Wikipodróże:Przyznawanie uprawnień

<mediawiki xmlns="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/" xmlns:xsi="http://www.w3.org/2001/XMLSchema-instance" xsi:schemaLocation="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/ http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11.xsd" version="0.11" xml:lang="pl">
  <siteinfo>
    <sitename>Wikipodróże</sitename>
    <dbname>plwikivoyage</dbname>
    <base>https://pl.wikivoyage.org/wiki/Strona_g%C5%82%C3%B3wna</base>
    <generator>MediaWiki 1.47.0-wmf.22</generator>
    <case>first-letter</case>
    <namespaces>
      <namespace key="-2" case="first-letter">Media</namespace>
      <namespace key="-1" case="first-letter">Specjalna</namespace>
      <namespace key="0" case="first-letter" />
      <namespace key="1" case="first-letter">Dyskusja</namespace>
      <namespace key="2" case="first-letter">Użytkownik</namespace>
      <namespace key="3" case="first-letter">Dyskusja użytkownika</namespace>
      <namespace key="4" case="first-letter">Wikipodróże</namespace>
      <namespace key="5" case="first-letter">Dyskusja Wikipodróży</namespace>
      <namespace key="6" case="first-letter">Plik</namespace>
      <namespace key="7" case="first-letter">Dyskusja pliku</namespace>
      <namespace key="8" case="first-letter">MediaWiki</namespace>
      <namespace key="9" case="first-letter">Dyskusja MediaWiki</namespace>
      <namespace key="10" case="first-letter">Szablon</namespace>
      <namespace key="11" case="first-letter">Dyskusja szablonu</namespace>
      <namespace key="12" case="first-letter">Pomoc</namespace>
      <namespace key="13" case="first-letter">Dyskusja pomocy</namespace>
      <namespace key="14" case="first-letter">Kategoria</namespace>
      <namespace key="15" case="first-letter">Dyskusja kategorii</namespace>
      <namespace key="710" case="first-letter">TimedText</namespace>
      <namespace key="711" case="first-letter">TimedText talk</namespace>
      <namespace key="828" case="first-letter">Moduł</namespace>
      <namespace key="829" case="first-letter">Dyskusja modułu</namespace>
      <namespace key="1728" case="first-letter">Wydarzenie</namespace>
      <namespace key="1729" case="first-letter">Dyskusja wydarzenia</namespace>
    </namespaces>
  </siteinfo>
  <page>
    <title>Wikipodróże:Przyznawanie uprawnień</title>
    <ns>4</ns>
    <id>1497</id>
    <revision>
      <id>159113</id>
      <parentid>153765</parentid>
      <timestamp>2026-10-01T13:11:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rzuwig</username>
        <id>144</id>
      </contributor>
      <comment>+</comment>
      <origin>159113</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="712" sha1="jah67f3ckutvvw14wb8yhbo96oxayb1" xml:space="preserve">{{Skrót|WV:PU, WV:PUA}}

{{ombox
| tekst   = Strona służy do nominacji kandydatów na [[Wikipodróże:Administratorzy|administratorów]]. 
* Zobacz także [https://pl.wikivoyage.org/w/index.php?title=Specjalna%3AStrony+wed%C5%82ug+prefiksu&amp;prefix=Przyznawanie+uprawnie%C5%84&amp;namespace=4 Archiwum].
}}

__SPIS__

&lt;center&gt;
{| class=„wikitable”
!Formularz
|-
|&lt;inputbox&gt;
type=create
width=100
preload=Wikipodróże:Przyznawanie uprawnień/wniosek
editintro=Wikipodróże:Przyznawanie uprawnień/Intro
default=Wikipodróże:Przyznawanie uprawnień/
buttonlabel=zgłoś
&lt;/inputbox&gt;
|}
&lt;/center&gt;

&lt;!-- Tutaj wstaw podstronę z głosowaniem np. {{/nazwa}} --&gt;
{{/Rzuwig/4}}

[[Kategoria:Przyznawanie uprawnień]]</text>
      <sha1>jah67f3ckutvvw14wb8yhbo96oxayb1</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Nysa</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1869</id>
    <revision>
      <id>159108</id>
      <parentid>159085</parentid>
      <timestamp>2026-10-01T12:00:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Moromar</username>
        <id>2451</id>
      </contributor>
      <comment>/* Komunikacja */</comment>
      <origin>159108</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="19511" sha1="9qb2sb2asfsy8gm447bubx3xibuuf26" xml:space="preserve">{{Top-banner}}
{{Miejscowość infobox
 |nazwa            = Nysa
 |nazwa oryginalna = 
 |widok            = Collage_of_views_of_Nysa_2.jpg
 |opis             = 
 |herb             = POL_Nysa_COA.svg
 |mapa             = POL Nysa map.svg
 |państwo          = [[Plik:Flag of Poland.svg|20px]] [[Polska]]
 |region           = [[Plik:POL_województwo_opolskie_flag.svg|20px]] [[Województwo opolskie]]
 |powierzchnia     = 27,51
 |wysokość         = 195
 |ludność          = 40 700
 |prefiks          = +48 77
 |kod pocztowy     = 48-300 do 48-304
 |www              = https://www.nysa.eu/
}}
'''[https://www.nysa.eu/ Nysa]''' (niem. ''Neisse'', czes. ''Nisa'') jest jednym z większych miast [[Województwo opolskie|województwa opolskiego]]. Miasto położone w południowo-zachodniej części województwa. Leży w dolinie Nysy Kłodzkiej u stóp Sudetów Wschodnich. Bardzo urokliwe i pełne zabytków, jedno z najpiękniejszych miast na Śląsku Opolskim, posiada bogatą historię, tradycję i kulturę z licznymi pamiątkami z czasów swojej świetności.

== Charakterystyka ==
=== Historia ===
W latach świetności było również nazywane „Śląskim Rzymem” (''Roma Silesia''), nazwa ta wzięła swój początek od czasów, w których w Nysie mieli swoją siedzibę biskupi wrocławscy. Przez prawie 500 lat była stolicą biskupiego Księstwa Nyskiego, później prawie 200 lat znajdowała się pod panowaniem pruskim. Miasto przechodziło kilkakrotnie wojny, oblężenia oraz splądrowania, straszliwe zarazy, a także okres fanatyzmu religijnego (Wielka Inkwizycja). W roku 1946 tuż po II Wojnie Światowej miasto przyjęło nazwę NYSA, która pozostała do dnia dzisiejszego.

Początkowo była to osada słowiańska, lokowana na prawie flamandzkim. W 1223 roku Nysie zostały nadane prawa miejskie. Dzięki umiejscowieniu miasta na skrzyżowaniu szlaków handlowych Nysa zawdzięcza swój początek i rozkwit już w wiekach średnich. Jan Długosz przypisuje jej założenie Bolesławowi Krzywoustemu.

W XIII wieku sprowadzono do Nysy dwa zakony: zakon rycerski bożogrobców oraz Franciszkanów. W tym samym stuleciu miasto przeżyło kilka tragedii wojennych: w 1241 roku najazd Mongołów, w 1249 roku wojny między Henrykiem III, a Bolesławem Rogatką oraz walki w 1284 roku między księciem Henrykiem IV, a biskupem wrocławskim Tomaszem II.
W 1268 roku Nysa uzyskuje prawo bicia własnej monety.

Do 1810 roku była stolicą księstwa biskupiego (rezydencja biskupów wrocławskich). W tym czasie miasto stało się nie tylko ośrodkiem handlowym, ale i kościelnym.
W roku 1740 wybuchają wojny austriacko-pruskie, w wyniku, których Nysa wraz ze Śląskiem przechodzi w 1742 roku pod panowanie pruskie. Właśnie wtedy miasto zostało rozbudowane w potężną twierdzę, której fragmenty zachowały się do dziś i są zaliczane do największych w Polsce.

W 1945 roku podczas II wojny światowej miasto zostało zbombardowane i zniszczone w 80% wskutek oblężenia przez Armię Czerwoną i próbami odbicia przez armię niemiecką. Nysa była jednym z najbardziej zniszczonych miast II Wojny Światowej.

=== Inne informacje ===

* '''''Urząd Miasta''''' znajduje się przy ul. Kolejowej 1, tel. 77-408-05-00.

Burmistrzem miasta jest Kordian Kolbiarz.

Współrzędne geograficzne: 50°28′17,9'' N 17°20′2,8'' E

* [http://mapy.pomocnik.com/zdjecia-satelitarne-miast/?city=Nysa&amp;lat=50.467&amp;lon=17.333/ Zdjęcie satelitarne miasta]
* [https://nysa.eu/dla-turysty/plan-miasta/ Szczegółowy plan miasta]
* [http://www.odleglosci.pl/mapa,polski,Nysa.html/ Serwis turystyczny poświęcony miastom Polski zawiera m.in. plan miasta, opis miasta, rozkłady jazdy, zdjęcia, noclegi itp.]
&lt;br /&gt;

* '''''Punkt Informacji Turystycznej Bastion św. Jadwigi''''' ul. Piastowska 19, tel. 77 4334971, www.informacja-turystyczna.nysa.pl

== Dojazd ==
=== Samolotem ===
Najbliższe lotnisko to {{Znacznik|Port lotniczy Wrocław|51.109444|16.880278|typ=transport}}'''międzynarodowy port lotniczy we Wrocławiu''' ({{IATA|WRO}}. Kolejne to {{Znacznik|Port lotniczy Katowice-Pyrzowice|50.474167|19.08|typ=transport}}'''[[Port lotniczy Katowice-Pyrzowice|międzynarodowy port lotniczy w Katowicach]]''' ({{IATA|KTW}}).\

=== Pociągiem ===
Połączenia kolejowe z Nysą zapewnia PKP oraz spółka Polregio, pociągi kursują w kierunku [[Opole|Opola]], [[Brzeg]]u, [[Kluczbork]]a, [[Gliwice|Gliwic]], [[Głuchołazy|Głuchołaz]], [[Wrocław]]ia, [[Kłodzko|Kłodzka]] i [[Kędzierzyn-Koźle|Kędzierzyna-Koźle]] [http://rozklad-pkp.pl]. {{Znacznik|Stacja kolejowa Nysa|50.4776594|17.341505|typ=transport}}'''Stacja kolejowa Nysa''' znajduje się dość blisko centrum.

=== Samochodem ===
Obwodnicą Nysy przebiegają drogi krajowe:

* [[Plik:DK46-PL.svg|25px]] [[Kłodzko]] – Nysa – [[Opole]] – [[Lubliniec]] – [[Częstochowa]] – [[Szczekociny]]; zapewniając łączność na zachód i północ oraz łączność z autostradą [[Plik:A4-PL.svg|25px]]
* [[Plik:DK41-PL.svg|25px]] Nysa – [[Prudnik]] – granica z [[Czechy|Czechami]] w Trzebinie; zapewniając łączność na wschód
Sieć uzupełniają drogi wojewódzkie:

* [[Plik:DW411-PL.svg|25px]] [[Głuchołazy]] – Nysa
* [[Plik:DW407-PL.svg|25px]] [[Korfantów]] – Nysa
* [[Plik:DW489-PL.svg|25px]] Głębinów (rondo obwodnicy) – Nysa – Niwnica (rondo obwodnicy)

=== Autobusem ===
[https://www.pksnysa.pl/ Autobusy PKS Nysa] korzystają z {{Znacznik|Dworzec autobusowy|50.477413|17.3409903|typ=transport}}'''dworca autobusowego''' (''centrum przesiadkowe'') przy stacji kolejowej na trasy z [[Prudnik]]a i [[Opole|Opola]].
 
[[Plik:Nysa-BudynekWagi PiotrFuz 1280.jpg|thumb|Dom Wagi Miejskiej]]

== Komunikacja ==
{{mapa|50.471667|17.334167|zoom=14|grupy=transport,zobacz,natura,jedzenie,bar,nocleg,atrakcja,zakupy,alarm,zdrowie,zabytek,kontakt,nauka,punkt,rower,parking,obszar,metro,praca}}
W Nysa poruszanie się po mieście jest dość łatwe — centrum jest kompaktowe i większość atrakcji można ogarnąć pieszo.
* '''Pieszo''': najlepsza opcja w centrum. Rynek, Bazylika św. Jakuba, Pałac Biskupi, Bastion św. Jadwigi, Wieża Bramy Wrocławskiej i okolice nyskiego jeziora są łatwe do połączenia spacerami.
* '''Autobusy miejskie''': Nysa ma komunikację miejską obsługiwaną przez MZK. Przydaje się przede wszystkim, jeśli mieszkasz poza ścisłym centrum albo chcesz dojechać w okolice Jeziora Nyskiego.
* '''Rower''': miasto jest stosunkowo płaskie i rower może być wygodny, szczególnie przy wycieczce w stronę jeziora.
* '''Taksówki/Bolt''': w mieście są dostępne, ale przy typowym zwiedzaniu raczej nie są potrzebne.

{| class=&quot;wikitable&quot;
! Dane kontaktowe MZK
|-
| Ul. Piłsudskiego 59
|-
| 48-303 Nysa
|-
| tel. 77-433 01 71
|-
| [[Mailto:mzk mzk_nysa@op.pl]]
|}

== Warto zobaczyć ==
{{Znacznik|Rynek|50.473611|17.332778|typ=zabytek}}'''Rynek''' wraz z położonym na nim renesansowym {{Znacznik|Dom Wagi Miejskiej|50.474072|17.333347|typ=zabytek}}'''Domem Wagi Miejskiej''' (powstał w 1604 roku), jest symbolem kwitnącego w Nysie handlu. W latach międzywojennych mieściły się tu waga i wzorzec miary łokcia. Pamiątką po tych czasach jest wmurowana w elewację południową kula armatnia. Obecnie znajduje się tu Biblioteka Miejska oraz czytelnia naukowa.

[[Plik:Nysa Piekna Studnia.jpg|thumb|upright|Piękna Studnia wg projektu Wilhelma Hellewega]]
[[Plik:FontannaTrytona PiotrFuz 1280.jpg|thumb|Fontanna Trytona]]
{{Znacznik|Fontanna Trytona|50.472482|17.332672|typ=zabytek}}'''Fontanna Trytona''' powstała w latach 1700-1701. Barkowa fontanna jest nieodłącznym elementem pejzażu miasta, wzorowana na rzymskiej fontannie G.L Berniniego.

Barokowa {{Znacznik|Piękna Studnia|50.475139|17.333917|typ=zabytek}}'''Piękna Studnia''' została zbudowana w 1686 roku i nakryta misterną metalową czaszą. Studnia została zbudowana przez Wilhelma Hellewega i jest najlepszym dowodem na to, że nyscy rzemieślnicy byli jednymi z najlepszych.

{{Znacznik|Pałac biskupów wrocławskich|50.472458|17.336676|typ=zabytek}}'''Pałac biskupów wrocławskich''' zbudowany w stylu barokowym. Pałac powstał na przełomie XVII i XVIII wieku. Budowę rozpoczął Karol Habsburg. W 1810 roku pałac był siedzibą Sądu Grodzkiego. Został spalony podczas II Wojny Światowej. Po wojnie został odbudowany, a obecnie mieści się w nim nyskie muzeum.

{{Znacznik|Wieża Bramy Wrocławskiej|50.47676|17.334909|typ=zabytek}}'''Wieża Bramy Wrocławskiej''' została wzniesiona w połowie XIV wieku, stanowiła część obwarowań miejskich. Jest jedną z 4 zabytkowych bram (Wrocławska, Ziębicka, Celna, Bracka), z których zachowały się tylko Ziębicka i Wrocławska. Obecnie Wieża jest dostępna do zwiedzania dla turystów.
[[Plik:Wieża Ziębicka w Nysie.jpg|alt=|lewo|mały|Wieża Bramy Ziębickiej]]
{{Znacznik|Wieża Bramy Ziębickiej|50.474408|17.330778|typ=zabytek}}'''Wieża Bramy Ziębickiej''' została wzniesiona w połowie XIV wieku, w renesansie częściowo przebudowana. We wnęce nad wejściem znajduje się rzeźba „Lwa ziębickiego”. Obecnie wieża jest niedostępna do zwiedzania dla turystów.

{{Znacznik|Bazylika Mniejsza|50.474722|17.334444|typ=zabytek}}'''Bazylika Mniejsza''' to największa i najważniejsza nyska świątynia, pod wezwaniem św. Jakuba i św. Agnieszki. Pod względem kubatury jest jedną z najpotężniejszych gotyckich świątyń w Polsce. Jej dach o powierzchni 4 tys.m², pokryty dachówką typu mnich i mniszka, zaliczany jest do najbardziej stromych w Europie. W kościele pochowanych jest ośmiu biskupów wrocławskich i jest to największy na Śląsku zbiór nagrobków biskupich po katedrze wrocławskiej. W 2009 r. kościół otrzymał tytuł honorowy bazyliki mniejszej od papieża Benedykta XVI, a prezydent Polski nadał mu tytuł Pomnika Historii.

{{Znacznik|Dzwonnica|50.4746385|17.3340591|typ=zabytek}}'''Dzwonnica''' znajduje się przy kościele św. Jakuba i św. Agnieszki. Budowę rozpoczęto w 1474 roku, lecz nigdy nie ukończono. Wieża jest zbudowana w stylu gotyckim. Dach wieży dzwonniczej wraz z dzwonami spłonął podczas II Wojny Światowej i nigdy nie został odbudowany. W wieży znajduje się [[w:Skarbiec św. Jakuba|galeria wystawiennicza dzieł sztuki sakralnej]], m.in. naczyń liturgicznych, rzeźb, lichtarzy, będących od stuleci w posiadaniu parafii św. Jakuba w Nysie. Na zachodniej ścianie wmurowano płytę kamienną z datą 1512 r.

{{Znacznik|Kościół św. Piotra i św. Pawła|50.472139|17.331903|typ=zabytek}}'''Kościół św. Piotra i św. Pawła''' powstał w latach 1720-1727. Zbudowano go w stylu barokowym. Do kościoła przylega budynek klasztorny. Od 1190 roku był siedzibą Strażników Bożego Grobu. W 1810 roku władze pruskie urządziły w nim szpital, a w 1945 roku klasztor przekazano kościołowi. Obecnie znajduje się tam Wyższe Seminarium Duchowne Śląska Opolskiego.

{{Znacznik|Carolinum|50.474072|17.333347|typ=zabytek}}'''Carolinum''' dawny zespół kolegium gimnazjalnego jezuitów (1722-1725). Jest jednym z członów zabudowań Rynku Solnego. Nauki pobierał tu król Polski [[w:Michał Korybut Wiśniowiecki|Michał Korybut Wiśniowiecki]]. Obecnie znajduje się tu I Liceum Ogólnokształcące w Nysie.[[Plik:Bastion św. Jadwigi.jpg|alt=|mały|300x300px|Bastion św. Jadwigi]]
{{Znacznik|Dom Komendanta|50.474167|17.338056|typ=zabytek}}'''Dom Komendanta''' to barokowa budowla mieszkalna, która powstała w I połowie XVIII wieku. Od 1743 roku siedziba pruskiego komendanta twierdzy. W 1915 roku urządzono w nim muzeum. Po wojnie został odbudowany, a od 1981 roku jest siedzibą Zespołu Szkół i Placówek Artystycznych w Nysie.

'''Dwór Biskupi''' – po pierwszej wojnie śląskiej Nysa znalazła się w rękach pruskich. Zaistniałą wtedy konieczność stworzenia siedziby dowództwa garnizonu Twierdzy Nysa, na którą wybrano barokowy budynek przy dzisiejszej ul. Grodzkiej. Funkcję tę pełnił, aż do drugiej połowy XIX w. Później stał się własnością magistratu nyskiego. W 1897 roku w czterech pomieszczeniach na parterze otwarto ekspozycję zabytków, tworząc w ten sposób najstarsze na Górnym Śląsku muzeum. W 1916 roku muzeum przejęło cały budynek.

{{Znacznik|Twierdza Nysa|50.465617|17.3213189|typ=zabytek}}'''Twierdza Nysa''' – W 1740 roku rozpoczęły się wojny śląskie, w wyniku których Śląsk na przeszło 200 lat przeszedł pod panowanie pruskie. Jako miasto przygraniczne Nysa zostaje zamieniona w twierdzę. Nabiera charakteru garnizonowego i opasana zostaje systemem fortyfikacji.
* [http://www.twierdzanysa.com/ Witryna przedstawiająca pozostałości fortyfikacji]

== Rekreacja ==
=== Jezioro Nyskie ===
{{Znacznik|Jezioro Nyskie|50.4575|17.280833|typ=natura}}'''[[w:Jezioro Nyskie|Jezioro Nyskie]]''' – zbiornik retencyjny zbudowany na [[:w:Nysa_Kłodzka| Nysie Kłodzkiej]] w 1971 roku.
[[Plik:Nysa poland lake.jpg|thumb|350px|Panorama jeziora nyskiego]]

Nad zachodnim, piaszczystym brzegiem Jeziora Nyskiego znajdują się ośrodki rekreacyjne, pierwszym od zapory jest Ośrodek Rekreacja &quot;AKWA Marina&quot; . Można tu wynająć domek kempingowy, pokoje gościnne, rozstawić namiot i ustawić przyczepę. Do dyspozycji turystów są:
* strzeżone kąpieliska,
* kort tenisowy,
* boiska sportowe,
* parkingi,
* baza gastronomiczna,
* wypożyczalnia sprzętu pływającego i sportowego (łodzie żaglowe, motorowe, wiosłowe, kajaki, pontony, rowerki wodne itp.)

Wstęp na teren Ośrodka:

'''''Wejście w godz. 7.00-18.00'''''
*&lt;b&gt;Normalny&lt;/b&gt; – 4,00 zł
*&lt;b&gt;Ulgowy&lt;/b&gt; – 3,00 zł
* '''Rodzinny''' - od 4 osób - 5 zł
'''''Wejście w godz. 18.00-22.00'''''

* &lt;b&gt;Normalny&lt;/b&gt; – 2,00 zł
*&lt;b&gt;Ulgowy&lt;/b&gt; – 1,00 zł
* '''Rodzinny''' - od 4 osób - 2,5 zł

{| class=&quot;wikitable&quot; bgcolor=&quot;white&quot;
|+ Jezioro Nyskie w liczbach
|-
| Powierzchnia || 2040 ha
|-
| Długość || ok. 2,3 km
|-
| Szerokość || ok. 2 km
|-
| Pojemność || ok. 113,6 mln m³
|}
=== Parki ===
Wszystkie dane dotyczące {{Znacznik|Park Miejski|50.46946|17.32314|typ=natura}}'''Parku Miejskiego w Nysie''', oraz informacje dotyczące tras spacerowych znajdują się na stronie [https://pl.wikipedia.org/wiki/Park_miejski_w_Nysie]

== Gastronomia ==
Ze względu na liczne lasy i górskie rzeki kuchnia regionalna specjalizuje się w świeżych owocach leśnych, dziczyźnie i rybach.

=== Restauracje, pizzerie ===
* {{Znacznik|'''Pizzeria Grześ'''|50.4700057|17.3388633|typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''Pizzeria „Grześ”''' ul. Wrocławska 15; tel. 77-409-34-080
* {{Znacznik|'''Restauracja Fryderyk'''|50.4733693|17.3303765|typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''Restauracja Fryderyk''' u. Szopena 12; tel. 77 421 04 26
* {{Znacznik|'''Pizzeria Lucia'''|50.4639344|17.3369137|typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''Pizzeria „Lucia”''' ul. Sudecka 11; tel. 77-433-00-63
* {{Znacznik|'''Restauracja Trąba'''|50.4705303|17.3368428|typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''Restauracja Trąba''' [http://www.karczma.nysa.com.pl/] ul. Prudnicka; tel. 77-433-98-74
* {{Znacznik|'''Pizzeria Redos'''|50.4752981|17.3269004|typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''Pizzeria „Redos”''' ul. Wyspiańskiego 1a; tel. 77-433-49-72
* {{Znacznik|'''Bistro Madame'''|50.4729882|17.3322085|typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''„Bistro Madame”''' ul. Rynek 26; tel: 77-433-48-80
* '''„Alibaba”''' ul. Wyzwolenia tel: 77-433-51-61
* {{Znacznik|'''Fratelli Sossi'''|50.4730119|17.3381981|typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''Fratelli Sossi''', ul. Piastowska 19, tel. 730225599
* {{Znacznik|'''Bar Popularny'''|50.4727373|17.3325728|typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''Bar Popularny''', ul. Rynek 23, tel. 77 4484904
* '''Restauracja Kasia''', ul. Mickiewicza 25, tel 602498380
* {{Znacznik|'''Restauracja Tiffany'''|50.4764692|17.3346886|typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''Restauracja Tiffany''', ul. Wrocławska 17, tel. 77 4355577

=== Puby ===
* '''„Alaska”''' ul. Sudecka; tel. 77-433-71-24
* {{Znacznik|'''Pod Zielonym Kogutem'''|50.4694792|17.3371309|typ=bar|url=|kolor=000000|treść=}}'''„Pod Zielonym Kogutem”''' ul. Prudnicka 12; tel. [[Tel:696-560-733|696-560-733]]                
* '''„C’Estlavie” Winiarnia'''; ul. Bielawska 5a; tel. 77-435-21-11

=== Kawiarnie ===
* {{Znacznik|'''Bombonierka'''|50.4735811|17.3331082|typ=bar|url=|kolor=000000|treść=}}'''„Bombonierka”''' Rynek, ul. Celna 14a; 48-300 Nysa; tel: 77-433-02-30

== Rozrywka ==
==== Kina ====
* '''&quot;Kino Cinema N3D&quot;'''&lt;span&gt;, al. Lompy 3; 48-300 Nysa, &lt;/span&gt;&lt;abbr title=&quot;telefon&quot;&gt;☎&lt;/abbr&gt; &lt;span&gt;77-433-39-52. Repertuar kina można znaleźć na stronie &lt;/span&gt;www.kino.nysa.pl&lt;span&gt;.&lt;/span&gt; 

== Noclegi ==
=== Hotele ===
* {{Znacznik|'''Hotel Fryderyk'''|50.4733677|17.3304993|typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''Hotel Fryderyk''' - Nysa, ul. Szopena 12; hotel@fryderyk.nysa.pl  tel. 77 4210426
* {{Znacznik|'''Hotel Piast'''|50.4745636|17.3312118|typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''Hotel Piast''' [http://www.hotel-piast.com.pl/]- Nysa, ul. Krzywoustego 14; tel. 77 4334086
* {{Znacznik|'''Hotel Europejski'''|50.4783697|17.2901064|typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''Hotel Europejski''' [http://www.europejskihotel.pl]- Nysa, ul. Otmuchowska 21k, tel. 77 4334404
* {{Znacznik|'''Willa Navigator'''|50.4743945|17.3247389|typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''Willa Navigator''' [http://www.villanavigator.pl]- Nysa, ul. Wyspiańskiego 11, tel. 77 4334170
* {{Znacznik|'''Motelik Lux'''|50.4856013|17.3409885|typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''Motelik Lux''' [http://www.motelik-lux.com]- Nysa, ul. Grodkowska 13a, tel. 77 4339918
* {{Znacznik|'''Centrum biznesowo-hotelowe Confero'''|50.4607513|17.3476705|typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''Centrum biznesowo-hotelowe Confero''' ul. Piłsudskiego; 40 48-300 Nysa; tel: 77 4333058
* '''Motel Tank''' ul. Grodkowska 9; 48-300 Nysa, tel. 668 235 286 
* {{Znacznik|'''Court Park'''|50.4735413|17.3386589|typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''Court Park''', Aleja Lompy, tel. 77 4338888

=== Domki letniskowe ===
* {{Znacznik|'''Ośrodek Wypoczynkowy Błękitna Zatoka'''|50.46488|17.2593038|typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''Ośrodek Wypoczynkowy Błękitna Zatoka''' [http://www.blekitnazatoka.com]

== Gdzie dalej ==
* Wycieczki w okoliczne góry
* '''[[Paczków]]'''
* '''[[Złoty Stok]]'''
* '''[[Bardo]]'''
* '''[[Lądek-Zdrój]]'''
* '''[[Prudnik]]'''
* '''[[Otmuchów]]'''
* '''[[Głuchołazy]]'''
* '''[[Moszna]]'''

== Linki zewnętrzne ==
* [https://nysa.eu/ Oficjalna strona miasta]
* [http://www.nasza.nysa.pl/ Nasza Nysa]
* [http://www.muzeum.nysa.pl/ Muzeum nyskie]
* [http://www.powiat.nysa.pl/ Strona powiatu]
* [http://www.bazylika-nysa.pl/ Katedra nyska]
* [http://dolnyslask.org/jeziora/obiekty/rzekanysaklodzka/ Nysa Kłodzka]
* [https://nysa.eu/dla-turysty/wirtualny-spacer/ Interaktywny spacer po Nysie]
* [https://www.youtube.com/watch?v=uyAggR7qO8I Widok z drona]

== Źródła książkowe ==
* „Nysa wczoraj i dziś” – Oficyna Wydawnicza KASTRA Nysa, Urząd Miasta i Gminy w Nysie
* „Nysa” – Tekst” Sp. z o.o.
* &quot;Twierdza Nysa - wspólne dziedzictwo kulturowe pogranicza&quot; - Urząd Miasta i Gminy w Nysie, Nysa 2020
* &quot;Przewodnik Miejski Szlak Turystyczny w Nysie&quot; - Urząd Miasta i Gminy w Nysie, Nysa 2018

{{Jest w|Powiat nyski}}
{{użyteczny}}
{{geo|50.47|17.33}}
[[Kategoria:Powiat nyski]]</text>
      <sha1>9qb2sb2asfsy8gm447bubx3xibuuf26</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>159109</id>
      <parentid>159108</parentid>
      <timestamp>2026-10-01T12:05:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Moromar</username>
        <id>2451</id>
      </contributor>
      <comment>/* Domki letniskowe */</comment>
      <origin>159109</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="21775" sha1="es1m9tinedjwzcb8dgbnzmlv9tzpe6x" xml:space="preserve">{{Top-banner}}
{{Miejscowość infobox
 |nazwa            = Nysa
 |nazwa oryginalna = 
 |widok            = Collage_of_views_of_Nysa_2.jpg
 |opis             = 
 |herb             = POL_Nysa_COA.svg
 |mapa             = POL Nysa map.svg
 |państwo          = [[Plik:Flag of Poland.svg|20px]] [[Polska]]
 |region           = [[Plik:POL_województwo_opolskie_flag.svg|20px]] [[Województwo opolskie]]
 |powierzchnia     = 27,51
 |wysokość         = 195
 |ludność          = 40 700
 |prefiks          = +48 77
 |kod pocztowy     = 48-300 do 48-304
 |www              = https://www.nysa.eu/
}}
'''[https://www.nysa.eu/ Nysa]''' (niem. ''Neisse'', czes. ''Nisa'') jest jednym z większych miast [[Województwo opolskie|województwa opolskiego]]. Miasto położone w południowo-zachodniej części województwa. Leży w dolinie Nysy Kłodzkiej u stóp Sudetów Wschodnich. Bardzo urokliwe i pełne zabytków, jedno z najpiękniejszych miast na Śląsku Opolskim, posiada bogatą historię, tradycję i kulturę z licznymi pamiątkami z czasów swojej świetności.

== Charakterystyka ==
=== Historia ===
W latach świetności było również nazywane „Śląskim Rzymem” (''Roma Silesia''), nazwa ta wzięła swój początek od czasów, w których w Nysie mieli swoją siedzibę biskupi wrocławscy. Przez prawie 500 lat była stolicą biskupiego Księstwa Nyskiego, później prawie 200 lat znajdowała się pod panowaniem pruskim. Miasto przechodziło kilkakrotnie wojny, oblężenia oraz splądrowania, straszliwe zarazy, a także okres fanatyzmu religijnego (Wielka Inkwizycja). W roku 1946 tuż po II Wojnie Światowej miasto przyjęło nazwę NYSA, która pozostała do dnia dzisiejszego.

Początkowo była to osada słowiańska, lokowana na prawie flamandzkim. W 1223 roku Nysie zostały nadane prawa miejskie. Dzięki umiejscowieniu miasta na skrzyżowaniu szlaków handlowych Nysa zawdzięcza swój początek i rozkwit już w wiekach średnich. Jan Długosz przypisuje jej założenie Bolesławowi Krzywoustemu.

W XIII wieku sprowadzono do Nysy dwa zakony: zakon rycerski bożogrobców oraz Franciszkanów. W tym samym stuleciu miasto przeżyło kilka tragedii wojennych: w 1241 roku najazd Mongołów, w 1249 roku wojny między Henrykiem III, a Bolesławem Rogatką oraz walki w 1284 roku między księciem Henrykiem IV, a biskupem wrocławskim Tomaszem II.
W 1268 roku Nysa uzyskuje prawo bicia własnej monety.

Do 1810 roku była stolicą księstwa biskupiego (rezydencja biskupów wrocławskich). W tym czasie miasto stało się nie tylko ośrodkiem handlowym, ale i kościelnym.
W roku 1740 wybuchają wojny austriacko-pruskie, w wyniku, których Nysa wraz ze Śląskiem przechodzi w 1742 roku pod panowanie pruskie. Właśnie wtedy miasto zostało rozbudowane w potężną twierdzę, której fragmenty zachowały się do dziś i są zaliczane do największych w Polsce.

W 1945 roku podczas II wojny światowej miasto zostało zbombardowane i zniszczone w 80% wskutek oblężenia przez Armię Czerwoną i próbami odbicia przez armię niemiecką. Nysa była jednym z najbardziej zniszczonych miast II Wojny Światowej.

=== Inne informacje ===

* '''''Urząd Miasta''''' znajduje się przy ul. Kolejowej 1, tel. 77-408-05-00.

Burmistrzem miasta jest Kordian Kolbiarz.

Współrzędne geograficzne: 50°28′17,9'' N 17°20′2,8'' E

* [http://mapy.pomocnik.com/zdjecia-satelitarne-miast/?city=Nysa&amp;lat=50.467&amp;lon=17.333/ Zdjęcie satelitarne miasta]
* [https://nysa.eu/dla-turysty/plan-miasta/ Szczegółowy plan miasta]
* [http://www.odleglosci.pl/mapa,polski,Nysa.html/ Serwis turystyczny poświęcony miastom Polski zawiera m.in. plan miasta, opis miasta, rozkłady jazdy, zdjęcia, noclegi itp.]
&lt;br /&gt;

* '''''Punkt Informacji Turystycznej Bastion św. Jadwigi''''' ul. Piastowska 19, tel. 77 4334971, www.informacja-turystyczna.nysa.pl

== Dojazd ==
=== Samolotem ===
Najbliższe lotnisko to {{Znacznik|Port lotniczy Wrocław|51.109444|16.880278|typ=transport}}'''międzynarodowy port lotniczy we Wrocławiu''' ({{IATA|WRO}}. Kolejne to {{Znacznik|Port lotniczy Katowice-Pyrzowice|50.474167|19.08|typ=transport}}'''[[Port lotniczy Katowice-Pyrzowice|międzynarodowy port lotniczy w Katowicach]]''' ({{IATA|KTW}}).\

=== Pociągiem ===
Połączenia kolejowe z Nysą zapewnia PKP oraz spółka Polregio, pociągi kursują w kierunku [[Opole|Opola]], [[Brzeg]]u, [[Kluczbork]]a, [[Gliwice|Gliwic]], [[Głuchołazy|Głuchołaz]], [[Wrocław]]ia, [[Kłodzko|Kłodzka]] i [[Kędzierzyn-Koźle|Kędzierzyna-Koźle]] [http://rozklad-pkp.pl]. {{Znacznik|Stacja kolejowa Nysa|50.4776594|17.341505|typ=transport}}'''Stacja kolejowa Nysa''' znajduje się dość blisko centrum.

=== Samochodem ===
Obwodnicą Nysy przebiegają drogi krajowe:

* [[Plik:DK46-PL.svg|25px]] [[Kłodzko]] – Nysa – [[Opole]] – [[Lubliniec]] – [[Częstochowa]] – [[Szczekociny]]; zapewniając łączność na zachód i północ oraz łączność z autostradą [[Plik:A4-PL.svg|25px]]
* [[Plik:DK41-PL.svg|25px]] Nysa – [[Prudnik]] – granica z [[Czechy|Czechami]] w Trzebinie; zapewniając łączność na wschód
Sieć uzupełniają drogi wojewódzkie:

* [[Plik:DW411-PL.svg|25px]] [[Głuchołazy]] – Nysa
* [[Plik:DW407-PL.svg|25px]] [[Korfantów]] – Nysa
* [[Plik:DW489-PL.svg|25px]] Głębinów (rondo obwodnicy) – Nysa – Niwnica (rondo obwodnicy)

=== Autobusem ===
[https://www.pksnysa.pl/ Autobusy PKS Nysa] korzystają z {{Znacznik|Dworzec autobusowy|50.477413|17.3409903|typ=transport}}'''dworca autobusowego''' (''centrum przesiadkowe'') przy stacji kolejowej na trasy z [[Prudnik]]a i [[Opole|Opola]].
 
[[Plik:Nysa-BudynekWagi PiotrFuz 1280.jpg|thumb|Dom Wagi Miejskiej]]

== Komunikacja ==
{{mapa|50.471667|17.334167|zoom=14|grupy=transport,zobacz,natura,jedzenie,bar,nocleg,atrakcja,zakupy,alarm,zdrowie,zabytek,kontakt,nauka,punkt,rower,parking,obszar,metro,praca}}
W Nysa poruszanie się po mieście jest dość łatwe — centrum jest kompaktowe i większość atrakcji można ogarnąć pieszo.
* '''Pieszo''': najlepsza opcja w centrum. Rynek, Bazylika św. Jakuba, Pałac Biskupi, Bastion św. Jadwigi, Wieża Bramy Wrocławskiej i okolice nyskiego jeziora są łatwe do połączenia spacerami.
* '''Autobusy miejskie''': Nysa ma komunikację miejską obsługiwaną przez MZK. Przydaje się przede wszystkim, jeśli mieszkasz poza ścisłym centrum albo chcesz dojechać w okolice Jeziora Nyskiego.
* '''Rower''': miasto jest stosunkowo płaskie i rower może być wygodny, szczególnie przy wycieczce w stronę jeziora.
* '''Taksówki/Bolt''': w mieście są dostępne, ale przy typowym zwiedzaniu raczej nie są potrzebne.

{| class=&quot;wikitable&quot;
! Dane kontaktowe MZK
|-
| Ul. Piłsudskiego 59
|-
| 48-303 Nysa
|-
| tel. 77-433 01 71
|-
| [[Mailto:mzk mzk_nysa@op.pl]]
|}

== Warto zobaczyć ==
{{Znacznik|Rynek|50.473611|17.332778|typ=zabytek}}'''Rynek''' wraz z położonym na nim renesansowym {{Znacznik|Dom Wagi Miejskiej|50.474072|17.333347|typ=zabytek}}'''Domem Wagi Miejskiej''' (powstał w 1604 roku), jest symbolem kwitnącego w Nysie handlu. W latach międzywojennych mieściły się tu waga i wzorzec miary łokcia. Pamiątką po tych czasach jest wmurowana w elewację południową kula armatnia. Obecnie znajduje się tu Biblioteka Miejska oraz czytelnia naukowa.

[[Plik:Nysa Piekna Studnia.jpg|thumb|upright|Piękna Studnia wg projektu Wilhelma Hellewega]]
[[Plik:FontannaTrytona PiotrFuz 1280.jpg|thumb|Fontanna Trytona]]
{{Znacznik|Fontanna Trytona|50.472482|17.332672|typ=zabytek}}'''Fontanna Trytona''' powstała w latach 1700-1701. Barkowa fontanna jest nieodłącznym elementem pejzażu miasta, wzorowana na rzymskiej fontannie G.L Berniniego.

Barokowa {{Znacznik|Piękna Studnia|50.475139|17.333917|typ=zabytek}}'''Piękna Studnia''' została zbudowana w 1686 roku i nakryta misterną metalową czaszą. Studnia została zbudowana przez Wilhelma Hellewega i jest najlepszym dowodem na to, że nyscy rzemieślnicy byli jednymi z najlepszych.

{{Znacznik|Pałac biskupów wrocławskich|50.472458|17.336676|typ=zabytek}}'''Pałac biskupów wrocławskich''' zbudowany w stylu barokowym. Pałac powstał na przełomie XVII i XVIII wieku. Budowę rozpoczął Karol Habsburg. W 1810 roku pałac był siedzibą Sądu Grodzkiego. Został spalony podczas II Wojny Światowej. Po wojnie został odbudowany, a obecnie mieści się w nim nyskie muzeum.

{{Znacznik|Wieża Bramy Wrocławskiej|50.47676|17.334909|typ=zabytek}}'''Wieża Bramy Wrocławskiej''' została wzniesiona w połowie XIV wieku, stanowiła część obwarowań miejskich. Jest jedną z 4 zabytkowych bram (Wrocławska, Ziębicka, Celna, Bracka), z których zachowały się tylko Ziębicka i Wrocławska. Obecnie Wieża jest dostępna do zwiedzania dla turystów.
[[Plik:Wieża Ziębicka w Nysie.jpg|alt=|lewo|mały|Wieża Bramy Ziębickiej]]
{{Znacznik|Wieża Bramy Ziębickiej|50.474408|17.330778|typ=zabytek}}'''Wieża Bramy Ziębickiej''' została wzniesiona w połowie XIV wieku, w renesansie częściowo przebudowana. We wnęce nad wejściem znajduje się rzeźba „Lwa ziębickiego”. Obecnie wieża jest niedostępna do zwiedzania dla turystów.

{{Znacznik|Bazylika Mniejsza|50.474722|17.334444|typ=zabytek}}'''Bazylika Mniejsza''' to największa i najważniejsza nyska świątynia, pod wezwaniem św. Jakuba i św. Agnieszki. Pod względem kubatury jest jedną z najpotężniejszych gotyckich świątyń w Polsce. Jej dach o powierzchni 4 tys.m², pokryty dachówką typu mnich i mniszka, zaliczany jest do najbardziej stromych w Europie. W kościele pochowanych jest ośmiu biskupów wrocławskich i jest to największy na Śląsku zbiór nagrobków biskupich po katedrze wrocławskiej. W 2009 r. kościół otrzymał tytuł honorowy bazyliki mniejszej od papieża Benedykta XVI, a prezydent Polski nadał mu tytuł Pomnika Historii.

{{Znacznik|Dzwonnica|50.4746385|17.3340591|typ=zabytek}}'''Dzwonnica''' znajduje się przy kościele św. Jakuba i św. Agnieszki. Budowę rozpoczęto w 1474 roku, lecz nigdy nie ukończono. Wieża jest zbudowana w stylu gotyckim. Dach wieży dzwonniczej wraz z dzwonami spłonął podczas II Wojny Światowej i nigdy nie został odbudowany. W wieży znajduje się [[w:Skarbiec św. Jakuba|galeria wystawiennicza dzieł sztuki sakralnej]], m.in. naczyń liturgicznych, rzeźb, lichtarzy, będących od stuleci w posiadaniu parafii św. Jakuba w Nysie. Na zachodniej ścianie wmurowano płytę kamienną z datą 1512 r.

{{Znacznik|Kościół św. Piotra i św. Pawła|50.472139|17.331903|typ=zabytek}}'''Kościół św. Piotra i św. Pawła''' powstał w latach 1720-1727. Zbudowano go w stylu barokowym. Do kościoła przylega budynek klasztorny. Od 1190 roku był siedzibą Strażników Bożego Grobu. W 1810 roku władze pruskie urządziły w nim szpital, a w 1945 roku klasztor przekazano kościołowi. Obecnie znajduje się tam Wyższe Seminarium Duchowne Śląska Opolskiego.

{{Znacznik|Carolinum|50.474072|17.333347|typ=zabytek}}'''Carolinum''' dawny zespół kolegium gimnazjalnego jezuitów (1722-1725). Jest jednym z członów zabudowań Rynku Solnego. Nauki pobierał tu król Polski [[w:Michał Korybut Wiśniowiecki|Michał Korybut Wiśniowiecki]]. Obecnie znajduje się tu I Liceum Ogólnokształcące w Nysie.[[Plik:Bastion św. Jadwigi.jpg|alt=|mały|300x300px|Bastion św. Jadwigi]]
{{Znacznik|Dom Komendanta|50.474167|17.338056|typ=zabytek}}'''Dom Komendanta''' to barokowa budowla mieszkalna, która powstała w I połowie XVIII wieku. Od 1743 roku siedziba pruskiego komendanta twierdzy. W 1915 roku urządzono w nim muzeum. Po wojnie został odbudowany, a od 1981 roku jest siedzibą Zespołu Szkół i Placówek Artystycznych w Nysie.

'''Dwór Biskupi''' – po pierwszej wojnie śląskiej Nysa znalazła się w rękach pruskich. Zaistniałą wtedy konieczność stworzenia siedziby dowództwa garnizonu Twierdzy Nysa, na którą wybrano barokowy budynek przy dzisiejszej ul. Grodzkiej. Funkcję tę pełnił, aż do drugiej połowy XIX w. Później stał się własnością magistratu nyskiego. W 1897 roku w czterech pomieszczeniach na parterze otwarto ekspozycję zabytków, tworząc w ten sposób najstarsze na Górnym Śląsku muzeum. W 1916 roku muzeum przejęło cały budynek.

{{Znacznik|Twierdza Nysa|50.465617|17.3213189|typ=zabytek}}'''Twierdza Nysa''' – W 1740 roku rozpoczęły się wojny śląskie, w wyniku których Śląsk na przeszło 200 lat przeszedł pod panowanie pruskie. Jako miasto przygraniczne Nysa zostaje zamieniona w twierdzę. Nabiera charakteru garnizonowego i opasana zostaje systemem fortyfikacji.
* [http://www.twierdzanysa.com/ Witryna przedstawiająca pozostałości fortyfikacji]

== Rekreacja ==
=== Jezioro Nyskie ===
{{Znacznik|Jezioro Nyskie|50.4575|17.280833|typ=natura}}'''[[w:Jezioro Nyskie|Jezioro Nyskie]]''' – zbiornik retencyjny zbudowany na [[:w:Nysa_Kłodzka| Nysie Kłodzkiej]] w 1971 roku.
[[Plik:Nysa poland lake.jpg|thumb|350px|Panorama jeziora nyskiego]]

Nad zachodnim, piaszczystym brzegiem Jeziora Nyskiego znajdują się ośrodki rekreacyjne, pierwszym od zapory jest Ośrodek Rekreacja &quot;AKWA Marina&quot; . Można tu wynająć domek kempingowy, pokoje gościnne, rozstawić namiot i ustawić przyczepę. Do dyspozycji turystów są:
* strzeżone kąpieliska,
* kort tenisowy,
* boiska sportowe,
* parkingi,
* baza gastronomiczna,
* wypożyczalnia sprzętu pływającego i sportowego (łodzie żaglowe, motorowe, wiosłowe, kajaki, pontony, rowerki wodne itp.)

Wstęp na teren Ośrodka:

'''''Wejście w godz. 7.00-18.00'''''
*&lt;b&gt;Normalny&lt;/b&gt; – 4,00 zł
*&lt;b&gt;Ulgowy&lt;/b&gt; – 3,00 zł
* '''Rodzinny''' - od 4 osób - 5 zł
'''''Wejście w godz. 18.00-22.00'''''

* &lt;b&gt;Normalny&lt;/b&gt; – 2,00 zł
*&lt;b&gt;Ulgowy&lt;/b&gt; – 1,00 zł
* '''Rodzinny''' - od 4 osób - 2,5 zł

{| class=&quot;wikitable&quot; bgcolor=&quot;white&quot;
|+ Jezioro Nyskie w liczbach
|-
| Powierzchnia || 2040 ha
|-
| Długość || ok. 2,3 km
|-
| Szerokość || ok. 2 km
|-
| Pojemność || ok. 113,6 mln m³
|}
=== Parki ===
Wszystkie dane dotyczące {{Znacznik|Park Miejski|50.46946|17.32314|typ=natura}}'''Parku Miejskiego w Nysie''', oraz informacje dotyczące tras spacerowych znajdują się na stronie [https://pl.wikipedia.org/wiki/Park_miejski_w_Nysie]

== Gastronomia ==
Ze względu na liczne lasy i górskie rzeki kuchnia regionalna specjalizuje się w świeżych owocach leśnych, dziczyźnie i rybach.

=== Restauracje, pizzerie ===
* {{Znacznik|'''Pizzeria Grześ'''|50.4700057|17.3388633|typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''Pizzeria „Grześ”''' ul. Wrocławska 15; tel. 77-409-34-080
* {{Znacznik|'''Restauracja Fryderyk'''|50.4733693|17.3303765|typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''Restauracja Fryderyk''' u. Szopena 12; tel. 77 421 04 26
* {{Znacznik|'''Pizzeria Lucia'''|50.4639344|17.3369137|typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''Pizzeria „Lucia”''' ul. Sudecka 11; tel. 77-433-00-63
* {{Znacznik|'''Restauracja Trąba'''|50.4705303|17.3368428|typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''Restauracja Trąba''' [http://www.karczma.nysa.com.pl/] ul. Prudnicka; tel. 77-433-98-74
* {{Znacznik|'''Pizzeria Redos'''|50.4752981|17.3269004|typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''Pizzeria „Redos”''' ul. Wyspiańskiego 1a; tel. 77-433-49-72
* {{Znacznik|'''Bistro Madame'''|50.4729882|17.3322085|typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''„Bistro Madame”''' ul. Rynek 26; tel: 77-433-48-80
* '''„Alibaba”''' ul. Wyzwolenia tel: 77-433-51-61
* {{Znacznik|'''Fratelli Sossi'''|50.4730119|17.3381981|typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''Fratelli Sossi''', ul. Piastowska 19, tel. 730225599
* {{Znacznik|'''Bar Popularny'''|50.4727373|17.3325728|typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''Bar Popularny''', ul. Rynek 23, tel. 77 4484904
* '''Restauracja Kasia''', ul. Mickiewicza 25, tel 602498380
* {{Znacznik|'''Restauracja Tiffany'''|50.4764692|17.3346886|typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''Restauracja Tiffany''', ul. Wrocławska 17, tel. 77 4355577

=== Puby ===
* '''„Alaska”''' ul. Sudecka; tel. 77-433-71-24
* {{Znacznik|'''Pod Zielonym Kogutem'''|50.4694792|17.3371309|typ=bar|url=|kolor=000000|treść=}}'''„Pod Zielonym Kogutem”''' ul. Prudnicka 12; tel. [[Tel:696-560-733|696-560-733]]                
* '''„C’Estlavie” Winiarnia'''; ul. Bielawska 5a; tel. 77-435-21-11

=== Kawiarnie ===
* {{Znacznik|'''Bombonierka'''|50.4735811|17.3331082|typ=bar|url=|kolor=000000|treść=}}'''„Bombonierka”''' Rynek, ul. Celna 14a; 48-300 Nysa; tel: 77-433-02-30

== Rozrywka ==
==== Kina ====
* '''&quot;Kino Cinema N3D&quot;'''&lt;span&gt;, al. Lompy 3; 48-300 Nysa, &lt;/span&gt;&lt;abbr title=&quot;telefon&quot;&gt;☎&lt;/abbr&gt; &lt;span&gt;77-433-39-52. Repertuar kina można znaleźć na stronie &lt;/span&gt;www.kino.nysa.pl&lt;span&gt;.&lt;/span&gt; 

== Noclegi ==
=== Hotele ===
* {{Znacznik|'''Hotel Fryderyk'''|50.4733677|17.3304993|typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''Hotel Fryderyk''' - Nysa, ul. Szopena 12; hotel@fryderyk.nysa.pl  tel. 77 4210426
* {{Znacznik|'''Hotel Piast'''|50.4745636|17.3312118|typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''Hotel Piast''' [http://www.hotel-piast.com.pl/]- Nysa, ul. Krzywoustego 14; tel. 77 4334086
* {{Znacznik|'''Hotel Europejski'''|50.4783697|17.2901064|typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''Hotel Europejski''' [http://www.europejskihotel.pl]- Nysa, ul. Otmuchowska 21k, tel. 77 4334404
* {{Znacznik|'''Willa Navigator'''|50.4743945|17.3247389|typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''Willa Navigator''' [http://www.villanavigator.pl]- Nysa, ul. Wyspiańskiego 11, tel. 77 4334170
* {{Znacznik|'''Motelik Lux'''|50.4856013|17.3409885|typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''Motelik Lux''' [http://www.motelik-lux.com]- Nysa, ul. Grodkowska 13a, tel. 77 4339918
* {{Znacznik|'''Centrum biznesowo-hotelowe Confero'''|50.4607513|17.3476705|typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''Centrum biznesowo-hotelowe Confero''' ul. Piłsudskiego; 40 48-300 Nysa; tel: 77 4333058
* '''Motel Tank''' ul. Grodkowska 9; 48-300 Nysa, tel. 668 235 286 
* {{Znacznik|'''Court Park'''|50.4735413|17.3386589|typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''Court Park''', Aleja Lompy, tel. 77 4338888

=== Domki letniskowe ===
* {{Znacznik|'''Ośrodek Wypoczynkowy Błękitna Zatoka'''|50.46488|17.2593038|typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''Ośrodek Wypoczynkowy Błękitna Zatoka''' [http://www.blekitnazatoka.com]

== Bezpieczeństwo ==
Nysa jest spokojnym, średniej wielkości miastem, w którym turysta może bez większych obaw poruszać się po centrum zarówno w dzień, jak i wieczorem. Najczęściej odwiedzane części miasta – Rynek, okolice bazyliki, promenada nad Nysą Kłodzką oraz zabytkowe centrum – są dobrze dostępne i zwykle dość ruchliwe.

Jak w każdym mieście, warto zachować podstawową ostrożność w pobliżu dworca, przystanków oraz miejsc, gdzie wieczorami gromadzą się osoby pod wpływem alkoholu. Nie ma jednak potrzeby unikania całych dzielnic czy rezygnowania z wieczornych spacerów.

Nysa nie należy do miast kojarzonych z wysokim poziomem przestępczości. Dla odwiedzających większe znaczenie mają zwykłe zagrożenia turystyczne – kradzież pozostawionych rzeczy, kieszonkowcy czy nieostrożne zachowanie po zmroku – niż poważne przestępstwa.

Praktycznie: centrum najlepiej zwiedzać pieszo, również po zmroku. W przypadku wycieczki nad Jezioro Nyskie po zachodzie słońca warto wybierać oświetlone i uczęszczane trasy.

== Zdrowie ==
Nysa ma dobrze rozwinięte zaplecze medyczne jak na miasto tej wielkości. W razie potrzeby dostępne są przychodnie podstawowej opieki zdrowotnej, apteki, nocna i świąteczna opieka zdrowotna oraz szpital.

Dla turysty nie ma szczególnych zagrożeń zdrowotnych związanych z pobytem w mieście. Woda z kranu jest zdatna do picia, a standardy sanitarne są takie jak w pozostałej części Polski.

Latem warto pamiętać o słońcu i wysokich temperaturach, szczególnie podczas spacerów po zabytkowym centrum i wycieczek nad Jezioro Nyskie. W sezonie letnim przydatne są krem z filtrem, nakrycie głowy i odpowiednie nawodnienie. W Nysie działa {{Znacznik|'''Szpital Powiatowy im. Błogosławionej Siostry Elżbietanki Marii Merkert'''|50.4714189|17.3298969|typ=zdrowie|url=|kolor=FF0000|treść=}}'''Szpital Powiatowy im. Błogosławionej Siostry Elżbietanki Marii Merkert''', należący do Zespołu Opieki Zdrowotnej w Nysie. Jest to wielospecjalistyczny szpital powiatowy, a nie tylko niewielka placówka lokalna.

W przypadku nagłego zachorowania lub urazu można skorzystać z lokalnej pomocy medycznej; w sytuacji zagrożenia życia obowiązuje numer 112.

== Gdzie dalej ==
* Wycieczki w okoliczne góry
* '''[[Paczków]]'''
* '''[[Złoty Stok]]'''
* '''[[Bardo]]'''
* '''[[Lądek-Zdrój]]'''
* '''[[Prudnik]]'''
* '''[[Otmuchów]]'''
* '''[[Głuchołazy]]'''
* '''[[Moszna]]'''

== Linki zewnętrzne ==
* [https://nysa.eu/ Oficjalna strona miasta]
* [http://www.nasza.nysa.pl/ Nasza Nysa]
* [http://www.muzeum.nysa.pl/ Muzeum nyskie]
* [http://www.powiat.nysa.pl/ Strona powiatu]
* [http://www.bazylika-nysa.pl/ Katedra nyska]
* [http://dolnyslask.org/jeziora/obiekty/rzekanysaklodzka/ Nysa Kłodzka]
* [https://nysa.eu/dla-turysty/wirtualny-spacer/ Interaktywny spacer po Nysie]
* [https://www.youtube.com/watch?v=uyAggR7qO8I Widok z drona]

== Źródła książkowe ==
* „Nysa wczoraj i dziś” – Oficyna Wydawnicza KASTRA Nysa, Urząd Miasta i Gminy w Nysie
* „Nysa” – Tekst” Sp. z o.o.
* &quot;Twierdza Nysa - wspólne dziedzictwo kulturowe pogranicza&quot; - Urząd Miasta i Gminy w Nysie, Nysa 2020
* &quot;Przewodnik Miejski Szlak Turystyczny w Nysie&quot; - Urząd Miasta i Gminy w Nysie, Nysa 2018

{{Jest w|Powiat nyski}}
{{użyteczny}}
{{geo|50.47|17.33}}
[[Kategoria:Powiat nyski]]</text>
      <sha1>es1m9tinedjwzcb8dgbnzmlv9tzpe6x</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>159110</id>
      <parentid>159109</parentid>
      <timestamp>2026-10-01T12:08:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Moromar</username>
        <id>2451</id>
      </contributor>
      <comment>/* Warto zobaczyć */</comment>
      <origin>159110</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="21431" sha1="d1omgjoxfo9xvlh0l0rhs46izbsea6w" xml:space="preserve">{{Top-banner}}
{{Miejscowość infobox
 |nazwa            = Nysa
 |nazwa oryginalna = 
 |widok            = Collage_of_views_of_Nysa_2.jpg
 |opis             = 
 |herb             = POL_Nysa_COA.svg
 |mapa             = POL Nysa map.svg
 |państwo          = [[Plik:Flag of Poland.svg|20px]] [[Polska]]
 |region           = [[Plik:POL_województwo_opolskie_flag.svg|20px]] [[Województwo opolskie]]
 |powierzchnia     = 27,51
 |wysokość         = 195
 |ludność          = 40 700
 |prefiks          = +48 77
 |kod pocztowy     = 48-300 do 48-304
 |www              = https://www.nysa.eu/
}}
'''[https://www.nysa.eu/ Nysa]''' (niem. ''Neisse'', czes. ''Nisa'') jest jednym z większych miast [[Województwo opolskie|województwa opolskiego]]. Miasto położone w południowo-zachodniej części województwa. Leży w dolinie Nysy Kłodzkiej u stóp Sudetów Wschodnich. Bardzo urokliwe i pełne zabytków, jedno z najpiękniejszych miast na Śląsku Opolskim, posiada bogatą historię, tradycję i kulturę z licznymi pamiątkami z czasów swojej świetności.

== Charakterystyka ==
=== Historia ===
W latach świetności było również nazywane „Śląskim Rzymem” (''Roma Silesia''), nazwa ta wzięła swój początek od czasów, w których w Nysie mieli swoją siedzibę biskupi wrocławscy. Przez prawie 500 lat była stolicą biskupiego Księstwa Nyskiego, później prawie 200 lat znajdowała się pod panowaniem pruskim. Miasto przechodziło kilkakrotnie wojny, oblężenia oraz splądrowania, straszliwe zarazy, a także okres fanatyzmu religijnego (Wielka Inkwizycja). W roku 1946 tuż po II Wojnie Światowej miasto przyjęło nazwę NYSA, która pozostała do dnia dzisiejszego.

Początkowo była to osada słowiańska, lokowana na prawie flamandzkim. W 1223 roku Nysie zostały nadane prawa miejskie. Dzięki umiejscowieniu miasta na skrzyżowaniu szlaków handlowych Nysa zawdzięcza swój początek i rozkwit już w wiekach średnich. Jan Długosz przypisuje jej założenie Bolesławowi Krzywoustemu.

W XIII wieku sprowadzono do Nysy dwa zakony: zakon rycerski bożogrobców oraz Franciszkanów. W tym samym stuleciu miasto przeżyło kilka tragedii wojennych: w 1241 roku najazd Mongołów, w 1249 roku wojny między Henrykiem III, a Bolesławem Rogatką oraz walki w 1284 roku między księciem Henrykiem IV, a biskupem wrocławskim Tomaszem II.
W 1268 roku Nysa uzyskuje prawo bicia własnej monety.

Do 1810 roku była stolicą księstwa biskupiego (rezydencja biskupów wrocławskich). W tym czasie miasto stało się nie tylko ośrodkiem handlowym, ale i kościelnym.
W roku 1740 wybuchają wojny austriacko-pruskie, w wyniku, których Nysa wraz ze Śląskiem przechodzi w 1742 roku pod panowanie pruskie. Właśnie wtedy miasto zostało rozbudowane w potężną twierdzę, której fragmenty zachowały się do dziś i są zaliczane do największych w Polsce.

W 1945 roku podczas II wojny światowej miasto zostało zbombardowane i zniszczone w 80% wskutek oblężenia przez Armię Czerwoną i próbami odbicia przez armię niemiecką. Nysa była jednym z najbardziej zniszczonych miast II Wojny Światowej.

=== Inne informacje ===

* '''''Urząd Miasta''''' znajduje się przy ul. Kolejowej 1, tel. 77-408-05-00.

Burmistrzem miasta jest Kordian Kolbiarz.

Współrzędne geograficzne: 50°28′17,9'' N 17°20′2,8'' E

* [http://mapy.pomocnik.com/zdjecia-satelitarne-miast/?city=Nysa&amp;lat=50.467&amp;lon=17.333/ Zdjęcie satelitarne miasta]
* [https://nysa.eu/dla-turysty/plan-miasta/ Szczegółowy plan miasta]
* [http://www.odleglosci.pl/mapa,polski,Nysa.html/ Serwis turystyczny poświęcony miastom Polski zawiera m.in. plan miasta, opis miasta, rozkłady jazdy, zdjęcia, noclegi itp.]
&lt;br /&gt;

* '''''Punkt Informacji Turystycznej Bastion św. Jadwigi''''' ul. Piastowska 19, tel. 77 4334971, www.informacja-turystyczna.nysa.pl

== Dojazd ==
=== Samolotem ===
Najbliższe lotnisko to {{Znacznik|Port lotniczy Wrocław|51.109444|16.880278|typ=transport}}'''międzynarodowy port lotniczy we Wrocławiu''' ({{IATA|WRO}}. Kolejne to {{Znacznik|Port lotniczy Katowice-Pyrzowice|50.474167|19.08|typ=transport}}'''[[Port lotniczy Katowice-Pyrzowice|międzynarodowy port lotniczy w Katowicach]]''' ({{IATA|KTW}}).\

=== Pociągiem ===
Połączenia kolejowe z Nysą zapewnia PKP oraz spółka Polregio, pociągi kursują w kierunku [[Opole|Opola]], [[Brzeg]]u, [[Kluczbork]]a, [[Gliwice|Gliwic]], [[Głuchołazy|Głuchołaz]], [[Wrocław]]ia, [[Kłodzko|Kłodzka]] i [[Kędzierzyn-Koźle|Kędzierzyna-Koźle]] [http://rozklad-pkp.pl]. {{Znacznik|Stacja kolejowa Nysa|50.4776594|17.341505|typ=transport}}'''Stacja kolejowa Nysa''' znajduje się dość blisko centrum.

=== Samochodem ===
Obwodnicą Nysy przebiegają drogi krajowe:

* [[Plik:DK46-PL.svg|25px]] [[Kłodzko]] – Nysa – [[Opole]] – [[Lubliniec]] – [[Częstochowa]] – [[Szczekociny]]; zapewniając łączność na zachód i północ oraz łączność z autostradą [[Plik:A4-PL.svg|25px]]
* [[Plik:DK41-PL.svg|25px]] Nysa – [[Prudnik]] – granica z [[Czechy|Czechami]] w Trzebinie; zapewniając łączność na wschód
Sieć uzupełniają drogi wojewódzkie:

* [[Plik:DW411-PL.svg|25px]] [[Głuchołazy]] – Nysa
* [[Plik:DW407-PL.svg|25px]] [[Korfantów]] – Nysa
* [[Plik:DW489-PL.svg|25px]] Głębinów (rondo obwodnicy) – Nysa – Niwnica (rondo obwodnicy)

=== Autobusem ===
[https://www.pksnysa.pl/ Autobusy PKS Nysa] korzystają z {{Znacznik|Dworzec autobusowy|50.477413|17.3409903|typ=transport}}'''dworca autobusowego''' (''centrum przesiadkowe'') przy stacji kolejowej na trasy z [[Prudnik]]a i [[Opole|Opola]].
 
[[Plik:Nysa-BudynekWagi PiotrFuz 1280.jpg|thumb|Dom Wagi Miejskiej]]

== Komunikacja ==
{{mapa|50.471667|17.334167|zoom=14|grupy=transport,zobacz,natura,jedzenie,bar,nocleg,atrakcja,zakupy,alarm,zdrowie,zabytek,kontakt,nauka,punkt,rower,parking,obszar,metro,praca}}
W Nysa poruszanie się po mieście jest dość łatwe — centrum jest kompaktowe i większość atrakcji można ogarnąć pieszo.
* '''Pieszo''': najlepsza opcja w centrum. Rynek, Bazylika św. Jakuba, Pałac Biskupi, Bastion św. Jadwigi, Wieża Bramy Wrocławskiej i okolice nyskiego jeziora są łatwe do połączenia spacerami.
* '''Autobusy miejskie''': Nysa ma komunikację miejską obsługiwaną przez MZK. Przydaje się przede wszystkim, jeśli mieszkasz poza ścisłym centrum albo chcesz dojechać w okolice Jeziora Nyskiego.
* '''Rower''': miasto jest stosunkowo płaskie i rower może być wygodny, szczególnie przy wycieczce w stronę jeziora.
* '''Taksówki/Bolt''': w mieście są dostępne, ale przy typowym zwiedzaniu raczej nie są potrzebne.

{| class=&quot;wikitable&quot;
! Dane kontaktowe MZK
|-
| Ul. Piłsudskiego 59
|-
| 48-303 Nysa
|-
| tel. 77-433 01 71
|-
| [[Mailto:mzk mzk_nysa@op.pl]]
|}

== Warto zobaczyć ==
{{Znacznik|Rynek|50.473611|17.332778|typ=zabytek}}'''Rynek''' wraz z położonym na nim renesansowym {{Znacznik|Dom Wagi Miejskiej|50.474072|17.333347|typ=zabytek}}'''Domem Wagi Miejskiej''' (powstał w 1604 roku), jest symbolem kwitnącego w Nysie handlu. W latach międzywojennych mieściły się tu waga i wzorzec miary łokcia. Pamiątką po tych czasach jest wmurowana w elewację południową kula armatnia. Obecnie znajduje się tu Biblioteka Miejska oraz czytelnia naukowa.

[[Plik:Nysa Piekna Studnia.jpg|thumb|upright|Piękna Studnia wg projektu Wilhelma Hellewega]]
[[Plik:FontannaTrytona PiotrFuz 1280.jpg|thumb|Fontanna Trytona]]
{{Znacznik|Fontanna Trytona|50.472482|17.332672|typ=zabytek}}'''Fontanna Trytona''' powstała w latach 1700-1701. Barkowa fontanna jest nieodłącznym elementem pejzażu miasta, wzorowana na rzymskiej fontannie G.L Berniniego.

Barokowa {{Znacznik|Piękna Studnia|50.475139|17.333917|typ=zabytek}}'''Piękna Studnia''' została zbudowana w 1686 roku i nakryta misterną metalową czaszą. Studnia została zbudowana przez Wilhelma Hellewega i jest najlepszym dowodem na to, że nyscy rzemieślnicy byli jednymi z najlepszych.

{{Znacznik|Pałac biskupów wrocławskich|50.472458|17.336676|typ=zabytek}}'''Pałac biskupów wrocławskich''' zbudowany w stylu barokowym. Pałac powstał na przełomie XVII i XVIII wieku. Budowę rozpoczął Karol Habsburg. W 1810 roku pałac był siedzibą Sądu Grodzkiego. Został spalony podczas II Wojny Światowej. Po wojnie został odbudowany, a obecnie mieści się w nim nyskie muzeum.

{{Znacznik|Wieża Bramy Wrocławskiej|50.47676|17.334909|typ=zabytek}}'''Wieża Bramy Wrocławskiej''' została wzniesiona w połowie XIV wieku, stanowiła część obwarowań miejskich. Jest jedną z 4 zabytkowych bram (Wrocławska, Ziębicka, Celna, Bracka), z których zachowały się tylko Ziębicka i Wrocławska. Obecnie Wieża jest dostępna do zwiedzania dla turystów.
[[Plik:Wieża Ziębicka w Nysie.jpg|alt=|lewo|mały|Wieża Bramy Ziębickiej]]
{{Znacznik|Wieża Bramy Ziębickiej|50.474408|17.330778|typ=zabytek}}'''Wieża Bramy Ziębickiej''' została wzniesiona w połowie XIV wieku, w renesansie częściowo przebudowana. We wnęce nad wejściem znajduje się rzeźba „Lwa ziębickiego”. Obecnie wieża jest niedostępna do zwiedzania dla turystów.

{{Znacznik|Bazylika Mniejsza|50.474722|17.334444|typ=zabytek}}'''Bazylika Mniejsza''' to największa i najważniejsza nyska świątynia, pod wezwaniem św. Jakuba i św. Agnieszki. Pod względem kubatury jest jedną z najpotężniejszych gotyckich świątyń w Polsce. Jej dach o powierzchni 4 tys.m², pokryty dachówką typu mnich i mniszka, zaliczany jest do najbardziej stromych w Europie. W kościele pochowanych jest ośmiu biskupów wrocławskich i jest to największy na Śląsku zbiór nagrobków biskupich po katedrze wrocławskiej. W 2009 r. kościół otrzymał tytuł honorowy bazyliki mniejszej od papieża Benedykta XVI, a prezydent Polski nadał mu tytuł Pomnika Historii.

{{Znacznik|Dzwonnica|50.4746385|17.3340591|typ=zabytek}}'''Dzwonnica''' znajduje się przy kościele św. Jakuba i św. Agnieszki. Budowę rozpoczęto w 1474 roku, lecz nigdy nie ukończono. Wieża jest zbudowana w stylu gotyckim. Dach wieży dzwonniczej wraz z dzwonami spłonął podczas II Wojny Światowej i nigdy nie został odbudowany. W wieży znajduje się [[w:Skarbiec św. Jakuba|galeria wystawiennicza dzieł sztuki sakralnej]], m.in. naczyń liturgicznych, rzeźb, lichtarzy, będących od stuleci w posiadaniu parafii św. Jakuba w Nysie. Na zachodniej ścianie wmurowano płytę kamienną z datą 1512 r.

{{Znacznik|Kościół św. Piotra i św. Pawła|50.472139|17.331903|typ=zabytek}}'''Kościół św. Piotra i św. Pawła''' powstał w latach 1720-1727. Zbudowano go w stylu barokowym. Do kościoła przylega budynek klasztorny. Od 1190 roku był siedzibą Strażników Bożego Grobu. W 1810 roku władze pruskie urządziły w nim szpital, a w 1945 roku klasztor przekazano kościołowi. Obecnie znajduje się tam Wyższe Seminarium Duchowne Śląska Opolskiego.

{{Znacznik|Carolinum|50.474072|17.333347|typ=zabytek}}'''Carolinum''' dawny zespół kolegium gimnazjalnego jezuitów (1722-1725). Jest jednym z członów zabudowań Rynku Solnego. Nauki pobierał tu król Polski [[w:Michał Korybut Wiśniowiecki|Michał Korybut Wiśniowiecki]]. Obecnie znajduje się tu I Liceum Ogólnokształcące w Nysie.[[Plik:Bastion św. Jadwigi.jpg|alt=|mały|300x300px|Bastion św. Jadwigi]]
{{Znacznik|Dom Komendanta|50.474167|17.338056|typ=zabytek}}'''Dom Komendanta''' to barokowa budowla mieszkalna, która powstała w I połowie XVIII wieku. Od 1743 roku siedziba pruskiego komendanta twierdzy. W 1915 roku urządzono w nim muzeum. Po wojnie został odbudowany, a od 1981 roku jest siedzibą Zespołu Szkół i Placówek Artystycznych w Nysie.

{{Znacznik|Bastion św. Jadwigi|50.47619|17.33164|typ=zabytek}}'''Bastion św. Jadwigi'''. Codziennie w godzinach 8:00–16:00. Dawny bastion pełni obecnie funkcję miejsca organizacji imprez i wydarzeń.

{{Znacznik|Twierdza Nysa|50.465617|17.3213189|typ=zabytek}}'''Twierdza Nysa''' – W 1740 roku rozpoczęły się wojny śląskie, w wyniku których Śląsk na przeszło 200 lat przeszedł pod panowanie pruskie. Jako miasto przygraniczne Nysa zostaje zamieniona w twierdzę. Nabiera charakteru garnizonowego i opasana zostaje systemem fortyfikacji.
* [http://www.twierdzanysa.com/ Witryna przedstawiająca pozostałości fortyfikacji]

== Rekreacja ==
=== Jezioro Nyskie ===
{{Znacznik|Jezioro Nyskie|50.4575|17.280833|typ=natura}}'''[[w:Jezioro Nyskie|Jezioro Nyskie]]''' – zbiornik retencyjny zbudowany na [[:w:Nysa_Kłodzka| Nysie Kłodzkiej]] w 1971 roku.
[[Plik:Nysa poland lake.jpg|thumb|350px|Panorama jeziora nyskiego]]

Nad zachodnim, piaszczystym brzegiem Jeziora Nyskiego znajdują się ośrodki rekreacyjne, pierwszym od zapory jest Ośrodek Rekreacja &quot;AKWA Marina&quot; . Można tu wynająć domek kempingowy, pokoje gościnne, rozstawić namiot i ustawić przyczepę. Do dyspozycji turystów są:
* strzeżone kąpieliska,
* kort tenisowy,
* boiska sportowe,
* parkingi,
* baza gastronomiczna,
* wypożyczalnia sprzętu pływającego i sportowego (łodzie żaglowe, motorowe, wiosłowe, kajaki, pontony, rowerki wodne itp.)

Wstęp na teren Ośrodka:

'''''Wejście w godz. 7.00-18.00'''''
*&lt;b&gt;Normalny&lt;/b&gt; – 4,00 zł
*&lt;b&gt;Ulgowy&lt;/b&gt; – 3,00 zł
* '''Rodzinny''' - od 4 osób - 5 zł
'''''Wejście w godz. 18.00-22.00'''''

* &lt;b&gt;Normalny&lt;/b&gt; – 2,00 zł
*&lt;b&gt;Ulgowy&lt;/b&gt; – 1,00 zł
* '''Rodzinny''' - od 4 osób - 2,5 zł

{| class=&quot;wikitable&quot; bgcolor=&quot;white&quot;
|+ Jezioro Nyskie w liczbach
|-
| Powierzchnia || 2040 ha
|-
| Długość || ok. 2,3 km
|-
| Szerokość || ok. 2 km
|-
| Pojemność || ok. 113,6 mln m³
|}
=== Parki ===
Wszystkie dane dotyczące {{Znacznik|Park Miejski|50.46946|17.32314|typ=natura}}'''Parku Miejskiego w Nysie''', oraz informacje dotyczące tras spacerowych znajdują się na stronie [https://pl.wikipedia.org/wiki/Park_miejski_w_Nysie]

== Gastronomia ==
Ze względu na liczne lasy i górskie rzeki kuchnia regionalna specjalizuje się w świeżych owocach leśnych, dziczyźnie i rybach.

=== Restauracje, pizzerie ===
* {{Znacznik|'''Pizzeria Grześ'''|50.4700057|17.3388633|typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''Pizzeria „Grześ”''' ul. Wrocławska 15; tel. 77-409-34-080
* {{Znacznik|'''Restauracja Fryderyk'''|50.4733693|17.3303765|typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''Restauracja Fryderyk''' u. Szopena 12; tel. 77 421 04 26
* {{Znacznik|'''Pizzeria Lucia'''|50.4639344|17.3369137|typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''Pizzeria „Lucia”''' ul. Sudecka 11; tel. 77-433-00-63
* {{Znacznik|'''Restauracja Trąba'''|50.4705303|17.3368428|typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''Restauracja Trąba''' [http://www.karczma.nysa.com.pl/] ul. Prudnicka; tel. 77-433-98-74
* {{Znacznik|'''Pizzeria Redos'''|50.4752981|17.3269004|typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''Pizzeria „Redos”''' ul. Wyspiańskiego 1a; tel. 77-433-49-72
* {{Znacznik|'''Bistro Madame'''|50.4729882|17.3322085|typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''„Bistro Madame”''' ul. Rynek 26; tel: 77-433-48-80
* '''„Alibaba”''' ul. Wyzwolenia tel: 77-433-51-61
* {{Znacznik|'''Fratelli Sossi'''|50.4730119|17.3381981|typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''Fratelli Sossi''', ul. Piastowska 19, tel. 730225599
* {{Znacznik|'''Bar Popularny'''|50.4727373|17.3325728|typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''Bar Popularny''', ul. Rynek 23, tel. 77 4484904
* '''Restauracja Kasia''', ul. Mickiewicza 25, tel 602498380
* {{Znacznik|'''Restauracja Tiffany'''|50.4764692|17.3346886|typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''Restauracja Tiffany''', ul. Wrocławska 17, tel. 77 4355577

=== Puby ===
* '''„Alaska”''' ul. Sudecka; tel. 77-433-71-24
* {{Znacznik|'''Pod Zielonym Kogutem'''|50.4694792|17.3371309|typ=bar|url=|kolor=000000|treść=}}'''„Pod Zielonym Kogutem”''' ul. Prudnicka 12; tel. [[Tel:696-560-733|696-560-733]]                
* '''„C’Estlavie” Winiarnia'''; ul. Bielawska 5a; tel. 77-435-21-11

=== Kawiarnie ===
* {{Znacznik|'''Bombonierka'''|50.4735811|17.3331082|typ=bar|url=|kolor=000000|treść=}}'''„Bombonierka”''' Rynek, ul. Celna 14a; 48-300 Nysa; tel: 77-433-02-30

== Rozrywka ==
==== Kina ====
* '''&quot;Kino Cinema N3D&quot;'''&lt;span&gt;, al. Lompy 3; 48-300 Nysa, &lt;/span&gt;&lt;abbr title=&quot;telefon&quot;&gt;☎&lt;/abbr&gt; &lt;span&gt;77-433-39-52. Repertuar kina można znaleźć na stronie &lt;/span&gt;www.kino.nysa.pl&lt;span&gt;.&lt;/span&gt; 

== Noclegi ==
=== Hotele ===
* {{Znacznik|'''Hotel Fryderyk'''|50.4733677|17.3304993|typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''Hotel Fryderyk''' - Nysa, ul. Szopena 12; hotel@fryderyk.nysa.pl  tel. 77 4210426
* {{Znacznik|'''Hotel Piast'''|50.4745636|17.3312118|typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''Hotel Piast''' [http://www.hotel-piast.com.pl/]- Nysa, ul. Krzywoustego 14; tel. 77 4334086
* {{Znacznik|'''Hotel Europejski'''|50.4783697|17.2901064|typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''Hotel Europejski''' [http://www.europejskihotel.pl]- Nysa, ul. Otmuchowska 21k, tel. 77 4334404
* {{Znacznik|'''Willa Navigator'''|50.4743945|17.3247389|typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''Willa Navigator''' [http://www.villanavigator.pl]- Nysa, ul. Wyspiańskiego 11, tel. 77 4334170
* {{Znacznik|'''Motelik Lux'''|50.4856013|17.3409885|typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''Motelik Lux''' [http://www.motelik-lux.com]- Nysa, ul. Grodkowska 13a, tel. 77 4339918
* {{Znacznik|'''Centrum biznesowo-hotelowe Confero'''|50.4607513|17.3476705|typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''Centrum biznesowo-hotelowe Confero''' ul. Piłsudskiego; 40 48-300 Nysa; tel: 77 4333058
* '''Motel Tank''' ul. Grodkowska 9; 48-300 Nysa, tel. 668 235 286 
* {{Znacznik|'''Court Park'''|50.4735413|17.3386589|typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''Court Park''', Aleja Lompy, tel. 77 4338888

=== Domki letniskowe ===
* {{Znacznik|'''Ośrodek Wypoczynkowy Błękitna Zatoka'''|50.46488|17.2593038|typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''Ośrodek Wypoczynkowy Błękitna Zatoka''' [http://www.blekitnazatoka.com]

== Bezpieczeństwo ==
Nysa jest spokojnym, średniej wielkości miastem, w którym turysta może bez większych obaw poruszać się po centrum zarówno w dzień, jak i wieczorem. Najczęściej odwiedzane części miasta – Rynek, okolice bazyliki, promenada nad Nysą Kłodzką oraz zabytkowe centrum – są dobrze dostępne i zwykle dość ruchliwe.

Jak w każdym mieście, warto zachować podstawową ostrożność w pobliżu dworca, przystanków oraz miejsc, gdzie wieczorami gromadzą się osoby pod wpływem alkoholu. Nie ma jednak potrzeby unikania całych dzielnic czy rezygnowania z wieczornych spacerów.

Nysa nie należy do miast kojarzonych z wysokim poziomem przestępczości. Dla odwiedzających większe znaczenie mają zwykłe zagrożenia turystyczne – kradzież pozostawionych rzeczy, kieszonkowcy czy nieostrożne zachowanie po zmroku – niż poważne przestępstwa.

Praktycznie: centrum najlepiej zwiedzać pieszo, również po zmroku. W przypadku wycieczki nad Jezioro Nyskie po zachodzie słońca warto wybierać oświetlone i uczęszczane trasy.

== Zdrowie ==
Nysa ma dobrze rozwinięte zaplecze medyczne jak na miasto tej wielkości. W razie potrzeby dostępne są przychodnie podstawowej opieki zdrowotnej, apteki, nocna i świąteczna opieka zdrowotna oraz szpital.

Dla turysty nie ma szczególnych zagrożeń zdrowotnych związanych z pobytem w mieście. Woda z kranu jest zdatna do picia, a standardy sanitarne są takie jak w pozostałej części Polski.

Latem warto pamiętać o słońcu i wysokich temperaturach, szczególnie podczas spacerów po zabytkowym centrum i wycieczek nad Jezioro Nyskie. W sezonie letnim przydatne są krem z filtrem, nakrycie głowy i odpowiednie nawodnienie. W Nysie działa {{Znacznik|'''Szpital Powiatowy im. Błogosławionej Siostry Elżbietanki Marii Merkert'''|50.4714189|17.3298969|typ=zdrowie|url=|kolor=FF0000|treść=}}'''Szpital Powiatowy im. Błogosławionej Siostry Elżbietanki Marii Merkert''', należący do Zespołu Opieki Zdrowotnej w Nysie. Jest to wielospecjalistyczny szpital powiatowy, a nie tylko niewielka placówka lokalna.

W przypadku nagłego zachorowania lub urazu można skorzystać z lokalnej pomocy medycznej; w sytuacji zagrożenia życia obowiązuje numer 112.

== Gdzie dalej ==
* Wycieczki w okoliczne góry
* '''[[Paczków]]'''
* '''[[Złoty Stok]]'''
* '''[[Bardo]]'''
* '''[[Lądek-Zdrój]]'''
* '''[[Prudnik]]'''
* '''[[Otmuchów]]'''
* '''[[Głuchołazy]]'''
* '''[[Moszna]]'''

== Linki zewnętrzne ==
* [https://nysa.eu/ Oficjalna strona miasta]
* [http://www.nasza.nysa.pl/ Nasza Nysa]
* [http://www.muzeum.nysa.pl/ Muzeum nyskie]
* [http://www.powiat.nysa.pl/ Strona powiatu]
* [http://www.bazylika-nysa.pl/ Katedra nyska]
* [http://dolnyslask.org/jeziora/obiekty/rzekanysaklodzka/ Nysa Kłodzka]
* [https://nysa.eu/dla-turysty/wirtualny-spacer/ Interaktywny spacer po Nysie]
* [https://www.youtube.com/watch?v=uyAggR7qO8I Widok z drona]

== Źródła książkowe ==
* „Nysa wczoraj i dziś” – Oficyna Wydawnicza KASTRA Nysa, Urząd Miasta i Gminy w Nysie
* „Nysa” – Tekst” Sp. z o.o.
* &quot;Twierdza Nysa - wspólne dziedzictwo kulturowe pogranicza&quot; - Urząd Miasta i Gminy w Nysie, Nysa 2020
* &quot;Przewodnik Miejski Szlak Turystyczny w Nysie&quot; - Urząd Miasta i Gminy w Nysie, Nysa 2018

{{Jest w|Powiat nyski}}
{{użyteczny}}
{{geo|50.47|17.33}}
[[Kategoria:Powiat nyski]]</text>
      <sha1>d1omgjoxfo9xvlh0l0rhs46izbsea6w</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>159121</id>
      <parentid>159110</parentid>
      <timestamp>2026-10-02T07:11:50Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Moromar</username>
        <id>2451</id>
      </contributor>
      <comment>/* Samolotem */</comment>
      <origin>159121</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="21432" sha1="25cjj1s60z5z9g77ohag8czs3tzgd6z" xml:space="preserve">{{Top-banner}}
{{Miejscowość infobox
 |nazwa            = Nysa
 |nazwa oryginalna = 
 |widok            = Collage_of_views_of_Nysa_2.jpg
 |opis             = 
 |herb             = POL_Nysa_COA.svg
 |mapa             = POL Nysa map.svg
 |państwo          = [[Plik:Flag of Poland.svg|20px]] [[Polska]]
 |region           = [[Plik:POL_województwo_opolskie_flag.svg|20px]] [[Województwo opolskie]]
 |powierzchnia     = 27,51
 |wysokość         = 195
 |ludność          = 40 700
 |prefiks          = +48 77
 |kod pocztowy     = 48-300 do 48-304
 |www              = https://www.nysa.eu/
}}
'''[https://www.nysa.eu/ Nysa]''' (niem. ''Neisse'', czes. ''Nisa'') jest jednym z większych miast [[Województwo opolskie|województwa opolskiego]]. Miasto położone w południowo-zachodniej części województwa. Leży w dolinie Nysy Kłodzkiej u stóp Sudetów Wschodnich. Bardzo urokliwe i pełne zabytków, jedno z najpiękniejszych miast na Śląsku Opolskim, posiada bogatą historię, tradycję i kulturę z licznymi pamiątkami z czasów swojej świetności.

== Charakterystyka ==
=== Historia ===
W latach świetności było również nazywane „Śląskim Rzymem” (''Roma Silesia''), nazwa ta wzięła swój początek od czasów, w których w Nysie mieli swoją siedzibę biskupi wrocławscy. Przez prawie 500 lat była stolicą biskupiego Księstwa Nyskiego, później prawie 200 lat znajdowała się pod panowaniem pruskim. Miasto przechodziło kilkakrotnie wojny, oblężenia oraz splądrowania, straszliwe zarazy, a także okres fanatyzmu religijnego (Wielka Inkwizycja). W roku 1946 tuż po II Wojnie Światowej miasto przyjęło nazwę NYSA, która pozostała do dnia dzisiejszego.

Początkowo była to osada słowiańska, lokowana na prawie flamandzkim. W 1223 roku Nysie zostały nadane prawa miejskie. Dzięki umiejscowieniu miasta na skrzyżowaniu szlaków handlowych Nysa zawdzięcza swój początek i rozkwit już w wiekach średnich. Jan Długosz przypisuje jej założenie Bolesławowi Krzywoustemu.

W XIII wieku sprowadzono do Nysy dwa zakony: zakon rycerski bożogrobców oraz Franciszkanów. W tym samym stuleciu miasto przeżyło kilka tragedii wojennych: w 1241 roku najazd Mongołów, w 1249 roku wojny między Henrykiem III, a Bolesławem Rogatką oraz walki w 1284 roku między księciem Henrykiem IV, a biskupem wrocławskim Tomaszem II.
W 1268 roku Nysa uzyskuje prawo bicia własnej monety.

Do 1810 roku była stolicą księstwa biskupiego (rezydencja biskupów wrocławskich). W tym czasie miasto stało się nie tylko ośrodkiem handlowym, ale i kościelnym.
W roku 1740 wybuchają wojny austriacko-pruskie, w wyniku, których Nysa wraz ze Śląskiem przechodzi w 1742 roku pod panowanie pruskie. Właśnie wtedy miasto zostało rozbudowane w potężną twierdzę, której fragmenty zachowały się do dziś i są zaliczane do największych w Polsce.

W 1945 roku podczas II wojny światowej miasto zostało zbombardowane i zniszczone w 80% wskutek oblężenia przez Armię Czerwoną i próbami odbicia przez armię niemiecką. Nysa była jednym z najbardziej zniszczonych miast II Wojny Światowej.

=== Inne informacje ===

* '''''Urząd Miasta''''' znajduje się przy ul. Kolejowej 1, tel. 77-408-05-00.

Burmistrzem miasta jest Kordian Kolbiarz.

Współrzędne geograficzne: 50°28′17,9'' N 17°20′2,8'' E

* [http://mapy.pomocnik.com/zdjecia-satelitarne-miast/?city=Nysa&amp;lat=50.467&amp;lon=17.333/ Zdjęcie satelitarne miasta]
* [https://nysa.eu/dla-turysty/plan-miasta/ Szczegółowy plan miasta]
* [http://www.odleglosci.pl/mapa,polski,Nysa.html/ Serwis turystyczny poświęcony miastom Polski zawiera m.in. plan miasta, opis miasta, rozkłady jazdy, zdjęcia, noclegi itp.]
&lt;br /&gt;

* '''''Punkt Informacji Turystycznej Bastion św. Jadwigi''''' ul. Piastowska 19, tel. 77 4334971, www.informacja-turystyczna.nysa.pl

== Dojazd ==
=== Samolotem ===
Najbliższe lotnisko to {{Znacznik|Port lotniczy Wrocław|51.109444|16.880278|typ=transport}}'''międzynarodowy port lotniczy we Wrocławiu''' ({{IATA|WRO}}). Kolejne to {{Znacznik|Port lotniczy Katowice-Pyrzowice|50.474167|19.08|typ=transport}}'''[[Port lotniczy Katowice-Pyrzowice|międzynarodowy port lotniczy w Katowicach]]''' ({{IATA|KTW}}).\

=== Pociągiem ===
Połączenia kolejowe z Nysą zapewnia PKP oraz spółka Polregio, pociągi kursują w kierunku [[Opole|Opola]], [[Brzeg]]u, [[Kluczbork]]a, [[Gliwice|Gliwic]], [[Głuchołazy|Głuchołaz]], [[Wrocław]]ia, [[Kłodzko|Kłodzka]] i [[Kędzierzyn-Koźle|Kędzierzyna-Koźle]] [http://rozklad-pkp.pl]. {{Znacznik|Stacja kolejowa Nysa|50.4776594|17.341505|typ=transport}}'''Stacja kolejowa Nysa''' znajduje się dość blisko centrum.

=== Samochodem ===
Obwodnicą Nysy przebiegają drogi krajowe:

* [[Plik:DK46-PL.svg|25px]] [[Kłodzko]] – Nysa – [[Opole]] – [[Lubliniec]] – [[Częstochowa]] – [[Szczekociny]]; zapewniając łączność na zachód i północ oraz łączność z autostradą [[Plik:A4-PL.svg|25px]]
* [[Plik:DK41-PL.svg|25px]] Nysa – [[Prudnik]] – granica z [[Czechy|Czechami]] w Trzebinie; zapewniając łączność na wschód
Sieć uzupełniają drogi wojewódzkie:

* [[Plik:DW411-PL.svg|25px]] [[Głuchołazy]] – Nysa
* [[Plik:DW407-PL.svg|25px]] [[Korfantów]] – Nysa
* [[Plik:DW489-PL.svg|25px]] Głębinów (rondo obwodnicy) – Nysa – Niwnica (rondo obwodnicy)

=== Autobusem ===
[https://www.pksnysa.pl/ Autobusy PKS Nysa] korzystają z {{Znacznik|Dworzec autobusowy|50.477413|17.3409903|typ=transport}}'''dworca autobusowego''' (''centrum przesiadkowe'') przy stacji kolejowej na trasy z [[Prudnik]]a i [[Opole|Opola]].
 
[[Plik:Nysa-BudynekWagi PiotrFuz 1280.jpg|thumb|Dom Wagi Miejskiej]]

== Komunikacja ==
{{mapa|50.471667|17.334167|zoom=14|grupy=transport,zobacz,natura,jedzenie,bar,nocleg,atrakcja,zakupy,alarm,zdrowie,zabytek,kontakt,nauka,punkt,rower,parking,obszar,metro,praca}}
W Nysa poruszanie się po mieście jest dość łatwe — centrum jest kompaktowe i większość atrakcji można ogarnąć pieszo.
* '''Pieszo''': najlepsza opcja w centrum. Rynek, Bazylika św. Jakuba, Pałac Biskupi, Bastion św. Jadwigi, Wieża Bramy Wrocławskiej i okolice nyskiego jeziora są łatwe do połączenia spacerami.
* '''Autobusy miejskie''': Nysa ma komunikację miejską obsługiwaną przez MZK. Przydaje się przede wszystkim, jeśli mieszkasz poza ścisłym centrum albo chcesz dojechać w okolice Jeziora Nyskiego.
* '''Rower''': miasto jest stosunkowo płaskie i rower może być wygodny, szczególnie przy wycieczce w stronę jeziora.
* '''Taksówki/Bolt''': w mieście są dostępne, ale przy typowym zwiedzaniu raczej nie są potrzebne.

{| class=&quot;wikitable&quot;
! Dane kontaktowe MZK
|-
| Ul. Piłsudskiego 59
|-
| 48-303 Nysa
|-
| tel. 77-433 01 71
|-
| [[Mailto:mzk mzk_nysa@op.pl]]
|}

== Warto zobaczyć ==
{{Znacznik|Rynek|50.473611|17.332778|typ=zabytek}}'''Rynek''' wraz z położonym na nim renesansowym {{Znacznik|Dom Wagi Miejskiej|50.474072|17.333347|typ=zabytek}}'''Domem Wagi Miejskiej''' (powstał w 1604 roku), jest symbolem kwitnącego w Nysie handlu. W latach międzywojennych mieściły się tu waga i wzorzec miary łokcia. Pamiątką po tych czasach jest wmurowana w elewację południową kula armatnia. Obecnie znajduje się tu Biblioteka Miejska oraz czytelnia naukowa.

[[Plik:Nysa Piekna Studnia.jpg|thumb|upright|Piękna Studnia wg projektu Wilhelma Hellewega]]
[[Plik:FontannaTrytona PiotrFuz 1280.jpg|thumb|Fontanna Trytona]]
{{Znacznik|Fontanna Trytona|50.472482|17.332672|typ=zabytek}}'''Fontanna Trytona''' powstała w latach 1700-1701. Barkowa fontanna jest nieodłącznym elementem pejzażu miasta, wzorowana na rzymskiej fontannie G.L Berniniego.

Barokowa {{Znacznik|Piękna Studnia|50.475139|17.333917|typ=zabytek}}'''Piękna Studnia''' została zbudowana w 1686 roku i nakryta misterną metalową czaszą. Studnia została zbudowana przez Wilhelma Hellewega i jest najlepszym dowodem na to, że nyscy rzemieślnicy byli jednymi z najlepszych.

{{Znacznik|Pałac biskupów wrocławskich|50.472458|17.336676|typ=zabytek}}'''Pałac biskupów wrocławskich''' zbudowany w stylu barokowym. Pałac powstał na przełomie XVII i XVIII wieku. Budowę rozpoczął Karol Habsburg. W 1810 roku pałac był siedzibą Sądu Grodzkiego. Został spalony podczas II Wojny Światowej. Po wojnie został odbudowany, a obecnie mieści się w nim nyskie muzeum.

{{Znacznik|Wieża Bramy Wrocławskiej|50.47676|17.334909|typ=zabytek}}'''Wieża Bramy Wrocławskiej''' została wzniesiona w połowie XIV wieku, stanowiła część obwarowań miejskich. Jest jedną z 4 zabytkowych bram (Wrocławska, Ziębicka, Celna, Bracka), z których zachowały się tylko Ziębicka i Wrocławska. Obecnie Wieża jest dostępna do zwiedzania dla turystów.
[[Plik:Wieża Ziębicka w Nysie.jpg|alt=|lewo|mały|Wieża Bramy Ziębickiej]]
{{Znacznik|Wieża Bramy Ziębickiej|50.474408|17.330778|typ=zabytek}}'''Wieża Bramy Ziębickiej''' została wzniesiona w połowie XIV wieku, w renesansie częściowo przebudowana. We wnęce nad wejściem znajduje się rzeźba „Lwa ziębickiego”. Obecnie wieża jest niedostępna do zwiedzania dla turystów.

{{Znacznik|Bazylika Mniejsza|50.474722|17.334444|typ=zabytek}}'''Bazylika Mniejsza''' to największa i najważniejsza nyska świątynia, pod wezwaniem św. Jakuba i św. Agnieszki. Pod względem kubatury jest jedną z najpotężniejszych gotyckich świątyń w Polsce. Jej dach o powierzchni 4 tys.m², pokryty dachówką typu mnich i mniszka, zaliczany jest do najbardziej stromych w Europie. W kościele pochowanych jest ośmiu biskupów wrocławskich i jest to największy na Śląsku zbiór nagrobków biskupich po katedrze wrocławskiej. W 2009 r. kościół otrzymał tytuł honorowy bazyliki mniejszej od papieża Benedykta XVI, a prezydent Polski nadał mu tytuł Pomnika Historii.

{{Znacznik|Dzwonnica|50.4746385|17.3340591|typ=zabytek}}'''Dzwonnica''' znajduje się przy kościele św. Jakuba i św. Agnieszki. Budowę rozpoczęto w 1474 roku, lecz nigdy nie ukończono. Wieża jest zbudowana w stylu gotyckim. Dach wieży dzwonniczej wraz z dzwonami spłonął podczas II Wojny Światowej i nigdy nie został odbudowany. W wieży znajduje się [[w:Skarbiec św. Jakuba|galeria wystawiennicza dzieł sztuki sakralnej]], m.in. naczyń liturgicznych, rzeźb, lichtarzy, będących od stuleci w posiadaniu parafii św. Jakuba w Nysie. Na zachodniej ścianie wmurowano płytę kamienną z datą 1512 r.

{{Znacznik|Kościół św. Piotra i św. Pawła|50.472139|17.331903|typ=zabytek}}'''Kościół św. Piotra i św. Pawła''' powstał w latach 1720-1727. Zbudowano go w stylu barokowym. Do kościoła przylega budynek klasztorny. Od 1190 roku był siedzibą Strażników Bożego Grobu. W 1810 roku władze pruskie urządziły w nim szpital, a w 1945 roku klasztor przekazano kościołowi. Obecnie znajduje się tam Wyższe Seminarium Duchowne Śląska Opolskiego.

{{Znacznik|Carolinum|50.474072|17.333347|typ=zabytek}}'''Carolinum''' dawny zespół kolegium gimnazjalnego jezuitów (1722-1725). Jest jednym z członów zabudowań Rynku Solnego. Nauki pobierał tu król Polski [[w:Michał Korybut Wiśniowiecki|Michał Korybut Wiśniowiecki]]. Obecnie znajduje się tu I Liceum Ogólnokształcące w Nysie.[[Plik:Bastion św. Jadwigi.jpg|alt=|mały|300x300px|Bastion św. Jadwigi]]
{{Znacznik|Dom Komendanta|50.474167|17.338056|typ=zabytek}}'''Dom Komendanta''' to barokowa budowla mieszkalna, która powstała w I połowie XVIII wieku. Od 1743 roku siedziba pruskiego komendanta twierdzy. W 1915 roku urządzono w nim muzeum. Po wojnie został odbudowany, a od 1981 roku jest siedzibą Zespołu Szkół i Placówek Artystycznych w Nysie.

{{Znacznik|Bastion św. Jadwigi|50.47619|17.33164|typ=zabytek}}'''Bastion św. Jadwigi'''. Codziennie w godzinach 8:00–16:00. Dawny bastion pełni obecnie funkcję miejsca organizacji imprez i wydarzeń.

{{Znacznik|Twierdza Nysa|50.465617|17.3213189|typ=zabytek}}'''Twierdza Nysa''' – W 1740 roku rozpoczęły się wojny śląskie, w wyniku których Śląsk na przeszło 200 lat przeszedł pod panowanie pruskie. Jako miasto przygraniczne Nysa zostaje zamieniona w twierdzę. Nabiera charakteru garnizonowego i opasana zostaje systemem fortyfikacji.
* [http://www.twierdzanysa.com/ Witryna przedstawiająca pozostałości fortyfikacji]

== Rekreacja ==
=== Jezioro Nyskie ===
{{Znacznik|Jezioro Nyskie|50.4575|17.280833|typ=natura}}'''[[w:Jezioro Nyskie|Jezioro Nyskie]]''' – zbiornik retencyjny zbudowany na [[:w:Nysa_Kłodzka| Nysie Kłodzkiej]] w 1971 roku.
[[Plik:Nysa poland lake.jpg|thumb|350px|Panorama jeziora nyskiego]]

Nad zachodnim, piaszczystym brzegiem Jeziora Nyskiego znajdują się ośrodki rekreacyjne, pierwszym od zapory jest Ośrodek Rekreacja &quot;AKWA Marina&quot; . Można tu wynająć domek kempingowy, pokoje gościnne, rozstawić namiot i ustawić przyczepę. Do dyspozycji turystów są:
* strzeżone kąpieliska,
* kort tenisowy,
* boiska sportowe,
* parkingi,
* baza gastronomiczna,
* wypożyczalnia sprzętu pływającego i sportowego (łodzie żaglowe, motorowe, wiosłowe, kajaki, pontony, rowerki wodne itp.)

Wstęp na teren Ośrodka:

'''''Wejście w godz. 7.00-18.00'''''
*&lt;b&gt;Normalny&lt;/b&gt; – 4,00 zł
*&lt;b&gt;Ulgowy&lt;/b&gt; – 3,00 zł
* '''Rodzinny''' - od 4 osób - 5 zł
'''''Wejście w godz. 18.00-22.00'''''

* &lt;b&gt;Normalny&lt;/b&gt; – 2,00 zł
*&lt;b&gt;Ulgowy&lt;/b&gt; – 1,00 zł
* '''Rodzinny''' - od 4 osób - 2,5 zł

{| class=&quot;wikitable&quot; bgcolor=&quot;white&quot;
|+ Jezioro Nyskie w liczbach
|-
| Powierzchnia || 2040 ha
|-
| Długość || ok. 2,3 km
|-
| Szerokość || ok. 2 km
|-
| Pojemność || ok. 113,6 mln m³
|}
=== Parki ===
Wszystkie dane dotyczące {{Znacznik|Park Miejski|50.46946|17.32314|typ=natura}}'''Parku Miejskiego w Nysie''', oraz informacje dotyczące tras spacerowych znajdują się na stronie [https://pl.wikipedia.org/wiki/Park_miejski_w_Nysie]

== Gastronomia ==
Ze względu na liczne lasy i górskie rzeki kuchnia regionalna specjalizuje się w świeżych owocach leśnych, dziczyźnie i rybach.

=== Restauracje, pizzerie ===
* {{Znacznik|'''Pizzeria Grześ'''|50.4700057|17.3388633|typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''Pizzeria „Grześ”''' ul. Wrocławska 15; tel. 77-409-34-080
* {{Znacznik|'''Restauracja Fryderyk'''|50.4733693|17.3303765|typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''Restauracja Fryderyk''' u. Szopena 12; tel. 77 421 04 26
* {{Znacznik|'''Pizzeria Lucia'''|50.4639344|17.3369137|typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''Pizzeria „Lucia”''' ul. Sudecka 11; tel. 77-433-00-63
* {{Znacznik|'''Restauracja Trąba'''|50.4705303|17.3368428|typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''Restauracja Trąba''' [http://www.karczma.nysa.com.pl/] ul. Prudnicka; tel. 77-433-98-74
* {{Znacznik|'''Pizzeria Redos'''|50.4752981|17.3269004|typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''Pizzeria „Redos”''' ul. Wyspiańskiego 1a; tel. 77-433-49-72
* {{Znacznik|'''Bistro Madame'''|50.4729882|17.3322085|typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''„Bistro Madame”''' ul. Rynek 26; tel: 77-433-48-80
* '''„Alibaba”''' ul. Wyzwolenia tel: 77-433-51-61
* {{Znacznik|'''Fratelli Sossi'''|50.4730119|17.3381981|typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''Fratelli Sossi''', ul. Piastowska 19, tel. 730225599
* {{Znacznik|'''Bar Popularny'''|50.4727373|17.3325728|typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''Bar Popularny''', ul. Rynek 23, tel. 77 4484904
* '''Restauracja Kasia''', ul. Mickiewicza 25, tel 602498380
* {{Znacznik|'''Restauracja Tiffany'''|50.4764692|17.3346886|typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''Restauracja Tiffany''', ul. Wrocławska 17, tel. 77 4355577

=== Puby ===
* '''„Alaska”''' ul. Sudecka; tel. 77-433-71-24
* {{Znacznik|'''Pod Zielonym Kogutem'''|50.4694792|17.3371309|typ=bar|url=|kolor=000000|treść=}}'''„Pod Zielonym Kogutem”''' ul. Prudnicka 12; tel. [[Tel:696-560-733|696-560-733]]                
* '''„C’Estlavie” Winiarnia'''; ul. Bielawska 5a; tel. 77-435-21-11

=== Kawiarnie ===
* {{Znacznik|'''Bombonierka'''|50.4735811|17.3331082|typ=bar|url=|kolor=000000|treść=}}'''„Bombonierka”''' Rynek, ul. Celna 14a; 48-300 Nysa; tel: 77-433-02-30

== Rozrywka ==
==== Kina ====
* '''&quot;Kino Cinema N3D&quot;'''&lt;span&gt;, al. Lompy 3; 48-300 Nysa, &lt;/span&gt;&lt;abbr title=&quot;telefon&quot;&gt;☎&lt;/abbr&gt; &lt;span&gt;77-433-39-52. Repertuar kina można znaleźć na stronie &lt;/span&gt;www.kino.nysa.pl&lt;span&gt;.&lt;/span&gt; 

== Noclegi ==
=== Hotele ===
* {{Znacznik|'''Hotel Fryderyk'''|50.4733677|17.3304993|typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''Hotel Fryderyk''' - Nysa, ul. Szopena 12; hotel@fryderyk.nysa.pl  tel. 77 4210426
* {{Znacznik|'''Hotel Piast'''|50.4745636|17.3312118|typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''Hotel Piast''' [http://www.hotel-piast.com.pl/]- Nysa, ul. Krzywoustego 14; tel. 77 4334086
* {{Znacznik|'''Hotel Europejski'''|50.4783697|17.2901064|typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''Hotel Europejski''' [http://www.europejskihotel.pl]- Nysa, ul. Otmuchowska 21k, tel. 77 4334404
* {{Znacznik|'''Willa Navigator'''|50.4743945|17.3247389|typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''Willa Navigator''' [http://www.villanavigator.pl]- Nysa, ul. Wyspiańskiego 11, tel. 77 4334170
* {{Znacznik|'''Motelik Lux'''|50.4856013|17.3409885|typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''Motelik Lux''' [http://www.motelik-lux.com]- Nysa, ul. Grodkowska 13a, tel. 77 4339918
* {{Znacznik|'''Centrum biznesowo-hotelowe Confero'''|50.4607513|17.3476705|typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''Centrum biznesowo-hotelowe Confero''' ul. Piłsudskiego; 40 48-300 Nysa; tel: 77 4333058
* '''Motel Tank''' ul. Grodkowska 9; 48-300 Nysa, tel. 668 235 286 
* {{Znacznik|'''Court Park'''|50.4735413|17.3386589|typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''Court Park''', Aleja Lompy, tel. 77 4338888

=== Domki letniskowe ===
* {{Znacznik|'''Ośrodek Wypoczynkowy Błękitna Zatoka'''|50.46488|17.2593038|typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''Ośrodek Wypoczynkowy Błękitna Zatoka''' [http://www.blekitnazatoka.com]

== Bezpieczeństwo ==
Nysa jest spokojnym, średniej wielkości miastem, w którym turysta może bez większych obaw poruszać się po centrum zarówno w dzień, jak i wieczorem. Najczęściej odwiedzane części miasta – Rynek, okolice bazyliki, promenada nad Nysą Kłodzką oraz zabytkowe centrum – są dobrze dostępne i zwykle dość ruchliwe.

Jak w każdym mieście, warto zachować podstawową ostrożność w pobliżu dworca, przystanków oraz miejsc, gdzie wieczorami gromadzą się osoby pod wpływem alkoholu. Nie ma jednak potrzeby unikania całych dzielnic czy rezygnowania z wieczornych spacerów.

Nysa nie należy do miast kojarzonych z wysokim poziomem przestępczości. Dla odwiedzających większe znaczenie mają zwykłe zagrożenia turystyczne – kradzież pozostawionych rzeczy, kieszonkowcy czy nieostrożne zachowanie po zmroku – niż poważne przestępstwa.

Praktycznie: centrum najlepiej zwiedzać pieszo, również po zmroku. W przypadku wycieczki nad Jezioro Nyskie po zachodzie słońca warto wybierać oświetlone i uczęszczane trasy.

== Zdrowie ==
Nysa ma dobrze rozwinięte zaplecze medyczne jak na miasto tej wielkości. W razie potrzeby dostępne są przychodnie podstawowej opieki zdrowotnej, apteki, nocna i świąteczna opieka zdrowotna oraz szpital.

Dla turysty nie ma szczególnych zagrożeń zdrowotnych związanych z pobytem w mieście. Woda z kranu jest zdatna do picia, a standardy sanitarne są takie jak w pozostałej części Polski.

Latem warto pamiętać o słońcu i wysokich temperaturach, szczególnie podczas spacerów po zabytkowym centrum i wycieczek nad Jezioro Nyskie. W sezonie letnim przydatne są krem z filtrem, nakrycie głowy i odpowiednie nawodnienie. W Nysie działa {{Znacznik|'''Szpital Powiatowy im. Błogosławionej Siostry Elżbietanki Marii Merkert'''|50.4714189|17.3298969|typ=zdrowie|url=|kolor=FF0000|treść=}}'''Szpital Powiatowy im. Błogosławionej Siostry Elżbietanki Marii Merkert''', należący do Zespołu Opieki Zdrowotnej w Nysie. Jest to wielospecjalistyczny szpital powiatowy, a nie tylko niewielka placówka lokalna.

W przypadku nagłego zachorowania lub urazu można skorzystać z lokalnej pomocy medycznej; w sytuacji zagrożenia życia obowiązuje numer 112.

== Gdzie dalej ==
* Wycieczki w okoliczne góry
* '''[[Paczków]]'''
* '''[[Złoty Stok]]'''
* '''[[Bardo]]'''
* '''[[Lądek-Zdrój]]'''
* '''[[Prudnik]]'''
* '''[[Otmuchów]]'''
* '''[[Głuchołazy]]'''
* '''[[Moszna]]'''

== Linki zewnętrzne ==
* [https://nysa.eu/ Oficjalna strona miasta]
* [http://www.nasza.nysa.pl/ Nasza Nysa]
* [http://www.muzeum.nysa.pl/ Muzeum nyskie]
* [http://www.powiat.nysa.pl/ Strona powiatu]
* [http://www.bazylika-nysa.pl/ Katedra nyska]
* [http://dolnyslask.org/jeziora/obiekty/rzekanysaklodzka/ Nysa Kłodzka]
* [https://nysa.eu/dla-turysty/wirtualny-spacer/ Interaktywny spacer po Nysie]
* [https://www.youtube.com/watch?v=uyAggR7qO8I Widok z drona]

== Źródła książkowe ==
* „Nysa wczoraj i dziś” – Oficyna Wydawnicza KASTRA Nysa, Urząd Miasta i Gminy w Nysie
* „Nysa” – Tekst” Sp. z o.o.
* &quot;Twierdza Nysa - wspólne dziedzictwo kulturowe pogranicza&quot; - Urząd Miasta i Gminy w Nysie, Nysa 2020
* &quot;Przewodnik Miejski Szlak Turystyczny w Nysie&quot; - Urząd Miasta i Gminy w Nysie, Nysa 2018

{{Jest w|Powiat nyski}}
{{użyteczny}}
{{geo|50.47|17.33}}
[[Kategoria:Powiat nyski]]</text>
      <sha1>25cjj1s60z5z9g77ohag8czs3tzgd6z</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Saragossa</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2978</id>
    <revision>
      <id>159117</id>
      <parentid>147326</parentid>
      <timestamp>2026-10-01T21:27:21Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Lojwe</username>
        <id>13069</id>
      </contributor>
      <origin>159117</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="51161" sha1="ivrtglht4xw97bo7620wxscnglon29v" xml:space="preserve">{{Top-banner}}
{{Miejscowość infobox
 |nazwa            = Saragossa
 |nazwa oryginalna = Zaragoza
 |widok            = Zaragoza and Ebro view from the highest tower.jpg
 |opis             =
 |herb             = Escudo_de_Zaragoza.svg
 |mapa             = 
 |państwo          = [[Plik:Flag of Spain.svg|20px]] [[Hiszpania]]
 |region           = [[Plik:Flag_of_Aragon.svg|20px]] [[Aragonia]]
 |powierzchnia     = 973,78
 |wysokość         = 240
 |prefiks          = (+34) 976 i 876
 |kod pocztowy     = 50001–50022
 |www              = https://www.zaragoza.es/sede/
}}
'''Saragossa''' ([[Rozmówki hiszpańskie|hiszp]]. ''Zaragoza'') to stolica i największe miasto [[Aragonia|Aragonii]] w [[Hiszpania|Hiszpanii]] oraz jedno z pięciu największych miast Hiszpanii, ale jest jednym z najmniej znanych poza Hiszpanią. Założona nad rzeką Ebro w czasach Cesarstwa Rzymskiego jako '''Cesaraugusta''', Saragossa posiada obecnie duże dziedzictwo kulturowe i architektoniczne potwierdzające 2000 lat zamożności i znaczenia. Miasto jest najbardziej znane z Bazyliki del Pilar, zbudowanej dla uczczenia objawienia się Najświętszej Marii Panny św. Jakubowi w bardzo wczesnych czasach chrześcijańskich, która stała się głównym wyznacznikiem tożsamości kulturowej chrześcijańskiej Hiszpanii. Expo 2008 ponownie wpisało miasto na mapę świata, pozostawiając po zamknięciu wystawy zupełnie nową, nowoczesną część, zagospodarowaną do różnych celów.

Saragossa położona jest pomiędzy [[Madryt]]em a [[Barcelona|Barceloną]], na linii kolei dużych prędkości. Cieszy się względną zamożnością, jednak wciąż jest często pomijana przez turystów, dlatego ceny, np. za zakwaterowanie, pozostają znacznie niższe niż w którymkolwiek z najsłynniejszych miast Hiszpanii. To świetny przystanek na trasie, a nawet cel sam w sobie.
[[Plik:Zaragoza - Museo - Triclinio de la calle Añón 02.jpg|thumbnail|right|Odrestaurowane rzymskie Triclinium w Saragossie]]

== Charakterystyka ==
=== Historia ===
Miasto nad rzeką Ebro zostało założone na przełomie tysiącleci przez rzymskiego cesarza Augusta i nazwane jego imieniem '''Caesaraugusta'''. 2000 lat później pozostałości architektoniczne dużych budynków użyteczności publicznej wskazują na wpływ Cezara Augusta na miasto. Dziś nadal można podziwiać miejskie Forum, Termy, Port Rzeczny czy Teatr Wielki, pozostałości archeologiczne, które odzwierciedlają świetność miasta z czasów Cesarstwa Rzymskiego. To właśnie nad brzegiem rzeki Ebro św. Jakub (po hiszpańsku zwany Santiago) według doniesień widział objawienie Dziewicy Maryi na filarze, co jest postrzegane jako kluczowy moment w powstaniu hiszpańskiego dziedzictwa chrześcijańskiego.

[[Plik:Aljafería al ocaso.jpg|thumb|right|Pałac Aljafería]]
Po upadku imperium miasto i reszta dzisiejszej Hiszpanii zostały podbite przez Gotów, a następnie przez Maurów. Saragossa była najbardziej wysuniętą na północ twierdzą kalifatu mauretańskiego, a następnie stała się stolicą własnego królestwa, czyli Taify. Założenie Taify w XI wieku zostało naznaczone budową Pałacu Aljafeira, który pozostaje jednym z niewielu stosunkowo nienaruszonych zabytków z tamtej epoki. Mimo że Saragossa często znajdowała się na pierwszej linii frontu, nadal rozwijała się jako główne centrum sztuki i nauki.

[[Plik:Basílica del Pilar (9262258029).jpg|thumbnail|right|Basilica del Pilar]]
Gdy chrześcijańscy królowie Aragonii odzyskali Saragossę, rozwój trwał nadal, a względna tolerancja, jaką cieszyli się chrześcijanie pod rządami muzułmańskimi, początkowo rozszerzyła się na Maurów. Mauretańska tradycja artystyczna i architektoniczna została włączona do lokalnego stylu architektonicznego zwanego ''Mudéjar'', którego wiele przykładów przetrwało w Saragossie. Pod panowaniem chrześcijańskim dwie katedry w Saragossie, oryginalna ''La seo'' i ''Bazylika del Pilar'', zostały zbudowane, aby czcić objawienie Dziewicy Maryi. Znaczenie i zamożność miasta w kolejnych wiekach znajduje odzwierciedlenie w jego bogatym dziedzictwie architektonicznym i wielu ulepszeniach najważniejszych budynków, co nadaje im wiele warstw atrakcyjności.

[[Plik:Zaragoza, Plaza de España-PM 52779.jpg|thumb|right|Plaza de España]]
Saragossa zachowała względną zamożność, stając się głównym węzłem przemysłowym z fabrykami rozmieszczonymi w kilku parkach przemysłowych na terenie miasta oraz dużym węzłem logistycznym (zwanym ''PLAZA'' lub ''Plataforma Logística de Zaragoza''), wykorzystującym swoje strategiczne położenie na linii kolejowej pomiędzy [[Madryt]]em i [[Barcelona|Barceloną]] oraz jej lotnisko, skupiające się na transporcie towarowym. Odbywająca się w mieście wystawa powszechna Expo 2008 spowodowała masową przebudowę zachodnich przedmieść miasta w tereny wystawiennicze, które zostały przystosowane do celów biznesowych, użyteczności publicznej i publicznych terenów rekreacyjnych.

=== Klimat ===
W Saragossie panuje klimat kontynentalno-śródziemnomorski, bardzo suchy, z mroźnymi zimami i gorącymi latami. Ze średnią wynoszącą 318 mm rocznie opady deszczu są rzadkością i występują głównie wiosną. Latem panuje susza, a późnym popołudniem tylko kilka burz. W lipcu i sierpniu temperatury zazwyczaj przekraczają 30°C (86°F), a kilka dni w roku osiągają nawet 40°C (104°F). W takie dni szybko przyjdzie Ci do głowy pomysł sjesty: zakryj się po obiedzie, w najgorętszej części dnia, aby później cieszyć się wieczorami i nocami przy przyjemnej temperaturze 18-22°C.
[[Plik:FIESTAS DEL PILAR DE ZARAGOZA Ofrenda de frutos 42.jpg|thumb|Ofiarowanie owoców w El Pilar]]
Zimą temperatury są niskie, zwykle od 0 do 10°C (32-50°F), z niewielkimi przymrozkami w nocy. Śnieg pojawia się tylko raz na kilka lat, ale mgła nie jest rzadkością (około 20 dni od listopada do stycznia). Jednak jedyną złą rzeczą jest Cierzo, zimny i suchy wiatr wiejący z północnego zachodu, który jest dość powszechny w pogodne dni i może sprawić, że pobyt będzie naprawdę nieprzyjemny. Uważajcie także na słoneczne dni wiosną i jesienią, gdy powieje Cierzo, będziecie żałować, że nie zabraliście ze sobą ciepłego ubrania.

=== Kiedy jechać ===
[[Plik:SEMANA SANTA DE ZARAGOZA Cofradia de la crucifixión 4179.jpg|thumb|Wielkanoc w Saragossie]]
Najlepszy czas na wizytę w Saragossie to wiosna (od kwietnia do połowy czerwca) i jesień (wrzesień-październik). Na przełomie czerwca i lipca dni mogą być dość gorące, ale wieczorami miasto tętni życiem, ludzie wychodzą na kolację lub piją piwo z przyjaciółmi na tarasie. W sierpniu miasto jest prawie puste, większość ludzi spędza wakacje w górach lub na wybrzeżu, a ponad połowa barów, restauracji i małych firm jest zamknięta.

Najważniejszym festiwalem miejskim jest El Pilar, który odbywa się co roku w tygodniu rozpoczynającym się 12 października i obejmuje mnóstwo koncertów, występów i animacji ulicznych. Jest to także najlepszy czas, aby zobaczyć walkę byków w Saragossie.

Tydzień Wielkanocny, choć nie w tej samej lidze, co Andaluzja czy Calanda, jest bardzo malowniczy: codziennie przez centrum miasta przechodzi kilka procesji z ich dramatycznymi rzeźbami, ubranymi na czarno modlącymi się kobietami i setkami zakapturzonych ludzi grających na bębnach. Od 2014 roku jest to hiszpański festiwal międzynarodowych atrakcji turystycznych.

== Dojazd ==
Położenie geograficzne Saragossy, która jest położona w równej odległości (+/− 300 km) od największych miast [[Hiszpania|Hiszpanii]] ([[Madryt]], [[Barcelona]], [[Walencja]], [[Bilbao]], [[San Sebastian]]), sprzyja temu, że wiele firm transportowych, zarówno krajowych, jak i zagranicznych, plasuje swe bazy dystrybucyjne na [[Hiszpania|Hiszpanię]] właśnie tutaj.

[[Plik:Zaragoza Airport, Spain.jpg|thumbnail|right|Terminal lotniska w Saragossie]]
=== Samolotem ===
{{Znacznik|Port lotniczy Saragossa|41.666111 |-1.041667|typ=transport}}'''[https://www.aena.es/es/zaragoza.html Lotnisko w Saragossie]''' ({{IATA|ZAZ}}) (''znajduje się 10 km od centrum miasta''). Jest to stosunkowo niewielkie lotnisko, jeśli chodzi o loty pasażerskie, ale duży węzeł cargo, na którym regularnie lądują największe samoloty świata. ZAZ obsługuje regularne loty, głównie tanimi liniami lotniczymi, takimi jak Ryanair i Wizzair. Ryanair lata do swoich głównych baz w całej Europie, w tym do [[Londyn]]u-Stansted, [[Bergamo]], [[Beauvais]] i [[Charleroi]], podczas gdy Wizzair i kilka innych linii lotniczych skupiają się na [[Rumunia|Rumunii]], skąd pochodzi wielu lokalnych pracowników. Pozostałe kierunki to głównie loty sezonowe do wakacyjnych miejsc w Hiszpanii i za granicą. 

'''Transfer na/z lotniska:''' Najtańszą opcją jest autobus lotniskowy [https://www.consorciozaragoza.es/content/linea-501-zaragoza-plaza-aeropuerto 501] zatrzymujący się w Los Enlaces, stacji kolejowej Delicias, Avenida de Navarra i Paseo de María Agustín 7, w centrum miasta (45 minut jazdy). Autobus kosztuje 1,85 € i kursuje co 30 minut pon-sob oraz co godzinę w niedziele i święta. Alternatywnie taksówka będzie kosztować około 25-30 euro i zajmie około 20 minut do centrum miasta.

[[Plik:Estación de Zaragoza-Delicias, tren AVE Madrid-Barcelona, Siemens Velaro E, serie 103 de Renfe.JPG|thumbnail|right|Wsiądź do superszybkiego pociągu AVE, aby w niecałe dwie godziny dojechać do Saragossy z Madrytu lub Barcelony]]

==== Pobliskie lotniska ====
Ponieważ lotnisko w Saragossie ma ograniczone połączenia lotnicze, wygodniej będzie polecieć na lotnisko w Madrycie lub Barcelonie, skąd można dotrzeć do Saragossy w niecałe 3 godziny.

'''[[Port lotniczy Madryt-Barajas|Z lotniska Barajas w Madrycie]]:''' jedź na stację kolejową Atocha RENFE taksówką (30 minut, około 25 EUR) lub metrem (45 minut, 2 EUR), a następnie pociągiem dużych prędkości '''AVE''' do Saragossy (1 godz. 30 min, około 50 EUR). Tańszą, ale niezbyt wygodną alternatywą jest przejazd autokarem '''[https://www.alsa.com/en/web/bus/coach/saragossa-madrid-barajas-airport-t4 ALSA]''', który kursuje między terminalem T4 w Barajas a Saragossą co 2–3 godziny (podróż 3 godz. 45 min, w jedną stronę/w obie strony: 15 EUR/26 EUR). Jeśli znajdujesz się w terminalach T1, T2 lub T3, skorzystaj z bezpłatnego autobusu wahadłowego kursującego do terminalu T4. Autobus do Saragossy zatrzymuje się w tym samym miejscu, co autobus lotniskowy. Kasa biletowa ALSA znajduje się wewnątrz terminala, a automat z biletami ALSA znajduje się w pobliżu zatok autobusowych.

'''[[Port lotniczy Barcelona|Z lotniska w Barcelonie]]:''' Najłatwiej jest dojechać półgodzinnym pociągiem podmiejskim RENFE R2Nord do Barcelona Sants (20 min, 2,20 €), a następnie pociągiem dużych prędkości '''AVE''' do Saragossy (1 godz. 45 min, około 60 EUR). Jeśli posiadasz już bilet AVE, możesz bezpłatnie otrzymać bilet na pociąg podmiejski w automatach, wpisując kod „cercanías”, który widnieje na Twoim bilecie AVE.

[[Plik:Estación de FF.CC. de Delicias, Zaragoza, España, 2013-12-29, DD 01.JPG|thumbnail|right|Stacja kolejowa Delicias]]

=== Pociągiem ===
Do Saragossy można dojechać szybkim pociągiem '''AVE''', który dojeżdża do [[Madryt]]u w około 1 godzinę 30 minut, a do [[Barcelona|Barcelony]] w około 1 godzinę 45 minut. W przypadku Madrytu dziennie kursuje 12 pociągów i do 19 pociągów do Barcelony. Regularne stawki zaczynają się od około 50 euro do Madrytu i 60 euro do Barcelony, ale możesz uzyskać do 60% zniżki, jeśli zarezerwujesz przez Internet z 15-dniowym wyprzedzeniem.

Tory kolejowe zostały udostępnione prywatnym firmom, dlatego bilet z/do Madrytu można kupić już za 9 euro. Możliwe opcje to '''Ouigo''' lub '''Omio'''.

Tańszym sposobem na dotarcie z Barcelony do Saragossy jest skorzystanie z '''Regional Express''' – powolnego pociągu jadącego po starym torze, zatrzymującego się w każdej małej wiosce i niektórych postindustrialnych miastach-widmach oraz naprawdę zadziwiających krajobrazach. Przejazd trwa 5 godzin i kosztuje 22 €.

Inne sąsiednie miasta, takie jak [[Huesca]], [[Teruel]], [[Pampeluna]], [[Logroño]], [[Bilbao]] czy [[Walencja]] są połączone kilkoma codziennymi pociągami konwencjonalnymi.

Więcej informacji na temat rozkładów jazdy pociągów i cen można znaleźć na stronie internetowej '''[https://www.renfe.com/es/es RENFE]'''. Uwaga, na stacji nie ma ani jednej kawiarni/baru z Wi-Fi.

Wszystkie pociągi i autobusy przyjeżdżają na {{Znacznik|Stacja Delicias|41.658661 |-0.9112|typ=transport}}'''stację Delicias'''. Centrum miasta znajduje się około 2 km od stacji i można do niego dojechać autobusami miejskimi 34 i 51 lub taksówką (10 min, około 10 euro).

=== Autobusem ===
Do Saragossy można dojechać z [[Madryt]]u lub [[Barcelona|Barcelony]] w 3 godziny i 45 minut. Firmą autokarową jest '''[https://www.alsa.es/destinos-rutas?portal.alsa.request.locale=en_GB ALSA]''', a bilet w jedną stronę/w obie strony kosztuje około 15/26 €. Saragossa jest również dobrze skomunikowana z innymi głównymi stolicami, takimi jak [[Walencja]] i [[Bilbao]]. Istnieje możliwość dotarcia autobusem do Saragossy z [[Francja|Francji]]. Główne linie kursują z [[Lourdes]], [[Tarbes]], [[Pau]] i Oloron.

Jeśli szukasz rozkładów jazdy autobusów z Barcelony, wypróbuj także '''[https://gruamunicipal.ajuntament.barcelona.cat/ Barcelona Nord]'''.

* {{Znacznik|Stacja Delicias|41.659399 |-0.911703|typ=transport}}'''Centralny Dworzec Autobusowy'''.

=== Samochodem ===
Saragossa jest bardzo dobrze połączona darmowymi autostradami z [[Huesca]] (1 godz.), [[Teruel]] (2 godz.), [[Madryt]]em (3 godz.) oraz płatnymi autostradami z [[Barcelona|Barceloną]] (3 godz., 30 EUR), [[Pampeluna|Pampeluną]] i [[Bilbao]]. Ruch w mieście jest stosunkowo niewielki, z wyjątkiem niektórych weekendów i świąt.

Bezpłatnych parkingów w centrum miasta jest bardzo mało. Na większości ulic obowiązuje parkowanie odmierzone, ograniczone do 1 lub 2 godzin. Płatne parkingi podziemne są rozsiane po całym mieście i zazwyczaj są tam wolne miejsca.

Odległości do Saragossy: [[Madryt]] 312 km, [[Barcelona]] 307 km, [[Bilbao]] 305 km, [[Lleida]]/Lerida 150 km

== Komunikacja ==
{{Mapa|41.65407|-0.87990|zoom=15|grupy=transport,zobacz,natura,jedzenie,bar,nocleg,atrakcja,zakupy,alarm,zdrowie,zabytek,kontakt,nauka,punkt,rower,parking}}
=== Pieszo ===
[[Plik:Puerta del Carmen (8192040920).jpg|thumb|right|Brama Carmen jest przykładem okresu romantyzmu]]
Jeśli zatrzymasz się na starym mieście lub w jego pobliżu, większość głównych atrakcji znajduje się w odległości krótkiego spaceru.

=== Autobusem lub tramwajem ===
[[Plik:Tranvía (8147142867).jpg|thumbnail|right|Tramwaj w Saragossie]]
Karta transportowa kosztuje 7 euro w dowolnym kiosku z wyrobami tytoniowymi (w tym opłata początkowa w wysokości 2 euro i kredyt w wysokości 5 euro). Dzięki karcie zapłacisz 0,74 euro za przejazd i będziesz mógł zmienić linię w ciągu godziny bez konieczności ponownego naliczania opłat. Bilety jednorazowe kupowane u kierowcy kosztują 1,35 € (tylko gotówka).

Większość linii autobusowych ma komunikaty dźwiękowe i wyświetlacze „następny przystanek” wewnątrz pojazdu.

Jest jedna linia tramwajowa („Tranvía”), która kursuje z północy na południowy zachód, przez centrum miasta. W tramwaju obowiązuje ten sam system opłat, co w autobusach – podczas wsiadania do tramwaju przyłóż kartę do czytnika. Wkrótce mają zostać otwarte kolejne linie tramwajowe.

==== Autobus turystyczny ====
Inną opcją jest '''[https://www.zaragoza.es/sede/portal/turismo/post/bus-turistico autobus wycieczkowy]'''. Kosztuje 7 € (bezpłatnie, jeśli masz kartę Saragossa), a z biletu można korzystać przez cały dzień.

=== Taksówką ===
Taksówkarzy jest mnóstwo i w większości uczciwi.

=== Rowerem ===
Istnieje wspólny system rowerowy o nazwie [https://www.bizizaragoza.com/en Bizi]. Ma dość dobrą stronę internetową w języku angielskim, która pozwala wcześniej uzyskać tymczasową subskrypcję online. Subskrypcja ta jest ważna przez trzy dni i kosztuje 5,28 €. Podobnie jak w przypadku większości wspólnych systemów rowerowych, pierwsze 30 minut jest bezpłatne, po czym płacisz 0,52 € za każde dodatkowe 30 minut. Trwa to do 2 godzin, po których będziesz musiał zapłacić opłatę w wysokości 3,16 euro za godzinę. Kaucja wynosi 200 €.

Po wykupieniu tymczasowej subskrypcji online otrzymasz numer subskrypcji, który wraz z wybranym przez Ciebie kodem PIN umożliwi Ci skorzystanie z roweru natychmiast po przybyciu do Saragossy. Dostępność rowerów jest zazwyczaj dobra, a stacji jest mnóstwo w centrum miasta, a także w pobliżu dworca kolejowego Delicias i terenów wystawowych.

Jednak w 2015 roku ekrany wielu stacji rowerowych nie działały prawidłowo (pęknięte, nieczytelny tekst, migotanie). Ponieważ uniemożliwia to wprowadzenie numeru abonamentu i kodu PIN, a co za tym idzie także wypożyczenie roweru (choć prawdopodobnie nadal działa to w przypadku abonentów rocznych posiadających kartę zbliżeniową), system staje się nieco zawodny.

== Warto zobaczyć ==
[[Plik:Fuente Hispanidad Zgz.jpg|thumb|Fuente de la Hispanidad na Plaza del Pilar]]
Plaza del Pilar to główny plac, na południe od rzeki Ebro. Na placu znajdują się dwie katedry oraz „Fuente de la Hispanidad”, fontanna i rzeźba przedstawiająca odkrycie Nowego Świata przez Kolumba. Biuro informacji turystycznej też tu jest.

=== Kościoły ===
[[Plik:Amanecer (8085342873).jpg|thumb|right|Nuestra Señora del Pilar nad rzeką Ebro]]
* {{zobacz
| name=[https://catedraldezaragoza.es/ Bazylika Katedralna Matki Bożej Kolumnowej] | alt=Nuestra Señora del Pilar | url= | email=
| adres= | lat=41.656882 | long=-0.878327 | wskazówki=
| telefon= | tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Najbardziej znana z dwóch katedr to ta na brzegu rzeki Ebro. Katedra ta, posiadająca dodatkową rangę bazyliki, czci Najświętszą Maryję Pannę, która według doniesień ukazała się św. Jakubowi Apostołowi na wspomnianym brzegu rzeki podczas jego podróży po Iberii. Maryja ukazała się na filarze, co doprowadziło do tego, że czczono Ją pod tym właśnie imieniem, a także dało początek niezwykłemu hiszpańskiemu imieniu żeńskiemu ''Pilar''.&lt;br/&gt;Uważa się, że u świętego Jakuba przy filarze zbudowano małą kapliczkę, z której nic nie pozostało, ale później w III wieku za panowania rzymskiego cesarza Konstantyna zbudowano w tym miejscu dużą bazylikę. Bazylika ta była przez lata przebudowywana i w XV wieku stała się kościołem gotyckim. Zastąpiła ją dzisiejsza wersja kościoła, zbudowana na zlecenie króla Hiszpanii Karola II w latach 1681-1872. Przedłużająca się budowa wynikała z częstych przebudów, w tym reorientacji, dobudowy wież i kopuł. Pozwoliło to również na namalowanie kopuł przez Francisco Goyę sto lat po rozpoczęciu budowy, a malowidła na sklepieniach są obecnie jedną z głównych atrakcji wnętrza katedry.
}}
[[File:La SEO (8196284158).jpg|thumb|right|Barokowa wieża, neoklasyczna fasada i kopuła ''mudejar'' w ''la seo'']]
* {{zobacz
| name=Katedra Zbawiciela w Saragossie | alt=La Seo de Zaragoza | url= | email=
| adres= | lat=41.65456 | long=-0.87585 | wskazówki=
| telefon= | tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=lato: 10:00-21:00, zima: 10:00-18:30. Katedra, znajdująca się na Plaza de la Seo, nazywana jest la seo („stolica”), aby odróżnić ją od drugiej katedry, el pilar. La Seo zostało pierwotnie zbudowane w miejscu jednego z pierwszych meczetów podczas dominacji Maurów w Aragonii, zbudowanego być może już w VIII wieku i zniszczonego, aby zrobić miejsce dla romańskiego kościoła w XII wieku. Saragossa stała się niezależną diecezją w XIV wieku, a kościół stał się jej katedrą, której natychmiast poddano renowacje w stylu gotyckim i mauretańskim (''mudéjar''). Nastąpiło wiele innych rekonstrukcji, zarówno ze względu na zmieniające się gusta, jak i potrzeby architektoniczne, ponieważ części tanio zbudowanej katedry z czasem zaczęły ulegać uszkodzeniom, łącznie z zawaleniem się jej w XV wieku.&lt;br/&gt;W XVII w. kościół toczył spór kanoniczny z nowo wybudowaną Bazyliką Matki Bożej na Kolumnie, nad którą powinna znajdować się siedziba diecezji, a tym samym katedry, co ostatecznie doprowadziło do uznania ich przez papieża Klemensa X za wspólne. katedry ze specjalnymi postanowieniami zapewniającymi obu równy status. La Seo jest obecnie mieszanką stylów z okresu od XII do XIX wieku i oferuje wyjątkową kolekcję gobelinów. Wejście jest zamykane czasami w ciągu dnia, kiedy odbywa się msza. 4 €.
}}
* {{zobacz
| name=Kościoły Mudejar | alt= | url= | email=
| adres= | lat= | long= | wskazówki=
| telefon= | tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Mudejar to styl łączący tradycję chrześcijańską i muzułmańską. Dobrymi tego przykładami są część katedry La Seo, kościoła Magdaleny, kościoła San Miguel i kościoła San Pablo.
}}
:* {{zobacz
| name=Kościół Świętej Marii Magdaleny | alt= | url= | email=
| adres= | lat=41.6525 | long=-0.873889 | wskazówki=
| telefon= | tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Wyróżniająca się kwadratową wieżą i wielokątną absydą, ''la Magdalena'' wyróżnia się na starym mieście w Saragossie jako jeden z niewielu stosunkowo nienaruszonych przykładów architektury ''Mudéjar'' z XIV wieku. To powiedziawszy, jego wnętrze zostało odnowione w okresie baroku.
}}
:* {{zobacz
| name=Kościół San Miguel de los Navarros | alt= | url= | email=
| adres= | lat=41.64956 | long=-0.87646 | wskazówki=
| telefon= | tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Kolejny przykład architektury Mudéjar, z kwadratową wieżą i wielokątną absydą przypominającą tę z ''la Magdalena''. Zachował się w nim bogato złocony renesansowy ołtarz główny autorstwa Damiana Formenta, jednak jego wieża nie uniknęła barokowej interwencji w formie iglicy.
}}
:* {{zobacz
| name=Kościół św. Pawła | alt= | url= | email=
| adres=Calle de San Pablo 42 | lat=41.656083 | long=-0.886111 | wskazówki=
| telefon= | tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Trzeci kościół ''Mudéjar'' ma gotycki portal i kolejny ołtarz autorstwa Damiána Formenta, a także ośmiokątną wieżę z iglicą piramidy, której kształt odzwierciedlają dwie latarnie flankujące portal.
}}
* {{zobacz
| name=Bazylika Santa Engracia. | alt= | url= | email=
| adres= | lat=41.648889 | long=-0.882778 | wskazówki=
| telefon= | tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=
}}

=== Pozostałości Maurów ===
* {{zobacz
| name=[https://www.cortesaragon.es/Aljaferia.2208.0.html?&amp;no_cache=1 Pałac Aljaferia] | alt= | url= | email=
| adres= | lat=41.65649 | long=-0.89708 | wskazówki=Autobusy 32, 34 lub 36 z centrum miasta
| telefon= | tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Sprawdź stronę internetową, ponieważ godziny otwarcia różnią się w ciągu roku. Mauretański zamek z misternymi dekoracjami, w tym ze złotymi sufitami. W zamku mieści się obecnie parlament regionalny Aragonii. 5 € lub bezpłatnie z Kartą Turysty.
}}
* {{zobacz
| name=Mury obronne | alt= | url= | email=
| adres= | lat=41.657181 | long=-0.881841 | wskazówki=
| telefon= | tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Części starożytnego muru otaczającego miasto nadal stoją.
}}
=== Muzea ===
* {{zobacz
| name=Trasa Cesaraugusty | alt= | url= | email=
| adres= | lat= | long= | wskazówki=
| telefon= | tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Trasa 4 muzeów z biletem wspólnym dostępna jest w lepszej cenie niż osobno. Na trasie eksponowane są zabytki z czasów Cezara Augusta (I wiek p.n.e.):
}}
:* {{zobacz
| name=[https://www.zaragoza.es/sede/portal/museos/puerto/ Port] | alt= | url= | email=
| adres= | lat=41.65524 | long=-0.87465 | wskazówki=
| telefon= | tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=
}}
:* {{zobacz
| name=[https://www.zaragoza.es/sede/portal/museos/foro/ Forum] | alt= | url= | email=
| adres= | lat=41.65522 | long=-0.87639 | wskazówki=
| telefon= | tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=
}}
:* {{zobacz
| name=[https://www.zaragoza.es/sede/portal/museos/termas/ Termy] | alt= | url= | email=
| adres= | lat=41.65335 | long=-0.87703 | wskazówki=
| telefon= | tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=
}}
:* {{zobacz
| name=Teatr | alt= | url= | email=
| adres= | lat=41.652172 | long=-0.877658 | wskazówki=
| telefon= | tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=
}}
* {{zobacz
| name=[http://www.museodezaragoza.es/ Muzeum Saragossy] | alt= | url= | email=
| adres=Plaza de los Sitios 6 | lat=41.6482 | long=-0.8786 | wskazówki=
| telefon= | tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Muzeum miejskie jest bezpłatne i warte odwiedzenia ze względu na imponujące mozaiki z Caesaraugusty i słynną kolekcję Goi.
}}
* {{zobacz
| name=[http://www.museodezaragoza.es/ Muzeum Goyi] | alt=Kolekcja Ibercaja | url= | email=
| adres= | lat=41.65479 | long=-0.8782 | wskazówki=
| telefon=+34 976 397 387 | tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Muzeum prezentujące kolekcję Goi i wystawy czasowe. 4 € dorosły, bezpłatnie na ulgach, bezpłatnie z Kartą Turysty.
}}
* {{zobacz
| name=[http://www.emoz.es/language/en/ Muzeum Edukacyjne Origami w Saragossie] | alt=EMOZ | url= | email=
| adres=Centro de Historias | lat=41.65088 | long=-0.87073 | wskazówki=
| telefon=+34 876 03 45 69 | tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Galeria poświęcona rzemiosłu origami w Centro de Historias. 3 € lub bezpłatnie z Kartą Turysty.
}}

=== Expo ===
* {{zobacz
| name=Expo 2008 | alt= | url= | email=
| adres= | lat=41.65088 | long=-0.87073 | wskazówki=
| telefon= | tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=W 2008 roku w Saragossie odbyły się międzynarodowe targi, dla których otwarto nową przestrzeń z wieloma nowymi budynkami zaprojektowanymi przez znanych architektów, takich jak Zaha Hadid. Obecnie można spacerować po tym terenie. Jedynym obiektem udostępnionym turystom jest akwarium.
}}
* {{zobacz
| name=Akwarium Rzeczne | alt= | url= | email=
| adres= | lat=41.66925 | long=-0.89854 | wskazówki=
| telefon=+34 976 07 66 06 | tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Akwarium z gatunkami słodkowodnymi 16 €.
}}
=== Parki ===
[[Plik:Parque Grande by juanedc.jpg|thumb|right|Parque Grande José Antonio Labordeta]]
* {{Znacznik|Parque Grande José Antonio Labordeta|41.63369|-0.89521|typ=natura}}'''Parque Grande José Antonio Labordeta''' (''Parque Grande Primo de Rivera'') (''Tramwaj: Emperador Carlos V''). Rozległy park miejski z 1929 roku z efektownymi elementami, aranżacjami i monumentalną klatką schodową z fontanną. Pierwotnie nazwana na cześć dyktatora Miguela Primo de Rivera, została przemianowana w 2008 roku po śmierci wybitnego aragońskiego piosenkarza i autora tekstów, aktywisty i polityka José Antonio Labordety. Na terenie parku znajduje się miejski Ogród Botaniczny.
* {{zobacz
| name=Puerta del Carmen | alt=Brama Carmen | url= | email=
| adres= | lat=41.649833 | long=-0.887581 | wskazówki=
| telefon= | tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Zachowany przykład 12 bram wjazdowych do otoczonego murami miasta Saragossa. Brama wygląda na starą, ale w rzeczywistości została zbudowana w 1789 roku w stylu neoklasycystycznym, stąd jej podobieństwo do rzymskich ruin. Rozczochrany wygląd bramy dokumentuje jej rolę podczas kilku oblężeń miasta i dlatego nie przywrócono jej pierwotnego blasku - choć drobne naprawy przeprowadzono w 1997, kiedy zderzył się z nią autobus
}}
* {{zobacz
| name=Puente de Piedra | alt=Kamienny Most | url= | email=
| adres= | lat=41.657222 | long=-0.875278 | wskazówki=
| telefon= | tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Centralny most w Saragossie, zbudowany w XV wieku, a później wielokrotnie przebudowywany w celu naprawy zniszczeń powodziowych i wzmocnienia konstrukcji. Dziś jest ona prawie całkowicie ograniczona dla ruchu pieszego i ma na końcach cztery filary z lwami, symbolami Saragossy.
}}
=== Karta Saragossa ===
Możesz kupić kartę '''Zaragoza Card''', produkt przedpłacony dla turystów odwiedzających Saragossę, który łączy w sobie wiele usług, z których turyści prawdopodobnie będą korzystać w ramach pakietu przedpłaconego. Karty ważne przez 24 godziny (20 EUR) lub 48 godzin (23 EUR) możesz kupić online lub w biurze informacji turystycznej. Karta zawiera:

* Bezpłatny wstęp do najważniejszych muzeów i zabytków.
* Całodobowe, nieograniczone korzystanie z Autobusu Turystycznego.
* Opłacona z góry komunikacja miejska (5 przejazdów z kartą 24-godzinną, 7 przejazdów z kartą 48-godzinną).
* Obejmuje zwiedzanie z przewodnikiem i usługi „wędrujących” przewodników turystycznych.
* Jeden darmowy drink i tapa w wybranych barach.

== Aktywny wypoczynek ==
* '''Parque Grande''' jest doskonałym miejscem na spacer lub relaks. Ogromne rozmiary, zapominasz o mieście, a liczne fontanny dodatkowo odwracają uwagę.
[[Plik:Zaragoza - Torre del agua.jpg|thumb|right|Torre del Agua na terenie Expo]]

=== Baseny na upalne dni ===
Letnie dni w Saragossie mogą być bardzo gorące. Jeśli zamiast zwiedzania wolisz relaks na basenie, oto kilka propozycji. Baseny publiczne w Saragossie są na ogół czyste i dobrze utrzymane. Opłata za wstęp wynosi około 3 euro za osobę dorosłą. Baseny na świeżym powietrzu czynne są od godziny 9 do 22.

* {{Znacznik|Centro Deportivo Municipal Actur|41.673|-0.883|typ=atrakcja}}'''Centro Deportivo Municipal Actur''', C/ Pablo Ruiz Picasso s/n (''w pobliżu Avenida de los Pirineos''). Kilka basenów, duży trawnik. Niewiele drzew, ciężko znaleźć miejsce w cieniu. 
* {{Znacznik|Centro Deportivo Municipal Salduba|41.637|-0.895|typ=atrakcja}}'''Centro Deportivo Municipal Salduba''', Paseo de Mairano Renovales s/n (''Część Parque Primo de Rivera pomiędzy Calle de Manuel Lasala i Paseo de San Sebastián''). 50-metrowy basen, odpowiednie miejsce do poważnego pływania. 
* {{Znacznik|Palacio Municipal de Deportes|41.639|-0.904|typ=atrakcja}}'''Palacio Municipal de Deportes''', Calle de Luis Bermejo. Mały basen, mnóstwo drzew dających cień.

== Nauka ==

== Praca ==

== Zakupy ==
[[Plik:Calle Alfonso I (Zaragoza).jpg|thumb|right|Calle de Alfonso I, deptak w centrum z wieloma sklepami]]
=== Ulice handlowe ===
Saragossa ma wiele do zaoferowania w zakresie zakupów, a większość centralnych ulic jest pełna sklepów. Obszar handlowy rozciąga się od '''Residencial Paraiso''' w Sagasta do '''Plaza de España'''. Najbardziej ekskluzywne sklepy znajdują się na Francisco de Vitoria, San Ignacio de Loyola, Cadiz, Isaac Peral i na ulicach je przecinających. Sklepy z rękodziełem i pamiątkami znajdują się przy ulicach '''Jaime I''' i '''Alfonso I''', zaczynając od Placu Pilar, a skończywszy na '''Anticuarios de la Plaza de San Bruno''', gdzie w niedzielne poranki odbywa się mały pchli targ.

=== Domy towarowe i centra handlowe ===
[[Plik:Centro Comercial Grancasa, Zaragoza, España 2012-05-16, DD 02.JPG|thumbnail|right|Centro Comercial Grancasa]]
* {{Znacznik|'''El Corte Inglés'''|41.65082|-0.88151 |typ=zakupy|url=|kolor=008080|treść=}}'''El Corte Inglés'''. Kultowa hiszpańska sieć domów towarowych ma swój outlet w Saragossie, przy Paseo de la Independent, niedaleko Plaza de España. 
* {{Znacznik|'''Aragonia'''|41.6400|-0.9091 |typ=zakupy|url=|kolor=008080|treść=}}'''[http://aragonia.net/ Aragonia]'''. Nowoczesne wielofunkcyjne centrum w południowej dzielnicy Romareda. 
* {{Znacznik|'''Centro Comercial Augusta'''|41.660|-0.920 |typ=zakupy|url=|kolor=008080|treść=}}'''Centro Comercial Augusta''', Avenida De Navarra 180 (''obok stacji kolejowej Delicias''). Sklepy, restauracje, kino oraz bezpłatny dostęp do Wi-Fi w centrum za stacją Delicias. 
* {{Znacznik|'''GranCasa'''|41.670|-0.890 |typ=zakupy|url=|kolor=008080|treść=}}'''[https://www.grancasa.es/ GranCasa]''', Calle de la Poetisa María Zambrano, 35, ☏ +34 976 50 64 46, info@adm.grancasa.es. 10:00-01:00. Centrum handlowe, w którym można znaleźć wszystko, w tym sklepy, restauracje, kręgielnię i kina.

=== Rynki ===
[[Plik:Mercado Central (8924443118).jpg|thumbnail|Mercado Central]]
* {{Znacznik|'''Mercado Central'''|41.65604|-0.88305 |typ=zakupy|url=|kolor=008080|treść=}}'''Mercado Central''' (''Targ Lanuza''). W miejscu, które od średniowiecza było rynkiem. Jest to idealne miejsce na zakup produktów z Saragossy, a także obserwowanie atmosfery tradycyjnego hiszpańskiego targu. Idź tam, jeśli szukasz jedzenia i świeżych produktów
* {{Znacznik|'''Plaza de Toros de la Misericordia'''|41.65452|-0.89152 |typ=zakupy|url=|kolor=008080|treść=}}'''Plaza de Toros de la Misericordia''' (''Arena byków Misericordia''), Calle Vicente Gómez Salvo 58. Miejsce, do którego należy się udać w niedzielę, ponieważ odbywa się tu tradycyjny pchli targ.
* {{Znacznik|'''Rastro de Zaragoza'''|41.662545|-0.911239 |typ=zakupy|url=|kolor=008080|treść=}}'''Rastro de Zaragoza''' (''Parking Sur Expo''). Największy targ na świeżym powietrzu

== Gastronomia ==
[[Plik:Ajoarriero.jpg|thumbnail|right|Bacalao al Ajoarriero]]
=== Co zamówić ===
Do najbardziej znanych specjałów regionalnych należą:

* '''Bacalao al Ajoarriero''', dorsz z czosnkiem i jajkiem,
* '''Huevos al Salmorejo''', jajka z zimnym kremem pomidorowym,
* '''Longanizas y Chorizos''', bardzo cenione rodzaje kiełbas,
* '''Ternasco Asado''', pieczona młoda jagnięcina,
* '''Pollo al Chilindrón''', kurczak w sosie z szynki peklowanej, pomidorów, cebuli i papryki,
* '''Cordero a la Pastora''', jagnięcina po pastersku,
* '''Lomo de Cerdo a la Zaragozana''', kotlet,
* '''Migas a la Aragonesa''', czyli danie z bułki tartej z jajecznicą i chorizo,
* '''Huevos rotos con foie''', czyli jajecznica z foie gras, często podawana z pieczonymi ziemniakami i plasterkami wędzonej szynki (''jamon'')
* '''Borrajas''' to warzywo, które można znaleźć tylko w Aragonii. Najczęściej spożywa się go z oliwą z oliwek,
* '''Melocotón con vino''', czyli brzoskwinie w winie, to dobra propozycja na deser, choć czasem ciężko znaleźć restaurację serwującą takie danie.
[[File:Plaza del Pilar (8839794898).jpg|thumbnail|right|Plaza del Pilar]]

=== Oszczędnie ===
* {{Znacznik|'''Cebrian'''|41.66846 |-0.88733 |typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''[https://www.hamburgueseriacebrian.com/ Cebrian]''', Calle Jorge Guillen 2-4-6, Saragossa, 50018, Hiszpania, ☏ +34 976 52 99 14, cebrian@hamburgueseriacebrian.com. 
* {{Znacznik|'''La Miguería'''|41.65381 |-0.88081 |typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''[https://migueria.es/ La Miguería]''', Saragossa, Plaza Sas, 6, 50003, Hiszpania, ☏ +34 976 20 07 36.

==== Stare Miasto ====
* {{Znacznik|'''Taberna de Doña Casta'''|41.65349 |-0.88015 |typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''[https://tabernadonacasta.es/ Taberna de Doña Casta]''', Calle Estébanes, 6. Znana z krokietów 
* {{Znacznik|'''Café Restaurante Casa de Martino'''|41.6545322 |-0.8802329 |typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''Café Restaurante Casa de Martino''', C. de Jussepe Martínez, 4. Kuchnia domowa 
* {{Znacznik|'''Bocatart'''|41.6559649 |-0.8808022 |typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''Bocatart''', C. de la Manifestación, 19. 
* {{Znacznik|'''El limpia'''|41.6529803 |-0.8804948 |typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''El limpia''', C. del Cuatro de Agosto, 17. Tapas 
* {{Znacznik|'''El Cuartelillo'''|41.6530560 |-0.8794058 |typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''El Cuartelillo''', C. de José Pellicer Ossau, 2. Tapas 
* {{Znacznik|'''La Republicana'''|41.6532757 |-0.8786964 |typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''La Republicana''', C. de Casto Méndez Núñez, 38. Tapas

==== Puerta del Carmen ====
* {{Znacznik|'''Lecker &amp; Lecker'''|41.6498208 |-0.8881186 |typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''Lecker &amp; Lecker''', P.° de María Agustín, 1. Tapas
* {{Znacznik|'''Bardetodos'''|41.6490006 |-0.8908622 |typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''Bardetodos''', C. del Dr. Horno Alcorta, 27.
* {{Znacznik|'''La Tabernita'''|41.6481407 |-0.8907844 |typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''La Tabernita''', C. de Antonio Cánovas, 2.

=== Umiarkowanie ===
==== Tapas ====
Saragossa jest dobrze znana ze względu na wiele barów tapas. „Tabla” to drewniany talerz, na którym podawane są różne tapas, takie jak sery i kiełbaski, często z butelką wina w cenie.
* {{Znacznik|'''Puerta Cinegia Gastronómica Mercado'''|41.6524372 |-0.8808696  |typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''Puerta Cinegia Gastronómica Mercado''', Cinegia Gatronómica Mercado, C. del Coso, nr 35. Bardzo dobre miejsce na tapas. W tej okolicy są wąskie uliczki przepełnione małymi barami i restauracjami. 
* {{Znacznik|'''El Tubo de Zaragoza'''|41.6530217 |-0.8795446 |typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''El Tubo de Zaragoza''', Pl. de España. Również bardzo dobre miejsce na tapas w pobliżu Puerta Cinegia. 
* {{Znacznik|'''Gran Taberna Tragantua'''|41.65422 |-0.87668 |typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''[https://grupoloscabezudos.es/restaurante-tragantua/ Gran Taberna Tragantua]''', Plaza Santa Marta, ☏ +34 976 299 174. Trochę droższe, ale jedzenie wysokiej jakości. 
* {{Znacznik|'''Los Victorinos'''|41.65419 |-0.87699 |typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''Los Victorinos''', C/José de la Hera, 6 (''aleja przy Calle Don Jaime I''). Jeden z najlepszych barów tapas w mieście (choć na pewno nie najtańszy!) Spróbuj tapy Boletus Edulis.
* {{Znacznik|'''Palomeque'''|41.65349 |-0.88362 |typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''Palomeque''', C/. Palomeque, ☏ +34 976 214082. Bardziej klasyczne, nietypowe podejście do baru tapas, ale niezbyt drogie w porównaniu do niektórych innych „wysokiej klasy tapas”. Zaleca się zadzwonić wcześniej, ponieważ jest to bardzo popularna restauracja. 10-20 € za osobę 

==== Inne restauracje ====
* {{Znacznik|'''Taberna La Piedra'''|41.64332 |-0.89443 |typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''Taberna La Piedra''', Cortes de Aragon, 64. Pyszne, choć trochę drogie. Gorąco polecamy Piedras i Solomillos. Idealne dla miłośników wołowiny lub miłośników bardzo tradycyjnego hiszpańskiego jedzenia. 50 € za osobę.
[[Plik:Calle de Alfonso I (Zaragoza).jpg|thumbnail|right|Calle de Alfonso I]]

=== Ekskluzywnie ===
* {{Znacznik|'''Casa Lac'''|41.652777 |-0.880118 |typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''Casa Lac''', Calle de los mártires 12. Pn-Sb 13:00-16:00, 20:00-00:00; Niedz. 12:30-17:00. Doskonały wybór do tapas z wyższej półki.
[[Plik:Paseo Independencia (8238000020).jpg|thumbnail|right|Paseo Independencia nocą]]

=== Słodkie ===
* {{Znacznik|'''Heladería Tortosa'''|41.654127 |-0.877779 |typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''[https://heladostortosa.com/ Heladería Tortosa]''', Calle Don Jaime I, 35 (''ulica przed katedrą Seo, z dala od rzeki''), ☏ +34 976 292 600, info@heladeratortosa.es. 11:00-00:30. Jedna z najstarszych lodziarni w Saragossie, założona w 1934 roku. Oferuje wysokiej jakości lody w stylu włoskim i horchata de chufa. 
* {{Znacznik|'''Helados Italianos Aldo'''|41.65246 |-0.87958 |typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''Helados Italianos Aldo''', Calle Don Jaime I. Bardzo dobra lodziarnia.

== Życie nocne ==
[[Plik:Puente de Piedra (Explore!) (9251383790).jpg|thumbnail|right|Puente de Piedra nocą]]
W [[Aragonia|Aragonii]] produkuje się wiele dobrych win.

Tareas przy Calle de Espoz y Mina i Calle Mayor, położone niedaleko Plaza del Pilar, oferują mnóstwo różnorodnych barów do wyboru.

* {{Znacznik|'''Cafe Praga''''|41.65425|-0.87894 |typ=bar|url=|kolor=000000|treść=}}'''Cafe Praga''', Plaza de la Santa Cruz 13, El Tubo, ☏ +34 976 20 02 51. Świetny lokalny przysmak, w którym w głównym barze gra muzyka na żywo, możesz też udać się na taras na piętrze i napić się smacznego napoju z widokiem na plac. 
* {{Znacznik|'''La Cucaracha''''|41.65573|-0.88169  |typ=bar|url=|kolor=000000|treść=}}'''La Cucaracha''', Calle del Temple 25, El Tubolla. Swobodne i niezobowiązujące studenckie spędzanie czasu, które zaczyna się dopiero we wczesnych godzinach porannych. 
* {{Znacznik|'''Rock and Blues Cafe''''|41.65328|-0.88100 |typ=bar|url=|kolor=000000|treść=}}'''Rock and Blues Cafe''', Cuatro de Agosto 5-7, El Tubo. Uwolnij swojego wewnętrznego boga rocka w tym od dawna ulubionym lokalu, w którym przez cały tydzień gra muzyka na żywo. 
* {{Znacznik|'''La Campana de los Perdidos''''|41.65645|-0.88126 |typ=bar|url=|kolor=000000|treść=}}'''La Campana de los Perdidos''', Prudencio, 7. 21:00-03:00. Od środy do niedzieli napij się piwa, słuchając muzyki na żywo, teatru i poezji

== Noclegi ==
Zakwaterowanie jest powodem do odwiedzenia Saragossy samo w sobie - jeśli planujesz odwiedzić zarówno [[Madryt]], jak i [[Barcelona|Barcelonę]], korzystając z szybkiego połączenia kolejowego, możesz zatrzymać się tutaj, w połowie drogi między nimi. Nie tylko zapłacisz mniej za łączone bilety kolejowe do Saragossy z obu miast niż za cały przejazd koleją AVE Madryt–Barcelona, ale także skorzystasz ze znacznie niższych stawek pobieranych przez hotele w Saragossie. A wszystkie atrakcje Saragossy to dodatkowy bonus!
[[Plik:Plaza de Santo Domingo (Zaragoza).jpg|thumb|Plaza de Santo Domingo]]

=== Oszczędnie ===
* {{Znacznik|'''Be Hostels Saragossa'''|41.65764 |-0.88575|typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''[https://behostels.com/zaragoza/ Be Hostels Saragossa]''', C/ Predicadores 70, info@alberguezaragoza.com. Odnowiony w 2008 roku hostel mieści się w starym średniowiecznym budynku, który zachował swój urok z poprzednich lat. Bezpłatny dostęp do Internetu i kuchnia dla podróżnych, pokoje wieloosobowe od 16,60 € za noc. 
[[Plik:Aragoniapanoramica.jpg|thumbnail|right|Centrum handlowe Aragonia]]
* {{Znacznik|'''B&amp;B Hotel Zaragoza Plaza Mozart'''|41.66042 |-0.86279|typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''[https://www.hotel-bb.com/es/hotel/zaragoza-plaza-mozart B&amp;B Hotel Zaragoza Plaza Mozart]''', Av. la Jota, 2, ☏ +34 876 63 67 96, hotel.zaragozaplazamozart@hotelbb.com. Zameldowanie: 14:00, wymeldowanie: 12:00. 38 €. 
* {{Znacznik|'''Sercotel Plaza Feria'''|41.63489 |-0.99101|typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''[https://www.sercotelhoteles.com/es/hotel-plaza-feria Sercotel Plaza Feria]'''. Sercotel Plaza Feria położony jest w przemysłowo-handlowej dzielnicy na obrzeżach miasta i dlatego jest godny polecenia osobom podróżującym samochodem, które decydując się na nocleg w porządnym, nowoczesnym hotelu mogą oszczędzić kilkadziesiąt euro w odległym miejscu. 38 €.

=== Umiarkowanie ===
[[Plik:Water tower perspective.jpg|thumb|right|Wieża Wodna i ''Palacio de Congresos'' widziane z południowego krańca mostu dla pieszych na terenach Expo, łączących oba miasta]]
* {{Znacznik|'''B&amp;B Hotel Zaragoza Los Enlaces Estación'''|41.64913 |-0.92048|typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''[https://www.hotel-bb.com/es/hotel/zaragoza-los-enlaces-estacion B&amp;B Hotel Zaragoza Los Enlaces Estación]''', Pilar Miro, 1 (''autobus 501 do Aeropuerto ze stacji Delicias, wysiąść na Via Hispanidad (303), przejść 450 m w dół ulicy''). Wygodne, jeśli planujesz zatrzymać się w Saragossie w podróży pociągiem Madryt-Barcelona, ponieważ znajduje się zaledwie 5 minut autobusem od stacji Delicias (lub pół godziny pieszo, jeśli masz ochotę przejść 2 km. Świetny stosunek jakości do ceny Nieruchomość AC, nawet trochę starsza i dość oddalona od centrum miasta (30 min autobusem).42 €
* {{Znacznik|'''Hotel Avenida'''|41.65521 |-0.88422|typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''Hotel Avenida''', Avenida Cesar Augusto 55, ☏ +34 976 43 93 00, info@hotelavenida-zaragoza.com. Czysty hotel blisko rynku centralnego. 60 €. 
* {{Znacznik|'''Eurostars Plaza Delicias'''|41.65660 |-0.91507|typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''Eurostars Plaza Delicias'''. Hotel znajduje się w pewnej odległości od stacji kolejowej Delicias (''pamiętaj, że na samej stacji znajduje się inny hotel Eurostars''), spacer nie jest zbyt przyjemny, ale hotel jest w miarę nowoczesny, choć z pewnością nie luksusowy. 49 €. 
* {{Znacznik|'''Eurostars Rey Fernando'''|41.6516 |-0.9822|typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''Eurostars Rey Fernando'''. Hotel położony jest na obrzeżach parku handlowo-przemysłowego Platforma Logistica i wychodzi na park, ale aby wygodnie dostać się między hotelem a samą Saragossą, potrzebny jest samochód. 43 €. 
* {{Znacznik|'''Eurostars Saragossa'''|41.65958 |-0.91222|typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''Eurostars Saragossa'''. Jego nazwa jest myląca, różni się od innych hoteli Eurostars w Saragossie i znajduje się przy stacji kolejowej Delicias, chociaż nazwa na to nie wskazuje. Podczas dokonywania rezerwacji nie myl go z innymi hotelami, zwłaszcza z odległym i zaniedbanym Eurostars Boston. Hotel jest nowoczesny i bardzo praktyczny dla osób przyjeżdżających pociągiem, należy jednak pamiętać, że niektóre pokoje mają okna tylko w kierunku holu stacji Delicias i nie mają widoku na zewnątrz. 50 €. 
* {{Znacznik|'''Hesperia Saragossa'''|41.65507 |-0.88747|typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''Hesperia Saragossa'''. 49 €. 
* {{Znacznik|'''Ibis Styles Zaragoza Ramiro I'''|41.65141 |-0.87453|typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''[https://all.accor.com/hotel/8521/index.en.shtml Ibis Styles Zaragoza Ramiro I]'''. Podobnie jak w przypadku innych hoteli Ibis Styles, śniadanie jest zwykle wliczone w cenę pokoju, ale należy zwrócić uwagę na specjalne ceny, które nie obejmują śniadania. 55 €. 
* {{Znacznik|'''B&amp;B Hotel Zaragoza Centro'''|41.65861 |-0.87427|typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''[https://www.hotel-bb.com/es/hotel/zaragoza-centro B&amp;B Hotel Zaragoza Centro]''', Calle de Sobrarbe 2. Standardowy, choć nieco przestarzały hotel Ibis, którego atrakcją jest lokalizacja tuż przed Puente de Piedra, co oznacza nie tylko bliskość historycznego centrum po drugiej stronie rzeki, ale także bajkową Z niektórych pokoi roztacza się widok na most i bazylikę Pilar. 48 €. 
* {{Znacznik|'''Hotel Sauce'''|41.65438 |-0.87774|typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''[https://www.hotelsauce.com/ Hotel Sauce]''', C/ Espoz y Mina, 33 (''w centrum handlowym, niedaleko Plaza del Pilar''), ☏ +34 976 205050. Zameldowanie: 14:00, wymeldowanie: 12:00. 49 €. 
* {{Znacznik|'''NH Ciudad de Saragossa'''|41.65759 |-0.88208|typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''NH Ciudad de Saragossa'''. 59 €. 
* {{Znacznik|'''Tryp Saragossa'''|41.66117 |-0.90697|typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''Tryp Saragossa'''. 65 €.

=== Ekskluzywnie === 
* {{Znacznik|'''Melia Zaragoza'''|41.65162 |-0.88591|typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''[https://www.melia.com/en/hotels/spain/zaragoza Melia Zaragoza]''', Avenida Cesar Augusto 13. Jeden z najbardziej luksusowych hoteli w mieście, ten pięciogwiazdkowy hotel znajduje się w pobliżu Carmen Door. 83 €. 
* {{Znacznik|'''NH Collection Gran Hotel de Zaragoza'''|41.6490 |-0.8815|typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''NH Collection Gran Hotel de Zaragoza'''. 79 €. 
* {{Znacznik|'''Hotel Palafox'''|41.65064 |-0.88547|typ=nocleg|url=|kolor=000080|treść=}}'''[https://www.palafoxhoteles.com/en/zaragoza-hotels/hotel-palafox Hotel Palafox]''', Marqués de Casa Jiménez, s/n., ☏ +34 976 237 700. Zachęcający wystrój z beżowego kamienia/marmuru, ciemnego drewna i miękkiego oświetlenia. Wszystkie pokoje z bezprzewodowym internetem, minibarem, obsługą pokoju itp. Zauważalna jest dbałość o szczegóły, począwszy od konstrukcji budynku po wystrój i obsługę, jaką zapewnia swoim gościom. Został zaprojektowany przez Pascuę Ortegę i zbudowany z materiałów rodzimych dla tego regionu, przy użyciu tradycyjnych metod. 85 €.

== Kontakt ==
=== Konsulaty ===
* [[Plik:Flag of Romania.svg|20px]] '''[https://zaragoza.mae.ro/ Rumunia]''', Calle Camino de Las Torres 24, ☏ +34 976 48 14 29, +34 976 093 063, zaragoza@mae.ro.

== Bezpieczeństwo ==
Miasto stosunkowo spokojne.

== Gdzie dalej ==
* Do '''[[Madryt]]u''' i '''[[Barcelona|Barcelony]]''' można łatwo dojechać samochodem, pociągiem dużych prędkości lub autobusem.
* Autobus Alsa do Madrytu zatrzymuje się w '''[[Alcalá de Henares]]''', uroczym starym miasteczku uniwersyteckim, łatwo dostępnym z lotniska w Madrycie.
* '''[https://monasteriopiedra.com/ Monasterio de Piedra]''' – urokliwy klasztor zbudowany w 1194 roku otoczony niesamowitym parkiem pełnym wodospadów. 90 minut samochodem. Świetne wycieczki z przewodnikiem, dwugodzinna atrakcja.
* '''[[Fuendetodos]]''' – miejsce urodzenia wielkiego malarza Francisco de Goya. 80 minut samochodem.
* '''Moncayo''' – fascynujący widok na góry. 80 minut samochodem.
* '''Monasterio de Rueda''' – klasztor romański należący do zakonu cirtencens.
* '''Monasterio de Veruela''' – romantyczny klasztor należący do zakonu cirtencens.
* '''[[Formigal]]''' – Pireneje znajdują się zaledwie 2 godziny drogi od Saragossy, więc warto wybrać się tam na stoki narciarskie.
* Do '''[[Teruel]]''' i '''[[Huesca]]''' można łatwo dojechać samochodem, pociągiem lub autobusem.
Poniższe miejscowości znajdują się w [[Huesca (prowincja)|prowincji Huesca]], nie dalej niż 2 godziny jazdy samochodem i w środku Pirenejów. Urocze miejsca pośród natury.

* '''[http://castillodeloarre.es/en/ Zamek Loarre]''' – jeden z najlepszych romańskich zamków w Europie, miejsce kręcenia filmu Ridleya Scotta z 2005 roku „Królestwo niebieskie”.
* '''[[Park Narodowy Ordesa]]''' jest szczególnie spektakularny jesienią i ozdobiony wodospadami.
* '''[[Alquézar]]''' – mała wioska położona w Parku Narodowym Sierra de Guara.
* '''[[Villanueva de Sigena]]''' - Klasztor Santa María de Sigena znajduje się obok miasta. Miejsce urodzenia Michała Serweta, odkrywcy krążenia płucnego, z muzeum poświęconym jego twórczości.
* '''Ecce Homo''' (''Santuario de Misericordia, Borja''). Sanktuarium, w którym można zobaczyć słynną awarię renowacji malarstwa.

{{Jest w|Saragossa (prowincja)}}
{{geo|41.6500|-0.8833}}

[[Kategoria:Aragonia]]</text>
      <sha1>ivrtglht4xw97bo7620wxscnglon29v</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Várpalota</title>
    <ns>0</ns>
    <id>9139</id>
    <revision>
      <id>159118</id>
      <parentid>90151</parentid>
      <timestamp>2026-10-02T07:09:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Moromar</username>
        <id>2451</id>
      </contributor>
      <origin>159118</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1478" sha1="gxfwtele7g1emzvbx32i9ce6kwi3kqv" xml:space="preserve">{{top-banner}}
{{Miejscowość infobox
 |nazwa            = Várpalota
 |nazwa oryginalna = 
 |widok            = Várpalota1.jpg
 |opis             = 
 |herb             = Coa_Hungary_Town_Várpalota.svg
 |mapa             = 
 |państwo          = [[Plik:Flag of Hungary.svg|20px]] [[Węgry]]
 |region           = [[Plik:FLAG-Veszprém-megye.svg|20px]] [[Komitat Veszprém]]
 |powierzchnia     = 77,26
 |wysokość         = 158
 |ludność          = 19 300
 |prefiks          = (+36) 88
 |kod pocztowy     = 8100
 |www              = https://www.varpalota.hu/
}}
'''Várpalota''' to miasto w zachodnich [[Węgry|Węgrzech]], w [[Komitat Veszprém|komitacie Veszprém]], u wschodniego podnóża [[Las Bakoński|Lasu Bakońskiego]]. 

==Charakterystyka==

==Dojazd==

===Samolotem===
Jedynym lotniskiem na Węgrzech, które ma połączenia lotnicze z Polską ma Międzynarodowy Port Lotniczy Budapeszt, obsługujący połączenia z [[Warszawa|Warszawą]] (LOT, Wizz Air) i Krakowem (PLL LOT).

===Koleją===
Znajduje się tu stacja kolejowa. Istnieje bezpośrednie połączenie kolejowe z [[Budapeszt]]em.

===Samochodem===
Przez miasto przebiega droga nr 8.

===Autobusem===

===Statkiem===

==Komunikacja==

==Warto zobaczyć==

==Najbliższe okolice==

==Praca==

==Nauka==

==Zakupy==

==Gastronomia==

==Festiwale, imprezy==

==Nocleg==

==Kontakt==

==Bezpieczeństwo==

==Informacje turystyczne==

==Wyjazd==

{{Jest w|Komitat Veszprém}}
{{Zarys}}

[[Kategoria:Węgry]]</text>
      <sha1>gxfwtele7g1emzvbx32i9ce6kwi3kqv</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>159119</id>
      <parentid>159118</parentid>
      <timestamp>2026-10-02T07:10:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Moromar</username>
        <id>2451</id>
      </contributor>
      <comment>/* Charakterystyka */</comment>
      <origin>159119</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1666" sha1="aywe1hvwer13wbn2j4yv7mzkvo5ywb2" xml:space="preserve">{{top-banner}}
{{Miejscowość infobox
 |nazwa            = Várpalota
 |nazwa oryginalna = 
 |widok            = Várpalota1.jpg
 |opis             = 
 |herb             = Coa_Hungary_Town_Várpalota.svg
 |mapa             = 
 |państwo          = [[Plik:Flag of Hungary.svg|20px]] [[Węgry]]
 |region           = [[Plik:FLAG-Veszprém-megye.svg|20px]] [[Komitat Veszprém]]
 |powierzchnia     = 77,26
 |wysokość         = 158
 |ludność          = 19 300
 |prefiks          = (+36) 88
 |kod pocztowy     = 8100
 |www              = https://www.varpalota.hu/
}}
'''Várpalota''' to miasto w zachodnich [[Węgry|Węgrzech]], w [[Komitat Veszprém|komitacie Veszprém]], u wschodniego podnóża [[Las Bakoński|Lasu Bakońskiego]]. 

== Charakterystyka ==
W czasach socjalizmu było to miasto górnicze, ale kopalnie zostały zamknięte. Większość mieszkańców pracuje w pobliskich miastach – [[Veszprém]] lub [[Székesfehérvár]]ze.

==Dojazd==

===Samolotem===
Jedynym lotniskiem na Węgrzech, które ma połączenia lotnicze z Polską ma Międzynarodowy Port Lotniczy Budapeszt, obsługujący połączenia z [[Warszawa|Warszawą]] (LOT, Wizz Air) i Krakowem (PLL LOT).

===Koleją===
Znajduje się tu stacja kolejowa. Istnieje bezpośrednie połączenie kolejowe z [[Budapeszt]]em.

===Samochodem===
Przez miasto przebiega droga nr 8.

===Autobusem===

===Statkiem===

==Komunikacja==

==Warto zobaczyć==

==Najbliższe okolice==

==Praca==

==Nauka==

==Zakupy==

==Gastronomia==

==Festiwale, imprezy==

==Nocleg==

==Kontakt==

==Bezpieczeństwo==

==Informacje turystyczne==

==Wyjazd==

{{Jest w|Komitat Veszprém}}
{{Zarys}}

[[Kategoria:Węgry]]</text>
      <sha1>aywe1hvwer13wbn2j4yv7mzkvo5ywb2</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>159120</id>
      <parentid>159119</parentid>
      <timestamp>2026-10-02T07:11:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Moromar</username>
        <id>2451</id>
      </contributor>
      <comment>/* Charakterystyka */</comment>
      <origin>159120</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2126" sha1="93uavaicir6gwmowwe8msvc8vkox7r9" xml:space="preserve">{{top-banner}}
{{Miejscowość infobox
 |nazwa            = Várpalota
 |nazwa oryginalna = 
 |widok            = Várpalota1.jpg
 |opis             = 
 |herb             = Coa_Hungary_Town_Várpalota.svg
 |mapa             = 
 |państwo          = [[Plik:Flag of Hungary.svg|20px]] [[Węgry]]
 |region           = [[Plik:FLAG-Veszprém-megye.svg|20px]] [[Komitat Veszprém]]
 |powierzchnia     = 77,26
 |wysokość         = 158
 |ludność          = 19 300
 |prefiks          = (+36) 88
 |kod pocztowy     = 8100
 |www              = https://www.varpalota.hu/
}}
'''Várpalota''' to miasto w zachodnich [[Węgry|Węgrzech]], w [[Komitat Veszprém|komitacie Veszprém]], u wschodniego podnóża [[Las Bakoński|Lasu Bakońskiego]]. 

== Charakterystyka ==
W czasach socjalizmu było to miasto górnicze, ale kopalnie zostały zamknięte. Większość mieszkańców pracuje w pobliskich miastach – [[Veszprém]] lub [[Székesfehérvár]]ze.

W XIV wieku wzniesiono twierdzę, która odegrała istotną rolę w walkach z Turkami. W XVIII wieku Várpalota była kwitnącym miastem targowym, szczycącym się zamkami i kościołami. W 1846 roku uruchomiono tu kopalnię węgla, a dekady później – zakłady chemiczne. W okresie socjalizmu zarówno górnictwo, jak i przemysł zyskały na znaczeniu, a miasto gwałtownie się rozrosło. Wydobycie węgla zakończono po upadku systemu socjalistycznego.

==Dojazd==

===Samolotem===
Jedynym lotniskiem na Węgrzech, które ma połączenia lotnicze z Polską ma Międzynarodowy Port Lotniczy Budapeszt, obsługujący połączenia z [[Warszawa|Warszawą]] (LOT, Wizz Air) i Krakowem (PLL LOT).

===Koleją===
Znajduje się tu stacja kolejowa. Istnieje bezpośrednie połączenie kolejowe z [[Budapeszt]]em.

===Samochodem===
Przez miasto przebiega droga nr 8.

===Autobusem===

===Statkiem===

==Komunikacja==

==Warto zobaczyć==

==Najbliższe okolice==

==Praca==

==Nauka==

==Zakupy==

==Gastronomia==

==Festiwale, imprezy==

==Nocleg==

==Kontakt==

==Bezpieczeństwo==

==Informacje turystyczne==

==Wyjazd==

{{Jest w|Komitat Veszprém}}
{{Zarys}}

[[Kategoria:Węgry]]</text>
      <sha1>93uavaicir6gwmowwe8msvc8vkox7r9</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>159122</id>
      <parentid>159120</parentid>
      <timestamp>2026-10-02T07:19:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Moromar</username>
        <id>2451</id>
      </contributor>
      <comment>/* Dojazd */</comment>
      <origin>159122</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2594" sha1="rn2zkuk243oba735nhk21m5s22935tk" xml:space="preserve">{{top-banner}}
{{Miejscowość infobox
 |nazwa            = Várpalota
 |nazwa oryginalna = 
 |widok            = Várpalota1.jpg
 |opis             = 
 |herb             = Coa_Hungary_Town_Várpalota.svg
 |mapa             = 
 |państwo          = [[Plik:Flag of Hungary.svg|20px]] [[Węgry]]
 |region           = [[Plik:FLAG-Veszprém-megye.svg|20px]] [[Komitat Veszprém]]
 |powierzchnia     = 77,26
 |wysokość         = 158
 |ludność          = 19 300
 |prefiks          = (+36) 88
 |kod pocztowy     = 8100
 |www              = https://www.varpalota.hu/
}}
'''Várpalota''' to miasto w zachodnich [[Węgry|Węgrzech]], w [[Komitat Veszprém|komitacie Veszprém]], u wschodniego podnóża [[Las Bakoński|Lasu Bakońskiego]]. 

== Charakterystyka ==
W czasach socjalizmu było to miasto górnicze, ale kopalnie zostały zamknięte. Większość mieszkańców pracuje w pobliskich miastach – [[Veszprém]] lub [[Székesfehérvár]]ze.

W XIV wieku wzniesiono twierdzę, która odegrała istotną rolę w walkach z Turkami. W XVIII wieku Várpalota była kwitnącym miastem targowym, szczycącym się zamkami i kościołami. W 1846 roku uruchomiono tu kopalnię węgla, a dekady później – zakłady chemiczne. W okresie socjalizmu zarówno górnictwo, jak i przemysł zyskały na znaczeniu, a miasto gwałtownie się rozrosło. Wydobycie węgla zakończono po upadku systemu socjalistycznego.

==Dojazd==

===Samolotem===
Jedynym lotniskiem na Węgrzech, które ma połączenia lotnicze z Polską ma {{Znacznik|Port lotniczy Budapeszt|47.439444|19.261944|typ=transport}}'''[[Port lotniczy Budapeszt|Międzynarodowy Port Lotniczy Budapeszt]]''' ({{IATA|BUD}}), obsługujący połączenia z [[Warszawa|Warszawą]] (LOT, Wizz Air) i Krakowem (PLL LOT).

=== Koleją ===
Przez Várpalota przebiega linia kolejowa [[Székesfehérvár]] – [[Szombathely]], która ma jeden przystanek w mieście: {{Znacznik|Stacja kolejowa Várpalota|47.194687|18.148922|typ=transport}}'''stację kolejową Várpalota'''.

=== Samochodem ===
To jest 90 km od [[Budapeszt]]u, w połowie drogi między dwoma siedzibami komitatów, [[Székesfehérvár]] i [[Veszprém]].

=== Autobusem ===
W pobliżu centrum miasta znajduje się {{Znacznik|Dworzec autobusowy|47.2028093|18.1458055|typ=transport}}'''dworzec autobusowy'''.

==Komunikacja==

==Warto zobaczyć==

==Najbliższe okolice==

==Praca==

==Nauka==

==Zakupy==

==Gastronomia==

==Festiwale, imprezy==

==Nocleg==

==Kontakt==

==Bezpieczeństwo==

==Informacje turystyczne==

==Wyjazd==

{{Jest w|Komitat Veszprém}}
{{Zarys}}

[[Kategoria:Węgry]]</text>
      <sha1>rn2zkuk243oba735nhk21m5s22935tk</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>159123</id>
      <parentid>159122</parentid>
      <timestamp>2026-10-02T07:21:00Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Moromar</username>
        <id>2451</id>
      </contributor>
      <comment>/* Komunikacja */</comment>
      <origin>159123</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3006" sha1="ra9n5n4gbzz7ro5yqqnmfjkl572z6v7" xml:space="preserve">{{top-banner}}
{{Miejscowość infobox
 |nazwa            = Várpalota
 |nazwa oryginalna = 
 |widok            = Várpalota1.jpg
 |opis             = 
 |herb             = Coa_Hungary_Town_Várpalota.svg
 |mapa             = 
 |państwo          = [[Plik:Flag of Hungary.svg|20px]] [[Węgry]]
 |region           = [[Plik:FLAG-Veszprém-megye.svg|20px]] [[Komitat Veszprém]]
 |powierzchnia     = 77,26
 |wysokość         = 158
 |ludność          = 19 300
 |prefiks          = (+36) 88
 |kod pocztowy     = 8100
 |www              = https://www.varpalota.hu/
}}
'''Várpalota''' to miasto w zachodnich [[Węgry|Węgrzech]], w [[Komitat Veszprém|komitacie Veszprém]], u wschodniego podnóża [[Las Bakoński|Lasu Bakońskiego]]. 

== Charakterystyka ==
W czasach socjalizmu było to miasto górnicze, ale kopalnie zostały zamknięte. Większość mieszkańców pracuje w pobliskich miastach – [[Veszprém]] lub [[Székesfehérvár]]ze.

W XIV wieku wzniesiono twierdzę, która odegrała istotną rolę w walkach z Turkami. W XVIII wieku Várpalota była kwitnącym miastem targowym, szczycącym się zamkami i kościołami. W 1846 roku uruchomiono tu kopalnię węgla, a dekady później – zakłady chemiczne. W okresie socjalizmu zarówno górnictwo, jak i przemysł zyskały na znaczeniu, a miasto gwałtownie się rozrosło. Wydobycie węgla zakończono po upadku systemu socjalistycznego.

==Dojazd==

===Samolotem===
Jedynym lotniskiem na Węgrzech, które ma połączenia lotnicze z Polską ma {{Znacznik|Port lotniczy Budapeszt|47.439444|19.261944|typ=transport}}'''[[Port lotniczy Budapeszt|Międzynarodowy Port Lotniczy Budapeszt]]''' ({{IATA|BUD}}), obsługujący połączenia z [[Warszawa|Warszawą]] (LOT, Wizz Air) i Krakowem (PLL LOT).

=== Koleją ===
Przez Várpalota przebiega linia kolejowa [[Székesfehérvár]] – [[Szombathely]], która ma jeden przystanek w mieście: {{Znacznik|Stacja kolejowa Várpalota|47.194687|18.148922|typ=transport}}'''stację kolejową Várpalota'''.

=== Samochodem ===
To jest 90 km od [[Budapeszt]]u, w połowie drogi między dwoma siedzibami komitatów, [[Székesfehérvár]] i [[Veszprém]].

=== Autobusem ===
W pobliżu centrum miasta znajduje się {{Znacznik|Dworzec autobusowy|47.2028093|18.1458055|typ=transport}}'''dworzec autobusowy'''.

== Komunikacja ==
{{mapa|47.19888|18.13761|zoom=14|grupy=transport,zobacz,natura,jedzenie,bar,nocleg,atrakcja,zakupy,alarm,zdrowie,zabytek,kontakt,nauka,punkt,rower,parking,obszar,metro,praca}}
W Várpalocie podstawą transportu lokalnego jest biegnąca przez miasto w kierunku wschód-zachód droga Veszprémi út i Fehérvári út.

W Várpalota działa zasadniczo 7 lokalnych linii autobusowych, w sumie 10 linii w mieście.

==Warto zobaczyć==

==Najbliższe okolice==

==Praca==

==Nauka==

==Zakupy==

==Gastronomia==

==Festiwale, imprezy==

==Nocleg==

==Kontakt==

==Bezpieczeństwo==

==Informacje turystyczne==

==Wyjazd==

{{Jest w|Komitat Veszprém}}
{{Zarys}}

[[Kategoria:Węgry]]</text>
      <sha1>ra9n5n4gbzz7ro5yqqnmfjkl572z6v7</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>159124</id>
      <parentid>159123</parentid>
      <timestamp>2026-10-02T07:42:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Moromar</username>
        <id>2451</id>
      </contributor>
      <comment>/* Warto zobaczyć */</comment>
      <origin>159124</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5146" sha1="jdl3685qvnqvyz4tnspmwr32hkl7pnk" xml:space="preserve">{{top-banner}}
{{Miejscowość infobox
 |nazwa            = Várpalota
 |nazwa oryginalna = 
 |widok            = Várpalota1.jpg
 |opis             = 
 |herb             = Coa_Hungary_Town_Várpalota.svg
 |mapa             = 
 |państwo          = [[Plik:Flag of Hungary.svg|20px]] [[Węgry]]
 |region           = [[Plik:FLAG-Veszprém-megye.svg|20px]] [[Komitat Veszprém]]
 |powierzchnia     = 77,26
 |wysokość         = 158
 |ludność          = 19 300
 |prefiks          = (+36) 88
 |kod pocztowy     = 8100
 |www              = https://www.varpalota.hu/
}}
'''Várpalota''' to miasto w zachodnich [[Węgry|Węgrzech]], w [[Komitat Veszprém|komitacie Veszprém]], u wschodniego podnóża [[Las Bakoński|Lasu Bakońskiego]]. 

== Charakterystyka ==
W czasach socjalizmu było to miasto górnicze, ale kopalnie zostały zamknięte. Większość mieszkańców pracuje w pobliskich miastach – [[Veszprém]] lub [[Székesfehérvár]]ze.

W XIV wieku wzniesiono twierdzę, która odegrała istotną rolę w walkach z Turkami. W XVIII wieku Várpalota była kwitnącym miastem targowym, szczycącym się zamkami i kościołami. W 1846 roku uruchomiono tu kopalnię węgla, a dekady później – zakłady chemiczne. W okresie socjalizmu zarówno górnictwo, jak i przemysł zyskały na znaczeniu, a miasto gwałtownie się rozrosło. Wydobycie węgla zakończono po upadku systemu socjalistycznego.

==Dojazd==

===Samolotem===
Jedynym lotniskiem na Węgrzech, które ma połączenia lotnicze z Polską ma {{Znacznik|Port lotniczy Budapeszt|47.439444|19.261944|typ=transport}}'''[[Port lotniczy Budapeszt|Międzynarodowy Port Lotniczy Budapeszt]]''' ({{IATA|BUD}}), obsługujący połączenia z [[Warszawa|Warszawą]] (LOT, Wizz Air) i Krakowem (PLL LOT).

=== Koleją ===
Przez Várpalota przebiega linia kolejowa [[Székesfehérvár]] – [[Szombathely]], która ma jeden przystanek w mieście: {{Znacznik|Stacja kolejowa Várpalota|47.194687|18.148922|typ=transport}}'''stację kolejową Várpalota'''.

=== Samochodem ===
To jest 90 km od [[Budapeszt]]u, w połowie drogi między dwoma siedzibami komitatów, [[Székesfehérvár]] i [[Veszprém]].

=== Autobusem ===
W pobliżu centrum miasta znajduje się {{Znacznik|Dworzec autobusowy|47.2028093|18.1458055|typ=transport}}'''dworzec autobusowy'''.

== Komunikacja ==
{{mapa|47.19888|18.13761|zoom=14|grupy=transport,zobacz,natura,jedzenie,bar,nocleg,atrakcja,zakupy,alarm,zdrowie,zabytek,kontakt,nauka,punkt,rower,parking,obszar,metro,praca}}
W Várpalocie podstawą transportu lokalnego jest biegnąca przez miasto w kierunku wschód-zachód droga Veszprémi út i Fehérvári út.

W Várpalota działa zasadniczo 7 lokalnych linii autobusowych, w sumie 10 linii w mieście.

== Warto zobaczyć ==
* {{zobacz
| name=Kościół luterański | alt= | url= | adres=Thury György tér 1 | lat=47.2025366| long=18.1385572| wskazówki=za zamkiem
| tollfree=+36 20 8243478 | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=varpalota@lutheran.hu. Zbudowano go w latach 1777/80 bez wieży, na miejscu wcześniejszego kościoła. Wieżę ukończono w 1805, krużganki w 1810, a ołtarz w 1799.
}}
* {{zobacz
| name=Zamek Thury | alt= | url= | adres=Hunyadi Mátyás tér 1 | lat=47.202 | long=18.139 | wskazówki=za zamkiem
| tollfree=+36 88 371299 | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=titkarsag@thuryvar.hu. Mieści się tu Muzeum Chemii i zbiór wspomnień o górnictwie węglowym. Każdego lata odbywają się tu koncerty i przedstawienia teatralne.
}}
:* {{zobacz
| name=Muzeum Chemii | alt=Magyar Vegyészeti Múzeum | url= | adres=Hunyadi Mátyás tér 1 | lat=47.201111| long=18.138611| wskazówki=
| tollfree=+36 88 575670 | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=titkarsag@thuryvar.hu. Mieści się tu Muzeum Chemii i zbiór wspomnień o górnictwie węglowym. Każdego lata odbywają się tu koncerty i przedstawienia teatralne.
}}
* {{zobacz
| name=Galeria Gyuli Nagya | alt=Nagy Gyula Galéria | url= | adres= | lat=47.2006129| long=18.1410526| wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=
}}
* {{zobacz
| name=Kościół Reformowany | alt=Református templom | url= | adres= | lat=47.2024634| long=18.1408865| wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=
}}
* {{zobacz
| name=Wiejski dom Sára Tájház | alt=Fodor Sára Tájház | url= | adres=Jókai Mór u. 11/B | lat=47.2034676| long=18.1404361| wskazówki=
| tollfree=+36 88 472 305 | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Dom mieszkalny zbudowany z kamienia naturalnego na początku XIX wieku, który podczas planowania urbanistycznego pozostawiono u podnóża domów prefabrykowanych. W odrestaurowanej chłopskiej zabudowie barokowej zobaczyć można przede wszystkim zgromadzone na miejscu lokalne materiały historyczne, które przede wszystkim ukazują bogatą przeszłość rolniczą i przemysłową osady.
}}

==Najbliższe okolice==

==Praca==

==Nauka==

==Zakupy==

==Gastronomia==

==Festiwale, imprezy==

==Nocleg==

==Kontakt==

==Bezpieczeństwo==

==Informacje turystyczne==

==Wyjazd==

{{Jest w|Komitat Veszprém}}
{{Zarys}}

[[Kategoria:Węgry]]</text>
      <sha1>jdl3685qvnqvyz4tnspmwr32hkl7pnk</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>159127</id>
      <parentid>159124</parentid>
      <timestamp>2026-10-02T09:54:28Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Moromar</username>
        <id>2451</id>
      </contributor>
      <comment>/* Warto zobaczyć */</comment>
      <origin>159127</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5786" sha1="1frsn9ui2f0kc35mmzuk9vforwxyy5f" xml:space="preserve">{{top-banner}}
{{Miejscowość infobox
 |nazwa            = Várpalota
 |nazwa oryginalna = 
 |widok            = Várpalota1.jpg
 |opis             = 
 |herb             = Coa_Hungary_Town_Várpalota.svg
 |mapa             = 
 |państwo          = [[Plik:Flag of Hungary.svg|20px]] [[Węgry]]
 |region           = [[Plik:FLAG-Veszprém-megye.svg|20px]] [[Komitat Veszprém]]
 |powierzchnia     = 77,26
 |wysokość         = 158
 |ludność          = 19 300
 |prefiks          = (+36) 88
 |kod pocztowy     = 8100
 |www              = https://www.varpalota.hu/
}}
'''Várpalota''' to miasto w zachodnich [[Węgry|Węgrzech]], w [[Komitat Veszprém|komitacie Veszprém]], u wschodniego podnóża [[Las Bakoński|Lasu Bakońskiego]]. 

== Charakterystyka ==
W czasach socjalizmu było to miasto górnicze, ale kopalnie zostały zamknięte. Większość mieszkańców pracuje w pobliskich miastach – [[Veszprém]] lub [[Székesfehérvár]]ze.

W XIV wieku wzniesiono twierdzę, która odegrała istotną rolę w walkach z Turkami. W XVIII wieku Várpalota była kwitnącym miastem targowym, szczycącym się zamkami i kościołami. W 1846 roku uruchomiono tu kopalnię węgla, a dekady później – zakłady chemiczne. W okresie socjalizmu zarówno górnictwo, jak i przemysł zyskały na znaczeniu, a miasto gwałtownie się rozrosło. Wydobycie węgla zakończono po upadku systemu socjalistycznego.

==Dojazd==

===Samolotem===
Jedynym lotniskiem na Węgrzech, które ma połączenia lotnicze z Polską ma {{Znacznik|Port lotniczy Budapeszt|47.439444|19.261944|typ=transport}}'''[[Port lotniczy Budapeszt|Międzynarodowy Port Lotniczy Budapeszt]]''' ({{IATA|BUD}}), obsługujący połączenia z [[Warszawa|Warszawą]] (LOT, Wizz Air) i Krakowem (PLL LOT).

=== Koleją ===
Przez Várpalota przebiega linia kolejowa [[Székesfehérvár]] – [[Szombathely]], która ma jeden przystanek w mieście: {{Znacznik|Stacja kolejowa Várpalota|47.194687|18.148922|typ=transport}}'''stację kolejową Várpalota'''.

=== Samochodem ===
To jest 90 km od [[Budapeszt]]u, w połowie drogi między dwoma siedzibami komitatów, [[Székesfehérvár]] i [[Veszprém]].

=== Autobusem ===
W pobliżu centrum miasta znajduje się {{Znacznik|Dworzec autobusowy|47.2028093|18.1458055|typ=transport}}'''dworzec autobusowy'''.

== Komunikacja ==
{{mapa|47.19888|18.13761|zoom=14|grupy=transport,zobacz,natura,jedzenie,bar,nocleg,atrakcja,zakupy,alarm,zdrowie,zabytek,kontakt,nauka,punkt,rower,parking,obszar,metro,praca}}
W Várpalocie podstawą transportu lokalnego jest biegnąca przez miasto w kierunku wschód-zachód droga Veszprémi út i Fehérvári út.

W Várpalota działa zasadniczo 7 lokalnych linii autobusowych, w sumie 10 linii w mieście.

== Warto zobaczyć ==
* {{zobacz
| name=Kościół luterański | alt= | url= | adres=Thury György tér 1 | lat=47.2025366| long=18.1385572| wskazówki=za zamkiem
| tollfree=+36 20 8243478 | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=varpalota@lutheran.hu. Zbudowano go w latach 1777/80 bez wieży, na miejscu wcześniejszego kościoła. Wieżę ukończono w 1805, krużganki w 1810, a ołtarz w 1799.
}}
* {{zobacz
| name=Zamek Thury | alt= | url= | adres=Hunyadi Mátyás tér 1 | lat=47.202 | long=18.139 | wskazówki=za zamkiem
| tollfree=+36 88 371299 | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=titkarsag@thuryvar.hu. Mieści się tu Muzeum Chemii i zbiór wspomnień o górnictwie węglowym. Każdego lata odbywają się tu koncerty i przedstawienia teatralne.
}}
:* {{zobacz
| name=Muzeum Chemii | alt=Magyar Vegyészeti Múzeum | url= | adres=Hunyadi Mátyás tér 1 | lat=47.201111| long=18.138611| wskazówki=
| tollfree=+36 88 575670 | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=titkarsag@thuryvar.hu. Mieści się tu Muzeum Chemii i zbiór wspomnień o górnictwie węglowym. Każdego lata odbywają się tu koncerty i przedstawienia teatralne.
}}
* {{zobacz
| name=Galeria Gyuli Nagya | alt=Nagy Gyula Galéria | url= | adres= | lat=47.2006129| long=18.1410526| wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=
}}
* {{zobacz
| name=Kościół Reformowany | alt=Református templom | url= | adres= | lat=47.2024634| long=18.1408865| wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=
}}
* {{zobacz
| name=Wiejski dom Sára Tájház | alt=Fodor Sára Tájház | url= | adres=Jókai Mór u. 11/B | lat=47.2034676| long=18.1404361| wskazówki=
| tollfree=+36 88 472 305 | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Dom mieszkalny zbudowany z kamienia naturalnego na początku XIX wieku, który podczas planowania urbanistycznego pozostawiono u podnóża domów prefabrykowanych. W odrestaurowanej chłopskiej zabudowie barokowej zobaczyć można przede wszystkim zgromadzone na miejscu lokalne materiały historyczne, które przede wszystkim ukazują bogatą przeszłość rolniczą i przemysłową osady.
}}
* {{zobacz
| name=Rzymskie kurhany Inoty | alt=Inotai római-kori halomsírok | url= | adres= | lat=47.1956162| long=18.1853621| wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=
}}
* {{zobacz
| name=Kościół rzymskokatolicki | alt=Római katolikus templom | url= | adres= | lat=47.2000194| long=18.138899| wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Znajdują się tu freski romańskie i wczesnogotyckie w wyjątkowo dobrym stanie zachowania, a także jeden z pomników upamiętniających I wojnę światową – wzniesiony w tamtym okresie, lecz zniszczony w wyniku dziejowych zawieruch.
}}

==Najbliższe okolice==

==Praca==

==Nauka==

==Zakupy==

==Gastronomia==

==Festiwale, imprezy==

==Nocleg==

==Kontakt==

==Bezpieczeństwo==

==Informacje turystyczne==

==Wyjazd==

{{Jest w|Komitat Veszprém}}
{{Zarys}}

[[Kategoria:Węgry]]</text>
      <sha1>1frsn9ui2f0kc35mmzuk9vforwxyy5f</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>159128</id>
      <parentid>159127</parentid>
      <timestamp>2026-10-02T10:00:31Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Moromar</username>
        <id>2451</id>
      </contributor>
      <comment>/* Zakupy */</comment>
      <origin>159128</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6117" sha1="lfi7sc89n4fetff91d2dak4oi456cyf" xml:space="preserve">{{top-banner}}
{{Miejscowość infobox
 |nazwa            = Várpalota
 |nazwa oryginalna = 
 |widok            = Várpalota1.jpg
 |opis             = 
 |herb             = Coa_Hungary_Town_Várpalota.svg
 |mapa             = 
 |państwo          = [[Plik:Flag of Hungary.svg|20px]] [[Węgry]]
 |region           = [[Plik:FLAG-Veszprém-megye.svg|20px]] [[Komitat Veszprém]]
 |powierzchnia     = 77,26
 |wysokość         = 158
 |ludność          = 19 300
 |prefiks          = (+36) 88
 |kod pocztowy     = 8100
 |www              = https://www.varpalota.hu/
}}
'''Várpalota''' to miasto w zachodnich [[Węgry|Węgrzech]], w [[Komitat Veszprém|komitacie Veszprém]], u wschodniego podnóża [[Las Bakoński|Lasu Bakońskiego]]. 

== Charakterystyka ==
W czasach socjalizmu było to miasto górnicze, ale kopalnie zostały zamknięte. Większość mieszkańców pracuje w pobliskich miastach – [[Veszprém]] lub [[Székesfehérvár]]ze.

W XIV wieku wzniesiono twierdzę, która odegrała istotną rolę w walkach z Turkami. W XVIII wieku Várpalota była kwitnącym miastem targowym, szczycącym się zamkami i kościołami. W 1846 roku uruchomiono tu kopalnię węgla, a dekady później – zakłady chemiczne. W okresie socjalizmu zarówno górnictwo, jak i przemysł zyskały na znaczeniu, a miasto gwałtownie się rozrosło. Wydobycie węgla zakończono po upadku systemu socjalistycznego.

==Dojazd==

===Samolotem===
Jedynym lotniskiem na Węgrzech, które ma połączenia lotnicze z Polską ma {{Znacznik|Port lotniczy Budapeszt|47.439444|19.261944|typ=transport}}'''[[Port lotniczy Budapeszt|Międzynarodowy Port Lotniczy Budapeszt]]''' ({{IATA|BUD}}), obsługujący połączenia z [[Warszawa|Warszawą]] (LOT, Wizz Air) i Krakowem (PLL LOT).

=== Koleją ===
Przez Várpalota przebiega linia kolejowa [[Székesfehérvár]] – [[Szombathely]], która ma jeden przystanek w mieście: {{Znacznik|Stacja kolejowa Várpalota|47.194687|18.148922|typ=transport}}'''stację kolejową Várpalota'''.

=== Samochodem ===
To jest 90 km od [[Budapeszt]]u, w połowie drogi między dwoma siedzibami komitatów, [[Székesfehérvár]] i [[Veszprém]].

=== Autobusem ===
W pobliżu centrum miasta znajduje się {{Znacznik|Dworzec autobusowy|47.2028093|18.1458055|typ=transport}}'''dworzec autobusowy'''.

== Komunikacja ==
{{mapa|47.19888|18.13761|zoom=14|grupy=transport,zobacz,natura,jedzenie,bar,nocleg,atrakcja,zakupy,alarm,zdrowie,zabytek,kontakt,nauka,punkt,rower,parking,obszar,metro,praca}}
W Várpalocie podstawą transportu lokalnego jest biegnąca przez miasto w kierunku wschód-zachód droga Veszprémi út i Fehérvári út.

W Várpalota działa zasadniczo 7 lokalnych linii autobusowych, w sumie 10 linii w mieście.

== Warto zobaczyć ==
* {{zobacz
| name=Kościół luterański | alt= | url= | adres=Thury György tér 1 | lat=47.2025366| long=18.1385572| wskazówki=za zamkiem
| tollfree=+36 20 8243478 | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=varpalota@lutheran.hu. Zbudowano go w latach 1777/80 bez wieży, na miejscu wcześniejszego kościoła. Wieżę ukończono w 1805, krużganki w 1810, a ołtarz w 1799.
}}
* {{zobacz
| name=Zamek Thury | alt= | url= | adres=Hunyadi Mátyás tér 1 | lat=47.202 | long=18.139 | wskazówki=za zamkiem
| tollfree=+36 88 371299 | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=titkarsag@thuryvar.hu. Mieści się tu Muzeum Chemii i zbiór wspomnień o górnictwie węglowym. Każdego lata odbywają się tu koncerty i przedstawienia teatralne.
}}
:* {{zobacz
| name=Muzeum Chemii | alt=Magyar Vegyészeti Múzeum | url= | adres=Hunyadi Mátyás tér 1 | lat=47.201111| long=18.138611| wskazówki=
| tollfree=+36 88 575670 | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=titkarsag@thuryvar.hu. Mieści się tu Muzeum Chemii i zbiór wspomnień o górnictwie węglowym. Każdego lata odbywają się tu koncerty i przedstawienia teatralne.
}}
* {{zobacz
| name=Galeria Gyuli Nagya | alt=Nagy Gyula Galéria | url= | adres= | lat=47.2006129| long=18.1410526| wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=
}}
* {{zobacz
| name=Kościół Reformowany | alt=Református templom | url= | adres= | lat=47.2024634| long=18.1408865| wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=
}}
* {{zobacz
| name=Wiejski dom Sára Tájház | alt=Fodor Sára Tájház | url= | adres=Jókai Mór u. 11/B | lat=47.2034676| long=18.1404361| wskazówki=
| tollfree=+36 88 472 305 | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Dom mieszkalny zbudowany z kamienia naturalnego na początku XIX wieku, który podczas planowania urbanistycznego pozostawiono u podnóża domów prefabrykowanych. W odrestaurowanej chłopskiej zabudowie barokowej zobaczyć można przede wszystkim zgromadzone na miejscu lokalne materiały historyczne, które przede wszystkim ukazują bogatą przeszłość rolniczą i przemysłową osady.
}}
* {{zobacz
| name=Rzymskie kurhany Inoty | alt=Inotai római-kori halomsírok | url= | adres= | lat=47.1956162| long=18.1853621| wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=
}}
* {{zobacz
| name=Kościół rzymskokatolicki | alt=Római katolikus templom | url= | adres= | lat=47.2000194| long=18.138899| wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Znajdują się tu freski romańskie i wczesnogotyckie w wyjątkowo dobrym stanie zachowania, a także jeden z pomników upamiętniających I wojnę światową – wzniesiony w tamtym okresie, lecz zniszczony w wyniku dziejowych zawieruch.
}}

==Najbliższe okolice==

==Praca==

==Nauka==

== Zakupy ==
* {{Znacznik|'''Tesco'''|47.1999785|18.1508277|typ=zakupy|url=|kolor=008080|treść=}}'''Hipermarket Tesco'''
* {{Znacznik|'''SPAR'''|47.198634|18.1408617|typ=zakupy|url=|kolor=008080|treść=}}'''Supermarket SPAR'''
* {{Znacznik|'''Penny Market'''|47.2013325|18.1468601|typ=zakupy|url=|kolor=008080|treść=}}'''Penny Market'''

==Gastronomia==

==Festiwale, imprezy==

==Nocleg==

==Kontakt==

==Bezpieczeństwo==

==Informacje turystyczne==

==Wyjazd==

{{Jest w|Komitat Veszprém}}
{{Zarys}}

[[Kategoria:Węgry]]</text>
      <sha1>lfi7sc89n4fetff91d2dak4oi456cyf</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>159129</id>
      <parentid>159128</parentid>
      <timestamp>2026-10-02T10:02:46Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Moromar</username>
        <id>2451</id>
      </contributor>
      <comment>/* Gastronomia */</comment>
      <origin>159129</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6426" sha1="0out897p87lchy9s7ni3vmsu5gssmiz" xml:space="preserve">{{top-banner}}
{{Miejscowość infobox
 |nazwa            = Várpalota
 |nazwa oryginalna = 
 |widok            = Várpalota1.jpg
 |opis             = 
 |herb             = Coa_Hungary_Town_Várpalota.svg
 |mapa             = 
 |państwo          = [[Plik:Flag of Hungary.svg|20px]] [[Węgry]]
 |region           = [[Plik:FLAG-Veszprém-megye.svg|20px]] [[Komitat Veszprém]]
 |powierzchnia     = 77,26
 |wysokość         = 158
 |ludność          = 19 300
 |prefiks          = (+36) 88
 |kod pocztowy     = 8100
 |www              = https://www.varpalota.hu/
}}
'''Várpalota''' to miasto w zachodnich [[Węgry|Węgrzech]], w [[Komitat Veszprém|komitacie Veszprém]], u wschodniego podnóża [[Las Bakoński|Lasu Bakońskiego]]. 

== Charakterystyka ==
W czasach socjalizmu było to miasto górnicze, ale kopalnie zostały zamknięte. Większość mieszkańców pracuje w pobliskich miastach – [[Veszprém]] lub [[Székesfehérvár]]ze.

W XIV wieku wzniesiono twierdzę, która odegrała istotną rolę w walkach z Turkami. W XVIII wieku Várpalota była kwitnącym miastem targowym, szczycącym się zamkami i kościołami. W 1846 roku uruchomiono tu kopalnię węgla, a dekady później – zakłady chemiczne. W okresie socjalizmu zarówno górnictwo, jak i przemysł zyskały na znaczeniu, a miasto gwałtownie się rozrosło. Wydobycie węgla zakończono po upadku systemu socjalistycznego.

==Dojazd==

===Samolotem===
Jedynym lotniskiem na Węgrzech, które ma połączenia lotnicze z Polską ma {{Znacznik|Port lotniczy Budapeszt|47.439444|19.261944|typ=transport}}'''[[Port lotniczy Budapeszt|Międzynarodowy Port Lotniczy Budapeszt]]''' ({{IATA|BUD}}), obsługujący połączenia z [[Warszawa|Warszawą]] (LOT, Wizz Air) i Krakowem (PLL LOT).

=== Koleją ===
Przez Várpalota przebiega linia kolejowa [[Székesfehérvár]] – [[Szombathely]], która ma jeden przystanek w mieście: {{Znacznik|Stacja kolejowa Várpalota|47.194687|18.148922|typ=transport}}'''stację kolejową Várpalota'''.

=== Samochodem ===
To jest 90 km od [[Budapeszt]]u, w połowie drogi między dwoma siedzibami komitatów, [[Székesfehérvár]] i [[Veszprém]].

=== Autobusem ===
W pobliżu centrum miasta znajduje się {{Znacznik|Dworzec autobusowy|47.2028093|18.1458055|typ=transport}}'''dworzec autobusowy'''.

== Komunikacja ==
{{mapa|47.19888|18.13761|zoom=14|grupy=transport,zobacz,natura,jedzenie,bar,nocleg,atrakcja,zakupy,alarm,zdrowie,zabytek,kontakt,nauka,punkt,rower,parking,obszar,metro,praca}}
W Várpalocie podstawą transportu lokalnego jest biegnąca przez miasto w kierunku wschód-zachód droga Veszprémi út i Fehérvári út.

W Várpalota działa zasadniczo 7 lokalnych linii autobusowych, w sumie 10 linii w mieście.

== Warto zobaczyć ==
* {{zobacz
| name=Kościół luterański | alt= | url= | adres=Thury György tér 1 | lat=47.2025366| long=18.1385572| wskazówki=za zamkiem
| tollfree=+36 20 8243478 | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=varpalota@lutheran.hu. Zbudowano go w latach 1777/80 bez wieży, na miejscu wcześniejszego kościoła. Wieżę ukończono w 1805, krużganki w 1810, a ołtarz w 1799.
}}
* {{zobacz
| name=Zamek Thury | alt= | url= | adres=Hunyadi Mátyás tér 1 | lat=47.202 | long=18.139 | wskazówki=za zamkiem
| tollfree=+36 88 371299 | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=titkarsag@thuryvar.hu. Mieści się tu Muzeum Chemii i zbiór wspomnień o górnictwie węglowym. Każdego lata odbywają się tu koncerty i przedstawienia teatralne.
}}
:* {{zobacz
| name=Muzeum Chemii | alt=Magyar Vegyészeti Múzeum | url= | adres=Hunyadi Mátyás tér 1 | lat=47.201111| long=18.138611| wskazówki=
| tollfree=+36 88 575670 | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=titkarsag@thuryvar.hu. Mieści się tu Muzeum Chemii i zbiór wspomnień o górnictwie węglowym. Każdego lata odbywają się tu koncerty i przedstawienia teatralne.
}}
* {{zobacz
| name=Galeria Gyuli Nagya | alt=Nagy Gyula Galéria | url= | adres= | lat=47.2006129| long=18.1410526| wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=
}}
* {{zobacz
| name=Kościół Reformowany | alt=Református templom | url= | adres= | lat=47.2024634| long=18.1408865| wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=
}}
* {{zobacz
| name=Wiejski dom Sára Tájház | alt=Fodor Sára Tájház | url= | adres=Jókai Mór u. 11/B | lat=47.2034676| long=18.1404361| wskazówki=
| tollfree=+36 88 472 305 | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Dom mieszkalny zbudowany z kamienia naturalnego na początku XIX wieku, który podczas planowania urbanistycznego pozostawiono u podnóża domów prefabrykowanych. W odrestaurowanej chłopskiej zabudowie barokowej zobaczyć można przede wszystkim zgromadzone na miejscu lokalne materiały historyczne, które przede wszystkim ukazują bogatą przeszłość rolniczą i przemysłową osady.
}}
* {{zobacz
| name=Rzymskie kurhany Inoty | alt=Inotai római-kori halomsírok | url= | adres= | lat=47.1956162| long=18.1853621| wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=
}}
* {{zobacz
| name=Kościół rzymskokatolicki | alt=Római katolikus templom | url= | adres= | lat=47.2000194| long=18.138899| wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Znajdują się tu freski romańskie i wczesnogotyckie w wyjątkowo dobrym stanie zachowania, a także jeden z pomników upamiętniających I wojnę światową – wzniesiony w tamtym okresie, lecz zniszczony w wyniku dziejowych zawieruch.
}}

==Najbliższe okolice==

==Praca==

==Nauka==

== Zakupy ==
* {{Znacznik|'''Tesco'''|47.1999785|18.1508277|typ=zakupy|url=|kolor=008080|treść=}}'''Hipermarket Tesco'''
* {{Znacznik|'''SPAR'''|47.198634|18.1408617|typ=zakupy|url=|kolor=008080|treść=}}'''Supermarket SPAR'''
* {{Znacznik|'''Penny Market'''|47.2013325|18.1468601|typ=zakupy|url=|kolor=008080|treść=}}'''Penny Market'''

== Gastronomia ==
* {{Znacznik|'''Kastélydomb Kávézó Étterem'''|47.1998429|18.1376275|typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''Kastélydomb Kávézó Étterem'''
* '''Árpád étterem'''
* {{Znacznik|'''Múzeumkert Étterem'''|47.2005827|18.1407624|typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''Múzeumkert Étterem'''

==Festiwale, imprezy==

==Nocleg==

==Kontakt==

==Bezpieczeństwo==

==Informacje turystyczne==

==Wyjazd==

{{Jest w|Komitat Veszprém}}
{{Zarys}}

[[Kategoria:Węgry]]</text>
      <sha1>0out897p87lchy9s7ni3vmsu5gssmiz</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>159130</id>
      <parentid>159129</parentid>
      <timestamp>2026-10-02T10:03:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Moromar</username>
        <id>2451</id>
      </contributor>
      <comment>/* Warto zobaczyć */</comment>
      <origin>159130</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6514" sha1="rnpl9cz664cimramvqxg1sd2yvjrpbr" xml:space="preserve">{{top-banner}}
{{Miejscowość infobox
 |nazwa            = Várpalota
 |nazwa oryginalna = 
 |widok            = Várpalota1.jpg
 |opis             = 
 |herb             = Coa_Hungary_Town_Várpalota.svg
 |mapa             = 
 |państwo          = [[Plik:Flag of Hungary.svg|20px]] [[Węgry]]
 |region           = [[Plik:FLAG-Veszprém-megye.svg|20px]] [[Komitat Veszprém]]
 |powierzchnia     = 77,26
 |wysokość         = 158
 |ludność          = 19 300
 |prefiks          = (+36) 88
 |kod pocztowy     = 8100
 |www              = https://www.varpalota.hu/
}}
'''Várpalota''' to miasto w zachodnich [[Węgry|Węgrzech]], w [[Komitat Veszprém|komitacie Veszprém]], u wschodniego podnóża [[Las Bakoński|Lasu Bakońskiego]]. 

== Charakterystyka ==
W czasach socjalizmu było to miasto górnicze, ale kopalnie zostały zamknięte. Większość mieszkańców pracuje w pobliskich miastach – [[Veszprém]] lub [[Székesfehérvár]]ze.

W XIV wieku wzniesiono twierdzę, która odegrała istotną rolę w walkach z Turkami. W XVIII wieku Várpalota była kwitnącym miastem targowym, szczycącym się zamkami i kościołami. W 1846 roku uruchomiono tu kopalnię węgla, a dekady później – zakłady chemiczne. W okresie socjalizmu zarówno górnictwo, jak i przemysł zyskały na znaczeniu, a miasto gwałtownie się rozrosło. Wydobycie węgla zakończono po upadku systemu socjalistycznego.

==Dojazd==

===Samolotem===
Jedynym lotniskiem na Węgrzech, które ma połączenia lotnicze z Polską ma {{Znacznik|Port lotniczy Budapeszt|47.439444|19.261944|typ=transport}}'''[[Port lotniczy Budapeszt|Międzynarodowy Port Lotniczy Budapeszt]]''' ({{IATA|BUD}}), obsługujący połączenia z [[Warszawa|Warszawą]] (LOT, Wizz Air) i Krakowem (PLL LOT).

=== Koleją ===
Przez Várpalota przebiega linia kolejowa [[Székesfehérvár]] – [[Szombathely]], która ma jeden przystanek w mieście: {{Znacznik|Stacja kolejowa Várpalota|47.194687|18.148922|typ=transport}}'''stację kolejową Várpalota'''.

=== Samochodem ===
To jest 90 km od [[Budapeszt]]u, w połowie drogi między dwoma siedzibami komitatów, [[Székesfehérvár]] i [[Veszprém]].

=== Autobusem ===
W pobliżu centrum miasta znajduje się {{Znacznik|Dworzec autobusowy|47.2028093|18.1458055|typ=transport}}'''dworzec autobusowy'''.

== Komunikacja ==
{{mapa|47.19888|18.13761|zoom=14|grupy=transport,zobacz,natura,jedzenie,bar,nocleg,atrakcja,zakupy,alarm,zdrowie,zabytek,kontakt,nauka,punkt,rower,parking,obszar,metro,praca}}
W Várpalocie podstawą transportu lokalnego jest biegnąca przez miasto w kierunku wschód-zachód droga Veszprémi út i Fehérvári út.

W Várpalota działa zasadniczo 7 lokalnych linii autobusowych, w sumie 10 linii w mieście.

== Warto zobaczyć ==
[[Plik:Várpalota - Lutheran Church. Listed ID 10589.jpg|thumb|Kościół luterański]]
* {{zobacz
| name=Kościół luterański | alt= | url= | adres=Thury György tér 1 | lat=47.2025366| long=18.1385572| wskazówki=za zamkiem
| tollfree=+36 20 8243478 | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=varpalota@lutheran.hu. Zbudowano go w latach 1777/80 bez wieży, na miejscu wcześniejszego kościoła. Wieżę ukończono w 1805, krużganki w 1810, a ołtarz w 1799.
}}
* {{zobacz
| name=Zamek Thury | alt= | url= | adres=Hunyadi Mátyás tér 1 | lat=47.202 | long=18.139 | wskazówki=za zamkiem
| tollfree=+36 88 371299 | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=titkarsag@thuryvar.hu. Mieści się tu Muzeum Chemii i zbiór wspomnień o górnictwie węglowym. Każdego lata odbywają się tu koncerty i przedstawienia teatralne.
}}
:* {{zobacz
| name=Muzeum Chemii | alt=Magyar Vegyészeti Múzeum | url= | adres=Hunyadi Mátyás tér 1 | lat=47.201111| long=18.138611| wskazówki=
| tollfree=+36 88 575670 | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=titkarsag@thuryvar.hu. Mieści się tu Muzeum Chemii i zbiór wspomnień o górnictwie węglowym. Każdego lata odbywają się tu koncerty i przedstawienia teatralne.
}}
* {{zobacz
| name=Galeria Gyuli Nagya | alt=Nagy Gyula Galéria | url= | adres= | lat=47.2006129| long=18.1410526| wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=
}}
* {{zobacz
| name=Kościół Reformowany | alt=Református templom | url= | adres= | lat=47.2024634| long=18.1408865| wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=
}}
* {{zobacz
| name=Wiejski dom Sára Tájház | alt=Fodor Sára Tájház | url= | adres=Jókai Mór u. 11/B | lat=47.2034676| long=18.1404361| wskazówki=
| tollfree=+36 88 472 305 | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Dom mieszkalny zbudowany z kamienia naturalnego na początku XIX wieku, który podczas planowania urbanistycznego pozostawiono u podnóża domów prefabrykowanych. W odrestaurowanej chłopskiej zabudowie barokowej zobaczyć można przede wszystkim zgromadzone na miejscu lokalne materiały historyczne, które przede wszystkim ukazują bogatą przeszłość rolniczą i przemysłową osady.
}}
* {{zobacz
| name=Rzymskie kurhany Inoty | alt=Inotai római-kori halomsírok | url= | adres= | lat=47.1956162| long=18.1853621| wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=
}}
* {{zobacz
| name=Kościół rzymskokatolicki | alt=Római katolikus templom | url= | adres= | lat=47.2000194| long=18.138899| wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Znajdują się tu freski romańskie i wczesnogotyckie w wyjątkowo dobrym stanie zachowania, a także jeden z pomników upamiętniających I wojnę światową – wzniesiony w tamtym okresie, lecz zniszczony w wyniku dziejowych zawieruch.
}}

==Najbliższe okolice==

==Praca==

==Nauka==

== Zakupy ==
* {{Znacznik|'''Tesco'''|47.1999785|18.1508277|typ=zakupy|url=|kolor=008080|treść=}}'''Hipermarket Tesco'''
* {{Znacznik|'''SPAR'''|47.198634|18.1408617|typ=zakupy|url=|kolor=008080|treść=}}'''Supermarket SPAR'''
* {{Znacznik|'''Penny Market'''|47.2013325|18.1468601|typ=zakupy|url=|kolor=008080|treść=}}'''Penny Market'''

== Gastronomia ==
* {{Znacznik|'''Kastélydomb Kávézó Étterem'''|47.1998429|18.1376275|typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''Kastélydomb Kávézó Étterem'''
* '''Árpád étterem'''
* {{Znacznik|'''Múzeumkert Étterem'''|47.2005827|18.1407624|typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''Múzeumkert Étterem'''

==Festiwale, imprezy==

==Nocleg==

==Kontakt==

==Bezpieczeństwo==

==Informacje turystyczne==

==Wyjazd==

{{Jest w|Komitat Veszprém}}
{{Zarys}}

[[Kategoria:Węgry]]</text>
      <sha1>rnpl9cz664cimramvqxg1sd2yvjrpbr</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>159131</id>
      <parentid>159130</parentid>
      <timestamp>2026-10-02T10:05:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Moromar</username>
        <id>2451</id>
      </contributor>
      <comment>/* Wyjazd */</comment>
      <origin>159131</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6623" sha1="0ufrnrz7h55u3nb3kc07mo2w7xd3qzm" xml:space="preserve">{{top-banner}}
{{Miejscowość infobox
 |nazwa            = Várpalota
 |nazwa oryginalna = 
 |widok            = Várpalota1.jpg
 |opis             = 
 |herb             = Coa_Hungary_Town_Várpalota.svg
 |mapa             = 
 |państwo          = [[Plik:Flag of Hungary.svg|20px]] [[Węgry]]
 |region           = [[Plik:FLAG-Veszprém-megye.svg|20px]] [[Komitat Veszprém]]
 |powierzchnia     = 77,26
 |wysokość         = 158
 |ludność          = 19 300
 |prefiks          = (+36) 88
 |kod pocztowy     = 8100
 |www              = https://www.varpalota.hu/
}}
'''Várpalota''' to miasto w zachodnich [[Węgry|Węgrzech]], w [[Komitat Veszprém|komitacie Veszprém]], u wschodniego podnóża [[Las Bakoński|Lasu Bakońskiego]]. 

== Charakterystyka ==
W czasach socjalizmu było to miasto górnicze, ale kopalnie zostały zamknięte. Większość mieszkańców pracuje w pobliskich miastach – [[Veszprém]] lub [[Székesfehérvár]]ze.

W XIV wieku wzniesiono twierdzę, która odegrała istotną rolę w walkach z Turkami. W XVIII wieku Várpalota była kwitnącym miastem targowym, szczycącym się zamkami i kościołami. W 1846 roku uruchomiono tu kopalnię węgla, a dekady później – zakłady chemiczne. W okresie socjalizmu zarówno górnictwo, jak i przemysł zyskały na znaczeniu, a miasto gwałtownie się rozrosło. Wydobycie węgla zakończono po upadku systemu socjalistycznego.

==Dojazd==

===Samolotem===
Jedynym lotniskiem na Węgrzech, które ma połączenia lotnicze z Polską ma {{Znacznik|Port lotniczy Budapeszt|47.439444|19.261944|typ=transport}}'''[[Port lotniczy Budapeszt|Międzynarodowy Port Lotniczy Budapeszt]]''' ({{IATA|BUD}}), obsługujący połączenia z [[Warszawa|Warszawą]] (LOT, Wizz Air) i Krakowem (PLL LOT).

=== Koleją ===
Przez Várpalota przebiega linia kolejowa [[Székesfehérvár]] – [[Szombathely]], która ma jeden przystanek w mieście: {{Znacznik|Stacja kolejowa Várpalota|47.194687|18.148922|typ=transport}}'''stację kolejową Várpalota'''.

=== Samochodem ===
To jest 90 km od [[Budapeszt]]u, w połowie drogi między dwoma siedzibami komitatów, [[Székesfehérvár]] i [[Veszprém]].

=== Autobusem ===
W pobliżu centrum miasta znajduje się {{Znacznik|Dworzec autobusowy|47.2028093|18.1458055|typ=transport}}'''dworzec autobusowy'''.

== Komunikacja ==
{{mapa|47.19888|18.13761|zoom=14|grupy=transport,zobacz,natura,jedzenie,bar,nocleg,atrakcja,zakupy,alarm,zdrowie,zabytek,kontakt,nauka,punkt,rower,parking,obszar,metro,praca}}
W Várpalocie podstawą transportu lokalnego jest biegnąca przez miasto w kierunku wschód-zachód droga Veszprémi út i Fehérvári út.

W Várpalota działa zasadniczo 7 lokalnych linii autobusowych, w sumie 10 linii w mieście.

== Warto zobaczyć ==
[[Plik:Várpalota - Lutheran Church. Listed ID 10589.jpg|thumb|Kościół luterański]]
* {{zobacz
| name=Kościół luterański | alt= | url= | adres=Thury György tér 1 | lat=47.2025366| long=18.1385572| wskazówki=za zamkiem
| tollfree=+36 20 8243478 | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=varpalota@lutheran.hu. Zbudowano go w latach 1777/80 bez wieży, na miejscu wcześniejszego kościoła. Wieżę ukończono w 1805, krużganki w 1810, a ołtarz w 1799.
}}
* {{zobacz
| name=Zamek Thury | alt= | url= | adres=Hunyadi Mátyás tér 1 | lat=47.202 | long=18.139 | wskazówki=za zamkiem
| tollfree=+36 88 371299 | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=titkarsag@thuryvar.hu. Mieści się tu Muzeum Chemii i zbiór wspomnień o górnictwie węglowym. Każdego lata odbywają się tu koncerty i przedstawienia teatralne.
}}
:* {{zobacz
| name=Muzeum Chemii | alt=Magyar Vegyészeti Múzeum | url= | adres=Hunyadi Mátyás tér 1 | lat=47.201111| long=18.138611| wskazówki=
| tollfree=+36 88 575670 | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=titkarsag@thuryvar.hu. Mieści się tu Muzeum Chemii i zbiór wspomnień o górnictwie węglowym. Każdego lata odbywają się tu koncerty i przedstawienia teatralne.
}}
* {{zobacz
| name=Galeria Gyuli Nagya | alt=Nagy Gyula Galéria | url= | adres= | lat=47.2006129| long=18.1410526| wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=
}}
* {{zobacz
| name=Kościół Reformowany | alt=Református templom | url= | adres= | lat=47.2024634| long=18.1408865| wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=
}}
* {{zobacz
| name=Wiejski dom Sára Tájház | alt=Fodor Sára Tájház | url= | adres=Jókai Mór u. 11/B | lat=47.2034676| long=18.1404361| wskazówki=
| tollfree=+36 88 472 305 | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Dom mieszkalny zbudowany z kamienia naturalnego na początku XIX wieku, który podczas planowania urbanistycznego pozostawiono u podnóża domów prefabrykowanych. W odrestaurowanej chłopskiej zabudowie barokowej zobaczyć można przede wszystkim zgromadzone na miejscu lokalne materiały historyczne, które przede wszystkim ukazują bogatą przeszłość rolniczą i przemysłową osady.
}}
* {{zobacz
| name=Rzymskie kurhany Inoty | alt=Inotai római-kori halomsírok | url= | adres= | lat=47.1956162| long=18.1853621| wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=
}}
* {{zobacz
| name=Kościół rzymskokatolicki | alt=Római katolikus templom | url= | adres= | lat=47.2000194| long=18.138899| wskazówki=
| tollfree= | fax=
| godziny= | ceny=
| lastedit=
| opis=Znajdują się tu freski romańskie i wczesnogotyckie w wyjątkowo dobrym stanie zachowania, a także jeden z pomników upamiętniających I wojnę światową – wzniesiony w tamtym okresie, lecz zniszczony w wyniku dziejowych zawieruch.
}}

==Najbliższe okolice==

==Praca==

==Nauka==

== Zakupy ==
* {{Znacznik|'''Tesco'''|47.1999785|18.1508277|typ=zakupy|url=|kolor=008080|treść=}}'''Hipermarket Tesco'''
* {{Znacznik|'''SPAR'''|47.198634|18.1408617|typ=zakupy|url=|kolor=008080|treść=}}'''Supermarket SPAR'''
* {{Znacznik|'''Penny Market'''|47.2013325|18.1468601|typ=zakupy|url=|kolor=008080|treść=}}'''Penny Market'''

== Gastronomia ==
* {{Znacznik|'''Kastélydomb Kávézó Étterem'''|47.1998429|18.1376275|typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''Kastélydomb Kávézó Étterem'''
* '''Árpád étterem'''
* {{Znacznik|'''Múzeumkert Étterem'''|47.2005827|18.1407624|typ=jedzenie|url=|kolor=FF8C00|treść=}}'''Múzeumkert Étterem'''

==Festiwale, imprezy==

==Nocleg==

==Kontakt==

==Bezpieczeństwo==

==Informacje turystyczne==

== Gdzie dalej ==
W pobliżu znajdują się '''[[Veszprém]]''' i '''[[Székesfehérvár]]'''.

{{Jest w|Komitat Veszprém}}
{{Zarys}}
{{geo|47.19888|18.13761}}
[[Kategoria:Węgry]]</text>
      <sha1>0ufrnrz7h55u3nb3kc07mo2w7xd3qzm</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Denain</title>
    <ns>0</ns>
    <id>13685</id>
    <revision>
      <id>159115</id>
      <parentid>154712</parentid>
      <timestamp>2026-10-01T13:41:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kontributor 2K</username>
        <id>15312</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>herb @correct version</comment>
      <origin>159115</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="962" sha1="lfub511cx7ypjqjcx7o4q2h9330rglg" xml:space="preserve">{{Top-banner}}
{{Miejscowość infobox
 |nazwa = Denain
 |widok = Denain_Mairie.JPG
 |herb = Blason ville fr Denain (Nord).svg
 |mapa = Map commune FR insee code 59172.png
 |region = [[Hauts-de-France]]
 |powierzchnia = 11,52
 |lud = 19 800
 |prefiks =
 |www = http://www.ville-denain.fr/
}}
'''Denain''' – miejscowość i gmina we [[Francja|Francji]], w regionie [[Hauts-de-France]], w departamencie [[Nord]].

== Charakterystyka ==

== Dojazd ==
=== Samolotem ===
Najbliżej znajduje się lotnisko w Lille.

=== Koleją ===
Znajduje się tu stacja kolejowa.

=== Samochodem ===
Denain jest ważnym węzłem drogowym. 

=== Statkiem ===

== Komunikacja ==

== Warto zobaczyć ==

== Najbliższe okolice ==

== Praca ==

== Nauka ==

== Zakupy ==

== Gastronomia ==

== Festiwale, imprezy ==

== Noclegi ==

== Kontakt ==

== Bezpieczeństwo ==

== Informacje turystyczne ==

== Wyjazd ==

{{Zarys}}
{{Atrybucja}}
{{Jest w|Nord}}

[[Kategoria:Hauts-de-France]]</text>
      <sha1>lfub511cx7ypjqjcx7o4q2h9330rglg</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Wikipodróże:Pub podróżnika</title>
    <ns>4</ns>
    <id>19137</id>
    <revision>
      <id>159111</id>
      <parentid>158892</parentid>
      <timestamp>2026-10-01T12:42:50Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>MediaWiki message delivery</username>
        <id>2125</id>
      </contributor>
      <comment>/* Wikidata Sitelink changes in Recent Changes and Watchlist */ nowa sekcja</comment>
      <origin>159111</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10505" sha1="mldyru8fign7rau472ogntuw1tzu3f5" xml:space="preserve">{{skrót|WV:PUB}}
{{ombox
| tekst   =&lt;nowiki/&gt;
Tu prowadzimy dyskusje o Wikipodróżach, m.in. jak je ulepszać, jak wprowadzać zmiany i jak rozwiązywać problemy.

; {{ikona|tech}} [[/Kwestie techniczne|Kwestie techniczne]]
* Archiwa Pubu: [[/Archiwum001|Archiwum 001]], [[/Archiwum002|Archiwum 002]], [[/Archiwum003|Archiwum 003]] i [[/Archiwum004|Archiwum 004]]

* [[meta:Wikivoyage/Lounge|Wikivoyage/Lounge]] [[meta:Wikivoyage/Summit|Wikivoyage/Summit]] na Meta-Wiki
}}

* '''en:''' Requests for the [[m:bot|bot]] flag should be made on this page. This wiki uses the [[m:bot policy|standard bot policy]], and allows [[m:bot policy#Global_bots|global bots]] and [[m:bot policy#Automatic_approval|automatic approval of certain types of bots]]. Other bots should apply below, and then [[m:Steward requests/Bot status|request access]] from a steward if there is no objection.

__NEWSECTIONLINK__
[[Kategoria:Współpraca użytkowników| ]]

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Annual review of the Universal Code of Conduct and Enforcement Guidelines&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;announcement-content&quot; /&gt;
I am writing to you to let you know the annual review period for the Universal Code of Conduct and Enforcement Guidelines is open now. You can make suggestions for changes through 9 February 2026. This is the first step of several to be taken for the annual review. [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Annual review/2026|Read more information and find a conversation to join on the UCoC page on Meta]].

The [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee|Universal Code of Conduct Coordinating Committee]] (U4C) is a global group dedicated to providing an equitable and consistent implementation of the UCoC. This annual review was planned and implemented by the U4C. For more information and the responsibilities of the U4C, [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Charter|you may review the U4C Charter]].

Please share this information with other members in your community wherever else might be appropriate.

-- In cooperation with the U4C, [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User talk:Keegan (WMF)|talk]])&lt;section end=&quot;announcement-content&quot; /&gt;
&lt;/div&gt;

22:02, 19 sty 2026 (CET)
&lt;!-- Wiadomość wysłana przez User:Keegan (WMF)@metawiki przy użyciu listy na https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&amp;oldid=29905753 --&gt;

== Request for comment (global AI policy) ==

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
Apologies for writing in English. {{int:Please-translate}}
A [[:m:Requests for comment/Artificial intelligence policy|request for comment]] is currently being held to decide on a global AI policy. {{int:Feedback-thanks-title}}
[[Użytkownik:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Dyskusja użytkownika:MediaWiki message delivery|dyskusja]]) 02:58, 26 kwi 2026 (CEST)
&lt;/bdi&gt;
&lt;!-- Wiadomość wysłana przez User:Codename Noreste@metawiki przy użyciu listy na https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&amp;oldid=30424282 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Vote now in the 2026 U4C election&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;announcement-content&quot; /&gt;
Eligible voters are asked to participate in the 2026 [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee|Universal Code of Conduct Coordinating Committee]] election. More information–including an eligibility check, voting process information, candidate information, and a link to the vote–are available on Meta at the [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Election/2026|2026 Election information page]]. The vote closes on 2 June 2026 at [https://zonestamp.toolforge.org/1780358400 00:00 UTC].

Please vote if your account is eligible. Results will be available by 14 June 2026. -- In cooperation with the U4C,&lt;section end=&quot;announcement-content&quot; /&gt;
&lt;/div&gt;

[[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User talk:Keegan (WMF)|talk]]) 19:15, 27 maj 2026 (CEST)
&lt;!-- Wiadomość wysłana przez User:Keegan (WMF)@metawiki przy użyciu listy na https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&amp;oldid=30513860 --&gt;

== RFC about AI-generated content in Wikimedia Commons ==

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Apologies for writing in English, please help translate this message to your language. You are invited to participate in a [[c:Commons:Requests for comment/Policy update for AI content|request for comment on Wikimedia Commons about a policy update for AI content]]. This may affect files that are uploaded to Wikimedia Commons for use on this project. Thank you. [[m:User:Codename Noreste|Codename Noreste]] ([[m:User talk:Codename Noreste|dyskusja]])&lt;/bdi&gt; 19:12, 23 cze 2026 (CEST)
&lt;!-- Wiadomość wysłana przez User:Codename Noreste@metawiki przy użyciu listy na https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&amp;oldid=30513860 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Deployment of Legal and Safety Contacts Link in the Footer of Your Wiki&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;Message&quot;/&gt;
'''Legal &amp; Safety Contacts'''

Hello community, the Wikimedia Foundation has provided a [[wmf:Special:MyLanguage/Legal:Wikimedia Foundation Legal and Safety Contact Information|single legal and safety contact page]], to be linked in the footer of your wiki, to ensure access to accurate legal information. This is a regulatory requirement. We have already rolled out links to English, German, Italian, Spanish and other wikis and we will deploy to your wiki soon. [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia_Foundation_Legal_and_Safety_Contacts_FAQ|Please read more on the project page]] and leave any comments in this thread or on the [[m:Special:MyLanguage/Talk:Wikimedia Foundation Legal and Safety Contacts FAQ|talk page]].

&lt;section end=&quot;Message&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

-- [[User:Sannita (WMF)|User:Sannita (WMF)]] ([[User talk:Sannita (WMF)|talk]]) 15:31, 25 cze 2026 (CEST)
&lt;!-- Wiadomość wysłana przez User:Sannita (WMF)@metawiki przy użyciu listy na https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Sannita_(WMF)/Mass_sending_test&amp;oldid=30731267 --&gt;

== Request for comment (the future of Abstract Wikipedia) ==

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
Apologies if this has not yet been translated into your wiki's language. {{int:Please-translate}}
You are invited to voice your opinions in a [[:m:Requests for comment/The future of Abstract Wikipedia|request for comment about the future of Abstract Wikipedia]]. {{Int:Feedback-thanks-title}}
[[:m:User:Kowal2701|Kowal2701]] ([[:m:User talk:Kowal2701|talk]])  14:25, 24 lip 2026 (CEST)
&lt;/bdi&gt;
&lt;!-- Wiadomość wysłana przez User:DreamRimmer@metawiki przy użyciu listy na https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&amp;oldid=30513860 --&gt;

== Your feedback wanted: Remove ''(Language link added:) and similar'' edits from Special:RecentChanges ==
''(Apologies for posting in English. You can help by translating it)''

Hello, I’m Danny from [[:en:w:Wikimedia_Deutschland|Wikimedia Deutschland’s]] [[m:Wikidata_For_Wikimedia_Projects|Wikidata For Wikimedia Projects]] team.&lt;br/&gt;
We have been investigating and examining how Wikidata’s use in the [[Special:RecentChanges]] and [[Special:Watchlist]] pages can be made to be more useful, or less ‘noisy’ (fewer edits that have little value to the reader).

We are currently exploring to make a change in the volume and the type of Wikidata edits that appear in these pages, and '''we need your feedback''' to help us ensure this is a positive change for the Wikis and won’t disrupt your workflows.&lt;br/&gt;
Language links are also known as sitelinks or interlanguage links and describe when a Wikidata item is connected to a Wiki, adding it to the language dropdown tool for other connected Wikis.
[[File:Types of Lang Link changes.png|x350px|frame|A variety of &quot;Language Link&quot; edits as seen in the Recent Changes feed]]

The request for feedback is whether you support the removal of these language link edits from the Recent Changes and Watchlist feed, or would you oppose such a change and if so, why?
Please share you thoughts on the dedicated '''[[m:Talk:Wikidata_For_Wikimedia_Projects/Clearer_Wikidata_Edit_Summaries/Hide_Language_Link_edits|metawiki Talk page]]'''. 

Further information about this change: [[m:Wikidata_For_Wikimedia_Projects/Clearer_Wikidata_Edit_Summaries/Hide_Language_Link_edits|m:Wikidata_For_Wikimedia_Projects/Hide_Language_Link_edits]]

Thank you for any participation or feedback you give, -- [[m:User:Danny_Benjafield_(WMDE)|User:Danny Benjafield (WMDE)]] 14:23, 25 wrz 2026 (CEST)
&lt;!-- Wiadomość wysłana przez User:Danny Benjafield (WMDE)@metawiki przy użyciu listy na https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Danny_Benjafield_(WMDE)/MassMessage_test_list&amp;oldid=31080985 --&gt;

== Wikidata Sitelink changes in Recent Changes and Watchlist ==
''(Apologies for cross-posting in English, translating it will help spread the message)''

Editors on group 1 wikis, including Wikiquote, Wikibooks, Wikiversity, Wikivoyage, and Wikisource, will no longer see notifications on [[Special:RecentChanges|Recent Changes]] and [[Special:Watchlist|Watchlist]] when a link to ''another'' language version of a page is added, removed, or changed in its Wikidata item. This change will begin on '''October 5 at 07:00 UTC''' as a two-week trial to reduce high-volume, low-value notifications and make higher-value changes easier to identify. Editors who rely on these notifications should be aware of the change and can share feedback or concerns on the [[m:Wikidata For Wikimedia Projects/Clearer Wikidata Edit Summaries/Hide Language Link edits|project]] or [[m:Talk:Wikidata_For_Wikimedia_Projects/Clearer_Wikidata_Edit_Summaries/Hide_Language_Link_edits|talk page]].&lt;br/&gt;Please reach out if you have any questions, thank you! -- [[User:Danny_Benjafield_(WMDE)|Danny Benjafield (WMDE)]] ([[User_talk:Danny_Benjafield_(WMDE)|talk]])  sent via [[Użytkownik:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Dyskusja użytkownika:MediaWiki message delivery|dyskusja]]) 14:42, 1 paź 2026 (CEST)
&lt;!-- Wiadomość wysłana przez User:Danny Benjafield (WMDE)@metawiki przy użyciu listy na https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Danny_Benjafield_(WMDE)/MassMessage_test_list&amp;oldid=31106967 --&gt;</text>
      <sha1>mldyru8fign7rau472ogntuw1tzu3f5</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Wikipodróże:Przyznawanie uprawnień/Rzuwig/4</title>
    <ns>4</ns>
    <id>19403</id>
    <revision>
      <id>159112</id>
      <timestamp>2026-10-01T13:10:20Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rzuwig</username>
        <id>144</id>
      </contributor>
      <comment>N</comment>
      <origin>159112</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="626" sha1="fdzg8pxdm6wgdjku9cqups6zf8nqwkb" xml:space="preserve">=== [[Użytkownik:Rzuwig|Rzuwig]] ===

&lt;!-- Poniżej skreśl niepotrzebne określenia otaczając je znacznikami &lt;del&gt; i &lt;/del&gt; --&gt; 
(typ głosowania: na administratora interfejsu) 
 
;Uzasadnienie
Potrzeba importu, edycji oraz zaimplementowania gadżetów z plwiki. Posiadam uprawnienia w polskojęzycznej Wikipedii, jestem zaznajomiony z zasadami działania skryptów oraz konsekwencjami ich niewłaściwego użycia.
:
[[User:Rzuwig|&lt;font face=&quot;Comic Sans MS&quot; color=&quot;black&quot;&gt;'''Rzuwig'''&lt;/font&gt;]][[User talk:Rzuwig|&lt;sup&gt;&lt;span style=&quot;color:red;cursor:help&quot;&gt;►&lt;/span&gt;&lt;/sup&gt;]] 15:09, 1 paź 2026 (CEST)

{{Lw|Rzuwig}}

;Głosy
*</text>
      <sha1>fdzg8pxdm6wgdjku9cqups6zf8nqwkb</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>159114</id>
      <parentid>159112</parentid>
      <timestamp>2026-10-01T13:25:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rzuwig</username>
        <id>144</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>159114</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="626" sha1="42kklyw2opikilb5bsoxukufk8kp4ks" xml:space="preserve">=== [[Użytkownik:Rzuwig|Rzuwig]] ===

&lt;!-- Poniżej skreśl niepotrzebne określenia otaczając je znacznikami &lt;del&gt; i &lt;/del&gt; --&gt; 
(typ głosowania: na administratora interfejsu) 
 
;Uzasadnienie
Potrzeba importu, edycji oraz zaimplementowania gadżetów z plwiki. Posiadam uprawnienia w polskojęzycznej Wikipedii, jestem zaznajomiony z zasadami działania skryptów oraz konsekwencjami ich niewłaściwego użycia.
:
[[User:Rzuwig|&lt;font face=&quot;Comic Sans MS&quot; color=&quot;black&quot;&gt;'''Rzuwig'''&lt;/font&gt;]][[User talk:Rzuwig|&lt;sup&gt;&lt;span style=&quot;color:red;cursor:help&quot;&gt;►&lt;/span&gt;&lt;/sup&gt;]] 15:09, 1 paź 2026 (CEST)

{{Lw|Rzuwig}}

;Głosy
#</text>
      <sha1>42kklyw2opikilb5bsoxukufk8kp4ks</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>159116</id>
      <parentid>159114</parentid>
      <timestamp>2026-10-01T17:04:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Alan ffm</username>
        <id>23</id>
      </contributor>
      <comment>/* Rzuwig */</comment>
      <origin>159116</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="732" sha1="cnc0dji2sj2a9w9i57ojd6z1sz8c96o" xml:space="preserve">=== [[Użytkownik:Rzuwig|Rzuwig]] ===

&lt;!-- Poniżej skreśl niepotrzebne określenia otaczając je znacznikami &lt;del&gt; i &lt;/del&gt; --&gt; 
(typ głosowania: na administratora interfejsu) 
 
;Uzasadnienie
Potrzeba importu, edycji oraz zaimplementowania gadżetów z plwiki. Posiadam uprawnienia w polskojęzycznej Wikipedii, jestem zaznajomiony z zasadami działania skryptów oraz konsekwencjami ich niewłaściwego użycia.
:
[[User:Rzuwig|&lt;font face=&quot;Comic Sans MS&quot; color=&quot;black&quot;&gt;'''Rzuwig'''&lt;/font&gt;]][[User talk:Rzuwig|&lt;sup&gt;&lt;span style=&quot;color:red;cursor:help&quot;&gt;►&lt;/span&gt;&lt;/sup&gt;]] 15:09, 1 paź 2026 (CEST)

{{Lw|Rzuwig}}

;Głosy
# [[Użytkownik:Alan ffm|Alan ffm]] ([[Dyskusja użytkownika:Alan ffm|dyskusja]]) 19:04, 1 paź 2026 (CEST)</text>
      <sha1>cnc0dji2sj2a9w9i57ojd6z1sz8c96o</sha1>
    </revision>
  </page>
</mediawiki>