine.jpeg|thumb|Palais de Rumine, w którym znajduje się wiele godnych uwagi muzeów]]
* {{zobacz
| name=Palais de Rumine | alt= | url= | adres=Place de la Riponne 6 | lat=46.523611| long=6.633889| wskazówki=
| tollfree=+41 21 316-3310. | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=wto śro 11:00-18:00, czw 11:00-20:00, piątek-niedziela 11:00-17:00. Ten piękny budynek, wzorowany na włoskim renesansowym projekcie, nie jest tak stary, na jaki wygląda. Wewnątrz znajduje się pięć różnych muzeów z wystawami obejmującymi różnorodne tematy, od sztuk pięknych po historię naturalną. 4 Fr.
}}
* {{zobacz
| name=Muzeum Archeologiczno-Historyczne | alt=Musée d'archéologie et d'histoire | url= | adres=Place de la Riponne 6 | lat=46.523655| long=6.637206| wskazówki=
| tollfree=+41 21 316-3430 | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=wt.-czw. 11:00-18:00, pt.-niedz. 11:00-17:00. 6 Fr.
}}
* {{zobacz
| name=[https://www.mcba.ch/ Muzeum Sztuk Pięknych] | alt=Musée des Beaux-Arts | url= | adres=Place de la Riponne 6 | lat=46.517991| long=6.62544| wskazówki=
| tollfree=+41 21 316-3445 | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=pon.-czw. 11:00-20:00, pt.-niedz. 11:00-17:00.
}}
* {{zobacz
| name=Muzeum Historyczne w Lozannie | alt=Musée Historique de Lausanne | url= | adres=Place de la Cathedral 4 | lat=46.523015| long=6.634942| wskazówki=
| tollfree=+41 21 315-4101 | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=wt.-czw. 11:00-18:00, pt.-niedz. 11:00-17:00. Zbiór map, obrazów i dokumentów dotyczących historii Lozanny i regionu Jeziora Genewskiego od czasów najdawniejszych, przez długą okupację berneńską, po wyzwolenie i współczesność. Warto odwiedzić samą pięknie wykonaną dioramę XVI-wiecznej Lozanny. 4 Fr, studenci 2,50 Fr.
}}
* {{zobacz
| name=[https://mudac.ch/ Mudac] | alt= | url= | adres=Place de la Cathedral 6 | lat=46.5221| long=6.6353| wskazówki=
| tollfree=+41 21 315-2530 | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=wto-niedziela 11:00-18:00, lipiec-sierpień pon. 11:00-18:00. Muzeum designu i współczesnej sztuki użytkowej. 10 Fr.
}}
* {{zobacz
| name=[https://elysee.ch/ Musée de l'Elysée] | alt= | url= | adres=Av. de l'Elysée 18 | lat=46.51855| long=6.62398| wskazówki=
| tollfree=+41 21 316-9911 | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Wt.–niedz. 11:00–18:00. Światowej klasy muzeum fotografii, położone w pięknym parku. Bardzo blisko Muzeum Olimpijskiego. 8 CHF, studenci 4 CHF.
}}
* {{zobacz
| name=Espace Arlaud | alt= | url= | adres=Place de la Riponne 2 bis | lat=46.5228| long=6.6321| wskazówki=
| tollfree=+41 21 316-3850. | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Śr.-pt. 12:00-18:00, pt.-ndz. 11:00-17:00. 6 Fr.
}}
* {{zobacz
| name=La Tour d'Ale | alt= | url= | adres=Av. de l'Elysée 18 | lat=46.5228| long=6.6321| wskazówki=
| tollfree=+41 21 316-9911 | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Wieża, jedna z niewielu zachowanych części średniowiecznych murów obronnych, stanowi dobry pretekst do odwiedzenia rue de l'Ale i rue de la Tour. Choć można go podziwiać z zewnątrz, jest on zamknięty dla zwiedzających.
}}
* {{zobacz
| name=[https://fondation-hermitage.ch/?__cf_chl_rt_tk=SiioVdjAKBJf649XCOYiN8DjH_XuQ82nBARhcPLzl6I-1790237441-1.0.1.1-8WPrcMUxzA9q2_9D4G6CtcD9tjAHb_Ylc.6lfNUOAG4 Fondation de l'Hermitage] | alt= | url= | adres=Rte du Signal 2 | lat=46.5282| long=6.63723| wskazówki=
| tollfree=+41 21 312 50 13 | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Wt.–niedz. 10:00–18:00, czw. 10:00–21:00, święta 10:00–18:00. Zbudowana w 1841 roku jako rezydencja bankiera Charlesa-Juste’a Bugniona, posiadłość Hermitage zajmuje położony wśród drzew teren na wzgórzu nad Starym Miastem, skąd roztacza się wspaniały widok na katedrę i [[Alpy]]. W 1976 roku rodzina przekazała dom wraz z gruntem miastu Lozanna; obecnie budynek służy jako miejsce organizacji światowej klasy objazdowych wystaw sztuki. Dorośli: 15 CHF, seniorzy: 12 CHF, studenci i osoby bezrobotne: 7 CHF, wstęp dla osób poniżej 18. roku życia bezpłatny.
}}
* {{zobacz
| name=[https://www.lausanne.ch/vie-pratique/culture/musees/mrv Musée Romain Lausanne-Vidy] | alt= | url= | adres=Chemin du Bois-de-Vaux 24 | lat=46.518917| long=6.598794| wskazówki=
| tollfree=+41 21 315 41 85 | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Wt.–niedz. 11:00–18:00. Prezentowane są tu znaleziska architektoniczne z terenu osady położonej tuż po drugiej stronie drogi, gdzie wciąż zachowały się pozostałości murów i forum z czasów Cezara. Wstęp: 8 franków, studenci – 5 franków.
}}
* {{zobacz
| name=Katedra Notre Dame | alt= | url= | adres=Place de la Cathédrale | lat=46.5225| long=6.635556| wskazówki=
| tollfree=+41 21 316-7161 | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=pon.-pt. 07:00-19:00, sob. niedz. 08:00-18:00. Na szczycie góry, na której zbudowane jest stare miasto. Katedra jest dość interesująca architektonicznie z wieloma małymi wieżami i oknami. Z wieży roztacza się fantastyczny widok na miasto i okolicę, ale ponieważ katedra znajduje się na szczycie miasta, warto zrobić zdjęcie już z małego placu na zewnątrz. Bezpłatny.
}}
* {{zobacz
| name=Muzeum Olimpijskie | alt= | url= | adres=Quai d'Ouchy 1 | lat=46.508611| long=6.633889| wskazówki=
| tollfree=+41 21 621-6511 | fax=+41 21 621 65 12
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Od 1 maja do 30 września: codziennie w godz. 9:00–18:00; od 1 października do 30 kwietnia: od wtorku do niedzieli w godz. 9:00–18:00. Muzeum reklamuje się jako miejsce prezentujące „bogactwo wspomnień, które podtrzymają w Tobie pasję do idei olimpijskiej”. Ogród rzeźb, z którego roztacza się widok na Jezioro Genewskie, jest udostępniony dla zwiedzających. W okresie od 1 listopada do 31 marca obiekt jest nieczynny w poniedziałki. Wśród eksponatów znajdują się m.in. buty narciarskie Jean-Claude’a Killy’ego oraz złote buty lekkoatletyczne Carla Lewisa. Cena wstępu: 14 CHF za zwiedzanie całego muzeum, 7 CHF za wstęp wyłącznie na wystawy czasowe. Dzieci płacą połowę ceny; wstęp dla dzieci poniżej 10. roku życia jest bezpłatny.
}}
* {{zobacz
| name=[https://www.aquatis.ch/ Aquatis] | alt= | url= | adres=Route de Berne 144 | lat=46.508611| long=6.633889| wskazówki=Metro [[Plik:Logo_du_M2_de_Lausanne.svg|20px]], stacja Vennes, autostrada [[Plik:A9Swiss.svg|25px]], zjazd Vennes
| tollfree=+41 21 654 23 23 | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=info@aquatis.ch. 1 listopada – 31 marca: 10:00–18:00; 1 kwietnia – 31 października: 09:00–19:00. Największe w Europie akwarium i wiwarium słodkowodne, otwarte w 2017 roku. Ponad 10 000 ryb oraz 100 gadów i płazów w 46 akwariach, wiwariach i terrariach. Zwiedzanie zajmuje około 2 godzin. Cena: 29 CHF dla dorosłych, 19 CHF dla dzieci powyżej 5. roku życia; wstęp bezpłatny dla młodszych dzieci. Dostępne są ceny rodzinne i zniżki dla uczniów/studentów.
}}
* {{zobacz
| name=[https://www.sainf.ch/ Kościół św. Franciszka] | alt= | url= | adres= | lat=46.51971| long=6.63335| wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Został wzniesiony w XIII wieku i stanowił prezbiterium dawnego klasztoru franciszkanów. Aby zwiedzić kościół św. Franciszka (Église Saint-François), można wysiąść na stacji metra Lausanne Flon, obsługiwanej przez obie linie ([[Plik:Logo_du_M1_de_Lausanne.svg|20px]] i [[Plik:Logo_du_M2_de_Lausanne.svg|20px]]); stamtąd do kościoła jest około 5–10 minut drogi. Dogodniejszy dojazd zapewnia jednak autobus: linie nr 1, 2, 4, 6, 7, 8, 9, 12, 13, 16, 17 i 66 obsługują przystanek o tej samej nazwie z różną częstotliwością kursowania.
}}
* {{zobacz
| name=Château St. Maire | alt= | url= | adres= | lat=46.524864| long=6.635706| wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Budynek wzniesiono na przełomie XIV i XV wieku. Dawniej pełnił funkcję rezydencji biskupiej, a później siedziby namiestników z Berna; obecnie mieści się w nim muzeum historyczne. Obiekt znajduje się w górnej części Starego Miasta i jest łatwo dostępny autobusem. Najlepiej wysiąść na przystanku Tunnel (linie 8, 16, 22, 60 – różna częstotliwość kursowania) lub Pierre Viret (linia 16); stamtąd dojście pieszo zajmuje około 5–10 minut.
}}
* {{zobacz
| name=[https://www.chateaudouchy.ch/en/welcome/ Château d'Ouchy] | alt= | url= | adres=Place du Port 2 | lat=46.50672| long=6.62761| wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Château d'Ouchy został zbudowany około 1170 roku, następnie kilkakrotnie przebudowywany, w 1609 roku podpalony i popadający w ruinę. Jean-Jacques Mercier kazał usunąć ruiny z wyjątkiem wieży w latach 1885-1889, a w latach 1889-1893 zbudował dzisiejszy neogotycki zamek. Najbliższa stacja autobusowa i stacja metra to Ouchy.
}}
[[Plik:Lausanne Rathaus.JPG|300px|right|thumb|Ratusz przy Place de la Palud]]
[[Plik:Lausanne Bel-Air.JPG|thumb|Wieża Bel-Air]]
* {{zobacz
| name=Ratusz | alt= | url= | adres=Place de la Palud 2 | lat=46.52173| long=6.63288| wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Budynek znajduje się przy placu Place de la Palud i jest połączony z katedrą schodami Escalier du Marché. Został wzniesiony w XVII wieku i stanowi siedzibę władz miejskich oraz rady miasta. Można do niego dojechać linią metra [[Plik:Logo_du_M2_de_Lausanne.svg|20px]]; najbliższe stacje to Riponne-Maurice Béjart i Flon. Do stacji Flon dojeżdża również linia metra [[Plik:Logo_du_M1_de_Lausanne.svg|20px]]. Dojście pieszo zajmuje około 10 minut.
}}
* {{zobacz
| name=Grand Pont | alt= | url= | adres= | lat=46.520468| long=6.63135| wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Został ukończony w 1844 roku. Przebiega nad doliną Flon, którą zasypano w 1874 roku. Można do niej dotrzeć liniami metra [[Plik:Logo_du_M1_de_Lausanne.svg|20px]] i [[Plik:Logo_du_M2_de_Lausanne.svg|20px]], wysiadając na przystanku Flon. Można również wysiąść na przystanku St. François, obsługiwanym przez linie autobusowe nr 1, 2, 4, 6, 7, 8, 9, 12, 13, 16, 17 i 66.
}}
* {{zobacz
| name=[https://cche.com/de/Projekte/complexe-bel-air/ Wieża Bel-Air] | alt= | url= | adres=Place Bel-Air 1 | lat=46.52206| long=6.62886| wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=był pierwszym drapaczem chmur w Szwajcarii. Ma 61 metrów wysokości i została zbudowana w latach 1929-1932. Do przystanku Bel-Air można dojechać liniami autobusowymi 1, 2, 4, 6, 7, 8, 13 i 17 lub metrem [[Plik:Logo_du_M1_de_Lausanne.svg|20px]] lub [[Plik:Logo_du_M2_de_Lausanne.svg|20px]], wysiąść we Flon i iść 5 minut pieszo.
}}
* {{zobacz
| name=[https://www.lausanne.ch/portrait/carte-identite/architecture-et-monuments/patrimoine-architectural/entre-deux-guerres/tribunal-federal.html Sąd Federalny] | alt= | url= | adres=Avenue du Tribunal Fédéral 29 | lat=46.51964| long=6.64422| wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Został otwarty w 1927 roku i stanowi najwyższy organ sądowy Szwajcarii. Można do niego dotrzeć, korzystając ze stacji autobusowej i metra Pont-Bessières (linia metra [[Plik:Logo_du_M2_de_Lausanne.svg|20px]] oraz linie autobusowe 6, 7, 16, 22 i 60) lub z przystanku autobusowego Mon Repos, obsługiwanego przez linię nr 13.
}}
=== Parki ===
* {{Znacznik|Parc de Mont-Repos|46.518493 |6.642526 |typ=natura}}'''Parc de Mont-Repos''' znajduje się w pobliżu Szwajcarskiego Sądu Federalnego; oferuje woliery, plac zabaw dla dzieci, małą kawiarnię, wodospad oraz dużo terenów zielonych.
* {{Znacznik|Parc de la Vallée de la Jeunesse|46.5202 |6.6046 |typ=natura}}'''Parc de la Vallée de la Jeunesse''' to rozległy teren zielony w zachodniej części Lozanny.
* {{Znacznik|Bois de Sauvabelin|46.535317 |6.638519 |typ=natura}}'''Bois de Sauvabelin''' to obszar leśny na północy Lozanny, z wieżą widokową i niewielkim jeziorem.

== Aktywny wypoczynek ==
[[Plik:Lausanne view from Cathedral square.JPG | thumb | 300px | Stare Miasto widziane z placu Katedralnego]]
* '''Zwiedź Stare Miasto'''. Ze stacji kolejowej możesz wygodnie dojechać metrem do dzielnic Flon, Riponne lub Bessières (w pobliżu katedry). Jeśli natomiast nie boisz się wspinaczki, możesz ruszyć pieszo – wyłączona z ruchu kołowego część Starego Miasta zaczyna się tuż naprzeciwko dworca, a droga prowadzi stromo pod górę. Sklepy są czynne w ściśle określonych godzinach: od poniedziałku do piątku w godz. 10:00–19:00 oraz w soboty w godz. 10:00–18:00. W środy i soboty przez cały rok niemal cały ten rozległy obszar wolny od ruchu samochodowego zamienia się w wielki targ. Dzięki ukształtowaniu terenu (wzgórzom utrudniającym zabudowę drogową) Stare Miasto w Lozannie jest większe niż w większości szwajcarskich miast – wyjątkiem jest tu jedynie [[Zurych]]. Można tu spędzić dni na wędrówkach brukowanymi uliczkami, a i tak nie odkryć wszystkich zakamarków. Po zamknięciu sklepów do dyspozycji są dziesiątki restauracji, kawiarni i klubów nocnych – od urokliwych i przytulnych po modne i klimatyczne; warto zauważyć, że przy placu Place Central Stare Miasto łączy się z dzielnicą '''Flon''', słynącą z klubów i galerii. Spaceruj do woli – wstęp jest oczywiście bezpłatny.
* '''Odkryj las Sauvabelin''' (''na północ od centrum''). Nie przegap ogólnodostępnej {{Znacznik|Wieża Sauvabelin|46.535278|6.638611|typ=atrakcja}}'''wieży Sauvabelin''', z której roztacza się widok 360° na jezioro, Alpy i góry Jura. Następnie zejdź do centrum miasta przez park przy Fondation de l'Hermitage (patrz wyżej).
* '''Ciesz się widokami nad jeziorem w dzielnicy Ouchy'''. Pojedź linią metra [[Plik:Logo_du_M2_de_Lausanne.svg|20px]] do stacji Ouchy – i gotowe: po wyjściu ze stacji zobaczysz przed sobą rozciągające się jezioro (a przy dobrej pogodzie także [[Alpy]]). Nad brzegiem jeziora znajdują się również restauracje, bary oraz zamek-hotel Château d'Ouchy.
* '''Wejdź na wieżę katedry'''. Widok ze szczytu wieży katedry jest wart wysiłku związanego ze wspinaczką. Informacji udziela siostra zakonna w sklepiku z pamiątkami wewnątrz katedry. Od godziny 22:00 do drugiej nad ranem nocny stróż wykrzykuje aktualną godzinę, kontynuując tradycję sięgającą 1405 roku.
* '''Piłka nożna''': [https://www.lausanne-sport.ch/ FC Lausanne-Sport] występuje w Swiss Super League, czyli najwyższej klasie rozgrywkowej w Szwajcarii. Ich stadionem domowym jest {{Znacznik|Stade de la Tuilière|46.543556|6.622028|typ=atrakcja}}'''Stade de la Tuilière''' (pojemność 12 500 miejsc), położony 3 km na północ od centrum miasta. Klub [https://fcslo.ch/ FC Stade Lausanne Ouchy] spadł z ligi w 2024 roku i występuje obecnie w Challenge League – na drugim poziomie rozgrywkowym. Ich stadionem domowym jest {{Znacznik|La Pontaise|46.533333|6.624167|typ=atrakcja}}'''La Pontaise''' (pojemność 15 700 miejsc) – stadion olimpijski znajdujący się 2 km na północ od centrum miasta.

=== Koncerty i teatr ===
* {{Znacznik|Métropole|46.52213 |6.62845 |typ=atrakcja}}'''[http://www.mymetropole.ch/ Métropole]''', Rue des Terreaux 25, ☏ +41 21 340-9200. pon. 09:00-19:00, wt.-pt. 08:30-19:00, sob. 08:00-18:00. Główna sala koncertowa zachodniej Szwajcarii, Métropole księguje muzykę taneczną, muzykę świata, pop, jazz itp. Jeśli będziesz przejeżdżać przez miasto w odpowiednim czasie, możesz złapać tu wszystko, od Lozanńskiej Orkiestry Kameralnej po The Cure. 
* {{Znacznik|Espace de Terreaux|46.52300 |6.62800 |typ=atrakcja}}'''[https://terreaux.org/web.php/1/terreaux/accueil Espace de Terreaux]''', Rue des Terreaux 14, ☏ +41 21 320-0046. Lokalna rada kościołów protestanckich zdekonsekrowała kaplicę znajdującą się po drugiej stronie ulicy od centrum handlowego Metropole 2000 i obecnie wykorzystuje ją do cotygodniowych koncertów, podczas których odbywają się zarówno występy sakralne, jak i świeckie, od amerykańskich śpiewaków gospel, przez wschodnioeuropejskie zespoły klezmerskie, po teatr lalek dla dzieci. 
* {{Znacznik|Arsenic|46.52269 |6.62168 |typ=atrakcja}}'''[https://arsenic.ch/ Arsenic]''', Rue de Genève 57, ☏ +41 21 625-1136, info@theatre-arsenic.ch. Specjalizujący się w bardziej niecodziennych występach, Arsenic oferuje pełny harmonogram awangardowego teatru, muzyki jazzowej i popowej, a także instalacji/performansów jesienią, zimą i wiosną. 
* {{Znacznik|Théâtre de Vidy|46.51271 |6.61090 |typ=atrakcja}}'''[https://www.vidy.ch/fr/ Théâtre de Vidy]''', Av. Jaques-Dalcroze 5, ☏ +41 21 619-4545. 
* {{Znacznik|Théâtre Boulimie|46.52258 |6.63190 |typ=atrakcja}}'''[http://www.theatreboulimie.com/ Théâtre Boulimie]''', Place Arlaud 1, ☏ +41 312-9700. Sanktuarium szwajcarskiego humoru. Edycja wskazówek OSM
* {{Znacznik|Théâtre 2.21|46.52629 |6.63936 |typ=atrakcja}}'''[https://theatre221.ch/ Théâtre 2.21]''', Rue de l'Industrie 10, ☏ +41 21 311-6514. 
* {{Znacznik|Les Docks|46.52241 |6.61926 |typ=atrakcja}}'''[http://www.lesdocks.ch/ Les Docks]''', Av. Sévelin 34, ☏ +41 21 623-4444. Muzyka na żywo i bar. 
* {{Znacznik|Le Romandie|46.52013 |6.63165 |typ=atrakcja}}'''[https://www.leromandie.ch/ Le Romandie]''', Place de la Riponne 10, ☏ +41 21 311-1719. Klub rockowy i muzyka na żywo. Zobacz ich stronę internetową programu. 
* {{Znacznik|Théâtre Kléber-Méleau|46.52496 |6.60027 |typ=atrakcja}}'''Théâtre Kléber-Méleau''', 1020 Renens-Malley, ☏ +41 21 625-8429.

== Praca ==
Rynek pracy w [[Vaud]] jest dynamiczny, szczególnie w sektorze zaawansowanych technologii z imponującą liczbą start-upów zlokalizowanych w pobliżu EPFL.

Jak wszędzie w [[Szwajcaria|Szwajcarii]], obcokrajowcy z [[Europa|Europy]] muszą uzyskać zezwolenie B lub L, zanim będą mogli tam pracować. Przydział ten następuje automatycznie w ramach umów dwustronnych z UE, ale należy znaleźć pracodawcę, który chce podjąć odpowiednie kroki. Z drugiej strony pracodawcy zatrudniający osoby spoza Europy są ograniczeni do zwykłych warunków wykazania braków na istniejącym rynku. Wrażenie czy rzeczywistość: zagraniczni pracownicy (w szczególności Francuzi, czyli „pracownicy przygraniczni”) są regularnie oskarżani o zaniżanie płac, co może prowadzić do głosowania za odrzuceniem, jak np. ta z dnia 9 lutego 2014.

== Nauka ==
* {{Znacznik|'''UNIL'''|46.5222 |6.5807 |typ=nauka|url=|kolor=FF00FF|treść=}}'''[https://www.unil.ch/unil/fr/home.html Uniwersytet w Lozannie]''' (''UNIL''), Dorigny (''kampus obejmuje trzy lokalizacje: Dorigny, CHUV i Épalinges''), ☎ +41 21 692 11 11. 
* {{Znacznik|'''EPFL'''|46.5176 |6.5670 |typ=nauka|url=|kolor=FF00FF|treść=}}'''[https://www.epfl.ch/en/ Szwajcarski Federalny Instytut Technologii w Lozannie]''' (''EPFL''), Route Cantonale, 1015 Lozanna, ☎ +41 21 693 11 11. 
* {{Znacznik|'''EHL'''|46.5618 |6.6829 |typ=nauka|url=|kolor=FF00FF|treść=}}'''[https://www.ehl.edu/ École hôtelière de Lausanne]''' (''EHL''), Route de Cojonnex 18, 1000 Lozanna, ☎ +41 21 785 11 11. 
* {{Znacznik|'''HEP Vaud'''|46.51304 |6.62157 |typ=nauka|url=|kolor=FF00FF|treść=}}'''[https://www.hepl.ch/accueil.html Wyższa Szkoła Pedagogiczna kantonu Vaud]''' (''HEP Vaud''), Avenue de Cour 33, 1007 Lozanna, ☎ +41 21 316 92 70. 
* {{Znacznik|'''HES – Wyższa Szkoła Zawodowa Zachodniej Szwajcarii'''|46.52159 |6.61283 |typ=nauka|url=|kolor=FF00FF|treść=}}'''HES – Wyższa Szkoła Zawodowa Zachodniej Szwajcarii''', Avenue de Provence 6, 1007 Lozanna, ☎ +41 58 900 00 02, faks: +41 58 900 00 03, master@hes-so.ch. W Lozannie znajduje się pięć wyższych szkół zawodowych (HES) kształcących w następujących dziedzinach: zdrowie, praca socjalna, wzornictwo, muzyka oraz inżynieria przemysłowa i zarządzanie. 
* {{Znacznik|'''ECAL'''|46.53662 |6.58848 |typ=nauka|url=|kolor=FF00FF|treść=}}'''[https://ecal.ch/fr/ École cantonale d'art de Lausanne]''' (''ECAL''), Avenue du Temple 5, 1020 Renens, ☎ +41 21 316 99 33.
* {{Znacznik|'''École de Jazz et de Musique Actuelle de Lausanne'''|46.52122 |6.62653 |typ=nauka|url=|kolor=FF00FF|treść=}}'''[https://ejma.ch/ École de Jazz et de Musique Actuelle de Lausanne]''', Rue des Côtes-de-Montbenon 26, 1003 Lozanna, ☎ +41 21 341 72 00.

== Zakupy ==
[[Plik:Lausanne-cathe7.JPG|thumb|Katedra w Lozannie widziana z Place de l'Ours]]
Typowe szwajcarskie pamiątki można znaleźć w kilku miejscach w mieście, choć nie są one tak wszechobecne jak w [[Genewa|Genewie]] czy [[Berno|Bernie]]. Prawdziwą atrakcją jest tu kolorowy targ, odbywający się w soboty i środy na stromych, krętych uliczkach Starego Miasta. Nie brakuje tu również butików i domów towarowych. W niedziele większość sklepów jest zamknięta – wyjątkiem jest dzielnica Ouchy, której część znajduje się na terenie federalnym.

Wśród typowych i ekskluzywnych sklepów można natknąć się na kilka miejsc, które mogą zaskoczyć:

* {{Znacznik|'''Pompes Funèbres'''|46.52061 |6.62966 |typ=zakupy|url=|kolor=008080|treść=}}'''Pompes Funèbres''', Place de l'Europe 8, ☏ +41 21 312-5842. Nazwa tego sklepu obuwniczego oznacza „usługi pogrzebowe” (fr. *pompes funèbres*), ale słowo *pompe* może odnosić się zarówno do ceremonii, jak i do pewnego rodzaju obuwia – stąd ta gra słów. W ofercie znajdują się modne marki, takie jak Dr Martens, Camper i inne. 
* {{Znacznik|'''Coup de chapeau'''|46.51918 |6.63697 |typ=zakupy|url=|kolor=008080|treść=}}'''[https://www.chapeaux.ch/ Coup de chapeau]''', Place Benjamin-Constant 1, ☏ +41 21 311-5405. Pon. 13:30–18:30; wt.–pt. 09:30–12:00, 13:30–18:30; sob. 09:30–12:30, 13:30–17:00. Sklep z kapeluszami w XXI wieku to niemal z definicji pewnego rodzaju anachronizm – być może właśnie dlatego jest ich tak niewiele. To prawdopodobnie również powód, dla którego ten niewielki sklep w Lozannie przyciąga klientów z całego świata.
* {{Znacznik|'''Bazar d'Ouchy'''|46.50733 |6.62722 |typ=zakupy|url=|kolor=008080|treść=}}'''[https://www.bazarouchy.com/ Bazar d'Ouchy]''', Av. d'Ouchy 76 (''dolny odcinek Av. d'Ouchy''), ☏ +41 21 616-2377. 09:30–12:45, 14:15–18:45. Czy wspominaliśmy już o typowych szwajcarskich pamiątkach? Cóż, jeśli właśnie tego szukasz, to świetnym pomysłem będzie wizyta w tym przyjaznym i dobrze zaopatrzonym sklepie w pobliżu przystanku [[Plik:Logo_du_M2_de_Lausanne.svg|20px]] w Ouchy. Wszyscy mówią tam biegle po angielsku, więc śmiało pytaj.

== Gastronomia ==
Odwiedzając Lozannę, koniecznie trzeba spróbować kiełbasy '''Saucisson vaudois''' (z regionu Vaud). Tradycyjnie serwuje się ją z '''Papet vaudois''', czyli purée z pora i ziemniaków. Ponadto w okolicach Lozanny znajduje się wiele nasłonecznionych zboczy, na których powstaje doskonałe '''wino''' – na zachodzie jest to region [[La Côte]], a na wschodzie [[Lavaux]] i dolina Rodanu. '''Warto ich spróbować!'''

=== Oszczędnie ===
W Lozannie sprawdzają się też typowe sposoby na tanie jedzenie podczas podróży. Na terenie dworca kolejowego znajdują się trzy sklepy spożywcze czynne codziennie do północy (choć są one nieco droższe); dobrą alternatywą jest sklep Aldi, mieszczący się na tyłach dworca, poniżej peronu nr 9. Jest tu mnóstwo świetnych miejsc na piknik – warto wybrać się na przykład na wzgórze {{Znacznik|Crêt de Montriond|46.5140457|6.6239653|typ=natura}}'''Crêt de Montriond'''. Aby tam dotrzeć, należy zejść pod tory, wejść po schodach na główną aleję i skręcić w lewo. Po skręcie powinieneś zobaczyć przed sobą zielone wzgórze o wysokości mniej więcej pięciopiętrowego budynku. Jeśli znajdujesz się bliżej portu Ouchy, masz do dyspozycji dwa sklepy czynne codziennie: „Migros” w pobliżu hotelu Mövenpick oraz „Coop Pronto”, położony nieco powyżej zamku Château d'Ouchy.

Jeśli posiadasz ważną legitymację studencką, wiele tanich, a nawet niektóre restauracje ze średniej półki cenowej, oferują specjalne menu studenckie w obniżonej cenie.

* {{Znacznik|'''P'tit Bar'''|45.5626001|18.6812647|typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''P'tit Bar''', Rue Louis-Curtat 6. Otwarte codziennie do 19:00. Lokal jest malutki – zgodnie z nazwą mieści około 12 osób jednocześnie, przy czym często trzeba dzielić stolik z nieznajomymi (co sprzyja nawiązywaniu nowych znajomości). Serwują tu tylko lunche: latem sałatki, a zimą doskonałe zupy. 
* {{Znacznik|'''Tibits'''|45.5626001|18.6812647|typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''[https://www.tibits.ch/fr/home Tibits]''', Place de la Gare 11, 1003 Lozanna (''na dworcu kolejowym, przy zachodnim krańcu peronu 1''), ☏ +41 32 531 38 88, info@tibits.ch. 06:30–23:00. W pełni wegetariański bufet z kilkoma daniami typu fast food przygotowywanymi na zamówienie (np. wegeburger) oraz doskonałym lokalnym winem; wszystko to w klasycznym wnętrzu dawnego lokalu „Buffet de la Gare”. Tibits nie przeprowadziło zwykłego remontu, lecz z dbałością odrestaurowało przestrzeń, co widać na pierwszy rzut oka. Ceny: 1–30 CHF. 
* {{Znacznik|'''Crêperie de la Chandeleur'''|45.5626001|18.6812647|typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''Crêperie de la Chandeleur''', Rue Mercerie 9 (''w strefie wyłączonej z ruchu kołowego na Starym Mieście, między Place de la Palud a katedrą''), ☏ +41 21 312-8419. Wt.–sob. 10:00–23:00. Ta urocza naleśnikarnia oferuje naleśniki w domowej, bretońskiej atmosferze. Jeśli podróżujesz z dziećmi, to świetne miejsce na lunch lub kolację – panuje tu przyjazna atmosfera dzięki właścicielom i miejscowym bywalcom, a dzieci mogą zająć się zabawą bogatym zestawem dostępnych zabawek. Ceny: 25–30 CHF. 
* {{Znacznik|'''Holy Cow!'''|45.5626001|18.6812647|typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''[https://holycow.ch/ Holy Cow!]''', Rue Cheneau de Bourg 17. Pon.–śr. 11:00–22:00, wt.–sob. 11:00–23:00. Prawdopodobnie najlepsze burgery w Lozannie. Ich burger „Elvis Blue Cheese” został uznany za najlepszego burgera w Szwajcarii przez blog kulinarny theburgerblog.ch. Lokal mieści około 30 osób, ale wieczorami bywa w nim dość tłoczno. Zdecydowanie warto go jednak odwiedzić. Cena: 20 CHF. 
* {{Znacznik|'''La Croquignole'''|45.5626001|18.6812647|typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''La Croquignole''', Rue de l'Ale 16. Kawiarnia na Starym Mieście, przy ulicy prowadzącej do wieży Ale; w ofercie różnorodne kanapki i inne świeżo wypiekane produkty. 
* {{Znacznik|'''Le Charlot'''|45.5626001|18.6812647|typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''Le Charlot''', Rue Pichard 8. Jeśli szukasz smacznej kanapki, to miejsce będzie idealnym wyborem. Kanapki są prawdziwą ucztą dla oczu i podniebienia. Szeroki wybór i świetne sosy.
* {{Znacznik|'''La Mosaïque'''|45.5626001|18.6812647|typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''La Mosaïque''', Av. d'Ouchy 70. Bardzo dobra kuchnia etiopska. Polecamy delektowanie się posiłkiem z widokiem na jezioro i góry.

=== Umiarkowanie ===
* {{Znacznik|'''Léonardo'''|46.52108 |6.62912 |typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''Léonardo''', Esplanade du Flon. Włoska restauracja stawiająca na zdrowe jedzenie, z różnorodnym i pełnym energii, młodym personelem. Dużym atutem i okazją cenową jest tu bogaty bufet sałatkowy, choć dania z karty również prezentują wysoki poziom. Lokal oferuje m.in. różne warianty ręcznie wyrabianego makaronu spaghetti ''alla chitarra'', rozmaite rodzaje bruschetty oraz burgera wegetariańskiego. 
* {{Znacznik|'''Sicily'''|46.528146 |6.648749 |typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''Sicily''' (Restaurant Pizzeria Sicily) (''przystanek autobusowy Vallonnette''), ☏ +41 21 653 04 02. 08:30–23:00. Choć lokal znajduje się nieco na uboczu, krótka przejażdżka autobusem zdecydowanie się opłaca; Sicily to rodzinna włoska restauracja serwująca – jak sama nazwa wskazuje – specjały z południa Włoch i Sycylii. Jakość potraw znacznie przewyższa to, czego można by oczekiwać po typowej lokalnej knajpce, a serdeczność obsługi robi jeszcze większe wrażenie. Ceny od 20 CHF. 
* {{Znacznik|'''Café de Grancy'''|46.51524 |6.62866 |typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''[https://www.cafedegrancy.ch/ Café de Grancy]''', Av. du Rond-Point 1 (''jedna przecznica na południe od głównego dworca kolejowego, metro: Grancy''), ☏ +41 21 616-8666. Lokal Grancy oferuje pełne menu obiadowe wysokiej jakości, w którym zawsze znajdują się ciekawe propozycje dla wegetarian. Wielu podróżnych odwiedza to miejsce jednak po to, by – poza godzinami obiadowymi – delektować się kawą przy książce lub gazecie albo po prostu poczuć ducha tego lokalu, pracując nad niedokończoną pracą magisterską. Atmosfera jest tu taka, jakby drzwi wejściowe były teleportem rodem z science-fiction, łączącym lokal bezpośrednio z Berkeley. Kawa: 3 CHF; kieliszek wina lub piwo: 3,50–4,20 CHF; (znakomite) risotto dnia: 16 CHF. 
* {{Znacznik|'''Café Saint Pierre'''|46.51939 |6.63709 |typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''[http://www.cafesaintpierre.ch/ Café Saint Pierre]''', Galeries Benjamin Constant 1 (''metro: Bessières''), ☏ +41 21 323-3636. Saint Pierre to kolejny lokal prowadzony przez zespół Café de Grancy; oferuje codzienne menu lunchowe oraz wybór drobnych przekąsek wieczorem, a także bogatą kartę win i innych trunków. W weekendowe wieczory (wliczając czwartki) lokal bywa zatłoczony, więc warto przyjść wcześniej. Cena: 30–40 CHF.
* {{Znacznik|'''Poco Loco'''|46.52307 |6.62602 |typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''[http://pocoloco-movida.ch/ Poco Loco]''', Place Chauderon 5 (''wejście również od strony dzielnicy Flon, z ulicy Rue de Genève''), ☏ +41 22 329-1111. Pon.–śr. 11:30–14:00 i 18:00–23:59, czw. 11:30–14:00 i 18:00–01:00, pt. 11:30–14:00 i 18:00–02:00, sob. 18:00–02:00. Pewnie nie wybierasz się do Szwajcarii specjalnie na meksykańskie jedzenie, ale jeśli nabierzesz na nie ochoty podczas pobytu, trudno o lepszy wybór niż ten gwarny, popularny i dość autentyczny lokal, sąsiadujący z kinem wyświetlającym filmy hiszpańskojęzyczne oraz modnym barem. W menu deserowym znajdziesz wybór meksykańskich cygar, tequili i oczywiście słodkości. Lokal jest dość przyjazny dla wegetarian – w ofercie znajdują się wegetariańskie fajity oraz wrap ze szpinakiem. Kolacja: 30–35 CHF.
* {{Znacznik|'''Java'''|46.52046 |6.63846 |typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''[https://www.lejava.ch/ Java]''', Rue Marterey 36 (''między Rue Enning a Place de l'Ours''), ☏ +41 21 321-3837. Ten kameralny bar i restauracja mają w sobie coś niezwykle przyjaznego, co sprawia, że ​​chce się tu zostać na dłużej – najpierw na chwilę relaksu, a potem na kolację, wybierając spośród wielu pięknie podanych dań inspirowanych kuchnią śródziemnomorską lub bogatej oferty wytrawnych naleśników (crêpes). Wegetarianie poczują się tu jak w domu. Kolacja: ok. 20 CHF.
* {{Znacznik|'''Mövenpick'''|46.50827 |6.62416 |typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''Mövenpick''', Av. de Rhodanie 4, ☏ +41 21 612-7612. Codziennie 06:30–23:30. 
* {{Znacznik|'''Pinte-Besson'''|46.52330 |6.62962 |typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''[https://www.pinte-besson.com/ Pinte-Besson]''', Rue de l'Ale 4, ☏ +41 21 312-5969, infos@pinte-besson.com. Pon.–pt. 08:00–24:00. To najstarsza restauracja w Lozannie, serwująca absolutnie klasyczną kuchnię szwajcarską na bardzo wysokim poziomie. Lokal pełni również funkcję lokalnego baru. 15–25 CHF (lunch); 30–40 CHF (kolacja). 
* {{Znacznik|'''Ristorante St-Paul'''|46.52817 |6.61641 |typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''Ristorante St-Paul''', Av. d'Echallens 72, ☏ +41 21 544-7391. Wieczorami, od wtorku do soboty. Mathilde i Nazzareno Raffa – doświadczeni specjaliści od kuchni włoskiej, wcześniej związani z hotelem Angleterre w dzielnicy Ouchy – zrobili ogromne wrażenie na lozańskim środowisku kulinarnym, otwierając to niezwykle autentyczne bistro serwujące dania z południa Włoch. Choć – wzorem Apulii – główny nacisk położono tu na owoce morza, w menu nie brakuje również propozycji dla wegetarian. Mathilde mówi biegle po angielsku, a jej wiedza na temat włoskich win jest niemal encyklopedyczna; warto więc zapytać ją o opinię, gdy otrzymasz kartę win.

=== Ekskluzywnie ===
* {{Znacznik|'''Le Club''''|46.52161 |6.62668 |typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''Le Club''', Flon Valley (''dojazd metrem [[Plik:Logo_du_M2_de_Lausanne.svg|20px]] do stacji Flon, następnie spacer na plac/esplanadę''). Wysokiej klasy kuchnia włoska w dużej, modnej restauracji o przeszklonych ścianach. Warto spróbować ravioli z truflami. Latem taras, odizolowany od ruchu samochodowego, przyciąga wielu singli. Bezpłatne Wi-Fi. Koszt kolacji to ok. 50 CHF za osobę. 
* {{Znacznik|'''MYO'''|46.51979 |6.62732 |typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''MYO''', 1 allée Ernest-Ansermet (''w parku Montbennon''), ☏ +41 21 323-2288. Wysokiej klasy restauracja serwująca sushi i dania kuchni fusion, z wspaniałym widokiem na jezioro i Alpy. Wegetarianie nie muszą się martwić – kreatywność szefa kuchni obejmuje również dania niezawierające owoców morza. ok. 60 CHF za osobę. 
* {{Znacznik|'''Eat Me'''|46.52025 |6.63233 |typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''[https://eat-me.ch/ Eat Me]''', Rue Pépinet 3 (''w pobliżu Place Saint-François''), ☏ +41 21 311-7659. Restauracja prowadzona przez szefa kuchni Stéphane’a Goubina oferuje kulinarną podróż „dookoła świata”, łącząc smaki Rzymu, Paryża, Nowego Jorku, Tokio i Bangkoku. Od 60 CHF za osobę. 
* {{Znacznik|'''l'Accademia'''|46.50732 |6.62829 |typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''l'Accademia''', 11 Place du Port (''w hotelu Angleterre''), ☏ +41 21 613-3434. Kuchnia włoska na najwyższym poziomie, serwowana w przytulnie urządzonym wnętrzu. Na uwagę zasługuje zarówno znakomita obsługa, jak i bogata karta win. Jakość idzie tu w parze z ceną. Od 60 CHF za osobę. 
* {{Znacznik|'''la Table d'Edgard'''|46.51950 |6.63089 |typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''la Table d'Edgard''', Rue du Grand-Chêne 7-9 (''w hotelu Lausanne Palace''), ☏ +41 21 331 3215. Restauracja słynąca z pomysłowej, wyrafinowanej kuchni i niezwykle troskliwej obsługi; lokal został wyróżniony gwiazdką Michelin – jedną z dwóch przyznanych restauracjom w centrum Lozanny. Od 100 CHF za osobę. 
* {{Znacznik|'''Restaurant de l'Hôtel de Ville de Crissier'''|46.55410 |6.57667 |typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''[http://www.philippe-rochat.ch/ Restaurant de l'Hôtel de Ville de Crissier]''', Rue d'Yverdon 1 (''dojazd autobusem nr 18 do przystanku Crissier-centre – skąd jest już niedaleko – lub taksówką''), tel. +41 21 634-0505. Absolutna czołówka gastronomii w szwajcarskiej części kraju (Romandii), a być może i w całej Szwajcarii. Recenzenci opisujący kunszt kulinarny (nieżyjącego już) szefa kuchni Benoît Violiera używają określeń takich jak „nieporównywalny”, „wybitny” czy „spektakularny”. Lokal szczyci się trzema gwiazdkami Michelin (to najwyższa możliwa ocena, przyznawana niezwykle rzadko) oraz notą 19 na 20 punktów w przewodniku Gault et Millau (co również należy do rzadkości). Warto dokonać rezerwacji z kilkumiesięcznym wyprzedzeniem. Koszt menu waha się od 295 do 360 franków (bez wina).

== Życie nocne ==
Ogromna liczba lokali nocnych sprawia, że ​​trudno zdecydować, które z nich uwzględnić w zestawieniu. Zazwyczaj skupiają się one w dzielnicach rozrywkowych, takich jak Flon, Place du Tunnel, Place de la Gare czy Rue Marterey. Niniejsza lista prezentuje jeden lub dwa lokale z każdego z tych obszarów, a także kilka miejsc położonych nieco na uboczu, z dala od utartych szlaków.

[https://www.lausanne-tourisme.ch/en/ Oficjalna strona internetowa miasta] oferuje zaskakująco dobre zestawienia wydarzeń muzycznych, więc warto tam zajrzeć, aby sprawdzić, co dzieje się w mieście podczas Twojej wizyty.

=== Bary ===
* {{Znacznik|'''Le Bourg'''|46.52005 |6.63642 |typ=bar|url=|kolor=000000|treść=}}'''[https://www.le-bourg.ch/ Le Bourg]''', Rue de Bourg 51, ☏ +41 21 311-6753. Śr. 18:00–01:00, Czw. 18:00–03:00, Pt.–Sob. 18:00–04:00. Świetne miejsce, by zobaczyć wschodzące gwiazdy jazzu i artystów scenicznych z całego kontynentu. Lokal to w rzeczywistości teatr z niewielkim barem przy wejściu; program artystyczny jest imponujący jak na salę mieszczącą maksymalnie 30 osób – od francuskiego jazzu akordeonowego czy gypsy jazzu, przez „nowy folk” w stylu CocoRosie, aż po słynnych DJ-ów z Chicago i Nowego Jorku. Wielu gości zastanawia się, jak udaje im się to wszystko zorganizować. Piwo/wino: 4 CHF.
* {{Znacznik|'''La Bossette'''|46.52606 |6.63672 |typ=bar|url=|kolor=000000|treść=}}'''[https://bo7.ch/ La Bossette]''' (La Bo7), Place du Nord 4, ☏ +41213201585, info@bo7.ch. Restauracja i bar; luźna atmosfera, przystępne ceny i dobre piwo. 
* {{Znacznik|'''Black Luna'''|46.52033 |6.62992 |typ=bar|url=|kolor=000000|treść=}}'''Black Luna''', Place de l'Europe 7 (''wewnątrz stacji metra Flon, przy torze linii [[Plik:Logo_du_M1_de_Lausanne.svg|20px]]''), ☏ +41 21 311-4427. Wt.–Sob. do 02:00. Klimatyczny, mroczny lokal przypominający jaskinię, mieszczący się w miejscu dawnych klubów N²O i Luna. Black Luna oferuje wystrój pełen motywów roślinnych, doskonałe przekąski barowe i dobre drinki, a także chwilę wytchnienia tuż obok rozrywkowej dzielnicy Flon – lokal znajduje się praktycznie wewnątrz stacji metra Flon. Piwo lub kieliszek wina: 3,50–7,00 CHF. 
* {{Znacznik|'''Bar Tabac'''|46.51807 |6.63488|typ=bar|url=|kolor=000000|treść=}}'''Bar Tabac''', Rue Beau-Séjour 7, ☏ +41 21 312-3316. Ta przyjazna kawiarnia oferuje ogromny wybór belgijskich piw i francuskich win. Wystrój jest modny, lecz bez przesady, panuje tu spokojna atmosfera, a wśród klientów spotkać można bardzo przyjemną mieszankę ludzi. 
* {{Znacznik|'''Café Couronne d'Or'''|46.52499 |6.63370|typ=bar|url=|kolor=000000|treść=}}'''[https://www.couronnedor.ch/ Café Couronne d'Or]''', Rue des Deux-Marches 13, ☏ +41 21 311-3817. Niedz., wt. 16:00–23:59, śr. 08:00–23:59, czw.–sob. 08:00–01:00. To kolejne świetne miejsce na drinka przy pracy nad pracą magisterską lub na rozmowę z przyjaciółmi; w sobotnie popołudnia czy niedzielne wieczory lokal pęka w szwach. Przytulny, tradycyjny bar w wąskiej uliczce między placami Riponne a Tunnel. 
* {{Znacznik|'''Café du Château'''|46.52472 |6.63459|typ=bar|url=|kolor=000000|treść=}}'''[https://brasserieduchateau.ch/ Café du Château]''' (Brasserie Artisanale), Place du Tunnel 1, ☏ +41 21 312-6011. Codziennie od 17:00. Lokal oferuje szereg piw warzonych na miejscu, w tym specjalność zakładu – w pełni naturalne piwo imbirowe. Działa tu również kuchnia serwująca smaczną pizzę w rozsądnych cenach. Obowiązuje tu obsługa przy barze, więc trzeba zamówić osobiście – w przeciwnym razie można długo czekać, aż ktoś nas zauważy i obsłuży. Pinta piwa imbirowego (lub innego) kosztuje 5 franków, a pizza – 15 franków. Pizza i piwo własnej produkcji dostępne są w weekendy aż do godziny 4:00 rano.
* {{Znacznik|'''Bleu Lézard'''|46.52010 |6.63772|typ=bar|url=|kolor=000000|treść=}}'''[http://www.bleu-lezard.ch/ Bleu Lézard]''', Rue Enning 10. Bleu Lézard to popularne miejsce spotkań studentów, oferujące na piętrze restaurację, kawiarnię i bar, a w piwnicy – ​​parkiet taneczny. Zazwyczaj w środy odbywają się tu koncerty na żywo, a w weekendy grają DJ-e. Idealne miejsce na późny niedzielny brunch. Piwo kosztuje 4 franki.
* {{Znacznik|'''Le Lounge'''|46.50679 |6.62752|typ=bar|url=|kolor=000000|treść=}}'''Le Lounge''' (Chateau d'Ouchy), Place du Port 2 (''w pobliżu końcowej stacji metra linii M; lokal znajduje się po wschodniej stronie zamku, z widokiem na Alpy Vaudois''), ☏ +41 21 331-3232. Pon.–pt. 10:00–01:00, sob.–niedz. 10:00–02:00. Lokal w hotelu Chateau d'Ouchy oferuje wygodne białe kanapy i imponującą kolekcję szkockich whisky, ale jego największym atutem jest atmosfera rodem z filmu o Jamesie Bondzie.
* {{Znacznik|'''El Cavalo Blanco'''|46.50755 |6.62716|typ=bar|url=|kolor=000000|treść=}}'''El Cavalo Blanco''', Av. d'Ouchy 66 (''nieco powyżej zamku''). To już nie jest pub stylizowany na angielski – dawny „White Horse” przekształcił się w bar tapas, i to naprawdę świetny. Uwaga: sangria blanco (sangria na bazie białego wina) jest niebezpiecznie dobra. 
* {{Znacznik|'''MGM'''|46.50774  |6.62535|typ=bar|url=|kolor=000000|treść=}}'''MGM''', Rue du Lac 14 (''50 m na wschód od stacji metra Ouchy''), ☏ +41 21 616-3881. Lokal z czerwoną fasadą zwróconą w stronę jeziora i Alp; MGM dysponuje dwoma tarasami: typowym ogródkiem na chodniku oraz – co lepsze – tarasem na piętrze, idealnym miejscem na relaks i drinka z widokiem na masyw Chablais w promieniach letniego, wieczornego słońca. 
* {{Znacznik|'''XIIIème Siècle'''|46.52344 |6.63532|typ=bar|url=|kolor=000000|treść=}}'''XIIIème Siècle''', Rue Cité-Devant (''na Starym Mieście, za katedrą''). Codziennie 22:00–05:00. Choć reklamuje się jako bar studencki, ten lokal w piwnicy (o nazwie „XIII wiek”) naprawdę ożywa po północy, gdy inne bary zaczynają się zamykać. Zabawa taneczna (i intensywne podrywanie) trwa tu do 5:00 rano. Duży plus: bardzo czyste toalety – w pełni nowoczesne, na miarę XXI wieku. Trunki są tu jednak nieco droższe niż w innych miejscach. 5 franków za piwo. 
* {{Znacznik|'''Le Lapin Vert'''|46.52358 |6.63589|typ=bar|url=|kolor=000000|treść=}}'''[http://www.lapinvert.ch/ Le Lapin Vert]''', Ruelle du Lapin Vert (''na Starym Mieście, za katedrą''), ☏ +41 21 312-1317. Pt.–sob. do 03:00. Bar rockowy. Piwo, pot i głośna muzyka. 
* {{Znacznik|'''The Great Escape'''|46.52277 |6.63323|typ=bar|url=|kolor=000000|treść=}}'''[https://the-great.ch/ The Great Escape]''', Rue de la Madeleine 18, ☏ +41 21 312-3194. Lokal dysponuje kilkoma ekranami wyświetlającymi wydarzenia sportowe; choć liczba miejsc wewnątrz jest ograniczona, bar posiada bardzo przyjemny taras zewnętrzny, szczególnie w cieplejszych miesiącach. W dni powszednie panuje tu raczej spokojna i luźna atmosfera, jednak w weekendy bywa tłoczno i ​​gwarno. 
* {{Znacznik|'''Taco's Bar'''|46.52146 |6.62845|typ=bar|url=|kolor=000000|treść=}}'''[https://tacos-bar.ch/ Taco's Bar]''', Rue de Genève 17 (''w piwnicy w dzielnicy Flon''), ☏ +41 21 320-1525. Stoły bilardowe i muzyka na żywo; lokal o dość dużej powierzchni.
* {{Znacznik|'''La Mise En Bière'''|46.52379 |6.62862 |typ=bar|url=|kolor=000000|treść=}}'''[https://lamise.ch/en La Mise En Bière]''', Rue de la Tour 14 1004, ☏ +41 21 311 39 12. Pon.–pt. 15:00–22:00, sob. 11:00–22:00, niedz. nieczynne. Bar z piwem rzemieślniczym, oferujący rotacyjny wybór ok. 30 piw z beczki (zarówno zagranicznych, jak i krajowych). Obok znajduje się również dobrze zaopatrzony sklep. Obsługa mówi głównie po angielsku. Lokal zamykany jest dość wcześnie, więc warto to uwzględnić w planach. 
Dla odwiedzających spoza francuskojęzycznej części [[Szwajcaria|Szwajcarii]] zaskakujące może być to, jak dobrze życie nocne społeczności '''gejowskiej''' jest zintegrowane z ogólnym życiem nocnym miasta. Większość lokali w Lozannie jest zdecydowanie przyjazna gejom, a w wielu z nich pracuje mieszany personel (zarówno osoby heteroseksualne, jak i homoseksualne). Istnieje jednak kilka miejsc, które albo reklamują się jako lokale gejowskie, albo przyciągają głównie klientelę homoseksualną, wykraczając tym samym poza zwykłą przyjazność wobec tej społeczności. Jeśli właśnie tego szukasz, przy Avenue de Tivoli znajduje się wiele takich barów.

=== Kluby ===
* {{Znacznik|'''Le Romandie – Rock club Lôzane'''|46.52016 |6.63162|typ=bar|url=|kolor=000000|treść=}}'''[https://www.leromandie.ch/ Le Romandie – Rock club Lôzane]''', Place de l'Europe 1b. Jako spółdzielnia prowadzona przez członków, Romandie oferuje prawdopodobnie najtańsze drinki w całej Szwajcarii, ale najważniejsze są tu zespoły. Repertuar koncentruje się głównie na hard rocku i heavy metalu, choć co tydzień występują też wykonawcy muzyki folkowej i innych gatunków; odbywają się tu również luźne imprezy z DJ-ami, trwające do późnych godzin nocnych. Kolejną atrakcją jest sama lokalizacja: klub mieści się w przestrzeni między dwoma przęsłami wiaduktu na Place de l'Europe. 
* {{Znacznik|'''Les Docks'''|46.52242 |6.61929|typ=bar|url=|kolor=000000|treść=}}'''[https://www.docks.ch/ Les Docks]''', Av. Sévelin 34. Klub położony w strefie przemysłowej, oferujący koncerty raz lub dwa razy w tygodniu – od francuskiej piosenki autorskiej (*chanson à texte*) po metal (choć dominuje muzyka świata/world music). 
* {{Znacznik|'''MAD'''|46.52187 |6.62714|typ=bar|url=|kolor=000000|treść=}}'''MAD''', Rte de Genève 23. Jeden z największych szwajcarskich klubów tanecznych, goszczący międzynarodowych DJ-ów. Czwartki to noce R&amp;B i imprezy studenckie, piątki – trance i techno, soboty – house, a niedziele – imprezy TRIXX oraz noce gejowskie (jungle). Po północy trudno się tu dostać. Szczegóły warto sprawdzić w lokalnych informatorach. 
* {{Znacznik|'''D!'''|46.52102 |6.63101|typ=bar|url=|kolor=000000|treść=}}'''[https://dclub.ch/ D!]''', Place Centrale. Klub taneczny z występami międzynarodowych DJ-ów i okazjonalnymi koncertami. Zabawa rozkręca się dopiero po północy. Szczegóły warto sprawdzić w lokalnych informatorach. 
* {{Znacznik|'''Amnesia Club'''|46.51181 |6.60927|typ=bar|url=|kolor=000000|treść=}}'''Amnesia Club''', Av. Jaques-Dalcroze 9 (''nad jeziorem''). 
* {{Znacznik|'''La Ruche Club'''|46.52407 |6.62751|typ=bar|url=|kolor=000000|treść=}}'''[https://la-ruche.ch/ La Ruche Club]''' (The Hive), Rue de la tour 41. Bardzo popularne miejsce do tańca przy muzyce minimal; czasem grany jest też psychedelic trance. To osobliwe miejsce, odwiedzane przez mnóstwo „dziwnych owadów”. „Widzimy się w Ulu!” (''On s'retrouve à la ruche!'') – tak tu mówią. Na piętrze znajduje się powiązany z klubem lokal Café Hydromel (hydromel to rodzaj miodu pitnego).

== Festiwale, imprezy ==

== Noclegi ==
* Mövenpick Hotel Lausanne hotel 4-gwiazdkowy 
* Carlton Lausanne Boutique Hôtel hotel 4-gwiazdkowy 
* Hôtel des Inventions 
* SwissTech Hotel 
* Elite hotel 3-gwiazdkowy

== Kontakt ==

== Bezpieczeństwo ==

== Informacje turystyczne ==
* '''[https://www.lausanne-tourisme.ch/en/ Biuro Informacji Turystycznej w Lozannie]''' (''znajdujące się na głównym dworcu kolejowym oraz w dzielnicy Ouchy, gdzie dzieli lokal ze stacją metra linii [[Plik:Logo_du_M2_de_Lausanne.svg|20px]]''), tel. +41 21 613-7373. Otwarte codziennie w godzinach 09:00–19:00. Pracownicy biura – zarówno na miejscu, jak i podczas rozmowy telefonicznej – niemal zawsze potrafią znaleźć hotel odpowiadający Twoim możliwościom finansowym, nawet w ostatniej chwili. Ponadto oferują oni świetną, bezpłatną mapę miasta oraz bogaty wybór przydatnych materiałów informacyjnych w języku angielskim, a także francuskim, niemieckim i włoskim.

== Wyjazd ==

{{Zarys}}
{{Atrybucja}}

{{Jest w|Vaud}}

[[Kategoria:Szwajcaria]]</text>
      <sha1>t5ors1mnkobrjdz0h8vs8fh7arrg45m</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>158883</id>
      <parentid>158882</parentid>
      <timestamp>2026-09-25T08:27:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Moromar</username>
        <id>2451</id>
      </contributor>
      <comment>/* Festiwale, imprezy */</comment>
      <origin>158883</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="70824" sha1="62rry1vsoczsurt9vg1qg0hu989hyrb" xml:space="preserve">{{Top-banner}}
{{Miejscowość infobox
 |nazwa            = Lozanna
 |nazwa oryginalna = Lausanne
 |widok            = Lausanne_Wiki.jpg
 |opis             = 
 |herb             = CHE_Lausanne_COA.svg
 |mapa             = Lausanne dot.jpg
 |państwo          = [[Plik:Flag of_Switzerland_(Pantone).svg|20px]] [[Szwajcaria]]
 |region           = [[Plik:CHE_Vaud_Flag.svg|20px]] [[Vaud]]
 |powierzchnia     = 41,38
 |wysokość         = 495
 |ludność          = 145 600
 |prefiks          = 021
 |kod pocztowy     = 1000–1018
 |www              = https://www.lausanne.ch/
}}
'''Lozanna''' ([[Rozmówki francuskie|fra]] ''Lausanne'', wym. [lozan]), stolica [[Szwajcaria|szwajcarskiego]] kantonu [[Vaud]], to liczące 140 000 mieszkańców (stan na 2020) miasto położone na północnym krańcu [[Jezioro Genewskie|Jeziora Genewskiego]] (''Lac Léman''). Stanowi ono węzeł komunikacji publicznej kantonu [[Vaud]] oraz bramę do alpejskiego kantonu [[Valais]], gdzie znajdują się jedne z najbardziej znanych stoków narciarskich na świecie.

== Charakterystyka ==
{{Infobox|Mayor Davel|[[Plik:Lausanne Major Davel.JPG|150px|right|thumb|Pomnik Mayora Davela]]'''Mayor Davel''', pełne imię i nazwisko Jean Daniel Abraham Davel urodził się 20 października 1670 roku w Morrens VD. Był szwajcarskim buntownikiem i obecnie jest uważany za par Excelle bohatera ludowego Vaudois. W 1712 roku został mianowany burmistrzem przez ludność Berna (Vaud był wówczas częścią Berna). Davel poczuł się wezwany przez Boga do wyzwolenia swojej ojczyzny – Vaud – od Berneńczyków. 31 marca 1723 roku niespodziewanie wjechał do Lozanny, zebrał tam radę miejską i przedstawił manifest. W manifeście tym naród berneński został oskarżony o szereg błędów. Wyjaśnił swój plan wyzwolenia Vaud. Nie znalazł jednak żadnego poparcia dla tej kwestii w radzie miasta i incydent został zgłoszony bezpośrednio do Berna, po czym Davel został aresztowany. Podczas śledztwa Davel był torturowany, ale nadal upierał się, że wyzwolenie Vaud było boską inspiracją i że nie miał wspólników. Niemniej jednak został uznany za winnego i ścięty w Lozannie-Vidy 24 kwietnia 1723 r. W XIX wieku historia ta została wysoce wysterylizowana i stał się bohaterem ludowym Vaud.}}
Miasto jest gospodarzem '''Międzynarodowego Komitetu Olimpijskiego''' i dwóch głównych uniwersytetów. Jak można się spodziewać, duża populacja studentów tworzy tętniącą życiem społeczność nocną i artystyczną skupioną wokół '''dzielnicy Flon'''. Znajdziesz tu także wiele znakomitych restauracji i dwa tuziny godnych uwagi muzeów, w tym '''Muzeum Olimpijskie''' i niecodzienną '''Kolekcję de l'Art Brut'''. Miłośnicy architektury znajdą na szczycie miasta najlepiej zachowaną '''gotycką katedrę''' w [[Szwajcaria|Szwajcarii]].

Lozanna, mimo że jest miastem bardzo międzynarodowym (42% jego populacji w 2013 stanowili obcokrajowcy), jest miastem [[Rozmówki francuskie|francuskojęzycznym]]. [[Rozmówki angielskie|Angielski]] nie jest tak powszechnie używany jak w [[Genewa|Genewie]] i prawdopodobnie będziesz miał problemy z porozumiewaniem się z przeciętną osobą na ulicy. Większość pracowników sektora usług mówi jednak trochę po angielsku, a poziom języka angielskiego wśród młodych Szwajcarów jest zwykle wysoki (wśród starszego pokolenia zdecydowanie silniejszy jest [[Rozmówki niemieckie|język niemiecki]]). Gość nie będzie miał problemów z poruszaniem się wyłącznie po angielsku.

[[Plik:Lausanne cathedral from gd pont.jpg|thumb|300px|Katedra w Lozannie widziana z mostu Grand Pont]]

=== Historia ===
Osadnictwo na wzgórzu, na którym leży Lozanna, istniało co najmniej od epoki kamienia, jednak większość opracowań historycznych wiąże początki miasta z rzymskim obozem ''Lausanna'', usytuowanym nieco niżej, u podnóża wzgórza w kierunku jeziora – na terenie dzisiejszej miejscowości Vidy.

W średniowieczu miasto przeniesiono na łatwiejsze do obrony szczytowe partie wzgórza; o wzroście jego zamożności i znaczenia decydowało w dużej mierze położenie przy głównych szlakach komunikacyjnych wiodących z północy na południe, łączących [[Włochy]] z rejonem [[Morze Północne|Morza Północnego]]. Było to najważniejsze miasto na północ od przełęczy św. Bernarda – przynajmniej do czasu utworzenia biskupstwa w [[Valais]].

W 1536 roku miasto zostało przejęte przez [[Berno]] od książąt Sabaudii w ramach działań mających na celu zabezpieczenie południowo-zachodniej granicy tego kantonu. [[Berno]] sprawowało władzę nad tym obszarem aż do momentu, gdy Lozanna uzyskała niezależność po wkroczeniu wojsk francuskich pod wodzą Napoleona Bonapartego w 1798 roku. W 1803 roku miasto włączono do [[Szwajcaria|Szwajcarii]] jako stolicę kantonu [[Vaud]].

[[Lavaux]] – niewielki region położony na północno-zachodnim brzegu [[Jezioro Genewskie|Jeziora Genewskiego]], rozciągający się od Lozanny po [[Montreux]] (obszar ten bywa nazywany '''Szwajcarską Riwierą''') – od około 150 lat stanowi drugi dom dla pisarzy, artystów i muzyków. Do grona pierwszych słynnych przybyszów należeli państwo Shelleyowie oraz Lord Byron; bawili się oni i tworzyli w Lozannie (krążą pogłoski, że to właśnie tutaj powstał „Frankenstein”). Wśród innych znanych mieszkańców warto wymienić Ernesta Hemingwaya, który spędzał tu zimy z młodą rodziną w okresie opisanym w książce „Ruchome święto”, oraz Charliego Chaplina, mieszkającego w [[Vevey]] od połowy lat 30. XX wieku.

=== Orientacja ===
Dla odwiedzających Lozannę najważniejszymi dzielnicami są '''Cité''', '''Ville Marché''' oraz portowa dzielnica '''Ouchy'''. Pomiędzy nimi znajduje się '''Flon''' – obecnie przede wszystkim zagłębie klubów nocnych i sklepów – oraz położona tuż poniżej dworca kolejowego, zazwyczaj spokojna dzielnica '''Sous Gare''', która szczyci się jednymi z najlepszych kawiarni w mieście. Jeśli masz ochotę na spacer, warto poświęcić kilka godzin na wędrówkę po lesie '''Sauvebelin''', położonym na północ od wzgórza ''Hermitage''. Oto krótka charakterystyka tych dzielnic:

* {{Znacznik|'''Cité'''|46.5258|6.6275|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''Cité''' — to wzgórze stanowi najstarszą część Lozanny i przyciąga wielu turystów; znajdują się tu ''katedra'', ''zamek'', muzeum ''MUDAC'', kilka innych muzeów, teatr dla dzieci oraz znakomity sklep z zabawkami.
* {{Znacznik|'''Ville Marché'''|46.5231787|6.6326505|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''Ville Marché''' — średniowieczna Lozanna rozwijała się wokół targowisk organizowanych przy bramach wjazdowych do miasta; obszar ten – obejmujący place ''Place de la Palud'', ''Place St. François'' i ''Place Riponne'' – stanowi wraz z historycznym centrum całość Starego Miasta.
* {{Znacznik|'''Flon'''|46.521667|6.626944|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''Flon''' — pierwotna linia kolejowa prowadząca do Lozanny biegła doliną rzeki Flon, jednak brak możliwości poprowadzenia jej przez środek miasta sprawił, że w XIX wieku zastąpiono ją trasą przebiegającą przez kolejne wzgórze na południe, co umożliwiło obsługę połączeń z kantonem [[Valais]] i [[Włochy|Włochami]]. Dziś dawne magazyny w dolinie Flon mieszczą głównie modne restauracje i dyskoteki.
* {{Znacznik|'''Ouchy'''|46.507072|6.626764|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''Ouchy''' — dawna wioska rybacka, włączona w granice Lozanny w połowie XIX wieku, by pełnić funkcję portu nad ''Jeziorem Genewskim'' (Lac Léman). Wspaniałe widoki na jezioro i Alpy oraz przyjemniejsza temperatura powietrza sprawiają, że Ouchy cieszy się dużą popularnością w miesiącach letnich. W pobliżu portu znajduje się wiele hoteli i restauracji; w tej dzielnicy mieści się również [https://www.olympics.com/museum/ Muzeum Olimpijskie].
* {{Znacznik|'''Sous Gare'''|46.5151324|6.6260134|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''Sous Gare''' (dosłownie „pod dworcem”) — w XIX wieku Lozanna rozrosła się, zajmując cały teren pomiędzy obecną lokalizacją dworca kolejowego a portem w Ouchy. To przede wszystkim dzielnica bloków mieszkalnych i domów, ale warto się po niej przespacerować – choćby dla ''Café de Grancy'' i parku na wzgórzu ''Crêt de Montriond''.

== Dojazd ==
=== Samolotem ===
Najbliższe lotnisko, {{Znacznik|Port lotniczy Genewa|46.23756|6.10921|typ=transport}}'''Port lotniczy Genewa''' ({{IATA|GVA}}), obsługuje niemal wszystkich europejskich przewoźników oraz cztery codzienne połączenia transatlantyckie: z [[Waszyngton]]u-Dulles (linie Continental), [[Nowy Jork|Nowego Jorku]]-JFK (Swiss), [[Newark (New Jersey)|Newark (Continental) i [[Montreal]]u (Air Canada); w przypadku innych lotów z [[Stany Zjednoczone|USA]] konieczna jest przesiadka w głównym porcie przesiadkowym (hubie) danej linii lotniczej. Podróż pociągiem między lotniskiem w Genewie a stacją Lausanne CFF trwa około 45 minut; pociągi kursują co najmniej dwa razy na godzinę, z wyjątkiem późnych godzin nocnych i wczesnoporannych. Pełna opłata za przejazd z lotniska w Genewie do Lozanny wynosi 27 franków. Alternatywą jest {{Znacznik|Port lotniczy Zurych|47.464722|8.549167|typ=transport}}'''[[Port lotniczy Zurych|lotnisko w Zurychu]]''' ({{IATA|ZRH}}), oferujące częstsze połączenia transatlantyckie, obsługiwane głównie przez linie Swiss.

=== Koleją ===
Obsługę kolejową Lozanny zapewniają [https://www.sbb.ch/en Szwajcarskie Koleje Federalne] (SBB/CFF/FFS) – jeden z najsprawniejszych systemów transportu pasażerskiego na świecie. Pociągi kursują codziennie mniej więcej co pół godziny w godzinach od 04:45 do 01:30, łącząc miasto z Genewą, [[Zurych]]em (Zürich HB), [[Berno|Bernem]], [[Lucerna|Lucerną]], [[Neuchâtel]], [[St. Gallen]], [[Brig]], [[Biel/Bienne]] oraz miejscowościami pośrednimi. Wszystkie pociągi zmierzające do [[Genewa|Genewy]] z innych części Szwajcarii przejeżdżają przez Lozannę; kursują tu również liczne pociągi lokalne, dzięki czemu w ciągu dnia połączenie z Genewą (w obu kierunkach) dostępne jest średnio co 15 minut. Podróż szybkim pociągiem bezpośrednim (IC) z [[Genewa|Genewy]] zajmuje nieco ponad pół godziny, podczas gdy pociągi lokalne, zatrzymujące się na mniejszych stacjach, mogą potrzebować na to nawet godziny. Codziennie kursują cztery pociągi z [[Paryż|paryskiego]] dworca Gare de Lyon (szybkie składy ''TGV'' przewoźnika [https://www.groupe-sncf.com/fr SNCF]), a także jeden bezpośredni pociąg z [[Wenecja|Wenecji]] i trzy z [[Mediolan]]u. Włoski przewoźnik kolejowy oferuje również połączenia nocne z [[Rzym]]u i [[Wenecja|Wenecji]]. Bilety kolejowe w [[Szwajcaria|Szwajcarii]] są drogie. Warto kupować je z wyprzedzeniem (przez internet), aby skorzystać z niższych cen (oferta ''billet dégriffé'').

{{Znacznik|Dworzec kolejowy|46.516886 |6.629096 |typ=transport}}'''Dworzec kolejowy''' (Gare CFF), Place de la Gare 9. Całodobowe skrytki bagażowe, cena: 6–9 CHF.

=== Samochodem ===
Lozanna jest połączona ze szwajcarską siecią autostrad za pośrednictwem autostrady [[Plik:A1Swiss.svg|25px]] ([[Genewa]] – [[Berno]] – [[Zurych]] – [[St. Gallen]]) oraz autostrady [[Plik:A9Swiss.svg|25px]] ([[Brig]]-Glis – [[Sion]] – [[Vallorbe]]). Dla miasta istotne znaczenie ma również łącznik autostradowy A1A, który odgałęzia się od autostrady [[Plik:A1Swiss.svg|25px]] w pobliżu Ecublens i kończy się w dzielnicy Vidy w Lozannie.

=== Autobusem ===
Autobusy międzynarodowe przyjeżdżają codziennie z [[Hiszpania|Hiszpanii]], [[Francja|Francji]] oraz głównych miast [[Europa Środkowa|Europy Środkowej]]. Wiele z nich przejeżdża przez [[Genewa|Genewę]] lub [[Bazylea|Bazyleę]], zanim zatrzyma się w Lozannie. {{Znacznik|Dworzec autobusowy|46.5365617025889|6.623129538004348|typ=transport}}'''Dworzec autobusowy''' znajduje się w północnej części miasta.

=== Statkiem ===
==== Statki wycieczkowe ====
Do Lozanny kursują statki zarówno z francuskiego, jak i szwajcarskiego brzegu Jeziora Genewskiego. Głównymi portami, z których wypływają jednostki, są [[Évian-les-Bains]], [[Montreux]], [[Genewa]] oraz wiele mniejszych miejscowości położonych nad brzegiem jeziora. Dużą popularnością wśród turystów cieszą się rejsy połączone z lunchem lub kolacją. Większość statków porusza się w spokojnym tempie, co czyni je najwolniejszym środkiem transportu do Lozanny. Latem rozkład rejsów jest dość rozbudowany, jednak jesienią i wiosną ulega on ograniczeniu, a zimą statki niemal całkowicie przestają kursować.

==== Promy ====
Z {{Znacznik|Przystań Lausanne-Ouchy|46.50514053914229|6.626600742727966|typ=transport}}'''przystani Lausanne-Ouchy''' przez cały rok kursują – w ramach oferty '''NaviMobilité''' i pod szyldem przewoźnika CGN – promy pasażerskie obsługujące bezpośrednie połączenia przez jezioro do [[Évian-les-Bains]] (linia N1) oraz [[Thonon-les-Bains]] (linia N2). Służą one przede wszystkim osobom dojeżdżającym do pracy przez granicę, dlatego kursują od poniedziałku do piątku – od wczesnych godzin porannych aż do późnego wieczora. W porównaniu ze standardowymi statkami rejsowymi CGN, promy te objęte są odrębną, nieco droższą taryfą, oferują nieco niższy komfort podróży, ale zapewniają krótszy czas przejazdu.

=== Pieszo ===
Przez miasto przebiega '''Via Francigena''' – długodystansowy szlak pieszy łączący [[Canterbury]] z [[Rzym]]em, oznaczony w Szwajcarii numerem 70.

== Komunikacja ==
{{mapa|46.518|6.632|zoom=14|layer=|staticmap=|align=|name=|grupy=transport,zobacz,natura,jedzenie,bar,nocleg,atrakcja,zakupy,alarm,zdrowie,zabytek,kontakt,nauka,punkt,rower,parking,obszar,metro,praca}}
=== Pieszo ===
Piesze wędrówki to świetny sposób na poruszanie się po Lozannie. W odległości krótkiego spaceru od głównego dworca kolejowego znajduje się wiele atrakcji, przy czym ulice w większości wolne od ruchu samochodowego zaczynają się po drugiej stronie ulicy od Rue du Petit-Chêne, która prowadzi do Place St. François na starym mieście. Stamtąd kolejne deptaki prowadzą do dzielnicy Flon z wieloma barami, klubami i restauracjami, do ulic handlowych pomiędzy Place St. François i Place de la Riponne oraz do starego miasta w pobliżu katedry. Planując spacer, weź pod uwagę, że ''Lozanna jest niezwykle stroma'' jak na miasto tej wielkości, z wieloma ulicami, które na mapie mogą wydawać się zwodniczo łatwe, co może stanowić wyzwanie, zwłaszcza dla osób o ograniczonej sprawności ruchowej. Linia metra [[Plik:Logo_du_M2_de_Lausanne.svg|20px]] (patrz poniżej) obejmuje większość najbardziej stromych części miasta i dlatego stanowi dobrą alternatywę dla pieszych.

=== Metrem ===
[[Plik:TSOL-p1030587.jpg|200px|thumb|Stacja metra Vigie na linii M1]]
Lozanna to najmniejsze miasto na świecie posiadające metro. Funkcjonują tu dwie linie metra obsługiwane przez przewoźnika ''[https://www.t-l.ch/ Transports publics de la région lausannoise]'' (TL), a ich głównym węzłem przesiadkowym jest stacja Flon. Nowa linia [[Plik:Logo_du_M2_de_Lausanne.svg|20px]] to w pełni zautomatyzowany system metra łączący dzielnicę Ouchy z północnym przedmieściem Epalinges; trasa przebiega przez główny dworzec kolejowy, stację Flon oraz liczne przystanki na Starym Mieście. Linia [[Plik:Logo_du_M2_de_Lausanne.svg|20px]] może zaskoczyć osoby odwiedzające miasto po raz pierwszy, ponieważ zarówno trasa, jak i niektóre stacje są bardzo '''strome''' – na przykład na stacji Gare peron jest nachylony, dlatego warto mocno się trzymać. Stacja Bessières, położona w pobliżu katedry, znajduje się na stromym zboczu jednego ze wzgórz Starego Miasta; przejazd windą ze stacji na poziom mostu (z wnętrza windy roztacza się widok na miasto poniżej) to atrakcja, której nie spotyka się w większości innych systemów metra. Linia [[Plik:Logo_du_M1_de_Lausanne.svg|20px]] obsługuje kierunki zachodnie, w tym Uniwersytet w Lozannie (UNIL) oraz politechnikę [https://www.epfl.ch/en/ EPFL] (École Polytechnique Fédérale de Lausanne).

Istnieje również lokalna kolej obsługiwana przez prywatną firmę [https://leb.ch/ LEB]; jej pociągi łączą się z dwiema liniami metra na stacji Flon i kursują do odległych północnych przedmieść, takich jak Echallens i Bercher, jednak dzięki coraz większej częstotliwości kursowania linia ta zaczęła pełnić funkcję trzeciej linii metra.

Wszyscy goście hoteli w Lozannie otrzymują bezpłatny bilet na metro i autobusy, ważny przez dwa tygodnie.

Bilety na metro (i autobusy) można kupić w automatach na wszystkich przystankach, a także na głównym dworcu kolejowym i stacji Flon. Ceny biletów jednorazowych zależą od odległości, zgodnie z systemem strefowym. Liczbę stref, które musi obejmować bilet, można sprawdzić na schemacie umieszczonym na automatach biletowych lub na bezpłatnej mapie dostępnej we wszystkich punktach sprzedaży. W ofercie znajdują się bilety jednorazowe, bilety „tam i z powrotem” oraz karnety dzienne i tygodniowe. Większość automatów biletowych na przystankach metra i autobusów nie wydaje reszty. Abonamenty kolejowe [https://www.sbb.ch/en CFF] (tzw. ''Abonnement Général'') uprawniają do nieograniczonych przejazdów w ramach sieci TL i LEB.

Jeśli posiadasz karnet CFF przeznaczony dla podróżnych spoza Szwajcarii, warto zapytać na głównym dworcu, czy obejmuje on lokalny transport miejski, ponieważ zasady te różnią się w zależności od rodzaju karnetu. Według stanu na lipiec 2013 bilet na „krótki przejazd” (maksymalnie 3 przystanki, ważny 30 minut) kosztuje 1,90 fr., bilet godzinny – 3,50 fr., a bilet całodniowy – 8,80 fr. Podobnie jak w Genewie, na stacjach znajdują się automaty biletowe.

=== Autobusem ===
Czyste i szybkie autobusy, również obsługiwane przez ''[http://www.t-l.ch/ TL]'', kursują bardzo często i tworzą na tyle gęstą sieć, że rzadko znajdziesz się w odległości większej niż kilkaset stóp od któregoś z przystanków. Niektóre trolejbusy przypominają pociąg złożony z dwóch wagonów, w którym właściwy pojazd ciągnie drugi, pozbawiony własnego napędu.

=== Rowerem ===
Rowery można wypożyczyć w firmie Lausanne Roule za 6 CHF dziennie (plus kaucja w wysokości 90 CHF). Firma posiada punkt w centrum miasta (tuż przy stacji metra Lausanne Flon – uwaga: adres podany na stronie internetowej jest błędny) oraz drugi na zachodnich przedmieściach, w miejscowości Renens. Planowane są kolejne lokalizacje, w tym jedna w dzielnicy Ouchy. Istnieje możliwość wypożyczenia roweru w jednym punkcie i zwrotu w drugim. Trzeci punkt znajduje się w [[Vevey]], jednak w przypadku wynajmu jednostronnego (zwrot w innym miejscu niż wypożyczenie) opłata wynosi 10 CHF. Trasa rowerowa z Lozanny do [[Vevey]] jest przepiękna: po lewej stronie rozciągają się niekończące się winnice, a po prawej – [[Jezioro Genewskie]] i [[Alpy]]. W punkcie Lausanne Roule można bezpłatnie otrzymać broszurę opisującą tę trasę.

Inną ciekawą opcją jest wynajem rowerów elektrycznych za pośrednictwem serwisu [https://bicy.ch/en bicy.ch]; ceny zaczynają się od 89 CHF miesięcznie (ok. 100 USD).

Warto pamiętać, że miasto jest dość strome, ale okolice nabrzeża są bardzo przyjemne. Dostępna jest praktyczna mapa rowerowa („Carte Velo”) w skali 1:10 000; choć wydano ją w 2006 roku, wciąż można ją pobrać ze [https://www.lausanne.ch/vie-pratique/mobilite/se-deplacer-a-lausanne/a-velo strony internetowej miasta]. Pomaga ona osobom nieznającym jeszcze Lozanny w znalezieniu najlepszych tras rowerowych w okolicy. Miasto dysponuje doskonałą siecią ścieżek, wyznaczonych pasów dla rowerów oraz tuneli, które ułatwiają pokonywanie najbardziej ruchliwych skrzyżowań. Trasy wzdłuż jeziora są niezwykle malownicze, jednak w szczytowych momentach letniego sezonu bywa na nich tłoczno od spacerowiczów, osób na rolkach i innych rowerzystów.

== Warto zobaczyć ==
{{Infobox|Serce Lozanny|Co to może oznaczać? ​​Wielu turystów zazwyczaj udaje się nad jezioro do dzielnicy Ouchy, spaceruje po promenadzie, a następnie wraca do domu, sądząc, że widzieli już Lozannę. Tymczasem prawdziwe życie toczy się powyżej głównego dworca kolejowego – na Starym Mieście oraz w dzielnicy Flon. To właśnie tam znajduje się też większość atrakcji turystycznych.}}
* {{zobacz
| name=[https://artbrut.ch/ Collection de l'Art Brut] | alt= | url= | adres=Av. des Bergières 11 | lat=46.527485| long=6.624743| wskazówki=autobus nr 2 w kierunku Désert, przystanek Jomini; autobus nr 3 w kierunku Bellevaux, przystanek Beaulieu
| tollfree=+41 21 315-2570 | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=wtorek-niedziela 11:00-18:00. Ta kolekcja dzieł niedoświadczonych artystów, którą trzeba zobaczyć, będzie na zmianę zachwycać, zadziwiać, zadziwiać i irytować. Życie wielu artystów, których prace są tu prezentowane, było trudne lub niemożliwe poza (lub wewnątrz) instytucji, odnajdując ukojenie i cel w czasami kompulsywnych aktach twórczych. 10 Fr.
}}
[[Plik:Palais du rumine.jpeg|thumb|Palais de Rumine, w którym znajduje się wiele godnych uwagi muzeów]]
* {{zobacz
| name=Palais de Rumine | alt= | url= | adres=Place de la Riponne 6 | lat=46.523611| long=6.633889| wskazówki=
| tollfree=+41 21 316-3310. | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=wto śro 11:00-18:00, czw 11:00-20:00, piątek-niedziela 11:00-17:00. Ten piękny budynek, wzorowany na włoskim renesansowym projekcie, nie jest tak stary, na jaki wygląda. Wewnątrz znajduje się pięć różnych muzeów z wystawami obejmującymi różnorodne tematy, od sztuk pięknych po historię naturalną. 4 Fr.
}}
* {{zobacz
| name=Muzeum Archeologiczno-Historyczne | alt=Musée d'archéologie et d'histoire | url= | adres=Place de la Riponne 6 | lat=46.523655| long=6.637206| wskazówki=
| tollfree=+41 21 316-3430 | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=wt.-czw. 11:00-18:00, pt.-niedz. 11:00-17:00. 6 Fr.
}}
* {{zobacz
| name=[https://www.mcba.ch/ Muzeum Sztuk Pięknych] | alt=Musée des Beaux-Arts | url= | adres=Place de la Riponne 6 | lat=46.517991| long=6.62544| wskazówki=
| tollfree=+41 21 316-3445 | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=pon.-czw. 11:00-20:00, pt.-niedz. 11:00-17:00.
}}
* {{zobacz
| name=Muzeum Historyczne w Lozannie | alt=Musée Historique de Lausanne | url= | adres=Place de la Cathedral 4 | lat=46.523015| long=6.634942| wskazówki=
| tollfree=+41 21 315-4101 | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=wt.-czw. 11:00-18:00, pt.-niedz. 11:00-17:00. Zbiór map, obrazów i dokumentów dotyczących historii Lozanny i regionu Jeziora Genewskiego od czasów najdawniejszych, przez długą okupację berneńską, po wyzwolenie i współczesność. Warto odwiedzić samą pięknie wykonaną dioramę XVI-wiecznej Lozanny. 4 Fr, studenci 2,50 Fr.
}}
* {{zobacz
| name=[https://mudac.ch/ Mudac] | alt= | url= | adres=Place de la Cathedral 6 | lat=46.5221| long=6.6353| wskazówki=
| tollfree=+41 21 315-2530 | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=wto-niedziela 11:00-18:00, lipiec-sierpień pon. 11:00-18:00. Muzeum designu i współczesnej sztuki użytkowej. 10 Fr.
}}
* {{zobacz
| name=[https://elysee.ch/ Musée de l'Elysée] | alt= | url= | adres=Av. de l'Elysée 18 | lat=46.51855| long=6.62398| wskazówki=
| tollfree=+41 21 316-9911 | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Wt.–niedz. 11:00–18:00. Światowej klasy muzeum fotografii, położone w pięknym parku. Bardzo blisko Muzeum Olimpijskiego. 8 CHF, studenci 4 CHF.
}}
* {{zobacz
| name=Espace Arlaud | alt= | url= | adres=Place de la Riponne 2 bis | lat=46.5228| long=6.6321| wskazówki=
| tollfree=+41 21 316-3850. | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Śr.-pt. 12:00-18:00, pt.-ndz. 11:00-17:00. 6 Fr.
}}
* {{zobacz
| name=La Tour d'Ale | alt= | url= | adres=Av. de l'Elysée 18 | lat=46.5228| long=6.6321| wskazówki=
| tollfree=+41 21 316-9911 | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Wieża, jedna z niewielu zachowanych części średniowiecznych murów obronnych, stanowi dobry pretekst do odwiedzenia rue de l'Ale i rue de la Tour. Choć można go podziwiać z zewnątrz, jest on zamknięty dla zwiedzających.
}}
* {{zobacz
| name=[https://fondation-hermitage.ch/?__cf_chl_rt_tk=SiioVdjAKBJf649XCOYiN8DjH_XuQ82nBARhcPLzl6I-1790237441-1.0.1.1-8WPrcMUxzA9q2_9D4G6CtcD9tjAHb_Ylc.6lfNUOAG4 Fondation de l'Hermitage] | alt= | url= | adres=Rte du Signal 2 | lat=46.5282| long=6.63723| wskazówki=
| tollfree=+41 21 312 50 13 | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Wt.–niedz. 10:00–18:00, czw. 10:00–21:00, święta 10:00–18:00. Zbudowana w 1841 roku jako rezydencja bankiera Charlesa-Juste’a Bugniona, posiadłość Hermitage zajmuje położony wśród drzew teren na wzgórzu nad Starym Miastem, skąd roztacza się wspaniały widok na katedrę i [[Alpy]]. W 1976 roku rodzina przekazała dom wraz z gruntem miastu Lozanna; obecnie budynek służy jako miejsce organizacji światowej klasy objazdowych wystaw sztuki. Dorośli: 15 CHF, seniorzy: 12 CHF, studenci i osoby bezrobotne: 7 CHF, wstęp dla osób poniżej 18. roku życia bezpłatny.
}}
* {{zobacz
| name=[https://www.lausanne.ch/vie-pratique/culture/musees/mrv Musée Romain Lausanne-Vidy] | alt= | url= | adres=Chemin du Bois-de-Vaux 24 | lat=46.518917| long=6.598794| wskazówki=
| tollfree=+41 21 315 41 85 | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Wt.–niedz. 11:00–18:00. Prezentowane są tu znaleziska architektoniczne z terenu osady położonej tuż po drugiej stronie drogi, gdzie wciąż zachowały się pozostałości murów i forum z czasów Cezara. Wstęp: 8 franków, studenci – 5 franków.
}}
* {{zobacz
| name=Katedra Notre Dame | alt= | url= | adres=Place de la Cathédrale | lat=46.5225| long=6.635556| wskazówki=
| tollfree=+41 21 316-7161 | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=pon.-pt. 07:00-19:00, sob. niedz. 08:00-18:00. Na szczycie góry, na której zbudowane jest stare miasto. Katedra jest dość interesująca architektonicznie z wieloma małymi wieżami i oknami. Z wieży roztacza się fantastyczny widok na miasto i okolicę, ale ponieważ katedra znajduje się na szczycie miasta, warto zrobić zdjęcie już z małego placu na zewnątrz. Bezpłatny.
}}
* {{zobacz
| name=Muzeum Olimpijskie | alt= | url= | adres=Quai d'Ouchy 1 | lat=46.508611| long=6.633889| wskazówki=
| tollfree=+41 21 621-6511 | fax=+41 21 621 65 12
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Od 1 maja do 30 września: codziennie w godz. 9:00–18:00; od 1 października do 30 kwietnia: od wtorku do niedzieli w godz. 9:00–18:00. Muzeum reklamuje się jako miejsce prezentujące „bogactwo wspomnień, które podtrzymają w Tobie pasję do idei olimpijskiej”. Ogród rzeźb, z którego roztacza się widok na Jezioro Genewskie, jest udostępniony dla zwiedzających. W okresie od 1 listopada do 31 marca obiekt jest nieczynny w poniedziałki. Wśród eksponatów znajdują się m.in. buty narciarskie Jean-Claude’a Killy’ego oraz złote buty lekkoatletyczne Carla Lewisa. Cena wstępu: 14 CHF za zwiedzanie całego muzeum, 7 CHF za wstęp wyłącznie na wystawy czasowe. Dzieci płacą połowę ceny; wstęp dla dzieci poniżej 10. roku życia jest bezpłatny.
}}
* {{zobacz
| name=[https://www.aquatis.ch/ Aquatis] | alt= | url= | adres=Route de Berne 144 | lat=46.508611| long=6.633889| wskazówki=Metro [[Plik:Logo_du_M2_de_Lausanne.svg|20px]], stacja Vennes, autostrada [[Plik:A9Swiss.svg|25px]], zjazd Vennes
| tollfree=+41 21 654 23 23 | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=info@aquatis.ch. 1 listopada – 31 marca: 10:00–18:00; 1 kwietnia – 31 października: 09:00–19:00. Największe w Europie akwarium i wiwarium słodkowodne, otwarte w 2017 roku. Ponad 10 000 ryb oraz 100 gadów i płazów w 46 akwariach, wiwariach i terrariach. Zwiedzanie zajmuje około 2 godzin. Cena: 29 CHF dla dorosłych, 19 CHF dla dzieci powyżej 5. roku życia; wstęp bezpłatny dla młodszych dzieci. Dostępne są ceny rodzinne i zniżki dla uczniów/studentów.
}}
* {{zobacz
| name=[https://www.sainf.ch/ Kościół św. Franciszka] | alt= | url= | adres= | lat=46.51971| long=6.63335| wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Został wzniesiony w XIII wieku i stanowił prezbiterium dawnego klasztoru franciszkanów. Aby zwiedzić kościół św. Franciszka (Église Saint-François), można wysiąść na stacji metra Lausanne Flon, obsługiwanej przez obie linie ([[Plik:Logo_du_M1_de_Lausanne.svg|20px]] i [[Plik:Logo_du_M2_de_Lausanne.svg|20px]]); stamtąd do kościoła jest około 5–10 minut drogi. Dogodniejszy dojazd zapewnia jednak autobus: linie nr 1, 2, 4, 6, 7, 8, 9, 12, 13, 16, 17 i 66 obsługują przystanek o tej samej nazwie z różną częstotliwością kursowania.
}}
* {{zobacz
| name=Château St. Maire | alt= | url= | adres= | lat=46.524864| long=6.635706| wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Budynek wzniesiono na przełomie XIV i XV wieku. Dawniej pełnił funkcję rezydencji biskupiej, a później siedziby namiestników z Berna; obecnie mieści się w nim muzeum historyczne. Obiekt znajduje się w górnej części Starego Miasta i jest łatwo dostępny autobusem. Najlepiej wysiąść na przystanku Tunnel (linie 8, 16, 22, 60 – różna częstotliwość kursowania) lub Pierre Viret (linia 16); stamtąd dojście pieszo zajmuje około 5–10 minut.
}}
* {{zobacz
| name=[https://www.chateaudouchy.ch/en/welcome/ Château d'Ouchy] | alt= | url= | adres=Place du Port 2 | lat=46.50672| long=6.62761| wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Château d'Ouchy został zbudowany około 1170 roku, następnie kilkakrotnie przebudowywany, w 1609 roku podpalony i popadający w ruinę. Jean-Jacques Mercier kazał usunąć ruiny z wyjątkiem wieży w latach 1885-1889, a w latach 1889-1893 zbudował dzisiejszy neogotycki zamek. Najbliższa stacja autobusowa i stacja metra to Ouchy.
}}
[[Plik:Lausanne Rathaus.JPG|300px|right|thumb|Ratusz przy Place de la Palud]]
[[Plik:Lausanne Bel-Air.JPG|thumb|Wieża Bel-Air]]
* {{zobacz
| name=Ratusz | alt= | url= | adres=Place de la Palud 2 | lat=46.52173| long=6.63288| wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Budynek znajduje się przy placu Place de la Palud i jest połączony z katedrą schodami Escalier du Marché. Został wzniesiony w XVII wieku i stanowi siedzibę władz miejskich oraz rady miasta. Można do niego dojechać linią metra [[Plik:Logo_du_M2_de_Lausanne.svg|20px]]; najbliższe stacje to Riponne-Maurice Béjart i Flon. Do stacji Flon dojeżdża również linia metra [[Plik:Logo_du_M1_de_Lausanne.svg|20px]]. Dojście pieszo zajmuje około 10 minut.
}}
* {{zobacz
| name=Grand Pont | alt= | url= | adres= | lat=46.520468| long=6.63135| wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Został ukończony w 1844 roku. Przebiega nad doliną Flon, którą zasypano w 1874 roku. Można do niej dotrzeć liniami metra [[Plik:Logo_du_M1_de_Lausanne.svg|20px]] i [[Plik:Logo_du_M2_de_Lausanne.svg|20px]], wysiadając na przystanku Flon. Można również wysiąść na przystanku St. François, obsługiwanym przez linie autobusowe nr 1, 2, 4, 6, 7, 8, 9, 12, 13, 16, 17 i 66.
}}
* {{zobacz
| name=[https://cche.com/de/Projekte/complexe-bel-air/ Wieża Bel-Air] | alt= | url= | adres=Place Bel-Air 1 | lat=46.52206| long=6.62886| wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=był pierwszym drapaczem chmur w Szwajcarii. Ma 61 metrów wysokości i została zbudowana w latach 1929-1932. Do przystanku Bel-Air można dojechać liniami autobusowymi 1, 2, 4, 6, 7, 8, 13 i 17 lub metrem [[Plik:Logo_du_M1_de_Lausanne.svg|20px]] lub [[Plik:Logo_du_M2_de_Lausanne.svg|20px]], wysiąść we Flon i iść 5 minut pieszo.
}}
* {{zobacz
| name=[https://www.lausanne.ch/portrait/carte-identite/architecture-et-monuments/patrimoine-architectural/entre-deux-guerres/tribunal-federal.html Sąd Federalny] | alt= | url= | adres=Avenue du Tribunal Fédéral 29 | lat=46.51964| long=6.64422| wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Został otwarty w 1927 roku i stanowi najwyższy organ sądowy Szwajcarii. Można do niego dotrzeć, korzystając ze stacji autobusowej i metra Pont-Bessières (linia metra [[Plik:Logo_du_M2_de_Lausanne.svg|20px]] oraz linie autobusowe 6, 7, 16, 22 i 60) lub z przystanku autobusowego Mon Repos, obsługiwanego przez linię nr 13.
}}
=== Parki ===
* {{Znacznik|Parc de Mont-Repos|46.518493 |6.642526 |typ=natura}}'''Parc de Mont-Repos''' znajduje się w pobliżu Szwajcarskiego Sądu Federalnego; oferuje woliery, plac zabaw dla dzieci, małą kawiarnię, wodospad oraz dużo terenów zielonych.
* {{Znacznik|Parc de la Vallée de la Jeunesse|46.5202 |6.6046 |typ=natura}}'''Parc de la Vallée de la Jeunesse''' to rozległy teren zielony w zachodniej części Lozanny.
* {{Znacznik|Bois de Sauvabelin|46.535317 |6.638519 |typ=natura}}'''Bois de Sauvabelin''' to obszar leśny na północy Lozanny, z wieżą widokową i niewielkim jeziorem.

== Aktywny wypoczynek ==
[[Plik:Lausanne view from Cathedral square.JPG | thumb | 300px | Stare Miasto widziane z placu Katedralnego]]
* '''Zwiedź Stare Miasto'''. Ze stacji kolejowej możesz wygodnie dojechać metrem do dzielnic Flon, Riponne lub Bessières (w pobliżu katedry). Jeśli natomiast nie boisz się wspinaczki, możesz ruszyć pieszo – wyłączona z ruchu kołowego część Starego Miasta zaczyna się tuż naprzeciwko dworca, a droga prowadzi stromo pod górę. Sklepy są czynne w ściśle określonych godzinach: od poniedziałku do piątku w godz. 10:00–19:00 oraz w soboty w godz. 10:00–18:00. W środy i soboty przez cały rok niemal cały ten rozległy obszar wolny od ruchu samochodowego zamienia się w wielki targ. Dzięki ukształtowaniu terenu (wzgórzom utrudniającym zabudowę drogową) Stare Miasto w Lozannie jest większe niż w większości szwajcarskich miast – wyjątkiem jest tu jedynie [[Zurych]]. Można tu spędzić dni na wędrówkach brukowanymi uliczkami, a i tak nie odkryć wszystkich zakamarków. Po zamknięciu sklepów do dyspozycji są dziesiątki restauracji, kawiarni i klubów nocnych – od urokliwych i przytulnych po modne i klimatyczne; warto zauważyć, że przy placu Place Central Stare Miasto łączy się z dzielnicą '''Flon''', słynącą z klubów i galerii. Spaceruj do woli – wstęp jest oczywiście bezpłatny.
* '''Odkryj las Sauvabelin''' (''na północ od centrum''). Nie przegap ogólnodostępnej {{Znacznik|Wieża Sauvabelin|46.535278|6.638611|typ=atrakcja}}'''wieży Sauvabelin''', z której roztacza się widok 360° na jezioro, Alpy i góry Jura. Następnie zejdź do centrum miasta przez park przy Fondation de l'Hermitage (patrz wyżej).
* '''Ciesz się widokami nad jeziorem w dzielnicy Ouchy'''. Pojedź linią metra [[Plik:Logo_du_M2_de_Lausanne.svg|20px]] do stacji Ouchy – i gotowe: po wyjściu ze stacji zobaczysz przed sobą rozciągające się jezioro (a przy dobrej pogodzie także [[Alpy]]). Nad brzegiem jeziora znajdują się również restauracje, bary oraz zamek-hotel Château d'Ouchy.
* '''Wejdź na wieżę katedry'''. Widok ze szczytu wieży katedry jest wart wysiłku związanego ze wspinaczką. Informacji udziela siostra zakonna w sklepiku z pamiątkami wewnątrz katedry. Od godziny 22:00 do drugiej nad ranem nocny stróż wykrzykuje aktualną godzinę, kontynuując tradycję sięgającą 1405 roku.
* '''Piłka nożna''': [https://www.lausanne-sport.ch/ FC Lausanne-Sport] występuje w Swiss Super League, czyli najwyższej klasie rozgrywkowej w Szwajcarii. Ich stadionem domowym jest {{Znacznik|Stade de la Tuilière|46.543556|6.622028|typ=atrakcja}}'''Stade de la Tuilière''' (pojemność 12 500 miejsc), położony 3 km na północ od centrum miasta. Klub [https://fcslo.ch/ FC Stade Lausanne Ouchy] spadł z ligi w 2024 roku i występuje obecnie w Challenge League – na drugim poziomie rozgrywkowym. Ich stadionem domowym jest {{Znacznik|La Pontaise|46.533333|6.624167|typ=atrakcja}}'''La Pontaise''' (pojemność 15 700 miejsc) – stadion olimpijski znajdujący się 2 km na północ od centrum miasta.

=== Koncerty i teatr ===
* {{Znacznik|Métropole|46.52213 |6.62845 |typ=atrakcja}}'''[http://www.mymetropole.ch/ Métropole]''', Rue des Terreaux 25, ☏ +41 21 340-9200. pon. 09:00-19:00, wt.-pt. 08:30-19:00, sob. 08:00-18:00. Główna sala koncertowa zachodniej Szwajcarii, Métropole księguje muzykę taneczną, muzykę świata, pop, jazz itp. Jeśli będziesz przejeżdżać przez miasto w odpowiednim czasie, możesz złapać tu wszystko, od Lozanńskiej Orkiestry Kameralnej po The Cure. 
* {{Znacznik|Espace de Terreaux|46.52300 |6.62800 |typ=atrakcja}}'''[https://terreaux.org/web.php/1/terreaux/accueil Espace de Terreaux]''', Rue des Terreaux 14, ☏ +41 21 320-0046. Lokalna rada kościołów protestanckich zdekonsekrowała kaplicę znajdującą się po drugiej stronie ulicy od centrum handlowego Metropole 2000 i obecnie wykorzystuje ją do cotygodniowych koncertów, podczas których odbywają się zarówno występy sakralne, jak i świeckie, od amerykańskich śpiewaków gospel, przez wschodnioeuropejskie zespoły klezmerskie, po teatr lalek dla dzieci. 
* {{Znacznik|Arsenic|46.52269 |6.62168 |typ=atrakcja}}'''[https://arsenic.ch/ Arsenic]''', Rue de Genève 57, ☏ +41 21 625-1136, info@theatre-arsenic.ch. Specjalizujący się w bardziej niecodziennych występach, Arsenic oferuje pełny harmonogram awangardowego teatru, muzyki jazzowej i popowej, a także instalacji/performansów jesienią, zimą i wiosną. 
* {{Znacznik|Théâtre de Vidy|46.51271 |6.61090 |typ=atrakcja}}'''[https://www.vidy.ch/fr/ Théâtre de Vidy]''', Av. Jaques-Dalcroze 5, ☏ +41 21 619-4545. 
* {{Znacznik|Théâtre Boulimie|46.52258 |6.63190 |typ=atrakcja}}'''[http://www.theatreboulimie.com/ Théâtre Boulimie]''', Place Arlaud 1, ☏ +41 312-9700. Sanktuarium szwajcarskiego humoru. Edycja wskazówek OSM
* {{Znacznik|Théâtre 2.21|46.52629 |6.63936 |typ=atrakcja}}'''[https://theatre221.ch/ Théâtre 2.21]''', Rue de l'Industrie 10, ☏ +41 21 311-6514. 
* {{Znacznik|Les Docks|46.52241 |6.61926 |typ=atrakcja}}'''[http://www.lesdocks.ch/ Les Docks]''', Av. Sévelin 34, ☏ +41 21 623-4444. Muzyka na żywo i bar. 
* {{Znacznik|Le Romandie|46.52013 |6.63165 |typ=atrakcja}}'''[https://www.leromandie.ch/ Le Romandie]''', Place de la Riponne 10, ☏ +41 21 311-1719. Klub rockowy i muzyka na żywo. Zobacz ich stronę internetową programu. 
* {{Znacznik|Théâtre Kléber-Méleau|46.52496 |6.60027 |typ=atrakcja}}'''Théâtre Kléber-Méleau''', 1020 Renens-Malley, ☏ +41 21 625-8429.

== Praca ==
Rynek pracy w [[Vaud]] jest dynamiczny, szczególnie w sektorze zaawansowanych technologii z imponującą liczbą start-upów zlokalizowanych w pobliżu EPFL.

Jak wszędzie w [[Szwajcaria|Szwajcarii]], obcokrajowcy z [[Europa|Europy]] muszą uzyskać zezwolenie B lub L, zanim będą mogli tam pracować. Przydział ten następuje automatycznie w ramach umów dwustronnych z UE, ale należy znaleźć pracodawcę, który chce podjąć odpowiednie kroki. Z drugiej strony pracodawcy zatrudniający osoby spoza Europy są ograniczeni do zwykłych warunków wykazania braków na istniejącym rynku. Wrażenie czy rzeczywistość: zagraniczni pracownicy (w szczególności Francuzi, czyli „pracownicy przygraniczni”) są regularnie oskarżani o zaniżanie płac, co może prowadzić do głosowania za odrzuceniem, jak np. ta z dnia 9 lutego 2014.

== Nauka ==
* {{Znacznik|'''UNIL'''|46.5222 |6.5807 |typ=nauka|url=|kolor=FF00FF|treść=}}'''[https://www.unil.ch/unil/fr/home.html Uniwersytet w Lozannie]''' (''UNIL''), Dorigny (''kampus obejmuje trzy lokalizacje: Dorigny, CHUV i Épalinges''), ☎ +41 21 692 11 11. 
* {{Znacznik|'''EPFL'''|46.5176 |6.5670 |typ=nauka|url=|kolor=FF00FF|treść=}}'''[https://www.epfl.ch/en/ Szwajcarski Federalny Instytut Technologii w Lozannie]''' (''EPFL''), Route Cantonale, 1015 Lozanna, ☎ +41 21 693 11 11. 
* {{Znacznik|'''EHL'''|46.5618 |6.6829 |typ=nauka|url=|kolor=FF00FF|treść=}}'''[https://www.ehl.edu/ École hôtelière de Lausanne]''' (''EHL''), Route de Cojonnex 18, 1000 Lozanna, ☎ +41 21 785 11 11. 
* {{Znacznik|'''HEP Vaud'''|46.51304 |6.62157 |typ=nauka|url=|kolor=FF00FF|treść=}}'''[https://www.hepl.ch/accueil.html Wyższa Szkoła Pedagogiczna kantonu Vaud]''' (''HEP Vaud''), Avenue de Cour 33, 1007 Lozanna, ☎ +41 21 316 92 70. 
* {{Znacznik|'''HES – Wyższa Szkoła Zawodowa Zachodniej Szwajcarii'''|46.52159 |6.61283 |typ=nauka|url=|kolor=FF00FF|treść=}}'''HES – Wyższa Szkoła Zawodowa Zachodniej Szwajcarii''', Avenue de Provence 6, 1007 Lozanna, ☎ +41 58 900 00 02, faks: +41 58 900 00 03, master@hes-so.ch. W Lozannie znajduje się pięć wyższych szkół zawodowych (HES) kształcących w następujących dziedzinach: zdrowie, praca socjalna, wzornictwo, muzyka oraz inżynieria przemysłowa i zarządzanie. 
* {{Znacznik|'''ECAL'''|46.53662 |6.58848 |typ=nauka|url=|kolor=FF00FF|treść=}}'''[https://ecal.ch/fr/ École cantonale d'art de Lausanne]''' (''ECAL''), Avenue du Temple 5, 1020 Renens, ☎ +41 21 316 99 33.
* {{Znacznik|'''École de Jazz et de Musique Actuelle de Lausanne'''|46.52122 |6.62653 |typ=nauka|url=|kolor=FF00FF|treść=}}'''[https://ejma.ch/ École de Jazz et de Musique Actuelle de Lausanne]''', Rue des Côtes-de-Montbenon 26, 1003 Lozanna, ☎ +41 21 341 72 00.

== Zakupy ==
[[Plik:Lausanne-cathe7.JPG|thumb|Katedra w Lozannie widziana z Place de l'Ours]]
Typowe szwajcarskie pamiątki można znaleźć w kilku miejscach w mieście, choć nie są one tak wszechobecne jak w [[Genewa|Genewie]] czy [[Berno|Bernie]]. Prawdziwą atrakcją jest tu kolorowy targ, odbywający się w soboty i środy na stromych, krętych uliczkach Starego Miasta. Nie brakuje tu również butików i domów towarowych. W niedziele większość sklepów jest zamknięta – wyjątkiem jest dzielnica Ouchy, której część znajduje się na terenie federalnym.

Wśród typowych i ekskluzywnych sklepów można natknąć się na kilka miejsc, które mogą zaskoczyć:

* {{Znacznik|'''Pompes Funèbres'''|46.52061 |6.62966 |typ=zakupy|url=|kolor=008080|treść=}}'''Pompes Funèbres''', Place de l'Europe 8, ☏ +41 21 312-5842. Nazwa tego sklepu obuwniczego oznacza „usługi pogrzebowe” (fr. *pompes funèbres*), ale słowo *pompe* może odnosić się zarówno do ceremonii, jak i do pewnego rodzaju obuwia – stąd ta gra słów. W ofercie znajdują się modne marki, takie jak Dr Martens, Camper i inne. 
* {{Znacznik|'''Coup de chapeau'''|46.51918 |6.63697 |typ=zakupy|url=|kolor=008080|treść=}}'''[https://www.chapeaux.ch/ Coup de chapeau]''', Place Benjamin-Constant 1, ☏ +41 21 311-5405. Pon. 13:30–18:30; wt.–pt. 09:30–12:00, 13:30–18:30; sob. 09:30–12:30, 13:30–17:00. Sklep z kapeluszami w XXI wieku to niemal z definicji pewnego rodzaju anachronizm – być może właśnie dlatego jest ich tak niewiele. To prawdopodobnie również powód, dla którego ten niewielki sklep w Lozannie przyciąga klientów z całego świata.
* {{Znacznik|'''Bazar d'Ouchy'''|46.50733 |6.62722 |typ=zakupy|url=|kolor=008080|treść=}}'''[https://www.bazarouchy.com/ Bazar d'Ouchy]''', Av. d'Ouchy 76 (''dolny odcinek Av. d'Ouchy''), ☏ +41 21 616-2377. 09:30–12:45, 14:15–18:45. Czy wspominaliśmy już o typowych szwajcarskich pamiątkach? Cóż, jeśli właśnie tego szukasz, to świetnym pomysłem będzie wizyta w tym przyjaznym i dobrze zaopatrzonym sklepie w pobliżu przystanku [[Plik:Logo_du_M2_de_Lausanne.svg|20px]] w Ouchy. Wszyscy mówią tam biegle po angielsku, więc śmiało pytaj.

== Gastronomia ==
Odwiedzając Lozannę, koniecznie trzeba spróbować kiełbasy '''Saucisson vaudois''' (z regionu Vaud). Tradycyjnie serwuje się ją z '''Papet vaudois''', czyli purée z pora i ziemniaków. Ponadto w okolicach Lozanny znajduje się wiele nasłonecznionych zboczy, na których powstaje doskonałe '''wino''' – na zachodzie jest to region [[La Côte]], a na wschodzie [[Lavaux]] i dolina Rodanu. '''Warto ich spróbować!'''

=== Oszczędnie ===
W Lozannie sprawdzają się też typowe sposoby na tanie jedzenie podczas podróży. Na terenie dworca kolejowego znajdują się trzy sklepy spożywcze czynne codziennie do północy (choć są one nieco droższe); dobrą alternatywą jest sklep Aldi, mieszczący się na tyłach dworca, poniżej peronu nr 9. Jest tu mnóstwo świetnych miejsc na piknik – warto wybrać się na przykład na wzgórze {{Znacznik|Crêt de Montriond|46.5140457|6.6239653|typ=natura}}'''Crêt de Montriond'''. Aby tam dotrzeć, należy zejść pod tory, wejść po schodach na główną aleję i skręcić w lewo. Po skręcie powinieneś zobaczyć przed sobą zielone wzgórze o wysokości mniej więcej pięciopiętrowego budynku. Jeśli znajdujesz się bliżej portu Ouchy, masz do dyspozycji dwa sklepy czynne codziennie: „Migros” w pobliżu hotelu Mövenpick oraz „Coop Pronto”, położony nieco powyżej zamku Château d'Ouchy.

Jeśli posiadasz ważną legitymację studencką, wiele tanich, a nawet niektóre restauracje ze średniej półki cenowej, oferują specjalne menu studenckie w obniżonej cenie.

* {{Znacznik|'''P'tit Bar'''|45.5626001|18.6812647|typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''P'tit Bar''', Rue Louis-Curtat 6. Otwarte codziennie do 19:00. Lokal jest malutki – zgodnie z nazwą mieści około 12 osób jednocześnie, przy czym często trzeba dzielić stolik z nieznajomymi (co sprzyja nawiązywaniu nowych znajomości). Serwują tu tylko lunche: latem sałatki, a zimą doskonałe zupy. 
* {{Znacznik|'''Tibits'''|45.5626001|18.6812647|typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''[https://www.tibits.ch/fr/home Tibits]''', Place de la Gare 11, 1003 Lozanna (''na dworcu kolejowym, przy zachodnim krańcu peronu 1''), ☏ +41 32 531 38 88, info@tibits.ch. 06:30–23:00. W pełni wegetariański bufet z kilkoma daniami typu fast food przygotowywanymi na zamówienie (np. wegeburger) oraz doskonałym lokalnym winem; wszystko to w klasycznym wnętrzu dawnego lokalu „Buffet de la Gare”. Tibits nie przeprowadziło zwykłego remontu, lecz z dbałością odrestaurowało przestrzeń, co widać na pierwszy rzut oka. Ceny: 1–30 CHF. 
* {{Znacznik|'''Crêperie de la Chandeleur'''|45.5626001|18.6812647|typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''Crêperie de la Chandeleur''', Rue Mercerie 9 (''w strefie wyłączonej z ruchu kołowego na Starym Mieście, między Place de la Palud a katedrą''), ☏ +41 21 312-8419. Wt.–sob. 10:00–23:00. Ta urocza naleśnikarnia oferuje naleśniki w domowej, bretońskiej atmosferze. Jeśli podróżujesz z dziećmi, to świetne miejsce na lunch lub kolację – panuje tu przyjazna atmosfera dzięki właścicielom i miejscowym bywalcom, a dzieci mogą zająć się zabawą bogatym zestawem dostępnych zabawek. Ceny: 25–30 CHF. 
* {{Znacznik|'''Holy Cow!'''|45.5626001|18.6812647|typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''[https://holycow.ch/ Holy Cow!]''', Rue Cheneau de Bourg 17. Pon.–śr. 11:00–22:00, wt.–sob. 11:00–23:00. Prawdopodobnie najlepsze burgery w Lozannie. Ich burger „Elvis Blue Cheese” został uznany za najlepszego burgera w Szwajcarii przez blog kulinarny theburgerblog.ch. Lokal mieści około 30 osób, ale wieczorami bywa w nim dość tłoczno. Zdecydowanie warto go jednak odwiedzić. Cena: 20 CHF. 
* {{Znacznik|'''La Croquignole'''|45.5626001|18.6812647|typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''La Croquignole''', Rue de l'Ale 16. Kawiarnia na Starym Mieście, przy ulicy prowadzącej do wieży Ale; w ofercie różnorodne kanapki i inne świeżo wypiekane produkty. 
* {{Znacznik|'''Le Charlot'''|45.5626001|18.6812647|typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''Le Charlot''', Rue Pichard 8. Jeśli szukasz smacznej kanapki, to miejsce będzie idealnym wyborem. Kanapki są prawdziwą ucztą dla oczu i podniebienia. Szeroki wybór i świetne sosy.
* {{Znacznik|'''La Mosaïque'''|45.5626001|18.6812647|typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''La Mosaïque''', Av. d'Ouchy 70. Bardzo dobra kuchnia etiopska. Polecamy delektowanie się posiłkiem z widokiem na jezioro i góry.

=== Umiarkowanie ===
* {{Znacznik|'''Léonardo'''|46.52108 |6.62912 |typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''Léonardo''', Esplanade du Flon. Włoska restauracja stawiająca na zdrowe jedzenie, z różnorodnym i pełnym energii, młodym personelem. Dużym atutem i okazją cenową jest tu bogaty bufet sałatkowy, choć dania z karty również prezentują wysoki poziom. Lokal oferuje m.in. różne warianty ręcznie wyrabianego makaronu spaghetti ''alla chitarra'', rozmaite rodzaje bruschetty oraz burgera wegetariańskiego. 
* {{Znacznik|'''Sicily'''|46.528146 |6.648749 |typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''Sicily''' (Restaurant Pizzeria Sicily) (''przystanek autobusowy Vallonnette''), ☏ +41 21 653 04 02. 08:30–23:00. Choć lokal znajduje się nieco na uboczu, krótka przejażdżka autobusem zdecydowanie się opłaca; Sicily to rodzinna włoska restauracja serwująca – jak sama nazwa wskazuje – specjały z południa Włoch i Sycylii. Jakość potraw znacznie przewyższa to, czego można by oczekiwać po typowej lokalnej knajpce, a serdeczność obsługi robi jeszcze większe wrażenie. Ceny od 20 CHF. 
* {{Znacznik|'''Café de Grancy'''|46.51524 |6.62866 |typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''[https://www.cafedegrancy.ch/ Café de Grancy]''', Av. du Rond-Point 1 (''jedna przecznica na południe od głównego dworca kolejowego, metro: Grancy''), ☏ +41 21 616-8666. Lokal Grancy oferuje pełne menu obiadowe wysokiej jakości, w którym zawsze znajdują się ciekawe propozycje dla wegetarian. Wielu podróżnych odwiedza to miejsce jednak po to, by – poza godzinami obiadowymi – delektować się kawą przy książce lub gazecie albo po prostu poczuć ducha tego lokalu, pracując nad niedokończoną pracą magisterską. Atmosfera jest tu taka, jakby drzwi wejściowe były teleportem rodem z science-fiction, łączącym lokal bezpośrednio z Berkeley. Kawa: 3 CHF; kieliszek wina lub piwo: 3,50–4,20 CHF; (znakomite) risotto dnia: 16 CHF. 
* {{Znacznik|'''Café Saint Pierre'''|46.51939 |6.63709 |typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''[http://www.cafesaintpierre.ch/ Café Saint Pierre]''', Galeries Benjamin Constant 1 (''metro: Bessières''), ☏ +41 21 323-3636. Saint Pierre to kolejny lokal prowadzony przez zespół Café de Grancy; oferuje codzienne menu lunchowe oraz wybór drobnych przekąsek wieczorem, a także bogatą kartę win i innych trunków. W weekendowe wieczory (wliczając czwartki) lokal bywa zatłoczony, więc warto przyjść wcześniej. Cena: 30–40 CHF.
* {{Znacznik|'''Poco Loco'''|46.52307 |6.62602 |typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''[http://pocoloco-movida.ch/ Poco Loco]''', Place Chauderon 5 (''wejście również od strony dzielnicy Flon, z ulicy Rue de Genève''), ☏ +41 22 329-1111. Pon.–śr. 11:30–14:00 i 18:00–23:59, czw. 11:30–14:00 i 18:00–01:00, pt. 11:30–14:00 i 18:00–02:00, sob. 18:00–02:00. Pewnie nie wybierasz się do Szwajcarii specjalnie na meksykańskie jedzenie, ale jeśli nabierzesz na nie ochoty podczas pobytu, trudno o lepszy wybór niż ten gwarny, popularny i dość autentyczny lokal, sąsiadujący z kinem wyświetlającym filmy hiszpańskojęzyczne oraz modnym barem. W menu deserowym znajdziesz wybór meksykańskich cygar, tequili i oczywiście słodkości. Lokal jest dość przyjazny dla wegetarian – w ofercie znajdują się wegetariańskie fajity oraz wrap ze szpinakiem. Kolacja: 30–35 CHF.
* {{Znacznik|'''Java'''|46.52046 |6.63846 |typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''[https://www.lejava.ch/ Java]''', Rue Marterey 36 (''między Rue Enning a Place de l'Ours''), ☏ +41 21 321-3837. Ten kameralny bar i restauracja mają w sobie coś niezwykle przyjaznego, co sprawia, że ​​chce się tu zostać na dłużej – najpierw na chwilę relaksu, a potem na kolację, wybierając spośród wielu pięknie podanych dań inspirowanych kuchnią śródziemnomorską lub bogatej oferty wytrawnych naleśników (crêpes). Wegetarianie poczują się tu jak w domu. Kolacja: ok. 20 CHF.
* {{Znacznik|'''Mövenpick'''|46.50827 |6.62416 |typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''Mövenpick''', Av. de Rhodanie 4, ☏ +41 21 612-7612. Codziennie 06:30–23:30. 
* {{Znacznik|'''Pinte-Besson'''|46.52330 |6.62962 |typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''[https://www.pinte-besson.com/ Pinte-Besson]''', Rue de l'Ale 4, ☏ +41 21 312-5969, infos@pinte-besson.com. Pon.–pt. 08:00–24:00. To najstarsza restauracja w Lozannie, serwująca absolutnie klasyczną kuchnię szwajcarską na bardzo wysokim poziomie. Lokal pełni również funkcję lokalnego baru. 15–25 CHF (lunch); 30–40 CHF (kolacja). 
* {{Znacznik|'''Ristorante St-Paul'''|46.52817 |6.61641 |typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''Ristorante St-Paul''', Av. d'Echallens 72, ☏ +41 21 544-7391. Wieczorami, od wtorku do soboty. Mathilde i Nazzareno Raffa – doświadczeni specjaliści od kuchni włoskiej, wcześniej związani z hotelem Angleterre w dzielnicy Ouchy – zrobili ogromne wrażenie na lozańskim środowisku kulinarnym, otwierając to niezwykle autentyczne bistro serwujące dania z południa Włoch. Choć – wzorem Apulii – główny nacisk położono tu na owoce morza, w menu nie brakuje również propozycji dla wegetarian. Mathilde mówi biegle po angielsku, a jej wiedza na temat włoskich win jest niemal encyklopedyczna; warto więc zapytać ją o opinię, gdy otrzymasz kartę win.

=== Ekskluzywnie ===
* {{Znacznik|'''Le Club''''|46.52161 |6.62668 |typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''Le Club''', Flon Valley (''dojazd metrem [[Plik:Logo_du_M2_de_Lausanne.svg|20px]] do stacji Flon, następnie spacer na plac/esplanadę''). Wysokiej klasy kuchnia włoska w dużej, modnej restauracji o przeszklonych ścianach. Warto spróbować ravioli z truflami. Latem taras, odizolowany od ruchu samochodowego, przyciąga wielu singli. Bezpłatne Wi-Fi. Koszt kolacji to ok. 50 CHF za osobę. 
* {{Znacznik|'''MYO'''|46.51979 |6.62732 |typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''MYO''', 1 allée Ernest-Ansermet (''w parku Montbennon''), ☏ +41 21 323-2288. Wysokiej klasy restauracja serwująca sushi i dania kuchni fusion, z wspaniałym widokiem na jezioro i Alpy. Wegetarianie nie muszą się martwić – kreatywność szefa kuchni obejmuje również dania niezawierające owoców morza. ok. 60 CHF za osobę. 
* {{Znacznik|'''Eat Me'''|46.52025 |6.63233 |typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''[https://eat-me.ch/ Eat Me]''', Rue Pépinet 3 (''w pobliżu Place Saint-François''), ☏ +41 21 311-7659. Restauracja prowadzona przez szefa kuchni Stéphane’a Goubina oferuje kulinarną podróż „dookoła świata”, łącząc smaki Rzymu, Paryża, Nowego Jorku, Tokio i Bangkoku. Od 60 CHF za osobę. 
* {{Znacznik|'''l'Accademia'''|46.50732 |6.62829 |typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''l'Accademia''', 11 Place du Port (''w hotelu Angleterre''), ☏ +41 21 613-3434. Kuchnia włoska na najwyższym poziomie, serwowana w przytulnie urządzonym wnętrzu. Na uwagę zasługuje zarówno znakomita obsługa, jak i bogata karta win. Jakość idzie tu w parze z ceną. Od 60 CHF za osobę. 
* {{Znacznik|'''la Table d'Edgard'''|46.51950 |6.63089 |typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''la Table d'Edgard''', Rue du Grand-Chêne 7-9 (''w hotelu Lausanne Palace''), ☏ +41 21 331 3215. Restauracja słynąca z pomysłowej, wyrafinowanej kuchni i niezwykle troskliwej obsługi; lokal został wyróżniony gwiazdką Michelin – jedną z dwóch przyznanych restauracjom w centrum Lozanny. Od 100 CHF za osobę. 
* {{Znacznik|'''Restaurant de l'Hôtel de Ville de Crissier'''|46.55410 |6.57667 |typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''[http://www.philippe-rochat.ch/ Restaurant de l'Hôtel de Ville de Crissier]''', Rue d'Yverdon 1 (''dojazd autobusem nr 18 do przystanku Crissier-centre – skąd jest już niedaleko – lub taksówką''), tel. +41 21 634-0505. Absolutna czołówka gastronomii w szwajcarskiej części kraju (Romandii), a być może i w całej Szwajcarii. Recenzenci opisujący kunszt kulinarny (nieżyjącego już) szefa kuchni Benoît Violiera używają określeń takich jak „nieporównywalny”, „wybitny” czy „spektakularny”. Lokal szczyci się trzema gwiazdkami Michelin (to najwyższa możliwa ocena, przyznawana niezwykle rzadko) oraz notą 19 na 20 punktów w przewodniku Gault et Millau (co również należy do rzadkości). Warto dokonać rezerwacji z kilkumiesięcznym wyprzedzeniem. Koszt menu waha się od 295 do 360 franków (bez wina).

== Życie nocne ==
Ogromna liczba lokali nocnych sprawia, że ​​trudno zdecydować, które z nich uwzględnić w zestawieniu. Zazwyczaj skupiają się one w dzielnicach rozrywkowych, takich jak Flon, Place du Tunnel, Place de la Gare czy Rue Marterey. Niniejsza lista prezentuje jeden lub dwa lokale z każdego z tych obszarów, a także kilka miejsc położonych nieco na uboczu, z dala od utartych szlaków.

[https://www.lausanne-tourisme.ch/en/ Oficjalna strona internetowa miasta] oferuje zaskakująco dobre zestawienia wydarzeń muzycznych, więc warto tam zajrzeć, aby sprawdzić, co dzieje się w mieście podczas Twojej wizyty.

=== Bary ===
* {{Znacznik|'''Le Bourg'''|46.52005 |6.63642 |typ=bar|url=|kolor=000000|treść=}}'''[https://www.le-bourg.ch/ Le Bourg]''', Rue de Bourg 51, ☏ +41 21 311-6753. Śr. 18:00–01:00, Czw. 18:00–03:00, Pt.–Sob. 18:00–04:00. Świetne miejsce, by zobaczyć wschodzące gwiazdy jazzu i artystów scenicznych z całego kontynentu. Lokal to w rzeczywistości teatr z niewielkim barem przy wejściu; program artystyczny jest imponujący jak na salę mieszczącą maksymalnie 30 osób – od francuskiego jazzu akordeonowego czy gypsy jazzu, przez „nowy folk” w stylu CocoRosie, aż po słynnych DJ-ów z Chicago i Nowego Jorku. Wielu gości zastanawia się, jak udaje im się to wszystko zorganizować. Piwo/wino: 4 CHF.
* {{Znacznik|'''La Bossette'''|46.52606 |6.63672 |typ=bar|url=|kolor=000000|treść=}}'''[https://bo7.ch/ La Bossette]''' (La Bo7), Place du Nord 4, ☏ +41213201585, info@bo7.ch. Restauracja i bar; luźna atmosfera, przystępne ceny i dobre piwo. 
* {{Znacznik|'''Black Luna'''|46.52033 |6.62992 |typ=bar|url=|kolor=000000|treść=}}'''Black Luna''', Place de l'Europe 7 (''wewnątrz stacji metra Flon, przy torze linii [[Plik:Logo_du_M1_de_Lausanne.svg|20px]]''), ☏ +41 21 311-4427. Wt.–Sob. do 02:00. Klimatyczny, mroczny lokal przypominający jaskinię, mieszczący się w miejscu dawnych klubów N²O i Luna. Black Luna oferuje wystrój pełen motywów roślinnych, doskonałe przekąski barowe i dobre drinki, a także chwilę wytchnienia tuż obok rozrywkowej dzielnicy Flon – lokal znajduje się praktycznie wewnątrz stacji metra Flon. Piwo lub kieliszek wina: 3,50–7,00 CHF. 
* {{Znacznik|'''Bar Tabac'''|46.51807 |6.63488|typ=bar|url=|kolor=000000|treść=}}'''Bar Tabac''', Rue Beau-Séjour 7, ☏ +41 21 312-3316. Ta przyjazna kawiarnia oferuje ogromny wybór belgijskich piw i francuskich win. Wystrój jest modny, lecz bez przesady, panuje tu spokojna atmosfera, a wśród klientów spotkać można bardzo przyjemną mieszankę ludzi. 
* {{Znacznik|'''Café Couronne d'Or'''|46.52499 |6.63370|typ=bar|url=|kolor=000000|treść=}}'''[https://www.couronnedor.ch/ Café Couronne d'Or]''', Rue des Deux-Marches 13, ☏ +41 21 311-3817. Niedz., wt. 16:00–23:59, śr. 08:00–23:59, czw.–sob. 08:00–01:00. To kolejne świetne miejsce na drinka przy pracy nad pracą magisterską lub na rozmowę z przyjaciółmi; w sobotnie popołudnia czy niedzielne wieczory lokal pęka w szwach. Przytulny, tradycyjny bar w wąskiej uliczce między placami Riponne a Tunnel. 
* {{Znacznik|'''Café du Château'''|46.52472 |6.63459|typ=bar|url=|kolor=000000|treść=}}'''[https://brasserieduchateau.ch/ Café du Château]''' (Brasserie Artisanale), Place du Tunnel 1, ☏ +41 21 312-6011. Codziennie od 17:00. Lokal oferuje szereg piw warzonych na miejscu, w tym specjalność zakładu – w pełni naturalne piwo imbirowe. Działa tu również kuchnia serwująca smaczną pizzę w rozsądnych cenach. Obowiązuje tu obsługa przy barze, więc trzeba zamówić osobiście – w przeciwnym razie można długo czekać, aż ktoś nas zauważy i obsłuży. Pinta piwa imbirowego (lub innego) kosztuje 5 franków, a pizza – 15 franków. Pizza i piwo własnej produkcji dostępne są w weekendy aż do godziny 4:00 rano.
* {{Znacznik|'''Bleu Lézard'''|46.52010 |6.63772|typ=bar|url=|kolor=000000|treść=}}'''[http://www.bleu-lezard.ch/ Bleu Lézard]''', Rue Enning 10. Bleu Lézard to popularne miejsce spotkań studentów, oferujące na piętrze restaurację, kawiarnię i bar, a w piwnicy – ​​parkiet taneczny. Zazwyczaj w środy odbywają się tu koncerty na żywo, a w weekendy grają DJ-e. Idealne miejsce na późny niedzielny brunch. Piwo kosztuje 4 franki.
* {{Znacznik|'''Le Lounge'''|46.50679 |6.62752|typ=bar|url=|kolor=000000|treść=}}'''Le Lounge''' (Chateau d'Ouchy), Place du Port 2 (''w pobliżu końcowej stacji metra linii M; lokal znajduje się po wschodniej stronie zamku, z widokiem na Alpy Vaudois''), ☏ +41 21 331-3232. Pon.–pt. 10:00–01:00, sob.–niedz. 10:00–02:00. Lokal w hotelu Chateau d'Ouchy oferuje wygodne białe kanapy i imponującą kolekcję szkockich whisky, ale jego największym atutem jest atmosfera rodem z filmu o Jamesie Bondzie.
* {{Znacznik|'''El Cavalo Blanco'''|46.50755 |6.62716|typ=bar|url=|kolor=000000|treść=}}'''El Cavalo Blanco''', Av. d'Ouchy 66 (''nieco powyżej zamku''). To już nie jest pub stylizowany na angielski – dawny „White Horse” przekształcił się w bar tapas, i to naprawdę świetny. Uwaga: sangria blanco (sangria na bazie białego wina) jest niebezpiecznie dobra. 
* {{Znacznik|'''MGM'''|46.50774  |6.62535|typ=bar|url=|kolor=000000|treść=}}'''MGM''', Rue du Lac 14 (''50 m na wschód od stacji metra Ouchy''), ☏ +41 21 616-3881. Lokal z czerwoną fasadą zwróconą w stronę jeziora i Alp; MGM dysponuje dwoma tarasami: typowym ogródkiem na chodniku oraz – co lepsze – tarasem na piętrze, idealnym miejscem na relaks i drinka z widokiem na masyw Chablais w promieniach letniego, wieczornego słońca. 
* {{Znacznik|'''XIIIème Siècle'''|46.52344 |6.63532|typ=bar|url=|kolor=000000|treść=}}'''XIIIème Siècle''', Rue Cité-Devant (''na Starym Mieście, za katedrą''). Codziennie 22:00–05:00. Choć reklamuje się jako bar studencki, ten lokal w piwnicy (o nazwie „XIII wiek”) naprawdę ożywa po północy, gdy inne bary zaczynają się zamykać. Zabawa taneczna (i intensywne podrywanie) trwa tu do 5:00 rano. Duży plus: bardzo czyste toalety – w pełni nowoczesne, na miarę XXI wieku. Trunki są tu jednak nieco droższe niż w innych miejscach. 5 franków za piwo. 
* {{Znacznik|'''Le Lapin Vert'''|46.52358 |6.63589|typ=bar|url=|kolor=000000|treść=}}'''[http://www.lapinvert.ch/ Le Lapin Vert]''', Ruelle du Lapin Vert (''na Starym Mieście, za katedrą''), ☏ +41 21 312-1317. Pt.–sob. do 03:00. Bar rockowy. Piwo, pot i głośna muzyka. 
* {{Znacznik|'''The Great Escape'''|46.52277 |6.63323|typ=bar|url=|kolor=000000|treść=}}'''[https://the-great.ch/ The Great Escape]''', Rue de la Madeleine 18, ☏ +41 21 312-3194. Lokal dysponuje kilkoma ekranami wyświetlającymi wydarzenia sportowe; choć liczba miejsc wewnątrz jest ograniczona, bar posiada bardzo przyjemny taras zewnętrzny, szczególnie w cieplejszych miesiącach. W dni powszednie panuje tu raczej spokojna i luźna atmosfera, jednak w weekendy bywa tłoczno i ​​gwarno. 
* {{Znacznik|'''Taco's Bar'''|46.52146 |6.62845|typ=bar|url=|kolor=000000|treść=}}'''[https://tacos-bar.ch/ Taco's Bar]''', Rue de Genève 17 (''w piwnicy w dzielnicy Flon''), ☏ +41 21 320-1525. Stoły bilardowe i muzyka na żywo; lokal o dość dużej powierzchni.
* {{Znacznik|'''La Mise En Bière'''|46.52379 |6.62862 |typ=bar|url=|kolor=000000|treść=}}'''[https://lamise.ch/en La Mise En Bière]''', Rue de la Tour 14 1004, ☏ +41 21 311 39 12. Pon.–pt. 15:00–22:00, sob. 11:00–22:00, niedz. nieczynne. Bar z piwem rzemieślniczym, oferujący rotacyjny wybór ok. 30 piw z beczki (zarówno zagranicznych, jak i krajowych). Obok znajduje się również dobrze zaopatrzony sklep. Obsługa mówi głównie po angielsku. Lokal zamykany jest dość wcześnie, więc warto to uwzględnić w planach. 
Dla odwiedzających spoza francuskojęzycznej części [[Szwajcaria|Szwajcarii]] zaskakujące może być to, jak dobrze życie nocne społeczności '''gejowskiej''' jest zintegrowane z ogólnym życiem nocnym miasta. Większość lokali w Lozannie jest zdecydowanie przyjazna gejom, a w wielu z nich pracuje mieszany personel (zarówno osoby heteroseksualne, jak i homoseksualne). Istnieje jednak kilka miejsc, które albo reklamują się jako lokale gejowskie, albo przyciągają głównie klientelę homoseksualną, wykraczając tym samym poza zwykłą przyjazność wobec tej społeczności. Jeśli właśnie tego szukasz, przy Avenue de Tivoli znajduje się wiele takich barów.

=== Kluby ===
* {{Znacznik|'''Le Romandie – Rock club Lôzane'''|46.52016 |6.63162|typ=bar|url=|kolor=000000|treść=}}'''[https://www.leromandie.ch/ Le Romandie – Rock club Lôzane]''', Place de l'Europe 1b. Jako spółdzielnia prowadzona przez członków, Romandie oferuje prawdopodobnie najtańsze drinki w całej Szwajcarii, ale najważniejsze są tu zespoły. Repertuar koncentruje się głównie na hard rocku i heavy metalu, choć co tydzień występują też wykonawcy muzyki folkowej i innych gatunków; odbywają się tu również luźne imprezy z DJ-ami, trwające do późnych godzin nocnych. Kolejną atrakcją jest sama lokalizacja: klub mieści się w przestrzeni między dwoma przęsłami wiaduktu na Place de l'Europe. 
* {{Znacznik|'''Les Docks'''|46.52242 |6.61929|typ=bar|url=|kolor=000000|treść=}}'''[https://www.docks.ch/ Les Docks]''', Av. Sévelin 34. Klub położony w strefie przemysłowej, oferujący koncerty raz lub dwa razy w tygodniu – od francuskiej piosenki autorskiej (*chanson à texte*) po metal (choć dominuje muzyka świata/world music). 
* {{Znacznik|'''MAD'''|46.52187 |6.62714|typ=bar|url=|kolor=000000|treść=}}'''MAD''', Rte de Genève 23. Jeden z największych szwajcarskich klubów tanecznych, goszczący międzynarodowych DJ-ów. Czwartki to noce R&amp;B i imprezy studenckie, piątki – trance i techno, soboty – house, a niedziele – imprezy TRIXX oraz noce gejowskie (jungle). Po północy trudno się tu dostać. Szczegóły warto sprawdzić w lokalnych informatorach. 
* {{Znacznik|'''D!'''|46.52102 |6.63101|typ=bar|url=|kolor=000000|treść=}}'''[https://dclub.ch/ D!]''', Place Centrale. Klub taneczny z występami międzynarodowych DJ-ów i okazjonalnymi koncertami. Zabawa rozkręca się dopiero po północy. Szczegóły warto sprawdzić w lokalnych informatorach. 
* {{Znacznik|'''Amnesia Club'''|46.51181 |6.60927|typ=bar|url=|kolor=000000|treść=}}'''Amnesia Club''', Av. Jaques-Dalcroze 9 (''nad jeziorem''). 
* {{Znacznik|'''La Ruche Club'''|46.52407 |6.62751|typ=bar|url=|kolor=000000|treść=}}'''[https://la-ruche.ch/ La Ruche Club]''' (The Hive), Rue de la tour 41. Bardzo popularne miejsce do tańca przy muzyce minimal; czasem grany jest też psychedelic trance. To osobliwe miejsce, odwiedzane przez mnóstwo „dziwnych owadów”. „Widzimy się w Ulu!” (''On s'retrouve à la ruche!'') – tak tu mówią. Na piętrze znajduje się powiązany z klubem lokal Café Hydromel (hydromel to rodzaj miodu pitnego).

== Festiwale, imprezy ==
* '''[https://www.balelec.ch/fr Festiwal Balélec]'''. Koniec maja. Największy festiwal studencki w Europie, a także największy jednodniowy festiwal tego typu. 
* {{Znacznik|Festival de la Terre|46.52043 |6.62571 |typ=atrakcja}}'''[https://objectifterre.ch/ Festival de la Terre]''', Allée Ernest-Ansermet, 1003 Lozanna, ☎ +41 21 647 25 61. Połowa czerwca. 
* '''Festival de la Cité''', Lozanna – odbywa się w różnych dzielnicach miasta. Pierwszy tydzień lipca. Jeden z najpopularniejszych i najbardziej różnorodnych festiwali w regionie.
* {{Znacznik|Międzynarodowy Festiwal Tańca|46.5224 |6.6201 |typ=atrakcja}}'''[https://theatresevelin36.ch/fr/ Międzynarodowy Festiwal Tańca]''', Théâtre Sévelin 36, PO Box 110, 1000 Lozanna, ☎ +41 21 620 00 12. We wrześniu. I inne zajęcia.
* '''[https://2026.luff.ch/en Lausanne Underground Film and Music Festival]''' (LUFF). W październiku. Bez wątpienia jeden z najbardziej niekonwencjonalnych festiwali, którego program dosłownie schodzi z utartych szlaków, by zagłębić się w mroczne rejony artystycznych poszukiwań. 
* {{Znacznik|Metropop|46.52195 |6.62840 |typ=atrakcja}}'''[https://www.metropop.ch/ Metropop]''', Rue de Genève 10, 1003 Lozanna. W listopadzie. 
* {{Znacznik|Les Urbaines|46.52277 |6.62169 |typ=atrakcja}}'''Les Urbaines''', Rue de Genève 57, 1004 Lozanna, ☎ +41 21 566 70 30. W grudniu.

== Noclegi ==
* Mövenpick Hotel Lausanne hotel 4-gwiazdkowy 
* Carlton Lausanne Boutique Hôtel hotel 4-gwiazdkowy 
* Hôtel des Inventions 
* SwissTech Hotel 
* Elite hotel 3-gwiazdkowy

== Kontakt ==

== Bezpieczeństwo ==

== Informacje turystyczne ==
* '''[https://www.lausanne-tourisme.ch/en/ Biuro Informacji Turystycznej w Lozannie]''' (''znajdujące się na głównym dworcu kolejowym oraz w dzielnicy Ouchy, gdzie dzieli lokal ze stacją metra linii [[Plik:Logo_du_M2_de_Lausanne.svg|20px]]''), tel. +41 21 613-7373. Otwarte codziennie w godzinach 09:00–19:00. Pracownicy biura – zarówno na miejscu, jak i podczas rozmowy telefonicznej – niemal zawsze potrafią znaleźć hotel odpowiadający Twoim możliwościom finansowym, nawet w ostatniej chwili. Ponadto oferują oni świetną, bezpłatną mapę miasta oraz bogaty wybór przydatnych materiałów informacyjnych w języku angielskim, a także francuskim, niemieckim i włoskim.

== Wyjazd ==

{{Zarys}}
{{Atrybucja}}

{{Jest w|Vaud}}

[[Kategoria:Szwajcaria]]</text>
      <sha1>62rry1vsoczsurt9vg1qg0hu989hyrb</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>158884</id>
      <parentid>158883</parentid>
      <timestamp>2026-09-25T08:44:58Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Moromar</username>
        <id>2451</id>
      </contributor>
      <comment>/* Noclegi */</comment>
      <origin>158884</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="76938" sha1="f9fjhi573kbte6deglq6jliot1j1aqf" xml:space="preserve">{{Top-banner}}
{{Miejscowość infobox
 |nazwa            = Lozanna
 |nazwa oryginalna = Lausanne
 |widok            = Lausanne_Wiki.jpg
 |opis             = 
 |herb             = CHE_Lausanne_COA.svg
 |mapa             = Lausanne dot.jpg
 |państwo          = [[Plik:Flag of_Switzerland_(Pantone).svg|20px]] [[Szwajcaria]]
 |region           = [[Plik:CHE_Vaud_Flag.svg|20px]] [[Vaud]]
 |powierzchnia     = 41,38
 |wysokość         = 495
 |ludność          = 145 600
 |prefiks          = 021
 |kod pocztowy     = 1000–1018
 |www              = https://www.lausanne.ch/
}}
'''Lozanna''' ([[Rozmówki francuskie|fra]] ''Lausanne'', wym. [lozan]), stolica [[Szwajcaria|szwajcarskiego]] kantonu [[Vaud]], to liczące 140 000 mieszkańców (stan na 2020) miasto położone na północnym krańcu [[Jezioro Genewskie|Jeziora Genewskiego]] (''Lac Léman''). Stanowi ono węzeł komunikacji publicznej kantonu [[Vaud]] oraz bramę do alpejskiego kantonu [[Valais]], gdzie znajdują się jedne z najbardziej znanych stoków narciarskich na świecie.

== Charakterystyka ==
{{Infobox|Mayor Davel|[[Plik:Lausanne Major Davel.JPG|150px|right|thumb|Pomnik Mayora Davela]]'''Mayor Davel''', pełne imię i nazwisko Jean Daniel Abraham Davel urodził się 20 października 1670 roku w Morrens VD. Był szwajcarskim buntownikiem i obecnie jest uważany za par Excelle bohatera ludowego Vaudois. W 1712 roku został mianowany burmistrzem przez ludność Berna (Vaud był wówczas częścią Berna). Davel poczuł się wezwany przez Boga do wyzwolenia swojej ojczyzny – Vaud – od Berneńczyków. 31 marca 1723 roku niespodziewanie wjechał do Lozanny, zebrał tam radę miejską i przedstawił manifest. W manifeście tym naród berneński został oskarżony o szereg błędów. Wyjaśnił swój plan wyzwolenia Vaud. Nie znalazł jednak żadnego poparcia dla tej kwestii w radzie miasta i incydent został zgłoszony bezpośrednio do Berna, po czym Davel został aresztowany. Podczas śledztwa Davel był torturowany, ale nadal upierał się, że wyzwolenie Vaud było boską inspiracją i że nie miał wspólników. Niemniej jednak został uznany za winnego i ścięty w Lozannie-Vidy 24 kwietnia 1723 r. W XIX wieku historia ta została wysoce wysterylizowana i stał się bohaterem ludowym Vaud.}}
Miasto jest gospodarzem '''Międzynarodowego Komitetu Olimpijskiego''' i dwóch głównych uniwersytetów. Jak można się spodziewać, duża populacja studentów tworzy tętniącą życiem społeczność nocną i artystyczną skupioną wokół '''dzielnicy Flon'''. Znajdziesz tu także wiele znakomitych restauracji i dwa tuziny godnych uwagi muzeów, w tym '''Muzeum Olimpijskie''' i niecodzienną '''Kolekcję de l'Art Brut'''. Miłośnicy architektury znajdą na szczycie miasta najlepiej zachowaną '''gotycką katedrę''' w [[Szwajcaria|Szwajcarii]].

Lozanna, mimo że jest miastem bardzo międzynarodowym (42% jego populacji w 2013 stanowili obcokrajowcy), jest miastem [[Rozmówki francuskie|francuskojęzycznym]]. [[Rozmówki angielskie|Angielski]] nie jest tak powszechnie używany jak w [[Genewa|Genewie]] i prawdopodobnie będziesz miał problemy z porozumiewaniem się z przeciętną osobą na ulicy. Większość pracowników sektora usług mówi jednak trochę po angielsku, a poziom języka angielskiego wśród młodych Szwajcarów jest zwykle wysoki (wśród starszego pokolenia zdecydowanie silniejszy jest [[Rozmówki niemieckie|język niemiecki]]). Gość nie będzie miał problemów z poruszaniem się wyłącznie po angielsku.

[[Plik:Lausanne cathedral from gd pont.jpg|thumb|300px|Katedra w Lozannie widziana z mostu Grand Pont]]

=== Historia ===
Osadnictwo na wzgórzu, na którym leży Lozanna, istniało co najmniej od epoki kamienia, jednak większość opracowań historycznych wiąże początki miasta z rzymskim obozem ''Lausanna'', usytuowanym nieco niżej, u podnóża wzgórza w kierunku jeziora – na terenie dzisiejszej miejscowości Vidy.

W średniowieczu miasto przeniesiono na łatwiejsze do obrony szczytowe partie wzgórza; o wzroście jego zamożności i znaczenia decydowało w dużej mierze położenie przy głównych szlakach komunikacyjnych wiodących z północy na południe, łączących [[Włochy]] z rejonem [[Morze Północne|Morza Północnego]]. Było to najważniejsze miasto na północ od przełęczy św. Bernarda – przynajmniej do czasu utworzenia biskupstwa w [[Valais]].

W 1536 roku miasto zostało przejęte przez [[Berno]] od książąt Sabaudii w ramach działań mających na celu zabezpieczenie południowo-zachodniej granicy tego kantonu. [[Berno]] sprawowało władzę nad tym obszarem aż do momentu, gdy Lozanna uzyskała niezależność po wkroczeniu wojsk francuskich pod wodzą Napoleona Bonapartego w 1798 roku. W 1803 roku miasto włączono do [[Szwajcaria|Szwajcarii]] jako stolicę kantonu [[Vaud]].

[[Lavaux]] – niewielki region położony na północno-zachodnim brzegu [[Jezioro Genewskie|Jeziora Genewskiego]], rozciągający się od Lozanny po [[Montreux]] (obszar ten bywa nazywany '''Szwajcarską Riwierą''') – od około 150 lat stanowi drugi dom dla pisarzy, artystów i muzyków. Do grona pierwszych słynnych przybyszów należeli państwo Shelleyowie oraz Lord Byron; bawili się oni i tworzyli w Lozannie (krążą pogłoski, że to właśnie tutaj powstał „Frankenstein”). Wśród innych znanych mieszkańców warto wymienić Ernesta Hemingwaya, który spędzał tu zimy z młodą rodziną w okresie opisanym w książce „Ruchome święto”, oraz Charliego Chaplina, mieszkającego w [[Vevey]] od połowy lat 30. XX wieku.

=== Orientacja ===
Dla odwiedzających Lozannę najważniejszymi dzielnicami są '''Cité''', '''Ville Marché''' oraz portowa dzielnica '''Ouchy'''. Pomiędzy nimi znajduje się '''Flon''' – obecnie przede wszystkim zagłębie klubów nocnych i sklepów – oraz położona tuż poniżej dworca kolejowego, zazwyczaj spokojna dzielnica '''Sous Gare''', która szczyci się jednymi z najlepszych kawiarni w mieście. Jeśli masz ochotę na spacer, warto poświęcić kilka godzin na wędrówkę po lesie '''Sauvebelin''', położonym na północ od wzgórza ''Hermitage''. Oto krótka charakterystyka tych dzielnic:

* {{Znacznik|'''Cité'''|46.5258|6.6275|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''Cité''' — to wzgórze stanowi najstarszą część Lozanny i przyciąga wielu turystów; znajdują się tu ''katedra'', ''zamek'', muzeum ''MUDAC'', kilka innych muzeów, teatr dla dzieci oraz znakomity sklep z zabawkami.
* {{Znacznik|'''Ville Marché'''|46.5231787|6.6326505|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''Ville Marché''' — średniowieczna Lozanna rozwijała się wokół targowisk organizowanych przy bramach wjazdowych do miasta; obszar ten – obejmujący place ''Place de la Palud'', ''Place St. François'' i ''Place Riponne'' – stanowi wraz z historycznym centrum całość Starego Miasta.
* {{Znacznik|'''Flon'''|46.521667|6.626944|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''Flon''' — pierwotna linia kolejowa prowadząca do Lozanny biegła doliną rzeki Flon, jednak brak możliwości poprowadzenia jej przez środek miasta sprawił, że w XIX wieku zastąpiono ją trasą przebiegającą przez kolejne wzgórze na południe, co umożliwiło obsługę połączeń z kantonem [[Valais]] i [[Włochy|Włochami]]. Dziś dawne magazyny w dolinie Flon mieszczą głównie modne restauracje i dyskoteki.
* {{Znacznik|'''Ouchy'''|46.507072|6.626764|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''Ouchy''' — dawna wioska rybacka, włączona w granice Lozanny w połowie XIX wieku, by pełnić funkcję portu nad ''Jeziorem Genewskim'' (Lac Léman). Wspaniałe widoki na jezioro i Alpy oraz przyjemniejsza temperatura powietrza sprawiają, że Ouchy cieszy się dużą popularnością w miesiącach letnich. W pobliżu portu znajduje się wiele hoteli i restauracji; w tej dzielnicy mieści się również [https://www.olympics.com/museum/ Muzeum Olimpijskie].
* {{Znacznik|'''Sous Gare'''|46.5151324|6.6260134|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''Sous Gare''' (dosłownie „pod dworcem”) — w XIX wieku Lozanna rozrosła się, zajmując cały teren pomiędzy obecną lokalizacją dworca kolejowego a portem w Ouchy. To przede wszystkim dzielnica bloków mieszkalnych i domów, ale warto się po niej przespacerować – choćby dla ''Café de Grancy'' i parku na wzgórzu ''Crêt de Montriond''.

== Dojazd ==
=== Samolotem ===
Najbliższe lotnisko, {{Znacznik|Port lotniczy Genewa|46.23756|6.10921|typ=transport}}'''Port lotniczy Genewa''' ({{IATA|GVA}}), obsługuje niemal wszystkich europejskich przewoźników oraz cztery codzienne połączenia transatlantyckie: z [[Waszyngton]]u-Dulles (linie Continental), [[Nowy Jork|Nowego Jorku]]-JFK (Swiss), [[Newark (New Jersey)|Newark (Continental) i [[Montreal]]u (Air Canada); w przypadku innych lotów z [[Stany Zjednoczone|USA]] konieczna jest przesiadka w głównym porcie przesiadkowym (hubie) danej linii lotniczej. Podróż pociągiem między lotniskiem w Genewie a stacją Lausanne CFF trwa około 45 minut; pociągi kursują co najmniej dwa razy na godzinę, z wyjątkiem późnych godzin nocnych i wczesnoporannych. Pełna opłata za przejazd z lotniska w Genewie do Lozanny wynosi 27 franków. Alternatywą jest {{Znacznik|Port lotniczy Zurych|47.464722|8.549167|typ=transport}}'''[[Port lotniczy Zurych|lotnisko w Zurychu]]''' ({{IATA|ZRH}}), oferujące częstsze połączenia transatlantyckie, obsługiwane głównie przez linie Swiss.

=== Koleją ===
Obsługę kolejową Lozanny zapewniają [https://www.sbb.ch/en Szwajcarskie Koleje Federalne] (SBB/CFF/FFS) – jeden z najsprawniejszych systemów transportu pasażerskiego na świecie. Pociągi kursują codziennie mniej więcej co pół godziny w godzinach od 04:45 do 01:30, łącząc miasto z Genewą, [[Zurych]]em (Zürich HB), [[Berno|Bernem]], [[Lucerna|Lucerną]], [[Neuchâtel]], [[St. Gallen]], [[Brig]], [[Biel/Bienne]] oraz miejscowościami pośrednimi. Wszystkie pociągi zmierzające do [[Genewa|Genewy]] z innych części Szwajcarii przejeżdżają przez Lozannę; kursują tu również liczne pociągi lokalne, dzięki czemu w ciągu dnia połączenie z Genewą (w obu kierunkach) dostępne jest średnio co 15 minut. Podróż szybkim pociągiem bezpośrednim (IC) z [[Genewa|Genewy]] zajmuje nieco ponad pół godziny, podczas gdy pociągi lokalne, zatrzymujące się na mniejszych stacjach, mogą potrzebować na to nawet godziny. Codziennie kursują cztery pociągi z [[Paryż|paryskiego]] dworca Gare de Lyon (szybkie składy ''TGV'' przewoźnika [https://www.groupe-sncf.com/fr SNCF]), a także jeden bezpośredni pociąg z [[Wenecja|Wenecji]] i trzy z [[Mediolan]]u. Włoski przewoźnik kolejowy oferuje również połączenia nocne z [[Rzym]]u i [[Wenecja|Wenecji]]. Bilety kolejowe w [[Szwajcaria|Szwajcarii]] są drogie. Warto kupować je z wyprzedzeniem (przez internet), aby skorzystać z niższych cen (oferta ''billet dégriffé'').

{{Znacznik|Dworzec kolejowy|46.516886 |6.629096 |typ=transport}}'''Dworzec kolejowy''' (Gare CFF), Place de la Gare 9. Całodobowe skrytki bagażowe, cena: 6–9 CHF.

=== Samochodem ===
Lozanna jest połączona ze szwajcarską siecią autostrad za pośrednictwem autostrady [[Plik:A1Swiss.svg|25px]] ([[Genewa]] – [[Berno]] – [[Zurych]] – [[St. Gallen]]) oraz autostrady [[Plik:A9Swiss.svg|25px]] ([[Brig]]-Glis – [[Sion]] – [[Vallorbe]]). Dla miasta istotne znaczenie ma również łącznik autostradowy A1A, który odgałęzia się od autostrady [[Plik:A1Swiss.svg|25px]] w pobliżu Ecublens i kończy się w dzielnicy Vidy w Lozannie.

=== Autobusem ===
Autobusy międzynarodowe przyjeżdżają codziennie z [[Hiszpania|Hiszpanii]], [[Francja|Francji]] oraz głównych miast [[Europa Środkowa|Europy Środkowej]]. Wiele z nich przejeżdża przez [[Genewa|Genewę]] lub [[Bazylea|Bazyleę]], zanim zatrzyma się w Lozannie. {{Znacznik|Dworzec autobusowy|46.5365617025889|6.623129538004348|typ=transport}}'''Dworzec autobusowy''' znajduje się w północnej części miasta.

=== Statkiem ===
==== Statki wycieczkowe ====
Do Lozanny kursują statki zarówno z francuskiego, jak i szwajcarskiego brzegu Jeziora Genewskiego. Głównymi portami, z których wypływają jednostki, są [[Évian-les-Bains]], [[Montreux]], [[Genewa]] oraz wiele mniejszych miejscowości położonych nad brzegiem jeziora. Dużą popularnością wśród turystów cieszą się rejsy połączone z lunchem lub kolacją. Większość statków porusza się w spokojnym tempie, co czyni je najwolniejszym środkiem transportu do Lozanny. Latem rozkład rejsów jest dość rozbudowany, jednak jesienią i wiosną ulega on ograniczeniu, a zimą statki niemal całkowicie przestają kursować.

==== Promy ====
Z {{Znacznik|Przystań Lausanne-Ouchy|46.50514053914229|6.626600742727966|typ=transport}}'''przystani Lausanne-Ouchy''' przez cały rok kursują – w ramach oferty '''NaviMobilité''' i pod szyldem przewoźnika CGN – promy pasażerskie obsługujące bezpośrednie połączenia przez jezioro do [[Évian-les-Bains]] (linia N1) oraz [[Thonon-les-Bains]] (linia N2). Służą one przede wszystkim osobom dojeżdżającym do pracy przez granicę, dlatego kursują od poniedziałku do piątku – od wczesnych godzin porannych aż do późnego wieczora. W porównaniu ze standardowymi statkami rejsowymi CGN, promy te objęte są odrębną, nieco droższą taryfą, oferują nieco niższy komfort podróży, ale zapewniają krótszy czas przejazdu.

=== Pieszo ===
Przez miasto przebiega '''Via Francigena''' – długodystansowy szlak pieszy łączący [[Canterbury]] z [[Rzym]]em, oznaczony w Szwajcarii numerem 70.

== Komunikacja ==
{{mapa|46.518|6.632|zoom=14|layer=|staticmap=|align=|name=|grupy=transport,zobacz,natura,jedzenie,bar,nocleg,atrakcja,zakupy,alarm,zdrowie,zabytek,kontakt,nauka,punkt,rower,parking,obszar,metro,praca}}
=== Pieszo ===
Piesze wędrówki to świetny sposób na poruszanie się po Lozannie. W odległości krótkiego spaceru od głównego dworca kolejowego znajduje się wiele atrakcji, przy czym ulice w większości wolne od ruchu samochodowego zaczynają się po drugiej stronie ulicy od Rue du Petit-Chêne, która prowadzi do Place St. François na starym mieście. Stamtąd kolejne deptaki prowadzą do dzielnicy Flon z wieloma barami, klubami i restauracjami, do ulic handlowych pomiędzy Place St. François i Place de la Riponne oraz do starego miasta w pobliżu katedry. Planując spacer, weź pod uwagę, że ''Lozanna jest niezwykle stroma'' jak na miasto tej wielkości, z wieloma ulicami, które na mapie mogą wydawać się zwodniczo łatwe, co może stanowić wyzwanie, zwłaszcza dla osób o ograniczonej sprawności ruchowej. Linia metra [[Plik:Logo_du_M2_de_Lausanne.svg|20px]] (patrz poniżej) obejmuje większość najbardziej stromych części miasta i dlatego stanowi dobrą alternatywę dla pieszych.

=== Metrem ===
[[Plik:TSOL-p1030587.jpg|200px|thumb|Stacja metra Vigie na linii M1]]
Lozanna to najmniejsze miasto na świecie posiadające metro. Funkcjonują tu dwie linie metra obsługiwane przez przewoźnika ''[https://www.t-l.ch/ Transports publics de la région lausannoise]'' (TL), a ich głównym węzłem przesiadkowym jest stacja Flon. Nowa linia [[Plik:Logo_du_M2_de_Lausanne.svg|20px]] to w pełni zautomatyzowany system metra łączący dzielnicę Ouchy z północnym przedmieściem Epalinges; trasa przebiega przez główny dworzec kolejowy, stację Flon oraz liczne przystanki na Starym Mieście. Linia [[Plik:Logo_du_M2_de_Lausanne.svg|20px]] może zaskoczyć osoby odwiedzające miasto po raz pierwszy, ponieważ zarówno trasa, jak i niektóre stacje są bardzo '''strome''' – na przykład na stacji Gare peron jest nachylony, dlatego warto mocno się trzymać. Stacja Bessières, położona w pobliżu katedry, znajduje się na stromym zboczu jednego ze wzgórz Starego Miasta; przejazd windą ze stacji na poziom mostu (z wnętrza windy roztacza się widok na miasto poniżej) to atrakcja, której nie spotyka się w większości innych systemów metra. Linia [[Plik:Logo_du_M1_de_Lausanne.svg|20px]] obsługuje kierunki zachodnie, w tym Uniwersytet w Lozannie (UNIL) oraz politechnikę [https://www.epfl.ch/en/ EPFL] (École Polytechnique Fédérale de Lausanne).

Istnieje również lokalna kolej obsługiwana przez prywatną firmę [https://leb.ch/ LEB]; jej pociągi łączą się z dwiema liniami metra na stacji Flon i kursują do odległych północnych przedmieść, takich jak Echallens i Bercher, jednak dzięki coraz większej częstotliwości kursowania linia ta zaczęła pełnić funkcję trzeciej linii metra.

Wszyscy goście hoteli w Lozannie otrzymują bezpłatny bilet na metro i autobusy, ważny przez dwa tygodnie.

Bilety na metro (i autobusy) można kupić w automatach na wszystkich przystankach, a także na głównym dworcu kolejowym i stacji Flon. Ceny biletów jednorazowych zależą od odległości, zgodnie z systemem strefowym. Liczbę stref, które musi obejmować bilet, można sprawdzić na schemacie umieszczonym na automatach biletowych lub na bezpłatnej mapie dostępnej we wszystkich punktach sprzedaży. W ofercie znajdują się bilety jednorazowe, bilety „tam i z powrotem” oraz karnety dzienne i tygodniowe. Większość automatów biletowych na przystankach metra i autobusów nie wydaje reszty. Abonamenty kolejowe [https://www.sbb.ch/en CFF] (tzw. ''Abonnement Général'') uprawniają do nieograniczonych przejazdów w ramach sieci TL i LEB.

Jeśli posiadasz karnet CFF przeznaczony dla podróżnych spoza Szwajcarii, warto zapytać na głównym dworcu, czy obejmuje on lokalny transport miejski, ponieważ zasady te różnią się w zależności od rodzaju karnetu. Według stanu na lipiec 2013 bilet na „krótki przejazd” (maksymalnie 3 przystanki, ważny 30 minut) kosztuje 1,90 fr., bilet godzinny – 3,50 fr., a bilet całodniowy – 8,80 fr. Podobnie jak w Genewie, na stacjach znajdują się automaty biletowe.

=== Autobusem ===
Czyste i szybkie autobusy, również obsługiwane przez ''[http://www.t-l.ch/ TL]'', kursują bardzo często i tworzą na tyle gęstą sieć, że rzadko znajdziesz się w odległości większej niż kilkaset stóp od któregoś z przystanków. Niektóre trolejbusy przypominają pociąg złożony z dwóch wagonów, w którym właściwy pojazd ciągnie drugi, pozbawiony własnego napędu.

=== Rowerem ===
Rowery można wypożyczyć w firmie Lausanne Roule za 6 CHF dziennie (plus kaucja w wysokości 90 CHF). Firma posiada punkt w centrum miasta (tuż przy stacji metra Lausanne Flon – uwaga: adres podany na stronie internetowej jest błędny) oraz drugi na zachodnich przedmieściach, w miejscowości Renens. Planowane są kolejne lokalizacje, w tym jedna w dzielnicy Ouchy. Istnieje możliwość wypożyczenia roweru w jednym punkcie i zwrotu w drugim. Trzeci punkt znajduje się w [[Vevey]], jednak w przypadku wynajmu jednostronnego (zwrot w innym miejscu niż wypożyczenie) opłata wynosi 10 CHF. Trasa rowerowa z Lozanny do [[Vevey]] jest przepiękna: po lewej stronie rozciągają się niekończące się winnice, a po prawej – [[Jezioro Genewskie]] i [[Alpy]]. W punkcie Lausanne Roule można bezpłatnie otrzymać broszurę opisującą tę trasę.

Inną ciekawą opcją jest wynajem rowerów elektrycznych za pośrednictwem serwisu [https://bicy.ch/en bicy.ch]; ceny zaczynają się od 89 CHF miesięcznie (ok. 100 USD).

Warto pamiętać, że miasto jest dość strome, ale okolice nabrzeża są bardzo przyjemne. Dostępna jest praktyczna mapa rowerowa („Carte Velo”) w skali 1:10 000; choć wydano ją w 2006 roku, wciąż można ją pobrać ze [https://www.lausanne.ch/vie-pratique/mobilite/se-deplacer-a-lausanne/a-velo strony internetowej miasta]. Pomaga ona osobom nieznającym jeszcze Lozanny w znalezieniu najlepszych tras rowerowych w okolicy. Miasto dysponuje doskonałą siecią ścieżek, wyznaczonych pasów dla rowerów oraz tuneli, które ułatwiają pokonywanie najbardziej ruchliwych skrzyżowań. Trasy wzdłuż jeziora są niezwykle malownicze, jednak w szczytowych momentach letniego sezonu bywa na nich tłoczno od spacerowiczów, osób na rolkach i innych rowerzystów.

== Warto zobaczyć ==
{{Infobox|Serce Lozanny|Co to może oznaczać? ​​Wielu turystów zazwyczaj udaje się nad jezioro do dzielnicy Ouchy, spaceruje po promenadzie, a następnie wraca do domu, sądząc, że widzieli już Lozannę. Tymczasem prawdziwe życie toczy się powyżej głównego dworca kolejowego – na Starym Mieście oraz w dzielnicy Flon. To właśnie tam znajduje się też większość atrakcji turystycznych.}}
* {{zobacz
| name=[https://artbrut.ch/ Collection de l'Art Brut] | alt= | url= | adres=Av. des Bergières 11 | lat=46.527485| long=6.624743| wskazówki=autobus nr 2 w kierunku Désert, przystanek Jomini; autobus nr 3 w kierunku Bellevaux, przystanek Beaulieu
| tollfree=+41 21 315-2570 | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=wtorek-niedziela 11:00-18:00. Ta kolekcja dzieł niedoświadczonych artystów, którą trzeba zobaczyć, będzie na zmianę zachwycać, zadziwiać, zadziwiać i irytować. Życie wielu artystów, których prace są tu prezentowane, było trudne lub niemożliwe poza (lub wewnątrz) instytucji, odnajdując ukojenie i cel w czasami kompulsywnych aktach twórczych. 10 Fr.
}}
[[Plik:Palais du rumine.jpeg|thumb|Palais de Rumine, w którym znajduje się wiele godnych uwagi muzeów]]
* {{zobacz
| name=Palais de Rumine | alt= | url= | adres=Place de la Riponne 6 | lat=46.523611| long=6.633889| wskazówki=
| tollfree=+41 21 316-3310. | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=wto śro 11:00-18:00, czw 11:00-20:00, piątek-niedziela 11:00-17:00. Ten piękny budynek, wzorowany na włoskim renesansowym projekcie, nie jest tak stary, na jaki wygląda. Wewnątrz znajduje się pięć różnych muzeów z wystawami obejmującymi różnorodne tematy, od sztuk pięknych po historię naturalną. 4 Fr.
}}
* {{zobacz
| name=Muzeum Archeologiczno-Historyczne | alt=Musée d'archéologie et d'histoire | url= | adres=Place de la Riponne 6 | lat=46.523655| long=6.637206| wskazówki=
| tollfree=+41 21 316-3430 | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=wt.-czw. 11:00-18:00, pt.-niedz. 11:00-17:00. 6 Fr.
}}
* {{zobacz
| name=[https://www.mcba.ch/ Muzeum Sztuk Pięknych] | alt=Musée des Beaux-Arts | url= | adres=Place de la Riponne 6 | lat=46.517991| long=6.62544| wskazówki=
| tollfree=+41 21 316-3445 | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=pon.-czw. 11:00-20:00, pt.-niedz. 11:00-17:00.
}}
* {{zobacz
| name=Muzeum Historyczne w Lozannie | alt=Musée Historique de Lausanne | url= | adres=Place de la Cathedral 4 | lat=46.523015| long=6.634942| wskazówki=
| tollfree=+41 21 315-4101 | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=wt.-czw. 11:00-18:00, pt.-niedz. 11:00-17:00. Zbiór map, obrazów i dokumentów dotyczących historii Lozanny i regionu Jeziora Genewskiego od czasów najdawniejszych, przez długą okupację berneńską, po wyzwolenie i współczesność. Warto odwiedzić samą pięknie wykonaną dioramę XVI-wiecznej Lozanny. 4 Fr, studenci 2,50 Fr.
}}
* {{zobacz
| name=[https://mudac.ch/ Mudac] | alt= | url= | adres=Place de la Cathedral 6 | lat=46.5221| long=6.6353| wskazówki=
| tollfree=+41 21 315-2530 | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=wto-niedziela 11:00-18:00, lipiec-sierpień pon. 11:00-18:00. Muzeum designu i współczesnej sztuki użytkowej. 10 Fr.
}}
* {{zobacz
| name=[https://elysee.ch/ Musée de l'Elysée] | alt= | url= | adres=Av. de l'Elysée 18 | lat=46.51855| long=6.62398| wskazówki=
| tollfree=+41 21 316-9911 | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Wt.–niedz. 11:00–18:00. Światowej klasy muzeum fotografii, położone w pięknym parku. Bardzo blisko Muzeum Olimpijskiego. 8 CHF, studenci 4 CHF.
}}
* {{zobacz
| name=Espace Arlaud | alt= | url= | adres=Place de la Riponne 2 bis | lat=46.5228| long=6.6321| wskazówki=
| tollfree=+41 21 316-3850. | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Śr.-pt. 12:00-18:00, pt.-ndz. 11:00-17:00. 6 Fr.
}}
* {{zobacz
| name=La Tour d'Ale | alt= | url= | adres=Av. de l'Elysée 18 | lat=46.5228| long=6.6321| wskazówki=
| tollfree=+41 21 316-9911 | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Wieża, jedna z niewielu zachowanych części średniowiecznych murów obronnych, stanowi dobry pretekst do odwiedzenia rue de l'Ale i rue de la Tour. Choć można go podziwiać z zewnątrz, jest on zamknięty dla zwiedzających.
}}
* {{zobacz
| name=[https://fondation-hermitage.ch/?__cf_chl_rt_tk=SiioVdjAKBJf649XCOYiN8DjH_XuQ82nBARhcPLzl6I-1790237441-1.0.1.1-8WPrcMUxzA9q2_9D4G6CtcD9tjAHb_Ylc.6lfNUOAG4 Fondation de l'Hermitage] | alt= | url= | adres=Rte du Signal 2 | lat=46.5282| long=6.63723| wskazówki=
| tollfree=+41 21 312 50 13 | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Wt.–niedz. 10:00–18:00, czw. 10:00–21:00, święta 10:00–18:00. Zbudowana w 1841 roku jako rezydencja bankiera Charlesa-Juste’a Bugniona, posiadłość Hermitage zajmuje położony wśród drzew teren na wzgórzu nad Starym Miastem, skąd roztacza się wspaniały widok na katedrę i [[Alpy]]. W 1976 roku rodzina przekazała dom wraz z gruntem miastu Lozanna; obecnie budynek służy jako miejsce organizacji światowej klasy objazdowych wystaw sztuki. Dorośli: 15 CHF, seniorzy: 12 CHF, studenci i osoby bezrobotne: 7 CHF, wstęp dla osób poniżej 18. roku życia bezpłatny.
}}
* {{zobacz
| name=[https://www.lausanne.ch/vie-pratique/culture/musees/mrv Musée Romain Lausanne-Vidy] | alt= | url= | adres=Chemin du Bois-de-Vaux 24 | lat=46.518917| long=6.598794| wskazówki=
| tollfree=+41 21 315 41 85 | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Wt.–niedz. 11:00–18:00. Prezentowane są tu znaleziska architektoniczne z terenu osady położonej tuż po drugiej stronie drogi, gdzie wciąż zachowały się pozostałości murów i forum z czasów Cezara. Wstęp: 8 franków, studenci – 5 franków.
}}
* {{zobacz
| name=Katedra Notre Dame | alt= | url= | adres=Place de la Cathédrale | lat=46.5225| long=6.635556| wskazówki=
| tollfree=+41 21 316-7161 | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=pon.-pt. 07:00-19:00, sob. niedz. 08:00-18:00. Na szczycie góry, na której zbudowane jest stare miasto. Katedra jest dość interesująca architektonicznie z wieloma małymi wieżami i oknami. Z wieży roztacza się fantastyczny widok na miasto i okolicę, ale ponieważ katedra znajduje się na szczycie miasta, warto zrobić zdjęcie już z małego placu na zewnątrz. Bezpłatny.
}}
* {{zobacz
| name=Muzeum Olimpijskie | alt= | url= | adres=Quai d'Ouchy 1 | lat=46.508611| long=6.633889| wskazówki=
| tollfree=+41 21 621-6511 | fax=+41 21 621 65 12
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Od 1 maja do 30 września: codziennie w godz. 9:00–18:00; od 1 października do 30 kwietnia: od wtorku do niedzieli w godz. 9:00–18:00. Muzeum reklamuje się jako miejsce prezentujące „bogactwo wspomnień, które podtrzymają w Tobie pasję do idei olimpijskiej”. Ogród rzeźb, z którego roztacza się widok na Jezioro Genewskie, jest udostępniony dla zwiedzających. W okresie od 1 listopada do 31 marca obiekt jest nieczynny w poniedziałki. Wśród eksponatów znajdują się m.in. buty narciarskie Jean-Claude’a Killy’ego oraz złote buty lekkoatletyczne Carla Lewisa. Cena wstępu: 14 CHF za zwiedzanie całego muzeum, 7 CHF za wstęp wyłącznie na wystawy czasowe. Dzieci płacą połowę ceny; wstęp dla dzieci poniżej 10. roku życia jest bezpłatny.
}}
* {{zobacz
| name=[https://www.aquatis.ch/ Aquatis] | alt= | url= | adres=Route de Berne 144 | lat=46.508611| long=6.633889| wskazówki=Metro [[Plik:Logo_du_M2_de_Lausanne.svg|20px]], stacja Vennes, autostrada [[Plik:A9Swiss.svg|25px]], zjazd Vennes
| tollfree=+41 21 654 23 23 | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=info@aquatis.ch. 1 listopada – 31 marca: 10:00–18:00; 1 kwietnia – 31 października: 09:00–19:00. Największe w Europie akwarium i wiwarium słodkowodne, otwarte w 2017 roku. Ponad 10 000 ryb oraz 100 gadów i płazów w 46 akwariach, wiwariach i terrariach. Zwiedzanie zajmuje około 2 godzin. Cena: 29 CHF dla dorosłych, 19 CHF dla dzieci powyżej 5. roku życia; wstęp bezpłatny dla młodszych dzieci. Dostępne są ceny rodzinne i zniżki dla uczniów/studentów.
}}
* {{zobacz
| name=[https://www.sainf.ch/ Kościół św. Franciszka] | alt= | url= | adres= | lat=46.51971| long=6.63335| wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Został wzniesiony w XIII wieku i stanowił prezbiterium dawnego klasztoru franciszkanów. Aby zwiedzić kościół św. Franciszka (Église Saint-François), można wysiąść na stacji metra Lausanne Flon, obsługiwanej przez obie linie ([[Plik:Logo_du_M1_de_Lausanne.svg|20px]] i [[Plik:Logo_du_M2_de_Lausanne.svg|20px]]); stamtąd do kościoła jest około 5–10 minut drogi. Dogodniejszy dojazd zapewnia jednak autobus: linie nr 1, 2, 4, 6, 7, 8, 9, 12, 13, 16, 17 i 66 obsługują przystanek o tej samej nazwie z różną częstotliwością kursowania.
}}
* {{zobacz
| name=Château St. Maire | alt= | url= | adres= | lat=46.524864| long=6.635706| wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Budynek wzniesiono na przełomie XIV i XV wieku. Dawniej pełnił funkcję rezydencji biskupiej, a później siedziby namiestników z Berna; obecnie mieści się w nim muzeum historyczne. Obiekt znajduje się w górnej części Starego Miasta i jest łatwo dostępny autobusem. Najlepiej wysiąść na przystanku Tunnel (linie 8, 16, 22, 60 – różna częstotliwość kursowania) lub Pierre Viret (linia 16); stamtąd dojście pieszo zajmuje około 5–10 minut.
}}
* {{zobacz
| name=[https://www.chateaudouchy.ch/en/welcome/ Château d'Ouchy] | alt= | url= | adres=Place du Port 2 | lat=46.50672| long=6.62761| wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Château d'Ouchy został zbudowany około 1170 roku, następnie kilkakrotnie przebudowywany, w 1609 roku podpalony i popadający w ruinę. Jean-Jacques Mercier kazał usunąć ruiny z wyjątkiem wieży w latach 1885-1889, a w latach 1889-1893 zbudował dzisiejszy neogotycki zamek. Najbliższa stacja autobusowa i stacja metra to Ouchy.
}}
[[Plik:Lausanne Rathaus.JPG|300px|right|thumb|Ratusz przy Place de la Palud]]
[[Plik:Lausanne Bel-Air.JPG|thumb|Wieża Bel-Air]]
* {{zobacz
| name=Ratusz | alt= | url= | adres=Place de la Palud 2 | lat=46.52173| long=6.63288| wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Budynek znajduje się przy placu Place de la Palud i jest połączony z katedrą schodami Escalier du Marché. Został wzniesiony w XVII wieku i stanowi siedzibę władz miejskich oraz rady miasta. Można do niego dojechać linią metra [[Plik:Logo_du_M2_de_Lausanne.svg|20px]]; najbliższe stacje to Riponne-Maurice Béjart i Flon. Do stacji Flon dojeżdża również linia metra [[Plik:Logo_du_M1_de_Lausanne.svg|20px]]. Dojście pieszo zajmuje około 10 minut.
}}
* {{zobacz
| name=Grand Pont | alt= | url= | adres= | lat=46.520468| long=6.63135| wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Został ukończony w 1844 roku. Przebiega nad doliną Flon, którą zasypano w 1874 roku. Można do niej dotrzeć liniami metra [[Plik:Logo_du_M1_de_Lausanne.svg|20px]] i [[Plik:Logo_du_M2_de_Lausanne.svg|20px]], wysiadając na przystanku Flon. Można również wysiąść na przystanku St. François, obsługiwanym przez linie autobusowe nr 1, 2, 4, 6, 7, 8, 9, 12, 13, 16, 17 i 66.
}}
* {{zobacz
| name=[https://cche.com/de/Projekte/complexe-bel-air/ Wieża Bel-Air] | alt= | url= | adres=Place Bel-Air 1 | lat=46.52206| long=6.62886| wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=był pierwszym drapaczem chmur w Szwajcarii. Ma 61 metrów wysokości i została zbudowana w latach 1929-1932. Do przystanku Bel-Air można dojechać liniami autobusowymi 1, 2, 4, 6, 7, 8, 13 i 17 lub metrem [[Plik:Logo_du_M1_de_Lausanne.svg|20px]] lub [[Plik:Logo_du_M2_de_Lausanne.svg|20px]], wysiąść we Flon i iść 5 minut pieszo.
}}
* {{zobacz
| name=[https://www.lausanne.ch/portrait/carte-identite/architecture-et-monuments/patrimoine-architectural/entre-deux-guerres/tribunal-federal.html Sąd Federalny] | alt= | url= | adres=Avenue du Tribunal Fédéral 29 | lat=46.51964| long=6.64422| wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Został otwarty w 1927 roku i stanowi najwyższy organ sądowy Szwajcarii. Można do niego dotrzeć, korzystając ze stacji autobusowej i metra Pont-Bessières (linia metra [[Plik:Logo_du_M2_de_Lausanne.svg|20px]] oraz linie autobusowe 6, 7, 16, 22 i 60) lub z przystanku autobusowego Mon Repos, obsługiwanego przez linię nr 13.
}}
=== Parki ===
* {{Znacznik|Parc de Mont-Repos|46.518493 |6.642526 |typ=natura}}'''Parc de Mont-Repos''' znajduje się w pobliżu Szwajcarskiego Sądu Federalnego; oferuje woliery, plac zabaw dla dzieci, małą kawiarnię, wodospad oraz dużo terenów zielonych.
* {{Znacznik|Parc de la Vallée de la Jeunesse|46.5202 |6.6046 |typ=natura}}'''Parc de la Vallée de la Jeunesse''' to rozległy teren zielony w zachodniej części Lozanny.
* {{Znacznik|Bois de Sauvabelin|46.535317 |6.638519 |typ=natura}}'''Bois de Sauvabelin''' to obszar leśny na północy Lozanny, z wieżą widokową i niewielkim jeziorem.

== Aktywny wypoczynek ==
[[Plik:Lausanne view from Cathedral square.JPG | thumb | 300px | Stare Miasto widziane z placu Katedralnego]]
* '''Zwiedź Stare Miasto'''. Ze stacji kolejowej możesz wygodnie dojechać metrem do dzielnic Flon, Riponne lub Bessières (w pobliżu katedry). Jeśli natomiast nie boisz się wspinaczki, możesz ruszyć pieszo – wyłączona z ruchu kołowego część Starego Miasta zaczyna się tuż naprzeciwko dworca, a droga prowadzi stromo pod górę. Sklepy są czynne w ściśle określonych godzinach: od poniedziałku do piątku w godz. 10:00–19:00 oraz w soboty w godz. 10:00–18:00. W środy i soboty przez cały rok niemal cały ten rozległy obszar wolny od ruchu samochodowego zamienia się w wielki targ. Dzięki ukształtowaniu terenu (wzgórzom utrudniającym zabudowę drogową) Stare Miasto w Lozannie jest większe niż w większości szwajcarskich miast – wyjątkiem jest tu jedynie [[Zurych]]. Można tu spędzić dni na wędrówkach brukowanymi uliczkami, a i tak nie odkryć wszystkich zakamarków. Po zamknięciu sklepów do dyspozycji są dziesiątki restauracji, kawiarni i klubów nocnych – od urokliwych i przytulnych po modne i klimatyczne; warto zauważyć, że przy placu Place Central Stare Miasto łączy się z dzielnicą '''Flon''', słynącą z klubów i galerii. Spaceruj do woli – wstęp jest oczywiście bezpłatny.
* '''Odkryj las Sauvabelin''' (''na północ od centrum''). Nie przegap ogólnodostępnej {{Znacznik|Wieża Sauvabelin|46.535278|6.638611|typ=atrakcja}}'''wieży Sauvabelin''', z której roztacza się widok 360° na jezioro, Alpy i góry Jura. Następnie zejdź do centrum miasta przez park przy Fondation de l'Hermitage (patrz wyżej).
* '''Ciesz się widokami nad jeziorem w dzielnicy Ouchy'''. Pojedź linią metra [[Plik:Logo_du_M2_de_Lausanne.svg|20px]] do stacji Ouchy – i gotowe: po wyjściu ze stacji zobaczysz przed sobą rozciągające się jezioro (a przy dobrej pogodzie także [[Alpy]]). Nad brzegiem jeziora znajdują się również restauracje, bary oraz zamek-hotel Château d'Ouchy.
* '''Wejdź na wieżę katedry'''. Widok ze szczytu wieży katedry jest wart wysiłku związanego ze wspinaczką. Informacji udziela siostra zakonna w sklepiku z pamiątkami wewnątrz katedry. Od godziny 22:00 do drugiej nad ranem nocny stróż wykrzykuje aktualną godzinę, kontynuując tradycję sięgającą 1405 roku.
* '''Piłka nożna''': [https://www.lausanne-sport.ch/ FC Lausanne-Sport] występuje w Swiss Super League, czyli najwyższej klasie rozgrywkowej w Szwajcarii. Ich stadionem domowym jest {{Znacznik|Stade de la Tuilière|46.543556|6.622028|typ=atrakcja}}'''Stade de la Tuilière''' (pojemność 12 500 miejsc), położony 3 km na północ od centrum miasta. Klub [https://fcslo.ch/ FC Stade Lausanne Ouchy] spadł z ligi w 2024 roku i występuje obecnie w Challenge League – na drugim poziomie rozgrywkowym. Ich stadionem domowym jest {{Znacznik|La Pontaise|46.533333|6.624167|typ=atrakcja}}'''La Pontaise''' (pojemność 15 700 miejsc) – stadion olimpijski znajdujący się 2 km na północ od centrum miasta.

=== Koncerty i teatr ===
* {{Znacznik|Métropole|46.52213 |6.62845 |typ=atrakcja}}'''[http://www.mymetropole.ch/ Métropole]''', Rue des Terreaux 25, ☏ +41 21 340-9200. pon. 09:00-19:00, wt.-pt. 08:30-19:00, sob. 08:00-18:00. Główna sala koncertowa zachodniej Szwajcarii, Métropole księguje muzykę taneczną, muzykę świata, pop, jazz itp. Jeśli będziesz przejeżdżać przez miasto w odpowiednim czasie, możesz złapać tu wszystko, od Lozanńskiej Orkiestry Kameralnej po The Cure. 
* {{Znacznik|Espace de Terreaux|46.52300 |6.62800 |typ=atrakcja}}'''[https://terreaux.org/web.php/1/terreaux/accueil Espace de Terreaux]''', Rue des Terreaux 14, ☏ +41 21 320-0046. Lokalna rada kościołów protestanckich zdekonsekrowała kaplicę znajdującą się po drugiej stronie ulicy od centrum handlowego Metropole 2000 i obecnie wykorzystuje ją do cotygodniowych koncertów, podczas których odbywają się zarówno występy sakralne, jak i świeckie, od amerykańskich śpiewaków gospel, przez wschodnioeuropejskie zespoły klezmerskie, po teatr lalek dla dzieci. 
* {{Znacznik|Arsenic|46.52269 |6.62168 |typ=atrakcja}}'''[https://arsenic.ch/ Arsenic]''', Rue de Genève 57, ☏ +41 21 625-1136, info@theatre-arsenic.ch. Specjalizujący się w bardziej niecodziennych występach, Arsenic oferuje pełny harmonogram awangardowego teatru, muzyki jazzowej i popowej, a także instalacji/performansów jesienią, zimą i wiosną. 
* {{Znacznik|Théâtre de Vidy|46.51271 |6.61090 |typ=atrakcja}}'''[https://www.vidy.ch/fr/ Théâtre de Vidy]''', Av. Jaques-Dalcroze 5, ☏ +41 21 619-4545. 
* {{Znacznik|Théâtre Boulimie|46.52258 |6.63190 |typ=atrakcja}}'''[http://www.theatreboulimie.com/ Théâtre Boulimie]''', Place Arlaud 1, ☏ +41 312-9700. Sanktuarium szwajcarskiego humoru. Edycja wskazówek OSM
* {{Znacznik|Théâtre 2.21|46.52629 |6.63936 |typ=atrakcja}}'''[https://theatre221.ch/ Théâtre 2.21]''', Rue de l'Industrie 10, ☏ +41 21 311-6514. 
* {{Znacznik|Les Docks|46.52241 |6.61926 |typ=atrakcja}}'''[http://www.lesdocks.ch/ Les Docks]''', Av. Sévelin 34, ☏ +41 21 623-4444. Muzyka na żywo i bar. 
* {{Znacznik|Le Romandie|46.52013 |6.63165 |typ=atrakcja}}'''[https://www.leromandie.ch/ Le Romandie]''', Place de la Riponne 10, ☏ +41 21 311-1719. Klub rockowy i muzyka na żywo. Zobacz ich stronę internetową programu. 
* {{Znacznik|Théâtre Kléber-Méleau|46.52496 |6.60027 |typ=atrakcja}}'''Théâtre Kléber-Méleau''', 1020 Renens-Malley, ☏ +41 21 625-8429.

== Praca ==
Rynek pracy w [[Vaud]] jest dynamiczny, szczególnie w sektorze zaawansowanych technologii z imponującą liczbą start-upów zlokalizowanych w pobliżu EPFL.

Jak wszędzie w [[Szwajcaria|Szwajcarii]], obcokrajowcy z [[Europa|Europy]] muszą uzyskać zezwolenie B lub L, zanim będą mogli tam pracować. Przydział ten następuje automatycznie w ramach umów dwustronnych z UE, ale należy znaleźć pracodawcę, który chce podjąć odpowiednie kroki. Z drugiej strony pracodawcy zatrudniający osoby spoza Europy są ograniczeni do zwykłych warunków wykazania braków na istniejącym rynku. Wrażenie czy rzeczywistość: zagraniczni pracownicy (w szczególności Francuzi, czyli „pracownicy przygraniczni”) są regularnie oskarżani o zaniżanie płac, co może prowadzić do głosowania za odrzuceniem, jak np. ta z dnia 9 lutego 2014.

== Nauka ==
* {{Znacznik|'''UNIL'''|46.5222 |6.5807 |typ=nauka|url=|kolor=FF00FF|treść=}}'''[https://www.unil.ch/unil/fr/home.html Uniwersytet w Lozannie]''' (''UNIL''), Dorigny (''kampus obejmuje trzy lokalizacje: Dorigny, CHUV i Épalinges''), ☎ +41 21 692 11 11. 
* {{Znacznik|'''EPFL'''|46.5176 |6.5670 |typ=nauka|url=|kolor=FF00FF|treść=}}'''[https://www.epfl.ch/en/ Szwajcarski Federalny Instytut Technologii w Lozannie]''' (''EPFL''), Route Cantonale, 1015 Lozanna, ☎ +41 21 693 11 11. 
* {{Znacznik|'''EHL'''|46.5618 |6.6829 |typ=nauka|url=|kolor=FF00FF|treść=}}'''[https://www.ehl.edu/ École hôtelière de Lausanne]''' (''EHL''), Route de Cojonnex 18, 1000 Lozanna, ☎ +41 21 785 11 11. 
* {{Znacznik|'''HEP Vaud'''|46.51304 |6.62157 |typ=nauka|url=|kolor=FF00FF|treść=}}'''[https://www.hepl.ch/accueil.html Wyższa Szkoła Pedagogiczna kantonu Vaud]''' (''HEP Vaud''), Avenue de Cour 33, 1007 Lozanna, ☎ +41 21 316 92 70. 
* {{Znacznik|'''HES – Wyższa Szkoła Zawodowa Zachodniej Szwajcarii'''|46.52159 |6.61283 |typ=nauka|url=|kolor=FF00FF|treść=}}'''HES – Wyższa Szkoła Zawodowa Zachodniej Szwajcarii''', Avenue de Provence 6, 1007 Lozanna, ☎ +41 58 900 00 02, faks: +41 58 900 00 03, master@hes-so.ch. W Lozannie znajduje się pięć wyższych szkół zawodowych (HES) kształcących w następujących dziedzinach: zdrowie, praca socjalna, wzornictwo, muzyka oraz inżynieria przemysłowa i zarządzanie. 
* {{Znacznik|'''ECAL'''|46.53662 |6.58848 |typ=nauka|url=|kolor=FF00FF|treść=}}'''[https://ecal.ch/fr/ École cantonale d'art de Lausanne]''' (''ECAL''), Avenue du Temple 5, 1020 Renens, ☎ +41 21 316 99 33.
* {{Znacznik|'''École de Jazz et de Musique Actuelle de Lausanne'''|46.52122 |6.62653 |typ=nauka|url=|kolor=FF00FF|treść=}}'''[https://ejma.ch/ École de Jazz et de Musique Actuelle de Lausanne]''', Rue des Côtes-de-Montbenon 26, 1003 Lozanna, ☎ +41 21 341 72 00.

== Zakupy ==
[[Plik:Lausanne-cathe7.JPG|thumb|Katedra w Lozannie widziana z Place de l'Ours]]
Typowe szwajcarskie pamiątki można znaleźć w kilku miejscach w mieście, choć nie są one tak wszechobecne jak w [[Genewa|Genewie]] czy [[Berno|Bernie]]. Prawdziwą atrakcją jest tu kolorowy targ, odbywający się w soboty i środy na stromych, krętych uliczkach Starego Miasta. Nie brakuje tu również butików i domów towarowych. W niedziele większość sklepów jest zamknięta – wyjątkiem jest dzielnica Ouchy, której część znajduje się na terenie federalnym.

Wśród typowych i ekskluzywnych sklepów można natknąć się na kilka miejsc, które mogą zaskoczyć:

* {{Znacznik|'''Pompes Funèbres'''|46.52061 |6.62966 |typ=zakupy|url=|kolor=008080|treść=}}'''Pompes Funèbres''', Place de l'Europe 8, ☏ +41 21 312-5842. Nazwa tego sklepu obuwniczego oznacza „usługi pogrzebowe” (fr. *pompes funèbres*), ale słowo *pompe* może odnosić się zarówno do ceremonii, jak i do pewnego rodzaju obuwia – stąd ta gra słów. W ofercie znajdują się modne marki, takie jak Dr Martens, Camper i inne. 
* {{Znacznik|'''Coup de chapeau'''|46.51918 |6.63697 |typ=zakupy|url=|kolor=008080|treść=}}'''[https://www.chapeaux.ch/ Coup de chapeau]''', Place Benjamin-Constant 1, ☏ +41 21 311-5405. Pon. 13:30–18:30; wt.–pt. 09:30–12:00, 13:30–18:30; sob. 09:30–12:30, 13:30–17:00. Sklep z kapeluszami w XXI wieku to niemal z definicji pewnego rodzaju anachronizm – być może właśnie dlatego jest ich tak niewiele. To prawdopodobnie również powód, dla którego ten niewielki sklep w Lozannie przyciąga klientów z całego świata.
* {{Znacznik|'''Bazar d'Ouchy'''|46.50733 |6.62722 |typ=zakupy|url=|kolor=008080|treść=}}'''[https://www.bazarouchy.com/ Bazar d'Ouchy]''', Av. d'Ouchy 76 (''dolny odcinek Av. d'Ouchy''), ☏ +41 21 616-2377. 09:30–12:45, 14:15–18:45. Czy wspominaliśmy już o typowych szwajcarskich pamiątkach? Cóż, jeśli właśnie tego szukasz, to świetnym pomysłem będzie wizyta w tym przyjaznym i dobrze zaopatrzonym sklepie w pobliżu przystanku [[Plik:Logo_du_M2_de_Lausanne.svg|20px]] w Ouchy. Wszyscy mówią tam biegle po angielsku, więc śmiało pytaj.

== Gastronomia ==
Odwiedzając Lozannę, koniecznie trzeba spróbować kiełbasy '''Saucisson vaudois''' (z regionu Vaud). Tradycyjnie serwuje się ją z '''Papet vaudois''', czyli purée z pora i ziemniaków. Ponadto w okolicach Lozanny znajduje się wiele nasłonecznionych zboczy, na których powstaje doskonałe '''wino''' – na zachodzie jest to region [[La Côte]], a na wschodzie [[Lavaux]] i dolina Rodanu. '''Warto ich spróbować!'''

=== Oszczędnie ===
W Lozannie sprawdzają się też typowe sposoby na tanie jedzenie podczas podróży. Na terenie dworca kolejowego znajdują się trzy sklepy spożywcze czynne codziennie do północy (choć są one nieco droższe); dobrą alternatywą jest sklep Aldi, mieszczący się na tyłach dworca, poniżej peronu nr 9. Jest tu mnóstwo świetnych miejsc na piknik – warto wybrać się na przykład na wzgórze {{Znacznik|Crêt de Montriond|46.5140457|6.6239653|typ=natura}}'''Crêt de Montriond'''. Aby tam dotrzeć, należy zejść pod tory, wejść po schodach na główną aleję i skręcić w lewo. Po skręcie powinieneś zobaczyć przed sobą zielone wzgórze o wysokości mniej więcej pięciopiętrowego budynku. Jeśli znajdujesz się bliżej portu Ouchy, masz do dyspozycji dwa sklepy czynne codziennie: „Migros” w pobliżu hotelu Mövenpick oraz „Coop Pronto”, położony nieco powyżej zamku Château d'Ouchy.

Jeśli posiadasz ważną legitymację studencką, wiele tanich, a nawet niektóre restauracje ze średniej półki cenowej, oferują specjalne menu studenckie w obniżonej cenie.

* {{Znacznik|'''P'tit Bar'''|45.5626001|18.6812647|typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''P'tit Bar''', Rue Louis-Curtat 6. Otwarte codziennie do 19:00. Lokal jest malutki – zgodnie z nazwą mieści około 12 osób jednocześnie, przy czym często trzeba dzielić stolik z nieznajomymi (co sprzyja nawiązywaniu nowych znajomości). Serwują tu tylko lunche: latem sałatki, a zimą doskonałe zupy. 
* {{Znacznik|'''Tibits'''|45.5626001|18.6812647|typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''[https://www.tibits.ch/fr/home Tibits]''', Place de la Gare 11, 1003 Lozanna (''na dworcu kolejowym, przy zachodnim krańcu peronu 1''), ☏ +41 32 531 38 88, info@tibits.ch. 06:30–23:00. W pełni wegetariański bufet z kilkoma daniami typu fast food przygotowywanymi na zamówienie (np. wegeburger) oraz doskonałym lokalnym winem; wszystko to w klasycznym wnętrzu dawnego lokalu „Buffet de la Gare”. Tibits nie przeprowadziło zwykłego remontu, lecz z dbałością odrestaurowało przestrzeń, co widać na pierwszy rzut oka. Ceny: 1–30 CHF. 
* {{Znacznik|'''Crêperie de la Chandeleur'''|45.5626001|18.6812647|typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''Crêperie de la Chandeleur''', Rue Mercerie 9 (''w strefie wyłączonej z ruchu kołowego na Starym Mieście, między Place de la Palud a katedrą''), ☏ +41 21 312-8419. Wt.–sob. 10:00–23:00. Ta urocza naleśnikarnia oferuje naleśniki w domowej, bretońskiej atmosferze. Jeśli podróżujesz z dziećmi, to świetne miejsce na lunch lub kolację – panuje tu przyjazna atmosfera dzięki właścicielom i miejscowym bywalcom, a dzieci mogą zająć się zabawą bogatym zestawem dostępnych zabawek. Ceny: 25–30 CHF. 
* {{Znacznik|'''Holy Cow!'''|45.5626001|18.6812647|typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''[https://holycow.ch/ Holy Cow!]''', Rue Cheneau de Bourg 17. Pon.–śr. 11:00–22:00, wt.–sob. 11:00–23:00. Prawdopodobnie najlepsze burgery w Lozannie. Ich burger „Elvis Blue Cheese” został uznany za najlepszego burgera w Szwajcarii przez blog kulinarny theburgerblog.ch. Lokal mieści około 30 osób, ale wieczorami bywa w nim dość tłoczno. Zdecydowanie warto go jednak odwiedzić. Cena: 20 CHF. 
* {{Znacznik|'''La Croquignole'''|45.5626001|18.6812647|typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''La Croquignole''', Rue de l'Ale 16. Kawiarnia na Starym Mieście, przy ulicy prowadzącej do wieży Ale; w ofercie różnorodne kanapki i inne świeżo wypiekane produkty. 
* {{Znacznik|'''Le Charlot'''|45.5626001|18.6812647|typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''Le Charlot''', Rue Pichard 8. Jeśli szukasz smacznej kanapki, to miejsce będzie idealnym wyborem. Kanapki są prawdziwą ucztą dla oczu i podniebienia. Szeroki wybór i świetne sosy.
* {{Znacznik|'''La Mosaïque'''|45.5626001|18.6812647|typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''La Mosaïque''', Av. d'Ouchy 70. Bardzo dobra kuchnia etiopska. Polecamy delektowanie się posiłkiem z widokiem na jezioro i góry.

=== Umiarkowanie ===
* {{Znacznik|'''Léonardo'''|46.52108 |6.62912 |typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''Léonardo''', Esplanade du Flon. Włoska restauracja stawiająca na zdrowe jedzenie, z różnorodnym i pełnym energii, młodym personelem. Dużym atutem i okazją cenową jest tu bogaty bufet sałatkowy, choć dania z karty również prezentują wysoki poziom. Lokal oferuje m.in. różne warianty ręcznie wyrabianego makaronu spaghetti ''alla chitarra'', rozmaite rodzaje bruschetty oraz burgera wegetariańskiego. 
* {{Znacznik|'''Sicily'''|46.528146 |6.648749 |typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''Sicily''' (Restaurant Pizzeria Sicily) (''przystanek autobusowy Vallonnette''), ☏ +41 21 653 04 02. 08:30–23:00. Choć lokal znajduje się nieco na uboczu, krótka przejażdżka autobusem zdecydowanie się opłaca; Sicily to rodzinna włoska restauracja serwująca – jak sama nazwa wskazuje – specjały z południa Włoch i Sycylii. Jakość potraw znacznie przewyższa to, czego można by oczekiwać po typowej lokalnej knajpce, a serdeczność obsługi robi jeszcze większe wrażenie. Ceny od 20 CHF. 
* {{Znacznik|'''Café de Grancy'''|46.51524 |6.62866 |typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''[https://www.cafedegrancy.ch/ Café de Grancy]''', Av. du Rond-Point 1 (''jedna przecznica na południe od głównego dworca kolejowego, metro: Grancy''), ☏ +41 21 616-8666. Lokal Grancy oferuje pełne menu obiadowe wysokiej jakości, w którym zawsze znajdują się ciekawe propozycje dla wegetarian. Wielu podróżnych odwiedza to miejsce jednak po to, by – poza godzinami obiadowymi – delektować się kawą przy książce lub gazecie albo po prostu poczuć ducha tego lokalu, pracując nad niedokończoną pracą magisterską. Atmosfera jest tu taka, jakby drzwi wejściowe były teleportem rodem z science-fiction, łączącym lokal bezpośrednio z Berkeley. Kawa: 3 CHF; kieliszek wina lub piwo: 3,50–4,20 CHF; (znakomite) risotto dnia: 16 CHF. 
* {{Znacznik|'''Café Saint Pierre'''|46.51939 |6.63709 |typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''[http://www.cafesaintpierre.ch/ Café Saint Pierre]''', Galeries Benjamin Constant 1 (''metro: Bessières''), ☏ +41 21 323-3636. Saint Pierre to kolejny lokal prowadzony przez zespół Café de Grancy; oferuje codzienne menu lunchowe oraz wybór drobnych przekąsek wieczorem, a także bogatą kartę win i innych trunków. W weekendowe wieczory (wliczając czwartki) lokal bywa zatłoczony, więc warto przyjść wcześniej. Cena: 30–40 CHF.
* {{Znacznik|'''Poco Loco'''|46.52307 |6.62602 |typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''[http://pocoloco-movida.ch/ Poco Loco]''', Place Chauderon 5 (''wejście również od strony dzielnicy Flon, z ulicy Rue de Genève''), ☏ +41 22 329-1111. Pon.–śr. 11:30–14:00 i 18:00–23:59, czw. 11:30–14:00 i 18:00–01:00, pt. 11:30–14:00 i 18:00–02:00, sob. 18:00–02:00. Pewnie nie wybierasz się do Szwajcarii specjalnie na meksykańskie jedzenie, ale jeśli nabierzesz na nie ochoty podczas pobytu, trudno o lepszy wybór niż ten gwarny, popularny i dość autentyczny lokal, sąsiadujący z kinem wyświetlającym filmy hiszpańskojęzyczne oraz modnym barem. W menu deserowym znajdziesz wybór meksykańskich cygar, tequili i oczywiście słodkości. Lokal jest dość przyjazny dla wegetarian – w ofercie znajdują się wegetariańskie fajity oraz wrap ze szpinakiem. Kolacja: 30–35 CHF.
* {{Znacznik|'''Java'''|46.52046 |6.63846 |typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''[https://www.lejava.ch/ Java]''', Rue Marterey 36 (''między Rue Enning a Place de l'Ours''), ☏ +41 21 321-3837. Ten kameralny bar i restauracja mają w sobie coś niezwykle przyjaznego, co sprawia, że ​​chce się tu zostać na dłużej – najpierw na chwilę relaksu, a potem na kolację, wybierając spośród wielu pięknie podanych dań inspirowanych kuchnią śródziemnomorską lub bogatej oferty wytrawnych naleśników (crêpes). Wegetarianie poczują się tu jak w domu. Kolacja: ok. 20 CHF.
* {{Znacznik|'''Mövenpick'''|46.50827 |6.62416 |typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''Mövenpick''', Av. de Rhodanie 4, ☏ +41 21 612-7612. Codziennie 06:30–23:30. 
* {{Znacznik|'''Pinte-Besson'''|46.52330 |6.62962 |typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''[https://www.pinte-besson.com/ Pinte-Besson]''', Rue de l'Ale 4, ☏ +41 21 312-5969, infos@pinte-besson.com. Pon.–pt. 08:00–24:00. To najstarsza restauracja w Lozannie, serwująca absolutnie klasyczną kuchnię szwajcarską na bardzo wysokim poziomie. Lokal pełni również funkcję lokalnego baru. 15–25 CHF (lunch); 30–40 CHF (kolacja). 
* {{Znacznik|'''Ristorante St-Paul'''|46.52817 |6.61641 |typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''Ristorante St-Paul''', Av. d'Echallens 72, ☏ +41 21 544-7391. Wieczorami, od wtorku do soboty. Mathilde i Nazzareno Raffa – doświadczeni specjaliści od kuchni włoskiej, wcześniej związani z hotelem Angleterre w dzielnicy Ouchy – zrobili ogromne wrażenie na lozańskim środowisku kulinarnym, otwierając to niezwykle autentyczne bistro serwujące dania z południa Włoch. Choć – wzorem Apulii – główny nacisk położono tu na owoce morza, w menu nie brakuje również propozycji dla wegetarian. Mathilde mówi biegle po angielsku, a jej wiedza na temat włoskich win jest niemal encyklopedyczna; warto więc zapytać ją o opinię, gdy otrzymasz kartę win.

=== Ekskluzywnie ===
* {{Znacznik|'''Le Club''''|46.52161 |6.62668 |typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''Le Club''', Flon Valley (''dojazd metrem [[Plik:Logo_du_M2_de_Lausanne.svg|20px]] do stacji Flon, następnie spacer na plac/esplanadę''). Wysokiej klasy kuchnia włoska w dużej, modnej restauracji o przeszklonych ścianach. Warto spróbować ravioli z truflami. Latem taras, odizolowany od ruchu samochodowego, przyciąga wielu singli. Bezpłatne Wi-Fi. Koszt kolacji to ok. 50 CHF za osobę. 
* {{Znacznik|'''MYO'''|46.51979 |6.62732 |typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''MYO''', 1 allée Ernest-Ansermet (''w parku Montbennon''), ☏ +41 21 323-2288. Wysokiej klasy restauracja serwująca sushi i dania kuchni fusion, z wspaniałym widokiem na jezioro i Alpy. Wegetarianie nie muszą się martwić – kreatywność szefa kuchni obejmuje również dania niezawierające owoców morza. ok. 60 CHF za osobę. 
* {{Znacznik|'''Eat Me'''|46.52025 |6.63233 |typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''[https://eat-me.ch/ Eat Me]''', Rue Pépinet 3 (''w pobliżu Place Saint-François''), ☏ +41 21 311-7659. Restauracja prowadzona przez szefa kuchni Stéphane’a Goubina oferuje kulinarną podróż „dookoła świata”, łącząc smaki Rzymu, Paryża, Nowego Jorku, Tokio i Bangkoku. Od 60 CHF za osobę. 
* {{Znacznik|'''l'Accademia'''|46.50732 |6.62829 |typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''l'Accademia''', 11 Place du Port (''w hotelu Angleterre''), ☏ +41 21 613-3434. Kuchnia włoska na najwyższym poziomie, serwowana w przytulnie urządzonym wnętrzu. Na uwagę zasługuje zarówno znakomita obsługa, jak i bogata karta win. Jakość idzie tu w parze z ceną. Od 60 CHF za osobę. 
* {{Znacznik|'''la Table d'Edgard'''|46.51950 |6.63089 |typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''la Table d'Edgard''', Rue du Grand-Chêne 7-9 (''w hotelu Lausanne Palace''), ☏ +41 21 331 3215. Restauracja słynąca z pomysłowej, wyrafinowanej kuchni i niezwykle troskliwej obsługi; lokal został wyróżniony gwiazdką Michelin – jedną z dwóch przyznanych restauracjom w centrum Lozanny. Od 100 CHF za osobę. 
* {{Znacznik|'''Restaurant de l'Hôtel de Ville de Crissier'''|46.55410 |6.57667 |typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''[http://www.philippe-rochat.ch/ Restaurant de l'Hôtel de Ville de Crissier]''', Rue d'Yverdon 1 (''dojazd autobusem nr 18 do przystanku Crissier-centre – skąd jest już niedaleko – lub taksówką''), tel. +41 21 634-0505. Absolutna czołówka gastronomii w szwajcarskiej części kraju (Romandii), a być może i w całej Szwajcarii. Recenzenci opisujący kunszt kulinarny (nieżyjącego już) szefa kuchni Benoît Violiera używają określeń takich jak „nieporównywalny”, „wybitny” czy „spektakularny”. Lokal szczyci się trzema gwiazdkami Michelin (to najwyższa możliwa ocena, przyznawana niezwykle rzadko) oraz notą 19 na 20 punktów w przewodniku Gault et Millau (co również należy do rzadkości). Warto dokonać rezerwacji z kilkumiesięcznym wyprzedzeniem. Koszt menu waha się od 295 do 360 franków (bez wina).

== Życie nocne ==
Ogromna liczba lokali nocnych sprawia, że ​​trudno zdecydować, które z nich uwzględnić w zestawieniu. Zazwyczaj skupiają się one w dzielnicach rozrywkowych, takich jak Flon, Place du Tunnel, Place de la Gare czy Rue Marterey. Niniejsza lista prezentuje jeden lub dwa lokale z każdego z tych obszarów, a także kilka miejsc położonych nieco na uboczu, z dala od utartych szlaków.

[https://www.lausanne-tourisme.ch/en/ Oficjalna strona internetowa miasta] oferuje zaskakująco dobre zestawienia wydarzeń muzycznych, więc warto tam zajrzeć, aby sprawdzić, co dzieje się w mieście podczas Twojej wizyty.

=== Bary ===
* {{Znacznik|'''Le Bourg'''|46.52005 |6.63642 |typ=bar|url=|kolor=000000|treść=}}'''[https://www.le-bourg.ch/ Le Bourg]''', Rue de Bourg 51, ☏ +41 21 311-6753. Śr. 18:00–01:00, Czw. 18:00–03:00, Pt.–Sob. 18:00–04:00. Świetne miejsce, by zobaczyć wschodzące gwiazdy jazzu i artystów scenicznych z całego kontynentu. Lokal to w rzeczywistości teatr z niewielkim barem przy wejściu; program artystyczny jest imponujący jak na salę mieszczącą maksymalnie 30 osób – od francuskiego jazzu akordeonowego czy gypsy jazzu, przez „nowy folk” w stylu CocoRosie, aż po słynnych DJ-ów z Chicago i Nowego Jorku. Wielu gości zastanawia się, jak udaje im się to wszystko zorganizować. Piwo/wino: 4 CHF.
* {{Znacznik|'''La Bossette'''|46.52606 |6.63672 |typ=bar|url=|kolor=000000|treść=}}'''[https://bo7.ch/ La Bossette]''' (La Bo7), Place du Nord 4, ☏ +41213201585, info@bo7.ch. Restauracja i bar; luźna atmosfera, przystępne ceny i dobre piwo. 
* {{Znacznik|'''Black Luna'''|46.52033 |6.62992 |typ=bar|url=|kolor=000000|treść=}}'''Black Luna''', Place de l'Europe 7 (''wewnątrz stacji metra Flon, przy torze linii [[Plik:Logo_du_M1_de_Lausanne.svg|20px]]''), ☏ +41 21 311-4427. Wt.–Sob. do 02:00. Klimatyczny, mroczny lokal przypominający jaskinię, mieszczący się w miejscu dawnych klubów N²O i Luna. Black Luna oferuje wystrój pełen motywów roślinnych, doskonałe przekąski barowe i dobre drinki, a także chwilę wytchnienia tuż obok rozrywkowej dzielnicy Flon – lokal znajduje się praktycznie wewnątrz stacji metra Flon. Piwo lub kieliszek wina: 3,50–7,00 CHF. 
* {{Znacznik|'''Bar Tabac'''|46.51807 |6.63488|typ=bar|url=|kolor=000000|treść=}}'''Bar Tabac''', Rue Beau-Séjour 7, ☏ +41 21 312-3316. Ta przyjazna kawiarnia oferuje ogromny wybór belgijskich piw i francuskich win. Wystrój jest modny, lecz bez przesady, panuje tu spokojna atmosfera, a wśród klientów spotkać można bardzo przyjemną mieszankę ludzi. 
* {{Znacznik|'''Café Couronne d'Or'''|46.52499 |6.63370|typ=bar|url=|kolor=000000|treść=}}'''[https://www.couronnedor.ch/ Café Couronne d'Or]''', Rue des Deux-Marches 13, ☏ +41 21 311-3817. Niedz., wt. 16:00–23:59, śr. 08:00–23:59, czw.–sob. 08:00–01:00. To kolejne świetne miejsce na drinka przy pracy nad pracą magisterską lub na rozmowę z przyjaciółmi; w sobotnie popołudnia czy niedzielne wieczory lokal pęka w szwach. Przytulny, tradycyjny bar w wąskiej uliczce między placami Riponne a Tunnel. 
* {{Znacznik|'''Café du Château'''|46.52472 |6.63459|typ=bar|url=|kolor=000000|treść=}}'''[https://brasserieduchateau.ch/ Café du Château]''' (Brasserie Artisanale), Place du Tunnel 1, ☏ +41 21 312-6011. Codziennie od 17:00. Lokal oferuje szereg piw warzonych na miejscu, w tym specjalność zakładu – w pełni naturalne piwo imbirowe. Działa tu również kuchnia serwująca smaczną pizzę w rozsądnych cenach. Obowiązuje tu obsługa przy barze, więc trzeba zamówić osobiście – w przeciwnym razie można długo czekać, aż ktoś nas zauważy i obsłuży. Pinta piwa imbirowego (lub innego) kosztuje 5 franków, a pizza – 15 franków. Pizza i piwo własnej produkcji dostępne są w weekendy aż do godziny 4:00 rano.
* {{Znacznik|'''Bleu Lézard'''|46.52010 |6.63772|typ=bar|url=|kolor=000000|treść=}}'''[http://www.bleu-lezard.ch/ Bleu Lézard]''', Rue Enning 10. Bleu Lézard to popularne miejsce spotkań studentów, oferujące na piętrze restaurację, kawiarnię i bar, a w piwnicy – ​​parkiet taneczny. Zazwyczaj w środy odbywają się tu koncerty na żywo, a w weekendy grają DJ-e. Idealne miejsce na późny niedzielny brunch. Piwo kosztuje 4 franki.
* {{Znacznik|'''Le Lounge'''|46.50679 |6.62752|typ=bar|url=|kolor=000000|treść=}}'''Le Lounge''' (Chateau d'Ouchy), Place du Port 2 (''w pobliżu końcowej stacji metra linii M; lokal znajduje się po wschodniej stronie zamku, z widokiem na Alpy Vaudois''), ☏ +41 21 331-3232. Pon.–pt. 10:00–01:00, sob.–niedz. 10:00–02:00. Lokal w hotelu Chateau d'Ouchy oferuje wygodne białe kanapy i imponującą kolekcję szkockich whisky, ale jego największym atutem jest atmosfera rodem z filmu o Jamesie Bondzie.
* {{Znacznik|'''El Cavalo Blanco'''|46.50755 |6.62716|typ=bar|url=|kolor=000000|treść=}}'''El Cavalo Blanco''', Av. d'Ouchy 66 (''nieco powyżej zamku''). To już nie jest pub stylizowany na angielski – dawny „White Horse” przekształcił się w bar tapas, i to naprawdę świetny. Uwaga: sangria blanco (sangria na bazie białego wina) jest niebezpiecznie dobra. 
* {{Znacznik|'''MGM'''|46.50774  |6.62535|typ=bar|url=|kolor=000000|treść=}}'''MGM''', Rue du Lac 14 (''50 m na wschód od stacji metra Ouchy''), ☏ +41 21 616-3881. Lokal z czerwoną fasadą zwróconą w stronę jeziora i Alp; MGM dysponuje dwoma tarasami: typowym ogródkiem na chodniku oraz – co lepsze – tarasem na piętrze, idealnym miejscem na relaks i drinka z widokiem na masyw Chablais w promieniach letniego, wieczornego słońca. 
* {{Znacznik|'''XIIIème Siècle'''|46.52344 |6.63532|typ=bar|url=|kolor=000000|treść=}}'''XIIIème Siècle''', Rue Cité-Devant (''na Starym Mieście, za katedrą''). Codziennie 22:00–05:00. Choć reklamuje się jako bar studencki, ten lokal w piwnicy (o nazwie „XIII wiek”) naprawdę ożywa po północy, gdy inne bary zaczynają się zamykać. Zabawa taneczna (i intensywne podrywanie) trwa tu do 5:00 rano. Duży plus: bardzo czyste toalety – w pełni nowoczesne, na miarę XXI wieku. Trunki są tu jednak nieco droższe niż w innych miejscach. 5 franków za piwo. 
* {{Znacznik|'''Le Lapin Vert'''|46.52358 |6.63589|typ=bar|url=|kolor=000000|treść=}}'''[http://www.lapinvert.ch/ Le Lapin Vert]''', Ruelle du Lapin Vert (''na Starym Mieście, za katedrą''), ☏ +41 21 312-1317. Pt.–sob. do 03:00. Bar rockowy. Piwo, pot i głośna muzyka. 
* {{Znacznik|'''The Great Escape'''|46.52277 |6.63323|typ=bar|url=|kolor=000000|treść=}}'''[https://the-great.ch/ The Great Escape]''', Rue de la Madeleine 18, ☏ +41 21 312-3194. Lokal dysponuje kilkoma ekranami wyświetlającymi wydarzenia sportowe; choć liczba miejsc wewnątrz jest ograniczona, bar posiada bardzo przyjemny taras zewnętrzny, szczególnie w cieplejszych miesiącach. W dni powszednie panuje tu raczej spokojna i luźna atmosfera, jednak w weekendy bywa tłoczno i ​​gwarno. 
* {{Znacznik|'''Taco's Bar'''|46.52146 |6.62845|typ=bar|url=|kolor=000000|treść=}}'''[https://tacos-bar.ch/ Taco's Bar]''', Rue de Genève 17 (''w piwnicy w dzielnicy Flon''), ☏ +41 21 320-1525. Stoły bilardowe i muzyka na żywo; lokal o dość dużej powierzchni.
* {{Znacznik|'''La Mise En Bière'''|46.52379 |6.62862 |typ=bar|url=|kolor=000000|treść=}}'''[https://lamise.ch/en La Mise En Bière]''', Rue de la Tour 14 1004, ☏ +41 21 311 39 12. Pon.–pt. 15:00–22:00, sob. 11:00–22:00, niedz. nieczynne. Bar z piwem rzemieślniczym, oferujący rotacyjny wybór ok. 30 piw z beczki (zarówno zagranicznych, jak i krajowych). Obok znajduje się również dobrze zaopatrzony sklep. Obsługa mówi głównie po angielsku. Lokal zamykany jest dość wcześnie, więc warto to uwzględnić w planach. 
Dla odwiedzających spoza francuskojęzycznej części [[Szwajcaria|Szwajcarii]] zaskakujące może być to, jak dobrze życie nocne społeczności '''gejowskiej''' jest zintegrowane z ogólnym życiem nocnym miasta. Większość lokali w Lozannie jest zdecydowanie przyjazna gejom, a w wielu z nich pracuje mieszany personel (zarówno osoby heteroseksualne, jak i homoseksualne). Istnieje jednak kilka miejsc, które albo reklamują się jako lokale gejowskie, albo przyciągają głównie klientelę homoseksualną, wykraczając tym samym poza zwykłą przyjazność wobec tej społeczności. Jeśli właśnie tego szukasz, przy Avenue de Tivoli znajduje się wiele takich barów.

=== Kluby ===
* {{Znacznik|'''Le Romandie – Rock club Lôzane'''|46.52016 |6.63162|typ=bar|url=|kolor=000000|treść=}}'''[https://www.leromandie.ch/ Le Romandie – Rock club Lôzane]''', Place de l'Europe 1b. Jako spółdzielnia prowadzona przez członków, Romandie oferuje prawdopodobnie najtańsze drinki w całej Szwajcarii, ale najważniejsze są tu zespoły. Repertuar koncentruje się głównie na hard rocku i heavy metalu, choć co tydzień występują też wykonawcy muzyki folkowej i innych gatunków; odbywają się tu również luźne imprezy z DJ-ami, trwające do późnych godzin nocnych. Kolejną atrakcją jest sama lokalizacja: klub mieści się w przestrzeni między dwoma przęsłami wiaduktu na Place de l'Europe. 
* {{Znacznik|'''Les Docks'''|46.52242 |6.61929|typ=bar|url=|kolor=000000|treść=}}'''[https://www.docks.ch/ Les Docks]''', Av. Sévelin 34. Klub położony w strefie przemysłowej, oferujący koncerty raz lub dwa razy w tygodniu – od francuskiej piosenki autorskiej (*chanson à texte*) po metal (choć dominuje muzyka świata/world music). 
* {{Znacznik|'''MAD'''|46.52187 |6.62714|typ=bar|url=|kolor=000000|treść=}}'''MAD''', Rte de Genève 23. Jeden z największych szwajcarskich klubów tanecznych, goszczący międzynarodowych DJ-ów. Czwartki to noce R&amp;B i imprezy studenckie, piątki – trance i techno, soboty – house, a niedziele – imprezy TRIXX oraz noce gejowskie (jungle). Po północy trudno się tu dostać. Szczegóły warto sprawdzić w lokalnych informatorach. 
* {{Znacznik|'''D!'''|46.52102 |6.63101|typ=bar|url=|kolor=000000|treść=}}'''[https://dclub.ch/ D!]''', Place Centrale. Klub taneczny z występami międzynarodowych DJ-ów i okazjonalnymi koncertami. Zabawa rozkręca się dopiero po północy. Szczegóły warto sprawdzić w lokalnych informatorach. 
* {{Znacznik|'''Amnesia Club'''|46.51181 |6.60927|typ=bar|url=|kolor=000000|treść=}}'''Amnesia Club''', Av. Jaques-Dalcroze 9 (''nad jeziorem''). 
* {{Znacznik|'''La Ruche Club'''|46.52407 |6.62751|typ=bar|url=|kolor=000000|treść=}}'''[https://la-ruche.ch/ La Ruche Club]''' (The Hive), Rue de la tour 41. Bardzo popularne miejsce do tańca przy muzyce minimal; czasem grany jest też psychedelic trance. To osobliwe miejsce, odwiedzane przez mnóstwo „dziwnych owadów”. „Widzimy się w Ulu!” (''On s'retrouve à la ruche!'') – tak tu mówią. Na piętrze znajduje się powiązany z klubem lokal Café Hydromel (hydromel to rodzaj miodu pitnego).

== Festiwale, imprezy ==
* '''[https://www.balelec.ch/fr Festiwal Balélec]'''. Koniec maja. Największy festiwal studencki w Europie, a także największy jednodniowy festiwal tego typu. 
* {{Znacznik|Festival de la Terre|46.52043 |6.62571 |typ=atrakcja}}'''[https://objectifterre.ch/ Festival de la Terre]''', Allée Ernest-Ansermet, 1003 Lozanna, ☎ +41 21 647 25 61. Połowa czerwca. 
* '''Festival de la Cité''', Lozanna – odbywa się w różnych dzielnicach miasta. Pierwszy tydzień lipca. Jeden z najpopularniejszych i najbardziej różnorodnych festiwali w regionie.
* {{Znacznik|Międzynarodowy Festiwal Tańca|46.5224 |6.6201 |typ=atrakcja}}'''[https://theatresevelin36.ch/fr/ Międzynarodowy Festiwal Tańca]''', Théâtre Sévelin 36, PO Box 110, 1000 Lozanna, ☎ +41 21 620 00 12. We wrześniu. I inne zajęcia.
* '''[https://2026.luff.ch/en Lausanne Underground Film and Music Festival]''' (LUFF). W październiku. Bez wątpienia jeden z najbardziej niekonwencjonalnych festiwali, którego program dosłownie schodzi z utartych szlaków, by zagłębić się w mroczne rejony artystycznych poszukiwań. 
* {{Znacznik|Metropop|46.52195 |6.62840 |typ=atrakcja}}'''[https://www.metropop.ch/ Metropop]''', Rue de Genève 10, 1003 Lozanna. W listopadzie. 
* {{Znacznik|Les Urbaines|46.52277 |6.62169 |typ=atrakcja}}'''Les Urbaines''', Rue de Genève 57, 1004 Lozanna, ☎ +41 21 566 70 30. W grudniu.

== Noclegi ==
Większość hoteli w Lozannie należy do średniej półki cenowej, choć nie brakuje tu również obiektów luksusowych – co jest naturalne w mieście będącym siedzibą Międzynarodowego Komitetu Olimpijskiego. Znajdzie się też kilka tanich opcji.

=== Oszczędnie ===
* {{Znacznik|'''ADA-Logements'''|46.52122 |6.61751|typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''[https://www.kobo.ch/ada-logements/ ADA-Logements]'', Av. de Tivoli 60, ☏ +41 21 625-7134. Obiekt typu B&amp;B oferujący dobry stosunek jakości do ceny; dysponuje 12 pokojami i wyróżnia się przyjemną, swobodną atmosferą. Ceny: 50/100 CHF. 
* {{Znacznik|'''Jeunotel'''|46.51947 |6.59732|typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''Jeunotel''', Ch. du Bois-de-Vaux, ☏ +41 21 626-0222. Hotel położony w pobliżu uniwersytetu i obiektów sportowych; oferuje 55 pokoi o swobodnym charakterze, przeznaczonych głównie dla młodszych podróżnych, oraz 6 pokoi dostosowanych do potrzeb opiekunów grup. Ceny: od 32 CHF za miejsce w pokoju trzyosobowym; 54/85 CHF za pokój jednoosobowy (odpowiednio bez prysznica i z prysznicem). 
* {{Znacznik|'''Lausanne GuestHouse'''|46.51723 |6.62530|typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''Lausanne GuestHouse''', Epinettes 4, ☏ +41 21 601-8000, info@lausanne-guesthouse.ch. Obiekt znajduje się w pobliżu dworca kolejowego CFF, dzięki czemu łatwo stąd dotrzeć do centrum Lozanny. Mieści się w ładnej kamienicy z XIX wieku. Niestety, za kilka lat budynek ma zostać wyburzony, by zrobić miejsce pod kolejny peron kolejowy. Ceny: od 36 CHF za miejsce w pokoju czteroosobowym; 88 CHF za pokój jednoosobowy (z prysznicem).

=== Umiarkowanie ===
[[Plik:Eglise st laurent.jpeg|thumb|250px|Eglise St-Laurent]]
* {{Znacznik|'''Hotel Regina'''|46.52163 |6.63120 |typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''Hotel Regina''', Rue Grand St-Jean 18 (''na Starym Mieście; metro Flon, autobus do Place Bel-Air''), ☏ +41 21 320-2441, faks: +41 21 320 25 29. Recepcja czynna do 22:00. Ten uroczy, kameralny hotel ma świetną lokalizację, idealną do zwiedzania Starego Miasta oraz dzielnicy Flon, słynącej z galerii i klubów nocnych. Personel jest niezwykle miły, a goście mają do dyspozycji bezpłatne Wi-Fi. Ceny: 84–135 CHF.
* {{Znacznik|'''Raisin'''|46.52199 |6.63310|typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''[https://www.leraisin-lausanne.ch/ Raisin]''', Place Palud 19, ☏ +41 21 312-2756. Ten tradycyjny zajazd oferuje kilka odnowionych pokoi. Lokalizacja jest absolutnie centralna. Ceny: 110/220 CHF. 
* {{Znacznik|'''Hôtel City'''|46.5206 |6.6369 |typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''[http://fhotels.ch/ Hôtel City]''', Rue Caroline 5, ☏ +41 21 320-2141. Przyjemny, zadbany hotel położony po drugiej stronie mostu Bessières (patrząc od strony katedry), dzięki czemu oferuje wspaniałe widoki. Ceny: 125–160 / 160–195 CHF. 
* {{Znacznik|'''Hôtel des Voyageurs'''|46.52172 |6.63139|typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''[https://voyageurs.ch/ Hôtel des Voyageurs]''', Rue Grand St-Jean 19 (''na Starym Mieście; metro Flon, autobus do Place Bel-Air''), ☏ +41 21 319-9111. Znajduje się tuż po drugiej stronie ulicy naprzeciwko hotelu Regina i oferuje pokoje o podobnym standardzie. Ceny: 149–178 CHF (pokój jednoosobowy) / 219–260 CHF (pokój dwuosobowy).
* {{Znacznik|'''Mövenpick'''|46.50816 |6.62431|typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''Mövenpick''', Av. Rhodanie 4 (''nad wodą w dzielnicy Ouchy, tuż poniżej stacji metra''), ☏ +41 21 612-7612. Hotel tej szwajcarskiej sieci – giganta w branży lodziarskiej i hotelarskiej – oferuje w Lozannie bardzo dobry stosunek jakości do ceny (oczywiście przy założeniu, że planuje się wydać taką kwotę na nocleg). Na parterze do wyboru są trzy znakomite restauracje, oferujące jakość lokali z wyższej półki w cenach średniego segmentu. Główna z nich serwuje dania kuchni fusion oraz – co w Europie jest rzadkością – szeroki wybór win kalifornijskich. Ceny: 180–360 CHF za pokój jednoosobowy / 194–440 CHF za dwuosobowy. 
* {{Znacznik|'''Hotel Continental'''|46.51751 |6.63006 |typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''Hotel Continental''', Place de la Gare 2 (''tuż przed dworcem kolejowym w Lozannie''), tel. +41 21 321 8800, faks +41 21 321 8801. Obiekt położony w odległości 10 minut spacerem od historycznej części miasta i dzielnicy handlowej. W hotelu znajduje się również restauracja Grill Olympia, oferująca autentyczne dania kuchni regionalnej; wszystkie składniki pochodzą od lokalnych dostawców, a szczególny nacisk kładzie się na ich jakość. Do specjałów Steak House Olympia należą różnorodne mięsa z grilla, a także ryba tygrysia oraz fondue mięsne.

=== Ekskluzywnie ===
* {{Znacznik|'''Chateau d'Ouchy'''|46.50663 |6.62747|typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''[https://www.chateaudouchy.ch/en/welcome/ Chateau d'Ouchy]''', Place du Port 2 (naprzeciwko stacji metra [[Plik:Logo_du_M2_de_Lausanne.svg|20px]] Ouchy), ☏ +41 21 616 74 51. To wciąż zamek, niedawno odnowiony. Minusem są astronomiczne ceny; miejsce, które kiedyś było okazją, stało się teraz bardzo kosztownym wyborem. Oczywiście obiekt wciąż oferuje wspaniały widok na Alpy w kantonie Vaud. Ceny: 270–440 CHF. Wskazówki dojazdu (OSM)
* {{Znacznik|'''Lausanne Palace'''|46.51953 |6.63108|typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''Lausanne Palace''', Rue du Grand-Chêne 7-9 (''obok parku Montbenon''), ☏ +41 21 331 31 31. Recepcja czynna całą dobę, przez cały rok. Ten stylowy, pięciogwiazdkowy hotel, położony tuż przy starym mieście, oferuje wspaniałe widoki na jezioro i góry oraz trzy różne restauracje, w tym wyróżnioną gwiazdką Michelin Table d'Edgard. Ceny od 350/450 CHF; apartament prezydencki kosztuje 2600 CHF. 
* {{Znacznik|'''Beau-Rivage Palace'''|46.50793 |6.63021|typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''[https://www.brp.ch/en Beau-Rivage Palace]''', Place du Port 17-19 (''naprzeciwko Chateau d'Ouchy''), ☏ +41 31 613 33 33. Absolutny szczyt luksusu wśród hoteli w Lozannie – Beau-Rivage to synonim luksusu. Idealny wybór dla delegacji MKOl lub osób, których pobyt opłaca pracodawca. Ceny: 410–680 CHF (pokój jednoosobowy) / 470–780 CHF (pokój dwuosobowy).

== Kontakt ==

== Bezpieczeństwo ==

== Informacje turystyczne ==
* '''[https://www.lausanne-tourisme.ch/en/ Biuro Informacji Turystycznej w Lozannie]''' (''znajdujące się na głównym dworcu kolejowym oraz w dzielnicy Ouchy, gdzie dzieli lokal ze stacją metra linii [[Plik:Logo_du_M2_de_Lausanne.svg|20px]]''), tel. +41 21 613-7373. Otwarte codziennie w godzinach 09:00–19:00. Pracownicy biura – zarówno na miejscu, jak i podczas rozmowy telefonicznej – niemal zawsze potrafią znaleźć hotel odpowiadający Twoim możliwościom finansowym, nawet w ostatniej chwili. Ponadto oferują oni świetną, bezpłatną mapę miasta oraz bogaty wybór przydatnych materiałów informacyjnych w języku angielskim, a także francuskim, niemieckim i włoskim.

== Wyjazd ==

{{Zarys}}
{{Atrybucja}}

{{Jest w|Vaud}}

[[Kategoria:Szwajcaria]]</text>
      <sha1>f9fjhi573kbte6deglq6jliot1j1aqf</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>158885</id>
      <parentid>158884</parentid>
      <timestamp>2026-09-25T08:49:53Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Moromar</username>
        <id>2451</id>
      </contributor>
      <comment>/* Oszczędnie */</comment>
      <origin>158885</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="76939" sha1="kf5toz5qplclyouo0sr9dis100lgwhs" xml:space="preserve">{{Top-banner}}
{{Miejscowość infobox
 |nazwa            = Lozanna
 |nazwa oryginalna = Lausanne
 |widok            = Lausanne_Wiki.jpg
 |opis             = 
 |herb             = CHE_Lausanne_COA.svg
 |mapa             = Lausanne dot.jpg
 |państwo          = [[Plik:Flag of_Switzerland_(Pantone).svg|20px]] [[Szwajcaria]]
 |region           = [[Plik:CHE_Vaud_Flag.svg|20px]] [[Vaud]]
 |powierzchnia     = 41,38
 |wysokość         = 495
 |ludność          = 145 600
 |prefiks          = 021
 |kod pocztowy     = 1000–1018
 |www              = https://www.lausanne.ch/
}}
'''Lozanna''' ([[Rozmówki francuskie|fra]] ''Lausanne'', wym. [lozan]), stolica [[Szwajcaria|szwajcarskiego]] kantonu [[Vaud]], to liczące 140 000 mieszkańców (stan na 2020) miasto położone na północnym krańcu [[Jezioro Genewskie|Jeziora Genewskiego]] (''Lac Léman''). Stanowi ono węzeł komunikacji publicznej kantonu [[Vaud]] oraz bramę do alpejskiego kantonu [[Valais]], gdzie znajdują się jedne z najbardziej znanych stoków narciarskich na świecie.

== Charakterystyka ==
{{Infobox|Mayor Davel|[[Plik:Lausanne Major Davel.JPG|150px|right|thumb|Pomnik Mayora Davela]]'''Mayor Davel''', pełne imię i nazwisko Jean Daniel Abraham Davel urodził się 20 października 1670 roku w Morrens VD. Był szwajcarskim buntownikiem i obecnie jest uważany za par Excelle bohatera ludowego Vaudois. W 1712 roku został mianowany burmistrzem przez ludność Berna (Vaud był wówczas częścią Berna). Davel poczuł się wezwany przez Boga do wyzwolenia swojej ojczyzny – Vaud – od Berneńczyków. 31 marca 1723 roku niespodziewanie wjechał do Lozanny, zebrał tam radę miejską i przedstawił manifest. W manifeście tym naród berneński został oskarżony o szereg błędów. Wyjaśnił swój plan wyzwolenia Vaud. Nie znalazł jednak żadnego poparcia dla tej kwestii w radzie miasta i incydent został zgłoszony bezpośrednio do Berna, po czym Davel został aresztowany. Podczas śledztwa Davel był torturowany, ale nadal upierał się, że wyzwolenie Vaud było boską inspiracją i że nie miał wspólników. Niemniej jednak został uznany za winnego i ścięty w Lozannie-Vidy 24 kwietnia 1723 r. W XIX wieku historia ta została wysoce wysterylizowana i stał się bohaterem ludowym Vaud.}}
Miasto jest gospodarzem '''Międzynarodowego Komitetu Olimpijskiego''' i dwóch głównych uniwersytetów. Jak można się spodziewać, duża populacja studentów tworzy tętniącą życiem społeczność nocną i artystyczną skupioną wokół '''dzielnicy Flon'''. Znajdziesz tu także wiele znakomitych restauracji i dwa tuziny godnych uwagi muzeów, w tym '''Muzeum Olimpijskie''' i niecodzienną '''Kolekcję de l'Art Brut'''. Miłośnicy architektury znajdą na szczycie miasta najlepiej zachowaną '''gotycką katedrę''' w [[Szwajcaria|Szwajcarii]].

Lozanna, mimo że jest miastem bardzo międzynarodowym (42% jego populacji w 2013 stanowili obcokrajowcy), jest miastem [[Rozmówki francuskie|francuskojęzycznym]]. [[Rozmówki angielskie|Angielski]] nie jest tak powszechnie używany jak w [[Genewa|Genewie]] i prawdopodobnie będziesz miał problemy z porozumiewaniem się z przeciętną osobą na ulicy. Większość pracowników sektora usług mówi jednak trochę po angielsku, a poziom języka angielskiego wśród młodych Szwajcarów jest zwykle wysoki (wśród starszego pokolenia zdecydowanie silniejszy jest [[Rozmówki niemieckie|język niemiecki]]). Gość nie będzie miał problemów z poruszaniem się wyłącznie po angielsku.

[[Plik:Lausanne cathedral from gd pont.jpg|thumb|300px|Katedra w Lozannie widziana z mostu Grand Pont]]

=== Historia ===
Osadnictwo na wzgórzu, na którym leży Lozanna, istniało co najmniej od epoki kamienia, jednak większość opracowań historycznych wiąże początki miasta z rzymskim obozem ''Lausanna'', usytuowanym nieco niżej, u podnóża wzgórza w kierunku jeziora – na terenie dzisiejszej miejscowości Vidy.

W średniowieczu miasto przeniesiono na łatwiejsze do obrony szczytowe partie wzgórza; o wzroście jego zamożności i znaczenia decydowało w dużej mierze położenie przy głównych szlakach komunikacyjnych wiodących z północy na południe, łączących [[Włochy]] z rejonem [[Morze Północne|Morza Północnego]]. Było to najważniejsze miasto na północ od przełęczy św. Bernarda – przynajmniej do czasu utworzenia biskupstwa w [[Valais]].

W 1536 roku miasto zostało przejęte przez [[Berno]] od książąt Sabaudii w ramach działań mających na celu zabezpieczenie południowo-zachodniej granicy tego kantonu. [[Berno]] sprawowało władzę nad tym obszarem aż do momentu, gdy Lozanna uzyskała niezależność po wkroczeniu wojsk francuskich pod wodzą Napoleona Bonapartego w 1798 roku. W 1803 roku miasto włączono do [[Szwajcaria|Szwajcarii]] jako stolicę kantonu [[Vaud]].

[[Lavaux]] – niewielki region położony na północno-zachodnim brzegu [[Jezioro Genewskie|Jeziora Genewskiego]], rozciągający się od Lozanny po [[Montreux]] (obszar ten bywa nazywany '''Szwajcarską Riwierą''') – od około 150 lat stanowi drugi dom dla pisarzy, artystów i muzyków. Do grona pierwszych słynnych przybyszów należeli państwo Shelleyowie oraz Lord Byron; bawili się oni i tworzyli w Lozannie (krążą pogłoski, że to właśnie tutaj powstał „Frankenstein”). Wśród innych znanych mieszkańców warto wymienić Ernesta Hemingwaya, który spędzał tu zimy z młodą rodziną w okresie opisanym w książce „Ruchome święto”, oraz Charliego Chaplina, mieszkającego w [[Vevey]] od połowy lat 30. XX wieku.

=== Orientacja ===
Dla odwiedzających Lozannę najważniejszymi dzielnicami są '''Cité''', '''Ville Marché''' oraz portowa dzielnica '''Ouchy'''. Pomiędzy nimi znajduje się '''Flon''' – obecnie przede wszystkim zagłębie klubów nocnych i sklepów – oraz położona tuż poniżej dworca kolejowego, zazwyczaj spokojna dzielnica '''Sous Gare''', która szczyci się jednymi z najlepszych kawiarni w mieście. Jeśli masz ochotę na spacer, warto poświęcić kilka godzin na wędrówkę po lesie '''Sauvebelin''', położonym na północ od wzgórza ''Hermitage''. Oto krótka charakterystyka tych dzielnic:

* {{Znacznik|'''Cité'''|46.5258|6.6275|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''Cité''' — to wzgórze stanowi najstarszą część Lozanny i przyciąga wielu turystów; znajdują się tu ''katedra'', ''zamek'', muzeum ''MUDAC'', kilka innych muzeów, teatr dla dzieci oraz znakomity sklep z zabawkami.
* {{Znacznik|'''Ville Marché'''|46.5231787|6.6326505|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''Ville Marché''' — średniowieczna Lozanna rozwijała się wokół targowisk organizowanych przy bramach wjazdowych do miasta; obszar ten – obejmujący place ''Place de la Palud'', ''Place St. François'' i ''Place Riponne'' – stanowi wraz z historycznym centrum całość Starego Miasta.
* {{Znacznik|'''Flon'''|46.521667|6.626944|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''Flon''' — pierwotna linia kolejowa prowadząca do Lozanny biegła doliną rzeki Flon, jednak brak możliwości poprowadzenia jej przez środek miasta sprawił, że w XIX wieku zastąpiono ją trasą przebiegającą przez kolejne wzgórze na południe, co umożliwiło obsługę połączeń z kantonem [[Valais]] i [[Włochy|Włochami]]. Dziś dawne magazyny w dolinie Flon mieszczą głównie modne restauracje i dyskoteki.
* {{Znacznik|'''Ouchy'''|46.507072|6.626764|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''Ouchy''' — dawna wioska rybacka, włączona w granice Lozanny w połowie XIX wieku, by pełnić funkcję portu nad ''Jeziorem Genewskim'' (Lac Léman). Wspaniałe widoki na jezioro i Alpy oraz przyjemniejsza temperatura powietrza sprawiają, że Ouchy cieszy się dużą popularnością w miesiącach letnich. W pobliżu portu znajduje się wiele hoteli i restauracji; w tej dzielnicy mieści się również [https://www.olympics.com/museum/ Muzeum Olimpijskie].
* {{Znacznik|'''Sous Gare'''|46.5151324|6.6260134|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''Sous Gare''' (dosłownie „pod dworcem”) — w XIX wieku Lozanna rozrosła się, zajmując cały teren pomiędzy obecną lokalizacją dworca kolejowego a portem w Ouchy. To przede wszystkim dzielnica bloków mieszkalnych i domów, ale warto się po niej przespacerować – choćby dla ''Café de Grancy'' i parku na wzgórzu ''Crêt de Montriond''.

== Dojazd ==
=== Samolotem ===
Najbliższe lotnisko, {{Znacznik|Port lotniczy Genewa|46.23756|6.10921|typ=transport}}'''Port lotniczy Genewa''' ({{IATA|GVA}}), obsługuje niemal wszystkich europejskich przewoźników oraz cztery codzienne połączenia transatlantyckie: z [[Waszyngton]]u-Dulles (linie Continental), [[Nowy Jork|Nowego Jorku]]-JFK (Swiss), [[Newark (New Jersey)|Newark (Continental) i [[Montreal]]u (Air Canada); w przypadku innych lotów z [[Stany Zjednoczone|USA]] konieczna jest przesiadka w głównym porcie przesiadkowym (hubie) danej linii lotniczej. Podróż pociągiem między lotniskiem w Genewie a stacją Lausanne CFF trwa około 45 minut; pociągi kursują co najmniej dwa razy na godzinę, z wyjątkiem późnych godzin nocnych i wczesnoporannych. Pełna opłata za przejazd z lotniska w Genewie do Lozanny wynosi 27 franków. Alternatywą jest {{Znacznik|Port lotniczy Zurych|47.464722|8.549167|typ=transport}}'''[[Port lotniczy Zurych|lotnisko w Zurychu]]''' ({{IATA|ZRH}}), oferujące częstsze połączenia transatlantyckie, obsługiwane głównie przez linie Swiss.

=== Koleją ===
Obsługę kolejową Lozanny zapewniają [https://www.sbb.ch/en Szwajcarskie Koleje Federalne] (SBB/CFF/FFS) – jeden z najsprawniejszych systemów transportu pasażerskiego na świecie. Pociągi kursują codziennie mniej więcej co pół godziny w godzinach od 04:45 do 01:30, łącząc miasto z Genewą, [[Zurych]]em (Zürich HB), [[Berno|Bernem]], [[Lucerna|Lucerną]], [[Neuchâtel]], [[St. Gallen]], [[Brig]], [[Biel/Bienne]] oraz miejscowościami pośrednimi. Wszystkie pociągi zmierzające do [[Genewa|Genewy]] z innych części Szwajcarii przejeżdżają przez Lozannę; kursują tu również liczne pociągi lokalne, dzięki czemu w ciągu dnia połączenie z Genewą (w obu kierunkach) dostępne jest średnio co 15 minut. Podróż szybkim pociągiem bezpośrednim (IC) z [[Genewa|Genewy]] zajmuje nieco ponad pół godziny, podczas gdy pociągi lokalne, zatrzymujące się na mniejszych stacjach, mogą potrzebować na to nawet godziny. Codziennie kursują cztery pociągi z [[Paryż|paryskiego]] dworca Gare de Lyon (szybkie składy ''TGV'' przewoźnika [https://www.groupe-sncf.com/fr SNCF]), a także jeden bezpośredni pociąg z [[Wenecja|Wenecji]] i trzy z [[Mediolan]]u. Włoski przewoźnik kolejowy oferuje również połączenia nocne z [[Rzym]]u i [[Wenecja|Wenecji]]. Bilety kolejowe w [[Szwajcaria|Szwajcarii]] są drogie. Warto kupować je z wyprzedzeniem (przez internet), aby skorzystać z niższych cen (oferta ''billet dégriffé'').

{{Znacznik|Dworzec kolejowy|46.516886 |6.629096 |typ=transport}}'''Dworzec kolejowy''' (Gare CFF), Place de la Gare 9. Całodobowe skrytki bagażowe, cena: 6–9 CHF.

=== Samochodem ===
Lozanna jest połączona ze szwajcarską siecią autostrad za pośrednictwem autostrady [[Plik:A1Swiss.svg|25px]] ([[Genewa]] – [[Berno]] – [[Zurych]] – [[St. Gallen]]) oraz autostrady [[Plik:A9Swiss.svg|25px]] ([[Brig]]-Glis – [[Sion]] – [[Vallorbe]]). Dla miasta istotne znaczenie ma również łącznik autostradowy A1A, który odgałęzia się od autostrady [[Plik:A1Swiss.svg|25px]] w pobliżu Ecublens i kończy się w dzielnicy Vidy w Lozannie.

=== Autobusem ===
Autobusy międzynarodowe przyjeżdżają codziennie z [[Hiszpania|Hiszpanii]], [[Francja|Francji]] oraz głównych miast [[Europa Środkowa|Europy Środkowej]]. Wiele z nich przejeżdża przez [[Genewa|Genewę]] lub [[Bazylea|Bazyleę]], zanim zatrzyma się w Lozannie. {{Znacznik|Dworzec autobusowy|46.5365617025889|6.623129538004348|typ=transport}}'''Dworzec autobusowy''' znajduje się w północnej części miasta.

=== Statkiem ===
==== Statki wycieczkowe ====
Do Lozanny kursują statki zarówno z francuskiego, jak i szwajcarskiego brzegu Jeziora Genewskiego. Głównymi portami, z których wypływają jednostki, są [[Évian-les-Bains]], [[Montreux]], [[Genewa]] oraz wiele mniejszych miejscowości położonych nad brzegiem jeziora. Dużą popularnością wśród turystów cieszą się rejsy połączone z lunchem lub kolacją. Większość statków porusza się w spokojnym tempie, co czyni je najwolniejszym środkiem transportu do Lozanny. Latem rozkład rejsów jest dość rozbudowany, jednak jesienią i wiosną ulega on ograniczeniu, a zimą statki niemal całkowicie przestają kursować.

==== Promy ====
Z {{Znacznik|Przystań Lausanne-Ouchy|46.50514053914229|6.626600742727966|typ=transport}}'''przystani Lausanne-Ouchy''' przez cały rok kursują – w ramach oferty '''NaviMobilité''' i pod szyldem przewoźnika CGN – promy pasażerskie obsługujące bezpośrednie połączenia przez jezioro do [[Évian-les-Bains]] (linia N1) oraz [[Thonon-les-Bains]] (linia N2). Służą one przede wszystkim osobom dojeżdżającym do pracy przez granicę, dlatego kursują od poniedziałku do piątku – od wczesnych godzin porannych aż do późnego wieczora. W porównaniu ze standardowymi statkami rejsowymi CGN, promy te objęte są odrębną, nieco droższą taryfą, oferują nieco niższy komfort podróży, ale zapewniają krótszy czas przejazdu.

=== Pieszo ===
Przez miasto przebiega '''Via Francigena''' – długodystansowy szlak pieszy łączący [[Canterbury]] z [[Rzym]]em, oznaczony w Szwajcarii numerem 70.

== Komunikacja ==
{{mapa|46.518|6.632|zoom=14|layer=|staticmap=|align=|name=|grupy=transport,zobacz,natura,jedzenie,bar,nocleg,atrakcja,zakupy,alarm,zdrowie,zabytek,kontakt,nauka,punkt,rower,parking,obszar,metro,praca}}
=== Pieszo ===
Piesze wędrówki to świetny sposób na poruszanie się po Lozannie. W odległości krótkiego spaceru od głównego dworca kolejowego znajduje się wiele atrakcji, przy czym ulice w większości wolne od ruchu samochodowego zaczynają się po drugiej stronie ulicy od Rue du Petit-Chêne, która prowadzi do Place St. François na starym mieście. Stamtąd kolejne deptaki prowadzą do dzielnicy Flon z wieloma barami, klubami i restauracjami, do ulic handlowych pomiędzy Place St. François i Place de la Riponne oraz do starego miasta w pobliżu katedry. Planując spacer, weź pod uwagę, że ''Lozanna jest niezwykle stroma'' jak na miasto tej wielkości, z wieloma ulicami, które na mapie mogą wydawać się zwodniczo łatwe, co może stanowić wyzwanie, zwłaszcza dla osób o ograniczonej sprawności ruchowej. Linia metra [[Plik:Logo_du_M2_de_Lausanne.svg|20px]] (patrz poniżej) obejmuje większość najbardziej stromych części miasta i dlatego stanowi dobrą alternatywę dla pieszych.

=== Metrem ===
[[Plik:TSOL-p1030587.jpg|200px|thumb|Stacja metra Vigie na linii M1]]
Lozanna to najmniejsze miasto na świecie posiadające metro. Funkcjonują tu dwie linie metra obsługiwane przez przewoźnika ''[https://www.t-l.ch/ Transports publics de la région lausannoise]'' (TL), a ich głównym węzłem przesiadkowym jest stacja Flon. Nowa linia [[Plik:Logo_du_M2_de_Lausanne.svg|20px]] to w pełni zautomatyzowany system metra łączący dzielnicę Ouchy z północnym przedmieściem Epalinges; trasa przebiega przez główny dworzec kolejowy, stację Flon oraz liczne przystanki na Starym Mieście. Linia [[Plik:Logo_du_M2_de_Lausanne.svg|20px]] może zaskoczyć osoby odwiedzające miasto po raz pierwszy, ponieważ zarówno trasa, jak i niektóre stacje są bardzo '''strome''' – na przykład na stacji Gare peron jest nachylony, dlatego warto mocno się trzymać. Stacja Bessières, położona w pobliżu katedry, znajduje się na stromym zboczu jednego ze wzgórz Starego Miasta; przejazd windą ze stacji na poziom mostu (z wnętrza windy roztacza się widok na miasto poniżej) to atrakcja, której nie spotyka się w większości innych systemów metra. Linia [[Plik:Logo_du_M1_de_Lausanne.svg|20px]] obsługuje kierunki zachodnie, w tym Uniwersytet w Lozannie (UNIL) oraz politechnikę [https://www.epfl.ch/en/ EPFL] (École Polytechnique Fédérale de Lausanne).

Istnieje również lokalna kolej obsługiwana przez prywatną firmę [https://leb.ch/ LEB]; jej pociągi łączą się z dwiema liniami metra na stacji Flon i kursują do odległych północnych przedmieść, takich jak Echallens i Bercher, jednak dzięki coraz większej częstotliwości kursowania linia ta zaczęła pełnić funkcję trzeciej linii metra.

Wszyscy goście hoteli w Lozannie otrzymują bezpłatny bilet na metro i autobusy, ważny przez dwa tygodnie.

Bilety na metro (i autobusy) można kupić w automatach na wszystkich przystankach, a także na głównym dworcu kolejowym i stacji Flon. Ceny biletów jednorazowych zależą od odległości, zgodnie z systemem strefowym. Liczbę stref, które musi obejmować bilet, można sprawdzić na schemacie umieszczonym na automatach biletowych lub na bezpłatnej mapie dostępnej we wszystkich punktach sprzedaży. W ofercie znajdują się bilety jednorazowe, bilety „tam i z powrotem” oraz karnety dzienne i tygodniowe. Większość automatów biletowych na przystankach metra i autobusów nie wydaje reszty. Abonamenty kolejowe [https://www.sbb.ch/en CFF] (tzw. ''Abonnement Général'') uprawniają do nieograniczonych przejazdów w ramach sieci TL i LEB.

Jeśli posiadasz karnet CFF przeznaczony dla podróżnych spoza Szwajcarii, warto zapytać na głównym dworcu, czy obejmuje on lokalny transport miejski, ponieważ zasady te różnią się w zależności od rodzaju karnetu. Według stanu na lipiec 2013 bilet na „krótki przejazd” (maksymalnie 3 przystanki, ważny 30 minut) kosztuje 1,90 fr., bilet godzinny – 3,50 fr., a bilet całodniowy – 8,80 fr. Podobnie jak w Genewie, na stacjach znajdują się automaty biletowe.

=== Autobusem ===
Czyste i szybkie autobusy, również obsługiwane przez ''[http://www.t-l.ch/ TL]'', kursują bardzo często i tworzą na tyle gęstą sieć, że rzadko znajdziesz się w odległości większej niż kilkaset stóp od któregoś z przystanków. Niektóre trolejbusy przypominają pociąg złożony z dwóch wagonów, w którym właściwy pojazd ciągnie drugi, pozbawiony własnego napędu.

=== Rowerem ===
Rowery można wypożyczyć w firmie Lausanne Roule za 6 CHF dziennie (plus kaucja w wysokości 90 CHF). Firma posiada punkt w centrum miasta (tuż przy stacji metra Lausanne Flon – uwaga: adres podany na stronie internetowej jest błędny) oraz drugi na zachodnich przedmieściach, w miejscowości Renens. Planowane są kolejne lokalizacje, w tym jedna w dzielnicy Ouchy. Istnieje możliwość wypożyczenia roweru w jednym punkcie i zwrotu w drugim. Trzeci punkt znajduje się w [[Vevey]], jednak w przypadku wynajmu jednostronnego (zwrot w innym miejscu niż wypożyczenie) opłata wynosi 10 CHF. Trasa rowerowa z Lozanny do [[Vevey]] jest przepiękna: po lewej stronie rozciągają się niekończące się winnice, a po prawej – [[Jezioro Genewskie]] i [[Alpy]]. W punkcie Lausanne Roule można bezpłatnie otrzymać broszurę opisującą tę trasę.

Inną ciekawą opcją jest wynajem rowerów elektrycznych za pośrednictwem serwisu [https://bicy.ch/en bicy.ch]; ceny zaczynają się od 89 CHF miesięcznie (ok. 100 USD).

Warto pamiętać, że miasto jest dość strome, ale okolice nabrzeża są bardzo przyjemne. Dostępna jest praktyczna mapa rowerowa („Carte Velo”) w skali 1:10 000; choć wydano ją w 2006 roku, wciąż można ją pobrać ze [https://www.lausanne.ch/vie-pratique/mobilite/se-deplacer-a-lausanne/a-velo strony internetowej miasta]. Pomaga ona osobom nieznającym jeszcze Lozanny w znalezieniu najlepszych tras rowerowych w okolicy. Miasto dysponuje doskonałą siecią ścieżek, wyznaczonych pasów dla rowerów oraz tuneli, które ułatwiają pokonywanie najbardziej ruchliwych skrzyżowań. Trasy wzdłuż jeziora są niezwykle malownicze, jednak w szczytowych momentach letniego sezonu bywa na nich tłoczno od spacerowiczów, osób na rolkach i innych rowerzystów.

== Warto zobaczyć ==
{{Infobox|Serce Lozanny|Co to może oznaczać? ​​Wielu turystów zazwyczaj udaje się nad jezioro do dzielnicy Ouchy, spaceruje po promenadzie, a następnie wraca do domu, sądząc, że widzieli już Lozannę. Tymczasem prawdziwe życie toczy się powyżej głównego dworca kolejowego – na Starym Mieście oraz w dzielnicy Flon. To właśnie tam znajduje się też większość atrakcji turystycznych.}}
* {{zobacz
| name=[https://artbrut.ch/ Collection de l'Art Brut] | alt= | url= | adres=Av. des Bergières 11 | lat=46.527485| long=6.624743| wskazówki=autobus nr 2 w kierunku Désert, przystanek Jomini; autobus nr 3 w kierunku Bellevaux, przystanek Beaulieu
| tollfree=+41 21 315-2570 | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=wtorek-niedziela 11:00-18:00. Ta kolekcja dzieł niedoświadczonych artystów, którą trzeba zobaczyć, będzie na zmianę zachwycać, zadziwiać, zadziwiać i irytować. Życie wielu artystów, których prace są tu prezentowane, było trudne lub niemożliwe poza (lub wewnątrz) instytucji, odnajdując ukojenie i cel w czasami kompulsywnych aktach twórczych. 10 Fr.
}}
[[Plik:Palais du rumine.jpeg|thumb|Palais de Rumine, w którym znajduje się wiele godnych uwagi muzeów]]
* {{zobacz
| name=Palais de Rumine | alt= | url= | adres=Place de la Riponne 6 | lat=46.523611| long=6.633889| wskazówki=
| tollfree=+41 21 316-3310. | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=wto śro 11:00-18:00, czw 11:00-20:00, piątek-niedziela 11:00-17:00. Ten piękny budynek, wzorowany na włoskim renesansowym projekcie, nie jest tak stary, na jaki wygląda. Wewnątrz znajduje się pięć różnych muzeów z wystawami obejmującymi różnorodne tematy, od sztuk pięknych po historię naturalną. 4 Fr.
}}
* {{zobacz
| name=Muzeum Archeologiczno-Historyczne | alt=Musée d'archéologie et d'histoire | url= | adres=Place de la Riponne 6 | lat=46.523655| long=6.637206| wskazówki=
| tollfree=+41 21 316-3430 | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=wt.-czw. 11:00-18:00, pt.-niedz. 11:00-17:00. 6 Fr.
}}
* {{zobacz
| name=[https://www.mcba.ch/ Muzeum Sztuk Pięknych] | alt=Musée des Beaux-Arts | url= | adres=Place de la Riponne 6 | lat=46.517991| long=6.62544| wskazówki=
| tollfree=+41 21 316-3445 | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=pon.-czw. 11:00-20:00, pt.-niedz. 11:00-17:00.
}}
* {{zobacz
| name=Muzeum Historyczne w Lozannie | alt=Musée Historique de Lausanne | url= | adres=Place de la Cathedral 4 | lat=46.523015| long=6.634942| wskazówki=
| tollfree=+41 21 315-4101 | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=wt.-czw. 11:00-18:00, pt.-niedz. 11:00-17:00. Zbiór map, obrazów i dokumentów dotyczących historii Lozanny i regionu Jeziora Genewskiego od czasów najdawniejszych, przez długą okupację berneńską, po wyzwolenie i współczesność. Warto odwiedzić samą pięknie wykonaną dioramę XVI-wiecznej Lozanny. 4 Fr, studenci 2,50 Fr.
}}
* {{zobacz
| name=[https://mudac.ch/ Mudac] | alt= | url= | adres=Place de la Cathedral 6 | lat=46.5221| long=6.6353| wskazówki=
| tollfree=+41 21 315-2530 | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=wto-niedziela 11:00-18:00, lipiec-sierpień pon. 11:00-18:00. Muzeum designu i współczesnej sztuki użytkowej. 10 Fr.
}}
* {{zobacz
| name=[https://elysee.ch/ Musée de l'Elysée] | alt= | url= | adres=Av. de l'Elysée 18 | lat=46.51855| long=6.62398| wskazówki=
| tollfree=+41 21 316-9911 | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Wt.–niedz. 11:00–18:00. Światowej klasy muzeum fotografii, położone w pięknym parku. Bardzo blisko Muzeum Olimpijskiego. 8 CHF, studenci 4 CHF.
}}
* {{zobacz
| name=Espace Arlaud | alt= | url= | adres=Place de la Riponne 2 bis | lat=46.5228| long=6.6321| wskazówki=
| tollfree=+41 21 316-3850. | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Śr.-pt. 12:00-18:00, pt.-ndz. 11:00-17:00. 6 Fr.
}}
* {{zobacz
| name=La Tour d'Ale | alt= | url= | adres=Av. de l'Elysée 18 | lat=46.5228| long=6.6321| wskazówki=
| tollfree=+41 21 316-9911 | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Wieża, jedna z niewielu zachowanych części średniowiecznych murów obronnych, stanowi dobry pretekst do odwiedzenia rue de l'Ale i rue de la Tour. Choć można go podziwiać z zewnątrz, jest on zamknięty dla zwiedzających.
}}
* {{zobacz
| name=[https://fondation-hermitage.ch/?__cf_chl_rt_tk=SiioVdjAKBJf649XCOYiN8DjH_XuQ82nBARhcPLzl6I-1790237441-1.0.1.1-8WPrcMUxzA9q2_9D4G6CtcD9tjAHb_Ylc.6lfNUOAG4 Fondation de l'Hermitage] | alt= | url= | adres=Rte du Signal 2 | lat=46.5282| long=6.63723| wskazówki=
| tollfree=+41 21 312 50 13 | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Wt.–niedz. 10:00–18:00, czw. 10:00–21:00, święta 10:00–18:00. Zbudowana w 1841 roku jako rezydencja bankiera Charlesa-Juste’a Bugniona, posiadłość Hermitage zajmuje położony wśród drzew teren na wzgórzu nad Starym Miastem, skąd roztacza się wspaniały widok na katedrę i [[Alpy]]. W 1976 roku rodzina przekazała dom wraz z gruntem miastu Lozanna; obecnie budynek służy jako miejsce organizacji światowej klasy objazdowych wystaw sztuki. Dorośli: 15 CHF, seniorzy: 12 CHF, studenci i osoby bezrobotne: 7 CHF, wstęp dla osób poniżej 18. roku życia bezpłatny.
}}
* {{zobacz
| name=[https://www.lausanne.ch/vie-pratique/culture/musees/mrv Musée Romain Lausanne-Vidy] | alt= | url= | adres=Chemin du Bois-de-Vaux 24 | lat=46.518917| long=6.598794| wskazówki=
| tollfree=+41 21 315 41 85 | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Wt.–niedz. 11:00–18:00. Prezentowane są tu znaleziska architektoniczne z terenu osady położonej tuż po drugiej stronie drogi, gdzie wciąż zachowały się pozostałości murów i forum z czasów Cezara. Wstęp: 8 franków, studenci – 5 franków.
}}
* {{zobacz
| name=Katedra Notre Dame | alt= | url= | adres=Place de la Cathédrale | lat=46.5225| long=6.635556| wskazówki=
| tollfree=+41 21 316-7161 | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=pon.-pt. 07:00-19:00, sob. niedz. 08:00-18:00. Na szczycie góry, na której zbudowane jest stare miasto. Katedra jest dość interesująca architektonicznie z wieloma małymi wieżami i oknami. Z wieży roztacza się fantastyczny widok na miasto i okolicę, ale ponieważ katedra znajduje się na szczycie miasta, warto zrobić zdjęcie już z małego placu na zewnątrz. Bezpłatny.
}}
* {{zobacz
| name=Muzeum Olimpijskie | alt= | url= | adres=Quai d'Ouchy 1 | lat=46.508611| long=6.633889| wskazówki=
| tollfree=+41 21 621-6511 | fax=+41 21 621 65 12
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Od 1 maja do 30 września: codziennie w godz. 9:00–18:00; od 1 października do 30 kwietnia: od wtorku do niedzieli w godz. 9:00–18:00. Muzeum reklamuje się jako miejsce prezentujące „bogactwo wspomnień, które podtrzymają w Tobie pasję do idei olimpijskiej”. Ogród rzeźb, z którego roztacza się widok na Jezioro Genewskie, jest udostępniony dla zwiedzających. W okresie od 1 listopada do 31 marca obiekt jest nieczynny w poniedziałki. Wśród eksponatów znajdują się m.in. buty narciarskie Jean-Claude’a Killy’ego oraz złote buty lekkoatletyczne Carla Lewisa. Cena wstępu: 14 CHF za zwiedzanie całego muzeum, 7 CHF za wstęp wyłącznie na wystawy czasowe. Dzieci płacą połowę ceny; wstęp dla dzieci poniżej 10. roku życia jest bezpłatny.
}}
* {{zobacz
| name=[https://www.aquatis.ch/ Aquatis] | alt= | url= | adres=Route de Berne 144 | lat=46.508611| long=6.633889| wskazówki=Metro [[Plik:Logo_du_M2_de_Lausanne.svg|20px]], stacja Vennes, autostrada [[Plik:A9Swiss.svg|25px]], zjazd Vennes
| tollfree=+41 21 654 23 23 | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=info@aquatis.ch. 1 listopada – 31 marca: 10:00–18:00; 1 kwietnia – 31 października: 09:00–19:00. Największe w Europie akwarium i wiwarium słodkowodne, otwarte w 2017 roku. Ponad 10 000 ryb oraz 100 gadów i płazów w 46 akwariach, wiwariach i terrariach. Zwiedzanie zajmuje około 2 godzin. Cena: 29 CHF dla dorosłych, 19 CHF dla dzieci powyżej 5. roku życia; wstęp bezpłatny dla młodszych dzieci. Dostępne są ceny rodzinne i zniżki dla uczniów/studentów.
}}
* {{zobacz
| name=[https://www.sainf.ch/ Kościół św. Franciszka] | alt= | url= | adres= | lat=46.51971| long=6.63335| wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Został wzniesiony w XIII wieku i stanowił prezbiterium dawnego klasztoru franciszkanów. Aby zwiedzić kościół św. Franciszka (Église Saint-François), można wysiąść na stacji metra Lausanne Flon, obsługiwanej przez obie linie ([[Plik:Logo_du_M1_de_Lausanne.svg|20px]] i [[Plik:Logo_du_M2_de_Lausanne.svg|20px]]); stamtąd do kościoła jest około 5–10 minut drogi. Dogodniejszy dojazd zapewnia jednak autobus: linie nr 1, 2, 4, 6, 7, 8, 9, 12, 13, 16, 17 i 66 obsługują przystanek o tej samej nazwie z różną częstotliwością kursowania.
}}
* {{zobacz
| name=Château St. Maire | alt= | url= | adres= | lat=46.524864| long=6.635706| wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Budynek wzniesiono na przełomie XIV i XV wieku. Dawniej pełnił funkcję rezydencji biskupiej, a później siedziby namiestników z Berna; obecnie mieści się w nim muzeum historyczne. Obiekt znajduje się w górnej części Starego Miasta i jest łatwo dostępny autobusem. Najlepiej wysiąść na przystanku Tunnel (linie 8, 16, 22, 60 – różna częstotliwość kursowania) lub Pierre Viret (linia 16); stamtąd dojście pieszo zajmuje około 5–10 minut.
}}
* {{zobacz
| name=[https://www.chateaudouchy.ch/en/welcome/ Château d'Ouchy] | alt= | url= | adres=Place du Port 2 | lat=46.50672| long=6.62761| wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Château d'Ouchy został zbudowany około 1170 roku, następnie kilkakrotnie przebudowywany, w 1609 roku podpalony i popadający w ruinę. Jean-Jacques Mercier kazał usunąć ruiny z wyjątkiem wieży w latach 1885-1889, a w latach 1889-1893 zbudował dzisiejszy neogotycki zamek. Najbliższa stacja autobusowa i stacja metra to Ouchy.
}}
[[Plik:Lausanne Rathaus.JPG|300px|right|thumb|Ratusz przy Place de la Palud]]
[[Plik:Lausanne Bel-Air.JPG|thumb|Wieża Bel-Air]]
* {{zobacz
| name=Ratusz | alt= | url= | adres=Place de la Palud 2 | lat=46.52173| long=6.63288| wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Budynek znajduje się przy placu Place de la Palud i jest połączony z katedrą schodami Escalier du Marché. Został wzniesiony w XVII wieku i stanowi siedzibę władz miejskich oraz rady miasta. Można do niego dojechać linią metra [[Plik:Logo_du_M2_de_Lausanne.svg|20px]]; najbliższe stacje to Riponne-Maurice Béjart i Flon. Do stacji Flon dojeżdża również linia metra [[Plik:Logo_du_M1_de_Lausanne.svg|20px]]. Dojście pieszo zajmuje około 10 minut.
}}
* {{zobacz
| name=Grand Pont | alt= | url= | adres= | lat=46.520468| long=6.63135| wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Został ukończony w 1844 roku. Przebiega nad doliną Flon, którą zasypano w 1874 roku. Można do niej dotrzeć liniami metra [[Plik:Logo_du_M1_de_Lausanne.svg|20px]] i [[Plik:Logo_du_M2_de_Lausanne.svg|20px]], wysiadając na przystanku Flon. Można również wysiąść na przystanku St. François, obsługiwanym przez linie autobusowe nr 1, 2, 4, 6, 7, 8, 9, 12, 13, 16, 17 i 66.
}}
* {{zobacz
| name=[https://cche.com/de/Projekte/complexe-bel-air/ Wieża Bel-Air] | alt= | url= | adres=Place Bel-Air 1 | lat=46.52206| long=6.62886| wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=był pierwszym drapaczem chmur w Szwajcarii. Ma 61 metrów wysokości i została zbudowana w latach 1929-1932. Do przystanku Bel-Air można dojechać liniami autobusowymi 1, 2, 4, 6, 7, 8, 13 i 17 lub metrem [[Plik:Logo_du_M1_de_Lausanne.svg|20px]] lub [[Plik:Logo_du_M2_de_Lausanne.svg|20px]], wysiąść we Flon i iść 5 minut pieszo.
}}
* {{zobacz
| name=[https://www.lausanne.ch/portrait/carte-identite/architecture-et-monuments/patrimoine-architectural/entre-deux-guerres/tribunal-federal.html Sąd Federalny] | alt= | url= | adres=Avenue du Tribunal Fédéral 29 | lat=46.51964| long=6.64422| wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Został otwarty w 1927 roku i stanowi najwyższy organ sądowy Szwajcarii. Można do niego dotrzeć, korzystając ze stacji autobusowej i metra Pont-Bessières (linia metra [[Plik:Logo_du_M2_de_Lausanne.svg|20px]] oraz linie autobusowe 6, 7, 16, 22 i 60) lub z przystanku autobusowego Mon Repos, obsługiwanego przez linię nr 13.
}}
=== Parki ===
* {{Znacznik|Parc de Mont-Repos|46.518493 |6.642526 |typ=natura}}'''Parc de Mont-Repos''' znajduje się w pobliżu Szwajcarskiego Sądu Federalnego; oferuje woliery, plac zabaw dla dzieci, małą kawiarnię, wodospad oraz dużo terenów zielonych.
* {{Znacznik|Parc de la Vallée de la Jeunesse|46.5202 |6.6046 |typ=natura}}'''Parc de la Vallée de la Jeunesse''' to rozległy teren zielony w zachodniej części Lozanny.
* {{Znacznik|Bois de Sauvabelin|46.535317 |6.638519 |typ=natura}}'''Bois de Sauvabelin''' to obszar leśny na północy Lozanny, z wieżą widokową i niewielkim jeziorem.

== Aktywny wypoczynek ==
[[Plik:Lausanne view from Cathedral square.JPG | thumb | 300px | Stare Miasto widziane z placu Katedralnego]]
* '''Zwiedź Stare Miasto'''. Ze stacji kolejowej możesz wygodnie dojechać metrem do dzielnic Flon, Riponne lub Bessières (w pobliżu katedry). Jeśli natomiast nie boisz się wspinaczki, możesz ruszyć pieszo – wyłączona z ruchu kołowego część Starego Miasta zaczyna się tuż naprzeciwko dworca, a droga prowadzi stromo pod górę. Sklepy są czynne w ściśle określonych godzinach: od poniedziałku do piątku w godz. 10:00–19:00 oraz w soboty w godz. 10:00–18:00. W środy i soboty przez cały rok niemal cały ten rozległy obszar wolny od ruchu samochodowego zamienia się w wielki targ. Dzięki ukształtowaniu terenu (wzgórzom utrudniającym zabudowę drogową) Stare Miasto w Lozannie jest większe niż w większości szwajcarskich miast – wyjątkiem jest tu jedynie [[Zurych]]. Można tu spędzić dni na wędrówkach brukowanymi uliczkami, a i tak nie odkryć wszystkich zakamarków. Po zamknięciu sklepów do dyspozycji są dziesiątki restauracji, kawiarni i klubów nocnych – od urokliwych i przytulnych po modne i klimatyczne; warto zauważyć, że przy placu Place Central Stare Miasto łączy się z dzielnicą '''Flon''', słynącą z klubów i galerii. Spaceruj do woli – wstęp jest oczywiście bezpłatny.
* '''Odkryj las Sauvabelin''' (''na północ od centrum''). Nie przegap ogólnodostępnej {{Znacznik|Wieża Sauvabelin|46.535278|6.638611|typ=atrakcja}}'''wieży Sauvabelin''', z której roztacza się widok 360° na jezioro, Alpy i góry Jura. Następnie zejdź do centrum miasta przez park przy Fondation de l'Hermitage (patrz wyżej).
* '''Ciesz się widokami nad jeziorem w dzielnicy Ouchy'''. Pojedź linią metra [[Plik:Logo_du_M2_de_Lausanne.svg|20px]] do stacji Ouchy – i gotowe: po wyjściu ze stacji zobaczysz przed sobą rozciągające się jezioro (a przy dobrej pogodzie także [[Alpy]]). Nad brzegiem jeziora znajdują się również restauracje, bary oraz zamek-hotel Château d'Ouchy.
* '''Wejdź na wieżę katedry'''. Widok ze szczytu wieży katedry jest wart wysiłku związanego ze wspinaczką. Informacji udziela siostra zakonna w sklepiku z pamiątkami wewnątrz katedry. Od godziny 22:00 do drugiej nad ranem nocny stróż wykrzykuje aktualną godzinę, kontynuując tradycję sięgającą 1405 roku.
* '''Piłka nożna''': [https://www.lausanne-sport.ch/ FC Lausanne-Sport] występuje w Swiss Super League, czyli najwyższej klasie rozgrywkowej w Szwajcarii. Ich stadionem domowym jest {{Znacznik|Stade de la Tuilière|46.543556|6.622028|typ=atrakcja}}'''Stade de la Tuilière''' (pojemność 12 500 miejsc), położony 3 km na północ od centrum miasta. Klub [https://fcslo.ch/ FC Stade Lausanne Ouchy] spadł z ligi w 2024 roku i występuje obecnie w Challenge League – na drugim poziomie rozgrywkowym. Ich stadionem domowym jest {{Znacznik|La Pontaise|46.533333|6.624167|typ=atrakcja}}'''La Pontaise''' (pojemność 15 700 miejsc) – stadion olimpijski znajdujący się 2 km na północ od centrum miasta.

=== Koncerty i teatr ===
* {{Znacznik|Métropole|46.52213 |6.62845 |typ=atrakcja}}'''[http://www.mymetropole.ch/ Métropole]''', Rue des Terreaux 25, ☏ +41 21 340-9200. pon. 09:00-19:00, wt.-pt. 08:30-19:00, sob. 08:00-18:00. Główna sala koncertowa zachodniej Szwajcarii, Métropole księguje muzykę taneczną, muzykę świata, pop, jazz itp. Jeśli będziesz przejeżdżać przez miasto w odpowiednim czasie, możesz złapać tu wszystko, od Lozanńskiej Orkiestry Kameralnej po The Cure. 
* {{Znacznik|Espace de Terreaux|46.52300 |6.62800 |typ=atrakcja}}'''[https://terreaux.org/web.php/1/terreaux/accueil Espace de Terreaux]''', Rue des Terreaux 14, ☏ +41 21 320-0046. Lokalna rada kościołów protestanckich zdekonsekrowała kaplicę znajdującą się po drugiej stronie ulicy od centrum handlowego Metropole 2000 i obecnie wykorzystuje ją do cotygodniowych koncertów, podczas których odbywają się zarówno występy sakralne, jak i świeckie, od amerykańskich śpiewaków gospel, przez wschodnioeuropejskie zespoły klezmerskie, po teatr lalek dla dzieci. 
* {{Znacznik|Arsenic|46.52269 |6.62168 |typ=atrakcja}}'''[https://arsenic.ch/ Arsenic]''', Rue de Genève 57, ☏ +41 21 625-1136, info@theatre-arsenic.ch. Specjalizujący się w bardziej niecodziennych występach, Arsenic oferuje pełny harmonogram awangardowego teatru, muzyki jazzowej i popowej, a także instalacji/performansów jesienią, zimą i wiosną. 
* {{Znacznik|Théâtre de Vidy|46.51271 |6.61090 |typ=atrakcja}}'''[https://www.vidy.ch/fr/ Théâtre de Vidy]''', Av. Jaques-Dalcroze 5, ☏ +41 21 619-4545. 
* {{Znacznik|Théâtre Boulimie|46.52258 |6.63190 |typ=atrakcja}}'''[http://www.theatreboulimie.com/ Théâtre Boulimie]''', Place Arlaud 1, ☏ +41 312-9700. Sanktuarium szwajcarskiego humoru. Edycja wskazówek OSM
* {{Znacznik|Théâtre 2.21|46.52629 |6.63936 |typ=atrakcja}}'''[https://theatre221.ch/ Théâtre 2.21]''', Rue de l'Industrie 10, ☏ +41 21 311-6514. 
* {{Znacznik|Les Docks|46.52241 |6.61926 |typ=atrakcja}}'''[http://www.lesdocks.ch/ Les Docks]''', Av. Sévelin 34, ☏ +41 21 623-4444. Muzyka na żywo i bar. 
* {{Znacznik|Le Romandie|46.52013 |6.63165 |typ=atrakcja}}'''[https://www.leromandie.ch/ Le Romandie]''', Place de la Riponne 10, ☏ +41 21 311-1719. Klub rockowy i muzyka na żywo. Zobacz ich stronę internetową programu. 
* {{Znacznik|Théâtre Kléber-Méleau|46.52496 |6.60027 |typ=atrakcja}}'''Théâtre Kléber-Méleau''', 1020 Renens-Malley, ☏ +41 21 625-8429.

== Praca ==
Rynek pracy w [[Vaud]] jest dynamiczny, szczególnie w sektorze zaawansowanych technologii z imponującą liczbą start-upów zlokalizowanych w pobliżu EPFL.

Jak wszędzie w [[Szwajcaria|Szwajcarii]], obcokrajowcy z [[Europa|Europy]] muszą uzyskać zezwolenie B lub L, zanim będą mogli tam pracować. Przydział ten następuje automatycznie w ramach umów dwustronnych z UE, ale należy znaleźć pracodawcę, który chce podjąć odpowiednie kroki. Z drugiej strony pracodawcy zatrudniający osoby spoza Europy są ograniczeni do zwykłych warunków wykazania braków na istniejącym rynku. Wrażenie czy rzeczywistość: zagraniczni pracownicy (w szczególności Francuzi, czyli „pracownicy przygraniczni”) są regularnie oskarżani o zaniżanie płac, co może prowadzić do głosowania za odrzuceniem, jak np. ta z dnia 9 lutego 2014.

== Nauka ==
* {{Znacznik|'''UNIL'''|46.5222 |6.5807 |typ=nauka|url=|kolor=FF00FF|treść=}}'''[https://www.unil.ch/unil/fr/home.html Uniwersytet w Lozannie]''' (''UNIL''), Dorigny (''kampus obejmuje trzy lokalizacje: Dorigny, CHUV i Épalinges''), ☎ +41 21 692 11 11. 
* {{Znacznik|'''EPFL'''|46.5176 |6.5670 |typ=nauka|url=|kolor=FF00FF|treść=}}'''[https://www.epfl.ch/en/ Szwajcarski Federalny Instytut Technologii w Lozannie]''' (''EPFL''), Route Cantonale, 1015 Lozanna, ☎ +41 21 693 11 11. 
* {{Znacznik|'''EHL'''|46.5618 |6.6829 |typ=nauka|url=|kolor=FF00FF|treść=}}'''[https://www.ehl.edu/ École hôtelière de Lausanne]''' (''EHL''), Route de Cojonnex 18, 1000 Lozanna, ☎ +41 21 785 11 11. 
* {{Znacznik|'''HEP Vaud'''|46.51304 |6.62157 |typ=nauka|url=|kolor=FF00FF|treść=}}'''[https://www.hepl.ch/accueil.html Wyższa Szkoła Pedagogiczna kantonu Vaud]''' (''HEP Vaud''), Avenue de Cour 33, 1007 Lozanna, ☎ +41 21 316 92 70. 
* {{Znacznik|'''HES – Wyższa Szkoła Zawodowa Zachodniej Szwajcarii'''|46.52159 |6.61283 |typ=nauka|url=|kolor=FF00FF|treść=}}'''HES – Wyższa Szkoła Zawodowa Zachodniej Szwajcarii''', Avenue de Provence 6, 1007 Lozanna, ☎ +41 58 900 00 02, faks: +41 58 900 00 03, master@hes-so.ch. W Lozannie znajduje się pięć wyższych szkół zawodowych (HES) kształcących w następujących dziedzinach: zdrowie, praca socjalna, wzornictwo, muzyka oraz inżynieria przemysłowa i zarządzanie. 
* {{Znacznik|'''ECAL'''|46.53662 |6.58848 |typ=nauka|url=|kolor=FF00FF|treść=}}'''[https://ecal.ch/fr/ École cantonale d'art de Lausanne]''' (''ECAL''), Avenue du Temple 5, 1020 Renens, ☎ +41 21 316 99 33.
* {{Znacznik|'''École de Jazz et de Musique Actuelle de Lausanne'''|46.52122 |6.62653 |typ=nauka|url=|kolor=FF00FF|treść=}}'''[https://ejma.ch/ École de Jazz et de Musique Actuelle de Lausanne]''', Rue des Côtes-de-Montbenon 26, 1003 Lozanna, ☎ +41 21 341 72 00.

== Zakupy ==
[[Plik:Lausanne-cathe7.JPG|thumb|Katedra w Lozannie widziana z Place de l'Ours]]
Typowe szwajcarskie pamiątki można znaleźć w kilku miejscach w mieście, choć nie są one tak wszechobecne jak w [[Genewa|Genewie]] czy [[Berno|Bernie]]. Prawdziwą atrakcją jest tu kolorowy targ, odbywający się w soboty i środy na stromych, krętych uliczkach Starego Miasta. Nie brakuje tu również butików i domów towarowych. W niedziele większość sklepów jest zamknięta – wyjątkiem jest dzielnica Ouchy, której część znajduje się na terenie federalnym.

Wśród typowych i ekskluzywnych sklepów można natknąć się na kilka miejsc, które mogą zaskoczyć:

* {{Znacznik|'''Pompes Funèbres'''|46.52061 |6.62966 |typ=zakupy|url=|kolor=008080|treść=}}'''Pompes Funèbres''', Place de l'Europe 8, ☏ +41 21 312-5842. Nazwa tego sklepu obuwniczego oznacza „usługi pogrzebowe” (fr. *pompes funèbres*), ale słowo *pompe* może odnosić się zarówno do ceremonii, jak i do pewnego rodzaju obuwia – stąd ta gra słów. W ofercie znajdują się modne marki, takie jak Dr Martens, Camper i inne. 
* {{Znacznik|'''Coup de chapeau'''|46.51918 |6.63697 |typ=zakupy|url=|kolor=008080|treść=}}'''[https://www.chapeaux.ch/ Coup de chapeau]''', Place Benjamin-Constant 1, ☏ +41 21 311-5405. Pon. 13:30–18:30; wt.–pt. 09:30–12:00, 13:30–18:30; sob. 09:30–12:30, 13:30–17:00. Sklep z kapeluszami w XXI wieku to niemal z definicji pewnego rodzaju anachronizm – być może właśnie dlatego jest ich tak niewiele. To prawdopodobnie również powód, dla którego ten niewielki sklep w Lozannie przyciąga klientów z całego świata.
* {{Znacznik|'''Bazar d'Ouchy'''|46.50733 |6.62722 |typ=zakupy|url=|kolor=008080|treść=}}'''[https://www.bazarouchy.com/ Bazar d'Ouchy]''', Av. d'Ouchy 76 (''dolny odcinek Av. d'Ouchy''), ☏ +41 21 616-2377. 09:30–12:45, 14:15–18:45. Czy wspominaliśmy już o typowych szwajcarskich pamiątkach? Cóż, jeśli właśnie tego szukasz, to świetnym pomysłem będzie wizyta w tym przyjaznym i dobrze zaopatrzonym sklepie w pobliżu przystanku [[Plik:Logo_du_M2_de_Lausanne.svg|20px]] w Ouchy. Wszyscy mówią tam biegle po angielsku, więc śmiało pytaj.

== Gastronomia ==
Odwiedzając Lozannę, koniecznie trzeba spróbować kiełbasy '''Saucisson vaudois''' (z regionu Vaud). Tradycyjnie serwuje się ją z '''Papet vaudois''', czyli purée z pora i ziemniaków. Ponadto w okolicach Lozanny znajduje się wiele nasłonecznionych zboczy, na których powstaje doskonałe '''wino''' – na zachodzie jest to region [[La Côte]], a na wschodzie [[Lavaux]] i dolina Rodanu. '''Warto ich spróbować!'''

=== Oszczędnie ===
W Lozannie sprawdzają się też typowe sposoby na tanie jedzenie podczas podróży. Na terenie dworca kolejowego znajdują się trzy sklepy spożywcze czynne codziennie do północy (choć są one nieco droższe); dobrą alternatywą jest sklep Aldi, mieszczący się na tyłach dworca, poniżej peronu nr 9. Jest tu mnóstwo świetnych miejsc na piknik – warto wybrać się na przykład na wzgórze {{Znacznik|Crêt de Montriond|46.5140457|6.6239653|typ=natura}}'''Crêt de Montriond'''. Aby tam dotrzeć, należy zejść pod tory, wejść po schodach na główną aleję i skręcić w lewo. Po skręcie powinieneś zobaczyć przed sobą zielone wzgórze o wysokości mniej więcej pięciopiętrowego budynku. Jeśli znajdujesz się bliżej portu Ouchy, masz do dyspozycji dwa sklepy czynne codziennie: „Migros” w pobliżu hotelu Mövenpick oraz „Coop Pronto”, położony nieco powyżej zamku Château d'Ouchy.

Jeśli posiadasz ważną legitymację studencką, wiele tanich, a nawet niektóre restauracje ze średniej półki cenowej, oferują specjalne menu studenckie w obniżonej cenie.

* {{Znacznik|'''P'tit Bar'''|45.5626001|18.6812647|typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''P'tit Bar''', Rue Louis-Curtat 6. Otwarte codziennie do 19:00. Lokal jest malutki – zgodnie z nazwą mieści około 12 osób jednocześnie, przy czym często trzeba dzielić stolik z nieznajomymi (co sprzyja nawiązywaniu nowych znajomości). Serwują tu tylko lunche: latem sałatki, a zimą doskonałe zupy. 
* {{Znacznik|'''Tibits'''|45.5626001|18.6812647|typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''[https://www.tibits.ch/fr/home Tibits]''', Place de la Gare 11, 1003 Lozanna (''na dworcu kolejowym, przy zachodnim krańcu peronu 1''), ☏ +41 32 531 38 88, info@tibits.ch. 06:30–23:00. W pełni wegetariański bufet z kilkoma daniami typu fast food przygotowywanymi na zamówienie (np. wegeburger) oraz doskonałym lokalnym winem; wszystko to w klasycznym wnętrzu dawnego lokalu „Buffet de la Gare”. Tibits nie przeprowadziło zwykłego remontu, lecz z dbałością odrestaurowało przestrzeń, co widać na pierwszy rzut oka. Ceny: 1–30 CHF. 
* {{Znacznik|'''Crêperie de la Chandeleur'''|45.5626001|18.6812647|typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''Crêperie de la Chandeleur''', Rue Mercerie 9 (''w strefie wyłączonej z ruchu kołowego na Starym Mieście, między Place de la Palud a katedrą''), ☏ +41 21 312-8419. Wt.–sob. 10:00–23:00. Ta urocza naleśnikarnia oferuje naleśniki w domowej, bretońskiej atmosferze. Jeśli podróżujesz z dziećmi, to świetne miejsce na lunch lub kolację – panuje tu przyjazna atmosfera dzięki właścicielom i miejscowym bywalcom, a dzieci mogą zająć się zabawą bogatym zestawem dostępnych zabawek. Ceny: 25–30 CHF. 
* {{Znacznik|'''Holy Cow!'''|45.5626001|18.6812647|typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''[https://holycow.ch/ Holy Cow!]''', Rue Cheneau de Bourg 17. Pon.–śr. 11:00–22:00, wt.–sob. 11:00–23:00. Prawdopodobnie najlepsze burgery w Lozannie. Ich burger „Elvis Blue Cheese” został uznany za najlepszego burgera w Szwajcarii przez blog kulinarny theburgerblog.ch. Lokal mieści około 30 osób, ale wieczorami bywa w nim dość tłoczno. Zdecydowanie warto go jednak odwiedzić. Cena: 20 CHF. 
* {{Znacznik|'''La Croquignole'''|45.5626001|18.6812647|typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''La Croquignole''', Rue de l'Ale 16. Kawiarnia na Starym Mieście, przy ulicy prowadzącej do wieży Ale; w ofercie różnorodne kanapki i inne świeżo wypiekane produkty. 
* {{Znacznik|'''Le Charlot'''|45.5626001|18.6812647|typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''Le Charlot''', Rue Pichard 8. Jeśli szukasz smacznej kanapki, to miejsce będzie idealnym wyborem. Kanapki są prawdziwą ucztą dla oczu i podniebienia. Szeroki wybór i świetne sosy.
* {{Znacznik|'''La Mosaïque'''|45.5626001|18.6812647|typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''La Mosaïque''', Av. d'Ouchy 70. Bardzo dobra kuchnia etiopska. Polecamy delektowanie się posiłkiem z widokiem na jezioro i góry.

=== Umiarkowanie ===
* {{Znacznik|'''Léonardo'''|46.52108 |6.62912 |typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''Léonardo''', Esplanade du Flon. Włoska restauracja stawiająca na zdrowe jedzenie, z różnorodnym i pełnym energii, młodym personelem. Dużym atutem i okazją cenową jest tu bogaty bufet sałatkowy, choć dania z karty również prezentują wysoki poziom. Lokal oferuje m.in. różne warianty ręcznie wyrabianego makaronu spaghetti ''alla chitarra'', rozmaite rodzaje bruschetty oraz burgera wegetariańskiego. 
* {{Znacznik|'''Sicily'''|46.528146 |6.648749 |typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''Sicily''' (Restaurant Pizzeria Sicily) (''przystanek autobusowy Vallonnette''), ☏ +41 21 653 04 02. 08:30–23:00. Choć lokal znajduje się nieco na uboczu, krótka przejażdżka autobusem zdecydowanie się opłaca; Sicily to rodzinna włoska restauracja serwująca – jak sama nazwa wskazuje – specjały z południa Włoch i Sycylii. Jakość potraw znacznie przewyższa to, czego można by oczekiwać po typowej lokalnej knajpce, a serdeczność obsługi robi jeszcze większe wrażenie. Ceny od 20 CHF. 
* {{Znacznik|'''Café de Grancy'''|46.51524 |6.62866 |typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''[https://www.cafedegrancy.ch/ Café de Grancy]''', Av. du Rond-Point 1 (''jedna przecznica na południe od głównego dworca kolejowego, metro: Grancy''), ☏ +41 21 616-8666. Lokal Grancy oferuje pełne menu obiadowe wysokiej jakości, w którym zawsze znajdują się ciekawe propozycje dla wegetarian. Wielu podróżnych odwiedza to miejsce jednak po to, by – poza godzinami obiadowymi – delektować się kawą przy książce lub gazecie albo po prostu poczuć ducha tego lokalu, pracując nad niedokończoną pracą magisterską. Atmosfera jest tu taka, jakby drzwi wejściowe były teleportem rodem z science-fiction, łączącym lokal bezpośrednio z Berkeley. Kawa: 3 CHF; kieliszek wina lub piwo: 3,50–4,20 CHF; (znakomite) risotto dnia: 16 CHF. 
* {{Znacznik|'''Café Saint Pierre'''|46.51939 |6.63709 |typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''[http://www.cafesaintpierre.ch/ Café Saint Pierre]''', Galeries Benjamin Constant 1 (''metro: Bessières''), ☏ +41 21 323-3636. Saint Pierre to kolejny lokal prowadzony przez zespół Café de Grancy; oferuje codzienne menu lunchowe oraz wybór drobnych przekąsek wieczorem, a także bogatą kartę win i innych trunków. W weekendowe wieczory (wliczając czwartki) lokal bywa zatłoczony, więc warto przyjść wcześniej. Cena: 30–40 CHF.
* {{Znacznik|'''Poco Loco'''|46.52307 |6.62602 |typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''[http://pocoloco-movida.ch/ Poco Loco]''', Place Chauderon 5 (''wejście również od strony dzielnicy Flon, z ulicy Rue de Genève''), ☏ +41 22 329-1111. Pon.–śr. 11:30–14:00 i 18:00–23:59, czw. 11:30–14:00 i 18:00–01:00, pt. 11:30–14:00 i 18:00–02:00, sob. 18:00–02:00. Pewnie nie wybierasz się do Szwajcarii specjalnie na meksykańskie jedzenie, ale jeśli nabierzesz na nie ochoty podczas pobytu, trudno o lepszy wybór niż ten gwarny, popularny i dość autentyczny lokal, sąsiadujący z kinem wyświetlającym filmy hiszpańskojęzyczne oraz modnym barem. W menu deserowym znajdziesz wybór meksykańskich cygar, tequili i oczywiście słodkości. Lokal jest dość przyjazny dla wegetarian – w ofercie znajdują się wegetariańskie fajity oraz wrap ze szpinakiem. Kolacja: 30–35 CHF.
* {{Znacznik|'''Java'''|46.52046 |6.63846 |typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''[https://www.lejava.ch/ Java]''', Rue Marterey 36 (''między Rue Enning a Place de l'Ours''), ☏ +41 21 321-3837. Ten kameralny bar i restauracja mają w sobie coś niezwykle przyjaznego, co sprawia, że ​​chce się tu zostać na dłużej – najpierw na chwilę relaksu, a potem na kolację, wybierając spośród wielu pięknie podanych dań inspirowanych kuchnią śródziemnomorską lub bogatej oferty wytrawnych naleśników (crêpes). Wegetarianie poczują się tu jak w domu. Kolacja: ok. 20 CHF.
* {{Znacznik|'''Mövenpick'''|46.50827 |6.62416 |typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''Mövenpick''', Av. de Rhodanie 4, ☏ +41 21 612-7612. Codziennie 06:30–23:30. 
* {{Znacznik|'''Pinte-Besson'''|46.52330 |6.62962 |typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''[https://www.pinte-besson.com/ Pinte-Besson]''', Rue de l'Ale 4, ☏ +41 21 312-5969, infos@pinte-besson.com. Pon.–pt. 08:00–24:00. To najstarsza restauracja w Lozannie, serwująca absolutnie klasyczną kuchnię szwajcarską na bardzo wysokim poziomie. Lokal pełni również funkcję lokalnego baru. 15–25 CHF (lunch); 30–40 CHF (kolacja). 
* {{Znacznik|'''Ristorante St-Paul'''|46.52817 |6.61641 |typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''Ristorante St-Paul''', Av. d'Echallens 72, ☏ +41 21 544-7391. Wieczorami, od wtorku do soboty. Mathilde i Nazzareno Raffa – doświadczeni specjaliści od kuchni włoskiej, wcześniej związani z hotelem Angleterre w dzielnicy Ouchy – zrobili ogromne wrażenie na lozańskim środowisku kulinarnym, otwierając to niezwykle autentyczne bistro serwujące dania z południa Włoch. Choć – wzorem Apulii – główny nacisk położono tu na owoce morza, w menu nie brakuje również propozycji dla wegetarian. Mathilde mówi biegle po angielsku, a jej wiedza na temat włoskich win jest niemal encyklopedyczna; warto więc zapytać ją o opinię, gdy otrzymasz kartę win.

=== Ekskluzywnie ===
* {{Znacznik|'''Le Club''''|46.52161 |6.62668 |typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''Le Club''', Flon Valley (''dojazd metrem [[Plik:Logo_du_M2_de_Lausanne.svg|20px]] do stacji Flon, następnie spacer na plac/esplanadę''). Wysokiej klasy kuchnia włoska w dużej, modnej restauracji o przeszklonych ścianach. Warto spróbować ravioli z truflami. Latem taras, odizolowany od ruchu samochodowego, przyciąga wielu singli. Bezpłatne Wi-Fi. Koszt kolacji to ok. 50 CHF za osobę. 
* {{Znacznik|'''MYO'''|46.51979 |6.62732 |typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''MYO''', 1 allée Ernest-Ansermet (''w parku Montbennon''), ☏ +41 21 323-2288. Wysokiej klasy restauracja serwująca sushi i dania kuchni fusion, z wspaniałym widokiem na jezioro i Alpy. Wegetarianie nie muszą się martwić – kreatywność szefa kuchni obejmuje również dania niezawierające owoców morza. ok. 60 CHF za osobę. 
* {{Znacznik|'''Eat Me'''|46.52025 |6.63233 |typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''[https://eat-me.ch/ Eat Me]''', Rue Pépinet 3 (''w pobliżu Place Saint-François''), ☏ +41 21 311-7659. Restauracja prowadzona przez szefa kuchni Stéphane’a Goubina oferuje kulinarną podróż „dookoła świata”, łącząc smaki Rzymu, Paryża, Nowego Jorku, Tokio i Bangkoku. Od 60 CHF za osobę. 
* {{Znacznik|'''l'Accademia'''|46.50732 |6.62829 |typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''l'Accademia''', 11 Place du Port (''w hotelu Angleterre''), ☏ +41 21 613-3434. Kuchnia włoska na najwyższym poziomie, serwowana w przytulnie urządzonym wnętrzu. Na uwagę zasługuje zarówno znakomita obsługa, jak i bogata karta win. Jakość idzie tu w parze z ceną. Od 60 CHF za osobę. 
* {{Znacznik|'''la Table d'Edgard'''|46.51950 |6.63089 |typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''la Table d'Edgard''', Rue du Grand-Chêne 7-9 (''w hotelu Lausanne Palace''), ☏ +41 21 331 3215. Restauracja słynąca z pomysłowej, wyrafinowanej kuchni i niezwykle troskliwej obsługi; lokal został wyróżniony gwiazdką Michelin – jedną z dwóch przyznanych restauracjom w centrum Lozanny. Od 100 CHF za osobę. 
* {{Znacznik|'''Restaurant de l'Hôtel de Ville de Crissier'''|46.55410 |6.57667 |typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''[http://www.philippe-rochat.ch/ Restaurant de l'Hôtel de Ville de Crissier]''', Rue d'Yverdon 1 (''dojazd autobusem nr 18 do przystanku Crissier-centre – skąd jest już niedaleko – lub taksówką''), tel. +41 21 634-0505. Absolutna czołówka gastronomii w szwajcarskiej części kraju (Romandii), a być może i w całej Szwajcarii. Recenzenci opisujący kunszt kulinarny (nieżyjącego już) szefa kuchni Benoît Violiera używają określeń takich jak „nieporównywalny”, „wybitny” czy „spektakularny”. Lokal szczyci się trzema gwiazdkami Michelin (to najwyższa możliwa ocena, przyznawana niezwykle rzadko) oraz notą 19 na 20 punktów w przewodniku Gault et Millau (co również należy do rzadkości). Warto dokonać rezerwacji z kilkumiesięcznym wyprzedzeniem. Koszt menu waha się od 295 do 360 franków (bez wina).

== Życie nocne ==
Ogromna liczba lokali nocnych sprawia, że ​​trudno zdecydować, które z nich uwzględnić w zestawieniu. Zazwyczaj skupiają się one w dzielnicach rozrywkowych, takich jak Flon, Place du Tunnel, Place de la Gare czy Rue Marterey. Niniejsza lista prezentuje jeden lub dwa lokale z każdego z tych obszarów, a także kilka miejsc położonych nieco na uboczu, z dala od utartych szlaków.

[https://www.lausanne-tourisme.ch/en/ Oficjalna strona internetowa miasta] oferuje zaskakująco dobre zestawienia wydarzeń muzycznych, więc warto tam zajrzeć, aby sprawdzić, co dzieje się w mieście podczas Twojej wizyty.

=== Bary ===
* {{Znacznik|'''Le Bourg'''|46.52005 |6.63642 |typ=bar|url=|kolor=000000|treść=}}'''[https://www.le-bourg.ch/ Le Bourg]''', Rue de Bourg 51, ☏ +41 21 311-6753. Śr. 18:00–01:00, Czw. 18:00–03:00, Pt.–Sob. 18:00–04:00. Świetne miejsce, by zobaczyć wschodzące gwiazdy jazzu i artystów scenicznych z całego kontynentu. Lokal to w rzeczywistości teatr z niewielkim barem przy wejściu; program artystyczny jest imponujący jak na salę mieszczącą maksymalnie 30 osób – od francuskiego jazzu akordeonowego czy gypsy jazzu, przez „nowy folk” w stylu CocoRosie, aż po słynnych DJ-ów z Chicago i Nowego Jorku. Wielu gości zastanawia się, jak udaje im się to wszystko zorganizować. Piwo/wino: 4 CHF.
* {{Znacznik|'''La Bossette'''|46.52606 |6.63672 |typ=bar|url=|kolor=000000|treść=}}'''[https://bo7.ch/ La Bossette]''' (La Bo7), Place du Nord 4, ☏ +41213201585, info@bo7.ch. Restauracja i bar; luźna atmosfera, przystępne ceny i dobre piwo. 
* {{Znacznik|'''Black Luna'''|46.52033 |6.62992 |typ=bar|url=|kolor=000000|treść=}}'''Black Luna''', Place de l'Europe 7 (''wewnątrz stacji metra Flon, przy torze linii [[Plik:Logo_du_M1_de_Lausanne.svg|20px]]''), ☏ +41 21 311-4427. Wt.–Sob. do 02:00. Klimatyczny, mroczny lokal przypominający jaskinię, mieszczący się w miejscu dawnych klubów N²O i Luna. Black Luna oferuje wystrój pełen motywów roślinnych, doskonałe przekąski barowe i dobre drinki, a także chwilę wytchnienia tuż obok rozrywkowej dzielnicy Flon – lokal znajduje się praktycznie wewnątrz stacji metra Flon. Piwo lub kieliszek wina: 3,50–7,00 CHF. 
* {{Znacznik|'''Bar Tabac'''|46.51807 |6.63488|typ=bar|url=|kolor=000000|treść=}}'''Bar Tabac''', Rue Beau-Séjour 7, ☏ +41 21 312-3316. Ta przyjazna kawiarnia oferuje ogromny wybór belgijskich piw i francuskich win. Wystrój jest modny, lecz bez przesady, panuje tu spokojna atmosfera, a wśród klientów spotkać można bardzo przyjemną mieszankę ludzi. 
* {{Znacznik|'''Café Couronne d'Or'''|46.52499 |6.63370|typ=bar|url=|kolor=000000|treść=}}'''[https://www.couronnedor.ch/ Café Couronne d'Or]''', Rue des Deux-Marches 13, ☏ +41 21 311-3817. Niedz., wt. 16:00–23:59, śr. 08:00–23:59, czw.–sob. 08:00–01:00. To kolejne świetne miejsce na drinka przy pracy nad pracą magisterską lub na rozmowę z przyjaciółmi; w sobotnie popołudnia czy niedzielne wieczory lokal pęka w szwach. Przytulny, tradycyjny bar w wąskiej uliczce między placami Riponne a Tunnel. 
* {{Znacznik|'''Café du Château'''|46.52472 |6.63459|typ=bar|url=|kolor=000000|treść=}}'''[https://brasserieduchateau.ch/ Café du Château]''' (Brasserie Artisanale), Place du Tunnel 1, ☏ +41 21 312-6011. Codziennie od 17:00. Lokal oferuje szereg piw warzonych na miejscu, w tym specjalność zakładu – w pełni naturalne piwo imbirowe. Działa tu również kuchnia serwująca smaczną pizzę w rozsądnych cenach. Obowiązuje tu obsługa przy barze, więc trzeba zamówić osobiście – w przeciwnym razie można długo czekać, aż ktoś nas zauważy i obsłuży. Pinta piwa imbirowego (lub innego) kosztuje 5 franków, a pizza – 15 franków. Pizza i piwo własnej produkcji dostępne są w weekendy aż do godziny 4:00 rano.
* {{Znacznik|'''Bleu Lézard'''|46.52010 |6.63772|typ=bar|url=|kolor=000000|treść=}}'''[http://www.bleu-lezard.ch/ Bleu Lézard]''', Rue Enning 10. Bleu Lézard to popularne miejsce spotkań studentów, oferujące na piętrze restaurację, kawiarnię i bar, a w piwnicy – ​​parkiet taneczny. Zazwyczaj w środy odbywają się tu koncerty na żywo, a w weekendy grają DJ-e. Idealne miejsce na późny niedzielny brunch. Piwo kosztuje 4 franki.
* {{Znacznik|'''Le Lounge'''|46.50679 |6.62752|typ=bar|url=|kolor=000000|treść=}}'''Le Lounge''' (Chateau d'Ouchy), Place du Port 2 (''w pobliżu końcowej stacji metra linii M; lokal znajduje się po wschodniej stronie zamku, z widokiem na Alpy Vaudois''), ☏ +41 21 331-3232. Pon.–pt. 10:00–01:00, sob.–niedz. 10:00–02:00. Lokal w hotelu Chateau d'Ouchy oferuje wygodne białe kanapy i imponującą kolekcję szkockich whisky, ale jego największym atutem jest atmosfera rodem z filmu o Jamesie Bondzie.
* {{Znacznik|'''El Cavalo Blanco'''|46.50755 |6.62716|typ=bar|url=|kolor=000000|treść=}}'''El Cavalo Blanco''', Av. d'Ouchy 66 (''nieco powyżej zamku''). To już nie jest pub stylizowany na angielski – dawny „White Horse” przekształcił się w bar tapas, i to naprawdę świetny. Uwaga: sangria blanco (sangria na bazie białego wina) jest niebezpiecznie dobra. 
* {{Znacznik|'''MGM'''|46.50774  |6.62535|typ=bar|url=|kolor=000000|treść=}}'''MGM''', Rue du Lac 14 (''50 m na wschód od stacji metra Ouchy''), ☏ +41 21 616-3881. Lokal z czerwoną fasadą zwróconą w stronę jeziora i Alp; MGM dysponuje dwoma tarasami: typowym ogródkiem na chodniku oraz – co lepsze – tarasem na piętrze, idealnym miejscem na relaks i drinka z widokiem na masyw Chablais w promieniach letniego, wieczornego słońca. 
* {{Znacznik|'''XIIIème Siècle'''|46.52344 |6.63532|typ=bar|url=|kolor=000000|treść=}}'''XIIIème Siècle''', Rue Cité-Devant (''na Starym Mieście, za katedrą''). Codziennie 22:00–05:00. Choć reklamuje się jako bar studencki, ten lokal w piwnicy (o nazwie „XIII wiek”) naprawdę ożywa po północy, gdy inne bary zaczynają się zamykać. Zabawa taneczna (i intensywne podrywanie) trwa tu do 5:00 rano. Duży plus: bardzo czyste toalety – w pełni nowoczesne, na miarę XXI wieku. Trunki są tu jednak nieco droższe niż w innych miejscach. 5 franków za piwo. 
* {{Znacznik|'''Le Lapin Vert'''|46.52358 |6.63589|typ=bar|url=|kolor=000000|treść=}}'''[http://www.lapinvert.ch/ Le Lapin Vert]''', Ruelle du Lapin Vert (''na Starym Mieście, za katedrą''), ☏ +41 21 312-1317. Pt.–sob. do 03:00. Bar rockowy. Piwo, pot i głośna muzyka. 
* {{Znacznik|'''The Great Escape'''|46.52277 |6.63323|typ=bar|url=|kolor=000000|treść=}}'''[https://the-great.ch/ The Great Escape]''', Rue de la Madeleine 18, ☏ +41 21 312-3194. Lokal dysponuje kilkoma ekranami wyświetlającymi wydarzenia sportowe; choć liczba miejsc wewnątrz jest ograniczona, bar posiada bardzo przyjemny taras zewnętrzny, szczególnie w cieplejszych miesiącach. W dni powszednie panuje tu raczej spokojna i luźna atmosfera, jednak w weekendy bywa tłoczno i ​​gwarno. 
* {{Znacznik|'''Taco's Bar'''|46.52146 |6.62845|typ=bar|url=|kolor=000000|treść=}}'''[https://tacos-bar.ch/ Taco's Bar]''', Rue de Genève 17 (''w piwnicy w dzielnicy Flon''), ☏ +41 21 320-1525. Stoły bilardowe i muzyka na żywo; lokal o dość dużej powierzchni.
* {{Znacznik|'''La Mise En Bière'''|46.52379 |6.62862 |typ=bar|url=|kolor=000000|treść=}}'''[https://lamise.ch/en La Mise En Bière]''', Rue de la Tour 14 1004, ☏ +41 21 311 39 12. Pon.–pt. 15:00–22:00, sob. 11:00–22:00, niedz. nieczynne. Bar z piwem rzemieślniczym, oferujący rotacyjny wybór ok. 30 piw z beczki (zarówno zagranicznych, jak i krajowych). Obok znajduje się również dobrze zaopatrzony sklep. Obsługa mówi głównie po angielsku. Lokal zamykany jest dość wcześnie, więc warto to uwzględnić w planach. 
Dla odwiedzających spoza francuskojęzycznej części [[Szwajcaria|Szwajcarii]] zaskakujące może być to, jak dobrze życie nocne społeczności '''gejowskiej''' jest zintegrowane z ogólnym życiem nocnym miasta. Większość lokali w Lozannie jest zdecydowanie przyjazna gejom, a w wielu z nich pracuje mieszany personel (zarówno osoby heteroseksualne, jak i homoseksualne). Istnieje jednak kilka miejsc, które albo reklamują się jako lokale gejowskie, albo przyciągają głównie klientelę homoseksualną, wykraczając tym samym poza zwykłą przyjazność wobec tej społeczności. Jeśli właśnie tego szukasz, przy Avenue de Tivoli znajduje się wiele takich barów.

=== Kluby ===
* {{Znacznik|'''Le Romandie – Rock club Lôzane'''|46.52016 |6.63162|typ=bar|url=|kolor=000000|treść=}}'''[https://www.leromandie.ch/ Le Romandie – Rock club Lôzane]''', Place de l'Europe 1b. Jako spółdzielnia prowadzona przez członków, Romandie oferuje prawdopodobnie najtańsze drinki w całej Szwajcarii, ale najważniejsze są tu zespoły. Repertuar koncentruje się głównie na hard rocku i heavy metalu, choć co tydzień występują też wykonawcy muzyki folkowej i innych gatunków; odbywają się tu również luźne imprezy z DJ-ami, trwające do późnych godzin nocnych. Kolejną atrakcją jest sama lokalizacja: klub mieści się w przestrzeni między dwoma przęsłami wiaduktu na Place de l'Europe. 
* {{Znacznik|'''Les Docks'''|46.52242 |6.61929|typ=bar|url=|kolor=000000|treść=}}'''[https://www.docks.ch/ Les Docks]''', Av. Sévelin 34. Klub położony w strefie przemysłowej, oferujący koncerty raz lub dwa razy w tygodniu – od francuskiej piosenki autorskiej (*chanson à texte*) po metal (choć dominuje muzyka świata/world music). 
* {{Znacznik|'''MAD'''|46.52187 |6.62714|typ=bar|url=|kolor=000000|treść=}}'''MAD''', Rte de Genève 23. Jeden z największych szwajcarskich klubów tanecznych, goszczący międzynarodowych DJ-ów. Czwartki to noce R&amp;B i imprezy studenckie, piątki – trance i techno, soboty – house, a niedziele – imprezy TRIXX oraz noce gejowskie (jungle). Po północy trudno się tu dostać. Szczegóły warto sprawdzić w lokalnych informatorach. 
* {{Znacznik|'''D!'''|46.52102 |6.63101|typ=bar|url=|kolor=000000|treść=}}'''[https://dclub.ch/ D!]''', Place Centrale. Klub taneczny z występami międzynarodowych DJ-ów i okazjonalnymi koncertami. Zabawa rozkręca się dopiero po północy. Szczegóły warto sprawdzić w lokalnych informatorach. 
* {{Znacznik|'''Amnesia Club'''|46.51181 |6.60927|typ=bar|url=|kolor=000000|treść=}}'''Amnesia Club''', Av. Jaques-Dalcroze 9 (''nad jeziorem''). 
* {{Znacznik|'''La Ruche Club'''|46.52407 |6.62751|typ=bar|url=|kolor=000000|treść=}}'''[https://la-ruche.ch/ La Ruche Club]''' (The Hive), Rue de la tour 41. Bardzo popularne miejsce do tańca przy muzyce minimal; czasem grany jest też psychedelic trance. To osobliwe miejsce, odwiedzane przez mnóstwo „dziwnych owadów”. „Widzimy się w Ulu!” (''On s'retrouve à la ruche!'') – tak tu mówią. Na piętrze znajduje się powiązany z klubem lokal Café Hydromel (hydromel to rodzaj miodu pitnego).

== Festiwale, imprezy ==
* '''[https://www.balelec.ch/fr Festiwal Balélec]'''. Koniec maja. Największy festiwal studencki w Europie, a także największy jednodniowy festiwal tego typu. 
* {{Znacznik|Festival de la Terre|46.52043 |6.62571 |typ=atrakcja}}'''[https://objectifterre.ch/ Festival de la Terre]''', Allée Ernest-Ansermet, 1003 Lozanna, ☎ +41 21 647 25 61. Połowa czerwca. 
* '''Festival de la Cité''', Lozanna – odbywa się w różnych dzielnicach miasta. Pierwszy tydzień lipca. Jeden z najpopularniejszych i najbardziej różnorodnych festiwali w regionie.
* {{Znacznik|Międzynarodowy Festiwal Tańca|46.5224 |6.6201 |typ=atrakcja}}'''[https://theatresevelin36.ch/fr/ Międzynarodowy Festiwal Tańca]''', Théâtre Sévelin 36, PO Box 110, 1000 Lozanna, ☎ +41 21 620 00 12. We wrześniu. I inne zajęcia.
* '''[https://2026.luff.ch/en Lausanne Underground Film and Music Festival]''' (LUFF). W październiku. Bez wątpienia jeden z najbardziej niekonwencjonalnych festiwali, którego program dosłownie schodzi z utartych szlaków, by zagłębić się w mroczne rejony artystycznych poszukiwań. 
* {{Znacznik|Metropop|46.52195 |6.62840 |typ=atrakcja}}'''[https://www.metropop.ch/ Metropop]''', Rue de Genève 10, 1003 Lozanna. W listopadzie. 
* {{Znacznik|Les Urbaines|46.52277 |6.62169 |typ=atrakcja}}'''Les Urbaines''', Rue de Genève 57, 1004 Lozanna, ☎ +41 21 566 70 30. W grudniu.

== Noclegi ==
Większość hoteli w Lozannie należy do średniej półki cenowej, choć nie brakuje tu również obiektów luksusowych – co jest naturalne w mieście będącym siedzibą Międzynarodowego Komitetu Olimpijskiego. Znajdzie się też kilka tanich opcji.

=== Oszczędnie ===
* {{Znacznik|'''ADA-Logements'''|46.52122 |6.61751|typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''[https://www.kobo.ch/ada-logements/ ADA-Logements]''', Av. de Tivoli 60, ☏ +41 21 625-7134. Obiekt typu B&amp;B oferujący dobry stosunek jakości do ceny; dysponuje 12 pokojami i wyróżnia się przyjemną, swobodną atmosferą. Ceny: 50/100 CHF. 
* {{Znacznik|'''Jeunotel'''|46.51947 |6.59732|typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''Jeunotel''', Ch. du Bois-de-Vaux, ☏ +41 21 626-0222. Hotel położony w pobliżu uniwersytetu i obiektów sportowych; oferuje 55 pokoi o swobodnym charakterze, przeznaczonych głównie dla młodszych podróżnych, oraz 6 pokoi dostosowanych do potrzeb opiekunów grup. Ceny: od 32 CHF za miejsce w pokoju trzyosobowym; 54/85 CHF za pokój jednoosobowy (odpowiednio bez prysznica i z prysznicem). 
* {{Znacznik|'''Lausanne GuestHouse'''|46.51723 |6.62530|typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''Lausanne GuestHouse''', Epinettes 4, ☏ +41 21 601-8000, info@lausanne-guesthouse.ch. Obiekt znajduje się w pobliżu dworca kolejowego CFF, dzięki czemu łatwo stąd dotrzeć do centrum Lozanny. Mieści się w ładnej kamienicy z XIX wieku. Niestety, za kilka lat budynek ma zostać wyburzony, by zrobić miejsce pod kolejny peron kolejowy. Ceny: od 36 CHF za miejsce w pokoju czteroosobowym; 88 CHF za pokój jednoosobowy (z prysznicem).

=== Umiarkowanie ===
[[Plik:Eglise st laurent.jpeg|thumb|250px|Eglise St-Laurent]]
* {{Znacznik|'''Hotel Regina'''|46.52163 |6.63120 |typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''Hotel Regina''', Rue Grand St-Jean 18 (''na Starym Mieście; metro Flon, autobus do Place Bel-Air''), ☏ +41 21 320-2441, faks: +41 21 320 25 29. Recepcja czynna do 22:00. Ten uroczy, kameralny hotel ma świetną lokalizację, idealną do zwiedzania Starego Miasta oraz dzielnicy Flon, słynącej z galerii i klubów nocnych. Personel jest niezwykle miły, a goście mają do dyspozycji bezpłatne Wi-Fi. Ceny: 84–135 CHF.
* {{Znacznik|'''Raisin'''|46.52199 |6.63310|typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''[https://www.leraisin-lausanne.ch/ Raisin]''', Place Palud 19, ☏ +41 21 312-2756. Ten tradycyjny zajazd oferuje kilka odnowionych pokoi. Lokalizacja jest absolutnie centralna. Ceny: 110/220 CHF. 
* {{Znacznik|'''Hôtel City'''|46.5206 |6.6369 |typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''[http://fhotels.ch/ Hôtel City]''', Rue Caroline 5, ☏ +41 21 320-2141. Przyjemny, zadbany hotel położony po drugiej stronie mostu Bessières (patrząc od strony katedry), dzięki czemu oferuje wspaniałe widoki. Ceny: 125–160 / 160–195 CHF. 
* {{Znacznik|'''Hôtel des Voyageurs'''|46.52172 |6.63139|typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''[https://voyageurs.ch/ Hôtel des Voyageurs]''', Rue Grand St-Jean 19 (''na Starym Mieście; metro Flon, autobus do Place Bel-Air''), ☏ +41 21 319-9111. Znajduje się tuż po drugiej stronie ulicy naprzeciwko hotelu Regina i oferuje pokoje o podobnym standardzie. Ceny: 149–178 CHF (pokój jednoosobowy) / 219–260 CHF (pokój dwuosobowy).
* {{Znacznik|'''Mövenpick'''|46.50816 |6.62431|typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''Mövenpick''', Av. Rhodanie 4 (''nad wodą w dzielnicy Ouchy, tuż poniżej stacji metra''), ☏ +41 21 612-7612. Hotel tej szwajcarskiej sieci – giganta w branży lodziarskiej i hotelarskiej – oferuje w Lozannie bardzo dobry stosunek jakości do ceny (oczywiście przy założeniu, że planuje się wydać taką kwotę na nocleg). Na parterze do wyboru są trzy znakomite restauracje, oferujące jakość lokali z wyższej półki w cenach średniego segmentu. Główna z nich serwuje dania kuchni fusion oraz – co w Europie jest rzadkością – szeroki wybór win kalifornijskich. Ceny: 180–360 CHF za pokój jednoosobowy / 194–440 CHF za dwuosobowy. 
* {{Znacznik|'''Hotel Continental'''|46.51751 |6.63006 |typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''Hotel Continental''', Place de la Gare 2 (''tuż przed dworcem kolejowym w Lozannie''), tel. +41 21 321 8800, faks +41 21 321 8801. Obiekt położony w odległości 10 minut spacerem od historycznej części miasta i dzielnicy handlowej. W hotelu znajduje się również restauracja Grill Olympia, oferująca autentyczne dania kuchni regionalnej; wszystkie składniki pochodzą od lokalnych dostawców, a szczególny nacisk kładzie się na ich jakość. Do specjałów Steak House Olympia należą różnorodne mięsa z grilla, a także ryba tygrysia oraz fondue mięsne.

=== Ekskluzywnie ===
* {{Znacznik|'''Chateau d'Ouchy'''|46.50663 |6.62747|typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''[https://www.chateaudouchy.ch/en/welcome/ Chateau d'Ouchy]''', Place du Port 2 (naprzeciwko stacji metra [[Plik:Logo_du_M2_de_Lausanne.svg|20px]] Ouchy), ☏ +41 21 616 74 51. To wciąż zamek, niedawno odnowiony. Minusem są astronomiczne ceny; miejsce, które kiedyś było okazją, stało się teraz bardzo kosztownym wyborem. Oczywiście obiekt wciąż oferuje wspaniały widok na Alpy w kantonie Vaud. Ceny: 270–440 CHF. Wskazówki dojazdu (OSM)
* {{Znacznik|'''Lausanne Palace'''|46.51953 |6.63108|typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''Lausanne Palace''', Rue du Grand-Chêne 7-9 (''obok parku Montbenon''), ☏ +41 21 331 31 31. Recepcja czynna całą dobę, przez cały rok. Ten stylowy, pięciogwiazdkowy hotel, położony tuż przy starym mieście, oferuje wspaniałe widoki na jezioro i góry oraz trzy różne restauracje, w tym wyróżnioną gwiazdką Michelin Table d'Edgard. Ceny od 350/450 CHF; apartament prezydencki kosztuje 2600 CHF. 
* {{Znacznik|'''Beau-Rivage Palace'''|46.50793 |6.63021|typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''[https://www.brp.ch/en Beau-Rivage Palace]''', Place du Port 17-19 (''naprzeciwko Chateau d'Ouchy''), ☏ +41 31 613 33 33. Absolutny szczyt luksusu wśród hoteli w Lozannie – Beau-Rivage to synonim luksusu. Idealny wybór dla delegacji MKOl lub osób, których pobyt opłaca pracodawca. Ceny: 410–680 CHF (pokój jednoosobowy) / 470–780 CHF (pokój dwuosobowy).

== Kontakt ==

== Bezpieczeństwo ==

== Informacje turystyczne ==
* '''[https://www.lausanne-tourisme.ch/en/ Biuro Informacji Turystycznej w Lozannie]''' (''znajdujące się na głównym dworcu kolejowym oraz w dzielnicy Ouchy, gdzie dzieli lokal ze stacją metra linii [[Plik:Logo_du_M2_de_Lausanne.svg|20px]]''), tel. +41 21 613-7373. Otwarte codziennie w godzinach 09:00–19:00. Pracownicy biura – zarówno na miejscu, jak i podczas rozmowy telefonicznej – niemal zawsze potrafią znaleźć hotel odpowiadający Twoim możliwościom finansowym, nawet w ostatniej chwili. Ponadto oferują oni świetną, bezpłatną mapę miasta oraz bogaty wybór przydatnych materiałów informacyjnych w języku angielskim, a także francuskim, niemieckim i włoskim.

== Wyjazd ==

{{Zarys}}
{{Atrybucja}}

{{Jest w|Vaud}}

[[Kategoria:Szwajcaria]]</text>
      <sha1>kf5toz5qplclyouo0sr9dis100lgwhs</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>158886</id>
      <parentid>158885</parentid>
      <timestamp>2026-09-25T08:59:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Moromar</username>
        <id>2451</id>
      </contributor>
      <comment>/* Bezpieczeństwo */</comment>
      <origin>158886</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="81575" sha1="s6uqtihzaxeaa3q0bhge3nmyrvkfypb" xml:space="preserve">{{Top-banner}}
{{Miejscowość infobox
 |nazwa            = Lozanna
 |nazwa oryginalna = Lausanne
 |widok            = Lausanne_Wiki.jpg
 |opis             = 
 |herb             = CHE_Lausanne_COA.svg
 |mapa             = Lausanne dot.jpg
 |państwo          = [[Plik:Flag of_Switzerland_(Pantone).svg|20px]] [[Szwajcaria]]
 |region           = [[Plik:CHE_Vaud_Flag.svg|20px]] [[Vaud]]
 |powierzchnia     = 41,38
 |wysokość         = 495
 |ludność          = 145 600
 |prefiks          = 021
 |kod pocztowy     = 1000–1018
 |www              = https://www.lausanne.ch/
}}
'''Lozanna''' ([[Rozmówki francuskie|fra]] ''Lausanne'', wym. [lozan]), stolica [[Szwajcaria|szwajcarskiego]] kantonu [[Vaud]], to liczące 140 000 mieszkańców (stan na 2020) miasto położone na północnym krańcu [[Jezioro Genewskie|Jeziora Genewskiego]] (''Lac Léman''). Stanowi ono węzeł komunikacji publicznej kantonu [[Vaud]] oraz bramę do alpejskiego kantonu [[Valais]], gdzie znajdują się jedne z najbardziej znanych stoków narciarskich na świecie.

== Charakterystyka ==
{{Infobox|Mayor Davel|[[Plik:Lausanne Major Davel.JPG|150px|right|thumb|Pomnik Mayora Davela]]'''Mayor Davel''', pełne imię i nazwisko Jean Daniel Abraham Davel urodził się 20 października 1670 roku w Morrens VD. Był szwajcarskim buntownikiem i obecnie jest uważany za par Excelle bohatera ludowego Vaudois. W 1712 roku został mianowany burmistrzem przez ludność Berna (Vaud był wówczas częścią Berna). Davel poczuł się wezwany przez Boga do wyzwolenia swojej ojczyzny – Vaud – od Berneńczyków. 31 marca 1723 roku niespodziewanie wjechał do Lozanny, zebrał tam radę miejską i przedstawił manifest. W manifeście tym naród berneński został oskarżony o szereg błędów. Wyjaśnił swój plan wyzwolenia Vaud. Nie znalazł jednak żadnego poparcia dla tej kwestii w radzie miasta i incydent został zgłoszony bezpośrednio do Berna, po czym Davel został aresztowany. Podczas śledztwa Davel był torturowany, ale nadal upierał się, że wyzwolenie Vaud było boską inspiracją i że nie miał wspólników. Niemniej jednak został uznany za winnego i ścięty w Lozannie-Vidy 24 kwietnia 1723 r. W XIX wieku historia ta została wysoce wysterylizowana i stał się bohaterem ludowym Vaud.}}
Miasto jest gospodarzem '''Międzynarodowego Komitetu Olimpijskiego''' i dwóch głównych uniwersytetów. Jak można się spodziewać, duża populacja studentów tworzy tętniącą życiem społeczność nocną i artystyczną skupioną wokół '''dzielnicy Flon'''. Znajdziesz tu także wiele znakomitych restauracji i dwa tuziny godnych uwagi muzeów, w tym '''Muzeum Olimpijskie''' i niecodzienną '''Kolekcję de l'Art Brut'''. Miłośnicy architektury znajdą na szczycie miasta najlepiej zachowaną '''gotycką katedrę''' w [[Szwajcaria|Szwajcarii]].

Lozanna, mimo że jest miastem bardzo międzynarodowym (42% jego populacji w 2013 stanowili obcokrajowcy), jest miastem [[Rozmówki francuskie|francuskojęzycznym]]. [[Rozmówki angielskie|Angielski]] nie jest tak powszechnie używany jak w [[Genewa|Genewie]] i prawdopodobnie będziesz miał problemy z porozumiewaniem się z przeciętną osobą na ulicy. Większość pracowników sektora usług mówi jednak trochę po angielsku, a poziom języka angielskiego wśród młodych Szwajcarów jest zwykle wysoki (wśród starszego pokolenia zdecydowanie silniejszy jest [[Rozmówki niemieckie|język niemiecki]]). Gość nie będzie miał problemów z poruszaniem się wyłącznie po angielsku.

[[Plik:Lausanne cathedral from gd pont.jpg|thumb|300px|Katedra w Lozannie widziana z mostu Grand Pont]]

=== Historia ===
Osadnictwo na wzgórzu, na którym leży Lozanna, istniało co najmniej od epoki kamienia, jednak większość opracowań historycznych wiąże początki miasta z rzymskim obozem ''Lausanna'', usytuowanym nieco niżej, u podnóża wzgórza w kierunku jeziora – na terenie dzisiejszej miejscowości Vidy.

W średniowieczu miasto przeniesiono na łatwiejsze do obrony szczytowe partie wzgórza; o wzroście jego zamożności i znaczenia decydowało w dużej mierze położenie przy głównych szlakach komunikacyjnych wiodących z północy na południe, łączących [[Włochy]] z rejonem [[Morze Północne|Morza Północnego]]. Było to najważniejsze miasto na północ od przełęczy św. Bernarda – przynajmniej do czasu utworzenia biskupstwa w [[Valais]].

W 1536 roku miasto zostało przejęte przez [[Berno]] od książąt Sabaudii w ramach działań mających na celu zabezpieczenie południowo-zachodniej granicy tego kantonu. [[Berno]] sprawowało władzę nad tym obszarem aż do momentu, gdy Lozanna uzyskała niezależność po wkroczeniu wojsk francuskich pod wodzą Napoleona Bonapartego w 1798 roku. W 1803 roku miasto włączono do [[Szwajcaria|Szwajcarii]] jako stolicę kantonu [[Vaud]].

[[Lavaux]] – niewielki region położony na północno-zachodnim brzegu [[Jezioro Genewskie|Jeziora Genewskiego]], rozciągający się od Lozanny po [[Montreux]] (obszar ten bywa nazywany '''Szwajcarską Riwierą''') – od około 150 lat stanowi drugi dom dla pisarzy, artystów i muzyków. Do grona pierwszych słynnych przybyszów należeli państwo Shelleyowie oraz Lord Byron; bawili się oni i tworzyli w Lozannie (krążą pogłoski, że to właśnie tutaj powstał „Frankenstein”). Wśród innych znanych mieszkańców warto wymienić Ernesta Hemingwaya, który spędzał tu zimy z młodą rodziną w okresie opisanym w książce „Ruchome święto”, oraz Charliego Chaplina, mieszkającego w [[Vevey]] od połowy lat 30. XX wieku.

=== Orientacja ===
Dla odwiedzających Lozannę najważniejszymi dzielnicami są '''Cité''', '''Ville Marché''' oraz portowa dzielnica '''Ouchy'''. Pomiędzy nimi znajduje się '''Flon''' – obecnie przede wszystkim zagłębie klubów nocnych i sklepów – oraz położona tuż poniżej dworca kolejowego, zazwyczaj spokojna dzielnica '''Sous Gare''', która szczyci się jednymi z najlepszych kawiarni w mieście. Jeśli masz ochotę na spacer, warto poświęcić kilka godzin na wędrówkę po lesie '''Sauvebelin''', położonym na północ od wzgórza ''Hermitage''. Oto krótka charakterystyka tych dzielnic:

* {{Znacznik|'''Cité'''|46.5258|6.6275|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''Cité''' — to wzgórze stanowi najstarszą część Lozanny i przyciąga wielu turystów; znajdują się tu ''katedra'', ''zamek'', muzeum ''MUDAC'', kilka innych muzeów, teatr dla dzieci oraz znakomity sklep z zabawkami.
* {{Znacznik|'''Ville Marché'''|46.5231787|6.6326505|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''Ville Marché''' — średniowieczna Lozanna rozwijała się wokół targowisk organizowanych przy bramach wjazdowych do miasta; obszar ten – obejmujący place ''Place de la Palud'', ''Place St. François'' i ''Place Riponne'' – stanowi wraz z historycznym centrum całość Starego Miasta.
* {{Znacznik|'''Flon'''|46.521667|6.626944|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''Flon''' — pierwotna linia kolejowa prowadząca do Lozanny biegła doliną rzeki Flon, jednak brak możliwości poprowadzenia jej przez środek miasta sprawił, że w XIX wieku zastąpiono ją trasą przebiegającą przez kolejne wzgórze na południe, co umożliwiło obsługę połączeń z kantonem [[Valais]] i [[Włochy|Włochami]]. Dziś dawne magazyny w dolinie Flon mieszczą głównie modne restauracje i dyskoteki.
* {{Znacznik|'''Ouchy'''|46.507072|6.626764|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''Ouchy''' — dawna wioska rybacka, włączona w granice Lozanny w połowie XIX wieku, by pełnić funkcję portu nad ''Jeziorem Genewskim'' (Lac Léman). Wspaniałe widoki na jezioro i Alpy oraz przyjemniejsza temperatura powietrza sprawiają, że Ouchy cieszy się dużą popularnością w miesiącach letnich. W pobliżu portu znajduje się wiele hoteli i restauracji; w tej dzielnicy mieści się również [https://www.olympics.com/museum/ Muzeum Olimpijskie].
* {{Znacznik|'''Sous Gare'''|46.5151324|6.6260134|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''Sous Gare''' (dosłownie „pod dworcem”) — w XIX wieku Lozanna rozrosła się, zajmując cały teren pomiędzy obecną lokalizacją dworca kolejowego a portem w Ouchy. To przede wszystkim dzielnica bloków mieszkalnych i domów, ale warto się po niej przespacerować – choćby dla ''Café de Grancy'' i parku na wzgórzu ''Crêt de Montriond''.

== Dojazd ==
=== Samolotem ===
Najbliższe lotnisko, {{Znacznik|Port lotniczy Genewa|46.23756|6.10921|typ=transport}}'''Port lotniczy Genewa''' ({{IATA|GVA}}), obsługuje niemal wszystkich europejskich przewoźników oraz cztery codzienne połączenia transatlantyckie: z [[Waszyngton]]u-Dulles (linie Continental), [[Nowy Jork|Nowego Jorku]]-JFK (Swiss), [[Newark (New Jersey)|Newark (Continental) i [[Montreal]]u (Air Canada); w przypadku innych lotów z [[Stany Zjednoczone|USA]] konieczna jest przesiadka w głównym porcie przesiadkowym (hubie) danej linii lotniczej. Podróż pociągiem między lotniskiem w Genewie a stacją Lausanne CFF trwa około 45 minut; pociągi kursują co najmniej dwa razy na godzinę, z wyjątkiem późnych godzin nocnych i wczesnoporannych. Pełna opłata za przejazd z lotniska w Genewie do Lozanny wynosi 27 franków. Alternatywą jest {{Znacznik|Port lotniczy Zurych|47.464722|8.549167|typ=transport}}'''[[Port lotniczy Zurych|lotnisko w Zurychu]]''' ({{IATA|ZRH}}), oferujące częstsze połączenia transatlantyckie, obsługiwane głównie przez linie Swiss.

=== Koleją ===
Obsługę kolejową Lozanny zapewniają [https://www.sbb.ch/en Szwajcarskie Koleje Federalne] (SBB/CFF/FFS) – jeden z najsprawniejszych systemów transportu pasażerskiego na świecie. Pociągi kursują codziennie mniej więcej co pół godziny w godzinach od 04:45 do 01:30, łącząc miasto z Genewą, [[Zurych]]em (Zürich HB), [[Berno|Bernem]], [[Lucerna|Lucerną]], [[Neuchâtel]], [[St. Gallen]], [[Brig]], [[Biel/Bienne]] oraz miejscowościami pośrednimi. Wszystkie pociągi zmierzające do [[Genewa|Genewy]] z innych części Szwajcarii przejeżdżają przez Lozannę; kursują tu również liczne pociągi lokalne, dzięki czemu w ciągu dnia połączenie z Genewą (w obu kierunkach) dostępne jest średnio co 15 minut. Podróż szybkim pociągiem bezpośrednim (IC) z [[Genewa|Genewy]] zajmuje nieco ponad pół godziny, podczas gdy pociągi lokalne, zatrzymujące się na mniejszych stacjach, mogą potrzebować na to nawet godziny. Codziennie kursują cztery pociągi z [[Paryż|paryskiego]] dworca Gare de Lyon (szybkie składy ''TGV'' przewoźnika [https://www.groupe-sncf.com/fr SNCF]), a także jeden bezpośredni pociąg z [[Wenecja|Wenecji]] i trzy z [[Mediolan]]u. Włoski przewoźnik kolejowy oferuje również połączenia nocne z [[Rzym]]u i [[Wenecja|Wenecji]]. Bilety kolejowe w [[Szwajcaria|Szwajcarii]] są drogie. Warto kupować je z wyprzedzeniem (przez internet), aby skorzystać z niższych cen (oferta ''billet dégriffé'').

{{Znacznik|Dworzec kolejowy|46.516886 |6.629096 |typ=transport}}'''Dworzec kolejowy''' (Gare CFF), Place de la Gare 9. Całodobowe skrytki bagażowe, cena: 6–9 CHF.

=== Samochodem ===
Lozanna jest połączona ze szwajcarską siecią autostrad za pośrednictwem autostrady [[Plik:A1Swiss.svg|25px]] ([[Genewa]] – [[Berno]] – [[Zurych]] – [[St. Gallen]]) oraz autostrady [[Plik:A9Swiss.svg|25px]] ([[Brig]]-Glis – [[Sion]] – [[Vallorbe]]). Dla miasta istotne znaczenie ma również łącznik autostradowy A1A, który odgałęzia się od autostrady [[Plik:A1Swiss.svg|25px]] w pobliżu Ecublens i kończy się w dzielnicy Vidy w Lozannie.

=== Autobusem ===
Autobusy międzynarodowe przyjeżdżają codziennie z [[Hiszpania|Hiszpanii]], [[Francja|Francji]] oraz głównych miast [[Europa Środkowa|Europy Środkowej]]. Wiele z nich przejeżdża przez [[Genewa|Genewę]] lub [[Bazylea|Bazyleę]], zanim zatrzyma się w Lozannie. {{Znacznik|Dworzec autobusowy|46.5365617025889|6.623129538004348|typ=transport}}'''Dworzec autobusowy''' znajduje się w północnej części miasta.

=== Statkiem ===
==== Statki wycieczkowe ====
Do Lozanny kursują statki zarówno z francuskiego, jak i szwajcarskiego brzegu Jeziora Genewskiego. Głównymi portami, z których wypływają jednostki, są [[Évian-les-Bains]], [[Montreux]], [[Genewa]] oraz wiele mniejszych miejscowości położonych nad brzegiem jeziora. Dużą popularnością wśród turystów cieszą się rejsy połączone z lunchem lub kolacją. Większość statków porusza się w spokojnym tempie, co czyni je najwolniejszym środkiem transportu do Lozanny. Latem rozkład rejsów jest dość rozbudowany, jednak jesienią i wiosną ulega on ograniczeniu, a zimą statki niemal całkowicie przestają kursować.

==== Promy ====
Z {{Znacznik|Przystań Lausanne-Ouchy|46.50514053914229|6.626600742727966|typ=transport}}'''przystani Lausanne-Ouchy''' przez cały rok kursują – w ramach oferty '''NaviMobilité''' i pod szyldem przewoźnika CGN – promy pasażerskie obsługujące bezpośrednie połączenia przez jezioro do [[Évian-les-Bains]] (linia N1) oraz [[Thonon-les-Bains]] (linia N2). Służą one przede wszystkim osobom dojeżdżającym do pracy przez granicę, dlatego kursują od poniedziałku do piątku – od wczesnych godzin porannych aż do późnego wieczora. W porównaniu ze standardowymi statkami rejsowymi CGN, promy te objęte są odrębną, nieco droższą taryfą, oferują nieco niższy komfort podróży, ale zapewniają krótszy czas przejazdu.

=== Pieszo ===
Przez miasto przebiega '''Via Francigena''' – długodystansowy szlak pieszy łączący [[Canterbury]] z [[Rzym]]em, oznaczony w Szwajcarii numerem 70.

== Komunikacja ==
{{mapa|46.518|6.632|zoom=14|layer=|staticmap=|align=|name=|grupy=transport,zobacz,natura,jedzenie,bar,nocleg,atrakcja,zakupy,alarm,zdrowie,zabytek,kontakt,nauka,punkt,rower,parking,obszar,metro,praca}}
=== Pieszo ===
Piesze wędrówki to świetny sposób na poruszanie się po Lozannie. W odległości krótkiego spaceru od głównego dworca kolejowego znajduje się wiele atrakcji, przy czym ulice w większości wolne od ruchu samochodowego zaczynają się po drugiej stronie ulicy od Rue du Petit-Chêne, która prowadzi do Place St. François na starym mieście. Stamtąd kolejne deptaki prowadzą do dzielnicy Flon z wieloma barami, klubami i restauracjami, do ulic handlowych pomiędzy Place St. François i Place de la Riponne oraz do starego miasta w pobliżu katedry. Planując spacer, weź pod uwagę, że ''Lozanna jest niezwykle stroma'' jak na miasto tej wielkości, z wieloma ulicami, które na mapie mogą wydawać się zwodniczo łatwe, co może stanowić wyzwanie, zwłaszcza dla osób o ograniczonej sprawności ruchowej. Linia metra [[Plik:Logo_du_M2_de_Lausanne.svg|20px]] (patrz poniżej) obejmuje większość najbardziej stromych części miasta i dlatego stanowi dobrą alternatywę dla pieszych.

=== Metrem ===
[[Plik:TSOL-p1030587.jpg|200px|thumb|Stacja metra Vigie na linii M1]]
Lozanna to najmniejsze miasto na świecie posiadające metro. Funkcjonują tu dwie linie metra obsługiwane przez przewoźnika ''[https://www.t-l.ch/ Transports publics de la région lausannoise]'' (TL), a ich głównym węzłem przesiadkowym jest stacja Flon. Nowa linia [[Plik:Logo_du_M2_de_Lausanne.svg|20px]] to w pełni zautomatyzowany system metra łączący dzielnicę Ouchy z północnym przedmieściem Epalinges; trasa przebiega przez główny dworzec kolejowy, stację Flon oraz liczne przystanki na Starym Mieście. Linia [[Plik:Logo_du_M2_de_Lausanne.svg|20px]] może zaskoczyć osoby odwiedzające miasto po raz pierwszy, ponieważ zarówno trasa, jak i niektóre stacje są bardzo '''strome''' – na przykład na stacji Gare peron jest nachylony, dlatego warto mocno się trzymać. Stacja Bessières, położona w pobliżu katedry, znajduje się na stromym zboczu jednego ze wzgórz Starego Miasta; przejazd windą ze stacji na poziom mostu (z wnętrza windy roztacza się widok na miasto poniżej) to atrakcja, której nie spotyka się w większości innych systemów metra. Linia [[Plik:Logo_du_M1_de_Lausanne.svg|20px]] obsługuje kierunki zachodnie, w tym Uniwersytet w Lozannie (UNIL) oraz politechnikę [https://www.epfl.ch/en/ EPFL] (École Polytechnique Fédérale de Lausanne).

Istnieje również lokalna kolej obsługiwana przez prywatną firmę [https://leb.ch/ LEB]; jej pociągi łączą się z dwiema liniami metra na stacji Flon i kursują do odległych północnych przedmieść, takich jak Echallens i Bercher, jednak dzięki coraz większej częstotliwości kursowania linia ta zaczęła pełnić funkcję trzeciej linii metra.

Wszyscy goście hoteli w Lozannie otrzymują bezpłatny bilet na metro i autobusy, ważny przez dwa tygodnie.

Bilety na metro (i autobusy) można kupić w automatach na wszystkich przystankach, a także na głównym dworcu kolejowym i stacji Flon. Ceny biletów jednorazowych zależą od odległości, zgodnie z systemem strefowym. Liczbę stref, które musi obejmować bilet, można sprawdzić na schemacie umieszczonym na automatach biletowych lub na bezpłatnej mapie dostępnej we wszystkich punktach sprzedaży. W ofercie znajdują się bilety jednorazowe, bilety „tam i z powrotem” oraz karnety dzienne i tygodniowe. Większość automatów biletowych na przystankach metra i autobusów nie wydaje reszty. Abonamenty kolejowe [https://www.sbb.ch/en CFF] (tzw. ''Abonnement Général'') uprawniają do nieograniczonych przejazdów w ramach sieci TL i LEB.

Jeśli posiadasz karnet CFF przeznaczony dla podróżnych spoza Szwajcarii, warto zapytać na głównym dworcu, czy obejmuje on lokalny transport miejski, ponieważ zasady te różnią się w zależności od rodzaju karnetu. Według stanu na lipiec 2013 bilet na „krótki przejazd” (maksymalnie 3 przystanki, ważny 30 minut) kosztuje 1,90 fr., bilet godzinny – 3,50 fr., a bilet całodniowy – 8,80 fr. Podobnie jak w Genewie, na stacjach znajdują się automaty biletowe.

=== Autobusem ===
Czyste i szybkie autobusy, również obsługiwane przez ''[http://www.t-l.ch/ TL]'', kursują bardzo często i tworzą na tyle gęstą sieć, że rzadko znajdziesz się w odległości większej niż kilkaset stóp od któregoś z przystanków. Niektóre trolejbusy przypominają pociąg złożony z dwóch wagonów, w którym właściwy pojazd ciągnie drugi, pozbawiony własnego napędu.

=== Rowerem ===
Rowery można wypożyczyć w firmie Lausanne Roule za 6 CHF dziennie (plus kaucja w wysokości 90 CHF). Firma posiada punkt w centrum miasta (tuż przy stacji metra Lausanne Flon – uwaga: adres podany na stronie internetowej jest błędny) oraz drugi na zachodnich przedmieściach, w miejscowości Renens. Planowane są kolejne lokalizacje, w tym jedna w dzielnicy Ouchy. Istnieje możliwość wypożyczenia roweru w jednym punkcie i zwrotu w drugim. Trzeci punkt znajduje się w [[Vevey]], jednak w przypadku wynajmu jednostronnego (zwrot w innym miejscu niż wypożyczenie) opłata wynosi 10 CHF. Trasa rowerowa z Lozanny do [[Vevey]] jest przepiękna: po lewej stronie rozciągają się niekończące się winnice, a po prawej – [[Jezioro Genewskie]] i [[Alpy]]. W punkcie Lausanne Roule można bezpłatnie otrzymać broszurę opisującą tę trasę.

Inną ciekawą opcją jest wynajem rowerów elektrycznych za pośrednictwem serwisu [https://bicy.ch/en bicy.ch]; ceny zaczynają się od 89 CHF miesięcznie (ok. 100 USD).

Warto pamiętać, że miasto jest dość strome, ale okolice nabrzeża są bardzo przyjemne. Dostępna jest praktyczna mapa rowerowa („Carte Velo”) w skali 1:10 000; choć wydano ją w 2006 roku, wciąż można ją pobrać ze [https://www.lausanne.ch/vie-pratique/mobilite/se-deplacer-a-lausanne/a-velo strony internetowej miasta]. Pomaga ona osobom nieznającym jeszcze Lozanny w znalezieniu najlepszych tras rowerowych w okolicy. Miasto dysponuje doskonałą siecią ścieżek, wyznaczonych pasów dla rowerów oraz tuneli, które ułatwiają pokonywanie najbardziej ruchliwych skrzyżowań. Trasy wzdłuż jeziora są niezwykle malownicze, jednak w szczytowych momentach letniego sezonu bywa na nich tłoczno od spacerowiczów, osób na rolkach i innych rowerzystów.

== Warto zobaczyć ==
{{Infobox|Serce Lozanny|Co to może oznaczać? ​​Wielu turystów zazwyczaj udaje się nad jezioro do dzielnicy Ouchy, spaceruje po promenadzie, a następnie wraca do domu, sądząc, że widzieli już Lozannę. Tymczasem prawdziwe życie toczy się powyżej głównego dworca kolejowego – na Starym Mieście oraz w dzielnicy Flon. To właśnie tam znajduje się też większość atrakcji turystycznych.}}
* {{zobacz
| name=[https://artbrut.ch/ Collection de l'Art Brut] | alt= | url= | adres=Av. des Bergières 11 | lat=46.527485| long=6.624743| wskazówki=autobus nr 2 w kierunku Désert, przystanek Jomini; autobus nr 3 w kierunku Bellevaux, przystanek Beaulieu
| tollfree=+41 21 315-2570 | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=wtorek-niedziela 11:00-18:00. Ta kolekcja dzieł niedoświadczonych artystów, którą trzeba zobaczyć, będzie na zmianę zachwycać, zadziwiać, zadziwiać i irytować. Życie wielu artystów, których prace są tu prezentowane, było trudne lub niemożliwe poza (lub wewnątrz) instytucji, odnajdując ukojenie i cel w czasami kompulsywnych aktach twórczych. 10 Fr.
}}
[[Plik:Palais du rumine.jpeg|thumb|Palais de Rumine, w którym znajduje się wiele godnych uwagi muzeów]]
* {{zobacz
| name=Palais de Rumine | alt= | url= | adres=Place de la Riponne 6 | lat=46.523611| long=6.633889| wskazówki=
| tollfree=+41 21 316-3310. | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=wto śro 11:00-18:00, czw 11:00-20:00, piątek-niedziela 11:00-17:00. Ten piękny budynek, wzorowany na włoskim renesansowym projekcie, nie jest tak stary, na jaki wygląda. Wewnątrz znajduje się pięć różnych muzeów z wystawami obejmującymi różnorodne tematy, od sztuk pięknych po historię naturalną. 4 Fr.
}}
* {{zobacz
| name=Muzeum Archeologiczno-Historyczne | alt=Musée d'archéologie et d'histoire | url= | adres=Place de la Riponne 6 | lat=46.523655| long=6.637206| wskazówki=
| tollfree=+41 21 316-3430 | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=wt.-czw. 11:00-18:00, pt.-niedz. 11:00-17:00. 6 Fr.
}}
* {{zobacz
| name=[https://www.mcba.ch/ Muzeum Sztuk Pięknych] | alt=Musée des Beaux-Arts | url= | adres=Place de la Riponne 6 | lat=46.517991| long=6.62544| wskazówki=
| tollfree=+41 21 316-3445 | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=pon.-czw. 11:00-20:00, pt.-niedz. 11:00-17:00.
}}
* {{zobacz
| name=Muzeum Historyczne w Lozannie | alt=Musée Historique de Lausanne | url= | adres=Place de la Cathedral 4 | lat=46.523015| long=6.634942| wskazówki=
| tollfree=+41 21 315-4101 | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=wt.-czw. 11:00-18:00, pt.-niedz. 11:00-17:00. Zbiór map, obrazów i dokumentów dotyczących historii Lozanny i regionu Jeziora Genewskiego od czasów najdawniejszych, przez długą okupację berneńską, po wyzwolenie i współczesność. Warto odwiedzić samą pięknie wykonaną dioramę XVI-wiecznej Lozanny. 4 Fr, studenci 2,50 Fr.
}}
* {{zobacz
| name=[https://mudac.ch/ Mudac] | alt= | url= | adres=Place de la Cathedral 6 | lat=46.5221| long=6.6353| wskazówki=
| tollfree=+41 21 315-2530 | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=wto-niedziela 11:00-18:00, lipiec-sierpień pon. 11:00-18:00. Muzeum designu i współczesnej sztuki użytkowej. 10 Fr.
}}
* {{zobacz
| name=[https://elysee.ch/ Musée de l'Elysée] | alt= | url= | adres=Av. de l'Elysée 18 | lat=46.51855| long=6.62398| wskazówki=
| tollfree=+41 21 316-9911 | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Wt.–niedz. 11:00–18:00. Światowej klasy muzeum fotografii, położone w pięknym parku. Bardzo blisko Muzeum Olimpijskiego. 8 CHF, studenci 4 CHF.
}}
* {{zobacz
| name=Espace Arlaud | alt= | url= | adres=Place de la Riponne 2 bis | lat=46.5228| long=6.6321| wskazówki=
| tollfree=+41 21 316-3850. | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Śr.-pt. 12:00-18:00, pt.-ndz. 11:00-17:00. 6 Fr.
}}
* {{zobacz
| name=La Tour d'Ale | alt= | url= | adres=Av. de l'Elysée 18 | lat=46.5228| long=6.6321| wskazówki=
| tollfree=+41 21 316-9911 | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Wieża, jedna z niewielu zachowanych części średniowiecznych murów obronnych, stanowi dobry pretekst do odwiedzenia rue de l'Ale i rue de la Tour. Choć można go podziwiać z zewnątrz, jest on zamknięty dla zwiedzających.
}}
* {{zobacz
| name=[https://fondation-hermitage.ch/?__cf_chl_rt_tk=SiioVdjAKBJf649XCOYiN8DjH_XuQ82nBARhcPLzl6I-1790237441-1.0.1.1-8WPrcMUxzA9q2_9D4G6CtcD9tjAHb_Ylc.6lfNUOAG4 Fondation de l'Hermitage] | alt= | url= | adres=Rte du Signal 2 | lat=46.5282| long=6.63723| wskazówki=
| tollfree=+41 21 312 50 13 | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Wt.–niedz. 10:00–18:00, czw. 10:00–21:00, święta 10:00–18:00. Zbudowana w 1841 roku jako rezydencja bankiera Charlesa-Juste’a Bugniona, posiadłość Hermitage zajmuje położony wśród drzew teren na wzgórzu nad Starym Miastem, skąd roztacza się wspaniały widok na katedrę i [[Alpy]]. W 1976 roku rodzina przekazała dom wraz z gruntem miastu Lozanna; obecnie budynek służy jako miejsce organizacji światowej klasy objazdowych wystaw sztuki. Dorośli: 15 CHF, seniorzy: 12 CHF, studenci i osoby bezrobotne: 7 CHF, wstęp dla osób poniżej 18. roku życia bezpłatny.
}}
* {{zobacz
| name=[https://www.lausanne.ch/vie-pratique/culture/musees/mrv Musée Romain Lausanne-Vidy] | alt= | url= | adres=Chemin du Bois-de-Vaux 24 | lat=46.518917| long=6.598794| wskazówki=
| tollfree=+41 21 315 41 85 | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Wt.–niedz. 11:00–18:00. Prezentowane są tu znaleziska architektoniczne z terenu osady położonej tuż po drugiej stronie drogi, gdzie wciąż zachowały się pozostałości murów i forum z czasów Cezara. Wstęp: 8 franków, studenci – 5 franków.
}}
* {{zobacz
| name=Katedra Notre Dame | alt= | url= | adres=Place de la Cathédrale | lat=46.5225| long=6.635556| wskazówki=
| tollfree=+41 21 316-7161 | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=pon.-pt. 07:00-19:00, sob. niedz. 08:00-18:00. Na szczycie góry, na której zbudowane jest stare miasto. Katedra jest dość interesująca architektonicznie z wieloma małymi wieżami i oknami. Z wieży roztacza się fantastyczny widok na miasto i okolicę, ale ponieważ katedra znajduje się na szczycie miasta, warto zrobić zdjęcie już z małego placu na zewnątrz. Bezpłatny.
}}
* {{zobacz
| name=Muzeum Olimpijskie | alt= | url= | adres=Quai d'Ouchy 1 | lat=46.508611| long=6.633889| wskazówki=
| tollfree=+41 21 621-6511 | fax=+41 21 621 65 12
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Od 1 maja do 30 września: codziennie w godz. 9:00–18:00; od 1 października do 30 kwietnia: od wtorku do niedzieli w godz. 9:00–18:00. Muzeum reklamuje się jako miejsce prezentujące „bogactwo wspomnień, które podtrzymają w Tobie pasję do idei olimpijskiej”. Ogród rzeźb, z którego roztacza się widok na Jezioro Genewskie, jest udostępniony dla zwiedzających. W okresie od 1 listopada do 31 marca obiekt jest nieczynny w poniedziałki. Wśród eksponatów znajdują się m.in. buty narciarskie Jean-Claude’a Killy’ego oraz złote buty lekkoatletyczne Carla Lewisa. Cena wstępu: 14 CHF za zwiedzanie całego muzeum, 7 CHF za wstęp wyłącznie na wystawy czasowe. Dzieci płacą połowę ceny; wstęp dla dzieci poniżej 10. roku życia jest bezpłatny.
}}
* {{zobacz
| name=[https://www.aquatis.ch/ Aquatis] | alt= | url= | adres=Route de Berne 144 | lat=46.508611| long=6.633889| wskazówki=Metro [[Plik:Logo_du_M2_de_Lausanne.svg|20px]], stacja Vennes, autostrada [[Plik:A9Swiss.svg|25px]], zjazd Vennes
| tollfree=+41 21 654 23 23 | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=info@aquatis.ch. 1 listopada – 31 marca: 10:00–18:00; 1 kwietnia – 31 października: 09:00–19:00. Największe w Europie akwarium i wiwarium słodkowodne, otwarte w 2017 roku. Ponad 10 000 ryb oraz 100 gadów i płazów w 46 akwariach, wiwariach i terrariach. Zwiedzanie zajmuje około 2 godzin. Cena: 29 CHF dla dorosłych, 19 CHF dla dzieci powyżej 5. roku życia; wstęp bezpłatny dla młodszych dzieci. Dostępne są ceny rodzinne i zniżki dla uczniów/studentów.
}}
* {{zobacz
| name=[https://www.sainf.ch/ Kościół św. Franciszka] | alt= | url= | adres= | lat=46.51971| long=6.63335| wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Został wzniesiony w XIII wieku i stanowił prezbiterium dawnego klasztoru franciszkanów. Aby zwiedzić kościół św. Franciszka (Église Saint-François), można wysiąść na stacji metra Lausanne Flon, obsługiwanej przez obie linie ([[Plik:Logo_du_M1_de_Lausanne.svg|20px]] i [[Plik:Logo_du_M2_de_Lausanne.svg|20px]]); stamtąd do kościoła jest około 5–10 minut drogi. Dogodniejszy dojazd zapewnia jednak autobus: linie nr 1, 2, 4, 6, 7, 8, 9, 12, 13, 16, 17 i 66 obsługują przystanek o tej samej nazwie z różną częstotliwością kursowania.
}}
* {{zobacz
| name=Château St. Maire | alt= | url= | adres= | lat=46.524864| long=6.635706| wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Budynek wzniesiono na przełomie XIV i XV wieku. Dawniej pełnił funkcję rezydencji biskupiej, a później siedziby namiestników z Berna; obecnie mieści się w nim muzeum historyczne. Obiekt znajduje się w górnej części Starego Miasta i jest łatwo dostępny autobusem. Najlepiej wysiąść na przystanku Tunnel (linie 8, 16, 22, 60 – różna częstotliwość kursowania) lub Pierre Viret (linia 16); stamtąd dojście pieszo zajmuje około 5–10 minut.
}}
* {{zobacz
| name=[https://www.chateaudouchy.ch/en/welcome/ Château d'Ouchy] | alt= | url= | adres=Place du Port 2 | lat=46.50672| long=6.62761| wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Château d'Ouchy został zbudowany około 1170 roku, następnie kilkakrotnie przebudowywany, w 1609 roku podpalony i popadający w ruinę. Jean-Jacques Mercier kazał usunąć ruiny z wyjątkiem wieży w latach 1885-1889, a w latach 1889-1893 zbudował dzisiejszy neogotycki zamek. Najbliższa stacja autobusowa i stacja metra to Ouchy.
}}
[[Plik:Lausanne Rathaus.JPG|300px|right|thumb|Ratusz przy Place de la Palud]]
[[Plik:Lausanne Bel-Air.JPG|thumb|Wieża Bel-Air]]
* {{zobacz
| name=Ratusz | alt= | url= | adres=Place de la Palud 2 | lat=46.52173| long=6.63288| wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Budynek znajduje się przy placu Place de la Palud i jest połączony z katedrą schodami Escalier du Marché. Został wzniesiony w XVII wieku i stanowi siedzibę władz miejskich oraz rady miasta. Można do niego dojechać linią metra [[Plik:Logo_du_M2_de_Lausanne.svg|20px]]; najbliższe stacje to Riponne-Maurice Béjart i Flon. Do stacji Flon dojeżdża również linia metra [[Plik:Logo_du_M1_de_Lausanne.svg|20px]]. Dojście pieszo zajmuje około 10 minut.
}}
* {{zobacz
| name=Grand Pont | alt= | url= | adres= | lat=46.520468| long=6.63135| wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Został ukończony w 1844 roku. Przebiega nad doliną Flon, którą zasypano w 1874 roku. Można do niej dotrzeć liniami metra [[Plik:Logo_du_M1_de_Lausanne.svg|20px]] i [[Plik:Logo_du_M2_de_Lausanne.svg|20px]], wysiadając na przystanku Flon. Można również wysiąść na przystanku St. François, obsługiwanym przez linie autobusowe nr 1, 2, 4, 6, 7, 8, 9, 12, 13, 16, 17 i 66.
}}
* {{zobacz
| name=[https://cche.com/de/Projekte/complexe-bel-air/ Wieża Bel-Air] | alt= | url= | adres=Place Bel-Air 1 | lat=46.52206| long=6.62886| wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=był pierwszym drapaczem chmur w Szwajcarii. Ma 61 metrów wysokości i została zbudowana w latach 1929-1932. Do przystanku Bel-Air można dojechać liniami autobusowymi 1, 2, 4, 6, 7, 8, 13 i 17 lub metrem [[Plik:Logo_du_M1_de_Lausanne.svg|20px]] lub [[Plik:Logo_du_M2_de_Lausanne.svg|20px]], wysiąść we Flon i iść 5 minut pieszo.
}}
* {{zobacz
| name=[https://www.lausanne.ch/portrait/carte-identite/architecture-et-monuments/patrimoine-architectural/entre-deux-guerres/tribunal-federal.html Sąd Federalny] | alt= | url= | adres=Avenue du Tribunal Fédéral 29 | lat=46.51964| long=6.64422| wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Został otwarty w 1927 roku i stanowi najwyższy organ sądowy Szwajcarii. Można do niego dotrzeć, korzystając ze stacji autobusowej i metra Pont-Bessières (linia metra [[Plik:Logo_du_M2_de_Lausanne.svg|20px]] oraz linie autobusowe 6, 7, 16, 22 i 60) lub z przystanku autobusowego Mon Repos, obsługiwanego przez linię nr 13.
}}
=== Parki ===
* {{Znacznik|Parc de Mont-Repos|46.518493 |6.642526 |typ=natura}}'''Parc de Mont-Repos''' znajduje się w pobliżu Szwajcarskiego Sądu Federalnego; oferuje woliery, plac zabaw dla dzieci, małą kawiarnię, wodospad oraz dużo terenów zielonych.
* {{Znacznik|Parc de la Vallée de la Jeunesse|46.5202 |6.6046 |typ=natura}}'''Parc de la Vallée de la Jeunesse''' to rozległy teren zielony w zachodniej części Lozanny.
* {{Znacznik|Bois de Sauvabelin|46.535317 |6.638519 |typ=natura}}'''Bois de Sauvabelin''' to obszar leśny na północy Lozanny, z wieżą widokową i niewielkim jeziorem.

== Aktywny wypoczynek ==
[[Plik:Lausanne view from Cathedral square.JPG | thumb | 300px | Stare Miasto widziane z placu Katedralnego]]
* '''Zwiedź Stare Miasto'''. Ze stacji kolejowej możesz wygodnie dojechać metrem do dzielnic Flon, Riponne lub Bessières (w pobliżu katedry). Jeśli natomiast nie boisz się wspinaczki, możesz ruszyć pieszo – wyłączona z ruchu kołowego część Starego Miasta zaczyna się tuż naprzeciwko dworca, a droga prowadzi stromo pod górę. Sklepy są czynne w ściśle określonych godzinach: od poniedziałku do piątku w godz. 10:00–19:00 oraz w soboty w godz. 10:00–18:00. W środy i soboty przez cały rok niemal cały ten rozległy obszar wolny od ruchu samochodowego zamienia się w wielki targ. Dzięki ukształtowaniu terenu (wzgórzom utrudniającym zabudowę drogową) Stare Miasto w Lozannie jest większe niż w większości szwajcarskich miast – wyjątkiem jest tu jedynie [[Zurych]]. Można tu spędzić dni na wędrówkach brukowanymi uliczkami, a i tak nie odkryć wszystkich zakamarków. Po zamknięciu sklepów do dyspozycji są dziesiątki restauracji, kawiarni i klubów nocnych – od urokliwych i przytulnych po modne i klimatyczne; warto zauważyć, że przy placu Place Central Stare Miasto łączy się z dzielnicą '''Flon''', słynącą z klubów i galerii. Spaceruj do woli – wstęp jest oczywiście bezpłatny.
* '''Odkryj las Sauvabelin''' (''na północ od centrum''). Nie przegap ogólnodostępnej {{Znacznik|Wieża Sauvabelin|46.535278|6.638611|typ=atrakcja}}'''wieży Sauvabelin''', z której roztacza się widok 360° na jezioro, Alpy i góry Jura. Następnie zejdź do centrum miasta przez park przy Fondation de l'Hermitage (patrz wyżej).
* '''Ciesz się widokami nad jeziorem w dzielnicy Ouchy'''. Pojedź linią metra [[Plik:Logo_du_M2_de_Lausanne.svg|20px]] do stacji Ouchy – i gotowe: po wyjściu ze stacji zobaczysz przed sobą rozciągające się jezioro (a przy dobrej pogodzie także [[Alpy]]). Nad brzegiem jeziora znajdują się również restauracje, bary oraz zamek-hotel Château d'Ouchy.
* '''Wejdź na wieżę katedry'''. Widok ze szczytu wieży katedry jest wart wysiłku związanego ze wspinaczką. Informacji udziela siostra zakonna w sklepiku z pamiątkami wewnątrz katedry. Od godziny 22:00 do drugiej nad ranem nocny stróż wykrzykuje aktualną godzinę, kontynuując tradycję sięgającą 1405 roku.
* '''Piłka nożna''': [https://www.lausanne-sport.ch/ FC Lausanne-Sport] występuje w Swiss Super League, czyli najwyższej klasie rozgrywkowej w Szwajcarii. Ich stadionem domowym jest {{Znacznik|Stade de la Tuilière|46.543556|6.622028|typ=atrakcja}}'''Stade de la Tuilière''' (pojemność 12 500 miejsc), położony 3 km na północ od centrum miasta. Klub [https://fcslo.ch/ FC Stade Lausanne Ouchy] spadł z ligi w 2024 roku i występuje obecnie w Challenge League – na drugim poziomie rozgrywkowym. Ich stadionem domowym jest {{Znacznik|La Pontaise|46.533333|6.624167|typ=atrakcja}}'''La Pontaise''' (pojemność 15 700 miejsc) – stadion olimpijski znajdujący się 2 km na północ od centrum miasta.

=== Koncerty i teatr ===
* {{Znacznik|Métropole|46.52213 |6.62845 |typ=atrakcja}}'''[http://www.mymetropole.ch/ Métropole]''', Rue des Terreaux 25, ☏ +41 21 340-9200. pon. 09:00-19:00, wt.-pt. 08:30-19:00, sob. 08:00-18:00. Główna sala koncertowa zachodniej Szwajcarii, Métropole księguje muzykę taneczną, muzykę świata, pop, jazz itp. Jeśli będziesz przejeżdżać przez miasto w odpowiednim czasie, możesz złapać tu wszystko, od Lozanńskiej Orkiestry Kameralnej po The Cure. 
* {{Znacznik|Espace de Terreaux|46.52300 |6.62800 |typ=atrakcja}}'''[https://terreaux.org/web.php/1/terreaux/accueil Espace de Terreaux]''', Rue des Terreaux 14, ☏ +41 21 320-0046. Lokalna rada kościołów protestanckich zdekonsekrowała kaplicę znajdującą się po drugiej stronie ulicy od centrum handlowego Metropole 2000 i obecnie wykorzystuje ją do cotygodniowych koncertów, podczas których odbywają się zarówno występy sakralne, jak i świeckie, od amerykańskich śpiewaków gospel, przez wschodnioeuropejskie zespoły klezmerskie, po teatr lalek dla dzieci. 
* {{Znacznik|Arsenic|46.52269 |6.62168 |typ=atrakcja}}'''[https://arsenic.ch/ Arsenic]''', Rue de Genève 57, ☏ +41 21 625-1136, info@theatre-arsenic.ch. Specjalizujący się w bardziej niecodziennych występach, Arsenic oferuje pełny harmonogram awangardowego teatru, muzyki jazzowej i popowej, a także instalacji/performansów jesienią, zimą i wiosną. 
* {{Znacznik|Théâtre de Vidy|46.51271 |6.61090 |typ=atrakcja}}'''[https://www.vidy.ch/fr/ Théâtre de Vidy]''', Av. Jaques-Dalcroze 5, ☏ +41 21 619-4545. 
* {{Znacznik|Théâtre Boulimie|46.52258 |6.63190 |typ=atrakcja}}'''[http://www.theatreboulimie.com/ Théâtre Boulimie]''', Place Arlaud 1, ☏ +41 312-9700. Sanktuarium szwajcarskiego humoru. Edycja wskazówek OSM
* {{Znacznik|Théâtre 2.21|46.52629 |6.63936 |typ=atrakcja}}'''[https://theatre221.ch/ Théâtre 2.21]''', Rue de l'Industrie 10, ☏ +41 21 311-6514. 
* {{Znacznik|Les Docks|46.52241 |6.61926 |typ=atrakcja}}'''[http://www.lesdocks.ch/ Les Docks]''', Av. Sévelin 34, ☏ +41 21 623-4444. Muzyka na żywo i bar. 
* {{Znacznik|Le Romandie|46.52013 |6.63165 |typ=atrakcja}}'''[https://www.leromandie.ch/ Le Romandie]''', Place de la Riponne 10, ☏ +41 21 311-1719. Klub rockowy i muzyka na żywo. Zobacz ich stronę internetową programu. 
* {{Znacznik|Théâtre Kléber-Méleau|46.52496 |6.60027 |typ=atrakcja}}'''Théâtre Kléber-Méleau''', 1020 Renens-Malley, ☏ +41 21 625-8429.

== Praca ==
Rynek pracy w [[Vaud]] jest dynamiczny, szczególnie w sektorze zaawansowanych technologii z imponującą liczbą start-upów zlokalizowanych w pobliżu EPFL.

Jak wszędzie w [[Szwajcaria|Szwajcarii]], obcokrajowcy z [[Europa|Europy]] muszą uzyskać zezwolenie B lub L, zanim będą mogli tam pracować. Przydział ten następuje automatycznie w ramach umów dwustronnych z UE, ale należy znaleźć pracodawcę, który chce podjąć odpowiednie kroki. Z drugiej strony pracodawcy zatrudniający osoby spoza Europy są ograniczeni do zwykłych warunków wykazania braków na istniejącym rynku. Wrażenie czy rzeczywistość: zagraniczni pracownicy (w szczególności Francuzi, czyli „pracownicy przygraniczni”) są regularnie oskarżani o zaniżanie płac, co może prowadzić do głosowania za odrzuceniem, jak np. ta z dnia 9 lutego 2014.

== Nauka ==
* {{Znacznik|'''UNIL'''|46.5222 |6.5807 |typ=nauka|url=|kolor=FF00FF|treść=}}'''[https://www.unil.ch/unil/fr/home.html Uniwersytet w Lozannie]''' (''UNIL''), Dorigny (''kampus obejmuje trzy lokalizacje: Dorigny, CHUV i Épalinges''), ☎ +41 21 692 11 11. 
* {{Znacznik|'''EPFL'''|46.5176 |6.5670 |typ=nauka|url=|kolor=FF00FF|treść=}}'''[https://www.epfl.ch/en/ Szwajcarski Federalny Instytut Technologii w Lozannie]''' (''EPFL''), Route Cantonale, 1015 Lozanna, ☎ +41 21 693 11 11. 
* {{Znacznik|'''EHL'''|46.5618 |6.6829 |typ=nauka|url=|kolor=FF00FF|treść=}}'''[https://www.ehl.edu/ École hôtelière de Lausanne]''' (''EHL''), Route de Cojonnex 18, 1000 Lozanna, ☎ +41 21 785 11 11. 
* {{Znacznik|'''HEP Vaud'''|46.51304 |6.62157 |typ=nauka|url=|kolor=FF00FF|treść=}}'''[https://www.hepl.ch/accueil.html Wyższa Szkoła Pedagogiczna kantonu Vaud]''' (''HEP Vaud''), Avenue de Cour 33, 1007 Lozanna, ☎ +41 21 316 92 70. 
* {{Znacznik|'''HES – Wyższa Szkoła Zawodowa Zachodniej Szwajcarii'''|46.52159 |6.61283 |typ=nauka|url=|kolor=FF00FF|treść=}}'''HES – Wyższa Szkoła Zawodowa Zachodniej Szwajcarii''', Avenue de Provence 6, 1007 Lozanna, ☎ +41 58 900 00 02, faks: +41 58 900 00 03, master@hes-so.ch. W Lozannie znajduje się pięć wyższych szkół zawodowych (HES) kształcących w następujących dziedzinach: zdrowie, praca socjalna, wzornictwo, muzyka oraz inżynieria przemysłowa i zarządzanie. 
* {{Znacznik|'''ECAL'''|46.53662 |6.58848 |typ=nauka|url=|kolor=FF00FF|treść=}}'''[https://ecal.ch/fr/ École cantonale d'art de Lausanne]''' (''ECAL''), Avenue du Temple 5, 1020 Renens, ☎ +41 21 316 99 33.
* {{Znacznik|'''École de Jazz et de Musique Actuelle de Lausanne'''|46.52122 |6.62653 |typ=nauka|url=|kolor=FF00FF|treść=}}'''[https://ejma.ch/ École de Jazz et de Musique Actuelle de Lausanne]''', Rue des Côtes-de-Montbenon 26, 1003 Lozanna, ☎ +41 21 341 72 00.

== Zakupy ==
[[Plik:Lausanne-cathe7.JPG|thumb|Katedra w Lozannie widziana z Place de l'Ours]]
Typowe szwajcarskie pamiątki można znaleźć w kilku miejscach w mieście, choć nie są one tak wszechobecne jak w [[Genewa|Genewie]] czy [[Berno|Bernie]]. Prawdziwą atrakcją jest tu kolorowy targ, odbywający się w soboty i środy na stromych, krętych uliczkach Starego Miasta. Nie brakuje tu również butików i domów towarowych. W niedziele większość sklepów jest zamknięta – wyjątkiem jest dzielnica Ouchy, której część znajduje się na terenie federalnym.

Wśród typowych i ekskluzywnych sklepów można natknąć się na kilka miejsc, które mogą zaskoczyć:

* {{Znacznik|'''Pompes Funèbres'''|46.52061 |6.62966 |typ=zakupy|url=|kolor=008080|treść=}}'''Pompes Funèbres''', Place de l'Europe 8, ☏ +41 21 312-5842. Nazwa tego sklepu obuwniczego oznacza „usługi pogrzebowe” (fr. *pompes funèbres*), ale słowo *pompe* może odnosić się zarówno do ceremonii, jak i do pewnego rodzaju obuwia – stąd ta gra słów. W ofercie znajdują się modne marki, takie jak Dr Martens, Camper i inne. 
* {{Znacznik|'''Coup de chapeau'''|46.51918 |6.63697 |typ=zakupy|url=|kolor=008080|treść=}}'''[https://www.chapeaux.ch/ Coup de chapeau]''', Place Benjamin-Constant 1, ☏ +41 21 311-5405. Pon. 13:30–18:30; wt.–pt. 09:30–12:00, 13:30–18:30; sob. 09:30–12:30, 13:30–17:00. Sklep z kapeluszami w XXI wieku to niemal z definicji pewnego rodzaju anachronizm – być może właśnie dlatego jest ich tak niewiele. To prawdopodobnie również powód, dla którego ten niewielki sklep w Lozannie przyciąga klientów z całego świata.
* {{Znacznik|'''Bazar d'Ouchy'''|46.50733 |6.62722 |typ=zakupy|url=|kolor=008080|treść=}}'''[https://www.bazarouchy.com/ Bazar d'Ouchy]''', Av. d'Ouchy 76 (''dolny odcinek Av. d'Ouchy''), ☏ +41 21 616-2377. 09:30–12:45, 14:15–18:45. Czy wspominaliśmy już o typowych szwajcarskich pamiątkach? Cóż, jeśli właśnie tego szukasz, to świetnym pomysłem będzie wizyta w tym przyjaznym i dobrze zaopatrzonym sklepie w pobliżu przystanku [[Plik:Logo_du_M2_de_Lausanne.svg|20px]] w Ouchy. Wszyscy mówią tam biegle po angielsku, więc śmiało pytaj.

== Gastronomia ==
Odwiedzając Lozannę, koniecznie trzeba spróbować kiełbasy '''Saucisson vaudois''' (z regionu Vaud). Tradycyjnie serwuje się ją z '''Papet vaudois''', czyli purée z pora i ziemniaków. Ponadto w okolicach Lozanny znajduje się wiele nasłonecznionych zboczy, na których powstaje doskonałe '''wino''' – na zachodzie jest to region [[La Côte]], a na wschodzie [[Lavaux]] i dolina Rodanu. '''Warto ich spróbować!'''

=== Oszczędnie ===
W Lozannie sprawdzają się też typowe sposoby na tanie jedzenie podczas podróży. Na terenie dworca kolejowego znajdują się trzy sklepy spożywcze czynne codziennie do północy (choć są one nieco droższe); dobrą alternatywą jest sklep Aldi, mieszczący się na tyłach dworca, poniżej peronu nr 9. Jest tu mnóstwo świetnych miejsc na piknik – warto wybrać się na przykład na wzgórze {{Znacznik|Crêt de Montriond|46.5140457|6.6239653|typ=natura}}'''Crêt de Montriond'''. Aby tam dotrzeć, należy zejść pod tory, wejść po schodach na główną aleję i skręcić w lewo. Po skręcie powinieneś zobaczyć przed sobą zielone wzgórze o wysokości mniej więcej pięciopiętrowego budynku. Jeśli znajdujesz się bliżej portu Ouchy, masz do dyspozycji dwa sklepy czynne codziennie: „Migros” w pobliżu hotelu Mövenpick oraz „Coop Pronto”, położony nieco powyżej zamku Château d'Ouchy.

Jeśli posiadasz ważną legitymację studencką, wiele tanich, a nawet niektóre restauracje ze średniej półki cenowej, oferują specjalne menu studenckie w obniżonej cenie.

* {{Znacznik|'''P'tit Bar'''|45.5626001|18.6812647|typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''P'tit Bar''', Rue Louis-Curtat 6. Otwarte codziennie do 19:00. Lokal jest malutki – zgodnie z nazwą mieści około 12 osób jednocześnie, przy czym często trzeba dzielić stolik z nieznajomymi (co sprzyja nawiązywaniu nowych znajomości). Serwują tu tylko lunche: latem sałatki, a zimą doskonałe zupy. 
* {{Znacznik|'''Tibits'''|45.5626001|18.6812647|typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''[https://www.tibits.ch/fr/home Tibits]''', Place de la Gare 11, 1003 Lozanna (''na dworcu kolejowym, przy zachodnim krańcu peronu 1''), ☏ +41 32 531 38 88, info@tibits.ch. 06:30–23:00. W pełni wegetariański bufet z kilkoma daniami typu fast food przygotowywanymi na zamówienie (np. wegeburger) oraz doskonałym lokalnym winem; wszystko to w klasycznym wnętrzu dawnego lokalu „Buffet de la Gare”. Tibits nie przeprowadziło zwykłego remontu, lecz z dbałością odrestaurowało przestrzeń, co widać na pierwszy rzut oka. Ceny: 1–30 CHF. 
* {{Znacznik|'''Crêperie de la Chandeleur'''|45.5626001|18.6812647|typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''Crêperie de la Chandeleur''', Rue Mercerie 9 (''w strefie wyłączonej z ruchu kołowego na Starym Mieście, między Place de la Palud a katedrą''), ☏ +41 21 312-8419. Wt.–sob. 10:00–23:00. Ta urocza naleśnikarnia oferuje naleśniki w domowej, bretońskiej atmosferze. Jeśli podróżujesz z dziećmi, to świetne miejsce na lunch lub kolację – panuje tu przyjazna atmosfera dzięki właścicielom i miejscowym bywalcom, a dzieci mogą zająć się zabawą bogatym zestawem dostępnych zabawek. Ceny: 25–30 CHF. 
* {{Znacznik|'''Holy Cow!'''|45.5626001|18.6812647|typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''[https://holycow.ch/ Holy Cow!]''', Rue Cheneau de Bourg 17. Pon.–śr. 11:00–22:00, wt.–sob. 11:00–23:00. Prawdopodobnie najlepsze burgery w Lozannie. Ich burger „Elvis Blue Cheese” został uznany za najlepszego burgera w Szwajcarii przez blog kulinarny theburgerblog.ch. Lokal mieści około 30 osób, ale wieczorami bywa w nim dość tłoczno. Zdecydowanie warto go jednak odwiedzić. Cena: 20 CHF. 
* {{Znacznik|'''La Croquignole'''|45.5626001|18.6812647|typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''La Croquignole''', Rue de l'Ale 16. Kawiarnia na Starym Mieście, przy ulicy prowadzącej do wieży Ale; w ofercie różnorodne kanapki i inne świeżo wypiekane produkty. 
* {{Znacznik|'''Le Charlot'''|45.5626001|18.6812647|typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''Le Charlot''', Rue Pichard 8. Jeśli szukasz smacznej kanapki, to miejsce będzie idealnym wyborem. Kanapki są prawdziwą ucztą dla oczu i podniebienia. Szeroki wybór i świetne sosy.
* {{Znacznik|'''La Mosaïque'''|45.5626001|18.6812647|typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''La Mosaïque''', Av. d'Ouchy 70. Bardzo dobra kuchnia etiopska. Polecamy delektowanie się posiłkiem z widokiem na jezioro i góry.

=== Umiarkowanie ===
* {{Znacznik|'''Léonardo'''|46.52108 |6.62912 |typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''Léonardo''', Esplanade du Flon. Włoska restauracja stawiająca na zdrowe jedzenie, z różnorodnym i pełnym energii, młodym personelem. Dużym atutem i okazją cenową jest tu bogaty bufet sałatkowy, choć dania z karty również prezentują wysoki poziom. Lokal oferuje m.in. różne warianty ręcznie wyrabianego makaronu spaghetti ''alla chitarra'', rozmaite rodzaje bruschetty oraz burgera wegetariańskiego. 
* {{Znacznik|'''Sicily'''|46.528146 |6.648749 |typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''Sicily''' (Restaurant Pizzeria Sicily) (''przystanek autobusowy Vallonnette''), ☏ +41 21 653 04 02. 08:30–23:00. Choć lokal znajduje się nieco na uboczu, krótka przejażdżka autobusem zdecydowanie się opłaca; Sicily to rodzinna włoska restauracja serwująca – jak sama nazwa wskazuje – specjały z południa Włoch i Sycylii. Jakość potraw znacznie przewyższa to, czego można by oczekiwać po typowej lokalnej knajpce, a serdeczność obsługi robi jeszcze większe wrażenie. Ceny od 20 CHF. 
* {{Znacznik|'''Café de Grancy'''|46.51524 |6.62866 |typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''[https://www.cafedegrancy.ch/ Café de Grancy]''', Av. du Rond-Point 1 (''jedna przecznica na południe od głównego dworca kolejowego, metro: Grancy''), ☏ +41 21 616-8666. Lokal Grancy oferuje pełne menu obiadowe wysokiej jakości, w którym zawsze znajdują się ciekawe propozycje dla wegetarian. Wielu podróżnych odwiedza to miejsce jednak po to, by – poza godzinami obiadowymi – delektować się kawą przy książce lub gazecie albo po prostu poczuć ducha tego lokalu, pracując nad niedokończoną pracą magisterską. Atmosfera jest tu taka, jakby drzwi wejściowe były teleportem rodem z science-fiction, łączącym lokal bezpośrednio z Berkeley. Kawa: 3 CHF; kieliszek wina lub piwo: 3,50–4,20 CHF; (znakomite) risotto dnia: 16 CHF. 
* {{Znacznik|'''Café Saint Pierre'''|46.51939 |6.63709 |typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''[http://www.cafesaintpierre.ch/ Café Saint Pierre]''', Galeries Benjamin Constant 1 (''metro: Bessières''), ☏ +41 21 323-3636. Saint Pierre to kolejny lokal prowadzony przez zespół Café de Grancy; oferuje codzienne menu lunchowe oraz wybór drobnych przekąsek wieczorem, a także bogatą kartę win i innych trunków. W weekendowe wieczory (wliczając czwartki) lokal bywa zatłoczony, więc warto przyjść wcześniej. Cena: 30–40 CHF.
* {{Znacznik|'''Poco Loco'''|46.52307 |6.62602 |typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''[http://pocoloco-movida.ch/ Poco Loco]''', Place Chauderon 5 (''wejście również od strony dzielnicy Flon, z ulicy Rue de Genève''), ☏ +41 22 329-1111. Pon.–śr. 11:30–14:00 i 18:00–23:59, czw. 11:30–14:00 i 18:00–01:00, pt. 11:30–14:00 i 18:00–02:00, sob. 18:00–02:00. Pewnie nie wybierasz się do Szwajcarii specjalnie na meksykańskie jedzenie, ale jeśli nabierzesz na nie ochoty podczas pobytu, trudno o lepszy wybór niż ten gwarny, popularny i dość autentyczny lokal, sąsiadujący z kinem wyświetlającym filmy hiszpańskojęzyczne oraz modnym barem. W menu deserowym znajdziesz wybór meksykańskich cygar, tequili i oczywiście słodkości. Lokal jest dość przyjazny dla wegetarian – w ofercie znajdują się wegetariańskie fajity oraz wrap ze szpinakiem. Kolacja: 30–35 CHF.
* {{Znacznik|'''Java'''|46.52046 |6.63846 |typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''[https://www.lejava.ch/ Java]''', Rue Marterey 36 (''między Rue Enning a Place de l'Ours''), ☏ +41 21 321-3837. Ten kameralny bar i restauracja mają w sobie coś niezwykle przyjaznego, co sprawia, że ​​chce się tu zostać na dłużej – najpierw na chwilę relaksu, a potem na kolację, wybierając spośród wielu pięknie podanych dań inspirowanych kuchnią śródziemnomorską lub bogatej oferty wytrawnych naleśników (crêpes). Wegetarianie poczują się tu jak w domu. Kolacja: ok. 20 CHF.
* {{Znacznik|'''Mövenpick'''|46.50827 |6.62416 |typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''Mövenpick''', Av. de Rhodanie 4, ☏ +41 21 612-7612. Codziennie 06:30–23:30. 
* {{Znacznik|'''Pinte-Besson'''|46.52330 |6.62962 |typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''[https://www.pinte-besson.com/ Pinte-Besson]''', Rue de l'Ale 4, ☏ +41 21 312-5969, infos@pinte-besson.com. Pon.–pt. 08:00–24:00. To najstarsza restauracja w Lozannie, serwująca absolutnie klasyczną kuchnię szwajcarską na bardzo wysokim poziomie. Lokal pełni również funkcję lokalnego baru. 15–25 CHF (lunch); 30–40 CHF (kolacja). 
* {{Znacznik|'''Ristorante St-Paul'''|46.52817 |6.61641 |typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''Ristorante St-Paul''', Av. d'Echallens 72, ☏ +41 21 544-7391. Wieczorami, od wtorku do soboty. Mathilde i Nazzareno Raffa – doświadczeni specjaliści od kuchni włoskiej, wcześniej związani z hotelem Angleterre w dzielnicy Ouchy – zrobili ogromne wrażenie na lozańskim środowisku kulinarnym, otwierając to niezwykle autentyczne bistro serwujące dania z południa Włoch. Choć – wzorem Apulii – główny nacisk położono tu na owoce morza, w menu nie brakuje również propozycji dla wegetarian. Mathilde mówi biegle po angielsku, a jej wiedza na temat włoskich win jest niemal encyklopedyczna; warto więc zapytać ją o opinię, gdy otrzymasz kartę win.

=== Ekskluzywnie ===
* {{Znacznik|'''Le Club''''|46.52161 |6.62668 |typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''Le Club''', Flon Valley (''dojazd metrem [[Plik:Logo_du_M2_de_Lausanne.svg|20px]] do stacji Flon, następnie spacer na plac/esplanadę''). Wysokiej klasy kuchnia włoska w dużej, modnej restauracji o przeszklonych ścianach. Warto spróbować ravioli z truflami. Latem taras, odizolowany od ruchu samochodowego, przyciąga wielu singli. Bezpłatne Wi-Fi. Koszt kolacji to ok. 50 CHF za osobę. 
* {{Znacznik|'''MYO'''|46.51979 |6.62732 |typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''MYO''', 1 allée Ernest-Ansermet (''w parku Montbennon''), ☏ +41 21 323-2288. Wysokiej klasy restauracja serwująca sushi i dania kuchni fusion, z wspaniałym widokiem na jezioro i Alpy. Wegetarianie nie muszą się martwić – kreatywność szefa kuchni obejmuje również dania niezawierające owoców morza. ok. 60 CHF za osobę. 
* {{Znacznik|'''Eat Me'''|46.52025 |6.63233 |typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''[https://eat-me.ch/ Eat Me]''', Rue Pépinet 3 (''w pobliżu Place Saint-François''), ☏ +41 21 311-7659. Restauracja prowadzona przez szefa kuchni Stéphane’a Goubina oferuje kulinarną podróż „dookoła świata”, łącząc smaki Rzymu, Paryża, Nowego Jorku, Tokio i Bangkoku. Od 60 CHF za osobę. 
* {{Znacznik|'''l'Accademia'''|46.50732 |6.62829 |typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''l'Accademia''', 11 Place du Port (''w hotelu Angleterre''), ☏ +41 21 613-3434. Kuchnia włoska na najwyższym poziomie, serwowana w przytulnie urządzonym wnętrzu. Na uwagę zasługuje zarówno znakomita obsługa, jak i bogata karta win. Jakość idzie tu w parze z ceną. Od 60 CHF za osobę. 
* {{Znacznik|'''la Table d'Edgard'''|46.51950 |6.63089 |typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''la Table d'Edgard''', Rue du Grand-Chêne 7-9 (''w hotelu Lausanne Palace''), ☏ +41 21 331 3215. Restauracja słynąca z pomysłowej, wyrafinowanej kuchni i niezwykle troskliwej obsługi; lokal został wyróżniony gwiazdką Michelin – jedną z dwóch przyznanych restauracjom w centrum Lozanny. Od 100 CHF za osobę. 
* {{Znacznik|'''Restaurant de l'Hôtel de Ville de Crissier'''|46.55410 |6.57667 |typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''[http://www.philippe-rochat.ch/ Restaurant de l'Hôtel de Ville de Crissier]''', Rue d'Yverdon 1 (''dojazd autobusem nr 18 do przystanku Crissier-centre – skąd jest już niedaleko – lub taksówką''), tel. +41 21 634-0505. Absolutna czołówka gastronomii w szwajcarskiej części kraju (Romandii), a być może i w całej Szwajcarii. Recenzenci opisujący kunszt kulinarny (nieżyjącego już) szefa kuchni Benoît Violiera używają określeń takich jak „nieporównywalny”, „wybitny” czy „spektakularny”. Lokal szczyci się trzema gwiazdkami Michelin (to najwyższa możliwa ocena, przyznawana niezwykle rzadko) oraz notą 19 na 20 punktów w przewodniku Gault et Millau (co również należy do rzadkości). Warto dokonać rezerwacji z kilkumiesięcznym wyprzedzeniem. Koszt menu waha się od 295 do 360 franków (bez wina).

== Życie nocne ==
Ogromna liczba lokali nocnych sprawia, że ​​trudno zdecydować, które z nich uwzględnić w zestawieniu. Zazwyczaj skupiają się one w dzielnicach rozrywkowych, takich jak Flon, Place du Tunnel, Place de la Gare czy Rue Marterey. Niniejsza lista prezentuje jeden lub dwa lokale z każdego z tych obszarów, a także kilka miejsc położonych nieco na uboczu, z dala od utartych szlaków.

[https://www.lausanne-tourisme.ch/en/ Oficjalna strona internetowa miasta] oferuje zaskakująco dobre zestawienia wydarzeń muzycznych, więc warto tam zajrzeć, aby sprawdzić, co dzieje się w mieście podczas Twojej wizyty.

=== Bary ===
* {{Znacznik|'''Le Bourg'''|46.52005 |6.63642 |typ=bar|url=|kolor=000000|treść=}}'''[https://www.le-bourg.ch/ Le Bourg]''', Rue de Bourg 51, ☏ +41 21 311-6753. Śr. 18:00–01:00, Czw. 18:00–03:00, Pt.–Sob. 18:00–04:00. Świetne miejsce, by zobaczyć wschodzące gwiazdy jazzu i artystów scenicznych z całego kontynentu. Lokal to w rzeczywistości teatr z niewielkim barem przy wejściu; program artystyczny jest imponujący jak na salę mieszczącą maksymalnie 30 osób – od francuskiego jazzu akordeonowego czy gypsy jazzu, przez „nowy folk” w stylu CocoRosie, aż po słynnych DJ-ów z Chicago i Nowego Jorku. Wielu gości zastanawia się, jak udaje im się to wszystko zorganizować. Piwo/wino: 4 CHF.
* {{Znacznik|'''La Bossette'''|46.52606 |6.63672 |typ=bar|url=|kolor=000000|treść=}}'''[https://bo7.ch/ La Bossette]''' (La Bo7), Place du Nord 4, ☏ +41213201585, info@bo7.ch. Restauracja i bar; luźna atmosfera, przystępne ceny i dobre piwo. 
* {{Znacznik|'''Black Luna'''|46.52033 |6.62992 |typ=bar|url=|kolor=000000|treść=}}'''Black Luna''', Place de l'Europe 7 (''wewnątrz stacji metra Flon, przy torze linii [[Plik:Logo_du_M1_de_Lausanne.svg|20px]]''), ☏ +41 21 311-4427. Wt.–Sob. do 02:00. Klimatyczny, mroczny lokal przypominający jaskinię, mieszczący się w miejscu dawnych klubów N²O i Luna. Black Luna oferuje wystrój pełen motywów roślinnych, doskonałe przekąski barowe i dobre drinki, a także chwilę wytchnienia tuż obok rozrywkowej dzielnicy Flon – lokal znajduje się praktycznie wewnątrz stacji metra Flon. Piwo lub kieliszek wina: 3,50–7,00 CHF. 
* {{Znacznik|'''Bar Tabac'''|46.51807 |6.63488|typ=bar|url=|kolor=000000|treść=}}'''Bar Tabac''', Rue Beau-Séjour 7, ☏ +41 21 312-3316. Ta przyjazna kawiarnia oferuje ogromny wybór belgijskich piw i francuskich win. Wystrój jest modny, lecz bez przesady, panuje tu spokojna atmosfera, a wśród klientów spotkać można bardzo przyjemną mieszankę ludzi. 
* {{Znacznik|'''Café Couronne d'Or'''|46.52499 |6.63370|typ=bar|url=|kolor=000000|treść=}}'''[https://www.couronnedor.ch/ Café Couronne d'Or]''', Rue des Deux-Marches 13, ☏ +41 21 311-3817. Niedz., wt. 16:00–23:59, śr. 08:00–23:59, czw.–sob. 08:00–01:00. To kolejne świetne miejsce na drinka przy pracy nad pracą magisterską lub na rozmowę z przyjaciółmi; w sobotnie popołudnia czy niedzielne wieczory lokal pęka w szwach. Przytulny, tradycyjny bar w wąskiej uliczce między placami Riponne a Tunnel. 
* {{Znacznik|'''Café du Château'''|46.52472 |6.63459|typ=bar|url=|kolor=000000|treść=}}'''[https://brasserieduchateau.ch/ Café du Château]''' (Brasserie Artisanale), Place du Tunnel 1, ☏ +41 21 312-6011. Codziennie od 17:00. Lokal oferuje szereg piw warzonych na miejscu, w tym specjalność zakładu – w pełni naturalne piwo imbirowe. Działa tu również kuchnia serwująca smaczną pizzę w rozsądnych cenach. Obowiązuje tu obsługa przy barze, więc trzeba zamówić osobiście – w przeciwnym razie można długo czekać, aż ktoś nas zauważy i obsłuży. Pinta piwa imbirowego (lub innego) kosztuje 5 franków, a pizza – 15 franków. Pizza i piwo własnej produkcji dostępne są w weekendy aż do godziny 4:00 rano.
* {{Znacznik|'''Bleu Lézard'''|46.52010 |6.63772|typ=bar|url=|kolor=000000|treść=}}'''[http://www.bleu-lezard.ch/ Bleu Lézard]''', Rue Enning 10. Bleu Lézard to popularne miejsce spotkań studentów, oferujące na piętrze restaurację, kawiarnię i bar, a w piwnicy – ​​parkiet taneczny. Zazwyczaj w środy odbywają się tu koncerty na żywo, a w weekendy grają DJ-e. Idealne miejsce na późny niedzielny brunch. Piwo kosztuje 4 franki.
* {{Znacznik|'''Le Lounge'''|46.50679 |6.62752|typ=bar|url=|kolor=000000|treść=}}'''Le Lounge''' (Chateau d'Ouchy), Place du Port 2 (''w pobliżu końcowej stacji metra linii M; lokal znajduje się po wschodniej stronie zamku, z widokiem na Alpy Vaudois''), ☏ +41 21 331-3232. Pon.–pt. 10:00–01:00, sob.–niedz. 10:00–02:00. Lokal w hotelu Chateau d'Ouchy oferuje wygodne białe kanapy i imponującą kolekcję szkockich whisky, ale jego największym atutem jest atmosfera rodem z filmu o Jamesie Bondzie.
* {{Znacznik|'''El Cavalo Blanco'''|46.50755 |6.62716|typ=bar|url=|kolor=000000|treść=}}'''El Cavalo Blanco''', Av. d'Ouchy 66 (''nieco powyżej zamku''). To już nie jest pub stylizowany na angielski – dawny „White Horse” przekształcił się w bar tapas, i to naprawdę świetny. Uwaga: sangria blanco (sangria na bazie białego wina) jest niebezpiecznie dobra. 
* {{Znacznik|'''MGM'''|46.50774  |6.62535|typ=bar|url=|kolor=000000|treść=}}'''MGM''', Rue du Lac 14 (''50 m na wschód od stacji metra Ouchy''), ☏ +41 21 616-3881. Lokal z czerwoną fasadą zwróconą w stronę jeziora i Alp; MGM dysponuje dwoma tarasami: typowym ogródkiem na chodniku oraz – co lepsze – tarasem na piętrze, idealnym miejscem na relaks i drinka z widokiem na masyw Chablais w promieniach letniego, wieczornego słońca. 
* {{Znacznik|'''XIIIème Siècle'''|46.52344 |6.63532|typ=bar|url=|kolor=000000|treść=}}'''XIIIème Siècle''', Rue Cité-Devant (''na Starym Mieście, za katedrą''). Codziennie 22:00–05:00. Choć reklamuje się jako bar studencki, ten lokal w piwnicy (o nazwie „XIII wiek”) naprawdę ożywa po północy, gdy inne bary zaczynają się zamykać. Zabawa taneczna (i intensywne podrywanie) trwa tu do 5:00 rano. Duży plus: bardzo czyste toalety – w pełni nowoczesne, na miarę XXI wieku. Trunki są tu jednak nieco droższe niż w innych miejscach. 5 franków za piwo. 
* {{Znacznik|'''Le Lapin Vert'''|46.52358 |6.63589|typ=bar|url=|kolor=000000|treść=}}'''[http://www.lapinvert.ch/ Le Lapin Vert]''', Ruelle du Lapin Vert (''na Starym Mieście, za katedrą''), ☏ +41 21 312-1317. Pt.–sob. do 03:00. Bar rockowy. Piwo, pot i głośna muzyka. 
* {{Znacznik|'''The Great Escape'''|46.52277 |6.63323|typ=bar|url=|kolor=000000|treść=}}'''[https://the-great.ch/ The Great Escape]''', Rue de la Madeleine 18, ☏ +41 21 312-3194. Lokal dysponuje kilkoma ekranami wyświetlającymi wydarzenia sportowe; choć liczba miejsc wewnątrz jest ograniczona, bar posiada bardzo przyjemny taras zewnętrzny, szczególnie w cieplejszych miesiącach. W dni powszednie panuje tu raczej spokojna i luźna atmosfera, jednak w weekendy bywa tłoczno i ​​gwarno. 
* {{Znacznik|'''Taco's Bar'''|46.52146 |6.62845|typ=bar|url=|kolor=000000|treść=}}'''[https://tacos-bar.ch/ Taco's Bar]''', Rue de Genève 17 (''w piwnicy w dzielnicy Flon''), ☏ +41 21 320-1525. Stoły bilardowe i muzyka na żywo; lokal o dość dużej powierzchni.
* {{Znacznik|'''La Mise En Bière'''|46.52379 |6.62862 |typ=bar|url=|kolor=000000|treść=}}'''[https://lamise.ch/en La Mise En Bière]''', Rue de la Tour 14 1004, ☏ +41 21 311 39 12. Pon.–pt. 15:00–22:00, sob. 11:00–22:00, niedz. nieczynne. Bar z piwem rzemieślniczym, oferujący rotacyjny wybór ok. 30 piw z beczki (zarówno zagranicznych, jak i krajowych). Obok znajduje się również dobrze zaopatrzony sklep. Obsługa mówi głównie po angielsku. Lokal zamykany jest dość wcześnie, więc warto to uwzględnić w planach. 
Dla odwiedzających spoza francuskojęzycznej części [[Szwajcaria|Szwajcarii]] zaskakujące może być to, jak dobrze życie nocne społeczności '''gejowskiej''' jest zintegrowane z ogólnym życiem nocnym miasta. Większość lokali w Lozannie jest zdecydowanie przyjazna gejom, a w wielu z nich pracuje mieszany personel (zarówno osoby heteroseksualne, jak i homoseksualne). Istnieje jednak kilka miejsc, które albo reklamują się jako lokale gejowskie, albo przyciągają głównie klientelę homoseksualną, wykraczając tym samym poza zwykłą przyjazność wobec tej społeczności. Jeśli właśnie tego szukasz, przy Avenue de Tivoli znajduje się wiele takich barów.

=== Kluby ===
* {{Znacznik|'''Le Romandie – Rock club Lôzane'''|46.52016 |6.63162|typ=bar|url=|kolor=000000|treść=}}'''[https://www.leromandie.ch/ Le Romandie – Rock club Lôzane]''', Place de l'Europe 1b. Jako spółdzielnia prowadzona przez członków, Romandie oferuje prawdopodobnie najtańsze drinki w całej Szwajcarii, ale najważniejsze są tu zespoły. Repertuar koncentruje się głównie na hard rocku i heavy metalu, choć co tydzień występują też wykonawcy muzyki folkowej i innych gatunków; odbywają się tu również luźne imprezy z DJ-ami, trwające do późnych godzin nocnych. Kolejną atrakcją jest sama lokalizacja: klub mieści się w przestrzeni między dwoma przęsłami wiaduktu na Place de l'Europe. 
* {{Znacznik|'''Les Docks'''|46.52242 |6.61929|typ=bar|url=|kolor=000000|treść=}}'''[https://www.docks.ch/ Les Docks]''', Av. Sévelin 34. Klub położony w strefie przemysłowej, oferujący koncerty raz lub dwa razy w tygodniu – od francuskiej piosenki autorskiej (*chanson à texte*) po metal (choć dominuje muzyka świata/world music). 
* {{Znacznik|'''MAD'''|46.52187 |6.62714|typ=bar|url=|kolor=000000|treść=}}'''MAD''', Rte de Genève 23. Jeden z największych szwajcarskich klubów tanecznych, goszczący międzynarodowych DJ-ów. Czwartki to noce R&amp;B i imprezy studenckie, piątki – trance i techno, soboty – house, a niedziele – imprezy TRIXX oraz noce gejowskie (jungle). Po północy trudno się tu dostać. Szczegóły warto sprawdzić w lokalnych informatorach. 
* {{Znacznik|'''D!'''|46.52102 |6.63101|typ=bar|url=|kolor=000000|treść=}}'''[https://dclub.ch/ D!]''', Place Centrale. Klub taneczny z występami międzynarodowych DJ-ów i okazjonalnymi koncertami. Zabawa rozkręca się dopiero po północy. Szczegóły warto sprawdzić w lokalnych informatorach. 
* {{Znacznik|'''Amnesia Club'''|46.51181 |6.60927|typ=bar|url=|kolor=000000|treść=}}'''Amnesia Club''', Av. Jaques-Dalcroze 9 (''nad jeziorem''). 
* {{Znacznik|'''La Ruche Club'''|46.52407 |6.62751|typ=bar|url=|kolor=000000|treść=}}'''[https://la-ruche.ch/ La Ruche Club]''' (The Hive), Rue de la tour 41. Bardzo popularne miejsce do tańca przy muzyce minimal; czasem grany jest też psychedelic trance. To osobliwe miejsce, odwiedzane przez mnóstwo „dziwnych owadów”. „Widzimy się w Ulu!” (''On s'retrouve à la ruche!'') – tak tu mówią. Na piętrze znajduje się powiązany z klubem lokal Café Hydromel (hydromel to rodzaj miodu pitnego).

== Festiwale, imprezy ==
* '''[https://www.balelec.ch/fr Festiwal Balélec]'''. Koniec maja. Największy festiwal studencki w Europie, a także największy jednodniowy festiwal tego typu. 
* {{Znacznik|Festival de la Terre|46.52043 |6.62571 |typ=atrakcja}}'''[https://objectifterre.ch/ Festival de la Terre]''', Allée Ernest-Ansermet, 1003 Lozanna, ☎ +41 21 647 25 61. Połowa czerwca. 
* '''Festival de la Cité''', Lozanna – odbywa się w różnych dzielnicach miasta. Pierwszy tydzień lipca. Jeden z najpopularniejszych i najbardziej różnorodnych festiwali w regionie.
* {{Znacznik|Międzynarodowy Festiwal Tańca|46.5224 |6.6201 |typ=atrakcja}}'''[https://theatresevelin36.ch/fr/ Międzynarodowy Festiwal Tańca]''', Théâtre Sévelin 36, PO Box 110, 1000 Lozanna, ☎ +41 21 620 00 12. We wrześniu. I inne zajęcia.
* '''[https://2026.luff.ch/en Lausanne Underground Film and Music Festival]''' (LUFF). W październiku. Bez wątpienia jeden z najbardziej niekonwencjonalnych festiwali, którego program dosłownie schodzi z utartych szlaków, by zagłębić się w mroczne rejony artystycznych poszukiwań. 
* {{Znacznik|Metropop|46.52195 |6.62840 |typ=atrakcja}}'''[https://www.metropop.ch/ Metropop]''', Rue de Genève 10, 1003 Lozanna. W listopadzie. 
* {{Znacznik|Les Urbaines|46.52277 |6.62169 |typ=atrakcja}}'''Les Urbaines''', Rue de Genève 57, 1004 Lozanna, ☎ +41 21 566 70 30. W grudniu.

== Noclegi ==
Większość hoteli w Lozannie należy do średniej półki cenowej, choć nie brakuje tu również obiektów luksusowych – co jest naturalne w mieście będącym siedzibą Międzynarodowego Komitetu Olimpijskiego. Znajdzie się też kilka tanich opcji.

=== Oszczędnie ===
* {{Znacznik|'''ADA-Logements'''|46.52122 |6.61751|typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''[https://www.kobo.ch/ada-logements/ ADA-Logements]''', Av. de Tivoli 60, ☏ +41 21 625-7134. Obiekt typu B&amp;B oferujący dobry stosunek jakości do ceny; dysponuje 12 pokojami i wyróżnia się przyjemną, swobodną atmosferą. Ceny: 50/100 CHF. 
* {{Znacznik|'''Jeunotel'''|46.51947 |6.59732|typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''Jeunotel''', Ch. du Bois-de-Vaux, ☏ +41 21 626-0222. Hotel położony w pobliżu uniwersytetu i obiektów sportowych; oferuje 55 pokoi o swobodnym charakterze, przeznaczonych głównie dla młodszych podróżnych, oraz 6 pokoi dostosowanych do potrzeb opiekunów grup. Ceny: od 32 CHF za miejsce w pokoju trzyosobowym; 54/85 CHF za pokój jednoosobowy (odpowiednio bez prysznica i z prysznicem). 
* {{Znacznik|'''Lausanne GuestHouse'''|46.51723 |6.62530|typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''Lausanne GuestHouse''', Epinettes 4, ☏ +41 21 601-8000, info@lausanne-guesthouse.ch. Obiekt znajduje się w pobliżu dworca kolejowego CFF, dzięki czemu łatwo stąd dotrzeć do centrum Lozanny. Mieści się w ładnej kamienicy z XIX wieku. Niestety, za kilka lat budynek ma zostać wyburzony, by zrobić miejsce pod kolejny peron kolejowy. Ceny: od 36 CHF za miejsce w pokoju czteroosobowym; 88 CHF za pokój jednoosobowy (z prysznicem).

=== Umiarkowanie ===
[[Plik:Eglise st laurent.jpeg|thumb|250px|Eglise St-Laurent]]
* {{Znacznik|'''Hotel Regina'''|46.52163 |6.63120 |typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''Hotel Regina''', Rue Grand St-Jean 18 (''na Starym Mieście; metro Flon, autobus do Place Bel-Air''), ☏ +41 21 320-2441, faks: +41 21 320 25 29. Recepcja czynna do 22:00. Ten uroczy, kameralny hotel ma świetną lokalizację, idealną do zwiedzania Starego Miasta oraz dzielnicy Flon, słynącej z galerii i klubów nocnych. Personel jest niezwykle miły, a goście mają do dyspozycji bezpłatne Wi-Fi. Ceny: 84–135 CHF.
* {{Znacznik|'''Raisin'''|46.52199 |6.63310|typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''[https://www.leraisin-lausanne.ch/ Raisin]''', Place Palud 19, ☏ +41 21 312-2756. Ten tradycyjny zajazd oferuje kilka odnowionych pokoi. Lokalizacja jest absolutnie centralna. Ceny: 110/220 CHF. 
* {{Znacznik|'''Hôtel City'''|46.5206 |6.6369 |typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''[http://fhotels.ch/ Hôtel City]''', Rue Caroline 5, ☏ +41 21 320-2141. Przyjemny, zadbany hotel położony po drugiej stronie mostu Bessières (patrząc od strony katedry), dzięki czemu oferuje wspaniałe widoki. Ceny: 125–160 / 160–195 CHF. 
* {{Znacznik|'''Hôtel des Voyageurs'''|46.52172 |6.63139|typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''[https://voyageurs.ch/ Hôtel des Voyageurs]''', Rue Grand St-Jean 19 (''na Starym Mieście; metro Flon, autobus do Place Bel-Air''), ☏ +41 21 319-9111. Znajduje się tuż po drugiej stronie ulicy naprzeciwko hotelu Regina i oferuje pokoje o podobnym standardzie. Ceny: 149–178 CHF (pokój jednoosobowy) / 219–260 CHF (pokój dwuosobowy).
* {{Znacznik|'''Mövenpick'''|46.50816 |6.62431|typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''Mövenpick''', Av. Rhodanie 4 (''nad wodą w dzielnicy Ouchy, tuż poniżej stacji metra''), ☏ +41 21 612-7612. Hotel tej szwajcarskiej sieci – giganta w branży lodziarskiej i hotelarskiej – oferuje w Lozannie bardzo dobry stosunek jakości do ceny (oczywiście przy założeniu, że planuje się wydać taką kwotę na nocleg). Na parterze do wyboru są trzy znakomite restauracje, oferujące jakość lokali z wyższej półki w cenach średniego segmentu. Główna z nich serwuje dania kuchni fusion oraz – co w Europie jest rzadkością – szeroki wybór win kalifornijskich. Ceny: 180–360 CHF za pokój jednoosobowy / 194–440 CHF za dwuosobowy. 
* {{Znacznik|'''Hotel Continental'''|46.51751 |6.63006 |typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''Hotel Continental''', Place de la Gare 2 (''tuż przed dworcem kolejowym w Lozannie''), tel. +41 21 321 8800, faks +41 21 321 8801. Obiekt położony w odległości 10 minut spacerem od historycznej części miasta i dzielnicy handlowej. W hotelu znajduje się również restauracja Grill Olympia, oferująca autentyczne dania kuchni regionalnej; wszystkie składniki pochodzą od lokalnych dostawców, a szczególny nacisk kładzie się na ich jakość. Do specjałów Steak House Olympia należą różnorodne mięsa z grilla, a także ryba tygrysia oraz fondue mięsne.

=== Ekskluzywnie ===
* {{Znacznik|'''Chateau d'Ouchy'''|46.50663 |6.62747|typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''[https://www.chateaudouchy.ch/en/welcome/ Chateau d'Ouchy]''', Place du Port 2 (naprzeciwko stacji metra [[Plik:Logo_du_M2_de_Lausanne.svg|20px]] Ouchy), ☏ +41 21 616 74 51. To wciąż zamek, niedawno odnowiony. Minusem są astronomiczne ceny; miejsce, które kiedyś było okazją, stało się teraz bardzo kosztownym wyborem. Oczywiście obiekt wciąż oferuje wspaniały widok na Alpy w kantonie Vaud. Ceny: 270–440 CHF. Wskazówki dojazdu (OSM)
* {{Znacznik|'''Lausanne Palace'''|46.51953 |6.63108|typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''Lausanne Palace''', Rue du Grand-Chêne 7-9 (''obok parku Montbenon''), ☏ +41 21 331 31 31. Recepcja czynna całą dobę, przez cały rok. Ten stylowy, pięciogwiazdkowy hotel, położony tuż przy starym mieście, oferuje wspaniałe widoki na jezioro i góry oraz trzy różne restauracje, w tym wyróżnioną gwiazdką Michelin Table d'Edgard. Ceny od 350/450 CHF; apartament prezydencki kosztuje 2600 CHF. 
* {{Znacznik|'''Beau-Rivage Palace'''|46.50793 |6.63021|typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''[https://www.brp.ch/en Beau-Rivage Palace]''', Place du Port 17-19 (''naprzeciwko Chateau d'Ouchy''), ☏ +41 31 613 33 33. Absolutny szczyt luksusu wśród hoteli w Lozannie – Beau-Rivage to synonim luksusu. Idealny wybór dla delegacji MKOl lub osób, których pobyt opłaca pracodawca. Ceny: 410–680 CHF (pokój jednoosobowy) / 470–780 CHF (pokój dwuosobowy).

== Kontakt ==

== Bezpieczeństwo ==
Jak na miasto tej wielkości, Lozanna jest za dnia dość bezpieczna. Jednak po zmroku atmosfera staje się nieco bardziej napięta. Ze względu na dużą liczbę osób odwiedzających kluby oraz migrantów, zdarzają się wśród nich również nieuczciwe jednostki.

'''Na Starym Mieście problemem staje się żebractwo'''. Pojawiają się nowe, zorganizowane grupy żebraków, a także – choć rzadziej – samotnie żebrzące dzieci. Najbardziej dotknięte tym zjawiskiem obszary to Lausanne-Flon oraz Saint-François w ciągu dnia. Warto kierować się zdrowym rozsądkiem: jeśli żebrak zachowuje się agresywnie lub nieuprzejmie, prawdopodobnie mamy do czynienia ze zorganizowanym procederem. Osoby rzeczywiście potrzebujące zazwyczaj zachowują się biernie i cicho. Nie należy wspierać zorganizowanego żebractwa; '''przypadki żebrzących dzieci trzeba niezwłocznie zgłaszać''' najbliższemu policjantowi lub pracownikowi ochrony.

Miejsca, których należy unikać nocą, to Rue de Genève (rejon, w którym kwitnie prostytucja) oraz park przy budynku sądu (Tribunal d'Arrondissement). Złą sławą po zmroku cieszą się również dzielnica La Borde oraz las Sauvabelin. Bójki wywoływane przez tłumy klubowiczów i osoby nietrzeźwe w weekendowe noce – które w przeszłości sprawiły, że Lozanna zajmowała pierwsze miejsce w statystykach przestępczości wśród szwajcarskich miast – w ostatnich latach wydają się występować rzadziej.

Istnieją też miejsca, takie jak dworzec kolejowy czy plac Chauderon, gdzie można zostać zaczepionym przez dilerów narkotyków. Zazwyczaj jednak nie zajmują się oni napadami rabunkowymi, a miejsca te są zazwyczaj bardzo ruchliwe i objęte nadzorem policji.

Place de la Riponne może budzić lęk, ponieważ jest to wyznaczone przez miasto miejsce gromadzenia się osób uzależnionych od narkotyków. Panuje tam jednak spory ruch pieszy i regularnie pojawiają się patrole policji. Miejscowi często wyolbrzymiają stopień zagrożenia w tym miejscu, pamiętając czasy, gdy sytuacja wyglądała tam znacznie gorzej.

Kobiety poruszające się samotnie po zmroku powinny zachować szczególną ostrożność, choć przypadki napaści należą do rzadkości.

Warto również uważać w pociągu kursującym między Lozanną a lotniskiem w Genewie; jest to miejsce często wybierane przez złodziei kradnących torby i bagaże.

== Zdrowie ==
'''W nagłych wypadkach zadzwoń pod numer 144 (obsługa w języku francuskim).'''

* {{Znacznik|'''CHUV'''|46.52471 |6.64117|typ=zdrowie|url=|kolor=FF0000|treść=}}'''[https://www.chuv.ch/fr/ CHUV]''', Rue du Bugnon 46, ☏ +41 21 314-1111. Całodobowa pomoc medyczna w Szpitalu Uniwersyteckim kantonu Vaud (CHUV). 
* {{Znacznik|'''Permanence PMU-Flon'''|46.5210169 |6.629381|typ=zdrowie|url=|kolor=FF0000|treść=}}'''Permanence PMU-Flon''', Voie du Chariot 4, ☏ +41 21 314 9090. Pon.–sob. 07:00–21:00, niedziele i święta 09:00–19:00. Pomoc medyczna w nagłych przypadkach. 
* {{Znacznik|'''Centre Médical de Vidy'''|46.51826 |6.60042 |typ=zdrowie|url=|kolor=FF0000|treść=}}'''[https://www.vidymed.ch/ Centre Médical de Vidy]''', Route de Chavannes 11 (''tuż przy rondzie Maladière''), ☏ +41 21 622-8888. Pon.–pt. 07:00–23:00, sob.–niedz. 09:00–23:00. Codzienna pomoc medyczna w nagłych przypadkach. Można przyjść bez wcześniejszego umawiania się! Bardzo szybka obsługa w tym nowym, nowoczesnym centrum pomocy doraźnej. 
* {{Znacznik|'''Hôpital de l'Enfance'''|46.52952 |6.61469|typ=zdrowie|url=|kolor=FF0000|treść=}}'''[https://www.chuv.ch/fr/dfme/dfme-home/enfants-famille Hôpital de l'Enfance]''', Rue Montétan 16, ☏ +41 21 213-7777. Całodobowa pomoc medyczna dla niemowląt i dzieci. 
* {{Znacznik|'''Hôpital Ophtalmique Jules Gonin'''|46.52425 |6.62358|typ=zdrowie|url=|kolor=FF0000|treść=}}'''Hôpital Ophtalmique Jules Gonin''', Ave de France 15. Pomoc w nagłych przypadkach związanych z oczami. 
* '''Pharmacie 24 SA''', ☏ +41 21 613-1224. Codziennie 08:00–23:59. Usługa zapewniająca dostęp do apteki w Lozannie w tych godzinach. Zadzwoń, aby dowiedzieć się, która apteka w pobliżu jest otwarta. Przygotuj się na podanie swojego aktualnego adresu po francusku lub poproś o to osobę w recepcji.edytuj
* {{Znacznik|'''Pharmacie de la Gare'''|46.51708 |6.62871|typ=zdrowie|url=|kolor=FF0000|treść=}}'''Pharmacie de la Gare''' (''na dworcu kolejowym''). Jeśli zatrzymujesz się na Starym Mieście, to niemal na pewno będzie to apteka, do której skieruje Cię serwis 24 SA – przynajmniej do momentu jej zamknięcia o godzinie 23:00.

== Informacje turystyczne ==
* '''[https://www.lausanne-tourisme.ch/en/ Biuro Informacji Turystycznej w Lozannie]''' (''znajdujące się na głównym dworcu kolejowym oraz w dzielnicy Ouchy, gdzie dzieli lokal ze stacją metra linii [[Plik:Logo_du_M2_de_Lausanne.svg|20px]]''), tel. +41 21 613-7373. Otwarte codziennie w godzinach 09:00–19:00. Pracownicy biura – zarówno na miejscu, jak i podczas rozmowy telefonicznej – niemal zawsze potrafią znaleźć hotel odpowiadający Twoim możliwościom finansowym, nawet w ostatniej chwili. Ponadto oferują oni świetną, bezpłatną mapę miasta oraz bogaty wybór przydatnych materiałów informacyjnych w języku angielskim, a także francuskim, niemieckim i włoskim.

== Wyjazd ==

{{Zarys}}
{{Atrybucja}}

{{Jest w|Vaud}}

[[Kategoria:Szwajcaria]]</text>
      <sha1>s6uqtihzaxeaa3q0bhge3nmyrvkfypb</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>158887</id>
      <parentid>158886</parentid>
      <timestamp>2026-09-25T09:01:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Moromar</username>
        <id>2451</id>
      </contributor>
      <comment>/* Kontakt */</comment>
      <origin>158887</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="82237" sha1="afxqxg1d7esa6pohxkakm3qvolacp2d" xml:space="preserve">{{Top-banner}}
{{Miejscowość infobox
 |nazwa            = Lozanna
 |nazwa oryginalna = Lausanne
 |widok            = Lausanne_Wiki.jpg
 |opis             = 
 |herb             = CHE_Lausanne_COA.svg
 |mapa             = Lausanne dot.jpg
 |państwo          = [[Plik:Flag of_Switzerland_(Pantone).svg|20px]] [[Szwajcaria]]
 |region           = [[Plik:CHE_Vaud_Flag.svg|20px]] [[Vaud]]
 |powierzchnia     = 41,38
 |wysokość         = 495
 |ludność          = 145 600
 |prefiks          = 021
 |kod pocztowy     = 1000–1018
 |www              = https://www.lausanne.ch/
}}
'''Lozanna''' ([[Rozmówki francuskie|fra]] ''Lausanne'', wym. [lozan]), stolica [[Szwajcaria|szwajcarskiego]] kantonu [[Vaud]], to liczące 140 000 mieszkańców (stan na 2020) miasto położone na północnym krańcu [[Jezioro Genewskie|Jeziora Genewskiego]] (''Lac Léman''). Stanowi ono węzeł komunikacji publicznej kantonu [[Vaud]] oraz bramę do alpejskiego kantonu [[Valais]], gdzie znajdują się jedne z najbardziej znanych stoków narciarskich na świecie.

== Charakterystyka ==
{{Infobox|Mayor Davel|[[Plik:Lausanne Major Davel.JPG|150px|right|thumb|Pomnik Mayora Davela]]'''Mayor Davel''', pełne imię i nazwisko Jean Daniel Abraham Davel urodził się 20 października 1670 roku w Morrens VD. Był szwajcarskim buntownikiem i obecnie jest uważany za par Excelle bohatera ludowego Vaudois. W 1712 roku został mianowany burmistrzem przez ludność Berna (Vaud był wówczas częścią Berna). Davel poczuł się wezwany przez Boga do wyzwolenia swojej ojczyzny – Vaud – od Berneńczyków. 31 marca 1723 roku niespodziewanie wjechał do Lozanny, zebrał tam radę miejską i przedstawił manifest. W manifeście tym naród berneński został oskarżony o szereg błędów. Wyjaśnił swój plan wyzwolenia Vaud. Nie znalazł jednak żadnego poparcia dla tej kwestii w radzie miasta i incydent został zgłoszony bezpośrednio do Berna, po czym Davel został aresztowany. Podczas śledztwa Davel był torturowany, ale nadal upierał się, że wyzwolenie Vaud było boską inspiracją i że nie miał wspólników. Niemniej jednak został uznany za winnego i ścięty w Lozannie-Vidy 24 kwietnia 1723 r. W XIX wieku historia ta została wysoce wysterylizowana i stał się bohaterem ludowym Vaud.}}
Miasto jest gospodarzem '''Międzynarodowego Komitetu Olimpijskiego''' i dwóch głównych uniwersytetów. Jak można się spodziewać, duża populacja studentów tworzy tętniącą życiem społeczność nocną i artystyczną skupioną wokół '''dzielnicy Flon'''. Znajdziesz tu także wiele znakomitych restauracji i dwa tuziny godnych uwagi muzeów, w tym '''Muzeum Olimpijskie''' i niecodzienną '''Kolekcję de l'Art Brut'''. Miłośnicy architektury znajdą na szczycie miasta najlepiej zachowaną '''gotycką katedrę''' w [[Szwajcaria|Szwajcarii]].

Lozanna, mimo że jest miastem bardzo międzynarodowym (42% jego populacji w 2013 stanowili obcokrajowcy), jest miastem [[Rozmówki francuskie|francuskojęzycznym]]. [[Rozmówki angielskie|Angielski]] nie jest tak powszechnie używany jak w [[Genewa|Genewie]] i prawdopodobnie będziesz miał problemy z porozumiewaniem się z przeciętną osobą na ulicy. Większość pracowników sektora usług mówi jednak trochę po angielsku, a poziom języka angielskiego wśród młodych Szwajcarów jest zwykle wysoki (wśród starszego pokolenia zdecydowanie silniejszy jest [[Rozmówki niemieckie|język niemiecki]]). Gość nie będzie miał problemów z poruszaniem się wyłącznie po angielsku.

[[Plik:Lausanne cathedral from gd pont.jpg|thumb|300px|Katedra w Lozannie widziana z mostu Grand Pont]]

=== Historia ===
Osadnictwo na wzgórzu, na którym leży Lozanna, istniało co najmniej od epoki kamienia, jednak większość opracowań historycznych wiąże początki miasta z rzymskim obozem ''Lausanna'', usytuowanym nieco niżej, u podnóża wzgórza w kierunku jeziora – na terenie dzisiejszej miejscowości Vidy.

W średniowieczu miasto przeniesiono na łatwiejsze do obrony szczytowe partie wzgórza; o wzroście jego zamożności i znaczenia decydowało w dużej mierze położenie przy głównych szlakach komunikacyjnych wiodących z północy na południe, łączących [[Włochy]] z rejonem [[Morze Północne|Morza Północnego]]. Było to najważniejsze miasto na północ od przełęczy św. Bernarda – przynajmniej do czasu utworzenia biskupstwa w [[Valais]].

W 1536 roku miasto zostało przejęte przez [[Berno]] od książąt Sabaudii w ramach działań mających na celu zabezpieczenie południowo-zachodniej granicy tego kantonu. [[Berno]] sprawowało władzę nad tym obszarem aż do momentu, gdy Lozanna uzyskała niezależność po wkroczeniu wojsk francuskich pod wodzą Napoleona Bonapartego w 1798 roku. W 1803 roku miasto włączono do [[Szwajcaria|Szwajcarii]] jako stolicę kantonu [[Vaud]].

[[Lavaux]] – niewielki region położony na północno-zachodnim brzegu [[Jezioro Genewskie|Jeziora Genewskiego]], rozciągający się od Lozanny po [[Montreux]] (obszar ten bywa nazywany '''Szwajcarską Riwierą''') – od około 150 lat stanowi drugi dom dla pisarzy, artystów i muzyków. Do grona pierwszych słynnych przybyszów należeli państwo Shelleyowie oraz Lord Byron; bawili się oni i tworzyli w Lozannie (krążą pogłoski, że to właśnie tutaj powstał „Frankenstein”). Wśród innych znanych mieszkańców warto wymienić Ernesta Hemingwaya, który spędzał tu zimy z młodą rodziną w okresie opisanym w książce „Ruchome święto”, oraz Charliego Chaplina, mieszkającego w [[Vevey]] od połowy lat 30. XX wieku.

=== Orientacja ===
Dla odwiedzających Lozannę najważniejszymi dzielnicami są '''Cité''', '''Ville Marché''' oraz portowa dzielnica '''Ouchy'''. Pomiędzy nimi znajduje się '''Flon''' – obecnie przede wszystkim zagłębie klubów nocnych i sklepów – oraz położona tuż poniżej dworca kolejowego, zazwyczaj spokojna dzielnica '''Sous Gare''', która szczyci się jednymi z najlepszych kawiarni w mieście. Jeśli masz ochotę na spacer, warto poświęcić kilka godzin na wędrówkę po lesie '''Sauvebelin''', położonym na północ od wzgórza ''Hermitage''. Oto krótka charakterystyka tych dzielnic:

* {{Znacznik|'''Cité'''|46.5258|6.6275|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''Cité''' — to wzgórze stanowi najstarszą część Lozanny i przyciąga wielu turystów; znajdują się tu ''katedra'', ''zamek'', muzeum ''MUDAC'', kilka innych muzeów, teatr dla dzieci oraz znakomity sklep z zabawkami.
* {{Znacznik|'''Ville Marché'''|46.5231787|6.6326505|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''Ville Marché''' — średniowieczna Lozanna rozwijała się wokół targowisk organizowanych przy bramach wjazdowych do miasta; obszar ten – obejmujący place ''Place de la Palud'', ''Place St. François'' i ''Place Riponne'' – stanowi wraz z historycznym centrum całość Starego Miasta.
* {{Znacznik|'''Flon'''|46.521667|6.626944|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''Flon''' — pierwotna linia kolejowa prowadząca do Lozanny biegła doliną rzeki Flon, jednak brak możliwości poprowadzenia jej przez środek miasta sprawił, że w XIX wieku zastąpiono ją trasą przebiegającą przez kolejne wzgórze na południe, co umożliwiło obsługę połączeń z kantonem [[Valais]] i [[Włochy|Włochami]]. Dziś dawne magazyny w dolinie Flon mieszczą głównie modne restauracje i dyskoteki.
* {{Znacznik|'''Ouchy'''|46.507072|6.626764|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''Ouchy''' — dawna wioska rybacka, włączona w granice Lozanny w połowie XIX wieku, by pełnić funkcję portu nad ''Jeziorem Genewskim'' (Lac Léman). Wspaniałe widoki na jezioro i Alpy oraz przyjemniejsza temperatura powietrza sprawiają, że Ouchy cieszy się dużą popularnością w miesiącach letnich. W pobliżu portu znajduje się wiele hoteli i restauracji; w tej dzielnicy mieści się również [https://www.olympics.com/museum/ Muzeum Olimpijskie].
* {{Znacznik|'''Sous Gare'''|46.5151324|6.6260134|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''Sous Gare''' (dosłownie „pod dworcem”) — w XIX wieku Lozanna rozrosła się, zajmując cały teren pomiędzy obecną lokalizacją dworca kolejowego a portem w Ouchy. To przede wszystkim dzielnica bloków mieszkalnych i domów, ale warto się po niej przespacerować – choćby dla ''Café de Grancy'' i parku na wzgórzu ''Crêt de Montriond''.

== Dojazd ==
=== Samolotem ===
Najbliższe lotnisko, {{Znacznik|Port lotniczy Genewa|46.23756|6.10921|typ=transport}}'''Port lotniczy Genewa''' ({{IATA|GVA}}), obsługuje niemal wszystkich europejskich przewoźników oraz cztery codzienne połączenia transatlantyckie: z [[Waszyngton]]u-Dulles (linie Continental), [[Nowy Jork|Nowego Jorku]]-JFK (Swiss), [[Newark (New Jersey)|Newark (Continental) i [[Montreal]]u (Air Canada); w przypadku innych lotów z [[Stany Zjednoczone|USA]] konieczna jest przesiadka w głównym porcie przesiadkowym (hubie) danej linii lotniczej. Podróż pociągiem między lotniskiem w Genewie a stacją Lausanne CFF trwa około 45 minut; pociągi kursują co najmniej dwa razy na godzinę, z wyjątkiem późnych godzin nocnych i wczesnoporannych. Pełna opłata za przejazd z lotniska w Genewie do Lozanny wynosi 27 franków. Alternatywą jest {{Znacznik|Port lotniczy Zurych|47.464722|8.549167|typ=transport}}'''[[Port lotniczy Zurych|lotnisko w Zurychu]]''' ({{IATA|ZRH}}), oferujące częstsze połączenia transatlantyckie, obsługiwane głównie przez linie Swiss.

=== Koleją ===
Obsługę kolejową Lozanny zapewniają [https://www.sbb.ch/en Szwajcarskie Koleje Federalne] (SBB/CFF/FFS) – jeden z najsprawniejszych systemów transportu pasażerskiego na świecie. Pociągi kursują codziennie mniej więcej co pół godziny w godzinach od 04:45 do 01:30, łącząc miasto z Genewą, [[Zurych]]em (Zürich HB), [[Berno|Bernem]], [[Lucerna|Lucerną]], [[Neuchâtel]], [[St. Gallen]], [[Brig]], [[Biel/Bienne]] oraz miejscowościami pośrednimi. Wszystkie pociągi zmierzające do [[Genewa|Genewy]] z innych części Szwajcarii przejeżdżają przez Lozannę; kursują tu również liczne pociągi lokalne, dzięki czemu w ciągu dnia połączenie z Genewą (w obu kierunkach) dostępne jest średnio co 15 minut. Podróż szybkim pociągiem bezpośrednim (IC) z [[Genewa|Genewy]] zajmuje nieco ponad pół godziny, podczas gdy pociągi lokalne, zatrzymujące się na mniejszych stacjach, mogą potrzebować na to nawet godziny. Codziennie kursują cztery pociągi z [[Paryż|paryskiego]] dworca Gare de Lyon (szybkie składy ''TGV'' przewoźnika [https://www.groupe-sncf.com/fr SNCF]), a także jeden bezpośredni pociąg z [[Wenecja|Wenecji]] i trzy z [[Mediolan]]u. Włoski przewoźnik kolejowy oferuje również połączenia nocne z [[Rzym]]u i [[Wenecja|Wenecji]]. Bilety kolejowe w [[Szwajcaria|Szwajcarii]] są drogie. Warto kupować je z wyprzedzeniem (przez internet), aby skorzystać z niższych cen (oferta ''billet dégriffé'').

{{Znacznik|Dworzec kolejowy|46.516886 |6.629096 |typ=transport}}'''Dworzec kolejowy''' (Gare CFF), Place de la Gare 9. Całodobowe skrytki bagażowe, cena: 6–9 CHF.

=== Samochodem ===
Lozanna jest połączona ze szwajcarską siecią autostrad za pośrednictwem autostrady [[Plik:A1Swiss.svg|25px]] ([[Genewa]] – [[Berno]] – [[Zurych]] – [[St. Gallen]]) oraz autostrady [[Plik:A9Swiss.svg|25px]] ([[Brig]]-Glis – [[Sion]] – [[Vallorbe]]). Dla miasta istotne znaczenie ma również łącznik autostradowy A1A, który odgałęzia się od autostrady [[Plik:A1Swiss.svg|25px]] w pobliżu Ecublens i kończy się w dzielnicy Vidy w Lozannie.

=== Autobusem ===
Autobusy międzynarodowe przyjeżdżają codziennie z [[Hiszpania|Hiszpanii]], [[Francja|Francji]] oraz głównych miast [[Europa Środkowa|Europy Środkowej]]. Wiele z nich przejeżdża przez [[Genewa|Genewę]] lub [[Bazylea|Bazyleę]], zanim zatrzyma się w Lozannie. {{Znacznik|Dworzec autobusowy|46.5365617025889|6.623129538004348|typ=transport}}'''Dworzec autobusowy''' znajduje się w północnej części miasta.

=== Statkiem ===
==== Statki wycieczkowe ====
Do Lozanny kursują statki zarówno z francuskiego, jak i szwajcarskiego brzegu Jeziora Genewskiego. Głównymi portami, z których wypływają jednostki, są [[Évian-les-Bains]], [[Montreux]], [[Genewa]] oraz wiele mniejszych miejscowości położonych nad brzegiem jeziora. Dużą popularnością wśród turystów cieszą się rejsy połączone z lunchem lub kolacją. Większość statków porusza się w spokojnym tempie, co czyni je najwolniejszym środkiem transportu do Lozanny. Latem rozkład rejsów jest dość rozbudowany, jednak jesienią i wiosną ulega on ograniczeniu, a zimą statki niemal całkowicie przestają kursować.

==== Promy ====
Z {{Znacznik|Przystań Lausanne-Ouchy|46.50514053914229|6.626600742727966|typ=transport}}'''przystani Lausanne-Ouchy''' przez cały rok kursują – w ramach oferty '''NaviMobilité''' i pod szyldem przewoźnika CGN – promy pasażerskie obsługujące bezpośrednie połączenia przez jezioro do [[Évian-les-Bains]] (linia N1) oraz [[Thonon-les-Bains]] (linia N2). Służą one przede wszystkim osobom dojeżdżającym do pracy przez granicę, dlatego kursują od poniedziałku do piątku – od wczesnych godzin porannych aż do późnego wieczora. W porównaniu ze standardowymi statkami rejsowymi CGN, promy te objęte są odrębną, nieco droższą taryfą, oferują nieco niższy komfort podróży, ale zapewniają krótszy czas przejazdu.

=== Pieszo ===
Przez miasto przebiega '''Via Francigena''' – długodystansowy szlak pieszy łączący [[Canterbury]] z [[Rzym]]em, oznaczony w Szwajcarii numerem 70.

== Komunikacja ==
{{mapa|46.518|6.632|zoom=14|layer=|staticmap=|align=|name=|grupy=transport,zobacz,natura,jedzenie,bar,nocleg,atrakcja,zakupy,alarm,zdrowie,zabytek,kontakt,nauka,punkt,rower,parking,obszar,metro,praca}}
=== Pieszo ===
Piesze wędrówki to świetny sposób na poruszanie się po Lozannie. W odległości krótkiego spaceru od głównego dworca kolejowego znajduje się wiele atrakcji, przy czym ulice w większości wolne od ruchu samochodowego zaczynają się po drugiej stronie ulicy od Rue du Petit-Chêne, która prowadzi do Place St. François na starym mieście. Stamtąd kolejne deptaki prowadzą do dzielnicy Flon z wieloma barami, klubami i restauracjami, do ulic handlowych pomiędzy Place St. François i Place de la Riponne oraz do starego miasta w pobliżu katedry. Planując spacer, weź pod uwagę, że ''Lozanna jest niezwykle stroma'' jak na miasto tej wielkości, z wieloma ulicami, które na mapie mogą wydawać się zwodniczo łatwe, co może stanowić wyzwanie, zwłaszcza dla osób o ograniczonej sprawności ruchowej. Linia metra [[Plik:Logo_du_M2_de_Lausanne.svg|20px]] (patrz poniżej) obejmuje większość najbardziej stromych części miasta i dlatego stanowi dobrą alternatywę dla pieszych.

=== Metrem ===
[[Plik:TSOL-p1030587.jpg|200px|thumb|Stacja metra Vigie na linii M1]]
Lozanna to najmniejsze miasto na świecie posiadające metro. Funkcjonują tu dwie linie metra obsługiwane przez przewoźnika ''[https://www.t-l.ch/ Transports publics de la région lausannoise]'' (TL), a ich głównym węzłem przesiadkowym jest stacja Flon. Nowa linia [[Plik:Logo_du_M2_de_Lausanne.svg|20px]] to w pełni zautomatyzowany system metra łączący dzielnicę Ouchy z północnym przedmieściem Epalinges; trasa przebiega przez główny dworzec kolejowy, stację Flon oraz liczne przystanki na Starym Mieście. Linia [[Plik:Logo_du_M2_de_Lausanne.svg|20px]] może zaskoczyć osoby odwiedzające miasto po raz pierwszy, ponieważ zarówno trasa, jak i niektóre stacje są bardzo '''strome''' – na przykład na stacji Gare peron jest nachylony, dlatego warto mocno się trzymać. Stacja Bessières, położona w pobliżu katedry, znajduje się na stromym zboczu jednego ze wzgórz Starego Miasta; przejazd windą ze stacji na poziom mostu (z wnętrza windy roztacza się widok na miasto poniżej) to atrakcja, której nie spotyka się w większości innych systemów metra. Linia [[Plik:Logo_du_M1_de_Lausanne.svg|20px]] obsługuje kierunki zachodnie, w tym Uniwersytet w Lozannie (UNIL) oraz politechnikę [https://www.epfl.ch/en/ EPFL] (École Polytechnique Fédérale de Lausanne).

Istnieje również lokalna kolej obsługiwana przez prywatną firmę [https://leb.ch/ LEB]; jej pociągi łączą się z dwiema liniami metra na stacji Flon i kursują do odległych północnych przedmieść, takich jak Echallens i Bercher, jednak dzięki coraz większej częstotliwości kursowania linia ta zaczęła pełnić funkcję trzeciej linii metra.

Wszyscy goście hoteli w Lozannie otrzymują bezpłatny bilet na metro i autobusy, ważny przez dwa tygodnie.

Bilety na metro (i autobusy) można kupić w automatach na wszystkich przystankach, a także na głównym dworcu kolejowym i stacji Flon. Ceny biletów jednorazowych zależą od odległości, zgodnie z systemem strefowym. Liczbę stref, które musi obejmować bilet, można sprawdzić na schemacie umieszczonym na automatach biletowych lub na bezpłatnej mapie dostępnej we wszystkich punktach sprzedaży. W ofercie znajdują się bilety jednorazowe, bilety „tam i z powrotem” oraz karnety dzienne i tygodniowe. Większość automatów biletowych na przystankach metra i autobusów nie wydaje reszty. Abonamenty kolejowe [https://www.sbb.ch/en CFF] (tzw. ''Abonnement Général'') uprawniają do nieograniczonych przejazdów w ramach sieci TL i LEB.

Jeśli posiadasz karnet CFF przeznaczony dla podróżnych spoza Szwajcarii, warto zapytać na głównym dworcu, czy obejmuje on lokalny transport miejski, ponieważ zasady te różnią się w zależności od rodzaju karnetu. Według stanu na lipiec 2013 bilet na „krótki przejazd” (maksymalnie 3 przystanki, ważny 30 minut) kosztuje 1,90 fr., bilet godzinny – 3,50 fr., a bilet całodniowy – 8,80 fr. Podobnie jak w Genewie, na stacjach znajdują się automaty biletowe.

=== Autobusem ===
Czyste i szybkie autobusy, również obsługiwane przez ''[http://www.t-l.ch/ TL]'', kursują bardzo często i tworzą na tyle gęstą sieć, że rzadko znajdziesz się w odległości większej niż kilkaset stóp od któregoś z przystanków. Niektóre trolejbusy przypominają pociąg złożony z dwóch wagonów, w którym właściwy pojazd ciągnie drugi, pozbawiony własnego napędu.

=== Rowerem ===
Rowery można wypożyczyć w firmie Lausanne Roule za 6 CHF dziennie (plus kaucja w wysokości 90 CHF). Firma posiada punkt w centrum miasta (tuż przy stacji metra Lausanne Flon – uwaga: adres podany na stronie internetowej jest błędny) oraz drugi na zachodnich przedmieściach, w miejscowości Renens. Planowane są kolejne lokalizacje, w tym jedna w dzielnicy Ouchy. Istnieje możliwość wypożyczenia roweru w jednym punkcie i zwrotu w drugim. Trzeci punkt znajduje się w [[Vevey]], jednak w przypadku wynajmu jednostronnego (zwrot w innym miejscu niż wypożyczenie) opłata wynosi 10 CHF. Trasa rowerowa z Lozanny do [[Vevey]] jest przepiękna: po lewej stronie rozciągają się niekończące się winnice, a po prawej – [[Jezioro Genewskie]] i [[Alpy]]. W punkcie Lausanne Roule można bezpłatnie otrzymać broszurę opisującą tę trasę.

Inną ciekawą opcją jest wynajem rowerów elektrycznych za pośrednictwem serwisu [https://bicy.ch/en bicy.ch]; ceny zaczynają się od 89 CHF miesięcznie (ok. 100 USD).

Warto pamiętać, że miasto jest dość strome, ale okolice nabrzeża są bardzo przyjemne. Dostępna jest praktyczna mapa rowerowa („Carte Velo”) w skali 1:10 000; choć wydano ją w 2006 roku, wciąż można ją pobrać ze [https://www.lausanne.ch/vie-pratique/mobilite/se-deplacer-a-lausanne/a-velo strony internetowej miasta]. Pomaga ona osobom nieznającym jeszcze Lozanny w znalezieniu najlepszych tras rowerowych w okolicy. Miasto dysponuje doskonałą siecią ścieżek, wyznaczonych pasów dla rowerów oraz tuneli, które ułatwiają pokonywanie najbardziej ruchliwych skrzyżowań. Trasy wzdłuż jeziora są niezwykle malownicze, jednak w szczytowych momentach letniego sezonu bywa na nich tłoczno od spacerowiczów, osób na rolkach i innych rowerzystów.

== Warto zobaczyć ==
{{Infobox|Serce Lozanny|Co to może oznaczać? ​​Wielu turystów zazwyczaj udaje się nad jezioro do dzielnicy Ouchy, spaceruje po promenadzie, a następnie wraca do domu, sądząc, że widzieli już Lozannę. Tymczasem prawdziwe życie toczy się powyżej głównego dworca kolejowego – na Starym Mieście oraz w dzielnicy Flon. To właśnie tam znajduje się też większość atrakcji turystycznych.}}
* {{zobacz
| name=[https://artbrut.ch/ Collection de l'Art Brut] | alt= | url= | adres=Av. des Bergières 11 | lat=46.527485| long=6.624743| wskazówki=autobus nr 2 w kierunku Désert, przystanek Jomini; autobus nr 3 w kierunku Bellevaux, przystanek Beaulieu
| tollfree=+41 21 315-2570 | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=wtorek-niedziela 11:00-18:00. Ta kolekcja dzieł niedoświadczonych artystów, którą trzeba zobaczyć, będzie na zmianę zachwycać, zadziwiać, zadziwiać i irytować. Życie wielu artystów, których prace są tu prezentowane, było trudne lub niemożliwe poza (lub wewnątrz) instytucji, odnajdując ukojenie i cel w czasami kompulsywnych aktach twórczych. 10 Fr.
}}
[[Plik:Palais du rumine.jpeg|thumb|Palais de Rumine, w którym znajduje się wiele godnych uwagi muzeów]]
* {{zobacz
| name=Palais de Rumine | alt= | url= | adres=Place de la Riponne 6 | lat=46.523611| long=6.633889| wskazówki=
| tollfree=+41 21 316-3310. | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=wto śro 11:00-18:00, czw 11:00-20:00, piątek-niedziela 11:00-17:00. Ten piękny budynek, wzorowany na włoskim renesansowym projekcie, nie jest tak stary, na jaki wygląda. Wewnątrz znajduje się pięć różnych muzeów z wystawami obejmującymi różnorodne tematy, od sztuk pięknych po historię naturalną. 4 Fr.
}}
* {{zobacz
| name=Muzeum Archeologiczno-Historyczne | alt=Musée d'archéologie et d'histoire | url= | adres=Place de la Riponne 6 | lat=46.523655| long=6.637206| wskazówki=
| tollfree=+41 21 316-3430 | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=wt.-czw. 11:00-18:00, pt.-niedz. 11:00-17:00. 6 Fr.
}}
* {{zobacz
| name=[https://www.mcba.ch/ Muzeum Sztuk Pięknych] | alt=Musée des Beaux-Arts | url= | adres=Place de la Riponne 6 | lat=46.517991| long=6.62544| wskazówki=
| tollfree=+41 21 316-3445 | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=pon.-czw. 11:00-20:00, pt.-niedz. 11:00-17:00.
}}
* {{zobacz
| name=Muzeum Historyczne w Lozannie | alt=Musée Historique de Lausanne | url= | adres=Place de la Cathedral 4 | lat=46.523015| long=6.634942| wskazówki=
| tollfree=+41 21 315-4101 | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=wt.-czw. 11:00-18:00, pt.-niedz. 11:00-17:00. Zbiór map, obrazów i dokumentów dotyczących historii Lozanny i regionu Jeziora Genewskiego od czasów najdawniejszych, przez długą okupację berneńską, po wyzwolenie i współczesność. Warto odwiedzić samą pięknie wykonaną dioramę XVI-wiecznej Lozanny. 4 Fr, studenci 2,50 Fr.
}}
* {{zobacz
| name=[https://mudac.ch/ Mudac] | alt= | url= | adres=Place de la Cathedral 6 | lat=46.5221| long=6.6353| wskazówki=
| tollfree=+41 21 315-2530 | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=wto-niedziela 11:00-18:00, lipiec-sierpień pon. 11:00-18:00. Muzeum designu i współczesnej sztuki użytkowej. 10 Fr.
}}
* {{zobacz
| name=[https://elysee.ch/ Musée de l'Elysée] | alt= | url= | adres=Av. de l'Elysée 18 | lat=46.51855| long=6.62398| wskazówki=
| tollfree=+41 21 316-9911 | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Wt.–niedz. 11:00–18:00. Światowej klasy muzeum fotografii, położone w pięknym parku. Bardzo blisko Muzeum Olimpijskiego. 8 CHF, studenci 4 CHF.
}}
* {{zobacz
| name=Espace Arlaud | alt= | url= | adres=Place de la Riponne 2 bis | lat=46.5228| long=6.6321| wskazówki=
| tollfree=+41 21 316-3850. | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Śr.-pt. 12:00-18:00, pt.-ndz. 11:00-17:00. 6 Fr.
}}
* {{zobacz
| name=La Tour d'Ale | alt= | url= | adres=Av. de l'Elysée 18 | lat=46.5228| long=6.6321| wskazówki=
| tollfree=+41 21 316-9911 | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Wieża, jedna z niewielu zachowanych części średniowiecznych murów obronnych, stanowi dobry pretekst do odwiedzenia rue de l'Ale i rue de la Tour. Choć można go podziwiać z zewnątrz, jest on zamknięty dla zwiedzających.
}}
* {{zobacz
| name=[https://fondation-hermitage.ch/?__cf_chl_rt_tk=SiioVdjAKBJf649XCOYiN8DjH_XuQ82nBARhcPLzl6I-1790237441-1.0.1.1-8WPrcMUxzA9q2_9D4G6CtcD9tjAHb_Ylc.6lfNUOAG4 Fondation de l'Hermitage] | alt= | url= | adres=Rte du Signal 2 | lat=46.5282| long=6.63723| wskazówki=
| tollfree=+41 21 312 50 13 | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Wt.–niedz. 10:00–18:00, czw. 10:00–21:00, święta 10:00–18:00. Zbudowana w 1841 roku jako rezydencja bankiera Charlesa-Juste’a Bugniona, posiadłość Hermitage zajmuje położony wśród drzew teren na wzgórzu nad Starym Miastem, skąd roztacza się wspaniały widok na katedrę i [[Alpy]]. W 1976 roku rodzina przekazała dom wraz z gruntem miastu Lozanna; obecnie budynek służy jako miejsce organizacji światowej klasy objazdowych wystaw sztuki. Dorośli: 15 CHF, seniorzy: 12 CHF, studenci i osoby bezrobotne: 7 CHF, wstęp dla osób poniżej 18. roku życia bezpłatny.
}}
* {{zobacz
| name=[https://www.lausanne.ch/vie-pratique/culture/musees/mrv Musée Romain Lausanne-Vidy] | alt= | url= | adres=Chemin du Bois-de-Vaux 24 | lat=46.518917| long=6.598794| wskazówki=
| tollfree=+41 21 315 41 85 | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Wt.–niedz. 11:00–18:00. Prezentowane są tu znaleziska architektoniczne z terenu osady położonej tuż po drugiej stronie drogi, gdzie wciąż zachowały się pozostałości murów i forum z czasów Cezara. Wstęp: 8 franków, studenci – 5 franków.
}}
* {{zobacz
| name=Katedra Notre Dame | alt= | url= | adres=Place de la Cathédrale | lat=46.5225| long=6.635556| wskazówki=
| tollfree=+41 21 316-7161 | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=pon.-pt. 07:00-19:00, sob. niedz. 08:00-18:00. Na szczycie góry, na której zbudowane jest stare miasto. Katedra jest dość interesująca architektonicznie z wieloma małymi wieżami i oknami. Z wieży roztacza się fantastyczny widok na miasto i okolicę, ale ponieważ katedra znajduje się na szczycie miasta, warto zrobić zdjęcie już z małego placu na zewnątrz. Bezpłatny.
}}
* {{zobacz
| name=Muzeum Olimpijskie | alt= | url= | adres=Quai d'Ouchy 1 | lat=46.508611| long=6.633889| wskazówki=
| tollfree=+41 21 621-6511 | fax=+41 21 621 65 12
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Od 1 maja do 30 września: codziennie w godz. 9:00–18:00; od 1 października do 30 kwietnia: od wtorku do niedzieli w godz. 9:00–18:00. Muzeum reklamuje się jako miejsce prezentujące „bogactwo wspomnień, które podtrzymają w Tobie pasję do idei olimpijskiej”. Ogród rzeźb, z którego roztacza się widok na Jezioro Genewskie, jest udostępniony dla zwiedzających. W okresie od 1 listopada do 31 marca obiekt jest nieczynny w poniedziałki. Wśród eksponatów znajdują się m.in. buty narciarskie Jean-Claude’a Killy’ego oraz złote buty lekkoatletyczne Carla Lewisa. Cena wstępu: 14 CHF za zwiedzanie całego muzeum, 7 CHF za wstęp wyłącznie na wystawy czasowe. Dzieci płacą połowę ceny; wstęp dla dzieci poniżej 10. roku życia jest bezpłatny.
}}
* {{zobacz
| name=[https://www.aquatis.ch/ Aquatis] | alt= | url= | adres=Route de Berne 144 | lat=46.508611| long=6.633889| wskazówki=Metro [[Plik:Logo_du_M2_de_Lausanne.svg|20px]], stacja Vennes, autostrada [[Plik:A9Swiss.svg|25px]], zjazd Vennes
| tollfree=+41 21 654 23 23 | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=info@aquatis.ch. 1 listopada – 31 marca: 10:00–18:00; 1 kwietnia – 31 października: 09:00–19:00. Największe w Europie akwarium i wiwarium słodkowodne, otwarte w 2017 roku. Ponad 10 000 ryb oraz 100 gadów i płazów w 46 akwariach, wiwariach i terrariach. Zwiedzanie zajmuje około 2 godzin. Cena: 29 CHF dla dorosłych, 19 CHF dla dzieci powyżej 5. roku życia; wstęp bezpłatny dla młodszych dzieci. Dostępne są ceny rodzinne i zniżki dla uczniów/studentów.
}}
* {{zobacz
| name=[https://www.sainf.ch/ Kościół św. Franciszka] | alt= | url= | adres= | lat=46.51971| long=6.63335| wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Został wzniesiony w XIII wieku i stanowił prezbiterium dawnego klasztoru franciszkanów. Aby zwiedzić kościół św. Franciszka (Église Saint-François), można wysiąść na stacji metra Lausanne Flon, obsługiwanej przez obie linie ([[Plik:Logo_du_M1_de_Lausanne.svg|20px]] i [[Plik:Logo_du_M2_de_Lausanne.svg|20px]]); stamtąd do kościoła jest około 5–10 minut drogi. Dogodniejszy dojazd zapewnia jednak autobus: linie nr 1, 2, 4, 6, 7, 8, 9, 12, 13, 16, 17 i 66 obsługują przystanek o tej samej nazwie z różną częstotliwością kursowania.
}}
* {{zobacz
| name=Château St. Maire | alt= | url= | adres= | lat=46.524864| long=6.635706| wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Budynek wzniesiono na przełomie XIV i XV wieku. Dawniej pełnił funkcję rezydencji biskupiej, a później siedziby namiestników z Berna; obecnie mieści się w nim muzeum historyczne. Obiekt znajduje się w górnej części Starego Miasta i jest łatwo dostępny autobusem. Najlepiej wysiąść na przystanku Tunnel (linie 8, 16, 22, 60 – różna częstotliwość kursowania) lub Pierre Viret (linia 16); stamtąd dojście pieszo zajmuje około 5–10 minut.
}}
* {{zobacz
| name=[https://www.chateaudouchy.ch/en/welcome/ Château d'Ouchy] | alt= | url= | adres=Place du Port 2 | lat=46.50672| long=6.62761| wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Château d'Ouchy został zbudowany około 1170 roku, następnie kilkakrotnie przebudowywany, w 1609 roku podpalony i popadający w ruinę. Jean-Jacques Mercier kazał usunąć ruiny z wyjątkiem wieży w latach 1885-1889, a w latach 1889-1893 zbudował dzisiejszy neogotycki zamek. Najbliższa stacja autobusowa i stacja metra to Ouchy.
}}
[[Plik:Lausanne Rathaus.JPG|300px|right|thumb|Ratusz przy Place de la Palud]]
[[Plik:Lausanne Bel-Air.JPG|thumb|Wieża Bel-Air]]
* {{zobacz
| name=Ratusz | alt= | url= | adres=Place de la Palud 2 | lat=46.52173| long=6.63288| wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Budynek znajduje się przy placu Place de la Palud i jest połączony z katedrą schodami Escalier du Marché. Został wzniesiony w XVII wieku i stanowi siedzibę władz miejskich oraz rady miasta. Można do niego dojechać linią metra [[Plik:Logo_du_M2_de_Lausanne.svg|20px]]; najbliższe stacje to Riponne-Maurice Béjart i Flon. Do stacji Flon dojeżdża również linia metra [[Plik:Logo_du_M1_de_Lausanne.svg|20px]]. Dojście pieszo zajmuje około 10 minut.
}}
* {{zobacz
| name=Grand Pont | alt= | url= | adres= | lat=46.520468| long=6.63135| wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Został ukończony w 1844 roku. Przebiega nad doliną Flon, którą zasypano w 1874 roku. Można do niej dotrzeć liniami metra [[Plik:Logo_du_M1_de_Lausanne.svg|20px]] i [[Plik:Logo_du_M2_de_Lausanne.svg|20px]], wysiadając na przystanku Flon. Można również wysiąść na przystanku St. François, obsługiwanym przez linie autobusowe nr 1, 2, 4, 6, 7, 8, 9, 12, 13, 16, 17 i 66.
}}
* {{zobacz
| name=[https://cche.com/de/Projekte/complexe-bel-air/ Wieża Bel-Air] | alt= | url= | adres=Place Bel-Air 1 | lat=46.52206| long=6.62886| wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=był pierwszym drapaczem chmur w Szwajcarii. Ma 61 metrów wysokości i została zbudowana w latach 1929-1932. Do przystanku Bel-Air można dojechać liniami autobusowymi 1, 2, 4, 6, 7, 8, 13 i 17 lub metrem [[Plik:Logo_du_M1_de_Lausanne.svg|20px]] lub [[Plik:Logo_du_M2_de_Lausanne.svg|20px]], wysiąść we Flon i iść 5 minut pieszo.
}}
* {{zobacz
| name=[https://www.lausanne.ch/portrait/carte-identite/architecture-et-monuments/patrimoine-architectural/entre-deux-guerres/tribunal-federal.html Sąd Federalny] | alt= | url= | adres=Avenue du Tribunal Fédéral 29 | lat=46.51964| long=6.64422| wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Został otwarty w 1927 roku i stanowi najwyższy organ sądowy Szwajcarii. Można do niego dotrzeć, korzystając ze stacji autobusowej i metra Pont-Bessières (linia metra [[Plik:Logo_du_M2_de_Lausanne.svg|20px]] oraz linie autobusowe 6, 7, 16, 22 i 60) lub z przystanku autobusowego Mon Repos, obsługiwanego przez linię nr 13.
}}
=== Parki ===
* {{Znacznik|Parc de Mont-Repos|46.518493 |6.642526 |typ=natura}}'''Parc de Mont-Repos''' znajduje się w pobliżu Szwajcarskiego Sądu Federalnego; oferuje woliery, plac zabaw dla dzieci, małą kawiarnię, wodospad oraz dużo terenów zielonych.
* {{Znacznik|Parc de la Vallée de la Jeunesse|46.5202 |6.6046 |typ=natura}}'''Parc de la Vallée de la Jeunesse''' to rozległy teren zielony w zachodniej części Lozanny.
* {{Znacznik|Bois de Sauvabelin|46.535317 |6.638519 |typ=natura}}'''Bois de Sauvabelin''' to obszar leśny na północy Lozanny, z wieżą widokową i niewielkim jeziorem.

== Aktywny wypoczynek ==
[[Plik:Lausanne view from Cathedral square.JPG | thumb | 300px | Stare Miasto widziane z placu Katedralnego]]
* '''Zwiedź Stare Miasto'''. Ze stacji kolejowej możesz wygodnie dojechać metrem do dzielnic Flon, Riponne lub Bessières (w pobliżu katedry). Jeśli natomiast nie boisz się wspinaczki, możesz ruszyć pieszo – wyłączona z ruchu kołowego część Starego Miasta zaczyna się tuż naprzeciwko dworca, a droga prowadzi stromo pod górę. Sklepy są czynne w ściśle określonych godzinach: od poniedziałku do piątku w godz. 10:00–19:00 oraz w soboty w godz. 10:00–18:00. W środy i soboty przez cały rok niemal cały ten rozległy obszar wolny od ruchu samochodowego zamienia się w wielki targ. Dzięki ukształtowaniu terenu (wzgórzom utrudniającym zabudowę drogową) Stare Miasto w Lozannie jest większe niż w większości szwajcarskich miast – wyjątkiem jest tu jedynie [[Zurych]]. Można tu spędzić dni na wędrówkach brukowanymi uliczkami, a i tak nie odkryć wszystkich zakamarków. Po zamknięciu sklepów do dyspozycji są dziesiątki restauracji, kawiarni i klubów nocnych – od urokliwych i przytulnych po modne i klimatyczne; warto zauważyć, że przy placu Place Central Stare Miasto łączy się z dzielnicą '''Flon''', słynącą z klubów i galerii. Spaceruj do woli – wstęp jest oczywiście bezpłatny.
* '''Odkryj las Sauvabelin''' (''na północ od centrum''). Nie przegap ogólnodostępnej {{Znacznik|Wieża Sauvabelin|46.535278|6.638611|typ=atrakcja}}'''wieży Sauvabelin''', z której roztacza się widok 360° na jezioro, Alpy i góry Jura. Następnie zejdź do centrum miasta przez park przy Fondation de l'Hermitage (patrz wyżej).
* '''Ciesz się widokami nad jeziorem w dzielnicy Ouchy'''. Pojedź linią metra [[Plik:Logo_du_M2_de_Lausanne.svg|20px]] do stacji Ouchy – i gotowe: po wyjściu ze stacji zobaczysz przed sobą rozciągające się jezioro (a przy dobrej pogodzie także [[Alpy]]). Nad brzegiem jeziora znajdują się również restauracje, bary oraz zamek-hotel Château d'Ouchy.
* '''Wejdź na wieżę katedry'''. Widok ze szczytu wieży katedry jest wart wysiłku związanego ze wspinaczką. Informacji udziela siostra zakonna w sklepiku z pamiątkami wewnątrz katedry. Od godziny 22:00 do drugiej nad ranem nocny stróż wykrzykuje aktualną godzinę, kontynuując tradycję sięgającą 1405 roku.
* '''Piłka nożna''': [https://www.lausanne-sport.ch/ FC Lausanne-Sport] występuje w Swiss Super League, czyli najwyższej klasie rozgrywkowej w Szwajcarii. Ich stadionem domowym jest {{Znacznik|Stade de la Tuilière|46.543556|6.622028|typ=atrakcja}}'''Stade de la Tuilière''' (pojemność 12 500 miejsc), położony 3 km na północ od centrum miasta. Klub [https://fcslo.ch/ FC Stade Lausanne Ouchy] spadł z ligi w 2024 roku i występuje obecnie w Challenge League – na drugim poziomie rozgrywkowym. Ich stadionem domowym jest {{Znacznik|La Pontaise|46.533333|6.624167|typ=atrakcja}}'''La Pontaise''' (pojemność 15 700 miejsc) – stadion olimpijski znajdujący się 2 km na północ od centrum miasta.

=== Koncerty i teatr ===
* {{Znacznik|Métropole|46.52213 |6.62845 |typ=atrakcja}}'''[http://www.mymetropole.ch/ Métropole]''', Rue des Terreaux 25, ☏ +41 21 340-9200. pon. 09:00-19:00, wt.-pt. 08:30-19:00, sob. 08:00-18:00. Główna sala koncertowa zachodniej Szwajcarii, Métropole księguje muzykę taneczną, muzykę świata, pop, jazz itp. Jeśli będziesz przejeżdżać przez miasto w odpowiednim czasie, możesz złapać tu wszystko, od Lozanńskiej Orkiestry Kameralnej po The Cure. 
* {{Znacznik|Espace de Terreaux|46.52300 |6.62800 |typ=atrakcja}}'''[https://terreaux.org/web.php/1/terreaux/accueil Espace de Terreaux]''', Rue des Terreaux 14, ☏ +41 21 320-0046. Lokalna rada kościołów protestanckich zdekonsekrowała kaplicę znajdującą się po drugiej stronie ulicy od centrum handlowego Metropole 2000 i obecnie wykorzystuje ją do cotygodniowych koncertów, podczas których odbywają się zarówno występy sakralne, jak i świeckie, od amerykańskich śpiewaków gospel, przez wschodnioeuropejskie zespoły klezmerskie, po teatr lalek dla dzieci. 
* {{Znacznik|Arsenic|46.52269 |6.62168 |typ=atrakcja}}'''[https://arsenic.ch/ Arsenic]''', Rue de Genève 57, ☏ +41 21 625-1136, info@theatre-arsenic.ch. Specjalizujący się w bardziej niecodziennych występach, Arsenic oferuje pełny harmonogram awangardowego teatru, muzyki jazzowej i popowej, a także instalacji/performansów jesienią, zimą i wiosną. 
* {{Znacznik|Théâtre de Vidy|46.51271 |6.61090 |typ=atrakcja}}'''[https://www.vidy.ch/fr/ Théâtre de Vidy]''', Av. Jaques-Dalcroze 5, ☏ +41 21 619-4545. 
* {{Znacznik|Théâtre Boulimie|46.52258 |6.63190 |typ=atrakcja}}'''[http://www.theatreboulimie.com/ Théâtre Boulimie]''', Place Arlaud 1, ☏ +41 312-9700. Sanktuarium szwajcarskiego humoru. Edycja wskazówek OSM
* {{Znacznik|Théâtre 2.21|46.52629 |6.63936 |typ=atrakcja}}'''[https://theatre221.ch/ Théâtre 2.21]''', Rue de l'Industrie 10, ☏ +41 21 311-6514. 
* {{Znacznik|Les Docks|46.52241 |6.61926 |typ=atrakcja}}'''[http://www.lesdocks.ch/ Les Docks]''', Av. Sévelin 34, ☏ +41 21 623-4444. Muzyka na żywo i bar. 
* {{Znacznik|Le Romandie|46.52013 |6.63165 |typ=atrakcja}}'''[https://www.leromandie.ch/ Le Romandie]''', Place de la Riponne 10, ☏ +41 21 311-1719. Klub rockowy i muzyka na żywo. Zobacz ich stronę internetową programu. 
* {{Znacznik|Théâtre Kléber-Méleau|46.52496 |6.60027 |typ=atrakcja}}'''Théâtre Kléber-Méleau''', 1020 Renens-Malley, ☏ +41 21 625-8429.

== Praca ==
Rynek pracy w [[Vaud]] jest dynamiczny, szczególnie w sektorze zaawansowanych technologii z imponującą liczbą start-upów zlokalizowanych w pobliżu EPFL.

Jak wszędzie w [[Szwajcaria|Szwajcarii]], obcokrajowcy z [[Europa|Europy]] muszą uzyskać zezwolenie B lub L, zanim będą mogli tam pracować. Przydział ten następuje automatycznie w ramach umów dwustronnych z UE, ale należy znaleźć pracodawcę, który chce podjąć odpowiednie kroki. Z drugiej strony pracodawcy zatrudniający osoby spoza Europy są ograniczeni do zwykłych warunków wykazania braków na istniejącym rynku. Wrażenie czy rzeczywistość: zagraniczni pracownicy (w szczególności Francuzi, czyli „pracownicy przygraniczni”) są regularnie oskarżani o zaniżanie płac, co może prowadzić do głosowania za odrzuceniem, jak np. ta z dnia 9 lutego 2014.

== Nauka ==
* {{Znacznik|'''UNIL'''|46.5222 |6.5807 |typ=nauka|url=|kolor=FF00FF|treść=}}'''[https://www.unil.ch/unil/fr/home.html Uniwersytet w Lozannie]''' (''UNIL''), Dorigny (''kampus obejmuje trzy lokalizacje: Dorigny, CHUV i Épalinges''), ☎ +41 21 692 11 11. 
* {{Znacznik|'''EPFL'''|46.5176 |6.5670 |typ=nauka|url=|kolor=FF00FF|treść=}}'''[https://www.epfl.ch/en/ Szwajcarski Federalny Instytut Technologii w Lozannie]''' (''EPFL''), Route Cantonale, 1015 Lozanna, ☎ +41 21 693 11 11. 
* {{Znacznik|'''EHL'''|46.5618 |6.6829 |typ=nauka|url=|kolor=FF00FF|treść=}}'''[https://www.ehl.edu/ École hôtelière de Lausanne]''' (''EHL''), Route de Cojonnex 18, 1000 Lozanna, ☎ +41 21 785 11 11. 
* {{Znacznik|'''HEP Vaud'''|46.51304 |6.62157 |typ=nauka|url=|kolor=FF00FF|treść=}}'''[https://www.hepl.ch/accueil.html Wyższa Szkoła Pedagogiczna kantonu Vaud]''' (''HEP Vaud''), Avenue de Cour 33, 1007 Lozanna, ☎ +41 21 316 92 70. 
* {{Znacznik|'''HES – Wyższa Szkoła Zawodowa Zachodniej Szwajcarii'''|46.52159 |6.61283 |typ=nauka|url=|kolor=FF00FF|treść=}}'''HES – Wyższa Szkoła Zawodowa Zachodniej Szwajcarii''', Avenue de Provence 6, 1007 Lozanna, ☎ +41 58 900 00 02, faks: +41 58 900 00 03, master@hes-so.ch. W Lozannie znajduje się pięć wyższych szkół zawodowych (HES) kształcących w następujących dziedzinach: zdrowie, praca socjalna, wzornictwo, muzyka oraz inżynieria przemysłowa i zarządzanie. 
* {{Znacznik|'''ECAL'''|46.53662 |6.58848 |typ=nauka|url=|kolor=FF00FF|treść=}}'''[https://ecal.ch/fr/ École cantonale d'art de Lausanne]''' (''ECAL''), Avenue du Temple 5, 1020 Renens, ☎ +41 21 316 99 33.
* {{Znacznik|'''École de Jazz et de Musique Actuelle de Lausanne'''|46.52122 |6.62653 |typ=nauka|url=|kolor=FF00FF|treść=}}'''[https://ejma.ch/ École de Jazz et de Musique Actuelle de Lausanne]''', Rue des Côtes-de-Montbenon 26, 1003 Lozanna, ☎ +41 21 341 72 00.

== Zakupy ==
[[Plik:Lausanne-cathe7.JPG|thumb|Katedra w Lozannie widziana z Place de l'Ours]]
Typowe szwajcarskie pamiątki można znaleźć w kilku miejscach w mieście, choć nie są one tak wszechobecne jak w [[Genewa|Genewie]] czy [[Berno|Bernie]]. Prawdziwą atrakcją jest tu kolorowy targ, odbywający się w soboty i środy na stromych, krętych uliczkach Starego Miasta. Nie brakuje tu również butików i domów towarowych. W niedziele większość sklepów jest zamknięta – wyjątkiem jest dzielnica Ouchy, której część znajduje się na terenie federalnym.

Wśród typowych i ekskluzywnych sklepów można natknąć się na kilka miejsc, które mogą zaskoczyć:

* {{Znacznik|'''Pompes Funèbres'''|46.52061 |6.62966 |typ=zakupy|url=|kolor=008080|treść=}}'''Pompes Funèbres''', Place de l'Europe 8, ☏ +41 21 312-5842. Nazwa tego sklepu obuwniczego oznacza „usługi pogrzebowe” (fr. *pompes funèbres*), ale słowo *pompe* może odnosić się zarówno do ceremonii, jak i do pewnego rodzaju obuwia – stąd ta gra słów. W ofercie znajdują się modne marki, takie jak Dr Martens, Camper i inne. 
* {{Znacznik|'''Coup de chapeau'''|46.51918 |6.63697 |typ=zakupy|url=|kolor=008080|treść=}}'''[https://www.chapeaux.ch/ Coup de chapeau]''', Place Benjamin-Constant 1, ☏ +41 21 311-5405. Pon. 13:30–18:30; wt.–pt. 09:30–12:00, 13:30–18:30; sob. 09:30–12:30, 13:30–17:00. Sklep z kapeluszami w XXI wieku to niemal z definicji pewnego rodzaju anachronizm – być może właśnie dlatego jest ich tak niewiele. To prawdopodobnie również powód, dla którego ten niewielki sklep w Lozannie przyciąga klientów z całego świata.
* {{Znacznik|'''Bazar d'Ouchy'''|46.50733 |6.62722 |typ=zakupy|url=|kolor=008080|treść=}}'''[https://www.bazarouchy.com/ Bazar d'Ouchy]''', Av. d'Ouchy 76 (''dolny odcinek Av. d'Ouchy''), ☏ +41 21 616-2377. 09:30–12:45, 14:15–18:45. Czy wspominaliśmy już o typowych szwajcarskich pamiątkach? Cóż, jeśli właśnie tego szukasz, to świetnym pomysłem będzie wizyta w tym przyjaznym i dobrze zaopatrzonym sklepie w pobliżu przystanku [[Plik:Logo_du_M2_de_Lausanne.svg|20px]] w Ouchy. Wszyscy mówią tam biegle po angielsku, więc śmiało pytaj.

== Gastronomia ==
Odwiedzając Lozannę, koniecznie trzeba spróbować kiełbasy '''Saucisson vaudois''' (z regionu Vaud). Tradycyjnie serwuje się ją z '''Papet vaudois''', czyli purée z pora i ziemniaków. Ponadto w okolicach Lozanny znajduje się wiele nasłonecznionych zboczy, na których powstaje doskonałe '''wino''' – na zachodzie jest to region [[La Côte]], a na wschodzie [[Lavaux]] i dolina Rodanu. '''Warto ich spróbować!'''

=== Oszczędnie ===
W Lozannie sprawdzają się też typowe sposoby na tanie jedzenie podczas podróży. Na terenie dworca kolejowego znajdują się trzy sklepy spożywcze czynne codziennie do północy (choć są one nieco droższe); dobrą alternatywą jest sklep Aldi, mieszczący się na tyłach dworca, poniżej peronu nr 9. Jest tu mnóstwo świetnych miejsc na piknik – warto wybrać się na przykład na wzgórze {{Znacznik|Crêt de Montriond|46.5140457|6.6239653|typ=natura}}'''Crêt de Montriond'''. Aby tam dotrzeć, należy zejść pod tory, wejść po schodach na główną aleję i skręcić w lewo. Po skręcie powinieneś zobaczyć przed sobą zielone wzgórze o wysokości mniej więcej pięciopiętrowego budynku. Jeśli znajdujesz się bliżej portu Ouchy, masz do dyspozycji dwa sklepy czynne codziennie: „Migros” w pobliżu hotelu Mövenpick oraz „Coop Pronto”, położony nieco powyżej zamku Château d'Ouchy.

Jeśli posiadasz ważną legitymację studencką, wiele tanich, a nawet niektóre restauracje ze średniej półki cenowej, oferują specjalne menu studenckie w obniżonej cenie.

* {{Znacznik|'''P'tit Bar'''|45.5626001|18.6812647|typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''P'tit Bar''', Rue Louis-Curtat 6. Otwarte codziennie do 19:00. Lokal jest malutki – zgodnie z nazwą mieści około 12 osób jednocześnie, przy czym często trzeba dzielić stolik z nieznajomymi (co sprzyja nawiązywaniu nowych znajomości). Serwują tu tylko lunche: latem sałatki, a zimą doskonałe zupy. 
* {{Znacznik|'''Tibits'''|45.5626001|18.6812647|typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''[https://www.tibits.ch/fr/home Tibits]''', Place de la Gare 11, 1003 Lozanna (''na dworcu kolejowym, przy zachodnim krańcu peronu 1''), ☏ +41 32 531 38 88, info@tibits.ch. 06:30–23:00. W pełni wegetariański bufet z kilkoma daniami typu fast food przygotowywanymi na zamówienie (np. wegeburger) oraz doskonałym lokalnym winem; wszystko to w klasycznym wnętrzu dawnego lokalu „Buffet de la Gare”. Tibits nie przeprowadziło zwykłego remontu, lecz z dbałością odrestaurowało przestrzeń, co widać na pierwszy rzut oka. Ceny: 1–30 CHF. 
* {{Znacznik|'''Crêperie de la Chandeleur'''|45.5626001|18.6812647|typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''Crêperie de la Chandeleur''', Rue Mercerie 9 (''w strefie wyłączonej z ruchu kołowego na Starym Mieście, między Place de la Palud a katedrą''), ☏ +41 21 312-8419. Wt.–sob. 10:00–23:00. Ta urocza naleśnikarnia oferuje naleśniki w domowej, bretońskiej atmosferze. Jeśli podróżujesz z dziećmi, to świetne miejsce na lunch lub kolację – panuje tu przyjazna atmosfera dzięki właścicielom i miejscowym bywalcom, a dzieci mogą zająć się zabawą bogatym zestawem dostępnych zabawek. Ceny: 25–30 CHF. 
* {{Znacznik|'''Holy Cow!'''|45.5626001|18.6812647|typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''[https://holycow.ch/ Holy Cow!]''', Rue Cheneau de Bourg 17. Pon.–śr. 11:00–22:00, wt.–sob. 11:00–23:00. Prawdopodobnie najlepsze burgery w Lozannie. Ich burger „Elvis Blue Cheese” został uznany za najlepszego burgera w Szwajcarii przez blog kulinarny theburgerblog.ch. Lokal mieści około 30 osób, ale wieczorami bywa w nim dość tłoczno. Zdecydowanie warto go jednak odwiedzić. Cena: 20 CHF. 
* {{Znacznik|'''La Croquignole'''|45.5626001|18.6812647|typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''La Croquignole''', Rue de l'Ale 16. Kawiarnia na Starym Mieście, przy ulicy prowadzącej do wieży Ale; w ofercie różnorodne kanapki i inne świeżo wypiekane produkty. 
* {{Znacznik|'''Le Charlot'''|45.5626001|18.6812647|typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''Le Charlot''', Rue Pichard 8. Jeśli szukasz smacznej kanapki, to miejsce będzie idealnym wyborem. Kanapki są prawdziwą ucztą dla oczu i podniebienia. Szeroki wybór i świetne sosy.
* {{Znacznik|'''La Mosaïque'''|45.5626001|18.6812647|typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''La Mosaïque''', Av. d'Ouchy 70. Bardzo dobra kuchnia etiopska. Polecamy delektowanie się posiłkiem z widokiem na jezioro i góry.

=== Umiarkowanie ===
* {{Znacznik|'''Léonardo'''|46.52108 |6.62912 |typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''Léonardo''', Esplanade du Flon. Włoska restauracja stawiająca na zdrowe jedzenie, z różnorodnym i pełnym energii, młodym personelem. Dużym atutem i okazją cenową jest tu bogaty bufet sałatkowy, choć dania z karty również prezentują wysoki poziom. Lokal oferuje m.in. różne warianty ręcznie wyrabianego makaronu spaghetti ''alla chitarra'', rozmaite rodzaje bruschetty oraz burgera wegetariańskiego. 
* {{Znacznik|'''Sicily'''|46.528146 |6.648749 |typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''Sicily''' (Restaurant Pizzeria Sicily) (''przystanek autobusowy Vallonnette''), ☏ +41 21 653 04 02. 08:30–23:00. Choć lokal znajduje się nieco na uboczu, krótka przejażdżka autobusem zdecydowanie się opłaca; Sicily to rodzinna włoska restauracja serwująca – jak sama nazwa wskazuje – specjały z południa Włoch i Sycylii. Jakość potraw znacznie przewyższa to, czego można by oczekiwać po typowej lokalnej knajpce, a serdeczność obsługi robi jeszcze większe wrażenie. Ceny od 20 CHF. 
* {{Znacznik|'''Café de Grancy'''|46.51524 |6.62866 |typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''[https://www.cafedegrancy.ch/ Café de Grancy]''', Av. du Rond-Point 1 (''jedna przecznica na południe od głównego dworca kolejowego, metro: Grancy''), ☏ +41 21 616-8666. Lokal Grancy oferuje pełne menu obiadowe wysokiej jakości, w którym zawsze znajdują się ciekawe propozycje dla wegetarian. Wielu podróżnych odwiedza to miejsce jednak po to, by – poza godzinami obiadowymi – delektować się kawą przy książce lub gazecie albo po prostu poczuć ducha tego lokalu, pracując nad niedokończoną pracą magisterską. Atmosfera jest tu taka, jakby drzwi wejściowe były teleportem rodem z science-fiction, łączącym lokal bezpośrednio z Berkeley. Kawa: 3 CHF; kieliszek wina lub piwo: 3,50–4,20 CHF; (znakomite) risotto dnia: 16 CHF. 
* {{Znacznik|'''Café Saint Pierre'''|46.51939 |6.63709 |typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''[http://www.cafesaintpierre.ch/ Café Saint Pierre]''', Galeries Benjamin Constant 1 (''metro: Bessières''), ☏ +41 21 323-3636. Saint Pierre to kolejny lokal prowadzony przez zespół Café de Grancy; oferuje codzienne menu lunchowe oraz wybór drobnych przekąsek wieczorem, a także bogatą kartę win i innych trunków. W weekendowe wieczory (wliczając czwartki) lokal bywa zatłoczony, więc warto przyjść wcześniej. Cena: 30–40 CHF.
* {{Znacznik|'''Poco Loco'''|46.52307 |6.62602 |typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''[http://pocoloco-movida.ch/ Poco Loco]''', Place Chauderon 5 (''wejście również od strony dzielnicy Flon, z ulicy Rue de Genève''), ☏ +41 22 329-1111. Pon.–śr. 11:30–14:00 i 18:00–23:59, czw. 11:30–14:00 i 18:00–01:00, pt. 11:30–14:00 i 18:00–02:00, sob. 18:00–02:00. Pewnie nie wybierasz się do Szwajcarii specjalnie na meksykańskie jedzenie, ale jeśli nabierzesz na nie ochoty podczas pobytu, trudno o lepszy wybór niż ten gwarny, popularny i dość autentyczny lokal, sąsiadujący z kinem wyświetlającym filmy hiszpańskojęzyczne oraz modnym barem. W menu deserowym znajdziesz wybór meksykańskich cygar, tequili i oczywiście słodkości. Lokal jest dość przyjazny dla wegetarian – w ofercie znajdują się wegetariańskie fajity oraz wrap ze szpinakiem. Kolacja: 30–35 CHF.
* {{Znacznik|'''Java'''|46.52046 |6.63846 |typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''[https://www.lejava.ch/ Java]''', Rue Marterey 36 (''między Rue Enning a Place de l'Ours''), ☏ +41 21 321-3837. Ten kameralny bar i restauracja mają w sobie coś niezwykle przyjaznego, co sprawia, że ​​chce się tu zostać na dłużej – najpierw na chwilę relaksu, a potem na kolację, wybierając spośród wielu pięknie podanych dań inspirowanych kuchnią śródziemnomorską lub bogatej oferty wytrawnych naleśników (crêpes). Wegetarianie poczują się tu jak w domu. Kolacja: ok. 20 CHF.
* {{Znacznik|'''Mövenpick'''|46.50827 |6.62416 |typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''Mövenpick''', Av. de Rhodanie 4, ☏ +41 21 612-7612. Codziennie 06:30–23:30. 
* {{Znacznik|'''Pinte-Besson'''|46.52330 |6.62962 |typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''[https://www.pinte-besson.com/ Pinte-Besson]''', Rue de l'Ale 4, ☏ +41 21 312-5969, infos@pinte-besson.com. Pon.–pt. 08:00–24:00. To najstarsza restauracja w Lozannie, serwująca absolutnie klasyczną kuchnię szwajcarską na bardzo wysokim poziomie. Lokal pełni również funkcję lokalnego baru. 15–25 CHF (lunch); 30–40 CHF (kolacja). 
* {{Znacznik|'''Ristorante St-Paul'''|46.52817 |6.61641 |typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''Ristorante St-Paul''', Av. d'Echallens 72, ☏ +41 21 544-7391. Wieczorami, od wtorku do soboty. Mathilde i Nazzareno Raffa – doświadczeni specjaliści od kuchni włoskiej, wcześniej związani z hotelem Angleterre w dzielnicy Ouchy – zrobili ogromne wrażenie na lozańskim środowisku kulinarnym, otwierając to niezwykle autentyczne bistro serwujące dania z południa Włoch. Choć – wzorem Apulii – główny nacisk położono tu na owoce morza, w menu nie brakuje również propozycji dla wegetarian. Mathilde mówi biegle po angielsku, a jej wiedza na temat włoskich win jest niemal encyklopedyczna; warto więc zapytać ją o opinię, gdy otrzymasz kartę win.

=== Ekskluzywnie ===
* {{Znacznik|'''Le Club''''|46.52161 |6.62668 |typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''Le Club''', Flon Valley (''dojazd metrem [[Plik:Logo_du_M2_de_Lausanne.svg|20px]] do stacji Flon, następnie spacer na plac/esplanadę''). Wysokiej klasy kuchnia włoska w dużej, modnej restauracji o przeszklonych ścianach. Warto spróbować ravioli z truflami. Latem taras, odizolowany od ruchu samochodowego, przyciąga wielu singli. Bezpłatne Wi-Fi. Koszt kolacji to ok. 50 CHF za osobę. 
* {{Znacznik|'''MYO'''|46.51979 |6.62732 |typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''MYO''', 1 allée Ernest-Ansermet (''w parku Montbennon''), ☏ +41 21 323-2288. Wysokiej klasy restauracja serwująca sushi i dania kuchni fusion, z wspaniałym widokiem na jezioro i Alpy. Wegetarianie nie muszą się martwić – kreatywność szefa kuchni obejmuje również dania niezawierające owoców morza. ok. 60 CHF za osobę. 
* {{Znacznik|'''Eat Me'''|46.52025 |6.63233 |typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''[https://eat-me.ch/ Eat Me]''', Rue Pépinet 3 (''w pobliżu Place Saint-François''), ☏ +41 21 311-7659. Restauracja prowadzona przez szefa kuchni Stéphane’a Goubina oferuje kulinarną podróż „dookoła świata”, łącząc smaki Rzymu, Paryża, Nowego Jorku, Tokio i Bangkoku. Od 60 CHF za osobę. 
* {{Znacznik|'''l'Accademia'''|46.50732 |6.62829 |typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''l'Accademia''', 11 Place du Port (''w hotelu Angleterre''), ☏ +41 21 613-3434. Kuchnia włoska na najwyższym poziomie, serwowana w przytulnie urządzonym wnętrzu. Na uwagę zasługuje zarówno znakomita obsługa, jak i bogata karta win. Jakość idzie tu w parze z ceną. Od 60 CHF za osobę. 
* {{Znacznik|'''la Table d'Edgard'''|46.51950 |6.63089 |typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''la Table d'Edgard''', Rue du Grand-Chêne 7-9 (''w hotelu Lausanne Palace''), ☏ +41 21 331 3215. Restauracja słynąca z pomysłowej, wyrafinowanej kuchni i niezwykle troskliwej obsługi; lokal został wyróżniony gwiazdką Michelin – jedną z dwóch przyznanych restauracjom w centrum Lozanny. Od 100 CHF za osobę. 
* {{Znacznik|'''Restaurant de l'Hôtel de Ville de Crissier'''|46.55410 |6.57667 |typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''[http://www.philippe-rochat.ch/ Restaurant de l'Hôtel de Ville de Crissier]''', Rue d'Yverdon 1 (''dojazd autobusem nr 18 do przystanku Crissier-centre – skąd jest już niedaleko – lub taksówką''), tel. +41 21 634-0505. Absolutna czołówka gastronomii w szwajcarskiej części kraju (Romandii), a być może i w całej Szwajcarii. Recenzenci opisujący kunszt kulinarny (nieżyjącego już) szefa kuchni Benoît Violiera używają określeń takich jak „nieporównywalny”, „wybitny” czy „spektakularny”. Lokal szczyci się trzema gwiazdkami Michelin (to najwyższa możliwa ocena, przyznawana niezwykle rzadko) oraz notą 19 na 20 punktów w przewodniku Gault et Millau (co również należy do rzadkości). Warto dokonać rezerwacji z kilkumiesięcznym wyprzedzeniem. Koszt menu waha się od 295 do 360 franków (bez wina).

== Życie nocne ==
Ogromna liczba lokali nocnych sprawia, że ​​trudno zdecydować, które z nich uwzględnić w zestawieniu. Zazwyczaj skupiają się one w dzielnicach rozrywkowych, takich jak Flon, Place du Tunnel, Place de la Gare czy Rue Marterey. Niniejsza lista prezentuje jeden lub dwa lokale z każdego z tych obszarów, a także kilka miejsc położonych nieco na uboczu, z dala od utartych szlaków.

[https://www.lausanne-tourisme.ch/en/ Oficjalna strona internetowa miasta] oferuje zaskakująco dobre zestawienia wydarzeń muzycznych, więc warto tam zajrzeć, aby sprawdzić, co dzieje się w mieście podczas Twojej wizyty.

=== Bary ===
* {{Znacznik|'''Le Bourg'''|46.52005 |6.63642 |typ=bar|url=|kolor=000000|treść=}}'''[https://www.le-bourg.ch/ Le Bourg]''', Rue de Bourg 51, ☏ +41 21 311-6753. Śr. 18:00–01:00, Czw. 18:00–03:00, Pt.–Sob. 18:00–04:00. Świetne miejsce, by zobaczyć wschodzące gwiazdy jazzu i artystów scenicznych z całego kontynentu. Lokal to w rzeczywistości teatr z niewielkim barem przy wejściu; program artystyczny jest imponujący jak na salę mieszczącą maksymalnie 30 osób – od francuskiego jazzu akordeonowego czy gypsy jazzu, przez „nowy folk” w stylu CocoRosie, aż po słynnych DJ-ów z Chicago i Nowego Jorku. Wielu gości zastanawia się, jak udaje im się to wszystko zorganizować. Piwo/wino: 4 CHF.
* {{Znacznik|'''La Bossette'''|46.52606 |6.63672 |typ=bar|url=|kolor=000000|treść=}}'''[https://bo7.ch/ La Bossette]''' (La Bo7), Place du Nord 4, ☏ +41213201585, info@bo7.ch. Restauracja i bar; luźna atmosfera, przystępne ceny i dobre piwo. 
* {{Znacznik|'''Black Luna'''|46.52033 |6.62992 |typ=bar|url=|kolor=000000|treść=}}'''Black Luna''', Place de l'Europe 7 (''wewnątrz stacji metra Flon, przy torze linii [[Plik:Logo_du_M1_de_Lausanne.svg|20px]]''), ☏ +41 21 311-4427. Wt.–Sob. do 02:00. Klimatyczny, mroczny lokal przypominający jaskinię, mieszczący się w miejscu dawnych klubów N²O i Luna. Black Luna oferuje wystrój pełen motywów roślinnych, doskonałe przekąski barowe i dobre drinki, a także chwilę wytchnienia tuż obok rozrywkowej dzielnicy Flon – lokal znajduje się praktycznie wewnątrz stacji metra Flon. Piwo lub kieliszek wina: 3,50–7,00 CHF. 
* {{Znacznik|'''Bar Tabac'''|46.51807 |6.63488|typ=bar|url=|kolor=000000|treść=}}'''Bar Tabac''', Rue Beau-Séjour 7, ☏ +41 21 312-3316. Ta przyjazna kawiarnia oferuje ogromny wybór belgijskich piw i francuskich win. Wystrój jest modny, lecz bez przesady, panuje tu spokojna atmosfera, a wśród klientów spotkać można bardzo przyjemną mieszankę ludzi. 
* {{Znacznik|'''Café Couronne d'Or'''|46.52499 |6.63370|typ=bar|url=|kolor=000000|treść=}}'''[https://www.couronnedor.ch/ Café Couronne d'Or]''', Rue des Deux-Marches 13, ☏ +41 21 311-3817. Niedz., wt. 16:00–23:59, śr. 08:00–23:59, czw.–sob. 08:00–01:00. To kolejne świetne miejsce na drinka przy pracy nad pracą magisterską lub na rozmowę z przyjaciółmi; w sobotnie popołudnia czy niedzielne wieczory lokal pęka w szwach. Przytulny, tradycyjny bar w wąskiej uliczce między placami Riponne a Tunnel. 
* {{Znacznik|'''Café du Château'''|46.52472 |6.63459|typ=bar|url=|kolor=000000|treść=}}'''[https://brasserieduchateau.ch/ Café du Château]''' (Brasserie Artisanale), Place du Tunnel 1, ☏ +41 21 312-6011. Codziennie od 17:00. Lokal oferuje szereg piw warzonych na miejscu, w tym specjalność zakładu – w pełni naturalne piwo imbirowe. Działa tu również kuchnia serwująca smaczną pizzę w rozsądnych cenach. Obowiązuje tu obsługa przy barze, więc trzeba zamówić osobiście – w przeciwnym razie można długo czekać, aż ktoś nas zauważy i obsłuży. Pinta piwa imbirowego (lub innego) kosztuje 5 franków, a pizza – 15 franków. Pizza i piwo własnej produkcji dostępne są w weekendy aż do godziny 4:00 rano.
* {{Znacznik|'''Bleu Lézard'''|46.52010 |6.63772|typ=bar|url=|kolor=000000|treść=}}'''[http://www.bleu-lezard.ch/ Bleu Lézard]''', Rue Enning 10. Bleu Lézard to popularne miejsce spotkań studentów, oferujące na piętrze restaurację, kawiarnię i bar, a w piwnicy – ​​parkiet taneczny. Zazwyczaj w środy odbywają się tu koncerty na żywo, a w weekendy grają DJ-e. Idealne miejsce na późny niedzielny brunch. Piwo kosztuje 4 franki.
* {{Znacznik|'''Le Lounge'''|46.50679 |6.62752|typ=bar|url=|kolor=000000|treść=}}'''Le Lounge''' (Chateau d'Ouchy), Place du Port 2 (''w pobliżu końcowej stacji metra linii M; lokal znajduje się po wschodniej stronie zamku, z widokiem na Alpy Vaudois''), ☏ +41 21 331-3232. Pon.–pt. 10:00–01:00, sob.–niedz. 10:00–02:00. Lokal w hotelu Chateau d'Ouchy oferuje wygodne białe kanapy i imponującą kolekcję szkockich whisky, ale jego największym atutem jest atmosfera rodem z filmu o Jamesie Bondzie.
* {{Znacznik|'''El Cavalo Blanco'''|46.50755 |6.62716|typ=bar|url=|kolor=000000|treść=}}'''El Cavalo Blanco''', Av. d'Ouchy 66 (''nieco powyżej zamku''). To już nie jest pub stylizowany na angielski – dawny „White Horse” przekształcił się w bar tapas, i to naprawdę świetny. Uwaga: sangria blanco (sangria na bazie białego wina) jest niebezpiecznie dobra. 
* {{Znacznik|'''MGM'''|46.50774  |6.62535|typ=bar|url=|kolor=000000|treść=}}'''MGM''', Rue du Lac 14 (''50 m na wschód od stacji metra Ouchy''), ☏ +41 21 616-3881. Lokal z czerwoną fasadą zwróconą w stronę jeziora i Alp; MGM dysponuje dwoma tarasami: typowym ogródkiem na chodniku oraz – co lepsze – tarasem na piętrze, idealnym miejscem na relaks i drinka z widokiem na masyw Chablais w promieniach letniego, wieczornego słońca. 
* {{Znacznik|'''XIIIème Siècle'''|46.52344 |6.63532|typ=bar|url=|kolor=000000|treść=}}'''XIIIème Siècle''', Rue Cité-Devant (''na Starym Mieście, za katedrą''). Codziennie 22:00–05:00. Choć reklamuje się jako bar studencki, ten lokal w piwnicy (o nazwie „XIII wiek”) naprawdę ożywa po północy, gdy inne bary zaczynają się zamykać. Zabawa taneczna (i intensywne podrywanie) trwa tu do 5:00 rano. Duży plus: bardzo czyste toalety – w pełni nowoczesne, na miarę XXI wieku. Trunki są tu jednak nieco droższe niż w innych miejscach. 5 franków za piwo. 
* {{Znacznik|'''Le Lapin Vert'''|46.52358 |6.63589|typ=bar|url=|kolor=000000|treść=}}'''[http://www.lapinvert.ch/ Le Lapin Vert]''', Ruelle du Lapin Vert (''na Starym Mieście, za katedrą''), ☏ +41 21 312-1317. Pt.–sob. do 03:00. Bar rockowy. Piwo, pot i głośna muzyka. 
* {{Znacznik|'''The Great Escape'''|46.52277 |6.63323|typ=bar|url=|kolor=000000|treść=}}'''[https://the-great.ch/ The Great Escape]''', Rue de la Madeleine 18, ☏ +41 21 312-3194. Lokal dysponuje kilkoma ekranami wyświetlającymi wydarzenia sportowe; choć liczba miejsc wewnątrz jest ograniczona, bar posiada bardzo przyjemny taras zewnętrzny, szczególnie w cieplejszych miesiącach. W dni powszednie panuje tu raczej spokojna i luźna atmosfera, jednak w weekendy bywa tłoczno i ​​gwarno. 
* {{Znacznik|'''Taco's Bar'''|46.52146 |6.62845|typ=bar|url=|kolor=000000|treść=}}'''[https://tacos-bar.ch/ Taco's Bar]''', Rue de Genève 17 (''w piwnicy w dzielnicy Flon''), ☏ +41 21 320-1525. Stoły bilardowe i muzyka na żywo; lokal o dość dużej powierzchni.
* {{Znacznik|'''La Mise En Bière'''|46.52379 |6.62862 |typ=bar|url=|kolor=000000|treść=}}'''[https://lamise.ch/en La Mise En Bière]''', Rue de la Tour 14 1004, ☏ +41 21 311 39 12. Pon.–pt. 15:00–22:00, sob. 11:00–22:00, niedz. nieczynne. Bar z piwem rzemieślniczym, oferujący rotacyjny wybór ok. 30 piw z beczki (zarówno zagranicznych, jak i krajowych). Obok znajduje się również dobrze zaopatrzony sklep. Obsługa mówi głównie po angielsku. Lokal zamykany jest dość wcześnie, więc warto to uwzględnić w planach. 
Dla odwiedzających spoza francuskojęzycznej części [[Szwajcaria|Szwajcarii]] zaskakujące może być to, jak dobrze życie nocne społeczności '''gejowskiej''' jest zintegrowane z ogólnym życiem nocnym miasta. Większość lokali w Lozannie jest zdecydowanie przyjazna gejom, a w wielu z nich pracuje mieszany personel (zarówno osoby heteroseksualne, jak i homoseksualne). Istnieje jednak kilka miejsc, które albo reklamują się jako lokale gejowskie, albo przyciągają głównie klientelę homoseksualną, wykraczając tym samym poza zwykłą przyjazność wobec tej społeczności. Jeśli właśnie tego szukasz, przy Avenue de Tivoli znajduje się wiele takich barów.

=== Kluby ===
* {{Znacznik|'''Le Romandie – Rock club Lôzane'''|46.52016 |6.63162|typ=bar|url=|kolor=000000|treść=}}'''[https://www.leromandie.ch/ Le Romandie – Rock club Lôzane]''', Place de l'Europe 1b. Jako spółdzielnia prowadzona przez członków, Romandie oferuje prawdopodobnie najtańsze drinki w całej Szwajcarii, ale najważniejsze są tu zespoły. Repertuar koncentruje się głównie na hard rocku i heavy metalu, choć co tydzień występują też wykonawcy muzyki folkowej i innych gatunków; odbywają się tu również luźne imprezy z DJ-ami, trwające do późnych godzin nocnych. Kolejną atrakcją jest sama lokalizacja: klub mieści się w przestrzeni między dwoma przęsłami wiaduktu na Place de l'Europe. 
* {{Znacznik|'''Les Docks'''|46.52242 |6.61929|typ=bar|url=|kolor=000000|treść=}}'''[https://www.docks.ch/ Les Docks]''', Av. Sévelin 34. Klub położony w strefie przemysłowej, oferujący koncerty raz lub dwa razy w tygodniu – od francuskiej piosenki autorskiej (*chanson à texte*) po metal (choć dominuje muzyka świata/world music). 
* {{Znacznik|'''MAD'''|46.52187 |6.62714|typ=bar|url=|kolor=000000|treść=}}'''MAD''', Rte de Genève 23. Jeden z największych szwajcarskich klubów tanecznych, goszczący międzynarodowych DJ-ów. Czwartki to noce R&amp;B i imprezy studenckie, piątki – trance i techno, soboty – house, a niedziele – imprezy TRIXX oraz noce gejowskie (jungle). Po północy trudno się tu dostać. Szczegóły warto sprawdzić w lokalnych informatorach. 
* {{Znacznik|'''D!'''|46.52102 |6.63101|typ=bar|url=|kolor=000000|treść=}}'''[https://dclub.ch/ D!]''', Place Centrale. Klub taneczny z występami międzynarodowych DJ-ów i okazjonalnymi koncertami. Zabawa rozkręca się dopiero po północy. Szczegóły warto sprawdzić w lokalnych informatorach. 
* {{Znacznik|'''Amnesia Club'''|46.51181 |6.60927|typ=bar|url=|kolor=000000|treść=}}'''Amnesia Club''', Av. Jaques-Dalcroze 9 (''nad jeziorem''). 
* {{Znacznik|'''La Ruche Club'''|46.52407 |6.62751|typ=bar|url=|kolor=000000|treść=}}'''[https://la-ruche.ch/ La Ruche Club]''' (The Hive), Rue de la tour 41. Bardzo popularne miejsce do tańca przy muzyce minimal; czasem grany jest też psychedelic trance. To osobliwe miejsce, odwiedzane przez mnóstwo „dziwnych owadów”. „Widzimy się w Ulu!” (''On s'retrouve à la ruche!'') – tak tu mówią. Na piętrze znajduje się powiązany z klubem lokal Café Hydromel (hydromel to rodzaj miodu pitnego).

== Festiwale, imprezy ==
* '''[https://www.balelec.ch/fr Festiwal Balélec]'''. Koniec maja. Największy festiwal studencki w Europie, a także największy jednodniowy festiwal tego typu. 
* {{Znacznik|Festival de la Terre|46.52043 |6.62571 |typ=atrakcja}}'''[https://objectifterre.ch/ Festival de la Terre]''', Allée Ernest-Ansermet, 1003 Lozanna, ☎ +41 21 647 25 61. Połowa czerwca. 
* '''Festival de la Cité''', Lozanna – odbywa się w różnych dzielnicach miasta. Pierwszy tydzień lipca. Jeden z najpopularniejszych i najbardziej różnorodnych festiwali w regionie.
* {{Znacznik|Międzynarodowy Festiwal Tańca|46.5224 |6.6201 |typ=atrakcja}}'''[https://theatresevelin36.ch/fr/ Międzynarodowy Festiwal Tańca]''', Théâtre Sévelin 36, PO Box 110, 1000 Lozanna, ☎ +41 21 620 00 12. We wrześniu. I inne zajęcia.
* '''[https://2026.luff.ch/en Lausanne Underground Film and Music Festival]''' (LUFF). W październiku. Bez wątpienia jeden z najbardziej niekonwencjonalnych festiwali, którego program dosłownie schodzi z utartych szlaków, by zagłębić się w mroczne rejony artystycznych poszukiwań. 
* {{Znacznik|Metropop|46.52195 |6.62840 |typ=atrakcja}}'''[https://www.metropop.ch/ Metropop]''', Rue de Genève 10, 1003 Lozanna. W listopadzie. 
* {{Znacznik|Les Urbaines|46.52277 |6.62169 |typ=atrakcja}}'''Les Urbaines''', Rue de Genève 57, 1004 Lozanna, ☎ +41 21 566 70 30. W grudniu.

== Noclegi ==
Większość hoteli w Lozannie należy do średniej półki cenowej, choć nie brakuje tu również obiektów luksusowych – co jest naturalne w mieście będącym siedzibą Międzynarodowego Komitetu Olimpijskiego. Znajdzie się też kilka tanich opcji.

=== Oszczędnie ===
* {{Znacznik|'''ADA-Logements'''|46.52122 |6.61751|typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''[https://www.kobo.ch/ada-logements/ ADA-Logements]''', Av. de Tivoli 60, ☏ +41 21 625-7134. Obiekt typu B&amp;B oferujący dobry stosunek jakości do ceny; dysponuje 12 pokojami i wyróżnia się przyjemną, swobodną atmosferą. Ceny: 50/100 CHF. 
* {{Znacznik|'''Jeunotel'''|46.51947 |6.59732|typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''Jeunotel''', Ch. du Bois-de-Vaux, ☏ +41 21 626-0222. Hotel położony w pobliżu uniwersytetu i obiektów sportowych; oferuje 55 pokoi o swobodnym charakterze, przeznaczonych głównie dla młodszych podróżnych, oraz 6 pokoi dostosowanych do potrzeb opiekunów grup. Ceny: od 32 CHF za miejsce w pokoju trzyosobowym; 54/85 CHF za pokój jednoosobowy (odpowiednio bez prysznica i z prysznicem). 
* {{Znacznik|'''Lausanne GuestHouse'''|46.51723 |6.62530|typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''Lausanne GuestHouse''', Epinettes 4, ☏ +41 21 601-8000, info@lausanne-guesthouse.ch. Obiekt znajduje się w pobliżu dworca kolejowego CFF, dzięki czemu łatwo stąd dotrzeć do centrum Lozanny. Mieści się w ładnej kamienicy z XIX wieku. Niestety, za kilka lat budynek ma zostać wyburzony, by zrobić miejsce pod kolejny peron kolejowy. Ceny: od 36 CHF za miejsce w pokoju czteroosobowym; 88 CHF za pokój jednoosobowy (z prysznicem).

=== Umiarkowanie ===
[[Plik:Eglise st laurent.jpeg|thumb|250px|Eglise St-Laurent]]
* {{Znacznik|'''Hotel Regina'''|46.52163 |6.63120 |typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''Hotel Regina''', Rue Grand St-Jean 18 (''na Starym Mieście; metro Flon, autobus do Place Bel-Air''), ☏ +41 21 320-2441, faks: +41 21 320 25 29. Recepcja czynna do 22:00. Ten uroczy, kameralny hotel ma świetną lokalizację, idealną do zwiedzania Starego Miasta oraz dzielnicy Flon, słynącej z galerii i klubów nocnych. Personel jest niezwykle miły, a goście mają do dyspozycji bezpłatne Wi-Fi. Ceny: 84–135 CHF.
* {{Znacznik|'''Raisin'''|46.52199 |6.63310|typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''[https://www.leraisin-lausanne.ch/ Raisin]''', Place Palud 19, ☏ +41 21 312-2756. Ten tradycyjny zajazd oferuje kilka odnowionych pokoi. Lokalizacja jest absolutnie centralna. Ceny: 110/220 CHF. 
* {{Znacznik|'''Hôtel City'''|46.5206 |6.6369 |typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''[http://fhotels.ch/ Hôtel City]''', Rue Caroline 5, ☏ +41 21 320-2141. Przyjemny, zadbany hotel położony po drugiej stronie mostu Bessières (patrząc od strony katedry), dzięki czemu oferuje wspaniałe widoki. Ceny: 125–160 / 160–195 CHF. 
* {{Znacznik|'''Hôtel des Voyageurs'''|46.52172 |6.63139|typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''[https://voyageurs.ch/ Hôtel des Voyageurs]''', Rue Grand St-Jean 19 (''na Starym Mieście; metro Flon, autobus do Place Bel-Air''), ☏ +41 21 319-9111. Znajduje się tuż po drugiej stronie ulicy naprzeciwko hotelu Regina i oferuje pokoje o podobnym standardzie. Ceny: 149–178 CHF (pokój jednoosobowy) / 219–260 CHF (pokój dwuosobowy).
* {{Znacznik|'''Mövenpick'''|46.50816 |6.62431|typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''Mövenpick''', Av. Rhodanie 4 (''nad wodą w dzielnicy Ouchy, tuż poniżej stacji metra''), ☏ +41 21 612-7612. Hotel tej szwajcarskiej sieci – giganta w branży lodziarskiej i hotelarskiej – oferuje w Lozannie bardzo dobry stosunek jakości do ceny (oczywiście przy założeniu, że planuje się wydać taką kwotę na nocleg). Na parterze do wyboru są trzy znakomite restauracje, oferujące jakość lokali z wyższej półki w cenach średniego segmentu. Główna z nich serwuje dania kuchni fusion oraz – co w Europie jest rzadkością – szeroki wybór win kalifornijskich. Ceny: 180–360 CHF za pokój jednoosobowy / 194–440 CHF za dwuosobowy. 
* {{Znacznik|'''Hotel Continental'''|46.51751 |6.63006 |typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''Hotel Continental''', Place de la Gare 2 (''tuż przed dworcem kolejowym w Lozannie''), tel. +41 21 321 8800, faks +41 21 321 8801. Obiekt położony w odległości 10 minut spacerem od historycznej części miasta i dzielnicy handlowej. W hotelu znajduje się również restauracja Grill Olympia, oferująca autentyczne dania kuchni regionalnej; wszystkie składniki pochodzą od lokalnych dostawców, a szczególny nacisk kładzie się na ich jakość. Do specjałów Steak House Olympia należą różnorodne mięsa z grilla, a także ryba tygrysia oraz fondue mięsne.

=== Ekskluzywnie ===
* {{Znacznik|'''Chateau d'Ouchy'''|46.50663 |6.62747|typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''[https://www.chateaudouchy.ch/en/welcome/ Chateau d'Ouchy]''', Place du Port 2 (naprzeciwko stacji metra [[Plik:Logo_du_M2_de_Lausanne.svg|20px]] Ouchy), ☏ +41 21 616 74 51. To wciąż zamek, niedawno odnowiony. Minusem są astronomiczne ceny; miejsce, które kiedyś było okazją, stało się teraz bardzo kosztownym wyborem. Oczywiście obiekt wciąż oferuje wspaniały widok na Alpy w kantonie Vaud. Ceny: 270–440 CHF. Wskazówki dojazdu (OSM)
* {{Znacznik|'''Lausanne Palace'''|46.51953 |6.63108|typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''Lausanne Palace''', Rue du Grand-Chêne 7-9 (''obok parku Montbenon''), ☏ +41 21 331 31 31. Recepcja czynna całą dobę, przez cały rok. Ten stylowy, pięciogwiazdkowy hotel, położony tuż przy starym mieście, oferuje wspaniałe widoki na jezioro i góry oraz trzy różne restauracje, w tym wyróżnioną gwiazdką Michelin Table d'Edgard. Ceny od 350/450 CHF; apartament prezydencki kosztuje 2600 CHF. 
* {{Znacznik|'''Beau-Rivage Palace'''|46.50793 |6.63021|typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''[https://www.brp.ch/en Beau-Rivage Palace]''', Place du Port 17-19 (''naprzeciwko Chateau d'Ouchy''), ☏ +41 31 613 33 33. Absolutny szczyt luksusu wśród hoteli w Lozannie – Beau-Rivage to synonim luksusu. Idealny wybór dla delegacji MKOl lub osób, których pobyt opłaca pracodawca. Ceny: 410–680 CHF (pokój jednoosobowy) / 470–780 CHF (pokój dwuosobowy).

== Kontakt ==
Według stanu na wrzesień 2021 w Lozannie dostępna jest sieć 4G operatora Salt oraz 5G operatorów Sunrise i Swisscom. W miejscach publicznych powszechnie dostępna jest sieć Wi-Fi.

* '''Fragbox''', Rue de la Tour 3 (''w centrum Lozanny, jedną ulicę powyżej rue de l'Ale; przystanek autobusowy: Place Bel-Air''). To fantastyczna kafejka internetowa i miejsce stałych rozgrywek LAN. Obsługa mówi po angielsku, włosku, niemiecku i portugalsku. Lokal jest świetnie wyposażony i dysponuje 35 komputerami; można na nich zainstalować dowolne potrzebne oprogramowanie. Koszt korzystania to 5 CHF za godzinę (cena spada do 2 CHF przy użyciu kuponów).

== Bezpieczeństwo ==
Jak na miasto tej wielkości, Lozanna jest za dnia dość bezpieczna. Jednak po zmroku atmosfera staje się nieco bardziej napięta. Ze względu na dużą liczbę osób odwiedzających kluby oraz migrantów, zdarzają się wśród nich również nieuczciwe jednostki.

'''Na Starym Mieście problemem staje się żebractwo'''. Pojawiają się nowe, zorganizowane grupy żebraków, a także – choć rzadziej – samotnie żebrzące dzieci. Najbardziej dotknięte tym zjawiskiem obszary to Lausanne-Flon oraz Saint-François w ciągu dnia. Warto kierować się zdrowym rozsądkiem: jeśli żebrak zachowuje się agresywnie lub nieuprzejmie, prawdopodobnie mamy do czynienia ze zorganizowanym procederem. Osoby rzeczywiście potrzebujące zazwyczaj zachowują się biernie i cicho. Nie należy wspierać zorganizowanego żebractwa; '''przypadki żebrzących dzieci trzeba niezwłocznie zgłaszać''' najbliższemu policjantowi lub pracownikowi ochrony.

Miejsca, których należy unikać nocą, to Rue de Genève (rejon, w którym kwitnie prostytucja) oraz park przy budynku sądu (Tribunal d'Arrondissement). Złą sławą po zmroku cieszą się również dzielnica La Borde oraz las Sauvabelin. Bójki wywoływane przez tłumy klubowiczów i osoby nietrzeźwe w weekendowe noce – które w przeszłości sprawiły, że Lozanna zajmowała pierwsze miejsce w statystykach przestępczości wśród szwajcarskich miast – w ostatnich latach wydają się występować rzadziej.

Istnieją też miejsca, takie jak dworzec kolejowy czy plac Chauderon, gdzie można zostać zaczepionym przez dilerów narkotyków. Zazwyczaj jednak nie zajmują się oni napadami rabunkowymi, a miejsca te są zazwyczaj bardzo ruchliwe i objęte nadzorem policji.

Place de la Riponne może budzić lęk, ponieważ jest to wyznaczone przez miasto miejsce gromadzenia się osób uzależnionych od narkotyków. Panuje tam jednak spory ruch pieszy i regularnie pojawiają się patrole policji. Miejscowi często wyolbrzymiają stopień zagrożenia w tym miejscu, pamiętając czasy, gdy sytuacja wyglądała tam znacznie gorzej.

Kobiety poruszające się samotnie po zmroku powinny zachować szczególną ostrożność, choć przypadki napaści należą do rzadkości.

Warto również uważać w pociągu kursującym między Lozanną a lotniskiem w Genewie; jest to miejsce często wybierane przez złodziei kradnących torby i bagaże.

== Zdrowie ==
'''W nagłych wypadkach zadzwoń pod numer 144 (obsługa w języku francuskim).'''

* {{Znacznik|'''CHUV'''|46.52471 |6.64117|typ=zdrowie|url=|kolor=FF0000|treść=}}'''[https://www.chuv.ch/fr/ CHUV]''', Rue du Bugnon 46, ☏ +41 21 314-1111. Całodobowa pomoc medyczna w Szpitalu Uniwersyteckim kantonu Vaud (CHUV). 
* {{Znacznik|'''Permanence PMU-Flon'''|46.5210169 |6.629381|typ=zdrowie|url=|kolor=FF0000|treść=}}'''Permanence PMU-Flon''', Voie du Chariot 4, ☏ +41 21 314 9090. Pon.–sob. 07:00–21:00, niedziele i święta 09:00–19:00. Pomoc medyczna w nagłych przypadkach. 
* {{Znacznik|'''Centre Médical de Vidy'''|46.51826 |6.60042 |typ=zdrowie|url=|kolor=FF0000|treść=}}'''[https://www.vidymed.ch/ Centre Médical de Vidy]''', Route de Chavannes 11 (''tuż przy rondzie Maladière''), ☏ +41 21 622-8888. Pon.–pt. 07:00–23:00, sob.–niedz. 09:00–23:00. Codzienna pomoc medyczna w nagłych przypadkach. Można przyjść bez wcześniejszego umawiania się! Bardzo szybka obsługa w tym nowym, nowoczesnym centrum pomocy doraźnej. 
* {{Znacznik|'''Hôpital de l'Enfance'''|46.52952 |6.61469|typ=zdrowie|url=|kolor=FF0000|treść=}}'''[https://www.chuv.ch/fr/dfme/dfme-home/enfants-famille Hôpital de l'Enfance]''', Rue Montétan 16, ☏ +41 21 213-7777. Całodobowa pomoc medyczna dla niemowląt i dzieci. 
* {{Znacznik|'''Hôpital Ophtalmique Jules Gonin'''|46.52425 |6.62358|typ=zdrowie|url=|kolor=FF0000|treść=}}'''Hôpital Ophtalmique Jules Gonin''', Ave de France 15. Pomoc w nagłych przypadkach związanych z oczami. 
* '''Pharmacie 24 SA''', ☏ +41 21 613-1224. Codziennie 08:00–23:59. Usługa zapewniająca dostęp do apteki w Lozannie w tych godzinach. Zadzwoń, aby dowiedzieć się, która apteka w pobliżu jest otwarta. Przygotuj się na podanie swojego aktualnego adresu po francusku lub poproś o to osobę w recepcji.edytuj
* {{Znacznik|'''Pharmacie de la Gare'''|46.51708 |6.62871|typ=zdrowie|url=|kolor=FF0000|treść=}}'''Pharmacie de la Gare''' (''na dworcu kolejowym''). Jeśli zatrzymujesz się na Starym Mieście, to niemal na pewno będzie to apteka, do której skieruje Cię serwis 24 SA – przynajmniej do momentu jej zamknięcia o godzinie 23:00.

== Informacje turystyczne ==
* '''[https://www.lausanne-tourisme.ch/en/ Biuro Informacji Turystycznej w Lozannie]''' (''znajdujące się na głównym dworcu kolejowym oraz w dzielnicy Ouchy, gdzie dzieli lokal ze stacją metra linii [[Plik:Logo_du_M2_de_Lausanne.svg|20px]]''), tel. +41 21 613-7373. Otwarte codziennie w godzinach 09:00–19:00. Pracownicy biura – zarówno na miejscu, jak i podczas rozmowy telefonicznej – niemal zawsze potrafią znaleźć hotel odpowiadający Twoim możliwościom finansowym, nawet w ostatniej chwili. Ponadto oferują oni świetną, bezpłatną mapę miasta oraz bogaty wybór przydatnych materiałów informacyjnych w języku angielskim, a także francuskim, niemieckim i włoskim.

== Wyjazd ==

{{Zarys}}
{{Atrybucja}}

{{Jest w|Vaud}}

[[Kategoria:Szwajcaria]]</text>
      <sha1>afxqxg1d7esa6pohxkakm3qvolacp2d</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>158888</id>
      <parentid>158887</parentid>
      <timestamp>2026-09-25T09:05:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Moromar</username>
        <id>2451</id>
      </contributor>
      <comment>/* Informacje turystyczne */</comment>
      <origin>158888</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="83748" sha1="crmpfm299bcjy4nlm6wn292ugsc61u2" xml:space="preserve">{{Top-banner}}
{{Miejscowość infobox
 |nazwa            = Lozanna
 |nazwa oryginalna = Lausanne
 |widok            = Lausanne_Wiki.jpg
 |opis             = 
 |herb             = CHE_Lausanne_COA.svg
 |mapa             = Lausanne dot.jpg
 |państwo          = [[Plik:Flag of_Switzerland_(Pantone).svg|20px]] [[Szwajcaria]]
 |region           = [[Plik:CHE_Vaud_Flag.svg|20px]] [[Vaud]]
 |powierzchnia     = 41,38
 |wysokość         = 495
 |ludność          = 145 600
 |prefiks          = 021
 |kod pocztowy     = 1000–1018
 |www              = https://www.lausanne.ch/
}}
'''Lozanna''' ([[Rozmówki francuskie|fra]] ''Lausanne'', wym. [lozan]), stolica [[Szwajcaria|szwajcarskiego]] kantonu [[Vaud]], to liczące 140 000 mieszkańców (stan na 2020) miasto położone na północnym krańcu [[Jezioro Genewskie|Jeziora Genewskiego]] (''Lac Léman''). Stanowi ono węzeł komunikacji publicznej kantonu [[Vaud]] oraz bramę do alpejskiego kantonu [[Valais]], gdzie znajdują się jedne z najbardziej znanych stoków narciarskich na świecie.

== Charakterystyka ==
{{Infobox|Mayor Davel|[[Plik:Lausanne Major Davel.JPG|150px|right|thumb|Pomnik Mayora Davela]]'''Mayor Davel''', pełne imię i nazwisko Jean Daniel Abraham Davel urodził się 20 października 1670 roku w Morrens VD. Był szwajcarskim buntownikiem i obecnie jest uważany za par Excelle bohatera ludowego Vaudois. W 1712 roku został mianowany burmistrzem przez ludność Berna (Vaud był wówczas częścią Berna). Davel poczuł się wezwany przez Boga do wyzwolenia swojej ojczyzny – Vaud – od Berneńczyków. 31 marca 1723 roku niespodziewanie wjechał do Lozanny, zebrał tam radę miejską i przedstawił manifest. W manifeście tym naród berneński został oskarżony o szereg błędów. Wyjaśnił swój plan wyzwolenia Vaud. Nie znalazł jednak żadnego poparcia dla tej kwestii w radzie miasta i incydent został zgłoszony bezpośrednio do Berna, po czym Davel został aresztowany. Podczas śledztwa Davel był torturowany, ale nadal upierał się, że wyzwolenie Vaud było boską inspiracją i że nie miał wspólników. Niemniej jednak został uznany za winnego i ścięty w Lozannie-Vidy 24 kwietnia 1723 r. W XIX wieku historia ta została wysoce wysterylizowana i stał się bohaterem ludowym Vaud.}}
Miasto jest gospodarzem '''Międzynarodowego Komitetu Olimpijskiego''' i dwóch głównych uniwersytetów. Jak można się spodziewać, duża populacja studentów tworzy tętniącą życiem społeczność nocną i artystyczną skupioną wokół '''dzielnicy Flon'''. Znajdziesz tu także wiele znakomitych restauracji i dwa tuziny godnych uwagi muzeów, w tym '''Muzeum Olimpijskie''' i niecodzienną '''Kolekcję de l'Art Brut'''. Miłośnicy architektury znajdą na szczycie miasta najlepiej zachowaną '''gotycką katedrę''' w [[Szwajcaria|Szwajcarii]].

Lozanna, mimo że jest miastem bardzo międzynarodowym (42% jego populacji w 2013 stanowili obcokrajowcy), jest miastem [[Rozmówki francuskie|francuskojęzycznym]]. [[Rozmówki angielskie|Angielski]] nie jest tak powszechnie używany jak w [[Genewa|Genewie]] i prawdopodobnie będziesz miał problemy z porozumiewaniem się z przeciętną osobą na ulicy. Większość pracowników sektora usług mówi jednak trochę po angielsku, a poziom języka angielskiego wśród młodych Szwajcarów jest zwykle wysoki (wśród starszego pokolenia zdecydowanie silniejszy jest [[Rozmówki niemieckie|język niemiecki]]). Gość nie będzie miał problemów z poruszaniem się wyłącznie po angielsku.

[[Plik:Lausanne cathedral from gd pont.jpg|thumb|300px|Katedra w Lozannie widziana z mostu Grand Pont]]

=== Historia ===
Osadnictwo na wzgórzu, na którym leży Lozanna, istniało co najmniej od epoki kamienia, jednak większość opracowań historycznych wiąże początki miasta z rzymskim obozem ''Lausanna'', usytuowanym nieco niżej, u podnóża wzgórza w kierunku jeziora – na terenie dzisiejszej miejscowości Vidy.

W średniowieczu miasto przeniesiono na łatwiejsze do obrony szczytowe partie wzgórza; o wzroście jego zamożności i znaczenia decydowało w dużej mierze położenie przy głównych szlakach komunikacyjnych wiodących z północy na południe, łączących [[Włochy]] z rejonem [[Morze Północne|Morza Północnego]]. Było to najważniejsze miasto na północ od przełęczy św. Bernarda – przynajmniej do czasu utworzenia biskupstwa w [[Valais]].

W 1536 roku miasto zostało przejęte przez [[Berno]] od książąt Sabaudii w ramach działań mających na celu zabezpieczenie południowo-zachodniej granicy tego kantonu. [[Berno]] sprawowało władzę nad tym obszarem aż do momentu, gdy Lozanna uzyskała niezależność po wkroczeniu wojsk francuskich pod wodzą Napoleona Bonapartego w 1798 roku. W 1803 roku miasto włączono do [[Szwajcaria|Szwajcarii]] jako stolicę kantonu [[Vaud]].

[[Lavaux]] – niewielki region położony na północno-zachodnim brzegu [[Jezioro Genewskie|Jeziora Genewskiego]], rozciągający się od Lozanny po [[Montreux]] (obszar ten bywa nazywany '''Szwajcarską Riwierą''') – od około 150 lat stanowi drugi dom dla pisarzy, artystów i muzyków. Do grona pierwszych słynnych przybyszów należeli państwo Shelleyowie oraz Lord Byron; bawili się oni i tworzyli w Lozannie (krążą pogłoski, że to właśnie tutaj powstał „Frankenstein”). Wśród innych znanych mieszkańców warto wymienić Ernesta Hemingwaya, który spędzał tu zimy z młodą rodziną w okresie opisanym w książce „Ruchome święto”, oraz Charliego Chaplina, mieszkającego w [[Vevey]] od połowy lat 30. XX wieku.

=== Orientacja ===
Dla odwiedzających Lozannę najważniejszymi dzielnicami są '''Cité''', '''Ville Marché''' oraz portowa dzielnica '''Ouchy'''. Pomiędzy nimi znajduje się '''Flon''' – obecnie przede wszystkim zagłębie klubów nocnych i sklepów – oraz położona tuż poniżej dworca kolejowego, zazwyczaj spokojna dzielnica '''Sous Gare''', która szczyci się jednymi z najlepszych kawiarni w mieście. Jeśli masz ochotę na spacer, warto poświęcić kilka godzin na wędrówkę po lesie '''Sauvebelin''', położonym na północ od wzgórza ''Hermitage''. Oto krótka charakterystyka tych dzielnic:

* {{Znacznik|'''Cité'''|46.5258|6.6275|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''Cité''' — to wzgórze stanowi najstarszą część Lozanny i przyciąga wielu turystów; znajdują się tu ''katedra'', ''zamek'', muzeum ''MUDAC'', kilka innych muzeów, teatr dla dzieci oraz znakomity sklep z zabawkami.
* {{Znacznik|'''Ville Marché'''|46.5231787|6.6326505|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''Ville Marché''' — średniowieczna Lozanna rozwijała się wokół targowisk organizowanych przy bramach wjazdowych do miasta; obszar ten – obejmujący place ''Place de la Palud'', ''Place St. François'' i ''Place Riponne'' – stanowi wraz z historycznym centrum całość Starego Miasta.
* {{Znacznik|'''Flon'''|46.521667|6.626944|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''Flon''' — pierwotna linia kolejowa prowadząca do Lozanny biegła doliną rzeki Flon, jednak brak możliwości poprowadzenia jej przez środek miasta sprawił, że w XIX wieku zastąpiono ją trasą przebiegającą przez kolejne wzgórze na południe, co umożliwiło obsługę połączeń z kantonem [[Valais]] i [[Włochy|Włochami]]. Dziś dawne magazyny w dolinie Flon mieszczą głównie modne restauracje i dyskoteki.
* {{Znacznik|'''Ouchy'''|46.507072|6.626764|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''Ouchy''' — dawna wioska rybacka, włączona w granice Lozanny w połowie XIX wieku, by pełnić funkcję portu nad ''Jeziorem Genewskim'' (Lac Léman). Wspaniałe widoki na jezioro i Alpy oraz przyjemniejsza temperatura powietrza sprawiają, że Ouchy cieszy się dużą popularnością w miesiącach letnich. W pobliżu portu znajduje się wiele hoteli i restauracji; w tej dzielnicy mieści się również [https://www.olympics.com/museum/ Muzeum Olimpijskie].
* {{Znacznik|'''Sous Gare'''|46.5151324|6.6260134|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''Sous Gare''' (dosłownie „pod dworcem”) — w XIX wieku Lozanna rozrosła się, zajmując cały teren pomiędzy obecną lokalizacją dworca kolejowego a portem w Ouchy. To przede wszystkim dzielnica bloków mieszkalnych i domów, ale warto się po niej przespacerować – choćby dla ''Café de Grancy'' i parku na wzgórzu ''Crêt de Montriond''.

== Dojazd ==
=== Samolotem ===
Najbliższe lotnisko, {{Znacznik|Port lotniczy Genewa|46.23756|6.10921|typ=transport}}'''Port lotniczy Genewa''' ({{IATA|GVA}}), obsługuje niemal wszystkich europejskich przewoźników oraz cztery codzienne połączenia transatlantyckie: z [[Waszyngton]]u-Dulles (linie Continental), [[Nowy Jork|Nowego Jorku]]-JFK (Swiss), [[Newark (New Jersey)|Newark (Continental) i [[Montreal]]u (Air Canada); w przypadku innych lotów z [[Stany Zjednoczone|USA]] konieczna jest przesiadka w głównym porcie przesiadkowym (hubie) danej linii lotniczej. Podróż pociągiem między lotniskiem w Genewie a stacją Lausanne CFF trwa około 45 minut; pociągi kursują co najmniej dwa razy na godzinę, z wyjątkiem późnych godzin nocnych i wczesnoporannych. Pełna opłata za przejazd z lotniska w Genewie do Lozanny wynosi 27 franków. Alternatywą jest {{Znacznik|Port lotniczy Zurych|47.464722|8.549167|typ=transport}}'''[[Port lotniczy Zurych|lotnisko w Zurychu]]''' ({{IATA|ZRH}}), oferujące częstsze połączenia transatlantyckie, obsługiwane głównie przez linie Swiss.

=== Koleją ===
Obsługę kolejową Lozanny zapewniają [https://www.sbb.ch/en Szwajcarskie Koleje Federalne] (SBB/CFF/FFS) – jeden z najsprawniejszych systemów transportu pasażerskiego na świecie. Pociągi kursują codziennie mniej więcej co pół godziny w godzinach od 04:45 do 01:30, łącząc miasto z Genewą, [[Zurych]]em (Zürich HB), [[Berno|Bernem]], [[Lucerna|Lucerną]], [[Neuchâtel]], [[St. Gallen]], [[Brig]], [[Biel/Bienne]] oraz miejscowościami pośrednimi. Wszystkie pociągi zmierzające do [[Genewa|Genewy]] z innych części Szwajcarii przejeżdżają przez Lozannę; kursują tu również liczne pociągi lokalne, dzięki czemu w ciągu dnia połączenie z Genewą (w obu kierunkach) dostępne jest średnio co 15 minut. Podróż szybkim pociągiem bezpośrednim (IC) z [[Genewa|Genewy]] zajmuje nieco ponad pół godziny, podczas gdy pociągi lokalne, zatrzymujące się na mniejszych stacjach, mogą potrzebować na to nawet godziny. Codziennie kursują cztery pociągi z [[Paryż|paryskiego]] dworca Gare de Lyon (szybkie składy ''TGV'' przewoźnika [https://www.groupe-sncf.com/fr SNCF]), a także jeden bezpośredni pociąg z [[Wenecja|Wenecji]] i trzy z [[Mediolan]]u. Włoski przewoźnik kolejowy oferuje również połączenia nocne z [[Rzym]]u i [[Wenecja|Wenecji]]. Bilety kolejowe w [[Szwajcaria|Szwajcarii]] są drogie. Warto kupować je z wyprzedzeniem (przez internet), aby skorzystać z niższych cen (oferta ''billet dégriffé'').

{{Znacznik|Dworzec kolejowy|46.516886 |6.629096 |typ=transport}}'''Dworzec kolejowy''' (Gare CFF), Place de la Gare 9. Całodobowe skrytki bagażowe, cena: 6–9 CHF.

=== Samochodem ===
Lozanna jest połączona ze szwajcarską siecią autostrad za pośrednictwem autostrady [[Plik:A1Swiss.svg|25px]] ([[Genewa]] – [[Berno]] – [[Zurych]] – [[St. Gallen]]) oraz autostrady [[Plik:A9Swiss.svg|25px]] ([[Brig]]-Glis – [[Sion]] – [[Vallorbe]]). Dla miasta istotne znaczenie ma również łącznik autostradowy A1A, który odgałęzia się od autostrady [[Plik:A1Swiss.svg|25px]] w pobliżu Ecublens i kończy się w dzielnicy Vidy w Lozannie.

=== Autobusem ===
Autobusy międzynarodowe przyjeżdżają codziennie z [[Hiszpania|Hiszpanii]], [[Francja|Francji]] oraz głównych miast [[Europa Środkowa|Europy Środkowej]]. Wiele z nich przejeżdża przez [[Genewa|Genewę]] lub [[Bazylea|Bazyleę]], zanim zatrzyma się w Lozannie. {{Znacznik|Dworzec autobusowy|46.5365617025889|6.623129538004348|typ=transport}}'''Dworzec autobusowy''' znajduje się w północnej części miasta.

=== Statkiem ===
==== Statki wycieczkowe ====
Do Lozanny kursują statki zarówno z francuskiego, jak i szwajcarskiego brzegu Jeziora Genewskiego. Głównymi portami, z których wypływają jednostki, są [[Évian-les-Bains]], [[Montreux]], [[Genewa]] oraz wiele mniejszych miejscowości położonych nad brzegiem jeziora. Dużą popularnością wśród turystów cieszą się rejsy połączone z lunchem lub kolacją. Większość statków porusza się w spokojnym tempie, co czyni je najwolniejszym środkiem transportu do Lozanny. Latem rozkład rejsów jest dość rozbudowany, jednak jesienią i wiosną ulega on ograniczeniu, a zimą statki niemal całkowicie przestają kursować.

==== Promy ====
Z {{Znacznik|Przystań Lausanne-Ouchy|46.50514053914229|6.626600742727966|typ=transport}}'''przystani Lausanne-Ouchy''' przez cały rok kursują – w ramach oferty '''NaviMobilité''' i pod szyldem przewoźnika CGN – promy pasażerskie obsługujące bezpośrednie połączenia przez jezioro do [[Évian-les-Bains]] (linia N1) oraz [[Thonon-les-Bains]] (linia N2). Służą one przede wszystkim osobom dojeżdżającym do pracy przez granicę, dlatego kursują od poniedziałku do piątku – od wczesnych godzin porannych aż do późnego wieczora. W porównaniu ze standardowymi statkami rejsowymi CGN, promy te objęte są odrębną, nieco droższą taryfą, oferują nieco niższy komfort podróży, ale zapewniają krótszy czas przejazdu.

=== Pieszo ===
Przez miasto przebiega '''Via Francigena''' – długodystansowy szlak pieszy łączący [[Canterbury]] z [[Rzym]]em, oznaczony w Szwajcarii numerem 70.

== Komunikacja ==
{{mapa|46.518|6.632|zoom=14|layer=|staticmap=|align=|name=|grupy=transport,zobacz,natura,jedzenie,bar,nocleg,atrakcja,zakupy,alarm,zdrowie,zabytek,kontakt,nauka,punkt,rower,parking,obszar,metro,praca}}
=== Pieszo ===
Piesze wędrówki to świetny sposób na poruszanie się po Lozannie. W odległości krótkiego spaceru od głównego dworca kolejowego znajduje się wiele atrakcji, przy czym ulice w większości wolne od ruchu samochodowego zaczynają się po drugiej stronie ulicy od Rue du Petit-Chêne, która prowadzi do Place St. François na starym mieście. Stamtąd kolejne deptaki prowadzą do dzielnicy Flon z wieloma barami, klubami i restauracjami, do ulic handlowych pomiędzy Place St. François i Place de la Riponne oraz do starego miasta w pobliżu katedry. Planując spacer, weź pod uwagę, że ''Lozanna jest niezwykle stroma'' jak na miasto tej wielkości, z wieloma ulicami, które na mapie mogą wydawać się zwodniczo łatwe, co może stanowić wyzwanie, zwłaszcza dla osób o ograniczonej sprawności ruchowej. Linia metra [[Plik:Logo_du_M2_de_Lausanne.svg|20px]] (patrz poniżej) obejmuje większość najbardziej stromych części miasta i dlatego stanowi dobrą alternatywę dla pieszych.

=== Metrem ===
[[Plik:TSOL-p1030587.jpg|200px|thumb|Stacja metra Vigie na linii M1]]
Lozanna to najmniejsze miasto na świecie posiadające metro. Funkcjonują tu dwie linie metra obsługiwane przez przewoźnika ''[https://www.t-l.ch/ Transports publics de la région lausannoise]'' (TL), a ich głównym węzłem przesiadkowym jest stacja Flon. Nowa linia [[Plik:Logo_du_M2_de_Lausanne.svg|20px]] to w pełni zautomatyzowany system metra łączący dzielnicę Ouchy z północnym przedmieściem Epalinges; trasa przebiega przez główny dworzec kolejowy, stację Flon oraz liczne przystanki na Starym Mieście. Linia [[Plik:Logo_du_M2_de_Lausanne.svg|20px]] może zaskoczyć osoby odwiedzające miasto po raz pierwszy, ponieważ zarówno trasa, jak i niektóre stacje są bardzo '''strome''' – na przykład na stacji Gare peron jest nachylony, dlatego warto mocno się trzymać. Stacja Bessières, położona w pobliżu katedry, znajduje się na stromym zboczu jednego ze wzgórz Starego Miasta; przejazd windą ze stacji na poziom mostu (z wnętrza windy roztacza się widok na miasto poniżej) to atrakcja, której nie spotyka się w większości innych systemów metra. Linia [[Plik:Logo_du_M1_de_Lausanne.svg|20px]] obsługuje kierunki zachodnie, w tym Uniwersytet w Lozannie (UNIL) oraz politechnikę [https://www.epfl.ch/en/ EPFL] (École Polytechnique Fédérale de Lausanne).

Istnieje również lokalna kolej obsługiwana przez prywatną firmę [https://leb.ch/ LEB]; jej pociągi łączą się z dwiema liniami metra na stacji Flon i kursują do odległych północnych przedmieść, takich jak Echallens i Bercher, jednak dzięki coraz większej częstotliwości kursowania linia ta zaczęła pełnić funkcję trzeciej linii metra.

Wszyscy goście hoteli w Lozannie otrzymują bezpłatny bilet na metro i autobusy, ważny przez dwa tygodnie.

Bilety na metro (i autobusy) można kupić w automatach na wszystkich przystankach, a także na głównym dworcu kolejowym i stacji Flon. Ceny biletów jednorazowych zależą od odległości, zgodnie z systemem strefowym. Liczbę stref, które musi obejmować bilet, można sprawdzić na schemacie umieszczonym na automatach biletowych lub na bezpłatnej mapie dostępnej we wszystkich punktach sprzedaży. W ofercie znajdują się bilety jednorazowe, bilety „tam i z powrotem” oraz karnety dzienne i tygodniowe. Większość automatów biletowych na przystankach metra i autobusów nie wydaje reszty. Abonamenty kolejowe [https://www.sbb.ch/en CFF] (tzw. ''Abonnement Général'') uprawniają do nieograniczonych przejazdów w ramach sieci TL i LEB.

Jeśli posiadasz karnet CFF przeznaczony dla podróżnych spoza Szwajcarii, warto zapytać na głównym dworcu, czy obejmuje on lokalny transport miejski, ponieważ zasady te różnią się w zależności od rodzaju karnetu. Według stanu na lipiec 2013 bilet na „krótki przejazd” (maksymalnie 3 przystanki, ważny 30 minut) kosztuje 1,90 fr., bilet godzinny – 3,50 fr., a bilet całodniowy – 8,80 fr. Podobnie jak w Genewie, na stacjach znajdują się automaty biletowe.

=== Autobusem ===
Czyste i szybkie autobusy, również obsługiwane przez ''[http://www.t-l.ch/ TL]'', kursują bardzo często i tworzą na tyle gęstą sieć, że rzadko znajdziesz się w odległości większej niż kilkaset stóp od któregoś z przystanków. Niektóre trolejbusy przypominają pociąg złożony z dwóch wagonów, w którym właściwy pojazd ciągnie drugi, pozbawiony własnego napędu.

=== Rowerem ===
Rowery można wypożyczyć w firmie Lausanne Roule za 6 CHF dziennie (plus kaucja w wysokości 90 CHF). Firma posiada punkt w centrum miasta (tuż przy stacji metra Lausanne Flon – uwaga: adres podany na stronie internetowej jest błędny) oraz drugi na zachodnich przedmieściach, w miejscowości Renens. Planowane są kolejne lokalizacje, w tym jedna w dzielnicy Ouchy. Istnieje możliwość wypożyczenia roweru w jednym punkcie i zwrotu w drugim. Trzeci punkt znajduje się w [[Vevey]], jednak w przypadku wynajmu jednostronnego (zwrot w innym miejscu niż wypożyczenie) opłata wynosi 10 CHF. Trasa rowerowa z Lozanny do [[Vevey]] jest przepiękna: po lewej stronie rozciągają się niekończące się winnice, a po prawej – [[Jezioro Genewskie]] i [[Alpy]]. W punkcie Lausanne Roule można bezpłatnie otrzymać broszurę opisującą tę trasę.

Inną ciekawą opcją jest wynajem rowerów elektrycznych za pośrednictwem serwisu [https://bicy.ch/en bicy.ch]; ceny zaczynają się od 89 CHF miesięcznie (ok. 100 USD).

Warto pamiętać, że miasto jest dość strome, ale okolice nabrzeża są bardzo przyjemne. Dostępna jest praktyczna mapa rowerowa („Carte Velo”) w skali 1:10 000; choć wydano ją w 2006 roku, wciąż można ją pobrać ze [https://www.lausanne.ch/vie-pratique/mobilite/se-deplacer-a-lausanne/a-velo strony internetowej miasta]. Pomaga ona osobom nieznającym jeszcze Lozanny w znalezieniu najlepszych tras rowerowych w okolicy. Miasto dysponuje doskonałą siecią ścieżek, wyznaczonych pasów dla rowerów oraz tuneli, które ułatwiają pokonywanie najbardziej ruchliwych skrzyżowań. Trasy wzdłuż jeziora są niezwykle malownicze, jednak w szczytowych momentach letniego sezonu bywa na nich tłoczno od spacerowiczów, osób na rolkach i innych rowerzystów.

== Warto zobaczyć ==
{{Infobox|Serce Lozanny|Co to może oznaczać? ​​Wielu turystów zazwyczaj udaje się nad jezioro do dzielnicy Ouchy, spaceruje po promenadzie, a następnie wraca do domu, sądząc, że widzieli już Lozannę. Tymczasem prawdziwe życie toczy się powyżej głównego dworca kolejowego – na Starym Mieście oraz w dzielnicy Flon. To właśnie tam znajduje się też większość atrakcji turystycznych.}}
* {{zobacz
| name=[https://artbrut.ch/ Collection de l'Art Brut] | alt= | url= | adres=Av. des Bergières 11 | lat=46.527485| long=6.624743| wskazówki=autobus nr 2 w kierunku Désert, przystanek Jomini; autobus nr 3 w kierunku Bellevaux, przystanek Beaulieu
| tollfree=+41 21 315-2570 | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=wtorek-niedziela 11:00-18:00. Ta kolekcja dzieł niedoświadczonych artystów, którą trzeba zobaczyć, będzie na zmianę zachwycać, zadziwiać, zadziwiać i irytować. Życie wielu artystów, których prace są tu prezentowane, było trudne lub niemożliwe poza (lub wewnątrz) instytucji, odnajdując ukojenie i cel w czasami kompulsywnych aktach twórczych. 10 Fr.
}}
[[Plik:Palais du rumine.jpeg|thumb|Palais de Rumine, w którym znajduje się wiele godnych uwagi muzeów]]
* {{zobacz
| name=Palais de Rumine | alt= | url= | adres=Place de la Riponne 6 | lat=46.523611| long=6.633889| wskazówki=
| tollfree=+41 21 316-3310. | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=wto śro 11:00-18:00, czw 11:00-20:00, piątek-niedziela 11:00-17:00. Ten piękny budynek, wzorowany na włoskim renesansowym projekcie, nie jest tak stary, na jaki wygląda. Wewnątrz znajduje się pięć różnych muzeów z wystawami obejmującymi różnorodne tematy, od sztuk pięknych po historię naturalną. 4 Fr.
}}
* {{zobacz
| name=Muzeum Archeologiczno-Historyczne | alt=Musée d'archéologie et d'histoire | url= | adres=Place de la Riponne 6 | lat=46.523655| long=6.637206| wskazówki=
| tollfree=+41 21 316-3430 | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=wt.-czw. 11:00-18:00, pt.-niedz. 11:00-17:00. 6 Fr.
}}
* {{zobacz
| name=[https://www.mcba.ch/ Muzeum Sztuk Pięknych] | alt=Musée des Beaux-Arts | url= | adres=Place de la Riponne 6 | lat=46.517991| long=6.62544| wskazówki=
| tollfree=+41 21 316-3445 | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=pon.-czw. 11:00-20:00, pt.-niedz. 11:00-17:00.
}}
* {{zobacz
| name=Muzeum Historyczne w Lozannie | alt=Musée Historique de Lausanne | url= | adres=Place de la Cathedral 4 | lat=46.523015| long=6.634942| wskazówki=
| tollfree=+41 21 315-4101 | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=wt.-czw. 11:00-18:00, pt.-niedz. 11:00-17:00. Zbiór map, obrazów i dokumentów dotyczących historii Lozanny i regionu Jeziora Genewskiego od czasów najdawniejszych, przez długą okupację berneńską, po wyzwolenie i współczesność. Warto odwiedzić samą pięknie wykonaną dioramę XVI-wiecznej Lozanny. 4 Fr, studenci 2,50 Fr.
}}
* {{zobacz
| name=[https://mudac.ch/ Mudac] | alt= | url= | adres=Place de la Cathedral 6 | lat=46.5221| long=6.6353| wskazówki=
| tollfree=+41 21 315-2530 | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=wto-niedziela 11:00-18:00, lipiec-sierpień pon. 11:00-18:00. Muzeum designu i współczesnej sztuki użytkowej. 10 Fr.
}}
* {{zobacz
| name=[https://elysee.ch/ Musée de l'Elysée] | alt= | url= | adres=Av. de l'Elysée 18 | lat=46.51855| long=6.62398| wskazówki=
| tollfree=+41 21 316-9911 | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Wt.–niedz. 11:00–18:00. Światowej klasy muzeum fotografii, położone w pięknym parku. Bardzo blisko Muzeum Olimpijskiego. 8 CHF, studenci 4 CHF.
}}
* {{zobacz
| name=Espace Arlaud | alt= | url= | adres=Place de la Riponne 2 bis | lat=46.5228| long=6.6321| wskazówki=
| tollfree=+41 21 316-3850. | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Śr.-pt. 12:00-18:00, pt.-ndz. 11:00-17:00. 6 Fr.
}}
* {{zobacz
| name=La Tour d'Ale | alt= | url= | adres=Av. de l'Elysée 18 | lat=46.5228| long=6.6321| wskazówki=
| tollfree=+41 21 316-9911 | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Wieża, jedna z niewielu zachowanych części średniowiecznych murów obronnych, stanowi dobry pretekst do odwiedzenia rue de l'Ale i rue de la Tour. Choć można go podziwiać z zewnątrz, jest on zamknięty dla zwiedzających.
}}
* {{zobacz
| name=[https://fondation-hermitage.ch/?__cf_chl_rt_tk=SiioVdjAKBJf649XCOYiN8DjH_XuQ82nBARhcPLzl6I-1790237441-1.0.1.1-8WPrcMUxzA9q2_9D4G6CtcD9tjAHb_Ylc.6lfNUOAG4 Fondation de l'Hermitage] | alt= | url= | adres=Rte du Signal 2 | lat=46.5282| long=6.63723| wskazówki=
| tollfree=+41 21 312 50 13 | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Wt.–niedz. 10:00–18:00, czw. 10:00–21:00, święta 10:00–18:00. Zbudowana w 1841 roku jako rezydencja bankiera Charlesa-Juste’a Bugniona, posiadłość Hermitage zajmuje położony wśród drzew teren na wzgórzu nad Starym Miastem, skąd roztacza się wspaniały widok na katedrę i [[Alpy]]. W 1976 roku rodzina przekazała dom wraz z gruntem miastu Lozanna; obecnie budynek służy jako miejsce organizacji światowej klasy objazdowych wystaw sztuki. Dorośli: 15 CHF, seniorzy: 12 CHF, studenci i osoby bezrobotne: 7 CHF, wstęp dla osób poniżej 18. roku życia bezpłatny.
}}
* {{zobacz
| name=[https://www.lausanne.ch/vie-pratique/culture/musees/mrv Musée Romain Lausanne-Vidy] | alt= | url= | adres=Chemin du Bois-de-Vaux 24 | lat=46.518917| long=6.598794| wskazówki=
| tollfree=+41 21 315 41 85 | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Wt.–niedz. 11:00–18:00. Prezentowane są tu znaleziska architektoniczne z terenu osady położonej tuż po drugiej stronie drogi, gdzie wciąż zachowały się pozostałości murów i forum z czasów Cezara. Wstęp: 8 franków, studenci – 5 franków.
}}
* {{zobacz
| name=Katedra Notre Dame | alt= | url= | adres=Place de la Cathédrale | lat=46.5225| long=6.635556| wskazówki=
| tollfree=+41 21 316-7161 | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=pon.-pt. 07:00-19:00, sob. niedz. 08:00-18:00. Na szczycie góry, na której zbudowane jest stare miasto. Katedra jest dość interesująca architektonicznie z wieloma małymi wieżami i oknami. Z wieży roztacza się fantastyczny widok na miasto i okolicę, ale ponieważ katedra znajduje się na szczycie miasta, warto zrobić zdjęcie już z małego placu na zewnątrz. Bezpłatny.
}}
* {{zobacz
| name=Muzeum Olimpijskie | alt= | url= | adres=Quai d'Ouchy 1 | lat=46.508611| long=6.633889| wskazówki=
| tollfree=+41 21 621-6511 | fax=+41 21 621 65 12
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Od 1 maja do 30 września: codziennie w godz. 9:00–18:00; od 1 października do 30 kwietnia: od wtorku do niedzieli w godz. 9:00–18:00. Muzeum reklamuje się jako miejsce prezentujące „bogactwo wspomnień, które podtrzymają w Tobie pasję do idei olimpijskiej”. Ogród rzeźb, z którego roztacza się widok na Jezioro Genewskie, jest udostępniony dla zwiedzających. W okresie od 1 listopada do 31 marca obiekt jest nieczynny w poniedziałki. Wśród eksponatów znajdują się m.in. buty narciarskie Jean-Claude’a Killy’ego oraz złote buty lekkoatletyczne Carla Lewisa. Cena wstępu: 14 CHF za zwiedzanie całego muzeum, 7 CHF za wstęp wyłącznie na wystawy czasowe. Dzieci płacą połowę ceny; wstęp dla dzieci poniżej 10. roku życia jest bezpłatny.
}}
* {{zobacz
| name=[https://www.aquatis.ch/ Aquatis] | alt= | url= | adres=Route de Berne 144 | lat=46.508611| long=6.633889| wskazówki=Metro [[Plik:Logo_du_M2_de_Lausanne.svg|20px]], stacja Vennes, autostrada [[Plik:A9Swiss.svg|25px]], zjazd Vennes
| tollfree=+41 21 654 23 23 | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=info@aquatis.ch. 1 listopada – 31 marca: 10:00–18:00; 1 kwietnia – 31 października: 09:00–19:00. Największe w Europie akwarium i wiwarium słodkowodne, otwarte w 2017 roku. Ponad 10 000 ryb oraz 100 gadów i płazów w 46 akwariach, wiwariach i terrariach. Zwiedzanie zajmuje około 2 godzin. Cena: 29 CHF dla dorosłych, 19 CHF dla dzieci powyżej 5. roku życia; wstęp bezpłatny dla młodszych dzieci. Dostępne są ceny rodzinne i zniżki dla uczniów/studentów.
}}
* {{zobacz
| name=[https://www.sainf.ch/ Kościół św. Franciszka] | alt= | url= | adres= | lat=46.51971| long=6.63335| wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Został wzniesiony w XIII wieku i stanowił prezbiterium dawnego klasztoru franciszkanów. Aby zwiedzić kościół św. Franciszka (Église Saint-François), można wysiąść na stacji metra Lausanne Flon, obsługiwanej przez obie linie ([[Plik:Logo_du_M1_de_Lausanne.svg|20px]] i [[Plik:Logo_du_M2_de_Lausanne.svg|20px]]); stamtąd do kościoła jest około 5–10 minut drogi. Dogodniejszy dojazd zapewnia jednak autobus: linie nr 1, 2, 4, 6, 7, 8, 9, 12, 13, 16, 17 i 66 obsługują przystanek o tej samej nazwie z różną częstotliwością kursowania.
}}
* {{zobacz
| name=Château St. Maire | alt= | url= | adres= | lat=46.524864| long=6.635706| wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Budynek wzniesiono na przełomie XIV i XV wieku. Dawniej pełnił funkcję rezydencji biskupiej, a później siedziby namiestników z Berna; obecnie mieści się w nim muzeum historyczne. Obiekt znajduje się w górnej części Starego Miasta i jest łatwo dostępny autobusem. Najlepiej wysiąść na przystanku Tunnel (linie 8, 16, 22, 60 – różna częstotliwość kursowania) lub Pierre Viret (linia 16); stamtąd dojście pieszo zajmuje około 5–10 minut.
}}
* {{zobacz
| name=[https://www.chateaudouchy.ch/en/welcome/ Château d'Ouchy] | alt= | url= | adres=Place du Port 2 | lat=46.50672| long=6.62761| wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Château d'Ouchy został zbudowany około 1170 roku, następnie kilkakrotnie przebudowywany, w 1609 roku podpalony i popadający w ruinę. Jean-Jacques Mercier kazał usunąć ruiny z wyjątkiem wieży w latach 1885-1889, a w latach 1889-1893 zbudował dzisiejszy neogotycki zamek. Najbliższa stacja autobusowa i stacja metra to Ouchy.
}}
[[Plik:Lausanne Rathaus.JPG|300px|right|thumb|Ratusz przy Place de la Palud]]
[[Plik:Lausanne Bel-Air.JPG|thumb|Wieża Bel-Air]]
* {{zobacz
| name=Ratusz | alt= | url= | adres=Place de la Palud 2 | lat=46.52173| long=6.63288| wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Budynek znajduje się przy placu Place de la Palud i jest połączony z katedrą schodami Escalier du Marché. Został wzniesiony w XVII wieku i stanowi siedzibę władz miejskich oraz rady miasta. Można do niego dojechać linią metra [[Plik:Logo_du_M2_de_Lausanne.svg|20px]]; najbliższe stacje to Riponne-Maurice Béjart i Flon. Do stacji Flon dojeżdża również linia metra [[Plik:Logo_du_M1_de_Lausanne.svg|20px]]. Dojście pieszo zajmuje około 10 minut.
}}
* {{zobacz
| name=Grand Pont | alt= | url= | adres= | lat=46.520468| long=6.63135| wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Został ukończony w 1844 roku. Przebiega nad doliną Flon, którą zasypano w 1874 roku. Można do niej dotrzeć liniami metra [[Plik:Logo_du_M1_de_Lausanne.svg|20px]] i [[Plik:Logo_du_M2_de_Lausanne.svg|20px]], wysiadając na przystanku Flon. Można również wysiąść na przystanku St. François, obsługiwanym przez linie autobusowe nr 1, 2, 4, 6, 7, 8, 9, 12, 13, 16, 17 i 66.
}}
* {{zobacz
| name=[https://cche.com/de/Projekte/complexe-bel-air/ Wieża Bel-Air] | alt= | url= | adres=Place Bel-Air 1 | lat=46.52206| long=6.62886| wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=był pierwszym drapaczem chmur w Szwajcarii. Ma 61 metrów wysokości i została zbudowana w latach 1929-1932. Do przystanku Bel-Air można dojechać liniami autobusowymi 1, 2, 4, 6, 7, 8, 13 i 17 lub metrem [[Plik:Logo_du_M1_de_Lausanne.svg|20px]] lub [[Plik:Logo_du_M2_de_Lausanne.svg|20px]], wysiąść we Flon i iść 5 minut pieszo.
}}
* {{zobacz
| name=[https://www.lausanne.ch/portrait/carte-identite/architecture-et-monuments/patrimoine-architectural/entre-deux-guerres/tribunal-federal.html Sąd Federalny] | alt= | url= | adres=Avenue du Tribunal Fédéral 29 | lat=46.51964| long=6.64422| wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Został otwarty w 1927 roku i stanowi najwyższy organ sądowy Szwajcarii. Można do niego dotrzeć, korzystając ze stacji autobusowej i metra Pont-Bessières (linia metra [[Plik:Logo_du_M2_de_Lausanne.svg|20px]] oraz linie autobusowe 6, 7, 16, 22 i 60) lub z przystanku autobusowego Mon Repos, obsługiwanego przez linię nr 13.
}}
=== Parki ===
* {{Znacznik|Parc de Mont-Repos|46.518493 |6.642526 |typ=natura}}'''Parc de Mont-Repos''' znajduje się w pobliżu Szwajcarskiego Sądu Federalnego; oferuje woliery, plac zabaw dla dzieci, małą kawiarnię, wodospad oraz dużo terenów zielonych.
* {{Znacznik|Parc de la Vallée de la Jeunesse|46.5202 |6.6046 |typ=natura}}'''Parc de la Vallée de la Jeunesse''' to rozległy teren zielony w zachodniej części Lozanny.
* {{Znacznik|Bois de Sauvabelin|46.535317 |6.638519 |typ=natura}}'''Bois de Sauvabelin''' to obszar leśny na północy Lozanny, z wieżą widokową i niewielkim jeziorem.

== Aktywny wypoczynek ==
[[Plik:Lausanne view from Cathedral square.JPG | thumb | 300px | Stare Miasto widziane z placu Katedralnego]]
* '''Zwiedź Stare Miasto'''. Ze stacji kolejowej możesz wygodnie dojechać metrem do dzielnic Flon, Riponne lub Bessières (w pobliżu katedry). Jeśli natomiast nie boisz się wspinaczki, możesz ruszyć pieszo – wyłączona z ruchu kołowego część Starego Miasta zaczyna się tuż naprzeciwko dworca, a droga prowadzi stromo pod górę. Sklepy są czynne w ściśle określonych godzinach: od poniedziałku do piątku w godz. 10:00–19:00 oraz w soboty w godz. 10:00–18:00. W środy i soboty przez cały rok niemal cały ten rozległy obszar wolny od ruchu samochodowego zamienia się w wielki targ. Dzięki ukształtowaniu terenu (wzgórzom utrudniającym zabudowę drogową) Stare Miasto w Lozannie jest większe niż w większości szwajcarskich miast – wyjątkiem jest tu jedynie [[Zurych]]. Można tu spędzić dni na wędrówkach brukowanymi uliczkami, a i tak nie odkryć wszystkich zakamarków. Po zamknięciu sklepów do dyspozycji są dziesiątki restauracji, kawiarni i klubów nocnych – od urokliwych i przytulnych po modne i klimatyczne; warto zauważyć, że przy placu Place Central Stare Miasto łączy się z dzielnicą '''Flon''', słynącą z klubów i galerii. Spaceruj do woli – wstęp jest oczywiście bezpłatny.
* '''Odkryj las Sauvabelin''' (''na północ od centrum''). Nie przegap ogólnodostępnej {{Znacznik|Wieża Sauvabelin|46.535278|6.638611|typ=atrakcja}}'''wieży Sauvabelin''', z której roztacza się widok 360° na jezioro, Alpy i góry Jura. Następnie zejdź do centrum miasta przez park przy Fondation de l'Hermitage (patrz wyżej).
* '''Ciesz się widokami nad jeziorem w dzielnicy Ouchy'''. Pojedź linią metra [[Plik:Logo_du_M2_de_Lausanne.svg|20px]] do stacji Ouchy – i gotowe: po wyjściu ze stacji zobaczysz przed sobą rozciągające się jezioro (a przy dobrej pogodzie także [[Alpy]]). Nad brzegiem jeziora znajdują się również restauracje, bary oraz zamek-hotel Château d'Ouchy.
* '''Wejdź na wieżę katedry'''. Widok ze szczytu wieży katedry jest wart wysiłku związanego ze wspinaczką. Informacji udziela siostra zakonna w sklepiku z pamiątkami wewnątrz katedry. Od godziny 22:00 do drugiej nad ranem nocny stróż wykrzykuje aktualną godzinę, kontynuując tradycję sięgającą 1405 roku.
* '''Piłka nożna''': [https://www.lausanne-sport.ch/ FC Lausanne-Sport] występuje w Swiss Super League, czyli najwyższej klasie rozgrywkowej w Szwajcarii. Ich stadionem domowym jest {{Znacznik|Stade de la Tuilière|46.543556|6.622028|typ=atrakcja}}'''Stade de la Tuilière''' (pojemność 12 500 miejsc), położony 3 km na północ od centrum miasta. Klub [https://fcslo.ch/ FC Stade Lausanne Ouchy] spadł z ligi w 2024 roku i występuje obecnie w Challenge League – na drugim poziomie rozgrywkowym. Ich stadionem domowym jest {{Znacznik|La Pontaise|46.533333|6.624167|typ=atrakcja}}'''La Pontaise''' (pojemność 15 700 miejsc) – stadion olimpijski znajdujący się 2 km na północ od centrum miasta.

=== Koncerty i teatr ===
* {{Znacznik|Métropole|46.52213 |6.62845 |typ=atrakcja}}'''[http://www.mymetropole.ch/ Métropole]''', Rue des Terreaux 25, ☏ +41 21 340-9200. pon. 09:00-19:00, wt.-pt. 08:30-19:00, sob. 08:00-18:00. Główna sala koncertowa zachodniej Szwajcarii, Métropole księguje muzykę taneczną, muzykę świata, pop, jazz itp. Jeśli będziesz przejeżdżać przez miasto w odpowiednim czasie, możesz złapać tu wszystko, od Lozanńskiej Orkiestry Kameralnej po The Cure. 
* {{Znacznik|Espace de Terreaux|46.52300 |6.62800 |typ=atrakcja}}'''[https://terreaux.org/web.php/1/terreaux/accueil Espace de Terreaux]''', Rue des Terreaux 14, ☏ +41 21 320-0046. Lokalna rada kościołów protestanckich zdekonsekrowała kaplicę znajdującą się po drugiej stronie ulicy od centrum handlowego Metropole 2000 i obecnie wykorzystuje ją do cotygodniowych koncertów, podczas których odbywają się zarówno występy sakralne, jak i świeckie, od amerykańskich śpiewaków gospel, przez wschodnioeuropejskie zespoły klezmerskie, po teatr lalek dla dzieci. 
* {{Znacznik|Arsenic|46.52269 |6.62168 |typ=atrakcja}}'''[https://arsenic.ch/ Arsenic]''', Rue de Genève 57, ☏ +41 21 625-1136, info@theatre-arsenic.ch. Specjalizujący się w bardziej niecodziennych występach, Arsenic oferuje pełny harmonogram awangardowego teatru, muzyki jazzowej i popowej, a także instalacji/performansów jesienią, zimą i wiosną. 
* {{Znacznik|Théâtre de Vidy|46.51271 |6.61090 |typ=atrakcja}}'''[https://www.vidy.ch/fr/ Théâtre de Vidy]''', Av. Jaques-Dalcroze 5, ☏ +41 21 619-4545. 
* {{Znacznik|Théâtre Boulimie|46.52258 |6.63190 |typ=atrakcja}}'''[http://www.theatreboulimie.com/ Théâtre Boulimie]''', Place Arlaud 1, ☏ +41 312-9700. Sanktuarium szwajcarskiego humoru. Edycja wskazówek OSM
* {{Znacznik|Théâtre 2.21|46.52629 |6.63936 |typ=atrakcja}}'''[https://theatre221.ch/ Théâtre 2.21]''', Rue de l'Industrie 10, ☏ +41 21 311-6514. 
* {{Znacznik|Les Docks|46.52241 |6.61926 |typ=atrakcja}}'''[http://www.lesdocks.ch/ Les Docks]''', Av. Sévelin 34, ☏ +41 21 623-4444. Muzyka na żywo i bar. 
* {{Znacznik|Le Romandie|46.52013 |6.63165 |typ=atrakcja}}'''[https://www.leromandie.ch/ Le Romandie]''', Place de la Riponne 10, ☏ +41 21 311-1719. Klub rockowy i muzyka na żywo. Zobacz ich stronę internetową programu. 
* {{Znacznik|Théâtre Kléber-Méleau|46.52496 |6.60027 |typ=atrakcja}}'''Théâtre Kléber-Méleau''', 1020 Renens-Malley, ☏ +41 21 625-8429.

== Praca ==
Rynek pracy w [[Vaud]] jest dynamiczny, szczególnie w sektorze zaawansowanych technologii z imponującą liczbą start-upów zlokalizowanych w pobliżu EPFL.

Jak wszędzie w [[Szwajcaria|Szwajcarii]], obcokrajowcy z [[Europa|Europy]] muszą uzyskać zezwolenie B lub L, zanim będą mogli tam pracować. Przydział ten następuje automatycznie w ramach umów dwustronnych z UE, ale należy znaleźć pracodawcę, który chce podjąć odpowiednie kroki. Z drugiej strony pracodawcy zatrudniający osoby spoza Europy są ograniczeni do zwykłych warunków wykazania braków na istniejącym rynku. Wrażenie czy rzeczywistość: zagraniczni pracownicy (w szczególności Francuzi, czyli „pracownicy przygraniczni”) są regularnie oskarżani o zaniżanie płac, co może prowadzić do głosowania za odrzuceniem, jak np. ta z dnia 9 lutego 2014.

== Nauka ==
* {{Znacznik|'''UNIL'''|46.5222 |6.5807 |typ=nauka|url=|kolor=FF00FF|treść=}}'''[https://www.unil.ch/unil/fr/home.html Uniwersytet w Lozannie]''' (''UNIL''), Dorigny (''kampus obejmuje trzy lokalizacje: Dorigny, CHUV i Épalinges''), ☎ +41 21 692 11 11. 
* {{Znacznik|'''EPFL'''|46.5176 |6.5670 |typ=nauka|url=|kolor=FF00FF|treść=}}'''[https://www.epfl.ch/en/ Szwajcarski Federalny Instytut Technologii w Lozannie]''' (''EPFL''), Route Cantonale, 1015 Lozanna, ☎ +41 21 693 11 11. 
* {{Znacznik|'''EHL'''|46.5618 |6.6829 |typ=nauka|url=|kolor=FF00FF|treść=}}'''[https://www.ehl.edu/ École hôtelière de Lausanne]''' (''EHL''), Route de Cojonnex 18, 1000 Lozanna, ☎ +41 21 785 11 11. 
* {{Znacznik|'''HEP Vaud'''|46.51304 |6.62157 |typ=nauka|url=|kolor=FF00FF|treść=}}'''[https://www.hepl.ch/accueil.html Wyższa Szkoła Pedagogiczna kantonu Vaud]''' (''HEP Vaud''), Avenue de Cour 33, 1007 Lozanna, ☎ +41 21 316 92 70. 
* {{Znacznik|'''HES – Wyższa Szkoła Zawodowa Zachodniej Szwajcarii'''|46.52159 |6.61283 |typ=nauka|url=|kolor=FF00FF|treść=}}'''HES – Wyższa Szkoła Zawodowa Zachodniej Szwajcarii''', Avenue de Provence 6, 1007 Lozanna, ☎ +41 58 900 00 02, faks: +41 58 900 00 03, master@hes-so.ch. W Lozannie znajduje się pięć wyższych szkół zawodowych (HES) kształcących w następujących dziedzinach: zdrowie, praca socjalna, wzornictwo, muzyka oraz inżynieria przemysłowa i zarządzanie. 
* {{Znacznik|'''ECAL'''|46.53662 |6.58848 |typ=nauka|url=|kolor=FF00FF|treść=}}'''[https://ecal.ch/fr/ École cantonale d'art de Lausanne]''' (''ECAL''), Avenue du Temple 5, 1020 Renens, ☎ +41 21 316 99 33.
* {{Znacznik|'''École de Jazz et de Musique Actuelle de Lausanne'''|46.52122 |6.62653 |typ=nauka|url=|kolor=FF00FF|treść=}}'''[https://ejma.ch/ École de Jazz et de Musique Actuelle de Lausanne]''', Rue des Côtes-de-Montbenon 26, 1003 Lozanna, ☎ +41 21 341 72 00.

== Zakupy ==
[[Plik:Lausanne-cathe7.JPG|thumb|Katedra w Lozannie widziana z Place de l'Ours]]
Typowe szwajcarskie pamiątki można znaleźć w kilku miejscach w mieście, choć nie są one tak wszechobecne jak w [[Genewa|Genewie]] czy [[Berno|Bernie]]. Prawdziwą atrakcją jest tu kolorowy targ, odbywający się w soboty i środy na stromych, krętych uliczkach Starego Miasta. Nie brakuje tu również butików i domów towarowych. W niedziele większość sklepów jest zamknięta – wyjątkiem jest dzielnica Ouchy, której część znajduje się na terenie federalnym.

Wśród typowych i ekskluzywnych sklepów można natknąć się na kilka miejsc, które mogą zaskoczyć:

* {{Znacznik|'''Pompes Funèbres'''|46.52061 |6.62966 |typ=zakupy|url=|kolor=008080|treść=}}'''Pompes Funèbres''', Place de l'Europe 8, ☏ +41 21 312-5842. Nazwa tego sklepu obuwniczego oznacza „usługi pogrzebowe” (fr. *pompes funèbres*), ale słowo *pompe* może odnosić się zarówno do ceremonii, jak i do pewnego rodzaju obuwia – stąd ta gra słów. W ofercie znajdują się modne marki, takie jak Dr Martens, Camper i inne. 
* {{Znacznik|'''Coup de chapeau'''|46.51918 |6.63697 |typ=zakupy|url=|kolor=008080|treść=}}'''[https://www.chapeaux.ch/ Coup de chapeau]''', Place Benjamin-Constant 1, ☏ +41 21 311-5405. Pon. 13:30–18:30; wt.–pt. 09:30–12:00, 13:30–18:30; sob. 09:30–12:30, 13:30–17:00. Sklep z kapeluszami w XXI wieku to niemal z definicji pewnego rodzaju anachronizm – być może właśnie dlatego jest ich tak niewiele. To prawdopodobnie również powód, dla którego ten niewielki sklep w Lozannie przyciąga klientów z całego świata.
* {{Znacznik|'''Bazar d'Ouchy'''|46.50733 |6.62722 |typ=zakupy|url=|kolor=008080|treść=}}'''[https://www.bazarouchy.com/ Bazar d'Ouchy]''', Av. d'Ouchy 76 (''dolny odcinek Av. d'Ouchy''), ☏ +41 21 616-2377. 09:30–12:45, 14:15–18:45. Czy wspominaliśmy już o typowych szwajcarskich pamiątkach? Cóż, jeśli właśnie tego szukasz, to świetnym pomysłem będzie wizyta w tym przyjaznym i dobrze zaopatrzonym sklepie w pobliżu przystanku [[Plik:Logo_du_M2_de_Lausanne.svg|20px]] w Ouchy. Wszyscy mówią tam biegle po angielsku, więc śmiało pytaj.

== Gastronomia ==
Odwiedzając Lozannę, koniecznie trzeba spróbować kiełbasy '''Saucisson vaudois''' (z regionu Vaud). Tradycyjnie serwuje się ją z '''Papet vaudois''', czyli purée z pora i ziemniaków. Ponadto w okolicach Lozanny znajduje się wiele nasłonecznionych zboczy, na których powstaje doskonałe '''wino''' – na zachodzie jest to region [[La Côte]], a na wschodzie [[Lavaux]] i dolina Rodanu. '''Warto ich spróbować!'''

=== Oszczędnie ===
W Lozannie sprawdzają się też typowe sposoby na tanie jedzenie podczas podróży. Na terenie dworca kolejowego znajdują się trzy sklepy spożywcze czynne codziennie do północy (choć są one nieco droższe); dobrą alternatywą jest sklep Aldi, mieszczący się na tyłach dworca, poniżej peronu nr 9. Jest tu mnóstwo świetnych miejsc na piknik – warto wybrać się na przykład na wzgórze {{Znacznik|Crêt de Montriond|46.5140457|6.6239653|typ=natura}}'''Crêt de Montriond'''. Aby tam dotrzeć, należy zejść pod tory, wejść po schodach na główną aleję i skręcić w lewo. Po skręcie powinieneś zobaczyć przed sobą zielone wzgórze o wysokości mniej więcej pięciopiętrowego budynku. Jeśli znajdujesz się bliżej portu Ouchy, masz do dyspozycji dwa sklepy czynne codziennie: „Migros” w pobliżu hotelu Mövenpick oraz „Coop Pronto”, położony nieco powyżej zamku Château d'Ouchy.

Jeśli posiadasz ważną legitymację studencką, wiele tanich, a nawet niektóre restauracje ze średniej półki cenowej, oferują specjalne menu studenckie w obniżonej cenie.

* {{Znacznik|'''P'tit Bar'''|45.5626001|18.6812647|typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''P'tit Bar''', Rue Louis-Curtat 6. Otwarte codziennie do 19:00. Lokal jest malutki – zgodnie z nazwą mieści około 12 osób jednocześnie, przy czym często trzeba dzielić stolik z nieznajomymi (co sprzyja nawiązywaniu nowych znajomości). Serwują tu tylko lunche: latem sałatki, a zimą doskonałe zupy. 
* {{Znacznik|'''Tibits'''|45.5626001|18.6812647|typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''[https://www.tibits.ch/fr/home Tibits]''', Place de la Gare 11, 1003 Lozanna (''na dworcu kolejowym, przy zachodnim krańcu peronu 1''), ☏ +41 32 531 38 88, info@tibits.ch. 06:30–23:00. W pełni wegetariański bufet z kilkoma daniami typu fast food przygotowywanymi na zamówienie (np. wegeburger) oraz doskonałym lokalnym winem; wszystko to w klasycznym wnętrzu dawnego lokalu „Buffet de la Gare”. Tibits nie przeprowadziło zwykłego remontu, lecz z dbałością odrestaurowało przestrzeń, co widać na pierwszy rzut oka. Ceny: 1–30 CHF. 
* {{Znacznik|'''Crêperie de la Chandeleur'''|45.5626001|18.6812647|typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''Crêperie de la Chandeleur''', Rue Mercerie 9 (''w strefie wyłączonej z ruchu kołowego na Starym Mieście, między Place de la Palud a katedrą''), ☏ +41 21 312-8419. Wt.–sob. 10:00–23:00. Ta urocza naleśnikarnia oferuje naleśniki w domowej, bretońskiej atmosferze. Jeśli podróżujesz z dziećmi, to świetne miejsce na lunch lub kolację – panuje tu przyjazna atmosfera dzięki właścicielom i miejscowym bywalcom, a dzieci mogą zająć się zabawą bogatym zestawem dostępnych zabawek. Ceny: 25–30 CHF. 
* {{Znacznik|'''Holy Cow!'''|45.5626001|18.6812647|typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''[https://holycow.ch/ Holy Cow!]''', Rue Cheneau de Bourg 17. Pon.–śr. 11:00–22:00, wt.–sob. 11:00–23:00. Prawdopodobnie najlepsze burgery w Lozannie. Ich burger „Elvis Blue Cheese” został uznany za najlepszego burgera w Szwajcarii przez blog kulinarny theburgerblog.ch. Lokal mieści około 30 osób, ale wieczorami bywa w nim dość tłoczno. Zdecydowanie warto go jednak odwiedzić. Cena: 20 CHF. 
* {{Znacznik|'''La Croquignole'''|45.5626001|18.6812647|typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''La Croquignole''', Rue de l'Ale 16. Kawiarnia na Starym Mieście, przy ulicy prowadzącej do wieży Ale; w ofercie różnorodne kanapki i inne świeżo wypiekane produkty. 
* {{Znacznik|'''Le Charlot'''|45.5626001|18.6812647|typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''Le Charlot''', Rue Pichard 8. Jeśli szukasz smacznej kanapki, to miejsce będzie idealnym wyborem. Kanapki są prawdziwą ucztą dla oczu i podniebienia. Szeroki wybór i świetne sosy.
* {{Znacznik|'''La Mosaïque'''|45.5626001|18.6812647|typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''La Mosaïque''', Av. d'Ouchy 70. Bardzo dobra kuchnia etiopska. Polecamy delektowanie się posiłkiem z widokiem na jezioro i góry.

=== Umiarkowanie ===
* {{Znacznik|'''Léonardo'''|46.52108 |6.62912 |typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''Léonardo''', Esplanade du Flon. Włoska restauracja stawiająca na zdrowe jedzenie, z różnorodnym i pełnym energii, młodym personelem. Dużym atutem i okazją cenową jest tu bogaty bufet sałatkowy, choć dania z karty również prezentują wysoki poziom. Lokal oferuje m.in. różne warianty ręcznie wyrabianego makaronu spaghetti ''alla chitarra'', rozmaite rodzaje bruschetty oraz burgera wegetariańskiego. 
* {{Znacznik|'''Sicily'''|46.528146 |6.648749 |typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''Sicily''' (Restaurant Pizzeria Sicily) (''przystanek autobusowy Vallonnette''), ☏ +41 21 653 04 02. 08:30–23:00. Choć lokal znajduje się nieco na uboczu, krótka przejażdżka autobusem zdecydowanie się opłaca; Sicily to rodzinna włoska restauracja serwująca – jak sama nazwa wskazuje – specjały z południa Włoch i Sycylii. Jakość potraw znacznie przewyższa to, czego można by oczekiwać po typowej lokalnej knajpce, a serdeczność obsługi robi jeszcze większe wrażenie. Ceny od 20 CHF. 
* {{Znacznik|'''Café de Grancy'''|46.51524 |6.62866 |typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''[https://www.cafedegrancy.ch/ Café de Grancy]''', Av. du Rond-Point 1 (''jedna przecznica na południe od głównego dworca kolejowego, metro: Grancy''), ☏ +41 21 616-8666. Lokal Grancy oferuje pełne menu obiadowe wysokiej jakości, w którym zawsze znajdują się ciekawe propozycje dla wegetarian. Wielu podróżnych odwiedza to miejsce jednak po to, by – poza godzinami obiadowymi – delektować się kawą przy książce lub gazecie albo po prostu poczuć ducha tego lokalu, pracując nad niedokończoną pracą magisterską. Atmosfera jest tu taka, jakby drzwi wejściowe były teleportem rodem z science-fiction, łączącym lokal bezpośrednio z Berkeley. Kawa: 3 CHF; kieliszek wina lub piwo: 3,50–4,20 CHF; (znakomite) risotto dnia: 16 CHF. 
* {{Znacznik|'''Café Saint Pierre'''|46.51939 |6.63709 |typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''[http://www.cafesaintpierre.ch/ Café Saint Pierre]''', Galeries Benjamin Constant 1 (''metro: Bessières''), ☏ +41 21 323-3636. Saint Pierre to kolejny lokal prowadzony przez zespół Café de Grancy; oferuje codzienne menu lunchowe oraz wybór drobnych przekąsek wieczorem, a także bogatą kartę win i innych trunków. W weekendowe wieczory (wliczając czwartki) lokal bywa zatłoczony, więc warto przyjść wcześniej. Cena: 30–40 CHF.
* {{Znacznik|'''Poco Loco'''|46.52307 |6.62602 |typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''[http://pocoloco-movida.ch/ Poco Loco]''', Place Chauderon 5 (''wejście również od strony dzielnicy Flon, z ulicy Rue de Genève''), ☏ +41 22 329-1111. Pon.–śr. 11:30–14:00 i 18:00–23:59, czw. 11:30–14:00 i 18:00–01:00, pt. 11:30–14:00 i 18:00–02:00, sob. 18:00–02:00. Pewnie nie wybierasz się do Szwajcarii specjalnie na meksykańskie jedzenie, ale jeśli nabierzesz na nie ochoty podczas pobytu, trudno o lepszy wybór niż ten gwarny, popularny i dość autentyczny lokal, sąsiadujący z kinem wyświetlającym filmy hiszpańskojęzyczne oraz modnym barem. W menu deserowym znajdziesz wybór meksykańskich cygar, tequili i oczywiście słodkości. Lokal jest dość przyjazny dla wegetarian – w ofercie znajdują się wegetariańskie fajity oraz wrap ze szpinakiem. Kolacja: 30–35 CHF.
* {{Znacznik|'''Java'''|46.52046 |6.63846 |typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''[https://www.lejava.ch/ Java]''', Rue Marterey 36 (''między Rue Enning a Place de l'Ours''), ☏ +41 21 321-3837. Ten kameralny bar i restauracja mają w sobie coś niezwykle przyjaznego, co sprawia, że ​​chce się tu zostać na dłużej – najpierw na chwilę relaksu, a potem na kolację, wybierając spośród wielu pięknie podanych dań inspirowanych kuchnią śródziemnomorską lub bogatej oferty wytrawnych naleśników (crêpes). Wegetarianie poczują się tu jak w domu. Kolacja: ok. 20 CHF.
* {{Znacznik|'''Mövenpick'''|46.50827 |6.62416 |typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''Mövenpick''', Av. de Rhodanie 4, ☏ +41 21 612-7612. Codziennie 06:30–23:30. 
* {{Znacznik|'''Pinte-Besson'''|46.52330 |6.62962 |typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''[https://www.pinte-besson.com/ Pinte-Besson]''', Rue de l'Ale 4, ☏ +41 21 312-5969, infos@pinte-besson.com. Pon.–pt. 08:00–24:00. To najstarsza restauracja w Lozannie, serwująca absolutnie klasyczną kuchnię szwajcarską na bardzo wysokim poziomie. Lokal pełni również funkcję lokalnego baru. 15–25 CHF (lunch); 30–40 CHF (kolacja). 
* {{Znacznik|'''Ristorante St-Paul'''|46.52817 |6.61641 |typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''Ristorante St-Paul''', Av. d'Echallens 72, ☏ +41 21 544-7391. Wieczorami, od wtorku do soboty. Mathilde i Nazzareno Raffa – doświadczeni specjaliści od kuchni włoskiej, wcześniej związani z hotelem Angleterre w dzielnicy Ouchy – zrobili ogromne wrażenie na lozańskim środowisku kulinarnym, otwierając to niezwykle autentyczne bistro serwujące dania z południa Włoch. Choć – wzorem Apulii – główny nacisk położono tu na owoce morza, w menu nie brakuje również propozycji dla wegetarian. Mathilde mówi biegle po angielsku, a jej wiedza na temat włoskich win jest niemal encyklopedyczna; warto więc zapytać ją o opinię, gdy otrzymasz kartę win.

=== Ekskluzywnie ===
* {{Znacznik|'''Le Club''''|46.52161 |6.62668 |typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''Le Club''', Flon Valley (''dojazd metrem [[Plik:Logo_du_M2_de_Lausanne.svg|20px]] do stacji Flon, następnie spacer na plac/esplanadę''). Wysokiej klasy kuchnia włoska w dużej, modnej restauracji o przeszklonych ścianach. Warto spróbować ravioli z truflami. Latem taras, odizolowany od ruchu samochodowego, przyciąga wielu singli. Bezpłatne Wi-Fi. Koszt kolacji to ok. 50 CHF za osobę. 
* {{Znacznik|'''MYO'''|46.51979 |6.62732 |typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''MYO''', 1 allée Ernest-Ansermet (''w parku Montbennon''), ☏ +41 21 323-2288. Wysokiej klasy restauracja serwująca sushi i dania kuchni fusion, z wspaniałym widokiem na jezioro i Alpy. Wegetarianie nie muszą się martwić – kreatywność szefa kuchni obejmuje również dania niezawierające owoców morza. ok. 60 CHF za osobę. 
* {{Znacznik|'''Eat Me'''|46.52025 |6.63233 |typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''[https://eat-me.ch/ Eat Me]''', Rue Pépinet 3 (''w pobliżu Place Saint-François''), ☏ +41 21 311-7659. Restauracja prowadzona przez szefa kuchni Stéphane’a Goubina oferuje kulinarną podróż „dookoła świata”, łącząc smaki Rzymu, Paryża, Nowego Jorku, Tokio i Bangkoku. Od 60 CHF za osobę. 
* {{Znacznik|'''l'Accademia'''|46.50732 |6.62829 |typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''l'Accademia''', 11 Place du Port (''w hotelu Angleterre''), ☏ +41 21 613-3434. Kuchnia włoska na najwyższym poziomie, serwowana w przytulnie urządzonym wnętrzu. Na uwagę zasługuje zarówno znakomita obsługa, jak i bogata karta win. Jakość idzie tu w parze z ceną. Od 60 CHF za osobę. 
* {{Znacznik|'''la Table d'Edgard'''|46.51950 |6.63089 |typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''la Table d'Edgard''', Rue du Grand-Chêne 7-9 (''w hotelu Lausanne Palace''), ☏ +41 21 331 3215. Restauracja słynąca z pomysłowej, wyrafinowanej kuchni i niezwykle troskliwej obsługi; lokal został wyróżniony gwiazdką Michelin – jedną z dwóch przyznanych restauracjom w centrum Lozanny. Od 100 CHF za osobę. 
* {{Znacznik|'''Restaurant de l'Hôtel de Ville de Crissier'''|46.55410 |6.57667 |typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''[http://www.philippe-rochat.ch/ Restaurant de l'Hôtel de Ville de Crissier]''', Rue d'Yverdon 1 (''dojazd autobusem nr 18 do przystanku Crissier-centre – skąd jest już niedaleko – lub taksówką''), tel. +41 21 634-0505. Absolutna czołówka gastronomii w szwajcarskiej części kraju (Romandii), a być może i w całej Szwajcarii. Recenzenci opisujący kunszt kulinarny (nieżyjącego już) szefa kuchni Benoît Violiera używają określeń takich jak „nieporównywalny”, „wybitny” czy „spektakularny”. Lokal szczyci się trzema gwiazdkami Michelin (to najwyższa możliwa ocena, przyznawana niezwykle rzadko) oraz notą 19 na 20 punktów w przewodniku Gault et Millau (co również należy do rzadkości). Warto dokonać rezerwacji z kilkumiesięcznym wyprzedzeniem. Koszt menu waha się od 295 do 360 franków (bez wina).

== Życie nocne ==
Ogromna liczba lokali nocnych sprawia, że ​​trudno zdecydować, które z nich uwzględnić w zestawieniu. Zazwyczaj skupiają się one w dzielnicach rozrywkowych, takich jak Flon, Place du Tunnel, Place de la Gare czy Rue Marterey. Niniejsza lista prezentuje jeden lub dwa lokale z każdego z tych obszarów, a także kilka miejsc położonych nieco na uboczu, z dala od utartych szlaków.

[https://www.lausanne-tourisme.ch/en/ Oficjalna strona internetowa miasta] oferuje zaskakująco dobre zestawienia wydarzeń muzycznych, więc warto tam zajrzeć, aby sprawdzić, co dzieje się w mieście podczas Twojej wizyty.

=== Bary ===
* {{Znacznik|'''Le Bourg'''|46.52005 |6.63642 |typ=bar|url=|kolor=000000|treść=}}'''[https://www.le-bourg.ch/ Le Bourg]''', Rue de Bourg 51, ☏ +41 21 311-6753. Śr. 18:00–01:00, Czw. 18:00–03:00, Pt.–Sob. 18:00–04:00. Świetne miejsce, by zobaczyć wschodzące gwiazdy jazzu i artystów scenicznych z całego kontynentu. Lokal to w rzeczywistości teatr z niewielkim barem przy wejściu; program artystyczny jest imponujący jak na salę mieszczącą maksymalnie 30 osób – od francuskiego jazzu akordeonowego czy gypsy jazzu, przez „nowy folk” w stylu CocoRosie, aż po słynnych DJ-ów z Chicago i Nowego Jorku. Wielu gości zastanawia się, jak udaje im się to wszystko zorganizować. Piwo/wino: 4 CHF.
* {{Znacznik|'''La Bossette'''|46.52606 |6.63672 |typ=bar|url=|kolor=000000|treść=}}'''[https://bo7.ch/ La Bossette]''' (La Bo7), Place du Nord 4, ☏ +41213201585, info@bo7.ch. Restauracja i bar; luźna atmosfera, przystępne ceny i dobre piwo. 
* {{Znacznik|'''Black Luna'''|46.52033 |6.62992 |typ=bar|url=|kolor=000000|treść=}}'''Black Luna''', Place de l'Europe 7 (''wewnątrz stacji metra Flon, przy torze linii [[Plik:Logo_du_M1_de_Lausanne.svg|20px]]''), ☏ +41 21 311-4427. Wt.–Sob. do 02:00. Klimatyczny, mroczny lokal przypominający jaskinię, mieszczący się w miejscu dawnych klubów N²O i Luna. Black Luna oferuje wystrój pełen motywów roślinnych, doskonałe przekąski barowe i dobre drinki, a także chwilę wytchnienia tuż obok rozrywkowej dzielnicy Flon – lokal znajduje się praktycznie wewnątrz stacji metra Flon. Piwo lub kieliszek wina: 3,50–7,00 CHF. 
* {{Znacznik|'''Bar Tabac'''|46.51807 |6.63488|typ=bar|url=|kolor=000000|treść=}}'''Bar Tabac''', Rue Beau-Séjour 7, ☏ +41 21 312-3316. Ta przyjazna kawiarnia oferuje ogromny wybór belgijskich piw i francuskich win. Wystrój jest modny, lecz bez przesady, panuje tu spokojna atmosfera, a wśród klientów spotkać można bardzo przyjemną mieszankę ludzi. 
* {{Znacznik|'''Café Couronne d'Or'''|46.52499 |6.63370|typ=bar|url=|kolor=000000|treść=}}'''[https://www.couronnedor.ch/ Café Couronne d'Or]''', Rue des Deux-Marches 13, ☏ +41 21 311-3817. Niedz., wt. 16:00–23:59, śr. 08:00–23:59, czw.–sob. 08:00–01:00. To kolejne świetne miejsce na drinka przy pracy nad pracą magisterską lub na rozmowę z przyjaciółmi; w sobotnie popołudnia czy niedzielne wieczory lokal pęka w szwach. Przytulny, tradycyjny bar w wąskiej uliczce między placami Riponne a Tunnel. 
* {{Znacznik|'''Café du Château'''|46.52472 |6.63459|typ=bar|url=|kolor=000000|treść=}}'''[https://brasserieduchateau.ch/ Café du Château]''' (Brasserie Artisanale), Place du Tunnel 1, ☏ +41 21 312-6011. Codziennie od 17:00. Lokal oferuje szereg piw warzonych na miejscu, w tym specjalność zakładu – w pełni naturalne piwo imbirowe. Działa tu również kuchnia serwująca smaczną pizzę w rozsądnych cenach. Obowiązuje tu obsługa przy barze, więc trzeba zamówić osobiście – w przeciwnym razie można długo czekać, aż ktoś nas zauważy i obsłuży. Pinta piwa imbirowego (lub innego) kosztuje 5 franków, a pizza – 15 franków. Pizza i piwo własnej produkcji dostępne są w weekendy aż do godziny 4:00 rano.
* {{Znacznik|'''Bleu Lézard'''|46.52010 |6.63772|typ=bar|url=|kolor=000000|treść=}}'''[http://www.bleu-lezard.ch/ Bleu Lézard]''', Rue Enning 10. Bleu Lézard to popularne miejsce spotkań studentów, oferujące na piętrze restaurację, kawiarnię i bar, a w piwnicy – ​​parkiet taneczny. Zazwyczaj w środy odbywają się tu koncerty na żywo, a w weekendy grają DJ-e. Idealne miejsce na późny niedzielny brunch. Piwo kosztuje 4 franki.
* {{Znacznik|'''Le Lounge'''|46.50679 |6.62752|typ=bar|url=|kolor=000000|treść=}}'''Le Lounge''' (Chateau d'Ouchy), Place du Port 2 (''w pobliżu końcowej stacji metra linii M; lokal znajduje się po wschodniej stronie zamku, z widokiem na Alpy Vaudois''), ☏ +41 21 331-3232. Pon.–pt. 10:00–01:00, sob.–niedz. 10:00–02:00. Lokal w hotelu Chateau d'Ouchy oferuje wygodne białe kanapy i imponującą kolekcję szkockich whisky, ale jego największym atutem jest atmosfera rodem z filmu o Jamesie Bondzie.
* {{Znacznik|'''El Cavalo Blanco'''|46.50755 |6.62716|typ=bar|url=|kolor=000000|treść=}}'''El Cavalo Blanco''', Av. d'Ouchy 66 (''nieco powyżej zamku''). To już nie jest pub stylizowany na angielski – dawny „White Horse” przekształcił się w bar tapas, i to naprawdę świetny. Uwaga: sangria blanco (sangria na bazie białego wina) jest niebezpiecznie dobra. 
* {{Znacznik|'''MGM'''|46.50774  |6.62535|typ=bar|url=|kolor=000000|treść=}}'''MGM''', Rue du Lac 14 (''50 m na wschód od stacji metra Ouchy''), ☏ +41 21 616-3881. Lokal z czerwoną fasadą zwróconą w stronę jeziora i Alp; MGM dysponuje dwoma tarasami: typowym ogródkiem na chodniku oraz – co lepsze – tarasem na piętrze, idealnym miejscem na relaks i drinka z widokiem na masyw Chablais w promieniach letniego, wieczornego słońca. 
* {{Znacznik|'''XIIIème Siècle'''|46.52344 |6.63532|typ=bar|url=|kolor=000000|treść=}}'''XIIIème Siècle''', Rue Cité-Devant (''na Starym Mieście, za katedrą''). Codziennie 22:00–05:00. Choć reklamuje się jako bar studencki, ten lokal w piwnicy (o nazwie „XIII wiek”) naprawdę ożywa po północy, gdy inne bary zaczynają się zamykać. Zabawa taneczna (i intensywne podrywanie) trwa tu do 5:00 rano. Duży plus: bardzo czyste toalety – w pełni nowoczesne, na miarę XXI wieku. Trunki są tu jednak nieco droższe niż w innych miejscach. 5 franków za piwo. 
* {{Znacznik|'''Le Lapin Vert'''|46.52358 |6.63589|typ=bar|url=|kolor=000000|treść=}}'''[http://www.lapinvert.ch/ Le Lapin Vert]''', Ruelle du Lapin Vert (''na Starym Mieście, za katedrą''), ☏ +41 21 312-1317. Pt.–sob. do 03:00. Bar rockowy. Piwo, pot i głośna muzyka. 
* {{Znacznik|'''The Great Escape'''|46.52277 |6.63323|typ=bar|url=|kolor=000000|treść=}}'''[https://the-great.ch/ The Great Escape]''', Rue de la Madeleine 18, ☏ +41 21 312-3194. Lokal dysponuje kilkoma ekranami wyświetlającymi wydarzenia sportowe; choć liczba miejsc wewnątrz jest ograniczona, bar posiada bardzo przyjemny taras zewnętrzny, szczególnie w cieplejszych miesiącach. W dni powszednie panuje tu raczej spokojna i luźna atmosfera, jednak w weekendy bywa tłoczno i ​​gwarno. 
* {{Znacznik|'''Taco's Bar'''|46.52146 |6.62845|typ=bar|url=|kolor=000000|treść=}}'''[https://tacos-bar.ch/ Taco's Bar]''', Rue de Genève 17 (''w piwnicy w dzielnicy Flon''), ☏ +41 21 320-1525. Stoły bilardowe i muzyka na żywo; lokal o dość dużej powierzchni.
* {{Znacznik|'''La Mise En Bière'''|46.52379 |6.62862 |typ=bar|url=|kolor=000000|treść=}}'''[https://lamise.ch/en La Mise En Bière]''', Rue de la Tour 14 1004, ☏ +41 21 311 39 12. Pon.–pt. 15:00–22:00, sob. 11:00–22:00, niedz. nieczynne. Bar z piwem rzemieślniczym, oferujący rotacyjny wybór ok. 30 piw z beczki (zarówno zagranicznych, jak i krajowych). Obok znajduje się również dobrze zaopatrzony sklep. Obsługa mówi głównie po angielsku. Lokal zamykany jest dość wcześnie, więc warto to uwzględnić w planach. 
Dla odwiedzających spoza francuskojęzycznej części [[Szwajcaria|Szwajcarii]] zaskakujące może być to, jak dobrze życie nocne społeczności '''gejowskiej''' jest zintegrowane z ogólnym życiem nocnym miasta. Większość lokali w Lozannie jest zdecydowanie przyjazna gejom, a w wielu z nich pracuje mieszany personel (zarówno osoby heteroseksualne, jak i homoseksualne). Istnieje jednak kilka miejsc, które albo reklamują się jako lokale gejowskie, albo przyciągają głównie klientelę homoseksualną, wykraczając tym samym poza zwykłą przyjazność wobec tej społeczności. Jeśli właśnie tego szukasz, przy Avenue de Tivoli znajduje się wiele takich barów.

=== Kluby ===
* {{Znacznik|'''Le Romandie – Rock club Lôzane'''|46.52016 |6.63162|typ=bar|url=|kolor=000000|treść=}}'''[https://www.leromandie.ch/ Le Romandie – Rock club Lôzane]''', Place de l'Europe 1b. Jako spółdzielnia prowadzona przez członków, Romandie oferuje prawdopodobnie najtańsze drinki w całej Szwajcarii, ale najważniejsze są tu zespoły. Repertuar koncentruje się głównie na hard rocku i heavy metalu, choć co tydzień występują też wykonawcy muzyki folkowej i innych gatunków; odbywają się tu również luźne imprezy z DJ-ami, trwające do późnych godzin nocnych. Kolejną atrakcją jest sama lokalizacja: klub mieści się w przestrzeni między dwoma przęsłami wiaduktu na Place de l'Europe. 
* {{Znacznik|'''Les Docks'''|46.52242 |6.61929|typ=bar|url=|kolor=000000|treść=}}'''[https://www.docks.ch/ Les Docks]''', Av. Sévelin 34. Klub położony w strefie przemysłowej, oferujący koncerty raz lub dwa razy w tygodniu – od francuskiej piosenki autorskiej (*chanson à texte*) po metal (choć dominuje muzyka świata/world music). 
* {{Znacznik|'''MAD'''|46.52187 |6.62714|typ=bar|url=|kolor=000000|treść=}}'''MAD''', Rte de Genève 23. Jeden z największych szwajcarskich klubów tanecznych, goszczący międzynarodowych DJ-ów. Czwartki to noce R&amp;B i imprezy studenckie, piątki – trance i techno, soboty – house, a niedziele – imprezy TRIXX oraz noce gejowskie (jungle). Po północy trudno się tu dostać. Szczegóły warto sprawdzić w lokalnych informatorach. 
* {{Znacznik|'''D!'''|46.52102 |6.63101|typ=bar|url=|kolor=000000|treść=}}'''[https://dclub.ch/ D!]''', Place Centrale. Klub taneczny z występami międzynarodowych DJ-ów i okazjonalnymi koncertami. Zabawa rozkręca się dopiero po północy. Szczegóły warto sprawdzić w lokalnych informatorach. 
* {{Znacznik|'''Amnesia Club'''|46.51181 |6.60927|typ=bar|url=|kolor=000000|treść=}}'''Amnesia Club''', Av. Jaques-Dalcroze 9 (''nad jeziorem''). 
* {{Znacznik|'''La Ruche Club'''|46.52407 |6.62751|typ=bar|url=|kolor=000000|treść=}}'''[https://la-ruche.ch/ La Ruche Club]''' (The Hive), Rue de la tour 41. Bardzo popularne miejsce do tańca przy muzyce minimal; czasem grany jest też psychedelic trance. To osobliwe miejsce, odwiedzane przez mnóstwo „dziwnych owadów”. „Widzimy się w Ulu!” (''On s'retrouve à la ruche!'') – tak tu mówią. Na piętrze znajduje się powiązany z klubem lokal Café Hydromel (hydromel to rodzaj miodu pitnego).

== Festiwale, imprezy ==
* '''[https://www.balelec.ch/fr Festiwal Balélec]'''. Koniec maja. Największy festiwal studencki w Europie, a także największy jednodniowy festiwal tego typu. 
* {{Znacznik|Festival de la Terre|46.52043 |6.62571 |typ=atrakcja}}'''[https://objectifterre.ch/ Festival de la Terre]''', Allée Ernest-Ansermet, 1003 Lozanna, ☎ +41 21 647 25 61. Połowa czerwca. 
* '''Festival de la Cité''', Lozanna – odbywa się w różnych dzielnicach miasta. Pierwszy tydzień lipca. Jeden z najpopularniejszych i najbardziej różnorodnych festiwali w regionie.
* {{Znacznik|Międzynarodowy Festiwal Tańca|46.5224 |6.6201 |typ=atrakcja}}'''[https://theatresevelin36.ch/fr/ Międzynarodowy Festiwal Tańca]''', Théâtre Sévelin 36, PO Box 110, 1000 Lozanna, ☎ +41 21 620 00 12. We wrześniu. I inne zajęcia.
* '''[https://2026.luff.ch/en Lausanne Underground Film and Music Festival]''' (LUFF). W październiku. Bez wątpienia jeden z najbardziej niekonwencjonalnych festiwali, którego program dosłownie schodzi z utartych szlaków, by zagłębić się w mroczne rejony artystycznych poszukiwań. 
* {{Znacznik|Metropop|46.52195 |6.62840 |typ=atrakcja}}'''[https://www.metropop.ch/ Metropop]''', Rue de Genève 10, 1003 Lozanna. W listopadzie. 
* {{Znacznik|Les Urbaines|46.52277 |6.62169 |typ=atrakcja}}'''Les Urbaines''', Rue de Genève 57, 1004 Lozanna, ☎ +41 21 566 70 30. W grudniu.

== Noclegi ==
Większość hoteli w Lozannie należy do średniej półki cenowej, choć nie brakuje tu również obiektów luksusowych – co jest naturalne w mieście będącym siedzibą Międzynarodowego Komitetu Olimpijskiego. Znajdzie się też kilka tanich opcji.

=== Oszczędnie ===
* {{Znacznik|'''ADA-Logements'''|46.52122 |6.61751|typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''[https://www.kobo.ch/ada-logements/ ADA-Logements]''', Av. de Tivoli 60, ☏ +41 21 625-7134. Obiekt typu B&amp;B oferujący dobry stosunek jakości do ceny; dysponuje 12 pokojami i wyróżnia się przyjemną, swobodną atmosferą. Ceny: 50/100 CHF. 
* {{Znacznik|'''Jeunotel'''|46.51947 |6.59732|typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''Jeunotel''', Ch. du Bois-de-Vaux, ☏ +41 21 626-0222. Hotel położony w pobliżu uniwersytetu i obiektów sportowych; oferuje 55 pokoi o swobodnym charakterze, przeznaczonych głównie dla młodszych podróżnych, oraz 6 pokoi dostosowanych do potrzeb opiekunów grup. Ceny: od 32 CHF za miejsce w pokoju trzyosobowym; 54/85 CHF za pokój jednoosobowy (odpowiednio bez prysznica i z prysznicem). 
* {{Znacznik|'''Lausanne GuestHouse'''|46.51723 |6.62530|typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''Lausanne GuestHouse''', Epinettes 4, ☏ +41 21 601-8000, info@lausanne-guesthouse.ch. Obiekt znajduje się w pobliżu dworca kolejowego CFF, dzięki czemu łatwo stąd dotrzeć do centrum Lozanny. Mieści się w ładnej kamienicy z XIX wieku. Niestety, za kilka lat budynek ma zostać wyburzony, by zrobić miejsce pod kolejny peron kolejowy. Ceny: od 36 CHF za miejsce w pokoju czteroosobowym; 88 CHF za pokój jednoosobowy (z prysznicem).

=== Umiarkowanie ===
[[Plik:Eglise st laurent.jpeg|thumb|250px|Eglise St-Laurent]]
* {{Znacznik|'''Hotel Regina'''|46.52163 |6.63120 |typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''Hotel Regina''', Rue Grand St-Jean 18 (''na Starym Mieście; metro Flon, autobus do Place Bel-Air''), ☏ +41 21 320-2441, faks: +41 21 320 25 29. Recepcja czynna do 22:00. Ten uroczy, kameralny hotel ma świetną lokalizację, idealną do zwiedzania Starego Miasta oraz dzielnicy Flon, słynącej z galerii i klubów nocnych. Personel jest niezwykle miły, a goście mają do dyspozycji bezpłatne Wi-Fi. Ceny: 84–135 CHF.
* {{Znacznik|'''Raisin'''|46.52199 |6.63310|typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''[https://www.leraisin-lausanne.ch/ Raisin]''', Place Palud 19, ☏ +41 21 312-2756. Ten tradycyjny zajazd oferuje kilka odnowionych pokoi. Lokalizacja jest absolutnie centralna. Ceny: 110/220 CHF. 
* {{Znacznik|'''Hôtel City'''|46.5206 |6.6369 |typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''[http://fhotels.ch/ Hôtel City]''', Rue Caroline 5, ☏ +41 21 320-2141. Przyjemny, zadbany hotel położony po drugiej stronie mostu Bessières (patrząc od strony katedry), dzięki czemu oferuje wspaniałe widoki. Ceny: 125–160 / 160–195 CHF. 
* {{Znacznik|'''Hôtel des Voyageurs'''|46.52172 |6.63139|typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''[https://voyageurs.ch/ Hôtel des Voyageurs]''', Rue Grand St-Jean 19 (''na Starym Mieście; metro Flon, autobus do Place Bel-Air''), ☏ +41 21 319-9111. Znajduje się tuż po drugiej stronie ulicy naprzeciwko hotelu Regina i oferuje pokoje o podobnym standardzie. Ceny: 149–178 CHF (pokój jednoosobowy) / 219–260 CHF (pokój dwuosobowy).
* {{Znacznik|'''Mövenpick'''|46.50816 |6.62431|typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''Mövenpick''', Av. Rhodanie 4 (''nad wodą w dzielnicy Ouchy, tuż poniżej stacji metra''), ☏ +41 21 612-7612. Hotel tej szwajcarskiej sieci – giganta w branży lodziarskiej i hotelarskiej – oferuje w Lozannie bardzo dobry stosunek jakości do ceny (oczywiście przy założeniu, że planuje się wydać taką kwotę na nocleg). Na parterze do wyboru są trzy znakomite restauracje, oferujące jakość lokali z wyższej półki w cenach średniego segmentu. Główna z nich serwuje dania kuchni fusion oraz – co w Europie jest rzadkością – szeroki wybór win kalifornijskich. Ceny: 180–360 CHF za pokój jednoosobowy / 194–440 CHF za dwuosobowy. 
* {{Znacznik|'''Hotel Continental'''|46.51751 |6.63006 |typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''Hotel Continental''', Place de la Gare 2 (''tuż przed dworcem kolejowym w Lozannie''), tel. +41 21 321 8800, faks +41 21 321 8801. Obiekt położony w odległości 10 minut spacerem od historycznej części miasta i dzielnicy handlowej. W hotelu znajduje się również restauracja Grill Olympia, oferująca autentyczne dania kuchni regionalnej; wszystkie składniki pochodzą od lokalnych dostawców, a szczególny nacisk kładzie się na ich jakość. Do specjałów Steak House Olympia należą różnorodne mięsa z grilla, a także ryba tygrysia oraz fondue mięsne.

=== Ekskluzywnie ===
* {{Znacznik|'''Chateau d'Ouchy'''|46.50663 |6.62747|typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''[https://www.chateaudouchy.ch/en/welcome/ Chateau d'Ouchy]''', Place du Port 2 (naprzeciwko stacji metra [[Plik:Logo_du_M2_de_Lausanne.svg|20px]] Ouchy), ☏ +41 21 616 74 51. To wciąż zamek, niedawno odnowiony. Minusem są astronomiczne ceny; miejsce, które kiedyś było okazją, stało się teraz bardzo kosztownym wyborem. Oczywiście obiekt wciąż oferuje wspaniały widok na Alpy w kantonie Vaud. Ceny: 270–440 CHF. Wskazówki dojazdu (OSM)
* {{Znacznik|'''Lausanne Palace'''|46.51953 |6.63108|typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''Lausanne Palace''', Rue du Grand-Chêne 7-9 (''obok parku Montbenon''), ☏ +41 21 331 31 31. Recepcja czynna całą dobę, przez cały rok. Ten stylowy, pięciogwiazdkowy hotel, położony tuż przy starym mieście, oferuje wspaniałe widoki na jezioro i góry oraz trzy różne restauracje, w tym wyróżnioną gwiazdką Michelin Table d'Edgard. Ceny od 350/450 CHF; apartament prezydencki kosztuje 2600 CHF. 
* {{Znacznik|'''Beau-Rivage Palace'''|46.50793 |6.63021|typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''[https://www.brp.ch/en Beau-Rivage Palace]''', Place du Port 17-19 (''naprzeciwko Chateau d'Ouchy''), ☏ +41 31 613 33 33. Absolutny szczyt luksusu wśród hoteli w Lozannie – Beau-Rivage to synonim luksusu. Idealny wybór dla delegacji MKOl lub osób, których pobyt opłaca pracodawca. Ceny: 410–680 CHF (pokój jednoosobowy) / 470–780 CHF (pokój dwuosobowy).

== Kontakt ==
Według stanu na wrzesień 2021 w Lozannie dostępna jest sieć 4G operatora Salt oraz 5G operatorów Sunrise i Swisscom. W miejscach publicznych powszechnie dostępna jest sieć Wi-Fi.

* '''Fragbox''', Rue de la Tour 3 (''w centrum Lozanny, jedną ulicę powyżej rue de l'Ale; przystanek autobusowy: Place Bel-Air''). To fantastyczna kafejka internetowa i miejsce stałych rozgrywek LAN. Obsługa mówi po angielsku, włosku, niemiecku i portugalsku. Lokal jest świetnie wyposażony i dysponuje 35 komputerami; można na nich zainstalować dowolne potrzebne oprogramowanie. Koszt korzystania to 5 CHF za godzinę (cena spada do 2 CHF przy użyciu kuponów).

== Bezpieczeństwo ==
Jak na miasto tej wielkości, Lozanna jest za dnia dość bezpieczna. Jednak po zmroku atmosfera staje się nieco bardziej napięta. Ze względu na dużą liczbę osób odwiedzających kluby oraz migrantów, zdarzają się wśród nich również nieuczciwe jednostki.

'''Na Starym Mieście problemem staje się żebractwo'''. Pojawiają się nowe, zorganizowane grupy żebraków, a także – choć rzadziej – samotnie żebrzące dzieci. Najbardziej dotknięte tym zjawiskiem obszary to Lausanne-Flon oraz Saint-François w ciągu dnia. Warto kierować się zdrowym rozsądkiem: jeśli żebrak zachowuje się agresywnie lub nieuprzejmie, prawdopodobnie mamy do czynienia ze zorganizowanym procederem. Osoby rzeczywiście potrzebujące zazwyczaj zachowują się biernie i cicho. Nie należy wspierać zorganizowanego żebractwa; '''przypadki żebrzących dzieci trzeba niezwłocznie zgłaszać''' najbliższemu policjantowi lub pracownikowi ochrony.

Miejsca, których należy unikać nocą, to Rue de Genève (rejon, w którym kwitnie prostytucja) oraz park przy budynku sądu (Tribunal d'Arrondissement). Złą sławą po zmroku cieszą się również dzielnica La Borde oraz las Sauvabelin. Bójki wywoływane przez tłumy klubowiczów i osoby nietrzeźwe w weekendowe noce – które w przeszłości sprawiły, że Lozanna zajmowała pierwsze miejsce w statystykach przestępczości wśród szwajcarskich miast – w ostatnich latach wydają się występować rzadziej.

Istnieją też miejsca, takie jak dworzec kolejowy czy plac Chauderon, gdzie można zostać zaczepionym przez dilerów narkotyków. Zazwyczaj jednak nie zajmują się oni napadami rabunkowymi, a miejsca te są zazwyczaj bardzo ruchliwe i objęte nadzorem policji.

Place de la Riponne może budzić lęk, ponieważ jest to wyznaczone przez miasto miejsce gromadzenia się osób uzależnionych od narkotyków. Panuje tam jednak spory ruch pieszy i regularnie pojawiają się patrole policji. Miejscowi często wyolbrzymiają stopień zagrożenia w tym miejscu, pamiętając czasy, gdy sytuacja wyglądała tam znacznie gorzej.

Kobiety poruszające się samotnie po zmroku powinny zachować szczególną ostrożność, choć przypadki napaści należą do rzadkości.

Warto również uważać w pociągu kursującym między Lozanną a lotniskiem w Genewie; jest to miejsce często wybierane przez złodziei kradnących torby i bagaże.

== Zdrowie ==
'''W nagłych wypadkach zadzwoń pod numer 144 (obsługa w języku francuskim).'''

* {{Znacznik|'''CHUV'''|46.52471 |6.64117|typ=zdrowie|url=|kolor=FF0000|treść=}}'''[https://www.chuv.ch/fr/ CHUV]''', Rue du Bugnon 46, ☏ +41 21 314-1111. Całodobowa pomoc medyczna w Szpitalu Uniwersyteckim kantonu Vaud (CHUV). 
* {{Znacznik|'''Permanence PMU-Flon'''|46.5210169 |6.629381|typ=zdrowie|url=|kolor=FF0000|treść=}}'''Permanence PMU-Flon''', Voie du Chariot 4, ☏ +41 21 314 9090. Pon.–sob. 07:00–21:00, niedziele i święta 09:00–19:00. Pomoc medyczna w nagłych przypadkach. 
* {{Znacznik|'''Centre Médical de Vidy'''|46.51826 |6.60042 |typ=zdrowie|url=|kolor=FF0000|treść=}}'''[https://www.vidymed.ch/ Centre Médical de Vidy]''', Route de Chavannes 11 (''tuż przy rondzie Maladière''), ☏ +41 21 622-8888. Pon.–pt. 07:00–23:00, sob.–niedz. 09:00–23:00. Codzienna pomoc medyczna w nagłych przypadkach. Można przyjść bez wcześniejszego umawiania się! Bardzo szybka obsługa w tym nowym, nowoczesnym centrum pomocy doraźnej. 
* {{Znacznik|'''Hôpital de l'Enfance'''|46.52952 |6.61469|typ=zdrowie|url=|kolor=FF0000|treść=}}'''[https://www.chuv.ch/fr/dfme/dfme-home/enfants-famille Hôpital de l'Enfance]''', Rue Montétan 16, ☏ +41 21 213-7777. Całodobowa pomoc medyczna dla niemowląt i dzieci. 
* {{Znacznik|'''Hôpital Ophtalmique Jules Gonin'''|46.52425 |6.62358|typ=zdrowie|url=|kolor=FF0000|treść=}}'''Hôpital Ophtalmique Jules Gonin''', Ave de France 15. Pomoc w nagłych przypadkach związanych z oczami. 
* '''Pharmacie 24 SA''', ☏ +41 21 613-1224. Codziennie 08:00–23:59. Usługa zapewniająca dostęp do apteki w Lozannie w tych godzinach. Zadzwoń, aby dowiedzieć się, która apteka w pobliżu jest otwarta. Przygotuj się na podanie swojego aktualnego adresu po francusku lub poproś o to osobę w recepcji.edytuj
* {{Znacznik|'''Pharmacie de la Gare'''|46.51708 |6.62871|typ=zdrowie|url=|kolor=FF0000|treść=}}'''Pharmacie de la Gare''' (''na dworcu kolejowym''). Jeśli zatrzymujesz się na Starym Mieście, to niemal na pewno będzie to apteka, do której skieruje Cię serwis 24 SA – przynajmniej do momentu jej zamknięcia o godzinie 23:00.

== Informacje turystyczne ==
* '''[https://www.lausanne-tourisme.ch/en/ Biuro Informacji Turystycznej w Lozannie]''' (''znajdujące się na głównym dworcu kolejowym oraz w dzielnicy Ouchy, gdzie dzieli lokal ze stacją metra linii [[Plik:Logo_du_M2_de_Lausanne.svg|20px]]''), tel. +41 21 613-7373. Otwarte codziennie w godzinach 09:00–19:00. Pracownicy biura – zarówno na miejscu, jak i podczas rozmowy telefonicznej – niemal zawsze potrafią znaleźć hotel odpowiadający Twoim możliwościom finansowym, nawet w ostatniej chwili. Ponadto oferują oni świetną, bezpłatną mapę miasta oraz bogaty wybór przydatnych materiałów informacyjnych w języku angielskim, a także francuskim, niemieckim i włoskim.

W ostatnich latach władze miasta podjęły wiele działań, aby uczynić je bardziej przyjaznym dla osób z niepełnosprawnościami. Na przykład cała sieć metra została przystosowana do ich potrzeb. W przypadku trolejbusów mogą jeszcze występować pewne utrudnienia, jednak kierowcy są zobowiązani do udzielania pomocy. Pociągi kolei aglomeracyjnej (S-Bahn) w Lozannie są – z nielicznymi wyjątkami – w pełni przystosowane do przewozu osób z niepełnosprawnościami; modernizacji poddawane są również stacje. Ponieważ Lozanna jest położona na terenie o dużym zróżnicowaniu wysokości, ukształtowanie terenu może stanowić wyzwanie, zwłaszcza dla osób mających trudności z poruszaniem się.

=== Poczta ===
'''Główny urząd pocztowy''' w Lozannie znajduje się przy '''placu St-François'''. Placówka ta jest czynna bez przerwy od poniedziałku do piątku w godzinach 7:30–18:00 oraz w soboty od 8:00 do 11:30. Istnieją również inne placówki pocztowe – na przykład przy placu Riponne, w dzielnicy Ouchy czy przy siedzibie Sądu Federalnego – jednak niektóre z nich są zamykane na około dwie godziny w porze lunchu.

=== Internet ===
Miasto Lozanna oferuje bezpłatny bezprzewodowy dostęp do Internetu w dziewięciu lokalizacjach. Są to:

* Riponne
* Palud
* St-François
* Flon
* Montbenon
* Navigation (Ouchy)
* Port (Ouchy)
* Lotnisko La Blécherette
'''A oto jak to działa:''' potrzebny jest komputer przenośny wyposażony w kartę sieci bezprzewodowej.

== Wyjazd ==

{{Zarys}}
{{Atrybucja}}

{{Jest w|Vaud}}

[[Kategoria:Szwajcaria]]</text>
      <sha1>crmpfm299bcjy4nlm6wn292ugsc61u2</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>158889</id>
      <parentid>158888</parentid>
      <timestamp>2026-09-25T09:11:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Moromar</username>
        <id>2451</id>
      </contributor>
      <comment>/* Wyjazd */</comment>
      <origin>158889</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="85249" sha1="p67m7nj06nszs0swqfvkqilzhmln7im" xml:space="preserve">{{Top-banner}}
{{Miejscowość infobox
 |nazwa            = Lozanna
 |nazwa oryginalna = Lausanne
 |widok            = Lausanne_Wiki.jpg
 |opis             = 
 |herb             = CHE_Lausanne_COA.svg
 |mapa             = Lausanne dot.jpg
 |państwo          = [[Plik:Flag of_Switzerland_(Pantone).svg|20px]] [[Szwajcaria]]
 |region           = [[Plik:CHE_Vaud_Flag.svg|20px]] [[Vaud]]
 |powierzchnia     = 41,38
 |wysokość         = 495
 |ludność          = 145 600
 |prefiks          = 021
 |kod pocztowy     = 1000–1018
 |www              = https://www.lausanne.ch/
}}
'''Lozanna''' ([[Rozmówki francuskie|fra]] ''Lausanne'', wym. [lozan]), stolica [[Szwajcaria|szwajcarskiego]] kantonu [[Vaud]], to liczące 140 000 mieszkańców (stan na 2020) miasto położone na północnym krańcu [[Jezioro Genewskie|Jeziora Genewskiego]] (''Lac Léman''). Stanowi ono węzeł komunikacji publicznej kantonu [[Vaud]] oraz bramę do alpejskiego kantonu [[Valais]], gdzie znajdują się jedne z najbardziej znanych stoków narciarskich na świecie.

== Charakterystyka ==
{{Infobox|Mayor Davel|[[Plik:Lausanne Major Davel.JPG|150px|right|thumb|Pomnik Mayora Davela]]'''Mayor Davel''', pełne imię i nazwisko Jean Daniel Abraham Davel urodził się 20 października 1670 roku w Morrens VD. Był szwajcarskim buntownikiem i obecnie jest uważany za par Excelle bohatera ludowego Vaudois. W 1712 roku został mianowany burmistrzem przez ludność Berna (Vaud był wówczas częścią Berna). Davel poczuł się wezwany przez Boga do wyzwolenia swojej ojczyzny – Vaud – od Berneńczyków. 31 marca 1723 roku niespodziewanie wjechał do Lozanny, zebrał tam radę miejską i przedstawił manifest. W manifeście tym naród berneński został oskarżony o szereg błędów. Wyjaśnił swój plan wyzwolenia Vaud. Nie znalazł jednak żadnego poparcia dla tej kwestii w radzie miasta i incydent został zgłoszony bezpośrednio do Berna, po czym Davel został aresztowany. Podczas śledztwa Davel był torturowany, ale nadal upierał się, że wyzwolenie Vaud było boską inspiracją i że nie miał wspólników. Niemniej jednak został uznany za winnego i ścięty w Lozannie-Vidy 24 kwietnia 1723 r. W XIX wieku historia ta została wysoce wysterylizowana i stał się bohaterem ludowym Vaud.}}
Miasto jest gospodarzem '''Międzynarodowego Komitetu Olimpijskiego''' i dwóch głównych uniwersytetów. Jak można się spodziewać, duża populacja studentów tworzy tętniącą życiem społeczność nocną i artystyczną skupioną wokół '''dzielnicy Flon'''. Znajdziesz tu także wiele znakomitych restauracji i dwa tuziny godnych uwagi muzeów, w tym '''Muzeum Olimpijskie''' i niecodzienną '''Kolekcję de l'Art Brut'''. Miłośnicy architektury znajdą na szczycie miasta najlepiej zachowaną '''gotycką katedrę''' w [[Szwajcaria|Szwajcarii]].

Lozanna, mimo że jest miastem bardzo międzynarodowym (42% jego populacji w 2013 stanowili obcokrajowcy), jest miastem [[Rozmówki francuskie|francuskojęzycznym]]. [[Rozmówki angielskie|Angielski]] nie jest tak powszechnie używany jak w [[Genewa|Genewie]] i prawdopodobnie będziesz miał problemy z porozumiewaniem się z przeciętną osobą na ulicy. Większość pracowników sektora usług mówi jednak trochę po angielsku, a poziom języka angielskiego wśród młodych Szwajcarów jest zwykle wysoki (wśród starszego pokolenia zdecydowanie silniejszy jest [[Rozmówki niemieckie|język niemiecki]]). Gość nie będzie miał problemów z poruszaniem się wyłącznie po angielsku.

[[Plik:Lausanne cathedral from gd pont.jpg|thumb|300px|Katedra w Lozannie widziana z mostu Grand Pont]]

=== Historia ===
Osadnictwo na wzgórzu, na którym leży Lozanna, istniało co najmniej od epoki kamienia, jednak większość opracowań historycznych wiąże początki miasta z rzymskim obozem ''Lausanna'', usytuowanym nieco niżej, u podnóża wzgórza w kierunku jeziora – na terenie dzisiejszej miejscowości Vidy.

W średniowieczu miasto przeniesiono na łatwiejsze do obrony szczytowe partie wzgórza; o wzroście jego zamożności i znaczenia decydowało w dużej mierze położenie przy głównych szlakach komunikacyjnych wiodących z północy na południe, łączących [[Włochy]] z rejonem [[Morze Północne|Morza Północnego]]. Było to najważniejsze miasto na północ od przełęczy św. Bernarda – przynajmniej do czasu utworzenia biskupstwa w [[Valais]].

W 1536 roku miasto zostało przejęte przez [[Berno]] od książąt Sabaudii w ramach działań mających na celu zabezpieczenie południowo-zachodniej granicy tego kantonu. [[Berno]] sprawowało władzę nad tym obszarem aż do momentu, gdy Lozanna uzyskała niezależność po wkroczeniu wojsk francuskich pod wodzą Napoleona Bonapartego w 1798 roku. W 1803 roku miasto włączono do [[Szwajcaria|Szwajcarii]] jako stolicę kantonu [[Vaud]].

[[Lavaux]] – niewielki region położony na północno-zachodnim brzegu [[Jezioro Genewskie|Jeziora Genewskiego]], rozciągający się od Lozanny po [[Montreux]] (obszar ten bywa nazywany '''Szwajcarską Riwierą''') – od około 150 lat stanowi drugi dom dla pisarzy, artystów i muzyków. Do grona pierwszych słynnych przybyszów należeli państwo Shelleyowie oraz Lord Byron; bawili się oni i tworzyli w Lozannie (krążą pogłoski, że to właśnie tutaj powstał „Frankenstein”). Wśród innych znanych mieszkańców warto wymienić Ernesta Hemingwaya, który spędzał tu zimy z młodą rodziną w okresie opisanym w książce „Ruchome święto”, oraz Charliego Chaplina, mieszkającego w [[Vevey]] od połowy lat 30. XX wieku.

=== Orientacja ===
Dla odwiedzających Lozannę najważniejszymi dzielnicami są '''Cité''', '''Ville Marché''' oraz portowa dzielnica '''Ouchy'''. Pomiędzy nimi znajduje się '''Flon''' – obecnie przede wszystkim zagłębie klubów nocnych i sklepów – oraz położona tuż poniżej dworca kolejowego, zazwyczaj spokojna dzielnica '''Sous Gare''', która szczyci się jednymi z najlepszych kawiarni w mieście. Jeśli masz ochotę na spacer, warto poświęcić kilka godzin na wędrówkę po lesie '''Sauvebelin''', położonym na północ od wzgórza ''Hermitage''. Oto krótka charakterystyka tych dzielnic:

* {{Znacznik|'''Cité'''|46.5258|6.6275|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''Cité''' — to wzgórze stanowi najstarszą część Lozanny i przyciąga wielu turystów; znajdują się tu ''katedra'', ''zamek'', muzeum ''MUDAC'', kilka innych muzeów, teatr dla dzieci oraz znakomity sklep z zabawkami.
* {{Znacznik|'''Ville Marché'''|46.5231787|6.6326505|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''Ville Marché''' — średniowieczna Lozanna rozwijała się wokół targowisk organizowanych przy bramach wjazdowych do miasta; obszar ten – obejmujący place ''Place de la Palud'', ''Place St. François'' i ''Place Riponne'' – stanowi wraz z historycznym centrum całość Starego Miasta.
* {{Znacznik|'''Flon'''|46.521667|6.626944|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''Flon''' — pierwotna linia kolejowa prowadząca do Lozanny biegła doliną rzeki Flon, jednak brak możliwości poprowadzenia jej przez środek miasta sprawił, że w XIX wieku zastąpiono ją trasą przebiegającą przez kolejne wzgórze na południe, co umożliwiło obsługę połączeń z kantonem [[Valais]] i [[Włochy|Włochami]]. Dziś dawne magazyny w dolinie Flon mieszczą głównie modne restauracje i dyskoteki.
* {{Znacznik|'''Ouchy'''|46.507072|6.626764|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''Ouchy''' — dawna wioska rybacka, włączona w granice Lozanny w połowie XIX wieku, by pełnić funkcję portu nad ''Jeziorem Genewskim'' (Lac Léman). Wspaniałe widoki na jezioro i Alpy oraz przyjemniejsza temperatura powietrza sprawiają, że Ouchy cieszy się dużą popularnością w miesiącach letnich. W pobliżu portu znajduje się wiele hoteli i restauracji; w tej dzielnicy mieści się również [https://www.olympics.com/museum/ Muzeum Olimpijskie].
* {{Znacznik|'''Sous Gare'''|46.5151324|6.6260134|typ=obszar|url=|kolor=98FB98|treść=}}'''Sous Gare''' (dosłownie „pod dworcem”) — w XIX wieku Lozanna rozrosła się, zajmując cały teren pomiędzy obecną lokalizacją dworca kolejowego a portem w Ouchy. To przede wszystkim dzielnica bloków mieszkalnych i domów, ale warto się po niej przespacerować – choćby dla ''Café de Grancy'' i parku na wzgórzu ''Crêt de Montriond''.

== Dojazd ==
=== Samolotem ===
Najbliższe lotnisko, {{Znacznik|Port lotniczy Genewa|46.23756|6.10921|typ=transport}}'''Port lotniczy Genewa''' ({{IATA|GVA}}), obsługuje niemal wszystkich europejskich przewoźników oraz cztery codzienne połączenia transatlantyckie: z [[Waszyngton]]u-Dulles (linie Continental), [[Nowy Jork|Nowego Jorku]]-JFK (Swiss), [[Newark (New Jersey)|Newark (Continental) i [[Montreal]]u (Air Canada); w przypadku innych lotów z [[Stany Zjednoczone|USA]] konieczna jest przesiadka w głównym porcie przesiadkowym (hubie) danej linii lotniczej. Podróż pociągiem między lotniskiem w Genewie a stacją Lausanne CFF trwa około 45 minut; pociągi kursują co najmniej dwa razy na godzinę, z wyjątkiem późnych godzin nocnych i wczesnoporannych. Pełna opłata za przejazd z lotniska w Genewie do Lozanny wynosi 27 franków. Alternatywą jest {{Znacznik|Port lotniczy Zurych|47.464722|8.549167|typ=transport}}'''[[Port lotniczy Zurych|lotnisko w Zurychu]]''' ({{IATA|ZRH}}), oferujące częstsze połączenia transatlantyckie, obsługiwane głównie przez linie Swiss.

=== Koleją ===
Obsługę kolejową Lozanny zapewniają [https://www.sbb.ch/en Szwajcarskie Koleje Federalne] (SBB/CFF/FFS) – jeden z najsprawniejszych systemów transportu pasażerskiego na świecie. Pociągi kursują codziennie mniej więcej co pół godziny w godzinach od 04:45 do 01:30, łącząc miasto z Genewą, [[Zurych]]em (Zürich HB), [[Berno|Bernem]], [[Lucerna|Lucerną]], [[Neuchâtel]], [[St. Gallen]], [[Brig]], [[Biel/Bienne]] oraz miejscowościami pośrednimi. Wszystkie pociągi zmierzające do [[Genewa|Genewy]] z innych części Szwajcarii przejeżdżają przez Lozannę; kursują tu również liczne pociągi lokalne, dzięki czemu w ciągu dnia połączenie z Genewą (w obu kierunkach) dostępne jest średnio co 15 minut. Podróż szybkim pociągiem bezpośrednim (IC) z [[Genewa|Genewy]] zajmuje nieco ponad pół godziny, podczas gdy pociągi lokalne, zatrzymujące się na mniejszych stacjach, mogą potrzebować na to nawet godziny. Codziennie kursują cztery pociągi z [[Paryż|paryskiego]] dworca Gare de Lyon (szybkie składy ''TGV'' przewoźnika [https://www.groupe-sncf.com/fr SNCF]), a także jeden bezpośredni pociąg z [[Wenecja|Wenecji]] i trzy z [[Mediolan]]u. Włoski przewoźnik kolejowy oferuje również połączenia nocne z [[Rzym]]u i [[Wenecja|Wenecji]]. Bilety kolejowe w [[Szwajcaria|Szwajcarii]] są drogie. Warto kupować je z wyprzedzeniem (przez internet), aby skorzystać z niższych cen (oferta ''billet dégriffé'').

{{Znacznik|Dworzec kolejowy|46.516886 |6.629096 |typ=transport}}'''Dworzec kolejowy''' (Gare CFF), Place de la Gare 9. Całodobowe skrytki bagażowe, cena: 6–9 CHF.

=== Samochodem ===
Lozanna jest połączona ze szwajcarską siecią autostrad za pośrednictwem autostrady [[Plik:A1Swiss.svg|25px]] ([[Genewa]] – [[Berno]] – [[Zurych]] – [[St. Gallen]]) oraz autostrady [[Plik:A9Swiss.svg|25px]] ([[Brig]]-Glis – [[Sion]] – [[Vallorbe]]). Dla miasta istotne znaczenie ma również łącznik autostradowy A1A, który odgałęzia się od autostrady [[Plik:A1Swiss.svg|25px]] w pobliżu Ecublens i kończy się w dzielnicy Vidy w Lozannie.

=== Autobusem ===
Autobusy międzynarodowe przyjeżdżają codziennie z [[Hiszpania|Hiszpanii]], [[Francja|Francji]] oraz głównych miast [[Europa Środkowa|Europy Środkowej]]. Wiele z nich przejeżdża przez [[Genewa|Genewę]] lub [[Bazylea|Bazyleę]], zanim zatrzyma się w Lozannie. {{Znacznik|Dworzec autobusowy|46.5365617025889|6.623129538004348|typ=transport}}'''Dworzec autobusowy''' znajduje się w północnej części miasta.

=== Statkiem ===
==== Statki wycieczkowe ====
Do Lozanny kursują statki zarówno z francuskiego, jak i szwajcarskiego brzegu Jeziora Genewskiego. Głównymi portami, z których wypływają jednostki, są [[Évian-les-Bains]], [[Montreux]], [[Genewa]] oraz wiele mniejszych miejscowości położonych nad brzegiem jeziora. Dużą popularnością wśród turystów cieszą się rejsy połączone z lunchem lub kolacją. Większość statków porusza się w spokojnym tempie, co czyni je najwolniejszym środkiem transportu do Lozanny. Latem rozkład rejsów jest dość rozbudowany, jednak jesienią i wiosną ulega on ograniczeniu, a zimą statki niemal całkowicie przestają kursować.

==== Promy ====
Z {{Znacznik|Przystań Lausanne-Ouchy|46.50514053914229|6.626600742727966|typ=transport}}'''przystani Lausanne-Ouchy''' przez cały rok kursują – w ramach oferty '''NaviMobilité''' i pod szyldem przewoźnika CGN – promy pasażerskie obsługujące bezpośrednie połączenia przez jezioro do [[Évian-les-Bains]] (linia N1) oraz [[Thonon-les-Bains]] (linia N2). Służą one przede wszystkim osobom dojeżdżającym do pracy przez granicę, dlatego kursują od poniedziałku do piątku – od wczesnych godzin porannych aż do późnego wieczora. W porównaniu ze standardowymi statkami rejsowymi CGN, promy te objęte są odrębną, nieco droższą taryfą, oferują nieco niższy komfort podróży, ale zapewniają krótszy czas przejazdu.

=== Pieszo ===
Przez miasto przebiega '''Via Francigena''' – długodystansowy szlak pieszy łączący [[Canterbury]] z [[Rzym]]em, oznaczony w Szwajcarii numerem 70.

== Komunikacja ==
{{mapa|46.518|6.632|zoom=14|layer=|staticmap=|align=|name=|grupy=transport,zobacz,natura,jedzenie,bar,nocleg,atrakcja,zakupy,alarm,zdrowie,zabytek,kontakt,nauka,punkt,rower,parking,obszar,metro,praca}}
=== Pieszo ===
Piesze wędrówki to świetny sposób na poruszanie się po Lozannie. W odległości krótkiego spaceru od głównego dworca kolejowego znajduje się wiele atrakcji, przy czym ulice w większości wolne od ruchu samochodowego zaczynają się po drugiej stronie ulicy od Rue du Petit-Chêne, która prowadzi do Place St. François na starym mieście. Stamtąd kolejne deptaki prowadzą do dzielnicy Flon z wieloma barami, klubami i restauracjami, do ulic handlowych pomiędzy Place St. François i Place de la Riponne oraz do starego miasta w pobliżu katedry. Planując spacer, weź pod uwagę, że ''Lozanna jest niezwykle stroma'' jak na miasto tej wielkości, z wieloma ulicami, które na mapie mogą wydawać się zwodniczo łatwe, co może stanowić wyzwanie, zwłaszcza dla osób o ograniczonej sprawności ruchowej. Linia metra [[Plik:Logo_du_M2_de_Lausanne.svg|20px]] (patrz poniżej) obejmuje większość najbardziej stromych części miasta i dlatego stanowi dobrą alternatywę dla pieszych.

=== Metrem ===
[[Plik:TSOL-p1030587.jpg|200px|thumb|Stacja metra Vigie na linii M1]]
Lozanna to najmniejsze miasto na świecie posiadające metro. Funkcjonują tu dwie linie metra obsługiwane przez przewoźnika ''[https://www.t-l.ch/ Transports publics de la région lausannoise]'' (TL), a ich głównym węzłem przesiadkowym jest stacja Flon. Nowa linia [[Plik:Logo_du_M2_de_Lausanne.svg|20px]] to w pełni zautomatyzowany system metra łączący dzielnicę Ouchy z północnym przedmieściem Epalinges; trasa przebiega przez główny dworzec kolejowy, stację Flon oraz liczne przystanki na Starym Mieście. Linia [[Plik:Logo_du_M2_de_Lausanne.svg|20px]] może zaskoczyć osoby odwiedzające miasto po raz pierwszy, ponieważ zarówno trasa, jak i niektóre stacje są bardzo '''strome''' – na przykład na stacji Gare peron jest nachylony, dlatego warto mocno się trzymać. Stacja Bessières, położona w pobliżu katedry, znajduje się na stromym zboczu jednego ze wzgórz Starego Miasta; przejazd windą ze stacji na poziom mostu (z wnętrza windy roztacza się widok na miasto poniżej) to atrakcja, której nie spotyka się w większości innych systemów metra. Linia [[Plik:Logo_du_M1_de_Lausanne.svg|20px]] obsługuje kierunki zachodnie, w tym Uniwersytet w Lozannie (UNIL) oraz politechnikę [https://www.epfl.ch/en/ EPFL] (École Polytechnique Fédérale de Lausanne).

Istnieje również lokalna kolej obsługiwana przez prywatną firmę [https://leb.ch/ LEB]; jej pociągi łączą się z dwiema liniami metra na stacji Flon i kursują do odległych północnych przedmieść, takich jak Echallens i Bercher, jednak dzięki coraz większej częstotliwości kursowania linia ta zaczęła pełnić funkcję trzeciej linii metra.

Wszyscy goście hoteli w Lozannie otrzymują bezpłatny bilet na metro i autobusy, ważny przez dwa tygodnie.

Bilety na metro (i autobusy) można kupić w automatach na wszystkich przystankach, a także na głównym dworcu kolejowym i stacji Flon. Ceny biletów jednorazowych zależą od odległości, zgodnie z systemem strefowym. Liczbę stref, które musi obejmować bilet, można sprawdzić na schemacie umieszczonym na automatach biletowych lub na bezpłatnej mapie dostępnej we wszystkich punktach sprzedaży. W ofercie znajdują się bilety jednorazowe, bilety „tam i z powrotem” oraz karnety dzienne i tygodniowe. Większość automatów biletowych na przystankach metra i autobusów nie wydaje reszty. Abonamenty kolejowe [https://www.sbb.ch/en CFF] (tzw. ''Abonnement Général'') uprawniają do nieograniczonych przejazdów w ramach sieci TL i LEB.

Jeśli posiadasz karnet CFF przeznaczony dla podróżnych spoza Szwajcarii, warto zapytać na głównym dworcu, czy obejmuje on lokalny transport miejski, ponieważ zasady te różnią się w zależności od rodzaju karnetu. Według stanu na lipiec 2013 bilet na „krótki przejazd” (maksymalnie 3 przystanki, ważny 30 minut) kosztuje 1,90 fr., bilet godzinny – 3,50 fr., a bilet całodniowy – 8,80 fr. Podobnie jak w Genewie, na stacjach znajdują się automaty biletowe.

=== Autobusem ===
Czyste i szybkie autobusy, również obsługiwane przez ''[http://www.t-l.ch/ TL]'', kursują bardzo często i tworzą na tyle gęstą sieć, że rzadko znajdziesz się w odległości większej niż kilkaset stóp od któregoś z przystanków. Niektóre trolejbusy przypominają pociąg złożony z dwóch wagonów, w którym właściwy pojazd ciągnie drugi, pozbawiony własnego napędu.

=== Rowerem ===
Rowery można wypożyczyć w firmie Lausanne Roule za 6 CHF dziennie (plus kaucja w wysokości 90 CHF). Firma posiada punkt w centrum miasta (tuż przy stacji metra Lausanne Flon – uwaga: adres podany na stronie internetowej jest błędny) oraz drugi na zachodnich przedmieściach, w miejscowości Renens. Planowane są kolejne lokalizacje, w tym jedna w dzielnicy Ouchy. Istnieje możliwość wypożyczenia roweru w jednym punkcie i zwrotu w drugim. Trzeci punkt znajduje się w [[Vevey]], jednak w przypadku wynajmu jednostronnego (zwrot w innym miejscu niż wypożyczenie) opłata wynosi 10 CHF. Trasa rowerowa z Lozanny do [[Vevey]] jest przepiękna: po lewej stronie rozciągają się niekończące się winnice, a po prawej – [[Jezioro Genewskie]] i [[Alpy]]. W punkcie Lausanne Roule można bezpłatnie otrzymać broszurę opisującą tę trasę.

Inną ciekawą opcją jest wynajem rowerów elektrycznych za pośrednictwem serwisu [https://bicy.ch/en bicy.ch]; ceny zaczynają się od 89 CHF miesięcznie (ok. 100 USD).

Warto pamiętać, że miasto jest dość strome, ale okolice nabrzeża są bardzo przyjemne. Dostępna jest praktyczna mapa rowerowa („Carte Velo”) w skali 1:10 000; choć wydano ją w 2006 roku, wciąż można ją pobrać ze [https://www.lausanne.ch/vie-pratique/mobilite/se-deplacer-a-lausanne/a-velo strony internetowej miasta]. Pomaga ona osobom nieznającym jeszcze Lozanny w znalezieniu najlepszych tras rowerowych w okolicy. Miasto dysponuje doskonałą siecią ścieżek, wyznaczonych pasów dla rowerów oraz tuneli, które ułatwiają pokonywanie najbardziej ruchliwych skrzyżowań. Trasy wzdłuż jeziora są niezwykle malownicze, jednak w szczytowych momentach letniego sezonu bywa na nich tłoczno od spacerowiczów, osób na rolkach i innych rowerzystów.

== Warto zobaczyć ==
{{Infobox|Serce Lozanny|Co to może oznaczać? ​​Wielu turystów zazwyczaj udaje się nad jezioro do dzielnicy Ouchy, spaceruje po promenadzie, a następnie wraca do domu, sądząc, że widzieli już Lozannę. Tymczasem prawdziwe życie toczy się powyżej głównego dworca kolejowego – na Starym Mieście oraz w dzielnicy Flon. To właśnie tam znajduje się też większość atrakcji turystycznych.}}
* {{zobacz
| name=[https://artbrut.ch/ Collection de l'Art Brut] | alt= | url= | adres=Av. des Bergières 11 | lat=46.527485| long=6.624743| wskazówki=autobus nr 2 w kierunku Désert, przystanek Jomini; autobus nr 3 w kierunku Bellevaux, przystanek Beaulieu
| tollfree=+41 21 315-2570 | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=wtorek-niedziela 11:00-18:00. Ta kolekcja dzieł niedoświadczonych artystów, którą trzeba zobaczyć, będzie na zmianę zachwycać, zadziwiać, zadziwiać i irytować. Życie wielu artystów, których prace są tu prezentowane, było trudne lub niemożliwe poza (lub wewnątrz) instytucji, odnajdując ukojenie i cel w czasami kompulsywnych aktach twórczych. 10 Fr.
}}
[[Plik:Palais du rumine.jpeg|thumb|Palais de Rumine, w którym znajduje się wiele godnych uwagi muzeów]]
* {{zobacz
| name=Palais de Rumine | alt= | url= | adres=Place de la Riponne 6 | lat=46.523611| long=6.633889| wskazówki=
| tollfree=+41 21 316-3310. | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=wto śro 11:00-18:00, czw 11:00-20:00, piątek-niedziela 11:00-17:00. Ten piękny budynek, wzorowany na włoskim renesansowym projekcie, nie jest tak stary, na jaki wygląda. Wewnątrz znajduje się pięć różnych muzeów z wystawami obejmującymi różnorodne tematy, od sztuk pięknych po historię naturalną. 4 Fr.
}}
* {{zobacz
| name=Muzeum Archeologiczno-Historyczne | alt=Musée d'archéologie et d'histoire | url= | adres=Place de la Riponne 6 | lat=46.523655| long=6.637206| wskazówki=
| tollfree=+41 21 316-3430 | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=wt.-czw. 11:00-18:00, pt.-niedz. 11:00-17:00. 6 Fr.
}}
* {{zobacz
| name=[https://www.mcba.ch/ Muzeum Sztuk Pięknych] | alt=Musée des Beaux-Arts | url= | adres=Place de la Riponne 6 | lat=46.517991| long=6.62544| wskazówki=
| tollfree=+41 21 316-3445 | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=pon.-czw. 11:00-20:00, pt.-niedz. 11:00-17:00.
}}
* {{zobacz
| name=Muzeum Historyczne w Lozannie | alt=Musée Historique de Lausanne | url= | adres=Place de la Cathedral 4 | lat=46.523015| long=6.634942| wskazówki=
| tollfree=+41 21 315-4101 | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=wt.-czw. 11:00-18:00, pt.-niedz. 11:00-17:00. Zbiór map, obrazów i dokumentów dotyczących historii Lozanny i regionu Jeziora Genewskiego od czasów najdawniejszych, przez długą okupację berneńską, po wyzwolenie i współczesność. Warto odwiedzić samą pięknie wykonaną dioramę XVI-wiecznej Lozanny. 4 Fr, studenci 2,50 Fr.
}}
* {{zobacz
| name=[https://mudac.ch/ Mudac] | alt= | url= | adres=Place de la Cathedral 6 | lat=46.5221| long=6.6353| wskazówki=
| tollfree=+41 21 315-2530 | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=wto-niedziela 11:00-18:00, lipiec-sierpień pon. 11:00-18:00. Muzeum designu i współczesnej sztuki użytkowej. 10 Fr.
}}
* {{zobacz
| name=[https://elysee.ch/ Musée de l'Elysée] | alt= | url= | adres=Av. de l'Elysée 18 | lat=46.51855| long=6.62398| wskazówki=
| tollfree=+41 21 316-9911 | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Wt.–niedz. 11:00–18:00. Światowej klasy muzeum fotografii, położone w pięknym parku. Bardzo blisko Muzeum Olimpijskiego. 8 CHF, studenci 4 CHF.
}}
* {{zobacz
| name=Espace Arlaud | alt= | url= | adres=Place de la Riponne 2 bis | lat=46.5228| long=6.6321| wskazówki=
| tollfree=+41 21 316-3850. | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Śr.-pt. 12:00-18:00, pt.-ndz. 11:00-17:00. 6 Fr.
}}
* {{zobacz
| name=La Tour d'Ale | alt= | url= | adres=Av. de l'Elysée 18 | lat=46.5228| long=6.6321| wskazówki=
| tollfree=+41 21 316-9911 | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Wieża, jedna z niewielu zachowanych części średniowiecznych murów obronnych, stanowi dobry pretekst do odwiedzenia rue de l'Ale i rue de la Tour. Choć można go podziwiać z zewnątrz, jest on zamknięty dla zwiedzających.
}}
* {{zobacz
| name=[https://fondation-hermitage.ch/?__cf_chl_rt_tk=SiioVdjAKBJf649XCOYiN8DjH_XuQ82nBARhcPLzl6I-1790237441-1.0.1.1-8WPrcMUxzA9q2_9D4G6CtcD9tjAHb_Ylc.6lfNUOAG4 Fondation de l'Hermitage] | alt= | url= | adres=Rte du Signal 2 | lat=46.5282| long=6.63723| wskazówki=
| tollfree=+41 21 312 50 13 | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Wt.–niedz. 10:00–18:00, czw. 10:00–21:00, święta 10:00–18:00. Zbudowana w 1841 roku jako rezydencja bankiera Charlesa-Juste’a Bugniona, posiadłość Hermitage zajmuje położony wśród drzew teren na wzgórzu nad Starym Miastem, skąd roztacza się wspaniały widok na katedrę i [[Alpy]]. W 1976 roku rodzina przekazała dom wraz z gruntem miastu Lozanna; obecnie budynek służy jako miejsce organizacji światowej klasy objazdowych wystaw sztuki. Dorośli: 15 CHF, seniorzy: 12 CHF, studenci i osoby bezrobotne: 7 CHF, wstęp dla osób poniżej 18. roku życia bezpłatny.
}}
* {{zobacz
| name=[https://www.lausanne.ch/vie-pratique/culture/musees/mrv Musée Romain Lausanne-Vidy] | alt= | url= | adres=Chemin du Bois-de-Vaux 24 | lat=46.518917| long=6.598794| wskazówki=
| tollfree=+41 21 315 41 85 | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Wt.–niedz. 11:00–18:00. Prezentowane są tu znaleziska architektoniczne z terenu osady położonej tuż po drugiej stronie drogi, gdzie wciąż zachowały się pozostałości murów i forum z czasów Cezara. Wstęp: 8 franków, studenci – 5 franków.
}}
* {{zobacz
| name=Katedra Notre Dame | alt= | url= | adres=Place de la Cathédrale | lat=46.5225| long=6.635556| wskazówki=
| tollfree=+41 21 316-7161 | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=pon.-pt. 07:00-19:00, sob. niedz. 08:00-18:00. Na szczycie góry, na której zbudowane jest stare miasto. Katedra jest dość interesująca architektonicznie z wieloma małymi wieżami i oknami. Z wieży roztacza się fantastyczny widok na miasto i okolicę, ale ponieważ katedra znajduje się na szczycie miasta, warto zrobić zdjęcie już z małego placu na zewnątrz. Bezpłatny.
}}
* {{zobacz
| name=Muzeum Olimpijskie | alt= | url= | adres=Quai d'Ouchy 1 | lat=46.508611| long=6.633889| wskazówki=
| tollfree=+41 21 621-6511 | fax=+41 21 621 65 12
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Od 1 maja do 30 września: codziennie w godz. 9:00–18:00; od 1 października do 30 kwietnia: od wtorku do niedzieli w godz. 9:00–18:00. Muzeum reklamuje się jako miejsce prezentujące „bogactwo wspomnień, które podtrzymają w Tobie pasję do idei olimpijskiej”. Ogród rzeźb, z którego roztacza się widok na Jezioro Genewskie, jest udostępniony dla zwiedzających. W okresie od 1 listopada do 31 marca obiekt jest nieczynny w poniedziałki. Wśród eksponatów znajdują się m.in. buty narciarskie Jean-Claude’a Killy’ego oraz złote buty lekkoatletyczne Carla Lewisa. Cena wstępu: 14 CHF za zwiedzanie całego muzeum, 7 CHF za wstęp wyłącznie na wystawy czasowe. Dzieci płacą połowę ceny; wstęp dla dzieci poniżej 10. roku życia jest bezpłatny.
}}
* {{zobacz
| name=[https://www.aquatis.ch/ Aquatis] | alt= | url= | adres=Route de Berne 144 | lat=46.508611| long=6.633889| wskazówki=Metro [[Plik:Logo_du_M2_de_Lausanne.svg|20px]], stacja Vennes, autostrada [[Plik:A9Swiss.svg|25px]], zjazd Vennes
| tollfree=+41 21 654 23 23 | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=info@aquatis.ch. 1 listopada – 31 marca: 10:00–18:00; 1 kwietnia – 31 października: 09:00–19:00. Największe w Europie akwarium i wiwarium słodkowodne, otwarte w 2017 roku. Ponad 10 000 ryb oraz 100 gadów i płazów w 46 akwariach, wiwariach i terrariach. Zwiedzanie zajmuje około 2 godzin. Cena: 29 CHF dla dorosłych, 19 CHF dla dzieci powyżej 5. roku życia; wstęp bezpłatny dla młodszych dzieci. Dostępne są ceny rodzinne i zniżki dla uczniów/studentów.
}}
* {{zobacz
| name=[https://www.sainf.ch/ Kościół św. Franciszka] | alt= | url= | adres= | lat=46.51971| long=6.63335| wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Został wzniesiony w XIII wieku i stanowił prezbiterium dawnego klasztoru franciszkanów. Aby zwiedzić kościół św. Franciszka (Église Saint-François), można wysiąść na stacji metra Lausanne Flon, obsługiwanej przez obie linie ([[Plik:Logo_du_M1_de_Lausanne.svg|20px]] i [[Plik:Logo_du_M2_de_Lausanne.svg|20px]]); stamtąd do kościoła jest około 5–10 minut drogi. Dogodniejszy dojazd zapewnia jednak autobus: linie nr 1, 2, 4, 6, 7, 8, 9, 12, 13, 16, 17 i 66 obsługują przystanek o tej samej nazwie z różną częstotliwością kursowania.
}}
* {{zobacz
| name=Château St. Maire | alt= | url= | adres= | lat=46.524864| long=6.635706| wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Budynek wzniesiono na przełomie XIV i XV wieku. Dawniej pełnił funkcję rezydencji biskupiej, a później siedziby namiestników z Berna; obecnie mieści się w nim muzeum historyczne. Obiekt znajduje się w górnej części Starego Miasta i jest łatwo dostępny autobusem. Najlepiej wysiąść na przystanku Tunnel (linie 8, 16, 22, 60 – różna częstotliwość kursowania) lub Pierre Viret (linia 16); stamtąd dojście pieszo zajmuje około 5–10 minut.
}}
* {{zobacz
| name=[https://www.chateaudouchy.ch/en/welcome/ Château d'Ouchy] | alt= | url= | adres=Place du Port 2 | lat=46.50672| long=6.62761| wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Château d'Ouchy został zbudowany około 1170 roku, następnie kilkakrotnie przebudowywany, w 1609 roku podpalony i popadający w ruinę. Jean-Jacques Mercier kazał usunąć ruiny z wyjątkiem wieży w latach 1885-1889, a w latach 1889-1893 zbudował dzisiejszy neogotycki zamek. Najbliższa stacja autobusowa i stacja metra to Ouchy.
}}
[[Plik:Lausanne Rathaus.JPG|300px|right|thumb|Ratusz przy Place de la Palud]]
[[Plik:Lausanne Bel-Air.JPG|thumb|Wieża Bel-Air]]
* {{zobacz
| name=Ratusz | alt= | url= | adres=Place de la Palud 2 | lat=46.52173| long=6.63288| wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Budynek znajduje się przy placu Place de la Palud i jest połączony z katedrą schodami Escalier du Marché. Został wzniesiony w XVII wieku i stanowi siedzibę władz miejskich oraz rady miasta. Można do niego dojechać linią metra [[Plik:Logo_du_M2_de_Lausanne.svg|20px]]; najbliższe stacje to Riponne-Maurice Béjart i Flon. Do stacji Flon dojeżdża również linia metra [[Plik:Logo_du_M1_de_Lausanne.svg|20px]]. Dojście pieszo zajmuje około 10 minut.
}}
* {{zobacz
| name=Grand Pont | alt= | url= | adres= | lat=46.520468| long=6.63135| wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Został ukończony w 1844 roku. Przebiega nad doliną Flon, którą zasypano w 1874 roku. Można do niej dotrzeć liniami metra [[Plik:Logo_du_M1_de_Lausanne.svg|20px]] i [[Plik:Logo_du_M2_de_Lausanne.svg|20px]], wysiadając na przystanku Flon. Można również wysiąść na przystanku St. François, obsługiwanym przez linie autobusowe nr 1, 2, 4, 6, 7, 8, 9, 12, 13, 16, 17 i 66.
}}
* {{zobacz
| name=[https://cche.com/de/Projekte/complexe-bel-air/ Wieża Bel-Air] | alt= | url= | adres=Place Bel-Air 1 | lat=46.52206| long=6.62886| wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=był pierwszym drapaczem chmur w Szwajcarii. Ma 61 metrów wysokości i została zbudowana w latach 1929-1932. Do przystanku Bel-Air można dojechać liniami autobusowymi 1, 2, 4, 6, 7, 8, 13 i 17 lub metrem [[Plik:Logo_du_M1_de_Lausanne.svg|20px]] lub [[Plik:Logo_du_M2_de_Lausanne.svg|20px]], wysiąść we Flon i iść 5 minut pieszo.
}}
* {{zobacz
| name=[https://www.lausanne.ch/portrait/carte-identite/architecture-et-monuments/patrimoine-architectural/entre-deux-guerres/tribunal-federal.html Sąd Federalny] | alt= | url= | adres=Avenue du Tribunal Fédéral 29 | lat=46.51964| long=6.64422| wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Został otwarty w 1927 roku i stanowi najwyższy organ sądowy Szwajcarii. Można do niego dotrzeć, korzystając ze stacji autobusowej i metra Pont-Bessières (linia metra [[Plik:Logo_du_M2_de_Lausanne.svg|20px]] oraz linie autobusowe 6, 7, 16, 22 i 60) lub z przystanku autobusowego Mon Repos, obsługiwanego przez linię nr 13.
}}
=== Parki ===
* {{Znacznik|Parc de Mont-Repos|46.518493 |6.642526 |typ=natura}}'''Parc de Mont-Repos''' znajduje się w pobliżu Szwajcarskiego Sądu Federalnego; oferuje woliery, plac zabaw dla dzieci, małą kawiarnię, wodospad oraz dużo terenów zielonych.
* {{Znacznik|Parc de la Vallée de la Jeunesse|46.5202 |6.6046 |typ=natura}}'''Parc de la Vallée de la Jeunesse''' to rozległy teren zielony w zachodniej części Lozanny.
* {{Znacznik|Bois de Sauvabelin|46.535317 |6.638519 |typ=natura}}'''Bois de Sauvabelin''' to obszar leśny na północy Lozanny, z wieżą widokową i niewielkim jeziorem.

== Aktywny wypoczynek ==
[[Plik:Lausanne view from Cathedral square.JPG | thumb | 300px | Stare Miasto widziane z placu Katedralnego]]
* '''Zwiedź Stare Miasto'''. Ze stacji kolejowej możesz wygodnie dojechać metrem do dzielnic Flon, Riponne lub Bessières (w pobliżu katedry). Jeśli natomiast nie boisz się wspinaczki, możesz ruszyć pieszo – wyłączona z ruchu kołowego część Starego Miasta zaczyna się tuż naprzeciwko dworca, a droga prowadzi stromo pod górę. Sklepy są czynne w ściśle określonych godzinach: od poniedziałku do piątku w godz. 10:00–19:00 oraz w soboty w godz. 10:00–18:00. W środy i soboty przez cały rok niemal cały ten rozległy obszar wolny od ruchu samochodowego zamienia się w wielki targ. Dzięki ukształtowaniu terenu (wzgórzom utrudniającym zabudowę drogową) Stare Miasto w Lozannie jest większe niż w większości szwajcarskich miast – wyjątkiem jest tu jedynie [[Zurych]]. Można tu spędzić dni na wędrówkach brukowanymi uliczkami, a i tak nie odkryć wszystkich zakamarków. Po zamknięciu sklepów do dyspozycji są dziesiątki restauracji, kawiarni i klubów nocnych – od urokliwych i przytulnych po modne i klimatyczne; warto zauważyć, że przy placu Place Central Stare Miasto łączy się z dzielnicą '''Flon''', słynącą z klubów i galerii. Spaceruj do woli – wstęp jest oczywiście bezpłatny.
* '''Odkryj las Sauvabelin''' (''na północ od centrum''). Nie przegap ogólnodostępnej {{Znacznik|Wieża Sauvabelin|46.535278|6.638611|typ=atrakcja}}'''wieży Sauvabelin''', z której roztacza się widok 360° na jezioro, Alpy i góry Jura. Następnie zejdź do centrum miasta przez park przy Fondation de l'Hermitage (patrz wyżej).
* '''Ciesz się widokami nad jeziorem w dzielnicy Ouchy'''. Pojedź linią metra [[Plik:Logo_du_M2_de_Lausanne.svg|20px]] do stacji Ouchy – i gotowe: po wyjściu ze stacji zobaczysz przed sobą rozciągające się jezioro (a przy dobrej pogodzie także [[Alpy]]). Nad brzegiem jeziora znajdują się również restauracje, bary oraz zamek-hotel Château d'Ouchy.
* '''Wejdź na wieżę katedry'''. Widok ze szczytu wieży katedry jest wart wysiłku związanego ze wspinaczką. Informacji udziela siostra zakonna w sklepiku z pamiątkami wewnątrz katedry. Od godziny 22:00 do drugiej nad ranem nocny stróż wykrzykuje aktualną godzinę, kontynuując tradycję sięgającą 1405 roku.
* '''Piłka nożna''': [https://www.lausanne-sport.ch/ FC Lausanne-Sport] występuje w Swiss Super League, czyli najwyższej klasie rozgrywkowej w Szwajcarii. Ich stadionem domowym jest {{Znacznik|Stade de la Tuilière|46.543556|6.622028|typ=atrakcja}}'''Stade de la Tuilière''' (pojemność 12 500 miejsc), położony 3 km na północ od centrum miasta. Klub [https://fcslo.ch/ FC Stade Lausanne Ouchy] spadł z ligi w 2024 roku i występuje obecnie w Challenge League – na drugim poziomie rozgrywkowym. Ich stadionem domowym jest {{Znacznik|La Pontaise|46.533333|6.624167|typ=atrakcja}}'''La Pontaise''' (pojemność 15 700 miejsc) – stadion olimpijski znajdujący się 2 km na północ od centrum miasta.

=== Koncerty i teatr ===
* {{Znacznik|Métropole|46.52213 |6.62845 |typ=atrakcja}}'''[http://www.mymetropole.ch/ Métropole]''', Rue des Terreaux 25, ☏ +41 21 340-9200. pon. 09:00-19:00, wt.-pt. 08:30-19:00, sob. 08:00-18:00. Główna sala koncertowa zachodniej Szwajcarii, Métropole księguje muzykę taneczną, muzykę świata, pop, jazz itp. Jeśli będziesz przejeżdżać przez miasto w odpowiednim czasie, możesz złapać tu wszystko, od Lozanńskiej Orkiestry Kameralnej po The Cure. 
* {{Znacznik|Espace de Terreaux|46.52300 |6.62800 |typ=atrakcja}}'''[https://terreaux.org/web.php/1/terreaux/accueil Espace de Terreaux]''', Rue des Terreaux 14, ☏ +41 21 320-0046. Lokalna rada kościołów protestanckich zdekonsekrowała kaplicę znajdującą się po drugiej stronie ulicy od centrum handlowego Metropole 2000 i obecnie wykorzystuje ją do cotygodniowych koncertów, podczas których odbywają się zarówno występy sakralne, jak i świeckie, od amerykańskich śpiewaków gospel, przez wschodnioeuropejskie zespoły klezmerskie, po teatr lalek dla dzieci. 
* {{Znacznik|Arsenic|46.52269 |6.62168 |typ=atrakcja}}'''[https://arsenic.ch/ Arsenic]''', Rue de Genève 57, ☏ +41 21 625-1136, info@theatre-arsenic.ch. Specjalizujący się w bardziej niecodziennych występach, Arsenic oferuje pełny harmonogram awangardowego teatru, muzyki jazzowej i popowej, a także instalacji/performansów jesienią, zimą i wiosną. 
* {{Znacznik|Théâtre de Vidy|46.51271 |6.61090 |typ=atrakcja}}'''[https://www.vidy.ch/fr/ Théâtre de Vidy]''', Av. Jaques-Dalcroze 5, ☏ +41 21 619-4545. 
* {{Znacznik|Théâtre Boulimie|46.52258 |6.63190 |typ=atrakcja}}'''[http://www.theatreboulimie.com/ Théâtre Boulimie]''', Place Arlaud 1, ☏ +41 312-9700. Sanktuarium szwajcarskiego humoru. Edycja wskazówek OSM
* {{Znacznik|Théâtre 2.21|46.52629 |6.63936 |typ=atrakcja}}'''[https://theatre221.ch/ Théâtre 2.21]''', Rue de l'Industrie 10, ☏ +41 21 311-6514. 
* {{Znacznik|Les Docks|46.52241 |6.61926 |typ=atrakcja}}'''[http://www.lesdocks.ch/ Les Docks]''', Av. Sévelin 34, ☏ +41 21 623-4444. Muzyka na żywo i bar. 
* {{Znacznik|Le Romandie|46.52013 |6.63165 |typ=atrakcja}}'''[https://www.leromandie.ch/ Le Romandie]''', Place de la Riponne 10, ☏ +41 21 311-1719. Klub rockowy i muzyka na żywo. Zobacz ich stronę internetową programu. 
* {{Znacznik|Théâtre Kléber-Méleau|46.52496 |6.60027 |typ=atrakcja}}'''Théâtre Kléber-Méleau''', 1020 Renens-Malley, ☏ +41 21 625-8429.

== Praca ==
Rynek pracy w [[Vaud]] jest dynamiczny, szczególnie w sektorze zaawansowanych technologii z imponującą liczbą start-upów zlokalizowanych w pobliżu EPFL.

Jak wszędzie w [[Szwajcaria|Szwajcarii]], obcokrajowcy z [[Europa|Europy]] muszą uzyskać zezwolenie B lub L, zanim będą mogli tam pracować. Przydział ten następuje automatycznie w ramach umów dwustronnych z UE, ale należy znaleźć pracodawcę, który chce podjąć odpowiednie kroki. Z drugiej strony pracodawcy zatrudniający osoby spoza Europy są ograniczeni do zwykłych warunków wykazania braków na istniejącym rynku. Wrażenie czy rzeczywistość: zagraniczni pracownicy (w szczególności Francuzi, czyli „pracownicy przygraniczni”) są regularnie oskarżani o zaniżanie płac, co może prowadzić do głosowania za odrzuceniem, jak np. ta z dnia 9 lutego 2014.

== Nauka ==
* {{Znacznik|'''UNIL'''|46.5222 |6.5807 |typ=nauka|url=|kolor=FF00FF|treść=}}'''[https://www.unil.ch/unil/fr/home.html Uniwersytet w Lozannie]''' (''UNIL''), Dorigny (''kampus obejmuje trzy lokalizacje: Dorigny, CHUV i Épalinges''), ☎ +41 21 692 11 11. 
* {{Znacznik|'''EPFL'''|46.5176 |6.5670 |typ=nauka|url=|kolor=FF00FF|treść=}}'''[https://www.epfl.ch/en/ Szwajcarski Federalny Instytut Technologii w Lozannie]''' (''EPFL''), Route Cantonale, 1015 Lozanna, ☎ +41 21 693 11 11. 
* {{Znacznik|'''EHL'''|46.5618 |6.6829 |typ=nauka|url=|kolor=FF00FF|treść=}}'''[https://www.ehl.edu/ École hôtelière de Lausanne]''' (''EHL''), Route de Cojonnex 18, 1000 Lozanna, ☎ +41 21 785 11 11. 
* {{Znacznik|'''HEP Vaud'''|46.51304 |6.62157 |typ=nauka|url=|kolor=FF00FF|treść=}}'''[https://www.hepl.ch/accueil.html Wyższa Szkoła Pedagogiczna kantonu Vaud]''' (''HEP Vaud''), Avenue de Cour 33, 1007 Lozanna, ☎ +41 21 316 92 70. 
* {{Znacznik|'''HES – Wyższa Szkoła Zawodowa Zachodniej Szwajcarii'''|46.52159 |6.61283 |typ=nauka|url=|kolor=FF00FF|treść=}}'''HES – Wyższa Szkoła Zawodowa Zachodniej Szwajcarii''', Avenue de Provence 6, 1007 Lozanna, ☎ +41 58 900 00 02, faks: +41 58 900 00 03, master@hes-so.ch. W Lozannie znajduje się pięć wyższych szkół zawodowych (HES) kształcących w następujących dziedzinach: zdrowie, praca socjalna, wzornictwo, muzyka oraz inżynieria przemysłowa i zarządzanie. 
* {{Znacznik|'''ECAL'''|46.53662 |6.58848 |typ=nauka|url=|kolor=FF00FF|treść=}}'''[https://ecal.ch/fr/ École cantonale d'art de Lausanne]''' (''ECAL''), Avenue du Temple 5, 1020 Renens, ☎ +41 21 316 99 33.
* {{Znacznik|'''École de Jazz et de Musique Actuelle de Lausanne'''|46.52122 |6.62653 |typ=nauka|url=|kolor=FF00FF|treść=}}'''[https://ejma.ch/ École de Jazz et de Musique Actuelle de Lausanne]''', Rue des Côtes-de-Montbenon 26, 1003 Lozanna, ☎ +41 21 341 72 00.

== Zakupy ==
[[Plik:Lausanne-cathe7.JPG|thumb|Katedra w Lozannie widziana z Place de l'Ours]]
Typowe szwajcarskie pamiątki można znaleźć w kilku miejscach w mieście, choć nie są one tak wszechobecne jak w [[Genewa|Genewie]] czy [[Berno|Bernie]]. Prawdziwą atrakcją jest tu kolorowy targ, odbywający się w soboty i środy na stromych, krętych uliczkach Starego Miasta. Nie brakuje tu również butików i domów towarowych. W niedziele większość sklepów jest zamknięta – wyjątkiem jest dzielnica Ouchy, której część znajduje się na terenie federalnym.

Wśród typowych i ekskluzywnych sklepów można natknąć się na kilka miejsc, które mogą zaskoczyć:

* {{Znacznik|'''Pompes Funèbres'''|46.52061 |6.62966 |typ=zakupy|url=|kolor=008080|treść=}}'''Pompes Funèbres''', Place de l'Europe 8, ☏ +41 21 312-5842. Nazwa tego sklepu obuwniczego oznacza „usługi pogrzebowe” (fr. *pompes funèbres*), ale słowo *pompe* może odnosić się zarówno do ceremonii, jak i do pewnego rodzaju obuwia – stąd ta gra słów. W ofercie znajdują się modne marki, takie jak Dr Martens, Camper i inne. 
* {{Znacznik|'''Coup de chapeau'''|46.51918 |6.63697 |typ=zakupy|url=|kolor=008080|treść=}}'''[https://www.chapeaux.ch/ Coup de chapeau]''', Place Benjamin-Constant 1, ☏ +41 21 311-5405. Pon. 13:30–18:30; wt.–pt. 09:30–12:00, 13:30–18:30; sob. 09:30–12:30, 13:30–17:00. Sklep z kapeluszami w XXI wieku to niemal z definicji pewnego rodzaju anachronizm – być może właśnie dlatego jest ich tak niewiele. To prawdopodobnie również powód, dla którego ten niewielki sklep w Lozannie przyciąga klientów z całego świata.
* {{Znacznik|'''Bazar d'Ouchy'''|46.50733 |6.62722 |typ=zakupy|url=|kolor=008080|treść=}}'''[https://www.bazarouchy.com/ Bazar d'Ouchy]''', Av. d'Ouchy 76 (''dolny odcinek Av. d'Ouchy''), ☏ +41 21 616-2377. 09:30–12:45, 14:15–18:45. Czy wspominaliśmy już o typowych szwajcarskich pamiątkach? Cóż, jeśli właśnie tego szukasz, to świetnym pomysłem będzie wizyta w tym przyjaznym i dobrze zaopatrzonym sklepie w pobliżu przystanku [[Plik:Logo_du_M2_de_Lausanne.svg|20px]] w Ouchy. Wszyscy mówią tam biegle po angielsku, więc śmiało pytaj.

== Gastronomia ==
Odwiedzając Lozannę, koniecznie trzeba spróbować kiełbasy '''Saucisson vaudois''' (z regionu Vaud). Tradycyjnie serwuje się ją z '''Papet vaudois''', czyli purée z pora i ziemniaków. Ponadto w okolicach Lozanny znajduje się wiele nasłonecznionych zboczy, na których powstaje doskonałe '''wino''' – na zachodzie jest to region [[La Côte]], a na wschodzie [[Lavaux]] i dolina Rodanu. '''Warto ich spróbować!'''

=== Oszczędnie ===
W Lozannie sprawdzają się też typowe sposoby na tanie jedzenie podczas podróży. Na terenie dworca kolejowego znajdują się trzy sklepy spożywcze czynne codziennie do północy (choć są one nieco droższe); dobrą alternatywą jest sklep Aldi, mieszczący się na tyłach dworca, poniżej peronu nr 9. Jest tu mnóstwo świetnych miejsc na piknik – warto wybrać się na przykład na wzgórze {{Znacznik|Crêt de Montriond|46.5140457|6.6239653|typ=natura}}'''Crêt de Montriond'''. Aby tam dotrzeć, należy zejść pod tory, wejść po schodach na główną aleję i skręcić w lewo. Po skręcie powinieneś zobaczyć przed sobą zielone wzgórze o wysokości mniej więcej pięciopiętrowego budynku. Jeśli znajdujesz się bliżej portu Ouchy, masz do dyspozycji dwa sklepy czynne codziennie: „Migros” w pobliżu hotelu Mövenpick oraz „Coop Pronto”, położony nieco powyżej zamku Château d'Ouchy.

Jeśli posiadasz ważną legitymację studencką, wiele tanich, a nawet niektóre restauracje ze średniej półki cenowej, oferują specjalne menu studenckie w obniżonej cenie.

* {{Znacznik|'''P'tit Bar'''|45.5626001|18.6812647|typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''P'tit Bar''', Rue Louis-Curtat 6. Otwarte codziennie do 19:00. Lokal jest malutki – zgodnie z nazwą mieści około 12 osób jednocześnie, przy czym często trzeba dzielić stolik z nieznajomymi (co sprzyja nawiązywaniu nowych znajomości). Serwują tu tylko lunche: latem sałatki, a zimą doskonałe zupy. 
* {{Znacznik|'''Tibits'''|45.5626001|18.6812647|typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''[https://www.tibits.ch/fr/home Tibits]''', Place de la Gare 11, 1003 Lozanna (''na dworcu kolejowym, przy zachodnim krańcu peronu 1''), ☏ +41 32 531 38 88, info@tibits.ch. 06:30–23:00. W pełni wegetariański bufet z kilkoma daniami typu fast food przygotowywanymi na zamówienie (np. wegeburger) oraz doskonałym lokalnym winem; wszystko to w klasycznym wnętrzu dawnego lokalu „Buffet de la Gare”. Tibits nie przeprowadziło zwykłego remontu, lecz z dbałością odrestaurowało przestrzeń, co widać na pierwszy rzut oka. Ceny: 1–30 CHF. 
* {{Znacznik|'''Crêperie de la Chandeleur'''|45.5626001|18.6812647|typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''Crêperie de la Chandeleur''', Rue Mercerie 9 (''w strefie wyłączonej z ruchu kołowego na Starym Mieście, między Place de la Palud a katedrą''), ☏ +41 21 312-8419. Wt.–sob. 10:00–23:00. Ta urocza naleśnikarnia oferuje naleśniki w domowej, bretońskiej atmosferze. Jeśli podróżujesz z dziećmi, to świetne miejsce na lunch lub kolację – panuje tu przyjazna atmosfera dzięki właścicielom i miejscowym bywalcom, a dzieci mogą zająć się zabawą bogatym zestawem dostępnych zabawek. Ceny: 25–30 CHF. 
* {{Znacznik|'''Holy Cow!'''|45.5626001|18.6812647|typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''[https://holycow.ch/ Holy Cow!]''', Rue Cheneau de Bourg 17. Pon.–śr. 11:00–22:00, wt.–sob. 11:00–23:00. Prawdopodobnie najlepsze burgery w Lozannie. Ich burger „Elvis Blue Cheese” został uznany za najlepszego burgera w Szwajcarii przez blog kulinarny theburgerblog.ch. Lokal mieści około 30 osób, ale wieczorami bywa w nim dość tłoczno. Zdecydowanie warto go jednak odwiedzić. Cena: 20 CHF. 
* {{Znacznik|'''La Croquignole'''|45.5626001|18.6812647|typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''La Croquignole''', Rue de l'Ale 16. Kawiarnia na Starym Mieście, przy ulicy prowadzącej do wieży Ale; w ofercie różnorodne kanapki i inne świeżo wypiekane produkty. 
* {{Znacznik|'''Le Charlot'''|45.5626001|18.6812647|typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''Le Charlot''', Rue Pichard 8. Jeśli szukasz smacznej kanapki, to miejsce będzie idealnym wyborem. Kanapki są prawdziwą ucztą dla oczu i podniebienia. Szeroki wybór i świetne sosy.
* {{Znacznik|'''La Mosaïque'''|45.5626001|18.6812647|typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''La Mosaïque''', Av. d'Ouchy 70. Bardzo dobra kuchnia etiopska. Polecamy delektowanie się posiłkiem z widokiem na jezioro i góry.

=== Umiarkowanie ===
* {{Znacznik|'''Léonardo'''|46.52108 |6.62912 |typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''Léonardo''', Esplanade du Flon. Włoska restauracja stawiająca na zdrowe jedzenie, z różnorodnym i pełnym energii, młodym personelem. Dużym atutem i okazją cenową jest tu bogaty bufet sałatkowy, choć dania z karty również prezentują wysoki poziom. Lokal oferuje m.in. różne warianty ręcznie wyrabianego makaronu spaghetti ''alla chitarra'', rozmaite rodzaje bruschetty oraz burgera wegetariańskiego. 
* {{Znacznik|'''Sicily'''|46.528146 |6.648749 |typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''Sicily''' (Restaurant Pizzeria Sicily) (''przystanek autobusowy Vallonnette''), ☏ +41 21 653 04 02. 08:30–23:00. Choć lokal znajduje się nieco na uboczu, krótka przejażdżka autobusem zdecydowanie się opłaca; Sicily to rodzinna włoska restauracja serwująca – jak sama nazwa wskazuje – specjały z południa Włoch i Sycylii. Jakość potraw znacznie przewyższa to, czego można by oczekiwać po typowej lokalnej knajpce, a serdeczność obsługi robi jeszcze większe wrażenie. Ceny od 20 CHF. 
* {{Znacznik|'''Café de Grancy'''|46.51524 |6.62866 |typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''[https://www.cafedegrancy.ch/ Café de Grancy]''', Av. du Rond-Point 1 (''jedna przecznica na południe od głównego dworca kolejowego, metro: Grancy''), ☏ +41 21 616-8666. Lokal Grancy oferuje pełne menu obiadowe wysokiej jakości, w którym zawsze znajdują się ciekawe propozycje dla wegetarian. Wielu podróżnych odwiedza to miejsce jednak po to, by – poza godzinami obiadowymi – delektować się kawą przy książce lub gazecie albo po prostu poczuć ducha tego lokalu, pracując nad niedokończoną pracą magisterską. Atmosfera jest tu taka, jakby drzwi wejściowe były teleportem rodem z science-fiction, łączącym lokal bezpośrednio z Berkeley. Kawa: 3 CHF; kieliszek wina lub piwo: 3,50–4,20 CHF; (znakomite) risotto dnia: 16 CHF. 
* {{Znacznik|'''Café Saint Pierre'''|46.51939 |6.63709 |typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''[http://www.cafesaintpierre.ch/ Café Saint Pierre]''', Galeries Benjamin Constant 1 (''metro: Bessières''), ☏ +41 21 323-3636. Saint Pierre to kolejny lokal prowadzony przez zespół Café de Grancy; oferuje codzienne menu lunchowe oraz wybór drobnych przekąsek wieczorem, a także bogatą kartę win i innych trunków. W weekendowe wieczory (wliczając czwartki) lokal bywa zatłoczony, więc warto przyjść wcześniej. Cena: 30–40 CHF.
* {{Znacznik|'''Poco Loco'''|46.52307 |6.62602 |typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''[http://pocoloco-movida.ch/ Poco Loco]''', Place Chauderon 5 (''wejście również od strony dzielnicy Flon, z ulicy Rue de Genève''), ☏ +41 22 329-1111. Pon.–śr. 11:30–14:00 i 18:00–23:59, czw. 11:30–14:00 i 18:00–01:00, pt. 11:30–14:00 i 18:00–02:00, sob. 18:00–02:00. Pewnie nie wybierasz się do Szwajcarii specjalnie na meksykańskie jedzenie, ale jeśli nabierzesz na nie ochoty podczas pobytu, trudno o lepszy wybór niż ten gwarny, popularny i dość autentyczny lokal, sąsiadujący z kinem wyświetlającym filmy hiszpańskojęzyczne oraz modnym barem. W menu deserowym znajdziesz wybór meksykańskich cygar, tequili i oczywiście słodkości. Lokal jest dość przyjazny dla wegetarian – w ofercie znajdują się wegetariańskie fajity oraz wrap ze szpinakiem. Kolacja: 30–35 CHF.
* {{Znacznik|'''Java'''|46.52046 |6.63846 |typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''[https://www.lejava.ch/ Java]''', Rue Marterey 36 (''między Rue Enning a Place de l'Ours''), ☏ +41 21 321-3837. Ten kameralny bar i restauracja mają w sobie coś niezwykle przyjaznego, co sprawia, że ​​chce się tu zostać na dłużej – najpierw na chwilę relaksu, a potem na kolację, wybierając spośród wielu pięknie podanych dań inspirowanych kuchnią śródziemnomorską lub bogatej oferty wytrawnych naleśników (crêpes). Wegetarianie poczują się tu jak w domu. Kolacja: ok. 20 CHF.
* {{Znacznik|'''Mövenpick'''|46.50827 |6.62416 |typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''Mövenpick''', Av. de Rhodanie 4, ☏ +41 21 612-7612. Codziennie 06:30–23:30. 
* {{Znacznik|'''Pinte-Besson'''|46.52330 |6.62962 |typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''[https://www.pinte-besson.com/ Pinte-Besson]''', Rue de l'Ale 4, ☏ +41 21 312-5969, infos@pinte-besson.com. Pon.–pt. 08:00–24:00. To najstarsza restauracja w Lozannie, serwująca absolutnie klasyczną kuchnię szwajcarską na bardzo wysokim poziomie. Lokal pełni również funkcję lokalnego baru. 15–25 CHF (lunch); 30–40 CHF (kolacja). 
* {{Znacznik|'''Ristorante St-Paul'''|46.52817 |6.61641 |typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''Ristorante St-Paul''', Av. d'Echallens 72, ☏ +41 21 544-7391. Wieczorami, od wtorku do soboty. Mathilde i Nazzareno Raffa – doświadczeni specjaliści od kuchni włoskiej, wcześniej związani z hotelem Angleterre w dzielnicy Ouchy – zrobili ogromne wrażenie na lozańskim środowisku kulinarnym, otwierając to niezwykle autentyczne bistro serwujące dania z południa Włoch. Choć – wzorem Apulii – główny nacisk położono tu na owoce morza, w menu nie brakuje również propozycji dla wegetarian. Mathilde mówi biegle po angielsku, a jej wiedza na temat włoskich win jest niemal encyklopedyczna; warto więc zapytać ją o opinię, gdy otrzymasz kartę win.

=== Ekskluzywnie ===
* {{Znacznik|'''Le Club''''|46.52161 |6.62668 |typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''Le Club''', Flon Valley (''dojazd metrem [[Plik:Logo_du_M2_de_Lausanne.svg|20px]] do stacji Flon, następnie spacer na plac/esplanadę''). Wysokiej klasy kuchnia włoska w dużej, modnej restauracji o przeszklonych ścianach. Warto spróbować ravioli z truflami. Latem taras, odizolowany od ruchu samochodowego, przyciąga wielu singli. Bezpłatne Wi-Fi. Koszt kolacji to ok. 50 CHF za osobę. 
* {{Znacznik|'''MYO'''|46.51979 |6.62732 |typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''MYO''', 1 allée Ernest-Ansermet (''w parku Montbennon''), ☏ +41 21 323-2288. Wysokiej klasy restauracja serwująca sushi i dania kuchni fusion, z wspaniałym widokiem na jezioro i Alpy. Wegetarianie nie muszą się martwić – kreatywność szefa kuchni obejmuje również dania niezawierające owoców morza. ok. 60 CHF za osobę. 
* {{Znacznik|'''Eat Me'''|46.52025 |6.63233 |typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''[https://eat-me.ch/ Eat Me]''', Rue Pépinet 3 (''w pobliżu Place Saint-François''), ☏ +41 21 311-7659. Restauracja prowadzona przez szefa kuchni Stéphane’a Goubina oferuje kulinarną podróż „dookoła świata”, łącząc smaki Rzymu, Paryża, Nowego Jorku, Tokio i Bangkoku. Od 60 CHF za osobę. 
* {{Znacznik|'''l'Accademia'''|46.50732 |6.62829 |typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''l'Accademia''', 11 Place du Port (''w hotelu Angleterre''), ☏ +41 21 613-3434. Kuchnia włoska na najwyższym poziomie, serwowana w przytulnie urządzonym wnętrzu. Na uwagę zasługuje zarówno znakomita obsługa, jak i bogata karta win. Jakość idzie tu w parze z ceną. Od 60 CHF za osobę. 
* {{Znacznik|'''la Table d'Edgard'''|46.51950 |6.63089 |typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''la Table d'Edgard''', Rue du Grand-Chêne 7-9 (''w hotelu Lausanne Palace''), ☏ +41 21 331 3215. Restauracja słynąca z pomysłowej, wyrafinowanej kuchni i niezwykle troskliwej obsługi; lokal został wyróżniony gwiazdką Michelin – jedną z dwóch przyznanych restauracjom w centrum Lozanny. Od 100 CHF za osobę. 
* {{Znacznik|'''Restaurant de l'Hôtel de Ville de Crissier'''|46.55410 |6.57667 |typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''[http://www.philippe-rochat.ch/ Restaurant de l'Hôtel de Ville de Crissier]''', Rue d'Yverdon 1 (''dojazd autobusem nr 18 do przystanku Crissier-centre – skąd jest już niedaleko – lub taksówką''), tel. +41 21 634-0505. Absolutna czołówka gastronomii w szwajcarskiej części kraju (Romandii), a być może i w całej Szwajcarii. Recenzenci opisujący kunszt kulinarny (nieżyjącego już) szefa kuchni Benoît Violiera używają określeń takich jak „nieporównywalny”, „wybitny” czy „spektakularny”. Lokal szczyci się trzema gwiazdkami Michelin (to najwyższa możliwa ocena, przyznawana niezwykle rzadko) oraz notą 19 na 20 punktów w przewodniku Gault et Millau (co również należy do rzadkości). Warto dokonać rezerwacji z kilkumiesięcznym wyprzedzeniem. Koszt menu waha się od 295 do 360 franków (bez wina).

== Życie nocne ==
Ogromna liczba lokali nocnych sprawia, że ​​trudno zdecydować, które z nich uwzględnić w zestawieniu. Zazwyczaj skupiają się one w dzielnicach rozrywkowych, takich jak Flon, Place du Tunnel, Place de la Gare czy Rue Marterey. Niniejsza lista prezentuje jeden lub dwa lokale z każdego z tych obszarów, a także kilka miejsc położonych nieco na uboczu, z dala od utartych szlaków.

[https://www.lausanne-tourisme.ch/en/ Oficjalna strona internetowa miasta] oferuje zaskakująco dobre zestawienia wydarzeń muzycznych, więc warto tam zajrzeć, aby sprawdzić, co dzieje się w mieście podczas Twojej wizyty.

=== Bary ===
* {{Znacznik|'''Le Bourg'''|46.52005 |6.63642 |typ=bar|url=|kolor=000000|treść=}}'''[https://www.le-bourg.ch/ Le Bourg]''', Rue de Bourg 51, ☏ +41 21 311-6753. Śr. 18:00–01:00, Czw. 18:00–03:00, Pt.–Sob. 18:00–04:00. Świetne miejsce, by zobaczyć wschodzące gwiazdy jazzu i artystów scenicznych z całego kontynentu. Lokal to w rzeczywistości teatr z niewielkim barem przy wejściu; program artystyczny jest imponujący jak na salę mieszczącą maksymalnie 30 osób – od francuskiego jazzu akordeonowego czy gypsy jazzu, przez „nowy folk” w stylu CocoRosie, aż po słynnych DJ-ów z Chicago i Nowego Jorku. Wielu gości zastanawia się, jak udaje im się to wszystko zorganizować. Piwo/wino: 4 CHF.
* {{Znacznik|'''La Bossette'''|46.52606 |6.63672 |typ=bar|url=|kolor=000000|treść=}}'''[https://bo7.ch/ La Bossette]''' (La Bo7), Place du Nord 4, ☏ +41213201585, info@bo7.ch. Restauracja i bar; luźna atmosfera, przystępne ceny i dobre piwo. 
* {{Znacznik|'''Black Luna'''|46.52033 |6.62992 |typ=bar|url=|kolor=000000|treść=}}'''Black Luna''', Place de l'Europe 7 (''wewnątrz stacji metra Flon, przy torze linii [[Plik:Logo_du_M1_de_Lausanne.svg|20px]]''), ☏ +41 21 311-4427. Wt.–Sob. do 02:00. Klimatyczny, mroczny lokal przypominający jaskinię, mieszczący się w miejscu dawnych klubów N²O i Luna. Black Luna oferuje wystrój pełen motywów roślinnych, doskonałe przekąski barowe i dobre drinki, a także chwilę wytchnienia tuż obok rozrywkowej dzielnicy Flon – lokal znajduje się praktycznie wewnątrz stacji metra Flon. Piwo lub kieliszek wina: 3,50–7,00 CHF. 
* {{Znacznik|'''Bar Tabac'''|46.51807 |6.63488|typ=bar|url=|kolor=000000|treść=}}'''Bar Tabac''', Rue Beau-Séjour 7, ☏ +41 21 312-3316. Ta przyjazna kawiarnia oferuje ogromny wybór belgijskich piw i francuskich win. Wystrój jest modny, lecz bez przesady, panuje tu spokojna atmosfera, a wśród klientów spotkać można bardzo przyjemną mieszankę ludzi. 
* {{Znacznik|'''Café Couronne d'Or'''|46.52499 |6.63370|typ=bar|url=|kolor=000000|treść=}}'''[https://www.couronnedor.ch/ Café Couronne d'Or]''', Rue des Deux-Marches 13, ☏ +41 21 311-3817. Niedz., wt. 16:00–23:59, śr. 08:00–23:59, czw.–sob. 08:00–01:00. To kolejne świetne miejsce na drinka przy pracy nad pracą magisterską lub na rozmowę z przyjaciółmi; w sobotnie popołudnia czy niedzielne wieczory lokal pęka w szwach. Przytulny, tradycyjny bar w wąskiej uliczce między placami Riponne a Tunnel. 
* {{Znacznik|'''Café du Château'''|46.52472 |6.63459|typ=bar|url=|kolor=000000|treść=}}'''[https://brasserieduchateau.ch/ Café du Château]''' (Brasserie Artisanale), Place du Tunnel 1, ☏ +41 21 312-6011. Codziennie od 17:00. Lokal oferuje szereg piw warzonych na miejscu, w tym specjalność zakładu – w pełni naturalne piwo imbirowe. Działa tu również kuchnia serwująca smaczną pizzę w rozsądnych cenach. Obowiązuje tu obsługa przy barze, więc trzeba zamówić osobiście – w przeciwnym razie można długo czekać, aż ktoś nas zauważy i obsłuży. Pinta piwa imbirowego (lub innego) kosztuje 5 franków, a pizza – 15 franków. Pizza i piwo własnej produkcji dostępne są w weekendy aż do godziny 4:00 rano.
* {{Znacznik|'''Bleu Lézard'''|46.52010 |6.63772|typ=bar|url=|kolor=000000|treść=}}'''[http://www.bleu-lezard.ch/ Bleu Lézard]''', Rue Enning 10. Bleu Lézard to popularne miejsce spotkań studentów, oferujące na piętrze restaurację, kawiarnię i bar, a w piwnicy – ​​parkiet taneczny. Zazwyczaj w środy odbywają się tu koncerty na żywo, a w weekendy grają DJ-e. Idealne miejsce na późny niedzielny brunch. Piwo kosztuje 4 franki.
* {{Znacznik|'''Le Lounge'''|46.50679 |6.62752|typ=bar|url=|kolor=000000|treść=}}'''Le Lounge''' (Chateau d'Ouchy), Place du Port 2 (''w pobliżu końcowej stacji metra linii M; lokal znajduje się po wschodniej stronie zamku, z widokiem na Alpy Vaudois''), ☏ +41 21 331-3232. Pon.–pt. 10:00–01:00, sob.–niedz. 10:00–02:00. Lokal w hotelu Chateau d'Ouchy oferuje wygodne białe kanapy i imponującą kolekcję szkockich whisky, ale jego największym atutem jest atmosfera rodem z filmu o Jamesie Bondzie.
* {{Znacznik|'''El Cavalo Blanco'''|46.50755 |6.62716|typ=bar|url=|kolor=000000|treść=}}'''El Cavalo Blanco''', Av. d'Ouchy 66 (''nieco powyżej zamku''). To już nie jest pub stylizowany na angielski – dawny „White Horse” przekształcił się w bar tapas, i to naprawdę świetny. Uwaga: sangria blanco (sangria na bazie białego wina) jest niebezpiecznie dobra. 
* {{Znacznik|'''MGM'''|46.50774  |6.62535|typ=bar|url=|kolor=000000|treść=}}'''MGM''', Rue du Lac 14 (''50 m na wschód od stacji metra Ouchy''), ☏ +41 21 616-3881. Lokal z czerwoną fasadą zwróconą w stronę jeziora i Alp; MGM dysponuje dwoma tarasami: typowym ogródkiem na chodniku oraz – co lepsze – tarasem na piętrze, idealnym miejscem na relaks i drinka z widokiem na masyw Chablais w promieniach letniego, wieczornego słońca. 
* {{Znacznik|'''XIIIème Siècle'''|46.52344 |6.63532|typ=bar|url=|kolor=000000|treść=}}'''XIIIème Siècle''', Rue Cité-Devant (''na Starym Mieście, za katedrą''). Codziennie 22:00–05:00. Choć reklamuje się jako bar studencki, ten lokal w piwnicy (o nazwie „XIII wiek”) naprawdę ożywa po północy, gdy inne bary zaczynają się zamykać. Zabawa taneczna (i intensywne podrywanie) trwa tu do 5:00 rano. Duży plus: bardzo czyste toalety – w pełni nowoczesne, na miarę XXI wieku. Trunki są tu jednak nieco droższe niż w innych miejscach. 5 franków za piwo. 
* {{Znacznik|'''Le Lapin Vert'''|46.52358 |6.63589|typ=bar|url=|kolor=000000|treść=}}'''[http://www.lapinvert.ch/ Le Lapin Vert]''', Ruelle du Lapin Vert (''na Starym Mieście, za katedrą''), ☏ +41 21 312-1317. Pt.–sob. do 03:00. Bar rockowy. Piwo, pot i głośna muzyka. 
* {{Znacznik|'''The Great Escape'''|46.52277 |6.63323|typ=bar|url=|kolor=000000|treść=}}'''[https://the-great.ch/ The Great Escape]''', Rue de la Madeleine 18, ☏ +41 21 312-3194. Lokal dysponuje kilkoma ekranami wyświetlającymi wydarzenia sportowe; choć liczba miejsc wewnątrz jest ograniczona, bar posiada bardzo przyjemny taras zewnętrzny, szczególnie w cieplejszych miesiącach. W dni powszednie panuje tu raczej spokojna i luźna atmosfera, jednak w weekendy bywa tłoczno i ​​gwarno. 
* {{Znacznik|'''Taco's Bar'''|46.52146 |6.62845|typ=bar|url=|kolor=000000|treść=}}'''[https://tacos-bar.ch/ Taco's Bar]''', Rue de Genève 17 (''w piwnicy w dzielnicy Flon''), ☏ +41 21 320-1525. Stoły bilardowe i muzyka na żywo; lokal o dość dużej powierzchni.
* {{Znacznik|'''La Mise En Bière'''|46.52379 |6.62862 |typ=bar|url=|kolor=000000|treść=}}'''[https://lamise.ch/en La Mise En Bière]''', Rue de la Tour 14 1004, ☏ +41 21 311 39 12. Pon.–pt. 15:00–22:00, sob. 11:00–22:00, niedz. nieczynne. Bar z piwem rzemieślniczym, oferujący rotacyjny wybór ok. 30 piw z beczki (zarówno zagranicznych, jak i krajowych). Obok znajduje się również dobrze zaopatrzony sklep. Obsługa mówi głównie po angielsku. Lokal zamykany jest dość wcześnie, więc warto to uwzględnić w planach. 
Dla odwiedzających spoza francuskojęzycznej części [[Szwajcaria|Szwajcarii]] zaskakujące może być to, jak dobrze życie nocne społeczności '''gejowskiej''' jest zintegrowane z ogólnym życiem nocnym miasta. Większość lokali w Lozannie jest zdecydowanie przyjazna gejom, a w wielu z nich pracuje mieszany personel (zarówno osoby heteroseksualne, jak i homoseksualne). Istnieje jednak kilka miejsc, które albo reklamują się jako lokale gejowskie, albo przyciągają głównie klientelę homoseksualną, wykraczając tym samym poza zwykłą przyjazność wobec tej społeczności. Jeśli właśnie tego szukasz, przy Avenue de Tivoli znajduje się wiele takich barów.

=== Kluby ===
* {{Znacznik|'''Le Romandie – Rock club Lôzane'''|46.52016 |6.63162|typ=bar|url=|kolor=000000|treść=}}'''[https://www.leromandie.ch/ Le Romandie – Rock club Lôzane]''', Place de l'Europe 1b. Jako spółdzielnia prowadzona przez członków, Romandie oferuje prawdopodobnie najtańsze drinki w całej Szwajcarii, ale najważniejsze są tu zespoły. Repertuar koncentruje się głównie na hard rocku i heavy metalu, choć co tydzień występują też wykonawcy muzyki folkowej i innych gatunków; odbywają się tu również luźne imprezy z DJ-ami, trwające do późnych godzin nocnych. Kolejną atrakcją jest sama lokalizacja: klub mieści się w przestrzeni między dwoma przęsłami wiaduktu na Place de l'Europe. 
* {{Znacznik|'''Les Docks'''|46.52242 |6.61929|typ=bar|url=|kolor=000000|treść=}}'''[https://www.docks.ch/ Les Docks]''', Av. Sévelin 34. Klub położony w strefie przemysłowej, oferujący koncerty raz lub dwa razy w tygodniu – od francuskiej piosenki autorskiej (*chanson à texte*) po metal (choć dominuje muzyka świata/world music). 
* {{Znacznik|'''MAD'''|46.52187 |6.62714|typ=bar|url=|kolor=000000|treść=}}'''MAD''', Rte de Genève 23. Jeden z największych szwajcarskich klubów tanecznych, goszczący międzynarodowych DJ-ów. Czwartki to noce R&amp;B i imprezy studenckie, piątki – trance i techno, soboty – house, a niedziele – imprezy TRIXX oraz noce gejowskie (jungle). Po północy trudno się tu dostać. Szczegóły warto sprawdzić w lokalnych informatorach. 
* {{Znacznik|'''D!'''|46.52102 |6.63101|typ=bar|url=|kolor=000000|treść=}}'''[https://dclub.ch/ D!]''', Place Centrale. Klub taneczny z występami międzynarodowych DJ-ów i okazjonalnymi koncertami. Zabawa rozkręca się dopiero po północy. Szczegóły warto sprawdzić w lokalnych informatorach. 
* {{Znacznik|'''Amnesia Club'''|46.51181 |6.60927|typ=bar|url=|kolor=000000|treść=}}'''Amnesia Club''', Av. Jaques-Dalcroze 9 (''nad jeziorem''). 
* {{Znacznik|'''La Ruche Club'''|46.52407 |6.62751|typ=bar|url=|kolor=000000|treść=}}'''[https://la-ruche.ch/ La Ruche Club]''' (The Hive), Rue de la tour 41. Bardzo popularne miejsce do tańca przy muzyce minimal; czasem grany jest też psychedelic trance. To osobliwe miejsce, odwiedzane przez mnóstwo „dziwnych owadów”. „Widzimy się w Ulu!” (''On s'retrouve à la ruche!'') – tak tu mówią. Na piętrze znajduje się powiązany z klubem lokal Café Hydromel (hydromel to rodzaj miodu pitnego).

== Festiwale, imprezy ==
* '''[https://www.balelec.ch/fr Festiwal Balélec]'''. Koniec maja. Największy festiwal studencki w Europie, a także największy jednodniowy festiwal tego typu. 
* {{Znacznik|Festival de la Terre|46.52043 |6.62571 |typ=atrakcja}}'''[https://objectifterre.ch/ Festival de la Terre]''', Allée Ernest-Ansermet, 1003 Lozanna, ☎ +41 21 647 25 61. Połowa czerwca. 
* '''Festival de la Cité''', Lozanna – odbywa się w różnych dzielnicach miasta. Pierwszy tydzień lipca. Jeden z najpopularniejszych i najbardziej różnorodnych festiwali w regionie.
* {{Znacznik|Międzynarodowy Festiwal Tańca|46.5224 |6.6201 |typ=atrakcja}}'''[https://theatresevelin36.ch/fr/ Międzynarodowy Festiwal Tańca]''', Théâtre Sévelin 36, PO Box 110, 1000 Lozanna, ☎ +41 21 620 00 12. We wrześniu. I inne zajęcia.
* '''[https://2026.luff.ch/en Lausanne Underground Film and Music Festival]''' (LUFF). W październiku. Bez wątpienia jeden z najbardziej niekonwencjonalnych festiwali, którego program dosłownie schodzi z utartych szlaków, by zagłębić się w mroczne rejony artystycznych poszukiwań. 
* {{Znacznik|Metropop|46.52195 |6.62840 |typ=atrakcja}}'''[https://www.metropop.ch/ Metropop]''', Rue de Genève 10, 1003 Lozanna. W listopadzie. 
* {{Znacznik|Les Urbaines|46.52277 |6.62169 |typ=atrakcja}}'''Les Urbaines''', Rue de Genève 57, 1004 Lozanna, ☎ +41 21 566 70 30. W grudniu.

== Noclegi ==
Większość hoteli w Lozannie należy do średniej półki cenowej, choć nie brakuje tu również obiektów luksusowych – co jest naturalne w mieście będącym siedzibą Międzynarodowego Komitetu Olimpijskiego. Znajdzie się też kilka tanich opcji.

=== Oszczędnie ===
* {{Znacznik|'''ADA-Logements'''|46.52122 |6.61751|typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''[https://www.kobo.ch/ada-logements/ ADA-Logements]''', Av. de Tivoli 60, ☏ +41 21 625-7134. Obiekt typu B&amp;B oferujący dobry stosunek jakości do ceny; dysponuje 12 pokojami i wyróżnia się przyjemną, swobodną atmosferą. Ceny: 50/100 CHF. 
* {{Znacznik|'''Jeunotel'''|46.51947 |6.59732|typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''Jeunotel''', Ch. du Bois-de-Vaux, ☏ +41 21 626-0222. Hotel położony w pobliżu uniwersytetu i obiektów sportowych; oferuje 55 pokoi o swobodnym charakterze, przeznaczonych głównie dla młodszych podróżnych, oraz 6 pokoi dostosowanych do potrzeb opiekunów grup. Ceny: od 32 CHF za miejsce w pokoju trzyosobowym; 54/85 CHF za pokój jednoosobowy (odpowiednio bez prysznica i z prysznicem). 
* {{Znacznik|'''Lausanne GuestHouse'''|46.51723 |6.62530|typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''Lausanne GuestHouse''', Epinettes 4, ☏ +41 21 601-8000, info@lausanne-guesthouse.ch. Obiekt znajduje się w pobliżu dworca kolejowego CFF, dzięki czemu łatwo stąd dotrzeć do centrum Lozanny. Mieści się w ładnej kamienicy z XIX wieku. Niestety, za kilka lat budynek ma zostać wyburzony, by zrobić miejsce pod kolejny peron kolejowy. Ceny: od 36 CHF za miejsce w pokoju czteroosobowym; 88 CHF za pokój jednoosobowy (z prysznicem).

=== Umiarkowanie ===
[[Plik:Eglise st laurent.jpeg|thumb|250px|Eglise St-Laurent]]
* {{Znacznik|'''Hotel Regina'''|46.52163 |6.63120 |typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''Hotel Regina''', Rue Grand St-Jean 18 (''na Starym Mieście; metro Flon, autobus do Place Bel-Air''), ☏ +41 21 320-2441, faks: +41 21 320 25 29. Recepcja czynna do 22:00. Ten uroczy, kameralny hotel ma świetną lokalizację, idealną do zwiedzania Starego Miasta oraz dzielnicy Flon, słynącej z galerii i klubów nocnych. Personel jest niezwykle miły, a goście mają do dyspozycji bezpłatne Wi-Fi. Ceny: 84–135 CHF.
* {{Znacznik|'''Raisin'''|46.52199 |6.63310|typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''[https://www.leraisin-lausanne.ch/ Raisin]''', Place Palud 19, ☏ +41 21 312-2756. Ten tradycyjny zajazd oferuje kilka odnowionych pokoi. Lokalizacja jest absolutnie centralna. Ceny: 110/220 CHF. 
* {{Znacznik|'''Hôtel City'''|46.5206 |6.6369 |typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''[http://fhotels.ch/ Hôtel City]''', Rue Caroline 5, ☏ +41 21 320-2141. Przyjemny, zadbany hotel położony po drugiej stronie mostu Bessières (patrząc od strony katedry), dzięki czemu oferuje wspaniałe widoki. Ceny: 125–160 / 160–195 CHF. 
* {{Znacznik|'''Hôtel des Voyageurs'''|46.52172 |6.63139|typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''[https://voyageurs.ch/ Hôtel des Voyageurs]''', Rue Grand St-Jean 19 (''na Starym Mieście; metro Flon, autobus do Place Bel-Air''), ☏ +41 21 319-9111. Znajduje się tuż po drugiej stronie ulicy naprzeciwko hotelu Regina i oferuje pokoje o podobnym standardzie. Ceny: 149–178 CHF (pokój jednoosobowy) / 219–260 CHF (pokój dwuosobowy).
* {{Znacznik|'''Mövenpick'''|46.50816 |6.62431|typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''Mövenpick''', Av. Rhodanie 4 (''nad wodą w dzielnicy Ouchy, tuż poniżej stacji metra''), ☏ +41 21 612-7612. Hotel tej szwajcarskiej sieci – giganta w branży lodziarskiej i hotelarskiej – oferuje w Lozannie bardzo dobry stosunek jakości do ceny (oczywiście przy założeniu, że planuje się wydać taką kwotę na nocleg). Na parterze do wyboru są trzy znakomite restauracje, oferujące jakość lokali z wyższej półki w cenach średniego segmentu. Główna z nich serwuje dania kuchni fusion oraz – co w Europie jest rzadkością – szeroki wybór win kalifornijskich. Ceny: 180–360 CHF za pokój jednoosobowy / 194–440 CHF za dwuosobowy. 
* {{Znacznik|'''Hotel Continental'''|46.51751 |6.63006 |typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''Hotel Continental''', Place de la Gare 2 (''tuż przed dworcem kolejowym w Lozannie''), tel. +41 21 321 8800, faks +41 21 321 8801. Obiekt położony w odległości 10 minut spacerem od historycznej części miasta i dzielnicy handlowej. W hotelu znajduje się również restauracja Grill Olympia, oferująca autentyczne dania kuchni regionalnej; wszystkie składniki pochodzą od lokalnych dostawców, a szczególny nacisk kładzie się na ich jakość. Do specjałów Steak House Olympia należą różnorodne mięsa z grilla, a także ryba tygrysia oraz fondue mięsne.

=== Ekskluzywnie ===
* {{Znacznik|'''Chateau d'Ouchy'''|46.50663 |6.62747|typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''[https://www.chateaudouchy.ch/en/welcome/ Chateau d'Ouchy]''', Place du Port 2 (naprzeciwko stacji metra [[Plik:Logo_du_M2_de_Lausanne.svg|20px]] Ouchy), ☏ +41 21 616 74 51. To wciąż zamek, niedawno odnowiony. Minusem są astronomiczne ceny; miejsce, które kiedyś było okazją, stało się teraz bardzo kosztownym wyborem. Oczywiście obiekt wciąż oferuje wspaniały widok na Alpy w kantonie Vaud. Ceny: 270–440 CHF. Wskazówki dojazdu (OSM)
* {{Znacznik|'''Lausanne Palace'''|46.51953 |6.63108|typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''Lausanne Palace''', Rue du Grand-Chêne 7-9 (''obok parku Montbenon''), ☏ +41 21 331 31 31. Recepcja czynna całą dobę, przez cały rok. Ten stylowy, pięciogwiazdkowy hotel, położony tuż przy starym mieście, oferuje wspaniałe widoki na jezioro i góry oraz trzy różne restauracje, w tym wyróżnioną gwiazdką Michelin Table d'Edgard. Ceny od 350/450 CHF; apartament prezydencki kosztuje 2600 CHF. 
* {{Znacznik|'''Beau-Rivage Palace'''|46.50793 |6.63021|typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''[https://www.brp.ch/en Beau-Rivage Palace]''', Place du Port 17-19 (''naprzeciwko Chateau d'Ouchy''), ☏ +41 31 613 33 33. Absolutny szczyt luksusu wśród hoteli w Lozannie – Beau-Rivage to synonim luksusu. Idealny wybór dla delegacji MKOl lub osób, których pobyt opłaca pracodawca. Ceny: 410–680 CHF (pokój jednoosobowy) / 470–780 CHF (pokój dwuosobowy).

== Kontakt ==
Według stanu na wrzesień 2021 w Lozannie dostępna jest sieć 4G operatora Salt oraz 5G operatorów Sunrise i Swisscom. W miejscach publicznych powszechnie dostępna jest sieć Wi-Fi.

* '''Fragbox''', Rue de la Tour 3 (''w centrum Lozanny, jedną ulicę powyżej rue de l'Ale; przystanek autobusowy: Place Bel-Air''). To fantastyczna kafejka internetowa i miejsce stałych rozgrywek LAN. Obsługa mówi po angielsku, włosku, niemiecku i portugalsku. Lokal jest świetnie wyposażony i dysponuje 35 komputerami; można na nich zainstalować dowolne potrzebne oprogramowanie. Koszt korzystania to 5 CHF za godzinę (cena spada do 2 CHF przy użyciu kuponów).

== Bezpieczeństwo ==
Jak na miasto tej wielkości, Lozanna jest za dnia dość bezpieczna. Jednak po zmroku atmosfera staje się nieco bardziej napięta. Ze względu na dużą liczbę osób odwiedzających kluby oraz migrantów, zdarzają się wśród nich również nieuczciwe jednostki.

'''Na Starym Mieście problemem staje się żebractwo'''. Pojawiają się nowe, zorganizowane grupy żebraków, a także – choć rzadziej – samotnie żebrzące dzieci. Najbardziej dotknięte tym zjawiskiem obszary to Lausanne-Flon oraz Saint-François w ciągu dnia. Warto kierować się zdrowym rozsądkiem: jeśli żebrak zachowuje się agresywnie lub nieuprzejmie, prawdopodobnie mamy do czynienia ze zorganizowanym procederem. Osoby rzeczywiście potrzebujące zazwyczaj zachowują się biernie i cicho. Nie należy wspierać zorganizowanego żebractwa; '''przypadki żebrzących dzieci trzeba niezwłocznie zgłaszać''' najbliższemu policjantowi lub pracownikowi ochrony.

Miejsca, których należy unikać nocą, to Rue de Genève (rejon, w którym kwitnie prostytucja) oraz park przy budynku sądu (Tribunal d'Arrondissement). Złą sławą po zmroku cieszą się również dzielnica La Borde oraz las Sauvabelin. Bójki wywoływane przez tłumy klubowiczów i osoby nietrzeźwe w weekendowe noce – które w przeszłości sprawiły, że Lozanna zajmowała pierwsze miejsce w statystykach przestępczości wśród szwajcarskich miast – w ostatnich latach wydają się występować rzadziej.

Istnieją też miejsca, takie jak dworzec kolejowy czy plac Chauderon, gdzie można zostać zaczepionym przez dilerów narkotyków. Zazwyczaj jednak nie zajmują się oni napadami rabunkowymi, a miejsca te są zazwyczaj bardzo ruchliwe i objęte nadzorem policji.

Place de la Riponne może budzić lęk, ponieważ jest to wyznaczone przez miasto miejsce gromadzenia się osób uzależnionych od narkotyków. Panuje tam jednak spory ruch pieszy i regularnie pojawiają się patrole policji. Miejscowi często wyolbrzymiają stopień zagrożenia w tym miejscu, pamiętając czasy, gdy sytuacja wyglądała tam znacznie gorzej.

Kobiety poruszające się samotnie po zmroku powinny zachować szczególną ostrożność, choć przypadki napaści należą do rzadkości.

Warto również uważać w pociągu kursującym między Lozanną a lotniskiem w Genewie; jest to miejsce często wybierane przez złodziei kradnących torby i bagaże.

== Zdrowie ==
'''W nagłych wypadkach zadzwoń pod numer 144 (obsługa w języku francuskim).'''

* {{Znacznik|'''CHUV'''|46.52471 |6.64117|typ=zdrowie|url=|kolor=FF0000|treść=}}'''[https://www.chuv.ch/fr/ CHUV]''', Rue du Bugnon 46, ☏ +41 21 314-1111. Całodobowa pomoc medyczna w Szpitalu Uniwersyteckim kantonu Vaud (CHUV). 
* {{Znacznik|'''Permanence PMU-Flon'''|46.5210169 |6.629381|typ=zdrowie|url=|kolor=FF0000|treść=}}'''Permanence PMU-Flon''', Voie du Chariot 4, ☏ +41 21 314 9090. Pon.–sob. 07:00–21:00, niedziele i święta 09:00–19:00. Pomoc medyczna w nagłych przypadkach. 
* {{Znacznik|'''Centre Médical de Vidy'''|46.51826 |6.60042 |typ=zdrowie|url=|kolor=FF0000|treść=}}'''[https://www.vidymed.ch/ Centre Médical de Vidy]''', Route de Chavannes 11 (''tuż przy rondzie Maladière''), ☏ +41 21 622-8888. Pon.–pt. 07:00–23:00, sob.–niedz. 09:00–23:00. Codzienna pomoc medyczna w nagłych przypadkach. Można przyjść bez wcześniejszego umawiania się! Bardzo szybka obsługa w tym nowym, nowoczesnym centrum pomocy doraźnej. 
* {{Znacznik|'''Hôpital de l'Enfance'''|46.52952 |6.61469|typ=zdrowie|url=|kolor=FF0000|treść=}}'''[https://www.chuv.ch/fr/dfme/dfme-home/enfants-famille Hôpital de l'Enfance]''', Rue Montétan 16, ☏ +41 21 213-7777. Całodobowa pomoc medyczna dla niemowląt i dzieci. 
* {{Znacznik|'''Hôpital Ophtalmique Jules Gonin'''|46.52425 |6.62358|typ=zdrowie|url=|kolor=FF0000|treść=}}'''Hôpital Ophtalmique Jules Gonin''', Ave de France 15. Pomoc w nagłych przypadkach związanych z oczami. 
* '''Pharmacie 24 SA''', ☏ +41 21 613-1224. Codziennie 08:00–23:59. Usługa zapewniająca dostęp do apteki w Lozannie w tych godzinach. Zadzwoń, aby dowiedzieć się, która apteka w pobliżu jest otwarta. Przygotuj się na podanie swojego aktualnego adresu po francusku lub poproś o to osobę w recepcji.edytuj
* {{Znacznik|'''Pharmacie de la Gare'''|46.51708 |6.62871|typ=zdrowie|url=|kolor=FF0000|treść=}}'''Pharmacie de la Gare''' (''na dworcu kolejowym''). Jeśli zatrzymujesz się na Starym Mieście, to niemal na pewno będzie to apteka, do której skieruje Cię serwis 24 SA – przynajmniej do momentu jej zamknięcia o godzinie 23:00.

== Informacje turystyczne ==
* '''[https://www.lausanne-tourisme.ch/en/ Biuro Informacji Turystycznej w Lozannie]''' (''znajdujące się na głównym dworcu kolejowym oraz w dzielnicy Ouchy, gdzie dzieli lokal ze stacją metra linii [[Plik:Logo_du_M2_de_Lausanne.svg|20px]]''), tel. +41 21 613-7373. Otwarte codziennie w godzinach 09:00–19:00. Pracownicy biura – zarówno na miejscu, jak i podczas rozmowy telefonicznej – niemal zawsze potrafią znaleźć hotel odpowiadający Twoim możliwościom finansowym, nawet w ostatniej chwili. Ponadto oferują oni świetną, bezpłatną mapę miasta oraz bogaty wybór przydatnych materiałów informacyjnych w języku angielskim, a także francuskim, niemieckim i włoskim.

W ostatnich latach władze miasta podjęły wiele działań, aby uczynić je bardziej przyjaznym dla osób z niepełnosprawnościami. Na przykład cała sieć metra została przystosowana do ich potrzeb. W przypadku trolejbusów mogą jeszcze występować pewne utrudnienia, jednak kierowcy są zobowiązani do udzielania pomocy. Pociągi kolei aglomeracyjnej (S-Bahn) w Lozannie są – z nielicznymi wyjątkami – w pełni przystosowane do przewozu osób z niepełnosprawnościami; modernizacji poddawane są również stacje. Ponieważ Lozanna jest położona na terenie o dużym zróżnicowaniu wysokości, ukształtowanie terenu może stanowić wyzwanie, zwłaszcza dla osób mających trudności z poruszaniem się.

=== Poczta ===
'''Główny urząd pocztowy''' w Lozannie znajduje się przy '''placu St-François'''. Placówka ta jest czynna bez przerwy od poniedziałku do piątku w godzinach 7:30–18:00 oraz w soboty od 8:00 do 11:30. Istnieją również inne placówki pocztowe – na przykład przy placu Riponne, w dzielnicy Ouchy czy przy siedzibie Sądu Federalnego – jednak niektóre z nich są zamykane na około dwie godziny w porze lunchu.

=== Internet ===
Miasto Lozanna oferuje bezpłatny bezprzewodowy dostęp do Internetu w dziewięciu lokalizacjach. Są to:

* Riponne
* Palud
* St-François
* Flon
* Montbenon
* Navigation (Ouchy)
* Port (Ouchy)
* Lotnisko La Blécherette
'''A oto jak to działa:''' potrzebny jest komputer przenośny wyposażony w kartę sieci bezprzewodowej.

== Gdzie dalej ==
Jednym z najprzyjemniejszych sposobów na spędzenie popołudnia jest rejs statkiem z portu Ouchy w Lozannie (położonego nad brzegiem jeziora) do '''[[Vevey]]''' lub '''[[Montreux]]'''. Parowce towarzystwa CGN oferują wspaniałe widoki na jeden z najpiękniejszych zakątków naszej planety. Po lewej stronie statku można podziwiać malownicze winnice regionu '''[[Lavaux]]''', a po prawej – masyw Chablais oraz szczyty Dents du Midi, stanowiące część francusko-szwajcarskich Alp.

Oto lista wybranych wycieczek jednodniowych, uszeregowana według odległości:

* '''[[Lavaux]]''' – tarasowe winnice i jeden z najpiękniejszych krajobrazów, rozciągający się między Lozanną a [[Vevey]].
* '''[[Vevey]]''' – urocze miasto położone w zatoce, będące siedzibą koncernu Nestlé (giganta branży spożywczej i producenta czekolady).
* '''[[Montreux]]''' – perła Szwajcarskiej Riwiery.
* '''[[Évian-les-Bains]]''' – francuska stolica wód butelkowanych; 35 minut rejsu statkiem.
* '''[[Genewa]]''' – międzynarodowa stolica; 33 minuty podróży pociągiem.
* '''[[Leysin]]''' – kameralny ośrodek narciarski w Alpach Vaud, położony powyżej Montreux; około 45 minut pociągiem.
* '''[[Neuchâtel]]''' – malownicze miasto nad jeziorem Neuchâtel; około 45 minut pociągiem.
* '''[[Verbier]]''' – popularny ośrodek narciarski w zachodnim Valais; około godziny jazdy pociągiem.
* '''[[Berno]]''' – stolica Szwajcarii; 70 minut podróży pociągiem.

{{użyteczny}}
{{geo|46.51|6.63}}
{{Jest w|Vaud}}

[[Kategoria:Szwajcaria]]</text>
      <sha1>p67m7nj06nszs0swqfvkqilzhmln7im</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Powiat chojnicki</title>
    <ns>0</ns>
    <id>12019</id>
    <revision>
      <id>158873</id>
      <parentid>158737</parentid>
      <timestamp>2026-09-24T17:15:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-50217-30</username>
        <id>17703</id>
      </contributor>
      <comment>Nowe informacje</comment>
      <origin>158873</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2322" sha1="7k8lq0n2cx1f191425qqafb84osqsjs" xml:space="preserve">{{Top-banner}}{{Miejscowość infobox|nazwa=Powiat chojnicki|nazwa oryginalna=|państwo=[[Polska]]|herb=POL powiat chojnicki COA.svg|flaga=POL powiat chojnicki flag.svg|mapa=Map - PL - powiat chojnicki - miasto Chojnice.PNG|region=[[województwo pomorskie]]|powierzchnia=1364,21|lud=95,3 tys.}}'''Powiat chojnicki''' – powiat w [[Polska|Polsce]], w [[Województwo pomorskie|województwie pomorskim]]. Utworzony w 1999r. w ramach reformy administracyjnej. Siedzibą powiatu są [[Chojnice]].

== Charakterystyka ==
Powiat chojnicki zajmuje obszar '''1 364 km&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt;''' w północnej części Polski, stanowiąc południowo-zachodnią bramę województwa pomorskiego. Region charakteryzuje się typowo polodowcowym krajobrazem i rozciąga się na malowniczych terenach Borów Tucholskich oraz Równiny Charzykowskiej. Ponad połowę jego powierzchni pokrywają lasy, a sieć hydrograficzną tworzą liczne jeziora – w tym Jezioro Charzykowskie, uznawane za kolebkę polskiego żeglarstwa. Bogactwo tutejszej przyrody chroni m.in. [[Park Narodowy Bory Tucholskie|'''Park Narodowy „Bory Tucholskie”''']]. Z perspektywy kulturowej powiat jest niezwykle ciekawy, ponieważ łączy tradycje Kaszubów na północy oraz Borowiaków Tucholskich na wschodzie.

Pod względem demograficznym powiat chojnicki zamieszkuje około '''95 tysięcy mieszkańców'''. Średnia gęstość zaludnienia wynosi zaledwie '''70 osób na km&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt;''', co sprawia, że region zachował swój naturalny, przestrzenny charakter, z dala od wielkomiejskiego zgiełku. Sieć osadnicza opiera się na trzech głównych miastach: '''[[Chojnice|Chojnicach]]''', które są stolicą administracyjną i największym ośrodkiem (ok. 38 tys. mieszkańców), oraz [[Czersk|Czersku]] i [[Brusy|Brusach]]. Pozostała część ludności zamieszkuje tereny wiejskie, silnie powiązane z turystyką, rolnictwem oraz przemysłem drzewnym i meblarskim.

== Podział administracyjny ==
'''W skład powiatu wchodzi 5 gmin (w tym 3 miasta).'''

* 1 gmina miejska: '''[[Chojnice]]'''
* 2 gminy miejsko-wiejskie:  '''[[Czersk (gmina)|Czersk]] i Brusy'''
* 2 gminy wiejskie:  '''Chojnice i Konarzyny'''

== Warto zobaczyć ==
=== w Chojnicach ===
[[Chojnice]]

=== poza Chojnicami ===

{{Jest w|Województwo_pomorskie}}

[[Kategoria:Województwo pomorskie]]</text>
      <sha1>7k8lq0n2cx1f191425qqafb84osqsjs</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Genthin</title>
    <ns>0</ns>
    <id>14074</id>
    <revision>
      <id>158876</id>
      <parentid>129165</parentid>
      <timestamp>2026-09-24T18:42:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Moromar</username>
        <id>2451</id>
      </contributor>
      <origin>158876</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="996" sha1="ol93n4v9azlic7qpbeksms7c1qdc2w3" xml:space="preserve">{{top-banner|Genthin von Nordost.jpg}}
{{Miejscowość infobox
 |nazwa        = Genthin
 |widok        = Genthin_Rathaus.jpg
 |herb         = Wappen_der_Stadt_Genthin.png
 |mapa         = Genthin in JL.png
 |państwo      = [[Niemcy]]
 |region       = [[Saksonia-Anhalt]]
 |powierzchnia = 230,72
 |lud          = 13 700
 |prefiks      = 03933
 |www          = https://www.stadt-genthin.de/
}}
'''Genthin''' – miasto w niemieckim kraju związkowym [[Saksonia-Anhalt]], w powiecie Jerichower Land, nad kanałem Łaba-Hawela.

== Charakterystyka ==

== Dojazd ==
=== Samolotem ===

=== Koleją ===
Lokalny węzeł kolejowy. 

=== Samochodem ===

=== Autobusem ===

== Komunikacja ==

== Warto zobaczyć ==

== Najbliższe okolice ==

== Praca ==

== Nauka ==

== Zakupy ==

== Gastronomia ==

== Festiwale, imprezy ==

== Noclegi ==

== Kontakt ==

== Bezpieczeństwo ==

== Informacje turystyczne ==

== Wyjazd ==

{{Zarys}}
{{Atrybucja}}
{{Jest w|Saksonia-Anhalt}}

[[Kategoria:Saksonia-Anhalt]]</text>
      <sha1>ol93n4v9azlic7qpbeksms7c1qdc2w3</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Wikipodróże:GUS2Wiki</title>
    <ns>4</ns>
    <id>16196</id>
    <revision>
      <id>158870</id>
      <parentid>158703</parentid>
      <timestamp>2026-09-24T13:36:08Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Alexis Jazz</username>
        <id>9635</id>
      </contributor>
      <comment>Updating gadget usage statistics from [[Special:GadgetUsage]] ([[phab:T121049]])</comment>
      <origin>158870</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="997" sha1="2byjdxbbhptqwp614dqnwndkri5m9kp" xml:space="preserve">{{#ifexist:Project:GUS2Wiki/top|{{/top}}|This page provides a historical record of [[Special:GadgetUsage]] through its page history. To get the data in CSV format, see wikitext. To customize this message or add categories, create [[/top]].}}
Poniższe dane są kopią z pamięci podręcznej. Ostatnia aktualizacja odbyła się o 2026-09-22T08:13:33Z. W pamięci podręcznej {{PLURAL:5000|znajduje|znajdują|znajduje}} się maksymalnie {{PLURAL:5000|jeden wynik|5000 wyniki|5000 wyników}}.
{| class=&quot;sortable wikitable&quot;
! Gadżet !! data-sort-type=&quot;number&quot; | Liczba użytkowników !! data-sort-type=&quot;number&quot; | Użytkownicy aktywni
|-
|HotCat || 26 || 1
|-
|Navigation popups || 2 || 0
|-
|WikidataInfo || 15 || 0
|-
|heading-icons || 15 || 1
|-
|purge-tab || 8 || 1
|-
|replylinks || 14 || 1
|}
* [[Specjalna:Użycie gadżetów]]
* [[m:Meta:GUS2Wiki/Script|GUS2Wiki]]
&lt;!-- data in CSV format:
HotCat,26,1
Navigation popups,2,0
WikidataInfo,15,0
heading-icons,15,1
purge-tab,8,1
replylinks,14,1
--&gt;</text>
      <sha1>2byjdxbbhptqwp614dqnwndkri5m9kp</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Koleją po Chinach</title>
    <ns>0</ns>
    <id>18680</id>
    <revision>
      <id>158880</id>
      <parentid>151344</parentid>
      <timestamp>2026-09-25T08:04:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>CommonsDelinker</username>
        <id>3013</id>
      </contributor>
      <comment>Replacing Rail_map_of_PRC.svg with [[File:Rail_map_of_China_(detailed).svg]] (by [[:c:User:CommonsDelinker|CommonsDelinker]] because: [[:c:COM:Duplicate|Duplicate]]: Exact or scaled-down duplicate: [[:c::File:Rail map of China (detailed).svg|]]).</comment>
      <origin>158880</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="77058" sha1="36rpuax9o1wxt7f79nimq6vwgs2xwry" xml:space="preserve">{{Top-banner}}
Podróże kolejowe są głównym środkiem transportu dalekobieżnego dla Chińczyków, a rozległa sieć tras obejmuje większość kraju. Około jedna czwarta światowego ruchu kolejowego odbywa się w '''[[Chiny|Chinach]]'''.
[[Plik:Rail map of China (detailed).svg|thumb|500px|Mapa linii kolejowych w Chinach (kliknij, aby rozwinąć)]]

Chiny posiadają największą na świecie sieć kolei dużych prędkości, a jej rozwój postępuje w szalonym tempie. Ze względu na ogromne odległości, jakie pokonują, to właśnie tam znajdują się jedyne na świecie pociągi sypialne dużych prędkości. Jeśli trasa i budżet na to pozwalają, to zazwyczaj najlepszy sposób na poruszanie się po kraju.

[[Hongkong]] posiada stację kolei dużych prędkości, która została otwarta dla publiczności w 2018 roku. [[Makau]] nie jest bezpośrednio obsługiwane przez sieć kolejową, ale jest połączone z miastem koleją miejską.

== Rodzaje pociągów i usług ==
Chińskie pociągi dzielą się na różne rodzaje usług oznaczone literami i cyframi wskazanymi na bilecie i numerze pociągu.

=== Pociągi dużych prędkości ===
Przedrostki literowe w numerach pociągów wskazują rodzaj pociągu. Od najszybszego do najwolniejszego, pociągi szybkie to:
[[Plik:CRH380A-2510 and 2517@BJX (20160310091147).jpg|thumbnail|Dwa pociągi serii G na dworcu kolejowym Pekin Zachodni]]
* '''Seria G''' (高速 ''gāosù'', Duża Prędkość) – dalekobieżne ekspresy dużych prędkości o prędkości ponad 300 km/h – na wielu głównych liniach dużych prędkości, w tym [[Pekin]]–[[Zhengzhou]]–[[Wuhan]]–[[Kanton]]–[[Shenzhen]]–[[Hongkong]], [[Zhengzhou]]–[[Xi’an]], [[Pekin]]–[[Nankin]]–[[Szanghaj]], [[Szanghaj]]–[[Hangzhou]], [[Nankin]]–[[Hangzhou]]–[[Ningbo]]. Pociągi te osiągają prędkość maksymalną 350 km/h (217 mph) (Hexie Hao (和谐号) (biały lub srebrny z niebieskim pasem) lub 400 km/h (248 mph) (Fuxing Hao (复兴号)).
[[Plik:CRH-Suzhou-Station.JPG|thumb|Pociąg międzymiastowy Szanghaj-Nankin na stacji kolejowej w [[Suzhou]]]]
* '''Seria C''' (城际 ''chéngjì'', Intercity) – ekspresy dużych prędkości o prędkości 200–300 km/h na krótkich dystansach – godne uwagi przykłady to połączenia [[Pekin]]–Wuqing–[[Tiencin]]–Tanggu, [[Szanghaj]] Południowy–Jinshanwei, [[Kanton]]–[[Shenzhen]] i [[Kanton]]–[[Zhuhai]]. Numeracja serii C jest również stosowana w pociągach podmiejskich na liniach Wuhan–Xianning. Prędkość maksymalna wynosi zazwyczaj do 200 km/h, z wyjątkami 300 km/h.
[[Plik:CRH5G-5156@BJI (20151030145235).jpg|thumb|Pociąg serii D z Harbinu do Pekinu]]
[[Plik:CR200J抵達北京站十站台.jpg|thumb|Pociąg serii D przeznaczony do jazdy z niewielką prędkością.]]
* '''Seria D''' (动车 ''dòngchē'', Wiele jednostek) – szybkie pociągi ekspresowe o prędkości 200 km/h – pociągi te mogą osiągać prędkość maksymalną 250 km/h (155 mph) dzięki Hexie Hao (biały kolor z niebieskim pasem). Pociągi dalekobieżne obsługują więcej stacji i miast pośrednich.
:*Niektóre pociągi serii D osiągają prędkość maksymalną jedynie 160 km/h (100 mph) (Fuxing Hao, fluorescencyjny zielony kolor ze złotym pasem, CR200J lub biały z ciemnozielonym kolorem na poziomie okien i czerwonym pasem, CR200J-C) i nie są klasyfikowane jako pociągi dużych prędkości. Jednak ich cena nadal opiera się na pociągach serii D o prędkości 250 km/h.
Chociaż wiele linii jest budowanych dla prędkości do 350 km/h, większość pociągów porusza się z prędkością około 300 km/h ze względów bezpieczeństwa i kosztów, zwłaszcza po katastrofalnym wypadku kolei dużych prędkości w [[Wenzhou]]. Linie zbudowane z myślą o standardowej prędkości 250 km/h jeżdżą z prędkością 200 km/h. Od września 2017 pociągi kursujące między [[Pekin]]em a [[Szanghaj]]em lub [[Hongkong]]iem wznowiły jazdę z prędkością 350 km/h, a kolejne linie są stopniowo przywracane do prędkości projektowej.

Istnieją pociągi klasy G, których trasy obejmują linie zbudowane według innych standardów. W takich przypadkach pociągi poruszają się z prędkością 300 km/h na liniach o wyższym standardzie i 250 km/h lub 200 km/h na liniach o niższym standardzie. Ceny biletów również różnią się, odzwierciedlając różnice w prędkości. Na przykład pociągi klasy G z [[Pekin]]u do [[Taiyuan]] przejeżdżają przez [[Shijiazhuang]]. Tory z [[Pekin]]u do [[Shijiazhuang]] są zbudowane z myślą o prędkości 300 km/h, ale drugi odcinek z [[Shijiazhuang]] do [[Taiyuan]] jeździ z prędkością tylko 250 km/h, więc cena za kilometr jest niższa niż na pierwszym odcinku. Jeżeli wsiądziesz do pociągu w drugiej części trasy, nie odczujesz żadnej różnicy w prędkości i cenie w porównaniu z pociągiem D.

=== Pociągi konwencjonalne ===
Szybsze połączenia zazwyczaj oznaczają wyższe ceny, ale pociągi serii Z, T i K są wyceniane na tej samej podstawie. Pociągi wyłącznie numerowane mają najniższą cenę. Niektóre pociągi wyłącznie numerowane i nieliczne pociągi serii K nie są wyposażone w klimatyzację, przez co ich ceny są znacznie niższe.

Przed 2014 rokiem możliwe było rozpoznanie różnych rodzajów pociągów po kolorze wagonów pasażerskich. Jednak od 2015 roku wszystkie wagony pasażerskie są pomalowane na zielono, co praktycznie uniemożliwia taką identyfikację.

* '''Seria Z''' (直达 ''zhídá'', Bezpośredni) – Bezpośrednie pociągi ekspresowe, prędkość konwencjonalna z mniejszą liczbą przystanków, prędkość maksymalna około 160 km/h (100 mph). Wcześniejsze pociągi serii Z nadal nie mają przystanków pośrednich, podczas gdy nowsze mogą mieć ich więcej. Niektóre pociągi oferują tylko miękkie miejsca sypialne. Niektóre, szczególnie pociągi serii Z kursujące między głównymi miastami, zostały zmodernizowane i stały się pociągami serii D, które nie są pociągami dużych prędkości.
* '''Seria T''' (特快 ''tèkuài'', Ekspres) – pociągi międzymiastowe o prędkości 140 km/h, zatrzymujące się tylko w dużych miastach. Podobne do pociągów linii Z, choć zazwyczaj zatrzymują się na większej liczbie stacji.
* '''Seria K''' (快速 ''kuàisù'', Szybki) – wolniejsze, tańsze i bardziej zatłoczone pociągi o prędkości 120 km/h, zatrzymujące się na większej liczbie stacji niż pociąg linii T i mające więcej miejsc siedzących i miejsc sypialnych.
* '''Pociągi pospieszne''' (普快 ''pǔkuài'') – pociągi o prędkości 120 km/h, bez oznaczeń literowych, cztery cyfry zaczynają się od 1–5. Są to najtańsze i najwolniejsze pociągi dalekobieżne, choć większość z nich jest modernizowana lub anulowana. Znanym przykładem jest linia 1461/1462 z [[Pekin]]u do [[Szanghaj]]u.
* '''Pociągi ogólne''' (普客 ''pǔkè'') – pociągi krótkodystansowe o prędkości 100 km/h, bez oznaczeń literowych, cztery cyfry zaczynają się od 5, 6 lub 7. Najwolniejsze pociągi, zatrzymują się prawie wszędzie.
* '''Seria L''' (临时 ''línshí'', tymczasowy) – pociągi sezonowe, odpowiednie dla serii K lub czterocyfrowej.
* '''Seria Y''' (旅游 ''lǚyóu'', turystyczny) – pociągi obsługujące głównie grupy turystyczne.
* '''Seria S''' (市郊 ''shìjiāo'', podmiejski) – pociągi kursujące do/z przedmieść dużych miast. Niektóre nowsze linie mogą korzystać z tych samych składów pociągów, co pociągi dużych prędkości.

== Klasy ==
=== Klasy w pociągach dużych prędkości ===
[[Plik:Business class interior of CR400AF-2012 (20180223175131).jpg|thumb|Typowa klasa biznesowa w pociągach serii G]]
Pociągi CRH zazwyczaj mają pięć klas:

* '''Druga klasa''' (二等座 ''èrděngzuò'') (układ 3+2). Siedzenia są nieco wąskie, ale miejsca na nogi jest dużo.
* '''Pierwsza klasa''' (一等座 ''yīděngzuò'') (układ 2+2). Szersze siedzenia i więcej miejsca na nogi, a w niektórych pociągach dostępne są drobne, bezpłatne przekąski.
:* '''Pierwsza klasa premium''' (优选一等座 ''yōuxuǎn yīděngzuò'') (układ 2+2). Pasażerowie klasy premium pierwszej klasy mają również dostęp do biletów między klasą pierwszą a biznesową oraz poczekalni dla klasy biznes na stacjach. Dostępne są oddzielne stoliki dla osób siedzących twarzą w twarz.
* Dwie '''klasy VIP''' (układ 2+1 tuż za kabiną maszynisty):
:* „商务座” (klasa biznesowa). Fotele rozkładane do pozycji leżącej. Obejmuje dostęp do saloniku VIP na stacji odjazdu, a także bezpłatne napoje bezalkoholowe, przekąski i posiłki na pokładzie.
:* „特等座” (klasa deluxe). Tylko we wcześniejszych modelach pociągów.
Klasa biznes jest lepsza niż pierwsza klasa w pociągach CRH. Cena klasy biznes i klasy turystycznej jest taka sama, podczas gdy klasa deluxe jest zazwyczaj droższa niż pierwsza klasa, ale tańsza niż klasa biznes i klasa turystyczna.

[[Plik:Second class power socket on CR400AF-2006 (20170908085538).jpg|thumb|Gniazdka elektryczne drugiej klasy w pociągach „Fuxing” pomiędzy dwoma poduszkami siedzeń]]
Jeśli podróż trwa krócej niż 2 godziny, nie zauważysz dużej różnicy w drugiej klasie, choć dłuższe podróże będą mniej męczące w pierwszej klasie. Osoby o większych gabarytach mogą preferować pierwszą klasę, ponieważ siedzenia są zauważalnie szersze.

'''Druga klasa''': Nieco twardsze, ale niezbyt niewygodne siedzenia w układzie 2+3. Nieco mniej miejsca między rzędami siedzeń. Większe prawdopodobieństwo obecności osób z biletami stojącymi w przejściach, ale nie tak liczne i zatłoczone jak w tradycyjnych pociągach w Chinach. Gniazdka elektryczne mogą być dostępne. W tych wagonach dostępne są wózki z jedzeniem, ale mogą nie pojawiać się tak często. Różnica między pierwszą a drugą klasą jest niewielka i przekłada się na mniejszą różnicę w cenie biletu.

[[Plik:Car 1 first class interior of CR400AF-2237 (20240615135328).jpg|Typowe miejsca w pierwszej klasie|thumb]]
'''Pierwsza klasa''': Oferuje wygodne siedzenia w układzie 2+2, głównie zwrócone przodem do kierunku jazdy. Niektóre siedzenia można jednak znaleźć w układzie naprzeciwko siebie, naprzeciwko siebie, przy stoliku. W innych pociągach dostępne są siedzenia z przedziałami. Dostępność miejsc jest różna w zależności od typu pociągu. Miejsca siedzące nie są wybierane podczas zakupu biletu. Rzędy siedzeń oferują więcej miejsca na nogi i większe stoliki w oparciach. W wagonie często pojawiają się wózki z jedzeniem i przekąskami, a w pobliżu znajduje się również wagon restauracyjny. Gniazdka elektryczne są zazwyczaj dostępne w większości pociągów, ale nie we wszystkich. Mogą znajdować się na oparciu fotela lub pod spodem półki na bagaż.

'''Klasa VIP''': Miejsca te są sprzedawane pod różnymi nazwami na różnych liniach, a najpopularniejsze to Sightseeing, VIP lub Business Class. Nie są one dostępne na każdej linii i jest ich tylko kilka. Wiele z nich to rozkładane do pozycji leżącej fotele klasy biznesowej nowoczesnych linii lotniczych, ale niektóre to po prostu standardowe miejsca w pierwszej klasie w bardziej uprzywilejowanej pozycji. Znajdują się one zazwyczaj bezpośrednio za kabiną maszynisty, z przeszkloną ścianą umożliwiającą widok na przód pociągu. Jednak ta szyba jest często matowa, aby pasażerowie nie rozpraszali maszynisty. Siedzenia są zazwyczaj ustawione w układzie 2+1, ale w niektórych pociągach można znaleźć siedzenia 2+2, w zależności od dostępnej przestrzeni. Przedziałowe siedzenia w klasie biznes są dostępne tylko w kilku pociągach. Obsługa jest zapewniona wyłącznie dla pasażerów klasy biznes, a posiłek, paczka z przekąskami i napój bezalkoholowy są serwowane bezpośrednio do siedzeń, wliczone w cenę biletu. Pasażerowie mają również do dyspozycji kapcie. Gniazdka elektryczne znajdują się przy każdym siedzeniu.

[[Plik:CRH2 sleeping car interior.jpg|thumbnail|Wnętrze wagonu sypialnego CRH2E]]
'''Klasa sypialna''' (动卧 ''dòngwò''): W chińskiej sieci kolejowej kursuje kilka szybkich pociągów sypialnych oznaczonych numerami D i G. Zazwyczaj pociągi te kursują między głównymi ośrodkami miejskimi, z czasem podróży wynoszącym od 5 do 8 godzin, i zatrzymują się na niewielkiej liczbie przystanków. Pociągi są podzielone na 4-piętrowe przedziały, wyposażone w standard miękkich łóżek sypialnych w konwencjonalnych chińskich pociągach, z zapewnioną pościelą. W tych pociągach nie ma innych miejsc siedzących ani łóżek piętrowych. Przedział nie jest przeznaczony dla jednej osoby, a wszystkie bilety należy kupić z dowodem osobistym lub paszportem, co utrudnia i nieopłacalne jest kupowanie dodatkowych łóżek w przedziale ze względu na prywatność. Zazwyczaj jeden pociąg w każdym kierunku kursuje między [[Pekin]]em a [[Szanghaj]]em oraz między [[Szanghaj]]em a [[Kanton]]em. Sześć pociągów nocnych kursuje w każdą stronę między [[Pekin]]em a [[Kanton]]em, niektóre z nich kontynuują podróż do [[Shenzhen]], a jeden do [[Zhuhai]]. Pociągi te kursują również cztery razy w tygodniu na trasach [[Hongkong]]-[[Pekin]] i [[Hongkong]]-[[Szanghaj]] w każdym kierunku. W okresach szczytowego zapotrzebowania, takich jak Święto Wiosny, często organizowane są dodatkowe połączenia do innych miast.

=== Klasy pociągów konwencjonalnych ===
W pociągach konwencjonalnych (innych niż CRH) dostępnych jest pięć klas podróży:

[[Plik:An upper berth on RW25K 553305 (20231008144448).jpg|thumb|Przedział sypialny w pociągu T]]
[[Plik:Interior of YW25T 676511 (20151228201636).jpg|thumb|Twardy przedział sypialny w pociągu linii Z]]
* '''Przedziały sypialne miękkie''' (软卧 ''ruǎnwò'') to najwygodniejszy środek transportu w większości pociągów i wciąż stosunkowo tani w porównaniu z zachodnimi standardami. Przedziały sypialne zawierają cztery prycze ustawione po dwie w kolumnie, zamykane na zatrzask drzwi zapewniające prywatność i są dość przestronne. Nawet ta klasa nie jest tak wygodna jak pokój hotelowy.
* '''Przedziały sypialne twarde''' (硬卧 ''yìngwò'') z kolei mają trzy łóżka w kolumnie przy wejściu na korytarz i są porównywalne z kuszetkami. Najwyższe łóżko pozostawia niewiele miejsca nad głową. Wyżsi pasażerowie (190 cm i więcej) mogą uznać to za najlepsze łóżko, ponieważ podczas snu stopy wystają do przejścia i nie są potrącane. Górne łóżko jest również przydatne dla osób, które mają coś do ukrycia (np. aparaty fotograficzne). Umieszczone przy głowie utrudniają złodziejom dotarcie do nich. „Twarde” łóżko sypialne wcale nie jest „twarde”; łóżka mają materac i są zazwyczaj dość wygodne. Wszystkie łóżka sypialne mają poduszki i koc.
W każdej klasie sypialnej, wsiadanie do pociągu ze stacji pośredniej oznacza, że możesz spać na tym samym łóżku, co ostatni pasażer, bez konieczności sprzątania. Zabranie jednorazowego koca może być dobrym rozwiązaniem.

* '''Miękkie siedzenia''' (软座 ''ruǎnzuò'') to pokryte materiałem, zazwyczaj rozkładane siedzenia, stanowiące specjalną kategorię, którą rzadko można spotkać. Są one dostępne tylko w pociągach dziennych między miejscami docelowymi, których podróż trwa około 4–8 godzin i stanowią standardową klasę w pociągu przelotowym [[Kanton]]-Kowloon.

[[Plik:Interior of YZ25T 357365@T61 (20141203131436).JPG|thumb|Wnętrze współczesnego wagonu z twardymi siedzeniami]]
* '''Twarde siedzenia''' (硬座 ''yìngzuò''), które są w rzeczywistości wyściełane, nie są dla każdego, zwłaszcza na noc, ponieważ mają szerokość pięciu miejsc, w układzie trzy- i dwuosobowym. To jednak w tej klasie podróżuje większość backpackerów. Ze względu na znaki „zakaz palenia” w głównej części wagonów, na końcach wagonów zawsze gromadzi się grupa palaczy, a dym będzie się nieskończenie unosił do wnętrza. W większości pociągów, szczególnie w głębi Chin, przestrzeń między wagonami jest wyznaczoną strefą dla palących, chociaż znaki „wyznaczona strefa dla palących” są tylko w języku chińskim, więc fakt ten może nie być jasny dla wielu podróżnych. Nocna podróż na twardych siedzeniach jest niewygodna dla prawie wszystkich i prawdopodobnie będziesz mieć problemy z zasypianiem.
* '''Pozycja stojąca'' (无座 ''wúzuò'') umożliwia dostęp do wagonu z twardymi siedzeniami, ale nie zapewnia rezerwacji miejsca. Rozważ zabranie ze sobą krzesła trójnożnego w plecaku, aby zwiększyć komfort takich podróży. Zazwyczaj jest to jedyna klasa dostępna w pociągach podmiejskich. Można zająć miejsce, jeśli jest wolne, ale w razie potrzeby należy je oddać właścicielowi.

Inne możliwe klasy w pociągach to:

* '''Przedziały miękkie''' (高级软卧/高包 ''gāojí ruǎnwó'') to najwyższe klasy dostępne w pociągach innych niż CRH. Przedziały zazwyczaj zawierają dwa łóżka (czasem tylko jedno), zamykane na zatrzask drzwi zapewniające prywatność, a czasem także szafę i fotel. Niewiele z nich ma toalety w przedziałach. Zazwyczaj są one tak wygodne, jak pokój hotelowy. Jednak większość pociągów nie oferuje tej klasy.
* '''Przedziały bez rezerwacji''' (不对号入座 ''búduìhàorùzùo'') umożliwiają wejście do pociągu, ale nie rezerwują miejsca. Zwykle występują w pociągach podmiejskich, w których numery miejsc nie są podane. Wystarczy wybrać miejsce, które Ci odpowiada, i usiąść lub stanąć w bezpiecznej i wygodnej pozycji.
Większość pociągów jest klimatyzowana. Pociągi bez klimatyzacji zdarzają się rzadko i są to głównie pociągi zwykłe.

== Rezerwacja biletów ==
Sprzedaż biletów kolejowych zazwyczaj rozpoczyna się 20 dni wcześniej, online za pośrednictwem strony rezerwacji China Rail lub w kasach biletowych na głównych dworcach kolejowych. Dwa dni później bilety można kupić w prywatnych agencjach.

Zwłaszcza w okresie świąt bilety wyprzedają się bardzo szybko, dlatego należy rezerwować je z jak największym wyprzedzeniem. Bilety są przypisane do dokumentu tożsamości i nie zostaniesz wpuszczony na pokład, jeśli dokument nie będzie zgodny z tym, na który został zakupiony bilet. Dlatego jeśli ktoś zaoferuje Ci sprzedaż używanych biletów, ''nie'' kupuj ich.

{{infobox|Zabierz ze sobą dowód tożsamości|Wszyscy pasażerowie muszą okazać dokument tożsamości, aby kupić bilet. Akceptowane dokumenty tożsamości w pociągach chińskich to chiński dowód osobisty (身份证), zezwolenie na powrót do domu (回乡证) dla obywateli [[Hongkong]]u i [[Makau]], przepustka Taiwan Compatriot Pass (台胞证) dla obywateli [[Tajwan]]u lub paszport zagraniczny. Wszystkie bilety są powiązane z dokumentem tożsamości, który będzie sprawdzany zarówno przy przyjeździe, jak i odjeździe. W pociągach krajowych bilety papierowe nie są już wydawane, ponieważ personel może pobrać plan podróży elektronicznie, skanując dokument tożsamości.}}
[[Plik:China G Train Ticket.jpg|thumbnail|Bilet na chiński pociąg dużych prędkości]]
[[Plik:Ticket of G1 (20150314202937).JPG|thumb|Alternatywny rodzaj biletu powszechnie spotykany w Chinach]]

Bilet można kupić:

# przez stronę internetową,
# w kasie biletowej na dworcu kolejowym,
# w automacie biletowym,
# w agencji biletowej.
Pierwsza opcja jest zalecana ze względu na wygodę.

'''Bilety papierowe nie są już wydawane''' w pociągach krajowych; wszystkie bilety kolejowe są teraz elektroniczne i powiązane z dowodem osobistym. Niektóre pociągi międzynarodowe mogą nadal wymagać posiadania biletu papierowego, który będzie sprawdzany wraz z dowodem osobistym. Potwierdzenia zwrotu (报销凭证), które wyglądają niemal identycznie jak bilety papierowe, są dostępne w kasach na stacjach przed lub w ciągu 180 dni od podróży pociągiem. Potwierdzenia zwrotu nie stanowią dowodu podróży i nie można ich używać do wsiadania do pociągu. Biletu nie można zmienić ani zwrócić po otrzymaniu potwierdzenia zwrotu, ani też nie można go ponownie wydrukować.

=== 1. Kupuj na stronie internetowej (zalecane) ===
Bilety można rezerwować online na różnych stronach internetowych. Do rezerwacji wymagany jest numer paszportu. Nawet jeśli planujesz kupić bilety w kasie, warto sprawdzić te strony w celach planistycznych. Wiele miast ma wiele stacji CR, a sprawdzenie rozkładu jazdy i dostępnych miejsc pomoże Ci wybrać najlepszą dla Twojego miejsca docelowego.

==== Oficjalna strona rezerwacji ====
'''[https://www.12306.cn/index/ Strona internetowa China Rail]''' to oficjalne i jedyne wiarygodne źródło informacji o rozkładach jazdy pociągów, dostępności biletów i rezerwacji online. Chociaż strona powinna akceptować wszystkie numery telefonów i adresy e-mail, podróżni z zagranicznymi numerami telefonów i adresami e-mail mogą nie otrzymywać prawidłowo wiadomości SMS i e-mail, co utrudnia dalszą rezerwację biletów.

Dostępna jest uproszczona [https://www.12306.cn/en/index.html wersja anglojęzyczna strony], która akceptuje wyłącznie zagraniczne paszporty jako dokumenty tożsamości oraz płatności kartami kredytowymi Visa i MasterCard. Strona oferuje ograniczone funkcje, takie jak sprzedaż biletów, potwierdzenia i zwroty. W międzynarodowych sklepach z aplikacjami dostępna jest również oficjalna aplikacja '''Railway 12306''', za pomocą której można kupować bilety. Aplikacja jest bardziej przyjazna dla obcokrajowców, ponieważ zapewnia lepszy proces weryfikacji dla osób z numerami telefonów i adresami e-mail spoza Chin. Umożliwia również automatyczne uzupełnianie danych pasażera poprzez zeskanowanie dokumentu tożsamości.

Następnie wyświetlana jest tabela pociągów kursujących danego dnia oraz pozostałe bilety.

* 车次: W tej kolumnie wyświetlany jest numer pociągu.
* 出发站/到达站: Początek i miejsce docelowe pociągu. Typowe dla stacji kolei dużych prędkości, do każdego miasta może być dodany przyrostek wskazujący stację kolejową. Zwykle jest to jeden z 北 (bei, północ), 南 (nan, południe), 东 (dong, wschód), 西 (xi, zachód) lub dzielnica, którą obsługuje stacja. Na przykład 北京西 to stacja kolejowa Pekin Zachodni.
* 出发时间/到达时间: Czas odjazdu i przyjazdu.
* 历时: Czas trwania podróży pokazany jako „XX小时YY分”, gdzie XX to liczba godzin, a YY to liczba minut. Poniżej znajduje się liczba dni: 当日到达 (przyjazd tego samego dnia), 次日到达 (przyjazd następnego dnia), 第三日到达 (przyjazd dwa dni później).
* Pozostałe kolumny odpowiadają poszczególnym klasom i wyświetlają liczbę pozostałych biletów. Komunikat „Brak dostępnych biletów” jest wyświetlany jako „无” (wu), w przeciwnym razie wyświetlana jest liczba pozostałych biletów. Kliknięcie spowoduje wyświetlenie ceny biletu. Sprawdź powyższe informacje, aby zorientować się w dostępnych typach pociągów i klasach. Podczas wyszukiwania z dużym wyprzedzeniem może zostać wyświetlona pora dnia, która wskazuje, o której godzinie bilety będą dostępne w sprzedaży.
Podczas rezerwacji dla wielu podróżnych możesz określić konfigurację miejsc/łóżek. System przystąpi następnie do przydzielania miejsc/łóżek, co może potrwać kilka minut. Aby zapłacić za bilety, musisz posiadać kartę kredytową lub chińskie konto bankowe. Wersje Alipay w [[Hongkong]]u i [[Makau]] '''nie są akceptowane''', ale WeChat Pay jest akceptowany.

12306 ma opinię powolnego i zawodnego. Dotyczy to jednak głównie okresów takich jak Chiński Nowy Rok, kiedy bilety wyprzedają się w ciągu kilku sekund, a liczba użytkowników jest tak duża, że niemal każda strona internetowa padłaby z nóg.

==== Witryny osób trzecich ====
* '''Strona internetowa kolei dużych prędkości MTR'''. Hong Kong MTR oferuje bilety na pociągi dużych prędkości do/z dworca Hong Kong West Kowloon. Akceptowane są karty Visa, MasterCard i Union Pay. Bezpłatnie. 
* '''[https://www.pandatrips.com/ PandaTrips.com]'''. Chińska strona internetowa do rezerwacji biletów kolejowych online w języku angielskim, 3 kroki, łatwa rezerwacja biletów.
* '''[https://www.trip.com/trains/ Strona internetowa Trip.com]''' (''dawniej Ctrip''). Rezerwacja biletów kolejowych online w 19 językach. 
* '''[https://www.trip.com/ CTrip]'''. Chińska strona internetowa z anglojęzyczną wersją i angielską aplikacją mobilną, która umożliwia przeglądanie rozkładów jazdy oraz rezerwację biletów na pociągi konwencjonalne i dużych prędkości od 20 dni do 30 minut przed odjazdem. Należy zarejestrować dane paszportowe w aplikacji. Voucher na bilet kolejowy zostanie wysłany do aplikacji 2 godziny po zakupie. Należy go okazać personelowi stacji w kasie biletowej wraz z paszportem, aby odebrać bilet. Akceptowane są międzynarodowe karty kredytowe/debetowe, w tym American Express. 
* CTrains.com to pierwsza chińska strona internetowa do rezerwacji biletów kolejowych online dla użytkowników anglojęzycznych. Podróżni mogą rezerwować bilety kolejowe online w czasie rzeczywistym, 24 godziny na dobę, 7 dni w tygodniu. Strona nie pobiera żadnych opłat rezerwacyjnych.
* [https://www.seat61.com/China.htm Strona Man in Seat 61] zawiera obszerną sekcję poświęconą chińskim pociągom.
* Absolute China Tours i [https://www.chinahighlights.com/china-trains/ China Highlights] oferują informacje o czasie i cenach biletów w języku angielskim (choć niezwykle przydatne, listy tych stron nie są w 100% kompletne).
* OK Travel oferuje więcej rozkładów jazdy. Strona jest w większości po chińsku, ale zawiera zromanizowane nazwy miejscowości i można z niej korzystać bez znajomości chińskiego. Na stronie wyszukiwania wystarczy wybrać z dostępnych list: lewa strona to miejsce wyjazdu, prawa strona to miejsce docelowe. Aby wyświetlić odpowiednią listę miast, należy wybrać prowincje lub regiony z listy rozwijanej. Wybierz interesujące Cię miasta, a następnie naciśnij lewy przycisk poniżej (oznaczony 确认, „potwierdź”), aby przeprowadzić wyszukiwanie. Jeśli potrafisz wprowadzać nazwy miejscowości chińskimi znakami, funkcja wyszukiwania może pomóc Ci nawet w planowaniu podróży wieloetapowych.
* CNVOL posiada obszerną (prawie wyczerpującą) i często aktualizowaną listę wszystkich pociągów kursujących po Chinach. Wystarczy wpisać nazwy miejscowości, w których rozpoczynasz i kończysz podróż, a otrzymasz listę wszystkich pociągów kursujących na danej trasie (w tym wszystkich pociągów przejeżdżających przez wybrane stacje), wraz z miastami początkowymi i końcowymi oraz godzinami odjazdu. Kliknij numer pociągu, a znajdziesz ceny wszystkich dostępnych klas miejsc siedzących lub kuszetek, klikając przycisk „Sprawdź cenę” poniżej ceny. Najważniejsze jest, aby poprawnie wpisać nazwy miejscowości w „pinyin” – znaki nigdy nie są rozdzielone spacją, np. [[Lijiang]], [[Pekin]], [[Szanghaj]], [[Shenzhen]], [[Kunming]] itd.

=== 2. Zakup biletów w kasie dworca kolejowego ===
[[Plik:Guangzhou South Railway Station Ticket Office 1.jpg|thumbnail|(Cicha) kasa biletowa na stacji Kanton Południe]]
Na każdej stacji znajduje się jedna lub więcej kas biletowych, w których można ustawić się w kolejce i kupić bilet. Kasy biletowe znajdują się zazwyczaj przed obowiązkowymi kontrolami bezpieczeństwa. Mogą być bardzo zatłoczone, z długimi kolejkami i niewielką liczbą oznaczeń w języku angielskim. Jednak duże elektroniczne tablice nad okienkami biletowymi wyświetlają informacje o kolejnych pociągach odjeżdżających z danej stacji oraz o wolnych miejscach w każdej klasie na najbliższe dni. Kontroler będzie chciał jedynie podać Ci cel podróży i podać informacje o kolejnych pociągach oraz o klasie miejsc. Na największych stacjach może być dostępne specjalne okienko biletowe dla obcokrajowców. Mogą być również przeznaczone specjalne linie do zwrotu biletów, wymiany biletów lub przeznaczone dla osób starszych, którym brakuje informacji w języku angielskim, aby wyjaśnić, która linia jest która. Możliwe jest ustawienie się w niewłaściwej kolejce i odmowa obsługi przez obsługę. Kasy biletowe na stacjach kolejowych mogą teraz sprzedawać bilety odjeżdżające z innych stacji w całych Chinach bez dodatkowych opłat.

Za bilety zazwyczaj płaci się gotówką, choć niektóre kasy akceptują karty UnionPay. Zagraniczne karty kredytowe są przydatne tylko na głównych stacjach w największych miastach.

Ogólnie rzecz biorąc, jeśli udasz się do kasy, aby kupić bilety, zaoszczędzisz wszystkim sporo kłopotów, jeśli będziesz miał zapisane po chińsku lub przynajmniej w pinyin numer pociągu, datę i godzinę odjazdu, klasę miejsc i liczbę biletów, a także miasta początkowe i docelowe. Obsługa zazwyczaj nie mówi po angielsku, a na dworcach kolejowych nie będą mieli zbyt wiele cierpliwości, ponieważ kolejki są zazwyczaj długie.

=== 3. Zakup w automacie biletowym ===
[[Plik:Ticket machines in the ticket office@BJX (20151228184828).jpg|thumbnail|Automaty biletowe na dworcu kolejowym Pekin Zachodni]]
Krótsze kolejki można znaleźć przy automatach biletowych. Pomimo opcji wyświetlania informacji w języku angielskim, bilety można kupić tylko na podstawie chińskich dokumentów tożsamości. Automaty przyjmują bilety, choć wiele z nich akceptuje tylko '''karty UnionPay, portfele elektroniczne lub gotówkę'''. Zazwyczaj znajdują się one obok kasy biletowej. Niektóre automaty biletowe obsługują tylko określoną linię lub region sieci, ale zazwyczaj jest to wyraźnie oznaczone i wyświetlane na urządzeniu. Pomimo swoich ograniczeń, automaty te nadal są przydatne do szybkiego sprawdzenia rozkładu jazdy pociągów i dostępności biletów w języku angielskim przed ustawieniem się w kolejce.

=== 4. Zakup w agencji biletowej lub kasie biletowej ===
Wiele miast i miasteczek ma kilka oddzielnych kas biletowych lub agencji. Mogą one przypominać duże sklepy, typowe dla wielu biur podróży lub dużych hoteli, ale częściej są to proste, niewielkie lokale. Zazwyczaj nie ma w nich tłoku, zazwyczaj nie ma kolejek i są dogodniej zlokalizowane niż wiele dworców kolejowych. Jednak w tych agencjach może być problem z komunikacją. Znalezienie biura może być trudne ze względu na jego niewielkie rozmiary i wyłącznie chińskie szyldy – szukaj logo CRH lub China Railways albo po prostu listy numerów pociągów obok okna. Działają one na podobnej zasadzie jak kasy biletowe na dworcach kolejowych, ale pobierają dodatkową opłatę 5¥ za bilet. To niewielka cena za wygodę.

Małe okienka biletowe rozsiane po miastach są oznaczone etykietą „售火车票” (shou huo che piao). Biura podróży przyjmują płatności i rezerwacje biletów z wyprzedzeniem, ale nikt nie może zagwarantować biletu, dopóki stacja nie wprowadzi go na rynek. Wtedy biuro podróży kupi bilet, który „zagwarantowało”. Dotyczy to wszystkich miejsc w Chinach.

=== Poradnik ===
* Jeśli nie uda Ci się kupić biletu bezpośredniego (zwłaszcza gdy pociągi są zatłoczone), spróbuj '''podzielić podróż''' na dwie lub więcej części. Podróżowanie pociągami to bardzo popularny sposób podróżowania na krótkich dystansach w Chinach, a bilety na krótsze trasy są zazwyczaj znacznie łatwiejsze do kupienia niż na długie dystanse. Jednak nieoczekiwane opóźnienia pociągów mogą unieruchomić Cię w pociągu i łatwo sprawić, że spóźnisz się na pociąg przesiadkowy. Jeśli podróżujesz na długim dystansie następnym pociągiem, to chociaż koleje mają prawny obowiązek przebukowania Cię na następny dostępny pociąg, spóźnienie się na pociąg może być dość stresujące.
* Jeśli jedziesz do małego miasta w środku linii kolejowej zamiast na jej końcu, system rezerwacji zmniejszy liczbę biletów na tych stacjach i zwiększy liczbę biletów na większych. System kolejowy pozwala pasażerowi wysiąść lub wsiąść na stacji pośredniej. Możesz więc '''przedłużyć''' bilet, aby odbyć krótszą podróż, czyli zastosować zasadę „Kup dłuższy i jedź krócej”, znaną chińskim częstym pasażerom i miłośnikom kolei. Będzie to nieco droższe, ale znacznie lepsze niż brak biletu.
* Jeśli podróżujesz w grupie (z rodziną, przyjaciółmi itp.), system przydzieli Ci tylko najbliższe miejsca. Jeśli więc nie uda Ci się w ten sposób zdobyć biletu (zazwyczaj na stronie internetowej), spróbuj '''podzielić grupę''' na pojedyncze osoby – będzie to znacznie łatwiejsze. Ponieważ w pociągu możecie być rozdzieleni, możesz zamienić się miejscami z innymi pasażerami. Większość z nich nie będzie miała nic przeciwko zmianie miejsc, ale niektórzy mogą poprosić Cię o pokrycie różnicy w cenie (na przykład różnicy między górnym a dolnym łóżkiem). Sprawdź ceny na bilecie tej osoby i spodziewaj się, że prawdopodobnie zapłacisz niewielką dopłatę. Zawsze bądź wdzięczny, jeśli ktoś zgodzi się na zmianę miejsca i pomóż mu, jeśli będzie próbował przenieść swój bagaż – pokażesz, że jesteś przyjazny i zwiększysz prawdopodobieństwo otrzymania odpowiedzi „tak”. Staraj się nie pozwalać starszej osobie, która wygląda na osobę powyżej 55 roku życia, na przesiadkę na górne łóżko, na które trudno się wdrapać.
* Jeśli jedziesz do miasta z połączeniem CRH, postaraj się zarezerwować pociąg CRH zamiast zwykłego pociągu, co oznacza droższy bilet, ale znacznie łatwiejszy do zdobycia. Istnieje znacznie więcej międzymiastowych pociągów dużych prędkości niż zwykłych. Czasami bilet na CRH jest tańszy niż na zwykły pociąg w sezonach promocyjnych. W takim przypadku należy najpierw wybrać stację obsługiwaną przez CRH (np. rezerwując bilet z [[Pekin]]u do [[Szanghaj]]u, zmień stacje na Pekin Południowy i Szanghaj Hongqiao, które obsługują wyłącznie połączenia dużych prędkości).

== Stacje kolejowe ==
[[Plik:201904 Exit of Zunyixi Railway Station.jpg|thumb|Wyjście ze stacji kolejowej Zunyixi (Zunyi Zachód) w mieście [[Zunyi]], w prowincji [[Kuejczou]] (kwiecień 2019). Grupa pasażerów opuszcza stację.]]
[[Plik:201906 Passengers waiting for Z112 train towards Harbin at Guangzhou Station.jpg|thumb|Pasażerowie czekający na pociąg Z112 w kierunku [[Harbin]] na stacji [[Kanton]] (wrzesień 2019 r.).]]
Wiele miast ma wiele różnych stacji dla pociągów zwykłych i dużych prędkości. Nazwy stacji dużych prędkości zazwyczaj składają się z nazwy miasta i kierunku głównego (np. ''Héngyángdōng'' „Hengyang Wschód”).

Chińskie stacje kolejowe działają bardziej jak lotniska niż dworce kolejowe w innych krajach. Nie licz więc na to, że zdążysz na pociąg na ostatnią chwilę – bramki zamykane są kilka minut przed odjazdem! Dla bezpieczeństwa, bądź tam co najmniej 20 minut wcześniej lub 30 minut, jeśli wjeżdżasz na duży dworzec kolejowy. Chińskie pociągi są zazwyczaj punktualne i ściśle trzymają się rozkładu jazdy; jeśli spóźnisz się nawet o minutę, spóźnisz się na pociąg.

Aby wejść na stację, musisz przejść wstępną kontrolę tożsamości i kontrolę bezpieczeństwa. Po wejściu na halę odjazdów kieruj się cyfrowymi tablicami informacyjnymi, aby znaleźć właściwą bramkę (powinny być w języku angielskim i chińskim, przynajmniej na stacjach CRH; jeśli dostępny jest tylko język chiński, nadal będziesz mógł znaleźć numer pociągu, który znajduje się na górze biletu). Poczekaj w poczekalni w pobliżu bramki, aż ogłoszone zostanie wejście na pokład około 10–20 minut przed odjazdem. Następnie przejdziesz kontrolę biletów (miej przygotowaną kartę wstępu do pociągu) i podążaj za tłumem na peron. Od czasu wprowadzenia biletów elektronicznych, bilety papierowe nie są już sprawdzane, a zamiast tego powinieneś zeskanować dokumenty tożsamości za pomocą automatycznych bramek. Po chwili bramki powinny się otworzyć. Jeśli weryfikacja się nie powiedzie, zawsze będzie dostępny ręczny kanał weryfikacji z boku.

Na peronie pociąg może już czekać; w przeciwnym razie poszukaj numeru wagonu zapisanego na krawędzi peronu i upewnij się, że czekasz we właściwym miejscu, ponieważ pociąg często zatrzymuje się tylko na kilka minut. Jeśli nie ma takich oznaczeń, pokaż bilet obsłudze, a ona wskaże Ci, gdzie czekać. Niektóre nowsze stacje mają wyższe perony, które są na poziomie drzwi, ale na mniejszych stacjach perony są bardzo niskie i trzeba pokonać kilka stromych schodów, aby wsiąść do pociągu, więc bądź przygotowany, jeśli masz dużą walizkę. Pasażerowie są zazwyczaj przyjaźni i oferują pomoc z każdym dużym bagażem.

[[Plik:Exit 2 faregates of Beijing West Railway Station (20190528070343).jpg|thumb|Dworzec kolejowy Pekini Zachodni: automatyczne bramki biletowe dla przyjeżdżających pasażerów opuszczających stację]]
W miejscu docelowym należy opuścić peron jednym z wyraźnie oznaczonych wyjść, które nie prowadzi do poczekalni, lecz na zewnątrz stacji. Jeśli posiadasz chiński dokument tożsamości, w strefie wyjściowej znajdują się automatyczne bramki, przy których można zeskanować dokument, aby opuścić stację. Niektóre stacje mają nowsze automatyczne bramki, które umożliwiają skanowanie zagranicznych paszportów, ale w przeciwnym razie można po prostu udać się do bramki z obsługą obok bramek i przekazać paszport pracownikowi, który zeskanuje go i pozwoli wyjść, jeśli wszystko jest w porządku.

=== Znalezienie stacji kolejowej ===
Podczas gdy pociągi konwencjonalne zazwyczaj zatrzymują się na starszych stacjach kolejowych, w centrach miast pociągi dużych prędkości korzystają z nowych tras, które omijają centralne obszary miast. Chociaż w niektórych miastach (np. [[Shijiazhuang]]) pociągi dużych prędkości mogą korzystać z tej samej stacji co pociągi konwencjonalne, częściej zatrzymują się na nowej, specjalnie wybudowanej stacji na obrzeżach miasta. Dlatego ważne jest, aby pasażer zwrócił uwagę na dokładną nazwę stacji, na której ma wsiąść do pociągu. Na przykład w [[Xi’an]] pociągi konwencjonalne zatrzymują się na stacji kolejowej Xi’an, a pociągi dużych prędkości na stacji kolejowej Xi’an Północny (''Xi’an bei''); w [[Kunming]] pociągi konwencjonalne zatrzymują się na stacji kolejowej Kunming, a pociągi dużych prędkości na stacji Kunming Południowy (''Kunming nan''). Czasami miasto obsługiwane przez trzy równoległe linie (starszą, „konwencjonalną”, dalekobieżną linię dużych prędkości i „międzymiastową” [podmiejską] linię dużych prędkości) może mieć trzy stacje obsługiwane przez trzy rodzaje pociągów! (np. [[Xianning]], [[Hubei]]).

Mieszkańcy mogą nazywać stacje kolejowe nieoficjalną nazwą, która może się całkowicie różnić od prawdziwej nazwy stacji. Na przykład stacja Tianjin może być nazywana „Dworzec Wschodni Tianjin”.

Czasami pociąg zatrzymuje się na dwóch lub więcej stacjach w mieście (np. [[Nanning]] i Nanning Wschodni (''Nanning'' dong)), w takim przypadku można kupić bilet na stację lub z innej stacji, która jest wygodniejsza do celu.

Ponieważ chińska sieć kolejowa, a w szczególności jej komponent dużych prędkości, rozwija się szybko, nierzadko zdarza się, że nowa stacja otwierana jest przed wybudowaniem odpowiednich dróg dojazdowych. Po wybraniu pozornie bezpośredniej trasy do stacji, może się okazać, że zostanie ona przerwana przez plac budowy, ogrodzenie wokół pola truskawek, pole błota lub skomplikowany (i słabo oznakowany) objazd przez dzielnicę mieszkaniową. (Przykłady z lat 2016-2017: [[Yuxi]]; [[Hekou]] Północ; południowe dojście do Fangchenggang Północ). Ze względu na ten sam szybki rozwój, nierzadko zdarza się, że nieco starsza drukowana mapa miasta pokazuje tylko starszą stację (do której połączenia mogły zostać ograniczone lub całkowicie przerwane), a nie niedawno otwartą nową stację.

Lokalni kierowcy autobusów i taksówek powinni, jak się wydaje, znać najrozsądniejsze dostępne trasy, ale osoby spoza miasta bywają czasami wprowadzane w błąd przez swoje nawigatory GPS.

Po otwarciu nowej stacji, połączenia autobusowe i taksówkowe do niej rozpoczynają się natychmiast (lub prawie natychmiast), więc dotarcie ze stacji do miasta transportem publicznym zazwyczaj nie stanowi problemu; Aby jednak dostać się na stację autobusem z miasta, warto wcześniej dowiedzieć się, które linie autobusowe tam kursują i gdzie znajdują się ich przystanki. W dużych miastach z systemem metra ([[Xi’an]], [[Wuhan]], [[Suzhou]], [[Fuzhou]]...) budowa linii metra do nowej stacji zazwyczaj staje się priorytetem dla lokalnych planistów transportu; mimo to ukończenie linii może zająć kilka lat.

== Wskazówki dotyczące podróży ==
[[Plik:Tangzhu_Ancient_Route_dining_car.jpg|thumb|Stylowa kolacja w pociągu do [[Tybet]]u]]
[[Plik:Tangzhu Ancient Route breakfast service.jpg|thumb|Typowy posiłek w wagonie restauracyjnym: ponieważ zamiast ryżu jest jajko i bułka na parze, można stwierdzić, że to śniadanie, a nie obiad]]
Drzwi pociągów są zawsze obsługiwane przez personel kolejowy, co oznacza, że ''​​nie''' należy próbować otwierać ani zamykać ich samodzielnie, chyba że w przypadku rzeczywistego zagrożenia.

Pociągi CRH są najwyższej klasy, nawet jak na standardy krajów rozwiniętych, pod względem wyposażenia i czystości. Dotyczy to również toalet, w których zawsze dostępny jest papier toaletowy i mydło – rzadkość w Chinach. Toalety w pociągach dużych prędkości to zazwyczaj połączenie tradycyjnych toalet kucanych i toalet zachodnich, które są bardziej powszechne w nowszych pociągach. Nie zdziw się jednak, jeśli znajdziesz toalety kucane w nowszych pociągach Fuxing – po prostu rozejrzyj się, aż znajdziesz odpowiednią, zazwyczaj w składzie pociągu jest ich kilka. Toalety w pociągach innych niż duże prędkości są również nieco bardziej „użyteczne” niż w autobusach lub w większości miejsc publicznych, ponieważ są to proste urządzenia, które opróżniają zawartość bezpośrednio na tory i dzięki temu nie wydzielają tak nieprzyjemnego zapachu. Wagony sypialne z miękkimi siedzeniami zazwyczaj mają toalety w stylu europejskim na jednym końcu wagonu, a chińskie toalety kucane na drugim. W pociągach innych niż CRH, jeśli pociąg zatrzymuje się na stacji, konduktor zazwyczaj zamyka toalety przed przyjazdem, aby pasażerowie nie zostawiali kaucji na ziemi na stacji.

W pociągach dalekobieżnych znajduje się bufet lub wagon restauracyjny, w którym serwowane są niezbyt smaczne ciepłe posiłki w cenie około 25¥. Menu jest w całości po chińsku, ale jeśli zaryzykujesz, możesz zjeść bardzo dobrze (spróbuj zinterpretować niektóre chińskie znaki lub poproś o popularne dania po nazwie). Jeśli masz ograniczony budżet, poczekaj, aż pociąg zatrzyma się na stacji, lub zaopatrz się w makaron w kubku na podróż (zapewniona darmowa gorąca woda). Na peronie zazwyczaj znajdują się sprzedawcy, którzy oferują makaron, przekąski i owoce w lepszych cenach. W żadnym z pociągów sypialnych nie ma pryszniców, więc rozważ zabranie ręczników lub kąpiel przed wejściem do pociągu sypialnego.

W każdym wagonie zazwyczaj znajduje się dystrybutor z gorącą wodą, więc zabierz ze sobą herbatę, zupy i makaron instant, aby przygotować sobie posiłek; to właśnie zazwyczaj robią chińscy pasażerowie. Pasażerowie zazwyczaj zabierają ze sobą termos lub zamykany szklany kubek, aby zaparzyć herbatę.

Uważaj na swoje wartościowe rzeczy w pociągu; kradzieże mienia w transporcie publicznym wzrosły.

W większości pociągów wyższej klasy (pociągi T, K, Z i CRH) komunikaty nadawane są w języku chińskim, angielskim, a czasami także w lokalnych dialektach lub językach, takich jak kantoński (jeśli pociąg obsługuje prowincję Guangdong lub Hongkong), mongolski (w Mongolii Wewnętrznej), tybetański (w Tybecie) lub ujgurski (w Sinciangu). W pociągach lokalnych komunikaty nie są nadawane w języku angielskim, więc trudniej jest zorientować się, kiedy wysiąść.

Zaleca się tabletki na chorobę lokomocyjną, jeśli masz skłonności do tego typu dolegliwości. Zaleca się również stosowanie zatyczek do uszu, aby ułatwić nieprzerwany sen. W wagonach sypialnych bilety wymienia się na karty w pociągach dalekobieżnych. Obsługa pokładowa zwraca oryginalne bilety, gdy pociąg zbliża się do stacji docelowej, zapewniając, że wszyscy wysiądą tam, gdzie powinni, nawet jeśli nie mogą się sami obudzić.

Jeśli macie coś do powiedzenia w pociągu, będziecie się dobrze bawić. Chińskie rodziny i biznesmeni podróżujący tą trasą nudzą się równie mocno jak wszyscy inni i chętnie spróbują porozmawiać lub obejrzeć film na laptopie. Ogólnie rzecz biorąc, możliwość podziwiania mijanych krajobrazów to wspaniałe doświadczenie.

Palenie jest zabronione w miejscach siedzących i sypialnych, ale dozwolone jest w przedsionkach na końcu każdego wagonu. W nowych pociągach CRH, pociągu wahadłowym [[Kanton]]-Kowloon i Kolei podmiejskiej w [[Pekin]]ie palenie jest całkowicie zabronione. Palenie jest zabronione wewnątrz budynków dworcowych, z wyjątkiem wyznaczonych palarni, choć miejsca te często są nieprzyjemne i słabo wentylowane.

Jeśli kupiłeś bilet online, upewnij się, że przyjedziesz na właściwą stację, ponieważ w wielu miastach są dwie lub więcej stacji, które mogą być od siebie oddalone.

=== Bagaż rejestrowany i paczki ===
Chińskie koleje pozwalają na zabranie ze sobą na pokład pociągu dużych walizek (przynajmniej o rozmiarze standardowego bagażu rejestrowanego w liniach lotniczych); w zależności od klasy podróży, zapełnienia pociągu i ilości bagażu innych pasażerów, znalezienie sposobu na umieszczenie bagażu w wagonie bez przeszkadzania innym może być trudne lub niemożliwe. Zazwyczaj nie ma możliwości przewożenia bagażu jako bagażu rejestrowanego w tym samym pociągu, tak jak robią to linie lotnicze. Jeśli jednak musisz przewieźć duże lub nieporęczne przedmioty (np. duże pudła lub pełnowymiarowy rower) lub chcesz wysłać je osobno, możesz zlecić ich wysyłkę do miejsca przeznaczenia firmie China Railway Express (CRE). Szczegółowe informacje znajdziesz w sekcji „Kolej dużych prędkości w Chinach” #Bagaż rejestrowany i usługi paczkowe.

== Kolej dużych prędkości ==
Chiny zbudowały sieć szybkich pociągów pasażerskich i nadal ją dynamicznie rozwijają. Pociągi są podobne do [[Koleją po Francji|francuskich]] TGV, [[Koleją po Niemczech|niemieckich]] ICE czy [[Koleją po Japonii|japońskich]] Shinkansenów. Ponad 30 000 km tras w ruchu sprawia, że ​​chiński system jest największą siecią dużych prędkości na świecie.

To zdecydowanie najlepszy sposób poruszania się po [[Chiny|Chinach]], o ile jest dostępny. Pociągi są czyste, wygodne i nowoczesne. Liczba miejsc siedzących jest porównywalna z tą w samolocie, a nawet lepsza. Większość biletów ma przypisane miejsca; bilety bez miejsc siedzących są czasami sprzedawane w ograniczonej liczbie, ale w przeciwieństwie do zwykłych chińskich pociągów, nigdy nie ma tu tłoku, gdzie więcej osób siedzi w przejściach niż na miejscach siedzących. Ponadto, w przeciwieństwie do innych pociągów, palenie jest zabronione, nawet między wagonami. Ceny są rozsądne jak na standardy zachodnie, a na większości tras odjazdy są częste.

Chociaż Chiny mają dobrze rozwiniętą i zaawansowaną infrastrukturę lotniskową, kraj ten zmaga się z '''notorycznymi opóźnieniami lotów''', podczas gdy sieć szybkich pociągów jest bardzo punktualna. Chociaż lot z [[Pekin]]u do [[Szanghaj]]u (na przykład) jest krótszy niż podróż pociągiem, po uwzględnieniu czasu podróży na lotnisko i z powrotem oraz prawdopodobieństwa dużych opóźnień, połączenie kolejowe jest o wiele bardziej atrakcyjne.

Szybkie pociągi noszą nazwę '''CRH''' (China Railway High-speed). Na niektórych stacjach kolejowych znajdują się oddzielne kasy biletowe CRH, a nawet automaty biletowe; na innych bilety CRH są sprzedawane w oddzielnych kasach w głównej kasie. W obu przypadkach należy szukać znaków lub logo „CRH”.

Osiągane prędkości różnią się znacznie w zależności od linii. Zastosowana technologia również jest zróżnicowana. Prawie cały tabor kolejowy jest obecnie produkowany w Chinach, ale znaczna część technologii pochodzi z zagranicy. W projekt zaangażowane były kanadyjski Bombardier, japoński Kawasaki, niemiecki Siemens (producent ICE) i francuski Alstom (producent TGV). Niektóre nowe linie przyjęły indywidualne schematy kolorów i wystroju wnętrz, aby podkreślić region, w którym działają, jednak większość pociągów korzysta ze standardowej palety barw.

=== Bagaż podręczny ===
Półki na bagaż znajdują się na końcach większości wagonów, w przeciwnym razie bagaż ponadgabarytowy może zmieścić się za ostatnim siedzeniem na końcu wagonu. Obsługa pociągu bardzo rygorystycznie podchodzi do sposobu umieszczania bagażu na półkach nad głowami pasażerów, odsuwając luźne paski lub przekładając bagaże, które uznają za niebezpieczne. Ogólnie rzecz biorąc, ze względu na mniejszą liczbę pasażerów w wagonie i większą przestrzeń na bagaż, sposób rozmieszczenia bagażu w pociągach dużych prędkości jest znacznie bardziej odpowiedni niż w wagonach z „twardymi siedzeniami” w zwykłych pociągach (gdzie duże walizki pasażerów często blokują przejście i przeszkadzają wszystkim).

Zgodnie z zasadami wydrukowanymi na odwrocie każdego biletu, pasażer w chińskich pociągach może bezpłatnie przewieźć do 20 kg bagażu (10 kg w przypadku biletu dla dziecka); suma długości, szerokości i wysokości każdej sztuki nie powinna przekraczać 160 cm w zwykłych pociągach lub 130 cm w pociągach dużych prędkości. W praktyce nikt zazwyczaj nie sprawdza wagi bagażu, więc jeśli jesteś w stanie go udźwignąć, możesz go zabrać ze sobą. Jednak doniesienia z nowej stacji Hong Kong West Kowloon w [[Hongkong]]u (otwartej w 2018 roku) wskazują, że na tej stacji sprawdzane są wymiary bagażu.

Poza kontrolami zgłoszonymi w [[Hongkong]]u, każda walizka spełniająca standardowe ograniczenia wymiarowe dla bagażu rejestrowanego w międzynarodowych liniach lotniczych wydaje się w praktyce dopuszczalna jako bagaż podręczny w chińskich pociągach dużych prędkości. Jednak jeśli pociąg jest pełny, znalezienie miejsca na dużą torbę może być czasami trudne. Dozwolony będzie również składany rower, prawidłowo złożony i spakowany do odpowiednio dużej torby.

=== Usługa odbioru bagażu rejestrowanego i przesyłek ===
Przedmioty zbyt duże do przewożenia (w tym pełnowymiarowe rowery czy hulajnogi elektryczne) lub zawierające przedmioty zabronione w bagażu podręcznym (np. noże) można nadać (托运 ''tuoyun'') jako bagaż rejestrowany. Usługę tę obsługuje China Railway Express Company (CRE) ([https://www.95572.com/ 中铁快运]), dlatego właśnie tę nazwę zobaczysz na znakach.

Na [https://www.95572.com/ stronie internetowej CRE] (w języku chińskim) znajduje się lista punktów odbioru i nadawania; poszukaj linku 服务网点 na stronie głównej. Formularz poprosi o podanie lokalizacji w podziale administracyjnym Chin na trzy poziomy (prowincja, miasto na poziomie prefektury, powiat lub dystrykt) oraz adresu (jeśli go nie znasz, zazwyczaj możesz wpisać nazwę stacji, np. 上海南站), a następnie wyświetli lokalizację punktów odbioru na mapie. Większość głównych stacji ma biuro CRE (które pełni funkcję przechowalni bagażu), zazwyczaj w budynku w pobliżu głównego budynku stacji. Istnieją jednak pewne wyjątki: na przykład, chociaż można nadać paczkę z przechowalni bagażu na stacji kolejowej Wuchang w Wuhan, paczki wysłane na stację Wuchang najprawdopodobniej będą musiały zostać odebrane w hangarze na targu materiałów budowlanych, około 5 km od stacji.

Nie ma wymogu, aby nadawca jechał na tę samą stację, na którą wysyła bagaż (lub aby w ogóle jechał); można skorzystać z tej usługi, aby wysłać paczkę innej osobie. Usługa wydaje się być dość popularna wśród małych firm.

Bagaż rejestrowany nie podróżuje tym samym pociągiem co Ty i prawdopodobnie dotrze do miejsca przeznaczenia kilka dni później. Standardowy czas usługi to 3 dni dla odległości do 600 km i dodatkowy dzień dla każdego pełnego lub częściowego dystansu 600 km powyżej tej wartości. (Na przykład standardowy czas dostawy z [[Kuangsi]] do [[Jiangsu]], na trasie wymagającej kilku przesiadek, wynosi 6 dni). W praktyce przesyłka może dotrzeć znacznie szybciej, zwłaszcza jeśli jest przewożona między dwiema stacjami połączonymi wolnym pociągiem pasażerskim z wagonem bagażowym.

Koszt przesyłki oblicza się jako stawkę za kg, mnożoną przez odległość (zgodnie z oficjalnym rozkładem jazdy pociągów) przez wagę wysyłanego przedmiotu. W przypadku wysyłki roweru koszt oblicza się jak dla przesyłki o wadze 25 kg.

Na odległość około 1000 km (np. z [[Pekin]]u lub [[Fuzhou]] do [[Wuhan]] lub [[Nankin]]u) stawka wynosi około 3 jenów za kg, co daje 70-80 jenów za 25-kilogramową sztukę bagażu lub paczkę, a także za rower (stan na 2018). Z Fangchenggang nad Morzem Południowochińskim do [[Yangzhou]] koło [[Szanghaj]]u (ponad 2000 km) koszt przesyłki o wadze 25 kg wynosił w 2016 roku 137 jenów.

Strona internetowa CRE oferuje narzędzie do szacowania kosztów i czasu podróży. Kliknij link „价格时效” i wprowadź miejsce nadania i przeznaczenia (w ujęciu prowincji, miasta, dystryktu) oraz wagę przesyłki w kilogramach.

=== Usługi pokładowe ===
Wagony restauracyjne z pełną obsługą restauracyjną są rzadkością w większości pociągów dużych prędkości. Zazwyczaj wagony bufetowe serwujące lekkie posiłki i napoje wyposażone są w ławki i stoliki. Alternatywnie, aplikacja Railway 12306 umożliwia zamawianie posiłków z restauracji na stacjach w trakcie podróży, które zostaną dostarczone po zatrzymaniu się pociągu. Aby skorzystać z tej usługi, należy złożyć zamówienie co najmniej 2 godziny przed planowanym odjazdem pociągu. We wszystkich pociągach znajdują się duże i zadbane toalety w stylu zachodnim. W centralnie położonym przedziale znajduje się kierownik pociągu, który służy pomocą w przypadku problemów z pasażerami lub w przypadku zakupu biletów.

Elektroniczne tablice wyświetlają informacje takie jak godzina, prędkość pociągu, następny przystanek oraz temperatura wewnątrz i na zewnątrz w języku chińskim i angielskim. Większość komunikatów jest dwujęzyczna – po chińsku i angielsku, a większość personelu również posługuje się dwoma językami. Niektóre pociągi wyposażone są w wiele ekranów wideo umieszczonych nad wagonami, głównie z filmami promocyjnymi CRH i programami rozrywkowymi. Wi-Fi jest w dużej mierze niedostępne w pociągach CRH, a większość podróżnych korzysta z internetu mobilnego. Odbiór sygnału jest generalnie gorszy niż w przypadku innych środków transportu i może być w różnym stopniu użyteczny lub niedostępny.

W przeciwieństwie do wagonów z twardymi siedzeniami w pociągach konwencjonalnych, w których pasażerowie siedzą naprzeciwko siebie (co jest wygodne podczas gry w karty!), w większości pociągów dużych prędkości siedzenia wszystkich pasażerów są skierowane do przodu. (Siedzenia są obrotowe i jeśli pociąg zmieni kierunek jazdy w trakcie podróży, wszyscy pasażerowie zostaną poproszeni o obrócenie swoich miejsc!)

=== Wycena ===
Struktura cenowa opiera się na stałej stawce za kilometr, zależnej od klasy podróży i numeracji G, D lub C pociągu. Różnica w cenach między klasami nie jest duża, z wyjątkiem klasy biznesowej, VIP i turystycznej, których cena może być dwukrotnie wyższa. Pociągi sypialne dużych prędkości, tam gdzie są dostępne, mają jedną klasę dla całego pociągu, zwaną 动卧, która różni się (i jest znacznie droższa) od twardych wagonów sypialnych 硬卧 i miękkich wagonów sypialnych 软卧 w pociągu „konwencjonalnym” (i jest znacznie droższa).

Różne pociągi dużych prędkości mogą pokonywać różne trasy między dwiema stacjami; np. niektóre pociągi jadące z [[Nankin]]u ​​do [[Hangzhou]] (i punktów położonych dalej na południe) jadą bezpośrednio linią Nankin-Hangzhou, podczas gdy inne jadą przez [[Szanghaj]]. Ponieważ cena biletu jest uzależniona od odległości, (zwykle szybsze) pociągi korzystające z krótszej trasy bezpośredniej są tańsze niż (wolniejsze) pociągi jadące przez [[Szanghaj]]. Podobnie, w 2018 roku, cena biletu HSR drugiej klasy między [[Chongqing]] a [[Szanghaj]]em wahała się od 556 do 1078 ¥. Najniższa cena obowiązuje na najkrótszej trasie wzdłuż Jangcy, przez [[Wuhan]] (Hankou), [[Hefei]] i [[Nankin]]; nieco droższa jest trasa południowa, przez [[Guiyang]], [[Changsha]], [[Nankin]] i [[Hangzhou]]; najdroższa jest trasa północna, przez [[Xi’an]], [[Zhengzhou]], [[Xuzhou]] i [[Nankin]].

Różnica w cenie między pociągiem dużych prędkości a pociągiem konwencjonalnym może być dość znaczna. Na przykład, w przypadku pociągu D [[Fuzhou]]-[[Szanghaj]] (siedem godzin i ponad 1000 km) cena drugiej klasy wynosi 262 ¥, a pierwszej 330 ¥. Pociąg linii K kosztuje zaledwie 130 ¥ (za twarde miejsce), ale podróż nim na trasie pośredniej trwa 17 godzin i często jest bardzo zatłoczona, a bilet nie zawsze gwarantuje miejsce siedzące. Chyba że masz bardzo ograniczony budżet lub nie możesz sobie pozwolić na kilka godzin w pociągu dla niepalących, pociąg ekspresowy jest zdecydowanie lepszym rozwiązaniem i z pewnością wartym różnicy w cenie.

Ponieważ cena biletów kolejowych nie zmienia się w zależności od popytu, poza sezonem i na niektórych długich trasach, takich jak [[Pekin]]-[[Kanton]], bilet lotniczy może być tańszy niż bilet na pociąg drugiej klasy G. Sprawdź cenę biletu lotniczego, jeśli podróżujesz na odległość ponad 1000 km między głównymi miastami i szukasz tańszej lub szybszej opcji.

Pamiętaj, że podróż pociągiem w [[Guangdong]] jest zauważalnie droższa niż w pozostałej części kraju ze względu na złożone okoliczności historyczne.

=== Wsiadanie do pociągu ===
Stacje kolei dużych prędkości są zaprojektowane podobnie jak nowoczesne lotniska. Aby wejść na halę odjazdów, należy okazać dokument tożsamości i prześwietlić wszystkie bagaże. Noże, fajerwerki, łatwopalne płyny itp. są zabronione, ale nie ma ograniczeń dotyczących wnoszenia napojów.
[[Plik:2010-07-22 Shanghai Hongqiao Railway Station waiting hall.jpg|thumbnail|Strefa odjazdów na stacji Hongqiao w Szanghaju]]
Twój pociąg będzie wyraźnie oznaczony bramką lub halą, które zazwyczaj łatwo znaleźć. W przypadku dużej, pojedynczej hali może być ich sporo, a na pociągi czekają tłumy. Czasami bramka, z której korzysta dany pociąg, jest wyświetlana dopiero tuż przed odjazdem, ale częściej w momencie odjazdu poprzedniego pociągu. Numery bramek i hal nie będą się pokrywać z peronem, z którego będzie korzystał pociąg. Zazwyczaj wejście na peron jest wpuszczane 15 minut przed odjazdem. Strefa odjazdów może być bardzo duża, więc podobnie jak na lotnisku, należy zaplanować czas na dotarcie na peron.

W hali odjazdów znajduje się kilka restauracji i sklepów. Na większych stacjach często działają zachodnie sieci fast food. Małe supermarkety i sklepy zazwyczaj sprzedają napoje, makaron instant i inne przekąski. Niektóre stacje mają stanowisko, które oferuje jedną bezpłatną butelkę wody mineralnej każdemu posiadaczowi biletu. Strefy wypoczynkowe często dostępne są dla pasażerów klasy biznes i VIP, a także dla pasażerów korzystających z różnych programów bankowych i telefonii komórkowej.

Pierwsze zgłoszenie o usługę często otrzymują pasażerowie starsi, rodziny z dziećmi lub niemowlętami oraz osoby niepełnosprawne. Osoby te są obsługiwane ręcznie przez personel stacji, zanim dostęp do nich zostanie udostępniony innym pasażerom.

Kolejka na stacji końcowej (takiej jak [[Szanghaj]] Hongqiao) będzie dość długa i będzie się zdarzać, że wiele osób będzie się wpychać przed Tobą. W większości przypadków nie spóźnisz się na pociąg, bez paniki i pośpiechu. Możesz jednak również przecisnąć się, jeśli czas nagli.

Jeśli posiadasz chiński dokument tożsamości, umieść go na czytniku na bramkach biletowych zgodnie z instrukcją i poczekaj na otwarcie drzwi. Niektóre stacje mają nowsze automatyczne bramki, które umożliwiają skanowanie zagranicznych paszportów, ale jeśli nie możesz takiej znaleźć, możesz po prostu podejść do stanowiska ręcznej weryfikacji obok automatycznych bramek i przekazać paszport personelowi stacji.

Większość nowoczesnych i odnowionych stacji ma jedną bramkę prowadzącą na jeden peron. Jeśli bramka nie prowadzi bezpośrednio na peron, stacje korzystają ze wspólnego przejścia nadziemnego ze schodami lub ruchomymi schodami prowadzącymi na odpowiednie perony. Jednak pociągi są wyraźnie oznakowane dla każdego peronu i często blokowane, gdy nie są używane. W związku z tym bardzo trudno jest pomylić kierunek, mimo to starsze stacje mogą mieć kilka schodów w górę i w dół, co może być trudne dla pasażerów o słabym zdrowiu lub z ciężkim bagażem.

W pociągu niektórzy pasażerowie zajmują dowolne miejsce, choć przesuną się, jeśli pokażesz im rezerwację na to konkretne miejsce. Jeśli taka osoba nie odejdzie, możesz zgłosić to konduktorowi lub nawet policji. Diagram na ścianie pokazuje, które miejsce jest najbliżej okna lub przejścia.

=== Podczas podróży ===
[[Plik:CHR HST interior.jpg|thumbnail|Miejsca w drugiej klasie]]
[[Plik:Cured pork and steamed diced chicken claypot rice set meal on G6537 (20180930174756).jpg|thumb|Przykład posiłku w pociągu dużych prędkości, którego cena waha się zazwyczaj od 15 do 75 ¥]]
Wózek z bufetem jest dostępny przez całą podróż we wszystkich klasach, co zazwyczaj jest droższe niż standardowe ceny. W każdym wagonie znajduje się bezpłatny dystrybutor gorącej wody, z którego pasażerowie mogą korzystać do herbaty lub makaronu instant. Wózek z bufetem jest otwarty przez cały czas podróży pociągiem i oferuje wybór napojów, posiłków i przekąsek, który może się znacznie różnić w zależności od połączenia; można również zobaczyć sprzedawców przechadzających się po pociągu, oferujących podobne produkty spożywcze i napoje. Pełna obsługa restauracyjna jest ograniczona do kilku pociągów dalekobieżnych. W pierwszej klasie w kilku połączeniach dostępna jest bezpłatna woda butelkowana i przekąski. Pasażerowie klasy biznes mogą skorzystać z bezpłatnego śniadania, obiadu lub kolacji, w zależności od pory podróży, i zazwyczaj tylko w przypadku podróży długodystansowych. Wiele stacji ma również sprzedawców na peronach. Jednak na niektórych przystankach czas na skuteczne zakupy może być bardzo ograniczony.

Pasażerowie mogą zamawiać jedzenie na wynos z lokalnych restauracji lub sieci fast food na stacjach za pośrednictwem oficjalnej strony internetowej China Railways i ich oficjalnej aplikacji. Usługę tę oferuje 27 stacji, w tym [[Szanghaj]], [[Nankin]], [[Tiencin|Tianjin]], [[Kanton]] i inne duże miasta, a jest ona stopniowo wdrażana na innych stacjach.

'''Palenie''' jest nielegalne w całym pociągu, w tym e-papierosy. Palenie w pociągu spowoduje awaryjne hamowanie pociągu i może skutkować grzywną w wysokości od 500 do 2000 ¥, a także aresztowaniem administracyjnym lub odpowiedzialnością karną. Palenie jest również zabronione na peronie, chociaż standardową praktyką wydaje się być robienie sobie krótkiej przerwy na palenie tuż przed drzwiami pociągu, jeśli pociąg zatrzymuje się na kilka minut.

W drugiej klasie można lekko odchylić fotel. W pierwszej klasie można znacznie odchylić fotel i zasłonić rolety, jeśli ma się ochotę na drzemkę. W klasie biznes można się całkowicie położyć, jeśli są wyposażone w fotele w stylu lotniczym, ale w niektórych innych pociągach można się położyć tylko w pozycji leżącej. Pociągi sypialne mają przedziały z czterema miejscami do spania, wyposażone w pościel, a pasażerowie siedzą na dolnych łóżkach.

=== Przybycie do celu ===
[[Plik:CR400AF-A-2065@BJX (20180628170029).jpg|thumbnail|Pociąg dużych prędkości wjeżdża na stację Pekin Zachodni]]
Po dotarciu do celu, pasażerowie wysiadający są kierowani do osobnego wyjścia na peron, które prowadzi do wspólnego przejścia lub hali. Większe stacje mogą mieć dwa wyjścia po obu stronach stacji, dlatego należy pamiętać, które z nich jest potrzebne, ponieważ odległość między nimi może być dość duża, często obejmując cały kompleks stacji. Do wyjścia przez automatyczne bramki wyjściowe wymagane są również dokumenty tożsamości. Większość bramek wyjściowych jest obsługiwana przez personel w celu ręcznej kontroli dokumentów tożsamości. Jeśli posiadasz bilet w niebieskiej wersji papierowej, należy go sprawdzić ręcznie przy wyjściu ze stacji, ponieważ czytniki, które je odczytują, są przestarzałe i są wymieniane. W tym obszarze znajduje się kolejna kasa biletowa, w której można zapłacić różnicę, jeśli podróż trwała dłużej niż pierwotnie zakupiony bilet.

Większe stacje oferują więcej restauracji lub sklepów w tym obszarze, być może także usługi turystyczne. Przed bramkami wyjściowymi często znajduje się czysta toaleta. Warto z niej skorzystać po długiej podróży i przed wyruszeniem w podróż do nowego chińskiego miasta.

Często w pobliżu stacji znajduje się stacja metra, a kolejki do biletomatu metra mogą być bardzo długie tuż po przyjeździe pociągu dużych prędkości. Inną powszechną cechą nowych stacji dużych prędkości jest to, że znajdują się tam również dworce autobusów dalekobieżnych, z których pasażerowie mogą dojechać do wielu ośrodków regionalnych w okolicy miasta. Nie należy jednak oczekiwać, że autobusy dojadą do każdego miejsca, jakiego można się spodziewać (na przykład dworzec autobusowy [[Chengdu]] Wschód obsługuje głównie miasta na wschód od Chengdu). Nadal może być konieczne udanie się na starszy dworzec autobusowy w tym mieście. Lokalne linie autobusowe i taksówki będą oznakowane. Należy uważać na naganiaczy i nielegalnych operatorów taksówek, którzy nękają pasażerów opuszczających stację. Należy korzystać tylko z taksówek odjeżdżających z wyznaczonej strefy i nalegać na włączenie taksometru.

W przypadku podróży koleją do [[Pekin]]u i innych dużych miast przed i w trakcie ważnych wydarzeń, po przybyciu na stację zostaniesz poddany dodatkowej kontroli bezpieczeństwa.

==== Pociągi łączące ====
[[Plik:Fengtai Railway Station Transfer sign.jpg|thumb|Stacja Fengtai w Pekinie. Zejdź po schodach, aby złapać pociąg przesiadkowy.]]
W przypadku przesiadki na inny pociąg na tej samej stacji, czasami możliwe jest udanie się bezpośrednio do hali oczekiwania bez konieczności wysiadania ze stacji, a następnie ponowne wejście przez kontrolę bezpieczeństwa. Nie podążaj za tłumem wysiadających z pociągu i kieruj się oznakowaniem bramek przesiadkowych na peronie, bezpośrednio z peronu lub (na niektórych stacjach) z hali przyjazdów przed bramkami wyjściowymi. Należy okazać bilet i dowód tożsamości upoważniający do przesiadki personelowi stacji. Na innych stacjach bramki przesiadkowe nie są dostępne, dlatego konieczne jest wyjście i ponowne wejście na stację.

=== Bezpieczeństwo ===
W 2011 roku Chiny doświadczyły katastrofalnego wypadku, kiedy w wyniku zderzenia pociągu CRH zginęło 40 osób, a prawie 200 zostało rannych. Wypadek zrzucono na karb braku środków bezpieczeństwa i postrzegano jako przykład poświęcenia bezpieczeństwa na rzecz szybkiego rozwoju. Prędkość nie miała jednak znaczenia, ponieważ do wypadku doszło, gdy jeden pociąg stał w miejscu, a drugi jechał z prędkością typową dla starszych pociągów. Chiny poczyniły ogromne wysiłki, aby naprawić szkody, zmniejszając prędkość o 50 km/h i całkowicie restrukturyzując Chińskie Koleje. Od tego czasu nie doszło do żadnych wypadków ani ofiar śmiertelnych. Biorąc jednak pod uwagę, że prędkość nie miała wpływu na wypadek, a prędkość nadal jest ograniczona do 300 km/h zamiast 350 km/h, wielu obserwatorów twierdzi, że ograniczenie prędkości miało raczej względy ekonomiczne niż bezpieczeństwa.

W pociągach nie ma aż tylu złodziei. Pasażerom zaleca się jednak, aby trzymali swoje wartościowe przedmioty przy sobie, a cały bagaż w zasięgu wzroku. Jeśli nie czujesz się bezpiecznie, możesz również przypiąć większe przedmioty do luków bagażowych (choć niewielu pasażerów tak robi), musisz jednak mieć ze sobą małą kłódkę, chyba że podróżujesz jednym z pociągów marki „Fuxing”, w których możesz przypiąć swoje torby lub walizki do luków, korzystając z biletów.

=== Jeszcze szybciej — Maglev ===
[[Plik:Shanghai maglev.jpg|right|thumb|Pociąg Maglev w [[Szanghaj]]u]]
W [[Szanghaj]]u kursuje pociąg magnetyczny z centrum dzielnicy Pudong do [[Port lotniczy Szanghaj-Pudong|międzynarodowego lotniska Szanghaj-Pudong]]. Prędkość maksymalna wynosi około 431 km/h (268 mph) w ciągu dnia, a 30-kilometrowa podróż trwa około 8 minut i kosztuje 50 ¥.

== Trasy międzynarodowe i regionalne ==
Od 2025 roku wiele połączeń międzynarodowych nie działa — te oznaczone ptaszkiem są nadal dostępne. Należy sprawdzić, czy połączenia są nadal dostępne.

[[Plik:K3次客車票.jpg|thumb|Bilet z [[Pekin]]u do [[Moskwa|Moskwy]].]]

Zgodnie z traktatami z czasów zimnej wojny, ceny połączeń międzynarodowych (z wyjątkiem połączeń do [[Laos]]u i [[Hongkong]]u) są podawane we frankach szwajcarskich (przeliczanych następnie na juany chińskie), a bilety muszą być wydrukowane w języku chińskim, rosyjskim, niemieckim i języku docelowym. Bilet jest wydawany w formie książeczki i należy zachować całą książeczkę na czas podróży.

=== Hongkong ===
[[Plik:CR400AF-AE-2398 at Lianyuqiao (20241001063755).jpg|thumb|G897/898, nocny pociąg sypialny między stacją Hong Kong West Kowloon a stacją Pekin Zachodni]]
[[Plik:Board of K3-4 (20160525112435).jpg|thumb|Tablica rozdzielcza pociągu K3/K4 jadącego z [[Pekin]]u do [[Moskwa|Moskwy]] przez [[Ułan Bator]]. Znana również jako Kolej Transmongolska, ta odnoga Kolei Transsyberyjskiej obsługuje jedną z najstarszych międzynarodowych linii kolejowych w Chinach.]]
Stacja {{Znacznik|Stacja West Kowloon|22.303611|114.165|typ=transport}}'''West Kowloon w Hongkongu''' oferuje częste połączenia krótkodystansowe do [[Shenzhen]] i [[Kanton]]u oraz codzienne połączenia dalekobieżne do kilku miast w [[Chiny|Chinach]]. Jest to pierwsze transgraniczne połączenie dużych prędkości w Chinach ze względu na specjalny status [[Hongkong]]u. Nocne, szybkie pociągi sypialne z West Kowloon do [[Pekin]]u i [[Szanghaj]]u rozpoczęły się 15 czerwca 2024. Pasażerowie przejdą kontrolę imigracyjną zarówno w Hongkongu, jak i w Chinach kontynentalnych na stacji West Kowloon, a podróżni muszą stawić się w hali biletowej stacji West Kowloon co najmniej 30 minut przed odjazdem pociągu (należy uwzględnić dodatkowy czas w przypadku wsiadania z paszportem lub w święta państwowe). Stare, transgraniczne pociągi konwencjonalne ze stacji Hung Hom zostały zamknięte.

Alternatywnie, do [[Shenzhen]] można dojechać pociągiem dużych prędkości, przejść przez granicę pieszo i wsiąść do metra Hong Kong MTR (Hongkong MTR) w centrum miasta. Stacja kolejowa Shenzhen znajduje się obok przejścia granicznego Luohu. Stacje Shenzhen North i Futian są połączone z metrem Shenzhen, którym można dojechać do punktu kontrolnego Luohu lub Futian, aby przekroczyć granicę. Można w ten sposób zaoszczędzić około 100¥ w zamian za dodatkowe 2 godziny.

W przypadku pociągów do i z [[Hongkong]]u płatności można dokonać w juanach lub dolarach hongkońskich, a cena w dolarach hongkońskich jest aktualizowana co miesiąc, aby była zgodna z cenami w juanach.

=== Rosja ===
* K3/K4 [[Pekin]]–[[Ułan Bator]]–[[Moskwa]] (Jarosławski), czyli Kolej Transmongolska — według stanu na marzec 2025 dostępne są filmy potwierdzające przejazdy próbne między Pekinem a Moskwą
* K19/K20 [[Pekin]]-[[Moskwa]] (Jarosławski), czyli Kolej Transmandżurska
** '''China International Travel Services''' (中国国际旅行社), 1/F, Beijing International Hotel, 9 Jianguomen Inner Street, Dongcheng District, Pekin (北京市建国门大街9号北京国际饭店一层), ☏ +86-010-65120507. To jest główne biuro China International Travel Services w Pekinie. Bilety na pociągi linii K3, K19 i K23 można kupić tutaj. Bilety należy zamawiać z kilkutygodniowym wyprzedzeniem, a w okresie wakacyjnym mogą one wiązać się z opłatą rezerwacyjną. (aktualizacja: maj 2025 | edycja)
* 401 [[Suifenhe]]–Pogranichnyy (✓)
* 601 [[Manzhouli]]–[[Czyta]]
* 653 [[Manzhouli]]–Zabajkalsky

=== Mongolia ===
* K23/K24 [[Pekin]]-[[Ułan Bator]] (✓)
* 4652/4653 [[Hohhot]]–[[Ułan Bator]] (✓)
** Bilety są sprzedawane na stacjach Hohhot, [[Jining]] Południowy i [[Erlian]].
* 681/683/685 [[Erlian]]–[[Ułan Bator]] (stacja Grodekovo) (✓)

=== Kazachstan ===
* K9797/K9798 [[Urumczi]]–[[Astana]]
* K9795/K9796 [[Urumczi]]–[[Ałmaty]]
* Y29 [[Xi’an]]–[[Ałmaty]] (✓) (Bilety można kupić w autoryzowanych biurach podróży w Xi'an i Ałmaty.)

=== Korea Północna ===
* K27/K28 [[Pekin]]–[[Pjongjang]]
* 95 [[Dandong]]–[[Pjongjang]]

=== Wietnam ===
[[Plik:Sino-Vietnamese train ticket counter at China Railway Travel Service Group (20250615175002).jpg|thumb|Kasa biletowa na bezpośrednią linię Z5 Pekin-Hanoi przy Beifengwo Rd, Pekin]]
* Z5/Z6 [[Pekin]] – [[Nanning]] – [[Hanoi]] (Gia Lam) (✓)
** '''China Railway Travel Services''' (中国铁道旅行社), 1/F, 20 Beifengwo Road, Haidian District, Pekin (北京市海淀区北蜂窝路20号楼首层), ☏ +86-010-51826541. 8:00-11:30, 13:30-17:30. Bilety na pociąg Z5 można kupić tutaj. Bilety należy rezerwować z kilkutygodniowym wyprzedzeniem, a w okresie wakacji letnich może być wymagana opłata rezerwacyjna. 
* T8701/T8702 [[Nanning]]–[[Hanoi]] (Gia Lam) (✓)
** Bilety są sprzedawane na stacjach Nanning, [[Guilin]] North, [[Chongzuo]] i Pingxiang. Akceptowane są tylko juany chińskie w gotówce. Należy przybyć na stację na godzinę przed odjazdem pociągu.
** Wizy elektronicznej nie można używać przy przekraczaniu granicy wietnamskiej.

=== Laos ===
Podróż koleją chińsko-laotańską trwa około 9,5 godziny, z czego 2 godziny poświęca się na kontrolę graniczną.

* D85/D86 [[Xishuangbanna]]–[[Luang Prabang]] (✓)
* D87/D88 [[Kunming]]–[[Wientian]] (✓)
* W przeciwieństwie do innych pociągów międzynarodowych, bilety na pociąg linii 12306 można przywieźć tak, jak na pociągi krajowe. Bilety można również przywieźć do Laosu za pośrednictwem aplikacji Laos–Chińskie Koleje. Jeśli kupiłeś bilety online, musisz odebrać bilet fizyczny na stacji odjazdu.
* Do zakupu biletów wymagana jest ważna wiza laotańska (w tym wiza elektroniczna). Aby wjechać z wizą laotańską po przylocie, musisz wysiąść na stacji Mohan, przekroczyć granicę pieszo lub samochodem na przejściu granicznym Boten i wsiąść do pociągu jadącego dalej na stacji Boten.

{{użyteczny}}
{{Jest w|Podróżowanie pociągiem}}
[[Kategoria:Chiny]]</text>
      <sha1>36rpuax9o1wxt7f79nimq6vwgs2xwry</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Port lotniczy Indira Gandhi</title>
    <ns>0</ns>
    <id>19344</id>
    <revision>
      <id>158890</id>
      <parentid>158842</parentid>
      <timestamp>2026-09-25T11:08:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Moromar</username>
        <id>2451</id>
      </contributor>
      <comment>/* Inne */</comment>
      <origin>158890</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="20162" sha1="jgs80xdum2w1c58yhgzm5he6y1eqmn0" xml:space="preserve">{{top-banner}}
'''Międzynarodowy Port Lotniczy im. Indiry Gandhi''' ({{IATA|DEL}}), główny port lotniczy [[Delhi]], jest głównym węzłem komunikacyjnym całego ruchu krajowego i międzynarodowego w [[Indie|Indiach]]. Jest to najbardziej ruchliwe lotnisko w [[Indie|Indiach]], 17. na świecie i 6. w [[Azja|Azji]] pod względem ruchu pasażerskiego i cargo, obsługujące ponad 70 milionów pasażerów.

Lotnisko nosi imię Indiry Gandhi, byłej premier [[Indie|Indii]], i zajmuje powierzchnię 5106 akrów.

== Charakterystyka ==
{{mapa|28.5495|77.0989|zoom=13|wysokość=380|szerokość=500|grupy=transport,zobacz,natura,jedzenie,bar,nocleg,atrakcja,zakupy,alarm,zdrowie,zabytek,kontakt,nauka,punkt,rower,parking,obszar,metro,praca}}
Niegdyś słynące z kiepskiego stanu lotnisko zostało ulepszone dzięki budowie terminala T3 i modernizacji terminala T1. Na lotnisku znajduje się kilka punktów kontroli bezpieczeństwa, a przed wejściem na pokład samolotu może być konieczne okazanie karty pokładowej i paszportu kilkanaście razy.

Wylatując z [[Delhi]] z terminalu międzynarodowego, należy stawić się na 2-3 godziny przed planowanym odlotem. W przypadku lotów krajowych 2 godziny powinny wystarczyć, w zależności od tego, czy konieczne będzie odczekanie w kolejce do nadania bagażu. Choć proces ten bywa czasochłonny, przebiega sprawnie, a sklepy i restauracje w nowym terminalu znajdują się w pobliżu bramek, a nie przed kontrolą bezpieczeństwa. Jeśli jednak chcesz wymienić posiadaną indyjską walutę na preferowaną walutę obcą, musisz to zrobić przed przejściem kontroli bezpieczeństwa.

== Loty ==
{{infobox|Mgliste Delhi|Mgła stanowi poważne wyzwanie dla funkcjonowania lotniska. Ze względu na lokalizację w północnych Indiach, zimy bywają tam surowe, a gęsta mgła znacząco ogranicza widoczność. Z tego powodu wiele lotów jest odwoływanych. Sytuację dodatkowo pogarsza zanieczyszczenie powietrza, przez które mgła przekształca się w smog. Zaleca się unikanie planowania podróży lotniczych w miesiącach zimowych, zwłaszcza w grudniu i styczniu. Więcej informacji można znaleźć na stronie lotniska w [newdelhiairport.in/faq#fog-weather sekcji FAQ.]}}
Lotnisko oferuje doskonałe połączenia z niemal wszystkimi zakątkami świata. Jest świetnie skomunikowane z głównymi węzłami przesiadkowymi, takimi jak porty lotnicze [[Port lotniczy Singapur-Changi|Singapur-Changi]] i [[Port lotniczy Dubaj|Dubaj]]. Obsługują je najważniejsze linie lotnicze, w tym British Airways, Emirates, Lufthansa, Singapore Airlines, Air France i inne. Znaczną część ruchu stanowią loty krajowe. Tanie linie lotnicze (takie jak Indigo, SpiceJet i Air Asia), narodowy przewoźnik Air India oraz inni przewoźnicy regionalni codziennie obsługują połączenia z niemal wszystkimi dużymi miastami. Lotnisko dysponuje również infrastrukturą do obsługi ładunków dla firm takich jak FedEx Express, UPS, DHL, Emirates SkyCargo, Cargolux i wielu innych.

Międzynarodowy port lotniczy w New Delhi posiada trzy terminale położone w bliskim sąsiedztwie. Terminale odlotów i przylotów zazwyczaj pozostają niezmienne. Bieżące informacje o statusie lotów można sprawdzać na [https://www.newdelhiairport.in/live-flight-information/ stronie internetowej lotniska].

Linie lotnicze obsługujące lotnisko są rozmieszczone w różnych terminalach. Terminal 1 składa się z dwóch części (pirsów): T1C i T1D. Z terminala T1C korzystają głównie przewoźnicy krajowi, natomiast T1D obsługuje loty biznesowe oraz lotnictwo ogólne (general aviation). Terminal 2 obsługuje loty specjalne oraz wybrane połączenia krajowe. Terminal 3 jest głównym terminalem; to tutaj odbywa się obsługa wszystkich lotów międzynarodowych. Jest on również podstawowym terminalem dla przewoźników krajowych.

Linia [https://www.goindigo.in/ IndiGo] obsługuje loty o numerach z zakresu 6E 2000–2999 przez Terminal 2, a loty o numerach 6E 5000–5999 przez Terminal 3. Linia [https://www.spicejet.com/ SpiceJet] obsługuje loty o numerach SG 8000–8999 przez Terminal 3, a pozostałe przez Terminal 1. Linie [https://www.airindia.com/ Air India] oraz [https://www.airindiaexpress.com/home Air India Express] korzystają z Terminala 3. Wszystkie loty międzynarodowe odbywają się z Terminala 3.

{{Lista regionów
| mapa regionów = 
| rozmiar mapy = 
| opis mapy = 

| nazwa regionu 1 = Terminal 1
| kolor regionu 1 = #ff00ff
| elementy regionu 1 = 
| opis regionu 1 = Terminal krajowy. Do przewoźników obsługujących ten terminal należą IndiGo (większość lotów), SpiceJet (większość lotów) oraz Akasa Air (niektóre loty).

| nazwa regionu 2 = Terminal 2
| kolor regionu 2 = #a02329
| elementy regionu 2 = 
| opis regionu 2 = Terminal krajowy. IndiGo (niektóre loty) i Air India (niektóre loty).

| nazwa regionu 3 = Terminal 3
| kolor regionu 3 = #f7943a
| elementy regionu 3 = 
| opis regionu 3 = Terminal krajowy i międzynarodowy. Wszystkie loty międzynarodowe. Loty krajowe obsługiwane przez linie: Air India, Air India Express, Akasa Air (większość lotów), SpiceJet (niektóre loty), IndiGo (niektóre loty).
}}

== Transport naziemny ==
=== Metrem ===
===By metro===
[[Plik:DelhiMetro AirportExpress 20111214.jpg|thumb|Pociąg Delhi Metro Airport Express]]
Linia '''[https://delhimetrorail.com/line/LN10 Delhi Airport Metro Express]''' (znana również jako '''Orange Line / Airport Express''') kursuje między stacją kolejową New Delhi (NR 2) a stacją Yashobhoomi Dwarka Sector 25, zatrzymując się po drodze na stacji metra {{Znacznik|IGI Airport (Terminal 3)|28.5571|77.0867|typ=transport}}'''IGI Airport (Terminal 3)'''. Dostępny jest również autobus dowożący pasażerów z Terminalu 1 (T1) do stacji {{Znacznik|Aerocity|28.54905|77.12079|typ=transport}}'''Aerocity'''. Pociągi kursują co 10 minut w godzinach szczytu; dokładny rozkład jazdy można sprawdzić na [https://delhimetrorail.com/station/NDI tej stronie internetowej]. Podróż do stacji New Delhi zajmuje 20 minut i kosztuje 60 ₹ z Terminalu 3 oraz 50 ₹ ze stacji Aerocity. Ze stacji kolejowej można przesiąść się do metra (wymaga to przejścia przez ulicę, aby dotrzeć do stacji metra). Wycofano z oferty bilety powrotne – obecnie dostępne są jedynie bilety wieloprzejazdowe (na 10, 30 lub 45 przejazdów tą samą trasą, z różnymi zniżkami) oraz karty z doładowywanym kredytem (zapewniające 10% zniżki na wszystkie przejazdy).

Na stacjach New Delhi oraz Shivaji Stadium pasażerowie linii Air India mogą skorzystać z usługi odprawy miejskiej (city check-in) w przypadku lotów krajowych, lotów do krajów Zatoki Perskiej oraz wybranych połączeń międzynarodowych.

'''Linia Magenta''' (linia nr 8) posiada przystanek przy stacji metra {{Znacznik|Terminal 1-IGI Airport|28.5648|77.1227|typ=transport}}'''Terminal 1-IGI Airport'''. Stacja ta znajduje się jednak po drugiej stronie ulicy względem terminali, a dotarcie do niej zajmuje nieco czasu (choć droga jest już odpowiednio oznakowana i oczyszczona). Ponieważ jest to zwykła linia metra, nie oferuje ona odprawy miejskiej, czas przejazdu jest dłuższy, a pasażerów obowiązują standardowe limity bagażowe metra. Linia ta ma jednak swoje zalety, stanowiąc wygodniejszy sposób dotarcia do [[Noida|Noidy]].

=== Autobusem ===
Firma '''Delhi Transport Corporation (DTC)''' obsługuje połączenia autobusowe między lotniskiem a miastem – rozkład jazdy można znaleźć na jej stronie internetowej. Czas podróży wynosi około 50 minut, a koszt to 50₹ za osobę dorosłą, 25₹ za dziecko poniżej 12. roku życia, dodatkowo 25₹ za ciężki bagaż. Autobusy kursują do i z ISBT (międzystanowych terminali autobusowych) w pobliżu Kashmere Gate, Connaught Place, stacji New Delhi i wielu hoteli w centrum miasta, co 60 minut. Bilety można kupić i zarezerwować stałe miejsce przy biurku w Hali Przylotów.

=== Taksówką ===
Aby uniknąć oszustwa, '''taksówki''' z lotniska należy zamawiać wyłącznie w żółtych punktach obsługi taksówek typu „prepaid” (z płatnością z góry), prowadzonych przez policję w [[Delhi]]. Jeden z takich punktów znajduje się tuż przed wyjściem z lotniska, a drugi – w pobliżu stanowisk wypożyczalni samochodów, na prawo od drzwi wyjściowych. Mogą do Ciebie podchodzić naganiacze oferujący usługi taksówkowe – należy ich ignorować, ponieważ odnotowano liczne incydenty związane z bezpieczeństwem. Warto odczekać w kolejce do oficjalnego punktu taksówek prepaid. Przejazd do centrum miasta kosztuje 500–600 rupii. Nie należy ulegać żądaniom kierowcy dotyczącym dodatkowych opłat; w Indiach nie praktykuje się dawania napiwków taksówkarzom. Po dotarciu na miejsce najpierw zabierz bagaż, następnie wręcz kierowcy paragon i odejdź bez zbędnych dyskusji. Należy pamiętać, że w godzinach szczytu taksówki często stoją w korkach, jednak nocą przejazd do centrum jest znacznie szybszy. W całym mieście znajduje się wiele postojów taksówek i riksz motorowych, z których można skorzystać, aby dojechać na lotnisko.
[[Plik:Delhi airport terminal 3.jpg|thumb|Terminal 3 lotniska w Delhi]]
[[Plik:Airport Delhi.jpg|thumb|Tablica informacyjna o lotach na lotnisku]]
Większość hoteli oferuje również '''usługę odbioru pasażerów'''. Koszt może być dwukrotnie wyższy niż w przypadku taksówek prepaid, ale masz pewność, że na lotnisku będzie czekać na Ciebie osoba z tabliczką z Twoim nazwiskiem, dzięki czemu unikniesz stania w kolejce po taksówkę.

=== Udostępnianie przejazdów ===
Z lotniska można skorzystać z usług wspólnych przejazdów (ride-sharing); zarówno [https://www.uber.com/pl/pl/rider-home/?_csid=imaB0a48IJB7mnuIhx2hRA&amp;sm_flow_id=uR8vjVaZ&amp;state=UvaKFVRPtafauMCxy-8oGrNJOZA2FPr5IAij8AEyDOs%3D Uber], jak i [https://www.olacabs.com/ Ola Cabs] obsługują pasażerów w wyznaczonych strefach odbioru. W przypadku Terminalu 3 strefa odbioru dla pojazdów tego typu znajduje się na parterze wielopoziomowego parkingu, w odległości około 5–10 minut spacerem od terminalu.

== Poruszanie się ==
Bezpłatny autobus wahadłowy kursuje między wszystkimi terminalami co 20 minut. Aby otrzymać kupon uprawniający do przejazdu, należy okazać dokument tożsamości pracownikowi obsługującemu punkt informacyjny. Punkt obsługi transferów między terminalami znajduje się w strefie przylotów (w pobliżu filaru nr 10 przy terminalu T-3 oraz pod wiaduktem przy terminalu T-1).
[[Plik:Travelators at Indira Gandhi International Airport, Delhi.PNG|thumb|Chodnik ruchomy w Terminalu 3]]
Dla pasażerów o ograniczonej mobilności dostępna jest również bezpłatna usługa transportu elektrycznym pojazdem typu „melex” (buggy). Przejazd takim pojazdem można zamówić w dowolnym punkcie informacyjnym lub bezpośrednio u jego kierowcy. Na długich odcinkach tras pieszych zainstalowano chodniki ruchome, aby ułatwić przemieszczanie się.

== Czekanie ==
W przypadku lotów krajowych pasażerowie mogą wejść na terminal w dowolnym momencie w dniu podróży. W przypadku lotów międzynarodowych pasażerowie mogą wejść do terminalu do 8 godzin przed lotem.

We wszystkich częściach lotniska znajdują się miejsca do siedzenia, a nawet krzesła przypominające łóżko, jeśli ich szukasz. W dziale „Kupuj i jedz” znajdują się stoły i krzesła, dzięki którym możesz wygodnie delektować się jedzeniem i napojami. Lotnisko jest bardzo elegancko zbudowane. Można znaleźć wiele rzeźb i projektów, które mogą przykuć Twoją uwagę.
[[Plik:Sculpture of hasta mudras at Indira Gandhi International Airport.jpg|thumb|''Hasta mudras'', czyli gesty dłoni, wychodzące ze ściany nad stanowiskami odprawy w Terminalu 3.]]

=== Saloniki ===
Istnieje wiele saloników obsługiwanych przez linie lotnicze i innych dostawców usług. Oto kilka popularnych:
* {{zobacz
| name=Maharaja Lounge (Air India lounge) | alt= | url= | adres=Terminal 3 | lat=28.5548| long=77.0842| wskazówki=
| tollfree=+91 11496 37732, +91 11496 37730 | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Oferuje znakomite jedzenie i przyjemną atmosferę. Na miejscu dostępne są: Wi-Fi, ciepłe posiłki, napoje oraz prysznice. Wstęp bezpłatny dla pasażerów klas biznes i pierwszej linii Air India oraz członków programu lojalnościowego; dla pasażerów klasy ekonomicznej opłata wynosi 500 ₹.
}}
* {{zobacz
| name=[https://www.allwaysvip.com/ Allways VIP Guest Service] | alt= | url= | adres=Terminal 3 | lat=28.5563| long=77.0851| wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Czynne całą dobę. Wstęp do saloniku jest płatny.
}}
* {{zobacz
| name=[https://www.americanexpress.com/en-in/travel/ American Express Lounge] | alt= | url= | adres=Terminal 3 | lat=28.5531| long=77.0842| wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=24 godziny na dobę. Jedzenie światowej klasy, wysoki komfort i obsługa klienta.
}}
* {{zobacz
| name=Plaza Premium Lounge | alt= | url= | adres=Terminal 2 | lat=28.5606| long=77.0876| wskazówki=
| tollfree=+91 85273 64441 | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=india@plaza-network.com. Czynne całą dobę. Popularny salonik z punktami gastronomicznymi oraz stanowiskami do pracy z dostępem do Wi-Fi.
}}
[[Plik:Sculpture in Terminal 3 of Indira Gandhi International Airport at Delhi depicting the Surya Namaskara asanas.jpg|thumb|Rzeźby w Terminalu 3 przedstawiające różne pozycje ''Surya Namaskar Asana'', czyli sekwencji „powitania słońca”.]]
* {{zobacz
| name=Plaza Premium Lounge | alt= | url= | adres=Terminal 3 International| lat=28.5578| long=77.0846| wskazówki=
| tollfree=+91 11612 33966 | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=india@plaza-network.com. Czynne całą dobę. Popularny salonik z punktami gastronomicznymi i stanowiskami do pracy z dostępem do Wi-Fi. Obiekt znany ze swojej wyjątkowej oferty kulinarnej, odwiedzany głównie przez podróżnych korzystających z lotów międzynarodowych.
}}

=== Inne ===
Na lotnisku znajduje się interaktywny plac zabaw, gdzie dzieci mogą miło spędzić czas. Jedno z miejsc do obserwacji samolotów znajduje się na końcu ciągu bramek (w Terminalu 3); dostępna jest tam przyjemna, spokojna strefa z miejscami do siedzenia.
* {{zobacz
| name=Aviator | alt= | url= | adres=Terminal 3| lat=28.5165| long=77.0498| wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Codziennie w godzinach 10:00–20:00. Poczuj, jak to jest pilotować symulator Boeinga 737.
}}
* {{zobacz
| name=[https://www.odespa.com/ O2 Spa]| alt= | url= | adres=Terminal 3| lat=28.5553| long=77.0844| wskazówki=
| tollfree=+91 92470 20202 | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=contact@odespa.com. Codziennie w godzinach 10:00–20:00. Wspaniałe spa, w którym można się zrelaksować w oczekiwaniu na lot.
}}
* {{zobacz
| name=[https://www.oxypure.org/ Oxypure]| alt= | url= | adres=Terminal 3| lat=28.5550| long=77.0844| wskazówki=
| tollfree=+91 99710 07334 | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=operations@aryamar.net. Codziennie w godzinach 10:00–20:00. Bar tlenowy oferujący tlen aromatyzowany do celów tlenoterapii oraz innych zastosowań rekreacyjnych.
}}
* {{zobacz
| name=[https://www.quaqua.com/ QuaQua]| alt= | url= | adres=Terminal 3| lat=28.5553 | long=77.0844 | wskazówki=
| tollfree=+91 93112 90998 | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=traveldesk@quaqua.com. Codziennie w godzinach 10:00–20:00. Można tu skorzystać z immersyjnego doświadczenia wirtualnej rzeczywistości. 200–500 ₹.
}}

== Jedzenie ==
W każdym terminalu znajduje się wiele punktów gastronomicznych – zarówno przed, jak i za punktami kontroli bezpieczeństwa – jednak jakość wielu z nich pozostawia wiele do życzenia. Więcej informacji na temat restauracji można znaleźć na stronie lotniska poświęconej gastronomii.

* {{Znacznik|'''Street Food by Punjab Grill'''|28.5622|77.1194|typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''[https://www.facebook.com/StreetFoodsByPunjabGrill/ Street Food by Punjab Grill]''', Terminal 1 (hala odlotów), customercare@lbf.co.in. Codziennie 10:00–23:00. Miejsce serwujące pyszne indyjskie jedzenie typu street food oraz inne tradycyjne dania kuchni indyjskiej. 
* {{Znacznik|'''Flying Bites'''|28.563 |77.1198 |typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''Flying Bites''', Terminal 1 (''hala odlotów, w pobliżu bramek autobusowych''). Codziennie 9:00–22:00. Lokal znany z szybkich kanapek i gotowych, pakowanych posiłków. 
* {{Znacznik|'''Gujrati Svado'''|28.5600|77.0883|typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''Gujrati Svado''', Terminal 2 (hala odlotów). Codziennie 9:00–22:00. Lokal znany z domowej kuchni inspirowanej regionem [[Gudźarat]]. 
* {{Znacznik|'''Tiffin Express'''|28.5601|77.0869|typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''Tiffin Express''', Terminal 2 (hala odlotów). Codziennie 9:00–22:00. Świetne przekąski z południowych Indii oraz gorące napoje. 
* {{Znacznik|'''Ile Bar'''|28.5558|77.0827|typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''Ile Bar'', Terminal 3 (hala odlotów). Codziennie 10:00–22:00. Kebab z pysznymi sosami typu chutney. 
* {{Znacznik|'''Idli.com'''|28.5543 |77.0841 |typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''Idli.com''', Terminal 3 (hala odlotów). Codziennie 10:00–22:00. Jeden z najpopularniejszych lokali w Terminalu 3. Znany z przysmaków kuchni południowoindyjskiej i kawy. 
* {{Znacznik|'''Noodle'''|28.5599|77.0882|typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''Noodle''', Terminal 2 (hala odlotów). Codziennie 10:00–22:00. Lokal kuchni azjatyckiej serwujący tajskie specjały i różnorodne dania z makaronem. 
* {{Znacznik|'''Falafel Express'''|28.5537|77.0848|typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''Falafel Express''', Terminal 3 (hala odlotów). Codziennie 10:00–22:00. Oferuje szybkie dania kuchni bliskowschodniej i greckiej. 
* {{Znacznik|'''Curry Kitchen'''|28.5564|77.0845|typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''Curry Kitchen''', Terminal 3 (odloty), ☏ +91 87002 67232. Codziennie 10:00–22:00. Oferuje przysmaki kuchni północnoindyjskiej.

== Picie ==
Na lotnisku znajduje się wiele punktów oferujących kawę, herbatę i zimne napoje. Oto kilka polecanych miejsc:

* {{Znacznik|'''Cafe Coffee Day'''|28.5629|77.1202|typ=bar|url=|kolor=000000|treść=}}'''Cafe Coffee Day''', Terminal 1 (przyloty). Codziennie w godz. 8:00–21:00. Jedno z najlepszych miejsc na poranną kawę i dobre śniadanie. 
* {{Znacznik|'''Costa Coffee'''|28.5635|77.1193|typ=bar|url=|kolor=000000|treść=}}'''Costa Coffee''', Terminal 1 (odloty). Codziennie w godz. 8:00–21:00. Sieć kawiarni oferująca gorące napoje, napoje mrożone, słodkie przekąski i kanapki. 
* {{Znacznik|'''Fresh &amp; Healthy'''|28.5598|77.0883|typ=bar|url=|kolor=000000|treść=}}'''Fresh &amp; Healthy''', Terminal 2 (odloty). Codziennie w godz. 8:00–21:00. Można tu kupić świeżo wyciskany sok owocowy. 
* {{Znacznik|'''Sugar &amp; Spice'''|28.5556|77.0817|typ=bar|url=|kolor=000000|treść=}}'''Sugar &amp; Spice''', Terminal 3 (odloty międzynarodowe), info@thesugarandspice.com. Codziennie w godz. 8:00–21:00. Kawa, herbata oraz szybkie i smaczne śniadanie. 
* {{Znacznik|'''Starbucks'''|28.5553|77.0844|typ=bar|url=|kolor=000000|treść=}}'''Starbucks''', Terminal 3 (odloty międzynarodowe), customercare@tatastarbucks.com. Codziennie w godz. 8:00–21:00. Świetna kawa (w tym firmowe mieszanki) oraz lekkie przekąski. 
* {{Znacznik|'''Chaayos'''|28.5545|77.0861|typ=bar|url=|kolor=000000|treść=}}'''Chaayos''', Terminal 3 (przyloty międzynarodowe), letstalk@chaayos.com. Codziennie w godz. 8:00–21:00. Szeroki wybór doskonale zaparzonej herbaty. 
* {{Znacznik|'''Cafe Espresso'''|28.5589|77.0865|typ=bar|url=|kolor=000000|treść=}}'''Cafe Espresso''', Terminal 2 (odloty). Codziennie w godz. 9:00–22:00. Nowoczesna kawiarnia z kioskiem samoobsługowym.

{{Jest w|Delhi}}
{{zarys}}

[[Kategoria:Indie]]
[[Kategoria:Porty lotnicze|Indira Gandhi]]</text>
      <sha1>jgs80xdum2w1c58yhgzm5he6y1eqmn0</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>158891</id>
      <parentid>158890</parentid>
      <timestamp>2026-09-25T11:09:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Moromar</username>
        <id>2451</id>
      </contributor>
      <comment>/* Jedzenie */</comment>
      <origin>158891</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="20163" sha1="oqkn5nwn42jn1s7ohm3oz7edphrj5cv" xml:space="preserve">{{top-banner}}
'''Międzynarodowy Port Lotniczy im. Indiry Gandhi''' ({{IATA|DEL}}), główny port lotniczy [[Delhi]], jest głównym węzłem komunikacyjnym całego ruchu krajowego i międzynarodowego w [[Indie|Indiach]]. Jest to najbardziej ruchliwe lotnisko w [[Indie|Indiach]], 17. na świecie i 6. w [[Azja|Azji]] pod względem ruchu pasażerskiego i cargo, obsługujące ponad 70 milionów pasażerów.

Lotnisko nosi imię Indiry Gandhi, byłej premier [[Indie|Indii]], i zajmuje powierzchnię 5106 akrów.

== Charakterystyka ==
{{mapa|28.5495|77.0989|zoom=13|wysokość=380|szerokość=500|grupy=transport,zobacz,natura,jedzenie,bar,nocleg,atrakcja,zakupy,alarm,zdrowie,zabytek,kontakt,nauka,punkt,rower,parking,obszar,metro,praca}}
Niegdyś słynące z kiepskiego stanu lotnisko zostało ulepszone dzięki budowie terminala T3 i modernizacji terminala T1. Na lotnisku znajduje się kilka punktów kontroli bezpieczeństwa, a przed wejściem na pokład samolotu może być konieczne okazanie karty pokładowej i paszportu kilkanaście razy.

Wylatując z [[Delhi]] z terminalu międzynarodowego, należy stawić się na 2-3 godziny przed planowanym odlotem. W przypadku lotów krajowych 2 godziny powinny wystarczyć, w zależności od tego, czy konieczne będzie odczekanie w kolejce do nadania bagażu. Choć proces ten bywa czasochłonny, przebiega sprawnie, a sklepy i restauracje w nowym terminalu znajdują się w pobliżu bramek, a nie przed kontrolą bezpieczeństwa. Jeśli jednak chcesz wymienić posiadaną indyjską walutę na preferowaną walutę obcą, musisz to zrobić przed przejściem kontroli bezpieczeństwa.

== Loty ==
{{infobox|Mgliste Delhi|Mgła stanowi poważne wyzwanie dla funkcjonowania lotniska. Ze względu na lokalizację w północnych Indiach, zimy bywają tam surowe, a gęsta mgła znacząco ogranicza widoczność. Z tego powodu wiele lotów jest odwoływanych. Sytuację dodatkowo pogarsza zanieczyszczenie powietrza, przez które mgła przekształca się w smog. Zaleca się unikanie planowania podróży lotniczych w miesiącach zimowych, zwłaszcza w grudniu i styczniu. Więcej informacji można znaleźć na stronie lotniska w [newdelhiairport.in/faq#fog-weather sekcji FAQ.]}}
Lotnisko oferuje doskonałe połączenia z niemal wszystkimi zakątkami świata. Jest świetnie skomunikowane z głównymi węzłami przesiadkowymi, takimi jak porty lotnicze [[Port lotniczy Singapur-Changi|Singapur-Changi]] i [[Port lotniczy Dubaj|Dubaj]]. Obsługują je najważniejsze linie lotnicze, w tym British Airways, Emirates, Lufthansa, Singapore Airlines, Air France i inne. Znaczną część ruchu stanowią loty krajowe. Tanie linie lotnicze (takie jak Indigo, SpiceJet i Air Asia), narodowy przewoźnik Air India oraz inni przewoźnicy regionalni codziennie obsługują połączenia z niemal wszystkimi dużymi miastami. Lotnisko dysponuje również infrastrukturą do obsługi ładunków dla firm takich jak FedEx Express, UPS, DHL, Emirates SkyCargo, Cargolux i wielu innych.

Międzynarodowy port lotniczy w New Delhi posiada trzy terminale położone w bliskim sąsiedztwie. Terminale odlotów i przylotów zazwyczaj pozostają niezmienne. Bieżące informacje o statusie lotów można sprawdzać na [https://www.newdelhiairport.in/live-flight-information/ stronie internetowej lotniska].

Linie lotnicze obsługujące lotnisko są rozmieszczone w różnych terminalach. Terminal 1 składa się z dwóch części (pirsów): T1C i T1D. Z terminala T1C korzystają głównie przewoźnicy krajowi, natomiast T1D obsługuje loty biznesowe oraz lotnictwo ogólne (general aviation). Terminal 2 obsługuje loty specjalne oraz wybrane połączenia krajowe. Terminal 3 jest głównym terminalem; to tutaj odbywa się obsługa wszystkich lotów międzynarodowych. Jest on również podstawowym terminalem dla przewoźników krajowych.

Linia [https://www.goindigo.in/ IndiGo] obsługuje loty o numerach z zakresu 6E 2000–2999 przez Terminal 2, a loty o numerach 6E 5000–5999 przez Terminal 3. Linia [https://www.spicejet.com/ SpiceJet] obsługuje loty o numerach SG 8000–8999 przez Terminal 3, a pozostałe przez Terminal 1. Linie [https://www.airindia.com/ Air India] oraz [https://www.airindiaexpress.com/home Air India Express] korzystają z Terminala 3. Wszystkie loty międzynarodowe odbywają się z Terminala 3.

{{Lista regionów
| mapa regionów = 
| rozmiar mapy = 
| opis mapy = 

| nazwa regionu 1 = Terminal 1
| kolor regionu 1 = #ff00ff
| elementy regionu 1 = 
| opis regionu 1 = Terminal krajowy. Do przewoźników obsługujących ten terminal należą IndiGo (większość lotów), SpiceJet (większość lotów) oraz Akasa Air (niektóre loty).

| nazwa regionu 2 = Terminal 2
| kolor regionu 2 = #a02329
| elementy regionu 2 = 
| opis regionu 2 = Terminal krajowy. IndiGo (niektóre loty) i Air India (niektóre loty).

| nazwa regionu 3 = Terminal 3
| kolor regionu 3 = #f7943a
| elementy regionu 3 = 
| opis regionu 3 = Terminal krajowy i międzynarodowy. Wszystkie loty międzynarodowe. Loty krajowe obsługiwane przez linie: Air India, Air India Express, Akasa Air (większość lotów), SpiceJet (niektóre loty), IndiGo (niektóre loty).
}}

== Transport naziemny ==
=== Metrem ===
===By metro===
[[Plik:DelhiMetro AirportExpress 20111214.jpg|thumb|Pociąg Delhi Metro Airport Express]]
Linia '''[https://delhimetrorail.com/line/LN10 Delhi Airport Metro Express]''' (znana również jako '''Orange Line / Airport Express''') kursuje między stacją kolejową New Delhi (NR 2) a stacją Yashobhoomi Dwarka Sector 25, zatrzymując się po drodze na stacji metra {{Znacznik|IGI Airport (Terminal 3)|28.5571|77.0867|typ=transport}}'''IGI Airport (Terminal 3)'''. Dostępny jest również autobus dowożący pasażerów z Terminalu 1 (T1) do stacji {{Znacznik|Aerocity|28.54905|77.12079|typ=transport}}'''Aerocity'''. Pociągi kursują co 10 minut w godzinach szczytu; dokładny rozkład jazdy można sprawdzić na [https://delhimetrorail.com/station/NDI tej stronie internetowej]. Podróż do stacji New Delhi zajmuje 20 minut i kosztuje 60 ₹ z Terminalu 3 oraz 50 ₹ ze stacji Aerocity. Ze stacji kolejowej można przesiąść się do metra (wymaga to przejścia przez ulicę, aby dotrzeć do stacji metra). Wycofano z oferty bilety powrotne – obecnie dostępne są jedynie bilety wieloprzejazdowe (na 10, 30 lub 45 przejazdów tą samą trasą, z różnymi zniżkami) oraz karty z doładowywanym kredytem (zapewniające 10% zniżki na wszystkie przejazdy).

Na stacjach New Delhi oraz Shivaji Stadium pasażerowie linii Air India mogą skorzystać z usługi odprawy miejskiej (city check-in) w przypadku lotów krajowych, lotów do krajów Zatoki Perskiej oraz wybranych połączeń międzynarodowych.

'''Linia Magenta''' (linia nr 8) posiada przystanek przy stacji metra {{Znacznik|Terminal 1-IGI Airport|28.5648|77.1227|typ=transport}}'''Terminal 1-IGI Airport'''. Stacja ta znajduje się jednak po drugiej stronie ulicy względem terminali, a dotarcie do niej zajmuje nieco czasu (choć droga jest już odpowiednio oznakowana i oczyszczona). Ponieważ jest to zwykła linia metra, nie oferuje ona odprawy miejskiej, czas przejazdu jest dłuższy, a pasażerów obowiązują standardowe limity bagażowe metra. Linia ta ma jednak swoje zalety, stanowiąc wygodniejszy sposób dotarcia do [[Noida|Noidy]].

=== Autobusem ===
Firma '''Delhi Transport Corporation (DTC)''' obsługuje połączenia autobusowe między lotniskiem a miastem – rozkład jazdy można znaleźć na jej stronie internetowej. Czas podróży wynosi około 50 minut, a koszt to 50₹ za osobę dorosłą, 25₹ za dziecko poniżej 12. roku życia, dodatkowo 25₹ za ciężki bagaż. Autobusy kursują do i z ISBT (międzystanowych terminali autobusowych) w pobliżu Kashmere Gate, Connaught Place, stacji New Delhi i wielu hoteli w centrum miasta, co 60 minut. Bilety można kupić i zarezerwować stałe miejsce przy biurku w Hali Przylotów.

=== Taksówką ===
Aby uniknąć oszustwa, '''taksówki''' z lotniska należy zamawiać wyłącznie w żółtych punktach obsługi taksówek typu „prepaid” (z płatnością z góry), prowadzonych przez policję w [[Delhi]]. Jeden z takich punktów znajduje się tuż przed wyjściem z lotniska, a drugi – w pobliżu stanowisk wypożyczalni samochodów, na prawo od drzwi wyjściowych. Mogą do Ciebie podchodzić naganiacze oferujący usługi taksówkowe – należy ich ignorować, ponieważ odnotowano liczne incydenty związane z bezpieczeństwem. Warto odczekać w kolejce do oficjalnego punktu taksówek prepaid. Przejazd do centrum miasta kosztuje 500–600 rupii. Nie należy ulegać żądaniom kierowcy dotyczącym dodatkowych opłat; w Indiach nie praktykuje się dawania napiwków taksówkarzom. Po dotarciu na miejsce najpierw zabierz bagaż, następnie wręcz kierowcy paragon i odejdź bez zbędnych dyskusji. Należy pamiętać, że w godzinach szczytu taksówki często stoją w korkach, jednak nocą przejazd do centrum jest znacznie szybszy. W całym mieście znajduje się wiele postojów taksówek i riksz motorowych, z których można skorzystać, aby dojechać na lotnisko.
[[Plik:Delhi airport terminal 3.jpg|thumb|Terminal 3 lotniska w Delhi]]
[[Plik:Airport Delhi.jpg|thumb|Tablica informacyjna o lotach na lotnisku]]
Większość hoteli oferuje również '''usługę odbioru pasażerów'''. Koszt może być dwukrotnie wyższy niż w przypadku taksówek prepaid, ale masz pewność, że na lotnisku będzie czekać na Ciebie osoba z tabliczką z Twoim nazwiskiem, dzięki czemu unikniesz stania w kolejce po taksówkę.

=== Udostępnianie przejazdów ===
Z lotniska można skorzystać z usług wspólnych przejazdów (ride-sharing); zarówno [https://www.uber.com/pl/pl/rider-home/?_csid=imaB0a48IJB7mnuIhx2hRA&amp;sm_flow_id=uR8vjVaZ&amp;state=UvaKFVRPtafauMCxy-8oGrNJOZA2FPr5IAij8AEyDOs%3D Uber], jak i [https://www.olacabs.com/ Ola Cabs] obsługują pasażerów w wyznaczonych strefach odbioru. W przypadku Terminalu 3 strefa odbioru dla pojazdów tego typu znajduje się na parterze wielopoziomowego parkingu, w odległości około 5–10 minut spacerem od terminalu.

== Poruszanie się ==
Bezpłatny autobus wahadłowy kursuje między wszystkimi terminalami co 20 minut. Aby otrzymać kupon uprawniający do przejazdu, należy okazać dokument tożsamości pracownikowi obsługującemu punkt informacyjny. Punkt obsługi transferów między terminalami znajduje się w strefie przylotów (w pobliżu filaru nr 10 przy terminalu T-3 oraz pod wiaduktem przy terminalu T-1).
[[Plik:Travelators at Indira Gandhi International Airport, Delhi.PNG|thumb|Chodnik ruchomy w Terminalu 3]]
Dla pasażerów o ograniczonej mobilności dostępna jest również bezpłatna usługa transportu elektrycznym pojazdem typu „melex” (buggy). Przejazd takim pojazdem można zamówić w dowolnym punkcie informacyjnym lub bezpośrednio u jego kierowcy. Na długich odcinkach tras pieszych zainstalowano chodniki ruchome, aby ułatwić przemieszczanie się.

== Czekanie ==
W przypadku lotów krajowych pasażerowie mogą wejść na terminal w dowolnym momencie w dniu podróży. W przypadku lotów międzynarodowych pasażerowie mogą wejść do terminalu do 8 godzin przed lotem.

We wszystkich częściach lotniska znajdują się miejsca do siedzenia, a nawet krzesła przypominające łóżko, jeśli ich szukasz. W dziale „Kupuj i jedz” znajdują się stoły i krzesła, dzięki którym możesz wygodnie delektować się jedzeniem i napojami. Lotnisko jest bardzo elegancko zbudowane. Można znaleźć wiele rzeźb i projektów, które mogą przykuć Twoją uwagę.
[[Plik:Sculpture of hasta mudras at Indira Gandhi International Airport.jpg|thumb|''Hasta mudras'', czyli gesty dłoni, wychodzące ze ściany nad stanowiskami odprawy w Terminalu 3.]]

=== Saloniki ===
Istnieje wiele saloników obsługiwanych przez linie lotnicze i innych dostawców usług. Oto kilka popularnych:
* {{zobacz
| name=Maharaja Lounge (Air India lounge) | alt= | url= | adres=Terminal 3 | lat=28.5548| long=77.0842| wskazówki=
| tollfree=+91 11496 37732, +91 11496 37730 | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Oferuje znakomite jedzenie i przyjemną atmosferę. Na miejscu dostępne są: Wi-Fi, ciepłe posiłki, napoje oraz prysznice. Wstęp bezpłatny dla pasażerów klas biznes i pierwszej linii Air India oraz członków programu lojalnościowego; dla pasażerów klasy ekonomicznej opłata wynosi 500 ₹.
}}
* {{zobacz
| name=[https://www.allwaysvip.com/ Allways VIP Guest Service] | alt= | url= | adres=Terminal 3 | lat=28.5563| long=77.0851| wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Czynne całą dobę. Wstęp do saloniku jest płatny.
}}
* {{zobacz
| name=[https://www.americanexpress.com/en-in/travel/ American Express Lounge] | alt= | url= | adres=Terminal 3 | lat=28.5531| long=77.0842| wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=24 godziny na dobę. Jedzenie światowej klasy, wysoki komfort i obsługa klienta.
}}
* {{zobacz
| name=Plaza Premium Lounge | alt= | url= | adres=Terminal 2 | lat=28.5606| long=77.0876| wskazówki=
| tollfree=+91 85273 64441 | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=india@plaza-network.com. Czynne całą dobę. Popularny salonik z punktami gastronomicznymi oraz stanowiskami do pracy z dostępem do Wi-Fi.
}}
[[Plik:Sculpture in Terminal 3 of Indira Gandhi International Airport at Delhi depicting the Surya Namaskara asanas.jpg|thumb|Rzeźby w Terminalu 3 przedstawiające różne pozycje ''Surya Namaskar Asana'', czyli sekwencji „powitania słońca”.]]
* {{zobacz
| name=Plaza Premium Lounge | alt= | url= | adres=Terminal 3 International| lat=28.5578| long=77.0846| wskazówki=
| tollfree=+91 11612 33966 | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=india@plaza-network.com. Czynne całą dobę. Popularny salonik z punktami gastronomicznymi i stanowiskami do pracy z dostępem do Wi-Fi. Obiekt znany ze swojej wyjątkowej oferty kulinarnej, odwiedzany głównie przez podróżnych korzystających z lotów międzynarodowych.
}}

=== Inne ===
Na lotnisku znajduje się interaktywny plac zabaw, gdzie dzieci mogą miło spędzić czas. Jedno z miejsc do obserwacji samolotów znajduje się na końcu ciągu bramek (w Terminalu 3); dostępna jest tam przyjemna, spokojna strefa z miejscami do siedzenia.
* {{zobacz
| name=Aviator | alt= | url= | adres=Terminal 3| lat=28.5165| long=77.0498| wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Codziennie w godzinach 10:00–20:00. Poczuj, jak to jest pilotować symulator Boeinga 737.
}}
* {{zobacz
| name=[https://www.odespa.com/ O2 Spa]| alt= | url= | adres=Terminal 3| lat=28.5553| long=77.0844| wskazówki=
| tollfree=+91 92470 20202 | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=contact@odespa.com. Codziennie w godzinach 10:00–20:00. Wspaniałe spa, w którym można się zrelaksować w oczekiwaniu na lot.
}}
* {{zobacz
| name=[https://www.oxypure.org/ Oxypure]| alt= | url= | adres=Terminal 3| lat=28.5550| long=77.0844| wskazówki=
| tollfree=+91 99710 07334 | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=operations@aryamar.net. Codziennie w godzinach 10:00–20:00. Bar tlenowy oferujący tlen aromatyzowany do celów tlenoterapii oraz innych zastosowań rekreacyjnych.
}}
* {{zobacz
| name=[https://www.quaqua.com/ QuaQua]| alt= | url= | adres=Terminal 3| lat=28.5553 | long=77.0844 | wskazówki=
| tollfree=+91 93112 90998 | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=traveldesk@quaqua.com. Codziennie w godzinach 10:00–20:00. Można tu skorzystać z immersyjnego doświadczenia wirtualnej rzeczywistości. 200–500 ₹.
}}

== Jedzenie ==
W każdym terminalu znajduje się wiele punktów gastronomicznych – zarówno przed, jak i za punktami kontroli bezpieczeństwa – jednak jakość wielu z nich pozostawia wiele do życzenia. Więcej informacji na temat restauracji można znaleźć na stronie lotniska poświęconej gastronomii.

* {{Znacznik|'''Street Food by Punjab Grill'''|28.5622|77.1194|typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''[https://www.facebook.com/StreetFoodsByPunjabGrill/ Street Food by Punjab Grill]''', Terminal 1 (hala odlotów), customercare@lbf.co.in. Codziennie 10:00–23:00. Miejsce serwujące pyszne indyjskie jedzenie typu street food oraz inne tradycyjne dania kuchni indyjskiej. 
* {{Znacznik|'''Flying Bites'''|28.563 |77.1198 |typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''Flying Bites''', Terminal 1 (''hala odlotów, w pobliżu bramek autobusowych''). Codziennie 9:00–22:00. Lokal znany z szybkich kanapek i gotowych, pakowanych posiłków. 
* {{Znacznik|'''Gujrati Svado'''|28.5600|77.0883|typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''Gujrati Svado''', Terminal 2 (hala odlotów). Codziennie 9:00–22:00. Lokal znany z domowej kuchni inspirowanej regionem [[Gudźarat]]. 
* {{Znacznik|'''Tiffin Express'''|28.5601|77.0869|typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''Tiffin Express''', Terminal 2 (hala odlotów). Codziennie 9:00–22:00. Świetne przekąski z południowych Indii oraz gorące napoje. 
* {{Znacznik|'''Ile Bar'''|28.5558|77.0827|typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''Ile Bar''', Terminal 3 (hala odlotów). Codziennie 10:00–22:00. Kebab z pysznymi sosami typu chutney. 
* {{Znacznik|'''Idli.com'''|28.5543 |77.0841 |typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''Idli.com''', Terminal 3 (hala odlotów). Codziennie 10:00–22:00. Jeden z najpopularniejszych lokali w Terminalu 3. Znany z przysmaków kuchni południowoindyjskiej i kawy. 
* {{Znacznik|'''Noodle'''|28.5599|77.0882|typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''Noodle''', Terminal 2 (hala odlotów). Codziennie 10:00–22:00. Lokal kuchni azjatyckiej serwujący tajskie specjały i różnorodne dania z makaronem. 
* {{Znacznik|'''Falafel Express'''|28.5537|77.0848|typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''Falafel Express''', Terminal 3 (hala odlotów). Codziennie 10:00–22:00. Oferuje szybkie dania kuchni bliskowschodniej i greckiej. 
* {{Znacznik|'''Curry Kitchen'''|28.5564|77.0845|typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''Curry Kitchen''', Terminal 3 (odloty), ☏ +91 87002 67232. Codziennie 10:00–22:00. Oferuje przysmaki kuchni północnoindyjskiej.

== Picie ==
Na lotnisku znajduje się wiele punktów oferujących kawę, herbatę i zimne napoje. Oto kilka polecanych miejsc:

* {{Znacznik|'''Cafe Coffee Day'''|28.5629|77.1202|typ=bar|url=|kolor=000000|treść=}}'''Cafe Coffee Day''', Terminal 1 (przyloty). Codziennie w godz. 8:00–21:00. Jedno z najlepszych miejsc na poranną kawę i dobre śniadanie. 
* {{Znacznik|'''Costa Coffee'''|28.5635|77.1193|typ=bar|url=|kolor=000000|treść=}}'''Costa Coffee''', Terminal 1 (odloty). Codziennie w godz. 8:00–21:00. Sieć kawiarni oferująca gorące napoje, napoje mrożone, słodkie przekąski i kanapki. 
* {{Znacznik|'''Fresh &amp; Healthy'''|28.5598|77.0883|typ=bar|url=|kolor=000000|treść=}}'''Fresh &amp; Healthy''', Terminal 2 (odloty). Codziennie w godz. 8:00–21:00. Można tu kupić świeżo wyciskany sok owocowy. 
* {{Znacznik|'''Sugar &amp; Spice'''|28.5556|77.0817|typ=bar|url=|kolor=000000|treść=}}'''Sugar &amp; Spice''', Terminal 3 (odloty międzynarodowe), info@thesugarandspice.com. Codziennie w godz. 8:00–21:00. Kawa, herbata oraz szybkie i smaczne śniadanie. 
* {{Znacznik|'''Starbucks'''|28.5553|77.0844|typ=bar|url=|kolor=000000|treść=}}'''Starbucks''', Terminal 3 (odloty międzynarodowe), customercare@tatastarbucks.com. Codziennie w godz. 8:00–21:00. Świetna kawa (w tym firmowe mieszanki) oraz lekkie przekąski. 
* {{Znacznik|'''Chaayos'''|28.5545|77.0861|typ=bar|url=|kolor=000000|treść=}}'''Chaayos''', Terminal 3 (przyloty międzynarodowe), letstalk@chaayos.com. Codziennie w godz. 8:00–21:00. Szeroki wybór doskonale zaparzonej herbaty. 
* {{Znacznik|'''Cafe Espresso'''|28.5589|77.0865|typ=bar|url=|kolor=000000|treść=}}'''Cafe Espresso''', Terminal 2 (odloty). Codziennie w godz. 9:00–22:00. Nowoczesna kawiarnia z kioskiem samoobsługowym.

{{Jest w|Delhi}}
{{zarys}}

[[Kategoria:Indie]]
[[Kategoria:Porty lotnicze|Indira Gandhi]]</text>
      <sha1>oqkn5nwn42jn1s7ohm3oz7edphrj5cv</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Transport publiczny w Londynie</title>
    <ns>0</ns>
    <id>19345</id>
    <revision>
      <id>158871</id>
      <parentid>158800</parentid>
      <timestamp>2026-09-24T15:44:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Moromar</username>
        <id>2451</id>
      </contributor>
      <comment>/* Z dziećmi */</comment>
      <origin>158871</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="29888" sha1="40lu4ryaevqnwobit43c89lg5914lr6" xml:space="preserve">{{top-banner}}
Jest to przewodnik po transporcie publicznym w Londynie, ze szczególnym naciskiem na optymalizację kosztów.

== Korzystanie z tego przewodnika ==
Większość użytkowników skorzysta z sekcji Definicje i „Dla turystów”; mieszkańcy lub osoby odwiedzające [[Londyn]] na dłużej powinni również przeczytać ostatnią sekcję. Niniejszy przewodnik został napisany w taki sposób, aby zapewnić przegląd systemu transportu publicznego w [[Londyn]]ie, ale jednocześnie skupić się na optymalizacji kosztów. Oznacza to, że koncentrujemy się na tym, jak podróżni i mieszkańcy mogą zaoszczędzić pieniądze na podróżach, które w mieście takim jak [[Londyn]], gdzie transport bywa dość drogi, mogą być znaczne. System taryfowy jest również dość skomplikowany i zawiły, nawet dla mieszkańców, dlatego staramy się go uprościć również w tym artykule.

Ceny biletów wymienione w tym artykule mogą ulec zmianie; w związku z tym staramy się ograniczać ich liczbę do minimum. Ceny przejazdów można znaleźć na stronach internetowych TfL lub National Rail.

Niektóre zaawansowane techniki nie zostały omówione w tym artykule, szczególnie te, które mogą być przydatne lub mieć zastosowanie poza Londynem – zapoznaj się z tą stroną. Na przykład nie omawiamy użyteczności Eurorail, koncentrując się na tym, jak można z niego korzystać w Londynie.

== Definicje ==
=== Karta Oyster ===
[[Plik:TfL_Oyster_Card.jpg|thumb|Karta Oyster]]
To plastikowa karta wielokrotnego doładowania, której można używać do podróżowania po [[Londyn]]ie – obejmuje to metro, autobusy oraz większość połączeń kolejowych National Rail w granicach miasta (i na pobliskich przedmieściach). Wyjątkiem jest linia Elizabeth Line na odcinku od Iver do [[Reading]], gdzie karty te nie są honorowane.

=== TfL ===
[[Plik:Transport-for-London-Logo.svg|thumb|Logo TfL]]
Transport for London (TfL) to organ publiczny odpowiedzialny za większość londyńskiego systemu transportowego. Obejmuje on między innymi:

* metro (znane również jako ''Tube''), w tym także kolej DLR (Docklands Light Railway), która na potrzeby niniejszego artykułu jest traktowana jako część londyńskiego metra;
* London Overground oraz Elizabeth Line (choć często utożsamia się je z metrem, w rzeczywistości stanowią odrębne systemy, co zostanie wyjaśnione w dalszej części artykułu);
* autobusy (ściślej mówiąc, TfL ''zarządza'' przewozami i ustala m.in. wysokość opłat, podczas gdy faktyczną obsługę tras prowadzą prywatne firmy);
* oraz system kart Oyster (opisany powyżej).

=== National Rail ===
[[Plik:National Rail and Underground.png|thumb|Logo londyńskiego metra oraz logo „podwójnej strzałki” sieci National Rail. Niektóre stacje w Londynie są obsługiwane zarówno przez metro, jak i przez pociągi National Rail (na przykład stacja Barking).]]
Jest to sieć kolejowa w [[Wielka Brytania|Wielkiej Brytanii]], obecna głównie w [[Londyn]]ie. Należy zauważyć, że ''National Rail'' to po prostu nazwa handlowa, która łączy niezliczoną ilość firm, z których każda świadczy własne usługi kolejowe. W [[Londyn]]ie są to koleje Southern, South Western Railway, Southeastern i Thameslink. Bilet kolejowy na dowolne miejsce w [[Wielka Brytania|Wielkiej Brytanii]] możesz zarezerwować u dowolnego przewoźnika kolejowego. Biorąc pod uwagę wpływ TfL w [[Londyn]]ie, wiele programów TfL współpracuje z pociągami National Rail w [[Londyn]]ie, co wyjaśnimy później.

Zauważyliśmy powyżej, że London Overground i Elizabeth Line różnią się od londyńskiego metra. Kluczowa różnica polega na tym, że te dwa połączenia są również częścią National Rail, co oznacza, że ​​programy kolei krajowych, które nie obowiązują w londyńskim metrze (takie jak Britrail, który wyjaśnimy później), obowiązują w tych dwóch usługach.

=== Zbliżeniowo ===
Metoda ta polega na płatności zbliżeniowej kartą kredytową lub debetową bądź przy użyciu usług takich jak Apple Pay, Google Pay czy Fitbit Pay. Można z niej korzystać w przypadku wszystkich usług transportowych na terenie [[Londyn]]u oraz wybranych połączeń kolejowych w jego okolicach. Płatności zbliżeniowe mogą być akceptowane również przez innych przewoźników autobusowych, jednak kwestia ta wykracza poza zakres niniejszego artykułu.

Głównym problemem jest to, że płatności zbliżeniowe nie uwzględniają systemów zniżkowych, takich jak karty zniżkowe na przejazdy kolejowe (tzw. *railcards*, które omówimy w dalszej części); w takich przypadkach konieczne jest zakupienie biletu papierowego lub korzystanie z karty Oyster, o ile jest to dozwolone.

=== Bilet papierowy ===
[[Plik:London Underground Travelcard.jpg|thumb|Bilet okresowy („Travelcard”) w formie papierowej]]
Oczywiste jest, że jest to zwykły bilet na papierze.

=== System strefowy ===
[[File:London_Underground_Overground_DLR_Crossrail_map_zone.svg|border|frameless|888x888px]]

System ''strefowy'' to szereg regionów, które decydują, ile zapłacisz za przejazd, jeśli korzystasz z usług londyńskiego metra lub kolei krajowej. ''Ogólnie'' rzecz biorąc, mamy

* Strefa 1, która powszechnie odnosi się do tak zwanego centrum [[Londyn]]u
* Strefy 2–6 – poza centrum [[Londyn]]u, ale ogólnie w samym [[Londyn]]ie. Wyższe strefy zwykle tworzą obrzeża [[Londyn]]u.
* Strefy 7 - 9 - zazwyczaj poza [[Londyn]]em
* Strefy 10–16 (oznaczone jako A–F, choć oficjalnie nie są jako takie wymienione) – dla przypadków specjalistycznych, takich jak [[Port lotniczy Londyn-Gatwick|lotnisko Gatwick]], [[Watford]] Junction i Shenfield. Chociaż te strefy akceptują Oyster i płatności zbliżeniowe, kosztują więcej. Stacje te są oficjalnie określane na mapach metra jako „obowiązują taryfy specjalne” ze względu na koszty.
* Niektóre stacje (takie jak [[Luton]]) akceptują płatności zbliżeniowe, ale nie Oyster; stacje takie są generalnie poza zakresem tego artykułu.
Jeśli podróżujesz korzystając z Oyster lub bezdotykowo, zasadniczo będziesz podróżować ze Strefy x do Strefy y i zostaniesz obciążony odpowiednią opłatą za przejazd pomiędzy tymi strefami. Koszt przejazdu między dwiema konkretnymi stacjami można znaleźć na stronie https://tfl.gov.uk/fares/find-fares/tube-and-rail-fares/single-fare-finder. W całym artykule odniesiemy się do tej strony.

=== Godziny szczytu i poza szczytem ===
Jak sama nazwa wskazuje, zależy to od tego, kiedy wejdziesz do systemu transportowego (i, co najważniejsze, ''nie'' wyjdziesz). Jeśli wejdziesz w strefie taryfowej „szczytowej”, czyli zazwyczaj, zapłacisz wyższą cenę

* 6:30–9:30 i 16:00–19:00, tylko w dni powszednie (z wyłączeniem świąt państwowych), jeśli korzystasz z usług Oyster w usługach TfL lub National Rail
* w dowolnej chwili przed godziną 9:30, w przeciwnym razie tylko w dni powszednie
Ulga polega na tym, że jeśli w godzinach szczytu ''wieczornego'' udasz się do stacji w Strefie 1 (nie z niej), podróż będzie traktowana jako poza szczytem. Dzieje się tak dlatego, że większość ludzi będzie w tym czasie podróżować w przeciwnym kierunku.

Również oddział London Overground [[Watford]] Junction - Euston ma nieco inną politykę w godzinach szczytu i poza szczytem. W szczególności Twoja podróż odbywa się poza szczytem, ​​jeśli podróż w ramach „szczytowej” podróży przebiega w „złym” kierunku. Jeśli jedziesz z Watford Junction (lub stacji pośredniej) do Euston, będzie to wieczorem (i rano w przeciwnym kierunku).

=== Zwieńczenie ===
Oznacza to, że jeśli opłacasz przejazdy tą samą kartą Oyster lub kartą zbliżeniową, łączny koszt podróży w ciągu dnia lub tygodnia zostanie ograniczony do określonej górnej granicy, a kolejne przejazdy będą bezpłatne (z wyjątkiem sytuacji, w których mechanizm ten nie ma zastosowania, np. w przypadku pociągów Heathrow Express). Wysokość tego limitu zależy od stref, przez które podróżujesz (patrz wyżej). W przypadku korzystania wyłącznie z autobusów obowiązuje odrębny, niższy limit.

=== Karty kolejowe ===
[[Plik:16-25 Railcard online November 2008.jpg|thumb|Przykład karty zniżkowej na przejazdy kolejowe. Karty te można również uzyskać w formie cyfrowej za pośrednictwem aplikacji na smartfona.]]
To program sieci National Rail oferujący zniżki na przejazdy kolejowe dla określonych grup osób.

* W [[Londyn]]ie karta „16-25 Railcard” (oraz „26-30 Railcard”) zapewnia 33% zniżki na przejazdy poza godzinami szczytu (również w przypadku korzystania z systemu Oyster). Karta „[https://www.senior-railcard.co.uk/help/faqs/ Senior Railcard]” działa na tej samej zasadzie w przypadku osób w wieku 60 lat i starszych.
* Karta „[https://www.network-railcard.co.uk/ Network Railcard]” jest mniej korzystnym rozwiązaniem, ponieważ nie tylko nie działa w systemie Oyster, ale ma również ograniczenia terytorialne na terenie Londynu. Jeśli jednak planujesz wiele podróży w tym regionie i nie kwalifikujesz się do innych kart zniżkowych, może ona stanowić rozsądny wybór.
* Karty „Family &amp; Friends Railcard” oraz „Two Together Railcard” sprawdzają się tylko w swoich dedykowanych zastosowaniach (pierwsza z nich wymaga obecności co najmniej jednego dziecka, a druga zakłada, że ​​obie wskazane na karcie osoby podróżują razem). Choć można dzięki nim uzyskać zniżkę na papierowy bilet okresowy (jako część dłuższej podróży), w innych sytuacjach w Londynie są one bezużyteczne i nie działają w systemie Oyster.
* Karta „[https://www.railcard.co.uk/disabled-persons-railcard/ Disabled Persons Railcard]” jest jedną z najlepszych opcji, gdyż zapewnia 33% zniżki na przejazdy z Oyster przez cały dzień (co istotne, również w godzinach szczytu). Kryteria jej uzyskania są jednak dość restrykcyjne.
Istnieją również inne, lokalne karty zniżkowe ([https://www.nationalrail.co.uk/railcards/regional-railcards/ szczegóły tutaj]), jednak wykraczają one poza zakres tego artykułu.

Warto zauważyć, że w przypadku większości kart zniżkowych obowiązuje dolny limit opłaty za przejazdy w porannym szczycie komunikacyjnym; oznacza to, że korzystając z karty w tym czasie, trzeba zapłacić minimalną stawkę (wynoszącą około 12 funtów). Wyjątek stanowi karta „Disabled Persons Railcard” (dla której taki limit w ogóle nie istnieje) oraz karta „16-25 Railcard” w miesiącach lipiec i sierpień; ograniczenie to nie dotyczy również biletów kupowanych z wyprzedzeniem (tzw. *advance tickets*). Karta „Senior Railcard” nie jest w tym czasie honorowana.

Jeśli posiadasz uprawniającą do zniżki kartę kolejową, musisz poprosić personel stacji TfL o przypisanie tej zniżki do swojej karty Oyster. Zniżka ta będzie obowiązywać tak długo, jak ważna pozostaje karta kolejowa. Zazwyczaj turyści nie powinni kupować karty zniżkowej na przejazdy kolejowe (tzw. *railcard*), chyba że ich głównym celem jest podróżowanie po Londynie (i to przez co najmniej miesiąc), planują tylko jedną lub dwie kosztowne podróże pociągiem albo zamierzają korzystać z lokalnych biletów sieciowych typu *rover* lub *ranger* (więcej informacji w artykule [[Koleją po Wielkiej Brytanii]]); osoby takie powinny raczej zapoznać się z zamieszczonymi poniżej informacjami na temat ofert Eurorail i Britrail.

== Dla turysty ==
=== Dotarcie do Londynu ===
A więc dotarłeś do [[Londyn]]u. Na razie założymy, że dotarłeś do [[Port lotniczy Londyn-Heathrow|Heathrow]]; szczegółowe informacje dotyczące pozostałych lotnisk zostaną podane w dalszej części.&lt;gallery widths=&quot;200&quot; heights=&quot;200&quot; caption=&quot;Cztery różne sposoby na dotarcie do centrum Londynu. Który z nich wybrać?&quot;&gt;
File:332002 at Paddington ABU.jpg|Heathrow Express – nie bierz tego, jeśli nie masz biletu z wyprzedzeniem.
File:Heathrow Terminal 4 railway stn 14th June 2022 16.jpg|Elizabeth Line – nie tania – ale korzysta z nakładek
File:Heathrow Terminal 5 platform 6 look east 1973 stock.JPG|Linia Piccadilly – najtańsza opcja kolei (chyba, że ​​skorzystasz z cappingu).
File:Carousel Buses 809 on Route A30, Heathrow Central (13020945444).jpg|Autobus – zdecydowanie najtańsza opcja, ale powolna.
&lt;/gallery&gt;Istnieją trzy popularne sposoby dotarcia do centrum [[Londyn]]u z [[Port lotniczy Londyn-Heathrow|lotniska Heathrow]]:

* Heathrow Express: połączenie bezpośrednie (bez przystanków po drodze) z Heathrow na stację Paddington; czas przejazdu wynosi 15 minut.
* Elizabeth Line: połączenie z ''przystankami'' pośrednimi, prowadzące z Heathrow na stację Paddington (skąd można przesiąść się na pociągi do [[Reading]]) oraz do Abbey Wood i Shenfield.
* Piccadilly Line: najwolniejsza z trzech opcji; podróż z Heathrow na Leicester Square zajmuje około 50 minut. Linia ta biegnie aż do stacji Cockfosters w północno-wschodnim Londynie.
Z Heathrow można również dojechać autobusem TfL. Która z tych opcji będzie zatem najlepsza pod kątem kosztów?

* Heathrow Express jest zazwyczaj zbyt drogi. Elizabeth Line oferuje podobne połączenie co Heathrow Express, ale w znacznie niższej cenie; ponadto przejazdy tą linią wliczają się do dziennego limitu opłat (tzw. *daily cap*) dla stref 1–6 (czego nie obejmuje Heathrow Express, więc za kolejne przejazdy metrem tego dnia trzeba by płacić osobno). Wyjątkiem jest sytuacja, w której posiada się bilet kupiony z wyprzedzeniem – choć są one stosunkowo tanie, zachowują ważność tylko w konkretnym dniu i nie podlegają zasadom naliczania limitów opłat.
* Elizabeth Line nie należy do tanich środków transportu. Jednakże przejazdy tą linią wliczają się do dziennego limitu opłat dla stref 1–6, co czyni ją opłacalnym wyborem, jeśli planujesz intensywne podróżowanie danego dnia (tj. wykonanie kilku oddzielnych przejazdów) – po osiągnięciu limitu nie ponosisz już dodatkowych kosztów. Kluczowe jest tu pojęcie „oddzielnych” przejazdów: płaci się za podróż z punktu A do punktu B, a przesiadki między pociągami są bezpłatne (zasada ta nie dotyczy Heathrow Express).
* Jeśli planujesz tylko jeden lub dwa oddzielne przejazdy metrem w ciągu dnia, najlepszym wyborem będzie Piccadilly Line, która jest znacznie tańsza od pozostałych opcji.
* Jeśli czas nie gra roli, warto wybrać autobus (więcej informacji w sekcji ''Autobusy'' poniżej).

=== Dopłata National Rail ===
Dotarłeś już do Londynu i postanawiasz przenocować w okolicach Clapham Junction (w końcu to długa podróż!). Następnego dnia chcesz udać się do South Kensington (by na przykład odwiedzić tamtejsze muzeum). Jak tam dotrzeć? Google Maps prawdopodobnie zaproponuje jedną z poniższych opcji:

* Bezpośredni autobus do South Kensington (linia 345 lub 49) – to sensowne rozwiązanie, ale przyjrzymy się mu później.
* Pociąg przewoźnika Southern do stacji London Victoria, a następnie przejazd linią District lub Circle w kierunku zachodnim do South Kensington.
* Pociąg South Western Railway do stacji London Waterloo, a następnie – korzystając z dowolnego wariantu trasy – przejazd metrem do stacji South Kensington.
* Pociąg London Overground do stacji West Brompton, a następnie linia District do South Kensington.
Na pierwszy rzut oka, biorąc pod uwagę system strefowy, te trzy opcje wydają się podobne: jedziesz pociągiem ze strefy 2 do strefy 1. Jednak większość osób prawdopodobnie nie zauważy, że w rzeczywistości tak nie jest, i przepłaci za przejazd. Według narzędzia TfL do sprawdzania cen biletów (stan na styczeń 2023):
{| class=&quot;wikitable mw-collapsible&quot;
|+Koszty według opcji
!Opcja
!Szczyt
!Poza szczytem
|-
|2 lub 3
|5
|4.4
|-
|4
|3.2
|2.6
|}

Zauważ, że różnica w cenie pojedynczego przejazdu wynosi 1,80 funta! O co więc chodzi? Odpowiedź na to pytanie wymagałaby omówienia dość złożonego zagadnienia, które prawdopodobnie wprawiłoby przeciętnego turystę w zakłopotanie. Wyjaśnienie w stylu „wytłumacz mi to tak, jakbym miał 5 lat” wyglądałoby mniej więcej tak:

&lt;blockquote&gt;
Podróżując po Londynie, zawsze – o ile to możliwe – wybieraj usługi TfL. Obejmuje to metro (Tube), a także kolej naziemną (Overground) oraz linię Elizabeth, chyba że planujesz tego dnia odbyć wiele przejazdów.&lt;/blockquote&gt;Bardziej szczegółowe wyjaśnienie znajduje się poniżej:
&lt;blockquote&gt;

Podczas podróży z wykorzystaniem usług National Rail lub TfL zostaniesz przypisany do jednej z trzech grup: wyłącznie TfL, wyłącznie National Rail lub opcji mieszanej (trasy łączonej) – przy czym średnie ceny w tych grupach rosną w podanej kolejności.

Wybierając opcję 2 lub 3, odbywasz podróż ''mieszaną'', obejmującą zarówno przejazdy usługami spoza sieci TfL (w tym przypadku Southern lub South Western Railway), jak i usługami TfL (tutaj: londyńskim metrem). Powoduje to przejście na wyższy próg cenowy – koszt jest wyższy niż w przypadku podróży wyłącznie usługami TfL (co miałoby miejsce przy opcji 4, ponieważ London Overground, mimo że stanowi część systemu National Rail, jest usługą zarządzaną przez TfL).

Oczywiście, jeśli podróżujesz na tyle często, by osiągnąć limit opłat (tzw. *cap*) dla danego dnia lub tygodnia, powyższe kwestie tracą znaczenie; wysokość limitu nie zależy bowiem od sposobu podróżowania (z wyjątkiem przejazdów autobusami). &lt;/blockquote&gt;

=== Autobusy ===
[[Plik:Go_Ahead_London_Bus_route_68.jpg|thumb|Autobus TfL w Londynie]]
Podróżowanie autobusami po Londynie może być tanim sposobem na przemieszczanie się po mieście:

* Nie obowiązuje tu podział na godziny szczytu i poza szczytem – cena przejazdu jest taka sama przez cały dzień. Pojedynczy bilet jest zazwyczaj tańszy niż najtańszy bilet na metro (z pewnymi wyjątkami, jeśli korzystasz ze zniżki typu Railcard i podróżujesz poza pierwszą strefą).
* W przypadku autobusów (i tramwajów) nie obowiązuje system strefowy – opłata jest stała niezależnie od punktu początkowego i docelowego podróży.
* Wiele autobusów kursuje w nocy – jest ich znacznie więcej niż pociągów metra czy kolei krajowej (National Rail).
* System uwzględnia mechanizm limitu opłat (tzw. *capping*): jeśli osiągniesz już dzienny limit kosztów, za kolejne przejazdy autobusami nie płacisz.
* Jeśli korzystasz wyłącznie z autobusów, obowiązuje oddzielny, niższy limit dzienny (odpowiednik kosztu trzech pojedynczych przejazdów) oraz limit tygodniowy.
* Przesiadki między autobusami w ciągu 62 minut są wliczone w cenę pojedynczego biletu.
* Jeśli na karcie Oyster brakuje środków, nadal możesz wsiąść do autobusu (co spowoduje powstanie ujemnego salda na karcie). Konieczne będzie jednak doładowanie karty przed jej ponownym użyciem – nawet w przypadku przesiadki.
Głównym problemem, z jakim mogą zetknąć się pasażerowie, jest ''prędkość''. Autobusy poruszają się wolno, zwłaszcza w Londynie; niektóre z nich (szczególnie w pierwszej strefie i w godzinach szczytu) osiągają średnią prędkość wynoszącą zaledwie 10 km/h. Szybciej dotrzesz do celu, korzystając z kolei lub metra. Z drugiej strony, wolne tempo jazdy sprawia, że ​​niektóre trasy autobusowe świetnie nadają się do zwiedzania miasta.

Uwaga – zwłaszcza poza Londynem (gdzie również kursują niektóre autobusy TfL) można napotkać pojazdy nieobsługiwane przez TfL. Powyższe zasady ich nie dotyczą, ponieważ funkcjonują one w ramach całkowicie odrębnych systemów.

=== Z dziećmi ===
* Dzieci poniżej 5. roku życia: podróżują bezpłatnie – zasada ta obowiązuje we wszystkich środkach transportu kolejowego w Wielkiej Brytanii.
* Dzieci w wieku od 5 do 10 lat (włącznie): zawsze podróżują bezpłatnie autobusami i tramwajami oraz w towarzystwie osoby dorosłej. Podróżując samodzielnie, mogą korzystać z bezpłatnych przejazdów metrem (London Underground) oraz wybranymi pociągami National Rail, jeśli posiadają kartę „5–10 Zip Oyster” (o którą mogą ubiegać się również osoby niebędące rezydentami Wielkiej Brytanii) – [https://tfl.gov.uk/fares/free-and-discounted-travel/5-10-zip-oyster-photocard szczegóły na tej stronie].
* Dzieci w wieku od 11 do 15 lat: na zwykłej karcie Oyster lub karcie Oyster dla odwiedzających (Visitor Oyster card) można aktywować – na określony czas (ok. dwóch tygodni) – zniżkę 50% w systemie PAYG (płatność za przejazd, z uwzględnieniem obowiązujących limitów dziennych opłat); jest to rozwiązanie przydatne dla rodzin odwiedzających Londyn. Zniżkę może aktywować pracownik stacji metra. Warto pamiętać, że obejmuje ona zarówno metro, jak i autobusy. Alternatywą jest wyrobienie karty „[https://tfl.gov.uk/fares/free-and-discounted-travel/11-15-zip-oyster-photocard 11–15 Zip Oyster]”. Ponadto dzieci poniżej 16. roku życia podróżują [heathrowexpress.com/ticket-fares#/ bezpłatnie] pociągiem Heathrow Express, jeśli towarzyszą im pasażerowie płacący za bilet (dotyczy to również pierwszej klasy) lub jeśli posiadają dowód wylotu/przylotu z/na lotnisko Heathrow w tym samym dniu.
* Osoby w wieku 16–18 lat: traktowane są jak dorośli. Mogą jednak korzystać z karty „[https://tfl.gov.uk/fares/free-and-discounted-travel/16-plus-zip-oyster-photocard 16+ Zip Oyster]”, uprawniającej do 50% zniżki na przejazdy metrem i autobusami.
Należy pamiętać, że karty Zip Oyster trzeba zamawiać z wyprzedzeniem i są one ''zazwyczaj'' przeznaczone dla rezydentów Wielkiej Brytanii; jeśli więc jako turysta planujesz z nich skorzystać, musisz złożyć wniosek odpowiednio wcześnie. Pobierana jest również opłata za wydanie karty, jednak oszczędności powinny szybko ją zrekompensować (chyba że podróżujesz tylko na jeden lub dwa dni).

=== Korzystanie z biletów papierowych ===
Plakaty TfL zniechęcają do korzystania z papierowych biletów w [[Londyn]]ie – i słusznie. Ceny ustalono tak, że zakup biletu papierowego jest zazwyczaj znacznie droższy niż korzystanie z karty Oyster lub płatności zbliżeniowej (warto zauważyć, że bilety papierowe w ogóle nie obowiązują w autobusach i tramwajach). Dotyczy to również dzieci (w ich przypadku lepiej skorzystać ze ''zniżki Young Child'' opisanej powyżej). Podobnie nie warto kupować papierowego biletu okresowego (Travelcard). Istnieje jednak kilka sytuacji, w których warto skorzystać z biletu papierowego:

* Jeśli chcesz zwiedzać londyńskie metro dla przyjemności lub podziwiać architekturę stacji. W przypadku wejścia do systemu z kartą Oyster lub płatnością zbliżeniową obowiązuje limit czasu na zakończenie podróży i opuszczenie stacji; jego przekroczenie skutkuje naliczeniem dodatkowej opłaty. Choć opłatę tę można odzyskać, kontaktując się z TfL, konieczność wielokrotnego załatwiania tej sprawy bywa uciążliwa – dlatego lepszym rozwiązaniem może być zakup papierowego biletu dziennego (Day Travelcard), który uprawnia do nielimitowanych przejazdów w obrębie wskazanych stref przez cały dzień.
* Jeśli spełnione są wszystkie poniższe warunki: posiadasz kartę zniżkową kolejową (Railcard) oferującą zniżkę wyłącznie poza godzinami szczytu (np. 16-25 Railcard), chcesz podróżować w godzinach '''wieczornego''' szczytu, '''''planujesz podróż łączoną (TfL i National Rail)'''' ''i'' nie przewidujesz osiągnięcia limitu dziennych wydatków (tzw. *daily cap*). Wynika to z faktu, że National Rail definiuje godziny szczytu wyłącznie jako czas przed godziną 9:30. Oznacza to, że korzystając z karty Oyster lub płatności zbliżeniowej w godzinach 16:00–19:00, zapłacisz stawkę obowiązującą w szczycie. Natomiast w przypadku biletu papierowego przejazd ten jest traktowany jako odbyty poza szczytem, ​​dzięki czemu naliczana jest zniżka 33% wynikająca z posiadania karty Railcard (warto zauważyć, że w przeciwieństwie do systemu Oyster, zwykły papierowy bilet National Rail nie przewiduje oddzielnej zniżki poza szczytem), co obniża koszt w porównaniu do standardowej stawki TfL w godzinach szczytu bez zniżki. W niektórych przypadkach – w zależności od rodzaju karty Railcard – podobne rozwiązanie może sprawdzić się również w porannym szczycie (ponieważ większość kart Railcard narzuca w innych sytuacjach minimalną cenę biletu). * Jeśli planujesz odbyć tylko jeden przejazd środkami transportu TfL (lub podróżować tylko przez jeden dzień) i nie możesz skorzystać z płatności zbliżeniowych (np. ze względu na koszt 7 funtów za kartę Oyster).
A co w przypadku podróży poza Londyn? Sprawa się komplikuje, zwłaszcza jeśli korzystasz ze zniżki typu „railcard”. Posłużmy się przykładem: załóżmy, że chcesz pojechać ze stacji Paddington do [[Reading]]. Masz kilka opcji:

* Możesz skorzystać z płatności zbliżeniowej. Kosztuje to 26 funtów w godzinach szczytu (według definicji TfL) i 11,6 funta poza szczytem.
* Możesz kupić bilet National Rail na przejazd poza szczytem za 22,6 funta (jest on ważny w czasie wieczornego szczytu TfL, ale nie porannego). Bilet na przejazd w godzinach szczytu kosztuje 27,6 funta.
Na pierwszy rzut oka płatność zbliżeniowa ''wydaje'' się dobrym wyborem. Co jednak, jeśli posiadasz kartę zniżkową (railcard) uprawniającą np. do 30% zniżki? Wówczas koszt spada do odpowiednio 14,90 funta (poza szczytem) i 18,20 funta (w szczycie) – płatność zbliżeniowa jest tańsza w przypadku taryfy poza szczytem TfL, ale droższa w porównaniu z biletem na szczyt. Pamiętaj, że przy płatności zbliżeniowej nie można skorzystać ze zniżki railcard.

A co w przypadku podróży ''w obie'' strony?

* Jeśli korzystasz z płatności zbliżeniowej, koszt podróży w obie strony to po prostu dwukrotność ceny pojedynczego przejazdu, czyli odpowiednio 23,20 funta i 52 funty.
* Jeśli ''nie'' masz karty zniżkowej i chcesz wrócić tego samego dnia, koszty wynoszą 26,70 funta (poza szczytem) i 52,10 funta (w szczycie). Zauważ, że w przypadku biletu poza szczytem droga powrotna jest praktycznie darmowa, jednak płatność zbliżeniowa i tak wypada korzystniej niż bilet papierowy.
* Jeśli ''nie'' masz karty zniżkowej i chcesz wrócić innego dnia (w ciągu miesiąca), koszt poza szczytem wynosi 32 funty. Tutaj również płatność zbliżeniowa wygrywa z biletem papierowym.
* Jeśli jednak posiadasz kartę zniżkową, koszt biletu powrotnego poza szczytem spada do 14,95 funta. To rozwiązanie jest korzystniejsze niż płatność zbliżeniowa.
Warto dodać, że przy ''wielu'' przejazdach w ciągu tygodnia w przypadku płatności zbliżeniowej obowiązuje mechanizm limitowania kosztów (tzw. capping), czego nie oferuje bilet papierowy.
 
W skrócie:

* Płatności zbliżeniowe są często korzystniejszym rozwiązaniem, jednak przed zakupem warto porównać koszty z ceną biletu papierowego – zwłaszcza jeśli posiadasz kartę zniżkową (railcard) lub planujesz podróż w godzinach ''wieczornego'' szczytu.
* Londyński system taryfowy bywa dość złożony i niejasny dla osób niezaznajomionych z tematem, dlatego omówienie wszystkich jego szczegółów i niuansów nie jest możliwe.

=== Eurorail i Britrail ===
Jest to program dostępny ''wyłącznie'' dla mieszkańców spoza [[Wielka Brytania|Wielkiej Brytanii]], w ramach którego mogą otrzymać bilety kolejowe ze znaczną zniżką. W tej sekcji omówiono, w jaki sposób można z nich korzystać w Londynie; pełne omówienie tych dwóch schematów wykracza poza zakres tego artykułu.

Jeśli posiadasz bilet Eurorail/Britrail (lub Rovers/Rangers), który jest ważny na terenie [[Anglia|Anglii]], możesz

* '''nie można''' z niego korzystać w londyńskim metrze
* '''nie można''' go używać w londyńskich autobusach ani tramwajach
* '''można''' z niego korzystać w londyńskiej kolei naziemnej
* '''można''' z niego korzystać na linii Elizabeth Line
* '''można''' z niego korzystać na lotniskach Heathrow i Gatwick Express (które, jak zauważyliśmy, są bardzo kosztowne w stosunku do oferty); z Heathrow Express nie można jednak korzystać w przypadku osób podróżujących Rangerem/Roverem.
* '''można''' go używać w dowolnej innej usłudze kolei krajowej (takiej jak Thameslink)
Należy w szczególności zwrócić uwagę na pokrywanie się usług TfL i kolei krajowych. Linie London Overground i Elizabeth Lines są częścią TfL, ale są także częścią systemu kolei krajowych. Oznacza to, że programy będące częścią TfL (takie jak capping i Oyster) i National Rail (takie jak Eurorail) obowiązują w obu przypadkach, co oznacza, że ​​w przypadku tych dwóch usług można korzystać z biletów Eurorail/Britrail. Może to spowodować zamieszanie wśród pracowników TfL niezaznajomionych z tym schematem, dlatego może być konieczne delikatne przedstawienie im tego schematu.

Ponadto: niektóre bilety Eurorail/Britrail są ''elastyczne'', co oznacza, że ​​przed skorzystaniem z nich należy aktywować bilet dzienny. Korzystanie z tego programu nie jest dobrym pomysłem, chyba że planujesz podróż poza Londyn (lub nie możesz skorzystać z niego w żaden inny sposób), ponieważ ograniczenie prawie zawsze będzie tańsze.

Jeśli planujesz korzystać z tego schematu w połączeniu z Oyster lub bezdotykowo, musisz dotknąć przed użyciem karnetu.

Należy pamiętać, że rezerwacje zazwyczaj nie są dostępne (lub wymagane) na pociągi w [[Londyn]]ie.

{{zarys}}

[[Kategoria:Londyn]]</text>
      <sha1>40lu4ryaevqnwobit43c89lg5914lr6</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>158872</id>
      <parentid>158871</parentid>
      <timestamp>2026-09-24T15:44:57Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Moromar</username>
        <id>2451</id>
      </contributor>
      <comment>/* Korzystanie z biletów papierowych */</comment>
      <origin>158872</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="29889" sha1="cnfmp2wb1g68yorhvxuq4vnmudfawhj" xml:space="preserve">{{top-banner}}
Jest to przewodnik po transporcie publicznym w Londynie, ze szczególnym naciskiem na optymalizację kosztów.

== Korzystanie z tego przewodnika ==
Większość użytkowników skorzysta z sekcji Definicje i „Dla turystów”; mieszkańcy lub osoby odwiedzające [[Londyn]] na dłużej powinni również przeczytać ostatnią sekcję. Niniejszy przewodnik został napisany w taki sposób, aby zapewnić przegląd systemu transportu publicznego w [[Londyn]]ie, ale jednocześnie skupić się na optymalizacji kosztów. Oznacza to, że koncentrujemy się na tym, jak podróżni i mieszkańcy mogą zaoszczędzić pieniądze na podróżach, które w mieście takim jak [[Londyn]], gdzie transport bywa dość drogi, mogą być znaczne. System taryfowy jest również dość skomplikowany i zawiły, nawet dla mieszkańców, dlatego staramy się go uprościć również w tym artykule.

Ceny biletów wymienione w tym artykule mogą ulec zmianie; w związku z tym staramy się ograniczać ich liczbę do minimum. Ceny przejazdów można znaleźć na stronach internetowych TfL lub National Rail.

Niektóre zaawansowane techniki nie zostały omówione w tym artykule, szczególnie te, które mogą być przydatne lub mieć zastosowanie poza Londynem – zapoznaj się z tą stroną. Na przykład nie omawiamy użyteczności Eurorail, koncentrując się na tym, jak można z niego korzystać w Londynie.

== Definicje ==
=== Karta Oyster ===
[[Plik:TfL_Oyster_Card.jpg|thumb|Karta Oyster]]
To plastikowa karta wielokrotnego doładowania, której można używać do podróżowania po [[Londyn]]ie – obejmuje to metro, autobusy oraz większość połączeń kolejowych National Rail w granicach miasta (i na pobliskich przedmieściach). Wyjątkiem jest linia Elizabeth Line na odcinku od Iver do [[Reading]], gdzie karty te nie są honorowane.

=== TfL ===
[[Plik:Transport-for-London-Logo.svg|thumb|Logo TfL]]
Transport for London (TfL) to organ publiczny odpowiedzialny za większość londyńskiego systemu transportowego. Obejmuje on między innymi:

* metro (znane również jako ''Tube''), w tym także kolej DLR (Docklands Light Railway), która na potrzeby niniejszego artykułu jest traktowana jako część londyńskiego metra;
* London Overground oraz Elizabeth Line (choć często utożsamia się je z metrem, w rzeczywistości stanowią odrębne systemy, co zostanie wyjaśnione w dalszej części artykułu);
* autobusy (ściślej mówiąc, TfL ''zarządza'' przewozami i ustala m.in. wysokość opłat, podczas gdy faktyczną obsługę tras prowadzą prywatne firmy);
* oraz system kart Oyster (opisany powyżej).

=== National Rail ===
[[Plik:National Rail and Underground.png|thumb|Logo londyńskiego metra oraz logo „podwójnej strzałki” sieci National Rail. Niektóre stacje w Londynie są obsługiwane zarówno przez metro, jak i przez pociągi National Rail (na przykład stacja Barking).]]
Jest to sieć kolejowa w [[Wielka Brytania|Wielkiej Brytanii]], obecna głównie w [[Londyn]]ie. Należy zauważyć, że ''National Rail'' to po prostu nazwa handlowa, która łączy niezliczoną ilość firm, z których każda świadczy własne usługi kolejowe. W [[Londyn]]ie są to koleje Southern, South Western Railway, Southeastern i Thameslink. Bilet kolejowy na dowolne miejsce w [[Wielka Brytania|Wielkiej Brytanii]] możesz zarezerwować u dowolnego przewoźnika kolejowego. Biorąc pod uwagę wpływ TfL w [[Londyn]]ie, wiele programów TfL współpracuje z pociągami National Rail w [[Londyn]]ie, co wyjaśnimy później.

Zauważyliśmy powyżej, że London Overground i Elizabeth Line różnią się od londyńskiego metra. Kluczowa różnica polega na tym, że te dwa połączenia są również częścią National Rail, co oznacza, że ​​programy kolei krajowych, które nie obowiązują w londyńskim metrze (takie jak Britrail, który wyjaśnimy później), obowiązują w tych dwóch usługach.

=== Zbliżeniowo ===
Metoda ta polega na płatności zbliżeniowej kartą kredytową lub debetową bądź przy użyciu usług takich jak Apple Pay, Google Pay czy Fitbit Pay. Można z niej korzystać w przypadku wszystkich usług transportowych na terenie [[Londyn]]u oraz wybranych połączeń kolejowych w jego okolicach. Płatności zbliżeniowe mogą być akceptowane również przez innych przewoźników autobusowych, jednak kwestia ta wykracza poza zakres niniejszego artykułu.

Głównym problemem jest to, że płatności zbliżeniowe nie uwzględniają systemów zniżkowych, takich jak karty zniżkowe na przejazdy kolejowe (tzw. *railcards*, które omówimy w dalszej części); w takich przypadkach konieczne jest zakupienie biletu papierowego lub korzystanie z karty Oyster, o ile jest to dozwolone.

=== Bilet papierowy ===
[[Plik:London Underground Travelcard.jpg|thumb|Bilet okresowy („Travelcard”) w formie papierowej]]
Oczywiste jest, że jest to zwykły bilet na papierze.

=== System strefowy ===
[[File:London_Underground_Overground_DLR_Crossrail_map_zone.svg|border|frameless|888x888px]]

System ''strefowy'' to szereg regionów, które decydują, ile zapłacisz za przejazd, jeśli korzystasz z usług londyńskiego metra lub kolei krajowej. ''Ogólnie'' rzecz biorąc, mamy

* Strefa 1, która powszechnie odnosi się do tak zwanego centrum [[Londyn]]u
* Strefy 2–6 – poza centrum [[Londyn]]u, ale ogólnie w samym [[Londyn]]ie. Wyższe strefy zwykle tworzą obrzeża [[Londyn]]u.
* Strefy 7 - 9 - zazwyczaj poza [[Londyn]]em
* Strefy 10–16 (oznaczone jako A–F, choć oficjalnie nie są jako takie wymienione) – dla przypadków specjalistycznych, takich jak [[Port lotniczy Londyn-Gatwick|lotnisko Gatwick]], [[Watford]] Junction i Shenfield. Chociaż te strefy akceptują Oyster i płatności zbliżeniowe, kosztują więcej. Stacje te są oficjalnie określane na mapach metra jako „obowiązują taryfy specjalne” ze względu na koszty.
* Niektóre stacje (takie jak [[Luton]]) akceptują płatności zbliżeniowe, ale nie Oyster; stacje takie są generalnie poza zakresem tego artykułu.
Jeśli podróżujesz korzystając z Oyster lub bezdotykowo, zasadniczo będziesz podróżować ze Strefy x do Strefy y i zostaniesz obciążony odpowiednią opłatą za przejazd pomiędzy tymi strefami. Koszt przejazdu między dwiema konkretnymi stacjami można znaleźć na stronie https://tfl.gov.uk/fares/find-fares/tube-and-rail-fares/single-fare-finder. W całym artykule odniesiemy się do tej strony.

=== Godziny szczytu i poza szczytem ===
Jak sama nazwa wskazuje, zależy to od tego, kiedy wejdziesz do systemu transportowego (i, co najważniejsze, ''nie'' wyjdziesz). Jeśli wejdziesz w strefie taryfowej „szczytowej”, czyli zazwyczaj, zapłacisz wyższą cenę

* 6:30–9:30 i 16:00–19:00, tylko w dni powszednie (z wyłączeniem świąt państwowych), jeśli korzystasz z usług Oyster w usługach TfL lub National Rail
* w dowolnej chwili przed godziną 9:30, w przeciwnym razie tylko w dni powszednie
Ulga polega na tym, że jeśli w godzinach szczytu ''wieczornego'' udasz się do stacji w Strefie 1 (nie z niej), podróż będzie traktowana jako poza szczytem. Dzieje się tak dlatego, że większość ludzi będzie w tym czasie podróżować w przeciwnym kierunku.

Również oddział London Overground [[Watford]] Junction - Euston ma nieco inną politykę w godzinach szczytu i poza szczytem. W szczególności Twoja podróż odbywa się poza szczytem, ​​jeśli podróż w ramach „szczytowej” podróży przebiega w „złym” kierunku. Jeśli jedziesz z Watford Junction (lub stacji pośredniej) do Euston, będzie to wieczorem (i rano w przeciwnym kierunku).

=== Zwieńczenie ===
Oznacza to, że jeśli opłacasz przejazdy tą samą kartą Oyster lub kartą zbliżeniową, łączny koszt podróży w ciągu dnia lub tygodnia zostanie ograniczony do określonej górnej granicy, a kolejne przejazdy będą bezpłatne (z wyjątkiem sytuacji, w których mechanizm ten nie ma zastosowania, np. w przypadku pociągów Heathrow Express). Wysokość tego limitu zależy od stref, przez które podróżujesz (patrz wyżej). W przypadku korzystania wyłącznie z autobusów obowiązuje odrębny, niższy limit.

=== Karty kolejowe ===
[[Plik:16-25 Railcard online November 2008.jpg|thumb|Przykład karty zniżkowej na przejazdy kolejowe. Karty te można również uzyskać w formie cyfrowej za pośrednictwem aplikacji na smartfona.]]
To program sieci National Rail oferujący zniżki na przejazdy kolejowe dla określonych grup osób.

* W [[Londyn]]ie karta „16-25 Railcard” (oraz „26-30 Railcard”) zapewnia 33% zniżki na przejazdy poza godzinami szczytu (również w przypadku korzystania z systemu Oyster). Karta „[https://www.senior-railcard.co.uk/help/faqs/ Senior Railcard]” działa na tej samej zasadzie w przypadku osób w wieku 60 lat i starszych.
* Karta „[https://www.network-railcard.co.uk/ Network Railcard]” jest mniej korzystnym rozwiązaniem, ponieważ nie tylko nie działa w systemie Oyster, ale ma również ograniczenia terytorialne na terenie Londynu. Jeśli jednak planujesz wiele podróży w tym regionie i nie kwalifikujesz się do innych kart zniżkowych, może ona stanowić rozsądny wybór.
* Karty „Family &amp; Friends Railcard” oraz „Two Together Railcard” sprawdzają się tylko w swoich dedykowanych zastosowaniach (pierwsza z nich wymaga obecności co najmniej jednego dziecka, a druga zakłada, że ​​obie wskazane na karcie osoby podróżują razem). Choć można dzięki nim uzyskać zniżkę na papierowy bilet okresowy (jako część dłuższej podróży), w innych sytuacjach w Londynie są one bezużyteczne i nie działają w systemie Oyster.
* Karta „[https://www.railcard.co.uk/disabled-persons-railcard/ Disabled Persons Railcard]” jest jedną z najlepszych opcji, gdyż zapewnia 33% zniżki na przejazdy z Oyster przez cały dzień (co istotne, również w godzinach szczytu). Kryteria jej uzyskania są jednak dość restrykcyjne.
Istnieją również inne, lokalne karty zniżkowe ([https://www.nationalrail.co.uk/railcards/regional-railcards/ szczegóły tutaj]), jednak wykraczają one poza zakres tego artykułu.

Warto zauważyć, że w przypadku większości kart zniżkowych obowiązuje dolny limit opłaty za przejazdy w porannym szczycie komunikacyjnym; oznacza to, że korzystając z karty w tym czasie, trzeba zapłacić minimalną stawkę (wynoszącą około 12 funtów). Wyjątek stanowi karta „Disabled Persons Railcard” (dla której taki limit w ogóle nie istnieje) oraz karta „16-25 Railcard” w miesiącach lipiec i sierpień; ograniczenie to nie dotyczy również biletów kupowanych z wyprzedzeniem (tzw. *advance tickets*). Karta „Senior Railcard” nie jest w tym czasie honorowana.

Jeśli posiadasz uprawniającą do zniżki kartę kolejową, musisz poprosić personel stacji TfL o przypisanie tej zniżki do swojej karty Oyster. Zniżka ta będzie obowiązywać tak długo, jak ważna pozostaje karta kolejowa. Zazwyczaj turyści nie powinni kupować karty zniżkowej na przejazdy kolejowe (tzw. *railcard*), chyba że ich głównym celem jest podróżowanie po Londynie (i to przez co najmniej miesiąc), planują tylko jedną lub dwie kosztowne podróże pociągiem albo zamierzają korzystać z lokalnych biletów sieciowych typu *rover* lub *ranger* (więcej informacji w artykule [[Koleją po Wielkiej Brytanii]]); osoby takie powinny raczej zapoznać się z zamieszczonymi poniżej informacjami na temat ofert Eurorail i Britrail.

== Dla turysty ==
=== Dotarcie do Londynu ===
A więc dotarłeś do [[Londyn]]u. Na razie założymy, że dotarłeś do [[Port lotniczy Londyn-Heathrow|Heathrow]]; szczegółowe informacje dotyczące pozostałych lotnisk zostaną podane w dalszej części.&lt;gallery widths=&quot;200&quot; heights=&quot;200&quot; caption=&quot;Cztery różne sposoby na dotarcie do centrum Londynu. Który z nich wybrać?&quot;&gt;
File:332002 at Paddington ABU.jpg|Heathrow Express – nie bierz tego, jeśli nie masz biletu z wyprzedzeniem.
File:Heathrow Terminal 4 railway stn 14th June 2022 16.jpg|Elizabeth Line – nie tania – ale korzysta z nakładek
File:Heathrow Terminal 5 platform 6 look east 1973 stock.JPG|Linia Piccadilly – najtańsza opcja kolei (chyba, że ​​skorzystasz z cappingu).
File:Carousel Buses 809 on Route A30, Heathrow Central (13020945444).jpg|Autobus – zdecydowanie najtańsza opcja, ale powolna.
&lt;/gallery&gt;Istnieją trzy popularne sposoby dotarcia do centrum [[Londyn]]u z [[Port lotniczy Londyn-Heathrow|lotniska Heathrow]]:

* Heathrow Express: połączenie bezpośrednie (bez przystanków po drodze) z Heathrow na stację Paddington; czas przejazdu wynosi 15 minut.
* Elizabeth Line: połączenie z ''przystankami'' pośrednimi, prowadzące z Heathrow na stację Paddington (skąd można przesiąść się na pociągi do [[Reading]]) oraz do Abbey Wood i Shenfield.
* Piccadilly Line: najwolniejsza z trzech opcji; podróż z Heathrow na Leicester Square zajmuje około 50 minut. Linia ta biegnie aż do stacji Cockfosters w północno-wschodnim Londynie.
Z Heathrow można również dojechać autobusem TfL. Która z tych opcji będzie zatem najlepsza pod kątem kosztów?

* Heathrow Express jest zazwyczaj zbyt drogi. Elizabeth Line oferuje podobne połączenie co Heathrow Express, ale w znacznie niższej cenie; ponadto przejazdy tą linią wliczają się do dziennego limitu opłat (tzw. *daily cap*) dla stref 1–6 (czego nie obejmuje Heathrow Express, więc za kolejne przejazdy metrem tego dnia trzeba by płacić osobno). Wyjątkiem jest sytuacja, w której posiada się bilet kupiony z wyprzedzeniem – choć są one stosunkowo tanie, zachowują ważność tylko w konkretnym dniu i nie podlegają zasadom naliczania limitów opłat.
* Elizabeth Line nie należy do tanich środków transportu. Jednakże przejazdy tą linią wliczają się do dziennego limitu opłat dla stref 1–6, co czyni ją opłacalnym wyborem, jeśli planujesz intensywne podróżowanie danego dnia (tj. wykonanie kilku oddzielnych przejazdów) – po osiągnięciu limitu nie ponosisz już dodatkowych kosztów. Kluczowe jest tu pojęcie „oddzielnych” przejazdów: płaci się za podróż z punktu A do punktu B, a przesiadki między pociągami są bezpłatne (zasada ta nie dotyczy Heathrow Express).
* Jeśli planujesz tylko jeden lub dwa oddzielne przejazdy metrem w ciągu dnia, najlepszym wyborem będzie Piccadilly Line, która jest znacznie tańsza od pozostałych opcji.
* Jeśli czas nie gra roli, warto wybrać autobus (więcej informacji w sekcji ''Autobusy'' poniżej).

=== Dopłata National Rail ===
Dotarłeś już do Londynu i postanawiasz przenocować w okolicach Clapham Junction (w końcu to długa podróż!). Następnego dnia chcesz udać się do South Kensington (by na przykład odwiedzić tamtejsze muzeum). Jak tam dotrzeć? Google Maps prawdopodobnie zaproponuje jedną z poniższych opcji:

* Bezpośredni autobus do South Kensington (linia 345 lub 49) – to sensowne rozwiązanie, ale przyjrzymy się mu później.
* Pociąg przewoźnika Southern do stacji London Victoria, a następnie przejazd linią District lub Circle w kierunku zachodnim do South Kensington.
* Pociąg South Western Railway do stacji London Waterloo, a następnie – korzystając z dowolnego wariantu trasy – przejazd metrem do stacji South Kensington.
* Pociąg London Overground do stacji West Brompton, a następnie linia District do South Kensington.
Na pierwszy rzut oka, biorąc pod uwagę system strefowy, te trzy opcje wydają się podobne: jedziesz pociągiem ze strefy 2 do strefy 1. Jednak większość osób prawdopodobnie nie zauważy, że w rzeczywistości tak nie jest, i przepłaci za przejazd. Według narzędzia TfL do sprawdzania cen biletów (stan na styczeń 2023):
{| class=&quot;wikitable mw-collapsible&quot;
|+Koszty według opcji
!Opcja
!Szczyt
!Poza szczytem
|-
|2 lub 3
|5
|4.4
|-
|4
|3.2
|2.6
|}

Zauważ, że różnica w cenie pojedynczego przejazdu wynosi 1,80 funta! O co więc chodzi? Odpowiedź na to pytanie wymagałaby omówienia dość złożonego zagadnienia, które prawdopodobnie wprawiłoby przeciętnego turystę w zakłopotanie. Wyjaśnienie w stylu „wytłumacz mi to tak, jakbym miał 5 lat” wyglądałoby mniej więcej tak:

&lt;blockquote&gt;
Podróżując po Londynie, zawsze – o ile to możliwe – wybieraj usługi TfL. Obejmuje to metro (Tube), a także kolej naziemną (Overground) oraz linię Elizabeth, chyba że planujesz tego dnia odbyć wiele przejazdów.&lt;/blockquote&gt;Bardziej szczegółowe wyjaśnienie znajduje się poniżej:
&lt;blockquote&gt;

Podczas podróży z wykorzystaniem usług National Rail lub TfL zostaniesz przypisany do jednej z trzech grup: wyłącznie TfL, wyłącznie National Rail lub opcji mieszanej (trasy łączonej) – przy czym średnie ceny w tych grupach rosną w podanej kolejności.

Wybierając opcję 2 lub 3, odbywasz podróż ''mieszaną'', obejmującą zarówno przejazdy usługami spoza sieci TfL (w tym przypadku Southern lub South Western Railway), jak i usługami TfL (tutaj: londyńskim metrem). Powoduje to przejście na wyższy próg cenowy – koszt jest wyższy niż w przypadku podróży wyłącznie usługami TfL (co miałoby miejsce przy opcji 4, ponieważ London Overground, mimo że stanowi część systemu National Rail, jest usługą zarządzaną przez TfL).

Oczywiście, jeśli podróżujesz na tyle często, by osiągnąć limit opłat (tzw. *cap*) dla danego dnia lub tygodnia, powyższe kwestie tracą znaczenie; wysokość limitu nie zależy bowiem od sposobu podróżowania (z wyjątkiem przejazdów autobusami). &lt;/blockquote&gt;

=== Autobusy ===
[[Plik:Go_Ahead_London_Bus_route_68.jpg|thumb|Autobus TfL w Londynie]]
Podróżowanie autobusami po Londynie może być tanim sposobem na przemieszczanie się po mieście:

* Nie obowiązuje tu podział na godziny szczytu i poza szczytem – cena przejazdu jest taka sama przez cały dzień. Pojedynczy bilet jest zazwyczaj tańszy niż najtańszy bilet na metro (z pewnymi wyjątkami, jeśli korzystasz ze zniżki typu Railcard i podróżujesz poza pierwszą strefą).
* W przypadku autobusów (i tramwajów) nie obowiązuje system strefowy – opłata jest stała niezależnie od punktu początkowego i docelowego podróży.
* Wiele autobusów kursuje w nocy – jest ich znacznie więcej niż pociągów metra czy kolei krajowej (National Rail).
* System uwzględnia mechanizm limitu opłat (tzw. *capping*): jeśli osiągniesz już dzienny limit kosztów, za kolejne przejazdy autobusami nie płacisz.
* Jeśli korzystasz wyłącznie z autobusów, obowiązuje oddzielny, niższy limit dzienny (odpowiednik kosztu trzech pojedynczych przejazdów) oraz limit tygodniowy.
* Przesiadki między autobusami w ciągu 62 minut są wliczone w cenę pojedynczego biletu.
* Jeśli na karcie Oyster brakuje środków, nadal możesz wsiąść do autobusu (co spowoduje powstanie ujemnego salda na karcie). Konieczne będzie jednak doładowanie karty przed jej ponownym użyciem – nawet w przypadku przesiadki.
Głównym problemem, z jakim mogą zetknąć się pasażerowie, jest ''prędkość''. Autobusy poruszają się wolno, zwłaszcza w Londynie; niektóre z nich (szczególnie w pierwszej strefie i w godzinach szczytu) osiągają średnią prędkość wynoszącą zaledwie 10 km/h. Szybciej dotrzesz do celu, korzystając z kolei lub metra. Z drugiej strony, wolne tempo jazdy sprawia, że ​​niektóre trasy autobusowe świetnie nadają się do zwiedzania miasta.

Uwaga – zwłaszcza poza Londynem (gdzie również kursują niektóre autobusy TfL) można napotkać pojazdy nieobsługiwane przez TfL. Powyższe zasady ich nie dotyczą, ponieważ funkcjonują one w ramach całkowicie odrębnych systemów.

=== Z dziećmi ===
* Dzieci poniżej 5. roku życia: podróżują bezpłatnie – zasada ta obowiązuje we wszystkich środkach transportu kolejowego w Wielkiej Brytanii.
* Dzieci w wieku od 5 do 10 lat (włącznie): zawsze podróżują bezpłatnie autobusami i tramwajami oraz w towarzystwie osoby dorosłej. Podróżując samodzielnie, mogą korzystać z bezpłatnych przejazdów metrem (London Underground) oraz wybranymi pociągami National Rail, jeśli posiadają kartę „5–10 Zip Oyster” (o którą mogą ubiegać się również osoby niebędące rezydentami Wielkiej Brytanii) – [https://tfl.gov.uk/fares/free-and-discounted-travel/5-10-zip-oyster-photocard szczegóły na tej stronie].
* Dzieci w wieku od 11 do 15 lat: na zwykłej karcie Oyster lub karcie Oyster dla odwiedzających (Visitor Oyster card) można aktywować – na określony czas (ok. dwóch tygodni) – zniżkę 50% w systemie PAYG (płatność za przejazd, z uwzględnieniem obowiązujących limitów dziennych opłat); jest to rozwiązanie przydatne dla rodzin odwiedzających Londyn. Zniżkę może aktywować pracownik stacji metra. Warto pamiętać, że obejmuje ona zarówno metro, jak i autobusy. Alternatywą jest wyrobienie karty „[https://tfl.gov.uk/fares/free-and-discounted-travel/11-15-zip-oyster-photocard 11–15 Zip Oyster]”. Ponadto dzieci poniżej 16. roku życia podróżują [heathrowexpress.com/ticket-fares#/ bezpłatnie] pociągiem Heathrow Express, jeśli towarzyszą im pasażerowie płacący za bilet (dotyczy to również pierwszej klasy) lub jeśli posiadają dowód wylotu/przylotu z/na lotnisko Heathrow w tym samym dniu.
* Osoby w wieku 16–18 lat: traktowane są jak dorośli. Mogą jednak korzystać z karty „[https://tfl.gov.uk/fares/free-and-discounted-travel/16-plus-zip-oyster-photocard 16+ Zip Oyster]”, uprawniającej do 50% zniżki na przejazdy metrem i autobusami.
Należy pamiętać, że karty Zip Oyster trzeba zamawiać z wyprzedzeniem i są one ''zazwyczaj'' przeznaczone dla rezydentów Wielkiej Brytanii; jeśli więc jako turysta planujesz z nich skorzystać, musisz złożyć wniosek odpowiednio wcześnie. Pobierana jest również opłata za wydanie karty, jednak oszczędności powinny szybko ją zrekompensować (chyba że podróżujesz tylko na jeden lub dwa dni).

=== Korzystanie z biletów papierowych ===
Plakaty TfL zniechęcają do korzystania z papierowych biletów w [[Londyn]]ie – i słusznie. Ceny ustalono tak, że zakup biletu papierowego jest zazwyczaj znacznie droższy niż korzystanie z karty Oyster lub płatności zbliżeniowej (warto zauważyć, że bilety papierowe w ogóle nie obowiązują w autobusach i tramwajach). Dotyczy to również dzieci (w ich przypadku lepiej skorzystać ze ''zniżki Young Child'' opisanej powyżej). Podobnie nie warto kupować papierowego biletu okresowego (Travelcard). Istnieje jednak kilka sytuacji, w których warto skorzystać z biletu papierowego:

* Jeśli chcesz zwiedzać londyńskie metro dla przyjemności lub podziwiać architekturę stacji. W przypadku wejścia do systemu z kartą Oyster lub płatnością zbliżeniową obowiązuje limit czasu na zakończenie podróży i opuszczenie stacji; jego przekroczenie skutkuje naliczeniem dodatkowej opłaty. Choć opłatę tę można odzyskać, kontaktując się z TfL, konieczność wielokrotnego załatwiania tej sprawy bywa uciążliwa – dlatego lepszym rozwiązaniem może być zakup papierowego biletu dziennego (Day Travelcard), który uprawnia do nielimitowanych przejazdów w obrębie wskazanych stref przez cały dzień.
* Jeśli spełnione są wszystkie poniższe warunki: posiadasz kartę zniżkową kolejową (Railcard) oferującą zniżkę wyłącznie poza godzinami szczytu (np. 16-25 Railcard), chcesz podróżować w godzinach '''wieczornego''' szczytu, '''''planujesz podróż łączoną (TfL i National Rail)''''' ''i'' nie przewidujesz osiągnięcia limitu dziennych wydatków (tzw. *daily cap*). Wynika to z faktu, że National Rail definiuje godziny szczytu wyłącznie jako czas przed godziną 9:30. Oznacza to, że korzystając z karty Oyster lub płatności zbliżeniowej w godzinach 16:00–19:00, zapłacisz stawkę obowiązującą w szczycie. Natomiast w przypadku biletu papierowego przejazd ten jest traktowany jako odbyty poza szczytem, ​​dzięki czemu naliczana jest zniżka 33% wynikająca z posiadania karty Railcard (warto zauważyć, że w przeciwieństwie do systemu Oyster, zwykły papierowy bilet National Rail nie przewiduje oddzielnej zniżki poza szczytem), co obniża koszt w porównaniu do standardowej stawki TfL w godzinach szczytu bez zniżki. W niektórych przypadkach – w zależności od rodzaju karty Railcard – podobne rozwiązanie może sprawdzić się również w porannym szczycie (ponieważ większość kart Railcard narzuca w innych sytuacjach minimalną cenę biletu). * Jeśli planujesz odbyć tylko jeden przejazd środkami transportu TfL (lub podróżować tylko przez jeden dzień) i nie możesz skorzystać z płatności zbliżeniowych (np. ze względu na koszt 7 funtów za kartę Oyster).
A co w przypadku podróży poza Londyn? Sprawa się komplikuje, zwłaszcza jeśli korzystasz ze zniżki typu „railcard”. Posłużmy się przykładem: załóżmy, że chcesz pojechać ze stacji Paddington do [[Reading]]. Masz kilka opcji:

* Możesz skorzystać z płatności zbliżeniowej. Kosztuje to 26 funtów w godzinach szczytu (według definicji TfL) i 11,6 funta poza szczytem.
* Możesz kupić bilet National Rail na przejazd poza szczytem za 22,6 funta (jest on ważny w czasie wieczornego szczytu TfL, ale nie porannego). Bilet na przejazd w godzinach szczytu kosztuje 27,6 funta.
Na pierwszy rzut oka płatność zbliżeniowa ''wydaje'' się dobrym wyborem. Co jednak, jeśli posiadasz kartę zniżkową (railcard) uprawniającą np. do 30% zniżki? Wówczas koszt spada do odpowiednio 14,90 funta (poza szczytem) i 18,20 funta (w szczycie) – płatność zbliżeniowa jest tańsza w przypadku taryfy poza szczytem TfL, ale droższa w porównaniu z biletem na szczyt. Pamiętaj, że przy płatności zbliżeniowej nie można skorzystać ze zniżki railcard.

A co w przypadku podróży ''w obie'' strony?

* Jeśli korzystasz z płatności zbliżeniowej, koszt podróży w obie strony to po prostu dwukrotność ceny pojedynczego przejazdu, czyli odpowiednio 23,20 funta i 52 funty.
* Jeśli ''nie'' masz karty zniżkowej i chcesz wrócić tego samego dnia, koszty wynoszą 26,70 funta (poza szczytem) i 52,10 funta (w szczycie). Zauważ, że w przypadku biletu poza szczytem droga powrotna jest praktycznie darmowa, jednak płatność zbliżeniowa i tak wypada korzystniej niż bilet papierowy.
* Jeśli ''nie'' masz karty zniżkowej i chcesz wrócić innego dnia (w ciągu miesiąca), koszt poza szczytem wynosi 32 funty. Tutaj również płatność zbliżeniowa wygrywa z biletem papierowym.
* Jeśli jednak posiadasz kartę zniżkową, koszt biletu powrotnego poza szczytem spada do 14,95 funta. To rozwiązanie jest korzystniejsze niż płatność zbliżeniowa.
Warto dodać, że przy ''wielu'' przejazdach w ciągu tygodnia w przypadku płatności zbliżeniowej obowiązuje mechanizm limitowania kosztów (tzw. capping), czego nie oferuje bilet papierowy.
 
W skrócie:

* Płatności zbliżeniowe są często korzystniejszym rozwiązaniem, jednak przed zakupem warto porównać koszty z ceną biletu papierowego – zwłaszcza jeśli posiadasz kartę zniżkową (railcard) lub planujesz podróż w godzinach ''wieczornego'' szczytu.
* Londyński system taryfowy bywa dość złożony i niejasny dla osób niezaznajomionych z tematem, dlatego omówienie wszystkich jego szczegółów i niuansów nie jest możliwe.

=== Eurorail i Britrail ===
Jest to program dostępny ''wyłącznie'' dla mieszkańców spoza [[Wielka Brytania|Wielkiej Brytanii]], w ramach którego mogą otrzymać bilety kolejowe ze znaczną zniżką. W tej sekcji omówiono, w jaki sposób można z nich korzystać w Londynie; pełne omówienie tych dwóch schematów wykracza poza zakres tego artykułu.

Jeśli posiadasz bilet Eurorail/Britrail (lub Rovers/Rangers), który jest ważny na terenie [[Anglia|Anglii]], możesz

* '''nie można''' z niego korzystać w londyńskim metrze
* '''nie można''' go używać w londyńskich autobusach ani tramwajach
* '''można''' z niego korzystać w londyńskiej kolei naziemnej
* '''można''' z niego korzystać na linii Elizabeth Line
* '''można''' z niego korzystać na lotniskach Heathrow i Gatwick Express (które, jak zauważyliśmy, są bardzo kosztowne w stosunku do oferty); z Heathrow Express nie można jednak korzystać w przypadku osób podróżujących Rangerem/Roverem.
* '''można''' go używać w dowolnej innej usłudze kolei krajowej (takiej jak Thameslink)
Należy w szczególności zwrócić uwagę na pokrywanie się usług TfL i kolei krajowych. Linie London Overground i Elizabeth Lines są częścią TfL, ale są także częścią systemu kolei krajowych. Oznacza to, że programy będące częścią TfL (takie jak capping i Oyster) i National Rail (takie jak Eurorail) obowiązują w obu przypadkach, co oznacza, że ​​w przypadku tych dwóch usług można korzystać z biletów Eurorail/Britrail. Może to spowodować zamieszanie wśród pracowników TfL niezaznajomionych z tym schematem, dlatego może być konieczne delikatne przedstawienie im tego schematu.

Ponadto: niektóre bilety Eurorail/Britrail są ''elastyczne'', co oznacza, że ​​przed skorzystaniem z nich należy aktywować bilet dzienny. Korzystanie z tego programu nie jest dobrym pomysłem, chyba że planujesz podróż poza Londyn (lub nie możesz skorzystać z niego w żaden inny sposób), ponieważ ograniczenie prawie zawsze będzie tańsze.

Jeśli planujesz korzystać z tego schematu w połączeniu z Oyster lub bezdotykowo, musisz dotknąć przed użyciem karnetu.

Należy pamiętać, że rezerwacje zazwyczaj nie są dostępne (lub wymagane) na pociągi w [[Londyn]]ie.

{{zarys}}

[[Kategoria:Londyn]]</text>
      <sha1>cnfmp2wb1g68yorhvxuq4vnmudfawhj</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Czersk (gmina)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>19382</id>
    <revision>
      <id>158874</id>
      <parentid>158741</parentid>
      <timestamp>2026-09-24T17:25:57Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-50217-30</username>
        <id>17703</id>
      </contributor>
      <comment>Infobox</comment>
      <origin>158874</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="13236" sha1="3ao36ecus5pszb5xlqffd2p1ridmw0f" xml:space="preserve">{{Top-banner}}{{Miejscowość infobox|nazwa=Gmina Czersk|herb=POL Czersk COA.svg|flaga=POL Czersk flag.svg|państwo=[[Polska]]|region=[[województwo pomorskie]]|mapa=Map - PL - powiat chojnicki - Czersk.PNG|powierzchnia=380|lud=21,1 tys.|kod pocztowy=89-650}}

'''Gmina miejsko-wiejska''' w południowej części [[Województwo pomorskie|województwa pomorskiego]], jedna z pięciu gmin [[Powiat chojnicki|powiatu chojnickiego]]. Siedzibą jest miasto [[Czersk]]. Gmina leży na Pojezierzu Południowopomorskim, w Borach Tucholskich, ma powierzchnię około 380 km&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt;.

== Podział administracyjny ==

=== Miasto Czersk ===
W samym mieście obowiązuje formalny pomocniczy podział, obejmujący 4 osiedla:

- Osiedle nr 1 &quot;Centrum&quot;

- Osiedle nr 2 &quot;Chojnickie&quot;

- Osiedle nr 3 &quot;Starogardzkie&quot;

- Osiedle nr 4 &quot;Tucholskie&quot;

=== Sołectwa ===
W skład gminy wchodzi 20 sołectw:

- Będźmierowice

- Gotelp

- Gutowiec

- Klaskawa

- Krzyż

- Kurcze

- Lipki

- Łąg

- Łąg-Kolonia

- Łubna

- Łukowo

- Malachin

- Mokre

- Mosna

- Odry

- Rytel

- Wieck

- Zapędowo

- Zapora

- Złotowo

Według danych z 31 grudnia 2025r. gminę Czersk zamieszkiwało 21 140 osób, z czego około 9,8 tys. osób mieszkało w samym mieście [[Czersk]]. Największe wsie to Rytel, Łąg i Malachin.

== Geografia i Przyroda ==

=== Położenie geograficzne ===
Sąsiaduje z gminami powiatu:

- [[Powiat chojnicki|chojnickiego]]: od zachodu z gminą wiejską Chojnice, od północy z gminą Brusy,

- [[Powiat tucholski|tucholskiego]]: od południa z gminami Tuchola i Śliwice,

- [[Powiat starogardzki|starogardzkiego]]: od wschodu z gminami Kaliska, Czarna Woda, Osieczna, Stara Kiszewa,

- [[Powiat kościerski|kościerskiego]]: od północy z gminą Karsin.

Znajduje się w sercu Borów Tucholskich. 

=== Rzeki ===
Przez gminę przepływają dwie duże rzeki: Wda (okolice Odrów) i Brda (m.in. wieś Rytel, w tym także zabytkowy Wielki Kanał Brdy). Obie rzeki są malownicze oraz bezpieczne i przejrzyste. Znane z turystyki wodnej, zwłaszcza z bardzo popularnych spływów kajakowych oraz doskonałych warunków do wycieczek rowerowych czy grzybobrania w dolinach rzek.

Są też mniejsze, ale równie urokliwe mniejsze cieki wodne: bardziej znana Czerska Struga oraz Niechwaszcz.

=== Jeziora ===
Głównym i najbardziej znanym jeziorem jest jezioro Ostrowite, przede wszystkim przez strzeżoną plażę w sezonie wakacyjnym. Jednak dla miłośników wędkarstwa polecane jest wytopiskowe jezioro Świdno (przy drodze wojewódzkiej nr 237) oraz mniejsze jeziora takie jak Białe Błoto i Skrzynki Małe.

=== Lasy ===
Lasy w gminie stanowią integralną część kompleksu Borów Tucholskich i pokrywają ponad 60% powierzchni tej jednostki administracyjnej. Struktura gatunkowa drzewostanu ma charakter borowy, z dominacją sosny zwyczajnej rosnącej na ubogich glebach sandrowych, z rzadszym udziałem lasów liściastych i mieszanych. Przez obszary leśne przepływają liczne cieki wodne, w tym Czerska Struga i Niechwaszcz, a w obniżeniach terenu występują jeziora wytopiskowe oraz torfowiska. Gospodarkę leśną i ochronę przyrody na tym terenie prowadzi Nadleśnictwo Czersk, zarządzające m.in. lokalnymi rezerwatami i pomnikami przyrody.

== Komunikacja i dojazd ==

=== Drogi ===
Główną drogą biegnącą przez gminę w osi wschód-zachód jest droga krajowa nr 22, która łączy m.in. Łąg, [[Czersk]], Gutowiec i Rytel z siedzibą powiatu, a dalej z [[Człuchów|Człuchowem]] i granicą polsko-niemiecką. Kierując się na wschód można dojechać do [[Starogard Gdański|Starogardu Gdańskiego]] czy [[Malbork|Malborka]] (dalej do granicy polsko-rosyjskiej), a także odbić na autostradę A1 i udać się do [[Trójmiasto|Trójmiasta]]. Druga ważna droga, droga wojewódzka nr 237 zaczyna się w [[Czersk|Czersku]], biegnie dalej na południe i dociera m.in. do [[Tuchola|Tucholi]].

=== Kolej ===
Na terenie gminy funkcjonuje jedna ważna lokalna stacja węzłowa - stacja kolejowa Czersk, oraz kilka mniejszych stacji i przystanków kolejowych. Z przystanku kolejowego Gutowiec dojedziemy bezpośrednio do [[Chojnice|Chojnic]] i [[Tczew|Tczewa]], ze stacji Rytel oraz z przystanków Rytel Wieś i Łąg dodatkowo m.in. do [[Trójmiasto|Trójmiasta]] i [[Szczecinek|Szczecinka]] (a w sezonie również na [[Hel]]), a także z Łęga do [[Kostrzyn nad Odrą|Kostrzyna nad Odrą]] i [[Gorzów Wielkopolski|Gorzowa Wielkopolskiego]]. Z głównego węzła kolejowego - stacji Czersk (oraz przystanku Będźmierowice) - można dodatkowo dojechać linią kolejową z Laskowic Pomorskich, a także z [[Bydgoszcz|Bydgoszczy]], [[Tuchola|Tucholi]] czy sezonowo z [[Toruń|Torunia]] i [[Grudziądz|Grudziądza]]. W gminie są też obecnie nieczynne przystanki kolejowe na linii Gdynia - Bydgoszcz, czyli: Łąg Południowy, Szałamaje i Wojtal.

=== Autobusy ===
Dojazd lokalny z większości wsi gminy Czersk do samego miasta zapewniają przewozy autobusów lokalnej firmy z powiatu kościerskiego. Połączenia autobusowe są również realizowane z miasta gminnego - Czerska - do innych dużych sąsiednich miast, m.in. do [[Chojnice|Chojnic]] i [[Kościerzyna|Kościerzyny]], zatrzymując się po drodze na przystankach autobusowych.

== Atrakcje ==

=== Architektura i zabytki ===
'''Kościół pw. św. Marii Magdaleny''' - stuletnia, murowana świątynia z czerwonej cegły, wybudowana w stylu neogotyckim. Charakterystycznym elementem budowli jest wysoka, czterdziestometrowa wieża z zegarem, która dominuje nad miastem. Wewnątrz warto zwrócić uwagę na zabytkowy ołtarz z 1611 roku autorstwa malarza Hermana Hana, przeniesiony ze starego kościoła.

'''Plac Ostrowskiego w Czersku''' - główny rynek i deptak miejski w Czersku, położony tuż obok kościoła. Pod koniec lat 90. wyłączono go z ruchu samochodowego, tworząc przestrzeń przeznaczoną wyłącznie dla pieszych. Na placu znajduje się miejska fontanna, a w sezonie letnim nad głowami mieszkańców wiesza się kolorowe parasolki w barwach gminy.

'''Zapora wodna w Mylofie''' - obiekt hydrotechniczny na rzece Brdzie, wybudowany przez władze pruskie w 1848 roku. Jest uznawana za najstarszą sztuczną zaporę schodkową w Polsce, która wciąż normalnie funkcjonuje. Spiętrza wodę na wysokość 12 metrów i daje początek Wielkiemu Kanałowi Brdy, a tuż obok niej działa duża hodowla pstrąga.

=== Przyroda i rezerwaty ===
'''Rezerwat Kręgi Kamienne w Odrach''' - stanowisko archeologiczne położone nad rzeką Wdą, będące dawnym cmentarzyskiem plemienia Gotów z pierwszych wieków naszej ery. Składa się z dziesięciu całych okręgów ułożonych z dużych głazów oraz kilkudziesięciu kurhanów. Głazy są objęte ścisłą ochroną przyrodniczą ze względu na rosnące na nich rzadkie, bardzo stare gatunki porostów.

'''Rezerwat przyrody Cisy nad Czerską Strugą''' - znajduje się blisko Czerska, w dolinie lokalnej rzeki. Utworzono go w 1982 roku i rośnie tam ponad trzy tysiące sztuk cisów, pochodzących zarówno z dawnych nasadzeń, jak i z naturalnego samosiewu. To spokojne, zacienione miejsce w lesie, do którego można łatwo dojść z pobliskiego parkingu.

'''Tucholski Park Krajobrazowy''' - park obejmuje przede wszystkim rozległe i zwarte kompleksy borów sosnowych oraz północny fragment doliny rzeki Brdy. Kluczowym elementem sieci wodnej w tej części parku jest rzeka Czerska Struga oraz jezioro Śpierewnik.

=== Rekreacja ===
'''Spływy kajakowe na Brdzie w Rytlu''' - rekreacyjny szlak wodny, stanowiący jeden z popularnych etapów spływów rzeką Brdą. Odcinek ten charakteryzuje się spokojnym nurtem i brakiem trudnych przeszkód technicznych, przez co jest powszechnie wykorzystywany do turystyki rodzinnej i amatorskiej. W miejscowości funkcjonuje rozwinięta infrastruktura turystyczna, w tym przystań, pola biwakowe oraz wypożyczalnie sprzętu pływającego.

'''Trasy rowerowe''' - sieć szlaków turystycznych, zintegrowana z systemem tras rowerowych Borów Tucholskich oraz sieci Kaszubska Marszruta. Przez obszar gminy przebiegają m.in. odcinki szlaku żółtego (Charzykowy – Czersk) oraz szlaku czerwonego, które w większości poprowadzono wydzielonymi, bezpiecznymi ścieżkami bitumicznymi i szutrowymi wzdłuż kompleksów leśnych.

'''Strzeżona plaża nad jeziorem Ostrowite''' - obszar rekreacyjno-wypoczynkowy zlokalizowany nad Jeziorem Ostrowite. Obiekt dysponuje strzeżoną w sezonie letnim piaszczystą plażą z wyznaczoną strefą kąpieli, masztami ratowniczymi oraz pomostami spacerowymi. Na terenie kąpieliska znajduje się rozwinięta infrastruktura turystyczna, obejmująca zmodernizowaną przystań żeglarską, port, wypożyczalnię sprzętu wodnego, wiaty biesiadne, boiska do siatkówki plażowej oraz zaplecze sanitarno-gastronomiczne.

'''Park Borowiacki w Czersku''' - obszar rekreacyjno-wypoczynkowy w centrum miasta. Teren ten pełni funkcję głównego lokalnego centrum aktywności fizycznej i wypoczynku na świeżym powietrzu, łącząc strefy zielone z rozbudowaną infrastrukturą sportowo-rozrywkową. W granicach parku znajdują się m.in. nowoczesny plac zabaw, skatepark, siłownia plenerowa, linowy most trudności oraz wielofunkcyjne boiska sportowe zlokalizowane w sąsiedztwie stadionu miejskiego.

=== Miejsca historyczne ===
'''Cmentarz Jeńców Wojennych w Łukowie''' - zabytkowy cmentarz wojenny. Stanowi on jedyną pozostałość po działającym w latach 1914–1917 niemieckim obozie jenieckim Kriegsgefangenelager Czersk, będącym filią obozu w Tucholi, przez który przeszło kilkadziesiąt tysięcy więźniów. Na nekropolii o powierzchni około jednego hektara spoczywa w zbiorowych mogiłach ponad pięć tysięcy jeńców różnych narodowości (głównie Rosjan, ale też Polaków, Rumunów, Anglików i Włochów), którzy zmarli w wyniku ciężkich warunków bytowych, głodu oraz epidemii tyfusu. W centralnym punkcie cmentarza znajduje się charakterystyczny pomnik w kształcie kamiennej piramidy z inskrypcjami w języku rosyjskim, wzniesiony po wojnie przez ocalałych więźniów.

'''Cmentarz honorowy w Czersku''' - zabytkowa nekropolia wojenna zlokalizowana w centrum miasta przy ulicy Dworcowej, utworzona po zakończeniu II wojny światowej w celu upamiętnienia lokalnych ofiar hitlerowskiego terroru z lat 1939–1945. Miejsce to powstało jako punkt pochówku osób ekshumowanych z potajemnych mogił w okolicznych lasach, w tym rolników, nauczycieli, urzędników oraz księży zaangażowanych w ruch oporu lub zamordowanych w ramach masowych egzekucji. Na terenie obiektu znajduje się 180 grobów, wśród których liczną grupę stanowią mogiły bezimienne oraz symboliczne upamiętnienia mieszkańców zmarłych w niemieckich obozach koncentracyjnych.

== Gastronomia ==
W gminie Czersk jest kilka lokalnych, ale popularnych restauracji czy barów. Popularny '''Skansen Pomorski''' w Będźmierowicach, to wyjątkowa strefa rekreacyjno-gastronomiczna połączona z muzeum maszyn rolniczych. Serwują tu dania z grilla (golonka, karkówka) oraz domowe zupy. Na miejscu znajduje się plac zabaw dla dzieci. Równie popularny jest '''Fast food przy plaży''' przy ul. Nadjeziornej w Ostrowitem - działa sezonowo nad jeziorem. Można tu zjeść m.in. chwalone przez urlopowiczów domowe pierogi czy klasycznego schabowego. W samym centrum Czerska działa kawiarnia '''Siódme Niebo''' - klimatyczne miejsce zbierające świetne opinie za pyszną kawę, desery oraz znakomite naleśniki. Oferuje również pozycje wegańskie i wegetariańskie. Również w centrum Czerska funkcjonuje '''Pizzeria Julia''', przytulna knajpka przy rynku serwująca pizzę, domowe kebaby (własnej produkcji) oraz dania kuchni polskiej i świeże sałatki.

== Noclegi ==
Głównym punktem noclegowym w gminie jest '''Hotel &amp; Restauracja Kavka''' w samym centrum miasta, tuż przy rynku. Również w Czersku funkcjonują '''Apartamenty Art Komfort''' niedaleko centrum. Poza Czerskiem jest też dużo ofert domków letniskowych w najbardziej turystycznych miejscowościach, głównie w Ostrowitem.

== Punkty handlowe ==
W gminie Czersk nie ma tradycyjnych dużych galerii handlowych, są jednak mniejsze centra oraz punkty handlowe. Ważniejsze z nich to np. galeria przy ulicy Lipowej w Czersku lub Park Handlowy na ul. Wybudowanie pod Łąg w Złotowie oraz inne popularne sieci sklepów w centrum samego miasta.

Jednak jest kilka punktów handlowych okresowych lub bardziej wyjątkowych.

We wtorki i piątki w godzinach porannych i okołopołudniowych w centrum Czerska na placu Piekarka jest targowisko z odzieżą, produktami mięsnymi, rybami, warzywami i owocami oraz innymi przedmiotami i produktami.

W centrum Czerska na ul. Kościuszki funkcjonuje butikowy sklep, z naturalnymi i ręcznie tworzonymi produktami od lokalnych oraz ogólnopolskich rzemieślników.

Również na ul. Kościuszki w Czersku jest autorski i pierwszy w mieście specjalistyczny sklep ze zdrową żywnością, prowadzony przez dyplomowanego dietetyka. Poza produktami eko i bezcukrowymi można tu kupić m.in. tradycyjny chleb na zakwasie oraz swojski nabiał.

{{Jest w|Powiat chojnicki}}</text>
      <sha1>3ao36ecus5pszb5xlqffd2p1ridmw0f</sha1>
    </revision>
  </page>
</mediawiki>