Europa Środkowa

<mediawiki xmlns="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/" xmlns:xsi="http://www.w3.org/2001/XMLSchema-instance" xsi:schemaLocation="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/ http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11.xsd" version="0.11" xml:lang="pl">
  <siteinfo>
    <sitename>Wikipodróże</sitename>
    <dbname>plwikivoyage</dbname>
    <base>https://pl.wikivoyage.org/wiki/Strona_g%C5%82%C3%B3wna</base>
    <generator>MediaWiki 1.47.0-wmf.24</generator>
    <case>first-letter</case>
    <namespaces>
      <namespace key="-2" case="first-letter">Media</namespace>
      <namespace key="-1" case="first-letter">Specjalna</namespace>
      <namespace key="0" case="first-letter" />
      <namespace key="1" case="first-letter">Dyskusja</namespace>
      <namespace key="2" case="first-letter">Użytkownik</namespace>
      <namespace key="3" case="first-letter">Dyskusja użytkownika</namespace>
      <namespace key="4" case="first-letter">Wikipodróże</namespace>
      <namespace key="5" case="first-letter">Dyskusja Wikipodróży</namespace>
      <namespace key="6" case="first-letter">Plik</namespace>
      <namespace key="7" case="first-letter">Dyskusja pliku</namespace>
      <namespace key="8" case="first-letter">MediaWiki</namespace>
      <namespace key="9" case="first-letter">Dyskusja MediaWiki</namespace>
      <namespace key="10" case="first-letter">Szablon</namespace>
      <namespace key="11" case="first-letter">Dyskusja szablonu</namespace>
      <namespace key="12" case="first-letter">Pomoc</namespace>
      <namespace key="13" case="first-letter">Dyskusja pomocy</namespace>
      <namespace key="14" case="first-letter">Kategoria</namespace>
      <namespace key="15" case="first-letter">Dyskusja kategorii</namespace>
      <namespace key="710" case="first-letter">TimedText</namespace>
      <namespace key="711" case="first-letter">TimedText talk</namespace>
      <namespace key="828" case="first-letter">Moduł</namespace>
      <namespace key="829" case="first-letter">Dyskusja modułu</namespace>
      <namespace key="1728" case="first-letter">Wydarzenie</namespace>
      <namespace key="1729" case="first-letter">Dyskusja wydarzenia</namespace>
    </namespaces>
  </siteinfo>
  <page>
    <title>Europa Środkowa</title>
    <ns>0</ns>
    <id>558</id>
    <revision>
      <id>159415</id>
      <parentid>115619</parentid>
      <timestamp>2026-10-16T18:18:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-50217-30</username>
        <id>17703</id>
      </contributor>
      <comment>/Państwa/</comment>
      <origin>159415</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="31146" sha1="bh2g42cq6f1wrdn65rb45ci1n3eqjqs" xml:space="preserve">{{Top-banner}}
[[Plik:Central Europe Regions (pl).svg|thumb|upright=1.8|Europa Środkowa]]
[[Plik:Siegessaeule Aussicht 10-13 img4 Tiergarten.jpg|mały|Berlin - największe miasto Europy Środkowej]]
'''Europa Środkowa''' – region subkontynentu [[Europa|europejskiego]] na kontynencie [[eurazja]]tyckim.

== Charakterystyka ==
Obszar ten zajmuje ok. 1 037 000 km² i jest zamieszkiwany przez blisko 155 454 000 mieszkańców. 

Większość terenu stanowią obszary górskie lub wyżynne, a najwięcej nizin występuje na północy (w Polsce i Niemczech). Głównymi pasmami górskimi są [[Alpy]], [[Karpaty]], [[Sudety]], [[Schwarzwald]], [[Harz]] i [[Góry Dynarskie]]. 

Przez Europę Środkową przepływa jedna z najdłuższych rzek Europy - [[Dunaj]], którego źródła są w Alpach.

== Państwa ==
'''Lista państw najczęściej zaliczanych do Europy Środkowej:'''
{| class=&quot;wikitable&quot;
|+
!Nr
!Państwo
!Stolica
!Język urzędowy
!Przynależność do [[Unia Europejska|UE]]
!Powierzchnia (w km&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt;)
!Liczba ludności (2025 r.)
|-
|1.
|'''[[Austria]]'''
|[[Wiedeń]]
|''niemiecki''
|TAK
|84 tys.
|9,2 mln
|-
|2.
|'''[[Czechy]]'''
|[[Praga]]
|czeski
|TAK
|79 tys.
|10,6 mln
|-
|3.
|'''[[Liechtenstein]]'''
|[[Vaduz]]
|''niemiecki''
|NIE
|160,5
|40 tys.
|-
|4.
|'''[[Niemcy]]'''
|[[Berlin]]
|niemiecki
|TAK
|358 tys.
|83,5 mln
|-
|5.
|'''[[Polska]]'''
|[[Warszawa]]
|polski
|TAK
|314 tys.
|37,3 mln
|-
|6.
|'''[[Słowacja]]'''
|[[Bratysława]]
|słowacki
|TAK
|49 tys.
|5,4 mln
|-
|7.
|'''[[Słowenia]]'''
|[[Lublana]]
|słoweński
|TAK
|20 tys.
|2,1 mln
|-
|8.
|'''[[Szwajcaria]]'''
|[[Berno]]
|''niemiecki, francuski, włoski, romansz''
|NIE
|41 tys.
|9,1 mln
|-
|9.
|'''[[Węgry]]'''
|[[Budapeszt]]
|węgierski
|TAK
|93 tys.
|9,5 mln
|}
*

== Miasta ==
* [[Berlin]] (Niemcy) - 3,75 mln mieszkańców
* [[Wiedeń]] (Austria) - 1,90 mln mieszkańców
* [[Hamburg]] (Niemcy) - 1,84 mln mieszkańców
*[[Plik:Wien Panorama mit Schloss.JPG|mały|Wiedeń]][[Warszawa]] (Polska) - 1,79 mln mieszkańców
* [[Budapeszt]] (Węgry) - 1,75 mln mieszkańców
* [[Monachium]] (Niemcy) - 1,47 mln mieszkańców
* [[Praga]] (Republika Czeska) - 1,32 mln mieszkańców
* [[Kolonia]] (Niemcy) - 1,08 mln mieszkańców
*[[Plik:Ericushöft (Hamburg-HafenCity).14.12471.ajb.jpg|mały|Hamburg]][[Kraków]] (Polska) - 0,78 mln mieszkańców
* [[Frankfurt nad Menem]] (Niemcy) - 0,75 mln mieszkańców
* [[Łódź]] (Polska) - 0,68 mln mieszkańców
* [[Wrocław]] (Polska) - 0,64 mln mieszkańców
*[[Stuttgart]] (Niemcy) - 0,63 mln mieszkańców
*[[Plik:Hohenzollernbrücke Köln.jpg|mały|Katedra w [[Kolonia|Kolonii]]]][[Düsseldorf]] (Niemcy) - 0,62 mln mieszkańców
*[[Plik:Frauenkirche Munich March 2013.JPG|mały|Katedra w [[Monachium]]]][[Lipsk]] (Niemcy) - 0,59 mln mieszkańców
* [[Norymberga]] (Niemcy) - 0,52 mln mieszkańców

== Warto zobaczyć ==
[[Plik:KielerStadtzentrumLuftaufnahme.jpg|mały|[[Kilonia]]]]

=== Niemcy ===
*[[Plik:Feldsee Schwarzwald.jpg|mały|Jezioro Feldsee w Schwarzwaldzie]]'''[[Füssen|Zamek Neuschwanstein]]''' - najsłynniejszy niemiecki zamek, wzniesiony w XIX wieku dla bawarskiego władcy Ludwika II. Położony jest w miejscowości [[Schwangau]], przy granicy z Austrią. Neuschwanstein co roku odwiedza ponad 1,3 mln turystów. Obiekt, ze względu na swój urok stał się inspiracją dla wielu artystów m.in. Walta Disneya, który umieścił go w bajce o Śpiącej Królewnie. Chcąc odwiedzić zamek, warto wiedzieć, że bilety wejściowe trzeba zakupić co najmniej 3 przed zwiedzaniem muzeum. Dodatkową atrakcją jest zlokalizowane kilka kilometrów dalej jezioro Forggensee i położone nieco dalej miasto [[Garmisch-Partenkirchen]].
*'''[[Rugia]] i [[Uznam]]''' - dwie największe niemieckie wyspy, o powierzchni kolejno 926 i 445 km², stanowią blisko połowę powierzchni wszystkich wysp państwa. Posiadają piękne plaże, lasy i wiele interesujących atrakcji. Odwiedzając Rugię obowiązkowo trzeba zobaczyć Jasmundzki Park Narodowy i miasteczko Binz. Wypadałoby również odbyć podróż do Parku Narodowego &quot;Vorpommersche Boddenlandschaft”. Z kolei na wyspie Uznam znajdują się liczne uzdrowiska i miejscowości wypoczynkowe (Bansin, Ahlbeck, Heringsdorf, [[Świnoujście]]).
*[[Plik:Altstadt Zürich 2015.jpg|mały|Stare Miasto w [[Zurych|Zurychu]]]][[Plik:Chillon Castle 10.jpg|mały|Zamek Chillon]]'''[[Berlin]]''' - stolica Niemiec posiada wiele interesujących atrakcji turystycznych, w tym obiekty z Listy Światowego Dziedzictwa UNESCO. W Berlinie warto odwiedzić Wyspę Muzeów, Plac Paryski z Bramą Brandenburską, Gmach parlamentu Reichstag, Pałac Charlottenburg, Katedrę ewangelicką, Katedrę św. Jadwigi, Siegessäule i pozostałości słynnego muru berlińskiego. Od 2001 roku w mieście działa Muzeum Żydowskie, upamiętniające historię narodu żydowskiego i jego losów w czasie II wojny światowej. Niedaleko Berlina znajdują się piękne kompleksy pałacowo-parkowe w [[Poczdam|Poczdamie]], godne uwagi i warte zwiedzenia. Od 1990 wraz z kilkoma pałacami w stolicy są umieszczone na Liście UNESCO.
*[[Plik:Zmuttgletscher Stellisee.jpg|mały|Lodowiec Zmuttgletscher]]'''Pustać Lüneburska''' - to wielki obszar łąk, wrzosowisk i lasów, położony pomiędzy [[Hamburg|Hamburgiem]] i Wolfsburgiem, w Dolnej Saksonii. Obszar prezentuje pierwotny wygląd północnych Niemiec, w wyniku czego został w ubiegłym wieku objęty ochroną. Tereny pustaci są równinne i niewysokie (sięgają 160 m n.p.m.), co czyni je prostymi w eksploracji. Poza samymi wrzosowiskami, w okolicy znaleźć można różne interesujące miasta jak [[Lüneburg]], [[Hanower]] czy [[Soltau]].
*[[Plik:Basel - Münsterpfalz1.jpg|mały|Katedra i starówka w [[Bazylea|Bazylei]]]][[Plik:Innsbruck Panorama Nordkette 3.jpg|mały|Panorama [[Innsbruck|Innsbrucka]]]]'''[[Jezioro Bodeńskie]]''' - zbiornik ten zlokalizowany u podnóża Alp, jest podzielony pomiędzy Niemcy, Szwajcarię oraz Austria. U jego brzegów rosną winnice, opadają strome skaliste zbocza i rozwija się wiele portów. Szczególnie warte uwagi są te szwajcarskie ([[Konstancja]], [[Friedrichshafen]]) i austriacka [[Bregencja]]. Co ciekawe jezioro to jest trzecim największym w Europie Środkowej, a jego powierzchnia wynosi prawie 540 km².
*'''[[Heidelberg]] i [[Mannheim]]''' - to dwa miasta oddalone od siebie o kilkadziesiąt kilometrów, położone nad Renem. Oba są ważnymi centrami naukowymi, a także poważnymi ośrodkami kultury. W Mannheim wznosi się piękny pałac, siedziba dawnych elektorów Palatynatu oraz Teatr Narodowy. Co roku odbywa się tu także festiwal filmów krótkometrażowych. Heidelberg natomiast to podgórska metropolia, z potężnym gotycko-renesansowym zamkiem, wieloma uroczymi uliczkami Starego Miasta oraz pięknymi kościołami. Od strony kulturalnej znane jest przede wszystkim dzięki licznym jarmarkom i festiwalom muzycznym.
*[[Plik:Wien Oberes Belvedere.jpg|mały|Belweder w Wiedniu]]'''[[Norymberga]]''' - znane miasto w [[Bawaria|Bawarii]], nad rzeką [[Pegnitz (rzeka)|Pegnitz]], słynne dzięki swemu zamkowi i staromiejskiej zabudowie. Obecnie kojarzone także jako siedziba wielu muzeów (działa tu m.in. Muzeum Narodowe, Muzeum Transportu, Muzeum Zabawek, Dom Dürera). Ważnymi budowlami Norymbergi są kościoły, będące najlepiej zachowanymi dziełami architektury średniowiecznej miasta. Centrum Starego Miasta stanowi Hauptmarkt - główny rynek miejski, od którego rozchodzą się liczne uliczki. Warto pamiętać, że to właśnie w Norymberdze doszło do rozpoczęcia rozpadu kościoła, w efekcie czego powstał protestantyzm, który mocno ukorzenił się w niemieckiej kulturze.
*[[Plik:Großglockner from South.jpg|mały|Großglockner]][[Plik:Kaiserstrasse 5, Bregenz 1.JPG|mały|Kaiserstraße w [[Bregencja|Bregencji]]]]'''Drezno''' - miasto położone jest nad Łabą, niedaleko granicy z Czechami i Polską. Jego wizytówką jest piękna barokowa zabudowa oraz licznie tu występujące miejsca zielone. Największymi atrakcjami miasta są Frauenkirche, Pałac Zwinger, Albertinum, Nowa Synagoga, Opera Sempera, pałac w Pillnitz, rezydencja Wettynów oraz rokokowy pałac Cosela. Warta uwagi jest też główna promenada [[Drezno|Drezna]], znana jako Tarasy Brühla.
[[Plik:SloveeniaBled.jpg|mały|Jezioro Bled]]

=== Szwajcaria ===

*[[Plik:Ljubljana widok z zamku 1.jpg|mały|Lublana]]'''Zurych''' - największy ośrodek gospodarczy kraju. Siedziba wielu wielkich firm i organizacji oraz ciekawe oraz pełne atrakcji turystycznych miasto. Jego największymi symbolami są Bahnhofstrasse - długa ulica łącząca zabytkowy dworzec główny z Jeziorem Zuryskim, Kunsthaus Zürich - muzeum sztuki, Politechnika Federalna - monumentalna uczelnia o wysokiej renomie i Kościół pw. Świętego Piotra. Warto także zobaczyć inne kościoły np. Grossmünster i zuryską starówkę nazywaną Lindenhof.
*[[Plik:Postojnska Jama (Postojna Cave) - panoramio.jpg|mały|Jaskinia Postojna]]'''Jezioro Genewskie''' - duże jezioro położone na granicy Szwajcarii i Francji, u podnóża Alp i Jury. Zbiornik ten należy do największych w tej części Europy i przyciąga sporo turystów. Oprócz jego wód, dodatkowy atut stanowi otoczenie wysokich gór i bliskość pięknych miast. Szwajcarskimi miejscowościami zlokalizowanymi u jego brzegów są np. [[Genewa]], [[Montreux]] (znane dzięki festiwalowi jazzowemu), Vevey i [[Morges]]. U wybrzeży Jeziora Genewskiego wznosi się najsłynniejszy szwajcarski zamek - Chateau de Chillon.
*'''[[Bellinzona]]''' - to niewielkie miasto jest stolicą jednego ze szwajcarskich kantonów, w którym co ciekawe językiem urzędowym jest włoski. Miejscowość leży na trasie Kolei Gotarda, poniżej szczytu Cima dell'Uomo. Najważniejszym obiektem w Bellinzonie jest zamek Montebello, poniżej którego wznosi się zabytkowa zabudowa. Odwiedzając miasto warto odwiedzić również nieodległe [[Lugano]] i [[Locarno]].
*'''Alpy Berneńskie i Pennińskie''' - dwa duże pasma Alp, pośród których wznoszą się najwyższe szczyty Szwajcarii i całej Europy. Na uwagę zasługuje m.in. Matterhorn, Dufourspitze, Mont Collon, Monte Rosa, Dom, Nadelhorn, Finsteraarhorn, Jungfrau, Eiger i Mönch.
*'''[[Berno]]''' - stolica Szwajcarii, pomimo swojej wielkości względem Zurychu czy [[Bazylea|Bazylei]], posiada wiele interesujących atrakcji. Większość pięknego Starego Miasta okala rzeka Aare, która wije się pośród wielu unikatowych budowli. Należą do nich Muzeum Historyczne, Dom Einsteina, Markthalle, Wieża zegarowa, Katedra św. Piotra i Pawła oraz Berner Münster. Odwiedzając miasto warto wspiąć się na szczyt Gurten, z którego roztacza się wspaniała panorama Zurychu i jego okolic.
*'''Val Müstair''' - jest to niewielka gmina położona w otoczeniu szczytów Alp Retyckich, w pobliżu przełęczy Forno. Jej główną atrakcją jest średniowieczny klasztor benedyktyński Św. Jana, wzniesiony w XII wieku. Znajduje się on na Liście Dziedzictwa UNESCO. Poza zabytkami sakralnymi głównym celem turystycznym są tutejsze góry, spośród których mocno wyróżniają się szczyty Piz Starlex, Piz Murtaröl i Schumbraida.

=== Liechtenstein ===

* '''[[Vaduz]]''' - stolica Liechtensteinu, pomimo swojej wielkości, góruje nad wieloma alpejskimi miastami, np. dzięki atrakcjom turystycznym. Najważniejszą jest wznoszący się nad miastem zamek (Schloss Vaduz). Innymi wartymi uwagi obiektami są: neogotycka katedra św. Floriana, Muzeum Narciarstwa, ratusz oraz Kunstmuseum Liechtenstein - państwowe muzeum sztuki nowoczesnej.

=== Austria ===

* '''Achensee''' - jezioro Achensee jest pięknym zbiornikiem, położonym pomiędzy miejscowościami Maurach i Achensee, w [[Tyrol|Tyrolu]]. Cała okolica to przede wszystkim strome zbocza porośnięte lasami i niewielkie kompleksy narciarskie. Kilka kilometrów na południe płynie rzeka Inn, nad którą wznosi się zamek Tratzbeg i niewielkie miasteczko Jenbach.
* '''[[Innsbruck]]''' - stolica Tyrolu i miasto, które słynie przede wszystkim z odbywającego się tam trzeciego konkursu Turnieju Czterech Skoczni. Poza sportami zimowymi miasto słynie także z bardzo ciekawego i pięknego Starego Miasta, gdzie zobaczyć można między innymi słynny Złoty Dach, pałac cesarski Hofburg czy Katedrę św. Jakuba.
* '''[[Salzburg]]''' - miasto znane dzięki wybitnemu kompozytorowi - Mozartowi. Z tego też powodu najpopularniejszym celem turystów jest tam Mozarts Geburtshaus czyli dom, w którym sławny muzyk się urodził. Poza tym warte odwiedzenia są między innymi pałac Mirabell z przepięknymi ogrodami, wąskie średniowieczne uliczki starego miasta, liczne kościoły i górująca nad miastem Twierdza Hohensalzburg
* '''Wiedeń''' - stolica kraju i największe miasto, przyciągające swym urokiem rzesze turystów. Pełne jest ono atrakcji, zarówno rozrywkowych jak i architektonicznych. Do najpopularniejszych miejsc należą: Gmach Opery, Katedra św. Szczepana, Kościół św. Piotra, Ratusz, Hofburg, Parlament, Burgtheater, Muzeum Historii Sztuki, Muzeum Historii Naturalnej, Muzeum Zegarów, Naschmarkt, Karlskirche, fontanna na Schwarzenbergplatz, Belveder, Hundertwasser Haus, Prater czy pałac Schonbrunn. Przy okazji wizyty w stolicy Austrii warto też skosztować lokalnych przysmaków, do których zaliczają się między innymi kawa po wiedeńsku, tort Sachera, Apfelstrudel, Tafelspitz, sznycel po wiedeńsku i wiele innych.
* '''Jezioro Nezyderskie''' - jezioro leży na Nizinie Nezyderskiej, w północno-zachodniej Austrii przy granicy z Węgrami. Ze względu na swe walory w 2001 roku znalazło się na Liście Dziedzictwa UNESCO. Głównym celem przyjazdu nad zbiornik jest jego wysychanie, po którym ponownie napełnia się on wodą. Jego otoczenie oraz wygląd sprawiają raczej wrażenie jakby był on stepowym zbiornikiem wodnym.
* '''[[Graz]]''' - drugie największe miasto w Austrii, ze szczególnie atrakcyjną i doskonale zachowaną starówką z epoki Habsburgów. W mieście zwiedzić można między innymi największą na świecie i zachowana w stanie nienaruszonym zbrojownię oraz cudowne wzgórze zamkowe. Wielu z pewnością zainteresuje także Muzeum Narodowe oraz nowoczesna bryła galerii sztuki Kunsthaus Graz.
* '''Eisriesenwelt''' - to największa na świecie naturalna jaskinia lodowa, znajdująca się w pobliżu niewielkiej miejscowości Werfen. Wejście do jaskini znajduje się na wysokości 1641 metrów n. p.m. A dotarcie się tam możliwe jest za pomocą kolejki linowej. Za oświetlenie jaskini służą przenośne latarnie, a zwiedzanie zajmuje trochę ponad godzinę.
* '''Krimml''' - jest niewielką turystyczną miejscowością w północno-zachodniej części parku narodowego Wysokie Taury, gdzie znajduje się wodospad Krimmler Wasserfälle. Ma on trzy progi, a różnica poziomów między nimi wynosi 380 metrów. Warto przespacerować się poprowadzoną tam ścieżką i nacieszyć wzrok na jednym z wielu punktów widokowych. Jedną z atrakcji stanowi także kolejka, łącząca Krimml z miastem Zell am See.
* '''Malta Hochalmstrasse''' - to najwyższa austriacka zapora wodna, znajdująca się na wysokości 1933 m. Przyciąga turystów głównie ze względu na niezwykły taras widokowy umieszczony nad 200 metrową przepaścią.
*'''Villach''' - miasto położone w pobliżu granicy ze Słowenią i Włochami, w dolinie Drawy, w Alpach Karnickich. Przyciąga swym urokliwym Starym Miastem i wieloma ciekawymi wydarzeniami. Co roku miasto stanowi miejsce rozgrywek hokeja, a tutejsze skocznie narciarskie Villacher Alpenarena są znanymi dzięki organizowanemu tu Pucharowi świata w skokach.

=== Słowenia ===

* '''[[Bled]]''' - jest znanym górskim uzdrowiskiem, położonym w Alpach Julijskich. Atrakcjami turystycznymi są Alpy, jezioro Bled z wyspą Blejski Otok oraz gorące źródła, z których woda zasila lecznicze baseny. Oprócz samego miasta warto odwiedzić położoną obok wioskę Bohinjska Bela w której można znaleźć piękne skały i zabytkowy kościół.
* '''Park Narodowy Triglav''' - to jedyny park narodowy w Słowenii, położony w Alpach Julijskich. Nazwa parku pochodzi od góry Triglav, najwyższego szczytu w Słowenii, który wznosi się niemal w samym środku parku, górując nad całym jego obszarem. Cała powierzchnia parku jest górzysta, a najniższym punktem jest wąwóz Tolminka (180 m n.p.m.).
* '''[[Lublana]]''' - stolica, największe miasto Słowenii i prawdziwy poligon doświadczalny Jože Plečnika, wybitnego europejskiego architekta, który zasłynął m.in. renowacją zespołu zamkowego na praskich Hradczanach. Jego dziełem jest w Lublanie większość wyróżniających się budowli m.in. Biblioteka Narodowa i Potrójny Most.
* '''Postojna''' - to 24-kilometrowy labirynt przejść, galerii oraz komnat, które w asyście doświadczonych przewodników, w ostatnich 200 latach, odwiedziło już ponad 38 milionów turystów. To także największa i najczęściej odwiedzana w Europie jaskinia typu „klasyczny kras”, a do tego jedna z najpiękniejszych.
* '''Zamek Predjamski''' - twierdza we wsi Predjama, została zbudowana na skale wapiennej w XII wieku. Wznosi się u dołu stumetrowej przepaści położonej wśród krasowych tworów. Pod zamkiem znajduje się niewielka jaskinia, która została wydrążona przez rzeczkę Lokva, wpływająca do Morza Adriatyckiego.r
* '''[[Maribor]]''' - drugie co do wielkości miasto w kraju, położone przy pięknej rzece Drawie (dopływie Dunaju). Zachwyca swym pięknym Starym Miastem i górskim masywem Pohorje. Spośród zabytków i atrakcji warto przytoczyć bazylikę, zamek, wybrzeże Lent, basztę Vodni stolp i starą winorośl - będącą najstarszą na świecie i rosnącą od ponad 400 lat.
* '''[[Piran]]''' - jest jednym z najbardziej atrakcyjnych turystycznie miejsc nad słoweńskim Adriatykiem. Miasteczko przypomina swoją architekturą włoską Wenecję. W przeszłości było wenecką twierdzą na wybrzeżu Istrii. Z tego okresu pochodzi większość zabudowy, a także imponujące, średniowieczne mury, oddzielające miasto od reszty lądu.
* '''Planica''' - to stroma górska dolina, położona w północno-zachodniej części Słowenii w Alpach Julijskich, niedaleko Kranjskiej Gory. Sławna jest dzięki skoczniom narciarskim i pięknym górskim szczytom. Turystów przyciąga zarówno latem, jak i zimą, jest więc atrakcją całoroczną.
*'''[[Novo Mesto]]''' - miasto leży przy granicy z Chorwacją w zakolu rzeki Krka. To właśnie na jednym z meandrów rzeki znajduje się ciasny i piękny zespół Starego Miasta. Charakterystycznymi obiektami miejscowości są Kościół św. Mikołaja, Kandijski Most, Zamek Grm, klasztor franciszkański i muzeum archeologiczne (Dolenjska Museum).

=== Węgry ===

* '''Budapeszt''' - uznawany za jedno z najpiękniejszych miast w Europie. Słynie dziś dzięki wysokiej klasy scenie muzycznej, pięknym budowlom i geotermalnym łaźniom, które doceniano już wiele lat temu. Miasto składa się z 2 części: Budy (położonej na zachodnim brzegu Dunaju) i Pesztu (leżącego na lewym brzegu). Ta pierwsza urzeka wieloma zabytkami (Wzgórze Zamkowe, Cytadela), a druga posiada piękny parlament, bazylikę św. Stefana, Plac Bohaterów i wiele interesujących muzeów.
*[[Plik:20190502 Budapeszt parlament 0637 1844 DxO.jpg|mały|Budynek parlamentu w Budapeszcie]][[Plik:Balaton. Beach in Balatonföldvár.jpg|mały|Jezioro Balaton]]'''[[Pecz]]''' - miasto to znane jest z wielu zabytków i interesujących obiektów. Do najważniejszych z nich zaliczyć możemy m in. romańską Katedrę Świętych Apostołów Piotra i Pawła, teatr narodowy, kaplicę szpitalną św. Jana Nepomucena, barokową kolumnę Trójcy Świętej, eklektyczny budynek Ratusza (Városháza), słynną fabrykę porcelany Zsolnay, zabudowania uniwersyteckie, pozostałe po okupacji tureckiej liczne meczety oraz wpisane w 2000 roku na Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO pochodzące z IV wieku n.e. wczesnochrześcijańskie katakumby.
* '''Miszkolc''' - jedno z największych miast w kraju i drugi najważniejszy po stolicy ośrodek miejski pełen kąpielisk. Najwięcej z nich znajduje się w dzielnicy Tapolca. Działa tu dużo sanatoriów i obiektów wypoczynkowych. Ponadto w Miszkolcu można znaleźć wiele interesujących zabytków m.in. zamek, synagoga, wiele kościołów i kilka muzeów. Warto także odwiedzić nieodległy kurort Lillafüred.
*[[Plik:Sturovo widok na Ostrzyhom 3.jpg|mały|Bazylika w [[Ostrzyhom|Ostrzyhomiu]]]]'''[[Balaton|Jezioro Balaton]]''' - zbiornik ten jest największym na Węgrzech i w Europie Środkowej. Jego wody są płytkie, czasami zabagnione, ale nie przeszkadza to w kąpieli i sportach wodnych. Dodatkowym atutem Balatonu są liczne atrakcje położone u jego wybrzeży, m.in. uzdrowisko [[Hévíz|Heviz]], niewielki port [[Fonyód]] czy znane w regionie [[Veszprém|Veszprem]].
* '''[[Pannonhalma]]''' - to niewielkie miasteczko słynie ze znanego klasztoru benedyktyńskiego. Opactwo wznosi się na niewysokim wzniesieniu, w otoczeniu winnic i niewielkich lasów. Obiekt otacza arboretum, które wraz z kompleksem kościelno-klasztornym zostało wpisane na Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO.
* '''Park Narodowy Hortobágy''' - głównym jego elementem jest puszta Hortobágy, która jest ogromną bezleśną formacją traw i roślin stepowych. Park prezentuje dawny wygląd Niziny Węgierskiej, mocno przypominającej stepy, z których pochodzą Węgrzy. Teren ten jest nawadniany przez rzekę Cisę, dającą tym ziemiom wodę, będącą ważną dla żyjącego tutaj ptactwa wodnego.
* '''Debreczyn''' - popularny cel turystów omijających miejsca zagęszczone i niekomercyjne. Znane jest z dzięki Wielkiemu Kościołowi Reformowanemu, Katedrze św. Anny, uroczym kamieniczkom i pięknym lasom akacjowym. Odwiedzając Debreczyn warto zobaczyć także muzeum, uniwersytet i termy.
* '''[[Tokaj]]''' - jest jedną z najbardziej znanych miejscowości w Europie. Zachwyca swą zabudową i winnicami, z których pochodzi wspaniałe wino Tokaj. Jest stolicą tokajskiego regionu winiarskiego, w skład którego wchodzi ponad 30 miejscowości. Głównym elementem krajobrazu oprócz winnic są lasy i góry, a ważną częścią każdej mieściny są winiarnie oraz piwnice, w których można kupić wino lub je degustować.
* '''[[Segedyn]]''' - nazywany &quot;Małym Budapesztem&quot;, mocno przypomina stolicę kraju. Jest bardziej kameralny i nie tak licznie odwiedzany przez turystów. Szczególnymi perłami jego architektury są katedra, Nowa Synagoga, Wieża Dömötör, Kościół franciszkanów, ratusz, Teatr Narodowy i budynek Uniwersytetu Segedyńskiego.
[[Plik:Sunset from Kľak, Malá Fatra 02.jpg|mały|[[Mała Fatra]]]]

=== Słowacja ===

* '''[[Bratysława]]''' - stolica i największe miasto w Słowacji. Posiada wiele cennych zabytków, jak choćby Zamek Bratysławski, stary Zamek Devín, liczne gotyckie i barokowe kościoły. Spośród zabudowy mocno wyróżniają się eklektyczny Teatr Narodowy, Pałac Prezydencki, Uniwersytet Bratysławski i Pałac Prymasowski. Odwiedzając miasto warto zajrzeć na rynek, odwiedzić filharmonię lub jedno z wielu interesujących muzeów. Blisko od Bratysławy znajduje się Wiedeń i Budapeszt, które warto zobaczyć podczas dłuższego pobytu na Słowacji.
* [[Plik:Bardejov, Radnicne namestie 4.jpg|mały|Rynek w Bardiowie]]'''[[Koszyce]]''' - położone na wschodzie kraju miasto, jest drugim co do wielkości w kraju. Koszyce przeżywają obecnie dynamiczny rozwój, co mocno wpływa na wygląd i charakter miasta. Tworzone przez wiele kultur miasto, posiada piękną starówkę, eklektyczny gmach Teatru Państwowego, największą na Słowacji świątynię (Katedra św. Elżbiety) oraz nadrzeczny bulwar. Wartym zobaczenia jest także Pałac Jakabov, będący najpiękniejszym tego typu obiektem w okolicy.
* '''Tatrzańska Łomnica''' - ta podgórska miejscowość doskonałe miejsce na wypoczynek zarówno w sezonie letnim jak i zimowym. Tatrzańska Łomnica jako drugi pod względem wielkości ośrodek narciarski na Słowacji oferuje najdłuższą trasę narciarską w Karpatach oraz kolejki linowe na Hrebeniok. Latem to doskonała baza wypadowa do pieszych wycieczek górskich.
* [[Plik:Dolný Kubín, main square.jpg|mały|[[Dolný Kubín|Dolny Kubin]]]]'''[[Bardejów|Bardiów]]''' - w drodze do Koszyc warto zatrzymać się chociaż na parę godzin w przepięknym mieście. Malowniczy, doskonale zachowany rynek na planie prostokąta z niską zabudową w postaci niewielkich kamieniczek w pastelowych kolorach to niewątpliwie jedna z największych atrakcji Słowacji. Ze względu na swe walory jest jednym z niewielu słowackich miast wpisanych do UNESCO.
* '''Zamek Spiski''' - pierwsze wzmianki o twierdzy pochodzą z XII wieku. Twierdza pełniła wówczas funkcję strażnicy granicznej, którą utrzymywała przez blisko 500 lat. Obecny wygląd zamku jest efektem pożaru, który wybuchł w 1780 roku. Pomimo to obiekt prezentuje się bardzo okazale, a położenie na wzgórzu dodaje mu dodatkowego uroku.
* [[Plik:Český Krumlov Czech Republic 27.jpg|mały|Czeski Krumlov]]'''Zamek Orawski''' - należy on do najpiękniejszych zamków w kraju, a jego początki przypadają na XIII wiek. Od tego czasu wygląd warowni wielokrotnie się zmieniał, co na szczęście nie wpłynęło źle na jego charakter. Zamek ma kształt półksiężyca i stoi na skale, w zakolu rzeki Orawy. Z pewnością zachęci on do odwiedzenia, m.in. ze względu na bliskość od granicy z Polską (ok. 40 km).
* '''[[Żylina]]''' - jest czwartym co do wielkości miastem na Słowacji. Posiada ładną starówkę, zamek Budatin i katedrę. Warto także odwiedzić położoną obok miasta zaporę. Żylina, choć nie posiada wielu atrakcji, może stanowić ciekawą opcję miejsca postojowego, w drodze w okoliczne góry czy do stolicy.
[[Plik:Adršpašské skály (Adersbacher Felsenstadt) by Pudelek - panorama.jpg|mały|Adršpašské skály]]
[[Plik:Zabori blue house 30823.jpg|mały|Domy w Holaszowicach]]
=== Czechy ===

* '''[[Praga]]''' -  stolica i największe miasto Czech, położone w zachodniej części kraju, nad rzeką Wełtawą. Uznawane jest za jedno z najpiękniejszych miast w Europie, między innymi z powodu urokliwych uliczek, majestatycznych budowli i wielu kameralnych miejsc. Najważniejszymi obiektami wartymi zobaczenia są Katedra św. Wita, Złota Uliczka, Most Karola, Zamek Praski, Kościół Najświętszej Marii Panny, Wzgórze Wyszehrad, Rynek, Ratusz Starego Miasta, Ratusz Nowego Miasta, Teatr Narodowy, Clementinum, Tańczący Dom, Muzeum Narodowe oraz ZOO.
* '''[[Český Krumlov]]''' - ta nieduża miejscowość przyciąga, choć nie należy do największych, z pewnością zachęci do odwiedzenia. Miasto posiada dobrze zachowaną starówkę, a większość centrum stanowią średniowieczne kamienice i kościoły. Powyżej rzeki Wełtawy góruje majestatyczny zamek wybudowany w XIII wieku, przez rodzinę Witigonen.
* '''[[Litomyšl|Litomyśl]]''' - zlokalizowane niedaleko Pardubic miasteczko, ściąga do siebie rzesze, dzięki kilku ważnym zabytkom. Należą do nich: renesansowy pałac z XVI w., Stary Rynek, klasztor augustianów i zespół kościelno-klasztorny pijarów. Dodatkowo można zwiedzić Portmoneum - galerię z malowidłami artysty Josefa Váchala.
* '''Holaszowice''' - ta niewielka wioska, stanowi idealny przykład dobrze zachowanej środkowoeuropejskiej wioski, zachowującej średniowieczny układ urbanistyczny. Znajdują się tu liczne domostwa z XVIII i XIX wieku, wzniesione w stylu tzw. ''południowoczeskiego wiejskiego baroku''. Miejscowość od roku 1998 widnieje na liście światowego dziedzictwa UNESCO.
* '''[[Brno]]''' - drugie co do wielkości miasto Republiki Czeskiej, które choć mniejsze od stolicy, posiada równie wiele atrakcji. Do największych należą Zamek Špilberk (wzniesiony w średniowieczu i wielokrotnie powiększany, stał się ostatecznie twierdzą miejską), Katedra św. Piotra i Pawła (piękna gotycka świątynia, wzniesiona na wzgórzu Petrov), Stary Ratusz (najstarszy budynek świecki w Brnie), Plac Wolności oraz wpisana na Listę UNESCO Willa Tugendhatów.
* '''Pałac w Lednicach''' - położony na południu pałac, powstał w XVI wieku. Przez następne dwa wieki obiekt przebudowywano, aż do czasów Jerzego Wingelmüllera. Obiekt otacza wielohektarowy zespół parkowy, w skład którego wchodzą liczne zadrzewienia, stawy i kwietniki. Dodatkową atrakcją jest oranżeria, w której hodowana jest 300-letnia palma. Największe wrażenie robią jednak piękne drewniane wnętrza.
* '''Karlowe Wary i okolice''' - w leżących u podnóża Sudetów Zachodnioczeskim Trójkącie Uzdrowiskowym znajdują się 3 największe uzdrowiska w kraju: Karlowe Wary, Mariańskie Łaźnie i Franciszkowe Łaźnie. Każde z nich cechuje wielka różnorodność, czego przykładem jest wielostylowa zabudowa nad rzeką Teplej w Karlowych Warach. Oprócz zabytków i obiektów sanatoryjnych, ważne dla regionalnej turystyki są góry oraz lasy, które z pewnością zachęcą fanów trekkingu.
* '''Park narodowy Czeska Szwajcaria''' - teren parku zajmuje prawie 80 kilometrowy obszar, w pobliżu granicy z Niemcami. Jego główną atrakcją są zbudowane z piaskowców i wapieni skały, luźno rozlokowane w tutejszych drzewostanach. Park posiada cenną florę i faunę, która od wieków przyciągała w te strony przyrodników. Swym wyglądem i charakterem Czeska Szwajcaria jest zbliżona do Błędnych Skał, leżących w polskich Górach Stołowych.

=== [[Polska]] ===

* [[Szczecin]]
* [[Trójmiasto]]
* [[Mazury]]
* [[Białowieża]]
* [[Warszawa]]
* [[Bieszczady]]
* [[Kazimierz Dolny]]
* [[Kraków]]
*[[Wieliczka]]
*[[Oświęcim]]
* [[Sandomierz]]
* [[Zamość]]
* [[Beskidy]]
* [[Zakopane]]
* [[Górny Śląsk]]
*[[Góry Stołowe]]
* [[Wrocław]]
* [[Poznań]]
*[[Tuchola]]
* [[Kalisz]]
* [[Łódź]]
* [[Toruń]]
* [[Malbork]]
* [[Bydgoszcz]]

== Język ==
Chcąc komunikować się w Europie Środkowej warto znać język niemiecki (używany w Niemczech, Austrii, Szwajcarii i Liechtensteinie), język polski lub jakikolwiek język zachodniosłowiański (Polska, Słowacja, Republika Czeska), język słoweński oraz język węgierski. W przypadku podróżowania po Szwajcarii przydatne mogą być także francuski czy włoski. Jeżeli natomiast podróżujemy po Węgrzech czy krajach germańskich do podstawowej komunikacji wystarczy język angielski. Na terenach przygranicznych porozumiewanie się bywa czasem prostsze np. przy granicach pomiędzy Polską, a Słowacją, gdzie rozmawianie obejdzie bez zwykłej znajomości języka słowackiego.

== Waluty ==
Głównymi środkami płatniczymi w regionie są: euro (obowiązujące w Niemczech, Austrii, Słowenii i Słowacji), złoty (Polska), korona czeska (Republika Czeska), forint (Węgry) i frank szwajcarski (Szwajcaria i Liechtenstein).{{Jest w|Europa}}
[[Kategoria:Europa Środkowa| ]]</text>
      <sha1>bh2g42cq6f1wrdn65rb45ci1n3eqjqs</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Szczyrk</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2725</id>
    <revision>
      <id>159412</id>
      <parentid>149513</parentid>
      <timestamp>2026-10-16T14:16:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kasia234567890</username>
        <id>17727</id>
      </contributor>
      <comment>/* Noclegi */</comment>
      <origin>159412</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6953" sha1="5utkhlcethk7f1d7q1zyeo9enwa0f22" xml:space="preserve">{{Top-banner|Szczyrk banner.jpg}}
{{Miejscowość infobox
 |nazwa = Szczyrk
 |widok = Szczyrk.1.jpg
 |herb =POL Szczyrk COA.svg
 |mapa =
 |region = [[Województwo śląskie]]
 |powierzchnia = 39,07
 |lud = 5734 (2016)
 |prefiks = 33
 |www = www.szczyrk.pl
|państwo=[[Polska]]|kod pocztowy=43-370}}
'''Szczyrk''' – leży w północno-wschodniej części Beskidu Śląskiego, 15 km na południe od [[Bielsko-Biała|Bielska-Białej]] i 17 km od [[Żywiec|Żywca]]. Zajmuje górny odcinek rzeki ''Żylicy'' w rejonie ''Przełęczy Salmopolskiej''. Obejmuje 39 km kwadratowych i jest położony na wysokości od 460 do 600 m n.p.m.

== Charakterystyka ==
Szczyrk leży na południe od Bielska-Białej, północny wschód od [[Wisła (miasto)|Wisły]] i północny zachód od Żywca, w dolinie Żylicy, w [[Beskid Śląski|Beskidzie Śląskim]], na [[Żywiecczyzna|Żywiecczyźnie]] (Małopolska).

Miasto jest położone na wysokości pomiędzy 470 a 1257 m n.p.m. Najniższy punkt znajduje się przy granicy z Buczkowicami, a najwyższy to szczyt Skrzyczne. Jest to jeden z najwyższych szczytów w regionie, a także najwyższa góra Beskidu Śląskiego. Ponadto należy do Korony Gór Polski.

== Dojazd ==
=== Samolotem ===
Porty lotnicze Katowice, Ostrawa , Kraków.

=== Koleją ===
Brak połączeń kolejowych. Koleją można dojechać do Bielska-Białej i dalej autobusami (patrz poniżej).

=== Autobusem ===
Naprzeciwko stacji Bielsko Biała Główna znajduje się dworzec PKS, z którego kursuje Komunikacja Beskidzka (https://www.komunikacjabeskidzka.pl/). Oferuje ona do kilkanastu kursów dziennie. Ceny biletu jednorazowego od 0 do 6 złotych (stan na maj 2025), czas podróży ok. 30 minut, w razie korków dłużej. Wszystkie autobusy zatrzymują się na żądanie (przed przystankiem trzeba nacisnąć przycisk stop). Niektóre z nich jadą w stronę przysiółka Biła (wygodny punkt wypadowy do wycieczki m.in. na Klimczok lub do [[Brenna|Brennej]]). W pobliżu stacji początkowej wyciągu na Skrzyczne znajduje się przystanek Szczyrk Skrzyczne (obsługiwany przez kursy w relacji do Szczyrk Salmopol i Szczyrk Biały Krzyż). Przystanek końcowy Salmopol (Solisko) nie znajduje się na Przełęczy Salmopolskiej, ale poniżej, w sąsiedztwie stacji kolejki krzesełkowych na Halę Skrzyczenską i na Wierch Pośredni, skąd na przełęcz można dojść szlakiem żółtym (godzina marszu, 260 m podejść). Na samą przełęcz (przystanek Szczyrk-Biały Krzyż), stanowiącą granicę między Szczyrkiem a Wisłą we wrześniu 2015 wjeżdżały 2 autobusy PKS Bielsko dziennie, przy czym relacja ta nie jest obsługiwana zimą.

=== Samochodem ===
Droga wojewódzka nr 942 z Bielska-Białej. Od drugiej strony droga prowadzi z Wisły. W okresie zimowym wjazd bez łańcuchów jest możliwy tylko do przysiółka Salmopol, na samą przełęcz (serpentyny, znaczne nachylenie) wymagane są łańcuchy. Liczba miejsc parkingowych ograniczona przez szczupłość płaskiego terenu. Część ulic w wyżej położonych częściach Szczyrku jest utrzymywana zimą jedynie &quot;na biało&quot;. W zimowym sezonie narciarskim bardzo często tworzą się korki a pod ośrodkami narciarskimi brakuje bezpłatnych miejsc parkingowych, dlatego zaleca się parkowanie w centrum przesiadkowym przy wjeździe do miasta od strony Buczkowic (ul. Kampingowa 4) i dalszą podróż skibusem. Należy sprawdzić dostępność i rozkład jazdy skibusa przed podróżą.

=== Pieszo ===
Do Szczyrku można się dostać również pieszo: z przystanku autobusowego w Bystrej albo stacji kolejowej w Wilkowice-Bystra (szlak zielony albo niebieski i dalej czarny - omijają masyw Klimczoka). Trasa biegnie terenem podgórskim i zajmuje ok. 4 godzin, wymaga pewnej wytrzymałości na trudy wędrówki. Można też z Bielska-Białej można wjechać kolejką na szczyt Szyndzielni, stamtąd stosunkowo płaskim szlakiem czerwonym na siodło pod Klimczokiem (40 minut) i później stromo biegnącym w dół szlakiem czerwonym w stronę Przełęczy Karkoszczonka (zejście na przełęcz ok. 40 minut) albo łagodniej poprowadzonym niebieskim (z późniejszym ewentualnym skrętem w zielony, w zależności od docelowej części miasta). Szczyrk jest stosunkowo łatwo dostępny z Brennej, szlakiem żółtym przez przełęcz Karkoszczonka (możliwy postój w schronisku Chata Wuja Toma, łączny czas do centrum do 2 godzin).

== Komunikacja ==
Miasto nie posiada własnej komunikacji miejskiej, poza uruchamianymi w sezonie zimowym skibusami. Działa tu za to dobrze zorganizowana komunikacja Komunikacja Beskidzka.

== Warto zobaczyć ==

* Drewniany kościół św. Jakuba Apostoła
* Sanktuarium Maryjne &quot;Na Górce&quot;
* Plac św. Jakuba (rynek miejski)
* Kompleks skoczni narciarskich Skalite
* Jaskinia i Skała Malinowska
* Muzeum Techniki &quot;Chata w Dechę&quot;

== Najbliższe okolice ==

* Wisła
* Bielsko-Biała
* [[Wilkowice (powiat bielski)|Wilkowice]]
* [[Łodygowice]]
* Żywiec
* [[Ustroń]]

== Warunki narciarskie ==
W Szczyrku działa około 25 wyciągów, zgrupowanych na północno-zachodnich stokach ''Skrzycznego''. Uzupełnieniem są wyciągi w Szczyrku Białej i na Białym Krzyżu pod ''przełęczą Salmopolską''. Wyciągi na Białym Krzyżu polecane są dzieciom do nauki jazdy. Pozostałe trasy są już nieco trudniejsze.

== Nauka ==

== Zakupy ==

* [https://raszkasport.pl/ Wypożyczalnia sprzętu narciarskiego i snowboardowego Raszka Sport]

== Gastronomia ==

== Festiwale, imprezy ==

== Noclegi ==
* [http://nocleginaplus.pl/noclegi+pokoje+apartamenty/szczyrk.703.html noclegi Szczyrk] - 91 obiektów noclegowych o zróznicowanym standardzie i cenie.
* [http://www.grupathf.pl/chata_wuja_toma.php Chata Wuja Toma na przełęczy Karkoszczonka] - powyżej pętli autobusowej Szczyrk-Biła, pokoje od 2-osobowych z łazienką po zbiorcze
* [http://www.skrzyczne.szczyrk.pl/ Schronisko na Skrzycznem] - najwyżej położone schronisko w Beskidzie Śląskim
* [http://www.schroniskoklimczok.com.pl/ Schronisko na Klimczoku]
* [http://sno-house.pl/ Domek w Szczyrku Sno-House.pl]
* [https://www.hotel-alpin.pl/ Hotel Alpin w Szczyrku], ul. Beskidzka 40, 43-370 Szczyrk, ☎ +48 509 231 343, recepcja@hotel-alpin.pl. Znany obiekt wypoczynkowy w południowej części województwa śląskiego, położony w samym sercu Beskidów. To miejsce chętnie wybierane na weekendowe wypady za miasto i dłuższe urlopy narciarskie. Obiekt posiada doskonałą opinię jako centrum bankietowe regionu – dysponuje bardzo elegancką i przestronną [https://www.hotel-alpin.pl/sala-weselna-w-szczyrku salą weselną w Szczyrku], która dzięki górskiemu klimatowi i profesjonalnej obsłudze przyciąga pary młode z całej aglomeracji śląskiej.

== Kontakt ==

== Bezpieczeństwo ==

== Informacje turystyczne ==

== Wyjazd ==

{{Atrybucja}}
{{Jest w|Powiat bielski (województwo śląskie)}}

[[Kategoria:Województwo śląskie]]
[[Kategoria:Powiat bielski]]</text>
      <sha1>5utkhlcethk7f1d7q1zyeo9enwa0f22</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>159414</id>
      <parentid>159412</parentid>
      <timestamp>2026-10-16T14:20:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kasia234567890</username>
        <id>17727</id>
      </contributor>
      <comment>/* Noclegi */</comment>
      <origin>159414</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6904" sha1="5i3ljwkgj9fmvyshhw7uuzy7yhrbxc9" xml:space="preserve">{{Top-banner|Szczyrk banner.jpg}}
{{Miejscowość infobox
 |nazwa = Szczyrk
 |widok = Szczyrk.1.jpg
 |herb =POL Szczyrk COA.svg
 |mapa =
 |region = [[Województwo śląskie]]
 |powierzchnia = 39,07
 |lud = 5734 (2016)
 |prefiks = 33
 |www = www.szczyrk.pl
|państwo=[[Polska]]|kod pocztowy=43-370}}
'''Szczyrk''' – leży w północno-wschodniej części Beskidu Śląskiego, 15 km na południe od [[Bielsko-Biała|Bielska-Białej]] i 17 km od [[Żywiec|Żywca]]. Zajmuje górny odcinek rzeki ''Żylicy'' w rejonie ''Przełęczy Salmopolskiej''. Obejmuje 39 km kwadratowych i jest położony na wysokości od 460 do 600 m n.p.m.

== Charakterystyka ==
Szczyrk leży na południe od Bielska-Białej, północny wschód od [[Wisła (miasto)|Wisły]] i północny zachód od Żywca, w dolinie Żylicy, w [[Beskid Śląski|Beskidzie Śląskim]], na [[Żywiecczyzna|Żywiecczyźnie]] (Małopolska).

Miasto jest położone na wysokości pomiędzy 470 a 1257 m n.p.m. Najniższy punkt znajduje się przy granicy z Buczkowicami, a najwyższy to szczyt Skrzyczne. Jest to jeden z najwyższych szczytów w regionie, a także najwyższa góra Beskidu Śląskiego. Ponadto należy do Korony Gór Polski.

== Dojazd ==
=== Samolotem ===
Porty lotnicze Katowice, Ostrawa , Kraków.

=== Koleją ===
Brak połączeń kolejowych. Koleją można dojechać do Bielska-Białej i dalej autobusami (patrz poniżej).

=== Autobusem ===
Naprzeciwko stacji Bielsko Biała Główna znajduje się dworzec PKS, z którego kursuje Komunikacja Beskidzka (https://www.komunikacjabeskidzka.pl/). Oferuje ona do kilkanastu kursów dziennie. Ceny biletu jednorazowego od 0 do 6 złotych (stan na maj 2025), czas podróży ok. 30 minut, w razie korków dłużej. Wszystkie autobusy zatrzymują się na żądanie (przed przystankiem trzeba nacisnąć przycisk stop). Niektóre z nich jadą w stronę przysiółka Biła (wygodny punkt wypadowy do wycieczki m.in. na Klimczok lub do [[Brenna|Brennej]]). W pobliżu stacji początkowej wyciągu na Skrzyczne znajduje się przystanek Szczyrk Skrzyczne (obsługiwany przez kursy w relacji do Szczyrk Salmopol i Szczyrk Biały Krzyż). Przystanek końcowy Salmopol (Solisko) nie znajduje się na Przełęczy Salmopolskiej, ale poniżej, w sąsiedztwie stacji kolejki krzesełkowych na Halę Skrzyczenską i na Wierch Pośredni, skąd na przełęcz można dojść szlakiem żółtym (godzina marszu, 260 m podejść). Na samą przełęcz (przystanek Szczyrk-Biały Krzyż), stanowiącą granicę między Szczyrkiem a Wisłą we wrześniu 2015 wjeżdżały 2 autobusy PKS Bielsko dziennie, przy czym relacja ta nie jest obsługiwana zimą.

=== Samochodem ===
Droga wojewódzka nr 942 z Bielska-Białej. Od drugiej strony droga prowadzi z Wisły. W okresie zimowym wjazd bez łańcuchów jest możliwy tylko do przysiółka Salmopol, na samą przełęcz (serpentyny, znaczne nachylenie) wymagane są łańcuchy. Liczba miejsc parkingowych ograniczona przez szczupłość płaskiego terenu. Część ulic w wyżej położonych częściach Szczyrku jest utrzymywana zimą jedynie &quot;na biało&quot;. W zimowym sezonie narciarskim bardzo często tworzą się korki a pod ośrodkami narciarskimi brakuje bezpłatnych miejsc parkingowych, dlatego zaleca się parkowanie w centrum przesiadkowym przy wjeździe do miasta od strony Buczkowic (ul. Kampingowa 4) i dalszą podróż skibusem. Należy sprawdzić dostępność i rozkład jazdy skibusa przed podróżą.

=== Pieszo ===
Do Szczyrku można się dostać również pieszo: z przystanku autobusowego w Bystrej albo stacji kolejowej w Wilkowice-Bystra (szlak zielony albo niebieski i dalej czarny - omijają masyw Klimczoka). Trasa biegnie terenem podgórskim i zajmuje ok. 4 godzin, wymaga pewnej wytrzymałości na trudy wędrówki. Można też z Bielska-Białej można wjechać kolejką na szczyt Szyndzielni, stamtąd stosunkowo płaskim szlakiem czerwonym na siodło pod Klimczokiem (40 minut) i później stromo biegnącym w dół szlakiem czerwonym w stronę Przełęczy Karkoszczonka (zejście na przełęcz ok. 40 minut) albo łagodniej poprowadzonym niebieskim (z późniejszym ewentualnym skrętem w zielony, w zależności od docelowej części miasta). Szczyrk jest stosunkowo łatwo dostępny z Brennej, szlakiem żółtym przez przełęcz Karkoszczonka (możliwy postój w schronisku Chata Wuja Toma, łączny czas do centrum do 2 godzin).

== Komunikacja ==
Miasto nie posiada własnej komunikacji miejskiej, poza uruchamianymi w sezonie zimowym skibusami. Działa tu za to dobrze zorganizowana komunikacja Komunikacja Beskidzka.

== Warto zobaczyć ==

* Drewniany kościół św. Jakuba Apostoła
* Sanktuarium Maryjne &quot;Na Górce&quot;
* Plac św. Jakuba (rynek miejski)
* Kompleks skoczni narciarskich Skalite
* Jaskinia i Skała Malinowska
* Muzeum Techniki &quot;Chata w Dechę&quot;

== Najbliższe okolice ==

* Wisła
* Bielsko-Biała
* [[Wilkowice (powiat bielski)|Wilkowice]]
* [[Łodygowice]]
* Żywiec
* [[Ustroń]]

== Warunki narciarskie ==
W Szczyrku działa około 25 wyciągów, zgrupowanych na północno-zachodnich stokach ''Skrzycznego''. Uzupełnieniem są wyciągi w Szczyrku Białej i na Białym Krzyżu pod ''przełęczą Salmopolską''. Wyciągi na Białym Krzyżu polecane są dzieciom do nauki jazdy. Pozostałe trasy są już nieco trudniejsze.

== Nauka ==

== Zakupy ==

* [https://raszkasport.pl/ Wypożyczalnia sprzętu narciarskiego i snowboardowego Raszka Sport]

== Gastronomia ==

== Festiwale, imprezy ==

== Noclegi ==
* [http://nocleginaplus.pl/noclegi+pokoje+apartamenty/szczyrk.703.html noclegi Szczyrk] - 91 obiektów noclegowych o zróznicowanym standardzie i cenie.
* [http://www.grupathf.pl/chata_wuja_toma.php Chata Wuja Toma na przełęczy Karkoszczonka] - powyżej pętli autobusowej Szczyrk-Biła, pokoje od 2-osobowych z łazienką po zbiorcze
* [http://www.skrzyczne.szczyrk.pl/ Schronisko na Skrzycznem] - najwyżej położone schronisko w Beskidzie Śląskim
* [http://www.schroniskoklimczok.com.pl/ Schronisko na Klimczoku]
* [http://sno-house.pl/ Domek w Szczyrku Sno-House.pl]
* [https://www.hotel-alpin.pl/ Hotel Alpin w Szczyrku], ul. Beskidzka 40, 43-370 Szczyrk, ☎ +48 509 231 343, recepcja@hotel-alpin.pl. Znany obiekt wypoczynkowy, położony w samym sercu Beskidów. To miejsce chętnie wybierane na weekendowe wypady za miasto i dłuższe urlopy narciarskie. Obiekt posiada doskonałą opinię jako centrum bankietowe regionu – dysponuje bardzo elegancką i przestronną [https://www.hotel-alpin.pl/sala-weselna-w-szczyrku salą weselną w Szczyrku], która dzięki górskiemu klimatowi i profesjonalnej obsłudze przyciąga pary młode z całej aglomeracji śląskiej.

== Kontakt ==

== Bezpieczeństwo ==

== Informacje turystyczne ==

== Wyjazd ==

{{Atrybucja}}
{{Jest w|Powiat bielski (województwo śląskie)}}

[[Kategoria:Województwo śląskie]]
[[Kategoria:Powiat bielski]]</text>
      <sha1>5i3ljwkgj9fmvyshhw7uuzy7yhrbxc9</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Województwo śląskie</title>
    <ns>0</ns>
    <id>3189</id>
    <revision>
      <id>159413</id>
      <parentid>157794</parentid>
      <timestamp>2026-10-16T14:18:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kasia234567890</username>
        <id>17727</id>
      </contributor>
      <comment>/* Gastronomia */</comment>
      <origin>159413</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="28151" sha1="1kr2x8153guam392hhfyv8r57fa7agx" xml:space="preserve">{{Top-banner}}
{{Jednostka administracyjna infobox
 |nazwa            = Województwo śląskie
 |mapa      = Silesian in Poland (+rivers).svg
 |flaga            = POL województwo śląskie flag.svg
 |herb             = POL województwo śląskie COA.svg
 |stolica          = [[Katowice]]
 |powierzchnia     = 12 333 km²
 |język            = polski, śląski
 |kod samochodowy  = S
 |kod pocztowy     = 40-0 - 44-3, 47-4
 |www              = www.slaskie.pl
}}

'''Województwo śląskie''' – położone jest w południowej części [[Polska|Polski]], graniczy z [[Czechy|Czechami]] i [[Słowacja|Słowacją]] oraz czterema innymi województwami: [[Województwo łódzkie|łódzkim]], [[Województwo świętokrzyskie|świętokrzyskim]], [[Województwo małopolskie|małopolskim]] i [[Województwo opolskie|opolskim]].

Województwo śląskie jest drugim (po [[Województwo mazowieckie|mazowieckim]]) największym województwem pod względem liczby ludności. W województwie występuje najwyższy w [[Polska|Polsce]] poziom urbanizacji.

== Charakterystyka ==
Powierzchnia województwa śląskiego to 12 333 km², a liczba mieszkańców około 4,6 mln. Dzieli się na 36 powiatów.

=== Geografia ===
Województwo śląskie pod względem geograficzno-fizycznym jest podzielone na co najmniej trzy części:
* [[Wyżyna Śląska]] – pokrywająca się z obszarem największego zgrupowania przemysłu, Górnośląskim Okręgiem Przemysłowym,
*[[Wyżyna Wieluńska]] - wyżyna ciągnąca się od okolic Wielunia do [[Częstochowa|Częstochowy]] i Kłobucka,
[[Wyżyna Krakowsko-Częstochowska]] – rozciąga się od okolic Wielunia w województwie łódzkim, po okolice Krakowa w województwie małopolskim,
* [[Beskidy]] – pasma górskie obejmujące Beskid Śląski, Beskid Mały i Beskid Żywiecki

=== Fauna ===
W województwie śląskim występuje wiele gatunków zwierząt. Spośród świata zwierzęcego w województwie można spotkać 63 gatunki ssaków, 262 gatunki ptaków, 6 gatunków gadów i niemal wszystkie gatunki płazów występujących w Polsce. W województwie występuje także wiele bezkręgowców i ryb (głównie w górskich rzekach).

=== Flora ===
Flora województwa śląskiego jest bardzo bogata. Liczy ona 1500 gatunków. Roślin wyższych, których obecność stwierdzono na terenie regionu jest prawie tyle co połowa liczby gatunków składających się na florę Polski. Składa się na to 7 gatunków widłakowatych, 8 skrzypowych, 25 paprociowych, 7 nagonasiennych i 1253 okrytonasiennych ( dane z 1997 r ).

Do roślin unikalnych i ważnych dla tutejszej flory należą m.in. warzucha polska, wilczomlecz pstry, koślaczek stożkowaty, oleśnik górski, pięciornik wiosenny, murawa naskalna, pełnik europejski i tojad morawski.

=== Klimat ===
Niezależnie od wpływów antropogenicznych, warunki pogodowe i klimatyczne województwa śląskiego należy określić jako typowe dla odmiany przejściowej strefy klimatu umiarkowanego ciepłego, kształtowanego przez szereg elementów klimatu i pogody, z których najważniejsze to: temperatura powietrza, ciśnienie atmosferyczne, wiatr, wilgotność powietrza, zachmurzenie, opady atmosferyczne, usłonecznienie.

Temperatury i opady są tu raczej umiarkowane oraz typowe dla tej części Polski. Zależnie od części województwa śląskiego występują różne wiatry, kształtowane głównie przez wiatry zachodnie. Najwyższa średnia terminowa prędkość wiatru, wynosząca 35 m/s została zmierzona 15 stycznia 1981 roku na posterunku zlokalizowanym na górze Skrzyczne. Natomiast maksymalna prędkość wiatru w porywie to 48 m/s i zmierzona została 19 grudnia 1989 roku w Bielsku-Białej.

=== Historia ===
Województwa nie należy utożsamiać z ''polskim Śląskiem'' jako krainą historyczną, która wchodzi w obręb obecnych województw opolskiego, śląskiego, dolnośląskiego i częściowo lubuskiego. Region ten wielokrotnie był przyczyną konfliktów na arenie europejskiej i przechodził pod panowanie czeskie, austriackie i niemieckie. Uwarunkowania historyczne zadecydowały o wielokulturowości tego obszaru. [[w:Ślązacy|Ślązacy]] używają własnego dialektu i często podkreślają swoją odrębność narodową czy też etniczną. Ponadto są oni ludnością autochtoniczną, czyli ludnością pierwotną (rodzimą) dla tych terenów, która zasiedla tutejsze ziemie od kilku wieków przed Mieszkiem I. Poza Ślązakami, województwo zamieszkują Górale żywieccy, należący do Małopolan.

== Dojazd ==
=== Samolotem ===

W województwie śląskim znajduje się [[w:Port lotniczy Katowice-Pyrzowice|port lotniczy Katowice-Pyrzowice]] [http://www.katowice-airport.com/] ({{IATA|KTW}}) z dwoma terminalami pasażerskimi oraz jednym terminalem cargo.

=== Pociągiem ===
Na Śląsku znajduje się wiele większych i mniejszych dworców kolejowych. Najważniejszym z nich jest jednak dworzec w Katowicach, położony niemal w samym centrum miasta, połączony z Galerią Katowicką - dużym centrum handlowym. Inne dworce można spotkać w niemal każdym średnim i większym mieście.

=== Samochodem ===
Śląsk to jeden z najlepiej rozwiniętych regionów pod względem infrastruktury drogowej. Wszystkie miasta GOP-u są połączone siecią dwupasmowych dróg. Dzięki temu podróżowanie po Śląsku oraz przejazd z Katowic do Krakowa (90 km)czy z Katowic do Wrocławia (200 km) autostradą A4 to najwygodniejszy sposób podróżowania.

=== Autobusem ===
Na terenie Górnośląskiego Okręgu Przemysłowego głównym przewoźnikiem jest KZK GOP, który współpracuje też z MZK Tychy, PKM Jaworzno oraz MZKP Tarnowskie Góry. Najważniejsze informacje o taryfach, rozkładach jazdy itp. można znaleźć na oficjalnej stronie KZK GOP: http://www.kzkgop.com.pl/

=== Statkiem ===
Na teren województwa śląskiego nie można bezpośrednio dostać się statkiem.

Kanał Gliwicki zapewnia dostęp do rzeki Odry, którą stosuje się jako śródlądowy logistyczny szlak wodny. Od ostatnich kilku lat rozwijają się turystyczne rejsy po Odrze, ale pomimo to nie ma ich wiele.

== Powiaty ==
Na terenie województwa śląskiego wyróżniamy następujące powiaty:
[[Plik:Śląskie administracja.png|thumb|Powiaty województwa śląskiego|upright=2.6]]

=== Powiaty grodzkie ===
* 1 – [[Częstochowa]]
* 2 – [[Bielsko-Biała]]
* 3 – [[Bytom]]
* 4 – [[Chorzów]]
* 5 – '''[[Katowice]]'''
* 6 – [[Dąbrowa Górnicza]]
* 7 – [[Gliwice]]
* 8 – [[Jastrzębie-Zdrój]]
* 9 – [[Jaworzno]]
* 10 – [[Mysłowice]]
* 11 – [[Piekary Śląskie]]
* 12 – [[Ruda Śląska]]
* 13 – [[Rybnik]]
* 14 – [[Siemianowice Śląskie]]
* 15 – [[Tychy]]
* 16 – [[Sosnowiec]]
* 17 – [[Świętochłowice]]
* 18 – [[Zabrze]]
* 19 – [[Żory]]

=== Powiaty ziemskie ===
* 20 – [[powiat będziński]]
* 21 – [[Powiat bielski (województwo śląskie)|powiat bielski]]
* 22 – [[powiat bieruńsko-lędziński]]
* 23 – [[powiat cieszyński]]
* 24 – [[powiat częstochowski]]
* 25 – [[powiat gliwicki]]
* 26 – [[powiat kłobucki]]
*27 – [[powiat lubliniecki]]
* 28 – [[powiat mikołowski]]
* 29 – [[powiat myszkowski]]
* 30 – [[powiat pszczyński]]
* 31 – [[powiat raciborski]]
* 32 – [[powiat rybnicki]]
* 33 – [[powiat tarnogórski]]
* 34 – [[powiat wodzisławski]]
* 35 – [[powiat zawierciański]]
* 36 – [[powiat żywiecki]]

== Ciekawe miejsca ==
Warto zobaczyć w tym celu listę na stronie https://gdziewyjechac.pl/49512/33-ciekawe-miejsca-i-atrakcje-w-woj-slaskim-ktore-warto-zobaczyc.html

== Transport ==

=== Transport drogowy ===
[[Plik:Droga szybkiego ruchu mysłowice.jpg|mały|Droga ekspresowa S1 w Mysłowicach]]
Województwo śląskie posiada najlepiej rozwiniętą sieć drogową w Polsce, czego dowodem jest ilość dróg przypadających tu na 1 km kwadratowy. Komunikacja drogowa jest jednak słabo rozwinięta w północnych obszarach, wokół Częstochowy. Szlaki drogowe przebiegają w województwie głównie na linii północ-południe, choć wiele dróg (chociażby autostrada z Krakowa do Wrocławia) przebiega ze wschodu na zachód. Najdłuższą drogą w województwie jest droga ekspresowa S1, o łącznej długości ponad 140 km kilometrów.

Jedynymi autostradami w województwie śląskim są A1 i A4, do dróg ekspresowych zaś należą: S1, S11, S52 i S86. Ponadto w planach jest budowa drogi S69, mającej być częścią drogi ekspresowej S1.

Zobacz też: https://pl.wikipedia.org/wiki/Drogi_wojew%C3%B3dzkie_w_wojew%C3%B3dztwie_%C5%9Bl%C4%85skim

=== Transport kolejowy ===
[[Plik:Bielsko-Biala 02.jpg|mały|Dworzec Bielsko-Biała Główna - uznany przez portal infoarchitektura.pl za 8. najładniejszy w Polsce]]
W województwie śląskim znajduje się 1978 km eksploatowanych linii kolejowych (1. miejsce w kraju), z czego 921 km to linie jednotorowe, natomiast 1057 km – dwu- i więcej torowe. 1734 km linii kolejowych jest zelektryfikowanych (stan na dzień 31 grudnia 2013). W 2017 roku statystyczny mieszkaniec województwa śląskiego jechał 4,5 raza pociągiem.

Od 9 grudnia 2012 wszystkie wewnątrz wojewódzkie połączenie kolejowe są realizowane przez Koleje Śląskie, których województwo śląskie jest jedynym udziałowcem. Połączenia z ościennymi województwami są wykonywane przez Koleje Śląskie oraz Przewozy Regionalne, a połączenie dalekobieżne przez PKP Intercity.

W 2015 roku dotacja dla Kolei Śląskich wyniosła 140 mln zł, a dla Przewozów Regionalnych 34 mln zł.

W województwie znajduje się 35 czynnych dworców kolejowych, z których niespełna połowa przeszła remont w XXI wieku, a 3 są wpisane do rejestru zabytków: Bielsko-Biała Główna, Czechowice-Dziedzice i Sosnowiec Główny (stan na dzień 30 czerwca 2015).

Kolejowy transport towarowy to przede wszystkim przewozy węgla kamiennego.

=== Transport lotniczy ===
[[Plik:Katowice-Pyrzowice - terminal B.jpg|mały|Terminal B lotniska w Katowicach-Pyrzowicach]]
W odległości około 30 km na północ od centrum Katowic znajduje się międzynarodowy port lotniczy Katowice-Pyrzowice. Po rozbudowie i oddaniu do użytkowania trzeciego terminala posiada on roczną przepustowość ok. 5,5 mln pasażerów. W 2017 obsłużono 3,8 mln pasażerów. Ma trzy terminale pasażerskie oraz terminal cargo W planach jest budowa czwartego terminala pasażerskiego. Obsługuje stałe połączenia rejsowe z ponad czterdziestoma lotniskami. Jest liderem wśród regionalnych portów lotniczych w lotach charterowych.

W centrum Katowic znajduje się również lotnisko Katowice-Muchowiec, w podbielskim Kaniowie przemysłowe lotnisko Kaniów, w Rybnickim Okręgu Węglowym działa Lotnisko Rybnik-Gotartowice. Ponadto na terenie województwa jest także wiele innych, mniejszych lotnisk i lądowisk.

Najbliższym czynnym lądowiskiem w Częstochowie jest lądowisko Częstochowa-Rudniki, oddalone od centrum miasta o 15 km. Jest ono lądowiskiem powojskowym w prywatnych rękach, z zastosowaniem sportowym – na części jego terenu operuje Aeroklub Częstochowski. Nie jest ono przystosowane do obsługi dużych samolotów, istnieje możliwość lądowania tylko małych samolotów pasażerskich. Ostatni raz lotnisko zostało użyte przez linie lotnicze w 1983 – przez jeden sezon Polskie Linie Lotnicze LOT oferowały z niego połączenia.

=== Transport wodny ===
Port Gliwice obecnie wraz ze stacją kolejową, terminalem celnym, wolnym obszarem celnym w Gliwicach, bazą magazynową, parkingami i biurami jest jednym z elementów Śląskiego Centrum Logistyki. Port w Gliwicach uważany jest za najnowocześniejszy i najbardziej uniwersalny port śródlądowy w kraju, z uwagi na swój kształt, linie i konstrukcje nabrzeży portowych, układ basenów, powierzchnię akwatorium. W porcie znajdują się urządzenia przeładunkowe o maksymalnym udźwigu 20 ton. Roczna zdolność przeładunkowa portu wynosi około 2 milionów ton. Port Gliwice stanowi początek Kanału Gliwickiego łączącego miasta GOP z Odrą (Odrzańska Droga Wodna), a za jej pośrednictwem z siecią śródlądowych kanałów Europy Zachodniej oraz Morzem Bałtyckim.

== Gastronomia ==
W województwie śląskim działa bardzo dużo lokali gastronomicznych. Statystycznie w każdej gminie znajdują się minimum 2 obiekty tego typu, a w niektórych gminach i miastach nawet więcej. W przeprowadzonym na początku 2019 roku głosowaniu, głosujący wytypowali 35 najlepszych restauracji w województwie. Na liście znalazły się następujące lokale:

* '''Itamae Sushi''' (Bielsko-Biała)
*[[Plik:Katowice - Ul. Warszawska 05.jpg|mały|Budynek Kawiarni Kryształowej w Katowicach]]'''Restauracja Oaza''' (Chełm Śląski)
* '''Pierogarnia Zapiecek''' (Czechowice-Dziedzice)
* '''Zajazd Albatros''' (Brudzowice)
* '''Restauracja Pod Orzechem''' (Bytom)
* '''Piwniczka Piccolo''' (Chorzów)
* '''Restauracja Złoty Groń''' (Istebna)
* '''GierKrówka''' (Zawada k. Częstochowy)
* '''Restauracja Pałacowa''' (Dąbrowa Górnicza)
* '''Restauracja Trzy Światy'''(Gliwice)
*[[Plik:POL Cieszyn Przykopa 14 - 2.jpg|mały|Restauracja Dworek Cieszyński w Cieszynie]]'''Trele Morele''' (Jastrzębie-Zdrój)
*'''Restauracja Trzy Bramy''' (Jaworzno)
*'''Sztolnia''' (Katowice)
*'''Pizzeria Luna''' (Miedźno)
*'''Restauracja La Familia''' (Lubliniec)
*'''Carmelowa''' (Mysłowice)
*'''Brothers Pizza''' (Piekary Śląskie)
*'''Dworek Góralski Krywań''' (Mikołów)
*'''Kukubara Bowling Center''' (Myszków)
*'''Restauracja Kameralna''' (Pszczyna)
*'''Restauracja Przy Kominku''' (Racibórz)
*'''Esencja Smaku plus Stara Wozownia''' (Ruda Śl.)
*'''Pierogarnia Przytulna''' (Rybnik)
*'''Confit Restauracja i Wino''' (Siemianowice Śląskie)
*'''Czarci Młyn''' (Sosnowiec)
*'''Rock and Rondel''' (Tychy)
*'''Kuchnia Śląska U Franka''' (Świętochłowice)
*'''Restauracja Lando''' (Ptakowice)
*'''Willa Rydułtowy''' (Rydułtowy)
*'''Restauracja Twist''' (Zabrze)
*'''Chicago Bar&amp;Restaurant''' (Zawiercie)
*'''Restauracja Parole del Gusto''' (Żywiec)
*'''Restauracja Klimat''' (Żory)
[[Plik:Częstochowa, wieża bazyliki jasnogórskiej widziana z wałów - 2023.09.15.jpg|mały|Sanktuarium na Jasnej Górze]]
== Noclegi ==
* [https://www.hotel-alpin.pl/ Hotel Alpin (Beskid Śląski)], ul. Beskidzka 40, 43-370 Szczyrk, ☎ +48 509 231 343, recepcja@hotel-alpin.pl. Renomowany ośrodek turystyczny na mapie południowego Śląska, łączący funkcję komfortowego hotelu z prężnie działającym zapleczem eventowym. Znakomite rozwiązanie dla turystów zwiedzających Beskidy oraz osób planujących większe wydarzenia z dala od zgiełku miast. Obiekt jest szeroko polecany w województwie ze względu na wysokiej klasy [https://www.hotel-alpin.pl/sala-weselna-w-szczyrku salę weselną w Szczyrku]. To właśnie tutaj mieszkańcy Śląska (i nie tylko) wyjątkowo chętnie uciekają, by celebrować swój ślub w malowniczym, górskim otoczeniu.

== Warto zobaczyć ==
* [[Częstochowa]] – duchowa stolica Polski, Jasna Góra jest jednym z najważniejszych miejsc pielgrzymkowych w Europie.
* [[Jura Krakowsko-Częstochowska]] – kraina zamków i wapiennych ostańców, raj dla miłośników jazdy rowerowej lub wspinaczki; szczególnie interesujące miejsca to:
**[[Plik:20140619 Zamek Bobolice 3880.jpg|mały|Zamek w Bobolicach]][[Olsztyn (województwo śląskie)|Olsztyn]] – majestatyczne ruiny i widok na Sokole Góry, które są najwyższymi wzniesieniami na Jurze,
** [[Podzamcze (województwo śląskie)|Podzamcze]] – koło Ogrodzieńca, największe jurajskie ruiny, uwiecznione w Zemście wg Andrzeja Wajdy,
** [[Góra Birów]] – Podzamcze, replika grodziska
**Góra Zborów – położony w Podlesicach rezerwat przyrody, usytuowany na wyniosłym, skalistym wzgórzu

* [[Plik:Chechlo-Naklo.jpg|mały|Jezioro Chechło-Nakło]][[Pętla beskidzka]] – trasa wiodąca przez najbardziej znane i atrakcyjne miejscowości Beskidu Śląskiego, pasma górskiego z jedną z najlepszych infrastruktur turystycznych w Polsce; wiedzie przez Bielsko-Białą, Żywiec, Węgierską Górkę, Istebną, Koniaków, Wisłę, Szczyrk, Ustroń oraz Cieszyn – miasto na granicy z wieloma pozostałościami po panowaniu pierwszych Piastów i Habsburgów.
* Zabytkowa Kopalnia Węgla Kamiennego Guido w Zabrzu – unikat w skali Europy, kopalnia węgla kamiennego udostępniona turystom do zwiedzania
* [[Plik:Sztolnia Królowa Luiza Szyb Carnall.jpg|mały|Sztolnia Królowa Luiza]][[Górnośląskie Koleje Wąskotorowe]] – śląska wąskotorówka (szerokość toru 785 mm); Najstarsza nieprzerwanie czynna kolej wąskotorowa na świecie. Kursuje na trasie Bytom – Tarnowskie Góry – Miasteczko Śląskie. Przebycie całej trasy trwa około 1 godziny 10 minut. pociągi kursują w sezonie letnim.
* Centralne Muzeum Pożarnictwa w Mysłowicach – największe w Polsce muzeum pożarnictwa
* [[Wojewódzki Park Kultury i Wypoczynku im. gen. Jerzego Ziętka w Chorzowie]]
* [[Zamek w Będzinie]] – XIV-wieczny zamek będziński był niegdyś ważnym elementem systemu obrony zachodnich granic Polski. Obecnie mieści się w nim muzeum ze stałą ekspozycją „Dawna Broń” i „Dzieje Będzina”.
* [[Trójkąt Trzech Cesarzy]] – miejsce w którym zbiegały się niegdyś granice trzech europejskich mocarstw: Rosji, Prus i Austro-Węgier.
* [[Plik:Kompleks zabudowań dawnej radiostacji z lat 1934-1936 (BUCHMANN).JPG|mały|Radiostacja gliwicka]]Sztolnia czarnego pstrąga w Tarnowskich Górach – sztolnia położona na głębokości 20–30 metrów i zalana jest wodą. Zwiedzanie odbywa się za pomocą łodzi.
*[[Plik:Superjednostka and spodek 2024.jpg|mały|Spodek w Katowicach]][[Pszczyna]] - stolica dawnego Księstwa Pszczyńskiego, to miasto o wielowiekowej historii. Świadectwem tego jest chociażby jeden z najpiękniejszych zamków w województwie śląskim. Oprócz [[w:Zamek_w_Pszczynie|Zamku księżnej Daisy]] (której ławeczka stoi przed bramą zamkową), w Pszczynie można podziwiać Park Zamkowy, Muzeum Prasy Śląskiej, Kościół ewangelicki, Rynek oraz Dwór &quot;Ludwikówka&quot;. Przebywając w Pszczynie warto także odwiedzić Skansen Zagroda Wsi Pszczyńskiej i Pokazową Zagrodę Żubrów w Jankowicach.
*Muzeum Zamkowe w Pszczynie – zamek-muzeum z bogatymi zbiorami oraz z przyległym do niego zespołem parkowym.
*[[Plik:SM Miedźna Kościół św Klemensa 2017 (10) full.jpg|mały|Drewniany kościół w [[Miedźna|Miedźnej]]]]W największym mieście w polskich górach (mowa tu o [[Bielsko-Biała|Bielsku-Białej]]), oprócz samych szczytów górskich jest wiele równie ważnych zabytków i atrakcji. Należą do nich m.in. Rynek, Zamek książąt Sułkowskich, Ratusz, ulica 11-go Listopada, Hotel Prezydent, Katedra św. Mikołaja, Studio Filmów Rysunkowych, Teatr Polski, ulica Podcienie, Bielski Syjon (dzielnica ewangelicka z jedynym w Polsce pomnikiem M. Lutra), Muzeum &quot;Stara Fabryka&quot;, Kamienica pod Żabami, Kolejka gondolowa na Szyndzielnię, Kościół św. Barbary i Dom Tkacza. Więcej interesujących informacji na stronie: http://www.wiecznatulaczka.pl/zobaczyc-bielsku-bialej-przewodnik-dla-ludzi-aktywnych/.
*W Lipowej, usytuowanej u podnóża góry Skrzyczne, oprócz samego wejścia na szczyt, warto odwiedzić Ścieżkę Edukacyjno-Przyrodniczą &quot;Dolina Zimnika&quot;. Będzie to nie tylko idealne miejsce dla dzieci, ale także dla dorosłych. Z obiektów zabytkowych położonych we wsi, należy przytoczyć położony w centrum miejscowości wznosi się kościół pw. Świętego Bartłomieja. W odległości 15 km od Lipowej znajduje się popularny w Beskidach cel turystyczny - [[Szczyrk]].
*[[Plik:Zamek Książąt Sułkowskich.jpg|mały|Zamek Książąt Sułkowskich w Bielsku-Białej]] Elektrownia Szczytowo-Pompowa Porąbka-Żar – druga co do wielkości elektrownia tego typu w Polsce. Elektrownia jest udostępniona dla zwiedzających w każdą wakacyjną niedzielą. Turyści są oprowadzani po elektrowni przez jednego z jej pracowników
*Łodygowice - duża turystyczna miejscowość, położona pod najwyższym szczytem Beskidu Małego (Czupel). W miejscowości znajduje się zabytkowy drewniany kościół rzymskokatolicki, siedemnastowieczny dwór obronny z zespołem parkowym i położony obok kościoła galicyjski domek chłopski z XIX wieku.
*Pietrzykowice - miejscowość nad Jeziorem Żywieckim, z zespołem około 10 bunkrów.
*W [[Tresna|Tresnej]] - niewielkiej miejscowości nad pięknym jeziorem Żywieckim, warto stanąć na zaporze wodnej, usytuowanej między Jeziorem Żywieckim i Jeziorem Międzybrodzkim.
*[[Plik:Zapora Porąbka 002.JPG|mały|Zapora Porąbka]]W [[Żywiec|Żywcu]] warto pozwiedzać Śródmieście, wstąpić do Muzeum Browaru Żywiec i odwiedzić plażę nad Jeziorem Żywieckim, zwanym ''Żywieckim Morzem''. Warto wstąpić również do nieodległej Węgierskiej Górki, w której polskie bunkry spokojnie stoją od kilkudziesięciu lat, jako dowód polskiego poświęcenia podczas kampanii wrześniowej.
* W [[Bładnice|Bładnicach]] swoją pracownię prowadzi rusznikarz Czesław Kanafek, wytwarzający repliki historycznych armat i broni czarnoprochowej. Ze wszystkich armat można strzelać. Działa Pana Czesława „występowały” w filmach ''Ogniem i Mieczem'' i ''Pan Tadeusz''.
* [[Plik:20180304 Barania Góra 0554 DxO.jpg|mały|Szczyt Baraniej Góry]]W [[Brenna|Brennej]] ciekawym miejscem jest dworek myśliwski „Konczakówka” zbudowana w 1924 r. z bali z drzewa limbowego i modrzewiowego sprowadzanych z Alp, układanych bez użycia gwoździ oraz „Stare Kino”, zabytkowy drewniany budynek z początku XX w., dziś miejsce spotkań zespołów regionalnych.
* W [[Drogomyśl]]u znajduje się kościół ewangelicko-augsburski (pl. Kościelny 2), zbudowany w stylu klasycystycznym w 1788 r. W ściany świątyni wmurowano tablicę fundacyjną w języku łacińskim z herbem fundatorów kościoła, rodziny Kaliszów. Po drugiej stronie ulicy stoi pałac Kaliszów, pochodzący z XVIII w. Na uwagę zasługuje też współczesny kościół katolicki pw. Dobrego Pasterzao niezwykle oryginalnej architekturze (plac Dobrego Pasterza) z lat 1966-1969, zbudowany według projektu Zbigniewa Webera. Warto też zobaczyć pomnik przyrody – wiąz szypułkowy.
* [[Plik:POL Wisła Malinka DW942 pod skocznią 3.JPG|mały|Skocznia narciarska w Wiśle]]W [[Górki Małe (województwo śląskie)|Górkach Małych]] działa prywatna „Chlebowa Chata”, miejsce, gdzie można spróbować młócić zboże cepem, mleć zboże na żarnach, upiec podpłomyki - potem można je zjeść i popić zbożową kawą z mlekiem, spróbować oddzielić śmietanę od mleka i ubić masło, a potem skosztować tych pyszności. Warto więc tam wstąpić i uczestniczyć w tych pracach gospodarskich, z pewnością będzie to niezapomniane przeżycie szczególnie dla mieszczuchów nieobytych z pracą w dawnej wsi, a zwłaszcza dla dzieci, dla których cała żywność pochodzi ze sklepu.
* [[Górki Wielkie]]. Największą atrakcją turystyczną jest szlachecki zespół dworski zbudowany w 1734 r. który został zakupiony w 1922 r. przez Tadeusza Kossaka ze słynnej rodziny artystów-malarzy, ojca  znanej pisarki Zofii Kossak-Szczuckiej, 2. voto Szatkowskiej. Tadeusz Kossak zamieszkał w nim wraz z rodziną, mieszkała i tworzyła tu jego córka, pisarka. Ostatnie mieszkanie pisarki w domku ogrodnika (od 1957 r.) zamieniono na poświęcone jej muzeum biograficzne. Ponadto w 1931 r. na wzgórzu Bucze dzięki Aleksandrowi Kamińskiemu powstała Stanica Związku Harcerstwa Polskiego, a następnie Centralna Szkoła Instruktorek ZHP.
* Wyjątkowym miejscem w [[Istebna|Istebnej]] jest zabytkowa, drewniana ''Kurna Chata'' Jana Kawuloka, gdzie można zobaczyć, jak dawniej się żyło w góralskiej izbie. Kurna chata (bez komina - dym z pieca unosił się w izbie), jest wyposażona w dawne sprzęty, meble, a co najciekawsze, w liczne instrumenty pasterskie - wykonane przez Jana Kawuloka. Na uwagę zasługują tu m.in.: trombity, gajdy, piściołki, okaryna i inne. Także odwiedzić należy ''Izbę Pamięci Jerzego Kukuczki'' utworzoną w jego rodzinnym domu, której opiekunką jest żona Jerzego Kukuczki, Cecylia która z ogromnym wzruszeniem, mimo upływu czasu, pokazuje pamiątki po zmarłym mężu, jego sprzęt taternicki, medale, puchary i inne cenne pamiątki.
* W [[Kończyce Wielkie|Kończycach Wielkich]] jest XVIII-wieczny drewniany kościół pw. św. Michała Archanioła należący do największych kościołów drewnianych na Pogórzu Śląskim. Wewnątrz nie można nie zauważyć przepięknej rokokowej chrzcielnicy, ozdobionej sceną chrztu Chrystusa w Jordanie. Także warto zobaczyć liczący ponad 750 lat „Mieszko” – to najstarszy na Śląsku dąb o obwodzie pnia 910 cm i wysokości 35 m, co zapewnia mu miejsce w grupie 15 największych dębów w Polsce.
* [[Kończyce Małe]] – najciekawszy jest &quot;Cieszyński Wawel&quot;, czyli kończycki zamek zbudowany w XV w. w stylu gotyckim i rozbudowany w XVI w. w stylu renesansowym. Po zniszczeniach wojennych II wojny światowej wyremontowany w latach 1956-1957 i 1993-1995. Zachowały się dwa skrzydła z czworoboku, podcień arkadowy od strony dziedzińca. W zamku mieści się Izba Regionalna Wsi Cieszyńskiej oraz hotel i restauracja „Gościniec Zamkowy”.  Duże znaczenie ma kościół pw. Narodzenia NMP z XVIII w. Wierni pielgrzymują tu do umieszczonego w głównym ołtarzu, pochodzącego z XV w. obrazu Matki Boskiej Kończyckiej, słynącego łaskami.
* [[Pruchna]] na trasie Katowice – Cieszyn) w której  warto zobaczyć kościoły: ewangelicko-augsburski pw. Zmartwychwstania Pańskiego (ul. Główna 66), wybudowany w 1893 r. oraz rzymskokatolicki pw. św. Anny (ul. Główna 37), wybudowany w miejscu dawnego drewnianego kościoła w latach 1871-1873, zameczek  (powstały w 1870), dawna siedziba folwarku Komory Cieszyńskiej, dawną gospodę &quot;U Brańczyka&quot;, na ulicy Głównej 2 (dawniej Pruchna 42), najstarszy budynek w miejscowości, zabytek z przełomu XVIII i XIX w. Interesującym reliktem przeszłości jest ostatni na Śląsku Cieszyńskim krzyż pokutny (ul. Katowicka 58).
* [[Tychy]], a w nich:
** Tyskie Browarium – instytucja muzealna, w której zgromadzono eksponaty dotyczące tradycji i historii Tyskich Browarów Książęcych oraz kolekcje fotografii, kufli, beczek, butelek, podkładek i wiele innych eksponatów związanych z piwem. Tyskie Browarium znajduje się na ul. Mikołowska 5 w Tychach.
* W [[Wisła (miasto)|Wiśle]] znajdują się w kilku obiektach muzealnych trofea i pamiątki naszego sławnego narciarza [[w:Adam Małysz|Adama Małysza]]. Znajduje się tu Rezydencja Prezydenta RP „Zamek”, ośrodek PTTK w Zameczku Habsburgów (z lat 1897–1898), Muzeum Spadochroniarstwa w budyneczku „Agawa”, a w budynku dawnej karczmy z 1794 r. jest siedziba Muzeum Beskidzkiego w którym są eksponaty obrazujące podstawowe dziedziny życia, kultury i twórczości górali Beskidu Śląskiego, takie jak: pasterstwo, tkactwo, obróbka drewna, ciesielstwo, kowalstwo oraz obróbka wełny i lnu. Na terenie miasta swoje źródła ma największa polska rzeka o tej samej nazwie – [[Wisła]].
* W barokowym kościele parafialnym w [[Zebrzydowice (województwo śląskie)|Zebrzydowicach]], jednej z najstarszych parafii w Księstwie Cieszyńskim w kaplicy znajduje się chrzcielnica z barokową rzeźbą św. Jana Chrzciciela, a spośród płyt nagrobnych umieszczonych w kościele, jedna jest ciekawa, bo to jedyny przykład rzeźby renesansowej rycerza z 1572 r. na płycie nagrobnej Jerzego Liszki w lewej ścianie prezbiterium.
* [[Racibórz]] jest jednym z najstarszych miast na Górnym Śląsku, a od wieków także stolica księstwa raciborskiego. Do największych atrakcji tej miejscowości należą rynek oraz średniowieczny zamek piastowski, którego historia sięga XIII wieku. Warto także odwiedzić Arboretum Bramy Morawskiej, które jest interesującym ogrodem botanicznym, prezentującym lokalną florę.

{{Atrybucja|Województwo_śląskie}}
{{Jest w|Polska}}

[[Kategoria:Województwo śląskie| ]]</text>
      <sha1>1kr2x8153guam392hhfyv8r57fa7agx</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>MediaWiki:Gadgets-definition</title>
    <ns>8</ns>
    <id>4328</id>
    <revision>
      <id>159409</id>
      <parentid>159408</parentid>
      <timestamp>2026-10-16T12:27:08Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rzuwig</username>
        <id>144</id>
      </contributor>
      <comment>Anulowano wersję [[Special:Diff/159408|159408]] autorstwa [[Special:Contributions/Rzuwig|Rzuwig]] ([[User talk:Rzuwig|dyskusja]])</comment>
      <origin>159409</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="338" sha1="1rv1yqva8w3a76gpuf4oonfcii8lh8f" xml:space="preserve">== browsing ==
* maps [default] | maps.js
* MapFrame[default]|MapFrame.js
* purge-tab [dependencies=mediawiki.util] | purge.js
* WikidataInfo | WikidataInfo.js
* Navigation popups | Popups-local.js

== editing ==
* HotCat | HotCat.js

== other ==
* replylinks | replylinks.js
* heading-icons [dependencies=mediawiki.util]|heading-icons.js</text>
      <sha1>1rv1yqva8w3a76gpuf4oonfcii8lh8f</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>159410</id>
      <parentid>159409</parentid>
      <timestamp>2026-10-16T12:29:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rzuwig</username>
        <id>144</id>
      </contributor>
      <origin>159410</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="348" sha1="onjz46znw3i86frsf44mu1puepwwund" xml:space="preserve">== browsing ==
* maps [default] | maps.js
* MapFrame[default]|MapFrame.js
* purge-tab [dependencies=mediawiki.util] | purge.js
* WikidataInfo | WikidataInfo.js
* Navigation popups | Popups-local.js

== editing ==
* HotCat | HotCat.js

== other ==
* replylinks | replylinks.js
* heading-icons [default | dependencies=mediawiki.util]|heading-icons.js</text>
      <sha1>onjz46znw3i86frsf44mu1puepwwund</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Koleją po Belgii</title>
    <ns>0</ns>
    <id>19269</id>
    <revision>
      <id>159411</id>
      <parentid>159362</parentid>
      <timestamp>2026-10-16T12:40:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Moromar</username>
        <id>2451</id>
      </contributor>
      <comment>/* Język */</comment>
      <origin>159411</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9227" sha1="ek1lwfe30v0d64zu1po8h4vtxuxgw8i" xml:space="preserve">{{Top-banner|Rail travel in Belgium banner 2.jpg}}
'''[[Belgia]]''' posiada jedną z najgęstszych sieci kolejowych na świecie. Podróż koleją po Belgii jest stosunkowo punktualna, szybka i częsta, co sprawia, że ​​podróż koleją po Belgii jest wygodnym sposobem na poruszanie się po dużej części kraju. Sieć kolejowa o długości ponad 3500 km (w tym 3 linie kolei dużych prędkości) oferuje doskonałą łączność i jest bardzo łatwa w obsłudze, nawet jak na standardy tego regionu.

== Charakterystyka ==
Pociągi w [[Belgia|Belgii]] obsługiwane są głównie przez '''[https://www.belgiantrain.be/en Belgijską Kolej Narodową]''', w skrócie '''SNCB''' po francusku, oraz '''NBMS''' po holendersku. W języku angielskim używane są obie nazwy (SNCB/NBMS), choć zazwyczaj pierwsza jest często używana w odniesieniu do pociągów kursujących wyłącznie w [[Walonia|Walonii]], a druga w odniesieniu do pociągów we [[Flandria|Flandrii]].

Belgia posiada ponad 3500 km torów, z czego ponad 3000 km jest zelektryfikowanych. Linie niezelektryfikowane ograniczają się do kilku małych linii regionalnych, takich jak [[Couvin]], [[Eeklo]] czy [[Ronse]]. Wszystkie konwencjonalne linie kolejowe korzystają z prądu stałego 3 kV, a linie dużych prędkości i niektóre nowsze zelektryfikowane linie bliżej Luksemburga korzystają z prądu przemiennego 25 kV.

== Język ==
Belgia stosuje dość nietypowe, rygorystyczne zasady dotyczące języków, jakimi mogą posługiwać się konduktorzy SNCB/NMBS; dotyczy to również oznakowania na stacjach. We [[Flandria|Flandrii]] komunikaty NMBS mogą być wygłaszane wyłącznie w języku [[Rozmówki niderlandzkie|niderlandzkim]], natomiast w [[Walonia|Walonii]] komunikaty SNCB – tylko po [[Rozmówki francuskie|francusku]] (na niewielkim obszarze niemieckojęzycznym używany jest również [[Rozmówki niemieckie|język niemiecki]]).

W [[Bruksela|Brukseli]] komunikaty są dwujęzyczne (w języku [[Rozmówki francuskie|francuskim]] i [[Rozmówki niderlandzkie|niderlandzkim]], przy czym kolejność zależy od języka ojczystego konduktora), a oznakowanie różni się w zależności od stacji: na stacji Noord/Nord jako pierwszy podawany jest język niderlandzki, na Midi/Zuid – francuski, a na stacji Centra(a)l kolejność ta zmienia się co roku. Istnieje jednak wyjątek dla pociągów jadących na [[Port lotniczy Bruksela|lotnisko Bruksela-Zaventem]] lub przez nie przejeżdżających – w ich przypadku komunikaty wygłaszane są w językach niderlandzkim, francuskim, angielskim i niemieckim (mimo że stacja ta znajduje się w całości na terenie Flandrii). Zasada ta dotyczy również pociągów międzynarodowych.

Poniżej przedstawiono wybrane, powszechnie używane terminy kolejowe oraz nazwy miejscowości.
{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! Polski (pl) !! Niderlandzki (nl) !! Francuski (fr)
|-
| Pociąg || trein || train
|-
| &lt;abbr title=&quot;Tam, gdzie zatrzymuje się pociąg&quot;&gt;tor&lt;/abbr&gt;|| spoor || voie
|-
| &lt;abbr title=&quot;Gdzie czekasz na zatrzymanie się pociągu&quot;&gt;peron&lt;/abbr&gt; || perron || quai
|-
| Odjazd || vertrek || départ
|-
| Przyjazd || aankomst || arrivée
|-
| Opóźnienie || vertraging || retard
|-
| Stacja || station || gare
|-
| Stacja główna / central station || centraal station || gare centrale
|-
| Bruksela&lt;br&gt;&lt;small&gt;(Bruxelles-Midi/Brussel-Zuid)&lt;/small&gt; || Brussel&lt;br&gt;&lt;small&gt;(Brussel-Zuid)&lt;/small&gt; || Bruxelles&lt;br&gt;&lt;small&gt;(Bruxelles-Midi)&lt;/small&gt;
|-
| Antwerpia || Antwerpen || Anvers
|-
| gandawa || Gent || Gand
|-
| Liège || Luik || Liège
|-
| Brugia || Brugge || Bruges
|}

== Trasy ==
=== Międzynarodowe ===
[[Belgia]] posiada dzienne połączenia kolejowe z [[Luksemburg]]iem, [[Holandia|Holandią]], [[Niemcy|Niemcami]], [[Francja|Francją]] i [[Wielka Brytania|Wielką Brytanią]], a także oferuje połączenia nocne z [[Austria|Austrią]] i [[Czechy|Czechami]].

Dwaj przewoźnicy obsługują pociągi sypialne kursujące do [[Belgia|Belgii]] – oba połączenia zaczynają się i kończą w [[Bruksela|Brukseli]]. Są to: [https://www.nightjet.com/en/reiseziele/belgien Nightjet] (należący do ÖBB), kursujący do/z [[Wiedeń|Wiednia]] przez [[Kolonia|Kolonię]] i [[Frankfurt nad Menem|Frankfurt]], oraz [https://www.europeansleeper.eu/ European Sleeper], kursujący do/z [[Praga|Pragi]] przez [[Berlin]]. Oba połączenia realizowane są trzy razy w tygodniu.

; Holandia
Główne połączenia z [[Holandia|Holandią]] prowadzą przez [[Antwerpia|Antwerpię]]. Należą do nich pociągi EuroCity, kursujące w stronę [[Rotterdam]]u, [[Port lotniczy Amsterdam-Schiphol|lotniska Schiphol]] oraz [[Amsterdam]]u. Połączenie EuroCity, obsługiwane przez belgijskiego przewoźnika NMBS/SNCB, zatrzymuje się w [[Breda|Bredzie]], a następnie kontynuuje trasę do [[Rotterdam]]u, [[Haga|Hagi]], [[Amsterdam]]u i [[Lelystad]]. Z kolei pociągi EuroCity obsługiwane przez holenderskie koleje NS zatrzymują się na tych samych stacjach co składy Eurostar; są jednak od nich tańsze, a jednocześnie szybsze niż standardowe połączenia EuroCity.

Do [[Holandia|Holandii]] kursują również pociągi regionalne. Linia S-32 łączy [[Puurs]] i [[Antwerpia|Antwerpię]] z [[Roosendaal]]em. W innej części kraju holenderski przewoźnik Arriva obsługuje trasę z [[Liège]] do [[Akwizgran]]u ([[Niemcy]]), biegnącą przez holenderskie miasta [[Maastricht]] i [[Heerlen]] (połączenie to znane jest jako Drielandentrein – „pociąg trzech krajów”). Na większości obszaru Brabancji połączenia kolejowe między [[Holandia|Holandią]] a [[Belgia|Belgią]] zostały zlikwidowane; zachowano jedynie linię towarową między [[Neerpelt]] a [[Weert]]. Choć prowadzone są rozmowy na temat przywrócenia na niej ruchu pasażerskiego, nic nie wskazuje na to, by połączenie to miało zostać uruchomione w najbliższym czasie.

; Francja
[[Paryż|Paryski]] dworzec Gare du Nord jest połączony z [[Bruksela|Brukselą]] za pośrednictwem pociągów Eurostar; trasy do [[Holandia|Holandii]] prowadzą przez [[Antwerpia|Antwerpię]], a połączenia z [[Niemcy|Niemcami]] – przez [[Liège]]. Podróż między [[Paryż]]em a [[Bruksela|Brukselą]] szybką koleją trwa około 80 minut. Na trasie [[Bruksela]]–[[Paryż]] kursują również pociągi niskokosztowego przewoźnika Ouigo, zatrzymujące się w [[Mons]].

Pociągi TGV nie oferują bezpośrednich połączeń z samym [[Paryż]]em, zapewniają natomiast dojazd do wielu innych miast we [[Francja|Francji]], takich jak [[Strasburg]], [[Marsylia]], [[Lyon]], [[Perpignan]] (w kierunku południowym: piątki i soboty; w kierunku północnym: soboty i niedziele), [[Nantes]] czy [[Rennes]].

Regionalne pociągi IC łączą również [[Lille]] i [[Maubeuge]] z pozostałą częścią belgijskiej sieci kolejowej.

W przypadku pociągów IC rezerwacja miejsc nie jest wymagana, natomiast na wszystkich pozostałych trasach obsługiwanych przez szybkie pociągi z [[Francja|Francji]] jest ona obowiązkowa (lub wliczona w cenę biletu).

; Niemcy
[[Plik:Brussels South 2024 02.jpg|thumb|300px|Pociąg ICE przewoźnika DB zbliżający się do stacji Bruxelles-Midi.]]
Bezpośrednie połączenia kolejowe obsługiwane przez pociągi ICE łączą [[Belgia|Belgię]] z zachodnimi [[Niemcy|Niemcami]]. Szybkie pociągi ICE kursują z [[Bruksela|Brukseli]] przez [[Liège]] do [[Kolonia|Kolonii]] (podróż trwa około 2 godzin), a następnie kontynuują trasę do [[Frankfurt nad Menem|Frankfurtu]]. [[Liège]] jest również połączone z [[Akwizgran]]em i [[Kolonia|Kolonią]] za pomocą regionalnych pociągów RE, które stanowią tańszą, choć wolniejszą alternatywę. Rezerwacja miejsc w pociągach ICE jest opcjonalna, jednak zaleca się ją w okresie letnim, gdy natężenie ruchu jest większe.

; Luksemburg
Pociągi kategorii IC kursują co godzinę na trasie z [[Bruksela|Brukseli]] do [[Luksemburg (miasto)|Luksemburga]] (przez [[Namur]] i [[Arlon]]), a podróż trwa od 2 godzin i 50 minut do 3 godzin i 20 minut. Połączenia te są w praktyce traktowane jak przewozy krajowe, dlatego nie wymagają rezerwacji miejsc. Warto pamiętać, że transport publiczny na terenie [[Luksemburg]]a jest bezpłatny, jednak na odcinku przebiegającym przez [[Belgia|Belgię]] obowiązują belgijskie taryfy.

; Wielka Brytania
Pociągi [https://www.eurostar.com/rw-en Eurostar] zatrzymują się na stacji Bruxelles-Midi/Brussel-Zuid na trasie [[Londyn]] – [[Bruksela]]/[[Amsterdam]]. Podróż z londyńskiego dworca St Pancras International trwa około 2 godzin, jednak przed odjazdem należy doliczyć dodatkową godzinę na dopełnienie formalności granicznych. Wszystkie miejsca są numerowane (wymagana rezerwacja); warto dokonać jej z wyprzedzeniem (lub skorzystać z oferty [https://snap.eurostar.com/rw-en Eurostar Snap]), aby uzyskać niższe ceny biletów. Na trasie [[Londyn]] – [[Bruksela]] kursuje około 9 pociągów dziennie, a jeszcze więcej połączeń obsługuje trasę z/do [[Amsterdam]]u.

Od grudnia 2026 roku stacja Antwerpen Centraal zostanie włączona do trasy [[Londyn]] – [[Amsterdam]], jednak wyłącznie w kierunku [[Amsterdam]]u.

{{zarys}}

{{Jest w|Koleją po Europie}}

[[Kategoria:Belgia]]</text>
      <sha1>ek1lwfe30v0d64zu1po8h4vtxuxgw8i</sha1>
    </revision>
  </page>
</mediawiki>