Wikipedia pmswiki https://pms.wikipedia.org/wiki/Intrada MediaWiki 1.47.0-wmf.4 first-letter Media Special Discussion Utent Ciaciarade Wikipedia Discussion ant sla Wikipedia Figura Discussion dla figura MediaWiki Discussion dla MediaWiki Stamp Discussion dlë stamp Agiut Discussion ant sl'agiut Categorìa Discussion ant sla categorìa TimedText TimedText talk Modulo Discussioni modulo Evento Discussioni evento 0 5053 888351 11641 2026-06-02T14:58:39Z Dragonòt 19 Dragonòt a l'ha tramudà la pàgina [[Macarromea]] a [[Macarronea]] sensa lassé na ridiression 11641 wikitext text/x-wiki {{Prinsipi}} == Introdussion == Test an latin da l'[[Opera Jocunda]] ëd [[Giovan Giòrs Alion]] '''Macarronea contra macarroneam Bassani'''.<BR> == Test == A l'è antëressanta përché a conserva tante paròle piemontèise latinisà. Për esempi: <BR> ''ASGAYRARE'' = sgairé ; <BR> ''CAVAGNETO'' = cavagnèt ; <BR> ''GROGLIA'' = greuja ; <BR> ''SBARRUARE'' = sbaruvé ; <BR> ''TACONARE'' = taconé ; <BR> etc... == Arferiment bibliogràfich për chi a veul fé dj'arserche pì ancreuse == Gianrenzo P. Clivio - Profilo di storia della letteratura in piemontese {{Fin}} [[Categorìa:Stòria dla literatura piemontèisa|002300]] iasjtv1falpkz7owecogic1e46x0ah4 0 17323 888356 855116 2026-06-03T01:45:52Z InternetArchiveBot 23399 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 888356 wikitext text/x-wiki {{Prinsipi}} [[Figura:Map_of_province_of_Vicenza_(region_Veneto,_Italy).svg|thumb|Localisassion]] La '''Provincia ëd Vicensa''' a l'é an [[Véneto]] e a comprend 121 comun.<br /> A l'ha na surfassa ëd 2.723 km² e a conta 823.914 abitant.<br /> Sò capleugh a l'é [[Vicensa]]. == Geografìa == A confin-a a nòrd e a òvest con ël [[Trentin-Sud Tiròl]] ([[provincia ëd Trent]]), a est con le provinse ëd [[provincia ëd Belun|Belun]] e [[provincia ëd Trevis|Trevis]]), a sud-est con la [[provincia ëd Pàdoa]] e a òvest con la [[provincia ëd Veron-a]]. == Aministrassion == Ël President dla Provincia a l'é Attilio Schneck (dal 28/05/2007). == Anliure esterne == * [https://web.archive.org/web/20200920164015/http://www.provincia.vicenza.it/ Sit istitussional] {{Fin}} [[Categorìa:Véneto]] [[Categorìa:Provinse d'Italia|Vicensa]] jpaw6yxf6sfsuc4n2yzvkv8xm8inzoj 0 19224 888360 56010 2026-06-03T07:04:22Z Dragonòt 19 888360 wikitext text/x-wiki {{Prinsipi}} '''Neuva Aliansa''' (''Nova Alliance'' an danèis) a l'é stàit un [[partì polìtich]] danèis ëd sènter-drita, fondà dël gené dël [[2007]]. A l'é stàit fondà da Gitte Seeberg, Naser Khader e Anders Samuelsen. Sò nòm a l'é stàit ispirà dal partì ''New Alliance'' (Neuva Aliansa) dël canadèis Justin Trudeau. == Ideologìa == Ël partì as definìa "social-liberal" e a l'avìa l'obietiv ëd superé la tradissional division an tra "drita" e "snistra" an sj'argoment dl'economìa, dl'integrasion e dl'ambient. As ësforzava ëd deje spassi a le età pì giovne e a j'imigrà. == Stòria == * '''2007''': Dël 2008, ël partì a l'ha cangià sò nòm an ''Aliansa Liberal'' (''Liberal Alliance''). * '''2009''': Dël 2009, a l'ha otnù pòchi pòst al Folketing (ël parlament danèis). Ij sò leader a son stàit: Naser Khader (2007-2009), Anders Samuelsen (2009-2019). == Elession == A l'ha pijà part a j'elession parlamentar dël 2011, 2015, 2019 e 2022. == Anliure == * [[Partì polìtich]] * [[Danimarca]] {{Fin}} [[Categorìa:Partì polìtich]] 4y3xjyfrh68rx6binizmkiys1sov6m5 888361 888360 2026-06-03T07:05:20Z Dragonòt 19 888361 wikitext text/x-wiki {{Prinsipi}} [[Figura:Logo_of_the_Liberal_Alliance_(Denmark).svg|thumb|Logo]] '''Neuva Aliansa''' (''Nova Alliance'' an danèis) a l'é stàit un [[partì polìtich]] danèis ëd sènter-drita, fondà dël gené dël [[2007]]. A l'é stàit fondà da Gitte Seeberg, Naser Khader e Anders Samuelsen. Sò nòm a l'é stàit ispirà dal partì ''New Alliance'' (Neuva Aliansa) dël canadèis Justin Trudeau. == Ideologìa == Ël partì as definìa "social-liberal" e a l'avìa l'obietiv ëd superé la tradissional division an tra "drita" e "snistra" an sj'argoment dl'economìa, dl'integrasion e dl'ambient. As ësforzava ëd deje spassi a le età pì giovne e a j'imigrà. == Stòria == * '''2007''': Dël 2008, ël partì a l'ha cangià sò nòm an ''Aliansa Liberal'' (''Liberal Alliance''). * '''2009''': Dël 2009, a l'ha otnù pòchi pòst al Folketing (ël parlament danèis). Ij sò leader a son stàit: Naser Khader (2007-2009), Anders Samuelsen (2009-2019). == Elession == A l'ha pijà part a j'elession parlamentar dël 2011, 2015, 2019 e 2022. == Anliure == * [[Partì polìtich]] * [[Danimarca]] {{Fin}} [[Categorìa:Partì polìtich]] tuzcuvzbdp4ojfccm9nt7ktlf94s3kx 0 22915 888357 733755 2026-06-03T02:10:12Z InternetArchiveBot 23399 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 888357 wikitext text/x-wiki {{Prinsipi}} [[Figura:San Giovanni in Marignano-Stemma.png|right|140px]] '''San Giovanni in Marignano''' (''Sin Giàn'' o ''San Zvan'' an [[lenga emilian-romagneula|romagneul]]) a l'é un comun d' 8.524 abitant dl'[[Emilia-Romagna]], an [[provincia ëd Rìmin]]. == Aministrassion == Ël sìndich a l'é Domenico Bianchi (dal 14/06/2004 -second mandà: 2009-). == Anliure esterne == * [https://web.archive.org/web/20080219111808/http://www.comune.san-giovanni-in-marignano.rn.it/ Sit istitussional] {{Fin}} [[Categorìa:Comun dla provincia ëd Rìmin|Sangiovanniinmarignano]] l2zkjiur3iqfu649u59w227ky7bku8x 0 26026 888353 96660 2026-06-02T20:39:46Z Dragonòt 19 888353 wikitext text/x-wiki {{Prinsipi}} '''Tiré ël vin''' (an italian ''travaso'') a l'é l'operassion ch'as fà dòp ël procediment ëd [[fé beuje]] ël most, për separé 'l [[vin]] dai rest vegetaj (la part sòlida). A l'é un-a dle fase pi amportante dl'enologìa e a consist ant ël fé passé 'l vin da un botal o da na vasca a n'àutra, con l'obietiv ëd gavé ij rest e d'ariegé 'l vin. == Técniche == La sernùa dla técnica a dipend dal [[vin]] e da l'efet ch'as veul oten-e. A esist: * '''Tiré an decantassion'' (''travaso per decantazione''): ël vin a l'é trasferì an d'àutri recipient sensa dovré d'utiss. A l'é adat për [[vin]] ordinari. * '''Tiré an pression'' (''travaso con pompa''): as deuvra na pompa për trasferì 'l vin. A l'é pì adat për [[vin]] fin e a përmett ëd gavé ij rest. * '''Tiré con sifon'' (''travaso con sifone''): as deuvra un tub për fé passé ël vin për gravità. A l'é adat për [[vin]] delicà. == Temp ëd tire == Ël prim tiré a ven fàit dòp la fermentassion (7-10 di da la fin dël beuj), për gavé ij rest vegetaj. La frequensa dij tir a dipend dal [[vin]] e da la técnica dovrà. Për ij vin ross, an general as tiro 2-3 vire ant ij prim 6 mèis; për ij vin bianch, as peulo tiré fin a 4-5 vire. Ant l'anvinament, la fërmentassion a peul duré vàire mèis, e 'l prim tir a ven fàit dòp 2-3 mèis. == Amportansa == Tiré ël vin a l'é amportant për: * '''Gavé ij rest''': për evité che 'l vin a pija odor e savor nen volù. * '''Ariegé 'l vin''': për manten-e la limpidità e la stabilità dël vin. * '''Evité l'ossidassion''': për evité che 'l vin a ven-a a contat con l'aria e a peula formesse d'asil. == Anliure == * [[Vin]] * [[Fé beuje]] {{Fin}} [[Categorìa:Travajé ël vin|Tirelvin]] j3xvz2tekf7kn1j6gnjjdb7ith51ioz 888354 888353 2026-06-02T20:40:44Z Dragonòt 19 888354 wikitext text/x-wiki {{Prinsipi}} [[Figura:Ecoulage.jpg|thumb|Tiré 'l vin]] '''Tiré ël vin''' (an italian ''travaso'') a l'é l'operassion ch'as fà dòp ël procediment ëd [[fé beuje]] ël most, për separé 'l [[vin]] dai rest vegetaj (la part sòlida). A l'é un-a dle fase pi amportante dl'enologìa e a consist ant ël fé passé 'l vin da un botal o da na vasca a n'àutra, con l'obietiv ëd gavé ij rest e d'ariegé 'l vin. == Técniche == La sernùa dla técnica a dipend dal [[vin]] e da l'efet ch'as veul oten-e. A esist: * '''Tiré an decantassion'' (''travaso per decantazione''): ël vin a l'é trasferì an d'àutri recipient sensa dovré d'utiss. A l'é adat për [[vin]] ordinari. * '''Tiré an pression'' (''travaso con pompa''): as deuvra na pompa për trasferì 'l vin. A l'é pì adat për [[vin]] fin e a përmett ëd gavé ij rest. * '''Tiré con sifon'' (''travaso con sifone''): as deuvra un tub për fé passé ël vin për gravità. A l'é adat për [[vin]] delicà. == Temp ëd tire == Ël prim tiré a ven fàit dòp la fermentassion (7-10 di da la fin dël beuj), për gavé ij rest vegetaj. La frequensa dij tir a dipend dal [[vin]] e da la técnica dovrà. Për ij vin ross, an general as tiro 2-3 vire ant ij prim 6 mèis; për ij vin bianch, as peulo tiré fin a 4-5 vire. Ant l'anvinament, la fërmentassion a peul duré vàire mèis, e 'l prim tir a ven fàit dòp 2-3 mèis. == Amportansa == Tiré ël vin a l'é amportant për: * '''Gavé ij rest''': për evité che 'l vin a pija odor e savor nen volù. * '''Ariegé 'l vin''': për manten-e la limpidità e la stabilità dël vin. * '''Evité l'ossidassion''': për evité che 'l vin a ven-a a contat con l'aria e a peula formesse d'asil. == Anliure == * [[Vin]] * [[Fé beuje]] {{Fin}} [[Categorìa:Travajé ël vin|Tirelvin]] ow0zxwgsz5mqownari50q8pbt0lfcsj 0 30804 888352 865112 2026-06-02T20:27:21Z Dragonòt 19 888352 wikitext text/x-wiki {{Prinsipi}} [[Figura:Colline novaresi spanna DOC 2013.jpg|thumb]] La '''spana''' a l'é un [[vin]] ross piemontèis, un dij nòm për l'[[uva]] [[nebieul]] ant le '''provinse ëd Nòvara e Vërsèj'''. As diferensa dal nebieul dle Langhe (Bareul e Barbaresch) për sò ''terroir'' pì frèsch e vulcànich, ch'a dà vin pì eleganti e men potent, con sentor ëd [[viòla]], [[fruta]], licorissia e [[trìfola]] . La spana a l'é la base 'd produssion ëd [[vin]] prestigios tanme: * '''[[Gatinera (vin)|Gatinera]]''' (DOCG, an provinsa 'd Vërsèj) * '''[[Ghem (vin)|Ghem]]''' (DOCG, an provinsa 'd Nòvara) * '''[[Boca]]''' e '''[[Brusasch (vin)|Brusasch]]''' (DOC an provinsa 'd Nòvara) * '''[[Sceun (vin)|Sceun]]''' (DOC an provinsa 'd Vërsèj) . Coste denominassion a peulo mës-cé la spana con d'àutre uve autòctone com la '''Vespolina''' e l''''Uva Ràira''' . {{Fin}} [[Categorìa:Nebieuj]] 6aq4iq09wzvt1e6ociad74c6qvpyj89 0 41748 888358 739133 2026-06-03T06:30:53Z Dragonòt 19 888358 wikitext text/x-wiki {{Prinsipi}} '''Monzón''' a l'é 'l capleugh dël [[Cinca Medio]] e dla [[provinsa ëd Huesca]] an [[Spagna|Ëspagna]]. A l'é situà ant la comunità autònoma dl'[[Aragon-a]], a la confluensa dij fium Cinca e Sosa, e a l'ha 18.525 abitant (2025). == Geografìa == La sità as treuva sota la colin-a dël castel d'orìgin àraba, ch'a dòmina ël paisage. Ël fium Cinca, afluent ëd l'[[Ebro]], a l'é 'l pì amportant, mentre ël Sosa a l'ha na portà pì cita. Ansima a cost ùltim as treuva ël '''Sifon dël Sosa''', un viadot për ël Canal d'Aragon-a e Catalògna. == Stòria == Ij prim sign d'ocupassion uman-a a armonto al Neolìtich. Ant l'Età dël Bronz, la zòna a l'era abità da j'Ilerget. Dòp la romanisassion (sécol II a.C.) e la dominassion musulman-a, Monzón a l'é stàita conquistà da Pedro I d'Aragon-a dël 1089. A l'é peui passà sota la protession dij Cavalier Templar dël 1143, ch'a l'han fane un sènter ëd podèj. Ambelessì a l'é stàit educà Giacomo I d'Aragon-a ("Ël Conquistador"). Dal sécol XIII al XVII a l'é stàita sede dle Cort d'Aragon-a. == Leu d'anteresse == * '''Castel Templar''' (Castillo Templario) – fortëssa d'orìgin àraba, peui residensa dij Templar. * '''Cocatedral ëd Santa Maria dël Romeral''' (''Concatedral de Santa María del Romeral'') – dë stil romànich dël sécol XII. * '''Piassa Mayor''' – con ël palass dël Comun, dë stil arnassimental aragonèis. * '''Ca natal ëd Joaquín Costa''' – ancheuj musé. * '''Palass arnassimentaj''' (Casa Zaporta, Palacio dël Fortones, etc.). == Economìa e sport == Monzón a l'é nimportant sènter industrial (petrochìmica) e agrìcol. La sità a l'é avosà për soa tradission sportiva (''Monzón, cuna de deportistas''). A l'é la sità natal dla tenista '''Conchita Martínez''' (vincitris dël Torneo ëd Wimbledon dël 1994) e dël siepista '''Eliseo Martín''' (medaja 'd bronz ai Mondial dël 2003). == Aministrassion == L'alcalde a l'é Isaac Claver Ortigosa (Partì Popolar, dal 2019). La sità a l'é gemelà con [[Muret]] (Fransa) e [[Barslon-a]]. {{Fin}} [[Categorìa:Sità spagneule]] mjyprtnkf7yvn0jnt73u1y2v2xh8ow6 888359 888358 2026-06-03T06:32:25Z Dragonòt 19 888359 wikitext text/x-wiki {{Prinsipi}} [[Figura:Castillo_de_Monzon_(15530066601).jpg|thumb|Ël castel ëd Monzón]] '''Monzón''' a l'é 'l capleugh dël [[Cinca Medio]] e dla [[provinsa ëd Huesca]] an [[Spagna|Ëspagna]]. A l'é situà ant la comunità autònoma dl'[[Aragon-a]], a la confluensa dij fium Cinca e Sosa, e a l'ha 18.525 abitant (2025). == Geografìa == La sità as treuva sota la colin-a dël castel d'orìgin àraba, ch'a dòmina ël paisage. Ël fium Cinca, afluent ëd l'[[Ebro]], a l'é 'l pì amportant, mentre ël Sosa a l'ha na portà pì cita. Ansima a cost ùltim as treuva ël '''Sifon dël Sosa''', un viadot për ël Canal d'Aragon-a e Catalògna. == Stòria == Ij prim sign d'ocupassion uman-a a armonto al Neolìtich. Ant l'Età dël Bronz, la zòna a l'era abità da j'Ilerget. Dòp la romanisassion (sécol II a.C.) e la dominassion musulman-a, Monzón a l'é stàita conquistà da Pedro I d'Aragon-a dël 1089. A l'é peui passà sota la protession dij Cavalier Templar dël 1143, ch'a l'han fane un sènter ëd podèj. Ambelessì a l'é stàit educà Giacomo I d'Aragon-a ("Ël Conquistador"). Dal sécol XIII al XVII a l'é stàita sede dle Cort d'Aragon-a. == Leu d'anteresse == * '''Castel Templar''' (Castillo Templario) – fortëssa d'orìgin àraba, peui residensa dij Templar. * '''Cocatedral ëd Santa Maria dël Romeral''' (''Concatedral de Santa María del Romeral'') – dë stil romànich dël sécol XII. * '''Piassa Mayor''' – con ël palass dël Comun, dë stil arnassimental aragonèis. * '''Ca natal ëd Joaquín Costa''' – ancheuj musé. * '''Palass arnassimentaj''' (Casa Zaporta, Palacio dël Fortones, etc.). == Economìa e sport == Monzón a l'é nimportant sènter industrial (petrochìmica) e agrìcol. La sità a l'é avosà për soa tradission sportiva (''Monzón, cuna de deportistas''). A l'é la sità natal dla tenista '''Conchita Martínez''' (vincitris dël Torneo ëd Wimbledon dël 1994) e dël siepista '''Eliseo Martín''' (medaja 'd bronz ai Mondial dël 2003). == Aministrassion == L'alcalde a l'é Isaac Claver Ortigosa (Partì Popolar, dal 2019). La sità a l'é gemelà con [[Muret]] (Fransa) e [[Barslon-a]]. {{Fin}} [[Categorìa:Sità spagneule]] 0e31law5e95gc8i9yjfc316ipiqzy86 0 59037 888355 819418 2026-06-02T22:16:42Z InternetArchiveBot 23399 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 888355 wikitext text/x-wiki <!--'''Baiona'''--> {{Prinsipi}} {{Info/Comun-a dla Fransa| |nòm = Bayonne |region = Aquitania |dipartiment = Pirené Atlàntich |aira = |autitudin = |latP = | latG = | latM = | latS = |lonP = | lonG = | lonM = | lonS = |popolassion = 42000 |densità = |censiment = |insee = |codpostal = |mapa = |scu = |bandiera = |figura = Bayonne.JPG |legenda = Na vista ëd Baiona. |gentilissi = |website = |nòte = }} '''Bayonne''' a l'é na comun-a fransèisa ant la region aministrativa dl’[[Aquitania]], ant ël [[dipartiment dij Pirené Atlàntich]]. A l'ha 42 mila abitant, scond ël [[censiment]] dël [[1999]]. == Liure == * https://web.archive.org/web/20071222011651/http://www.ville-bayonne.fr/ {{Fin}} [[Categorìa:Comun-e dël dipartiment dij Pirené Atlàntich]] h6dgzveapn1yhx5hq0fpnzq84ffshc6 0 64398 888349 756062 2026-06-02T14:55:23Z Dragonòt 19 888349 wikitext text/x-wiki {{Prinsipi}} Ël '''Mont Rose''' (an italian ''Monte Rose'' o ''Monte delle Rose'', 1.436 méter) a l'é na montagna ëd [[Sicilia]]. A l'é un dle sime pì àute dij Mont Sican e a l'é situà al confin antra le provinse d'[[Agrigent]] e [[Palerm]], ant ij teritòri dij comun ëd [[Bivona]] e [[Palazzo Adriano]]. Da sua sima as gòd d'un panorama ch'a spassia an sle Montagne Sican-e vzin-e, tanme la [[Ròca Busambra]] e 'l Mont Cammarata. A l'é stàit già cità da [[Aristòtil]] e da Plini ël Vej e ant l'antichità a l'era arnomà për soe erbe sarvaje 'me l'orìgan, l'[[anel]], la sarvia, la menta e 'l tim. Sò nòm a ven nen da l'àrab, ma a fà arferiment a le '''rose peonie''' (''Paeonia mascula'') ch'a chërso an sël mont, sensa spin-e e con fior ross-viola. La tradission a conta che ste rose a sio giontà dòp ël passagi ëd Santa Rosalia, fija dël nòbil Sinibaldo, ch'a l'era signor dël mont. == Ambient == Ël Mont Rose a l'é ant ël confin dla '''Riserva Natural dla Val dël Sosio''' (''Riserva naturale della valle del Sosio'') . Ij sò versant a son quatà da bòsch ëd [[rol]] e da rimboschiment ëd conìfere. Soa flora a l'é motobin varià: a-i chërso giacint, agrifeuj, prìmule, anémon e orchidee. La fauna a l'é fàita dzortut da osej migrator tanme la bùbetta e 'l farchèt pelegrin, e da [[mamìfer]] tanme la levr, l'ìstriss, la [[marta]] e 'l gat sarvaj. == Acess == La montagna a l'é acessìbil për mojen ëd na '''mulatera''' ch'a part da [[Prizzi]]. La salita a përmëtt ëd traversé 'd panorami motobin sugestiv. La sima a l'é 'dcò na meta për j'escursionista e a l'é belfé riveje, ëdcò për chi a l'ha nen n'alenament spessìfich . Un '''sistema ripetitor''' (''pala meteorològica'') as treuva davzin a la sima ant ël teritòri 'd Bivona. {{Fin}} [[Categorìa:Montagne|Montrose]] [[Categorìa:Sicilia|Montrose]] i0d08515purbk34ud01yktv0az4wxmj 888350 888349 2026-06-02T14:56:09Z Dragonòt 19 888350 wikitext text/x-wiki {{Prinsipi}} [[Figura:Monterosebivona1.jpg|thumb|Mont Rose]] Ël '''Mont Rose''' (an italian ''Monte Rose'' o ''Monte delle Rose'', 1.436 méter) a l'é na montagna ëd [[Sicilia]]. A l'é un dle sime pì àute dij Mont Sican e a l'é situà al confin antra le provinse d'[[Agrigent]] e [[Palerm]], ant ij teritòri dij comun ëd [[Bivona]] e [[Palazzo Adriano]]. Da sua sima as gòd d'un panorama ch'a spassia an sle Montagne Sican-e vzin-e, tanme la [[Ròca Busambra]] e 'l Mont Cammarata. A l'é stàit già cità da [[Aristòtil]] e da Plini ël Vej e ant l'antichità a l'era arnomà për soe erbe sarvaje 'me l'orìgan, l'[[anel]], la sarvia, la menta e 'l tim. Sò nòm a ven nen da l'àrab, ma a fà arferiment a le '''rose peonie''' (''Paeonia mascula'') ch'a chërso an sël mont, sensa spin-e e con fior ross-viola. La tradission a conta che ste rose a sio giontà dòp ël passagi ëd Santa Rosalia, fija dël nòbil Sinibaldo, ch'a l'era signor dël mont. == Ambient == Ël Mont Rose a l'é ant ël confin dla '''Riserva Natural dla Val dël Sosio''' (''Riserva naturale della valle del Sosio'') . Ij sò versant a son quatà da bòsch ëd [[rol]] e da rimboschiment ëd conìfere. Soa flora a l'é motobin varià: a-i chërso giacint, agrifeuj, prìmule, anémon e orchidee. La fauna a l'é fàita dzortut da osej migrator tanme la bùbetta e 'l farchèt pelegrin, e da [[mamìfer]] tanme la levr, l'ìstriss, la [[marta]] e 'l gat sarvaj. == Acess == La montagna a l'é acessìbil për mojen ëd na '''mulatera''' ch'a part da [[Prizzi]]. La salita a përmëtt ëd traversé 'd panorami motobin sugestiv. La sima a l'é 'dcò na meta për j'escursionista e a l'é belfé riveje, ëdcò për chi a l'ha nen n'alenament spessìfich . Un '''sistema ripetitor''' (''pala meteorològica'') as treuva davzin a la sima ant ël teritòri 'd Bivona. {{Fin}} [[Categorìa:Montagne|Montrose]] [[Categorìa:Sicilia|Montrose]] 2oqrgl2u8xd35n2fev30909bvyzp4jw 0 66710 888364 842740 2026-06-03T09:45:16Z Dragonòt 19 888364 wikitext text/x-wiki {{Prinsipi}} La '''cesa ëd Montmeyan''' (''Église Notre-Dame''), dedicà a la Natività ëd Maria, a l'é n'edifissi religios dël sécol ch'a fa XII ch'as treuva a [[Montmeyan]], ant ël [[dipartiment fransèis|dipartiment]] dël [[Var (dipartiment)|Var]], an [[Fransa]]. A l'é stàita modificà e slargà vàire vire ant ij sécoj. La part pì veja, ch'a armonta al sécol ch'a fa XII, a l'é l'àpside roman-a, ch'a l'é stàita conservà bele che l'edifissi a l'é stàit dël tut virà dël 1881, cand l'antica intrada (ch'a l'era a est) a l'é stàita tramudà a òvest. An costa ocasion, ël cioché quadrà a l'é stàit tirà sù an sël vej àpside e la navà a l'é stàita slongà, gavand la gran pòrta d'intrada e tnisend mach la pòrta lateral. A son ëdcò stàite giontà dle capele lateraj. Dël 1342, l'autar magior a l'é stàit consacrà dal vësco ëd Riez, Geofrè Isnard, ch'a l'ha depositaje na relìchia 'd San Andrea. Costa relìchia a l'é stàita peui trovà e traslà vàire vire, fin-a a l'autar ëd màrmol dël 1864. L'andrinta a conserva d'euvre d'art dël sécol ch'a fa XVIII, dont dij quàder ch'a rafiguro la Vèrgin (un con San Gioann Batista e n'àutr ai pé dla [[cros]]), San Leon, Sant Antòni Abà, Santa Àgata e Sant Alòi. A-i son ëdcò dle statue 'd bòsch (la Vèrgin e ij [[bust]] ëd San Leon e Sant Alòi) e doi relichiari 'd bòsch dorà. La cesa a l'é stàita restaurà dël sécol ch'a fa XVIII e torna recentement. {{Fin}} [[Categorìa:Cese dla Fransa|Montmeyan]] lzklceoq48mq4plqpyywck0a2o80pnt 0 87057 888348 882618 2026-06-02T14:06:38Z Monsù Fume 23391 Gramàtica 888348 wikitext text/x-wiki '''Genghis Khan''', nassù d'antorn al 1162, as conòss pa ël leu precis, miraco vzin al fium Oron, anté a l'era nassù con ël nòm ëd '''Temujin'''. A l'era ël fieul d'un captribù, ch'a l'era stait anvelenà dai nemis, donch, Temujin a l'era cressù an povertà da soa mare, bandonà dal rest dla tribù. Genghis s'era ancaminà a strenze lianse fondò sul mérit e pa sla nobiltà. D'apress d'avèj unì le tribù mòngole e d'avèj fàit le prime conquiste, a l'era stàit ciamà ''Genghis'', visadì ''dominator universal''. A l'avia organisà l'armada an unità decimaj, ploton da 10, 100, 1.000 e 10.000 òm, la forsa ëd sò esercit a l'era l'abilità ëd traversé fin a 100km minca dì. [[Figura:YuanEmperorAlbumGenghisPortrait.jpg|miniatura|321x321px|Pseudoritrat]] D'apress d'avej sodè ël podèj an [[Mongòlia]], a l'ha sogetà i Tanguti, la dinastìa Jin an conquistand [[Pechin]] e l'amper Corasmi an [[Asia]] sentral, an batand n'amper dëstèis dla [[Cin-a]] al [[Mar Caspi]]. A l'avia batì un còdes civil, ciamà Yasa, a soportava tute le religion e a l'avia batì le condission për la pas mongòlica, visadì n'era quand a l'era possibil traversé tut l'amper e la via dla seda sensa sagrin. A soa mòrt ant ël 1227, ël còrp a l'é stàit portà e sotrà an [[Mongòlia]]. Fin adess ël pòst ëd la sipoltura a l'é pa anco' stàit trovà, na legenda a dis che ij sotror a l'avio flambà chicassìa abordè sla strà për storé Genghis Khan. Studi sul DNA fortisso che lë 0,5% dla popolassion mondial e ël 16% dla popolassion asiatica a l'sìo dissendent ëd Genghis Khan. [[Categorìa:Sovran]] g9x043obssw0u56qscui9axtdwbz5t1 0 87769 888362 725015 2026-06-03T09:33:43Z Dragonòt 19 888362 wikitext text/x-wiki {{Prinsipi}} Un '''baron''' (an [[lenga anglèisa|anglèis]]: ''cluster'', an [[lenga fransèisa|fransèis]]: ''amas'') a l'é na partìa dë stèile o ëd galassie tnùe ansema da la gravità. Sòn a l'é l'argoment ëd costa vos. As peul arferisse a: * ''Baron stèilar'': n'ansem dë stèile tnùe ansema da la gravità (es. baron duvert, baron globular). * Baron ëd galassie: n'ansem ëd galassie tnùe ansema da la gravità. * Superbaron ëd galassie: n'ansem ëd baron ëd galassie tnù ansema da la gravità. La paròla a l'é stàita dovrà ant l'astronomìa dël sécol ch'a fa XIX da Franz Xaver von Zach (1754-1832). Chiel-sì a l'é stàit un astrònom ungherèis ch'a l'ha fondà le prime riviste sientìfiche e a l'ha organisà la "Polissìa Celesta" për trové 'n pianeta an tra Mart e Giove . Con costa espression, a l'é passà a la stòria për sò contribù a la arserca dle stèile e dij [[pianeta]]. {{Fin}} [[Categorìa:Astronomìa]] swi9kymtrbrcu8luz1vft6cbqkru7nq 888363 888362 2026-06-03T09:34:41Z Dragonòt 19 888363 wikitext text/x-wiki {{Prinsipi}} [[Figura:New_Hubble_image_of_star_cluster_Messier_15.jpg|thumb|Un baron globular]] Un '''baron''' (an [[lenga anglèisa|anglèis]]: ''cluster'', an [[lenga fransèisa|fransèis]]: ''amas'') a l'é na partìa dë stèile o ëd galassie tnùe ansema da la gravità. Sòn a l'é l'argoment ëd costa vos. As peul arferisse a: * ''Baron stèilar'': n'ansem dë stèile tnùe ansema da la gravità (es. baron duvert, baron globular). * Baron ëd galassie: n'ansem ëd galassie tnùe ansema da la gravità. * Superbaron ëd galassie: n'ansem ëd baron ëd galassie tnù ansema da la gravità. La paròla a l'é stàita dovrà ant l'astronomìa dël sécol ch'a fa XIX da Franz Xaver von Zach (1754-1832). Chiel-sì a l'é stàit un astrònom ungherèis ch'a l'ha fondà le prime riviste sientìfiche e a l'ha organisà la "Polissìa Celesta" për trové 'n pianeta an tra Mart e Giove . Con costa espression, a l'é passà a la stòria për sò contribù a la arserca dle stèile e dij [[pianeta]]. {{Fin}} [[Categorìa:Astronomìa]] f46p9iqo6u5ly1nrbnt7ar9d6bdhd2o