Wikipedia pmswiki https://pms.wikipedia.org/wiki/Intrada MediaWiki 1.47.0-wmf.4 first-letter Media Special Discussion Utent Ciaciarade Wikipedia Discussion ant sla Wikipedia Figura Discussion dla figura MediaWiki Discussion dla MediaWiki Stamp Discussion dlë stamp Agiut Discussion ant sl'agiut Categorìa Discussion ant sla categorìa TimedText TimedText talk Modulo Discussioni modulo Evento Discussioni evento 0 6847 888311 811516 2026-05-31T14:04:41Z Dragonòt 19 888311 wikitext text/x-wiki {{Prinsipi}} La '''Tèra dël Feu''' (an [[lenga spagneula|spagneul]]: ''Tierra del Fuego'') a l'é n'arsipélagh a l'estremità meridional dël Sud América, separà dal continent da lë Strèit ëd Magelan. A l'é dividùa antra [[Cile]] (a òvest) e [[Argentin-a]] (a est) . Soa capital a l'é [[Ushuaia]] (an Argentin-a), considerà la sità pì austral dël mond. == Geografìa == L'arsipélagh a l'é formà da l'ìsola granda (''Isla Grande de Tierra del Fuego'') e da d'àutre ìsole cite (Navarino, Hoste, etc.). Ël Canal ëd Beagle a separa la còsta sud da j'ìsole pi cite. Ël clima a l'é frèid e ùmid, con invern longh e istà curte. La vegetassion a l'é caraterisà da la tundra e da foreste subpolar (''bosque magallánico''). == Stòria == L'arsipélagh a l'é stàit dëscurvì dël 1520 da [[Ferdinand Magelan]], ch'a l'ha vist ij feu dij nativ, dandje sò nòm. Ant ël sécol ch'a fa XIX a l'é stàit colonisà da Europengh, dzortut Croat, Italian e Spagneuj. Dël 1881 un tratà antra Cile e Argentin-a a l'ha fissà ij confin . La popolassion originaria (Selk’nam, Yaghan, Kawésqar) a l'é squasi dësparùa. == Economìa == Le risorse prinsipaj a son ël petròli, ël gas natural, la pësca, e l'anlevament ëd feje . Ël turism a l'é chërsù ant j'ùltim agn, grassie a la blëssa dël paisagi e a la possibilità d'osservé ij pinguin e le balen-e. {{Fin}} [[Categorìa:Argentin-a|Tera dal Feu]] ol5v6qhdldh3m2nzffcggxebduwjavf 888312 888311 2026-05-31T14:05:44Z Dragonòt 19 888312 wikitext text/x-wiki {{Prinsipi}} [[Figura:Tierra_del_Fuego,_Antartida_e_Islas_del_Atlantico_Sur_in_Argentina_(+Falkland_hatched)-2.svg|thumn|Tèra dël Feu]] La '''Tèra dël Feu''' (an [[lenga spagneula|spagneul]]: ''Tierra del Fuego'') a l'é n'arsipélagh a l'estremità meridional dël Sud América, separà dal continent da lë Strèit ëd Magelan. A l'é dividùa antra [[Cile]] (a òvest) e [[Argentin-a]] (a est) . Soa capital a l'é [[Ushuaia]] (an Argentin-a), considerà la sità pì austral dël mond. == Geografìa == L'arsipélagh a l'é formà da l'ìsola granda (''Isla Grande de Tierra del Fuego'') e da d'àutre ìsole cite (Navarino, Hoste, etc.). Ël Canal ëd Beagle a separa la còsta sud da j'ìsole pi cite. Ël clima a l'é frèid e ùmid, con invern longh e istà curte. La vegetassion a l'é caraterisà da la tundra e da foreste subpolar (''bosque magallánico''). == Stòria == L'arsipélagh a l'é stàit dëscurvì dël 1520 da [[Ferdinand Magelan]], ch'a l'ha vist ij feu dij nativ, dandje sò nòm. Ant ël sécol ch'a fa XIX a l'é stàit colonisà da Europengh, dzortut Croat, Italian e Spagneuj. Dël 1881 un tratà antra Cile e Argentin-a a l'ha fissà ij confin . La popolassion originaria (Selk’nam, Yaghan, Kawésqar) a l'é squasi dësparùa. == Economìa == Le risorse prinsipaj a son ël petròli, ël gas natural, la pësca, e l'anlevament ëd feje . Ël turism a l'é chërsù ant j'ùltim agn, grassie a la blëssa dël paisagi e a la possibilità d'osservé ij pinguin e le balen-e. {{Fin}} [[Categorìa:Argentin-a|Tera dal Feu]] fioo915he8eo45rmo60pakqn069vfv2 888313 888312 2026-05-31T14:06:12Z Dragonòt 19 888313 wikitext text/x-wiki {{Prinsipi}} [[Figura:Tierra_del_Fuego,_Antartida_e_Islas_del_Atlantico_Sur_in_Argentina_(+Falkland_hatched)-2.svg|thumb|Tèra dël Feu]] La '''Tèra dël Feu''' (an [[lenga spagneula|spagneul]]: ''Tierra del Fuego'') a l'é n'arsipélagh a l'estremità meridional dël Sud América, separà dal continent da lë Strèit ëd Magelan. A l'é dividùa antra [[Cile]] (a òvest) e [[Argentin-a]] (a est) . Soa capital a l'é [[Ushuaia]] (an Argentin-a), considerà la sità pì austral dël mond. == Geografìa == L'arsipélagh a l'é formà da l'ìsola granda (''Isla Grande de Tierra del Fuego'') e da d'àutre ìsole cite (Navarino, Hoste, etc.). Ël Canal ëd Beagle a separa la còsta sud da j'ìsole pi cite. Ël clima a l'é frèid e ùmid, con invern longh e istà curte. La vegetassion a l'é caraterisà da la tundra e da foreste subpolar (''bosque magallánico''). == Stòria == L'arsipélagh a l'é stàit dëscurvì dël 1520 da [[Ferdinand Magelan]], ch'a l'ha vist ij feu dij nativ, dandje sò nòm. Ant ël sécol ch'a fa XIX a l'é stàit colonisà da Europengh, dzortut Croat, Italian e Spagneuj. Dël 1881 un tratà antra Cile e Argentin-a a l'ha fissà ij confin . La popolassion originaria (Selk’nam, Yaghan, Kawésqar) a l'é squasi dësparùa. == Economìa == Le risorse prinsipaj a son ël petròli, ël gas natural, la pësca, e l'anlevament ëd feje . Ël turism a l'é chërsù ant j'ùltim agn, grassie a la blëssa dël paisagi e a la possibilità d'osservé ij pinguin e le balen-e. {{Fin}} [[Categorìa:Argentin-a|Tera dal Feu]] 4duyl8h6gc0xu0sqbgx485138n6m4pz 0 42475 888319 848772 2026-05-31T20:18:49Z Dragonòt 19 888319 wikitext text/x-wiki {{Prinsipi}} '''Pier Giovanni Pistone''' (nassù a [[San Stéo an Belb]] dël 1885, mòrt a [[Turin]] dël 1962) a l'é stàit un mùsich, magìster e compositor italian, ativ dzortut ant l'anseignament dla mùsica coral e ant la publicassion ëd test pedagògich. A l'é avosà për j'euvre publicà con la ca editris G. B. Paravia e C. ëd Turin, andoa a l'ha colaborà a la creassion ëd lìber për l'ansegnament dël cant ant le scòle mojen-e e për le società coraj. == Euvre prinsipaj == * '''''Solfeggi graduati per lo studio del ritmo e dell'intonazione''''' (Fasc. I, 1938) – adotà për l'usagi ant le scòle mojen-e e le società coraj . * '''''Antologia corale classica italiana''''' (1937) – selession ëd càntich e cant për le scòle mojen-e e le società coraj . * '''''Il Canto Corale''''' (1960) – volum ëd 72 pàgine ch'a l'é stàit apressià për soe qualità pedagògiche. A l'é dividù ant na part teórica (sintesi dla teorìa musical an 8 pàgine, con tabele dë scale e fórmole tonaj) e na part pràtica (esercissi basà an sj'arie antiche e frament d'euvre célebre dij sécoj XV a XVIII, graduà për dificoltà, con canson popolar e cant clàssich). {{Fin}} [[Categorìa:Mùsich italian|Pistone, Pier Giovanni]] 7t2yrtdvnazmvli210zuy7fbmwt2576 0 44691 888314 843606 2026-05-31T14:10:20Z Dragonòt 19 888314 wikitext text/x-wiki {{Prinsipi}} Ël '''Mont Darwin''' (an [[lenga spagneula|spagneul]]: ''Monte Darwin'') a l'é na montagna ëd [[Cile]] àuta 2.438 méter (7.999 pé). A l'é situà ant la Cordiliera Darwin, ël segment pì meridional dla cordiliera andin-a, ant la Region ëd Magelan e 'd l'Antàrtide Cilen-a. Ël Mont Darwin as treuva ant la part sud-ossidental ëd l'ìsola Granda dla Tèra dël Feu, a nòrd dël Canal ëd Beagle. A fà part dël Parch Nassional Albert de Agostini. Për un longh perìod, ël Mont Darwin a l'é stàit considerà la sima pì àuta dl'arsipélagh dla Tèra dël Feu. Contut, costa distinsion a aparten al davzin '''Mont Shipton''' (anviron 2.469-2.580 méter), ch'a l'é stàit pijà për ël Mont Darwin. Ël Mont Darwin midem a l'é stàit scalà për la prima vira dël 1970 da na spedission ëd set alpinista: M. Andrews, N. Banks, M. Taylor, P. Radcliffe, P. James, N. Bennett e R. Heffernan. == Anliure == * [[Cile]] * [[Tèra dël Feu]] {{Fin}} [[Categorìa:Geografìa dël Cile]] [[Categorìa:Montagne]] ozjxpilp5z6z40x5zda1b739xailbge 888315 888314 2026-05-31T14:11:55Z Dragonòt 19 888315 wikitext text/x-wiki {{Prinsipi}} [[Figura:Alpineglow_in_Bahia_Pia.jpg|thumb|Mont Darwin]] Ël '''Mont Darwin''' (an [[lenga spagneula|spagneul]]: ''Monte Darwin'') a l'é na montagna ëd [[Cile]] àuta 2.438 méter (7.999 pé). A l'é situà ant la Cordiliera Darwin, ël segment pì meridional dla cordiliera andin-a, ant la Region ëd Magelan e 'd l'Antàrtide Cilen-a. Ël Mont Darwin as treuva ant la part sud-ossidental ëd l'ìsola Granda dla Tèra dël Feu, a nòrd dël Canal ëd Beagle. A fà part dël Parch Nassional Albert de Agostini. Për un longh perìod, ël Mont Darwin a l'é stàit considerà la sima pì àuta dl'arsipélagh dla Tèra dël Feu. Contut, costa distinsion a aparten al davzin '''Mont Shipton''' (anviron 2.469-2.580 méter), ch'a l'é stàit pijà për ël Mont Darwin. Ël Mont Darwin midem a l'é stàit scalà për la prima vira dël 1970 da na spedission ëd set alpinista: M. Andrews, N. Banks, M. Taylor, P. Radcliffe, P. James, N. Bennett e R. Heffernan. == Anliure == * [[Cile]] * [[Tèra dël Feu]] {{Fin}} [[Categorìa:Geografìa dël Cile]] [[Categorìa:Montagne]] d9jpf2ww2czzgis9snguo2hpgcww2k3 0 46545 888316 741338 2026-05-31T20:03:17Z Dragonòt 19 888316 wikitext text/x-wiki {{Prinsipi}} Na '''similarità''' (an [[lenga italian-a|italian]] ''similitudine'') a l'é na [[fonsion|trasformassion]] dël pian (o dlë spassi) ch'a conserva ij rapòrt antra le distanse. An d'àutre paròle, si ''A'' e ''B'' a son doi pont, e ''f'' a l'é na similarità, l'arpòrt <math>\frac{d(f(A),f(B))}{d(A,B)}</math> a l'é '''costant''' ( ''k > 0'', ciamà rapòrt ëd similarità). La similarità a l'é l'union ëd n'omotetìa e d'isometrìa. == Definission== Na similarità ''f'' a l'é na trasformassion geométrica dël pian (o dlë spassi) ch'a manda na figura an n'àutra, conservand la forma (j'àngoj), ma nen le dimension. Ij pont ëd la figura imàgine a son otnù da coj dla figura original për mojen ëd na combinassion: * '''Rotassion''' antorna a 'n pont; * '''Traslassion'''; * '''Riflession''' (specc); * '''Omotetìa'''. Dle vire la similarità a l'é definìa com na composission d'omotetìa e d'isometrìa. == Rapòrt ëd similarità == S'as treuva n'omotetìa ëd rapòrt ''k'', la longhëssa a ven multiplicà për ''k'' e l'area moltiplicà për ''k²''. S'k = 1, la similarità a l'é n'isometrìa. {{Fin}} [[Categorìa:Geometrìa]] 6kskg5xqbtnvt90820gh950gnlu9h8t 888317 888316 2026-05-31T20:04:25Z Dragonòt 19 888317 wikitext text/x-wiki {{Prinsipi}} [[Figura:SimilitudeL.svg|thumb|Figura similar]] Na '''similarità''' (an [[lenga italian-a|italian]] ''similitudine'') a l'é na [[fonsion|trasformassion]] dël pian (o dlë spassi) ch'a conserva ij rapòrt antra le distanse. An d'àutre paròle, si ''A'' e ''B'' a son doi pont, e ''f'' a l'é na similarità, l'arpòrt <math>\frac{d(f(A),f(B))}{d(A,B)}</math> a l'é '''costant''' ( ''k > 0'', ciamà rapòrt ëd similarità). La similarità a l'é l'union ëd n'omotetìa e d'isometrìa. == Definission== Na similarità ''f'' a l'é na trasformassion geométrica dël pian (o dlë spassi) ch'a manda na figura an n'àutra, conservand la forma (j'àngoj), ma nen le dimension. Ij pont ëd la figura imàgine a son otnù da coj dla figura original për mojen ëd na combinassion: * '''Rotassion''' antorna a 'n pont; * '''Traslassion'''; * '''Riflession''' (specc); * '''Omotetìa'''. Dle vire la similarità a l'é definìa com na composission d'omotetìa e d'isometrìa. == Rapòrt ëd similarità == S'as treuva n'omotetìa ëd rapòrt ''k'', la longhëssa a ven multiplicà për ''k'' e l'area moltiplicà për ''k²''. S'k = 1, la similarità a l'é n'isometrìa. {{Fin}} [[Categorìa:Geometrìa]] kp75n8l2veh2k77zb044tkhknxhjxdc 0 49437 888320 743581 2026-05-31T20:32:58Z Dragonòt 19 888320 wikitext text/x-wiki {{Prinsipi}} '''Pìndar''' (an grech: Πίνδαρος, ''Píndaros''; 518 aGC – 438 aGC) a l'é stàit un poeta grech, considerà ël pì grand esponent dla lìrica coral e un dij neuv poeta lìrich canònich dla [[Grecia]] antica. Quintilian a lo definìa "dë 'd longh ël pì grand dij poeta lìrich, për soa magnificensa ispirà". == Biografìa == Pìndar a l'era nassù dël 518 aGC (o dël 522) a Cinosefale, un vilagi davzin a Tebe, an Beòssia, da na famija nòbil. A l'ha compì sò aprentagi poétich a [[Atene]] andoa a l'é stàit anlev dël poeta Laso d'Ermion. Sò prim componiment atestà a l'é la ''Pìtica X'', scrivùa dël 498 aGC për un giovo dla dinastìa dj'Alevad ëd Tessaja. A l'é stàit un poeta itinerant, an viagiand për tut ël mond grech e vivend a le cort ëd sovran e famije potent, dzortut an [[Siracusa]] (dal tirann Ieron) e an [[Agrigent]] (dal tirann Teron). Ambelessì a l'ha ancontrà ij sò rival Simònide e Bachìlide. A l'é mòrt dël 438 aGC a Argh. == Euvre == L'euvra ëd Pìndar a l'é stàita arcujìa an 17 lìber dai filòlogh alessandrin (an particolar da Aristofan ëd Bisansi), dividùa për géner: imn, pean, ditiramb, prosòdi, parteni, iporchema, encomi, tren e epinissi. A son rivane mach antregh ij quatr lìber dj''''epinissi''' (''Olìmpiche'', ''Pìtiche'', ''Nèmee'', ''Ìstmiche''), visadì ij càntich për ij vincitor dle competission atlétiche pan-eléniche (Gieugh Olìmpich, Gieugh Pìtich, Gieugh Nème e Gieugh Ìstmich). == Stil e amportansa == La poesìa ëd Pìndar a l'é avosà për l'ardità dle metàfora, la concision dël lengagi e ij trat ëd fantasìa ch'a l'han daje l'agetiv "vòl pindàrich". Sò pensé a s'ispira a l'ética aristocràtica: la virtù (''areté'') a l'é in-nàita, trasmëtùa për [[sangh]] e stirp, nen otnìbil con l'esercissi. Sò epinissi a son organisà antorn a tre part: * '''Elogi''' dël vincitor e 'd soa famija * '''Mit''' (generalment al sénter) colegà a la stirp dël vincitor o a sò pais d'orìgin * '''Gnòme''' (màssima moral) ch'a dà na meditassion pì ancreusa an sl'esistensa uman-a. A l'é stàit apressià da [[Johann Wolfgang von Goethe|Goethe]], [[Ugo Foscolo|Foscolo]], [[Giacomo Leopardi|Leopardi]] e [[Hölderlin]] (ch'a l'ha traduvù tute le Pìtiche e part dle Olìmpiche). {{Fin}} [[Categorìa:Literatura greca]] [[Categorìa:Poeta|Pindar]] foewhctr8r7cjzd8mprww6mj1agnsat 888321 888320 2026-05-31T20:33:56Z Dragonòt 19 888321 wikitext text/x-wiki {{Prinsipi}} [[Figura:Bust_of_Pindar.jpg|thumb|Bust ëd Pìndar]] '''Pìndar''' (an grech: Πίνδαρος, ''Píndaros''; 518 aGC – 438 aGC) a l'é stàit un poeta grech, considerà ël pì grand esponent dla lìrica coral e un dij neuv poeta lìrich canònich dla [[Grecia]] antica. Quintilian a lo definìa "dë 'd longh ël pì grand dij poeta lìrich, për soa magnificensa ispirà". == Biografìa == Pìndar a l'era nassù dël 518 aGC (o dël 522) a Cinosefale, un vilagi davzin a Tebe, an Beòssia, da na famija nòbil. A l'ha compì sò aprentagi poétich a [[Atene]] andoa a l'é stàit anlev dël poeta Laso d'Ermion. Sò prim componiment atestà a l'é la ''Pìtica X'', scrivùa dël 498 aGC për un giovo dla dinastìa dj'Alevad ëd Tessaja. A l'é stàit un poeta itinerant, an viagiand për tut ël mond grech e vivend a le cort ëd sovran e famije potent, dzortut an [[Siracusa]] (dal tirann Ieron) e an [[Agrigent]] (dal tirann Teron). Ambelessì a l'ha ancontrà ij sò rival Simònide e Bachìlide. A l'é mòrt dël 438 aGC a Argh. == Euvre == L'euvra ëd Pìndar a l'é stàita arcujìa an 17 lìber dai filòlogh alessandrin (an particolar da Aristofan ëd Bisansi), dividùa për géner: imn, pean, ditiramb, prosòdi, parteni, iporchema, encomi, tren e epinissi. A son rivane mach antregh ij quatr lìber dj''''epinissi''' (''Olìmpiche'', ''Pìtiche'', ''Nèmee'', ''Ìstmiche''), visadì ij càntich për ij vincitor dle competission atlétiche pan-eléniche (Gieugh Olìmpich, Gieugh Pìtich, Gieugh Nème e Gieugh Ìstmich). == Stil e amportansa == La poesìa ëd Pìndar a l'é avosà për l'ardità dle metàfora, la concision dël lengagi e ij trat ëd fantasìa ch'a l'han daje l'agetiv "vòl pindàrich". Sò pensé a s'ispira a l'ética aristocràtica: la virtù (''areté'') a l'é in-nàita, trasmëtùa për [[sangh]] e stirp, nen otnìbil con l'esercissi. Sò epinissi a son organisà antorn a tre part: * '''Elogi''' dël vincitor e 'd soa famija * '''Mit''' (generalment al sénter) colegà a la stirp dël vincitor o a sò pais d'orìgin * '''Gnòme''' (màssima moral) ch'a dà na meditassion pì ancreusa an sl'esistensa uman-a. A l'é stàit apressià da [[Johann Wolfgang von Goethe|Goethe]], [[Ugo Foscolo|Foscolo]], [[Giacomo Leopardi|Leopardi]] e [[Hölderlin]] (ch'a l'ha traduvù tute le Pìtiche e part dle Olìmpiche). {{Fin}} [[Categorìa:Literatura greca]] [[Categorìa:Poeta|Pindar]] 8rhur1d5lj4odmleddxy4yis9ayjx2j 0 61142 888322 618214 2026-05-31T20:39:17Z Dragonòt 19 888322 wikitext text/x-wiki {{Prinsipi}} '''Hagiwara Teisuke''' (萩原 禎助, nassù dël 1828 a Kōzuke, an [[Giapon]] — mòrt dël [[1909]]) a l'é stàit un matemàtich e '''wasanka''' (matemàtich ëd la scòla tradissional giaponèisa), ativ durant ël Perìod Edo. A l'era 'n '''paisan''' an condission modeste. A l'ha ancaminà a studié la matemàtica dël 1851 (a 23 agn), an marciand a pé për anviron '''16 km''' (10 mija) la neuit prima dle feste për rivé a la ca 'd sò magìster, '''Saitō Gigi''' (fieul ëd '''Saitō Gichō'''). A l'é stàit sopranominà "geni ràir" dai sò contemporani. == Euvre prinsipaj == * '''''Sanpō Hōenkan''''' (算法方圓鑒, 1862): euvra ch'a studia la catenaria e la locus dël pont ëd contat antra na [[sfera]] e un pian. * '''''Sanpō Enri Shiron''''' (算法圓理私論, 1866): anté ch'a coregg ij dàit ëd 34 problema publicà an 22 euvre precedente (dal 1769 a sò temp) an sj'arzultà dël ''yenri'' (sìrcol). * '''''Yenri San'yō''''' (円理算要, 1878): conclusion dij sò studi superior dël ''yenri''. * '''''Reikan Sanpō''''' (蠡管算法全, 1910): sò man-scrit publicà dòp mòrt da 'n grup ëd savi. {{Fin}} [[Categorìa:Matemàtich dël 1900]] dp1r7ttrlynrwbyl64kvqiknq6j6uv8 888323 888322 2026-05-31T20:40:16Z Dragonòt 19 888323 wikitext text/x-wiki {{Prinsipi}} [[Figura:Hagiwara_Nobuyoshi.jpg|thumb|Na fòto]] '''Hagiwara Teisuke''' (萩原 禎助, nassù dël 1828 a Kōzuke, an [[Giapon]] — mòrt dël [[1909]]) a l'é stàit un matemàtich e '''wasanka''' (matemàtich ëd la scòla tradissional giaponèisa), ativ durant ël Perìod Edo. A l'era 'n '''paisan''' an condission modeste. A l'ha ancaminà a studié la matemàtica dël 1851 (a 23 agn), an marciand a pé për anviron '''16 km''' (10 mija) la neuit prima dle feste për rivé a la ca 'd sò magìster, '''Saitō Gigi''' (fieul ëd '''Saitō Gichō'''). A l'é stàit sopranominà "geni ràir" dai sò contemporani. == Euvre prinsipaj == * '''''Sanpō Hōenkan''''' (算法方圓鑒, 1862): euvra ch'a studia la catenaria e la locus dël pont ëd contat antra na [[sfera]] e un pian. * '''''Sanpō Enri Shiron''''' (算法圓理私論, 1866): anté ch'a coregg ij dàit ëd 34 problema publicà an 22 euvre precedente (dal 1769 a sò temp) an sj'arzultà dël ''yenri'' (sìrcol). * '''''Yenri San'yō''''' (円理算要, 1878): conclusion dij sò studi superior dël ''yenri''. * '''''Reikan Sanpō''''' (蠡管算法全, 1910): sò man-scrit publicà dòp mòrt da 'n grup ëd savi. {{Fin}} [[Categorìa:Matemàtich dël 1900]] f93vpbkmt39byvjdf9pmneue4sqfy75 0 77742 888324 883431 2026-05-31T20:44:03Z Dragonòt 19 888324 wikitext text/x-wiki {{Prinsipi}} '''Xinguang Sancun''' (an cinèis: 新光三村) a l'é un vilagi ëd 300 abitant ch'as treuva ant la Region Autònoma ëd Mongòlia Anterior, an [[Cin-a]] . Ël nòm a veul dì "Vilage Neuv Lusent N.3". == Geografia == Le coordinà geogràfiche a son 22°31'51"N e 113°7'13"E, con n'elevassion DEM d'anviron 3 méter. As treuva ant na zòna suburban-a o peri-urban-a, con na densità ëd popolassion d'anviron 250 abitant për km². La zòna a l'é caraterisà da 'n clima temperà, con temperadure d'istà ch'a rivo a 25-29°C, e con pòche precipitassion. == Demografìa == La popolassion dël vilagi a l'é d'anviron 300 abitant, conforma a le stime locaj. La moneda dovrà a l'é 'l Yuan Renminbi (CNY) e ël prefiss telefònich a l'é +86. == Anliure == * [[Cin-a]] {{Fin}} [[Categorìa:Geografìa dla Cin-a]] 37aje8xx90gkb9vn9liwqp5bj35mg2c 0 92987 888325 820161 2026-05-31T20:50:27Z Dragonòt 19 888325 wikitext text/x-wiki {{Prinsipi}} '''Amedeo Modigliani''' (nòm complet Amedeo Clemente Modigliani, nassù a Livorn ël 12 ëd luj dël 1884, mòrt a Paris ël 24 ëd gené dël [[1920]]) a l'é stàit un pitor e scultor italian. A l'é conossù për ij sò ritrat e patanù con dle caraterìstiche ùniche: figure slongà, còl longh, euj a màndola sensa ciairin. Sò stil inconfondìbil a l'ha falo dventé un dij pì amportant artista dël Neuvsent. == Biografìa == Modigliani a l'era fieul ëd Flaminio Modigliani, n'òm d'afé, e d'Eugénie Garsin. A l'é chërsù ant na famija ebràica. Da giovo a l'ha studià con Guglielmo Micheli a Livorno, peui a l'Academia dle Bele Art ëd Firense e a l'Academia ëd Bel Art ëd Venessia. Dël 1906 as trasferiss a [[Paris]], andoa a l'é ancontrasse con d'artista com [[Pablo Picasso]] e Constantin Brâncuși. Sò stil a l'é stàit anfluensà da l'art african-a, dal [[cubism]] e dai pitor dël Rinassiment italian (Botticelli, Simone Martini). A l'ha travajà 'dcò com scultor dal [[1909]] al 1914, peui a l'é dedicasse a la pitura. An tuta soa vita a l'ha avù na salute fràgil (a patìa 'd tubercolòsi) e a l'ha vivù ant la miseria, an abusand d'àlcol e droghe. == Mòrt e conseguense == A l'é mòrt ëd meningite tubercular a 35 agn. Soa compagna, Jeanne Hébuterne, incinta dël second fieul, as massa 'l di dòp campand-se da la fnestra. A l'han sotrà Jeanne al simiteri Père-Lachaise mach dël 1930, davzin a Modigliani. == Euvre prinsipaj == Tra ij sò caplavor i arcordoma: ''Jeanne Hébuterne'' (1919), ''Nudo sdraiato'' (1917), ''Ritratto di Paul Guillaume'' (1915), ''La bambina in azzurro'' (1918), ''La belle Drogeristin'' (1918), ''Cariatide'' (1911-1912) e ''Testa'' (1911-1912). Soe euvre a son esponùe ant ij pì important musé dël mond, com ël Museum of Modern Art ëd New York, la Tate Gallery ëd Londra e l'Art Institute ëd Chicago. {{Fin}} [[Categorìa:Pitor|Modigliani, Amedeo]] [[Categorìa:Scultor|Modigliani, Amedeo]] 3r5nwo0mf0mwq8cm3xq26mr7hrhyh6y 888326 888325 2026-05-31T20:51:43Z Dragonòt 19 888326 wikitext text/x-wiki {{Prinsipi}} [[Figura:Amedeo_Modigliani_025.jpg|thumb|Stil ëdd Modigliani]] '''Amedeo Modigliani''' (nòm complet Amedeo Clemente Modigliani, nassù a Livorn ël 12 ëd luj dël 1884, mòrt a Paris ël 24 ëd gené dël [[1920]]) a l'é stàit un pitor e scultor italian. A l'é conossù për ij sò ritrat e patanù con dle caraterìstiche ùniche: figure slongà, còl longh, euj a màndola sensa ciairin. Sò stil inconfondìbil a l'ha falo dventé un dij pì amportant artista dël Neuvsent. == Biografìa == Modigliani a l'era fieul ëd Flaminio Modigliani, n'òm d'afé, e d'Eugénie Garsin. A l'é chërsù ant na famija ebràica. Da giovo a l'ha studià con Guglielmo Micheli a Livorno, peui a l'Academia dle Bele Art ëd Firense e a l'Academia ëd Bel Art ëd Venessia. Dël 1906 as trasferiss a [[Paris]], andoa a l'é ancontrasse con d'artista com [[Pablo Picasso]] e Constantin Brâncuși. Sò stil a l'é stàit anfluensà da l'art african-a, dal [[cubism]] e dai pitor dël Rinassiment italian (Botticelli, Simone Martini). A l'ha travajà 'dcò com scultor dal [[1909]] al 1914, peui a l'é dedicasse a la pitura. An tuta soa vita a l'ha avù na salute fràgil (a patìa 'd tubercolòsi) e a l'ha vivù ant la miseria, an abusand d'àlcol e droghe. == Mòrt e conseguense == A l'é mòrt ëd meningite tubercular a 35 agn. Soa compagna, Jeanne Hébuterne, incinta dël second fieul, as massa 'l di dòp campand-se da la fnestra. A l'han sotrà Jeanne al simiteri Père-Lachaise mach dël 1930, davzin a Modigliani. == Euvre prinsipaj == Tra ij sò caplavor i arcordoma: ''Jeanne Hébuterne'' (1919), ''Nudo sdraiato'' (1917), ''Ritratto di Paul Guillaume'' (1915), ''La bambina in azzurro'' (1918), ''La belle Drogeristin'' (1918), ''Cariatide'' (1911-1912) e ''Testa'' (1911-1912). Soe euvre a son esponùe ant ij pì important musé dël mond, com ël Museum of Modern Art ëd New York, la Tate Gallery ëd Londra e l'Art Institute ëd Chicago. {{Fin}} [[Categorìa:Pitor|Modigliani, Amedeo]] [[Categorìa:Scultor|Modigliani, Amedeo]] p90q7ibs6b49dl97puxedy0dowcyokj 0 94731 888327 828278 2026-06-01T07:00:04Z Dragonòt 19 888327 wikitext text/x-wiki {{Prinsipi}} '''Mimmo Rotella''' (nassù '''Domenico Rotella''' a [[Catanzaro]] ël 7 d'otóber dël 1918, mòrt a [[Milan]] l'8 ëd gené dël [[2006]]) a l'é stàit n'artista, pitor, scultor, poeta e '''décolagist''' italian. A l'é considerà un-a dle figure pi importante dl'art dël dòp-guèra europenga. == Biografìa == Rotella a l'ha studià a l'Academia ëd Bele Art ëd Nàpoli. Dël 1945 as trasferiss a [[Roma]] e a ven an contat con j'avanguardie artìstiche roman-e. Dël 1949 a anventa la '''poesìa epistàltica''' (o fonética), un neologism ch'a mës-cia paròle, son, bësbì e onomatopee. Dël 1951 a vagna na borsa dë studi dla Fulbright Foundation për l'Università dël Kansas City, andoa a sta doi agn e a conòss artist com Claes Oldenburg, Robert Rauschenberg e [[Jackson Pollock]]. Dël 1952 a l'ha na personal a la Rockhill Nelson Gallery ëd Kansas City. Tornà a Roma dël 1953, a l'é na crisi e a chita la pitura. Ant na matinà dël 1953, an Piassa dël Popol, a l'ha soa "'''''iluminassion Zen'''''" dë 'dnans a 'n manifest lacerà. A nass parèj la técnica dël '''''décollage''''' (opòst dël collage): s-cianché ij manifest pùblich e ancoreje an sla tèila. Dël 1961 a aderiss al '''[[Nouveau Réalisme]]''' fondà dal crìtich Pierre Restany. A l'ha esponù ant ij pi important musé dël mond: Museum of Modern Art ëd New York (1961), Guggenheim Museum ëd New York (1994), Centre Pompidou ëd Paris (1996). A l'ha partissipà a la Bienal ëd Venessia dël 1964. A l'é mòrt a Milan l'8 ëd gené dël 2006. == Euvre e técniche == * '''''Décollage''''': manifest publicitari e cinematogràfich s-ciancà e ancolà an sla tèila (es. ''La tigre'', 1962). * '''''Artypò''''': prove dë stampa tipogràfiche (1967-1973). * '''''Frottage''''', '''''effaçage''''', '''''blanks''''', '''''plastiforme''''', '''''sovrapiture'''''. * Serij avosà: '''''Cinecittà''''', le '''''stèile dël cine''''' (Marilyn Monroe), '''''Felliniana''''' (an onor dël cineasta [[Federico Fellini]]). == Arconossiment == Dël 1992 a l'ha arseivù 'l tìtol d'Ufissial dj'Órdin dle Art e dle Litre dal ministr dla cultura fransèis Jack Lang. Dël 2000 a l'ha fondà la '''Fondassion Mimmo Rotella''' a Catanzaro. Soa ca andova a l'é nassù a l'é un musé. Dël 2026 a l'é stàit-ie dedicà na gran retrospetiva a Palass Ducal ëd Genoa. {{Fin}} [[Categorìa:Artista|Rotella, Mimmo]] nqjwxm4ic3o6vcldjjn88e3tis8nskp 888328 888327 2026-06-01T07:01:31Z Dragonòt 19 888328 wikitext text/x-wiki {{Prinsipi}} [[Figura:Mimmo_Rotella,_Pierre_Restany,_Filippo_Panseca.jpg|thumb|Mimmo Rotella, prim a snistra]] '''Mimmo Rotella''' (nassù '''Domenico Rotella''' a [[Catanzaro]] ël 7 d'otóber dël 1918, mòrt a [[Milan]] l'8 ëd gené dël [[2006]]) a l'é stàit n'artista, pitor, scultor, poeta e '''décolagist''' italian. A l'é considerà un-a dle figure pi importante dl'art dël dòp-guèra europenga. == Biografìa == Rotella a l'ha studià a l'Academia ëd Bele Art ëd Nàpoli. Dël 1945 as trasferiss a [[Roma]] e a ven an contat con j'avanguardie artìstiche roman-e. Dël 1949 a anventa la '''poesìa epistàltica''' (o fonética), un neologism ch'a mës-cia paròle, son, bësbì e onomatopee. Dël 1951 a vagna na borsa dë studi dla Fulbright Foundation për l'Università dël Kansas City, andoa a sta doi agn e a conòss artist com Claes Oldenburg, Robert Rauschenberg e [[Jackson Pollock]]. Dël 1952 a l'ha na personal a la Rockhill Nelson Gallery ëd Kansas City. Tornà a Roma dël 1953, a l'é na crisi e a chita la pitura. Ant na matinà dël 1953, an Piassa dël Popol, a l'ha soa "'''''iluminassion Zen'''''" dë 'dnans a 'n manifest lacerà. A nass parèj la técnica dël '''''décollage''''' (opòst dël collage): s-cianché ij manifest pùblich e ancoreje an sla tèila. Dël 1961 a aderiss al '''[[Nouveau Réalisme]]''' fondà dal crìtich Pierre Restany. A l'ha esponù ant ij pi important musé dël mond: Museum of Modern Art ëd New York (1961), Guggenheim Museum ëd New York (1994), Centre Pompidou ëd Paris (1996). A l'ha partissipà a la Bienal ëd Venessia dël 1964. A l'é mòrt a Milan l'8 ëd gené dël 2006. == Euvre e técniche == * '''''Décollage''''': manifest publicitari e cinematogràfich s-ciancà e ancolà an sla tèila (es. ''La tigre'', 1962). * '''''Artypò''''': prove dë stampa tipogràfiche (1967-1973). * '''''Frottage''''', '''''effaçage''''', '''''blanks''''', '''''plastiforme''''', '''''sovrapiture'''''. * Serij avosà: '''''Cinecittà''''', le '''''stèile dël cine''''' (Marilyn Monroe), '''''Felliniana''''' (an onor dël cineasta [[Federico Fellini]]). == Arconossiment == Dël 1992 a l'ha arseivù 'l tìtol d'Ufissial dj'Órdin dle Art e dle Litre dal ministr dla cultura fransèis Jack Lang. Dël 2000 a l'ha fondà la '''Fondassion Mimmo Rotella''' a Catanzaro. Soa ca andova a l'é nassù a l'é un musé. Dël 2026 a l'é stàit-ie dedicà na gran retrospetiva a Palass Ducal ëd Genoa. {{Fin}} [[Categorìa:Artista|Rotella, Mimmo]] 28ndblf1ot2lbnpo3lk7jhu0hscnbf2 0 107313 888318 879758 2026-05-31T20:10:25Z Dragonòt 19 888318 wikitext text/x-wiki [[Figura:SBSP logo.png|miniatura]] '''SpongeBob SquarePants''' (''SpongeBob SquarePants'' an anglèis) a l'é na serie televisiva animà american-a creà da Stephen Hillenburg për Nickelodeon. La serie a l'é ancaminà dël [[1999]] e a l'é ancor an produssion. La stòria a conta j'aventure dël protagonista e dij sò amis ant la sità sota-mar Bikini Bottom. == Stòria == SpongeBob SquarePants a l'é stàita creà da Stephen Hillenburg, un biòlogh marìtim e animator. L'idèja a l'é nàita da ''The Intertidal Zone'', un fumet educativ ch'a l'avìa creà dël [[1989]] për mostré ai sò student la vita sota-mar. Dòp avèj travajà a ''Rocko's Modern Life'', dël [[1996]] a l'ha dësvlupà la serie e dël 1997 a l'ha presentà un pilota a Nickelodeon. Ël prim episòdi a l'é stàit mandà an onda ël 1m ëd magg dël [[1999]] dòp ij Kids' Choice Awards. == Personagi == * '''SpongeBob SquarePants''': na sponga giàuna quadrà ch'a viv sota-mar. A travaja com chef al Krusty Krab. A l'é òtim, energétich e a adora sò travaj. Sò mèj amis a l'é Patrick Star. * '''Patrick Star''': na stèila 'd mar rosà. A l'é bòrgno e mandrion. A viv sota na pera. A l'é 'l mèj amis dë SpongeBob. * '''Squidward Tentacles''': un pòlp bleu e arzant. A l'é vzin e colega dë SpongeBob. * '''Mr. Krabs''': un granch ross avar. A l'é 'l proprietari dël Krusty Krab. Sò ùnich interess a son ij sòld. * '''Plankton''': un copépod verd ch'a tenta 'd robé la riceta segreta dël Krabby Patty për sò ristorant falì, ël Chum Bucket. == Arconossiment == La serie a l'ha vagnà premi com Annie Award e Emmy Award e a l'é stàita nominà për BAFTA. A l'é considerà un-a dle serie animà pì grande 'd tùit ij temp. [[Categorìa: Përsonagi dij carton]] 2e1uvlcrz03fcs80zo0g3j9rrgylqan