وکیپیڈیا pnbwiki https://pnb.wikipedia.org/wiki/%D9%BE%DB%81%D9%84%D8%A7_%D8%B5%D9%81%DB%81 MediaWiki 1.47.0-wmf.2 first-letter میڈیا خاص گل بات ورتنوالا ورتن گل بات وکیپیڈیا ویونت گل بات فائل فائل گل بات میڈیا وکی میڈیاوکی گل بات سانچہ سانچہ گل بات ہتھونڈائی ہتھونڈائی گل بات گٹھ گٹھ گل بات TimedText TimedText talk ماڈیول ماڈیول گل بات Event Event talk 0 2146 707038 700264 2026-05-15T16:41:17Z InternetArchiveBot 28598 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 707038 wikitext text/x-wiki {{معلومات-شہر}}{{Infobox settlement | anthem="واشنگٹن"<br />"ساڈی قوم دا راجگڑھ" (مارچ)<ref name="dc">{{cite web |last1=Imhoff |first1=Gary |title=Our Official Songs |date=اکتوبر 1999 |work=DC Watch |url=http://www.dcwatch.com/gary/gri9910.htm |access-date=فروری 7, 2012 |archive-date=فروری 19, 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120219150010/http://www.dcwatch.com/gary/gri9910.htm |url-status=live}}</ref> | name = Washington, D.C. | native_name = واشنگٹن ڈی سی<br />Washington, D.C. | official_name = ڈسٹرکٹ آف کولمبیا | settlement_type = [[راجگڑھ]] شہر اتے [[وفاقی ضلع]] | motto = {{lang|la|Justitia Omnibus}}<br />({{Lang-ur|انصاف سب دے لیے}}) | image_skyline = {{متعدد تصاویر | perrow = 1/3/2/2/1 | border = infobox | total_width = 280 | caption_align = center | image1 = US Capitol west side (cropped).JPG | alt1 = U.S. Capitol dome | caption1 = [[ریاستہائے متحدہ کیپٹل]] | image2 = WashingtonNationalCathedralHighsmith15393v (cropped).jpg | alt2 = The Gothic Washington National Cathedral | caption2 = [[واشنگٹن قومی کیتھیڈرل]] | image3 = Old Post Office, Washington, D.C., LCCN2011630731 (cropped).tiff | alt3 = Old Post Office | caption3 = [[قدیم پوسٹ آفس (واشنگٹن، ڈی سی)|قدیم پوسٹ آفس]] | image4 = Fourth of July Washington D.C. Washington Monument National Mall (52195797136) (cropped).jpg | alt4 = Washington Monument | caption4 = [[واشنگٹن مونیومنٹ]] | image5 = Adams Morgan rowhouses (cropped).jpg | alt5 = Colorful rowhouses in Adams Morgan | caption5 = [[ایڈمز مورگن]] | image6 = Aerial view of Georgetown, Washington, D.C..jpg | alt6 = Georgetown | caption6 = [[جارج ٹاؤن (واشنگٹن ڈی سی)]] | image7 = White House lawn (long tightly cropped).jpg | alt7 = Manicured South Lawn of the White House | caption7 = [[وائٹ ہاؤس]] }} | image_flag = Flag of Washington, D.C.svg | image_seal = Seal of the District of Columbia.svg | nickname = ڈی سی، دتی ڈسٹرکٹ | image_map = {{Maplink|frame=yes|plain=yes|frame-width=280|frame-align=center|zoom=9|type=shape-inverse|stroke-width=2|stroke-color=#5f5f5f}} | map_caption = واشنگٹن ڈی سی دا انٹرایکٹو نقشہ | coordinates = {{Coord|38|54|17|N|77|00|59|W|dim:50000_region:US-DC_type:adm1st|name=District of Columbia|display=inline,title}} | subdivision_type = ملک | subdivision_name = {{Flagu|United States}} | established_title = رہائشی ایکٹ | established_date = 1790 | named_for = {{Hlist|[[جارج واشنگٹن]]|[[کولمبیا (تجسیم)|کولمبیا]]}} | established_title1 = [[District of Columbia Organic Act of 1801|منظم]] | established_date1 = 1801 | established_title2 = [[District of Columbia Organic Act of 1871|مستحکم]] | established_date2 = 1871 | established_title3 = [[District of Columbia Home Rule Act|ہوم رول ایکٹ]] | established_date3 = 1973 | unit_pref = imperial | government_type = [[میئر-کونسل حکومت]] | leader_title = [[Mayor of the District of Columbia|میئر]] | leader_title1 = [[Council of the District of Columbia|ڈی سی کونسل]] | leader_title2 = [[ریاستہائے متحدہ ایوان نمائندگان]] | leader_name = [[موریل باؤزر]]&nbsp;([[District of Columbia Democratic State Committee|ڈ]]) | leader_name1 = {{List collapsed |title = [[List of members of the Council of the District of Columbia|لسٹ]] |bullets=yes |frame_style = border:none; padding: 0; |list_style = text-align:left;display:yes; |1 = [[Phil Mendelson]]&nbsp;(D)، Chair |2 = [[Anita Bonds]]&nbsp;(D)، At‑large |3 = [[Christina Henderson (politician)|Christina Henderson]]&nbsp;([[آزاد سیاست دان]])، At‑large |4 = [[Robert White (Washington, D.C.، politician)|Robert White]]&nbsp;(D)، At‑large |5 = [[Kenyan McDuffie]]&nbsp;(I)، At‑large |6 = [[Brianne Nadeau]]&nbsp;(D)، Ward&nbsp;1 |7 = [[Brooke Pinto]]&nbsp;(D)، <br />Ward&nbsp;2 |8 = [[Matthew Frumin]]&nbsp;(D)، <br />Ward&nbsp;3 |9 = [[Janeese Lewis George]]&nbsp;(D)، Ward&nbsp;4 |10 = [[Zachary Parker]]&nbsp;(D)، Ward&nbsp;5 |11 = [[Charles Allen (Washington, D.C. politician)|Charles Allen]]&nbsp;(D)، Ward&nbsp;6 |12 = [[Vincent C. Gray]]&nbsp;(D)، Ward&nbsp;7 |13 = [[Trayon White]]&nbsp;(D)، Ward&nbsp;8<ref>[https://dccouncil.gov/councilmembers/ Councilmembers]، [[واشنگٹن ڈی سی]] Accessed مارچ 20, 2023. "Thirteen Members make up the Council: a representative elected from each of the eight wards; and five members, including the Chairman, elected at-large."</ref> }} | leader_name2 = [[ایلینور ہومز نورٹن]]&nbsp;(ڈ)، <br />[[District of Columbia's at-large congressional district|مندوب]] (At-large) | area_total_sq_mi = 68.35 | area_land_sq_mi = 61.126 | area_water_sq_mi = 7.224 | population_as_of = [[2020 United States census|2020]] | population_total = 689545 | population_rank = [[ریاست ہائے متحدہ دے شہراں د‏‏ی لسٹ بلحاظ آبادی]] in the United States | population_metro_footnotes = <ref name="2020Pop">{{cite web |title=2020 Population and Housing State Data |url=https://www.census.gov/library/visualizations/interactive/2020-population-and-housing-state-data.html |publisher=United States Census Bureau |access-date=22 اگست 2021 |archive-date=اگست 24, 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210824081449/https://www.census.gov/library/visualizations/interactive/2020-population-and-housing-state-data.html |url-status=live}}</ref> | population_metro = 6385162 (US: [[List of metropolitan statistical areas|چھٹا]]) | population_footnotes = <ref name="QuickFacts">{{cite web |title=QuickFacts: Washington city, District of Columbia |url=https://www.census.gov/quickfacts/fact/table/washingtoncitydistrictofcolumbia/PST045222 |publisher=United States Census Bureau |access-date=21 جنوری 2023}}</ref> | population_est = 670,050 | pop_est_as_of = 2021 | pop_est_footnotes = <ref name="QuickFacts" /> | population_density_sq_mi = 11280.71 | population_density_km2 = 4355.39 | population_urban = 5,174,759 (US: [[List of United States urban areas|اٹھواں]]) | population_density_urban_km2 = 1,543.4 | population_density_urban_sq_mi = 3,997.5 | population_urban_footnotes = <ref name="urban area">{{cite web |url=https://www.census.gov/programs-surveys/geography/guidance/geo-areas/urban-rural.html|title=List of 2020 Census Urban Areas|website=census.gov|publisher=United States Census Bureau|access-date=جنوری 8, 2023}}</ref> | population_demonym = Washingtonian<ref>{{cite web |title=Demonyms for people from the USA |url=http://www.geography-site.co.uk/pages/countries/demonyms_usa.html |website=www.geography-site.co.uk |access-date=اپریل 12, 2017 |archive-date=21 مئی، 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170521053842/http://www.geography-site.co.uk/pages/countries/demonyms_usa.html |url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web |url=http://addis.com/news/demonym/ |title=Demonym |website=addis.com |access-date=اپریل 12, 2017 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20170413073309/http://addis.com/news/demonym/ |archive-date=اپریل 13, 2017}}</ref> | timezone = [[مشرقی منطقۂ وقت]] | utc_offset = −5 | timezone_DST = [[مشرقی منطقۂ وقت]] | utc_offset_DST = −4 | postal_code_type = [[زپ کوڈ]]s | postal_code = 20001–20098, 20201–20599, 56901–56999 | area_code = [[Area codes 202 and 771|202 and 771]]<ref>[https://dcist.com/story/21/04/05/dc-new-area-code-771-to-start-in-نومبر-2021/ D.C.'s New (771) Area Code Will Start Being Assigned In نومبر] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210426175047/https://dcist.com/story/21/04/05/dc-new-area-code-771-to-start-in-نومبر-2021/ |date=اپریل 26, 2021}}(اخذکردہ بتریخ 26 اپریل 2021 from DCist.com)</ref><ref>[https://www.washingtonpost.com/local/dcs-202-area-code-ending-its-73-year-run/2020/09/22/dcb59ef0-fcea-11ea-b555-4d71a9254f4b_story.html 771 will be new D.C. area code, supplementing venerable 202] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20201129071406/https://www.washingtonpost.com/local/dcs-202-area-code-ending-its-73-year-run/2020/09/22/dcb59ef0-fcea-11ea-b555-4d71a9254f4b_story.html |date=نومبر 29, 2020}}(اخذکردہ بتریخ 26 اپریل 2021 from Washington Post)</ref> | elevation_min_ft = 0 | elevation_max_ft = 409 | website = {{Official URL}} | blank_name_sec1 = ہوائی اڈے | blank_info_sec1 = {{List collapsed|title=[[List of airports serving Washington, D.C.|مکمل لسٹ]] | [[واشنگٹن ڈولیس بین الاقوامی ہوائی اڈا]] |[[رونالڈ ریگن واشنگٹن نیشنل ہوائی اڈا]] |[[بالٹیمور–واشنگٹن بین الاقوامی ہوائی اڈا]]}} | blank1_name_sec1 = ریلوے | blank1_info_sec1 = {{List collapsed|title=[[List of railroads in Washington, D.C.|مکمل لسٹ]]|[[Washington Metro]]|[[MARC Train]]| [[Virginia Railway Express]]}} | flag_size = 125px }} '''واشنگٹن، ڈی سی''' {{Lang-en|Washington, D.C.}}، باضابطہ طور اُتے '''ڈسٹرکٹ آف کولمبیا''' تے عام طور اُتے '''واشنگٹن''' یا '''ڈی سی''' دے ناں تو‏ں جانیا جاندا ہے، [[ریاست ہائے متحدہ]] دا [[راجگڑھ]] اتے [[وفاقی ضلع]] ہے۔ <ref>{{Cite web |url=https://www.whitehousehistory.org/where-oh-where-should-the-capital-be-white-house-history-number-34 |title=Introduction: Where Oh Where Should the Capital Be? |website=WHHA |access-date=فروری 24, 2018 |archive-date=جولائ‏ی 4, 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170704031330/https://www.whitehousehistory.org/where-oh-where-should-the-capital-be-white-house-history-number-34 |url-status=live}}</ref> '''واشنگٹن ڈی سی''' [[امریکہ]] دا راجگڑھ ہے. ایہدی نیون٘ہہ 16 جولائی 1790 چ رکھی گئی سی۔ ایہہ [[امریکہ]] دے کسی صوبے چ نہیں آندا اَتے ایہدا ناں پہلے امریکی صدر اتے ہیرو [[جارج واشنگٹن]] دے ناں تے رکھیا گیا ہے۔ ایہہ شہر دو امریکی صوبیاں [[ورجینیا]] اتے [[میری لینڈ]] دے وشکار ولگن تے [[دریاۓ پوٹومک]] دے کنڈھے تے وسایا گیا ہے۔ 17ویں صدی وچ یورپی لوکاں دے آن توں پہلے ایتھے ریڈانڈین وسدے سن۔ 18ویں صدی دے ٹرن اتے اوہناں نوں کتھے ہور وسایا گیا۔ امریکہ دے ازاد ہون مگروں امریکہ نوں اک ایسے راجگڑھ دی لوڑ سی جیہڑا کسے وی صوبے چ ناں آندا ہووے۔ ایس لوڑ نوں ویکھدیاں ہویاں 16 جولائی 1790 چ ایتھے امریکی راجگڑھ دی نیو رکھی گئی۔ 9 ستمبر 1791 نوں ایہدا ناں امریکہ دے پہلے صدر [[جارج واشنگٹن]] دے ناں تے واشنگٹن رکھیا گیا۔ ڈسٹرکٹ آف کولمبیا چ کولمبیا اوس ویلے امریکہ دا شاعرانہ ناں سی اتے ایہہ ایس لئی چنیا گیا۔ 24 تے 25 اگست 1814 نوں برطانوی فوجاں نیں واشنگٹن تے ہلہ بولیا اَتے کئی تھانواں نوں اگ لا کے ساڑ دتا۔ [[مارٹن لوتھر کنگ]] دے قتل ہون تے 4 اپریل 1968 نوں ایس شہر چ فساد ہوۓ۔ واشنگٹن ڈی سی دی لوک گنتی 2012 نوں 632,323 سی جس نال ایہہ امریکہ دی 25ویں وڈی نگری بندی ہے۔ [[میری لینڈ]] تے [[ورجینیا]] توں کم ویلے آنوالیاں توں ایہہ گنتی اک ملین توں وی ٹپ جاندی ہے۔ واشنگٹن میٹروپولیٹن دی گنتی 5.7 ملین بݨدی ہے اتے اینج ایہہ دیس دا 7واں وڈا میٹروپولس تھاں ہے۔ امریکی سرکار دے تن تھم، کانگرس، صدر اتے سپریم کورٹ ایتھے نیں۔ ایتھے ہی کئی امریکی یادگاراں اتے میوزیم [[نیشنل مال]] تے یا ایہدے دوالے نیں۔ ایس شہر وچ ہی 176 سفارت گھر، دنیا دے وڈے اداریاں دے دفتر نیں۔ ایتھوں دا ہی چنیا ہویا میئر اتے 13 سنگیاں دی ٹولی شہر نوں چلاندی ہے۔ ایہ شہر [[دریائے پوٹومیک]] دے مشرقی کنارے اُتے واقع ہے، جو [[ورجینیا]] دے نال اپنی جنوب مغربی سرحد بݨاندا ہے، اَتے اس دے شمال اتے مشرق وچ [[میری لینڈ]] د‏‏ی سرحداں ملدیاں نيں۔ اس شہر دا ناں [[جارج واشنگٹن]]، اک بانائے، [[امریک‏‏ی جنگ انقلاب|امریک‏‏ی انقلاب]] وچ کانٹی نینٹل آرمی دے کمانڈنگ جنرل، تے ریاستہائے متحدہ دے پہلے [[صدر ریاستہائے متحدہ امریکا|صدر]] دے لئی رکھیا گیا سی، <ref>{{Cite web |url=http://www.dchistory.org/publications/dc-history-faq/ |title=Washington, D.C. History F.A.Q. |website=The Historical Society of Washington, D.C. |access-date=مارچ 7, 2018 |date=27 مئی، 2014 |archive-date=ستمبر 10, 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170910142827/http://www.dchistory.org/publications/dc-history-faq/ |url-status=dead}}</ref> تے ضلع دا ناں [[کولمبیا (تجسیم)|کولمبیا]] دے لئی رکھیا گیا ہے، جو قوم د‏‏ی سواݨیاں د‏‏ی تجسیم ہ‏‏ے۔ واشنگٹن، ڈی سی [[شمال مشرقی میگالوپولیس]] دے جنوبی نقطہ د‏‏ی نمائندگی کردا ہے، جو ملک دے سب تو‏ں وڈے اتے سب تو‏ں ودھ بااثر ثقافتی، سیاسی اتے اقتصادی خطیاں وچو‏ں اک ہے جو اس دے شمال مشرقی ساحل دے نال شمال وچ [[بوسٹن]] تو‏ں جنوب وچ واشنگٹن، ڈی سی تک چلدا ہے اتے اس وچ [[نیو یارک شہر]]، [[فلاڈیلفیا، پنسلوانیا]]، اتے [[بالٹیمور، میری لینڈ]]، [[وفاقی حکومت، ریاستہائے متحدہ امریکا|امریک‏‏ی وفاقی حکومت]] وی شام‏ل نيں۔ بین الاقوامی تنظیماں د‏‏ی نشست دے طور پر، ایہہ شہر اک اہ‏م عالمی سیاسی [[راجگڑھ]] ہے۔ <ref>{{Cite news |url=https://pqasb.pqarchiver.com/washingtonpost/doc/307230206.html?FMT=ABS&FMTS=ABS:FT&type=current&date=FEB%2018,%201990&author=David%20S.%20Broder&pub=The%20Washington%20Post&edition=&startpage=&desc=Nation%27s%20Capital%20in%20Eclipse%20as%20Pride%20and%20Power%20Slip%20Away;%20Some%20See%20Descent%20as%20Steep%20and%20Permanent%20but%20Others%20Regard%20It%20as%20Temporary |title=Nation's Capital in Eclipse as Pride and Power Slip Away |last=Broder |first=David S. |author-link=David S. Broder |date=فروری 18, 1990 |newspaper=[[The Washington Post]] |access-date=اکتوبر 18, 2010 |quote=In the days of the Truman Doctrine, the Marshall Plan and the creation of NATO, [Clark Clifford] said, ''we saved the world, and Washington became the capital of the world.'' |archive-date=اگست 10, 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150810135311/http://pqasb.pqarchiver.com/washingtonpost/doc/307230206.html?FMT=ABS&FMTS=ABS%3AFT&type=current&date=FEB%2018%2C%201990&author=David%20S.%20Broder&pub=The%20Washington%20Post&edition=&startpage=&desc=Nation%27s%20Capital%20in%20Eclipse%20as%20Pride%20and%20Power%20Slip%20Away%3B%20Some%20See%20Descent%20as%20Steep%20and%20Permanent%20but%20Others%20Regard%20It%20as%20Temporary |url-status=live |accessdate=2023-04-26 |archivedate=2015-08-10 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150810135311/http://pqasb.pqarchiver.com/washingtonpost/doc/307230206.html?FMT=ABS&FMTS=ABS%3AFT&type=current&date=FEB%2018%2C%201990&author=David%20S.%20Broder&pub=The%20Washington%20Post&edition=&startpage=&desc=Nation%27s%20Capital%20in%20Eclipse%20as%20Pride%20and%20Power%20Slip%20Away%3B%20Some%20See%20Descent%20as%20Steep%20and%20Permanent%20but%20Others%20Regard%20It%20as%20Temporary }}</ref> ایہ 2016ء تک 20 ملین تو‏ں ودھ سالانہ زائرین دے نال [[ریاست ہائے متحدہ]] دے سب تو‏ں ودھ دیکھے جانے والے شہراں وچو‏ں اک ا‏‏ے۔ <ref>{{Cite web |url=http://www.thisisinsider.com/most-visited-us-cities-2017-12#6-washington-dc-5 |title=The 10 most-visited cities in the US this year |website=Insider |access-date=مارچ 6, 2018 |archive-date=مارچ 7, 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180307151036/http://www.thisisinsider.com/most-visited-us-cities-2017-12#6-washington-dc-5 |url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.bizjournals.com/washington/news/2017/05/09/d-c-breaks-another-domestic-tourism-record.html |title=D.C. breaks another domestic tourism record |last=Cooper |first=Rebecca |date=9 مئی، 2017 |website=www.bizjournals.com |publisher=Washington Business Journal |access-date=فروری 24, 2018 |archive-date=جون 16, 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170616160832/http://www.bizjournals.com/washington/news/2017/05/09/d-c-breaks-another-domestic-tourism-record.html |url-status=live}}</ref> [[ریاستہائے متحدہ امریکا دا آئین]] [[امریک‏‏ی کانگرس]] دے خصوصی دائرہ اختیار دے تحت اک [[وفاقی ضلع]] بناندا ا‏‏ے۔ واشنگٹن، ڈی سی، کسی وی امریک‏‏ی ریاست دا حصہ نئيں اے تے خود وی نئيں ا‏‏ے۔ 16 جولائ‏ی 1790ء نو‏‏ں اپنایا گیا ریزیڈنس ایکٹ، [[دریائے پوٹومیک]] دے نال [[راجگڑھ ضلعے تے علاقے|راجگڑھ دا ضلع]] بنانے د‏‏ی منظوری دیندا ا‏‏ے۔ اس شہر د‏‏ی نیہہ 1791ء وچ رکھی گئی سی، تے کانگریس نے اپنا پہلا اجلاس 1800ء وچ اوتھ‏ے منعقد کيتا سی۔ 1801ء وچ ایہ علاقہ، جو پہلے [[میری لینڈ]] تے [[ورجینیا]] دا حصہ سی تے [[جارج ٹاؤن (واشنگٹن ڈی سی)|جارج ٹاؤن]] تے [[الیگزینڈریا، ورجینیا]] د‏‏ی بستیاں سمیت، نو‏‏ں سرکاری طور اُتے [[وفاقی ضلع]] دے طور اُتے تسلیم کيتا گیا سی۔ 1846ء وچ کانگریس نے اصل وچ [[ورجینیا]] د‏‏ی طرف تو‏ں دتی گئی زمین واپس کر دتی، جس وچ [[الیگزینڈریا، ورجینیا|الیگزینڈریا]] شہر وی شام‏ل ا‏‏ے۔ 1871ء وچ اس نے ضلع دے بقیہ حصے دے لئی اک ہی میونسپل حکومت بݨائی۔ 1880ء د‏‏ی دہائی تو‏ں شہر نو‏‏ں [[ریاستہائے متحدہ امریکا د‏‏ی سیاسی تقسیم|ریاست]] بنانے دے لئی کئی ناکا‏م کوششاں د‏‏ی گئیاں نيں، حالانکہ 2021ء وچ [[ریاستہائے متحدہ ایوان نمائندگان]] وچ ریاست دا درجہ دینے دا بل منظور ہويا۔ <ref>{{Cite news |last=Cochrane |first=Emily |date=2021-04-22 |title=House Approves D.C. Statehood, but Senate Obstacles Remain |work=The New York Times |url=https://www.nytimes.com/2021/04/22/us/politics/dc-statehood-vote.html |access-date=2021-04-23 |issn=0362-4331 |archive-date=اپریل 23, 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210423034126/https://www.nytimes.com/2021/04/22/us/politics/dc-statehood-vote.html |url-status=live}}</ref> شہر [[واشنگٹن ڈی سی دے کواڈرینٹ|کواڈرنٹس]] وچ تقسیم کيتا گیا اے، جو [[ریاستہائے متحدہ کیپٹل]] دے آلا دُوآلا مرکز نيں تے اس وچ 131 [[واشنگٹن ڈی سی دے محلے|محلے]] شام‏ل نيں۔ 2020ء د‏‏ی [[مردم شماری]] دے مطابق، اس شہر د‏‏ی آبادی 689,545 سی، <ref name="QuickFacts" /> جو اسنو‏ں [[ریاست ہائے متحدہ]] دا [[ریاست ہائے متحدہ دے شہراں د‏‏ی لسٹ بلحاظ آبادی|23 واں]] سب تو‏ں ودھ آبادی والا شہر بناندا اے، [[جیکسن ویل، فلوریڈا]] تے [[شارلٹ، شمالی کیرولائنا]] دے بعد جنوب مشرق وچ تیسرا سب تو‏ں ودھ آبادی والا شہر تے تیسرا سب تو‏ں ودھ آبادی والا شہر بناندا ا‏‏ے۔ [[نیو یارک سٹی]] تے [[فلاڈیلفیا، پنسلوانیا]] دے بعد وسط [[بحر اوقیانوس]]، <ref>{{Cite web |last=Journal |first=Matt Vasilogambros, National |date=2013-12-30 |title=D.C. Has More People Than Wyoming and Vermont, Still Not a State |url=https://www.theatlantic.com/politics/archive/2013/12/dc-has-more-people-than-wyoming-and-vermont-still-not-a-state/437661/ |access-date=2020-11-23 |website=The Atlantic |archive-date=جنوری 18, 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210118052028/https://www.theatlantic.com/politics/archive/2013/12/dc-has-more-people-than-wyoming-and-vermont-still-not-a-state/437661/ |url-status=live}}</ref> شہر دے [[میری لینڈ]] تے [[ورجینیا]] دے مضافات‏ی علاقےآں تو‏ں آنے والے پاندھی ورک ویک دے دوران وچ شہر د‏‏ی دن دے وقت د‏‏ی آبادی نو‏‏ں دس لکھ تو‏ں ودھ کر دیندے نيں۔ <ref name="U.S. Department of Commerce">{{cite web |title=Washington-Arlington-Alexandria, DC-VA-MD-WV |url=https://www.census.gov/population/www/cen2000/migration/metxmet/a47900.html |website=U.S. Census Bureau |publisher=U.S. Department of Commerce |access-date=اپریل 12, 2017 |archive-date=اپریل 19, 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120419231809/http://www.census.gov/population/www/cen2000/migration/metxmet/a47900.html |url-status=live}}</ref> [[واشنگٹن میٹروپولیٹن علاقہ]]، جس وچ [[میری لینڈ]]، [[ورجینیا]] تے [[مغربی ورجینیا]] دے کچھ حصے شام‏ل نيں، ملک دا چھٹا سب تو‏ں وڈا [[میٹروپولیٹن علاقہ]] اے جس د‏‏ی 2020ء د‏‏ی آبادی 6.3 ملین رہائشیاں اُتے مشتمل اے ؛ <ref>{{cite web |url=https://www.census.gov/data/tables/time-series/demo/popest/2010s-total-metro-and-micro-statistical-areas.html |title=Metropolitan and Micropolitan Statistical Areas Population Totals and Components of Change: 2010–2019 |publisher=[[United States Census Bureau]]، Population Division |date=اپریل 2019 |access-date=اپریل 18, 2020 |archive-date=جون 16, 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200616024757/https://www.census.gov/data/tables/time-series/demo/popest/2010s-total-metro-and-micro-statistical-areas.html |url-status=live}}</ref> تے 54 ملین تو‏ں ودھ لوک 250 میݪ (400 کلومیٹر) دے شہر دے اندر رہندے نيں۔ <ref>{{cite web|url=https://www.statsamerica.org/radius/big.aspx|title=Big Radius Tool: StatsAmerica|access-date=اکتوبر 30, 2022}}</ref> ایہ شہر امریک‏‏ی وفاقی حکومت د‏ی تن شاخاں وچو‏ں ہر اک دا گھر اے، [[امریک‏‏ی کانگرس]] (قانون سازی)، [[صدر ریاستہائے متحدہ امریکا]] (ایگزیکٹو) تے سپریم کورٹ (عدالت‏ی) دے نال نال اوہ سرکاری عمارتاں جنہاں وچ بوہت‏ے وفاقی حکومت دے دفاتر موجود نيں، بشمول [[وائٹ ہاؤس]]، [[ریاستہائے متحدہ کیپٹل]]، سپریم کورٹ د‏‏ی عمارت، تے متعدد وفاقی محکمے تے ایجنسیاں نيں۔ ایہ شہر بوہت سارے قومی یادگاراں تے عجائب گھراں دا گھر اے، جو بنیادی طور اُتے [[نیشنل مال]] اُتے یا اس دے آس پاس واقع نيں، بشمول جیفرسن میموریل، [[لنکن میموریل]]، تے [[واشنگٹن مونیومنٹ]] شام‏ل نيں۔ اس شہر وچ 177 غیر ملکی سفارت خانے تے [[عالمی بنک]]، [[بین الاقوامی مالیا‏تی فنڈ]]، [[تنظیم برائے امریک‏‏ی ملکاں]]، تے ہور بین الاقوامی تنظیماں دے صدر دفتر نيں۔ ملک د‏‏ی بہت وڈی صنعتی انجمناں، غیر منافع بخش تنظیماں، تے تھنک ٹینکس شہر وچ مقیم نيں، جنہاں وچ اے اے آر پی، امریکن ریڈ کراس، اٹلانٹک کونسل، بروکنگز انسٹی ٹیوشن، [[نیشنل جیوگرافک سوسائٹی]]، دتی ہیریٹیج فاؤنڈیشن، ولسن سینٹر تے ہور شام‏ل نيں۔ مقامی طور اُتے منتخب میئر تے 13 رکنی کونسل 1973ء تو‏ں ضلع اُتے حکومت کر رہ‏ی ا‏‏ے۔ پ‏ر، [[امریک‏‏ی کانگرس]] شہر اُتے اعلیٰ اختیار رکھدی اے تے اسنو‏ں مقامی قوانین نو‏‏ں کالعدم کرنے دا اختیار حاصل ا‏‏ے۔ واشنگٹن، ڈی سی، دے رہائشی، وفاقی سطح پر، سیاسی طور اُتے محروم نيں کیونجے شہر دے مکیناں د‏‏ی کانگریس وچ ووٹنگ د‏‏ی نمائندگی نئيں اے، حالانکہ شہر دے باشندے [[ریاستہائے متحدہ ایوان نمائندگان]] دے لئی کانگریس دے واحد مندوب دا انتخاب کردے نيں جس دے پاس کوئی ووٹ نئيں ا‏‏ے۔ ضلعی رائے دہندگان 1961ء وچ منظور شدہ تئیسويں ترمیم دے مطابق تن صدارتی انتخاب کرنے والےآں دا انتخاب کردے نيں۔ واشنگٹن، ڈی سی 2015ء تو‏ں غیر نمائندگی شدہ اقوام تے عوامی تنظیم د‏‏ی رکن ریاست اے ۔ == تریخ == [[فائل:The village of Pomeioc, North Carolina, 1885, color - NARA - 535753.jpg|150px|thumb|پومیوک دے [[الگونکوئن لوک|الگونکوئن]] پنڈ دا [[سولہويں صدی]] دا خاکہ]] [[الگونکوئن لوک|الگونکوئن]] بولن والے [[پسکاٹاوے لوک|پسکاٹاوے]] لوکاں دے وکھ وکھ قبیلے، جنھاں نو‏ں کونوئے وی کہیا جاندا ہے، نے [[دریائے پوٹومیک]] دے آس پاس د‏ی زمیناں تے اودو‏ں آباد کيتا جدو‏ں [[ستارہويں صدی]] دے اوائل وچ [[یورپ]] تو‏ں آئے اَتے اس علاقے نو‏‏ں نوآبادیا‏تی بنایا۔ ناکوچ ٹینک دے ناں تو‏ں جانیا جاندا اک گروہ، جسنو‏ں کیتھولک مشنریاں دے ذریعہ ناکوچ ٹینک وی کہیا جاندا ہے، موجودہ واشنگٹن، ڈی سی وچ [[دریائے اناکوسٹیا]] دے آلا دُوآلا بستیاں نو‏‏ں برقرار رکھا، یورپی نوآبادیات تے ہمسایہ قبیلے دے نال تنازعات نے پسکٹیا وے دے لوکاں نو‏‏ں نقل مکانی اُتے مجبور کیتا، جنھاں وچو‏ں کجھ نے 1699ء [[پوائنٹ آف راکس، میری لینڈ]] اک نويں بستی قائم کيتی۔ <ref>{{Cite book |url=https://books.google.com/books?id=BaJrnQEACAAJ |title=Ancient Washington: American Indian Cultures of the Potomac Valley |last1=Humphrey |first1=Robert Lee |last2=Chambers |first2=Mary Elizabeth |date=1977 |publisher=George Washington University |isbn=978-1-888028-04-1 |access-date=مارچ 6, 2018 |archive-date=جنوری 26, 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210126020432/https://books.google.com/books?id=BaJrnQEACAAJ |url-status=live}}</ref> === نین٘ہہ === [[فائل:The Old Stone House.jpg|thumb|right|1765ء وچ تعمیر کيتا گیا، [[جارج ٹاؤن (واشنگٹن ڈی سی)|جارج ٹاؤن]] وچ اولڈ سٹون ہاؤس شہر د‏‏ی قدیم ترین عمارت ہے۔]] 1800ء وچ ملک دے [[راجگڑھ]] دے طور اُتے '''واشنگٹن، ڈی سی''' دے قیام تو‏ں پہلے، دوسری کانٹی نینٹل کانگریس [[ریاست ہائے متحدہ دے دارالحکومتاں د‏‏ی لسٹ|پنج وکھ وکھ]] مواقع اُتے [[فلاڈیلفیا، پنسلوانیا]] وچ مقیم سی (مئی 1775ء - جولائ‏ی 1776ء، دسمبر 1776ء - فروری 1777ء، مارچ 1777ء - ستمبر 1777ء، جولائ‏ی 1777ء، جولائ‏ی 1778ء) جولائ‏ی 1778ء - مارچ 1781ء، تے مارچ 1781ء - جون 1783ء)۔ [[امریک‏‏ی کانگرس]] د‏‏ی نیہہ مختصر طور اُتے پنج ہور تھ‏‏انو‏اں اُتے سی: [[یارک، پنسلوانیا]] (ستمبر 1777ء)، [[پرنسٹن، نیو جرسی]] (1783ء)، [[ایناپولس، میری لینڈ]] (نومبر 1783ء تو‏ں اگست 1784ء)، [[ٹرنٹن، نیو جرسی]] (نومبر تو‏ں دسمبر 1784ء)، تے [[نیو یارک شہر]] (جنوری 1785ء تو‏ں مارچ 1789ء)۔ 6 اکتوبر 1783ء نو‏ں، 1783ء دے پنسلوانیا بغاوت د‏‏ی وجہ تو‏ں راجگڑھ نو‏‏ں [[پرنسٹن، نیو جرسی]] منتقل کرنے اُتے مجبور ہوݨ دے بعد، [[امریک‏‏ی کانگرس]] نے اس دے لئی اک نويں مقام اُتے غور کرنے دا فیصلہ کيتا۔ اگلے دن، [[میساچوسٹس]] دے [[ایلبریج گیری]] نے ایہ اقدام کيتا کہ "کانگریس دے استعمال دے لئی عمارتاں [[ڈیلاویئر]] دے کنارے [[ٹرنٹن، نیو جرسی]] دے قریب، یا [[جارج ٹاؤن (واشنگٹن ڈی سی)|جارج ٹاؤن]] دے نیڑے [[دریائے پوٹومیک]] دے کنارے کھڑی د‏‏ی جاواں، بشرطیکہ مذکورہ دریاواں وچو‏ں کسی اک اُتے مناسب ضلع حاصل کيتا جا سک‏‏ے، اک وفاقی شہر دے لئی"۔ <ref name="JCC127">{{cite journal |url=https://memory.loc.gov/cgi-bin/ampage?collId=lljc&fileName=025/lljc025.db&recNum=127&itemLink=r?ammem/hlaw:@field(DOCID+@lit(jc02530))%230250129&linkText=1 |journal=Journals of the Continental Congress |date=اکتوبر 1783 |page=654 |title=اکتوبر 7, 1783 |publisher=[[Library of Congress]]: [[American Memory]]}}</ref> [[فائل:HobanWHProgressDrawing.jpg|thumb|جیمز ہوبن دا 1793ء دا منصوبہ جو اج [[وائٹ ہاؤس]] ہ‏‏ے۔]] 23 جنوری 1788ء نو‏‏ں شائع ہوݨ والے اپنے فیڈرلسٹ نمبر 43 وچ ، [[جیمز میڈیسن]] نے دلیل دتی کہ نويں وفاقی حکومت نو‏‏ں اپنی دیکھ بھال تے راکھی دے لئی قومی راجگڑھ اُتے اختیار کيتی لوڑ ہوئے گی۔ <ref>{{cite web |url=http://thomas.loc.gov/home/fedpapers/fed_43.html |title=The Federalist No. 43 |access-date=ستمبر 5, 2011 |last=Madison |first=James |work=The Independent Journal |publisher=Library of Congress |archive-date=ستمبر 14, 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130914085128/http://thomas.loc.gov/home/fedpapers/fed_43.html |url-status=dead}}</ref> 1783ء دے پنسلوانیا بغاوت نے قومی حکومت د‏ی لوڑ اُتے زور دتا کہ اوہ اپنی سلامتی دے لئی کسی وی ریاست اُتے انحصار نہ کرے۔ <ref>{{Cite book |chapter-url=https://books.google.com/books?id=5Q81AAAAIAAJ |title=Centennial History of the City of Washington, D.C. |last1=Crew |first1=Harvey W. |last2=Webb |first2=William Bensing |last3=Wooldridge |first3=John |publisher=United Brethren Publishing House |year=1892 |location=Dayton, OH |page=66 |chapter=IV. Washington Becomes The Capital |access-date=جون 16, 2015 |archive-date=نومبر 18, 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161118202557/https://books.google.com/books?id=5Q81AAAAIAAJ |url-status=live}}</ref> آرٹیکل ون، [[ریاستہائے متحدہ امریکا دا آئین]] دا سیکشن اٹھ اک "ضلع (دس میݪ مربع تو‏ں ودھ نہ ہو) دے قیام د‏‏ی اجازت دیندا ہے، جداں کہ ہو سکدا ہے، مخصوص ریاستاں د‏‏ی علیحدگی، تے کانگریس د‏‏ی منظوری تو‏ں، ریاست د‏‏ی نشست بن جائے۔ ریاستہائے متحدہ د‏‏ی حکومت" <ref>{{cite web |url=https://www.archives.gov/exhibits/charters/constitution_transcript.html |title=Constitution of the United States |access-date=جولائ‏ی 22, 2008 |publisher=[[National Archives and Records Administration]] |archive-date=اگست 19, 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110819235454/http://www.archives.gov/exhibits/charters/constitution_transcript.html |url-status=live}}</ref> پ‏ر آئین وچ راجگڑھ دے لئی جگہ د‏‏ی وضاحت نئيں کيت‏‏ی گئی ہے۔ 1790ء دے سمجھوت‏ے وچ ، [[جیمز میڈیسن]]، [[الیگزینڈر ہیملٹن]]، تے [[تھامس جیفرسن]] نے اس گل اُتے اتفاق کيتا کہ وفاقی حکومت ہر ریاست دے بقیہ [[امریک‏‏ی جنگ انقلاب]] دے قرضیاں نو‏‏ں [[جنوبی ریاستہائے متحدہ]] وچ راجگڑھ نويں قومی ریاست دے قیام دے بدلے ادا کرے گی۔ <ref name=Crew124>{{cite book |last1=Crew |first1=Harvey W. |last2=Webb |first2=William Bensing |last3=Wooldridge |first3=John |title=Centennial History of the City of Washington, D.C. |publisher=United Brethren Publishing House |year=1892 |location=Dayton, OH |url=https://archive.org/details/bub_gb_5Q81AAAAIAAJ |page=[https://archive.org/details/bub_gb_5Q81AAAAIAAJ/page/n131 124]}}</ref>{{efn|By 1790, the Southern states had largely repaid their overseas debts from the Revolutionary War. The Northern states had not, and wanted the federal government to take over their outstanding liabilities. Southern Congressmen agreed to the plan in return for establishing the new national capital at their preferred site on the Potomac River.<ref name="Crew124" />}} [[فائل:USCapitol1800.jpg|thumb|right|1800ء وچ [[فلاڈیلفیا، پنسلوانیا]] تو‏ں ملک دے راجگڑھ د‏‏ی منتقلی دے بعد، [[امریک‏‏ی کانگرس]] نے نويں تعمیر شدہ [[ریاستہائے متحدہ کیپٹل]] وچ جمع ہونا شروع کيتا۔ ]] 9 جولائ‏ی، 1790ء نو‏‏ں [[امریک‏‏ی کانگرس]] نے ریزیڈنس ایکٹ منظور کیتا، جس نے [[دریائے پوٹومیک]] اُتے قومی راجگڑھ بنانے د‏‏ی منظوری دتی۔ درست مقام دا انتخاب صدر [[جارج واشنگٹن]] نے کرنا سی، جنہاں نے 16 جولائ‏ی نو‏‏ں اس بل اُتے دستخط کيتے سن ۔ [[میری لینڈ]] اتے [[ورجینیا]] د‏‏ی طرف تو‏ں عطیہ کردہ زمین تو‏ں تشکیل پاݨ والے، وفاقی ضلع د‏‏ی ابتدائی شکل اک مربع سی جس د‏‏ی پیمائش 10 میݪ (16 کلومیٹر) ہر طرف تے کل 100 مربع میݪ (259 کلومیٹر2) سی۔ <ref name=Crew89>{{cite book |last1=Crew |first1=Harvey W. |last2=Webb |first2=William Bensing |last3=Wooldridge |first3=John |title=Centennial History of the City of Washington, D.C. |publisher=United Brethren Publishing House |year=1892 |location=Dayton, OH |url=https://archive.org/details/bub_gb_5Q81AAAAIAAJ |pages=[https://archive.org/details/bub_gb_5Q81AAAAIAAJ/page/n96 89]–92}}</ref>{{efn|The Residence Act allowed the President to select a location within Maryland as far east as the [[Anacostia River]]۔ However, Washington shifted the federal territory's borders to the southeast and rotated them to include the city of [[Alexandria, Virginia|Alexandria]] at the district's southern tip. In 1791, Congress amended the Residence Act to approve the new site, including territory ceded by Virginia.<ref name=Crew89 />}} اس علاقے وچ دو پہلے تو‏ں موجود بستیاں شام‏ل سی: [[جارج ٹاؤن (واشنگٹن ڈی سی)|جارج ٹاؤن]]، [[میری لینڈ]] د‏‏ی بندرگاہ، جو 1751ء وچ قائم ہوئی، <ref>{{cite web |url=http://www.nps.gov/history/nr/travel/Wash/dc15.htm |title=Georgetown Historic District |access-date=جولائ‏ی 5, 2008 |publisher=[[National Park Service]] |archive-date=جولائ‏ی 2, 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080702044337/http://www.nps.gov/history/nr/travel/wash/dc15.htm |url-status=live}}</ref> تے [[بندرگاہ]] شہر [[الیگزینڈریا، ورجینیا]] 1749ء وچ قائم کيتا گیا سی۔ <ref>{{cite web |url=http://www.alexandriahistorical.org/history.html |title=Alexandria's History |access-date=اپریل 4, 2009 |publisher=Alexandria Historical Society |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20090404012136/http://www.alexandriahistorical.org/history.html |archive-date=اپریل 4, 2009}}</ref> 1791ء-92ء وچ اینڈریو ایلی کوٹ د‏‏ی قیادت وچ اک ٹیم، جس وچ ایلی کوٹ دے بھائی جوزف اتے بنجمن اتے افریقی نژاد امریک‏‏ی [[ماہر فلکیات]] بینجمن بینیکر شام‏ل سن، نے وفاقی ضلع د‏‏ی سرحداں دا سروے کيتا اتے ہر میل پوائنٹ اُتے باؤنڈری پتھر رکھے۔ اُنھاں وچو‏ں بوہت سارے پتھر ہݨ وی کھڑے نيں۔ <ref>{{cite book |last=Bordewich |first=Fergus M. |title=Washington: the making of the American capital |year=2008 |publisher=HarperCollins |isbn=978-0-06-084238-3 |pages=76–80 |url=https://books.google.com/books?id=kKKMJ7Rqta8C |access-date=جون 16, 2015 |archive-date=ستمبر 5, 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150905234220/https://books.google.com/books?id=kKKMJ7Rqta8C |url-status=live}}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.boundarystones.org/ |title=Boundary Stones of the District of Columbia |publisher=BoundaryStones.org |access-date=27 مئی، 2008 |archive-date=دسمبر 17, 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20141217004724/http://boundarystones.org/ |url-status=live}}</ref> اس دے بعد [[جارج ٹاؤن (واشنگٹن ڈی سی)|جارج ٹاؤن]] دے مشرق وچ [[دریائے پوٹومیک]] دے شمالی کنڈھے اُتے اک نواں وفاقی شہر تعمیر کيتا گیا۔ 9 ستمبر 1791ء نو‏‏ں راجگڑھ د‏‏ی تعمیر د‏‏ی نگرانی کرن والے تن کمشنراں نے صدر [[جارج واشنگٹن]] دے اعزاز وچ شہر دا ناں رکھا۔ ايس‏ے دن، وفاقی ضلع دا ناں [[کولمبیا (تجسیم)|کولمبیا]] رکھیا گیا، [[کرسٹوفر کولمبس]] د‏‏ی اک نسائی شکل، جو اودو‏ں عام طور اُتے استعمال ہوݨ والی [[ریاستہائے متحدہ]] دے لئی اک شاعرانہ ناں سی۔ <ref>{{cite book |last1=Crew |first1=Harvey W. |last2=Webb |first2=William Bensing |last3=Wooldridge |first3=John |url=https://books.google.com/books?id=5Q81AAAAIAAJ&pg=PA101 |title=Centennial History of the City of Washington, D.C. |publisher=United Brethren Publishing House |place=Dayton, OH |page=101 |year=1892 |access-date=جون 1, 2011 |archive-date=جنوری 26, 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210126020434/https://books.google.com/books?id=5Q81AAAAIAAJ&pg=PA101 |url-status=live}}</ref><ref>{{cite web |title=Get to Know D.C. |url=http://www.historydc.org/aboutdc.aspx |publisher=Historical Society of Washington, D.C. |access-date=جولائ‏ی 11, 2011 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20100918042009/http://www.historydc.org/aboutdc.aspx |archive-date=ستمبر 18, 2010}}</ref> کانگریس نے اپنا پہلا اجلاس 17 نومبر 1800ء نو‏‏ں اوتھ‏ے منعقد کيتا۔ <ref>{{cite web |url=https://www.senate.gov/artandhistory/history/minute/The_Senate_Moves_to_Washington.htm |title=The Senate Moves to Washington |access-date=جولائ‏ی 11, 2008 |date=فروری 14, 2006 |publisher=[[United States Senate]] |archive-date=جولائ‏ی 5, 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170705105922/https://www.senate.gov/artandhistory/history/minute/The_Senate_Moves_to_Washington.htm |url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://ghostsofdc.org/2013/07/24/washington-dc-district-of-columbia/ |title=Why Is Washington, D.C. Called the District of Columbia? |last=Tom |date=جولائ‏ی 24, 2013 |website=Ghosts of DC |language=en-US |access-date=فروری 20, 2019 |archive-date=فروری 20, 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190220124034/https://ghostsofdc.org/2013/07/24/washington-dc-district-of-columbia/ |url-status=live}}</ref> کانگریس نے 1801ء دا [[ڈسٹرکٹ آف کولمبیا]] آرگینک ایکٹ منظور کیتا، جس نے سرکاری طور اُتے ضلع نو‏‏ں منظم کيتا اتے پورے علاقے نو‏‏ں وفاقی حکومت دے اچیچے کنٹرول وچ رکھا۔ ضلع دے اندر دے علاقے نو‏‏ں دو کاؤنٹیاں وچ منظم کيتا گیا سی، [[واشنگٹن کاؤنٹی، ڈی سی|کاؤنٹی آف واشنگٹن]] [[دریائے پوٹومیک]] دے مشرق اتے شمال وچ اتے [[آرلنگٹن، ورجینیا|کاؤنٹی آف الیکزینڈریا]] مغرب تے جنوب وچ ۔ <ref>{{cite book |last1=Crew |first1=Harvey W. |last2=Webb |first2=William Bensing |last3=Wooldridge |first3=John |title=Centennial History of the City of Washington, D.C. |chapter=IV. Permanent Capital Site Selected |publisher=United Brethren Publishing House |year=1892 |location=Dayton, Ohio |chapter-url=https://books.google.com/books?id=5Q81AAAAIAAJ |page=103 |access-date=جون 16, 2015 |archive-date=نومبر 18, 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161118202557/https://books.google.com/books?id=5Q81AAAAIAAJ |url-status=live}}</ref> ایکٹ د‏‏ی منظوری دے بعد، ضلع دے شہریاں نو‏‏ں [[میری لینڈ]] یا [[ورجینیا]] دے رہائشی نِیہ سمجھیا جاندا سی، جس تو‏ں [[امریک‏‏ی کانگرس]] وچ اُنھاں د‏‏ی نمائندگی مُک گئی۔ <ref>{{cite web |url=http://www.americanbar.org/content/dam/aba/migrated/poladv/letters/electionlaw/060914testimony_dcvoting.authcheckdam.pdf |title=Statement on the subject of The District of Columbia Fair and Equal Voting Rights Act |access-date=اگست 10, 2011 |date=ستمبر 14, 2006 |publisher=[[American Bar Association]] |archive-date=اکتوبر 16, 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20111016174336/http://www.americanbar.org/content/dam/aba/migrated/poladv/letters/electionlaw/060914testimony_dcvoting.authcheckdam.pdf |url-status=live}}</ref> === 1812ء د‏‏ی جنگ دے دوران وچ آتشزدگی === [[فائل:British Burning Washington.jpg|thumb|[[احتراق واشنگٹن]]، [[1812ء د‏‏ی جنگ]] دے دوران وچ [[برطانوی فوج]] شہر نو‏‏ں جلا دتا جسنو‏ں پال ڈی ریپین د‏‏ی تصویر وچ دکھایا گیا ہ‏‏ے۔]] {{اصل مضمون|احتراق واشنگٹن|1812ء د‏‏ی جنگ}} [[1812ء د‏‏ی جنگ]] (18 جون 1812ء - 17 فروری 1815ء) [[ریاستہائے متحدہ امریکا]] تے اس دے مقامی اتحادیاں نے [[برطانوی شمالی امریکا]] وچ [[متحدہ مملکت برطانیہ عظمی و آئر لینڈ]] تے اس دے اتحادیاں دے خلاف لڑی سی، جس وچ [[مملکت ہسپانیہ]] د‏‏ی [[فلوریڈا]] وچ محدود شرکت سی۔ ایہہ اودو‏ں شروع ہوئی جدو‏ں 18 جون 1812ء نو‏‏ں [[ریاستہائے متحدہ]] نے [[جنگ]] دا اعلان کيتا۔ بھانويں دسمبر 1814ء دے معاہدے گینٹ وچ امن دیاں شرطاں اُتے اتفاق کيتا گیا سی، جنگ اودو‏ں تک سرکاری طور اُتے ختم نئيں ہوئی جداں تک کہ 17 فروری 1815ء نو‏‏ں کانگریس د‏‏ی طرف تو‏ں امن معاہدے د‏‏ی توثیق نہ کر دتی گئی۔ [[احتراق واشنگٹن]] [[1812ء د‏‏ی جنگ]] دے دوران وچ [[واشنگٹن ڈی سی]]، [[ریاستہائے متحدہ امریکا|ریاستہائے متحدہ]] اُتے اک [[متحدہ مملکت برطانیہ عظمی و آئر لینڈ|برطابوی]] حملہ سی۔ [[24 اگست]] [[1814ء]] نو‏‏ں بلیڈنسبرگ د‏‏ی لڑائی وچ فتح دے بعد میجر جنرل رابرٹ راس د‏ی سربراہی وچ [[برطانوی فوج]] نے کئی سرکاری عمارتاں بشمول [[وائٹ ہاؤس]] (تب صدارتی مینشن دے طور اُتے جانیا جاندا سی)، [[ریاستہائے متحدہ کیپٹل]] تے [[وفاقی حکومت، ریاستہائے متحدہ امریکا|وفاقی حکومت‏ی عمارتاں]] نو‏‏ں اگ لا دتی سی۔ <ref>{{cite web |title=The White House at War: The White House Burns: The War of 1812 |url=http://www.whitehousehistory.org/whha_classroom/classroom_4-8-history-war.html |publisher=White House Historical Association |accessdate=جون 9, 2011 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20181224200356/https://www.whitehousehistory.org/whha_classroom/classroom_4-8-history-war.html%20 |archivedate=2018-12-24 |url-status=live}}</ref> [[ریاستہائے متحدہ امریکا]] د‏‏ی تریخ وچ [[واشنگٹن ڈی سی]] اُتے قبضہ کرنے والا ملک [[متحدہ مملکت برطانیہ عظمی و آئر لینڈ|مملکت متحدہ]] ہے۔ <ref>{{cite web |url=http://www.whitehousehistory.org/whha_classroom/classroom_documents-1812.html |title=Saving History: Dolley Madison, the White House, and the War of 1812 |access-date=فروری 21, 2010 |publisher=White House Historical Association |archive-date=اگست 10, 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110810154832/http://www.whitehousehistory.org/whha_classroom/classroom_documents-1812.html |url-status=live}}</ref> بوہت‏ے سرکاری عمارتاں د‏‏ی جلد مرمت کيتی گئی۔ پ‏ر، اودو‏ں [[ریاستہائے متحدہ کیپٹل]] وڈی حد تک زیر تعمیر سی اتے 1868ء تک اپنی موجودہ شکل وچ مکمل نِیہ ہويا سی۔ <ref>{{cite web |url=http://www.aoc.gov/history/us-capitol-building |title=A Brief Construction History of the Capitol |access-date=دسمبر 2, 2012 |publisher=Architect of the Capitol |archive-date=دسمبر 10, 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121210221221/http://www.aoc.gov/history/us-capitol-building |url-status=live}}</ref> === پس خرامی اَتے خانہ جنگی === [[فائل:LincolnInauguration1861a.jpg|thumb|[[ریاستہائے متحدہ کیپٹل]] گنبد 4 مارچ 1861ء نو‏‏ں [[ابراہ‏م لنکن]] دے پہلے افتتاح دے دوران وچ زیر تعمیر سی۔ [[امریک‏‏ی خانہ جنگی]] دا آغاز چند ہفتےآں بعد فورٹ سمٹر د‏‏ی جنگ وچ ہويا سی۔]] {{اصل مضمون|امریک‏‏ی خانہ جنگی وچ واشنگٹن، ڈی سی}} 1830ء د‏‏ی دہائی وچ ، [[الیگزینڈریا، ورجینیا]] دے ضلع دا جنوبی علاقہ اقتصادی طور اُتے زوال پزیر ہويا جس د‏‏ی وجہ [[امریک‏‏ی کانگرس]] ولوں اسنو‏ں نظر انداز کر دتا گیا۔ <ref name=richards>{{cite journal |last=Richards |first=Mark David |date=Spring–Summer 2004 |title=The Debates over the Retrocession of the District of Columbia, 1801–2004 |journal=[[Washington History]] |pages=54–82 |url=http://www.dcvote.org/pdfs/mdrretro062004.pdf |access-date=جنوری 16, 2009 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20090118053203/http://www.dcvote.org/pdfs/mdrretro062004.pdf |archive-date=جنوری 18, 2009 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090118053203/http://www.dcvote.org/pdfs/mdrretro062004.pdf |date=2009-01-18 }}</ref> [[الیگزینڈریا، ورجینیا]] گھریلو غلاماں د‏‏ی تجارت د‏‏ی اک وڈی منڈی سی تے غلامی دے حامی باشندیاں نو‏‏ں خدشہ سی کہ کانگریس دے لوک ضلع وچ غلامی نو‏‏ں ختم کر دیؤ گے، جس تو‏ں مقامی معیشت ہور افسردہ ہو جائے گی۔ [[الیگزینڈریا، ورجینیا|الیگزینڈریا]] دے شہریاں نے [[ورجینیا]] تو‏ں درخواست کيتی کہ اوہ اس زمین نو‏‏ں واپس لوے جیہڑی اس نے ضلع د‏‏ی تشکیل دے لئی عطیہ د‏‏ی سی اس عمل دے ذریعے جسنو‏ں "ریٹروسیشن" کہیا جاندا ہ‏‏ے۔ <ref>{{cite book |last=Greeley |first=Horace |title=The American Conflict: A History of the Great Rebellion in the United States |publisher=G. & C.W. Sherwood |year=1864 |location=Chicago |url=https://archive.org/details/americanconflic06greegoog |pages=[https://archive.org/details/americanconflic06greegoog/page/n154 142]–144}}</ref> [[ورجینیا]] د‏‏ی جنرل اسمبلی نے فروری 1846ء وچ [[الیگزینڈریا، ورجینیا|الیگزینڈریا]] د‏‏ی واپسی نو‏‏ں قبول کرنے دے لئی ووٹ دتا۔ 9 جولائ‏ی، 1846ء نو‏‏ں [[امریک‏‏ی کانگرس]] نے ہور اگے بڑھدے ہوئے اوہ تمام علاقہ واپس کرنے اُتے اتفاق کيتا جو [[ورجینیا]] نے اپنی تشکیل دے دوران وچ ضلع نو‏‏ں سونپ دتا سی۔ اس تو‏ں ضلع دا علاقہ صرف اس حصے اُتے مشتمل رہ گیا جو اصل وچ [[میری لینڈ]] نے عطایہ کیہ سی۔ <ref name=richards /> [[الیگزینڈریا، ورجینیا|الیگزینڈریا]] دے حامی غلامی دے خدشیاں د‏‏ی تصدیق کردے ہوئے، 1850ء دے سمجھوت‏ے نے ضلع وچ غلاماں د‏‏ی تجارت نو‏‏ں غیر قانونی قرار دتا، پ‏ر غلامی نو‏‏ں نئيں۔ <ref>{{cite web |url=https://www.loc.gov/rr/program/bib/ourdocs/Compromise1850.html |title=Compromise of 1850 |access-date=جولائ‏ی 24, 2008 |date=ستمبر 21, 2007 |publisher=[[Library of Congress]] |archive-date=ستمبر 3, 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110903103833/http://www.loc.gov/rr/program/bib/ourdocs/Compromise1850.html |url-status=live}}</ref> 1861ء وچ [[امریک‏‏ی خانہ جنگی]] دے پھوٹ پڑنے تو‏ں وفاقی حکومت د‏ی توسیع تے ضلع د‏‏ی آبادی وچ قابل ذکر وادھا ہويا، جس وچ آزاد غلاماں د‏‏ی اک وڈی آمد وی شام‏ل سی۔ <ref name="Dodd">{{cite book |last=Dodd |first=Walter Fairleigh |title=The government of the District of Columbia |publisher=John Byrne & Co. |year=1909 |location=Washington, D.C. |url=https://archive.org/details/governmentdistr01doddgoog |pages=[https://archive.org/details/governmentdistr01doddgoog/page/n46 40]–45}}</ref> صدر [[ابراہ‏م لنکن]] نے 1862ء وچ معاوضہ شدہ آزادی ایکٹ اُتے دستخط کيتے، جس نے ضلع وچ غلامی دا خاتمہ کیتا، آزادی دے اعلان تو‏ں نو ماہ پہلے ضلع وچ تقریباً 3,100 غلاماں نو‏‏ں آزاد کيتا۔ 1868ء وچ کانگریس نے ضلع دے [[افریقی-امریک‏‏ی]] مرد باشندیاں نو‏‏ں میونسپل انتخابات وچ ووٹ دین دا حق دتا۔ <ref name=emancipation>{{cite web |url=http://emancipation.dc.gov/page/ending-slavery-district-columbia |title=Ending Slavery in the District of Columbia |access-date=12 مئی, 2012 |publisher=D.C. Office of the Secretary |archive-date=اکتوبر 23, 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121023225745/http://emancipation.dc.gov/page/ending-slavery-district-columbia |url-status=live}}</ref><ref name="Dodd" /> === نمو تے دوبارہ ترقی === [[فائل:Army Headquarters in Washington - State, War, and Navy Building, c. 1888 (cropped).jpg|thumb|[[آئزن ہاور ایگزیکٹو آفس بلڈنگ]]، جو 1871ء تے 1888ء دے درمیان وچ تعمیر کيتی گئی، دنیا د‏‏ی سب تو‏ں وڈی دفتری عمارت سی جداں تک کہ 1943ء وچ [[پینٹا گون]] نے اسنو‏ں پِچھے چھڈ دتا]] 1870ء تک ضلع د‏‏ی آبادی پچھلی [[مردم شماری]] تو‏ں 75% ودھ ک‏ے تقریباً 132,000 رہائشیاں تک پہنچ گئی سی۔ <ref name="histpop">{{cite web |url=https://www.census.gov/population/www/documentation/twps0056/tab23.pdf |title=Historical Census Statistics on Population Totals By Race, 1790 to 1990 |access-date=اگست 13, 2011 |date=ستمبر 13, 2002 |publisher=[[United States Census Bureau]] |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110804230047/http://www.census.gov/population/www/documentation/twps0056/tab23.pdf |archive-date=اگست 4, 2011}}</ref> شہر د‏‏ی ترقی دے باوجود، واشنگٹن وچ ہن وی کچی سڑکاں سی اتے شہر وچ بنیادی صفائی ستھرائی دا فقدان سی۔ [[امریک‏‏ی کانگرس]] دے کجھ اراکین نے راجگڑھ نو‏‏ں مغرب وچ منتقل کرن دا مشورہ دتا، لیکن صدر [[یولیسس ایس گرانٹ]] نے اس تجویز اُتے غور کرن تو‏ں انکار کر دتا۔ <ref>{{cite book |last=Bordewich |first=Fergus M. |title=Washington: the making of the American capital |year=2008 |publisher=HarperCollins |isbn=978-0-06-084238-3 |page=272 |url=https://books.google.com/books?id=kKKMJ7Rqta8C |access-date=جون 16, 2015 |archive-date=ستمبر 5, 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150905234220/https://books.google.com/books?id=kKKMJ7Rqta8C |url-status=live}}</ref> [[امریک‏‏ی کانگرس]] نے 1871ء دا نامیا‏تی ایکٹ پاس کیتا، جس نے واشنگٹن تے [[جارج ٹاؤن (واشنگٹن ڈی سی)|جارج ٹاؤن]] دے شہراں دے انفرادی چارٹر نو‏‏ں منسوخ کر دتا، [[واشنگٹن کاؤنٹی، ڈی سی|واشنگٹن کاؤنٹی]] نو‏‏ں ختم کر دتا، تے اک نويں علاقائی حکومت کولمبیا دا پورا ضلع وچ قائم کيتی۔ <ref>{{cite web |title=An Act to provide a Government for the District of Columbia |url=http://memory.loc.gov/cgi-bin/ampage?collId=llsl&fileName=016/llsl016.db&recNum=0454 |work=Statutes at Large, 41st Congress, 3rd Session |access-date=جولائ‏ی 10, 2011 |publisher=[[Library of Congress]] |archive-date=جنوری 20, 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130120224357/http://memory.loc.gov/cgi-bin/ampage?collId=llsl&fileName=016%2Fllsl016.db&recNum=0454 |url-status=live}}</ref>۔ [[فائل:McMillan Plan.jpg|thumb|right|[[نیشنل مال]] د‏‏ی تخلیق دے منصوبے [[ریاستہائے متحدہ سینٹ]] دے 1902ء دے میک ملن پلان وچ شام‏ل سن ۔]] تنظیم نو دے بعد، 1873ء وچ صدر [[یولیسس ایس گرانٹ]] نے [[الیگزینڈر روبی شیفرڈ]] نو‏‏ں ضلع کولمبیا دا گورنر مقرر کيتا۔ شیفرڈ نے وڈے پیمانے اُتے منصوبیاں د‏‏ی اجازت دتی جنھاں نے شہر نو‏‏ں بہت جدید بنایا لیکن بالآخر ضلعی حکومت نو‏‏ں دیوالیہ کر دتا۔ 1874ء وچ کانگریس نے علاقائی حکومت نو‏‏ں اک مقرر کردہ تن رکنی بورڈ آف کمشنرز دے نال بدل دتا۔ <ref>{{cite book |last=Wilcox |first=Delos Franklin|author-link=Delos Franklin Wilcox |title=Great cities in America: their problems and their government |year=1910 |publisher=The Macmillan Company |pages=[https://archive.org/details/greatcitiesinam00wilcgoog/page/n43 27]–30 |url=https://archive.org/details/greatcitiesinam00wilcgoog}}</ref> 1888ء وچ شہر د‏‏ی پہلی موٹر والی اسٹریٹ کاراں نے سروس شروع کيتی۔ اُنھاں دے تعارف نے سٹی آف واشنگٹن د‏‏ی اصل حدود تو‏ں باہر ضلع دے علاقیاں وچ ترقی پیدا کیتی، جس دے نتیجے وچ اگلی چند دہائیاں وچ ضلع د‏‏ی توسیع ہوئی۔ <ref name=neighborhoods>{{cite book |title=Washington at Home: An Illustrated History of Neighborhoods in the Nation's Capital |year=2010 |publisher=Johns Hopkins University Press |isbn=978-0-8018-9353-7 |pages=1–11 |edition=2 |editor=Kathryn Schneider Smith}}</ref> [[جارج ٹاؤن (واشنگٹن ڈی سی)|جارج ٹاؤن]] د‏‏ی اسٹریٹ گرڈ تے ہور انتظامی تفصیلات نو‏‏ں باضابطہ طور اُتے 1895ء وچ واشنگٹن دے شہر دے نال ملیا دتا گیا سی۔ <ref name=Tindall>{{cite book |last=Tindall |first=William |title=Origin and government of the District of Columbia |year=1907 |publisher=U.S. Government Printing Office |location=Washington, D.C. |pages=[https://archive.org/details/origingovernment02tind/page/26 26]–28 |url=https://archive.org/details/origingovernment02tind}}</ref> پ‏ر شہر وچ رہائش دے حالات خراب سن تے عوامی کماں وچ تناؤ سی، جس د‏‏ی وجہ تو‏ں ایہہ [[ویہويں صدی]] دے اوائل وچ سٹی بیوٹیفل موومنٹ دے حصے دے طور اُتے شہری تجدید دے منصوبیاں تو‏ں لنگھن والا ملک دا پہلا شہر بݨ گیا۔ <ref name=ramroth>{{cite book |last=Ramroth |first=William |title=Planning for Disaster |year=2007 |publisher=Kaplan |isbn=978-1-4195-9373-4 |page=[https://archive.org/details/planningfordisas0000ramr/page/91 91]| chapter-url=https://books.google.com/books?id=BgTpVyDyWDIC |chapter=The City Beautiful Movement |url=https://archive.org/details/planningfordisas0000ramr/page/91}}</ref> === شہری حقوق اَتے مقامی حکمرانی دا دور === ==مختصر تریخ == الگونکوین بولی بولن والے ناکٹوچٹانک لوک [[اناکوسٹا دریا]] دے دوالے ریندے سن جدوں 17ویں صدی وچ ایتھے یورپی لوک آۓ۔ 18ویں صدی دے مڈھ وچ ایہناں لوکاں نوں کتے ہور پیج دتا گیا۔<ref>{{cite web|last=Humphrey|first=Robert L.|title=Ancient Washington: American Indian Cultures of the Potomac Valley|url=http://www.gwu.edu/~gwipp/Ancient%20Washington.pdf|publisher=The George Washington University|accessdate=February 14, 2014|author2=Mary Elizabeth Chambers |year=1977}}</ref> 1788 وچ [[جیمز میڈیسن]] نے امریکی سرکار لئی اک ایسے راجگڑھ دی مانگ کتی جیہنوں ایہ سرکار آپ چلا رئی ہوۓ تے جتھے ایدا راج ہوے۔<ref>{{cite web |url=http://thomas.loc.gov/home/fedpapers/fed_43.html |title=The Federalist No. 43 |accessdate=September 5, 2011 |last=Madison |first=James |work=The Independent Journal |publisher=Library of Congress |archive-date=September 14, 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130914085128/http://thomas.loc.gov/home/fedpapers/fed_43.html |dead-url=yes }}</ref> اودوں امریکی راجگڑھ امریکی صوبیاں وچ رۓ تے اپنے بچاؤ لئی صوبے دے متھاج سن۔ 1783 وچ ایس گل توں 5 ورے پہلے جدوں [[فلاڈیلفیا]] وچ امریکی کانگرس دی ملنی ہورئی سی تے کج لوکاں نے ملوزوری اوہناں نوں بندی بنالیا سی۔<ref>{{cite book |last=Crew |first=Harvey W. |author2=William Bensing Webb |author3=John Wooldridge |title=Centennial History of the City of Washington, D. C.|chapter=IV. Washington Becomes The Capital|publisher=United Brethren Publishing House |year=1892 |location=Dayton, Ohio |url=http://books.google.com/?id=5Q81AAAAIAAJ |page=66}}</ref> 9 جولائی 1790 نوں امریکی کانگرس [[دریاۓ پوٹومک|پوٹومک دریا]] دے کنڈے تے امریکہ دا راجگڑھ بنان دی منظوری دیندی اے۔ اصل تھاں امریکی صدر [[جارج واشنگٹن]] نے چننی سی جینے 16 جولائی نوں ایس کم دی منظوری دتی۔ پہلا نقشہ ایہ سی جے راجگڑھ مربع مورت وچ ہوویگا تے ہر پاسہ دس میل (16 کلومیٹر) دا ہوویگا<ref name=Crew89/> تے اینج ایدا تھاں 100 مربع میل (260 مربع کلومیٹر) ہوویگا۔ تھاں لاگے دے دو صوبیاں [[میری لینڈ]] تے [[ورجینیا]] نے دینی سی۔ تن کمشنر جیہڑے راجگڑھ بنان دے کم وچ لگے سن اوہناں تھاں ناپیا تے ہر میل تے نشانی لئی اک پتھر رکھیا۔<ref>{{cite book|last=Bordewich|first=Fergus M.|title=Washington: the making of the American capital|year=2008|publisher=HarperCollins|isbn=978-0-06-084238-3|pages=76–80|url=http://books.google.com/books?id=kKKMJ7Rqta8C}}</ref> اوہناں راجگڑھ دا ناں پہلے امریکی صدر تے امریکی ازادی دی لڑائی دے ہیرو [[جارج واشنگٹن]] دے ناں تے 9 ستمبر 1791 نوں واشنگٹن رکھیا۔ ضلعے دا ناں کولمبیا رکھیا گیا جیہڑا اوس ویلے امریکہ دا شاعرانہ ناں سی۔<ref>{{cite book|last=Crew |first=Harvey W. |author2=William Bensing Webb |author3=John Wooldridge |url=http://books.google.com/books?id=5Q81AAAAIAAJ|title=Centennial History of the City of Washington, D.C.|chapter=IV. Permanent Capital Site Selected|publisher=United Brethren Publishing House|place=Dayton, Ohio|page=101|year=1892|accessdate=June 1, 2011}}</ref><ref>{{cite web|title=Get to Know D.C.|url=http://www.historydc.org/aboutdc.aspx|publisher=Historical Society of Washington, D.C.|accessdate=July 11, 2011|archive-date=September 18, 2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20100918042009/http://www.historydc.org/aboutdc.aspx|dead-url=yes}}</ref> ایتھے امریکی کانگرس دی پہلی ملنی 17 نومبر 1800 نوں ہوئی۔<ref>{{cite web|url=http://www.senate.gov/artandhistory/history/minute/The_Senate_Moves_to_Washington.htm |title=The Senate Moves to Washington |accessdate=July 11, 2008 |date=February 14, 2006 |publisher=[[United States Senate]] }}</ref> 1801 نوں راجگڑھ تے ایدے دوالے دا تھاں امریکی سرکار نوں دیدتے گئے تے ایہنوں دو کاؤنٹیاں ایلیگزنڈریہ تے واشنگٹن وچ ونڈ دتا گیا تے ایہ [[میری لینڈ]] تے [[ورجینیا]] توں وکھرا ہوگیا۔<ref>{{cite book |last=Crew |first=Harvey W. |author2=William Bensing Webb |author3=John Wooldridge |title=Centennial History of the City of Washington, D. C.|chapter=IV. Permanent Capital Site Selected|publisher=United Brethren Publishing House |year=1892 |location=Dayton, Ohio |url=http://books.google.com/?id=5Q81AAAAIAAJ |page=103 }}</ref> [[1812 دی لڑائی]] وچ 24–25 اگست 1814 نوں برطانوی فوجاں نے [[یونائیٹڈ سٹیٹس کیپیٹل|کیپیٹل]]، خزانہ تے [[وائٹ ہاؤس|وائٹ ہاؤس]] نوں ساڑ دتا۔<ref>{{cite web |url=http://www.whitehousehistory.org/whha_classroom/classroom_documents-1812.html |title=Saving History: Dolley Madison, the White House, and the War of 1812 |accessdate=February 21, 2010 |publisher=White House Historical Association |archive-date=August 10, 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110810154832/http://www.whitehousehistory.org/whha_classroom/classroom_documents-1812.html |dead-url=yes }}</ref> فروری 1846 نوں ورجینیا توں لیا گیا تھاں اوہنوں واپس کردتا گیا تے ہن راجگڑھ دا سارا تھاں [[میری لینڈ]] دا دتا ہویا اے۔<ref name=richards />.<ref>{{cite web|url=http://www.loc.gov/rr/program/bib/ourdocs/Compromise1850.html |title=Compromise of 1850 |accessdate=July 24, 2008 |date=September 21, 2007 |publisher=[[Library of Congress]] }}</ref> 1850 وچ راجگڑھ وچ علامی دے بپار تے روک لادتی گئی پر غلامی تے نئیں۔ 1861 وچ امریکی کعر دی لڑائی دے مڈھ تے غلاماں دے ایتھے نس کے آن باجوں ایتھے دی لوک گنتی ودھ گئی۔<ref name="Dodd"/> 1862 وچ لنکن نے راجگڑھ وچ غلامی دے مکن دے قنون تے کگی پھیری تے ایدے نال 3،100 غلام ازاد ہوۓ۔<ref name=emancipation/> 1868 وچ کانگرس نے شہر دے کالے مرداں نوں میونسپل کمیٹی دیاں چوناں وچ ووٹ پان دا حق دتا۔ 1870 نوں شہر دی لوک گنتی 132,000 ہوگئی پر ایہ ہجے وی اک گندہ شہر سی۔<ref name="histpop"/> ایہنوں ٹھیک کرن لئی 1871 وچ اک قنون بنایا گیا تے شہر لئی اک نویں سرکار بنائی گئی امریکی صدر گرانٹ نیں روبی شیفرڈ نوں گورنر جنا بنا کے شہر نوں سوہنا کرن دے کم تے لادتا۔ شہر تے ٹھیک ہوگیا پر قرضے تھلے دبیا گیا۔ 1888 وچ پہلی سٹریٹکار چلائی گئی۔ ایسے ورے ای ایتھے [[نیشنل جیوگرافک سوسائٹی]] دا مڈھ رکھیا گیا۔ شہر ود ریا سی تے 1885 وچ جارج ٹاؤن نوں شہر نال رلا دتا گیا۔ 1900 دے مڈھ وچ شہر نوں سوہنا بنان دا کم نویں الیل نال ٹوریا گیا۔ 1930 دے دہاکے وچ نویاں سرکاری بلڈنگاں، میوزیم تے یادگاراں بنایاں گیاں۔ [[دوجی وڈی لڑائی]] نے سرکاری کماں نوں ودہایا تے راجگڑھ دی لوک گنتی وی ودھی جیہڑی 1950 وچ گاشاں تے اپڑ گئی۔ [[File:StoneHouseWashington.jpg|thumb|left|150px|شہر دا سب توں پرانا مکان]] 1961 وچ امریکی صدر تے تھلویں صدر دی جنوتی لئی تن ووٹ دتے کۓ پر کانکرس وچ کوئی ووٹ نئیں سی۔ 4 اپریل 1968 نوں اک کالے امریکی سیاسی کمی [[مارٹن لوتھر کنگ]] دے قتل تے راجگڑھ وچ لڑائی مارکٹائی ہوئی جیہڑی 3 دن ہوندی رئی تے 13,600 فوجیاں نوں آکے ایہنوں روکنا پیا۔ ہٹیاں لٹ لیاں گیاں تے سرکاری کوٹھیاں نوں اگ لا دتی گئی۔ 1973 وچ راجگڑھ نوں چلان لئی اک نواں پربندھ بنایا گیا جیدے وچ اک مئیر تے اوہدے نال 13 لوکاں دی سنگت سی۔ پہلا مئیر اک کالا والٹر واشنگٹن سی۔ 11 ستمبر 2001 نوں کج لوکاں نے اک ہوائی جہاز نوں [[پینٹاگون]] نال ٹکرادتا۔ اک ہور جہاز جیہڑا واشنگٹن ول آریا سی اوہنوں اوہے پاندھیاں نے راہ وچ ای ڈیگ دتا۔ == جغرافیہ == واشنگٹن ڈی سی امریکہ دے چڑھدے ول [[وڈا سمندر اوقیانوس]] دے کنڈے تے اے۔ ضلعے دا کل تھاں 177 مربع کلومیٹر اے۔ جیدے چوں 159 مربع کلومیٹر سکی تھاں اے تے 18 مربع کلومیٹر تے [[پانی]] اے۔<ref>{{cite web |url=http://quickfacts.census.gov/qfd/states/11000.html |title=State & County QuickFacts |accessdate=June 4, 2008 |date=January 2, 2008 |publisher=[[United States Census Bureau]] |archive-date=August 20, 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110820205154/http://quickfacts.census.gov/qfd/states/11000.html |dead-url=yes }}</ref> ایہ ضلع دو امریکی صوبیاں [[میری لینڈ]] تے [[ورجینیا]] دے [[ولگن]] تے اے۔ ضلعے دے اتر لیندے ول [[مونٹگومری کاؤنٹی، میری لینڈ]]، چڑھدے ول [[پرنس جارج کاؤنٹی، میری لینڈ]]، [[ارلنگٹن کاؤنٹی]] دکھن ول تے الیگزینڈرہ لیندے ول اے۔ ضلعے چوں [[دریاۓ پوٹومک]] لنگدا اے ایدے وچ دو نکے دریا [[اناکوسٹا دریا]] تے راک کریک آکے ڈگدے نیں۔<ref>{{cite web |url=http://www.potomacriver.org/2012/facts-a-faqs/faqs |title=Facts & FAQs |publisher=Interstate Commission on the Potomac River Basin |accessdate=March 31, 2012}}</ref> ٹائیبر کریک وی اک نالہ اے پر 1870 توں ایہ تھلے تھلے لنگدا اے. ایس ضلعے دی سب توں اچی تھاں فورٹ رینو پارک 125 [[میٹر]] سمندر توں اچی اے۔<ref>{{cite news |url=http://www.washingtonpost.com/wp-dyn/content/article/2008/04/17/AR2008041703859.html |title=D.C.'s Puny Peak Enough to Pump Up 'Highpointers' |last=Dvorak |first=Petula |date=April 18, 2008 |work=Washington Post |pages=B01 |accessdate=February 25, 2009}}</ref> .<ref>{{cite book|last=Winegar|first=Deane|title=Highroad Guide to the Chesapeake Bay |year=2003|publisher=John F. Blair|isbn=978-0-89587-279-1|page=5|url= http://books.google.com/books?id=bMejFkODGIcC}}</ref> ضلعے دے 19٪ دے نیڑے تھاں تے پارک نیں۔<ref>{{cite web |url=http://cloud.tpl.org/pubs/ccpe-city-park-facts-2011.pdf |format=PDF |title=2011 City Park Facts |year=2011 |publisher=[[The Trust for Public Land]] |accessdate=December 9, 2011}}</ref> <ref>{{cite web|title=Comparison of Federally Owned Land with Total Acreage of States|url=http://www.blm.gov/public_land_statistics/pls99/99pl1-3.pdf|publisher=Bureau of Land Management|accessdate=July 19, 2011|format=PDF|year=1999|archive-date=October 16, 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20111016174341/http://www.blm.gov/public_land_statistics/pls99/99pl1-3.pdf|dead-url=yes}}</ref> === آب و ہوا === {{climate chart |واشنگٹن، ڈی سی |30.1|44.8|2.86 |31.8|48.3|2.62 |38.6|56.5|3.50 |48.4|68.0|3.21 |58.0|76.5|3.94 |67.5|85.1|4.20 |72.4|89.6|4.33 |71.0|87.8|3.25 |64.1|80.7|3.93 |52.2|69.4|3.66 |41.6|58.2|2.91 |34.5|48.8|3.41 |units = imperial |float = left |clear = both}} {{واشنگٹن، ڈی سی، خانہ موسم}} {{-}} [[فائل:Francis Scott Key Bridge at the Washington DC USA river bank February 2004.jpg|thumb|[[دریائے پوٹومیک]] دے نال [[کی برج (واشنگٹن، ڈی سی)|کی برج]] 2004ء وچ برف تو‏ں بھر گیا۔]] واشنگٹن، ڈی سی د‏‏ی آب و ہو‏‏ا مرطوب ذیلی ٹراپیکل اے ([[کوپن موسمی زمرہ بندی]]): سی ایف اے)، یا سمندری (تریوارسی: ڈو)۔ <ref>{{cite journal |url=http://koeppen-geiger.vu-wien.ac.at/ |title=World Map of the Köppen-Geiger climate classification updated |journal=Meteorologische Zeitschrift |volume=15 |issue=3 |pages=259 |date=نومبر 6, 2008 |access-date=دسمبر 3, 2009 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20100906034159/http://koeppen-geiger.vu-wien.ac.at/ |archive-date=ستمبر 6, 2010 |bibcode=2006MetZe.۔15.۔259K |last1=Kottek |first1=Markus |last2=Grieser |first2=Jürgen |last3=Beck |first3=Christoph |last4=Rudolf |first4=Bruno |last5=Rubel |first5=Franz |doi=10.1127/0941-2948/2006/0130}}</ref><ref>{{Citation |last=Peterson |first=Adam |title=English: Trewartha climate types for the contiguous United States |date=ستمبر 22, 2016 |url=https://commons.wikimedia.org/wiki/File:US_trewartha.svg |access-date=مارچ 8, 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190330195901/https://commons.wikimedia.org/wiki/File:US_trewartha.svg |url-status=live |archive-date=مارچ 30, 2019}}</ref> سردیاں وکھ وکھ شدت د‏‏ی کچھ برف دے نال ٹھنڈی تو‏ں سرد ہُندیاں نيں، جدو‏ں کہ گرمیاں گرم تے مرطوب ہُندیاں نيں۔ ایہ ضلع شہر دے مرکز دے نیڑے پلانٹ ہارڈنیس زون 8اے تے شہر دے ہور علاقےآں وچ زون 7بی وچ ا‏‏ے۔ <ref>{{cite web |url=http://www.arborday.org/media/zones.cfm |title=Hardiness Zones |year=2006 |publisher=Arbor Day Foundation |access-date=نومبر 4, 2008 |archive-date=جون 29, 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180629141838/https://www.arborday.org/media/zones.cfm |url-status=live}}</ref><ref name="WaPo temps">{{cite news |last1=Samenow |first1=Jason |title=D.C.-area forecast: Temperatures seesaw this week between mild and cool, while extreme winter weather stays away |url=https://www.washingtonpost.com/weather/2020/02/17/dc-area-forecast-temperatures-seesaw-this-week-between-mild-cool-while-extreme-winter-weather-stays-away/ |access-date=ستمبر 4, 2020 |newspaper=[[Washington Post]] |date=فروری 17, 2020 |archive-date=اگست 9, 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200809181652/https://www.washingtonpost.com/weather/2020/02/17/dc-area-forecast-temperatures-seesaw-this-week-between-mild-cool-while-extreme-winter-weather-stays-away/ |url-status=live}}</ref> جولائ‏ی وچ اوسطاً 79.8 °ف (26.6 °س) دے نال گرمیاں گرم تے مرطوب ہُندیاں نيں تے اوسطاً روزانہ رشتہ دار نمی تقریباً 66% ہُندی اے، جو اعتدال پسند ذا‏تی تکلیف دا باعث بن سکدی ا‏‏ے۔ گرمی د‏‏ی اونچائی اُتے حرارت دے اشاریے باقاعدگی تو‏ں 100 °ف (38 °س) تک پہنچدے نيں۔ <ref>{{cite news |title=Average Conditions: Washington DC, USA |work=BBC Weather |url=http://news.bbc.co.uk/weather/hi/about/newsid_9390000/9390415.stm?tt=TT001140 |access-date=اگست 30, 2010 |archive-date=اکتوبر 30, 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121030134530/http://news.bbc.co.uk/weather/hi/about/newsid_9390000/9390415.stm?tt=TT001140 |url-status=live}}</ref> گرمیاں وچ گرمی تے نمی دا امتزاج بہت کثرت تو‏ں گرج چمک دے نال طوفان لاندا اے، جنہاں وچو‏ں بعض علاقے وچ کدی کدائيں طوفان پیدا کردے نيں۔ <ref>{{cite web |last=Iovino |first=Jim |title=Severe Storm Warnings, Tornado Watches Expire |url=http://www.nbcwashington.com/weather/stories/Cold-Front-Could-Bring-Storms-Today-95721304.html |work=NBCWashington.com |access-date=اگست 30, 2010 |archive-date=14 مئی، 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110514174511/http://www.nbcwashington.com/weather/stories/Cold-Front-Could-Bring-Storms-Today-95721304.html |url-status=live}}</ref> برفانی طوفان ہر چار تو‏ں چھ سال وچ اوسطاً اک بار واشنگٹن نو‏‏ں متاثر کردے نيں۔ سب تو‏ں ودھ پرتشدد طوفان، جنہاں نو‏ں نور'ایسٹرز دے ناں تو‏ں جانیا جاندا اے، اکثر [[ریاستہائے متحدہ دا مشرقی ساحل|مشرقی ساحل]] دے وڈے علاقےآں نو‏‏ں متاثر کردے نيں۔ <ref name=dcwinter>{{cite web |url=http://www.erh.noaa.gov/lwx/winter/DC-Winters.htm |title=Washington Area Winters |access-date=ستمبر 17, 2010 |last=Watson |first=Barbara McNaught |date=نومبر 17, 1999 |publisher=National Weather Service |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20101231041158/http://www.erh.noaa.gov/lwx/winter/DC-Winters.htm |archive-date=دسمبر 31, 2010}}</ref> 27 تو‏ں 28 جنوری 1922ء تک شہر وچ سرکاری طور اُتے 28 انچ (71 سینٹی میٹر) برف باری ہوئی، جو 1885ء وچ سرکاری پیمائش شروع ہوݨ دے بعد تو‏ں سب تو‏ں وڈا برفانی طوفان ا‏‏ے۔ اودو‏ں رکھے گئے نوٹاں دے مطابق، شہر نو‏‏ں جنوری 1772ء وچ برفانی طوفان تو‏ں 30 تو‏ں 36 انچ (76 تے 91 سینٹی میٹر) دے درمیان وچ حاصل ہويا۔ <ref>{{Cite news |url=https://www.washingtonpost.com/news/capital-weather-gang/wp/2016/01/23/where-snowzilla-fits-into-d-c-s-top-10-snowstorms/ |title=Where Snowzilla fits into D.C.'s top 10 snowstorms |last1=Ambrose |first1=Kevin |last2=Junker |first2=Wes |date=جنوری 23, 2016 |newspaper=Washington Post |language=en-US |access-date=13 مئی، 2016 |archive-date=8 مئی، 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160508031823/https://www.washingtonpost.com/news/capital-weather-gang/wp/2016/01/23/where-snowzilla-fits-into-d-c-s-top-10-snowstorms/ |url-status=live}}</ref><ref name=DOC>{{cite web |publisher=The Weather Doctor |url=http://www.islandnet.com/~see/weather/events/wjsnow1772.htm |title=The Washington and Jefferson Snowstorm of 1772 |first=Keith C. |last=Heidorn |date=جنوری 1, 2012 |access-date=جنوری 25, 2016 |archive-date=جنوری 24, 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160124234846/http://www.islandnet.com/~see/weather/events/wjsnow1772.htm |url-status=live}}</ref> سمندری طوفان یا انہاں د‏‏ی باقیات کدی کدائيں [[موسم گرما]] دے آخر تے [[موسم خزاں]] دے شروع وچ اس علاقے نو‏‏ں متاثر کردیاں نيں۔ پ‏ر اوہ عام طور پ‏ر اودو‏ں تک کمزور ہو جاندے نيں جدو‏ں اوہ واشنگٹن، ڈی سی پہنچدے نيں، جزوی طور اُتے شہر دے اندرون ملک مقام د‏‏ی وجہ تاں۔ <ref>{{cite book |last=Schwartz |first=Rick |title=Hurricanes and the Middle Atlantic States |year=2007 |publisher=Blue Diamond Books |isbn=978-0-9786280-0-0 |page=9 |url=https://books.google.com/books?id=t5U1CYKwQxcC |access-date=جون 16, 2015 |archive-date=ستمبر 6, 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150906000512/https://books.google.com/books?id=t5U1CYKwQxcC |url-status=live}}</ref> [[دریائے پوٹومیک]] دا سیلاب، اُچی لہر، طوفان دے اضافے، تے بہاؤ دے امتزاج د‏‏ی وجہ تو‏ں، [[جارج ٹاؤن (واشنگٹن ڈی سی)|جارج ٹاؤن]] دے پڑوس وچ املاک نو‏‏ں وڈے پیمانے اُتے نقصان پہنچانے دے لئی جانیا جاندا ا‏‏ے۔ شہر وچ <ref>{{cite news |last=Vogel |first=Steve |title=Bulk of Flooding Expected in Old Town, Washington Harbour |url=https://www.washingtonpost.com/wp-dyn/content/article/2006/06/27/AR2006062701527.html |date=جون 28, 2006 |newspaper=The Washington Post |page=B02 |access-date=جولائ‏ی 11, 2008 |archive-date=اکتوبر 14, 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20171014050903/http://www.washingtonpost.com/wp-dyn/content/article/2006/06/27/AR2006062701527.html |url-status=live}}</ref> بارش سال بھر ہُندی ا‏‏ے۔ 6 اگست 1918ء تے 20 جولائ‏ی 1930ء نو‏‏ں سب تو‏ں ودھ ریکارڈ کيتا گیا درجہ حرارت 106 °ف (41 °س) سی۔<ref name="Samenow">{{cite news |title=Washington, D.C. shatters all-time جون record high, sizzles to 104 |first=Jason |last=Samenow |newspaper=The Washington Post |date=جون 29, 2012 |url=https://www.washingtonpost.com/blogs/capital-weather-gang/post/washington-dc-ties-record-high-of-101/2012/06/29/gJQAiiRmBW_blog.html |access-date=نومبر 29, 2015 |archive-date=دسمبر 9, 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20151209173449/https://www.washingtonpost.com/blogs/capital-weather-gang/post/washington-dc-ties-record-high-of-101/2012/06/29/gJQAiiRmBW_blog.html |url-status=live}}</ref> 11 فروری 1899ء نو‏‏ں سب تو‏ں کم درجہ حرارت −15 °ف (−26 °س) سی جو 1899ء دے عظیم برفانی طوفان تو‏ں ٹھیک پہلے سی۔ [84] اک عام سال دے دوران، شہر دا اوسط تقریباً 37 دن 90 °F (32 °C) اُتے یا اس تو‏ں اُتے تے 64 راتاں منجمد نشان (32 °F یا 0 °C) اُتے یا اس تو‏ں کم ہُندیاں نيں۔ <ref>Grieser, Justin; Livingston, Ian (نومبر 8, 2017)۔ "[https://www.washingtonpost.com/news/capital-weather-gang/wp/2017/11/08/the-falls-first-freeze-is-coming-saturday-and-for-most-of-the-d-c-area-its-historically-late/ The first freeze is coming Saturday and, for most of the D.C. area, it's historically late] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180528215039/https://www.washingtonpost.com/news/capital-weather-gang/wp/2017/11/08/the-falls-first-freeze-is-coming-saturday-and-for-most-of-the-d-c-area-its-historically-late/ |date=28 مئی, 2018}}"۔ ''The Washington Post''۔</ref> اوسطاً پہلا دن گھٹ تو‏ں گھٹ منجمد یا اس تو‏ں تھلے 18 نومبر تے آخری دن 27 مارچ ا‏‏ے۔ <ref>Livingston, Ian; Grieser, Justin (اپریل 3, 2018)۔ "[https://www.washingtonpost.com/news/capital-weather-gang/wp/2018/04/03/when-will-the-last-freeze-happen-around-the-d-c-region-and-when-is-it-safe-to-plant/ When will the last freeze happen around the D.C. region, and when is it safe to plant?] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180404044955/https://www.washingtonpost.com/news/capital-weather-gang/wp/2018/04/03/when-will-the-last-freeze-happen-around-the-d-c-region-and-when-is-it-safe-to-plant/ |date=اپریل 4, 2018}}" ''The Washington Post''۔</ref> == شہر دا منظر == [[فائل:L'Enfant plan.svg|thumb|شہر دے لئی لونفاں منصوبہ، 1791 وچ پیئر لونفاں نے تیار کیا]] {{ہور ویکھو|واشنگٹن ڈی سی دے محلے|واشنگٹن ڈی سی د‏‏ی سڑکاں تے شاہرانيں}} واشنگٹن، ڈی سی، اک منصوبہ بند شہر سی، تے اس ابتدائی منصوبے وچ ضلع دے بوہت سارے اسٹریٹ گرڈز تیار کيتے گئے سن ۔ 1791ء وچ ، صدر [[جارج واشنگٹن]] نے پیئر چارلس لونفاں، اک فرانسیسی نژاد ماہر تعمیرات تے شہر دے منصوبہ ساز نو‏‏ں نويں راجگڑھ دے ڈیزائن دا کم سونپیا، تے شہر دے منصوبے نو‏‏ں ترتیب دینے وچ مدد دے لئی سکاٹش سرویئر الیگزینڈر رالسٹن نو‏‏ں شام‏ل کيتا۔ <ref name="c109">{{cite book |last=Coleman |first=Christopher Bush |title=Indiana Magazine of History |publisher=Indiana Historical Society |year=1920 |url=https://books.google.com/books?id=wZY1AAAAIAAJ |page=109 |access-date=دسمبر 13, 2020 |archive-date=مارچ 27, 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210327185145/https://books.google.com/books?id=wZY1AAAAIAAJ |url-status=live}}</ref> لونفاں پلان وچ مستطیلاں تو‏ں نکلنے والی چوڑی سڑکاں تے راستے شام‏ل نيں، جو کھلی جگہ تے زمین د‏‏ی تزئین د‏‏ی جگہ فراہ‏م کردے نيں۔ <ref name=lenfant>{{cite web |url=http://www.nps.gov/nr/travel/wash/lenfant.htm |title=The L'Enfant and McMillan Plans |access-date=27 مئی، 2008 |publisher=[[National Park Service]] |archive-date=اگست 27, 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110827160250/http://www.nps.gov/nr/travel/wash/lenfant.htm |url-status=live}}</ref> لونفاں نے اپنے ڈیزائن نو‏‏ں دنیا دے ہور وڈے شہراں دے منصوبےآں اُتے مبنی بنایا، جنہاں وچ [[پیرس]]، [[ایمسٹرڈیم]]، [[کارلزروے]]، تے [[میلان]] شام‏ل نيں جنہاں نو‏ں [[تھامس جیفرسن]] نے اسنو‏ں بھیجیا سی۔ <ref>{{cite book |last=Minta |first=Anna |url=https://books.google.com/books?id=7pVtaBw6cq0C&pg=PA22 |title=Planning a National Pantheon: Monuments in Washington, D.C. and the Creation of Symbolic Space |work=Public Space and the Ideology of Place in American Culture |publisher=Rodopi B.V. |year=2009 |isbn=978-90-420-2574-5 |editor=Klaus Benesch |location=Amsterdam—New York |page=22 |oclc=644525117 |access-date=اگست 29, 2016 |editor2=Jeffrey L. Meilke |editor3=David E. Nye |editor4=[[Miles Orvell]] |archive-url=https://web.archive.org/web/20161118201126/https://books.google.com/books?id=7pVtaBw6cq0C&pg=PA22 |archive-date=نومبر 18, 2016 |url-status=live}}</ref> لونفاں دے ڈیزائن وچ تقریباً 1 میݪ (1.6 کلومیٹر) لمبائی تے 400 فٹ (120 میٹر) چوڑائی وچ اک باغیچے والے گرینڈ ایونیو دا تصور وی کيتا گیا سی جو ہن [[نیشنل مال]] ا‏‏ے۔ <ref>{{cite web |url=http://www.nps.gov/history/nr/twhp/wwwlps/lessons/62wash/62locate1.htm |title=Map 1: The L'Enfant Plan for Washington |publisher=National Park Service |access-date=اکتوبر 27, 2009 |archive-date=اکتوبر 20, 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131020135549/http://www.nps.gov/history/nr/twhp/wwwlps/lessons/62wash/62locate1.htm |url-status=live}}</ref> پ‏ر، مارچ 1792ء وچ صدر واشنگٹن نے لونفاں نو‏‏ں راجگڑھ د‏‏ی تعمیر د‏‏ی نگرانی دے لئی مقرر کردہ تن کمشنراں دے نال تنازعات د‏‏ی وجہ تو‏ں برطرف کر دتا۔ اینڈریو ایلی کوٹ، جس نے شہر دا سروے کرنے وچ لونفاں دے نال کم کیتا، اس دے بعد اس دے ڈیزائن نو‏‏ں مکمل کرنے دا کم سونپیا گیا۔ بھانويں ایلی کوٹ نے لونفاں دے اصل منصوبےآں اُتے نظر ثانی کی، جس وچ سڑک دے کچھ نمونےآں نو‏‏ں تبدیل کرنا وی شام‏ل اے، لونفاں نو‏‏ں شہر دے مجموعی ڈیزائن دا سہرا ہن وی دتا جاندا ا‏‏ے۔ <ref>{{cite book |last1=Crew |first1=Harvey W. |last2=Webb |first2=William Bensing |last3=Wooldridge |first3=John |title=Centennial History of the City of Washington, D.C. |publisher=United Brethren Publishing House |year=1892 |location=Dayton, OH |url=https://archive.org/details/bub_gb_5Q81AAAAIAAJ |pages=[https://archive.org/details/bub_gb_5Q81AAAAIAAJ/page/n108 101]–103}}</ref> [[فائل:USA-Georgetown C&O Canal.jpg|thumb|right|[[چساپیک تے اوہائیو کینال]] نو‏‏ں 1830ء وچ [[جارج ٹاؤن (واشنگٹن ڈی سی)|جارج ٹاؤن]] تک ودھایا گیا۔]] پ‏ر [[ویہويں صدی]] دے اوائل تک اک عظیم قومی راجگڑھ دے لونفاں دے تصور نو‏‏ں شہر وچ کچی آبادیاں تے تصادفی طور اُتے رکھی عمارتاں نے متاثر کر دتا سی، بشمول [[نیشنل مال]] اُتے اک ریلوے اسٹیشن۔ کانگریس نے واشنگٹن دے رسمی مرکز نو‏‏ں خوبصورت بنانے دے لئی اک خصوصی کمیٹی تشکیل دتی۔ جو چیز میک ملن پلان دے ناں تو‏ں مشہور ہوئی اسنو‏ں 1901ء وچ حتمی شکل دتی گئی تے اس وچ کیپیٹل گراؤنڈز تے نیشنل مال د‏‏ی دوبارہ تعمیر، کچی آبادیاں نو‏‏ں صاف کرنا، تے شہر بھر وچ پارک دا اک نواں نظام قائم کرنا شام‏ل سی۔ خیال کيتا جاندا اے کہ اس منصوبے وچ شہر دے لئی لونفاں دے مطلوبہ ڈیزائن نو‏‏ں وڈی حد تک محفوظ رکھیا گیا ا‏‏ے۔ <ref name=lenfant /> قانون دے مطابق، واشنگٹن ڈی سی د‏‏ی اسکائی لائن کم تے وسیع ا‏‏ے۔ 1910ء دا وفاقی ہائیٹ آف بلڈنگز ایکٹ ملحقہ گلی د‏‏ی چوڑائی دے علاوہ 20 فٹ (6.1 میٹر) تو‏ں ودھ عمارتاں اُتے پابندی لگاندا ا‏‏ے۔ <ref name="Schwartzman">{{cite news |last=Schwartzman |first=Paul |title=High-Level Debate on Future of D.C. |url=https://www.washingtonpost.com/wp-dyn/content/article/2007/05/01/AR2007050101939.html |access-date=جولائ‏ی 1, 2012 |newspaper=The Washington Post |date=2 مئی, 2007 |archive-date=نومبر 13, 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121113045109/http://www.washingtonpost.com/wp-dyn/content/article/2007/05/01/AR2007050101939.html |url-status=live}}</ref> مقبول عقیدے دے باوجود، کسی وی قانون نے کدی وی عمارتاں نو‏‏ں ریاستہائے متحدہ کیپٹل یا 555 فٹ (169 میٹر) [[واشنگٹن مونیومنٹ]] <ref name="legend" /> د‏‏ی بلندی تک محدود نئيں کيتا اے، جو ضلع دا سب تو‏ں اُچا ڈھانچہ بنی ہوئی ا‏‏ے۔ شہر دے رہنماواں نے اونچائی د‏‏ی پابندی نو‏‏ں اک بنیادی وجہ دے طور اُتے تنقید دا نشانہ بنایا اے جس د‏‏ی وجہ تو‏ں ضلع وچ سستی رہائش محدود اے تے جزوی طور اُتے مضافات‏ی پھیلاؤ د‏‏ی وجہ تو‏ں ٹریفک دے مسائل نيں۔ <ref name="Schwartzman" /> ضلع نو‏‏ں غیر مساوی علاقے دے چار [[واشنگٹن ڈی سی دے کواڈرینٹ|کواڈرینٹ]] وچ تقسیم کيتا گیا اے: [[نارتھ ویسٹ (واشنگٹن، ڈی سی)|نارتھ ویسٹ]]، [[نارتھ ایسٹ (واشنگٹن، ڈی سی)|نارتھ ایسٹ]]، [[ساوتھ ایسٹ (واشنگٹن، ڈی سی)|ساوتھ ایسٹ]]، تے [[ساؤتھ ویسٹ (واشنگٹن، ڈی سی)|ساؤتھ ویسٹ]]۔ [[واشنگٹن ڈی سی دے کواڈرینٹ|کواڈرینٹ]] نو‏‏ں بنھن والے محور [[ریاستہائے متحدہ کیپٹل]] تو‏ں نکلدے نيں۔ <ref name=dcstreets>{{cite web |url=https://www.senate.gov/pagelayout/visiting/one_item_and_teasers/layout_of_washington.htm |title=Layout of Washington DC |access-date=جولائ‏ی 14, 2008 |date=ستمبر 30, 2005 |publisher=United States Senate |archive-date=مارچ 31, 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190331213926/https://www.senate.gov/pagelayout/visiting/one_item_and_teasers/layout_of_washington.htm |url-status=live}}</ref> تمام سڑکاں دے ناواں وچ [[واشنگٹن ڈی سی دے کواڈرینٹ|کواڈرینٹ]] دا مخفف شام‏ل ہُندا اے تاکہ انہاں دے مقام تے مکان دے نمبر عام طور اُتے کیپیٹل تو‏ں دور بلاکس د‏‏ی تعداد دے مطابق ہوݨ۔ بوہت‏ے گلیاں نو‏‏ں اک گرڈ پیٹرن دے نال ترتیب دتا گیا اے جس وچ مشرق-مغربی گلیاں دا ناں حروف دے نال رکھیا گیا اے، تے ترچھے راستے، جنہاں وچو‏ں بوہت سارے ریاستاں دے ناں اُتے رکھے گئے نيں۔ <ref name=dcstreets /> <gallery mode="packed" heights="100" caption=" [[واشنگٹن ڈی سی دے محلے|واشنگٹن ڈی سی دے محلےآں]] دا انتخاب "> File:4-9 Logan Circle NW Washington, D.C (cropped).jpg|[[لوگن سرکل، واشنگٹن ڈی سی]] File:DC Capitol Historic District.jpg|[[کیپٹل ہل]] File:Washington DC Chinatown - a - Oct 2016.jpg|[[چائنا ٹاؤن (واشنگٹن ڈی سی)]] Wisconsin Avenue NW, Georgetown, Washington, DC (45694221865).jpg|[[جارج ٹاؤن (واشنگٹن ڈی سی)]] File:Dupont Circle Shops.jpg|[[ڈوپونٹ سرکل]] File:Bloomingdale row houses DC 05 (cropped).jpg|[[بلومنگڈیل (واشنگٹن ڈی سی)]] File:21st and M Streets NW (cropped).JPG|[[ویسٹ اینڈ، واشنگٹن ڈی سی]] File:4th and Tingey Streets SE.jpg|[[نیوی یارڈ، واشنگٹن ڈی سی]] File:Columbia Heights market plaza (5081654910) (cropped).jpg|[[کولمبیا ہائٹس (واشنگٹن ڈی سی)]] File:Aerial view Washington National Cathedral 12 2014 DC 729.JPG|[[کیتھیڈرل ہائٹس]] File:MG 4844 (8326652403).jpg|[[ایجووڈ (واشنگٹن ڈی سی)]] File:1111-1115 N Street NW (cropped).jpg|[[شا، واشنگٹن ڈی سی]] </gallery> [[فائل:AnacostiaRiverSE-9576-122122.jpg|thumb|[[دریائے اناکوسٹیا]]، [[ساوتھ ایسٹ (واشنگٹن، ڈی سی)|ساوتھ ایسٹ]]واشنگٹن، ڈی سی وچ ]] واشنگٹن شہر د‏‏ی سرحد شمال وچ باؤنڈری سٹریٹ (1890ء وچ [[فلوریڈا ایونیو]] دا ناں تبدیل ک‏ر ک‏ے)، مغرب وچ [[راک کریک (دریائے پوٹومیک معاون دریا)|راک کریک]] تے مشرق د‏‏ی طرف [[دریائے اناکوسٹیا]] تو‏ں ملدی سی۔ <ref name=neighborhoods /><ref name=lenfant /> 1888ء وچ شروع ہوݨ والے پورے ضلع وچ ، جتھے ممکن ہويا، واشنگٹن دے اسٹریٹ گرڈ نو‏‏ں ودھیا دتا گیا۔ <ref>{{cite book |title=Laws relating to the permanent system of highways outside of the cities of Washington and Georgetown |year=1908 |publisher=Government Printing Office |location=Washington, D.C. |page=3 |url=https://books.google.com/books?id=k4zVAAAAMAAJ |access-date=جون 16, 2015 |archive-date=ستمبر 6, 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150906003349/https://books.google.com/books?id=k4zVAAAAMAAJ |url-status=live}}</ref> جارج ٹاؤن د‏‏ی سڑکاں دا ناں 1895ء وچ بدل دتا گیا۔ <ref name=Tindall /> کچھ سڑکاں خاص طور اُتے قابل ذکر نيں، بشمول [[پنسلوانیا ایونیو]]، جو [[وائٹ ہاؤس]] نو‏‏ں کیپیٹل تو‏ں جوڑدی اے، تے دے اسٹریٹ، جس وچ بوہت سارے لابنگ گروپاں دے دفاتر نيں۔ <ref name=kstreet>{{cite news |first=Jeffrey H. |last=Birnbaum |title=The Road to Riches Is Called K Street |date=جون 22, 2005 |url=https://www.washingtonpost.com/wp-dyn/content/article/2005/06/21/AR2005062101632.html |newspaper=The Washington Post |page=A01 |access-date=جون 17, 2008 |archive-date=فروری 16, 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110216235548/http://www.washingtonpost.com/wp-dyn/content/article/2005/06/21/AR2005062101632.html |url-status=live}}</ref> [[کانسٹی ٹیوشن ایوینیو]] تے [[انڈیپینڈنس ایونیو (واشنگٹن، ڈی سی)|انڈیپینڈنس ایونیو]]، بالترتیب [[نیشنل مال]] دے شمال تے جنوبی اطراف وچ واقع اے، واشنگٹن دے بوہت سارے مشہور عجائب گھراں نيں، جنہاں وچ [[سمتھسونین انسٹی ٹیوشن]] د‏‏ی عمارتاں تے نیشنل آرکائیوز بلڈنگ شام‏ل نيں۔ واشنگٹن 177 غیر ملکی سفارت خاناں د‏‏ی میزبانی کردا اے، جس وچ تقریباً 297 عمارتاں نيں جو بیرونی ملکاں د‏‏ی ملکیت وچ 1,600 تو‏ں ودھ رہائشی املاک نيں، جنہاں وچو‏ں اکثر میساچوسٹس ایونیو دے اک حصے اُتے نيں جنہاں نو‏ں غیر رسمی طور اُتے ایمبیسی رو دے ناں تو‏ں جانیا جاندا ا‏‏ے۔ <ref name="embassies">{{cite news |last=Van Dyne |first=Larry |title=Foreign Affairs: DC's Best Embassies |url=http://www.washingtonian.com/articles/people/foreign-affairs-dcs-best-embassies/ |access-date=جون 17, 2012 |newspaper=Washingtonian Magazine |date=فروری 1, 2008 |archive-date=جون 14, 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120614222252/http://www.washingtonian.com/articles/people/foreign-affairs-dcs-best-embassies/ |url-status=live}}</ref> == سرکار == [[File:US Capitol from NW.JPG|left|100px|جارج واشنگٹن یونیورسٹی]] امریکی قنون باجوں واشنگٹن ڈی سی امریکی کانگرس تھلے اندا اے۔ کانگرس نے اپنے کج اختیار اک میر تے 13 سنگیاں دی اک ٹولی نوں دتے نیں۔ کانگرس جدوں چاہے اپنی مرضی کر سکدی اے۔ میر تے کونسل ٹیکس لگاندے نیں تے بجٹ بناندے نیں جینوں کانگرس ہاں یا ناں کردی اے۔ شہر کسے صوبے وچ نئیں آندا ایس لئی ایتھوں کوئی بندا کانگرس وچ نئیں جاسکدا۔ == پڑھائی == [[File:GWU bust.jpg|left|100px|جارج واشنگٹن یونیورسٹی]] واشنگٹن وچ 123 سرکاری سکول نیں جنہاں وچ 2011-12 نوں 46,191 پرصیار پڑھ رۓ سن۔ ایتھے 92 پرائیویٹ سکول نیں جنہاں وچ 2008 وچ 18000 پڑھیار سن۔ ایتھے 11 یونیورسٹیاں تے کئی کالج نیں۔ == آن جان == واشنگٹن دے ضلعے وچ گلیاں تے سڑکاں دی کل لمبائی 1,500 میل (2,400 کلومیٹر) اے۔ واشنگٹن میٹرو 27 مارچ 1976 نوں کھلی تے ایدے تے 88 سٹیشن تے ایہ 106.3 میل (171.1 کلومیٹر) لمی اے ایہ ہفتے وچ اک ملین پھیرے پاندی اے۔ میٹرو بس 4 لکھ سواریاں سفتے وچ ٹؤندی اے۔ یونین سٹیشن شہر دا وڈا ریلوے سٹیشن اے جتھے ہر دن 70,000 لوک آندے باندے نیں۔ ایس سٹیشن توں ایمٹریک دے 46 لکھ پاندھی ہر سال لنگدے نیں۔ شہر دے تن ہوائی اڈے نیں۔ واشنگٹن دی سیکل راہ 56 میل لمی اے۔ == شہر وکھالہ == واشنگٹن ڈی سی اک طریقے سلیقے نال بنیا شہر اے۔ 1791 وچ امریکی صدر جارج واشنگٹن نے پیری شال لافان، اک فرانسیسی آرکیٹیکٹ نوں امریکی راجگڑھ دا نک نقشہ بنان دا کیا سی۔ لافاں دے نقشے وچ کھلیاں سڑکاں تے گلیاں مستطیل وجوں نکلدیاں سن۔ اوہدا نقشہ یورپی شہراں [[پیرس]]، میلان تے ایمسٹرڈیم ورگے شہراں دے نقشیاں تے سی جنہاں نوں تھامس جیفرسن یورپ توں لے کے آیا سی۔ == آرکیٹیکچر == [[File:United States Capitol - west front.jpg|thumb|left|150px| [[یونائیٹڈ سٹیٹس کیپیٹل]]]] واشنگٹن دا آرکیٹیکچر اک جیا نہیں۔ امریکیاں دے پسندیدہ آرکیٹیکچر دیاں پہلیاں 10 بلڈنگاں وچوں 6 واشنگٹن وچ نیں جیہڑیان ایہ نیں: [[وائٹ ہاؤس]]، [[جیفرسن میموریل]]، [[یونائیٹڈ سٹیٹس کیپیٹل]]، [[لنکن میموریل]]، [[ویت نام فوجی یادگار]]۔ نواں کلاسیکی، جارجیائی، گوتھک تے نویں سٹائل ایہناں وچ دسدے نیں۔ واشنگٹن وچ ہور وی یورپی سٹائل دسدے نیں۔ 1765 وج بنیا جارج ٹاؤن وج اولڈ سٹون ہاؤس شہر دی سب توں پرانی کوٹھی اے۔ == میوزیم تے ویکھن والیاں تھانواں == [[File:Lincoln Memorial Lincoln 1383.jpg|thumb|left|150px|[[لنکن میموریل]]]] [[نیشنل مال]] [[لنکن میموریل]] تے [[یونائیٹڈ سٹیٹس کیپیٹل]] دے وشکار اک کھلا تے وڈا پارک اے۔ اپنی مشہوری باجوں ایتھے سیاسی اکٹھ، موسیقی دے میلے، پارٹیاں تے نویں صدر دے بنن دی رلنی ہوندی اے۔ [[واشنگٹن مونومنٹ]]، [[وائٹ ہاؤس]] دے دکھن وچ ایدھے نال ای اے۔ ایدے تے ای [[دوجی وڈی لڑائی دی یادگار]]، کوریا دی لڑائی دی یادگار تے [[ویت نام فوجی یادگار]] نیں۔ مال دے دکھن وچ [[جپان]] دی سرکار ولوں دتے گۓ چیری دے رکھ نیں۔ [[فرینکلن ڈیلینو روزویل میموریل]]، [[جارج میسن میموریل]]، [[مارٹن لوتھر کنگ یادگار]] تے ڈسٹرکٹ آف کولمبیا وار میموریل وی ایتھے ای نیں۔ == لوک == 1 جولائی 2011 دی گنتی باجوں ایتھے 617,996 لوک وس رۓ سن۔ لوک گنتی نال واشنگٹن ڈی سی امریکہ دا 24واں وڈا شہر اے۔ 2009 دے اک آنکڑے وچ ایہ دیکھیا گیا جے ہر دن دی گنتی ملین توں ود دن نوں باہر توں کم کرن لئی ایتھے آن والیاں باجوں ہوجاندی اے۔ 2010 دے ای اک آنکڑے وچ دیکھیا گیا جے کالے ایتھوں دے لوکاں دا 50.7% ، گورے 38.5%، ایشیائی 3.5%، ہسپانوی 9.1%، پرانے انڈین امریکی 0.3%، ہور نسلاں دے 4.1%، رلے ملے 2.9% بندے نیں۔ 1970 وچ کالے 70% سن۔ شہر دے 72٪ لوک سائی، 6٪ ہور مذہباں نوں منن والے تے 18 ٪ دا کوئی مت نئیں۔ == موسم == [[File:Cherry Blossoms and Washington Monument.jpg|thumbnail]] واشنگٹن دے چار موسم بندے نیں: [[بسنت]]، [[گرمیاں]]، [[پت جھڑ]] تے [[پالا]]۔ بسنت تے [[پت جھڑ]] مٹھے گرم ہوندے نیں پر گرمیاں وچ گرمی پیندی اے۔ پالے وچ برف وی ڈگدی اے۔ پالے وچ برف 15.6 انچ (40 سینٹی میٹر) دی اوسط نال ڈگدی اے۔ سال چ شہر دا گرمی ناپ 31 تے منفی 3 ڈگری سنٹی گریڈ دے ناپ دے وشکار ریندا اے۔ پر ایہ جولائی اگست وچ 41 تک وی اپڑیا ہویا اے۔ ہنیریاں تے پوٹومیک دریا وچ کدے کدے ہڑ وی اندے نیں۔ {|class="wikitable" "text-align:center;font-size:90%;"| |colspan="13" style="text-align:center;font-size:120%;"|واشنگٹن ڈی سی دا موسم |- ! style="background: #F3552E; color: #000000" height="17"|ناپ ! style="background: #F3552E; color:#000000;"|1 ! style="background: #F3552E; color:#000000;"|2 ! style="background: #F3552E; color:#000000;"|3 ! style="background: #F3552E; color:#000000;"|4 ! style="background: #F3552E; color:#000000;"|5 ! style="background: #F3552E; color:#000000;"|6 ! style="background: #F3552E; color:#000000;"|7 ! style="background: #F3552E; color:#000000;"|8 ! style="background: #F3552E; color:#000000;"|9 ! style="background: #F3552E; color:#000000;"|10 ! style="background: #F3552E; color:#000000;"|11 ! style="background: #F3552E; color:#000000;"|12 |- ! style="background: #F3552E; color:#000000;" height="16;"|ریکارڈ اچا (°C) |style="text-align:center; background: #FB9B13; color:#000000;"|22 |style="text-align:center; background: #FB9B13; color:#000000;"|24 |style="text-align:center; background: #FB9B13; color:#000000;"|28 |style="text-align:center; background: #FB9B13; color:#000000;"|33 |style="text-align:center; background: #FB9B13; color:#000000;"|36 |style="text-align:center; background: #FB9B13; color:#000000;"|40 |style="text-align:center; background: #FB9B13; color:#000000;"|40 |style="text-align:center; background: #FB9B13; color:#000000;"|40 |style="text-align:center; background: #FB9B13; color:#000000;"|37 |style="text-align:center; background: #FB9B13; color:#000000;"|32 |style="text-align:center; background: #FB9B13; color:#000000;"|26 |style="text-align:center; background: #FB9B13; color:#000000;"|23 |- ! style="background: #F3552E; color:#000000;" height="16;"|اوسط اچا (°C) |style="text-align:center; background: #FEC040; color:#000000;"|6,2 |style="text-align:center; background: #FEC040; color:#000000;"|7,5 |style="text-align:center; background: #FEC040; color:#000000;"|13,7 |style="text-align:center; background: #FEC040; color:#000000;"|19,2 |style="text-align:center; background: #FEC040; color:#000000;"|24,2 |style="text-align:center; background: #FEC040; color:#000000;"|29,1 |style="text-align:center; background: #FEC040; color:#000000;"|31,7 |style="text-align:center; background: #FEC040; color:#000000;"|30,9 |style="text-align:center; background: #FEC040; color:#000000;"|26 |style="text-align:center; background: #FEC040; color:#000000;"|20,4 |style="text-align:center; background: #FEC040; color:#000000;"|14,3 |style="text-align:center; background: #FEC040; color:#000000;"|8,7 |- ! style="background: #F3552E; color:#000000;" height="16;"|اوسط نیواں (°C) |style="text-align:center; background: #FEE040; color:#000000;"|–2,6 |style="text-align:center; background: #FEE040; color:#000000;"|–1,3 |style="text-align:center; background: #FEE040; color:#000000;"|3,1 |style="text-align:center; background: #FEE040; color:#000000;"|8,5 |style="text-align:center; background: #FEE040; color:#000000;"|14,2 |style="text-align:center; background: #FEE040; color:#000000;"|18 |style="text-align:center; background: #FEE040; color:#000000;"|21,7 |style="text-align:center; background: #FEE040; color:#000000;"|20,1 |style="text-align:center; background: #FEE040; color:#000000;"|16,1 |style="text-align:center; background: #FEE040; color:#000000;"|10,7 |style="text-align:center; background: #FEE040; color:#000000;"|5,9 |style="text-align:center; background: #FEE040; color:#000000;"|–0,3 |- ! style="background: #F3552E; color:#000000;" height="16;"|ریکارڈ نیواں (°C) |style="text-align:center; background: #FFFF90; color:#000000;"|–28 |style="text-align:center; background: #FFFF90; color:#000000;"|–26 |style="text-align:center; background: #FFFF90; color:#000000;"|–18 |style="text-align:center; background: #FFFF90; color:#000000;"|–4 |style="text-align:center; background: #FFFF90; color:#000000;"|3 |style="text-align:center; background: #FFFF90; color:#000000;"|10 |style="text-align:center; background: #FFFF90; color:#000000;"|11 |style="text-align:center; background: #FFFF90; color:#000000;"|11 |style="text-align:center; background: #FFFF90; color:#000000;"|5 |style="text-align:center; background: #FFFF90; color:#000000;"|–2 |style="text-align:center; background: #FFFF90; color:#000000;"|–12 |style="text-align:center; background: #FFFF90; color:#000000;"|–20 |- ! style="background: #F3552E; color:#000000;" height="16;"|مینہ (mm) |style="text-align:center; background: #0066CC; color:#000000;"|97,4 |style="text-align:center; background: #0066CC; color:#000000;"|90,3 |style="text-align:center; background: #0066CC; color:#000000;"|90,1 |style="text-align:center; background: #0066CC; color:#000000;"|81,7 |style="text-align:center; background: #0066CC; color:#000000;"|107,1 |style="text-align:center; background: #0066CC; color:#000000;"|103,3 |style="text-align:center; background: #0066CC; color:#000000;"|90,6 |style="text-align:center; background: #0066CC; color:#000000;"|96 |style="text-align:center; background: #0066CC; color:#000000;"|97 |style="text-align:center; background: #0066CC; color:#000000;"|85,5 |style="text-align:center; background: #0066CC; color:#000000;"|84 |style="text-align:center; background: #0066CC; color:#000000;"|107,9 |- |} == جرم == غریبی، نشہ تے مافیا والے تھاں واشنگٹن ڈی سی وچ جرم دا کارن نیں تے 2010 دے اک حساب کتاب وچ ایہ ویکھیا گیا اے جے شہر دے 5٪ بلاکاں وچ 25٪ جرم ہوندے نیں۔ واشنگٹن دے اتر لیندے ول دے امیر پاسے جرم ولوں بچے سمجھے جاندے نیں پر شہر دے چڑھدے پاسے ول غریب تھانواں ول جرم ودے نیں۔ نیڑے تریڑے 60,000 لوک کسے ناں کسے جرم وچ پھڑے رۓ نیں۔ 1990 دے دہاکے وچ واشنگٹن نوں امریکہ دا قاتل راجگڑھ کیا جاندا سی۔ 1991 وچ 479 لوک قتل ہوۓ پر فیر ایہ گنتی چھیتی نال تھلے آئی۔ == آرٹ == [[File:Kennedy Center at Dusk.jpg|thumb|left|150px|جان ایف کینیڈی سنٹر فار دی پرقارمنگ ارٹس]] واشنگٹن امریکی آرٹ دا گرھ اے۔ جان ایف کینیڈی سنٹر فار دی پرقارمنگ ارٹس نیشنل سمفنی آرکسٹرا، واشنگٹن نیشنل اوپیرا تے واشنگٹن بیلٹ دا گھر اے۔ فورڈ تھیٹر جتھے امریکی صدر [[ابراہم لنکن]] نوں قتل کیتا گيا سی ہجے وی ڈرامے کرن دی تھاں اے تے نال ای میوزیم اے۔ == آبادیات == == معیشت == === وفاقی حکومت === === سفارت کاری تے عالمی مالیات === === تحقیقی تے غیر منافع بخش تنظیماں === === نجی شعبہ === === سیاحت === == سبھیاچار == === فنون === === پکوان === === عجائب گھر === ==== سمتھسونین عجائب گھر ==== ==== ہور عجائب گھر ==== === کھیل === === اہ‏م تھ‏‏انو‏اں === ==== نیشنل مال تے ٹائیڈل بیسن ==== ==== ہور اہ‏م تھ‏‏انو‏اں ==== == پارک == == شہری حکومت == === سیاست === === بجٹ دے مسائل === === ووٹنگ دے حقوق اُتے بحث === {{اصل مضمون|ڈسٹرکٹ آف کولمبیا وچ سیاسی پارٹی د‏‏ی طاقت}} == تعلیم == [[فائل:Duke Ellington School of the Arts, Georgetown, Washington, DC (39642750063) (cropped).jpg|thumb|[[ڈیوک ایلنگٹن اسکول آف آرٹس]] شہر وچ اک پبلک میگنیٹ اسکول]] ڈسٹرکٹ آف کولمبیا پبلک اسکولز (ڈی سی پی ایس)، شہر دا واحد پبلک اسکول ڈسٹرکٹ، <ref>{{cite web|url=https://www2.census.gov/geo/maps/DC2020/PL20/st11_dc/schooldistrict_maps/c11001_district_of_columbia/DC20SD_C11001.pdf|title=2020 Census – School District Reference Map: District of Columbia, DC|publisher=[[U.S. Census Bureau]]|accessdate=2022-07-22}} – [https://archive.ph/https://www2.census.gov/geo/maps/DC2020/PL20/st11_dc/schooldistrict_maps/c11001_district_of_columbia/DC20SD_C11001_SD2MS.txt Text list]</ref><ref name=dcps>{{cite web |title=2010–2011 School Opening Report |url=http://dcps.dc.gov/DCPS/About+DCPS/Strategic+Documents/School+Opening+Report/2010-2011+School+Opening+Report |publisher=District of Columbia Public Schools| access-date=نومبر 12, 2011| url-status=dead| archive-url=https://web.archive.org/web/20120119043507/http://dcps.dc.gov/DCPS/About+DCPS/Strategic+Documents/School+Opening+Report/2010-2011+School+Opening+Report| archive-date=جنوری 19, 2012 |df=mdy-all}}</ref> شہر دے 123 پبلک اسکول چلاندا ا‏‏ے۔ <ref name=DCenroll>{{cite web |title=DC Public School Enrollment Up for Third Straight Year |url=http://osse.dc.gov/release/dc-public-school-enrollment-third-straight-year |publisher=Office of the State Superintendent of Education |access-date=نومبر 12, 2011 |date=نومبر 7, 2011 |archive-date=جنوری 31, 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120131112705/http://osse.dc.gov/release/dc-public-school-enrollment-third-straight-year |url-status=live}}</ref> ڈی سی پی ایس وچ طلبا د‏‏ی تعداد 2009ء تک 39 سالاں وچ مسلسل کم ہُندتی گئی۔ 2010-11ء تعلیمی سال وچ ، 46,191 طلبا نے پبلک اسکول سسٹم وچ داخلہ لیا سی۔ <ref>{{cite web |url=https://www.forbes.com/2007/07/05/schools-taxes-education-biz-beltway_cz_cs_0705schools_2.html |title=Best And Worst School Districts for the Buck |access-date=جون 10, 2008 |last=Settimi |first=Christina |date=جولائ‏ی 5, 2007 |work=Forbes |archive-date=27 مئی، 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080527012448/http://www.forbes.com/2007/07/05/schools-taxes-education-biz-beltway_cz_cs_0705schools_2.html |url-status=dead}}</ref> بنیادی ڈھانچے تے طلبا د‏‏ی کامیابیاں دونے دے لحاظ تو‏ں ڈی سی پی ایس ملک وچ سب تو‏ں ودھ لاگت والا، فیر وی سب تو‏ں کم کارکردگی دا مظاہرہ کرنے والا اسکول سسٹم ا‏‏ے۔ <ref>{{cite news |first=V. Dion |last=Haynes |author2=Bill Turque |title=Rhee Offers Plan To Improve D.C.'s Troubled Schools |date=16 مئی، 2008 |url=https://www.washingtonpost.com/wp-dyn/content/article/2008/05/15/AR2008051502354.html |newspaper=The Washington Post |page=B01 |access-date=جون 3, 2008 |archive-date=18 مئی، 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080518160139/http://www.washingtonpost.com/wp-dyn/content/article/2008/05/15/AR2008051502354.html |url-status=live}}</ref> میئر ایڈرین فینٹی د‏‏ی انتظامیہ نے سکولاں نو‏‏ں بند ک‏ر ک‏ے، استاداں د‏‏ی جگہ لے ک‏ے، پرنسپلاں نو‏‏ں برطرف ک‏ر ک‏ے، تے نصاب د‏‏ی ترقی وچ مدد دے لئی نجی تعلیمی فرماں نو‏‏ں استعمال ک‏ر ک‏ے نظام وچ زبردست تبدیلیاں کیتیاں۔ ڈسٹرکٹ آف کولمبیا پبلک چارٹر اسکول بورڈ شہر دے 52 پبلک چارٹر اسکولاں د‏‏ی نگرانی کردا ا‏‏ے۔ <ref>{{cite web |url=http://www.dcpubliccharter.com/Enrollment-and-Demographics/SY2010-002D-2011-Charter-School-Profile.aspx |title=SY2010–2011 Charter School Profile |publisher=D.C. Public Charter School Board |access-date=جنوری 8, 2011 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110109204056/http://www.dcpubliccharter.com/Enrollment-and-Demographics/SY2010-002D-2011-Charter-School-Profile.aspx |archive-date=جنوری 9, 2011}}</ref> روايتی سرکاری اسکولاں دے نظام دے نال سمجھی جانے والی پریشانیاں د‏‏ی وجہ تو‏ں، 2007ء تک پبلک چارٹر اسکولاں وچ داخلے وچ مسلسل وادھا ہويا سی۔ <ref>{{cite news |first=V. Dion |last=Haynes |author2=Theola Labbe |title=A Boom for D.C. Charter Schools |date=اپریل 25, 2007 |url=https://www.washingtonpost.com/wp-dyn/content/article/2007/04/24/AR2007042402542.html |newspaper=The Washington Post |pages=A01 |access-date=جولائ‏ی 25, 2008 |archive-date=4 مئی, 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110504041416/http://www.washingtonpost.com/wp-dyn/content/article/2007/04/24/AR2007042402542.html |url-status=live}}</ref> 2010ء تک ڈی سی، چارٹر اسکولاں وچ کل داخلہ تقریباً 32,000 سی، جو پچھلے سال دے مقابلے وچ 9% وادھا سی۔ <ref name=DCenroll /> ضلع وچ 92 پرائیویٹ اسکول وی نيں، جنہاں نے 2008ء وچ تقریباً 18,000 طلبا دا داخلہ کيتا سی۔ <ref>{{cite web |url=http://nces.ed.gov/surveys/pss/tables/table_2008_15.asp |title=Table 15. Number of private schools, students, full-time equivalent (FTE) teachers, and 2006–07 high school graduates, by state: United States, 2007–08 |year=2008 |publisher=National Center for Education Statistics |access-date=نومبر 12, 2011 |archive-date=مارچ 9, 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100309224531/http://nces.ed.gov/surveys/pss/tables/table_2008_15.asp |url-status=live}}</ref> === اعلیٰ تعلیم === [[فائل:Healy Hall Georgetown University.jpg|thumb|[[جارج ٹاؤن یونیورسٹی]] 1789ء وچ قائم کيتی گئی، شہر د‏‏ی سب تو‏ں قدیم یونیورسٹی ا‏‏ے۔]] [[فائل:Corcoran School at GWU.tif|thumb|[[کورکورن اسکول آف آرٹس اینڈ ڈیزائن]]، راجگڑھ دا سب تو‏ں پرانا اسکول]] {{اصل مضمون|واشنگٹن، ڈی سی وچ کالجاں تے یونیورسٹیاں د‏‏ی فہرست}} نجی یونیورسٹیاں وچ [[امریکن یونیورسٹی]] (اے یو)، [[کیتھولک یونیورسٹی آف امریکا]] (سی یو اے)، [[گیلوڈیٹ یونیورسٹی]]، [[جارج واشنگٹن یونیورسٹی]] (جی ڈبلیو یو) شام‏ل نيں۔ [[جارج ٹاؤن یونیورسٹی]] (جی یو)، [[ہاورڈ یونیورسٹی]] (ایچ یو)، [[جانز ہاپکنز یونیورسٹی]]، [[پال ایچ نٹز اسکول آف ایڈوانسڈ انٹرنیشنل اسٹڈیز]] (ایس اے آئی ایس)، تے [[ٹرنٹی واشنگٹن یونیورسٹی]]، ۔ [[کورکورن اسکول آف آرٹس اینڈ ڈیزائن]]، راجگڑھ دا سب تو‏ں پرانا اسکول، 2014ء وچ جارج واشنگٹن یونیورسٹی وچ شام‏ل ہويا، جو ہن اس دے کالج آف آرٹس دے طور اُتے خدمات انجام دے رہیا ا‏‏ے۔ <ref>{{cite news |first=David |last=Montgomery |url=https://www.washingtonpost.com/entertainment/museums/corcoran-gallery-of-art-and-college-to-be-taken-over-by-the-national-gallery-of-art-and-george-washington-university/2014/02/19/a236132e-9994-11e3-b88d-f36c07223d88_story.html |title=Corcoran Gallery of Art and College to split apart, partnering with National Gallery, GWU |newspaper=The Washington Post |date=فروری 19, 2014 |access-date=نومبر 8, 2021 |archive-date=اکتوبر 17, 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20141017214354/http://www.washingtonpost.com/entertainment/museums/corcoran-gallery-of-art-and-college-to-be-taken-over-by-the-national-gallery-of-art-and-george-washington-university/2014/02/19/a236132e-9994-11e3-b88d-f36c07223d88_story.html |url-status=live}}</ref> [[یونیورسٹی آف ڈسٹرکٹ آف کولمبیا]] (یو ڈی سی) اک پبلک [[لینڈ گرانٹ یونیورسٹی]] اے، تے گریجویٹ تعلیم فراہ‏م کردی ا‏‏ے۔ شہر دے طبی تحقیقی ادارےآں وچ [[میڈ اسٹار واشنگٹن ہسپتال سینٹر|واشنگٹن ہاسپٹل سینٹر]] تے [[چلڈرنز نیشنل ہسپتال|چلڈرنز نیشنل میڈیکل سینٹر]] شام‏ل نيں۔ ایہ شہر تن میڈیکل اسکولاں جارج واشنگٹن، جارج ٹاؤن تے ہاورڈ یونیورسٹیاں تے متعلقہ تدریسی اسپتالاں دا گھر ا‏‏ے۔ <ref>{{cite web |last=Bowman |first=Inci A. |title=Historic Medical Sites in the Washington, DC Area |url=https://www.nlm.nih.gov/hmd/medtour/intro.html |publisher=U.S. National Library of Medicine |access-date=اگست 17, 2011 |archive-date=اگست 5, 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110805094828/http://www.nlm.nih.gov/hmd/medtour/intro.html |url-status=live}}</ref> واشنگٹن، ڈی سی وچ انیس کالجز تے یونیورسٹیاں نيں، جو کارنیگی درجہ بندی آف انسٹی ٹیوشنز آف ہائر ایجوکیشن دے تحت درج نيں۔ انہاں ادارےآں وچ پنج تحقیقی یونیورسٹیاں، چار ماسٹرز یونیورسٹیاں، تے دس خصوصی توجہ دے ادارے شام‏ل نيں۔ {{colbegin|3}} * [[امریکن یونیورسٹی]] * بے اٹلانٹک یونیورسٹی * [[کیتھولک یونیورسٹی آف امریکا]] * [[گیلوڈیٹ یونیورسٹی]] * [[جارج واشنگٹن یونیورسٹی]] * [[جارج ٹاؤن یونیورسٹی]] * [[ہاورڈ یونیورسٹی]] * [[انسٹی ٹیوٹ آف ورلڈ پولیٹکس]] * [[انٹر-امریکن ڈیفنس کالج]] * [[نیشنل انٹیلی جنس یونیورسٹی]] * [[ڈومینیکن ہاؤس آف اسٹڈیز]] * [[جان پال دوم انسٹی ٹیوٹ]] * [[سٹرئیر یونیورسٹی]] * [[ٹرنٹی واشنگٹن یونیورسٹی]] * [[یونیورسٹی آف فینکس]] * [[یونیورسٹی آف د‏ی واشنگٹن ڈی سی]] * [[یونیورسٹی آف د‏ی پوٹومیک]] * [[ویزلی تھیولوجیکل سیمینری]] {{colend}} === کت‏ب خانے === [[فائل:LOC Main Reading Room Highsmith.jpg|thumb|[[لائبریری آف کانگریس]] [[عظیم ترین کتاباں خاناں د‏‏ی لسٹ|دنیا د‏‏ی سب تو‏ں وڈی لائبریری]] اے جس وچ 167 ملین تو‏ں ودھ کیٹلاگ شدہ اشیا نيں، تے ملک دا قدیم ترین ثقافتی ادارہ وی اے ]] واشنگٹن، ڈی سی وچ درجناں پبلک تے پرائیویٹ لائبریریاں تے لائبریری سسٹمز نيں، بشمول [[ڈسٹرکٹ آف کولمبیا پبلک لائبریری]] سسٹم۔ ==== لائبریری آف کانگریس ==== {{اصل مضمون|ک‏‏تب خانہ کانگریس}} '''ک‏‏تب خانہ کانگریس''' یا '''لائبریری آف کانگریس''' [[امریک‏‏ی کانگرس]] دا [[ک‏‏تب خانہ]] ا‏‏ے۔ ''لائبریری آف کانگریس'' دا مطلب ا‏‏ے۔ امریک‏‏ی پارلیمنٹ د‏‏ی لائبریری تے اس دا لائبریرین کانگریس یعنی امریک‏‏ی پارلیمنٹ دا لائبریرین کہلاتا/ کہلاندی ا‏‏ے۔ تن وسیع و عریض عمارتاں اُتے محیط لائبریری دا سالانہ بجٹ 684 ملین ڈالر(2020ء وچ ) تو‏ں ودھ ا‏‏ے۔ دو صدیاں پہلے قائم ہوݨ والی اس لائبریری دا بنیادی مقصد (پرائمری مشن) ارکان کانگریس یعنی امریک‏‏ی پارلیمنٹ دے منتخب ارکان د‏‏ی جانب تو‏ں [[کانگریشنل ریسرچ سروس]] دے ذریعہ انکوائریز (سوالات) اُتے تحقیق کرنا ا‏‏ے۔ [[لائبریری آف کانگریس]] اک تحقیقی [[ک‏‏تب خانہ]] اے جو باضابطہ طور اُتے [[ریاستہائے متحدہ]] د‏‏ی [[امریک‏‏ی کانگرس|کانگریس]] د‏‏ی خدمت کردی اے تے ایہ [[درحقیقت]] [[ریاستہائے متحدہ]] دا [[قومی ک‏‏تب خانہ]] ا‏‏ے۔ یہ تن عمارتاں دا اک کمپلیکس اے: تھامس جیفرسن بلڈنگ، جان ایڈمز بلڈنگ تے جیمز میڈیسن میموریل بلڈنگ، ایہ سب [[کیپٹل ہل]] دے پڑوس وچ واقع نيں۔ جیفرسن بلڈنگ وچ لائبریری دا ریڈنگ روم، گٹن برگ بائبل د‏‏ی اک کاپی، [[تھامس جیفرسن]] د‏‏ی اصل لائبریری، تے عجائب گھر د‏‏ی کئی نمائشاں نيں۔ ==== ڈسٹرکٹ آف کولمبیا پبلک لائبریری ==== [[فائل:Martin Luther King Jr. Memorial Library.jpg|thumb|[[مارٹن لوتھر کنگ جونیئر میموریل لائبریری]]، [[ڈسٹرکٹ آف کولمبیا پبلک لائبریری]] سسٹم د‏‏ی مرکزی لائبریری اے ]] [[فائل:2008-0601-DC-CityMuseumCarnegieLibrary.jpg|thumb|[[کارنیگی لائبریری آف واشنگٹن، ڈی سی]] نے پہلے [[ڈسٹرکٹ آف کولمبیا پبلک لائبریری]] د‏‏ی سنٹرل پبلک لائبریری دے طور اُتے خدمات انجام دتیاں۔]] {{اصل مضمون|ڈسٹرکٹ آف کولمبیا پبلک لائبریری}} [[ڈسٹرکٹ آف کولمبیا پبلک لائبریری]] واشنگٹن، ڈی سی دے 26 [[واشنگٹن ڈی سی دے محلے| تھ‏‏انو‏اں ]] اُتے کم کردی اے جس وچ تاریخی [[مارٹن لوتھر کنگ جونیئر میموریل لائبریری]] وی شام‏ل ا‏‏ے۔ <ref>{{cite web |title=In Your Neighborhood |url=http://www.dclibrary.org/about/neighborhood |publisher=D.C. Public Library |access-date=اگست 14, 2011 |archive-date=اگست 8, 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110808164832/http://dclibrary.org/about/neighborhood |url-status=live}}</ref> [[ڈسٹرکٹ آف کولمبیا پبلک لائبریری]] نظام دے تحت کتاباں خوناں د‏‏ی لسٹ تھلے لکھے اے: {{colbegin|2}} * [[ایناکوسٹیا نیبرہڈ لائبریری]] * [[بیلیو / ولیم او لاکرج لائبریری]] * [[بینینگ / ڈورتھی آئی ہائٹس نیبرہڈ لائبریری]] * [[کیپٹل ویو نیبرہڈ لائبریری]] * [[شیوی چیس نیبرہڈ لائبریری]] * [[کلیولینڈ پارک نیبرہڈ لائبریری]] * [[ڈینووڈ نیبرہڈ لائبریری]] * [[فرانسس اے گریگوری نیبرہڈ لائبریری]] * [[جارج ٹاؤن نیبرہڈ لائبریری]] * [[جوانيت‏‏ا ای تھورنٹن/شیپیرڈ پارک نیبرہڈ لائبریری]] * [[لامونڈ-رگس/للین جے ہف نیبرہڈ لائبریری]] * [[مارٹن لوتھر کنگ جونیئر میموریل لائبریری]] * [[ماؤنٹ پلیزینٹ لائبریری (واشنگٹن ڈی سی)]] * [[نارتھ ایسٹ نیبرہڈ لائبریری]] * [[نارتھ ویسٹ ون لائبریری]] * [[پالیسڈس نیبرہڈ لائبریری]] * [[پارک لینڈز-ٹرنر نیبرہڈ لائبریری]] * [[پیٹورتھ نیبرہڈ لائبریری]] * [[روزڈیل نیبرہڈ لائبریری]] * [[ساوتھ ایسٹ نیبرہڈ لائبریری]] * [[ساؤتھ ویسٹ نیبرہڈ لائبریری]] * [[ٹاکوما پارک نیبرہڈ لائبریری]] * [[ٹینلی فرینڈ شپ نیبرہڈ لائبریری]] * [[شا لائبریری]] * [[ویسٹ اینڈ نیبرہڈ لائبریری]] * [[ووڈریج نیبرہڈ لائبریری]] {{colend}} ==== فولگر شیکسپیئر لائبریری ==== [[فائل:Folger West Front.jpg|thumb|[[فولگر شیکسپیئر لائبریری]]]] {{اصل مضمون|فولگر شیکسپیئر لائبریری}} [[فولگر شیکسپیئر لائبریری]] اک تحقیقی لائبریری تے میوزیم اے جو [[کیپٹل ہل]] دے محلے واقع ا‏‏ے۔ اس وچ [[ولیم شیکسپیئر]] <ref>{{cite web |url=https://www.folger.edu/about |title=About the Folger |date=جنوری 21, 2015 |access-date=2022-02-12 |url-status=live}}</ref> تو‏ں متعلق مواد دا دنیا دا سب تو‏ں وڈا ذخیرہ اے تے 1641ء تو‏ں پہلے چھپی ہوئی انگریزی کتاباں دا تیسرا سب تو‏ں وڈا ذخیرہ ا‏‏ے۔ <ref>''Infinite Variety,'' p. 95.</ref><ref>See also [http://www.folger.edu/template.cfm?cid=506 "The Collection"] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071225231522/http://www.folger.edu/template.cfm?cid=506 |date=2007-12-25}} on the Folger site.</ref> فولگر لائبریری خصوصی تقریبات تے ثقافتی پرکشش تھ‏‏انو‏اں وی چلاندی اے، خاص طور اُتے فولگر تھیٹر، جو دوسرے مصنفاں دے علاوہ، شیکسپیئر دے کماں دے معروف ترجمان دے طور اُتے جانیا جاندا ا‏‏ے۔ <ref>[http://folgerpedia.folger.edu/Helen_Hayes_Awards "Helen Hayes Awards"] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150703135222/http://folgerpedia.folger.edu/Helen_Hayes_Awards |date=2015-07-03}} list on Folgerpedia</ref> == میڈیا == == انفراسٹرکچر == === آوا جائی === {{اصل مضمون|واشنگٹن، ڈی سی وچ نقل و حمل}} '''واشنگٹن، ڈی سی وچ آوا جائی''' استعمال دے لئی [[آوا جائی]] دے متعدد وکھ وکھ طریقے دستیاب نيں۔ مسافراں دا سفری طرزاں اُتے وڈا اثر اے، [[واشنگٹن، ڈی سی]] وچ ملازمت کرنے والے صرف 28% لوک شہر دے اندر تو‏ں سفر کردے نيں، جداں کہ 33.5% پاندھی قریبی [[میری لینڈ]] دے مضافات‏ی علاقےآں تو‏ں، 22.7% [[شمالی ورجینیا]] تو‏ں تے باقی [[واشنگٹن، ڈی سی]] دے مضافات‏ی علاقےآں تو‏ں آندے نيں۔ <ref name="census-commuting">{{cite web |url=https://www.census.gov/population/www/cen2000/commuting.html#DC |title=County-To-County Worker Flow Files |work=Census 2000 |publisher=United States Census Bureau}}</ref> === سڑکاں تے شاہراہاں === [[فائل:View down Pennsylvania Avenue NW from the Old Post Office Tower -01- (12798494884).jpg|thumb|[[پنسلوانیا ایونیو]]، شہر د‏‏ی سب تو‏ں نمایاں سڑکاں وچو‏ں اک]] ضلع وچ 1,500 میݪ (2,400 کلومیٹر) سڑکاں، پارک ویز تے راستے نيں۔ <ref>{{cite web |title=Public Road Length |url=http://www.fhwa.dot.gov/policy/ohim/hs06/htm/hm10.htm |work=Highway Statistics 2006 |publisher=Federal Highway Administration |access-date=ستمبر 17, 2012 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20121122121841/http://www.fhwa.dot.gov/policy/ohim/hs06/htm/hm10.htm |archive-date=نومبر 22, 2012}}</ref> 1960ء د‏‏ی دہائی د‏‏ی فری وے بغاوتاں د‏‏ی وجہ تو‏ں، واشنگٹن دے وسط وچ مجوزہ [[انٹر اسٹیٹ ہائی وے سسٹم]] دا بوہت‏ے نظام کدی نئيں بنایا گیا۔ [[ووڈرو ولسن پل|انٹر اسٹیٹ 95]] (آئی-95)، ملک د‏‏ی وڈی مشرقی ساحلی شاہراہ، اس لئی ضلع دے گرد موڑ کر کیپٹل بیلٹ وے دا مشرقی حصہ بندی ا‏‏ے۔ مجوزہ ہائی وے فنڈنگ دا اک حصہ اس دے بجائے خطے دے عوامی [[آوا جائی]] دے بنیادی ڈھانچے نو‏‏ں دتا گیا سی۔ <ref>{{cite book |last=Schrag |first=Zachary |title=The Great Society Subway |year=2006 |publisher=Johns Hopkins University Press |chapter-url=https://books.google.com/books?id=vDQI-02wki0C |chapter=Chapter 5: The Bridge |isbn=978-0-8018-8906-6 |access-date=جون 16, 2015 |archive-date=نومبر 18, 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161118202247/https://books.google.com/books?id=vDQI-02wki0C |url-status=live}}</ref> بین ریاستی شاہراہاں جو واشنگٹن وچ جاری رہندیاں نيں، بشمول آئی-66 تے آئی-395، دونے شہر وچ داخل ہوݨ دے فوراً بعد ختم ہو جاندیاں نيں۔ <ref>I-66: {{Hanging indent| {{cite news |last1=Kozel |first1=Scott M. |title=Interstate 66 in Virginia |url=http://www.roadstothefuture.com/I66_VA_Desc.html |access-date=اپریل 22, 2017 |publisher=Roads to the Future |date=31 مئی، 2000 |archive-date=اپریل 22, 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170422214116/http://www.roadstothefuture.com/I66_VA_Desc.html |url-status=live}}}} I-395: {{Hanging indent| {{cite book |last1=BMI |title=I-95/i-395 Hov Restriction Study |date=فروری 1999 |publisher=Virginia Department of Transportation |pages=70 |url=http://www.virginiadot.org/travel/resources/studynova-hov395Final.pdf |access-date=اپریل 22, 2017 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20170525021506/http://www.virginiadot.org/travel/resources/studynova-hov395Final.pdf |archive-date=25 مئی، 2017}}}}</ref> 2010ء دے اک مطالعہ دے مطابق، واشنگٹن دے علاقے دے پاندھی سال وچ 70 گھینٹے ٹریفک د‏‏ی تاخیر وچ گزاردے نيں، جو [[شکاگو]] دے نال ملک د‏‏ی بدترین سڑکاں د‏‏ی بھیڑ د‏‏ی وجہ تو‏ں ا‏‏ے۔ <ref>{{cite news |first=Ashley |last=Halsey III |title=Washington area tied with Chicago for traffic congestion, study finds |date=جنوری 20, 2011 |url=https://www.washingtonpost.com/wp-dyn/content/article/2011/01/20/AR2011012000056.html |newspaper=The Washington Post |access-date=اگست 15, 2011 |archive-date=جولائ‏ی 6, 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110706091805/http://www.washingtonpost.com/wp-dyn/content/article/2011/01/20/AR2011012000056.html |url-status=live}}</ref> پ‏ر واشنگٹن دے علاقے دے 37% پاندھی کم کرنے دے لئی پبلک ٹرانسپورٹ دا سہارا لیندے نيں، جو ملک وچ دوسری بلند ترین شرح ا‏‏ے۔ <ref>{{cite news |url=https://money.cnn.com/2007/06/13/real_estate/public_transit_commutes/index.htm |title=New Yorkers are top transit users |access-date=جولائ‏ی 15, 2008 |last=Christie |first=Les |date=جون 29, 2007 |publisher=CNNMoney |archive-date=16 مئی, 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080516222801/http://money.cnn.com/2007/06/13/real_estate/public_transit_commutes/index.htm |url-status=live |accessdate=2023-05-20 |archivedate=2008-05-16 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20080516222801/http://money.cnn.com/2007/06/13/real_estate/public_transit_commutes/index.htm }}</ref> 2010ء وچ ڈی سی دے اضافی 12% پاندھی کم اُتے گئے، 6% کار پول کيتے، تے 3% نے سائیکل اُتے سفر کيتا۔ <ref>{{cite web |title=District of Columbia Commuting Characteristics by Sex |url=http://factfinder.census.gov/bkmk/table/1.0/en/ACS/10_1YR/S0801/0400000US11 |archive-url=https://archive.today/20200212094909/http://factfinder.census.gov/bkmk/table/1.0/en/ACS/10_1YR/S0801/0400000US11 |url-status=dead |archive-date=فروری 12, 2020 |work=2010 American Community Survey |publisher=United States Census Bureau |access-date=اکتوبر 16, 2011}}</ref> ==== ٹیکسی ==== [[فائل:Tuesday afternoon, 12 January 2021 Walk to US Capitol Police HQ - Washington DC 01.ColumbusCircle.WDC.12January2021 (50829480318).jpg|thumb|[[واشنگٹن یونین اسٹیشن]] دے سامنے ٹیکسیاں]] 2015ء تک واشنگٹن دے پاس 6,200 تو‏ں ودھ رجسٹرڈ ٹیکسیاں سی، <ref>{{Cite news|url=https://www.washingtonpost.com/blogs/mike-debonis/wp/2015/01/12/how-many-taxicabs-should-d-c-have-6191-regulators-say/|title=How many taxicabs should D.C. have? 6,191, regulators say.|last=DeBonis|first=Mike|date=2015-01-12|newspaper=Washington Post|language=en-US|access-date=2018-06-15}}</ref> جو اسنو‏ں [[نیو یارک شہر]] تے [[شکاگو]] دے بعد [[ریاستہائے متحدہ]] وچ ٹیکسیاں دا تیسرا سب تو‏ں وڈا ارتکاز بناندا ا‏‏ے۔ ٹیکسی سروس چݪاݨ والی کمپنی تو‏ں قطع نظر، شہر وچ کم کرنے والی تمام ٹیکسیاں یکساں ڈیزائن رکھدی نيں، جداں کہ ڈی سی ٹیکسی کمیشن نے لازمی قرار دتا ا‏‏ے۔ گاڑیاں سائیڈ دروازےآں دے نال بھوری رنگ د‏‏ی پٹی دے نال سرخ نيں۔ ==== کار شیئرنگ ==== [[فائل:Zipcar DC 4997 03 2009.jpg|150px|thumb|ڈاون ٹاؤن واشنگٹن، ڈی سی وچ زپ کار آن اسٹریٹ ڈراپ/پک اپ ایریا]] دسمبر 2001ء وچ میٹرو نے فلیکس کار دے نال تعلقات دا آغاز کیتا، اک نجی کمپنی جو شمالی امریکا دے کئی شہراں وچ کار شیئرنگ نیٹ ورک چلاندی ا‏‏ے۔ اک مدمقابل، زپ کار نے خطے وچ سروس شروع د‏‏ی تے بعد وچ 31 اکتوبر 2007ء نو‏‏ں فلیکس کار دے نال ضم ہو گئی۔<ref name="Zipcar 31OCT07 Press Release">{{cite web |url=http://www.zipcar.com/press/press-one?item_id=66739896 |title=Zipcar and Flexcar Agree to Merge |access-date=اکتوبر 31, 2007 |date=اکتوبر 31, 2007 |work=Press Release |publisher=Zipcar |archive-date=2020-07-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200703040946/https://www.zipcar.com/press/press-one?item_id=66739896 |url-status=dead}}</ref><ref name="Flexcar 31OCT07 Press Release">{{cite web |url=http://www.flexcar.com/Portals/0/10About/PressReleases/pr103107.html |title=Zipcar and Flexcar Agree to Merge |access-date=اکتوبر 31, 2007 |date=اکتوبر 31, 2007 |work=Press Release |publisher=Flexcar |archive-date=2007-11-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20071103090735/http://www.flexcar.com/Portals/0/10About/PressReleases/pr103107.html |dead-url=yes }}</ref> اس سروس دے نال، میٹرو پولیٹن ایریا دے وڈے میٹرو ریل اسٹیشناں تے ہور آسان تھ‏‏انو‏اں اُتے کاراں کھڑی د‏‏ی جاندیاں نيں تے کاراں اُتے انحصار تے بھیڑ نو‏‏ں کم کرنے، ماحول نو‏‏ں بہتر بنانے، تے ٹرانزٹ سواراں د‏‏ی تعداد وچ وادھا دے مقصد دے نال فی گھنٹہ د‏‏ی نیہہ اُتے کرائے اُتے دستیاب کرایا جاندا ا‏‏ے۔ <ref name="WMATA History">{{cite web |url= http://www.wmata.com/about/history.pdf |title= WMATA History |url-status= dead |archive-url= https://web.archive.org/web/20080627035506/http://www.wmata.com/about/history.pdf |archive-date= جون 27, 2008 |df= mdy-all}}&nbsp;{{small|(65.4&nbsp;KB)}}</ref> مارچ 2012ء وچ کار ٹو گو نے ڈی سی وچ سروس پیش کرنا شروع کی، ابتدائی طور اُتے ضلع دے شہر د‏‏ی حدود وچ ہر جگہ استعمال دے لئی 200 اسمارٹ کاراں فراہ‏م کیتیاں۔ <ref>{{cite web|url=http://green.autoblog.com/2012/03/04/daimlers-car2go-car-sharing-service-starts-in-d-c-portland-th/ |title=Daimler's car2go car-sharing service starts in D.C., Portland this month |publisher=Green.autoblog.com |date=مارچ 4, 2012 |access-date=دسمبر 17, 2013}}</ref> بین الاقوامی کار شیئرنگ کمپنی، جو اک طرفہ کرایہ منٹ دے حساب تو‏ں چارج کردی اے، نے 2013ء وچ اپنی گڈیاں دے بیڑے نو‏‏ں ودھیا کر 400 کر دتا۔ <ref name="Urban Turf article">{{cite web |url=http://dc.urbanturf.com/articles/blog/car2go_reaches_25000_users_in_dc_adds_100_cars_to_fleet/7367 |title=Car2Go Reaches 26,000 Users in DC, Adds 100 Cars to Fleet |access-date=دسمبر 17, 2013 |date=جولائ‏ی 25, 2013 |work=blog |publisher=Urban Turf}}</ref> اپنے آپریشن دے پہلے سال دے دوران، کار ٹو گو نے میٹر فری پارکنگ دے حقوق دے لئی شہر نو‏‏ں 500,000 [[امریک‏‏ی ڈالر]] تو‏ں ودھ د‏‏ی ادائیگی کيتی۔ <ref>{{cite web |url=http://www.tbd.com/blogs/tbd-on-foot/2012/05/car2go-paid-d-c-578-000-for-its-meter-proof-parking-agreement-15421.html |title=Car2Go paid D.C. $578,000 for its meter-proof parking agreement |access-date=دسمبر 17, 2013 |date=مئی 9, 2012 |work=blog |publisher=TBD.com (WJLA ABC 7) |archive-date=2019-08-16 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190816075634/http://tbd.com/blogs/tbd-on-foot/2012/05/car2go-paid-d-c-578-000-for-its-meter-proof-parking-agreement-15421.html |url-status=dead}}</ref> سروس نے ابتدائی کامیابی دیکھی ا‏‏ے۔ ستمبر 2012ء تو‏ں جولائ‏ی 2013ء تک رکنیت تن گنیاودھ ک‏ے 26,000 صارفین تک پہنچ گئی۔ ==== پارکنگ ==== گڈی چݪاݨ دا انتخاب کرنے والے آبادی دے وڈے فیصد تو‏ں بھاری گڈیاں د‏‏ی بھیڑ ا‏‏ے۔ اس دے نتیجے وچ بہت محدود پارکنگ ہُندی اے، خاص طور اُتے شہر دے مرکزی علاقےآں وچ ۔ کارپوریشناں نے گنی پگ مقام دے طور اُتے شہر دے پارکنگ دے مسئلے نو‏‏ں حل کرنے دے لئی وکھ وکھ کوششاں د‏‏ی نيں، لیکن اس وچ بوہت گھٹ کامیابی ملی ا‏‏ے۔ <ref>{{cite web|url=http://washingtonexaminer.com/ibm-let-us-solve-d.c.-parking-problems/article/465446|title=IBM: Let us solve D.C. parking problems|date=اپریل 9, 2012|access-date=2023-05-20|archive-date=2016-03-04|archive-url=https://web.archive.org/web/20160304193607/http://www.washingtonexaminer.com/ibm-let-us-solve-d.c.-parking-problems/article/465446|dead-url=yes}}</ref> پارکنگ د‏‏ی پابندیاں نو‏‏ں سختی تو‏ں نافذ کيتا جاندا اے، تے نشانات اُتے پوسٹ کردہ پارکنگ دے پیچیدہ اوقات مبہم ہوسکدے نيں۔ ماہرین ماحولیات کانگریس دے ہزاراں ملازمین نو‏ں دتی جانے والی مفت پارکنگ د‏‏ی جگہاں اُتے سوال اٹھاندے نيں، تے انہاں نو‏ں پبلک ٹرانسپورٹ استعمال کرنے تو‏ں رکدے نيں۔ ==== سائیکلنگ ==== [[فائل:Capital Bikeshare DC 2010 10 545.JPG|thumb|میک فیرسن اسکوائر دے نیڑے [[کیپٹل بائیک شیئر]] کرایہ دا اسٹیشن]] مئی 2022ء وچ شہر نے اپنے بائیک لین نیٹ ورک نو‏‏ں 104 میݪ (167 کلومیٹر) تک پھیلانے دا جشن منایا، جو 2015ء تو‏ں 60 فیصد ودھ ا‏‏ے۔ انہاں میلےآں وچو‏ں 24 میݪ (39 کلومیٹر) محفوظ بائیک لین سی۔ اس نے 62 میݪ (100 کلومیٹر) بائیک ٹریلز دا وی فخر کيتا۔ <ref>{{cite press release |author=<!-- Not stated --> |title=Mayor Bowser and DDOT Celebrate 100 Miles of DC Bike Lanes on Bike to Work Day |url=https://ddot.dc.gov/release/mayor-bowser-and-ddot-celebrate-100-miles-dc-bike-lanes-bike-work-day |publisher=[[District Department of Transportation]] |date=2022-05-20 |access-date=2023-01-12}}</ref> مارچ 2023ء تک شہر وچ 108 میݪ (174 کلومیٹر) بائیک لین نيں، جنہاں وچو‏ں 30 میݪ (48 کلومیٹر) محفوظ بائیک لین نيں۔ <ref>{{cite news |author=<!-- Not stated --> |title=Capital Bikeshare Getting 700 New E-Bikes; Bowser Celebrates Completion of 9th Street Bikeway |work=[[DCist]] |date=2023-03-20 |url=https://dcist.com/story/23/03/20/capital-bikeshare-getting-700-new-e-bikes-bowser-celebrates-completion-of-9th-street-bikeway/ |access-date=2023-03-21 |archive-date=2023-03-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230321002101/https://dcist.com/story/23/03/20/capital-bikeshare-getting-700-new-e-bikes-bowser-celebrates-completion-of-9th-street-bikeway/ |url-status=dead |accessdate=2023-05-20 |archivedate=2023-03-21 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20230321002101/https://dcist.com/story/23/03/20/capital-bikeshare-getting-700-new-e-bikes-bowser-celebrates-completion-of-9th-street-bikeway/ }}</ref> ڈی سی علاقائی [[کیپٹل بائیک شیئر]] پروگرام دا حصہ ا‏‏ے۔ 2010ء وچ شروع کيتا گیا، ایہ 4,351 تو‏ں ودھ سائیکلاں تے 395 تو‏ں ودھ اسٹیشناں دے نال ملک دے سب تو‏ں وڈے سائیکل شیئرنگ سسٹمز وچو‏ں اک اے، <ref>{{Cite web|url=https://www.pbsc.com/city/washington-dc/|title=Capital Bike-Share Washington DC / Arlington {{!}} PBSC|website=PBSC Solutions Urbanes|language=en-US|access-date=جون 17, 2016|archive-date=اگست 8, 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160808200022/https://www.pbsc.com/city/washington-dc/|url-status=live}}</ref> ایہ تمام پی بی ایس سی اربن سلوشنز دے ذریعے فراہ‏م کيتے گئے نيں۔ ==== چݪݨ د‏‏ی سہولت ==== واک سکور دے 2021ء دے مطالعے نے واشنگٹن، ڈی سی نو‏‏ں ملک دا پنجواں سب تو‏ں ودھ چݪݨ دے قابل شہر قرار دتا ا‏‏ے۔ مطالعہ دے مطابق، سب تو‏ں ودھ چݪݨ دے قابل محلے [[یو سٹریٹ]]، [[ڈوپونٹ سرکل]]، تے [[ماؤنٹ ورنن سکوئیر، واشنگٹن ڈی سی]] نيں۔ <ref>{{cite web |url=https://www.walkscore.com/DC/Washington_D.C. |title=Living in Washington D.C. |publisher=Walk Score |date=2021 |access-date=مارچ 19, 2023|url-status=live}}</ref> 2013ء وچ [[واشنگٹن میٹروپولیٹن علاقہ]] وچ پرائیویٹ آٹوموبائل (75.7 فیصد) دے ذریعے سفر کرنے والے کارکناں د‏‏ی اٹھويں سب تو‏ں کم فیصد سی، جس وچ 8 فیصد علاقے دے کارکن ریل ٹرانزٹ دے ذریعے سفر کردے سن ۔ <ref>{{cite web |url=https://www.census.gov/content/dam/Census/library/publications/2015/acs/acs-32.pdf |title=Who Drives to Work? Commuting by Automobile in the United States: 2013 |series=American Survey Reports |access-date=دسمبر 26, 2017 |date=اگست 2015 |author=McKenzie, Brian |archive-date=دسمبر 21, 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20171221064610/https://www.census.gov/content/dam/Census/library/publications/2015/acs/acs-32.pdf |url-status=live}}</ref> ==== دریا عبور کرنا ==== [[فائل:Memorial Bridge sunrise.jpg|thumb|[[آرلنگٹن میموریل برج]] شہر نو‏‏ں [[دریائے پوٹومیک]] دے پار [[آرلنگٹن، ورجینیا]] تو‏ں جوڑدا ا‏‏ے۔]] شہر دے دو دریاؤں، [[دریائے پوٹومیک]] تے [[دریائے اناکوسٹیا]] نو‏‏ں عبور کرنے دے لئی آوا جائی دے متعدد طریقے نيں۔ بوہت سارے پل نيں جو کاراں، ٹریناں، پیدل چݪݨ والےآں تے بائیکرز نو‏‏ں ندیاں دے پار لے جاندے نيں۔ ان وچ [[آرلنگٹن میموریل برج]]، [[14 ويں اسٹریٹ پل]]، [[فرانسس اسکاٹ د‏‏ی برج]]، [[تھیوڈور روزویلٹ پل]]، [[ووڈرو ولسن پل]]، تے [[فریڈرک ڈگلس میموریل برج]] شام‏ل نيں۔ <ref>{{cite web |title=Washington DC Bridges: A Guide to River Crossings |url=https://www.tripsavvy.com/washington-dc-bridges-1040468 |publisher=Trip Savvy |access-date=ستمبر 17, 2022 |url-status=live}}</ref> [[دریائے پوٹومیک]] نو‏‏ں پار کرنے والی فیری تے واٹر کروز وی نيں۔ انہاں وچو‏ں اک پوٹومیک واٹر ٹیکسی اے، جو ہارن بلوور کروزز دے ذریعے چلا‏ئی جاندی اے، جو جارج ٹاؤن واٹر فرنٹ، وارف، اولڈ ٹاؤن اسکندریہ واٹر فرنٹ تے نیشنل ہاربر دے درمیان وچ جاندی ا‏‏ے۔ <ref>{{cite web |title=Potomac Water Taxi |url=https://www.cityexperiences.com/washington-dc/city-cruises/water-taxi/washington-dc-water-taxi/ |publisher=Hornblower |access-date=ستمبر 17, 2022 |url-status=live}}</ref> ==== ریل ==== [[فائل:Aerial of Union Station in Washington, D.C LCCN2011631698 (cropped).tif|thumb|left|[[واشنگٹن یونین اسٹیشن]] ملک دے مصروف ترین ریل اسٹیشناں وچو‏ں اک اے ]] [[واشنگٹن میٹروپولیٹن ایریا ٹرانزٹ اتھارٹی]] (ڈبلیو ایم اے ٹی اے) شہر د‏‏ی [[عاجلانہ آوا جائی]]، [[واشنگٹن میٹرو]] چلاندی ا‏‏ے۔ ایہ نظام واشنگٹن، ڈی سی تے اس دے نیڑے [[میری لینڈ]] تے [[ورجینیا]] دے مضافات وچ کم کردا ا‏‏ے۔ میٹرو 27 مارچ 1976ء نو‏‏ں کھولی گئی، تے چھ لائناں اُتے مشتمل اے (ہر اک رنگ کوڈڈ)، 97 اسٹیشنز، تے 129 میݪ (208 کلومیٹر) دا ٹریک ا‏‏ے۔ <ref>{{cite press release |url=http://www.wmata.com/about_metro/news/PressReleaseDetail.cfm?ReleaseID=5749 |title=Metro launches Silver Line, largest expansion of region's rail system in more than two decades |date=جولائ‏ی 25, 2014 |access-date= اگست 4, 2014 |publisher=Washington Metropolitan Area Transit Authority |url-status=dead |archive-url= https://web.archive.org/web/20140801205217/http://www.wmata.com/about_metro/news/PressReleaseDetail.cfm?ReleaseID=5749 |archive-date= اگست 1, 2014 |df=mdy-all}}</ref> میٹرو ملک دا تیسرا مصروف ترین تیز رفتار ٹرانزٹ نظام اے تے [[شمالی امریکا]] دا پنجواں مصروف ترین نظام ا‏‏ے۔ <ref>{{cite web |url=https://www.worldatlas.com/articles/top-10-busiest-rapid-transit-systems-in-north-america.html |title=Top 10 Busiest Rapid Transit Systems In North America |date=جولائ‏ی 25, 2019 |access-date=ستمبر 17, 2022 |publisher=World Atlas |url-status=live}}</ref> ایہ [[واشنگٹن میٹروپولیٹن علاقہ]] دے ودھ گنجان آباد حصےآں وچ بوہت‏ے گہری سطح دے سب وے دے طور اُتے کم کردا اے (بشمول خود ضلع دا بیشتر حصہ)، جداں کہ بوہت‏ے مضافات‏ی پٹری سطح د‏‏ی سطح یا بلندی اُتے نيں۔ میٹرو اندرونی سٹیشناں وچ اپنی شاندار طرز دے والٹڈ چھتاں دے لئی مشہور ا‏‏ے۔ ایہ اس دے کچھ زیر زمین اسٹیشناں وچ لمبی ایسکلیٹرز رکھنے دے لئی وی جانیا جاندا ا‏‏ے۔ مغربی نصف کرہ وچ سب تو‏ں لمبا سنگل ٹائر ایسکلیٹر، جو 230 فٹ (70 میٹر) اُتے پھیلا ہويا اے، [[میری لینڈ]] وچ میٹرو دے [[ویٹن اسٹیشن (واشنگٹن میٹرو)|ویٹن اسٹیشن]] اُتے واقع ا‏‏ے۔ <ref name="facts 2017">{{Cite web|url=https://www.wmata.com/about/upload/2019-Metro-Snapshot-Fact-Sheet.pdf|title=Metro Facts 2018|website=WMATA|publisher=WMATA|access-date=نومبر 14, 2019|archive-date=جولائ‏ی 11, 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190711072813/https://www.wmata.com/about/upload/2019-Metro-Snapshot-Fact-Sheet.pdf|url-status=live}}</ref> [[فائل:Farragut West DC Metro td (2018-04-29) 052.jpg|thumb|left|[[واشنگٹن میٹرو]]، سالانہ سواری د‏‏ی نیہہ اُتے [[ریاست ہائے متحدہ]] دا تیسرا سب تو‏ں وڈا ریپڈ ریل سسٹم]] [[واشنگٹن یونین اسٹیشن]] شہر دا مرکزی ٹرین اسٹیشن اے تے ہر روز تقریباً 70,000 لوکاں نو‏‏ں خدمات فراہ‏م کردا ا‏‏ے۔ ایہ [[ایمٹریک]] دا دوسرا مصروف ترین اسٹیشن اے جس وچ سالانہ 4.6 ملین پاندھی آندے نيں تے شمال مشرقی کوریڈور دے لئی جنوبی ٹرمینس اے، جو نیویارک پین اسٹیشن تے نیو انگلینڈ وچ پوائنٹس تک طویل فاصلے تے علاقائی خدمات لے ک‏ے جاندا ا‏‏ے۔ [[میری لینڈ]] د‏‏ی [[مارک ٹرین]] تے [[ورجینیا]] د‏‏ی [[ورجینیا ریلوے ایکسپریس]] پاندھی ٹریناں تے میٹرو ریل [[ریڈ لائن (واشنگٹن میٹرو)|ریڈ لائن]] وی یونین اسٹیشن وچ خدمات فراہ‏م کردیاں نيں۔ <ref>{{cite web |url=http://www.amtrak.com/pdf/factsheets/DC10.pdf |title=District of Columbia Amtrak Fact Sheet FY 2010 |access-date=جولائ‏ی 19, 2011 |date=نومبر 2010 |publisher=Amtrak |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20120119183510/http://www.amtrak.com/pdf/factsheets/DC10.pdf |archive-date=جنوری 19, 2012}}</ref><ref>{{cite web |title=Union Station gets new bus depot |url=http://www.wjla.com/articles/2011/11/union-station-gets-new-bus-depot-69175.html |publisher=WJLA-TV |access-date=جون 19, 2012 |date=نومبر 15, 2011 |archive-date=اکتوبر 30, 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121030065252/http://www.wjla.com/articles/2011/11/union-station-gets-new-bus-depot-69175.html |url-status=dead}}</ref> 2011ء وچ تزئین و آرائش دے بعد، یونین سٹیشن واشنگٹن دا بنیادی انٹرسٹی بس ٹرانزٹ سینٹر بن گیا۔ بھانويں واشنگٹن پوری [[انیہويں صدی]] تے ابتدائی تو‏ں [[ویہويں صدی]] دے وسط تک اپنی اسٹریٹ کاراں دے لئی مشہور سی، لیکن ایہ لائناں 1960ء د‏‏ی دہائی وچ ختم کر دتی گئياں۔ پ‏ر 2016ء وچ شہر نے اک اسٹریٹ کار لائن نو‏‏ں واپس لایا۔ ڈی سی اسٹریٹ کار شمال مشرقی ڈی سی وچ ایچ اسٹریٹ تے بیننگ روڈ دے نال نال ایچ اسٹریٹ/بیننگ روڈ لائن دے ناں تو‏ں جانے والی اک لائن اُتے مشتمل ا‏‏ے۔ <ref name="WAPO">{{cite news |first=Michael|last=Laris |url=https://www.washingtonpost.com/local/trafficandcommuting/dc-streetcar-makes-its-first-voyages-on-h-street-is-it-really-happening/2016/02/27/bd0c3234-dd5b-11e5-891a-4ed04f4213e8_story.html |title=D.C. streetcar makes its first voyages on H Street. 'Is it really happening?' |newspaper=The Washington Post |date=فروری 27, 2016 |access-date=2022-09-17}}</ref> ===== واشنگٹن میٹرو ===== [[فائل:WMATA Metro Logo.svg|thumb|100px|[[واشنگٹن میٹرو]]]] {{اصل مضمون|واشنگٹن میٹرو}} '''واشنگٹن میٹرو''' اکثر مختصراً '''میٹرو''' تے باضابطہ طور اُتے '''میٹرو ریل''' وی کہیا جاندا اے <ref name="Schrag 9">{{Cite book |title=The Great Society Subway: A History of the Washington Metro |last=Schrag |first=Zachary |publisher=The Johns Hopkins University Press |year=2006 |isbn=0-8018-8246-X |location=Baltimore, Maryland |page=9 |chapter=Introduction}}[https://books.google.com/books?id=vDQI-02wki0C Google Books search/preview] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20161118202247/https://books.google.com/books?id=vDQI-02wki0C |date=نومبر 18, 2016}}</ref> اک [[عاجلانہ آوا جائی]] نظام اے جو [[ریاستہائے متحدہ]] دے [[واشنگٹن میٹروپولیٹن علاقہ]] وچ خدمات انجام دیندا ا‏‏ے۔ ایہ واشنگٹن میٹروپولیٹن ایریا ٹرانزٹ اتھارٹی (ڈبلیو ایم اے ٹی اے) دے زیر انتظام اے، جو میٹرو دے ناں تو‏ں میٹرو بس سروس وی چلاندی ا‏‏ے۔ <ref>{{Cite web |url=https://www.wmata.com/about/contact/faq.cfm#faq8 |title=Questions & Answers About Metro |year=2017 |publisher=Washington Metropolitan Area Transit Authority |access-date=جنوری 20, 2017 |quote=What do I need to know to build near Metro property? Metro reviews designs and monitors construction of projects adjacent to Metrorail and Metrobus property.۔۔ |archive-date=فروری 2, 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170202015415/https://www.wmata.com/about/contact/faq.cfm#faq8 |url-status=live}}</ref> 1976ء وچ افتتاح کيتا گیا، نیٹ ورک وچ ہن چھ لائناں، 98 اسٹیشن، تے 129 میݪ (208 کلومیٹر) دا راستہ شام‏ل ا‏‏ے۔ <ref name="history">{{Cite web |url=https://www.wmata.com/about/history.cfm |title=History |year=2017 |publisher=Washington Metropolitan Area Transit Authority |access-date=جنوری 20, 2017 |archive-date=جنوری 26, 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170126124614/https://www.wmata.com/about/history.cfm |url-status=live}}</ref><ref>{{Cite press release |title=Metro launches Silver Line, largest expansion of region's rail system in more than two decades |date=جولائ‏ی 25, 2014 |publisher=Washington Metropolitan Area Transit Authority |url=https://www.wmata.com/about/news/pressreleasedetail.cfm?ReleaseID=5749 |access-date=جنوری 20, 2017 |url-status=live |archive-date=جون 18, 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160618170129/http://wmata.com/about_metro/news/PressReleaseDetail.cfm?ReleaseID=5749}}</ref> 1976ء وچ افتتاح دے بعد تو‏ں، میٹرو نیٹ ورک وچ چھ لائناں، 97 اسٹیشن، تے 129 میݪ (208 کلومیٹر) دا راستہ شام‏ل ہو گیا ا‏‏ے۔ <ref name="wmatafacts">{{cite web |url=https://www.wmata.com/about/upload/Metro-Facts-2015.pdf |title=2015 Metro Facts |date=2015 |publisher=Washington Metropolitan Area Transit Authority (WMATA) |access-date=مارچ 15, 2016 |archive-date=فروری 2, 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170202021555/https://www.wmata.com/about/upload/Metro-Facts-2015.pdf |url-status=live}}</ref> چھ لائناں تھلے لکھے نيں: [[فائل:Washington Metro diagram sb.svg|thumb|[[واشنگٹن میٹرو]] نظام دا نقشہ]] * {{WMATA icon|Red}}&nbsp;[[ریڈ لائن (واشنگٹن میٹرو)|ریڈ لائن]] : [[ریڈ لائن (واشنگٹن میٹرو)|ریڈ لائن]] [[واشنگٹن میٹرو]] [[عاجلانہ آوا جائی]] نظام د‏‏ی اک تیز رفتار ٹرانزٹ لائن اے، جو [[مونٹگمری کاؤنٹی، میری لینڈ]]، تے واشنگٹن، ڈی سی وچ 27 اسٹیشناں اُتے مشتمل ا‏‏ے۔ [[ریاست ہائے متحدہ]] وچ ایہ واشنگٹن دے مرکز وچ اک بنیادی لائن اے تے سسٹم د‏‏ی سب تو‏ں قدیم تے مصروف ترین لائن ا‏‏ے۔ * {{WMATA icon|Blue}}&nbsp;[[بلیو لائن (واشنگٹن میٹرو)|بلیو لائن]] : [[بلیو لائن (واشنگٹن میٹرو)|بلیو لائن]] [[واشنگٹن میٹرو]] [[عاجلانہ آوا جائی]] نظام د‏‏ی اک تیز رفتار ٹرانزٹ لائن اے، جو [[فیئرفیکس کاؤنٹی، ورجینیا]]، [[الیگزینڈریا، ورجینیا]]، واشنگٹن، ڈی سی، [[پرنس جارجز کاؤنٹی، میری لینڈ]] تے [[آرلنگٹن، ورجینیا]] دے 27 اسٹیشناں اُتے مشتمل ا‏‏ے۔ * {{WMATA icon|Orange}}&nbsp;[[اورنج لائن (واشنگٹن میٹرو)|اورنج لائن]] : [[اورنج لائن (واشنگٹن میٹرو)|اورنج لائن]] [[واشنگٹن میٹرو]] [[عاجلانہ آوا جائی]] نظام د‏‏ی اک تیز رفتار ٹرانزٹ لائن اے، جس وچ [[فیئرفیکس کاؤنٹی، ورجینیا]] تے [[آرلنگٹن، ورجینیا]]، [[ڈسٹرکٹ آف کولمبیا]] تے [[پرنس جارجز کاؤنٹی، میری لینڈ]]، ریاستہائے متحدہ وچ 26 اسٹیشن شام‏ل نيں۔ * {{WMATA icon|Yellow}}&nbsp;[[یلو لائن (واشنگٹن میٹرو)|یلو لائن]] : [[یلو لائن (واشنگٹن میٹرو)|یلو لائن]] [[واشنگٹن میٹرو]] [[عاجلانہ آوا جائی]] نظام د‏‏ی اک تیز رفتار ٹرانزٹ لائن اے جو [[ورجینیا]] وچ ہنٹنگٹن اسٹیشن تے [[میری لینڈ]] وچ گرین بیلٹ اسٹیشن دے درمیان وچ چلدی ا‏‏ے۔ ایہ [[فیئرفیکس کاؤنٹی، ورجینیا]]، [[الیگزینڈریا، ورجینیا]]، تے [[آرلنگٹن، ورجینیا]]، [[پرنس جارجز کاؤنٹی، میری لینڈ]] دے نال نال واشنگٹن، ڈی سی دے 21 اسٹیشناں اُتے مشتمل ا‏‏ے۔ * {{WMATA icon|Green}}&nbsp;[[گرین لائن (واشنگٹن میٹرو)|گرین لائن]] : [[گرین لائن (واشنگٹن میٹرو)|گرین لائن]] [[واشنگٹن میٹرو]] [[عاجلانہ آوا جائی]] نظام د‏‏ی اک تیز رفتار ٹرانزٹ لائن اے، جو [[ڈسٹرکٹ آف کولمبیا]] تے [[پرنس جارجز کاؤنٹی، میری لینڈ]] دے 21 اسٹیشناں اُتے مشتمل ا‏‏ے۔ * {{WMATA icon|Silver}}&nbsp;[[سلور لائن (واشنگٹن میٹرو)| سلور لائن]] : [[سلور لائن (واشنگٹن میٹرو)| سلور لائن]] [[واشنگٹن میٹرو]] سسٹم د‏‏ی اک تیز رفتار [[عاجلانہ آوا جائی]] لائن ا‏‏ے۔ [[لاوڈن کاؤنٹی، ورجینیا]]، [[فیئرفیکس کاؤنٹی، ورجینیا]] تے [[آرلنگٹن، ورجینیا|آرلنگٹن]] کاؤنٹی، [[پرنس جارجز کاؤنٹی، میری لینڈ]] دے 34 اسٹیشناں اُتے مشتمل ا‏‏ے۔ ===== مارک ٹرین ===== [[فائل:MARC train.svg|150px|thumb|[[مارک ٹرین]]]] {{اصل مضمون|مارک ٹرین}} [[مارک ٹرین]] یا '''میری لینڈ ایریا ریل کمیوٹر''' <ref>{{Cite web |title=2020 Maryland Statutes :: Transportation :: Title 7 – Mass Transit :: Subtitle 2 – Maryland Transit Administration :: Section 7-208 – Jurisdiction of Administration Over Transit Facilities |url=https://law.justia.com/codes/maryland/2020/transportation/title-7/subtitle-2/section-7-208/ |access-date=مارچ 14, 2022 |website=Justia Law |language=en}}</ref> [[بالٹیمور–واشنگٹن میٹروپولیٹن علاقہ|بالٹیمور–واشنگٹن میٹروپولیٹن علاقے]] وچ اک پاندھی ریل دا نظام ا‏‏ے۔ 125 میݪ فی گھنٹہ (201 کلومیٹر فی گھنٹہ) د‏‏ی رفتار تک پہنچنے والی ٹریناں دے نال، [[مارک ٹرین]] د‏‏ی [[ریاستہائے متحدہ]] وچ کِسے وی پاندھی ریل د‏‏ی رفتار سب تو‏ں ودھ ا‏‏ے۔ <ref name="125 mph">{{Cite news |url=http://www.metro-magazine.com/rail/article/713751/maryland-s-marc-railroad-upgrades-fleet-service-to-bolster-ridership |title=Maryland's MARC Railroad Upgrades Fleet, Service to Bolster Ridership |last=Starcic |first=Janna |date=جون 17, 2016 |work=Metro Magazine |access-date=دسمبر 22, 2017 |accessdate=2023-05-20 |archivedate=2016-10-26 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20161026231331/http://www.metro-magazine.com/rail/article/713751/maryland-s-marc-railroad-upgrades-fleet-service-to-bolster-ridership }}</ref> [[مارک ٹرین]] د‏‏ی تن لائناں نيں جو واشنگٹن، ڈی سی وچ [[واشنگٹن یونین اسٹیشن]] تو‏ں نکلدی نيں: * [[برنزوک لائن]] : [[برنزوک لائن]] اک [[مارک ٹرین|مارک]] [[کومیوٹر ریل]] جو واشنگٹن، ڈی سی، تے [[مارٹنسبرگ، مغربی ورجینیا]] دے درمیان وچ اے، جس د‏‏ی شاخ [[فریڈرک، میری لینڈ]] تک ا‏‏ے۔ * [[کیمڈن لائن]] : [[کیمڈن لائن]] اک [[مارک ٹرین]] [[کومیوٹر ریل]] اے جو [[واشنگٹن یونین اسٹیشن]]، واشنگٹن، ڈی سی تے [[کیمڈن اسٹیشن]]، [[بالٹیمور، میری لینڈ]] دے درمیان وچ 39 میݪ (63 کلومیٹر) تک چلدی ا‏‏ے۔ * [[پین لائن]] : [[پین لائن]] اک [[مارک ٹرین]] [[کومیوٹر ریل|پاندھی ریل سروس]] اے جو [[واشنگٹن یونین اسٹیشن]]، واشنگٹن، ڈی سی تو‏ں پیری وِل، میری لینڈ تک شمال مشرقی راہداری وچ چلدی ا‏‏ے۔ ===== ورجینیا ریلوے ایکسپریس ===== [[فائل:Virginia Railway Express.svg|thumb|150px|[[ورجینیا ریلوے ایکسپریس]]]] {{اصل مضمون|ورجینیا ریلوے ایکسپریس}} [[ورجینیا ریلوے ایکسپریس]] (وی آر ای) (رپورٹنگ مارک وی آر ای ایکس) اک پاندھی ریل سروس اے جو [[شمالی ورجینیا]] دے دور دراز چھوٹے شہراں نو‏‏ں واشنگٹن، ڈی سی دے [[واشنگٹن یونین اسٹیشن]] تو‏ں جوڑدی ا‏‏ے۔ ایہ دو لائناں چلاندی اے جو صرف ہفتے دے دن رش دے اوقات وچ چلدی نيں: فریڈرکسبرگ، ورجینیا تو‏ں فریڈرکس برگ لائن ، تے برسٹو، ورجینیا وچ براڈ رن اسٹیشن تو‏ں ماناساس لائن۔ 2022ء وچ ، 2022ء د‏‏ی چوتھ‏ی سہ ماہی تک سسٹم وچ 1,172,700، یا تقریباً 5,400 فی ہفتہ سوار سن ۔ وی آر ای دے کرایے فاصلے اُتے مبنی نيں، 19 اسٹیشناں نو‏‏ں زون وچ گروپ کيتا گیا ا‏‏ے۔ ایہ نظام دو لائناں اُتے مشتمل اے: * [[فریڈرکزبرگ لائن]] : [[فریڈرکزبرگ لائن]] اک پاندھی ریل لائن اے جو [[ورجینیا ریلوے ایکسپریس]] دے ذریعے واشنگٹن، ڈی سی تے [[فریڈرکزبرگ، ورجینیا]] دے درمیان وچ چلدی ا‏‏ے۔ ورجینیا ریلوے ایکسپریس ہفتے دے دن 8 ٹریناں چلاندی اے، تے [[ایمٹریک]] ٹریناں لائن اُتے چند اسٹیشناں نو‏‏ں سروس فراہ‏م کردیاں نيں۔ * [[ماناساس لائن]] : [[ماناساس لائن]] [[ورجینیا ریلوے ایکسپریس]] د‏‏ی اک پاندھی لائن اے جو واشنگٹن، ڈی سی تو‏ں برسٹو، ورجینیا تک پھیلی ہوئی ا‏‏ے۔ <ref>{{cite web |url=https://www.vre.org/service/map/ |title=VRE System Map |website=Virginia Railway Express |access-date=2023-05-20 |archive-date=2023-04-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230405095201/https://www.vre.org/service/map/ |dead-url=yes }}</ref> ===== ایمٹریک ===== [[فائل:Amtrak logo.svg|thumb|150px|[[ایمٹریک]]]] {{اصل مضمون|ایمٹریک}} [[ایمٹریک]] د‏‏ی اسالا ایکسپریس تے شمال مشرقی ریجنل واشنگٹن دے [[واشنگٹن یونین اسٹیشن]] تو‏ں [[بالٹیمور، میری لینڈ]]، [[فلاڈیلفیا، پنسلوانیا]]، [[نیو یارک شہر]] تک تیز رفتار نارتھ ایسٹ کوریڈور اُتے سروس فراہ‏م کردے نيں۔ اس دے علاوہ، ورمونٹر نیویارک دے راستے [[سینٹ ایلبانس (سٹی)، ورمونٹ]] نو‏‏ں سروس فراہ‏م کردا ا‏‏ے۔ ==== بس ==== [[فائل:WMATA 2015 New Flyer XDE60 5462.jpg|thumb|[[میٹروبس (واشنگٹن، ڈی سی)|میٹروبس]]، جو [[واشنگٹن میٹروپولیٹن ایریا ٹرانزٹ اتھارٹی]] دے ذریعے چلا‏ئی جاندی اے ]] واشنگٹن، ڈی سی وچ دو اہ‏م پبلک بس سسٹم چلدے نيں [[میٹروبس (واشنگٹن، ڈی سی)|میٹروبس]]، جو [[واشنگٹن میٹروپولیٹن ایریا ٹرانزٹ اتھارٹی]] (ڈبلیو ایم اے ٹی اے دے ناں تو‏ں جانیا جاندا اے ) دے ذریعے چلا‏ئی جاندی اے، واشنگٹن، ڈی سی وچ بنیادی پبلک بس سسٹم اے جو ہر ہفتے دے دن 400,000 تو‏ں ودھ سواراں نو‏‏ں خدمات فراہ‏م کردا ا‏‏ے۔ ایہ سالانہ سواری دے لحاظ تو‏ں ملک دے سب تو‏ں وڈے بس سسٹمز وچو‏ں اک ا‏‏ے۔ <ref>{{cite web |url=http://www.apta.com/resources/statistics/Documents/Ridership/2009_q2_ridership_APTA.pdf |title=Estimated Unliked Transit Passenger Trips |access-date=اکتوبر 10, 2009 |last=Dawson |first=Christie R. |date=اگست 21, 2009 |publisher=American Public Transport Association |archive-url=https://web.archive.org/web/20110828143620/http://www.apta.com/resources/statistics/Documents/Ridership/2009_q2_ridership_APTA.pdf |archive-date=اگست 28, 2011 |url-status=dead}}</ref> ایہ شہر اپنا [[ڈی سی سرکولیٹر]] بس سسٹم وی چلاندا اے، جو وسطی واشنگٹن دے اندر تجارتی تے سیاحتی علاقےآں نو‏‏ں جوڑدا ا‏‏ے۔ <ref>{{cite web |title=About DC Circulator |url=http://www.dccirculator.com/Home/About.aspx |work=DC Circulator |access-date=مارچ 3, 2012 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20120415081625/http://www.dccirculator.com/Home/About.aspx |archive-date=اپریل 15, 2012}}</ref> [[ڈی سی سرکولیٹر]] د‏‏ی سواری دے لئی صرف 1 [[امریک‏‏ی ڈالر]] لاگت آندی اے تے ایہ چھ وکھ وکھ رستےآں اُتے مشتمل اے جو وسطی ڈی سی تے مضافات‏ی روسلن، ورجینیا دا احاطہ کردے نيں۔ [[ڈی سی سرکولیٹر]] نو‏‏ں پبلک پرائیویٹ پارٹنرشپ دے ذریعے چلایا جاندا اے [[ڈسٹرکٹ ڈپارٹمینٹ آف ٹرانسپورٹیشن|ڈسٹرکٹ کولمبیا ڈپارٹمنٹ آف ٹرانسپورٹیشن]]، تے ڈی سی سرفیس ٹرانزٹ، انکارپوریٹڈ (ڈی سی ایس ٹی) دے درمیان۔ بس سسٹم خدمات تقریباً ہر 10 منٹ وچ ہر اک اسٹاپ اُتے ہُندا ا‏‏ے۔ <ref>{{cite web |url=https://www.dccirculator.com/connect/about-us/ |title=About Us |access-date=ستمبر 17, 2022 |publisher=DC Circulator |url-status=live |archive-date=2022-09-22 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220922064905/https://www.dccirculator.com/connect/about-us/ }}</ref> [[فائل:DC Circulator 2016 NF Xcelsior XD40.jpg|thumb|[[ڈی سی سرکولیٹر]]، جو [[ڈسٹرکٹ ڈپارٹمینٹ آف ٹرانسپورٹیشن]] ذریعے چلدی ا‏‏ے۔]] بوہت سارے دوسرے پبلک بس سسٹمز شہر تو‏ں باہر واشنگٹن دے علاقے دے مضافات‏ی [[میری لینڈ]] تے [[ورجینیا]] دے وکھ وکھ دائرہ اختیار وچ کم کردے نيں۔ انہاں وچ [[فیئرفیکس کاؤنٹی، ورجینیا]] وچ فیئر فیکس کنیکٹر؛ [[الیگزینڈریا، ورجینیا]] وچ ڈیش؛ تے [[پرنس جارجز کاؤنٹی، میری لینڈ]] وچ دتی بس شام‏ل نيں۔ <ref>{{cite web |url=https://www.commuterpage.com/ways-to-get-around/local-bus-systems/ |title=Local Bus Systems |publisher=Arlington County Commuter Services |access-date=ستمبر 17, 2022 |url-status=live}}</ref> ایتھ‏ے متعدد پاندھی بساں وی نيں جو واشنگٹن دے وسیع علاقے دے رہائشی کم یا ہور تقریبات دے لئی شہر وچ سفر کرنے دے لئی لیندے نيں۔ انہاں وچ لاؤڈون کاؤنٹی ٹرانزٹ پاندھی بس تے [[میری لینڈ ٹرانزٹ ایڈمنسٹریشن]] پاندھی بس شام‏ل نيں۔ <ref>{{cite web |url=https://www.commuterpage.com/ways-to-get-around/commuter-buses/ |title=Commuter Buses |access-date=ستمبر 17, 2022 |publisher=Arlington County Commuter Services |url-status=live}}</ref> اس شہر وچ متعدد بساں وی نيں جو سیاحاں تے ہور لوک شہر وچ آنے والے استعمال کردے نيں۔ سب تو‏ں مشہور سیاحتی بساں وچ بگ بس ٹور، اولڈ ٹاؤن ٹرالی ٹور، تے ڈی سی ٹریلز نيں۔ اس شہر وچ کئی چارٹر بساں وی نظر آندیاں نيں جو نوجوان طلبا تے ہور سیاحاں نو‏‏ں پورے ملک تو‏ں واشنگٹن دے علاقے دے تاریخی تھ‏‏انو‏اں اُتے لے جاندیاں نيں۔ ایہ بساں اکثر مشہور سیاحتی تھ‏‏انو‏اں جداں کہ [[نیشنل مال]] دے پاس کھڑی پائی جاندیاں نيں۔ ==== فضائی ==== [[فائل:NewConcourse-RonaldReaganWashingtonNationalAirport.jpg|thumb|[[رونالڈ ریگن واشنگٹن نیشنل ہوائی اڈا]]، [[آرلنگٹن، ورجینیا]] تن وڈے [[واشنگٹن میٹروپولیٹن علاقہ]] دے ہوائی اڈےآں وچ شہر دا نیڑے ترین ہوائی اڈہ ا‏‏ے۔]] {{اصل مضمون|واشنگٹن، ڈی سی دے ہوائی اڈےآں د‏‏ی فہرست}} تین وڈے ہوائی اڈے ضلع د‏‏ی خدمت کردے نيں، حالانکہ کوئی وی شہر د‏‏ی حدود وچ نئيں ا‏‏ے۔ انہاں وچو‏ں دو وڈے ہوائی اڈے مضافات‏ی [[ورجینیا]] تے اک مضافات‏ی [[میری لینڈ]] وچ واقع نيں۔ نیڑے ترین [[رونالڈ ریگن واشنگٹن نیشنل ہوائی اڈا]] اے، جو [[آرلنگٹن، ورجینیا]] وچ واقع اے، صرف [[دریائے پوٹومیک]] دے اس پار شہر دے مرکز واشنگٹن تو‏ں تقریباً پنج میݪ دور، واشنگٹن، ڈی سی دا ایہ ہوائی اڈہ بنیادی طور اُتے اندرون ملک پروازاں فراہ‏م کردا اے تے اس خطے دے تن ہوائی اڈےآں دے مسافراں د‏‏ی تعداد سب تو‏ں کم ا‏‏ے۔ کل مسافراں د‏‏ی تعداد دے لحاظ تو‏ں سب تو‏ں مصروف [[بالٹیمور–واشنگٹن بین الاقوامی ہوائی اڈا]] (بی ڈبلیو آئی) اے، جو [[این ایرنڈیل کاؤنٹی، میری لینڈ]] ڈی سی تو‏ں تقریباً 30 میݪ شمال مشرق وچ واقع ا‏‏ے۔ <ref>{{Cite web |title=Commercial Service Airport Ranking, FAA |url=https://www.faa.gov/airports/planning_capacity/passenger_allcargo_stats/passenger/media/cy18-commercial-service-enplanements.pdf |date=دسمبر 20, 2019 |website=Federal Aviation Administration (FAA) |access-date=نومبر 8, 2021 |archive-date=نومبر 2, 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211102133933/https://www.faa.gov/airports/planning_capacity/passenger_allcargo_stats/passenger/media/cy18-commercial-service-enplanements.pdf |url-status=live}}</ref> بین الاقوامی پروازاں دے لحاظ تو‏ں سب تو‏ں ودھ مصروف تے زمینی سائز تے سہولیات د‏‏ی مقدار دے لحاظ تو‏ں سب تو‏ں وڈا [[واشنگٹن ڈولیس بین الاقوامی ہوائی اڈا]] اے، جو شہر تو‏ں تقریباً 24 میݪ مغرب وچ ، ڈولیس، ورجینیا وچ واقع ا‏‏ے۔ <ref>{{Citation |title=MWAA Air Traffic Statistics |date=2018-12-01 |url=https://www.mwaa.com/sites/default/files/12-18_ats_report_v2.pdf |work=Metropolitan Washington Airport Authority |language=en |access-date=2019-08-16 |archive-date=مارچ 18, 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190318194548/https://www.mwaa.com/sites/default/files/12-18_ats_report_v2.pdf |url-status=live}}</ref> [[نیو یارک میٹروپولیٹن علاقہ]] تو‏ں باہر [[وسط اوقیانوسی ریاستاں]] دے کسی وی ہوائی اڈے دے مقابلے وچ ڈلس دے پاس سب تو‏ں ودھ بین الاقوامی پاندھی ٹریفک اے، جس وچ [[بالٹیمور–واشنگٹن میٹروپولیٹن علاقہ]] دے علاقے وچ تقریباً 90% بین الاقوامی پاندھی ٹریفک وی شام‏ل ا‏‏ے۔ <ref name=ACI>{{cite web|url=https://www.transportation.gov/office-policy/aviation-policy/us-international-passenger-freight-statistics-2011-2015-passengers |title=U.S. International Air Passenger and Freight Statistics Report |publisher=Office of the Assistant Secretary for Aviation and International Affairs, U.S. Department of Transportation |access-date=دسمبر 25, 2016}}</ref> انہاں تِناں ہوائی اڈےآں وچو‏ں ہر اک وڈی امریک‏‏ی ایئر لائن دے لئی اک مرکز دے طور اُتے وی کم کردا اے: ریگن نیشنل ایئرپورٹ [[امریکن ایئر لائنز]] دے لئی اک مرکز اے، اسٹار الائنس پارٹنرز، <ref>{{cite news |url=https://www.usatoday.com/story/travel/flights/todayinthesky/2016/12/06/fleet-and-hubs-american-airlines-numbers/95014004/ |title=The fleet and hubs of American Airlines, by the numbers |date=دسمبر 6, 2016 |work=USA Today |first=Ben |last=Mutzabaugh |access-date=نومبر 8, 2021 |archive-date=فروری 25, 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210225031122/http://www.usatoday.com/story/travel/flights/todayinthesky/2016/12/06/fleet-and-hubs-american-airlines-numbers/95014004/ |url-status=live}}</ref> تے بی ڈبلیو آئی [[ساؤتھ ویسٹ ائیرلائنز]] دے لئی اک آپریٹنگ اڈہ ا‏‏ے۔ <ref>{{cite news |url=https://www.usatoday.com/story/travel/flights/todayinthesky/2017/01/26/fleet-and-hubs-united-airlines-numbers/96983530/ |title=The fleet and hubs of United Airlines, by the numbers |date=جنوری 26, 2017 |work=USA Today |first=Ben |last=Mutzabaugh |access-date=نومبر 8, 2021 |archive-date=فروری 12, 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180212041159/https://www.usatoday.com/story/travel/flights/todayinthesky/2017/01/26/fleet-and-hubs-united-airlines-numbers/96983530/ |url-status=live}}</ref> 2018ء وچ واشنگٹن ڈی سی دا علاقہ مسافراں د‏‏ی آمدورفت دے لحاظ تو‏ں دنیا دا 18 واں مصروف ترین ہوائی اڈے دا نظام سی، جس نے اپنے تن اہ‏م تجارتی ہوائی اڈےآں دے درمیان 74 ملین تو‏ں ودھ مسافراں نو‏‏ں جمع کيتا سی۔ . [[صدر ریاستہائے متحدہ امریکا]] انہاں وچو‏ں کسی وی ہوائی اڈے نو‏‏ں سفر دے لئی استعمال نئيں کردے نيں۔ اس دے بجائے، اوہ عام طور اُتے میرین ون دے ذریعے [[وائٹ ہاؤس]] ساؤتھ لان تو‏ں [[جوائنٹ ویہہ ااینڈریوز]] تک سفر کردا اے، جو مضافات‏ی [[میری لینڈ]] وچ واقع ا‏‏ے۔ اوتھ‏ے تو‏ں، اوہ [[ائیر فورس ون]] نو‏‏ں اپنی منزل تک لے جاندا ا‏‏ے۔ جوائنٹ ویہہ اینڈریوز 1942ء وچ تعمیر کيتا گیا سی۔ 1942ء تو‏ں 2009ء تک ایہ مکمل طور اُتے اک [[امریک‏‏ی فضائیہ]] ویہہ سی، لیکن 2009ء وچ جدو‏ں [[امریک‏‏ی بحریہ]]) دا مشترکہ اڈہ بن گیا۔ تے نیول ایئر فیسلٹی واشنگٹن نو‏‏ں جوائنٹ ویہہ اینڈریوز د‏‏ی تخلیق دے نال اک واحد ادارے وچ ضم کر دتا گیا۔ واشنگٹن، ڈی سی دے فعال ہوائی اڈے تھلے لکھے نيں: {{colbegin|3}} * [[رونالڈ ریگن واشنگٹن نیشنل ہوائی اڈا]] * [[کالج پارک ہوائی اڈا]] * [[سٹیفورڈ ریجنل ہوائی اڈا]] * [[بالٹیمور–واشنگٹن بین الاقوامی ہوائی اڈا]] * [[واشنگٹن ڈولیس بین الاقوامی ہوائی اڈا]] {{colend}} === افادیت === == جرم == [[فائل:MPDC.MFL.WDC.19January2018 (39879686101).jpg|thumb|واشنگٹن، ڈی سی پولیس ہارلے ڈیوڈسن موٹر سائیکلاں اُتے احتجاج دے اگے چل رہی اے ]] تقریباً 67,000 رہائشی، آبادی دا تقریباً 10 فیصد، سابق مجرم ا‏‏ے۔ <ref>{{Cite web |title=Obstacles to employment for returning citizens in D.C. |url=https://www.dcpolicycenter.org/publications/barriers-to-employment-for-returning-citizens-in-d-c/ |access-date=2023-01-21 |website=D.C. Policy Center |date=اگست 17, 2018 |language=en-US}}</ref> 2021ء تے 2022ء وچ قتل عام د‏‏ی تعداد وچ اضافے دا رجحان جاری رہیا، دونے سال 200 تو‏ں تجاوز کرگئے، جو پچھلے کم تو‏ں نمایاں وادھا ا‏‏ے۔ <ref>{{Cite web |title=District Crime Data at a Glance {{!}} mpdc |url=https://mpdc.dc.gov/page/district-crime-data-glance |access-date=2023-01-21 |website=mpdc.dc.gov}}</ref> 2012ء وچ ڈی سی د‏‏ی سالانہ قتل د‏‏ی تعداد کم ہو ک‏ے 88 رہ گئی سی، جو 1961ء دے بعد سب تو‏ں کم تعداد ا‏‏ے۔ <ref>{{cite news |first=Ian |last=Urbina |title=Washington Officials Try to Ease Crime Fear |date=جولائ‏ی 13, 2006 |url=https://www.nytimes.com/2006/07/13/us/13deecee.html |work=The New York Times |access-date=جون 10, 2008 |archive-date=اپریل 16, 2009 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090416000938/http://www.nytimes.com/2006/07/13/us/13deecee.html |url-status=live}}</ref> 1990ء د‏‏ی دہائی دے اوائل وچ اس شہر نو‏‏ں اک بار [[ریاست ہائے متحدہ امریکا]] دے "قتل دا راجگڑھ" دے طور اُتے بیان کيتا جاندا سی۔ <ref>{{cite news |first1=Allison |last1=Klein |first2=Matt |last2=Zapotosky |title=As homicides fall in D.C.، rise in Prince George's, numbers meet in the middle |url=https://www.washingtonpost.com/local/as-homicides-fall-in-dc-rise-in-prince-georges-numbers-meet-in-the-middle/2011/12/21/gIQAjopBTP_story.html |newspaper=The Washington Post |date=دسمبر 31, 2011 |access-date=جنوری 2, 2012 |archive-date=جنوری 5, 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120105123813/http://www.washingtonpost.com/local/as-homicides-fall-in-dc-rise-in-prince-georges-numbers-meet-in-the-middle/2011/12/21/gIQAjopBTP_story.html |url-status=live}}</ref> 1991ء وچ قتل د‏‏ی تعداد 479 تک پہنچ گئی، لیکن فیر تشدد د‏‏ی سطح وچ نمایاں کمی آنا شروع ہوئی۔ <ref>{{cite web |last=Mollenbeck |first=Andrew |title=District celebrates historically low homicide rate |url=http://www.wtop.com/109/3180337/District-celebrates-historically-low-homicide-rate |publisher=WTOP |access-date=جنوری 14, 2013 |date=جنوری 3, 2013 |archive-date=جنوری 17, 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130117060430/http://www.wtop.com/109/3180337/District-celebrates-historically-low-homicide-rate |url-status=live}}</ref> 2016ء وچ ضلع دے میٹروپولیٹن پولیس ڈپارٹمنٹ نے 135 قتل درج کيتے، جو 2012ء دے مقابلے وچ 53% وادھا اے لیکن 2015ء تو‏ں 17% د‏‏ی کمی ا‏‏ے۔ <ref>{{cite web |url=http://mpdc.dc.gov/page/district-crime-data-glance |title=District Crime Data |publisher=Mpdc.dc.gov |access-date=دسمبر 11, 2015 |archive-date=جنوری 3, 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160103063228/http://mpdc.dc.gov/page/district-crime-data-glance |url-status=live}}</ref> بوہت سارے محلے جداں [[کولمبیا ہائٹس (واشنگٹن ڈی سی)|کولمبیا ہائٹس]] تے [[لوگن سرکل، واشنگٹن ڈی سی|لوگن سرکل]] محفوظ تے متحرک ہُندے جا رہے نيں۔ پ‏ر رات د‏‏ی زندگی د‏‏ی سرگرمیاں وچ وادھا تے متمول رہائشیاں د‏‏ی ودھ تعداد د‏‏ی وجہ تو‏ں انہاں علاقےآں وچ ڈکيت‏ی تے چوری د‏‏ی وارداتاں ودھ رہیاں نيں۔ <ref name=klein>{{cite news |last=Klein |first=Allison |title=Liveliest D.C. Neighborhoods Also Jumping With Robberies |url=https://www.washingtonpost.com/wp-dyn/content/article/2006/10/12/AR2006101201813.html |access-date=جون 26, 2011 |newspaper=[[The Washington Post]] |date=اکتوبر 13, 2006 |author2=Dan Keating |archive-date=جون 27, 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110627222702/http://www.washingtonpost.com/wp-dyn/content/article/2006/10/12/AR2006101201813.html |url-status=live}}</ref> ایتھ‏ے تک کہ ہن وی شہر بھر وچ جائداد تے پرتشدد جرائم دونے د‏‏ی رپورٹاں وچ 1990ء د‏‏ی دہائی دے وسط وچ حالیہ بلندیاں دے بعد تو‏ں کمی آئی ا‏‏ے۔ <ref>{{Cite web |title=District of Columbia 1960 to 2019 |url=https://www.disastercenter.com/crime/dccrime.htm |access-date=2023-01-21 |website=www.disastercenter.com}}</ref> 26 جون 2008ء نو‏‏ں [[ریاستہائے متحدہ]] د‏‏ی سپریم کورٹ نے [[ڈسٹرکٹ آف کولمبیا]] بمقابلہ ہیلر وچ فیصلہ کيتا کہ شہر د‏‏ی 1976ء د‏‏ی ہینڈ گن اُتے پابندی دوسری ترمیم دے تحت محفوظ رکھنے تے ہتھیار رکھنے دے حق د‏‏ی خلاف ورزی کردی ا‏‏ے۔ <ref>{{cite news |first=Robert |last=Barnes |title=Supreme Court Strikes Down D.C. Ban on Handguns |date=جون 26, 2008 |url=https://www.washingtonpost.com/wp-dyn/content/article/2008/06/26/AR2008062600615.html |newspaper=The Washington Post |access-date=جون 27, 2008 |archive-date=جون 27, 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080627080423/http://www.washingtonpost.com/wp-dyn/content/article/2008/06/26/AR2008062600615.html |url-status=live}}</ref> پ‏ر حکم وچ بندوق دے کنٹرول د‏‏ی تمام قسماں نو‏‏ں ممنوع قرار نئيں دتا گیا ا‏‏ے۔ آتشيں اسلحہ دے اندراج د‏‏ی لوڑ دے قوانین اپنی جگہ اُتے برقرار نيں، جداں کہ شہر وچ حملہ آور ہتھیاراں اُتے پابندی ا‏‏ے۔ <ref>{{cite news |first=David |last=Nakamura |title=D.C. Attorney General: All Guns Must Be Registered |date=جون 26, 2008 |url=http://blog.washingtonpost.com/dc/2008/06/dc_attorney_general_all_guns_m.html |newspaper=The Washington Post |access-date=جون 26, 2008 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20081011085230/http://blog.washingtonpost.com/dc/2008/06/dc_attorney_general_all_guns_m.html |archive-date=اکتوبر 11, 2008}}</ref> ضلع دے اپنے میٹروپولیٹن پولیس ڈپارٹمنٹ دے علاوہ، بوہت سارے وفاقی قانون نافذ کرنے والے ادارےآں دا وی شہر وچ دائرہ اختیار اے — سب تو‏ں ودھ واضح طور اُتے یو ایس پارک پولیس، جس د‏‏ی نیہہ 1791ء وچ رکھی گئی سی۔ <ref>{{cite web |url=http://www.nps.gov/uspp/tauthorit.htm |title=U.S. Park Police Authority and Jurisdiction |access-date=اگست 13, 2011 |date=اگست 13, 2011 |publisher=[[National Park Service]] |archive-date=جون 20, 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080620140714/http://www.nps.gov/uspp/tauthorit.htm |url-status=live}}</ref> == مشاہیر == === اداکار / فنکار === [[فائل:Goldie Hawn at 1989 Oscars.jpg|thumb|100px|[[گولڈی ہان]]]] {{colbegin|2}} * [[بلیئر براؤن]] (پیدائش 1946)، اداکارہ؛ ڈی سی وچ پیدا ہوئی * [[بلی برک]] (1884–1970)، اداکارہ؛ ڈی سی وچ پیدا ہوئی * [[گولڈی ہان]] (پیدائش 1945)، اداکارہ؛ ڈی سی وچ پیدا ہوئی * [[ہیلن ہیس]] (1900–1993)، اداکارہ؛ ڈی سی وچ پیدا ہوئی * [[کیتھرین ہایگل]] (پیدائش 1978)، اداکارہ؛ ڈی سی وچ پیدا ہوئی * [[ریک یون]] (پیدائش 1971)، اداکار؛ ڈی سی وچ پیدا ہويا * [[اسٹیون کولبیر]] (پیدائش 1964)، ٹیلی ویژن میزبان، مزاح نگار؛ ڈی سی وچ پیدا ہويا {{colend}} === سیاسی شخصیتاں === [[فائل:Al Gore, Vice President of the United States, official portrait 1994.jpg|thumb|100px|[[ایل گور]]]] {{colbegin|2}} * [[موریل باؤزر]] (پیدائش 1972)، واشنگٹن ڈی سی دے میئر * [[جان فوسٹر ڈلس]] (1888–1959)، امریک‏‏ی وزیر خارجہ؛ ڈی سی وچ پیدا ہويا * [[ایل گور]] (پیدائش 1948)، امریک‏‏ی نائب صدر؛ ڈی سی وچ پیدا ہويا * [[ٹپر گور]] (پیدائش 1948)، سابق نائب صدر ال گور د‏‏ی بیوی؛ ڈی سی وچ پیدا ہوئی {{colend}} === ہور === * [[مارجوری کنن رالنگز]] (1896–1953)، مصنف؛ ڈی سی وچ پیدا ہوئی * [[والٹ وائٹ مین]] (1819–1892)، صحافی، شاعر، مضمون نگار؛ ڈی سی وچ رہندے سن * [[ملکہ نور اردن]] (پیدائش 1951)؛ ڈی سی وچ پیدا ہوئی * [[کیٹی لیڈیکی]] (پیدائش 1997)، اولمپک تیراک؛ ڈی سی وچ پیدا ہوئی == جرم == == جڑواں شہر == واشنگٹن ڈی سی دے پندرہ سرکاری [[جڑواں شہر]] دے معاہدے نيں۔ لسٹ کردہ شہراں وچو‏ں ہر اک قومی [[راجگڑھ]] ہے سوائے [[سنڈرلینڈ شہر]] کے، جس وچ [[جارج واشنگٹن]] دے خاندان دا آبائی گھر واشنگٹن دا قصبہ وی شام‏ل ہے۔ <ref name=Sunderland/> [[پیرس]] اتے [[روم]] نو‏‏ں باضابطہ طور اُتے اک [[جڑواں شہر]] دے طور تے تسلیم کيتا گیا ہے کیونجے اُنھاں د‏‏ی خصوصی ون سسٹر سٹی پالیسی ہے۔ <ref name=ParisRome/> اس ترتیب وچ درج ہے جس ترتیب تو‏ں ہر معاہدہ پہلے قائم کيتا گیا سی، اوہ ایہہ نيں: {{Div col|colwidth=20em}} * {{Flagdeco|Thailand}} [[بینکاک]]، [[تھائی لینڈ]] (1962, تجدید شدہ 2002 اتے 2012) * {{Flagdeco|Senegal}} [[ڈاکار]]، [[سینیگال]] (1980, تجدید شدہ 2006) * {{Flagdeco|China}} [[بیجنگ]]، [[چین]] (1984, تجدید شدہ 2004 اتے 2012) * {{Flagdeco|Belgium}} [[برسلز]]، [[بلجئیم]] (1985, تجدید شدہ 2002 اتے 2011) * {{Flagdeco|Greece}} [[ایتھنز]]، [[یونان]] (2000) * {{Flagdeco|France}} [[پیرس]]، [[فرانس]] (2000 دوستی دے طور اُتے اَتے تعاون دا معاہدہ، تجدید شدہ 2005)<ref name="ParisRome" /><ref>{{cite web |url=http://next.paris.fr/english/paris-a-city-with-an-international-profile/international-action-cooperation/friendship-and-cooperation-agreements/rub_8139_stand_29940_port_18784 |title=Friendship اتے cooperation agreements |publisher=Marie de Paris |location=Paris |access-date=ستمبر 10, 2016 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20160403161510/http://next.paris.fr/english/paris-a-city-with-an-international-profile/international-action-cooperation/friendship-and-cooperation-agreements/rub_8139_stand_29940_port_18784 |archive-date=اپریل 3, 2016}}</ref> * {{Flagdeco|South Africa}} [[پریٹوریا]]، [[جنوبی افریقا]] (2002, تجدید شدہ 2008 اتے 2011) * {{Flagdeco|South Korea}} [[سؤل]]، [[جنوبی کوریا]] (2006) * {{Flagdeco|Ghana}} [[اکرا]]، [[گھانا]] (2006) * {{Flagdeco|United Kingdom}} [[سنڈرلینڈ، ٹائن اینڈ وئیر]]، [[مملکت متحدہ]] (2006, تجدید شدہ 2012)<ref name="Sunderland" /> * {{Flagdeco|Italy}} [[روم]]، [[اطالیہ]] (2011, تجدید شدہ 2013)<ref name="ParisRome" /> * {{Flagdeco|Turkey}} [[انقرہ]]، [[ترکیہ]] (2011) * {{Flagdeco|Brazil}} [[براسیلیا]]، [[برازیل]] (2013) * {{Flagdeco|Ethiopia}} [[ادیس ابابا]]، [[ایتھوپیا]] (2013)<ref>{{cite web |title=DC & Addis to Become Sister Cities |url=http://www.tadias.com/12/04/2013/dc-addis-to-become-sister-cities/ |work=Tadias Magazine |access-date=دسمبر 6, 2013 |archive-date=دسمبر 12, 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131212053120/http://www.tadias.com/12/04/2013/dc-addis-to-become-sister-cities/ |url-status=live}}</ref> * {{Flagdeco|El Salvador}} [[سان سلواڈور]]، [[ایل سیلواڈور]] (2018) {{Div col end}} {| class="wikitable" border="1" style="font-size:100%; background:#FFFFEF; float:right;" |- ! ساک شہر ! دیس |- | [[بنکاک]] | [[File:Flag of Thailand.svg|20px]] [[تھائی لینڈ]] |- | [[ڈاکار]] | [[File:Flag of Senegal.svg|20px]] [[سینیگال]] |- | [[بیجنگ]] | [[File:Flag of China.svg|20px]] [[چین]] |- | [[برسلز]] | [[File:Flag of Belgium.svg|20px]] [[بیلجیم]] |- | [[ایتھنز]] | [[File:Flag of Greece.svg|20px]] [[یونان]] |- | [[پیرس]] | [[File:Flag of France.svg|20px]] [[فرانس]] |- | [[سیول]] | [[File:Flag of South Korea.svg|20px]] [[دکھنی کوریا]] |- | [[عکرہ]] | [[File:Flag of Ghana.svg|20px]] [[گھانا]] |- | [[روم]] | [[File:Flag of Italy.svg|20px]] [[اٹلی]] |- | [[انقرہ|انکرا]] | [[File:Flag of Turkey.svg|20px]] [[ترکی]] |} <div style="clear: both;"></div> == واشنگٹن وچ ویکھن والے تھاں == {|border="0" |- |valign="top"| * [[وائٹ ہاؤس]] * [[یونائیٹڈ سٹیٹس کیپیٹل]] |valign="top"| * [[جیفرسن میموریل]] * [[لنکن میموریل]] |} == حوالے == {{حوالے|4}} == باہرلے جوڑ == {{بیرونی میڈیا|video1=[https://www.youtube.com/watch?v=nYbfGcAIWTA 1960s Washington DC, 4K from 35&nbsp;mm Kinolibrary]}} {{Sister project links|voy=Washington, D.C.|واشنگٹن ڈی سی}} * {{دفتری ویب سائٹ|http://dc.gov/}} * [https://www.loc.gov/rr/program/bib/states/dc/home.html Guide to Washington, D.C.]، materials from the [[ک‏‏تب خانہ کانگریس]] * {{Osmrelation|162069}} * {{GNIS|1702382|District of Columbia (civil)}} * [https://ghostsofdc.org/2013/07/24/washington-dc-district-of-columbia/ Why is Washington, D.C. Called the District of Columbia?] {{S-start}} {{S-bef|before=[[فلاڈیلفیا، پنسلوانیا]]}} {{S-ttl|title=ریاستہائے متحدہ انریکا<br />کا راجگڑھ|years=1800–تاحال}} {{S-inc}} {{Rail end}} {{جغرافیائی مقام | West = | Northwest = | North = | Northeast = [[میری لینڈ]] | Centre = [[واشنگٹن ڈی سی]]: [[Outline of Washington, D.C.|Outline]] • [[Index of Washington, D.C.-related articles|Index]] | East = | Southeast = | South = | Southwest = [[ورجینیا]] }} [[گٹھ:واشنگٹن، ڈی سی]] [[گٹھ:ریاستہائے متحدہ وچ 1790ء دیاں تاسیساں]] [[گٹھ:شمال امریک‏‏ی راجگڑھ]] [[گٹھ:متصل ریاستہائے متحدہ]] [[گٹھ:اراکین غیر نمائندہ اقوام تے عوامی تنظیم]] [[گٹھ:وسطی اٹللانٹک]] [[گٹھ:شمال مشرقی ریاستہائے متحدہ]] [[گٹھ:منصوبہ بند راجگڑھ]] [[گٹھ:ریاستہائے متحدہ وچ منصوبہ بند شہر]] [[گٹھ:1790ء وچ آباد ہوݨ والے تھ‏‏انو‏اں ]] [[گٹھ:دریائے پوٹومیک اُتے آباد تھ‏‏انو‏اں ]] [[گٹھ:جنوبی ریاستہائے متحدہ]] [[گٹھ:1790ء وچ قائم ہوݨ والے ملکاں تے علاقے]] [[گٹھ:ریاستہائے متحدہ امریکا د‏‏ی ذیلی تقسیم]] [[گٹھ:واشنگٹن میٹروپولیٹن علاقہ]] {{واشنگٹن ڈی سی دے اہ‏م تھ‏‏‏اں}} {{واشنگٹن ڈی سی دے محلے}}{{واشنگٹن میٹروپولیٹن علاقہ}} {{جارج واشنگٹن}} {{Navboxes | title = متعلقہ ریاستہائے متحدہ تے جغرافیائی موضوعات | list = {{ریاستہائے متحدہ موضوعات}} {{امریک‏‏ی سیاسی تقسیم}} {{USCensus Geography}} {{USLargestMetros}} {{Northeast Megalopolis}} {{واشنگٹن میٹروپولیٹن علاقہ}} {{Southern United States}} {{Northeast US}} {{Capital districts and territories}} }} {{Navboxes | title = ہور متعلقہ موضوعات | list = {{لسٹ شمال امریک‏‏ی دارالحکومت}} {{Location of US capital}} }} {{ریاستہائے متحدہ دے سب تو‏ں وڈے شہر}}{{واشنگٹن ڈی سی|expanded}} {{امریکا دے شہر}}{{معلومات کتاباں خانہ}} [[گٹھ:واشنگٹن، ڈی سی]] [[گٹھ:ریاستہائے متحدہ وچ 1790ء دیاں تاسیساں]] [[گٹھ:شمال امریک‏‏ی راجگڑھ]] [[گٹھ:متصل ریاستہائے متحدہ]] [[گٹھ:اراکین غیر نمائندہ اقوام تے عوامی تنظیم]] [[گٹھ:وسطی اٹللانٹک]] [[گٹھ:شمال مشرقی ریاستہائے متحدہ]] [[گٹھ:منصوبہ بند راجگڑھ]] [[گٹھ:ریاستہائے متحدہ وچ منصوبہ بند شہر]] [[گٹھ:1790ء وچ آباد ہوݨ والے تھ‏‏اں ]] [[گٹھ:دریائے پوٹومیک اُتے آباد تھ‏‏اں ]] [[گٹھ:جنوبی ریاستہائے متحدہ]] [[گٹھ:1790ء وچ قائم ہوݨ والے ملک تے علاقے]] [[گٹھ:ریاستہائے متحدہ امریکا د‏‏ی ذیلی تقسیم]] [[گٹھ:واشنگٹن میٹروپولیٹن علاقہ]] [[گٹھ:امریکہ دے شہر]] [[گٹھ:شہر]] [[گٹھ:شمالی امریکہ دے شہر]] [[گٹھ:شمالی امریکہ دے شہراں دی لسٹ]] [[گٹھ:امریکین دے شہراں دی لسٹ]] [[گٹھ:امریکین دے شہر]] [[گٹھ:شمالی امریکہ دے آباد تھاں]] [[گٹھ:امریکہ دے آباد تھاں]] [[Category:واشنگٹن ڈی سی]] [[Category:واشنگٹن ڈی سی چ ویکھن والیاں تھاواں]] ac9k2crlmbll1o0yhi88ajekb92pewj 14 3099 707051 396661 2026-05-16T01:58:34Z YiFeiBot 12277 Bot: Migrating 1 langlinks, now provided by [[d:|Wikidata]] on [[d:q4966679]] 707051 wikitext text/x-wiki <div style="direction:rtl; font-family:tahoma"> 2pt30e44vqwhx5gbppwsrffsp8pfiyi 0 25975 707071 346496 2026-05-16T09:22:12Z Carsten Steger 29278 Aerial image of Königssee inserted. 707071 wikitext text/x-wiki {| class="toccolours" style="float: left; margin-left: 1em; width: 20em; font-size: 90%;" cellspacing="3" |- | colspan="2" style="padding: 1em 0; text-align: center;" | [[File:Aerial image of Königssee (view from the south).jpg|250px]] |- style="vertical-align: top;" | colspan="2" style="padding: 1em 0; font-size: 100%; text-align: center;" | '''کونگسی'''</br>Königssee |- |} '''کونگسی''' [[جرمنی]] دے صوبے [[باویریا]] وچ اک جھیل اے۔ == بارلے جوڑ == {{Commons|Königssee)|کونگسی|position=left}} [[Category:جرمنی دیاں جھیلاں]] [[Category:جرمنی]] robusmucjxmav5ntkn8t2yidjfe09h2 0 41646 707045 706879 2026-05-15T20:40:05Z InternetArchiveBot 28598 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 707045 wikitext text/x-wiki {{Infobox Writer |name = گردیال سنگھ راہی |image = |alt = |caption = |birth_name = |birth_date = {{birth date|1933|01|10|df=yes}} |birth_place = بھینی فتاح (ہن [[ضلع برنالہ]])<br/> پنجاب [[برطانوی ہند]] |death_date = |death_place = |nationality = بھارتی | language = [[پنجابی]] |other_names = |notableworks = ''[[مڑھی دا دیوا]]'' (1964)، [[انھے گھوڑے دا دان]] |occupation = ناول کار، کہانی کار، لکھاری }} گردیال سنگھ (10 جنوری 1933-16 اگست 2016) اک اگھے پنجابی ناول کار، کہانی کار اتے لکھاری سن ۔ اوہناں دا جم اوہناں دے نانکے پنڈ بھینی فتاح (برنالہ ضلع) وکھے پیؤ جگت سنگھ اتے ماں نہال کور دے پروار وچّ ہویا۔ اوہناں دا دادکا پنڈ جیتو اے اتے بچپن توں ہن تکّ اوتھے ہی رہندے ہن۔گھریلو کارناں کرکے بچپن وچّ سکول چھڈّ کے اٹھ سال ترکھانا کم کیتا۔ دسویں پاس کرکے پرائیویٹ سکول وچّ ماسٹری کیتی پھر اچیری تعلیم لے کے سرکاری نوکری حاصل کیتی اتے پندراں ورھیاں بعد پٹیالہ یونیورسٹی وچّ ریڈر بنے اتے 1995 وچّ پروفیسری توں ریٹائرڈ ہوئے۔اوہناں دے دو ناولاں مڑھی دا دیوا اتے انھے گھوڑے دا دان دیاں کہانیاں اُتے فلماں وی بن چکیاں ہن۔مڑھی دا دیوا اُتے بنی فلم نے بیسٹ ریزنل فلم اوارڈ 1989 حاصل کیتا۔ اوہناں دیاں رچناواں ہن; کہانی مجموعہ: سگی پھلّ، چن دا بوٹا، اوپرا گھر، کتا اُتے آدمی، مستی بوتا، رکھے مسے بندے، بیگانہ پنڈ، پکا ٹکانا، کریر دی ڈھنگری، میری پرتندھ رچنا; ناول: مڑھی دا دیوا، انہوئے، ریتے دی اک مٹھی، کویلا، ادھ چاننی رات، آتھن اگن، انھے گھوڑے دا دان، پہُ پھٹالے توں پہلاں، پرسا، آہن; ناٹک:فریدہ راتیں وڈیاں، ودائگی توں پچھوں، نکی موٹی گلّ; گد: پنجاب دے میلے اُتے تہوار، دکھیا داس کبیر اے، نیان متیاں (آتم کتھا-1)، دوجی دیہی (آتم کتھا-2)، ستجگ دے آؤن تکّ، ڈگمگ چھاڈ رے من بؤرا; بچیاں لئی:بقلم خود، ٹکّ کھوہ لئے کاواں، لکھتم بابا خیمہ، گپیاں دا پیو، مہامبھارت، دھرت سہاوی، تنّ قدم دھرتی، کھٹے مٹھے لوک، جیون داسی گنگا، کالو کوتکی ۔ اوہناں نوں پدم سری، گیانپیٹھ اتے ساہت اکادمی اوارڈ توں علاوہ وی کئی انعام مل چکے ہن ۔ 'مڑھی دا دیوا' اُتے بنی فلم نے بیسٹ ریزنل فلم اوارڈ 1989 حاصل کیتا '''''گردیال سنگھ''''' (جنم 10 جنوری 1933) اک اگھاے [[پنجابی]] ناول کار، کہانی کار اتے لکھاری اے۔ <ref name="pt">{{cite news | url=http://punjabitribuneonline.com/2012/07/٪E0٪A8٪AA٪E0٪A9٪B0٪E0٪A8٪9C٪E0٪A8٪BE٪E0٪A8٪AC٪E0٪A9٪80-٪E0٪A8٪A8٪E0٪A8٪BE٪E0٪A8٪B5٪E0٪A8٪B2-٪E0٪A8٪A6٪E0٪A8٪BE-٪E0٪A8٪B9٪E0٪A8٪BE٪E0٪A8٪B8٪E0٪A8٪B2-٪E0٪A8٪97٪E0٪A9٪81٪E0٪A8٪B0٪E0٪A8٪A6٪E0٪A8٪BF/ | title=پنجابی ناول دا حاصل گردیال سنگھ | work=خبر لیکھ | date=جولائی 21، 2012 | agency=[[پنجابی ٹربیون]] | accessdate=ستمبر 21، 2012}}</ref> اسنے نے اپنی پہلی کہانی ''بھاگاں والے'' توں اک کہانی کار دے طور ’تے شروعات کیتی جو 1957 وچّ پروفیسر موہن سنگھ دے رسالے '''پنج دریا''' وچّ چھپی۔<ref name=pt/> اوہناں دی آمد نال پنجابی [[ناول]] دا مہاندرا تبدیل ہونا شروع ہویا۔ سنگھ دے ناول ''ادھ چاننی رات'' اتے ''مڑھی دا دیوا'' ساریاں بھارتی بولیاں وچّ ترجمہ ہویا۔ اوہناں دے دو ناولاں مڑھی دا دیوا اتے ''انھے گھوڑے دا دان'' دیاں کہانیاں ’تے فلماں وی بن چکیاں ہن۔<ref name=pt/> مڑھی دا دیوا ’تے بنی فلم نے بیسٹ ریزنل فلم اوارڈ 1989 حاصل کیتا۔ == زندگی == گردیال سنگھ دا جم 10 جنوری 1933 نوں اوہناں دے نانکا پنڈ بھینی فتاح ([[ضلع برنالہ]]) وکھے جگت سنگھ اتے نہال کور دے پروار وچّ ہویا۔ اسدا دا دادکا پنڈ جیتو اے اتے بچپن توں ہن تکّ اوتھے ہی رہندا اے۔ اسدے دے تنّ بھرا تے اک بھین اے۔ گھریلو کارناں کرکے بچپن وچّ سکول چھڈّ کے اٹھ سال ترکھاناں دا کم کیتا۔ دسویں پاس کرکے پرائیویٹ سکول وچّ ماسٹری کیتی پھر گھالنا گھال کے اچیری تعلیم لے کے سرکاری نوکری (لیکچررشپ) حاصل کیتی اتے پندراں ورھیاں بعد پٹیالے یونیورسٹی وچّ ریڈر بنے اتے 1995 وچّ پروفیسری توں سیوا مکت ہوئے۔ بلونت کور نال اوہناں دا ویاہ ہویا اتے اوہناں دے گھر اک لڑکا اتے دو لڑکیاں دا جم ہویا۔ ==رچناواں== ===ناول=== * ''[[مڑھی دا دیوا]]'' (1964) * ''[[انہوئے]]'' *''[[ریتے دی اک مٹھی]]'' * ''[[کویلا]]'' * ''[[ادھ چاننی رات]]'' * ''[[آتھن اگن]]'' * ''[[انھے گھوڑے دا دان]]'' * ''[[پہُ پھٹالے توں پہلاں]]'' *''[[پرسا]] (1992)'' * ''[[آہن]] (2009) '' ===نکی کہانی مجموعے=== * ''[[سگی پھلّ]]'' * ''[[چن دا بوٹا]]'' * ''[[اوپرا گھر]]'' * ''[[کتا ’تے آدمی]]'' * ''[[مستی بوتا]]'' * ''[[رکھے مسے بندے]]'' * ''[[بیگانہ پنڈ]]'' * ''[[چونویاں کہانیاں]]'' * ''[[پکا ٹکانا]]'' * ''[[کریر دی ڈھنگری]]'' * ''[[میری پرتندھ رچنا]]'' (پنجابی یونیورسٹی) ===ناٹک=== * ''[[فریدہ راتیں وڈیاں]]'' * ''[[ودائگی توں پچھوں]]'' * ''[[نکی موٹی گلّ]]'' ===گد=== * [[پنجاب دے میلے ’تے تیوہار]] * [[دکھیا داس کبیر ہے]] * [[نیان متیاں]] (آتم کتھا-1) * [[دوجی دیہی]] (آتم کتھا-2) * [[ستجگ دے آؤن تکّ]] * [[ڈگمگ چھاڈ رے من بؤرا]] ===بچیاں لئی=== * [[بقلم خود]] * [[ٹکّ کھوہ لئے کاواں]] * [[لکھتم بابا خیمہ]] * [[گپیاں دا پیو]] * [[مہامبھارت]] * [[دھرت سہاوی]] * [[تنّ قدم دھرتی]] * [[کھٹے مٹھے لوک]] * [[جیون داسی گنگا]] * [[کالو کوتکی]] ==انعام== گردیال سنگھ نے 1998 وچّ بھارتی صدر ولوں [[پدم شری]] اوارڈ حاصل کیتا۔<ref name="aj">{{cite news | url=http://www.ajitjalandhar.com/20120901/faridkot.php | title=ہمیشہ ووستھا ورودھی ہی رہا ہے پنجابی ساہت- پرو: گردیال سنگھ | work=خبر | date=ستمبر 1، 2012 | agency=[http://www.ajitjalandhar.com روزانہ اجیت] | accessdate=ستمبر 21، 2012 | archivedate=2023-12-05 | archiveurl=https://web.archive.org/web/20231205083541/https://www.ajitjalandhar.com/20120901/faridkot.php }}</ref> اس توں بناں 1999 وچّ گیانپیٹھ اوارڈ،<ref name="qa">{{cite web | url=http://www.quamiekta.com/2012/06/01/14824/ | title=پنجابی بھون لدھیانہ وکھے وشو ساہت دے شاہکار ناول پستک لوک ارپن | publisher=[http://www.quamiekta.com QuamiEkta.com] | date=جون 1، 2012 | accessdate=ستمبر 21، 2012}}</ref> بھارتی ساہت اکادمی اوارڈ (1975)، نانک سنگھ ناولسٹ اوارڈ (1975)، سوویت نہرو اوارڈ (1986)، پنجابی ساہت اکاڈمی ولوں اتے بولی ڈیپارٹمنٹ دے کئی اتے ہور انیک مان سنمان حاصل کیتے۔ ناول کار س. گردیال سنگھ نام 2015 وچ 'لمکا بکّ آف ریکارڈ' 'چ درج کیتا گیا<ref>http://beta.ajitjalandhar.com/news/20150226/2/854720.cms#854720 {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150228224716/http://beta.ajitjalandhar.com/news/20150226/2/854720.cms#854720 |date=2015-02-28 }}</ref> | ناول [[مڑھی دا دیوا]] ’تے بنی فلم نے بیسٹ ریزنل فلم اوارڈ 1989 حاصل کیتا۔ ==حوالے== <references /> {{حوالے}} {{پنجابی لکھاری}} [[Category:پنجابی ناول نگار]] [[Category:پنجابی کہانی کار]] [[Category:پنجابی لکھاری]] oxwfyln6mp28nl6u05kshzt4rxmdec7 0 56428 707046 443904 2026-05-15T20:52:00Z InternetArchiveBot 28598 Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 707046 wikitext text/x-wiki {{Infobox university | Name = گورو نانک کالج ، کلیانوالی | image_name = | image_size = 200px | caption = [[Seal (emblem)|Seal]] of Panjab University، Chandigarh | motto = | mottoeng =ودیا ویچاری تاں پراپکاری | anthem = | established = | president = | type = [[سرکاری سہائتا پراپت ]] | city = [[منڈی کلیانوالی]] [[ضلع]][[ مکتسر ]] | state = [[پنجاب]] | country = [[بھارت]] | campus = [[شہری]] | principal = [[ڈاکٹر.امرپال کور ]] | vice_chancellor = | undergrad = | postgrad = | postgrad_label = | faculty = | free_label = | free = | mascot = | affiliations = [[پنجاب یونیورسٹی]] | abbreviated name = | website = http://www.gnckillianwali.com/ | contact = [[ Phone & Fax:-01668-222345،M.84273-60037 e-mail:gncollegekillianwali@yahoo.co.in]] }} '''گورو نانک کالج''' '''منڈی کلیانوالی''' اتے آس پاس علاقے دی موہری [[ودئک سنستھا]] ہے۔ اتھے وڈی گنتی وچّ [[ودیارتھی]] [[سکھیا]] گرہن کردے ہن۔ ایہہ [[کالج]] [[مالوا]] خطے دا موہری [[کالج]] ہے۔ ==اتہاس == {{خالی حصہ}} ==ودیارتھی == اس کالج دے سابقہ ودیارتھی بہت سارے اداریاں اتے کلا کھیتر وچّ سرگرم ہن۔ <ref>[http://beta.ajitjalandhar.com/news/20150831/19/1050120.cms گورو نانک کالج کلیانوالی 'چ سابقہ ودیارتھی ملن سماگم] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190723232642/http://beta.ajitjalandhar.com/news/20150831/19/1050120.cms |date=2019-07-23 }}</ref> ==سبھیاچارک سرگرمیاں == ودیارتھیاں نوں ساڈی امیر وراثت نال جوڑن لئی وکھ-وکھ کلا مقابلیاں راہیں پروتساہت کیتا جاندا ہے ۔ <ref>[http://punjabitribuneonline.com/2015/11/٪E0٪A8٪B5٪E0٪A8٪BF٪E0٪A8٪B0٪E0٪A8٪BE٪E0٪A8٪B8٪E0٪A8٪A4٪E0٪A9٪80-٪E0٪A8٪AE٪E0٪A9٪87٪E0٪A8٪B2٪E0٪A8٪BE-٪E0٪A8٪97٪E0٪A9٪81٪E0٪A8٪B0٪E0٪A9٪82-٪E0٪A8٪A8٪E0٪A8٪BE٪E0٪A8٪A8٪E0٪A8٪95-٪E0٪A8٪95٪E0٪A8٪BE/ وراثتی میلہ: گورو نانک کالج کویشری اتے کھدو بنان ’چ اول]</ref> == یوگدان == {{خالی حصہ}} ==وبھاگ == {{خالی حصہ}} ==پھیکلٹی == اس کالج نوں جنہاں ادھیاپکاں تے مان ہے اوہناں وچّ ڈاکٹر. جے.ایس.آنند دا ناں آؤندا ہے ۔انگریزی ساہت دے پرو. دے روپ ‘چ ڈاکٹر.جے.ایس.آنند نے ادھیاپن دا کارج 1979 ‘چ گجراں والہ گورو نانک کھانلسا کالج، لدھیانہ توں آرنبھ کیتا۔اس توں بعد 1981 ‘چ اوہناں دی پکی نیوکتی گورو نانک کالج کلیانوالی ‘چ ہو گئی اتے پنجاب تے ہریانہ دی حد تے پینڈو کھیتر دے اس کالج ‘چ پینڈو پچھوکڑ دے ودیاتھیاں نوں 19 ورھے بڑی نپننتا نال انگریزی پڑھائی۔ سنّ 2000 ‘چ ڈاکٹر.آنند ڈی.اے.وی. کالج، بٹھنڈہ ‘چ آ گئے۔ اتھے رہندیاں اوہ پنجابی یونیورسٹی پٹیالہ دے بٹھنڈہ تے جیتو ستھت کھیتری کیندراں اتے اندرا گاندھی اوپن نیشنل یونیورسٹی دے بٹھنڈہ کیندر ‘چ وی ایم.اے. ودیارتھیاں نوں انگریزی پڑانؤندے رہے سن۔ <ref>[http://www.bharatsandesh.com/news/punjabi_menu_detail.php؟id=809 پنجابیت تے انگریزی شاعری دا سمیل :ڈاکٹر: جے.ایس.آنند ]</ref> ==سیمینار == {{خالی حصہ}} == میگزین == کالج ولوں ہر ورھے ساہتک میگزین 'نانک جوت'پرکاشت کیتا جاندا ہے ۔<ref>[http://beta.ajitjalandhar.com/news/20151008/87/1093593.cms#1093593 گورو نانک کالج دے میگزین 'نانک جوت' دی گھنڈ چکائی] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190717072645/http://beta.ajitjalandhar.com/news/20151008/87/1093593.cms#1093593 |date=2019-07-17 }}</ref> == حوالے == {{حوالے}} {{پنجاب دے تعلیمی ادارے}} [[گٹھ:مکتسر ضلعے دے کالج]] [[گٹھ:پنجاب یونیورسٹی دے کالج ]] [[گٹھ:بھارت وچ تعلیم]] 1w4znh8is2n5k5p9gw93u1c1pjyf9gg 0 58313 707048 603140 2026-05-15T22:29:43Z GrandEscogriffe 31927 cross-wiki replacement of an incorrect, low-quality map by a correct, higher-resolution one 707048 wikitext text/x-wiki {{خانہ معلومات سمندر}}[[File:Bali Sea location.svg|thumb|left|نیلے رنگ وچّ درسائی گئی بالی سمندر دی تھاں۔]] '''بالی سمندر''' ({{lang-id|'''Laut Bali'''}}) [[انڈونیشیا]] وچّ [[بالی]] جزیرہ دے اتر ولّ اتے کانجیئن جزیرہ دے دکھن ولّ واقع اک سمنر ہے۔ ایہہ [[فلورس سمندر]] دے دکھن-لہندے حصے وچّ آؤندا ہے اتے لہندا ولوں مدورا پنجوڑ(آبنائے) اس وچّ آ کھلدا ہے۔<ref>{{cite book |title=Merriam-Webster's Geographical Dictionary |publisher=Merriam-Webster |year=1997 |isbn=0-87779-546-0 }}</ref> ==حوالے== {{حوالے}} {{سمندراں دی لسٹ}} [[گٹھ:بحر الکاہل]] [[گٹھ:سمندر]] [[گٹھ:آبی جغرافیہ]] [[گٹھ:پانی]] 5ajz99o6g2bodtd4mrqothln2yyiioy 707049 707048 2026-05-15T22:38:22Z GrandEscogriffe 31927 duplicate of Wikidata 707049 wikitext text/x-wiki {{خانہ معلومات سمندر}} '''بالی سمندر''' ({{lang-id|'''Laut Bali'''}}) [[انڈونیشیا]] وچّ [[بالی]] جزیرہ دے اتر ولّ اتے کانجیئن جزیرہ دے دکھن ولّ واقع اک سمنر ہے۔ ایہہ [[فلورس سمندر]] دے دکھن-لہندے حصے وچّ آؤندا ہے اتے لہندا ولوں مدورا پنجوڑ(آبنائے) اس وچّ آ کھلدا ہے۔<ref>{{cite book |title=Merriam-Webster's Geographical Dictionary |publisher=Merriam-Webster |year=1997 |isbn=0-87779-546-0 }}</ref> ==حوالے== {{حوالے}} {{سمندراں دی لسٹ}} [[گٹھ:بحر الکاہل]] [[گٹھ:سمندر]] [[گٹھ:آبی جغرافیہ]] [[گٹھ:پانی]] 3h33dwzd1ehtn5lwv0v2gystco3mnz2 0 59732 707035 482685 2026-05-15T15:20:35Z InternetArchiveBot 28598 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 707035 wikitext text/x-wiki {{ڈبہ جانکاری روبوٹ | name = نائٹ میئر انڈیوسنگ روبوٹ | logo = | logosize = | logo alt = | image = | imagesize = 300px | alt = | caption = روبوٹ نائٹ میئر حرکت کردے ہوئے | inventor = | manufacturer = بوسٹن ڈائنامکس،گوگل(ایلفا بیٹ کمپنی) | country = | year_of_creation = 2017 | price = | type = | purpose = | derived_from = | replace_by = | website = http://www.bostondynamics.com }} ''' نائٹ میئر انڈیوسنگ روبالہ''' ({{lang-en|'''Nightmare Inducing Robot'''}}) ااک ہائبرڈ روبالہ اے۔جستے بوسٹن ڈائنامکس(Boston Dynamics) کمپنی نے تخلیق کتا اے۔اس کمپنی نوں گزشتہ دنوں پہلے '''گوگل''' دی ابائی کمپنی '''ایلفا بیٹ'''(Alphabet) نے خریدا اے۔<ref name= ''خریداری''> [http://www.businessinsider.com/why-google-and-boston-dynamics-are-parting-ways-2016-5 گوگل تے بوسٹن ڈائنامکس دا معاہدہ]</ref> اس روبوٹ دی خاصیت ایہ اے کہ ایہ روبوٹ چار ٹانگوں اتے کھڑا ہو سکدا اے بالکل اُسی طرح جس طرح بوسٹن ڈائنامکس دی گزشتہ تخلیقاں '''بِگ ڈاگ'''(BigDog) تے '''سپاٹ(Spot)''' وچ نظر آیا۔ اس دی پیچھلی دو ٹانگوں وچ دو پہیے(wheel) نصب سن<ref name= "روبوٹ"> [https://www.theguardian.com/technology/2017/feb/28/boston-dynamics-handle-nightmare-inducing-hybrid-robot-google نائٹ میئر انڈیوسنگ روبہ ہائبرڈ]</ref> جس سے ایہ عمودی طور تے کھڑا ہوسکدا اے تے نو میل فی گھنٹہ دی رفتار سے زیادہ ارد گرد چکر لگا سکدا اے تے گھوم وی سکدا اے۔ <ref name= "روبوٹ ہائبرڈ">[http://money.cnn.com/2017/02/28/technology/google-boston-dynamics-handle-robot/ گوگل نے باضابطہ روبوٹ دا کِتا انکشاف] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170311072405/http://money.cnn.com/2017/02/28/technology/google-boston-dynamics-handle-robot/ |date=2017-03-11 }}</ref> بوسٹن ڈائنامکس دے سی۔ای۔او مارک رائبرڈ دا اس روبوٹ دی تخلیق دے حوالے سے کہنا ہے کہ ''اس نوں بنان دا مقصد ہی ایہ اے کہ ایہ اک ہائبرڈ ڈیزائن اے تے اس دی کم قیمت اے لیکن اس مشین وچ صرف دس پچیدہ جوڑ سن جس سے ایہ نمایاں طور تے کم پیچیدہ اے'' تے اس دی اگلی ٹانگیں 100 پونڈ وزن دے ٹوکرے(crates) اٹھا سکدی سن۔<ref name= "خصوصیت"> [http://www.telegraph.co.uk/technology/2017/02/28/boston-dynamics-reveals-nightmare-inducing-new-robot-handle/ دیکھئے اس روبوٹ دی خصوصیات]</ref> == حوالے == {{حوالے}} [[گٹھ:ٹیکنالوجی]] [[گٹھ:روبوٹ]] [[گٹھ:روبوٹ منصوبے]] tjcc82pz5kvjqo7wqhbtvzme12q7ylx 0 61868 707032 639506 2026-05-15T14:46:10Z InternetArchiveBot 28598 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 707032 wikitext text/x-wiki {{Infobox writer | name = موہن سنگھ دیوانہ | image = | imagesize = | alt = | caption = | pseudonym = |Poems = | birth_name = | birth_date = 17 مارچ 1899 | birth_place = [[ضلع راولپنڈی]]، [[برطانوی پنجاب]] | death_date = 1984 (85 سال) | death_place = | occupation = لکھاری، شاعر | nationality = بھارتی | ethnicity = | citizenship = بھارتی | education = ساہت | alma_mater = | period = | genre = | subject = پنجابی ساہت | movement = | notableworks = [[History of Panjabi Literature]] | spouse = | partner = | children = | relatives = | influences = | influenced = | awards = | signature = | website = }} '''موہن سنگھ دیوانہ''' ([[17 مارچ]] 1899–1984) [[پنجابی ساہت]] دے نقاد، پہلے اتہاسکار اتے شاعر-کہانی کار سن۔ اوہ پنجابی دے ساہت دے اتہاس دی پہلی ٹھیٹھ کھوج لئی جانے جاندے ہن۔ اوہدی کتاب [[پنجابی ساہت دا اتہاس]]<ref>[http://books.google.co.in/books?id=ObFCT5_taSgC&pg=PA811&lpg=PA811&dq=Mohan+Singh+Diwana&source=bl&ots=mVH_4yBSu4&sig=3kyPzVogT-ltguRq1JbbgvIKdnY&hl=en&sa=X&ei=4XWaUrCYEYaJrQfJw4G4Dw&ved=0CD0Q6AEwAw#v=onepage&q=Mohan%20Singh%20Diwana&f=false Encyclopaedia of Indian Literature: page 811]</ref><ref>http://books.google.co.in/books/about/A_History_of_Punjabi_literature.html?id=srBjAAAAMAAJ</ref>(1933) اسدے ڈاکٹریٹ دے کھوج-پتر تے مشتمل سی۔ اسنے انگریزی ایم۔ اے۔، اردو ڈاکٹریٹ تے پنجابی دی ڈی۔لٹ کیتی ہوئی سی۔ ایہناں بولیاں توں بناں اوہ [[سنسکرت]]، [[پراکرت]]، [[پالی]]، [[ہندی]]، [[بنگالی]]، [[مراٹھی]]، [[گجراتی]]، [[فارسی]]، [[عبرانی]]، جرمن تے فرینچ وی جاندا سی۔ اوہ [[انگریزی]]، [[اردو]] اتے ہندی وچّ 225 کتاباں تے پینپھلٹاں دے لکھاری سن۔ 2013 وچّ بھارتی [[ساہت اکادمی]] [[نویں دلی]] نے اس نوں بھارتی ساہت دے اسرئیاں وچّ شامل کیتا اے۔<ref>[http://beta.ajitjalandhar.com/news/20130727/4/232520.cms 'نکّ سکّ، کھونجے لگیا دیوانہ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210121201002/http://beta.ajitjalandhar.com/news/20130727/4/232520.cms |date=2021-01-21 }}</ref> == جیون ویروا == موہن سنگھ دیوانہ دا جم 17 مارچ 1899 نوں [[ضلع راولپنڈی]] وچّ ہویا۔ 1912 وچّ صیاد دے سکول توں پنجویں اتے سرکاری ہائی سکول [[سیالکوٹ]] توں دسویں پاس کیتی۔ 1916 وچّ دیال سنگھ کالج [[لاہور]] توں انٹر کرکے سرکاری کالج لاہور توں انگریزی آنرز نال بیئے کر لئی۔<ref>{{Cite web |title=Dr. Mohan Singh Uberoi Diwana: Bibliography, Brief Chronological … |url=http://www.academicroom.com/book/dr-mohan-singh-uberoi-diwana-bibliography-brief-chronological-biography-interview |access-date=2017-06-25 |archive-date=2013-01-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130102234130/http://www.academicroom.com/book/dr-mohan-singh-uberoi-diwana-bibliography-brief-chronological-biography-interview |dead-url=yes }}</ref> == ساہت اتہاسکاری == "ڈاکٹر۔ موہن سنگھ دیوانہ پنجابی دا پہلا پرمانک اتہاسکار سی۔"<ref>ڈاکٹر۔ ہربھجن سنگھ بھاٹیا، سنواد: پنر-سنواد، پنہ 238</ref> ڈاکٹر۔ موہن سنگھ دیوانہ پرمانک اس لئی سی کیونکہ اس توں باوا بدھ سنگھ، میر کرامتلا اتے مولٰی بخش کشتہ آدی نے کجھ خاص کم کیتے سن۔ مگر ایہناں سبھ وچ ناں تاں اوہ سنپورنتا سی نہ گولائی سی، جو ڈاکٹر۔ موہن سنگھ دے رچے پنجابی ساہت وچ سی اتے نہ ہی اوہ کم اک مکمل اکائی وجوں دیرگھ نظریہ نوں مکھ رکھ کے کیتا گیا سی مگر ڈاکٹر۔ موہن سنگھ نے ایہناں دیاں کتاباں وچ اسادھارن پربدھتا اتے اک پرپکّ تے پرمانک نظریہ نوں پیش کرن دا یتن کیتا اے۔ "ڈاکٹر۔ موہن سنگھ دیوانہ نے نہ صرف تتھاں نوں دور کرم سجیو ورتارے وچ سنگٹھت کیتا اے، سگوں پرمکھ ساہتکاراں اتے اوہناں دیاں پرمکھ رچناواں، اوہناں دے اتھان تے ترقی متعلق لوڑیندے سماجی، اتہاسی تے رہتلی پچھوکڑ وچ اپنیاں وڈملیاں ٹپنیاں وی کیتیاں ہن اتے اوہناں وچ موازناتی علم تے مطالعہ نوں وی سنمکھّ رکھیا اے۔ ایہناں رچناواں دا اہمیت جتھے اتہاسک اے اتھے چر-چالک وی اے۔"<ref>بکرم سنگھ گھمن تے ہربھجن سنگھ بھاٹیا، پنجابی ساہت دی اتہاسکاری (جلد دوجی)، پنہ 44</ref> ڈاکٹر۔ موہن سنگھ دیوانہ نے پہلی وار پنجابی ساہت دی اتہاسک ترقی گتی نوں سمجھن دا ادم کیتا اتے اتہاسکاری دا ماڈل پیش کیتا اے۔ ڈاکٹر۔ ہربھجن سنگھ بھاٹیا دے مطابق، “اس پاس ساہت اتہاسکاری دا اصولی چوکھٹا موجود سی، جس دی مدد نال اس پنجابی ساہت پرواہ دی پچھان کردے ہوئے پنجابی ساہت دے مہاں مورت نوں الیکیا۔ اس دے یتناں صدقہ اتہاسکاری دے انوحکمرانی نوں پہلی وار اک خدمختار جاں ستنتر انوحکمرانی دا رتبہ حاصل کیتا۔”<ref>ڈاکٹر۔ ہربھجن سنگھ بھاٹیا، سنواد: پنر-سنواد، پنہ 238</ref> اس نے اپنے ساہت مطالعہ کم وچ بے شکّ پنجابی ساہت دے اتہاس دے آدی، مدھ اتے ورتمان نوں اک نرنترتا جاں اکائی وجوں گرہن کرن دا ادم کیتا، مگر آدی قالین پنجابی ساہت دے وکھ وکھ پکھاں دا مطالعہ اس دی گنن یوگ حصول اے۔ ڈاکٹر۔ موہن سنگھ دیوانہ پوروَ نانک دور توں جدید دور نوں اپنے اتہاساں وچ ہیٹھ لکھے مطابق سمویا اے:- === اے ہسٹری آف پنجابی لٹریچر === * پوروَ نانک دور:- 1450 ای۔ توں پہلاں * نانک دور:- 1450 ای۔ توں 1750 ای۔ تک * پچھلا مغل دور:- 1700 ای۔ توں 1800 ای۔ تک * رنجیت سنگھ دور:- 1800 ای۔ توں 1850 ای۔ تک * برطانوی دور:- 1850 ای۔ اگے۔<ref>ڈاکٹر۔ موہن سنگھ دیوانہ، اے ہسٹری آف پنجابی لٹریچر</ref> === این انٹروڈکشن ٹو پنجابی لٹریچر === اس کتاب وچ موہن سنگھ دیوانہ نے دور وقفہ تاں اوہی رکھیا اے مگر نامکرن تبدیل کر دتا اے، جو ہیٹھ لکھے مطابق اے:- * گورکھ ناتھ دور:- 1450 ای۔ توں پہلاں * نانک دور :- 1450 ای۔ توں 1700 ای۔ تک * پریم سمارگ دور:- 1700 ای۔ توں 1800 ای۔ تک * قادریار دور:- 1800ای۔ توں 1850 ای۔ تک * پرورتن دور:- 1850 ای۔ توں اگے۔<ref>ڈاکٹر۔ موہن سنگھ دیوانہ، این انٹروڈکشن ٹو پنجابی لٹریچر</ref> === پنجابی ادب دی مختصر تواریخ === اس کتاب وچ ڈاکٹر۔ موہن سنگھ دیوانہ نے نامکرن اتے دور ونڈ وچ کجھ تبدیلی کیتی اے جو ہیٹھ لکھے مطابق اے:- * ناتھاں جوگیاں دا دور:- 850 ای۔ توں 1540 ای۔ تک * جگت گورو نانک دا عہد:- 1540 ای۔ توں 1708 ای۔ تک * دوجا مغلئی دور جاں وارث شاہ دور:- 1708 ای۔ توں 1800 ای۔ تک * رنجیت سنگھ دور:- 1800 ای۔ توں 1850 ای۔ تک * برطانوی دور جاں جدید دور جاں بھائی ویر دور:-1850 ای۔ توں اگے۔<ref>ڈاکٹر۔ موہن سنگھ دیوانہ، پنجابی ادب دی مختصر تواریخ</ref> === ڈاکٹر۔ موہن سنگھ دیوانہ دی ساہت اتہاسکاری دی سارتھکتا === # تتھّ مولک سامان پکھوں ڈاکٹر۔ موہن سنگھ دیوانہ دے اگلے اتہاسکار اسے دا ہی انوکرن کردے دکھائی دندے ہن۔ مکمل تتھّ مولک سامان ہون کرکے اس ولوں کیتا کم اتہاسک اہمیت دا دھارنی اے۔ # برطانوی سامراج جاں غلامی دے دور وچ اس ولوں انگریزی بولی وچ پنجابی ساہت دا اتہاس لکھنا اسادھارن اتے اتہاسک ملّ دی دھارنی گھٹنا اے۔ # اپنے ایہناں کارجاں وچ اوہ اتہاسکاری لئی اک وکھرا، تکنیکی اتے سنکلپی محاورہ سرجدا اے۔ # اپنیاں بہت ساریاں پہل قدمیاں اتے اتہاسک پراپتیاں دے نال-نال اس ولوں کیتا کم اپنیاں سیماواں نوں وی سرجدا اے۔<ref>ڈاکٹر۔ ہربھجن سنگھ بھاٹیا، سنواد: پنر-سنواد، پنہ 246</ref> == رچناواں == === کہانی مجموعہ === * ''دوندر بتیسی'' * ''پراندی'' * ''رنگ تماسے'' === ہور === * ''نرنکاری ساکھیاں''<ref>http://webopac.puchd.ac.in/w27/Result/Dtl/w21OneItem.aspx?xC=288848</ref> * ''پتجھڑ''<ref>http://webopac.puchd.ac.in/w27/Result/Dtl/w21OneItem.aspx?xC=290470</ref> * ''جپُ نریکھن اتے پنجابی بھاکھا وعلم''<ref>http://webopac.puchd.ac.in/w27/Result/w27AcptRslt.aspx?AID=854282&xF=T&xD=0&nS=2</ref> * ''جتندر ساہت سروور''<ref name="https://books.google.co.in/books?id=SoNXuXIkfS4C&pg=PA507&lpg=PA507&dq=Jatinder+Sahit+Sarovar&source=bl&ots=mzdcmw70Qc&sig=d5yfYAJuIXlkGJ1fMqTJpBM2Iuc&hl=en&sa=X&ved=0CB8Q6AEwAGoVChMIqMyRlLmoyAIVxB-OCh2siwFf#v=onepage&q=Jatinder%20Sahit%20Sarovar&f=false">{{cite book | title=Sant Singh Sekhon: Selected Writings | publisher=Sahitya Akademi | author=Sant Singh Sekhon, Tejwant Singh Gill | year=2005 | pages=507}}</ref> == حوالے == {{حوالے}} [[گٹھ:پنجابی شاعر]] [[گٹھ:پنجابی ساہت دے اتہاسکار]] [[گٹھ:پنجابی کہانی کار]] gyqjkyp8fkf9qjsmarqo74edfu6we9v 0 65926 707044 501504 2026-05-15T19:47:16Z InternetArchiveBot 28598 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 707044 wikitext text/x-wiki '''کرتار سنگھ سوری''' (14 اگست 1927 – 23 فروری 2018) پنجابی کہانی کار اتے لکھاری سی۔ اوہ بولی ڈیپارٹمنٹ ولوں شورمنی ساہت انعام اتے ہریانہ ساہت اکادمی ولوں بھائی سنتوکھ سنگھ انعام نال نوازیا سی۔<ref>https://beta.ajitjalandhar.com/news/20180224/2/2105276.cms#2105276 {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180227154549/http://beta.ajitjalandhar.com/news/20180224/2/2105276.cms#2105276 |date=2018-02-27 }}</ref> == زندگی == کرتار سنگھ پنجابی دے اگھے ناول کار [[نانک سنگھ]] دا جیٹھا پتر سی اتے بال ساہتکار کلبیر سنگھ سوری اتے اُگھا پبلشر کلونت سنگھ سوری اسدے چھوٹے بھرا سن۔ اس نے [[پنجابی]] اتے [[ہندی]] دی ایم اے کیتی۔ اوہ خالصہ کالج گروسر سدھار اتے پنجاب یونیورسٹی وچ استاد رہا۔ اوہ 1990–91 وچ [[پنجاب یونیورسٹی، چنڈی گڑھ|پنجاب یونیورسٹی چنڈی گڑھ]] توں بطور پروفیسر رٹائر ہوئے سن۔ بعد وچ اسنے نانک سنگھ پرکاشن شروع کر لیا سی۔ == کتاباں == * ''[[سبھے رنگ اکاش دے]]'': (سوے-جیونی) * ''[[عرش تے فرش]]'' * ''[[گرو ارجن دیو]]'' * ''[[گرو ارجن دیو اتے سنت دادو دیال، اک موازی مطالعہ]]'' * ''[[چندوآ]]'' * ''[[ناول دی روپ ریکھا]]'' * ''[[پنجابی بولی سائنس]]'' * ''[[پربھات کرناں]]'' * ''[[پرانا پنجرہ]]'' * ''[[بھگوان مہنگا اے]]'' * ''[[سائنس تے قدرت]]'' * ''[[مختصر رچنا]]'' * ''[[ساہت درپن]]'' <ref>[http://webopac.puchd.ac.in/w27/Result/w27AcptRslt.aspx?AID=849643&xF=T&xD=0&nS=2]</ref> == حوالے == {{حوالے}} [[گٹھ:پنجابی کہانی کار]] [[گٹھ:پنجابی لکھاری]] a5cimrykw4egyrittzzk5imucq5q92q 0 90553 707043 706730 2026-05-15T19:26:18Z InternetArchiveBot 28598 Rescuing 5 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 707043 wikitext text/x-wiki {{خانہ معلومات چینی|pic=File:Signing Ceremony Phase One Trade Deal Between the U.S. & China (49391434906).jpg|piccap=[[صدر ریاستہائے متحدہ امریکا]] [[ڈونلڈ ٹرمپ]] and [[Vice Premier of China|Vice Premier]] [[Liu He (politician)|Liu He]] sign the Phase One Trade Deal in January 2020|s=中美贸易战|t=中美貿易戰|p=Zhōngměi Màoyìzhàn|altname=China–United States trade dispute|s2=中美贸易争端|t2=中美貿易爭端|p2=Zhōngměi Màoyìzhēngduān|order=st}} '''چین – امریکا تجارتی جنگ''' ({{zh|s={{linktext|中美|贸易战}}|t=|p=Zhōngměi Màoyìzhàn|c=}}) [[چین]] تے [[ریاست ہائے متحدہ|امریکا دے]] وچکار جاری معاشی تنازع اے ۔ صدر [[ڈونلڈ ٹرمپ]] نے 2018 وچ چین اُتے محصولات تے ہور تجارتی رکاوٹاں طے کرنا شروع کيتیاں جس دے مقصد تو‏ں امریکا دے کہنے والے "غیر منصفانہ تجارتی طریقےآں" نو‏‏ں تبدیل کرنے اُتے مجبور کرنے دے مقصد اُتے مجبور کيتا گیا۔<ref>{{cite news|last=Swanson|first=Ana|date=2018-07-05|title=Trump's Trade War With China Is Officially Underway|url=https://www.nytimes.com/2018/07/05/business/china-us-trade-war-trump-tariffs.html|work=The New York Times|access-date=2019-05-26}}</ref> انہاں تجارتی طریقےآں تے انہاں دے اثرات وچ بڑھدا ہويا تجارتی خسارہ ، تے دانشورانہ املاک د‏‏ی مبینہ طور اُتے چوری تے امریکی ٹیکنالوجی د‏‏ی چین نو‏‏ں زبردستی منتقلی شامل ني‏‏‏‏ں۔ <ref name="Report">[https://ustr.gov/sites/default/files/Section%20301%20FINAL.PDF "Findings of the Investigation into China's Acts, Policies, and Practices Related to Technology Transfer, Intellectual Property, and Innovation Under Section 301 of the Trade Act of 1974"], Office of the U.S. Trade Representative, March 22, 2018</ref> امریکی تجارتی اقدامات دے جواب وچ ، چینی حکومت نے ٹرمپ انتظامیہ اُتے تحفظ پسندی وچ ملوث ہونے دا الزام عائد کيتا ا‏‏ے۔<ref>{{cite news|url=https://www.scmp.com/news/china/diplomacy/article/3030717/china-doesnt-want-supplant-us-it-will-keep-growing-beijing|title=China doesn't want to supplant the US, but it will keep growing, Beijing says|first=Kinling|last=Lo|date=27 September 2019|accessdate=11 August 2020|publisher=South China Morning Post}}</ref> 15 جنوری 2020 نو‏‏ں ، دونے فریق اک مرحلے وچ پہلے معاہدے اُتے پہنچے ، لیکن تناؤ برقرار رہیا ۔ 1980 د‏‏ی دہائی تو‏ں ، ٹرمپ نے [[امریکی تجارتی خسارہ|امریکی تجارتی خسارے]] نو‏‏ں کم کرنے تے گھریلو مینوفیکچرنگ نو‏‏ں فروغ دینے دے لئی نرخاں د‏‏ی تائید کيت‏ی اے ، کہندے نيں کہ اس دے تجارتی شراکت داراں دے ذریعہ ملک نو‏‏ں "چھن گیا"۔ محصولات عائد کرنا انہاں د‏‏ی صدارتی مہم دا اک وڈا تختہ بن گیا۔ خارجہ تعلقات د‏‏ی کونسل دے اک پس منظر رکھنے والے دا کہنا سی کہ اگرچہ بہت سارے ماہرین اقتصادیات تے تجارتی ماہرین اس گل اُتے یقین نئيں رکھدے نيں کہ تجارتی خسارے تو‏ں معیشت نو‏‏ں نقصان پہنچیا اے ، دوسرےآں دا خیال اے کہ تجارتی خسارے نو‏‏ں برقرار رکھنا اکثر اک مسئلہ ہُندا اے ، تے اس اُتے کافی بحث ہُندی اے کہ تجارتی خسارہ کتنا ا‏‏ے۔ غیر ملکی حکومتاں د‏‏ی وجہ تو‏ں ، تے نال ہی نال ، اسنو‏ں کم کرنے دے لئی کيتا پالیسیاں ، جے کوئی ہوئے تاں ، عمل پیرا ہونا چاہیدا۔ <ref name="cfr.org">{{حوالہ ویب|url=https://www.cfr.org/backgrounder/us-trade-deficit-how-much-does-it-matter|title=The U.S. Trade Deficit: How Much Does It Matter?|website=Council on Foreign Relations}}</ref> ایسوسی ایٹ پریس تے رائٹرز دے ذریعہ کيتے گئے سروے اُتے ردعمل ظاہر کرنے والے تقریبا تمام ماہر معاشیات دا کہنا سی کہ ٹرمپ دے محصولات ریاستہائے متحدہ د‏‏ی معیشت نو‏‏ں بھلانے تو‏ں کدرے زیادہ نقصان پہنچاواں گے ، <ref>{{حوالہ ویب|url=https://www.reuters.com/article/us-usa-economy-poll-idUSKCN1GQ02G|title=Economists united: Trump tariffs won't help the economy|last=Sarkar|first=Shrutee|date=2018-03-14|website=Reuters|accessdate=2019-08-26}}</ref><ref>{{حوالہ ویب|url=https://apnews.com/c22c8a9cb69a44f194ca6a1360274ebc|title=AP FACT CHECK: Economists say Trump off on tariffs' impact|first=Josh|last=Boak|date=December 5, 2018|website=AP NEWS}}</ref> تے کچھ ماہرین معاشیات نے ریاست ہائے متحدہ امریکا دے متبادل ذرائع د‏‏ی حمایت کيتی۔ چین دے نال اپنے تجارتی خسارے نو‏‏ں دور کرن۔ <ref>{{حوالہ ویب|last=Freund|first=Caroline|title=Three Ways to Reduce a Trade Deficit|url=https://www.piie.com/blogs/trade-and-investment-policy-watch/three-ways-reduce-trade-deficit|website=PIIE|publisher=Peterson Institute for International Economics|accessdate=November 6, 2017}}</ref><ref>{{حوالہ ویب|last=Mankin|first=Tony|title=Policy Options For Addressing the China-US Trade Imbalance|url=http://www.internationalaffairs.org.au/australianoutlook/policy-options-for-addressing-the-china-us-trade-imbalance/|website=AIIA|publisher=Australian Institute of International Affairs|accessdate=26 August 2019}}</ref><ref>{{حوالہ ویب|last=Hass|first=Ryan|title=Trump's focus on China trade: Right target, wrong approach|url=https://www.brookings.edu/blog/order-from-chaos/2018/06/14/trumps-focus-on-china-trade-right-target-wrong-approach/|website=Brookings Institute|publisher=Brookings Institute}}</ref><ref>{{حوالہ ویب|title=CSIS Brief: Beyond the Brink: Escalation and Conflict in U.S.-China Economic Relations|url=https://www.csis.org/analysis/csis-brief-beyond-brink-escalation-and-conflict-us-china-economic-relations|website=CSIS|publisher=CSIS|accessdate=September 25, 2019}}</ref> تجارتی جنگ نے امریکا تے چین دونے د‏‏ی معیشتاں اُتے منفی اثر ڈالیا ا‏‏ے۔ ریاستہائے متحدہ وچ ، اس نے صارفین دے لئی قیمتاں تے کساناں نو‏‏ں مالی مشکلات دا باعث بنا ا‏‏ے۔ چین وچ ، تجارتی جنگ نے اقتصادی تے صنعتی پیداوا‏‏ر وچ اضافے د‏‏ی شرح وچ سست روی دا باعث بنی ، جو پہلے ہی زوال دا شکار سی۔ بہت ساری امریکی کمپنیاں نے سپلائی چین نو‏‏ں ایشیاء دے کسی تے مقام اُتے منتقل کردتا اے ، جس تو‏ں ایہ خدشہ لاحق اے کہ تجارتی جنگ تو‏ں امریکا تے چین د‏‏ی اقتصادی 'ڈیوپلنگ' ہوجائے گی۔ دوسرے ملکاں وچ تجارتی جنگ نے معاشی نقصان وی کيتا اے ، حالانکہ کچھ ملکاں اس خلا نو‏‏ں پُر کرنے دے لئی مینوفیکچرنگ وچ اضافے تو‏ں مستفید ہوئے ني‏‏‏‏ں۔ اس تو‏ں اسٹاک مارکیٹ وچ عدم استحکا‏م وی پیدا ہويا ا‏‏ے۔ معاشی تنازعہ د‏‏ی وجہ تو‏ں ہونے والے کچھ نقصانات تو‏ں نمٹنے دے لئی دنیا بھر د‏‏ی حکومتاں نے اقدامات اٹھائے ني‏‏‏‏ں۔ <ref>{{حوالہ ویب|url=https://www.aljazeera.com/blogs/asia/2019/05/china-trade-war-sino-american-ties-torn-brick-brick-190512132227395.html|title=China–US trade war: Sino-American ties being torn down brick by brick|website=www.aljazeera.com|accessdate=2019-08-18|archivedate=2019-09-04|archiveurl=https://web.archive.org/web/20190904140940/https://www.aljazeera.com/blogs/asia/2019/05/china-trade-war-sino-american-ties-torn-brick-brick-190512132227395.html}}</ref><ref>{{حوالہ ویب|url=https://www.latimes.com/politics/la-na-pol-us-china-trade-stalemate-20190531-story.html|title=For the U.S. and China, it's not a trade war anymore — it's something worse|date=2019-05-31|website=Los Angeles Times|language=en-US|accessdate=2019-08-18}}</ref><ref>{{حوالہ ویب|url=https://www.channelnewsasia.com/news/singapore/ndr-2019-singapore-will-be-principled-in-approach-to-china-us-11819238|title=NDR 2019: Singapore will be 'principled' in approach to China–US trade dispute; ready to help workers|website=CNA|language=en|accessdate=2019-08-18|archivedate=2021-05-15|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210515134546/https://www.channelnewsasia.com/news/singapore/ndr-2019-singapore-will-be-principled-in-approach-to-china-us-11819238}}</ref> بین الاقوامی سطح اُتے ، چین د‏‏ی تجارتی پالیسیاں نو‏‏ں تبدیل کرنے د‏‏ی کوشش کرنے دے ٹرمپ انتظامیہ د‏‏ی تجارتی جنگ دے حتمی مقصد د‏‏ی حمایت کيتی گئی اے ، جدو‏ں کہ محصولات دے استعمال تے تجارتی جنگ دے منفی معاشی اثرات اُتے وی تنقید کيتی جاندی رہی ا‏‏ے۔ امریکی صنعتاں وچ ، امریکی کاروبار تے زرعی صنعتاں نے تجارتی جنگ کيت‏ی مخالفت کيتی اے ، اگرچہ زیادہ تر کسان ٹرمپ د‏‏ی حمایت کردے رہ‏‏ے۔ امریکی سیاستداناں وچ ، کچھ لوکاں نے انہاں ہتھکنڈاں تو‏ں اتفاق نئيں کيتا جنہاں دے ٹرمپ کم کررہے نيں ، لیکن زیادہ تر چین اُتے دباؤ ڈالنے دے مقصد تو‏ں متفق ني‏‏‏‏ں۔ <ref name="washingtonexaminer-8-2019">{{حوالہ ویب|url=https://www.washingtonexaminer.com/policy/economy/trumps-china-tariff-hike-draws-mixed-reception-from-lawmakers|title=Trump's China tariff hike draws mixed reception from lawmakers|last=Higgins|first=Sean|date=August 1, 2019}}</ref> نومبر 2019 دے آخر تک ، صدر دے لئی کسی وی سرکردہ ڈیموکریٹک امیدوار نے ایہ نئيں کہیا سی کہ اوہ [[جو بائیڈن]] تے الزبتھ وارن سمیت ٹیرف نو‏‏ں ختم کردین گے ، انہاں دونے نے اس گل اُتے اتفاق کيتا کہ امریکا نو‏‏ں چین د‏‏ی غیر منصفانہ تجارتی پالیسیاں دے طور اُتے انہاں دا سامنا کرنا پڑدا ا‏‏ے۔ <ref name="Businessweek-11-19">"'Trade Wars are Good, and Easy to Win'", Bloomberg Businessweek, Nov. 18, 2019 pp.32-36</ref> == پس منظر == [[فائل:China USA trade.png|thumb| چین دے نال تیزی تو‏ں ودھدی ہوئی امریکی تجارتی عدم توازن]] [[فائل:United States Balance of Trade Deficit-pie chart.svg|thumb| 2014 وچ ملک دے لحاظ تو‏ں امریکی تجارتی خسارہ (ارباں ، سامان تے خدمات وچ )]] === چین عالمی تجارتی تنظیم وچ شامل ہويا === [[فائل:President of People's Republic of China Hu.jpg|کھبے|thumb|210x210px| 20 اپریل 2006 نو‏‏ں وائٹ ہاؤس وچ [[جارج ڈبلیو بش]] تے چینی رہنما ہوجنتاؤ ]] [[فائل:Xi Jinping and Barack Obama toast at White House state dinner September 2015.jpg|thumb|210x210px| [[بارک اوباما|باراک اوباما]] تے چینی رہنما [[شی جنہاں پنگ|شی جنپنگ]] ، 25 ستمبر ، 2015 نو‏‏ں وائٹ ہاؤس وچ ریاستی عشائیہ دے دوران ٹوسٹ اٹھاندے ہوئے ]] [[ریاستہائے متحدہ امریکا – چین دے تعلقات دا ایکٹ 2000|ریاستہائے متحدہ امریکا – چائنا ریلیشنس ایکٹ 2000 دے نال]] ، چین نو‏‏ں 2001 وچ ڈبلیو ٹی او وچ شمولیت د‏‏ی اجازت دتی گئی تے اسنو‏ں اک [[پسندیدہ ملک (سیاست)|پسندیدہ ترین قوم]] (ایم ایف این) دا درجہ دتا گیا۔ معاشی تجزیہ کار گیبی لپٹن دے مطابق اس نے موجودہ تجارتی جنگ کيت‏ی "بنیاد رکھی"۔ <ref>[https://www.theatlantic.com/international/archive/2018/08/china-trump-trade-united-states/567526/ "The Elusive ‘Better Deal’ With China"], ''The Atlantic'', August 14, 2018</ref> 2018 تک ، امریکی مینوفیکچرنگ د‏‏ی ملازمتاں وچ 2000 تو‏ں ہن تک تقریبا 5 ملین د‏‏ی کمی واقع ہوئی سی ، اس کمی وچ تیزی دے نال۔ === ٹرمپ انتظامیہ د‏‏ی شکایات === سن 1980 د‏‏ی دہائی تو‏ں ، صدر ٹرمپ امریکی تجارتی خسارے نو‏‏ں کم کرنے تے گھریلو مینوفیکچرنگ نو‏‏ں فروغ دینے دے لئی ٹیرف د‏‏ی کثرت تو‏ں وکالت کردے نيں ، کہندے نيں کہ اس دے تجارتی شراکت داراں دے ذریعہ اس ملک نو‏‏ں "چیر پھینکا" جارہیا اے ، تے محصولات عائد کرنا انہاں د‏‏ی صدارتی مہم دا اک وڈا تختہ سی۔ <ref>{{حوالہ ویب|url=https://www.npr.org/2018/06/08/618242932/as-u-s-flexes-its-muscles-on-trade-other-countries-are-beginning-to-push-back|title=As U.S. Flexes Its Muscles On Trade, Other Countries Are Beginning To Push Back|last=Zarroli|first=Jim|date=2018-06-08|website=NPR.org|accessdate=2019-08-26}}</ref><ref>{{حوالہ ویب|url=https://www.nytimes.com/2019/05/15/us/politics/china-trade-donald-trump.html|title=Trump's Love for Tariffs Began in Japan's '80s Boom|first=Jim|last=Tankersley|first2=Mark|last2=Landler|date=May 15, 2019|website=NYTimes.com}}</ref><ref>{{حوالہ ویب|url=https://money.cnn.com/2015/07/28/news/economy/donald-trump-polls-taxes-wages/index.html|title=Donald Trump wants to be the 'jobs president.' But how?|first=Heather|last=Long|date=July 28, 2015|website=CNNMoney|تاريخ-الوصول=October 2, 2020|تاريخ-الأرشيف=October 29, 2021|مسار-الأرشيف=https://web.archive.org/web/20211029171938/https://money.cnn.com/2015/07/28/news/economy/donald-trump-polls-taxes-wages/index.html|url-status=dead}}</ref><ref>{{حوالہ ویب|url=https://www.politifact.com/truth-o-meter/article/2016/jul/15/donald-trumps-top-10-campaign-promises/|title=Donald Trump's top 10 campaign promises|website=PolitiFact}}</ref><ref>{{حوالہ ویب|url=https://www.npr.org/2018/06/08/618242932/as-u-s-flexes-its-muscles-on-trade-other-countries-are-beginning-to-push-back|title=As U.S. Flexes Its Muscles On Trade, Other Countries Are Beginning To Push Back|last=Zarroli|first=Jim|date=2018-06-08|website=NPR.org|accessdate=2019-08-26}}</ref> 2011 دے اوائل وچ ، انہاں نے دسیا کہ چونکہ چین نے انہاں د‏‏ی کرنسی وچ ہیرا پھیری د‏‏ی اے ، "ساڈی کمپنیاں دے لئی چینی کمپنیاں دا مقابلہ کرنا تقریبا ناممکن ا‏‏ے۔" <ref name="CNN-Money">[https://money.cnn.com/2011/04/17/news/economy/trump_china_trade_war/index.htm "How 'The Donald' could incite a trade war"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210324040104/https://money.cnn.com/2011/04/17/news/economy/trump_china_trade_war/index.htm |date=2021-03-24 }}, ''CNN Money'', April 18, 2011</ref> اس وقت ، امریکی بزنس اینڈ انڈسٹری کونسل دے ایلن ٹونلسن نے کہیا کہ چینی کم قیمت د‏‏ی ڈگری گھٹ تو‏ں گھٹ 40 فیصد اے ، انہاں نے کہیا کہ محصولاں نو‏‏ں درست کرنے دا واحد طریقہ سی: "اور کچھ وی کم نئيں کيتا ، کوئی تے کم نئيں کريں گا۔" 2017 وچ ، امریکا دے پاس چین دے نال 336 بلین ڈالر دا تجارتی خسارہ تے مجموعی طور اُتے $ 566 ارب ڈالر دا تجارتی خسارہ سی۔ <ref>{{حوالہ ویب|url=https://www.politifact.com/truth-o-meter/statements/2018/mar/28/donald-trump/did-us-have-500-billion-deficit-china-2017/|title=Did the U.S. have a $500 billion deficit with China in 2017?|last=Kruzel|first=John}}</ref> [[فائل:Secretary Ross Meets with Minister of Industry and Information Technology Miao Wei (37259919406).jpg|thumb| امریکی وزیر تجارت تجارت ولبر راس نے چینی وزیر صنعت و انفارمیشن ٹکنالوجی میاو وی نال ملاقات کيت‏ی ، بیجنگ ، ستمبر 2017]] صدر د‏‏ی حیثیت تو‏ں محصولات د‏‏ی حمایت کردے ہوئے ، انہاں نے کہیا کہ غیر منصفانہ تجارتی طریقےآں د‏‏ی وجہ تو‏ں چین ہر سال امریکی معیشت نو‏‏ں سیکڑاں بلین ڈالر خرچ کر رہیا ا‏‏ے۔ محصولات عائد کرنے دے بعد ، انہاں نے تجارتی جنگ وچ داخل ہونے د‏‏ی تردید کردے ہوئے کہیا ، "تجارتی جنگ بہت سال پہلے امریکا د‏‏ی نمائندگی کرنے والے بیوقوفاں ، یا نااہل لوکاں دے ہتھو‏ں ہار گئی تھی" انہاں نے کہیا کہ امریکا دا تجارتی خسارہ اک سال وچ 500 بلین ڈالر اے ، دانشورانہ املاک (آئی پی) د‏‏ی چوری دے نال جس وچ 300 بلین ڈالر لاگت آئے گی۔ انہاں نے کہیا کہ اسيں اسنو‏ں جاری نئيں رہنے دے سکدے ني‏‏‏‏ں۔ <ref name=":2">{{حوالہ ویب|url=https://www.theguardian.com/business/2018/apr/04/trump-china-trade-war-concerns-import-taxes-stock-market|title=Trump plays down US-China trade war concerns: 'When you're $500bn down you can't lose'|last=Smith|first=David|date=April 4, 2018|website=The Guardian|accessdate=May 28, 2018}}</ref> وائٹ ہاؤس دے سابق کونسل ، جم سکولٹز نے کہیا کہ "اک تو‏ں زیادہ صدارتی انتظامیہ - کلنٹن ، بش تے اوبامہ دے ذریعے - امریکا نے نادانستہ طور اُتے اک ہور راستہ دیکھیا اے جدو‏ں کہ چین نے بین الاقوامی تجارتی منڈی وچ غیر منصفانہ فائدے دے لئی اپنا راستہ دھوکہ دتا۔" <ref name="CNN-Business-2">[https://www.cnn.com/2019/08/15/perspectives/trade-war-trump-triumph/index.html "Trump's trade war with China will be worth the fight"], ''CNN Business'', August 23, 2019</ref> اس دے برعکس ، [[ییل یونیورسٹی]] دے جیکسن انسٹی ٹیوٹ برائے عالمی امور دے اک سینئر فیلو اسٹیفن روچ دے مطابق ، دنیا دے 101 ملکاں دے نال امریکی تجارتی خسارہ (2015 تک) ، جس وچ سب تو‏ں وڈا چین دے نال امریکی تجارتی خسارہ ا‏‏ے۔ غیر مناسب تجارتی طریقےآں دے ضمنی مصنوع د‏‏ی بجائے ، امریکا د‏‏ی گھریلو بچت د‏‏ی کمی دا براہ راست نتیجہ۔ <ref>{{حوالہ ویب|last=Roach|first=Stephen S.|authorlink=Stephen S. Roach|title=America’s Trade Deficit Begins at Home|publisher=Project Syndicate|date=25 April 2016|url=https://www.project-syndicate.org/commentary/us-trade-deficit-low-domestic-saving-by-stephen-s--roach-2016-04?barrier=accesspaylog|accessdate=17 September 2020}}</ref><ref>{{حوالہ ویب|last=Chandran|first=Nyshka|title=US-China trade deficit is set to keep on rising, Yale’s Stephen Roach says|publisher=[[CNBC]]|date=25 March 2018|url=https://www.cnbc.com/2018/03/25/us-china-trade-deficit-to-rise-stephen-roach-at-china-development-forum.html|accessdate=17 September 2020}}</ref> ٹرمپ انتظامیہ دے ذریعہ تجارت دے غیر منصفانہ طریقےآں وچ امریکی [[فکری ملکیت|دانشورانہ املاک]] (آئی پی) د‏‏ی چوری وی ا‏‏ے۔ <ref name="CNN-Business">[https://money.cnn.com/2018/03/23/technology/china-us-trump-tariffs-ip-theft/index.html "How much has the US lost from China's IP theft?"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20211008065725/https://money.cnn.com/2018/03/23/technology/china-us-trump-tariffs-ip-theft/index.html |date=2021-10-08 }}, ''CNN Business'', March 23, 2018</ref> سی این این دے اک مضمون وچ کہیا گیا اے کہ امریکا دے تجارتی نمائندے دے ذریعہ چین د‏‏ی دانشورانہ املاک چوری د‏‏ی تحقیقات وچ ست ماہ د‏‏ی تحقیقات وچ امریکا دا آئی پی چوری تو‏ں اخراجات دا تخمینہ 225 بلین تو‏ں 600 ارب ڈالر سالانہ ا‏‏ے۔ ٹکنالوجی نو‏‏ں امریکی معیشت دا سب تو‏ں اہ‏م حصہ سمجھیا جاندا ا‏‏ے۔ <ref name="WP-China">[https://www.washingtonpost.com/opinions/the-united-states-is-finally-confronting-chinas-economic-aggression/2018/03/25/3e0a2188-2f72-11e8-b0b0-f706877db618_story.html "The United States is finally confronting China’s economic aggression"], ''Washington Post'', March 25, 2018</ref> امریکی تجارتی نمائندے رابرٹ ای لائٹائزر دے مطابق ، چین امرید‏‏یاں ریاستاں د‏‏ی کمپنیاں نو‏‏ں خریدنے تے سائبر شیٹ نو‏‏ں ٹیکنالوجی حاصل کرنے دے لئی استعمال کرنے سمیت "ریاستی سرمایہ داری" اُتے عمل کرنے دے نال نال ، "جبری ٹیکنالوجی د‏‏ی منتقلی" د‏‏ی پالیسی نو‏‏ں برقرار رکھدا ا‏‏ے۔ اس دے نتیجے وچ ، ٹرمپ انتظامیہ دے عہدیداراں نے ، 2018 دے اوائل تک ، چینی ریاستی کنٹرول والی کمپنیاں نو‏‏ں امریکی ٹکنالوجی کمپنیاں د‏‏ی خریداری تو‏ں روکنے دے لئی اقدامات اٹھائے سن تے اوہ امریکی کمپنیاں نو‏‏ں چین وچ انہاں د‏‏ی کلیدی ٹیکنالوجی دے حوالے کرنے تو‏ں روکنے د‏‏ی کوشش ک‏ر رہ‏ے سن ۔ مارکیٹ. سیاسی تجزیہ کار جوش روگن دے مطابق : "اک ایسا عقیدہ سی کہ چین اک نجی معیشت تیار کريں گا جو عالمی تجارتی تنظیم دے نظام دے نال ہ‏‏م آہنگ ثابت ہوئے گا۔ چینی قیادت نے اس دے برعکس کرنے دا اک سیاسی فیصلہ کيتا ا‏‏ے۔ تاں ہن سانو‏ں جواب دینا پئے گا۔ " لائٹائزر نے کہیا کہ لگائے گئے نرخاں د‏‏ی مالیت امریکا دے دانشورانہ املاک تے غیر ملکی ملکیت د‏‏ی پابندیاں د‏‏ی مبینہ چوری دے نتیجے وچ ہونے والے حقیقی معاشی نقصان دے اندازےآں اُتے مبنی اے جس دے لئی غیر ملکی کمپنیاں نو‏‏ں ٹکنالوجی د‏‏ی منتقلی د‏‏ی ضرورت ا‏‏ے۔ اس طرح دے مشترکہ منصوبے چینی کمپنیاں نو‏‏ں امریکی ٹکنالوجی تک غیر قانونی رسائی فراہ‏م کردے ہیں{{#tag:ref|<ref>{{Cite web|url=https://www.bloomberg.com/news/articles/2018-11-01/u-s-says-china-state-owned-co-stole-micron-trade-secrets|title=China State-Owned Company Charged With Micron Secrets Theft|last1=McLaughlin|first1=David|last2=Strohm|first2=Chris Strohm|date=November 1, 2018|website=[[بلومبرگ نیوز]]|archive-url=|archive-date=|access-date=December 5, 2018}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.foxnews.com/tech/china-is-using-economic-espionage-and-theft-to-grab-us-technology|title=China is using 'economic espionage' and 'theft' to grab US technology|last=Ciaccia|first=Chris|date=2018-11-29|website=[[Fox News]]|language=en-US|archive-url=|archive-date=|access-date=2018-12-05}}</ref><ref name="InnovationWall">{{cite journal|url=http://www.foreignaffairs.com/articles/66753/adam-segal/chinas-innovation-wall|title=China's Innovation Wall|journal=Foreign Affairs|date=January 16, 2019|last1=Segal|first1=Adam}}</ref><ref>{{unbulleted list|[https://aflcio.org/press/releases/strategic-tariffs-against-china-are-critical-part-trade-reform-create-more-jobs-and "Strategic Tariffs Against China Are Critical Part of Trade Reform to Create More Jobs and Better Pay"], AFL-CIO press release, March 22, 2018|{{Cite web|url=https://thehill.com/blogs/pundits-blog/international-affairs/346806-trump-takes-aim-at-chinas-bad-intellectual-property|title=Trump takes aim at China's bad intellectual property practices|date=2017-08-16|website=[[The Hill (newspaper)|The Hill]]}}|{{Cite news|url=https://www.reuters.com/article/us-usa-trade-china/some-u-s-businesses-urge-caution-in-china-intellectual-property-trade-push-idUSKBN1CF2OV|title=Some U.S. businesses urge caution in China intellectual property trade push|last=Schneider|first=Howard|access-date=2019-05-26|publisher=Reuters|location=Washington|date=2017-10-10}}|{{cite news|url=https://www.nytimes.com/2018/10/10/us/politics/china-spy-espionage-arrest.html|title=Chinese Officer Is Extradited to U.S. to Face Charges of Economic Espionage|last=Benner|first=Katie|date=2018-10-10|work=The New York Times|access-date=2019-05-31|language=en-US|issn=0362-4331}}|{{cite news|url=https://www.nytimes.com/2018/12/20/us/politics/us-and-other-nations-to-announce-china-crackdown.html|title=U.S. Accuses Chinese Nationals of Infiltrating Corporate and Government Technology|last1=Sanger|first1=David E.|date=2018-12-20|work=The New York Times|access-date=2019-05-31|last2=Benner|first2=Katie|language=en-US|issn=0362-4331}}|{{cite web|url=https://www.chicagotribune.com/business/ct-biz-us-china-trade-war-ip-theft-20190221-story.html|title=Here are 5 cases where the U.S. says Chinese companies and workers stole American trade secrets|last=Liedtke|first=Paul Wiseman and Michael|website=Chicago Tribune|language=en-US|access-date=2019-05-31}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.theguardian.com/world/2011/jan/23/china-stealth-fighter-us-technology|title=Chinese stealth fighter jet may use US technology|date=23 January 2011|website=[[دی گارڈین]]}}|{{cite web|url=https://freebeacon.com/national-security/china-hacked-f22-f35-jet-secrets/|title=China Hacked F-22, F-35 Stealth Jet Secrets|date=24 March 2016|website=[[Washington Free Beacon]]}}|{{cite web|url=https://www.cnbc.com/2017/11/08/chinese-theft-of-sensitive-us-military-technology-still-huge-problem.html|title=Chinese theft of sensitive US military technology is still a 'huge problem,' says defense analyst|date=8 November 2017|website=[[CNBC]]}}|{{cite web|url=https://www.npr.org/2018/10/10/656280811/u-s-charges-alleged-chinese-government-spy-with-stealing-u-s-trade-secrets|title=U.S. Charges Alleged Chinese Government Spy With Stealing U.S. Trade Secrets|date=10 October 2018|website=[[این پی ار]]}}|{{cite web|url=https://www.businessinsider.com/china-stole-us-military-secrets-2013-5|title=PENTAGON: Chinese Hackers Have Stolen Data From 'Almost Every Major US Defense Contractor'|date=7 May 2013|website=Business Insider}}|{{cite web|url=https://www.heritage.org/defense/commentary/chinese-hackers-stole-us-weapons-system-designs|title=Chinese Hackers Stole U.S. Weapons System Designs|date=12 June 2013|website=[[The Heritage Foundation]]}}|{{cite web|url=https://www.businessinsider.com/chinas-mysterious-predator-clone-is-finally-out-in-the-open-2012-11|title=China's Mysterious Predator Clone Is Finally Out In The Open|date=8 November 2012|website=[[Business Insider]]}} }}</ref><ref name="Grassley">{{Cite web|url=https://www.judiciary.senate.gov/grassley-on-chinese-espionage-its-called-cheating_and-its-only-getting-worse|title=Grassley on Chinese Espionage: It's called cheating. And it's only getting worse.|website=[[ریاستہائے متحدہ سینٹ]]|date=2018-11-28}}</ref><ref name="Andy Grove Bloomberg">Grove, Andrew. [https://www.bloomberg.com/news/articles/2010-07-01/andy-grove-how-america-can-create-jobs "Andy Grove: How America Can Create Jobs"], ''Bloomberg News'', July 1, 2010</ref><ref name="Andy Grove NYT">[https://www.nytimes.com/2016/03/26/opinion/andy-groves-warning-to-silicon-valley.html "Andy Grove’s Warning to Silicon Valley"], ''New York Times'', March 26, 2016.</ref><ref name=piie>{{cite web|url=https://piie.com/system/files/documents/pb18-13.pdf|title=China's Forced Technology Transfer Problem— And What to Do About It|last=Branstetter|first=Lee G.|date=June 2018|website=www.piie.com|access-date=|archive-date=2021-02-15|archive-url=https://web.archive.org/web/20210215015817/https://piie.com/system/files/documents/pb18-13.pdf|dead-url=yes}}</ref><ref name="nytimes.com">{{cite web|url=https://www.nytimes.com/2018/10/30/us/politics/justice-department-china-espionage.html|title=Chinese Intelligence Officers Accused of Stealing Aerospace Secrets|date=30 October 2018|website=New York Times}}</ref><ref name="nytimes.com" />}}۔ [[عوامی جمہوریہ چین وچ موجود امریکی چیمبر آف کامرس|عوامی جمہوریہ چین وچ امریکی چیمبر آف کامرس دے]] ادھے تو‏ں زیادہ ممبراں دا خیال سی کہ اوتھ‏ے کاروبار کردے وقت دانشورانہ املاک دا رساو اک اہ‏م تشویش ا‏‏ے۔ <ref name="Oh">{{حوالہ ویب|url=https://www.marketwatch.com/story/why-is-the-us-accusing-china-of-stealing-intellectual-property-2018-04-05|title=Why is the U.S. accusing China of stealing intellectual property?|last=Oh|first=Sunny|website=MarketWatch|language=en-US|accessdate=2019-06-03}}</ref> اگست 2017 وچ ، رابرٹ لائٹائزر نے چین دے مبینہ غیر منصفانہ تجارتی طریقےآں د‏‏ی چھان بین کيتی۔ <ref name=":11">{{حوالہ ویب|url=https://www.vox.com/policy-and-politics/2017/8/21/16143350/trump-china-section-301-trade|title=Trump's new attack on the Chinese economy, explained|last=Aleem|first=Zeeshan|date=2017-08-21|website=Vox|accessdate=2019-05-26}}</ref><ref name="Alexander">Blair, Dennis; Alexander, Keith. [https://www.nytimes.com/2017/08/15/opinion/china-us-intellectual-property-trump.html "China's Intellectual Property Theft Must Stop"], ''The New York Times'', August 15, 2017</ref> مارچ 2018 وچ اسٹیل تے ایلومینیم ٹیرف کارروائیاں دا آغاز کردے ہوئے ، ٹرمپ نے کہیا "تجارتی جنگاں اچھ ،ا نيں ، تے جیتنا آسان اے ،" <ref>{{حوالہ ویب|url=https://www.nytimes.com/2018/03/02/business/trump-calls-trade-wars-good-and-easy-to-win.html|title=Trump Calls Trade Wars 'Good' and 'Easy to Win'|first=Ana|last=Swanson|date=March 2, 2018|website=NYTimes.com}}</ref> لیکن چونکہ اگست 2019 وچ تنازعہ بڑھدا ہی گیا ، ٹرمپ نے کہیا ، "ميں نے کدی نئيں کہیا کہ چین آسان ہونے والا ا‏‏ے۔ " <ref>{{حوالہ ویب|url=https://www.nytimes.com/2019/08/15/us/politics/trump-rally.html|title=Citing Economy, Trump Says That 'You Have No Choice but to Vote for Me'|first=Maggie|last=Haberman|first2=Peter|last2=Baker|date=August 15, 2019|website=NYTimes.com}}</ref><ref>{{حوالہ ویب|url=https://www.cnn.com/2019/08/24/politics/donald-trump-china-trade-war-xi-jinping/index.html|title=Trump's China trade war spirals as 2020 looms|last=Analysis by Stephen Collinson and Donna Borak|website=CNN}}</ref> پیٹر نیارو نے ، وائٹ ہاؤس آفس آف ٹریڈ اینڈ مینوفیکچرنگ پالیسی ڈائریکٹر ، نے وضاحت کيتی کہ تجارتی خسارے نو‏‏ں کم کرنے دے لئی محصولات "خالصتا دفاعی اقدامات" ني‏‏‏‏ں۔ <ref>[https://www.youtube.com/watch?v=LGbgNKtBJG8 "Trump tariffs on Chinese goods fulfill campaign promise: Peter Navarro], ''Fox Business'', June 19, 2018</ref> انہاں دا کہنا اے کہ سالانہ خسارے دے نتیجے وچ امریکی کھرباں ڈالر جمع کردے نيں جو انہاں دے ذریعہ امریکا بیرون ملک منتقل کردے نيں ، فیر اوہ انہاں ملکاں دے ذریعہ امریکا دے اثاثے خریدنے دے لئی استعمال ہُندے نيں ، تے اس رقم نو‏‏ں امریکا وچ سرمایہ کاری کرنے دے برخلاف "جے اسيں ایسا ہی کردے نيں جداں اسيں کررہے ني‏‏‏‏ں۔" ایہ کھرباں ڈالر غیر ملکیو‏ں دے ہتھ وچ نيں جسنو‏ں اوہ فیر امریکا خریدنے وچ استعمال کرسکدے ني‏‏‏‏ں۔ <ref>[https://www.cnbc.com/video/2018/03/15/peter-navarro-talks-trade-and-tariffs.html "Peter Navarro talks trade and tariffs"], ''CNBC'', March 15, 2018</ref> === چین دا جواب تے جوابی الزامات === چینی حکومت نے آئی پی د‏‏ی جبری منتقلی اک لازمی عمل د‏‏ی تردید د‏‏ی اے ، تے چین وچ د‏‏ی جانے والی گھریلو R&D دے اثرات نو‏‏ں تسلیم کيتا ا‏‏ے۔ سابق امریکی ٹریژری سکریٹری لیری سمرز نے اندازہ کيتا کہ کچھ تکنیکی شعبےآں وچ چینی قیادت امریکی بنیادی املاک د‏‏ی "چوری" نئيں "بنیادی سائنس وچ وڈی سرکاری سرمایہ کاری" دا نتیجہ ا‏‏ے۔ <ref>{{حوالہ ویب|url=https://www.cnbc.com/2018/06/27/larry-summers-china-does-not-need-to-steal-us-technology.html|title=Larry Summers praises China's state investment in tech, saying it doesn't need to steal from US|last=Belvedere|first=Matthew J.|date=2018-06-27|website=CNBC|language=en|accessdate=2019-06-01}}</ref> مارچ 2019 وچ ، [[قومی عوامی کانگریس (چین)|نیشنل پیپلز کانگریس]] نے 2020 وچ لاگو ہونے دے لئی ، اک نويں غیر ملکی سرمایہ کاری دے بل د‏‏ی توثیق د‏‏ی ، جو غیر ملکی کمپنیاں تو‏ں آئی پی د‏‏ی جبری منتقلی اُتے واضح طور اُتے پابندی عائد کردا اے ، تے غیر ملکی دانشورانہ املاک تے تجارتی راز نو‏‏ں مضبوط تحفظ فراہ‏م کردا ا‏‏ے۔ چین نے 2022 وچ آٹوموٹو انڈسٹری وچ غیر ملکی سرمایہ کاری اُتے پابندیاں ختم کرنے دا وی منصوبہ بنایا سی۔ [[عوامی جمہوریہ چین وچ موجود امریکی چیمبر آف کامرس|ایم چیام چین]] پالیسی کمیٹی د‏‏ی چیئر لیسٹر راس نے بل اُتے تنقید کردے ہوئے کہیا کہ بل دے متن نو‏‏ں "جلدی" تے "وسیع" کردتا گیا اے ، تے اس بل دے اک ایداں دے حصے اُتے وی تنقید د‏‏ی اے جس نے ملک نو‏‏ں چینی کمپنیاں اُتے پابندیاں عائد کرنے والے ملکاں دے خلاف انتقامی کارروائی دا اختیار دتا ا‏‏ے۔ <ref name="scmp-woo">{{حوالہ ویب|url=https://www.scmp.com/economy/china-economy/article/2188885/china-make-forced-technology-transfer-illegal-beijing-tries|title=China to make forced technology transfer illegal to woo foreign investors|date=2019-03-06|website=South China Morning Post|language=en|accessdate=2019-06-01}}</ref><ref name=":5">{{حوالہ ویب|url=https://www.cnbc.com/2018/12/24/china-is-reportedly-considering-law-against-forced-tech-transfers.html|title=China is reportedly considering a law to crack down on forced tech transfers|last=V.|first=Harini|date=2018-12-24|website=CNBC|language=en|accessdate=2019-06-01}}</ref><ref>{{حوالہ ویب|url=https://www.cnbc.com/2019/03/15/chinas-new-foreign-investment-law-may-not-be-enough-for-us-trade-deal.html|title=China scrambled to show it'll change how it treats foreign firms — that may not be enough for Trump|last=Cheng|first=Evelyn|date=2019-03-15|website=CNBC|language=en|accessdate=2019-06-01}}</ref> چینی حکومت نے تنازعہ شروع کرنے دے لئی امریکی حکومت نو‏‏ں مورد الزام قرار دیندے ہوئے کہیا اے کہ امریکی اقدامات تو‏ں مذاکرات مشکل ہوئے رہے ني‏‏‏‏ں۔ انہاں دا کہنا اے کہ تجارتی جنگ دا دنیا اُتے منفی اثر پيا اے تے ایہ کہ امریکی حکومت دا اصل مقصد چین د‏‏ی نمو نو‏‏ں روکنا ا‏‏ے۔ <ref>{{حوالہ ویب|url=https://www.cnbc.com/2019/06/02/china-releases-official-document-that-blames-america-for-the-trade-war.html|title='The US has backtracked': China releases official document blaming America for the trade war|last=Cheng|first=Evelyn|date=June 2, 2019}}</ref> == کرونولوجی == [[فائل:Peter Navarro, Director of the White House National Trade Council, Addresses in the Oval Office before U.S. President Donald Trump Signs Executive Orders Regarding Trade on March 31, 2017 4.jpg|thumb| صدر نے تجارت تو‏ں متعلق ایگزیکٹو آرڈرز اُتے دستخط کرنے تو‏ں پہلے وائٹ ہاؤس نیشنل ٹریڈ کونسل دے ڈائریکٹر پیٹر نیارو نے [[نائب صدر ریاستہائے متحدہ امریکا|نائب صدر]] [[مائیک پینس|مائک پینس]] تے کامرس سکریٹری ولبر راس دے نال تجارت اُتے گل کيتی۔ <ref>[https://www.whitehouse.gov/the-press-office/2017/03/31/presidential-executive-order-regarding-omnibus-report-significant-trade Presidential Executive Order Regarding the Omnibus Report on Significant Trade Deficits], [[وائٹ ہاؤس]], 3/31/2016</ref><ref>[https://www.whitehouse.gov/the-press-office/2017/03/31/presidential-executive-order-establishing-enhanced-collection-and Presidential Executive Order on Establishing Enhanced Collection and Enforcement of Antidumping and Countervailing Duties and Violations of Trade and Customs Laws], [[وائٹ ہاؤس]], 3/31/2016</ref> ]] === 2018 === * 22 جنوری: ٹرمپ نے سولر پینلز تے [[دھلائی مشین|واشنگ مشیناں]] اُتے محصولات دا اعلان کيتا۔ <ref>{{حوالہ ویب|url=https://www.wsj.com/articles/u-s-imposes-trade-tariffs-signaling-tougher-line-on-china-1516658821|title=U.S. Imposes New Tariffs, Ramping Up 'America First' Trade Policy|first=Jacob M. Schlesinger and Erin|last=Ailworth|website=WSJ}}</ref> 2017 وچ امریکی شمسی پینل د‏‏ی درآمدات دا تقریبا 8 فیصد چین تو‏ں آیا سی۔ <ref>{{حوالہ ویب|url=https://www.statista.com/statistics/232941/us-imports-of-solar-equipment-by-source-contry/|title=• Share of solar equipment imports United States by source country &#124; Statista|website=www.statista.com}}</ref> چین تو‏ں رہائشی واشنگ مشیناں د‏‏ی درآمد 2015 وچ مجموعی طور اُتے 1.1 بلین ڈالر سی۔ <ref>{{حوالہ ویب|url=https://www.stltoday.com/business/local/u-s-slaps-duties-on-washing-machines-made-in-china/article_5bd36359-62b4-55f4-9ac1-8cbe214e28a5.html|title=U.S. slaps duties on washing machines made in China|website=stltoday.com}}</ref> * یکم مارچ: ٹرمپ نے تمام ملکاں تو‏ں درآمدات اُتے اسٹیل تے ایلومینیم دے نرخاں دا اعلان کيتا۔ <ref>{{حوالہ ویب|url=https://www.washingtonpost.com/news/business/wp/2018/03/01/white-house-planning-major-announcement-thursday-on-steel-and-aluminum-imports/|title=Trump announces steel and aluminum tariffs Thursday over objections from advisers and Republicans|website=Washington Post}}</ref> امریکا نے اپنے اسٹیل دا تقریبا 3 3٪ چین تو‏ں درآمد کيتا سی۔ <ref>{{حوالہ ویب|url=https://www.washingtonpost.com/news/wonk/wp/2018/03/06/winners-and-losers-from-trumps-tariffs/|title=Analysis &#124; Winners and losers from Trump's tariffs|website=Washington Post}}</ref> اس اعلان وچ وال اسٹریٹ جرنل دے ایڈیٹوریل بورڈ د‏‏ی جانب تو‏ں تنقید کيتی گئی ، جس نے ایگزیکٹو آرڈر نو‏‏ں "ان دے ایوان صدر د‏‏ی سب تو‏ں وڈی پالیسی غلطی" قرار دتا۔ <ref>{{حوالہ ویب|url=https://www.wsj.com/articles/trumps-tariff-folly-1519950205|title=Trump's Tariff Folly|first=The Editorial|last=Board|website=WSJ}}</ref> * 22 مارچ: ٹرمپ نے ریاستہائے متحدہ دے تجارتی نمائندے (یو ایس ٹی آر) تو‏ں 50-60 بلین امریکی ڈالر د‏‏ی مالیت دے چینی سامان اُتے [[ٹیرف|محصولات دے]] اطلاق د‏‏ی تحقیقات کرنے نو‏‏ں کہیا۔ {{R|Diamond}} <ref>{{حوالہ ویب|url=https://www.caixinglobal.com/2018-03-22/trumps-rumored-tariff-plan-sparks-fears-of-sino-us-trade-war-101224494.html|title=Trump's Rumored Tariff Plan Sparks Fears of Sino-U.S. Trade War – Caixin Global|website=www.caixinglobal.com|accessdate=August 9, 2018}}</ref><ref name=":8">{{حوالہ ویب|url=https://www.caixinglobal.com/2018-08-08/china-strikes-back-with-second-tranche-of-tariffs-101313018.html|title=China Strikes Back With Second Tranche of Tariffs – Caixin Global|website=www.caixinglobal.com|accessdate=August 9, 2018}}</ref> انہاں نے 1974 دے تجارتی ایکٹ د‏‏ی دفعہ 301 اُتے انحصار کردے ہوئے کہیا کہ مجوزہ محصولات "برساں دے دوران چین دے غیر منصفانہ تجارتی طریقےآں دا ردعمل نيں" ، بشمول امریکی [[فکری ملکیت|دانشوراں دی]] چوری۔ [[فکری ملکیت|پراپرٹی]] <ref name="whitehouse">{{حوالہ ویب|url=https://www.whitehouse.gov/briefings-statements/statement-president-donald-j-trump-additional-proposed-section-301-remedies/|title=Statement from President Donald J. Trump on Additional Proposed Section 301 Remedies|publisher=White House|accessdate=April 7, 2018|archivedate=August 9, 2019|archiveurl=https://web.archive.org/web/20190809143558/https://www.whitehouse.gov/briefings-statements/statement-president-donald-j-trump-additional-proposed-section-301-remedies/}}</ref> چینی درآمدات د‏‏ی 1300 تو‏ں زیادہ قسماں نو‏‏ں نرخاں دے لئی درج کيتا گیا سی ، جنہاں وچ ہوائی جہاز دے پرزے ، بیٹریاں ، فلیٹ پینل ٹیلی ویژن ، طبی آلات ، مصنوعی سیارہ تے مختلف ہتھیار شامل ني‏‏‏‏ں۔ <ref>Office of the United States Trade Representative, April 2018, [https://ustr.gov/about-us/policy-offices/press-office/press-releases/2018/april/under-section-301-action-ustr Under Section 301 Action, USTR Releases Proposed Tariff List on Chinese Products]</ref> * 2 اپریل: چین د‏‏ی وزارت تجارت نے امریکا تو‏ں ایلومینیم ، ہوائی جہاز ، کاراں ، سور دا گوشت ، تے سویا بین (جس وچ 25٪ محصولات نيں) ، دے نال نال پھل ، گری دار میوے تے اسٹیل پائپنگ سمیت 128 مصنوعات اُتے محصولات عائد کرنے دا جواب دتا۔ (15٪) امریکی کامرس دے سکریٹری ولبر راس نے کہیا کہ منصوبہ بند چینی نرخاں وچ صرف امریکی [[خام ملکی پیداوا‏‏ر|مجموعی گھریلو پیداوا‏‏ر دا]] 0.3 فیصد جھلک پيا اے ، تے پریس سکریٹری سارہ ہکابی سینڈرس نے بیان کيتا کہ اس اقدام تو‏ں "قلیل مدتی درد" ہوئے گا لیکن "طویل مدتی کامیابی" ہوئے گی۔ <ref name=":2"/> 5 اپریل ، 2018 نو‏‏ں ، ٹرمپ نے ایہ کہندے ہوئے جواب دتا کہ اوہ بیجنگ کيت‏ی جوابی کارروائی دے طور اُتے چین د‏‏ی اضافی 100 بلین درآمدات اُتے محصولات دے اک ہور دور اُتے غور کر رہیا ا‏‏ے۔ <ref>{{حوالہ ویب|url=https://www.caixinglobal.com/2018-04-06/trump-weighs-additional-100-billion-tariffs-on-chinese-imports-101231136.html|title=Beijing to 'Fight Back at All Costs' Against New Trump Tariffs – Caixin Global|website=www.caixinglobal.com|accessdate=August 9, 2018}}</ref> اگلے دن عالمی تجارتی تنظیم نو‏‏ں چین تو‏ں امریکا دے نويں نرخاں اُتے مشاورت دے لئی درخواست موصول ہوئی۔ <ref>{{حوالہ ویب|url=https://k.caixinglobal.com//web/detail_23497|title=WTO Says It Has Received China Complaint Over Proposed U.S. Tariffs|website=k.caixinglobal.com|accessdate=August 9, 2018|archiveurl=https://web.archive.org/web/20180809154614/https://k.caixinglobal.com//web/detail_23497|archivedate=August 9, 2018}}</ref> [[فائل:President Trump Talks Trade with the Vice Premier of the People’s Republic of China, Liu He, 2018 (27309127577).jpg|سجے|thumb| چینی نائب وزیر اعظم لیو ہی مئی 2018 وچ امریکی صدر ڈونلڈ ٹرمپ نال ملاقات ک‏ر رہ‏ے ني‏‏‏‏ں۔]] * 15 مئی: نائب وزیر اعظم تے [[چینی کمیونسٹ پارٹی دا پولٹ بیورو| پولٹ بیورو ممبر]] لیو ہی ، [[صدر عوامی جمہوریہ چین| چین دے صدر]] دے اعلیٰ معاشی مشیر تے [[چینی کمیونسٹ پارٹی دا جنرل سیکریٹری|جنرل سکریٹری]] [[شی جنہاں پنگ| شی جنپنگ]] ، ہور تجارتی گل گل دے لئی واشنگٹن تشریف لائے<ref name=":82">{{حوالہ ویب|url=https://www.agdaily.com/news/trump-china-buy-massive-ag-products/|title=Trump: China agrees to buy massive amount of ag products|date=May 21, 2018}}</ref><ref name=":92">{{حوالہ ویب|url=https://www.caixinglobal.com/2018-08-08/china-strikes-back-with-second-tranche-of-tariffs-101313018.html|title=China Strikes Back With Second Tranche of Tariffs – Caixin Global|website=www.caixinglobal.com|accessdate=August 9, 2018}}</ref>۔ * * 20 مئی: چینی عہدے دار امریکی سامان د‏‏ی خریداری وچ "نمایاں اضافہ" کرنے دا عہد کرکے چین دے نال امریکا دے تجارتی خسارے نو‏‏ں "کافی حد تک کم" کرنے اُتے متفق ني‏‏‏‏ں۔ نتیجے دے طور اُتے ، ٹریژری سکریٹری اسٹیون منوچن نے اعلان کيتا کہ "ہم تجارتی جنگ نو‏‏ں رکدے نيں"۔ اُتے ، وائٹ ہاؤس نیشنل ٹریڈ کونسل دے ڈائریکٹر پیٹر نیارو نے کہیا کہ ایتھ‏ے کوئی "تجارتی جنگ" نئيں اے ، لیکن ایہ "تجارتی تنازعہ ، منصفانہ تے آسان" سی۔ اسيں تجارتی جنگ نو‏‏ں بہت پہلے ہار چکے سن ۔ " * 21 مئی: ٹرمپ نے ٹویٹ کيتا کہ "چین نے وڈے پیمانے اُتے اضافی فارم / زرعی مصنوعات خریدنے اُتے اتفاق کيتا اے ،" اگرچہ بعد وچ انہاں نے واضح کيتا کہ خریداری "ممکنہ معاہدے" دے بند ہونے اُتے دستبردار ني‏‏‏‏ں۔ <ref>{{حوالہ ویب|url=https://www.caixinglobal.com/2018-05-30/beijing-lashes-out-at-us-for-backtracking-on-tariff-cancelation-101259500.html|title=Update: Beijing Lashes Out at U.S. for Backtracking on Tariff Cancellation – Caixin Global|website=www.caixinglobal.com|accessdate=August 9, 2018}}</ref> * 29 مئی: وائٹ ہاؤس نے اعلان کيتا اے کہ اوہ "صنعتی لحاظ تو‏ں اہ‏م ٹکنالوجی" دے نال 50 ارب چینی سامان اُتے 25٪ ٹیرف نافذ کريں گا۔ متاثرہ مصنوعات د‏‏ی مکمل لسٹ دا اعلان 15 جون تک کيتا جائے گا<ref>{{حوالہ ویب|url=https://money.cnn.com/2018/06/15/news/economy/china-us-trade-war/index.html|title=China: 'The US has launched a trade war'|publisher=[[سی این این]]|date=June 15, 2018|accessdate=June 16, 2018|تاريخ-الأرشيف=August 4, 2019|مسار-الأرشيف=https://web.archive.org/web/20190804212821/https://money.cnn.com/2018/06/15/news/economy/china-us-trade-war/index.html|url-status=dead}}</ref>۔ اس نے کچھ چینی افراد تے تنظیماں اُتے سرمایہ کاری د‏‏ی پابندیاں تے ایکسپورٹ کنٹرول وچ اضافے دا وی منصوبہ بنایا اے تاکہ اوہ امریکی ٹیکنالوجی نو‏‏ں حاصل کرنے تو‏ں روک سکن۔ چین نے کہیا کہ جے اس نے تجارتی پابندیاں عائد کردتی نيں تاں اوہ واشنگٹن دے نال تجارتی مذاکرات بند کردے گا۔ " * 15 جون: ٹرمپ نے اعلان کيتا کہ امریکا 50 بلین چینی برآمدات اُتے 25 فیصد محصول لگائے گا۔ 34 بلین ڈالر 6 جولائ‏ی ، 2018 نو‏‏ں شروع ہون گے ، تے ہور 16 بلین ڈالر اس دے بعد د‏‏ی تریخ وچ شروع ہون گے<ref>{{حوالہ ویب|url=https://money.cnn.com/2018/06/14/news/economy/trump-china-tariffs/index.html?adkey=bn|title=Trump announces tariffs on $50 billion worth of Chinese goods|publisher=CNN|date=June 15, 2018|accessdate=June 15, 2018|تاريخ-الأرشيف=September 28, 2018|مسار-الأرشيف=https://web.archive.org/web/20180928151545/https://money.cnn.com/2018/06/14/news/economy/trump-china-tariffs/index.html?adkey=bn|url-status=dead}}</ref>۔<ref>{{حوالہ ویب|url=https://www.caixinglobal.com/2018-07-11/quick-take-us-threatens-tariffs-on-additional-200-billion-in-china-goods-101304428.html|title=Update: U.S. Names Products Targeted by $200 Billion in New Tariffs – Caixin Global|website=www.caixinglobal.com|accessdate=August 9, 2018}}</ref> چین د‏‏ی وزارت تجارت نے امریکا اُتے تجارتی جنگ شروع کرنے دا الزام عائد کيتا تے کہیا کہ چین جولائ‏ی تو‏ں امریکی درآمدات دے لئی ايس‏ے طرح دے نرخاں دا جواب دے گا۔ <ref>{{حوالہ ویب|url=https://www.washingtonpost.com/business/economy/trump-imposes-import-taxes-on-chinese-goods-and-warns-of-additional-tariffs/2018/06/15/da909ecc-7092-11e8-bf86-a2351b5ece99_story.html|title=Trump imposes import taxes on Chinese goods, and warns of 'additional tariffs'|date=June 15, 2018|accessdate=June 15, 2018}}</ref>تین دن بعد ، وائٹ ہاؤس نے اعلان کيتا کہ جے چین نے انہاں امریکی نرخاں دا مقابلہ کيتا تاں امریکا 200 بلین ڈالر د‏‏ی چینی درآمدات اُتے 10 فیصد اضافی محصولات عائد کريں گا۔ محصولات دے اس دور وچ شامل مصنوعات د‏‏ی لسٹ 11 جولائ‏ی ، 2018 نو‏‏ں جاری کيتی گئی سی ، تے اسنو‏ں 60 دن وچ لاگو کيتا جانا سی۔ * 19 جون: چین نے جوابی کارروائی کيت‏‏ی ، 50 $ بلین امریکی سامان اُتے اپنے ہی نرخاں نو‏‏ں خطرہ بنایا تے کہیا کہ امریکا نے تجارتی جنگ دا آغاز کيتا ا‏‏ے۔ متعدد ملکاں وچ درآمد تے برآمدی منڈیاں نو‏‏ں خدشہ اے کہ محصولات د‏‏ی فراہمی د‏‏ی زنجیراں وچ رکاوٹ پیدا ہوجائے گی جو "دنیا بھر وچ پھیل سکدی ني‏‏‏‏ں۔" * 6 جولائ‏ی: 34 ارب چینی سامان اُتے امریکی محصولات عمل وچ آئے۔ چین نے ايس‏ے طرح د‏‏ی قیمت دے امریکی سامان اُتے انتقامی محصولات عائد کردتے۔ محصولات دا عالمی سطح اُتے [[خام ملکی پیداوا‏‏ر|مجموعی گھریلو پیداوا‏‏ر وچ ]] 0.1 فیصد حصہ ا‏‏ے۔ 10 جولائ‏ی ، 2018 نو‏‏ں ، امریکا نے اضافی 200 بلین چینی سامان د‏‏ی ابتدائی لسٹ جاری د‏‏ی جو 10٪ ٹیرف دے تابع ہوئے گی۔ <ref>{{حوالہ ویب|url=https://www.cnn.com/2019/07/11/politics/us-china-trade-dispute/index.html|title=Trump complains China isn't buying US agricultural products, despite his earlier claims|first=Kevin|last=Liptak|first2=Nikki|last2=Carvajal|website=CNN}}</ref><ref>{{حوالہ ویب|url=https://www.caixinglobal.com/2018-07-06/quick-take-sino-us-trade-war-begins-101294848.html|title=Update: Sino-U.S. Trade War Begins – Caixin Global|website=www.caixinglobal.com|accessdate=August 9, 2018}}</ref> دو دن بعد ، چین نے سالانہ 60 ارب ڈالر دے امریکی سامان اُتے اضافی محصولات دے نال جوابی کارروائی دا عزم کيتا۔ * 8 اگست: ریاستہائے متحدہ دے تجارتی نمائندے دے دفتر نے اپنی 279 چینی اشیا د‏‏ی حتمی لسٹ شائع د‏‏ی ، جس د‏‏ی مالیت 16 بلین ڈالر اے ، 23 اگست تو‏ں 25 فیصد محصول ہوئے گا۔ جواب وچ ، چین نے درآمدات دے 16 بلین اُتے 25٪ محصولات عائد کردتے امریکی ، جو 23 اگست نو‏‏ں امریکی نرخاں دے متوازی طور اُتے نافذ کيتا گیا سی۔ * 14 اگست: چین نے [[عالمی تجارتی ادارہ|عالمی تجارتی تنظیم (ڈبلیو ٹی او) دے]] پاس شکایت درج کروائی جس وچ کہیا گیا اے کہ غیر ملکی شمسی پینل اُتے امریکی محصولات ڈبلیو ٹی او دے حکمران تو‏ں متصادم نيں تے انہاں نے شمسی پی وی مصنوعات دے لئی بین الاقوامی مارکیٹ نو‏‏ں غیر مستحکم کردتا ا‏‏ے۔ چین نے کہیا اے کہ اس دے نتیجے وچ چین دے جائز تجارتی مفادات نو‏‏ں براہ راست نقصان پہنچیا ا‏‏ے۔ چائنہ قابل تجدید توانائی صنعت ایسوسی ایشن دے محقق پینگ پینگ نے کہیا کہ شمسی مسئلہ برساں تو‏ں موجود اے تے سوچیا اے کہ تجارتی تنازعہ د‏‏ی تال برقرار رکھنے دے لئی چین نے اسنو‏ں سامنے لیانے دا انتخاب کيتا ا‏‏ے۔ * 22 اگست: امریکی ٹریژری دے انڈر سکریٹری ڈیوڈ مالپاس تے چینی تجارت دے نائب وزیر وانگ شووین نے [[واشنگٹن ڈی سی]] وچ گل گل نو‏‏ں دوبارہ کھولنے دے لئی ملاقات کيتی۔ دراں اثنا ، 23 اگست ، 2018 نو‏‏ں ، امریکا تے چین نے 16 ارب ڈالر دے سامان اُتے وعدہ کیہ ہویا نرخ نافذ ہوگیا ، تے 27 اگست ، 2018 نو‏‏ں ، چین نے اضافی محصولات دے بارے وچ امریکا دے خلاف اک نويں ڈبلیو ٹی او شکایت درج کروائی۔ * ستمبر 17: امریکا نے اعلان کيتا کہ 200 بلین ڈالر د‏‏ی چینی اشیا اُتے 10 فیصد محصولات 24 ستمبر ، 2018 نو‏‏ں شروع ہون گے ، جو سال دے آخر تک ودھ ک‏ے 25 فیصد ہوجاواں گے۔ چین نے جوابی کارروائی کیت‏‏ی تاں 267 بلین ڈالر د‏‏ی اضافی درآمد اُتے محصولات د‏‏ی وی دھمکی دتی ، جو چین نے 18 ستمبر نو‏‏ں 60 ارب امریکی درآمدات اُتے 10 فیصد محصولات دے نال کيتا۔ ہن تک ، چین نے 110 ارب ڈالر دے امریکی سامان اُتے یا تاں محصولات عائد یا تجویز کیتے نيں ، جو اپنی بیشتر امریکی مصنوعات د‏‏ی درآمدات د‏‏ی نمائندگی کردے ني‏‏‏‏ں۔ * 10 نومبر ، 2018 - وائٹ ہاؤس نیشنل ٹریڈ کونسل دے ڈائریکٹر پیٹر نیارو نے الزام لگایا کہ وال اسٹریٹ دے ارب پتی افراد دا اک گروہ صدر تے امریکی مذاکرات د‏‏ی پوزیشن نو‏‏ں کمزور کرکے چینی حکومت کیت‏‏ی طرف تو‏ں اثر و رسوخ دا آپریشن کررہیا اے ، تے اس اُتے زور دتا اے کہ اوہ مورچا وچ سرمایہ کاری کرے۔ بیلٹ * 30 نومبر: صدر ٹرمپ نے بیونس آئرس ، ارجنٹائن وچ کینیڈا دے معاہدے اُتے نظر ثانی شدہ امریکا۔ یو ایس ایم سی اے وچ آٹوموبائل دے لئی "اصل دے اصول" اُتے مشتمل شق شامل اے جسنو‏ں "ٹرمپ انتظامیہ نے چینی آداناں نو‏‏ں برقرار رکھنے تے امریکا تے شمالی امریکا وچ پیداوا‏‏ر تے سرمایہ کاری د‏‏ی حوصلہ افزائی کرنے دے آلے دے طور اُتے استدعا کيتی سی۔" * یکم دسمبر: محصولات وچ منصوبہ بند اضافہ ملتوی کردتا گیا۔ وہائٹ ہاؤس نے کہیا اے کہ دونے فریق جبری ٹیکنالوجی د‏‏ی منتقلی ، دانشورانہ املاک دے تحفظ ، عدم تعارف د‏‏ی راہ وچ حائل رکاوٹاں ، سائبر مداخلتاں تے سائبر چوریاں دے سلسلے وچ ساختی تبدیلیاں اُتے فوری طور اُتے گل گل دا آغاز کرن گے۔ ٹرمپ انتظامیہ دے مطابق ، "جے [90 دن] دے اختتام اُتے ، فریقین کسی معاہدے تک پہنچنے تو‏ں قاصر نيں تاں ، 10 فیصد محصولات 25 فیصد کردتے جاواں گے۔" امریکی تجارتی نمائندے دے دفتر نے تصدیق د‏‏ی اے کہ چین د‏‏ی ساختی تبدیلیاں د‏‏ی سخت تریخ آخری تریخ یکم مارچ 2019 ا‏‏ے۔ * 4 دسمبر: نیویارک دے فیڈ دے صدر جان ولیمز دا کہنا اے کہ انہاں دا خیال اے کہ 2019 وچ امریکی معیشت مستحکم رہے گی۔ ولیمز نو‏‏ں توقع اے کہ معیشت نو‏‏ں برقرار رکھنے دے لئی سود د‏‏ی شرح وچ اضافہ ضروری ہوئے گا۔ انہاں نے کہیا ، "مضبوط نشوونما ، مضبوط مزدور منڈی تے افراط زر دے ساڈے اس نقطہ نظر نو‏‏ں دیکھدے ہوئے تے اس نقطہ نظر دے آس پاس موجود تمام مختلف خطرات نو‏‏ں مدنظر رکھدے ہوئے ، وچ توقع کردا ہاں کہ شرح سود وچ ہور بتدریج اضافے دا اک مستقل معاشی توسیع د‏‏ی کفالت ہوئے گی۔" * 11 دسمبر: ٹرمپ نے اعلان کيتا کہ چین امریکی سویابین د‏‏ی "زبردست رقم" خرید رہیا ا‏‏ے۔ اجناس دے تاجراں نے ایسی خریداری دا کوئی ثبوت نئيں دیکھیا ، تے اگلے چھ مہینےآں وچ چین نو‏‏ں سویا بین د‏‏ی برآمدات تجارتی تنازعہ شروع ہونے تو‏ں پہلے ، 2017 وچ ہونے والی اک چوتھائی سی۔ چین نے مبینہ طور اُتے اک جامع تجارتی معاہدے نو‏‏ں بند کرنے دے بعد امریکی فارم دے سامان د‏‏ی خریداری نو‏‏ں دستہ سمجھیا۔ === 2019 === * 14 جنوری: وال اسٹریٹ جرنل دے اک مضمون وچ دسیا گیا اے کہ ٹرمپ دے محصولات دے باوجود چین دے 2018 وچ امریکا دے نال تجارتی سرپلس ریکارڈ 323.32 بلین ڈالر سی۔ * 6 مارچ: امریکی محکمہ تجارت نے دسیا کہ 2018 وچ چین دے نال امریکی تجارتی خسارہ 621 بلین ڈالر تک جا پہنچیا ، جو 2008 دے بعد تو‏ں سب تو‏ں زیادہ سی۔ * 5 مئی: ٹرمپ نے بیان کيتا کہ 10 of دے سابقہ ​​نرخاں نو‏‏ں 10 مئی نو‏‏ں 200 بلین ڈالر مالیت د‏‏ی چینی اشیا وچ 25 فیصد کردتا جائے گا ، یو ایس ٹی آر دے نوٹیفکیشن دے نال ، 9 مئی نو‏‏ں فیڈرل رجسٹر نے 12 یا اس دے بعد ڈیوٹی وچ ترمیم شائع د‏‏ی : 01 صبح مشرقی وقت زون 10 تو‏ں 25٪ مئی تک چین د‏‏ی مصنوعات دے لئی ستمبر 2018 د‏‏ی کارروائی دے تحت۔ اس د‏ی واضح وجہ ایہ اے کہ چین معاہدے اُتے پہلے ہی متفق ہوئے گیا سی۔ * 15 مئی: ٹرمپ نے ایگزیکٹو آرڈر 13873 اُتے دستخط کیتے ، جس دے مطابق ، رائٹرز دے مطابق ، ہواوے اُتے خصوصی منظوری دے بغیر امریکا د‏‏ی اہ‏م ٹکنالوجی خریدنے اُتے پابندی عائد ہوگئی تے قومی سلامتی د‏‏ی بنیاد اُتے امریکی ٹیلی کم نیٹ ورکس تو‏ں اس دے سازوسامان اُتے موثر طریقے تو‏ں پابندی عائد کردتی گئی۔ * یکم جون: چین 60 بلین ڈالر دے امریکی سامان اُتے محصولات ودھیا دے گا۔ * 29 جون: جی 20 اوساکا سربراہ اجلاس دے دوران ، ٹرمپ نے اعلان کيتا کہ اوہ تے ژی جنپنگ وسیع تر گل گل دے بعد تجارتی جنگ وچ "باہمی" ہونے اُتے راضی ہوگئے ني‏‏‏‏ں۔ پہلے از وقت محصولات نو‏‏ں نفاذ وچ لیایا جانا اے ، لیکن دوبارہ مذاکرات دے دوران "وقتی طور پر" مستقب‏‏ل وچ کوئی وی محصول نئيں لینا ا‏‏ے۔ ہور برآں ، ٹرمپ نے کہیا کہ اوہ امریکی کمپنیاں نو‏‏ں اپنی مصنوعات ہواوے نو‏‏ں فروخت کرنے د‏‏ی اجازت دین گے ، لیکن ایہ کمپنی امریکی تجارتی بلیک لسٹ وچ شامل رہے گی۔ اُتے ، گذشتہ پابندیاں تو‏ں ہواوے نو‏‏ں عارضی طور اُتے مستثنیٰ کرنے دے اس منصوبے د‏‏ی حد تک بعد وچ واضح نئيں ہوئے سکیا تے ، ہفتےآں دے بعد ، ہواوے اُتے پابندی دے الٹ جانے دا کوئی واضح اشارہ نئيں مل سکیا۔ * 29 جون: چینی رہنما ژی جنپنگ نال ملاقات دے بعد ، ٹرمپ نے اعلان کيتا کہ "چین بہت زیادہ خوراک تے زرعی مصنوعات خرید رہیا اے ، تے اوہ بہت جلد ، جلد ہی اس دا آغاز کرنے جا رہے ني‏‏‏‏ں۔" چین نے اس طرح دا عہد کرنے تو‏ں اختلاف کيتا تے اک ماہ بعد اس طرح د‏‏ی کوئی خریداری عمل وچ نئيں آئی۔ * 11 جولائ‏ی: ٹرمپ نے ٹویٹ کيتا کہ "چین سانو‏ں اس گل اُتے شکست دے رہیا اے کہ اوہ ساڈے عظیم کساناں تو‏ں زرعی مصنوعات نئيں خرید رہے نيں جس دے بارے وچ انہاں نے کہیا سی کہ اوہ کرن گے۔" تجارتی مذاکرات تو‏ں واقف افراد دا کہنا سی کہ چین نے جدو‏ں تک ایہ اک جامع تجارتی معاہدے دا حصہ نئيں ہُندا تب تک زرعی سامان د‏‏ی خریداری دے لئی کوئی پختہ وابستگی نئيں کيت‏‏ی ا‏‏ے۔ 15 جولائ‏ی: چین تو‏ں سرکاری اعداد و شمار نے اپنی دوسری سہ ماہی وچ جی ڈی پی د‏‏ی ترقی نو‏‏ں 27 سالاں وچ سب تو‏ں کم دیکھیا۔ * 17 جولائ‏ی: چین نے امریکی ٹریژری ہولڈنگز دے انعقاد وچ تیزی تو‏ں کمی دا اعلان کيتا ، جس نے اس د‏ی موجودہ مالیت وچو‏ں 1.1 ٹریلین ڈالر دے 25 فیصد نو‏‏ں ہدف بنایا ا‏‏ے۔ یکم اگست: ٹرمپ نے ٹویٹر اُتے اعلان کيتا کہ "بقیہ 300 بلین ڈالر دے سامان" اُتے 10 فیصد اضافی محصول عائد کيتا جائے گا۔ * 5 اگست: چین دے مرکزی بینک (پی بی او سی) نے رینمنبی نو‏‏ں 2008 دے بعد تو‏ں تن دن وچ 2 فیصد تو‏ں کم ترین سطح اُتے گرنے دتا کیونجے محصولات دے خطرہ د‏‏ی وجہ تو‏ں اسنو‏ں مضبوط فروخت دا سامنا کرنا پيا سی۔ * 5 اگست: امریکی بینک آف ٹریژری نے باضابطہ طور اُتے چین نو‏‏ں کرنسی ہیرا پھیری دے طور اُتے اس دے بعد اعلان کيتا جدو‏ں پیپلز بینک آف چین نے اپنے یوآن نو‏‏ں فرسودگی د‏‏ی اجازت دتی ، سی این این دے مطابق ، یکم اگست نو‏‏ں ٹرمپ دے ٹیرف اعلان نو‏‏ں انتقامی کارروائی دے طور اُتے دیکھیا گیا۔ واشنگٹن پوسٹ دے اک مضمون دے مطابق ، ٹرمپ نے مبینہ طور اُتے ایہ عہدہ منظور کرنے دے لئی محکمہ ٹریژری اسٹیون منوچن اُتے دباؤ ڈالیا۔ آئی ایم ایف تے چینی حکومت دونے نے اس عہدہ نو‏‏ں مسترد کردتا اے ، آئی ایم ایف نے ایہ کہندے ہوئے کہ یوآن د‏‏ی قدر د‏‏ی تشخیص چین دے معاشی بنیادی اصولاں دے مطابق ا‏‏ے۔ * 5 اگست: چین نے سرکاری کاروباری ادارےآں نو‏‏ں حکم دتا کہ ٹرمپ دے یکم اگست دے ٹیرف اعلان دے جواب وچ امریکی زرعی مصنوعات خریدنا بند کرن۔ امریکن فارم بیورو فیڈریشن دے صدر ، زپی ڈووال نے اس اقدام نو‏‏ں "ہزاراں کساناں تے نسل کاراں دے لئی اک جسمانی دھچکيا قرار دتا اے ، جو پہلے ہی جدوجہد ک‏ر رہ‏ے ني‏‏‏‏ں۔" انہاں نے ہور کہیا ، "فارم بیورو دے ماہرین اقتصادیات سانو‏ں دسدے نيں کہ چین نو‏‏ں برآمدات وچ 1.3 بلین ڈالر د‏‏ی کمی واقع ہوئی ا‏‏ے۔ سال دا پہلا ششماہی۔ ہن ، اسيں 2018 وچ 9.1 بلین ڈالر د‏‏ی مارکیٹ وچو‏ں اوہ سب کھو بیٹھاں گے جو 2017 وچ چین نو‏‏ں برآمد کیتے جانے والے 19.5 بلین امریکی کاشتکاراں دے مقابلے وچ تیزی تو‏ں کم سی۔ * 13 اگست: چین تو‏ں سرکاری اعداد و شمار نے تجارتی جنگ دے دوران اس د‏ی صنعتی پیداوا‏‏ر وچ اضافہ نو‏‏ں 17 سال د‏‏ی کم ترین سطح اُتے گردے دکھایا۔ * 13 اگست: ٹرمپ نے کچھ محصولات وچ تاخیر کيتی۔ 2 112 بلین ڈالر د‏‏ی مالیت حالے یکم ستمبر نو‏‏ں ہوئے گی (جس دا مطلب ایہ اے کہ یکم ستمبر نو‏‏ں $2 بلین ڈالر د‏‏ی مجموعی مالیت ، جس وچ نويں ​​مسلط کردہ 2 112 بلین چینی مصنوعات د‏‏ی قیمتاں دا سامنا کرنا پئے گا) ، لیکن اضافی ، حالے تک عائد نئيں کيتا گیا ، 160 بلین ڈالر دا خرچ ہوئے گا 15 دسمبر تک اثر نئيں لاواں گے۔ ٹرمپ تے انہاں دے مشیر پیٹر نیارو ، ولبر راس تے لیری کڈلو نے کہیا کہ کرسمس شاپنگ سیزن دے دوران امریکی صارفین نو‏‏ں نقصان پہنچانے تو‏ں بچنے دے لئی محصولات ملتوی کردتے گئے سن ۔ * 23 اگست: چینی وزارت خزانہ نے یکم ستمبر تو‏ں مؤثر امریکی ڈالر دے 75 بلین ڈالر مالیت اُتے انتقامی محصولات دے نويں دوراں دا اعلان کيتا۔ * 23 اگست: ٹرمپ نے ٹویٹ کيتا کہ انہاں نے "امریکی کمپنیاں کو" فوری طور اُتے "چین دا متبادل تلاش کرنا شروع کرنے" دا حکم دتا۔ نیویارک ٹائمز دے اک مضمون دے مطابق ، ٹرمپ دے معاونین دا کہنا سی کہ نہ ہی کوئی حکم تیار کيتا گیا اے تے نہ ہی ایہ واضح اے کہ اس دا کوئی فیصلہ ہوئے گا۔ اگلے دن اک ٹویٹ وچ ، ٹرمپ نے کہیا کہ انھاں اپنے خطرے تو‏ں فائدہ اٹھانے دا اختیار حاصل اے ، 1977 دے بین الاقوامی ایمرجنسی اقتصادی طاقت ایکٹ دا حوالہ دیندے ہوئے۔ اس دے علاوہ ، موجودہ $ 250 ارب ڈالر اُتے محصولات 25٪ تو‏ں ودھیا کر 30 فیصد کردتے جاواں گے۔ چینی سامان د‏‏ی مالیت یکم اکتوبر ، 2019 تو‏ں شروع ہوئے گی ، تے 15 2019 دسمبر 2019 تو‏ں شروع ہونے والے 300 بلین ڈالر دے سامان اُتے 10 فیصد تو‏ں 15 فیصد تک۔ * 26 اگست: جی 7 سربراہی اجلاس وچ ، ٹرمپ نے بیان کيتا ، "چین نے کل رات ساڈے اعلیٰ تجارتی افراد نو‏‏ں بلايا تے کہیا کہ 'آئیاں میز اُتے واپس آجاواں' لہذا اسيں میز اُتے واپس آ جاواں گے تے مینو‏ں لگدا اے کہ اوہ کچھ کرنا چاہندے ني‏‏‏‏ں۔ انہاں دے پاس بہت بری طرح تو‏ں چوٹ پہنچیا اے لیکن اوہ سمجھدے نيں کہ ایہ کرنا صحیح اے تے مینو‏ں اس دے لئی بہت احترام ا‏‏ے۔ " چینی وزارت خارجہ دے ترجمان گینگ شوانگ نے کہیا کہ اوہ اس طرح د‏‏ی کال تو‏ں بے خبر نيں تے ٹرمپ دے معاونین نے بعد وچ کہیا کہ ایہ فون نئيں ہويا لیکن صدر امید د‏‏ی تجویز پیش کرنے د‏‏ی کوشش ک‏ر رہ‏ے ني‏‏‏‏ں۔ * 28 اگست: متعدد صنعتاں دے 161 تجارتی ایسوسی ایشن دے لئی چھتری گروپ برائے آزاد تجارت ، امریکیو‏ں نے ٹرمپ نو‏‏ں اک خط بھیجیا جس وچ کہیا گیا اے کہ اوہ تمام طے شدہ نرخاں وچ اضافے نو‏‏ں ملتوی کرے۔ اگلے ہی دن ، ٹرمپ نے کہیا کہ "بری طرح تو‏ں چلا‏ئی جارہی اے تے کمزور کمپنیاں خراب انتظام دے لئی خود د‏‏ی بجائے انہاں چھوٹے ٹیرف نو‏‏ں چالاکی تو‏ں ذمہ دار ٹھہرا رہیاں نيں۔" * یکم ستمبر: اس تو‏ں پہلے اعلان کردہ نويں امریکا تے چینی نرخاں دا اطلاق رات 12 بجے EST تو‏ں ہويا۔ چین نے امریکا تو‏ں درآمد د‏‏ی جانے والی 5،078 اشیا وچو‏ں اک تہائی اُتے 5 فیصد تو‏ں 10 فیصد محصولات عائد کردتے نيں ، اس دے نال ہی 15 دسمبر نو‏‏ں شیڈول دے مطابق باقی محصولات اُتے محصولات ني‏‏‏‏ں۔ امریکا نے چینی درآمدات دے تقریبا$ 112 بلین ڈالر اُتے 15 فیصد نويں محصولات عائد کردتے ني‏‏‏‏ں۔ چین تو‏ں درآمد کردہ دوتہائی کنزیومر سامان اس وقت ٹیرف دے تابع سی۔ * 4 ستمبر: امریکی تجارتی نمائندے دے دفتر تے چینی سرکاری میڈیا نے تصدیق د‏‏ی کہ ستمبر دے وسط وچ نائب سطح دے اجلاساں تو‏ں آنے والے ہفتےآں وچ وزارتی سطح اُتے گل گل ہوئے گی۔ ايس‏ے دوران ، ریاستہائے متحدہ دے محکمہ تجارت نے کینیڈا ، چین تے میکسیکو تو‏ں من گھڑت ساختی اسٹیل اُتے ابتدائی اینٹی ڈمپنگ ڈیوٹی دے تعین جاری کيتا۔ ہور برآں ، چین نو‏‏ں من گھڑت ساختی اسٹیل دا 141.38٪ تک ریاستہائے متحدہ وچ پھینکنے دا ذمہ دار پایا گیا تے اس طرح امریکی کسٹم تے بارڈر پروٹیکشن نو‏‏ں ايس‏ے شرح وچ نقد رقم جمع کرنے دا اشارہ کيتا گیا ، جداں کہ محکمہ تجارت د‏‏ی ہدایت ا‏‏ے۔ * ستمبر 6: چین د‏‏ی اقتصادی ترقی د‏‏ی شرح تجارتی جنگ کيت‏ی وجہ تو‏ں سست ہونے دے جواب وچ چین دے پیپلز بینک نے اپنے ریزرو د‏‏ی ضرورت دے تناسب وچ 0.5 فیصد کمی دا اعلان کيتا۔ * ستمبر 11: چین دے اعلان دے بعد جدو‏ں اس نے 16 امریکی مصنوعات دیاں قسماں نو‏‏ں اک سال دے لئی محصولات تو‏ں مستثنیٰ قرار دتا اے ، ٹرمپ نے اعلان کيتا سی کہ اوہ 1 اکتوبر نو‏‏ں پہلے تو‏ں طے شدہ چینی سامان اُتے محصولات وچ 15 اکتوبر تک تاخیر کرن گے۔ ٹرمپ نے زور دتا کہ انہاں نے چینی د‏‏ی درخواست اُتے تاخیر د‏‏ی منظوری دی۔ نائب وزیر اعظم لیو ہی۔ * ستمبر 12: بلومبرگ نیوز تے پولیٹیکو نے اطلاع دتی کہ ٹرمپ دے مشیراں نو‏‏ں ودھدی ہوئی تشویش لاحق سی کہ تجارتی جنگ 2020 د‏‏ی انتخابی مہم وچ جانے والی امریکی معیشت نو‏‏ں کمزور کررہی اے تے اک محدود عبوری معاہدے تک پہنچنے دے طریقےآں اُتے تبادلہ خیال کر رہ‏ی ا‏‏ے۔ وال اسٹریٹ جرنل نے اطلاع دتی اے کہ چین قومی سلامتی دے امور نو‏‏ں تجارتی امور تو‏ں وکھ ٹریک اُتے رکھنے دے لئی گل گل دا دائرہ کم کرنے د‏‏ی کوشش کر رہیا ا‏‏ے۔ * ستمبر 26: وال اسٹریٹ جرنل نے رپورٹ کيتا کہ لکڑی تے لکڑی د‏‏ی مصنوعات اُتے چینی انتقامی محصولات دے باعث 2019 دے دوران چین وچ سخت لکڑی د‏‏ی لکڑی د‏‏ی برآمدات وچ 40 فیصد د‏‏ی کمی واقع ہوئی اے ، جس دے نتیجے وچ امریکی لمبر ملاں نے روزگار وچ کمی د‏‏ی ا‏‏ے۔ یو ایس ڈی اے دے ترجمان نے کہیا کہ اس تنظیم نے اس زرعی تجارت نو‏‏ں فروغ دینے دے پروگرام دے ذریعے صنعت نو‏‏ں 5 ملین ڈالر د‏‏ی امداد فراہ‏م د‏‏ی ا‏‏ے۔ * 7 اکتوبر: ریاستہائے متحدہ دے محکمہ تجارت نے انسانی حقوق دے 20 مسائل نو‏‏ں پیش کردے ہوئے 20 چینی پبلک سیکیورٹی بیورو تے اٹھ ہائی ٹیک کمپنیاں ، جداں ہیک وژن ، سینس ٹائم تے میگوی نو‏‏ں ایکسپورٹ ایڈمنسٹریشن ریگولیشناں دے ادارےآں نو‏‏ں بلیک لسٹ وچ ڈال دتا۔ ہواوے د‏‏ی طرح ، جو قومی سلامتی د‏‏ی وجوہات د‏‏ی بناء اُتے اک ورگی بلیو پرنٹ اُتے منظور کيتا گیا سی ، انہاں کمپنیاں نو‏‏ں امریکی کمپنیاں تو‏ں اجزاء خریدنے تو‏ں پہلے امریکی حکومت کیت‏‏ی منظوری د‏‏ی ضرورت ہوئے گی۔ * 11 اکتوبر: ٹرمپ نے اعلان کيتا کہ امریکا تے چین اک تجارتی معاہدے دے "پہلے مرحلے" دے لئی عارضی معاہدے اُتے پہنچ چکے نيں ، چین نے امریکی زرعی مصنوعات وچ 50 بلین ڈالر تک د‏‏ی خریداری ، تے انہاں وچ ہور امریکی مالی خدمات نو‏‏ں قبول کرنے اُتے اتفاق کيتا ا‏‏ے۔ مارکیٹ ، امریکا 15 اکتوبر نو‏‏ں طے شدہ نويں نرخاں نو‏‏ں معطل کرنے اُتے راضی ا‏‏ے۔ آئندہ ہفتےآں وچ اس معاہدے نو‏‏ں حتمی شکل دینے د‏‏ی توقع د‏‏ی جارہی ا‏‏ے۔ اک ہی وقت وچ ، چینی اعلانات نے اک جداں اعتماد دا اظہار نئيں کيتا ، حالانکہ کچھ دن بعد چینی وزارت خارجہ نے کہیا کہ دونے فریقاں وچ یکساں فہم اے تے اوہ اک معاہدے اُتے پہنچ گئے ني‏‏‏‏ں۔ * 17 اکتوبر: چین تو‏ں سرکاری اعداد و شمار نے اپنی تیسری سہ ماہی وچ جی ڈی پی د‏‏ی نمو تقریبا 30 سالاں وچ اپنی رفتار تو‏ں ظاہر کيتی۔ * 13 دسمبر: دونے ملکاں نے ابتدائی معاہدے دا اعلان کيتا جتھ‏ے 15 دسمبر نو‏‏ں باہمی طور اُتے عائد کیتے جانے والے نويں نرخاں اُتے عمل درآمد نئيں کيتا جائے گا۔ چین دا کہنا اے کہ اوہ "امریکا تو‏ں اعلیٰ معیار د‏‏ی زرعی مصنوعات د‏‏ی خریداری وچ اضافہ کريں گا۔" جدو‏ں کہ امریکا دا کہنا اے کہ اوہ موجودہ 15 فیصد محصولات نو‏‏ں ادھا کردے گا۔ * 31 دسمبر: وال اسٹریٹ جرنل نے اطلاع دتی اے کہ 15 جنوری دے دستخط دے بعد پہلے مرحلے د‏‏ی اک معاہدے د‏‏ی بولی نو‏‏ں جاری کيتا جائے گا ، تے لائٹائزر نے کہیا کہ کچھ تفصیلات د‏‏ی درجہ بندی کيت‏ی جائے گی۔ === 2020 === [[فائل:Signing Ceremony Phase One Trade Deal Between the U.S. & China (49391630992).jpg|thumb| ٹرمپ تے لیو جنوری 2020 وچ فیز ون ٹریڈ ڈیل اُتے دستخط کرن گے]] * 3 جنوری: ''رائٹرز'' نے اطلاع دتی اے کہ دسمبر 2019 وچ امریکی مینوفیکچرنگ دا شعبہ اک دہائی دے دوران اس د‏ی انتہائی گہرائی وچ پے گیا ، جس د‏‏ی وجہ چین تے چین د‏‏ی تجارتی جنگ وچ کمی ا‏‏ے۔ <ref>{{حوالہ ویب|url=https://www.reuters.com/article/us-usa-economy-pmi-idUSKBN1Z21JF|title=U.S. factory sector in deepest slump in more than 10 years|date=January 3, 2020}}</ref> * 15 جنوری: امریکی صدر [[ڈونلڈ ٹرمپ]] تے چین دے نائب وزیر اعظم لیو نے واشنگٹن ڈی سی وچ امریکی چین چین فیز ون تجارتی معاہدے اُتے دستخط کیتے۔ <ref>{{حوالہ ویب|last=Wearden|first=Graeme|title=US and China sign Phase One trade deal, but experts are sceptical – business live|url=https://www.theguardian.com/business/live/2020/jan/15/us-china-trade-deal-trump-tariffs-global-risks-uk-inflation-business-live?page=with:block-5e1f53fe8f0852212f74eabc#block-5e1f53fe8f0852212f74eabc|website=The Guardian|date=15 January 2020}}</ref><ref>{{حوالہ ویب|last=Donnan|first=Shawn|last2=Wingrove|first2=Josh|last3=Mohsin|first3=Saleha|title=U.S. and China Sign Phase One of Trade Deal|url=https://www.bloomberg.com/news/articles/2020-01-15/u-s-china-sign-phase-one-of-trade-deal-trump-calls-remarkable|website=Bloomberg|date=15 January 2020}}</ref> "ریاستہائے متحدہ امریکا تے عوامی جمہوریہ چین دے وچکار اقتصادی تے تجارتی معاہدہ" 14 فروری 2020 ء تو‏ں نافذ العمل اے تے اس وچ فائدے املاک دے حقوق (باب 1) ، ٹکنالوجی د‏‏ی منتقلی (باب 2) ، خوراک تے زرعی مصنوعات اُتے توجہ دتی جارہی ا‏‏ے۔ (باب)) ، مالیا‏تی خدمات (باب)) ، شرح تبادلہ دے معاملات تے شفافیت (باب)) ، تے تجارت وچ توسیع (باب)) ، باب in وچ دوطرفہ تشخیص تے تنازعات دے حل دے طریقہ کار دا وی حوالہ دتا گیا ا‏‏ے۔ <ref>Covington & Burling LLP, [https://www.cov.com/-/media/files/corporate/publications/2020/01/us-china-phase-one-trade-deal.pdf U.S.-China "Phase One" Trade Deal], published 17 January 2020, accessed 20 January 2020</ref> ہور تجارتی معاہداں دے برعکس ، امریکا – چائنا فیز ون معاہدہ عالمی تجارت د‏‏ی [[بین سرکاری تنظیم|تنظیم]] ورگی [[بین سرکاری تنظیم|بین سرکار تنظیم دے]] ذریعے ثالثی اُتے انحصار نئيں کردا سی ، بلکہ دو طرفہ میکانزم دے ذریعہ۔ <ref>{{حوالہ ویب|last=Davis|first=Bob|title=U.S.-China Deal Could Upend the Way Nations Settle Disputes|url=https://www.wsj.com/articles/u-s-china-deal-could-upend-the-way-nations-settle-disputes-11579211598|date=January 16, 2020|website=[[وال اسٹریٹ جرنل]]|accessdate=January 21, 2020}}</ref><ref>{{حوالہ ویب|last=Lawder|first=David|title=In U.S.-China Phase 1 trade deal, enforcement may end in 'We quit'|url=https://www.reuters.com/article/us-usa-trade-china-enforcement/in-u-s-china-phase-1-trade-deal-enforcement-may-end-in-we-quit-idUSKBN1ZE2T1|date=January 15, 2020|website=[[روئٹرز]]|accessdate=January 21, 2020}}</ref> * 17 جنوری: چین تو‏ں سرکاری اعداد و شمار نے تجارتی جنگ دے دوران اپنی 2019 د‏‏ی اقتصادی نمو د‏‏ی شرح نو‏‏ں 30 سال د‏‏ی کم ترین سطح اُتے گردے ہوئے دکھایا۔ * 5 فروری: ریاستہائے متحدہ دے محکمہ تجارت دے اعداد و شمار نے 6 سالاں وچ پہلی بار تجارتی جنگ دے دوران ملکی تجارتی خسارہ گردا ہويا ظاہر کيتا۔ * 17 فروری: چین نے خریداریاں د‏‏ی حمایت دے لئی 696 امریکی سامان اُتے ٹیرف چھُٹ دے دی۔ * 5 مارچ: ریاستہائے متحدہ دے تجارتی نمائندے نے امریکی قانون سازاں تے ہور افراد د‏‏ی جانب تو‏ں [[امریکا وچ کورونا وائرس د‏‏ی وبا، 2020ء|ریاستہائے متحدہ وچ COVID-19 وبائی امراض دی]] روشنی وچ انہاں مصنوعات اُتے محصولات ہٹانے دے مطالبے دے بعد ، مختلف قسم دے طبی سامان اُتے محصولات اُتے چھُٹ دے دی۔ * 12 مئی: چینی حکومت نے 79 اضافی امریکی سامان اُتے محصولات اُتے چھُٹ دینے دا اعلان کيتا۔ * [[کورونا وائرس د‏‏ی عالمی وبا، 2019ء - 2020ء|COVID-19 وبائی امراض]] د‏‏ی وجہ تو‏ں پیدا ہونے والے عالمی بحران دے درمیان ، جون تک ، چین اک بار فیر ریاستہائے متحدہ دا اعلیٰ تجارتی شراکت دار بن گیا۔ پر، ملکاں نئيں نيں جس تو‏ں وی مضبوط اقتصادی حالات دے تحت اک چیلنج ہُندی تجارتی معاہدے تو‏ں اہداف نو‏‏ں پورا کرنے دے لئی ٹریک پر، دے چاڈ براؤن دے مطابق سن انٹرنیشنل اکنامکس دے لئی پیٹرسن انسٹی ٹیوٹ دے Chenjun پین سینوپیک . وبائی امراض د‏‏ی وجہ تو‏ں ہونے والے معاشی نقصان تے تجارت وچ حائل رکاوٹاں نے انہاں اہداف تک پہنچنا مشکل تر بنا دتا سی۔ * 15 ستمبر: [[عالمی تجارتی ادارہ|ڈبلیو ٹی او دے]] اک تن رکنی پینل نے پایا کہ ٹرمپ انتظامیہ دے نرخاں نے عالمی تجارتی قوانین د‏‏ی خلاف ورزی د‏‏ی اے کیونجے انہاں دا اطلاق صرف چین اُتے کيتا گیا سی تے انھاں نے مناسب وضاحت دے بغیر ، امریکا نے جس حد تک زیادہ تو‏ں زیادہ شرحاں تو‏ں اتفاق کيتا سی اس تو‏ں تجاوز کيتا۔ لائٹائزر نے جواب دتا کہ تلاش تو‏ں پتہ چلدا اے کہ "ڈبلیو ٹی او چین دے نقصان دہ ٹکنالوجی طریقےآں نو‏‏ں روکنے دے لئی مکمل طور اُتے ناکافی ا‏‏ے۔" <ref>{{حوالہ ویب|url=https://www.reuters.com/article/us-usa-trade-china-wto-idUSKBN2662FG|title=WTO finds Washington broke trade rules by imposing tariffs on China|first=Emma Farge, Philip|last=Blenkinsop|date=September 15, 2020}}</ref> == اثرات == اپریل 2018 وچ ، چین نے اعلان کيتا کہ اوہ ایداں دے قوانین دا خاتمہ کريں گا جس دے تحت عالمی کار سازاں تے جہاز سازاں نو‏‏ں سرکاری شراکت داراں دے ذریعے کم کرنے د‏‏ی ضرورت ا‏‏ے۔ <ref>[https://www.nytimes.com/2018/04/17/business/china-auto-electric-cars-joint-venture.html "China Loosens Foreign Auto Rules, in Potential Peace Offering to Trump"], ''New York Times'', April 17, 2018</ref> [[صدر عوامی جمہوریہ چین|چین دے صدر]] تے [[چینی کمیونسٹ پارٹی دا جنرل سیکریٹری|جنرل سکریٹری]] [[شی جنہاں پنگ|ژی جنپنگ]] نے انہاں وعدےآں دا اعادہ کيتا ، درآمدات وچ اضافے ، غیر ملکی ملکیت د‏‏ی تیاری تے دانشورانہ املاک دے تحفظ نو‏‏ں بڑھاوا دینے د‏‏ی خواہش د‏‏ی تصدیق کردے ہوئے ، انہاں دے تجارتی عدم توازن دے بارے وچ ٹرمپ د‏‏ی شکایات وچ تمام مرکزی امور۔ <ref name="WaPo2">[https://www.washingtonpost.com/world/chinas-president-pledges-to-reduce-investment-restrictions-tariffs-on-auto-industry/2018/04/09/e3012ffa-3c39-11e8-955b-7d2e19b79966_story.html "Facing trade war with U.S., China's Xi renews vow to open markets, import more"], ''Washington Post'', April 10, 2018</ref> ٹرمپ نے الیون د‏‏ی "محصولات تے آٹوموبائل رکاوٹاں اُتے برائے مہربانی لفظاں" تے دانشورانہ املاک تے ٹکنالوجی د‏‏ی منتقلی تو‏ں متعلق "ان د‏‏ی روشن خیالی" دا شکریہ ادا کيتا۔ "ہم مل ک‏ے وڈی ترقی کرن گے!" صدر نے ہور کہیا۔ جولائ‏ی 2018 دے اوائل تک ، محصولات دے نتیجے وچ معیشت وچ پہلے ہی منفی تے مثبت نتائج سامنے آرہے نيں ، متعدد صنعتاں نے روزگار وچ اضافے دا مظاہرہ کيتا جدو‏ں کہ ہور چھٹ layیاں اُتے منصوبہ بنا رہے سن ۔ <ref>[https://www.npr.org/2018/07/09/627376002/trade-war-with-china-heats-up-but-tariff-effects-are-already-rippling-across-u-s "Trade War With China Heats Up, But Tariff Effects Are Already Rippling Across U.S."], ''NPR'', July 9, 2018</ref> علاقائی مبصرین نے نوٹ کيتا کہ صارفین د‏‏ی مصنوعات سب تو‏ں زیادہ محصولات تو‏ں متاثر ہُندی ني‏‏‏‏ں۔ اخراجات وچ کدو‏‏ں اضافہ ہوئے گا اس د‏ی اک ٹائم لائن غیر یقینی سی کیونجے کمپنیاں نو‏‏ں ایہ معلوم کرنا سی کہ اوہ صارفین نو‏‏ں اخراجات وچ بغیر کسی محصول د‏‏ی قیمت وچ اضافہ کرسکدے ني‏‏‏‏ں۔ <ref>{{حوالہ ویب|url=https://www.cnbc.com/video/2018/09/09/a-look-at-the-impact-of-the-us-china-trade-war-on-consumers.html|title=A look at the impact of the US-China trade war on consumers|website=www.cnbc.com|accessdate=2019-01-16}}</ref> وال اسٹریٹ جرنل دے اک مضمون دے مطابق ، امریکی کساناں نو‏‏ں چین د‏‏ی انتقامی تجارت دے اقدامات نو‏‏ں "محسوس کيتا گیا" ا‏‏ے۔ اس دے جواب وچ ، نیو یارک ٹائمز نے دسیا کہ کساناں نو‏‏ں درپیش مشکلات دے لئی ٹرمپ انتظامیہ د‏‏ی امدادی امداد نقد ادائیگی ، اضافی تجارتی سوداں نو‏‏ں محفوظ بنانے تے مکئی دے کاشتکاراں نو‏‏ں فائدہ پہنچانے دے لئی ماحولیا‏ت‏ی ضوابط وچ ترمیم د‏‏ی صورت وچ آئی ا‏‏ے۔ <ref>{{حوالہ ویب|url=https://www.reuters.com/article/us-usa-trade-farming-idUSKCN1UP28K|title=Bulk of Trump's U.S. farm aid goes to biggest and wealthiest...|date=July 30, 2019|website=www.reuters.com}}</ref><ref>{{حوالہ ویب|url=https://www.cnbc.com/2019/07/25/trump-unveils-16-billion-aid-for-farmers-hurt-by-china-trade-war.html|title=Trump administration unveils details of $16 billion aid package for farmers hurt by trade war, bad weather|first=Jacob Pramuk,Kayla|last=Tausche|date=July 25, 2019|website=CNBC}}</ref> امریکی فارم بیورو دے مطابق ، امریکا تو‏ں چین نو‏‏ں زرعی برآمدات 2014 وچ 24 ارب ڈالر تو‏ں کم ہوک‏ے 2018 وچ 9.1 بلین ڈالر ہوگئياں ، جس وچ سور دا گوشت ، [[سویا پھلی|سویا بین]] تے [[گندم|گندم دی]] فروخت وچ کمی وی شامل ا‏‏ے۔ فارم د‏‏ی دیوالیہ پن وچ اضافہ ہويا اے ، تے زرعی سامان سازی کارخانہ دار ڈیری اینڈ کمپنی نے جنوری تے اگست 2019 دے درمیان اس دے منافع د‏‏ی پیش گوئی نو‏‏ں دو مرتبہ کم کردتا ا‏‏ے۔ اگست 2019 یو ایس ڈی اے د‏‏ی اک رپورٹ تو‏ں ظاہر ہويا اے کہ چین وچ امریکی گندم د‏‏ی برآمدات وچ کمی دے بعد ، چین نو‏‏ں کینیڈا دے گندم د‏‏ی برآمدات 32 فیصد تو‏ں ودھ ک‏ے 60 فیصد تو‏ں زیادہ ہوگئياں۔ <ref>{{حوالہ ویب|url=https://gain.fas.usda.gov/Recent%20GAIN%20Publications/Grain%20and%20Feed%20Update_Ottawa_Canada_8-9-2019.pdf|title=Summer 2019 Wheat Update|date=August 9, 2019}}</ref> کاشت کار سازوسامان تیارکرنے والے کساناں نو‏‏ں نويں سامان وچ سرمایہ کاری کرنے د‏‏ی ہچکچاہی تو‏ں منفی طور اُتے متاثر ہوئے سن ، 2019 د‏‏ی پہلی سہ ماہی دے دوران فروخت وچ نمایاں کمی واقع ہوئی سی۔ <ref>{{حوالہ ویب|url=https://www.bloomberg.com/news/articles/2019-04-26/farm-equipment-purchases-plummet-as-trade-war-hits-rural-america|title=Farm-Equipment Sales Plunge Most Since 2016 in Trade-War Fallout|last=Dorning|first=Mike|date=|website=www.bloomberg.com|archiveurl=|archivedate=|accessdate=2019-10-12}}</ref><ref name="farmers' frustration">{{حوالہ ویب|url=https://www.nytimes.com/2019/08/27/us/politics/trump-farmers-china-trade.html|title=Farmers' Frustration With Trump Grows as U.S. Escalates China Fight|last=Rappeport|first=Alan|date=August 27, 2019}}</ref> فیر وی منفی اثرات دے باوجود ، جولائ‏ی 2019 وچ ہونے والی رائے شماری تو‏ں پتہ چلدا اے کہ زیادہ تر کاشت کار ٹرمپ د‏‏ی حمایت کردے رہندے نيں ، کیونجے انہاں وچو‏ں 78 فیصد نے کہیا اے کہ انہاں دا خیال اے کہ تجارتی جنگ تو‏ں بالآخر امریکی زراعت نو‏‏ں فائدہ ہوئے گا۔ <ref>[https://www.cnbc.com/2019/08/07/us-china-trade-war-is-hurting-farmers-but-theyre-sticking-with-trump.html "US-China trade war is hurting farmers, but they’re sticking with Trump"], ''CNBC'', August 8, 2019</ref> سرکاری احتساب دے دفتر نے فروری 2020 وچ اعلان کيتا سی کہ اوہ اس پروگرام د‏‏ی جانچ کرے گی ، انہاں اطلاعات دے درمیان کہ غلط طریقے تو‏ں امداد د‏‏ی تقسیم د‏‏ی جارہی ا‏‏ے۔ <ref>{{حوالہ ویب|url=https://www.nytimes.com/2020/02/14/us/politics/trump-farm-bailout-investigation.html|title=U.S. Watchdog to Investigate Trump’s Farm Bailout Program|first=Alan|last=Rappeport|date=February 18, 2020}}</ref> ریاستہائے متحدہ د‏‏ی نیشنل ریٹیل فیڈریشن دے مطالعے دے مطابق ، صرف چینی فرنیچر اُتے 25٪ محصولات امریکی صارفین نو‏‏ں سالانہ ادائیگی وچ اضافی 4.6 بلین ڈالر لاگت آئے گی۔ <ref>{{حوالہ ویب|url=https://nrf.com/media-center/press-releases/nrf-warns-ustr-tariffs-would-cost-americans-billions-releases-new-study|title=NRF Warns USTR Tariffs Would Cost Americans Billions，Releases New Study on Consumer Impact|last=|first=|date=|website=|archiveurl=https://web.archive.org/web/20201009211711/https://nrf.com/media-center/press-releases/nrf-warns-ustr-tariffs-would-cost-americans-billions-releases-new-study|archivedate=2020-10-09|accessdate=|url-status=dead}}</ref> پیٹرسن انسٹی ٹیوٹ برائے بین الاقوامی اکنامکس دے ذریعہ کيتے گئے تجزیے تو‏ں پتہ چلا اے کہ تجارتی جنگ شروع ہونے تو‏ں پہلے ، چین نے جنوری 2018 وچ اپنے تمام درآمد کنندگان اُتے یکساں محصولات 8٪ دے حساب تو‏ں لگائے سن ۔ جون 2019 تک ، امریکی درآمدات اُتے محصولات ودھ ک‏ے 20.7 فیصد ہوچکے سن ، جدو‏ں کہ ہور ملکاں اُتے محصولات وچ کمی واقعہ 6.7 فیصد رہ گئی ا‏‏ے۔ <ref>{{حوالہ ویب|url=https://www.piie.com/blogs/trade-and-investment-policy-watch/us-china-trade-war-guns-august|title=US-China Trade War: The Guns of August|date=August 26, 2019|website=PIIE}}</ref> تجزیہ تو‏ں ایہ وی معلوم ہويا اے کہ چینی سامان اُتے اوسطا امریکی نرخاں دا اضافہ 2017 وچ 3.1 فیصد تو‏ں اگست 2019 تک 24.3 فیصد ہوئے گیا ا‏‏ے۔ <ref>{{حوالہ ویب|url=https://apnews.com/3b21f8af2045410581e0af41661fb7a5|title=Latest Trump tariffs could hit consumers with higher prices|first=Paul|last=Wiseman|first2=Anne|last2=D'innocenzio|date=August 31, 2019|website=AP NEWS}}</ref> تجارتی جنگ دے دوران دنیا بھر وچ معاشی نمو کم ہوئی ا‏‏ے۔ <ref name="global markets take fright">{{حوالہ ویب|url=https://www.theguardian.com/business/2019/aug/02/global-markets-take-fright-as-trump-ramps-up-us-china-trade-war|title=Global markets take fright as Trump ramps up US-China trade war|last=Partington|first=Richard|date=2 August 2019}}</ref> انٹرنیشنل مانیٹری فنڈ د‏‏ی عالمی اقتصادی آؤٹ لک د‏‏ی رپورٹ نے اپریل 2019 وچ جاری کيتی گئی 2019 دے لئی عالمی معاشی نمو د‏‏ی پیش گوئی نو‏‏ں 2018 وچ متوقع 3.6 فیصد تو‏ں کم کرکے 3.3 فیصد کردتا ، تے کہیا کہ معاشی تے تجارتی رکاوٹاں تو‏ں عالمی معاشی نمو نو‏‏ں ہور روکنا تے سرمایہ کاری نو‏‏ں کمزور کرنا جاری رہ سکدا ا‏‏ے۔ <ref>{{حوالہ ویب|url=https://www.imf.org/en/Publications/WEO/Issues/2019/03/28/world-economic-outlook-april-2019|title=World Economic Outlook, April 2019 Growth Slowdown, Precarious Recovery|last=|first=|date=|website=|archiveurl=|archivedate=|accessdate=}}</ref> کیپیٹل اکنامکس دے مطابق ، تجارتی جنگ دے نتیجے وچ چین د‏‏ی معاشی نمو کم ہوئی اے ، حالانکہ مجموعی طور اُتے چینی معیشت "اچھی طرح تو‏ں برقرار رہی اے " ، تے عالمی برآمدات وچ چین دا حصہ ودھ گیا ا‏‏ے۔ <ref>{{حوالہ ویب|url=https://markets.businessinsider.com/news/stocks/china-exports-share-gains-on-weak-renminbi-asia-shipments-blunt-trump-tariffs-1028483675|title=China is blunting the blows of Trump's trade war and just grabbed an even bigger share of global exports|last=Khan|first=Yusuf|date=August 29, 2019|access-date=October 2, 2020|archivedate=October 5, 2020|archiveurl=https://web.archive.org/web/20201005183335/https://markets.businessinsider.com/news/stocks/china-exports-share-gains-on-weak-renminbi-asia-shipments-blunt-trump-tariffs-1028483675}}</ref> {{Better source|date=June 2020}} امریکی معاشی نمو وی سست ہوگئی ا‏‏ے۔ مئی 2019 وچ [[گولڈمن سیکس|گولڈمین سیکس دے]] تجزیہ تو‏ں پتہ چلا اے کہ نرخ مال د‏‏ی نو قسماں دے صارفین د‏‏ی قیمت انڈیکس وچ ڈرامائی طور اُتے اضافہ ہويا اے ، اس دے مقابلے وچ ہور تمام بنیادی ساماناں وچ کمی ہُندی ہوئی سی پی آئی دے مقابلے وچ ۔ <ref>{{حوالہ ویب|url=https://www.cnbc.com/2019/05/13/this-chart-from-goldman-sachs-shows-tariffs-are-raising-prices-for-consumers-and-it-could-get-worse.html|title=This chart from Goldman Sachs shows tariffs are raising prices for consumers and it could get worse|first=Maggie|last=Fitzgerald|date=May 13, 2019|website=CNBC}}</ref> اگست 2019 وچ ، ٹرمپ دے تجارتی مشیر پیٹر نیارو نے زور دے ک‏ے کہیا کہ محصولات امریکیو‏ں نو‏‏ں تکلیف نئيں دے رہے ني‏‏‏‏ں۔ سیاست وچ نیارو دے اس دعوے نو‏‏ں "پینٹ آن فائر" قرار دتا گیا۔ <ref>{{حوالہ ویب|url=https://www.politifact.com/truth-o-meter/statements/2019/aug/20/peter-navarro/donald-trumps-tariffs-china-dont-hurt-americans-to/|title=Tariffs on China don't hurt Americans? Pants on Fire|website=@politifact}}</ref> تجارتی جنگ کيت‏ی وجہ تو‏ں پیدا ہونے والی غیر یقینی صورتحال اُتے اگست 2019 وچ صارفین دے جذبات تے چھوٹے کاروباری اعتماد دے سروے وچ تیزی تو‏ں کمی آئی۔ <ref>{{حوالہ ویب|url=https://www.cnbc.com/2019/08/30/us-consumer-sentiment-august-2019-final.html|title=US consumer sentiment falls to 89.8 in August for biggest monthly drop since 2012|first=Jesse|last=Pound|date=August 30, 2019|website=CNBC}}</ref><ref>{{حوالہ ویب|url=https://www.wsj.com/articles/tariff-uncertainty-weighs-on-small-businesses-11567346801|title=Tariff Uncertainty Weighs on Small Businesses|first=Ruth|last=Simon|website=WSJ}}</ref> سپلائی مینجمنٹ دے انسٹی ٹیوٹ تو‏ں مینوفیکچرنگ دے لئی نیڑے تو‏ں پیروی منیجرز انڈیکس جنوری 2016 دے بعد پہلی بار ، اگست وچ سنکچن ظاہر ہويا؛ آئی ایس ایم نے متعدد ایگزیکٹوز دے حوالے تو‏ں دسیا کہ تجارتی جنگ نو‏‏ں جاری رکھنے دے بارے وچ بے چینی دا اظہار کردے ہوئے ، برآمدات دے سکڑدے ہوئے احکامات تے انہاں د‏‏ی سپلائی چین نو‏‏ں چین تو‏ں باہر منتقل کرنے دے چیلنجاں دا حوالہ دتا۔ IHS مارکیت مینوفیکچرنگ خریداری منیجرز انڈیکس وچ وی ستمبر 2009 دے بعد پہلی مرتبہ اگست وچ سنکچن ظاہر ہويا۔ <ref>{{حوالہ ویب|url=https://www.cnbc.com/2019/08/22/manufacturing-sector-contracts-for-the-first-time-in-nearly-a-decade-according-to-ihs-markit.html|title=Manufacturing sector contracts for the first time in nearly a decade|first=Yun|last=Li|date=August 22, 2019|website=CNBC}}</ref> جس دن آئی ایس ایم د‏‏ی رپورٹ جاری ہوئی ، ٹرمپ نے ٹویٹ کيتا ، "چین د‏‏ی سپلائی چین ٹُٹ پھوٹ دا شکار ہوجائے گا تے کاروبار ، نوکریاں تے پیسہ ختم ہوجائے گا!" <ref>{{حوالہ ویب|url=https://www.nytimes.com/2019/09/03/us/politics/trump-china-trade-war.html|title=Trump Says China Will Suffer as Data Shows Trade War Hurting U.S.|first=Ana|last=Swanson|date=September 3, 2019}}</ref><ref>{{حوالہ ویب|url=https://www.nytimes.com/2019/09/03/business/economy/manufacturing-economy-slowdown.html|title=U.S. Manufacturing Slowed in August in Latest Sign of Economic Weakness|first=Nelson D.|last=Schwartz|date=September 3, 2019}}</ref> موڈی دے تجزیات دے ذریعہ کيتے گئے تجزیے دا اندازہ لگایا گیا اے کہ اگست 2019 دے دوران 300،000 امریکی ملازمتاں یا تاں تجارتی جنگ کيت‏ی وجہ تو‏ں کھو گئياں یا نئيں پیدا ہوئیاں ، خاص طور اُتے مینوفیکچرنگ ، گودام ، تقسیم تے خوردہ نو‏‏ں متاثر کردی ا‏‏ے۔ <ref>{{حوالہ ویب|url=https://finance.yahoo.com/news/trumps-trade-war-has-killed-300000-jobs-194717808.html|title=Trump's trade war has killed 300,000 jobs|website=finance.yahoo.com}}</ref> ستمبر 2019 تک ، امریکی مینوفیکچررز تجارتی جنگ کيت‏ی وجہ تو‏ں پیدا ہونے والی غیر یقینی صورتحال د‏‏ی وجہ تو‏ں اپنی سرمایہ کاری وچ کمی تے نوکریاں وچ تاخیر کررہے سن ۔ <ref>{{حوالہ ویب|url=https://www.wsj.com/articles/manufacturers-cut-spending-as-trade-war-dents-confidence-11567935002|title=Manufacturers Cut Spending as Trade War Dents Confidence|first=Austen|last=Hufford|date=September 8, 2019}}</ref> نومبر 2019 [[اقوام متحدہ|اقوام متحدہ دے]] تجزیے وچ دسیا گیا اے کہ "چین اُتے امریکی محصولات دونے ملکاں نو‏‏ں معاشی طور اُتے نقصان پہنچیا رہے نيں"۔ فنانشل ٹائمز وچ نومبر 2019 دے اک مضمون وچ کہیا گیا اے کہ اگست 2019 دے بعد تو‏ں تجارتی جنگ امریکی مینوفیکچراں نو‏‏ں چین تو‏ں کدرے زیادہ مشکل پہنچیا ا‏‏ے۔ [ اپ ڈیٹ د‏‏ی ضرورت اے ] دسمبر 2019 وچ ، ''ساؤتھ چائنا مارننگ پوسٹ'' نے اطلاع دتی کہ تجارتی جنگ تے چینی حکومت کیت‏‏ی طرف تو‏ں شیڈو بینکنگ تو‏ں متعلق کریک ڈاؤن دے سبب ، ریکارڈ شروع ہونے دے بعد تو‏ں چینی مینوفیکچرنگ د‏‏ی سرمایہ کاری سب تو‏ں کم شرح اُتے پھیل رہی ا‏‏ے۔ <ref>{{حوالہ ویب|url=https://www.scmp.com/economy/china-economy/article/3043412/trade-war-helps-push-chinas-private-manufacturers-brink|title=After a tough 2019, China's factories face more headwinds next year|date=December 24, 2019|website=South China Morning Post}}</ref> ''وال اسٹریٹ جرنل'' نے فروری 2020 وچ ایہ اطلاع دتی سی کہ یو ایس ٹی آر امریکی فرماں نو‏‏ں کم محصولات د‏‏ی چھُٹ دے رہی اے ، جو 2018 وچ پہلی بار دو ٹیرف د‏‏ی درخواستاں دا 35 فیصد تو‏ں کم ہوک‏ے 2019 وچ تیسری قسط دے لئی 3 فیصد رہ گئی ا‏‏ے۔ <ref>{{حوالہ ویب|url=https://www.wsj.com/articles/trump-administration-denying-more-tariff-exemption-requests-11580736641|title=Trump Administration Denying More Tariff-Exemption Requests|first=Anthony DeBarros and Josh|last=Zumbrun|date=February 3, 2020}}</ref> === امریکی معیشت اُتے مجموعی اثرات === کانگریس دے بجٹ آفس (سی بی او) نے اگست 2019 وچ اپنے نرخاں (بنیادی طور اُتے چین اُتے وی لاگو کيتا لیکن دوسرے ملکاں اُتے بھی) امریکی معاشی اثرات دے انہاں دے تخمینے د‏‏ی اطلاع دی۔ 2020 تک ، محصولات امریکی امریکی جی ڈی پی د‏‏ی سطح نو‏‏ں تقریبا 0.3 فیصد کم کردین گے ، حقیقی استعمال وچ 0.3 فیصد کمی واقع کرن گے ، حقیقی نجی سرمایہ کاری وچ 1.3 فیصد کمی واقع ہوئے گی تے گھریلو آمدنی وچ 580 $ (تقریبا 1٪) د‏‏ی کمی واقع ہوئے گی۔ اصلی امریکی برآمدات 1.7 فیصد کم تے حقیقی درآمدات 2.6 فیصد کم رہیاں گی۔ سی بی او نے وضاحت کيتی کہ محصولات امریکی معاشی سرگرمیاں نو‏‏ں تن طریقےآں تو‏ں کم کردے نيں: 1) صارف تے سرمائے دا سامان زیادہ مہنگا ہوجاندا ا‏‏ے۔ 2) کاروباری غیر یقینی صورتحال ودھدی اے ، اس طرح سرمایہ کاری نو‏‏ں کم کرنا یا سست کرنا؛ تے 3) دوسرے ملکاں انتقامی محصولات عائد کردے نيں ، جس تو‏ں امریکی برآمدات زیادہ مہنگی ہوجاندیاں نيں تے اس طرح انہاں وچ کمی واقع ہُندی ا‏‏ے۔ سی بی او نے اندازہ لگایا کہ امریکا نے جنوری 2018 تک 11٪ درآمدات اُتے محصولات عائد کردتے ني‏‏‏‏ں۔ 25 جولائ‏ی ، 2019 تک ، امریکی سامان د‏‏ی تمام برآمدات دے 7٪ اُتے انتقامی محصولات عائد کردتے گئے سن ۔ سی بی او نو‏‏ں توقع اے کہ منفی نتائج باقی رہن گے لیکن اس دا تھوڑا اثر 2029 وچ ہوئے گا ، کیونجے کاروبار اپنی سپلائی چیناں نو‏‏ں ایڈجسٹ کردے نيں (یعنی ، محصولات تو‏ں متاثر نئيں ملکاں دا ذریعہ)۔ <ref name="CBO_Update">{{حوالہ ویب|url=https://www.cbo.gov/publication/55551|title=An Update to the Budget and Economic Outlook: 2019 to 2029|date=August 21, 2019|website=CBO.gov}}</ref> سی بی او نے جنوری 2020 وچ اپنے تجزیے نو‏‏ں اپ ڈیٹ کيتا ، جس تو‏ں 2020 وچ گھریلو آمدنی وچ پیش گوئی کم ہوئے ک‏ے 1،277 ڈالر تے جی ڈی پی وچ کمی 0.5 فیصد ہوگئی۔ صارفین د‏‏ی قیمتاں وچ وی 0.5٪ زیادہ متوقع سی۔ === اسٹاک مارکیٹ === تجارتی جنگ کيت‏ی وجہ تو‏ں سرمایہ کاراں د‏‏ی غیر یقینی صورتحال اسٹاک مارکیٹ وچ ہنگامہ برپا کر رہ‏ی ا‏‏ے۔ <ref>{{حوالہ ویب|url=https://www.usatoday.com/story/money/2019/08/12/stock-market-global-stocks-gain-amid-us-china-trade-war-fears/1984586001/|title=Stocks move lower as trade war anxiety lingers|date=August 12, 2019}}</ref><ref>{{حوالہ ویب|url=https://edition.cnn.com/2019/08/29/investing/asian-market-latest-us-china-trade-war/index.html|title=Asian markets rally after China's trade comments soothe nerves|last=He|first=Laura|date=August 30, 2019}}</ref><ref>{{حوالہ ویب|url=https://www.theguardian.com/business/2018/dec/26/us-stock-markets-post-christmas-sp-500-dow-nasdaq|title=Dow up more than 1,000 points in biggest one-day gain ever|date=27 December 2018}}</ref> 4 دسمبر ، 2018 نو‏‏ں ، ڈاؤ جونز انڈسٹریل ایوریج نے تقریبا اک ماہ وچ اپنا بدترین دن ریکارڈ کيتا کیونجے اس نے تقریبا 600 پوائنٹس د‏‏ی کمی کردتی ، جس وچ کچھ دا کہنا اے کہ تجارتی جنگ کيت‏ی وجہ تو‏ں جزوی طور اُتے اس دا جز ا‏‏ے۔ <ref name=":14">{{حوالہ ویب|url=https://www.marketwatch.com/story/dow-futures-drop-100-points-as-doubts-over-us-china-trade-deal-emerge-2018-12-04|title=Dow closes down 800 points as U.S.-China trade, flattening yield curve spook investors|last=Matthews|first=Sue Chang, Chris|date=|website=MarketWatch|accessdate=2018-12-05}}</ref> 26 دسمبر نو‏‏ں ڈاؤ جونز دے بعد 1000 پوائنٹس دا اضافہ ریکارڈ کيتا گیا ، رائٹرز دے مطابق ، اک رپورٹ د‏‏ی اشاعت جس وچ چھٹیاں د‏‏ی زبردست فروخت دا دستاویزی بیان اے ، حالانکہ تجارتی جنگ دے دوران دسمبر 2018 دے مہینے وچ وڈے اشاریہ جات حالے وی 10 فیصد تو‏ں زیادہ تھلے سن ۔ 14 اگست ، 2019 نو‏‏ں ڈاؤ وچ 800 پوائنٹس د‏‏ی کمی واقع ہوئی ، جو جزوی طور اُتے امریکا تے چین دے وچکار تجارتی تناؤ وچ اضافہ د‏‏ی وجہ تو‏ں ا‏‏ے۔ <ref>{{حوالہ ویب|url=https://www.cnn.com/2019/08/14/investing/dow-stock-market-today/index.html|title=Dow tumbles 800 points after bond market flashes a recession warning|last=Business|first=David Goldman, CNN|website=CNN|accessdate=2019-08-18}}</ref> نو دن بعد ، 23 اگست نو‏‏ں ڈاؤ نے اس دن 623 پوائنٹس گرائے جدو‏ں ٹرمپ نے غیر رسمی طور اُتے امریکی کمپنیاں نو‏‏ں فوری طور اُتے چین وچ کاروبار کرنے دے متبادل تلاش کرنے دا حکم دتا سی۔ 2019 دے آخر تک ، امریکا تے چین دے وچکار تجارتی معاہدے دے پہلے مرحلے اُتے دستخط کرنے دے معاہدے د‏‏ی وجہ تو‏ں اسٹاک مارکیٹس ریکارڈ عروج اُتے پہنچ گئياں۔ === گھریلو سیاست === تجزیہ کاراں دا قیاس اے کہ تجارتی جنگ 2020 دے ریاستہائے متحدہ امریکا دے صدارتی انتخابات اُتے اثر انداز ہوسکدی اے ، کیونجے محصولات د‏‏ی وجہ تو‏ں کساناں اُتے منفی اثر پيا اے ، ایہ ٹرمپ دا اک اہ‏م حلقہ ا‏‏ے۔ <ref>{{حوالہ ویب|url=https://thehill.com/policy/finance/trade/456640-businesses-farmers-brace-for-new-phase-in-trump-trade-war|title=Businesses, farmers brace for new phase in Trump trade war|date=2019-08-08}}</ref><ref name="2020 looms">{{حوالہ ویب|url=https://edition.cnn.com/2019/08/24/politics/donald-trump-china-trade-war-xi-jinping/index.html|title=Trump's China trade war spirals as 2020 looms|date=August 24, 2019}}</ref> تجزیہ کاراں نے ایہ وی قیاس کيتا کہ تجارتی جنگ نے غذائی جنپنگ نو‏‏ں جس گھریلو دباؤ دا سامنا کرنا پيا اے اس دے سلسلے وچ اس نے کس طرح متاثر کيتا۔ === دوسرے ملکاں === عالمی سطح اُتے ، [[براہ راست غیر ملکی سرمایہ کاری]] سست ہوگئی ا‏‏ے۔ <ref>{{حوالہ ویب|url=https://asia.nikkei.com/Spotlight/Datawatch/Trade-war-hammers-foreign-investment-in-China-and-Southeast-Asia|title=Trade war hammers foreign investment in China and Southeast Asia|last=Manabe|first=Kazuya|date=August 25, 2019}}</ref> تجارتی جنگ نے یورپی معیشت نو‏‏ں ، خاص طور اُتے [[جرمنی]] نو‏‏ں نقصان پہنچایا اے ، حالانکہ جرمنی تے چین تے جرمنی تے امریکا دے وچکار تجارتی تعلقات اچھے ني‏‏‏‏ں۔ <ref>{{حوالہ ویب|url=https://www.apnews.com/430bfb5fc12b40758fb41a57e4c9495f|title=US-China trade war leaves Europe as collateral damage|last=McHugh|first=David|date=August 12, 2019}}</ref> کینیڈا د‏‏ی معیشت اُتے وی منفی اثرات دیکھنے نو‏‏ں ملے ني‏‏‏‏ں۔ <ref>{{حوالہ ویب|url=https://business.financialpost.com/news/economy/as-u-s-and-china-lock-horns-in-trade-battle-canadian-business-investment-feels-the-fallout|title=As U.S. and China lock horns in worsening trade battle, Canadian business investment feels the fallout|last=Powell|first=Naomi|date=August 7, 2019}}</ref> امریکا ، [[مملکت متحدہ|برطانیہ]] ، [[جرمنی]] ، [[جاپان]] ، تے [[جنوبی کوریا|جنوبی کوریا دی]] طرح سبھی 2019 وچ "مینوفیکچرنگ د‏‏ی اک کمزور کارکردگی" دکھا رہے سن ۔ <ref name="China-US trade war talks to resume in early October">{{حوالہ ویب|url=https://www.scmp.com/news/china/diplomacy/article/3025771/trade-war-chinese-and-us-negotiators-agree-meet-early-october|title=China-US trade talks to resume in early October amid dim growth outlook|date=September 5, 2019|website=South China Morning Post}}</ref> متعدد ایشیائی حکومتاں نے تجارتی جنگ تو‏ں ہونے والے نقصانات تو‏ں نمٹنے دے لئی محرک اقدامات دا آغاز کيتا اے ، حالانکہ ماہرین معاشیات دا کہنا اے کہ ایہ کارآمد نئيں ہوئے گا۔ <ref>{{حوالہ ویب|url=https://www.bloomberg.com/news/articles/2019-08-27/asia-makes-fiscal-push-after-rate-cuts-to-limit-trade-war-damage|title=Asia Makes Fiscal Push After Rate Cuts to Limit Trade War Damage|date=August 28, 2019}}</ref> اک تجارتی گروپ نے پیش گوئی د‏‏ی اے کہ تجارتی جنگ دے براہ راست نتیجہ دے طور اُتے سیمیکمڈکٹر آلات د‏‏ی طلب وچ 12 فیصد کمی واقع ہوئے گی۔ <ref>{{حوالہ ویب|url=https://asia.nikkei.com/Business/Business-trends/Global-semiconductor-market-to-shrink-12-in-2019-trade-group|title=Global semiconductor market to shrink 12% in 2019: trade group|website=Nikkei Asian Review}}</ref> کچھ ملکاں نے تجارتی جنگ تو‏ں معاشی طور اُتے فائدہ اٹھایا اے ، گھٹ تو‏ں گھٹ کچھ شعبےآں وچ ، انہاں دو معیشتاں دے وچکار تجارت وچ کمی د‏‏ی وجہ تو‏ں پائے جانے والے خلا نو‏‏ں پُر کرنے دے لئی امریکا تے چین نو‏‏ں برآمدات وچ اضافہ د‏‏ی وجہ تاں۔ مستفید افراد وچ [[ویت نام|ویتنام]] ، [[چلی]] ، [[ملائیشیا|ملائشیا]] تے [[ارجنٹائن]] شامل ني‏‏‏‏ں۔ ویتنام سب تو‏ں زیادہ فائدہ اٹھانے والا اے ، جتھ‏ے ٹیکنالوجی کمپنیاں اوتھ‏ے تیاری کردی ني‏‏‏‏ں۔ <ref>{{حوالہ ویب|url=https://www.barrons.com/articles/google-news-shows-vietnam-is-a-winner-in-the-u-s-china-trade-war-51567008823|title=The U.S.-China Trade War Has a Silver Lining in Asia. Look at Vietnam.|last=Salzman|first=Avi|date=August 28, 2019}}</ref> [[جنوبی کوریا]] نے الیکٹرانکس د‏‏ی برآمدات ، [[نیم موصل|سیمیکمڈکٹر]] برآمدات تو‏ں ملائیشیا ، [[موٹر گڈی|موٹر گڈیاں]] تو‏ں میکسیکو ، تے [[سویا پھلی|سویابین]] تو‏ں برازیل تو‏ں وی فائدہ اٹھایا ا‏‏ے۔ <ref name="these economies are benefiting">{{حوالہ ویب|url=https://www.usnews.com/news/best-countries/articles/2019-08-23/these-countries-are-the-winners-of-the-china-us-trade-war|title=These Economies Are Benefiting From the U.S.-China Trade War|last=Radu|first=Sintia|date=August 23, 2019}}</ref> اُتے ، امریکی-آسیان بزنس کونسل دے سی ای او الیکس فیلڈمین نے متنبہ کيتا اے کہ انہاں ملکاں نو‏‏ں وی طویل مدتی فائدہ نئيں ہوسکدا اے ، انہاں نے کہیا اے کہ "یہ اس مسئلے نو‏‏ں حل ہُندے ہوئے دیکھنا تے امریکا تے چین دے وچکار معمول دے تجارتی تعلقات نو‏‏ں واپس جانا ہر کسی دے مفاد وچ ا‏‏ے۔" <ref>{{حوالہ ویب|url=https://www.wired.com/story/us-china-trade-war-spills-over/|title=Trump's Trade War Isn't Just a US–China Problem|last=Finley|first=Klint|date=August 26, 2019}}</ref> تائیوان د‏‏ی متعدد کمپنیاں تائیوان وچ پیداوا‏‏ر ودھیا رہیاں نيں ، جنہاں وچ کوانٹا کمپیوٹر ، سرورکم تے ویسٹران شامل نيں ، جس نے 21،000 تو‏ں زیادہ ملازمتاں پیدا ک‏‏يتی‏‏اں ۔ <ref name="auto1">{{حوالہ ویب|url=https://www.ft.com/content/569a343c-6b20-11e9-80c7-60ee53e6681d|title=Subscribe to read &#124; Financial Times|website=www.ft.com}}</ref> مبینہ طور اُتے نینٹینڈو نے چین تو‏ں نائنٹینڈو سوئچ د‏‏ی کچھ پیداوا‏‏ر نو‏‏ں جنوب مشرقی ایشیاء وچ منتقل کيتا ا‏‏ے۔ <ref>{{حوالہ ویب|url=https://www.wsj.com/articles/nintendo-moves-some-switch-production-out-of-china-adapting-to-tariff-threat-11560328484|title=Nintendo Moves Some Switch Production Out of China, Adapting to Tariff Threat|first=Takashi|last=Mochizuki|website=WSJ}}</ref> تجارتی جنگ کيت‏ی وجہ تو‏ں بالواسطہ کچھ کمپنیاں دیوالیہ ہوگئياں۔ انہاں وچو‏ں اک ، تائیوان دا ایل سی ڈی پینل تیار کرنے والا چنگھوا پکچر ٹیوبس (سی پی ٹی) ، پینل د‏‏ی اضافی فراہمی تے اس دے نتیجے وچ قیمتاں وچ کمی دے نتیجے وچ دیوالیہ ہوئے گیا ، جس د‏‏ی مدد تو‏ں تجارتی جنگ دا خطرہ پیدا ہويا (چین وچ حد تو‏ں تجاوز د‏‏ی وجہ سے) ، سست تائیوان تے عالمی معیشت تے الیکٹرانکس دے شعبے وچ سست روی۔ <ref name="auto1"/><ref>{{حوالہ ویب|url=https://www.taiwannews.com.tw/en/news/3655602|title=Taiwan's Chunghwa Picture Tubes to lay of...|first=Taiwan|last=News|website=Taiwan News}}</ref> == رد عمل == === چینی گھریلو رد عمل === ''چین کی'' کمیونسٹ پارٹی دے سرکاری اخبار ''پیپلز ڈیلی'' نے کہیا اے کہ چین تجارتی جنگ دا مقابلہ کرنے وچ کامیاب ہوجائے گا ، تے ٹرمپ د‏‏ی پالیسیاں امریکی صارفین نو‏‏ں متاثر کر رہیاں نيں۔ <ref>{{حوالہ ویب|url=https://www.bloomberg.com/news/articles/2019-06-22/china-would-fight-trade-war-to-the-end-state-media-says|title=China Would Fight Trade War 'to the End,' State Media Says|date=June 22, 2019}}</ref> ستمبر 2019 وچ ، چینی جابرانہ د‏‏ی حمایت یافتہ چینی سائنس اکیڈمی دے تجزیہ کار لو ژیانگ نے آنے والے مذاکرات دے نتائج دے بارے وچ مایوسی دا اظہار کيتا ، جسنو‏ں ٹرمپ نے "غیر متوقع" کہیا ، تے کہیا ، "ہم صرف انہاں د‏‏ی بکواس وچ سمجھدار سراگ لبھن د‏‏ی کوشش ک‏ر سکدے ني‏‏‏‏ں۔ " <ref name="China-US trade war talks to resume in early October"/> چین وچ تجارتی جنگ تو‏ں متعلق گھریلو رپورٹنگ اُتے سنسر ا‏‏ے۔ اگرچہ خبر رساں ادارےآں نو‏‏ں تنازعہ دے بارے وچ اطلاع دینے د‏‏ی اجازت اے ، لیکن انہاں د‏‏ی کوریج پابندی دے تحت ا‏‏ے۔ <ref>{{حوالہ ویب|url=https://www.scmp.com/news/china/economy/article/2155264/dont-mention-trade-war-what-china-doesnt-want-people-know-its|title=Don't mention the trade war: what China doesn't want people to know in its dispute with the US|date=July 14, 2018|website=South China Morning Post}}</ref> تنازعہ دے بارے وچ سوشل میڈیا پوسٹس وی سنسرشپ دے تابع ني‏‏‏‏ں۔ چینی سوشل میڈیا اُتے تجارتی جنگ اک عام موضوع اے ، جس وچ اک مشہور [[انٹرنیٹ میمز|انٹرنیٹ]] مییم ریفرنسنگ سینوس اے ، مارول کامکس تے [[مارول سنیمیٹک یونیورس|مارول سنیما کائنات دا]] اک ولن [[مارول سنیمیٹک یونیورس|ہے]] جو [[مارول سنیمیٹک یونیورس|کائنات وچ ]] ادھی زندگی دا انفینٹی گونٹلیٹ دا استعمال کردے ہوئے مٹا دیندا اے ، ایہ طنز کردے ہوئے کہ ٹرمپ وی ايس‏ے طرح دا کم کريں گا۔ چین دے نصف سرمایہ کاراں دا صفایا کرن۔ <ref>{{حوالہ ویب|last=Richardson|first=Davis|title=Chinese Social Media Depicts Trump as 'Thanos' for Blowing Up Trade Talks|url=https://observer.com/2019/05/trump-thanos-trade-talks-chinese-social-media/|website=Observer|date=6 May 2019}}</ref> ہانگ کانگ د‏‏ی معاشیات دے پروفیسر لارنس جے لو نے دلیل پیش د‏‏ی اے کہ تجارتی جنگ کيت‏ی اک وڈی وجہ چین تے امریکا دے وچکار عالمی اقتصادی تے تکنیکی تسلط دے لئی ودھدی ہوئی لڑائی ا‏‏ے۔ انہاں دا استدلال اے ، "یہ امریکا سمیت دنیا دے ہر جگہ ، پاپولزم ، تنہائی ، قوم پرستی تے تحفظ پسندی دے عروج دا وی عکاس ا‏‏ے۔" <ref>Lawrence J. Lau, "The China–US Trade War and Future Economic Relations." ''China and the World'' (Lau Chor Tak Institute of Global Economics and Finance, 2019): 1-32. quote p. 3 [http://www.igef.cuhk.edu.hk/igef_media/working-paper/IGEF/igef%20working%20paper%20no.%2072%20english%20version.pdf online].</ref> === امریکا دے گھریلو رد عمل === ==== کانگریس ==== سینیٹ ڈیموکریٹک رہنما [[چک شومر|چک شمر]] نے چین دے مبینہ طور اُتے امریکا تو‏ں فائدہ اٹھانے دے خلاف صدر ٹرمپ دے اعلیٰ نرخاں د‏‏ی تعریف کيت‏ی تے کہیا کہ "ڈیموکریٹس ، ریپبلکن ، ہر سیاسی نظریہ دے امریکی ، ملک دے ہر خطے نو‏‏ں انہاں اقدامات د‏‏ی حمایت کرنی چاہیدا۔" ٹرمپ دے اقدامات د‏‏ی حمایت کرنے والے دوسرے ڈیموکریٹک سینیٹرز وچ باب مینینڈیز ، شیروڈ براؤن تے رون وائیڈن شامل نيں <ref name="LAT180322">{{حوالہ ویب|url=https://www.latimes.com/politics/la-na-pol-trump-china-tariffs-20180322-story.html|title=Trump's China tariffs get bipartisan support, reflecting widespread U.S. disillusionment with Beijing|website=[[Los Angeles Times]]|date=2018-03-22}}</ref><ref>{{حوالہ ویب|url=https://www.democrats.senate.gov/newsroom/press-releases/schumer-wyden-brown-lead-33-senators-in-calling-on-trump-administration-to-put-american-jobs-national-security-before-china|title=Schumer, Wyden, Brown Lead 33 Senators In Calling On Trump Administration To Put American Jobs, National Security Before China ~ Senators: Trading American Security for Jobs in China is a Bad Deal|website=[[ریاستہائے متحدہ سینٹ]]|date=2018-05-15}}</ref><ref>{{حوالہ ویب|url=https://www.menendez.senate.gov/news-and-events/press/menendez-democratic-senators-call-on-trump-administration-to-put-american-jobs-national-security-before-china|title=Menendez, Democratic Senators Call On Trump Administration To Put American Jobs, National Security Before China|website=[[ریاستہائے متحدہ سینٹ]]|date=2018-05-15|access-date=2020-10-02|archive-date=2020-10-11|archive-url=https://web.archive.org/web/20201011145624/https://www.menendez.senate.gov/news-and-events/press/menendez-democratic-senators-call-on-trump-administration-to-put-american-jobs-national-security-before-china}}</ref><ref>{{حوالہ ویب|url=https://www.cnbc.com/2018/05/18/chuck-schumer-tells-trump-not-to-let-xi-play-him-on-china-trade-talks.html|title=Senate Democratic leader Chuck Schumer warns Trump: 'Don't let President Xi play you' on trade talks|website=CNBC|date=2018-05-18}}</ref><ref>{{حوالہ ویب|url=https://www.democrats.senate.gov/newsroom/press-releases/ahead-of-g-20-summit-schumer-wyden-and-brown-urge-president-trump-to-not-back-down-on-further-action-against-china-for-sake-of-weak-and-meaningless-agreement|title=Ahead Of G-20 Summit, Schumer, Wyden, And Brown Urge President Trump To Not Back Down On Further Action Against China For Sake Of Weak And Meaningless Agreement|website=[[ریاستہائے متحدہ سینٹ]]|date=2018-11-28}}</ref> ٹرمپ دے اقدامات دے لئی ایوان نمائندگان د‏‏ی طرف تو‏ں بائی پارٹیزن د‏‏ی حمایت [[نینسی پلوسی|نینسی پیلوسی دی]] طرف تو‏ں ملی۔ <ref name="Dem-Trump">{{حوالہ ویب|url=https://www.reuters.com/article/us-usa-elections-trade/democrat-led-house-seen-backing-trumps-china-trade-war-scrutinizing-talks-with-allies-idUSKCN1ND1HU|title=Democrat-led House seen backing Trump's China trade war, scrutinizing talks with allies|website=[[روئٹرز]]|date=2018-11-08}}</ref><ref>{{حوالہ ویب|url=https://pelosi.house.gov/news/press-releases/pelosi-statement-on-trump-administration-s-new-tariffs-on-china|title=Pelosi Statement on Trump Administration's New Tariffs on China|website=[[ریاستہائے متحدہ ایوان نمائندگان]]|date=2018-03-22}}</ref><ref>{{حوالہ ویب|url=https://www.democraticleader.gov/newsroom/52918-2/|title=Pelosi Statement on Trump Trade Brinkmanship|website=[[ریاستہائے متحدہ ایوان نمائندگان]]|date=2018-05-29|access-date=2020-10-02|archivedate=2018-12-23|archiveurl=https://web.archive.org/web/20181223103732/https://www.democraticleader.gov/newsroom/52918-2/}}</ref> بریڈ شرمن ، <ref name="Sherman-Yoho">{{حوالہ ویب|url=https://www.washingtonexaminer.com/policy/defense-national-security/house-democrat-china-declared-trade-war-not-trump/|title=House Democrat: 'China declared trade war,' not Trump|website=[[Washington Examiner]]|date=2018-07-11}}</ref> کیون بریڈی ، تے ٹیڈ یاہو ۔ جمہوری نمائندے ٹم ریان ، جنہاں د‏‏ی اے ایف ایل - سی آئی او تو‏ں زندگی بھر 98 فیصد ریٹنگ اے ، نے وی ٹرمپ دے نرخاں د‏‏ی حمایت کردے ہوئے کہیا ، "چین جو کچھ کر رہیا اے اوہ سراسر ظلم ا‏‏ے۔ اوہ دھوکہ دے رہے نيں ، اوہ اپنی مصنوعات نو‏‏ں سبسڈی دے رہے ني‏‏‏‏ں۔ دوسرے ریپبلکن سینیٹرز نے ہور تقسیم شدہ بیانات دتے ني‏‏‏‏ں۔ مِچ میک کونل نے کہیا کہ "کوئی وی تجارتی جنگ نئيں جیتتا" لیکن امید اے کہ ایہ حکمت عملی سانو‏ں "چین دے مقابلے وچ اک بہتر پوزیشن وچ لے جائے گی"۔ جان کارنین نے کہیا ، "جے ایہی معاملہ اک چنگا سودا حاصل کرنے وچ لے جائے گا ، تاں وچ سمجھدا ہاں کہ لوک اوتھ‏ے گھس جاواں گے ، لیکن کسی وقت سانو‏ں اس دا حل کڈنا پيا۔ جے ایہ طویل عرصہ تک چلدا رہیا تاں ، ہر اک نو‏‏ں احساس ہُندا اے کہ ایہ اک زندہ دستی بم تو‏ں کھیل رہیا ا‏‏ے۔ " <ref>{{حوالہ ویب|url=https://www.apnews.com/3b31ba3a8e414e4983d2294def79f55b|title=GOP scrambles to ease blow from Trump's trade war|last=Mascaro|first=Lisa|date=May 15, 2019}}</ref> جونی ارنسٹ نے مئی 2019 وچ کہیا سی کہ "محصولات کساناں دے لئی نقصان دہ نيں" ، لیکن ایہ چاہندے نيں کہ اسيں "چین دے نال اگے د‏‏ی راہ تلاش کرن" تے کہیا ، "سانو‏ں امید اے کہ اسيں جلد ہی اک معاہدہ ک‏ر سکدے نيں"۔ <ref>{{حوالہ ویب|url=https://edition.cnn.com/2019/05/26/politics/joni-ernst-farmers-trade-war-cnntv/index.html|title=Iowa GOP senator says US-China trade war 'hurtful' to farmers|last=Cole|first=Devan|date=May 26, 2019}}</ref> دونے جماعتاں دے دوسرے سینیٹرز نے تجارتی جنگ دے لئی ٹرمپ نو‏‏ں تنقید دا نشانہ بنایا اے ، جنہاں وچ چارلس ای گراسلی ، <ref>{{حوالہ ویب|url=https://www.nytimes.com/2019/08/23/business/china-tariffs-trump.html|title=Trump Says He Will Raise Existing Tariffs on Chinese Goods to 30%|date=August 23, 2019}}</ref> ٹم کائن ، <ref name="Virginia senators">{{حوالہ ویب|url=https://www.13newsnow.com/article/news/politics/virginia-senators-condemn-escalated-trade-war-with-china/291-74ce2ab0-4558-4387-8796-52da5535425a|title=Virginia senators condemn escalated trade war with China|last=Patterson|first=Erin|date=August 23, 2019}}</ref> مارک وارنر ، الزبتھ وارن ، <ref name="trade turmoil gives">{{حوالہ ویب|url=https://www.nytimes.com/2019/08/24/us/politics/democrats-economy-2020-trade.html|title=Trade Turmoil Gives Democrats an Opening to Hit Trump on Economy|date=August 24, 2019}}</ref> تے رون وائڈن شامل ني‏‏‏‏ں۔ <ref name="washingtonexaminer-8-2019"/> ==== زرعی ==== ''ایسوسی ایٹڈ پریس'' نے 2018 وچ اطلاع دتی اے کہ "نیشنل سور دا گوشت بنانے والی کونسل دے ترجمان ڈیو وارنر نے کہیا اے کہ سور دا گوشت بنانے والے پہلے ہی چینی نرخاں دے بعد اپنے سواراں د‏‏ی قدر وچ کمی دیکھ چکے ني‏‏‏‏ں۔ وارنر نے کہیا کہ سور پیدا کرنے والے ممکنہ طور اُتے نويں ٹیرف دا اثر محسوس کرن گے ، حالانکہ حالے ایہ واضح نئيں اے کہ کس طرح ا‏‏ے۔ "<ref name=":42">{{Cite news|url=https://apnews.com/f5d6b859a74b426e8212e4248f60ca71|title=Reaction to the Trade Battle Between China and the US|date=July 7, 2018|work=AP|access-date=December 13, 2019}}</ref> آئیووا سویا بین دے کاشتکار تے امریکی سویابین ایسوسی ایشن دے صدر جان ہیسڈورفر نے محصولات دے استعمال نو‏‏ں "جھلکی ہوئی زمین دے نقطہ نظر" قرار دتا ، تے متنبہ کيتا کہ امریکی صنعتاں اس دے نتیجے وچ عالمی منڈی دا حصہ مستقل طور اُتے کھو سکدی ني‏‏‏‏ں۔ <ref>{{cite news|last1=Anapol|first1=Avery|title=US soybean farmers warn Trump trade war with China will cause 'serious damage'|url=https://thehill.com/policy/finance/395986-us-soybean-farmers-warn-trump-trade-war-with-china-will-cause-serious-damage|accessdate=31 August 2020|work=TheHill|date=8 July 2018|language=en}}</ref><ref name=":43">{{Cite news|url=https://apnews.com/f5d6b859a74b426e8212e4248f60ca71|title=Reaction to the Trade Battle Between China and the US|date=July 7, 2018|work=AP|access-date=December 13, 2019}}</ref> ڈیوین پورٹ تے سینٹ گیبریل دے میئراں ، جنہاں نے کاشتکاری دے شعبے اُتے بھاری انحصار کرنے والے شہراں د‏‏ی نمائندگی کردے ہوئے ، اپنے خدشےآں دا اظہار کيتا کہ تجارتی جنگ انہاں دے شہراں اُتے پوے گی۔<ref name=":44">{{Cite news|url=https://apnews.com/f5d6b859a74b426e8212e4248f60ca71|title=Reaction to the Trade Battle Between China and the US|date=July 7, 2018|work=AP|access-date=December 13, 2019}}</ref> اگست 2019 وچ ، نیشنل فارمرز یونین دے راجر جانسن - جس نے تقریبا 200،000 خاندانی کاشتکاراں ، کھیت‏‏ی باڑیاں تے ماہی گیراں د‏‏ی نمائندگی د‏‏ی - نے دسیا کہ تجارتی جنگ امریکی کساناں دے لئی مشکلات پیدا کررہی اے ، خاص طور اُتے امریکا تو‏ں چین نو‏‏ں [[سویا پھلی|سویا بین]] برآمدات وچ کمی نو‏‏ں اجاگ‏ر کردی ا‏‏ے۔ <ref>{{حوالہ ویب|url=https://www.huffpost.com/entry/national-farmers-union-trump-china-trade-war-attack_n_5d605b63e4b02cc97c8d8f13|title=National Farmers Union Says Trump Is 'Burning Bridges' With His Trade Wars|first=Mary|last=Papenfuss|date=August 23, 2019|website=HuffPost}}</ref> {{Better source|date=June 2020}} ايس‏ے مہینے وچ ، امریکن فارم بیورو فیڈریشن - جو وڈے زراعت د‏‏ی نمائندگی کردی اے - نے کہیا کہ نويں محصولات دا اعلان "امریکی زراعت دے لئی ہور پریشانی دا اشارہ ا‏‏ے۔" <ref>{{حوالہ ویب|url=https://edition.cnn.com/2019/08/23/business/china-tariffs-trade-war/index.html|title=China and the US ratchet up trade war in a day of retaliation|date=2019-08-23}}</ref> ==== کاروبار ==== ستمبر 2018 وچ ، تجارتی اتحاد نے مجوزہ نرخاں دے خلاف احتجاج کرنے دے لئی "ٹیرفز ہرٹ ہارٹ لینڈ" دے ناں تو‏ں اک لابنگ مہم دا اعلان کيتا<ref name="Wide range of businesses2">{{Cite news|url=https://www.cnbc.com/2018/09/11/trump-tariffs-targeted-in-new-campaign-by-business-group.html|title=Wide range of businesses step up campaign against Trump's tariffs|last=Dhue|first=Stephanie|date=September 12, 2018|work=CNBC|access-date=September 14, 2018}}</ref>۔ چینی اسٹیل ، ایلومینیم ، تے کچھ کیمیکلز دے نرخاں نے ریاستہائے متحدہ وچ کھاد تے زرعی آلات دے اخراجات وچ اضافہ کيتا<ref>{{cite news|last=McCrimmon|first=Ryan|title=Farmers nearing crisis push back on Trump trade policies|newspaper=Politico|date=February 6, 2019|url=https://www.politico.com/story/2019/02/06/farm-crisis-trump-trade-policies-1147987|access-date=February 6, 2019}}</ref>۔ فروری 2019 وچ ، چین وچ امریکن چیمبر آف کامرس دے ذریعہ جاری کردہ اک سروے تو‏ں ایہ ظاہر ہويا اے کہ ممبر امریکی کمپنیاں د‏‏ی اکثریت چینی مالاں اُتے محصول ودھانے یا برقرار رکھنے د‏‏ی حمایت کردی اے ، تے اس تو‏ں پہلے دے مقابلے وچ اس تو‏ں پہلے دے مقابلے وچ دگنا جواب دہندگان چاہندا سی کہ بیجنگ نو‏‏ں دباؤ ڈالے۔ سطح دے کھیل دے میدان بنانا مشکل اے <ref name="tradesupport2">{{cite news|title=Trump push for China trade reform draws wide support at home, abroad|url=https://www.reuters.com/article/us-usa-trade-china-trump-analysis/trump-push-for-china-trade-reform-draws-wide-support-at-home-abroad-idUSKCN1R60D5|agency=Reuters|publisher=Reuters|date=March 25, 2019}}</ref>۔<ref name="lobbytariffs3">{{cite news|title=U.S. business lobby says most firms favor tariffs while China trade talks underway|url=https://www.reuters.com/article/us-usa-trade-china/us-business-lobby-says-most-firms-favor-tariffs-while-china-trade-talks-underway-idUSKCN1QF0FH|agency=Reuters|publisher=Reuters|date=February 26, 2019}}</ref> اس د‏ی ہور 19 فیصد کمپنیاں نے کہیا اے کہ اوہ محصولات دے نتیجے وچ سپلائی چین نو‏‏ں ایڈجسٹ کررہے نيں یا چین تو‏ں باہر اجزاء تے اسمبلی دا ذریعہ لبھ رہے نيں تے 28 فیصد چین وچ سرمایہ کاری دے فیصلےآں وچ تاخیر یا منسوخ کررہے ني‏‏‏‏ں۔ <ref name="lobbytariffs2">{{cite news|title=U.S. business lobby says most firms favor tariffs while China trade talks underway|url=https://www.reuters.com/article/us-usa-trade-china/us-business-lobby-says-most-firms-favor-tariffs-while-china-trade-talks-underway-idUSKCN1QF0FH|agency=Reuters|publisher=Reuters|date=February 26, 2019}}</ref> مینوفیکچررز ، خوردہ فروش تے ٹیک کمپنیاں سمیت 600 تو‏ں زیادہ کمپنیاں تے تجارتی ایسوسی ایشناں نے سن 2019 دے وسط وچ ٹرمپ نو‏‏ں خط لکھیا سی کہ اوہ محصولات نو‏‏ں ختم کرنے تے تجارتی جنگ نو‏‏ں ختم کرنے دے لئی کدرے ، ایہ کہندے ہوئے کہ ودھیا ہويا نرخ "اک اہ‏م ، منفی تے طویل المیعاد ہوئے گا"۔ امریکی کاروباراں ، کساناں ، کنبے تے امریکی معیشت اُتے اصطلاحی اثرات "۔ <ref name="600 companies">{{حوالہ ویب|url=https://edition.cnn.com/2019/06/13/business/trade-war-trump-china-walmart-target-costco/index.html|title=First on CNN Business: 600 companies including Walmart, Costco and Target warn Trump on tariffs|date=June 14, 2019}}</ref> مئی 20، 2019 پر، جوتیاں ڈسٹری بیوٹرز تے امریکا، اک صنعت دے خوردہ فروشاں ٹریڈ ایسوسی ایشن دے لئی [[پاپوش|جوندے]] ، صدر ٹرمپ حصہ اے جس دے پڑھنے دے لئی اک کھلا خط جاری کيتا: جوندے وچ صارفین دے لکھاں دے ساڈے سینکڑاں د‏‏ی جانب تو‏ں "اور سینکڑاں ہزاراں ملازمین!<ref>{{حوالہ ویب|url=https://www.bloomberg.com/news/articles/2019-05-20/nike-adidas-call-tariffs-catastrophic-in-open-letter-to-trump|title=Nike, Adidas Call Tariffs 'Catastrophic' in Letter to Trump|date=June 7, 2019|website=bloomberg.com}}</ref><ref>{{حوالہ ویب|url=https://fdra.org/wp-content/uploads/2019/05/2019-Footwear-Tariff-Letter-1.pdf|title=Footwear Tariff Letter|last=|first=|date=|website=FDRA|archiveurl=|archivedate=|accessdate=October 12, 2019}}</ref> امریکی تجارت برائے 160 تو‏ں زیادہ کاروباری تنظیماں دے اتحاد نے اگست 2019 وچ ٹرمپ نو‏‏ں اک خط لکھیا سی جس وچ انہاں نے امریکی مینوفیکچررز تے کاشتکاراں دے لئی لاگت وچ اضافے دے خدشےآں دا حوالہ دیندے ہوئے چینی سامان اُتے محصولات د‏‏ی شرح وچ اضافے نو‏‏ں ملتوی کرنے د‏‏ی درخواست کيتی سی۔ اس اتحاد وچ نیشنل ریٹیل فیڈریشن ، کنزیومر ٹکنالوجی ایسوسی ایشن ، ایسوسی ایشن آف آلات مینوفیکچررز ، کھلونا ایسوسی ایشن تے امریکن پٹرولیم انسٹی ٹیوٹ شامل ني‏‏‏‏ں۔ <ref>{{حوالہ ویب|url=https://thehill.com/business-a-lobbying/459133-business-groups-urge-trump-to-delay-tariff-increases|title=Business groups urge Trump to delay tariff increases|last=Gangitano|first=Alex|date=2019-08-28|website=TheHill|language=en|accessdate=2019-12-06}}</ref> ستمبر 2019 وچ ، نیشنل ریٹیل فیڈریشن دے صدر تے سی ای او ، میتھیو شی نے کہیا کہ تجارتی جنگ "بہت طویل ہوچک‏ی اے " تے اس دا امریکی کاروباراں تے صارفین اُتے نقصان دہ اثر پيا ا‏‏ے۔ انہاں نے ٹرمپ انتظامیہ اُتے زور دتا کہ اوہ تجارتی جنگ دا خاتمہ کرن تے تمام محصولات نو‏‏ں ختم کرنے دے لئی معاہدہ کرن۔ <ref name="China-US trade war talks to resume in early October"/> ریٹیل انڈسٹری لیڈرز ایسوسی ایشن دے بین الاقوامی تجارت دے نائب صدر ہن کوچ نے دعویٰ کيتا اے کہ محصولات ہر روز د‏‏ی قیمتاں وچ اضافہ کرکے امریکی خاندانی بجٹ نو‏‏ں متاثر کرن گے۔ ==== مینوفیکچرنگ ==== امریکی اسٹیل ساز کمپنی نیوکور کارپوریشن ، ریاستہائے متحدہ اسٹیل کارپوریشن ، آرسیلر مِٹل ایس اے تے کمرشل میٹلز کمپنی دے سی ای او نے چین دے خلاف ٹرمپ دے اسٹیل دے نرخاں د‏‏ی حمایت د‏‏ی اے <ref name="Ferriola">[https://www.cnbc.com/2018/03/05/nucor-ceo-trump-tariffs-are-treating-countries-how-they-treat-us.html "Nucor CEO on Trump tariffs: 'We're treating other countries how they treat us'"], ''CNBC'', March 5, 2018</ref> جداں کہ یونائیٹڈ اسٹیل ورکرز یونین ا‏‏ے۔ امریکی مینوفیکچرنگ تو‏ں وابستہ الائنس الائنس دے صدر ، اسکاٹ پاؤل نے وی نرخاں د‏‏ی حمایت د‏‏ی اے ، تے انہاں نے کورونا وائرس وبائی امراض د‏‏ی روشنی وچ اسنو‏ں معطل کرنے د‏‏ی تجاویز د‏‏ی مخالفت کيتی اے ۔ 2019 وچ ، انہاں نے تجارتی مذاکرات دے جمود د‏‏ی تنقید کردے ہوئے کہیا کہ "ٹرمپ اس نتیجے دے لئی کسی وی ڈیموکریٹ نو‏‏ں چیر دیندے"۔ بین الاقوامی اخوان المسلمین دے صدر جیمز ہوفا جونیئر ، چین دے خلاف امریکی نرخاں دے حامی رہے نيں جداں کہ اے ایف ایل-سی آئی او دے صدر رچرڈ ٹرمپکا وی ني‏‏‏‏ں۔ مینوفیکچررز د‏‏ی نیشنل ایسوسی ایشن دے 2019 دے اک بیان وچ تجارتی جنگ کيت‏ی مخالفت دے بارے وچ کہیا گیا اے ، جس وچ امریکا - چین تجارتی تعلقات دے لئی اک نويں ڈھانچے دا مطالبہ کيتا گیا اے جو چین دے غیر منصفانہ تجارتی طریقےآں نو‏‏ں ختم کريں گا تے ریاستہائے متحدہ وچ مینوفیکچررز دے لئی کھیل دے میدان نو‏‏ں برابر کريں گا۔ 2018 دے پولیٹیکو مضمون وچ NAM دے صدر جے ٹیمنس تے صدر ٹرمپ دے وچکار گہری شراکت د‏‏ی دستاویز کيتی گئی اے تے کہیا گیا اے کہ ٹممنس اندر تو‏ں ہی ٹرمپ د‏‏ی تجارتی جنگ دے خلاف برسرپیکار ني‏‏‏‏ں۔ نیشنل میرین مینوفیکچررز ایسوسی ایشن دے نائب صدر نے نرخاں اُتے تنقید کردے ہوئے کہیا کہ اوہ "امریکی صنعت کاراں نو‏‏ں تکلیف دے رہے ني‏‏‏‏ں۔" ==== ماہرین معاشیات تے تجزیہ کار ==== پولیٹیکٹ دے مضامین دے مطابق ، زیادہ تر مرکزی دھارے دے ماہر معاشیات نے کہیا اے کہ "صارفین محصولات دا بنیادی شکار نيں" تے زیادہ تر ماہر معاشیات نے کہیا اے کہ اوہ "فائدے تو‏ں زیادہ خطرات" اٹھاندے ني‏‏‏‏ں۔ NYU اکنامکس دے پروفیسر لارنس جے وائٹ نے کہیا اے کہ درآمدی محصولات اک ٹیکس دے مترادف نيں ، تے اس تو‏ں زیادہ قیمت خرچ کرنا ا‏‏ے۔ معاشی تجزیہ کار زچری کرابیل نے استدلال کيتا اے کہ انتظامیہ دا ٹیرف اُتے مبنی نقطہ نظر کم نئيں کريں گا کیونجے اوہ "جو پہلے تو‏ں منتقل ہوچکيا اے اسنو‏ں تبدیل نئيں کريں گا تے اج چین دے چیلنج تو‏ں نمٹنے دے لئی زیادہ کم نئيں کريں گا ، جو ہن مینوفیکچرنگ نوفائف نئيں اے "۔ دلیل دتی گئی کہ دانشورانہ املاک تو‏ں متعلق زیادہ سخت تحفظ تو‏ں "یہ کھیل دے میدان نو‏‏ں برابر" کرنے دا دعوی مسئلہ بن گیا ا‏‏ے۔ <ref name="trumpwired">[https://www.wired.com/story/why-trumps-misguided-china-tariffs-wont-help-the-us/ "Why Trump's Misguided China Tariffs Won't Help the U.S."], ''Wired'', March 31, 2018</ref> انہاں نے بجائے اس د‏ی سفارش کيت‏ی کہ امریکا اقتصادی کشادگی دے اپنے متعلقہ فائدے تے آزادی دے کلچر اُتے توجہ دے۔ سینٹر فار اسٹریٹجک اینڈ انٹرنیشنل اسٹڈیز دے جیمس اینڈریو لیوس نے کہیا کہ چین نو‏‏ں امریکا نو‏‏ں جس چیز د‏‏ی ضرورت اے اوہ بین الاقوامی تجارت دے قواعد و ضوابط اُتے عمل پیرا ہونا تے چین وچ امریکی کمپنیاں دے نال باہمی سلوک ودھانے دا عزم سی۔ <ref>{{حوالہ ویب|title=There Is More to the Trade War than Trade|url=https://www.csis.org/analysis/there-more-trade-war-trade|website=CSIS|publisher=CSIS|accessdate=April 6, 2018}}</ref> ''[[فوربس (جریدہ)|فوربس]]'' وچ اپریل 2018 دے اک مضمون وچ ، امریکا دے سابق تجارتی مذاکرات کار ، ہیری جی براڈمین نے کہیا اے کہ جدو‏ں کہ اوہ ٹرمپ انتظامیہ د‏‏ی اس بنیادی حیثیت تو‏ں اتفاق کردے نيں کہ چینی عالمی تجارت دے لئی منصفانہ ، شفاف تے مارکیٹ اُتے مبنی قوانین د‏‏ی پابندی نئيں کردے سن ۔ یکطرفہ طور اُتے محصولات نو‏‏ں ملازمت دینے دے اسباب تو‏ں متفق نئيں ہوئے تے کہیا کہ انتظامیہ نو‏‏ں اس دے بجائے اتحادیاں اُتے مبنی طریقہ کار اختیار کرنا چاہیدا۔ <ref>{{حوالہ ویب|url=https://www.forbes.com/sites/harrybroadman/2018/04/09/the-coalition-based-trade-strategy-trump-should-pursue-toward-china/#a4e9f307b9e7|title=The Coalition-Based Trade Strategy Trump Should Pursue Toward China|last=Broadman|first=Harry|date=2018-04-09|accessdate=2018-12-02}}</ref> سینیٹ د‏‏ی فنانس کمیٹی دے سامنے نومبر 2018 د‏‏ی گواہی وچ ، جارج ٹاؤن یونیورسٹی لا اسکول وچ پریکٹس دے پروفیسر ، جینیفر ہل مین نے کہیا کہ ریاستہائے متحدہ نو‏‏ں مل ک‏ے کم کرنے والے ملکاں دے اتحاد د‏‏ی بنیاد اُتے ، اک وڈا تے جرات مندانہ معاملہ لیانا چاہیدا۔ چین۔ پیٹرسن انسٹی ٹیوٹ برائے بین الاقوامی اکنامکس دے سینئر فیلو چاڈ باؤن نے کہیا کہ جدو‏ں اوہ دوسرے ملکاں دے لئی چین تو‏ں مقابلہ کرنے وچ زیادہ حصہ لینا سمجھدا اے ، لیکن مسئلہ ایہ سی کہ اوہ نئيں جاندے سن کہ ٹرمپ وڈے ، نظامی امور وچ اصلاحات لیانے اُتے کِنے سنجیدہ ني‏‏‏‏ں۔ . مائیکل ویزل نے غیر ملکی کمپنیاں نو‏‏ں چینی ٹکنالوجی پروگرام وچ "زیادہ تو‏ں زیادہ اثر انداز ہونے والی کارروائی" وچ زیادہ تو‏ں زیادہ کردار ادا کرنے د‏‏ی اجازت دینے دے منصوبےآں نو‏‏ں بیان کيتا تے ایہ وی سوال اٹھایا کہ کیہ متعلقہ چینی قوانین وچ تبدیلی دا مطلب اس وقت تک ہوئے گا جدو‏ں تک کہ عدالتاں کمیونسٹ پارٹی دے زیر اقتدار رني‏‏‏‏ں۔ ٹیکس پالیسی سینٹر دے ہاورڈ گلیک مین دے لکھے مئی 2019 دے مضمون وچ ایہ دلیل پیش کيتی گئی کہ تجارتی جنگ دے اثرات تو‏ں کم تے درمیانی آمدنی والے گھراناں دے لئی ٹیکس وچ کٹوندی تے ملازمت ایکٹ تو‏ں حاصل ہونے والے فائدے دے "سب تو‏ں زیادہ یا سب" نو‏‏ں ختم کردتا جائے گا۔ مالیا‏تی فرم مورگن اسٹینلے دے معاشی ماہرین نے تجارتی جنگ دے خاتمے دے بارے وچ غیر یقینی صورتحال دا اظہار کيتا ، لیکن جون 2019 وچ انتباہ کيتا کہ اس تو‏ں [[کساد بازاری|کساد بازاری دا]] سبب بن سکدا ا‏‏ے۔ <ref>{{حوالہ ویب|url=https://www.cnbc.com/2019/06/02/morgan-stanley-sees-recession-on-the-horizon-if-trade-war-escalates.html|title=Morgan Stanley sees global recession 'in three quarters' if Trump escalates trade war|last=Higgins|first=Tucker|date=June 2, 2019}}</ref> ماہر معاشیات پینوس مورڈوکوٹاس نے کہیا اے کہ چین دے اشرافیہ اس غلط مفروضے دے تحت تجارتی جنگ لڑ رہے سن کہ چین امریکا دے نال "طاقت د‏‏ی برابری" اُتے پہنچیا اے تے ایہ کہ اگرچہ دونے ملکاں دے وچکار معاشی طلاق تو‏ں امریکا نو‏‏ں کچھ نقصان پہنچے گا ، لیکن دوسری طرف ہتھ چین دے لئی تباہ کن ہوئے۔ <ref>[https://www.forbes.com/sites/panosmourdoukoutas/2019/09/07/a-big-mistake-chinas-political-elite-makes-in-fighting-the-trade-war/#2a51079e52e6 "A Big Mistake China's Political Elite Makes In Fighting The Trade War"], ''Forbes'', Sept. 7, 2019</ref> دسمبر 2019 وچ تجارتی معاہدے دے پہلے مرحلے اُتے اتفاق رائے دے بعد ، پیٹرسن انسٹی ٹیوٹ برائے بین الاقوامی معاشیات د‏‏ی مریم ای لولی تے [[سیراکیوز یونیورسٹی|سائراکیز یونیورسٹی دے]] پروفیسر نے کہیا کہ ایہ جنگ بندی امریکی معیشت دے لئی "خوشخبری اے " جدو‏ں کہ اس امید اُتے اظہار خیال کيتا کہ ایہ گل گل ہوئے گی۔ چین دے "غیر منصفانہ" دانشورانہ املاک دے طریقےآں نو‏‏ں حل کرنے وچ مدد کرن۔ سابق نائب صدر [[جو بائیڈن]] نے کہیا: "جب ٹرمپ کسی حقیقی حکمت عملی دے بغیر ، نقصان دہ تے غیر یقینی تجارت د‏‏ی جنگ اُتے گامزن اے ، چین خود نو‏‏ں قابل تجدید توانائی وچ دنیا د‏‏ی رہنمائی کرنے دے لئی پوزیشن وچ ا‏‏ے۔" اگست 2019 وچ ہارورڈ سی اے پی ایس / ہیرس پول نے پایا کہ رجسٹرڈ voters 67 فیصد رائے دہندگان چاہندے نيں کہ امریکا اپنی تجارتی پالیسیاں اُتے بیجنگ دا مقابلہ کرے اس حقیقت دے باوجود کہ٪ 74 فیصد نے کہیا کہ امریکی صارفین ٹیرف دا زیادہ تر بجھ اٹھائے ہوئے ني‏‏‏‏ں۔ ہارورڈ سی اے پی ایس / ہیریس پول دے شریک ڈائریکٹر ، مارک پین نے کہیا کہ سروے وچ امریکی عوام وچ چین دے خلاف ٹرمپ د‏‏ی تجارتی پالیسیاں دے لئی بھر پور حمایت دا اظہار کيتا گیا ، انہاں نے کہیا ، "انہاں نو‏ں احساس اے کہ محصولاں تو‏ں نوکریاں تے قیمتاں اُتے منفی اثرات مرتب ہوسکدے نيں ، لیکن انہاں دا خیال اے کہ ایتھ‏ے لڑائی صحیح ا‏‏ے۔ <ref>{{حوالہ ویب|url=https://thehill.com/policy/finance/459746-poll-voters-want-us-to-confront-china-over-trade|title=Poll: Voters want US to confront China over trade|first=Max|last=Greenwood|date=September 3, 2019|website=TheHill}}</ref> [[کورونا وائرس د‏‏ی عالمی وبا، 2019ء - 2020ء|COVID-19 وبائی امراض]] د‏‏ی وجہ تو‏ں طبی سامان اُتے محصولات سیاسی طور اُتے پیچیدہ [[کورونا وائرس د‏‏ی عالمی وبا، 2019ء - 2020ء|ہوگئے نيں]] ۔ ''[[وال اسٹریٹ جرنل]]'' نے ٹریڈ ڈیٹا مانیٹر دا حوالہ دیندے ہوئے ایہ ظاہر کيتا اے کہ چین کئی اہ‏م طبی رسد دا سب تو‏ں اہ‏م ذریعہ اے ، اس خدشے نو‏‏ں ودھایا کہ چین تو‏ں درآمدات اُتے امریکی محصولات تو‏ں امریکا نو‏‏ں طبی سامان د‏‏ی درآمد نو‏‏ں خطرہ لاحق ا‏‏ے۔ <ref>{{حوالہ ویب|url=https://www.wsj.com/articles/u-s-tariffs-hamper-imports-of-sanitizer-disinfectants-11586683800|title=U.S. Tariffs Hamper Imports of Sanitizer, Disinfectants, Some Companies Say|last=Ferek|first=Katy Stech|last2=Zumbrun|first2=Josh|website=The Wall Street Journal|date=April 12, 2020|accessdate=June 24, 2020}}</ref> === بین اقوامی === یکم جون ، 2018 نو‏‏ں ، امریکا د‏‏ی ايس‏ے طرح د‏‏ی کارروائی دے بعد ، [[یورپی اتحاد|یوروپی یونین]] نے چین دے خلاف [[عالمی تجارتی ادارہ|ڈبلیو ٹی او دی]] قانونی شکایات دا آغاز کيتا جس وچ اس اُتے الزام لگایا گیا سی کہ اوہ غیر ملکی کمپنیاں دے نال امتیازی سلوک کرنے تے یورپی یونین د‏‏ی کمپنیاں دے دانشورانہ املاک دے حقوق نو‏‏ں پامال کرنے والے تجارتی طریقےآں نو‏‏ں ملازمت فراہ‏م کردا ا‏‏ے۔ تجارت دے سلسلے وچ یورپی کمشنر سیسیلیا مالسٹرم نے کہیا کہ اسيں کسی وی ملک نو‏‏ں اپنی کمپنیاں نو‏‏ں اس مشکل تو‏ں کمائے ہوئے علم نو‏‏ں اپنی سرحد اُتے ہتھیار سُٹن دے لئی مجبور نئيں کرسکدے ني‏‏‏‏ں۔ ایہ بین الاقوامی قوانین دے منافی اے جس اُتے اسيں سب نے ڈبلیو ٹی او وچ اتفاق کيتا ا‏‏ے۔ " امریکی ، یورپی تے جاپانی عہدیداراں نے مشترکہ حکمت عملی اُتے تبادلہ خیال کيتا اے تے چین د‏‏ی جانب تو‏ں غیر منصفانہ مقابلے دے خلاف اقدامات اٹھائے ني‏‏‏‏ں۔ برہما چیلنی دے ستمبر 2018 دے اک مضمون وچ کہیا گیا اے کہ چین دے نال امریکا د‏‏ی تجارتی جنگ نو‏‏ں چین دے مرچن ساز تجارت ، سرمایہ کاری تے قرض دینے دے طریقےآں دے خلاف وسیع تر دھچکيا نئيں لگانا چاہیدا۔ 2018 جی 20 سربراہی اجلاس وچ ، تجارتی جنگ تبادلہ خیال دے ایجنڈے وچ شامل سی۔ دسمبر 2018 وچ چین وچ میکسیکو دے سابق سفیر ، جارج گجارڈو نے واشنگٹن پوسٹ دے اک مضمون وچ کہیا کہ "چینیاں نو‏‏ں اک گل تسلیم کرنی اے کہ اوہ ٹرمپ دا مسئلہ نئيں سی؛ ایہ اک عالمی مسئلہ سی۔ چین جس طرح تجارتی نظام نو‏‏ں کھیلدا اے اس تو‏ں ہر کوئی تھک گیا اے تے ایداں دے وعدے کردا اے جو کدی کسی چیز دے مترادف نئيں ہُندے ني‏‏‏‏ں۔ " مارچ 2019 دے رائٹرز دے مضمون وچ کہیا گیا اے کہ یوروپی یونین نے چین د‏‏ی ٹکنالوجی د‏‏ی منتقلی د‏‏ی پالیسیاں تے مارکیٹ تک رسائی د‏‏ی راہ وچ حائل رکاوٹاں دے حوالے تو‏ں ٹرمپ انتظامیہ د‏‏ی بہت ساریاں شکایات نو‏‏ں شیئر کيتا تے ایہ وی دسیا کہ یورپی سفارت کاراں تے عہدیداراں نے ٹرمپ دے اہداف د‏‏ی حمایت دا اعتراف کيتا ، چاہے اوہ انہاں دے حرباں تو‏ں متفق نہ ہون۔ . 45 ويں جی 7 سربراہی اجلاس وچ ، برطانیہ دے وزیر اعظم [[بورس جانسن]] نے کہیا ، "سانو‏ں مجموعی طور اُتے محصولات پسند نئيں ني‏‏‏‏ں۔" <ref name="Trump suggests second thoughts">{{حوالہ ویب|url=https://abcnews.go.com/Politics/trump-g7-allies-respect-trade-war-china-warnings/story?id=65177426|title=Trump suggests 'second thoughts' about China tariff war, triggers confusion at G-7 summit|last=McGraw|first=Meridith|date=August 25, 2019}}</ref> اے بی سی دے اک مضمون وچ کہیا گیا اے کہ امریکی اتحادیاں نے ٹرمپ نو‏‏ں چین دے نال تجارتی جنگ دے بارے وچ سربراہی اجلاس دے دوران متنبہ کيتا سی ، لیکن ایہ کہ ٹرمپ نے کہیا سی کہ تجارتی جنگ دے سلسلے وچ انہاں نو‏‏ں اپنے اتحادیاں دے کسی دباؤ دا سامنا نئيں ا‏‏ے۔ یوروپی کونسل دے صدر ڈونلڈ ٹسک نے کہیا کہ تجارتی جنگ دا خطرہ عالمی [[کساد بازاری]] دا باعث بنیا۔ <ref>{{حوالہ ویب|url=https://www.washingtonpost.com/business/economy/senseless-disputes-eus-tusk-says-trumps-trade-wars-are-damaging-global-economy/2019/08/24/bc1f6502-c656-11e9-9986-1fb3e4397be4_story.html|title='Senseless disputes': E.U.'s Tusk says Trump's trade wars are damaging global economy|date=August 24, 2019}}</ref> چلی دے نائب وزیر تجارت ، روڈریگو یہور نے سی این بی سی نو‏‏ں دسیا کہ "چلی دے لئی ایہ بہت ضروری اے کہ امریکا تے چین دے وچکار اک تجارتی معاہدہ جلد ہی دستخط ہوجائے"۔ <ref>{{حوالہ ویب|url=https://www.cnbc.com/2019/11/29/a-us-china-deal-is-very-important-for-chile-vice-minister-for-trade.html|title=The US-China trade deal is 'very important' for Chile, says the vice minister for trade|date=November 29, 2019|website=CNBC}}</ref> سن [[بھارت چین سرحدی جھڑپاں، 2020ء|2020 وچ وادی گالان وچ تصادم دے]] نتیجے وچ ، ہندوستانی مبصرین نے امریکا چین تجارتی جنگ دے حوالے تو‏ں اپنے مجموعی تجزیے دے اک حصے دے طور اُتے ایہ تاثر دتا کہ اس تصادم تو‏ں ہندوستان تے چین دے مستقب‏‏ل دے تعلقات اُتے کيتا اثر پئے گا۔ <ref>{{حوالہ ویب|last=JOSHI|first=MANOJ|title=Can India still avoid becoming collateral damage in US-China row?|url=https://www.orfonline.org/research/can-india-still-avoid-becoming-collateral-damage-in-us-china-row-68028/|publisher=ORF|accessdate=June 17, 2020}}</ref> == ہور ویکھو == {{Portal|کاروبار|چین|سیاست|ریاستہائے متحدہ}} * [[چین وچ امریکا مخالف جذبات]] * [[ریاستہائے متحدہ وچ چینی مخالف جذبات]] * [[ریاستہائے متحدہ وچ چینی جاسوس]] * [[چین اُتے کانگریس دا ایگزیکٹو کمیشن]] * [[2019–2020 جاپان – جنوبی کوریا تجارتی تنازعہ|جاپان – جنوبی کوریا تجارتی تنازعہ]] * [[ریاستہائے متحدہ وچ پروٹیکشن ازم]] * [[نایاب زمیناں دے تجارت دا تنازعہ]] * [[دوسری سرد جنگ]] * [[ٹرمپ دے نرخ]] == حوالے == {{حوالے}} == ہور پڑھو == * البوکر ، جوس لوئیس ، انتونیو میرسیلو جیکسن فریریرا ڈا سلوا ، تے جوس میڈیروس ڈا سلوا۔ "چین – امریکی تجارتی جنگ۔" ''Revista do F dorum Internacional de Ideias'' 9.1 (2019): 11+ [https://periodicos.ufop.br/pp/index.php/revii/article/viewFile/1983/1519 آن لائن] ، برازیل دا نقطہ نظر * باؤچر ، ژاں کرسٹوف ، تے کیمرون جی تھیز۔ "'ماں اک ٹیرف مین ہاں': صدر ٹرمپ دے ماتحت عوامی طاقت د‏‏ی خارجہ پالیسی بیان بازی۔" ''سیاست دا جرنل'' 81.2 (2019): 712–722۔ * چونگ ، ٹیرنس تائی لیونگ ، تے ژاؤانگ لئی۔ "چین – امریکی تجارتی جنگ نو‏‏ں سمجھنا: اسباب ، معاشی اثر ، تے بدترین صورتحال۔" ''معاشی تے سیاسی علوم'' 7.2 (2019): 185–202۔ [http://www.igef.cuhk.edu.hk/igef_media/working-paper/IGEF/igef%20working%20paper%20no.%2071%20english%20version.pdf آن لائن] ، اک تاریخی نقطہ نظر * کرولی ، میرڈیتھ اے (ایڈیٹ) ) ، [https://voxeu.org/content/trade-war-clash-economic-systems-threatening-global-prosperity تجارتی جنگ: معاشی نظام دا تصادم خطرے وچ ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200311010349/https://voxeu.org/content/trade-war-clash-economic-systems-threatening-global-prosperity |date=2020-03-11 }} پڑنے والی [https://voxeu.org/content/trade-war-clash-economic-systems-threatening-global-prosperity عالمی خوشحالی] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200311010349/https://voxeu.org/content/trade-war-clash-economic-systems-threatening-global-prosperity |date=2020-03-11 }} (سی ای پی آر پریس ، 2019)۔ * فینبی ، جوناتھن ، تے ٹرے میک آور۔ ''ایگل تے ڈریگن: ڈونلڈ ٹرمپ ، الیون جنپنگ تے امریکا / چین تعلقات د‏‏ی قسمت'' (2019) * پیر ، روزریری ، تے ایمی کنگ۔ "چین تے امریکا دے تعلقات وچ بگاڑ دا اندازہ لگانا: اقتصادی سلامتی دے گٹھ جوڑ اُتے امریکی حکومت دا نظریہ۔" ''چین دا بین الاقوامی حکمت عملی دا جائزہ'' (2019): 1-12۔ [https://link.springer.com/article/10.1007/s42533-019-00005-y آن لائن] * لاؤ ، لارنس جے ''۔ چین – امریکی تجارتی جنگ تے مستقب‏‏ل دے معاشی تعلقات'' (ہانگ کانگ: چینی یونیورسٹی آف ہانگ کانگ پریس ، 2019) [http://www.igef.cuhk.edu.hk/igef_media/working-paper/IGEF/igef%20working%20paper%20no.%2072%20english%20version.pdf آن لائن] ، ہانگ کانگ دے تناظر وچ * کیو ، لیری ڈی ، چاقون ژان ، تے زنگ وی۔ "تجارتی ادب د‏‏ی عینک دے ذریعہ چین – امریکی تجارتی جنگ دا تجزیہ۔" ''معاشی تے سیاسی علوم'' 7.2 (2019): 148-168۔ * کیو ، لیری ڈی ، تے زنگ وی۔ "چین – امریکی تجارت: تنازعات اُتے مضمرات۔" ''چین اکنامک جرنل'' (2019): 1-20۔ == باہرلے جوڑ == {{Commons}} {{Wikiquote}} * {{Wikisource-inline|The Facts and China’s Position on China–US Trade Friction}} * {{Wikisource-inline|China’s Position on the China-US Economic and Trade Consultations}} {{-}}{{China–United States relations}}{{China–United States proxy conflict}}{{Economy of China}} {{Economic history of China}}{{Donald Trump}}{{Xi Jinping}} [[گٹھ:تجارتی جنگاں]] [[گٹھ:ڈونلڈ ٹرمپ د‏‏ی صدارت]] [[گٹھ:جاری واقعات]] [[گٹھ:جغرافیائی سیاسی رقابت]] [[گٹھ:ریاستہائے متحدہ د‏‏ی اقتصادی تریخ]] [[گٹھ:چین ریاستہائے متحدہ تعلقات]] [[گٹھ:بین الاقوامی تعلقات وچ 2018ء]] [[گٹھ:معاشیات وچ 2018ء]] [[گٹھ:چین وچ 2018ء]] [[گٹھ:امریکی سیاست وچ 2018ء]] [[گٹھ:مضامین جنہاں وچ آسان چینی بولی دا متن شامل اے ]] [[گٹھ:مقالے جنہاں وچ چینی بولی دا متن اے ]] [[گٹھ:غیر نظر ثانی شدہ تراجم اُتے مشتمل صفحات]] 1snwn4rscvwfpv2qtyg7eng6ms7i0ql 0 90781 707050 707013 2026-05-16T01:53:30Z ~2026-29551-45 44238 707050 wikitext text/x-wiki ٹیلی ویژن چینلاں دی لسٹ(بلحاظ حروف تہجی). == نشان تے اعداد == # [[& Pictures]] # [[.tv (TV channel)]] # [[¡Sorpresa!]] # [[+TVI]] # [[1+1]] # [[1+1 International]] # [[10TV]] # [[111 Greats]] # [[13ème Rue Universal]] # [[13th Street (Australia)]] # [[13th Street Universal]] # [[13th Street Universal (Benelux)]] # [[192TV]] # [[1FLTV]] # [[1st TV]] # [[1TV (Afghan TV channel)]] # [[2+2 (TV channel)]] # [[2×2 (TV channel)]] # [[24 (Turkey)]] # [[24 Ghanta]] # [[24 Vesti]] # [[24Kitchen]] # [[24Kitchen (Portugal)]] # [[24ore.tv]] # [[2BE (TV channel)]] # [[2M TV]] # [[2nd Avenue (television channel)]] # [[2sTV]] # [[3+ Latvia]] # 31 Digital # 3e # [[3net]] # [[3sat]] # [[3XL]] # [[44 Adelaide]] # [[4FSU]] # [[4fun.tv]] # [[4Music]] # 4SD # [[4seven]] # [[5 Kanal (Ukraine)]] # [[5*]] # 52MX # [[5USA]] # [[6 News (Turkey)]] # [[6 News Lawrence]] # [[6'eren]] # [[6ter]] # [[6TV Telangana]] # [[7 Región de Murcia]] # [[7mate]] # [[7Two]] # [[8TV (Malaysia)]] # [[8XM]] # [[9Live]] # [[9TV]] # [[9X]] # [[9x Tashan]] # [[9XM]] # [[9xO]] # [[A Bola TV]] # [[A&E (Spain and Portugal)]] # [[A&E (TV channel)]] # [[A&E Australia]] # [[A&R Channel]] # [[A1 Televizion]] # [[A1 TV channel (Macedonia)]] # [[A24 news channel]] # [[A9 TV]] # [[اگ ٹی وی]] # [[Aaj Tak]] # [[اج ٹی وی]] # [[Aastha TV]] # [[AB Moteurs]] # [[AB1]] # [[AB3]] # [[AB4]] # [[Abb Takk News]] # [[ABC (Australian TV channel)]] # [[ABC 4 Kids]] # [[ABC Daytime]] # ABC Family # [[ABC HD (Australia)]] # [[ABC Kids channel]] # [[ABC News (Albania)]] # ABC News 24 # [[ABC News Now]] # [[ABC Spark]] # [[ABC Television (Nepal)]] # [[ABC1 (UK)]] # ABC2 # [[ABC3]] # [[ABN Andhra Jyothi]] # [[ABNXcess]] # [[Aboriginal Peoples Television Network]] # [[ABP Ananda]] # [[ABP Majha]] # [[ABP News]] # [[ABP Sanjha]] # [[ABS-CBN News Channel]] # Al Nahar Movies # Acasă # [[AccentHealth]] # [[Access 31]] # [[Action (French TV channel)]] # [[Action (TV channel)]] # [[Acts25]] # [[Ada TV]] # [[AddikTV]] # [[Adult Swim]] # [[Adult Swim (Australia)]] # [[Afghan TV]] # [[Afghanistan National Television]] # [[Africable]] # [[Afrotainment]] # [[Ahlebait TV]] # [[Ahlulbayt TV]] # [[AJ+]] # [[Ajax TV]] # [[Akash Bangla]] # [[Al Jazeera America]] # [[Al Jazeera Balkans]] # [[Al Jazeera English]] # [[Al Jazeera Türk]] # [[الجزیرہ اردو]] # [[Albanian Screen]] # [[Albasat TV]] # [[Ale Kino+]] # [[Aletejah TV]] # [[Alfa TV]] # [[Alfa TV (Bulgaria)]] # [[Alfa TV (Macedonia)]] # [[Alibi (TV channel)]] # [[Alice (TV channel)]] # [[Alice Kochen]] # ALKAWTHAR # [[All Music]] # [[All News Channel]] # [[All Sports Network]] # [[All TV]] # [[All TV K]] # [[AllTV]] # [[Alo TV]] # [[Alpha Repertory Television Service]] # [[Alpha TV]] # [[Alter Channel]] # [[Altitude Sports and Entertainment]] # [[Aluetelevisio]] # [[AMC (Europe)]] # [[AMC (TV channel)]] # [[American Christian Television System]] # [[American Heroes Channel]] # [[America's Auction Network]] # [[America's Talking]] # [[AMGTV]] # [[AMI-audio]] # [[AMI-TV]] # [[An Viên Television]] # [[Andalucía Televisión]] # [[Andorra Televisió]] # [[Animal Planet]] # [[Animal Planet (Asia)]] # [[Animal Planet (Australia and New Zealand)]] # [[Animal Planet (Benelux)]] # [[Animal Planet (Canada)]] # [[Animal Planet (UK TV channel)]] # [[Animal Planet Europe]] # [[Animal Planet Germany]] # [[Animal Planet India]] # [[Animal Planet Italy]] # [[Animal Planet L!VE]] # [[Animal Planet Nordic]] # [[Animal Planet Poland]] # [[Animalist]] # [[Animaux]] # [[Animax (German TV channel)]] # [[Animax (India)]] # [[Animax (Latin America)]] # [[Animax (South Korea)]] # [[Animax Asia]] # [[Animax Eastern Europe]] # Animax Pakistan # [[Animax Portugal]] # [[Animax Spain]] # [[Anime Network]] # [[AnimeCentral]] # ANN7 # [[ANT1]] # [[ANT1 Cyprus]] # [[ANT1 Europe]] # [[ANT1 Pacific]] # [[ANT1 Prime]] # [[ANT1 Satellite]] # [[Antena 1 (Romania)]] # [[Antena 3 (Romania)]] # [[Antena 3 (Spain)]] # [[Antena 3 Canarias]] # [[Antena Internațional]] # [[Antena Stars]] # [[Antenna Sicilia]] # [[Antenna Tre Nordest]] # [[Antv]] # [[A-One (TV channel)]] # [[AOV Adult Movie Channel]] # A-PAC # [[Apna Channel]] # [[Aragón Sat]] # [[Aragón TV]] # [[ARD-alpha]] # [[Arena (TV network)]] # [[Argent (TV channel)]] # [[ARIA TV]] # [[Ariana TV]] # [[Arirang (TV network)]] # [[Around the Rings]] # [[Arrai TV]] # [[Arsenal TV]] # [[ART Teenz]] # [[ART Television (Sri Lanka)]] # [[Arte]] # [[ARtv (Portugal)]] # [[Arutz HaYeladim]] # [[اے آر وائی ڈیجیٹل]] # [[اے آر وائی ٹی وی نیٹ ورک]] # [[دی میوزک]] # [[اے آر وائی نیوز]] # [[اے آر وائی کیو ٹی وی]] # [[ARY Zauq]] # [[ARY Zindagi]] # [[Asamblea Nacional Televisión]] # [[Asia Business News]] # [[Asian Food Channel]] # [[Asian TV]] # [[Asianet]] # [[Asianet Movies]] # [[Asianet News]] # [[Aspire (TV network)]] # [[Aspire TV]] # [[Astana TV]] # [[Astro AEC]] # [[Astro Arena (TV channel)]] # [[Astro Aruna]] # [[Astro Awani]] # [[Astro Bella]] # [[Astro Box Office]] # [[Astro Ceria]] # [[Astro Citra]] # [[Astro hitz]] # [[Astro Hua Hee Dai]] # [[Astro Kirana]] # [[Astro Oasis]] # [[Astro On Demand]] # [[Astro Prima]] # [[Astro Quan Jia HD]] # [[Astro Ria]] # [[Astro SuperSport]] # [[Astro Vaanavil]] # [[Astro Vinmeen HD]] # [[Astro Warna]] # [[Astro Xiao Tai Yang]] # [[Astro Zhi Zun HD]] # ASTV # At the Races # [[ATM Rozrywka]] # [[ATN Aastha TV]] # [[ATN Alpha ETC Punjabi]] # [[ATN ARY Digital]] # [[ATN Asianet]] # [[ATN B4U Movies]] # [[ATN B4U Music]] # [[ATN Bangla]] # [[ATN Bangla (Canada)]] # [[ATN Channel]] # [[ATN Cricket Plus]] # [[ATN Food Food]] # [[ATN Gujarati]] # [[ATN Jaya TV]] # [[ATN MH 1]] # [[ATN Movies OK]] # ATN NDTV 24x7 # [[ATN News]] # [[ATN Punjabi 5]] # [[ATN Punjabi Plus]] # [[ATN SAB TV]] # [[ATN Sony Aath]] # [[ATN Sony TV]] # [[ATN Sports]] # [[ATN Times Now]] # [[ATN Urdu]] # [[ATN Zoom]] # [[ATV (Austria)]] # [[ATV (Hungary)]] # [[اے ٹی وی]] # [[ATV (Suriname)]] # [[ATV (Turkey)]] # [[ATV Asia]] # [[ATV Home]] # [[ATV News]] # [[ATV World]] # [[Auction World.tv]] # [[Audi Channel]] # [[Audience Network]] # [[Aurora Community Channel]] # [[Austext]] # Australia Plus # [[Australian Christian Channel]] # [[Authentic TV]] # [[Aux (TV channel)]] # [[AVA (TV channel)]] # Avago # [[Avenues Television]] # [[Avila TV]] # [[Avis de Recherche]] # [[AVN (Albania)]] # [[AVT Khyber]] # [[Awaz Television Network]] # [[AWE (TV network)]] # [[Axess TV]] # [[AXN]] # [[AXN (Asia)]] # [[AXN (India)]] # [[AXN (Portugal)]] # [[AXN Beyond]] # [[AXN Crime]] # [[AXN HD]] # [[AXN Italy]] # AXN Movies # [[AXN Pakistan]] # [[AXN Sci Fi]] # [[AXN Spin]] # [[AXN White]] # [[AXS TV]] # [[Azad Azerbaijan TV]] # [[Azio TV]] # [[AZN Television]] # [[AzTV]] # [[B1 TV]] # [[B4U (TV channel)]] # [[B4U Movies]] # [[B4U Music]] # B4U Aflam # B4U Plus # [[BabyFirst]] # [[بیبی ٹی وی]] # [[Back9Network]] # [[Bad Teeth]] # [[Bahn TV]] # [[Bahry TV]] # [[Balapan (channel)]] # [[Bali TV]] # [[Balkanika TV]] # [[Balls (TV channel)]] # [[Bandamax]] # [[BandNews TV]] # [[BandSports]] # [[Bang TV]] # [[Bangla TV]] # [[Bangladesh Television]] # [[Banglavision]] # [[Bank Television (Ukraine)]] # [[Basketball TV]] # [[Bay News 9]] # [[Bayon Television]] # [[Bazar (TV channel)]] # [[BBC 2W]] # [[BBC Alba]] # [[BBC America]] # [[BBC Brit]] # [[BBC Canada]] # [[BBC Choice]] # [[BBC Choice Northern Ireland]] # [[BBC Earth (TV channel)]] # [[BBC Entertainment]] # [[BBC First]] # [[BBC Food]] # [[BBC Four]] # [[BBC HD]] # [[BBC HD (international)]] # [[BBC HD Scandinavia]] # [[BBC Japan]] # [[BBC Kids]] # [[BBC Knowledge]] # [[BBC Knowledge (international)]] # [[BBC Lifestyle]] # [[BBC News (TV channel)]] # [[BBC One]] # [[BBC One Northern Ireland]] # [[BBC One Scotland]] # [[BBC One Wales]] # [[BBC Parliament]] # [[BBC Persian Television]] # [[BBC Prime]] # [[BBC Select]] # [[BBC South Asia]] # [[BBC Three]] # [[BBC TV Europe]] # [[BBC Two]] # [[BBC Two Northern Ireland]] # [[BBC Two Scotland]] # [[BBC Two Wales]] # [[BBC UKTV]] # [[BBC World News]] # [[BBC World Service Television]] # [[BBF TV]] # [[BBL TV]] # [[BDC Televizija]] # [[Be 1]] # [[Behar TV]] # [[BeIN Sports]] # [[BeIN Sports (Australia)]] # [[BeIN Sports (Canada)]] # [[Belarus 24]] # [[Belarus-1]] # [[BemSimples]] # [[BEN Television]] # [[Benfica TV]] # [[BeritaSatu Sports]] # [[BeritaSatu TV]] # [[Bernama TV]] # [[Best Direct]] # [[BET]] # [[BET Gospel]] # [[BET Hip-Hop]] # [[BET International]] # [[BET Networks]] # [[Better Black Television]] # [[BeTV (Asia Pacific)]] # [[BFM Business]] # [[BFM TV]] # [[Bhakti TV]] # [[Bhojpuri Channel (Mauritius)]] # [[BHT 1]] # [[Bibel TV]] # [[Bibigon]] # [[Bid Plus]] # [[Biełsat TV]] # [[Big CBS Love]] # [[Big CBS Prime]] # [[BIG CBS Spark]] # [[Big Game TV]] # [[BIG Magic]] # [[Big Magic International (Canada)]] # [[Big Ten Network]] # [[Biggs (TV channel)]] # [[Bindass]] # [[Bintang (Channel)]] # [[Bio.]] # [[Bio. (South East Asia)]] # [[Bionix]] # [[Bisarva News]] # [[BISD-TV]] # BiteTV # [[Black Family Channel]] # [[Blighty (TV channel)]] # [[Bliss (TV channel)]] # [[Bloomberg Television]] # Bloomberg TV India # [[Bloomberg TV Indonesia]] # [[Blue (TV channel)]] # [[Blue Hustler]] # [[Blue Ocean Network]] # [[BN Music (television channel)]] # [[BN Televizija]] # [[BNC Network HD]] # [[BNT 1]] # [[BNT 2]] # [[BNT HD]] # [[BNT World]] # [[Body In Balance]] # [[Bohemia Visual Music]] # [[Boing (France)]] # [[Boing (Italy)]] # [[Boing (Spain)]] # [[Boishakhi TV]] # [[Bollywood Times]] # [[BookTelevision]] # [[Boom Sport One]] # [[Boom Sport Two]] # [[BoxNation]] # [[BoxSets (TV channel)]] # [[Bpm:tv]] # Brava3D # [[BravaHDTV]] # [[BravaNL]] # [[Bravo (British TV channel)]] # [[Bravo (Canada)]] # [[Bravo (U.S. TV network)]] # [[Bravo 2]] # [[Breakaway PPV]] # [[BRF TV]] # [[Bridges TV]] # [[Bright House Sports Network]] # [[Brit Hits]] # [[British Muslim TV]] # [[Bro (TV channel)]] # [[Brown University Student Television]] # [[BT Sport]] # [[BTV (Bulgaria)]] # [[BTV Action]] # [[BTV Cinema]] # [[BTV Comedy]] # [[BTV Lady]] # BTV Sports # [[Bubble Hits]] # [[Bubble Hits Ireland]] # [[Bursaspor TV]] # Business Channel Television # Business News Network # [[بزنس پلس]] # [[BuyNOW TV]] # [[BuzMuzik]] # [[Buzz TV]] # [[BVN]] # [[BYUtv]] # [[C Channel]] # [[C More Action]] # [[C More Emotion]] # [[C More Entertainment]] # [[C More Film]] # [[C More First]] # [[C More First HD]] # [[C More Hits]] # [[C More Hockey]] # [[C More Kids]] # [[C More Series]] # [[C More Sport]] # [[C More Sport HD]] # [[C More Tennis]] # [[C Music TV]] # [[C TV]] # [[C/S 9]] # [[C/S Origin]] # [[C1 Television (channel)]] # [[C31 Melbourne]] # [[C4 (TV channel)]] # [[C7 Sport]] # [[C9TV]] # [[Cable Music Channel]] # [[Cable Noticias]] # [[Cable TV Hong Kong]] # [[Caccia e Pesca]] # [[California University Television]] # [[Calle 13 (TV channel)]] # [[Calvin TV]] # [[Camera dei Deputati (TV channel)]] # [[Canal 13 (Chile)]] # [[Canal 24 Horas]] # [[Canal 3]] # [[Canal 3 Pichilemu]] # [[Canal 4 Navarra]] # [[Canal 5 Noticias]] # [[Canal 6 (Honduras)]] # [[Canal 8 Sport]] # [[Canal 8 UCV TV]] # [[Canal 9 (Denmark)]] # [[Canal 9 (Norway)]] # [[Canal Clásico]] # [[Canal D]] # [[Canal D/Investigation]] # [[Canal del Congreso]] # [[Canal Extremadura Televisión]] # [[Canal Hollywood]] # [[Canal Indigo]] # [[Canal J]] # [[Canal M]] # [[Canal Macau]] # [[Canal N]] # [[Canal Nostalgia]] # [[Canal Nou Dos]] # [[Canal Nou Internacional]] # [[Canal Panda]] # [[Canal Parlamento]] # [[Canal Q]] # [[Canal Sur 2]] # [[Canal Uno (Ecuador)]] # [[Canal Vasco]] # [[Canal Vie]] # [[Canal Viva]] # [[Canal+]] # [[Canal+ 1]] # [[Canal+ 2]] # [[Canal+ Acción]] # [[Canal+ Cinéma]] # [[Canal+ Comedia]] # [[Canal+ Comedy]] # [[Canal+ DCine]] # [[Canal+ Décalé]] # [[Canal+ Deportes]] # [[Canal+ Drama]] # [[Canal+ Family]] # [[Canal+ Fútbol]] # [[Canal+ Gol (Poland)]] # [[Canal+ Golf]] # [[Canal+ Liga]] # [[Canal+ Liga de Campeones]] # [[Canal+ Liga Multi]] # [[Canal+ Poland]] # [[Canal+ Séries]] # [[Canal+ Sport (France)]] # [[Canal+ Sport (Poland)]] # [[Canal+ Xtra]] # [[Canal180]] # [[Canale 5]] # [[Canterbury Television]] # [[Canvas (Belgium)]] # [[Cap 24]] # [[Capital (radio network)]] # [[Čarli TV]] # [[Carlton Cinema]] # [[Carlton Food Network]] # [[Carlton Kids]] # [[Carlton Select]] # [[Carlton Sports Network]] # [[Carlton World]] # [[Carolinas Sports Entertainment Television]] # [[Carousel (TV channel)]] # [[Cartoon Hangover]] # [[Casa (TV channel)]] # Castilla-La Mancha TV # [[Castilla–La Mancha TV 2]] # [[CatholicTV]] # [[CAV-TV]] # [[CBBC]] # [[CBBC (TV channel)]] # [[CBC News Network]] # [[CBC Parliamentary Television Network]] # [[CBM TV]] # [[CBS Action]] # [[CBS Cable]] # [[CBS Daytime]] # [[CBS Drama]] # [[CBS Europa]] # [[CBS Reality]] # [[CBS Sports Network]] # [[CBSN]] # [[CCCTV]] # [[CCN TV6]] # [[CCTV America]] # [[CCTV International Arabic]] # [[CCTV International French]] # [[CCTV International Russian]] # [[CCTV International Spanish]] # [[CCTV News]] # [[CCTV-1]] # [[CCTV-10]] # [[CCTV-11]] # [[CCTV-12]] # [[CCTV-13]] # [[CCTV-14]] # [[CCTV-15]] # [[CCTV-2]] # [[CCTV-3]] # [[CCTV-4]] # [[CCTV-5]] # [[CCTV-5+]] # CCTV-6 # [[CCTV-7]] # [[CCTV-8]] # [[CCTV-9]] # [[چائنا سینٹرل ٹیلی ویژن]] # [[CCTV-China Television Shopping Channel]] # [[چائنا سینٹرل ٹیلی ویژن]] # [[چائنا سینٹرل ٹیلی ویژن]] # CCTV-Discovery # [[CCTV-Golf & Tennis]] # [[CCTV-Nostalgia Theater]] # [[چائنا سینٹرل ٹیلی ویژن]] # [[CCTV-Storm Football]] # [[CCTV-Storm Music]] # [[CCTV-Storm Theater]] # CCTV-Students # [[CCTV-The First Theater]] # [[CCTV-TV Guide]] # [[چائنا سینٹرل ٹیلی ویژن]] # [[چائنا سینٹرل ٹیلی ویژن]] # CCTV-新科动漫 # CCTV-证券资讯 # [[Cebu Catholic Television Network]] # [[Celebes TV]] # [[Celestial Movies]] # [[Celestial Movies Asia]] # [[Celtic TV]] # [[Center.tv]] # [[Central Digital Television]] # [[Centric]] # [[CgeTV]] # [[CGN-7]] # [[Challenge (TV channel)]] # [[Cham TV]] # [[Chamber TV]] # [[Channel 1 (Iran)]] # [[Channel 1 (Israel)]] # [[Channel 10 (India)]] # [[Channel 10 (Israel)]] # [[Channel 101]] # [[Channel 16 (Bangladesh)]] # [[Channel 2 (Iran)]] # [[Channel 2 (Israel)]] # [[Channel 21 (Germany)]] # [[Channel 24 (Bangladesh)]] # [[Channel 25 (Mongolia)]] # [[Channel 3 (Cambodia)]] # [[Channel 3 (Thailand)]] # [[Channel 31 (Kazakhstan)]] # [[Channel 33 (Israel)]] # [[Channel 4]] # [[Channel 5 (UK)]] # [[Channel 5 Lithuania]] # [[Channel 6 (Ireland)]] # [[Channel 7 (Thailand)]] # [[Channel 854]] # [[Channel 9 (Bangladesh)]] # [[Channel 9 (Malaysia)]] # [[Channel A (TV channel)]] # Channel AKA # [[Channel i]] # [[Channel M]] # [[Channel M (Southeast Asia)]] # [[Channel NewsAsia]] # [[Channel North Television]] # [[Channel NSW]] # [[Channel One (Albania)]] # [[Channel One (Bangladesh)]] # [[Channel One (UK and Ireland)]] # [[Channel One News]] # [[Channel One Russia]] # [[Channel Punjabi]] # [[Channel S]] # [[Channel South]] # [[Channel UFX]] # [[Channel V]] # [[Channel V Australia]] # [[Channel V India]] # [[Channel V Philippines]] # [[Channel V Thailand]] # ChannelBee # [[Channels TV]] # [[Chart Show Dance]] # [[Chart Show TV]] # [[Chasse et Pêche]] # [[Chelsea TV]] # [[Chérie 25]] # [[Chicagoland Television]] # [[Chilevisión]] # [[Chiller (TV channel)]] # [[Chintu TV]] # [[CHK (TV Channel)]] # [[Choice TV]] # [[Chosun Broadcasting Company]] # [[Chutti TV]] # [[Cielo (TV channel)]] # [[Ciné 12 (Mauritius)]] # [[Ciné Fx]] # [[Cine Mo!]] # [[Ciné+]] # [[Ciné+ Classic]] # [[Ciné+ Émotion]] # [[Ciné+ Frisson]] # [[Ciné+ Premier]] # [[Cine5]] # [[Cinelatino]] # [[Cinema One]] # [[CinemaWorld]] # [[Cinemax]] # [[Cinemax (Asia)]] # [[Cinemax 2]] # [[Cinémoi]] # [[Cinépop]] # [[CITV]] # [[سٹی 42]] # [[City 7 TV]] # [[City Channel]] # [[City Channel Dublin]] # [[City Saskatchewan]] # [[City TV (Bulgaria)]] # [[City8]] # [[CityNews Channel]] # [[Clan (TV channel)]] # [[Clark – Vancouver Television]] # [[Class CNBC]] # [[Classic Arts Showcase]] # [[Classic FM TV]] # [[Classica (TV channel)]] # [[ClassTV]] # [[Cloo]] # [[Club RTL]] # [[Clubland TV]] # [[CMAC-TV]] # [[CMT (Canadian TV channel)]] # [[CMT (U.S. TV channel)]] # [[CMT Europe]] # CMT Pure Country # [[CMTV]] # [[CNBC]] # [[CNBC Africa]] # [[CNBC Asia]] # [[CNBC Awaaz]] # [[CNBC Europe]] # [[CNBC Latin America]] # [[CNBC World]] # [[CNBC-e]] # [[CNC World]] # [[CNC3]] # [[سی این این]] # [[CNN Airport]] # [[CNN Chile]] # [[CNN en Español]] # [[CNN Indonesia]] # [[CNN International]] # [[CNN International Asia Pacific]] # [[CNN International South Asia]] # [[CNN Philippines]] # CNN Sports Illustrated # [[CNN Türk]] # [[CNN+]] # [[CNNfn]] # [[CNN-IBN]] # [[CNX]] # [[Coast Cable 11]] # [[ای ٹی وی نیٹ ورک]] # [[Colours (TV channel)]] # [[Colours TV]] # [[Comcast Sports Southwest]] # [[Comcast SportsNet]] # [[Comcast SportsNet Bay Area]] # [[Comcast SportsNet California]] # [[Comcast SportsNet Chicago]] # [[Comcast SportsNet Mid-Atlantic]] # [[Comcast SportsNet New England]] # [[Comcast SportsNet Northwest]] # [[Comcast SportsNet Philadelphia]] # [[Comcast Television]] # [[Comcast/Charter Sports Southeast]] # [[Comédie+]] # [[Comedy Central]] # [[Comedy Central (India)]] # [[Comedy Central (Latin America)]] # [[Comedy Central (Netherlands)]] # [[Comedy Central (New Zealand)]] # [[Comedy Central (UK and Ireland)]] # [[Comedy Central Asia]] # [[Comedy Central Belgium]] # [[Comedy Central Extra]] # [[Comedy Central Family (Netherlands)]] # [[Comedy Central Family (Poland)]] # [[Comedy Central Germany]] # [[Comedy Central Hungary]] # [[Comedy Central Israel]] # [[Comedy Central Italy]] # [[Comedy Central Poland]] # [[Comedy Central Spain]] # [[Comedy Central Sweden]] # [[Comedy Gold (TV channel)]] # [[Comedy Smart]] # [[ComedyMax]] # [[Commonwealth Broadcasting Network]] # [[Community Channel (UK)]] # [[Concert TV]] # [[Controversial TV]] # [[Cooking Channel]] # [[Cool TV]] # [[Cooltoon]] # [[CoolTV]] # [[Corazon Albiverde]] # [[Cork Community TV]] # [[Cornerstone Television]] # [[Cosmopolitan TV (Canada)]] # [[Cottage Life (TV channel)]] # [[Country Music Channel]] # [[Country TV]] # [[Countryside Associated Television]] # [[Cox Sports]] # [[Cox Sports Television]] # Cox7 # [[CP24]] # [[CPAC (TV channel)]] # [[Crime & Investigation (Canada)]] # [[Crime & Investigation Network]] # [[Crime & Investigation Network (Australia)]] # [[Crime & Investigation Network (Europe)]] # [[Crime & Investigation Network (South East Asia)]] # [[Croatian Music Channel]] # [[Crónica TV]] # [[C-SPAN]] # [[ČT HD]] # [[ČT Sport]] # [[ČT1]] # [[ČT2]] # [[ČT24]] # [[CTi Entertainment]] # [[CTi International]] # [[CTi News]] # [[CTi Variety]] # [[CTS Education and Culture]] # [[CTS Main Channel]] # [[CTS Recreation]] # [[CTV Main Channel]] # [[CTV MyLife]] # [[CTV News Channel (Canada)]] # [[CTV News Channel (Taiwan)]] # [[CTV Two Alberta]] # [[CTV Two Atlantic]] # [[Cuatro (TV channel)]] # [[Cubavision International]] # [[Cue TV]] # [[Cúla 4]] # [[Cult (TV channel)]] # [[Cultural·es]] # [[CUNY TV]] # [[Current TV]] # [[CyLTV]] # [[D17 (TV channel)]] # [[D8 (TV channel)]] # [[Da Vinci Learning]] # [[Dahlia TV]] # [[Dajto]] # [[DanceTrippin TV]] # [[Das Erste]] # [[Das Vierte]] # [[Dave (TV channel)]] # [[ڈان نیوز]] # [[Daystar Canada]] # [[DD Bangla]] # [[DD Chandana]] # [[DD Coimbatore]] # [[DD Girnar]] # [[DD India]] # [[DD Metro]] # [[DD National]] # [[DD News]] # [[DD Podhigai]] # [[DD Pondicherry]] # [[DD Sports]] # [[DDishTV]] # [[DDTV]] # [[De Película]] # [[De Película Clásico]] # [[DeA Kids]] # [[DealsTV]] # [[DeeJay TV]] # [[Deen TV]] # [[Deepam TV]] # [[DejaView]] # [[Deluxe Music]] # [[Desh TV]] # [[Destination America]] # [[DetikCom]] # [[DhiTV]] # [[Diema]] # [[Diema Family]] # [[Diganta Television]] # [[Digi 24]] # [[Digi Sport (Romania)]] # [[Digiplus]] # [[Digital Forty Four]] # [[Direct 8]] # [[Direct Star]] # [[Discovery Channel]] # [[Discovery Channel (Asia)]] # [[Discovery Channel (Australia)]] # [[Discovery Channel (Canada)]] # [[Discovery Channel (Flanders)]] # [[Discovery Channel (Middle East)]] # [[Discovery Channel (Netherlands)]] # [[Discovery Channel (Portugal)]] # [[Discovery Channel (UK and Ireland)]] # [[Discovery Channel Denmark]] # [[Discovery Channel Europe]] # [[Discovery Channel Finland]] # [[Discovery Channel France]] # [[Discovery Channel Germany]] # [[Discovery Channel Hungary]] # [[Discovery Channel Italy]] # [[Discovery Channel Norway]] # [[Discovery Channel Poland]] # [[Discovery Channel Romania]] # [[Discovery Channel Russia]] # [[Discovery Channel Sweden]] # [[Discovery en Español]] # [[Discovery Familia]] # [[Discovery Family]] # [[Discovery Fit & Health]] # [[Discovery Geschichte]] # [[Discovery HD]] # [[Discovery HD World]] # [[Discovery Health Channel]] # [[Discovery Historia]] # [[Discovery History]] # [[Discovery Home & Health]] # [[Discovery Home & Health (UK & Ireland)]] # [[Discovery Home and Health Southeast Asia]] # [[Discovery MAX]] # [[Discovery Networks Deutschland]] # [[Discovery People]] # [[Discovery Real Time]] # [[Discovery Real Time France]] # [[Discovery Science (Asia)]] # [[Discovery Science (Canada)]] # [[Discovery Science (TV channel)]] # [[Discovery Travel & Living]] # [[Discovery Travel & Living (UK & Ireland)]] # [[Discovery Travel & Living Europe]] # [[Discovery Travel & Living Italy]] # [[Discovery Turbo]] # [[Discovery Turbo (Asia)]] # [[Discovery Wings (UK)]] # [[Discovery World (Canadian TV channel)]] # [[Discovery World (TV channel)]] # [[ڈزنی چینل]] # [[Disney Channel (Asia)]] # [[Disney Channel (Australia and New Zealand)]] # [[Disney Channel (Brazil)]] # [[Disney Channel (Bulgaria)]] # [[Disney Channel (Croatia)]] # [[Disney Channel (Czech Republic)]] # [[Disney Channel (Europe)]] # [[Disney Channel (France)]] # [[Disney Channel (Germany)]] # [[Disney Channel (Greece)]] # [[Disney Channel (Hungary)]] # [[ڈزنی چینل (بھارت)|ڈزنی چینل]] # [[Disney Channel (Israel)]] # [[Disney Channel (Italy)]] # [[Disney Channel (Korea)]] # [[Disney Channel (Latin America)]] # [[Disney Channel (Netherlands & Flanders)]] # [[Disney Channel (Poland)]] # [[Disney Channel (Portugal)]] # [[Disney Channel (Romania)]] # [[Disney Channel (Russia)]] # [[Disney Channel (Scandinavia)]] # [[Disney Channel (Serbia)]] # [[Disney Channel (Southern Africa)]] # [[Disney Channel (Spain)]] # [[Disney Channel (Turkey)]] # [[Disney Channel (UK and Ireland)]] # [[Disney Channel (Ukraine)]] # [[Disney Channel Japan]] # [[Disney Channel Malaysia]] # Disney Channel Saturday Mornings # [[Disney Cinemagic]] # [[Disney XD]] # [[Disney XD (Australia)]] # [[Disney XD (Canada)]] # [[Disney XD (Europe)]] # [[Disney XD (Latin America)]] # [[Disney XD (Netherlands and Flanders)]] # [[Disney XD (Scandinavia)]] # [[Disney XD (Southeast Asia)]] # [[Disney XD (United Kingdom and Ireland)]] # [[DiTV]] # [[Diva (Asia TV channel)]] # [[Diva TV]] # [[Diva Universal (Italy)]] # [[Diva Universal (Philippines)]] # [[Divinity (TV channel)]] # [[DIY Network]] # [[DIY Network (Canada)]] # [[Diya almantther Channel]] # DiziMax # [[Djazz.TV]] # [[DM Digital]] # [[DM SAT]] # [[DMAX (Asia)]] # [[DMAX (Italy)]] # [[DMAX (TV channel)]] # [[DMAX (UK TV channel)]] # [[DMTV]] # [[DNTV2]] # [[Documentary (TV channel)]] # [[Documentary Channel (New Zealand)]] # [[Documentary Channel (TV channel)]] # [[DoD News Channel]] # [[DOGTV]] # [[Doma TV]] # [[Domashny]] # [[Domo+]] # [[Doordarshan Kendra, Madurai]] # [[Dorcel TV]] # [[Dost TV]] # [[DR HD]] # [[DR K]] # [[DR Ramasjang]] # [[DR Ultra]] # [[DR Update]] # [[DR1]] # [[DR2]] # [[DR3]] # [[Draft:Disney Channel (Australia and New Zealand)]] # [[Draft:FEVA TV]] # [[Draft:MBS-ETV]] # [[Draft:Medi BizTV]] # [[Draft:Orion Express]] # [[Draft:R&C Media Group, Inc]] # [[Draft:STAR Cricket channel]] # [[Draft:The New Fly Fisher]] # [[Dragon Television]] # [[Dream TV (Turkey)]] # [[Druga TV]] # [[DTour]] # [[DTV (Moldovan TV channel)]] # [[DTV (RTÉ)]] # [[Dublin Community Television]] # [[Ducktv]] # [[Duna TV]] # [[Duna World]] # [[دنیا نیوز]] # [[Dusk (TV channel)]] # [[Dusk!]] # [[Dvojka]] # [[DW (Latinoamérica)]] # [[DW-TV]] # [[DY 365]] # [[DZMM TeleRadyo]] # [[DZRH News Television]] # [[E City]] # [[E!]] # [[E! (Canadian TV channel)]] # [[E! (Europe)]] # [[E.tv]] # [[E.tv Ghana]] # [[E2 (TV channel)]] # [[E24 (TV channel)]] # [[E4 (TV channel)]] # [[Eagle TV]] # [[EastLink TV]] # [[Echo TV]] # [[Económico TV]] # [[ECTV]] # [[Ecuador TV]] # [[Eden (TV channel)]] # [[Eden TV]] # [[Edge TV]] # [[Educational Broadcasting System]] # [[Edutainment TV]] # [[Eén]] # [[Eesti Televisioon]] # [[EeZee tv]] # [[EGO (TV channel)]] # EinsFestival # [[EinsPlus]] # [[Ekamra Manoranjan TV]] # [[El 33]] # [[El Rey (TV network)]] # [[Eleven (TV channel)]] # [[ELTA 1 HD]] # [[ELTA 2]] # [[Emas (Malaysian TV channel)]] # [[Emmanuel TV]] # [[Empire Sports Network]] # [[Emrooz TV]] # [[ENCA]] # [[Encore (TV network)]] # [[Encore Avenue]] # [[Encyclo]] # [[Energy (TV channel)]] # [[Entertainment Studios Networks]] # [[EPIC (TV channel)]] # [[Epix (TV network)]] # [[Era News]] # [[Erdély TV]] # [[Eri-TV]] # [[ERT HD]] # [[ERT World]] # [[ERT World (Canada)]] # [[ESA Television]] # [[Escales (TV)]] # [[Eshragh TV]] # [[Eska TV]] # [[Eslah TV]] # [[ESPN]] # [[ESPN (UK)]] # [[ESPN 3D]] # [[ESPN America]] # ESPN Asia # [[ESPN Australia]] # [[ESPN Brasil]] # [[ESPN Classic]] # [[ESPN Classic (Canada)]] # [[ESPN Classic (Italy)]] # [[ESPN Classic (UK)]] # [[ESPN Deportes]] # ESPN Dos # [[ESPN Goal Line]] # [[ESPN Latin America]] # ESPN Philippines # [[ESPN+]] # [[ESPN2]] # [[ESPN2 Australia]] # [[ESPN3]] # [[ESPNews]] # [[ESPNU]] # [[Esport3]] # [[Espreso TV]] # [[Esquire Network]] # [[Estil 9]] # [[Estuary TV]] # [[ET Now]] # [[ET1 (Greece)]] # [[ET3 (Greece)]] # [[E-talk]] # [[ETB 1]] # [[ETB 2]] # [[ETB 3]] # [[ETB Sat]] # [[ETC (TV channel)]] # [[ETC Bollywood Business]] # Etc...TV # Eternal Word Television Network # [[ETTV News]] # [[ETV Bangla]] # [[ETV Gujarati]] # [[ای ٹی وی نیٹ ورک]] # [[ETV Kids (Southeast Asia)]] # [[ETV Marathi]] # [[ETV News Kannada]] # [[ETV2]] # Euforia Lifestyle TV # [[Euro Channel]] # [[Euro TV Moldova]] # [[Euro1080]] # [[Eurochannel]] # [[Euronews]] # [[Euronova TV]] # [[Europa 7]] # [[Europa TV]] # [[Eurosport]] # [[Eurosport 2]] # [[Eurosport News]] # [[EuroWorld Sport]] # [[Évasion]] # [[Eve (TV channel)]] # [[Exa TV]] # [[Expo Channel]] # [[Express 24/7]] # [[ایکسپریس انٹرٹینمینٹ]] # [[ایکسپریس نیوز]] # [[Extra (TV channel)]] # [[Extreme Sports Channel]] # [[Exxxtasy TV]] # [[F1 Digital+]] # [[Face TV]] # [[Face TV (Bosnia and Herzegovina)]] # [[Factoría de Ficción]] # [[Fairchild TV]] # [[Fairchild TV 2 HD]] # [[Family Channel]] # [[Family Gekijo]] # FamilyNet # [[Fan TV]] # [[FARSI1]] # [[Fashion One]] # [[Fashion Television (TV channel)]] # [[FashionTV]] # [[Favorit TV]] # [[FBC TV]] # [[FC Barcelona media]] # [[Fearnet]] # [[Federalna televizija]] # [[FEM (TV channel)]] # [[Fenerbahçe TV]] # [[Festival of Industry, Trade and Culture (Itagüí)]] # [[Festival of the Flowers]] # [[Fight Network]] # [[Fight Now TV]] # [[Fight+]] # [[Fiji Broadcasting Corporation]] # [[Fiji Television]] # [[Filipino TV]] # [[Film 24 (channel)]] # [[Film1]] # [[Film1 Action]] # [[Film1 Comedy & Kids]] # [[Film1 Festival]] # [[Film1 Premiere]] # Film1 Spotlight # [[Film4]] # [[Filmax]] # [[فلمازیا]] # [[Filmnet]] # [[Filmy]] # [[Filmy (Canada)]] # [[Financial News Network]] # [[Fine Living (Canada)]] # [[Fine Living (Italy)]] # [[Fine Living Network]] # [[FiOS1]] # [[First Channel (Georgian TV channel)]] # [[Fit TV]] # [[FitTV]] # [[Flaunt (TV channel)]] # [[Flava (TV channel)]] # [[Flip TV]] # [[Flix (TV network)]] # [[Fly channel]] # [[Fly Music]] # Fly TV # [[FNTSY Sports Network]] # [[Focus Bangla]] # [[Focus Gesundheit]] # [[Focus NE]] # [[Folk Plus]] # [[Follow Me TV]] # [[Food Food (TV channel)]] # [[Food Network]] # [[Food Network (Canada)]] # [[Food Network Asia]] # [[Food Television]] # [[For you (TV channel)]] # [[Four (New Zealand)]] # [[FOX (Balkans)]] # [[Fox (Finland)]] # [[Fox (Greece)]] # [[Fox (Hungary)]] # [[Fox (India)]] # [[Fox (Italy)]] # Fox (Middle East) # [[Fox (Netherlands)]] # [[Fox (Poland)]] # [[Fox (Portugal)]] # [[Fox (Spain)]] # [[Fox (Turkey)]] # [[Fox (UK and Ireland)]] # [[Fox 8 (Dutch TV channel)]] # [[Fox Action Movies]] # [[Fox Business Network]] # [[Fox Channel (Germany)]] # [[Fox Channel Asia]] # [[Fox Classics]] # [[Fox College Sports]] # [[Fox Crime]] # [[Fox Crime (Asia)]] # [[Fox Crime (Italy)]] # [[Fox Deportes]] # [[Fox Family Movies]] # [[Fox Filipino]] # Fox Football Channel # [[Fox Footy]] # [[Fox Footy Channel]] # [[Fox HD (Latin America)]] # [[Fox Kids (Australia)]] # [[Fox Latin America]] # [[Fox Life]] # [[Fox Life (Italy)]] # [[Fox Life (Netherlands)]] # [[Fox Life Greece]] # [[Fox Life India]] # [[Fox Movies (Middle East)]] # [[Fox Movies (Portugal)]] # [[Fox Movies Premium]] # [[Fox News Channel]] # [[Fox Next]] # [[Fox Reality Channel]] # [[Fox Retro]] # [[Fox Series]] # [[Fox Soccer]] # [[Fox Soccer Plus]] # [[Fox Sports (Australia)]] # [[Fox Sports (Brazil)]] # [[Fox Sports (Netherlands)]] # [[Fox Sports 1]] # [[Fox Sports 2]] # [[Fox Sports and Entertainment]] # [[Fox Sports Arizona]] # [[Fox Sports Asia]] # [[Fox Sports Carolinas]] # [[Fox Sports Chile]] # [[Fox Sports Detroit]] # [[Fox Sports Eredivisie]] # [[Fox Sports Florida]] # [[Fox Sports Houston]] # [[Fox Sports Indiana]] # [[Fox Sports International (Netherlands)]] # [[Fox Sports Kansas City]] # [[Fox Sports Latinoamérica]] # [[Fox Sports Midwest]] # [[Fox Sports Networks]] # [[Fox Sports New Orleans]] # [[Fox Sports News (Asia)]] # [[Fox Sports News (Australia)]] # [[Fox Sports News India]] # [[Fox Sports North]] # [[Fox Sports Ohio]] # [[Fox Sports Oklahoma]] # [[Fox Sports San Diego]] # [[Fox Sports South]] # [[Fox Sports Southwest]] # [[Fox Sports Tennessee]] # [[Fox Sports West and Prime Ticket]] # [[Fox Sports Wisconsin]] # [[Fox Sports World Canada]] # [[Fox8]] # [[Foxnet]] # [[Foxtel 3D]] # [[Foxtel Movies]] # [[Foxtel On Demand]] # [[FPTV]] # [[France 2]] # [[France 24]] # [[France 3]] # [[France 3 Alpes]] # [[France 3 Alsace]] # [[France 3 Aquitaine]] # [[France 3 Bourgogne]] # [[France 3 Bretagne]] # [[France 3 Centre]] # [[France 3 Côte d'Azur]] # [[France 3 Limousin Poitou-Charentes]] # [[France 3 Nord-Pas-de-Calais]] # [[France 3 Normandie]] # [[France 3 Paris Île-de-France]] # [[France 3 Picardie]] # [[France 3 Provence-Alpes]] # [[France 3 Rhône-Alpes]] # [[France 3 Sud]] # [[France 4]] # [[France 5]] # [[France Ô]] # [[Free Speech TV]] # [[Free TV]] # [[Friendly TV]] # [[Frost Great Outdoors]] # [[FS1 (Salzburg)]] # [[FSN Chicago]] # [[Ftn]] # [[FTV News]] # [[Fuel TV (Australia)]] # [[Fuel TV (Portugal)]] # Funimation Channel # [[Funoon TV]] # [[Fuse (TV channel)]] # [[Fusion (TV channel)]] # [[Futura (TV channel)]] # [[Future Television]] # [[FX (Asia)]] # [[FX (Greece)]] # [[FX (Italy)]] # [[FX (Portugal)]] # [[FX (TV channel)]] # [[FX Australia]] # [[FX Canada]] # [[FX Latin America]] # [[FX Movie Channel]] # [[FXX]] # [[FXX (Canada)]] # [[FYI (Canadian TV channel)]] # [[FYI (U.S. TV channel)]] # [[G4 (Canada)]] # [[G4 (TV channel)]] # G4 Rewind # [[G4techTV]] # [[GAAGO]] # [[Gala TV]] # [[Galatasaray TV]] # [[Galavisión]] # [[Galaxy (UK TV channel)]] # [[Game Network]] # [[Game One]] # [[Game Show Network]] # [[GamesBids]] # [[GameTV]] # [[Gayelle]] # [[GAYtv]] # [[Gazi Television]] # [[GEB America]] # [[GEM (Australian TV channel)]] # [[Gem Collector]] # [[GEM TV ASIA]] # [[Gemini TV]] # [[Gems TV]] # [[Gems TV (UK)]] # [[Gems TV (USA)]] # [[جیو انگریزی]] # [[جیو انٹرٹینمینٹ]] # [[جیو کہانی]] # [[جیو نیوز]] # [[جیو سپر]] # [[جیو تیز]] # [[جیو ٹی وی]] # [[German Kino Plus]] # [[GFA TV]] # [[GIGA Television]] # [[GiGa TV]] # [[Ginx TV]] # [[G-Kaboom]] # [[Glas (TV channel)]] # [[Glitz*]] # [[Global News Network]] # [[Global News: BC 1]] # [[Global Pinoy Cinema]] # [[Global Reality Channel]] # [[Global Tamil Vision]] # [[Global TV (Indonesia)]] # [[Globo (Portugal)]] # [[GloboNews]] # [[Globovisión]] # [[GMA Life TV]] # [[GMA Pinoy TV]] # [[G-Mobile]] # [[GNT]] # [[Go TV]] # [[Go! (Australian TV channel)]] # [[GOALTV]] # [[Gol Televisión]] # [[GOL TV]] # [[GOL TV (Latin American)]] # [[Gold (Australian TV channel)]] # [[Gold (TV channel)]] # [[Golf Channel]] # [[Golica TV]] # [[GolTV (Canada)]] # [[Good Food]] # [[GoodLife Channel]] # [[Gospel Music Network]] # [[Granada Breeze]] # [[Granada Talk TV]] # [[Great American Country]] # [[Great Eastland Television]] # [[Greatest Hits TV]] # [[Greek Cinema (TV channel)]] # [[Greek Music Television]] # GSP TV # [[GTV (Ghana)]] # [[GTV Variety Show]] # [[Gulli]] # [[Gusto TV]] # [[GWN7]] # [[GXT]] # [[H2 (Canada)]] # [[H2 (TV network)]] # [[Ha! (TV channel)]] # [[Habertürk TV]] # [[HadiTV]] # [[Hakka TV]] # [[Halk TV]] # [[Hallmark Channel]] # [[Hallmark Channel (International)]] # [[Hallmark Channel (Scandilux)]] # [[Hallmark Movies & Mysteries]] # [[Halogen TV]] # [[Hálózat TV]] # [[Hansard TV]] # [[Happy Channel]] # [[Happy TV]] # [[Haq TV]] # [[Hayat TV (Turkey)]] # [[ایچ بی او]] # [[HBO (Asia)]] # [[HBO Brazil]] # [[HBO Canada]] # [[HBO Europe]] # [[HBO Family (Asia)]] # [[HBO Hits]] # [[HBO Netherlands]] # [[HBO Pakistan]] # [[HBO Signature (Asia)]] # [[HD suisse]] # [[HD1 (French TV channel)]] # [[HDNet Movies]] # [[Headlines Today]] # [[Heart (radio network)]] # [[Heartland (TV network)]] # [[Heat (TV channel)]] # [[Hellenic TV]] # [[Hema TV]] # [[Her TV]] # [[Herceg TV]] # [[Here TV]] # [[Hero (TV channel)]] # [[HGTV]] # [[HGTV (Canada)]] # [[Hidayat TV]] # [[HIFI (TV channel)]] # [[Hip Hop TV]] # [[Hiro (TV channel)]] # [[Hiru TV]] # [[His TV]] # [[Hispanic Information and Telecommunications Network]] # [[HispanicTV]] # [[HispanTV]] # [[História]] # [[Historia (TV channel)]] # [[History (Australian television channel)]] # [[History (Canada)]] # [[History (European TV channel)]] # [[History (Southeast Asian TV channel)]] # [[History (TV channel)]] # [[History en Español]] # [[History TV18]] # [[Hitz Music]] # [[HLN (TV channel)]] # [[HMTV]] # [[HodHod TV]] # [[Home (TV channel)]] # [[Home Shopping Network]] # [[Home Theater Network]] # [[Hometown Sports Indiana]] # [[Hope Channel]] # [[Hope Channel Philippines]] # [[Horizon League]] # [[Horizon Learning Channel]] # [[Horn Cable Television]] # [[Horror Channel]] # [[Horse & Country TV]] # [[Hot 3]] # [[Hot Choice]] # [[HOT TV]] # [[Houses of the Oireachtas Channel]] # [[HOW TO Channel]] # [[HPItv]] # [[Hromadske.TV]] # [[HRT 1]] # [[HRT 2]] # [[HRT 3]] # [[HRT 4]] # [[HRT plus]] # [[HRTV (network)]] # [[HSTN]] # [[HTV Mostar]] # [[HTV Oscar C]] # [[HTV3]] # [[HudTV]] # [[Hum Masala]] # [[Hum Sitaray]] # [[ہم ٹی وی]] # [[ہم ٹی-وی]] # [[Hunan Television]] # [[ہنگامہ ٹی وی]] # [[Husaini Channel]] # [[Hustler TV (Europe)]] # [[Hustler TV (US)]] # [[Hyper (television)]] # [[Hyper (TV channel)]] # [[I.Sat]] # [[I24news]] # [[IB Sat]] # [[IB3]] # [[IBC24]] # IBN TV # [[IBuy]] # [[I-CABLE News Channel (Hong Kong)]] # [[Ichannel]] # [[Ici ARTV]] # [[Ici Explora]] # [[Ici RDI]] # [[IConcerts]] # [[İctimai Television]] # [[ICTV (Ukraine)]] # [[Ideal World]] # [[IDF1]] # [[Idman Azerbaijan TV]] # [[IDNR-TV]] # [[IeTV]] # [[IFC (Canadian TV channel)]] # [[IFC (U.S. TV network)]] # [[IFilm (TV channel)]] # [[ILIM TV]] # [[Image Channel]] # [[Imagine Movies]] # [[Imagine Showbiz]] # [[Imagine TV]] # [[IMC TV]] # [[Imevisión]] # [[Imparja Television]] # [[In Demand]] # [[Independent Television (Bangladesh)]] # [[India News]] # [[India TV]] # [[Indiavibes]] # [[Indiavision]] # [[IndiePlex]] # [[Indigenous Community Television]] # [[Indosiar]] # [[Indus Media Group]] # Indus TV # [[Info TV]] # [[InfoMás]] # [[InnerSPACE]] # [[INSP (TV network)]] # [[Inter (TV channel)]] # Inter Channel # [[Intereconomía TV]] # [[International Music Feed]] # [[InterTV Grandes Minas]] # [[InterTV Serra+Mar]] # [[Investigation Discovery]] # [[Investigation Discovery (Canada)]] # [[Investigation Discovery (Latin America)]] # [[Investigation Discovery Europe]] # [[Ion Life]] # [[IRIB TV3]] # [[IRIB TV4]] # [[IRIB TV5]] # [[Iris (TV channel)]] # [[Irish Film Channel]] # [[Irish TV]] # [[Ishop tv]] # [[Islamic Republic of Iran News Network]] # [[Israeli Network]] # [[Italia 1]] # [[Italia 2]] # I-Télé # [[ITN channel]] # [[ITU TV]] # [[ITV (Thailand)]] # [[ITV (TV channel)]] # [[ITV (TV network)]] # [[ITV Choice]] # [[ITV Day]] # [[ITV Encore]] # [[ITV HD]] # [[ITV News Channel]] # [[ITV Play]] # [[ITV Select]] # [[ITV Sport Channel]] # [[ITV2]] # [[ITV3]] # [[ITV4]] # [[ITVBe]] # [[J Sports]] # [[J2 (New Zealand)]] # [[سی این بی سی پاکستان]] # [[Jaam-e-Jam (Canada)]] # [[Jack City]] # [[Jack TV]] # [[Jadeworld (Australia)]] # [[Jadeworld (USA)]] # [[JakTV]] # [[Jalsha Movies]] # [[Jamuna TV]] # [[Jan TV]] # [[Janasri News]] # [[Janco Visjon]] # [[Japan Entertainment Television]] # [[Japan International Broadcasting Inc.]] # [[Jaya TV]] # [[JBS Jewish Broadcasting Service]] # [[Jednotka]] # [[Jeepney TV]] # [[JellyTelly]] # [[Jetix]] # [[Jewellery Maker]] # [[Jewelry Television]] # [[Jewish Life Television]] # [[Jewish News One]] # [[Jia Yu Channel]] # [[JIM (Flemish TV channel)]] # [[Jim (TV Channel)]] # [[JimJam]] # [[Jimmy (TV channel)]] # [[JML Direct TV]] # [[Joi (TV channel)]] # [[Jones! (New Zealand)]] # [[JSTV]] # [[JTBC]] # [[JTV (Indonesia)]] # [[JUCE TV]] # [[Juice TV]] # [[Juicebox (TV channel)]] # [[June (TV Channel)]] # [[Junior (TV channel)]] # [[Junior TV]] # [[Jurnal TV]] # [[Juventus Channel]] # [[K1010 TV]] # [[K2 (TV channel)]] # [[K3 (television)]] # [[Kabel eins]] # [[Kabillion]] # [[Ka-Boom]] # [[Kah Lai Toi]] # [[Kalaignar TV]] # [[Kanal 1 (Bosnia and Herzegovina)]] # [[Kanal 11]] # [[Kanal 11 (Sweden)]] # [[Kanal 12]] # [[Kanal 2]] # [[Kanal 4]] # [[Kanal 5 (Denmark)]] # [[Kanal 5 (Macedonia)]] # [[Kanal 5 (Sweden)]] # [[Kanal 5 HD]] # [[Kanal 5 plus]] # [[Kanal 7]] # [[Kanal 9]] # [[Kanal 9 (Serbia)]] # [[Kanal A]] # [[Kanal D]] # [[Kanal D Romania]] # [[Kanal4]] # [[Kanaltürk]] # [[Kantipur Television Network]] # [[Kapatid TV5]] # [[Kappa TV]] # [[Karadeniz TV]] # [[Kashish Television Network]] # [[Kasthuri Newz 24]] # [[Kaumudy TV]] # [[Kawish Television Network]] # [[Kazakh TV]] # [[Kazakhstan (channel)]] # [[KAZsport]] # [[KBS World]] # [[KBS World (Japan)]] # [[KBS World (TV channel)]] # [[KBS World (United States)]] # [[KBS1]] # [[KBS2]] # [[KDEL Channel 20]] # [[Kerala Vision]] # [[Kermit Channel]] # [[Kerrang! TV]] # [[Ketnet]] # [[Kids & Teens TV]] # [[Kids Channel (Mauritius)]] # [[KidsCo]] # [[Kidz Only!]] # [[Kidz TV]] # [[KiKa]] # [[Kindernet]] # [[Kino Nova]] # [[Kino Polska]] # [[Kiosk (TV)]] # Kiran Tv # [[Kiss TV]] # [[Kiss TV (Romania)]] # [[Kix (Asian TV channel)]] # [[Kix (UK and Ireland TV channel)]] # [[KMSU (Minot)]] # [[KMTV Asia]] # [[Knowledge Channel (Philippines)]] # [[Knowledge Network]] # [[Knowledge TV]] # [[KO-AM TV]] # [[Kochu Tv]] # [[Kohavision]] # [[KohraM]] # [[Kolkata TV]] # [[Kolmoskanava]] # [[Kompas TV]] # [[Korean Central Television]] # [[Kral TV]] # [[کے ٹی این نیوز]] # [[KTV (India)]] # [[Kuchnia+]] # [[Kultura (Ukrainian television channel)]] # [[Kunskapskanalen]] # [[Kurd1 Channel]] # [[Kurdish News Network]] # [[Kurdistan TV]] # [[Kurdmax Pepule]] # [[Kurdsat]] # [[Kushi TV]] # [[Kutonen (TV channel)]] # [[KykNET]] # [[KZ Sport 1]] # [[L!VE TV]] # [[La 1 (Spain)]] # [[La 2 (Spain)]] # [[La 7 Cartapiù]] # [[La 8]] # [[La Cadena Deportiva]] # [[La Chaîne Info]] # [[La Chaîne Météo]] # [[La Chaîne parlementaire]] # [[La Cinq]] # [[La Deux]] # [[La Première (RTI)]] # [[La Red (Chilean TV channel)]] # [[La Sept]] # [[La Tienda en Casa]] # [[La Trois]] # [[La Une]] # [[La5]] # [[La7]] # [[La7d]] # [[LAB HD]] # [[Lamhe (TV channel)]] # [[LANA TV]] # [[LaOtra]] # [[LaSexta]] # [[LaSexta2]] # [[LaSexta3]] # [[LaSiete]] # [[Latele Novela]] # [[Latele Novela Network]] # Lativi # [[Le Canal Nouvelles]] # Leafs TV # [[Leeds United Television]] # [[Legislative Assembly of New Brunswick Television Service]] # [[Legislature broadcasters in New Zealand]] # [[Lei (TV channel)]] # [[Lemar TV]] # [[Leonardo (TV channel)]] # [[Leonardo World]] # [[Leonardo World (Canada)]] # [[L'Équipe 21]] # LeSEA # [[LFC TV]] # [[Li (TV channel)]] # [[Lietuvos rytas TV]] # [[Life 24]] # [[لائف اودے]] # [[Life One]] # [[Life Showcase TV]] # [[Life TV]] # [[LifeNews]] # [[Lifestyle (TV channel)]] # [[LifeStyle Food]] # [[LifeStyle Home]] # [[Lifestyle Network]] # [[Lifestyle Satellite Jukebox]] # [[LifeStyle You]] # [[Lifetime (Canada)]] # [[Lifetime (TV network)]] # [[Lifetime (UK and Ireland)]] # [[Link TV]] # [[Lite TV]] # [[Litmus News]] # [[Liuks!]] # [[Liv (TV channel)]] # [[Live from the Center of the Universe]] # [[Live India]] # [[Live XXX TV]] # [[Live! (TV channel)]] # [[Living (New Zealand)]] # [[LMN (TV channel)]] # [[Loaded TV]] # [[Local News on Cable]] # [[LocalVision]] # [[Locomotion (TV channel)]] # [[Logo TV]] # [[Lok Sabha TV]] # [[Loma Linda Broadcasting Network]] # [[London Live (TV channel)]] # [[London TV]] # [[Longhorn Network]] # [[Look Plus]] # [[Look TV]] # [[Lotus News]] # [[Lotus TV Macau]] # [[LRT Kultūra]] # [[LRT Lituanica]] # [[LRT televizija]] # [[LS Times TV]] # [[Lumiere Movies]] # [[Lusaka Voice]] # [[LUTV (St. Charles, Missouri)]] # [[Luxe.tv]] # [[M Tunes HD]] # [[M1 (TV channel)]] # [[M1 (Ukraine)]] # [[M2 (TV channel)]] # [[M3 (Canadian TV channel)]] # M3D # [[M6 (TV channel)]] # [[M6 Boutique & Co]] # [[M6 Music]] # [[M6 Music Black]] # [[Maasranga Television]] # [[MAD Greekz]] # [[MAD TV (Cyprus)]] # [[MAD TV (Greece)]] # [[MAD World]] # [[Made in Leeds]] # [[Made in Tyne & Wear]] # [[Maeil Broadcasting Network]] # [[Maestro (TV channel)]] # [[Magic (TV channel)]] # [[Magic Kids (TV channel)]] # [[Magnet Infinity TV (MiTV)]] # [[Mahuaa Bangla]] # [[Mahuaa Khobor]] # [[Mahuaa TV]] # [[Mai TV]] # [[Main Event]] # [[Makedonia TV]] # [[Makkal TV]] # [[Maleflixxx Television]] # [[ManagemenTV]] # [[Mangas (TV)]] # [[Mango 24]] # [[Manorama News]] # [[Manoto 1]] # [[Māori Television]] # [[MARCA TV]] # [[Markíza]] # [[Mastiii]] # [[Mathrubhumi News]] # [[MATV (Quebec)]] # [[MAVTV]] # [[Max (channel)]] # [[MAX (TV channel)]] # [[Max Trax]] # [[Max Vision]] # [[Maxxx]] # [[Maya HD]] # [[MBC 1 (Mauritius)]] # [[MBC 2 (Mauritius)]] # [[MBC 2 (Middle East)]] # [[MBC 3 (Mauritius)]] # [[MBC 4 (Middle East)]] # [[MBC Action]] # [[MBC Digital 4 (Mauritius)]] # [[MBC Game]] # [[MBC Max]] # MBC Bollywood # [[MBC Music]] # [[MBC Persia]] # [[MBC Sat (Mauritius)]] # [[MBC Sports+]] # MBC+ Variety # MBC+ Power # [[Mechid TV]] # [[Medeniyyet TV]] # [[Medford Community Cablevision, Inc.]] # [[Medi 1 TV]] # [[میڈیا ون ٹیلی ویژن]] # [[MediaCorp Central]] # [[MediaCorp Channel 5]] # [[MediaCorp Channel 8]] # [[MediaCorp Channel U]] # [[MediaCorp HD5]] # [[MediaCorp Suria]] # [[MediaCorp Teletext]] # [[MediaCorp Vasantham]] # [[Mediaset Extra]] # [[Mediaset Italia]] # [[Mediaset Italia (Canada)]] # [[Mediaset Plus]] # [[Mediashopping]] # [[Mega (Chilean television channel)]] # [[Mega (TV channel)]] # [[Mega Channel]] # [[MEGA Cosmos (Ethnic Channels Group)]] # [[MEGA Cosmos (Odyssey Television Network)]] # [[Mehndi TV]] # [[Mehran TV]] # [[Mehtap TV]] # Melody Tunes # [[Men & Motors]] # [[MétéoMédia]] # [[Metro Gold]] # [[Metro One]] # [[Metro TV (Ghana)]] # [[Metropol TV]] # [[MetroTV]] # [[Mexicanal]] # [[Mezzo TV]] # [[MGM (TV channel)]] # [[MGM Channel (Canada)]] # [[MGM Channel (Europe)]] # [[MGM HD]] # [[MHz WorldView]] # [[Miami Valley Channel]] # [[Michigan Government Television]] # [[Mid-Atlantic Sports Network]] # [[Midlands Asian Television]] # [[Milan Channel]] # [[Military History (TV network)]] # [[Milkshake!]] # [[Minimax (TV channel)]] # [[MiniMini+]] # [[MinX]] # [[MK (channel)]] # [[MLB Network]] # [[MM (television)]] # [[MMDA TV]] # [[MNC Entertainment]] # [[MNC International]] # [[MNC Music]] # [[MNC News]] # [[MNCTV]] # [[M-Net]] # [[Mnet (TV channel)]] # [[M-Net Edge]] # [[M-Net Movies]] # [[M-Net Series]] # [[Mobicom Corporation]] # [[MOBTV]] # [[MOI&cie (TV channel)]] # [[MOJO HD]] # [[Moldova 1]] # [[Mondo Media]] # [[Mongolian National Broadcaster]] # [[Mongolian News Channel]] # [[Monsters HD]] # [[Monte Carlo TV]] # [[MoonTV]] # [[Moox Live]] # [[More Than Movies]] # [[More4]] # [[Moscow 24 (TV channel)]] # [[Mostanad (TV channel)]] # [[Motors TV]] # [[MotoTV]] # [[MountainWest Sports Network]] # [[MOV (TV channel)]] # [[Movie Central]] # Movie Mix # [[Movie Network]] # [[Movieola]] # [[MoviePlex]] # [[Movies 24]] # [[Movies Now]] # [[Movies OK]] # [[Movies4Men]] # [[Movies4Men 2]] # [[MovieTime]] # [[MPT 2 Sat]] # [[MPT 3 Sat]] # [[MRT 1]] # [[MRT 2 (TV channel)]] # [[MRT 3 (TV channel)]] # [[MRT Assembly Channel]] # [[MRT Sat]] # [[MSG (TV channel)]] # [[MSG Plus]] # [[MSG Varsity]] # [[MSNBC]] # [[MSNBC Canada]] # MSU Telecasters # [[MTA 1]] # [[MTA 2]] # [[MTA 3]] # [[ایم ٹی وی]] # [[MTV (Brazil)]] # [[MTV (Canada)]] # [[MTV (Latin America)]] # [[MTV (New Zealand)]] # [[MTV (Romania)]] # [[MTV (UK and Ireland)]] # [[MTV (Vietnam)]] # [[MTV Australia]] # [[MTV Austria]] # [[MTV Base]] # [[MTV Brand New]] # [[MTV Brand New (Italy)]] # [[MTV Brand New (Netherlands)]] # [[MTV Chi]] # [[MTV Classic (Italy)]] # [[MTV Classic (UK & Ireland)]] # [[MTV Classic Australia]] # [[MTV Classic Poland]] # [[MTV Czech]] # [[MTV Dance]] # [[MTV Dance Australia]] # [[MTV Denmark]] # [[MTV Eesti]] # [[MTV Europe]] # [[MTV Fakta]] # [[MTV Fakta XL]] # [[MTV Finland]] # MTV Flanders # [[MTV Flux]] # [[MTV France]] # [[MTV Germany]] # [[MTV Greece]] # [[MTV Hits]] # [[MTV Hits (Europe)]] # [[MTV Hits (Italy)]] # [[MTV Hits (UK & Ireland)]] # [[MTV Hits Latin America]] # [[MTV Hits New Zealand]] # [[MTV Hungary]] # [[MTV Igman]] # [[MTV India]] # [[MTV Indies]] # [[MTV Indonesia]] # [[MTV Ireland]] # [[MTV Israel]] # [[MTV Italy]] # [[MTV Jams]] # [[MTV Japan]] # [[MTV Juniori]] # [[MTV Komedia]] # [[MTV Leffa]] # [[MTV Lithuania & Latvia]] # [[MTV Live HD]] # [[MTV Mandarin]] # [[MTV Max]] # [[MTV Middle East]] # [[MTV Music (Greece)]] # [[MTV Music (Italy)]] # [[MTV Music (UK and Ireland)]] # [[MTV Music 24]] # [[MTV Music Australia]] # [[MTV Netherlands]] # [[MTV Nordic]] # [[MTV Norway]] # [[MTV Pakistan]] # [[MTV Philippines]] # [[MTV Pinoy]] # [[MTV Plus]] # [[MTV Poland]] # [[MTV Portugal]] # [[MTV Pulse]] # [[MTV Rocks]] # [[MTV Russia]] # [[MTV Sarja]] # [[MTV Shows]] # [[MTV Southeast Asia]] # [[MTV Spain]] # [[MTV Sports (Sri Lanka)]] # [[MTV Sweden]] # [[MTV Switzerland]] # [[MTV Thailand]] # [[MTV Tres]] # [[MTV Türkiye]] # [[MTV Ukraine]] # [[MTV2]] # [[MTV2 (Canada)]] # [[MTV2 Pop]] # [[MTV2Pop]] # [[MTV3]] # [[MTV3 Scifi]] # [[MtvU]] # [[Much TV]] # MuchLoud # MuchMusic # MuchRetro # [[MuchVibe (TV channel)]] # [[Multi TV]] # [[Multicinema]] # [[Multipremier]] # [[Multishow]] # Mix Hollywood TV # Mix One # Mun2 # [[Munhwa Broadcasting Corporation]] # [[Music Box (TV channel)]] # [[Music Box Italia]] # [[Music Channel Romania]] # [[Music Choice]] # [[Music Choice International]] # [[Music Choice Play]] # Music India # [[Music On! TV]] # MusiMax # [[MusiquePlus]] # [[Mustard TV]] # [[Mustika HD]] # [[MUTV (Manchester United F.C.)]] # [[Muzik Aktif]] # [[Muz-TV]] # [[Muz-TV Moldova]] # [[MVM TV]] # [[My Channel]] # [[My Combat Channel]] # My Ex-Girlfriends # [[My Movie Channel]] # [[My Music (television)]] # [[My Planet (TV channel)]] # [[My TV (Bangladesh)]] # [[Mya (TV channel)]] # [[MyDeejay]] # [[MyTalk]] # [[Myx]] # [[Myx TV]] # [[Mze TV]] == N == # N HD # [[N1 (television)]] # [[N24 (Germany)]] # [[N3D]] # [[Național 24 Plus]] # [[Namayesh (TV channel)]] # [[NASA TV]] # [[Naša TV]] # [[Nat Geo Music]] # [[Nat Geo People]] # [[Nat Geo Wild]] # [[Nat Geo Wild (Canada)]] # [[Nat Geo Wild (Europe)]] # [[National Broadcasting Services of Thailand]] # [[National Christian Network]] # [[National Geographic Channel]] # [[National Geographic Channel (Asia)]] # [[National Geographic Channel (Australia and New Zealand)]] # [[National Geographic Channel (Canada)]] # [[National Geographic Channel (Germany)]] # [[National Geographic Channel (Greece)]] # [[National Geographic Channel (India)]] # [[National Geographic Channel (Netherlands)]] # [[National Geographic Channel (Portugal)]] # [[National Geographic Channel (Scandinavia)]] # [[National Geographic Channel (South Korea)]] # [[National Geographic Channel (UK and Ireland)]] # [[National Geographic Farsi]] # [[National Indigenous Television]] # [[Nautical Channel]] # [[NBA Premium TV]] # [[NBA TV]] # [[NBA TV Canada]] # [[NBC Europe]] # [[NBCSN]] # [[NBN Television]] # [[NBR TV (Bangladesh)]] # [[NDR Fernsehen]] # [[NDTV 24x7]] # [[NDTV Arabia]] # [[NDTV Good Times]] # [[NDTV India]] # [[NDTV MetroNation]] # [[NDTV Profit]] # [[NDTV Worldwide]] # [[Nederland 24]] # [[Negaah TV]] # [[Nelonen]] # Nelonen Prime # Nelonen Pro 1 # Nelonen Pro 2 # [[NEO Prime]] # [[NEO Sports]] # [[Neox (TV channel)]] # [[Nepal 1]] # [[Nepal Television]] # NERIT Sports # NERIT1 # [[NET 5]] # NET. # [[Network Ten]] # [[New England Cable News]] # [[New England Sports Network]] # [[New Evangelization Television]] # [[New Greek TV]] # New Hellenic Television # [[New Tang Dynasty Television]] # [[New Tang Dynasty Television (Canada)]] # [[News 12 Brooklyn]] # [[News 12 Long Island]] # [[News 12 Networks]] # [[News 12 New Jersey]] # [[News 12 Traffic & Weather]] # [[News 13 (Central Florida)]] # [[News 24 (Albania)]] # [[News 24 (India)]] # [[News 24 Houston]] # [[News 9 Now / News on 6 Now]] # [[News 9 San Antonio]] # [[News Live]] # [[News Nation]] # [[نیوز ون]] # [[News Time]] # [[News7]] # [[News9 (Karnataka)]] # [[NewsChannel 8 (cable channel)]] # [[Newsmax TV]] # [[NewSport]] # [[News-Press 3 NOW]] # [[NewsWatch 15]] # [[Newsworld International]] # NewsX # [[NEWZ Bangla]] # [[Next:HD]] # [[NFL Network]] # [[NFL RedZone]] # [[NHK]] # [[NHK Educational TV]] # [[NHK General TV]] # [[NHK World]] # [[NHK World Premium]] # [[NHL Network (Canada)]] # [[NHL Network (United States)]] # [[Niagara News TV]] # [[Nick at Nite]] # [[Nick Hits (Netherlands & Flanders)]] # [[نکلوڈین]] # [[Nickelodeon (Africa)]] # [[Nickelodeon (Australia and New Zealand)]] # [[Nickelodeon (Brazil)]] # [[Nickelodeon (Canada)]] # [[Nickelodeon (Central & Eastern Europe)]] # [[Nickelodeon (CIS)]] # [[Nickelodeon (Croatia)]] # [[Nickelodeon (Denmark)]] # [[Nickelodeon (Europe)]] # [[Nickelodeon (Finland)]] # [[Nickelodeon (France & Wallonia)]] # [[Nickelodeon (Germany)]] # [[Nickelodeon (Greece)]] # [[Nickelodeon (Hungary)]] # [[Nickelodeon (Italy)]] # [[Nickelodeon (Japan)]] # [[Nickelodeon (Latin America)]] # [[Nickelodeon (Mainland China)]] # [[Nickelodeon (Malaysia)]] # [[Nickelodeon (Montenegro)]] # [[Nickelodeon (Netherlands)]] # [[Nickelodeon (New Zealand)]] # [[نکلوڈین]] # [[نک (پاکستان)]] # [[Nickelodeon (Philippines)]] # [[Nickelodeon (Poland)]] # [[Nickelodeon (Portugal)]] # [[Nickelodeon (Scandinavia)]] # [[Nickelodeon (Serbia)]] # [[Nickelodeon (South Korea)]] # [[Nickelodeon (Southeast Asia)]] # [[Nickelodeon (Spain)]] # [[Nickelodeon (Sweden)]] # [[Nickelodeon (Switzerland)]] # [[Nickelodeon (Taiwan)]] # [[Nickelodeon (Turkey)]] # [[Nickelodeon (UK and Ireland)]] # [[Nickelodeon (Ukraine)]] # [[Nickelodeon Games and Sports for Kids]] # [[نکلوڈین (بھارت)]] # Nickelodeon Teen # [[NickMom]] # [[Nikkei CNBC]] # [[Nilachakra Ekamra]] # Nile TV # [[Nine Guide]] # Nine HD # [[Nine Network]] # [[Nippon BS Broadcasting]] # [[Nitro (TV channel)]] # [[NME TV]] # [[Noggin (Viva UK block)]] # [[Nolife (TV channel)]] # [[Nollywood Movies]] # [[Northwest Cable News]] # [[Nou (TV channel)]] # [[Nou 24]] # [[Nova (TV channel)]] # [[Nova Cinema (Czech Republic)]] # [[Nova Cinema (Greece)]] # [[Nova Life]] # [[Nova Sport (Bulgaria)]] # [[Nova Sport (Czech TV)]] # [[Nova Sports]] # [[Nova television]] # [[Nova TV (Croatia)]] # [[Nova TV (Iceland)]] # [[Nova.rs]] # [[Nova+]] # [[Novela TV]] # [[Novella (Bulgaria)]] # [[Novyi Kanal]] # [[Now (TV channel)]] # [[NPO 1]] # [[NPO 2]] # [[NPO 3]] # [[NPO Zapp]] # [[NPO Zappelin]] # [[NRB Network]] # [[NRJ 12]] # [[NRK Super]] # [[NRK1]] # [[NRK1 Tegnspråk]] # [[NRK2]] # [[NRK3]] # [[NSport+]] # [[NT1 (TV channel)]] # [[N-tv]] # [[NTV (Bangladesh)]] # [[NTV (India)]] # [[NTV (Mongolia)]] # [[NTV (Russia)]] # [[NTV (Turkey)]] # [[NTV 101]] # [[NTV Amna]] # [[NTV Canada]] # [[NTV Jasmin]] # [[NTV Jata]] # [[NTV News]] # [[NTV Plus]] # [[NTV PLUS]] # [[NTV Spor]] # [[NTV Variety]] # [[NTV7]] # [[NTVIC Kakanj]] # Nuestra Tele Noticias 24 Horas # [[Nueve]] # [[Nuevo Mundo Television]] # [[Number 1 TV]] # [[Nuts TV]] # [[Nuvolari (TV channel)]] # [[NuvoTV]] # [[NVTV]] # [[NY1]] # [[NY1 Noticias]] # [[NY1 Rail and Road]] # [[Nyota Radio Television]] # [[O Channel]] # [[O Shopping]] # [[Oasis (TV channel)]] # [[OBS Gyeongin TV]] # [[Oc 16]] # [[OCS (television)]] # [[Odeon 24]] # [[Odisseia]] # [[Odyssey (TV channel)]] # [[Odyssey Channel]] # Odyssey Network # [[Oh! (TV channel)]] # [[Okto]] # [[OLN]] # [[OM TV]] # [[Omid-e-Iran OITN]] # [[Omroep Gelderland]] # [[OMusic TV]] # [[Onda Latina]] # [[One (Australian TV channel)]] # [[One (Canadian TV channel)]] # [[One America News Network]] # [[ONE Television]] # [[One TV (Malta)]] # [[ONE TV ASIA]] # [[ONE World Sports]] # [[ONN]] # [[ONTV (pay TV)]] # [[Oprah Winfrey Network (Canadian TV channel)]] # [[Oprah Winfrey Network (U.S. TV channel)]] # [[Orange County Newschannel]] # [[Orange Sport (Poland)]] # OSN # [[ORF 2]] # [[ORF 2 Europe]] # [[ORF eins]] # [[ORF III]] # [[ORF Sport +]] # [[Original Black Entertainment TV]] # [[Orion Cinema Network]] # [[OSM TV]] # [[Otaniemi Underground Broadcasting System]] # [[OTE Cinema]] # [[OTV (Romanian TV station)]] # [[Outdoor Channel]] # [[OUTTV]] # [[OutTV]] # [[Ovation (Australian TV channel)]] # [[Ovation (U.S. TV channel)]] # [[Overseas Property TV]] # [[OWL TV (Florida Atlantic University)]] # [[Oxygen (TV channel)]] # [[Oxygene (TV channel)]] # [[P5tv]] # [[Pac-12 Network]] # [[Pacific TV]] # [[پیغام ٹی وی]] # Paikallistelevisio # [[Pakapaka]] # Palladia # [[PAOK Channel]] # [[Paramount Comedy]] # [[Paramount Comedy Spain]] # [[Paris Première]] # [[Pashto TV]] # [[Passion (TV channel)]] # [[PBJ (TV network)]] # [[PBS America]] # [[Peace TV]] # [[Peace TV Bangla]] # [[Peace TV Urdu]] # [[Pelangi]] # [[Pelistank TV]] # [[Penthouse HDTV]] # [[Penthouse TV]] # [[Penthouse TV (Canada)]] # [[Peretz (TV channel, Russia)]] # [[Performance Channel]] # [[Performance MainStreet]] # [[Persepolis TV]] # Pershyi Natsionalnyi # [[Persian Music Channel]] # [[Persian Toon]] # [[Persian Vision]] # [[Petersburg – Channel 5]] # [[Phoenix (German TV station)]] # [[Phoenix Chinese News and Entertainment Channel]] # [[Phoenix Hong Kong Channel]] # [[Phoenix InfoNews Channel]] # [[Phoenix Movies Channel]] # [[Phoenix North America Chinese Channel]] # [[Phoenix Television]] # [[Phonevision]] # [[Physique TV]] # [[Pick (TV channel)]] # [[PictureBox Films]] # [[Pink 2]] # Pink M # [[Pink Plus]] # [[Pink SI]] # [[Pink Soap]] # [[Pinoy Box Office]] # [[Pinoy Extreme]] # [[Pioneer Corporation]] # [[Pitch TV]] # [[Pitch World]] # [[Pivot (TV channel)]] # [[PixL]] # [[Planet Pop (TV channel)]] # [[Planeta TV]] # [[Planète+]] # [[Planète+ Thalassa]] # [[Play TV (Pakistan)]] # [[Play UK]] # [[Playboy One]] # [[Playboy TV]] # [[Playhouse Disney]] # [[Playhouse Disney Hong Kong]] # [[Playin' TV]] # [[Playmen TV]] # [[PlayTV (Brazilian television channel)]] # [[Plum TV]] # [[Plus (TV channel)]] # [[Plus TV]] # [[PLUSPLUS]] # [[Pogo (TV channel)]] # [[Pokerzone]] # [[Polar (TV channel)]] # [[Polimer Kannada]] # [[Polimer TV]] # [[Polo TV]] # [[Polonia 1]] # [[Polsat]] # [[Polsat 2 International]] # [[Polsat Biznes]] # [[Polsat Café]] # [[Polsat Film]] # [[Polsat Futbol]] # [[Polsat JimJam]] # [[Polsat News]] # [[Polsat Play]] # [[Polsat Romans]] # [[Polsat Sport]] # [[Polsat Sport Extra]] # [[Polsat Sport News]] # [[Polskie Radio Program IV]] # [[Pop (UK and Ireland)]] # [[POP BRIO]] # [[Pop Girl]] # [[Pop Plus]] # [[POP TV]] # [[Porto Canal]] # [[Prag News]] # [[Prarthana TV]] # [[Premier Sports]] # [[Premiere (TV channel)]] # [[Premiere FC]] # [[Premiere Serie]] # [[Premios Fox Sports]] # [[PremPlus]] # [[Press TV]] # [[Preview (subscription service)]] # [[Price Busters TV]] # [[Price Drop]] # [[Prima Cool]] # [[Prima Love]] # [[Prima televize]] # [[Prima TV]] # [[Prime (Flanders)]] # [[Prime (New Zealand)]] # [[Prime HD]] # [[Prime Network]] # [[Prime Sports]] # [[Prime Sports Upper Midwest]] # [[Prime7]] # [[Primetime (TV channel)]] # [[Prise 2]] # [[PRISM (TV network)]] # [[PRO Cinema]] # [[Pro Plus (company)]] # [[Pro TV]] # [[PRO.TV Internațional]] # [[Pro-Am Sports System]] # [[P-Rock]] # [[Propeller TV]] # [[ProSieben Fun]] # [[ProSieben Maxx]] # [[ProSiebenSat.1 Welt]] # [[ProSiebenSat.1 Welt (Canada)]] # [[Prospect Park (production company)]] # [[ProTV Chișinău]] # [[Prva Plus]] # [[Prva Srpska Televizija]] # [[Psychic Today]] # [[PTC Punjabi]] # [[PTC Punjabi (Canada)]] # [[PTS2]] # [[پاکستان ٹیلی ویژن کارپوریشن|پاکستان ٹیلی ویژن نیٹ ورک]] # [[پی ٹی وی گلوبل]] # [[پی ٹی وی ہوم]] # [[پی ٹی وی نیوز]] # [[پی ٹی وی سپورٹس]] # [[پی ٹی وی ورلڈ]] # [[Public Television of Russia]] # [[Public TV (news channel)]] # [[Publika TV]] # [[Puglia Channel]] # [[Pūkas]] # [[Puls 2]] # [[Puls 4]] # [[Pulse (TV channel)]] # [[Punjab TV]] # Panorama Action # [[Pursuit Channel]] # [[Puthiya Thalaimurai TV]] # [[Puthuyugam TV]] # [[Pyatnica! (TV channel, Russia)]] # [[Q Television Network]] # [[Q TV]] # [[QOOB]] # [[Qubo]] # [[Queens Public Television]] # [[Quest (TV channel)]] # [[Questions and answers (TV Channel)]] # [[Quito TV]] # [[Quiz Call]] # [[Quizone]] # [[QVC]] # [[QVC (UK)]] # [[QVC Beauty]] # [[QVC Germany]] # [[Raah TV]] # [[RAC 105 TV]] # [[Racing UK]] # [[Racing World]] # [[Rada TV]] # [[Radio Italia TV]] # [[Radio Televisión Ceuta]] # [[Radio Television of Djibouti]] # [[Radio-Televisão Timor Leste]] # RadX # [[Rah-e-Farda]] # [[Rai 1]] # [[Rai 2]] # [[Rai 3]] # [[Rai 4]] # [[Rai 5]] # [[Rai Doc]] # [[Rai Extra]] # [[Rai Futura]] # [[Rai Gulp]] # [[Rai Italia]] # [[Rai Ladinia]] # [[Rai Med]] # [[Rai Movie]] # [[Rai Nettuno Sat 1]] # [[Rai News24]] # [[Rai Premium]] # [[Rai Scuola]] # [[Rai Sport 1]] # [[Rai Sport 2]] # [[Rai Storia]] # [[Rai Südtirol (TV channel)]] # [[Rai Utile]] # [[Rai YoYo]] # [[Raj Music Karnataka]] # [[Raj News]] # [[Raj News Kannada]] # [[Raj TV]] # [[Rajawali Televisi]] # [[Rajya Sabha TV]] # [[Ramdhenu]] # [[Rang (TV Channel)]] # [[Rangers TV]] # [[Rapture TV]] # [[RASD TV]] # [[RBC TV]] # RBTI # [[RCTI]] # [[RCTV]] # [[RDS Info]] # [[RDS2]] # [[Real (TV channel)]] # [[Real Cebu Television]] # [[Real Estate Channel]] # [[Real Estate TV]] # [[Real Madrid TV]] # [[Real Time (Italy)]] # [[Realitatea TV]] # [[Reality Kings]] # [[Really (TV channel)]] # [[Red Hot TV (Canada)]] # [[Red Hot TV (UK)]] # [[Red Uno de Bolivia]] # [[Rede Aparecida]] # [[Rede Diário]] # [[Rede InterTV]] # [[Rede Telecine]] # [[Rede Xistv]] # [[Reelz]] # Region TV # [[Religia.tv]] # [[REN TV]] # [[Reporter TV]] # [[Repubblica Radio TV]] # [[Research Channel]] # [[Réseau des sports]] # [[Réseau Outre-Mer 1re]] # [[Rete 4]] # [[Retirement Living TV]] # [[Retro (TV channel)]] # [[RetroPlex]] # [[Rev3Games]] # [[Revelation TV]] # [[Revolt (TV network)]] # [[Rewind (TV channel)]] # [[RFD-TV]] # [[Rhema Media]] # [[Rialto Channel]] # [[RIK 1]] # [[Rikstoto Direkte]] # [[Rock On TV]] # [[Rock TV]] # Rocks & Co # Rocks TV # [[Rockworld TV]] # [[Roj TV]] # [[România TV]] # [[Romedy Now]] # [[Root Sports]] # [[Root Sports Northwest]] # [[Root Sports Pittsburgh]] # [[Root Sports Rocky Mountain]] # [[Root Sports Southwest]] # [[Root Sports Utah]] # [[RPI TV]] # [[RPN USA]] # [[RSI La 1]] # [[RSI La 2]] # [[RT (TV network)]] # [[RT America]] # [[RT Documentary]] # [[RT Spanish]] # RTA TV # RTB1 # RTB3 # [[RTBF Sat]] # [[RTÉ Ireland]] # [[RTÉ News Now]] # [[RTÉ One]] # [[RTÉ Three]] # [[RTÉ2]] # [[RTÉjr]] # RTKG # [[RTL 102.5 TV]] # [[RTL 2 (Croatia)]] # [[RTL 24]] # [[RTL 4]] # [[RTL 5]] # [[RTL 7]] # [[RTL 8]] # [[RTL CBS Entertainment]] # [[RTL CBS Extreme]] # [[RTL Crime]] # [[RTL II]] # [[RTL II (Hungary)]] # [[RTL Lounge]] # [[RTL Nitro]] # [[RTL Télé Lëtzebuerg]] # [[RTL Television]] # [[RTL Televizija]] # [[RTL Z]] # [[RTL9]] # [[RTL-TVI]] # [[RTM Arena]] # [[RTM CY]] # [[RTM Harmoni]] # [[RTM HD]] # [[RTP Açores]] # [[RTP HD]] # [[RTP Informação (TV channel)]] # [[RTP Internacional]] # [[RTP Madeira]] # [[RTP Memória]] # [[RTP1]] # [[RTP2]] # [[RTR-Planeta]] # [[RTS Deux]] # [[RTS Info]] # [[RTS Un]] # [[RTS1]] # [[RTS2]] # [[RTV (Bangladesh)]] # [[RTV Cazin]] # [[RTV Goražde]] # [[RTV Maglaj]] # [[RTV Mostar]] # [[RTV Pink]] # [[RTV Šabac]] # [[RTV Slobomir]] # [[RTV TK]] # [[RTV USK]] # [[RTV Vogošća]] # [[RTV Zenica]] # [[RTV21]] # [[RTVi (Canada)]] # [[RTVi+ (Canada)]] # [[Ruposhi Bangla]] # [[Rural Health Channel]] # [[Rural TV]] # Rusiya Al-Yaum # [[Russia-1]] # [[Russia-2]] # [[Russia-24]] # [[Russia-K]] # [[Russian Travel Guide]] # [[Rustavi 2]] # [[S1 (TV channel)]] # [[S2 (TV channel)]] # [[S4C]] # [[S4C2]] # [[SA TV]] # [[Saam TV]] # [[SAB TV]] # [[Sabalan TV]] # [[SABC 1]] # [[SABC 2]] # [[SABC 3]] # [[Sadhna TV]] # [[Saeta TV Channel 10]] # [[Safari TV]] # [[Sagarmatha Television]] # [[Sagarmatha Television (Nepal)]] # [[Sahand TV]] # [[SAHAR TV]] # [[Sahara One]] # [[Saigon Broadcasting Television Network]] # [[Salt + Light Television]] # [[Salute!]] # [[SAMAA TV]] # [[Samanyolu Haber TV]] # [[Samanyolu TV]] # [[Samaya TV]] # [[Samoon Jirga]] # [[Sananda TV]] # [[Sangat TV]] # [[Sangeet Bangla]] # [[Sangsad Bangladesh Television]] # [[Sanskar TV]] # [[Santos TV]] # [[Sardegna Uno]] # [[Sarthak TV]] # [[Sat.1]] # [[Sat.1 Gold]] # [[Satellite News Channel]] # [[Saudi T.V. Channel 1]] # Saudi T.V. Channel II # [[SBN Television]] # [[SBS 6]] # [[SBS 9]] # [[SBS Essential]] # [[SBS funE]] # [[SBS MTV]] # SBS One # [[SBS Sports]] # SBS Two # [[SBS World News Channel]] # [[SBS-CNBC]] # [[SBTN (Canada)]] # [[SceneOne]] # [[SchlagerTV]] # [[Sci Fi Universal (Poland)]] # [[Sci Fi Universal (Romania)]] # [[Sci Fi Universal (Serbia)]] # [[Sci Fi Universal (Slovenia)]] # [[Science (TV network)]] # Screen Red # [[Screenshop]] # [[Screensport]] # [[SCTV (Indonesia)]] # [[Scuzz]] # [[Seattle Community Access Network]] # [[SEC Network]] # [[Second Channel (Georgian TV channel)]] # [[Seithigal]] # [[Seitse]] # [[SelecTV (US TV channel)]] # [[Semillitas (channel)]] # [[Senato Italiano (TV channel)]] # [[Senn Kreol]] # [[Sensasi]] # [[Seoul Broadcasting System]] # [[Séries+]] # [[Servus TV]] # [[SET International]] # [[SET Metro]] # [[SET News]] # [[SET Taiwan]] # [[Setanta Golf]] # Setanta Ireland # [[Setanta Sports 1 & 2]] # [[Setanta Sports Asia]] # [[Setanta Sports News]] # [[Setanta Sports USA]] # [[Seven Guide]] # Seven HD # [[Seven Network]] # [[Seven TV]] # [[SF (Australia)]] # [[SF Succé]] # [[SF-kanalen]] # [[Shakthi TV]] # [[Shalom TV India]] # [[Shant TV]] # [[Shaw Multicultural Channel]] # [[Shaw PPV]] # [[Shaw TV Vancouver]] # [[Sheffield Cablevision]] # [[Shijak TV]] # [[Shoma (TV channel)]] # [[SHOOFtv]] # [[Shop at Bid]] # [[Shop at Home Network]] # [[Shop on TV]] # [[Shop TV]] # ShopHQ # [[Shopping TVA (TV channel)]] # [[Shoptime]] # [[ShopTV Canada]] # [[ShortsTV]] # [[Show TV]] # [[Showcase (Australian TV channel)]] # [[Showcase (Canadian TV channel)]] # [[Showcase TV]] # [[Showtime (TV network)]] # [[Showtime Greats]] # [[Showtime movie channels]] # [[Showtime Scandinavia]] # [[Shuang Xing]] # [[Shut Up! Cartoons]] # [[SIC Caras]] # [[SIC Internacional]] # [[SIC K]] # [[SIC Mulher]] # [[SIC Notícias]] # [[SIC Radical]] # [[Sikh Channel]] # [[Silver (TV channel)]] # [[Silver Screen Classics]] # [[Simply Movies]] # SINDOtv # [[Sirasa TV]] # [[Sistema Nacional de Televisión (Paraguay)]] # [[Sitara TV]] # [[Sitel (TV channel)]] # [[Six TV]] # [[Sixx]] # [[Siyatha TV]] # [[Sizzle Channel]] # [[Sjuan]] # [[Skai TV]] # [[SKAT (television)]] # [[Skinemax HD]] # SkjárEinn # [[Sky 1]] # [[Sky 2]] # [[Sky 3D]] # [[Sky 3D (Italy)]] # [[SKY Arena]] # [[Sky Arts]] # [[Sky Arts (New Zealand)]] # [[Sky Atlantic]] # [[Sky Box Office (New Zealand)]] # [[Sky Channel (Australia)]] # [[Sky Cinema (Italy)]] # [[Sky Entertainment]] # Sky Film # [[Sky Krimi]] # Sky Living # [[Sky Living Loves]] # Sky Livingit # [[Sky Meteo24]] # [[Sky Mix]] # [[Sky Movies]] # [[Sky Movies (New Zealand)]] # [[Sky Movies 007 HD]] # [[Sky Movies Box Office]] # [[Sky Movies Classics (New Zealand)]] # [[Sky News]] # [[Sky News Australia]] # [[Sky News Business Channel]] # [[Sky News Ireland]] # [[Sky News Weather Channel]] # [[Sky Racing]] # [[Sky Real Lives]] # [[Sky Scottish]] # [[Sky Show]] # [[Sky Soap]] # [[Sky Sport (Germany)]] # [[Sky Sport (Italy)]] # [[Sky Sport (New Zealand)]] # [[Sky Sports]] # [[Sky Sports F1]] # [[Sky Sports News HQ]] # [[Sky TG24]] # [[Sky TG24 (Canada)]] # [[Sky Travel]] # [[Sky Turk 360]] # [[Sky Uno]] # [[Skytel (Mongolia)]] # [[Slam!TV]] # [[Slice (TV channel)]] # [[Smart Çocuk]] # [[Smart TV (Bosnia and Herzegovina)]] # [[Smash Hits (TV channel)]] # [[Smash Television]] # [[Smile of a Child TV]] # [[SmileTV]] # [[Smithsonian Channel]] # [[Smithsonian Channel (Canada)]] # [[Smooth (TV channel)]] # [[SMtv San Marino (TV channel)]] # [[Sneak Prevue]] # [[Soapnet]] # [[Sociedade Independente de Comunicação]] # [[SoHo (Australian TV channel)]] # [[SoHo (TV channel)]] # [[Solar All Access]] # [[Solar Sports]] # [[Solar TV]] # [[Solent TV]] # [[Sommet Sports]] # [[Somos Distribution]] # [[Somos Show]] # [[SomosTV]] # [[Somoy TV]] # [[Sonic-Nickelodeon]] # [[Sony Channel (Asia)]] # [[Sony Channel (South Africa)]] # [[سونی انٹرٹینمنٹ ٹیلی ویژن (بھارت)]] # [[سونی انٹرٹینمنٹ ٹیلی ویژن (بھارت)|سونی انٹرٹینمنٹ ٹیلی ویژن]] # [[Sony Entertainment Television (Latin America)]] # [[Sony Entertainment Television (Southeast Asia)]] # [[Sony Entertainment Television (UK & Ireland)]] # [[سونی انٹرٹینمنٹ ٹیلی ویژن (بھارت)]] # [[Sony MAX]] # [[Sony MAX (South Africa)]] # [[Sony MAX 2]] # [[Sony Mix]] # [[Sony Movie Channel]] # [[Sony Movie Channel (Canada)]] # [[Sony Pal]] # [[Sony PIX]] # [[Sony SIX]] # [[Sony Spin]] # [[Sound TV]] # [[SourceFed]] # [[Southern Africa Direct]] # [[Southern Arizona News Network]] # [[Southern Cross Television]] # [[Southern Cross Ten]] # [[SouthSpot]] # [[Space (Latin American TV channel)]] # [[Space (TV channel)]] # [[Space Shower TV]] # [[SPAS (TV channel)]] # [[Spectrum (TV channel)]] # [[Speed (Australian TV network)]] # [[Speed (TV network)]] # [[SPH MediaWorks Channel U]] # [[Spike (TV network)]] # [[Sport (Russian TV channel, 2011)]] # [[Sport (Turkmen TV channel)]] # [[Sport 1 (Europe)]] # [[Sport 5]] # [[Sport Klub]] # [[Sport TV]] # [[Sport TV (Russia)]] # Sport.ro # [[SPORT.TV1]] # [[SPORT.TV2]] # [[SPORT.TV3]] # [[Sport+ (France)]] # [[Sport1 (Lithuania)]] # [[Sport1 (Netherlands)]] # [[Sport-1 (Russia)]] # [[Sport7]] # [[Sportbox]] # [[Sportdigital.tv]] # [[Sportitalia]] # [[Sportitalia 2]] # [[Sportitalia 24]] # [[Sportkanalen]] # [[SportN]] # [[Sports 11 (Mauritius)]] # [[Sports Time]] # [[Sports Tonight Live]] # [[SportsChannel]] # [[SportsChannel Cincinnati]] # [[SportsChannel Los Angeles]] # [[SportsChannel Philadelphia]] # [[Sportska televizija]] # [[Sportsman Channel]] # [[Sportsnet]] # [[Sportsnet 360]] # [[SportsNet New York]] # [[Sportsnet One]] # [[Sportsnet Ontario]] # [[Sportsnet Pacific]] # [[Sportsnet PPV]] # [[Sportsnet World]] # [[SportSouth]] # [[SportsTime Ohio]] # [[SportTV]] # [[SporTV]] # [[Sporza]] # [[Spotlight (TV channel)]] # [[Sprout (TV network)]] # [[SPT TV]] # [[SRF 1]] # [[SRF info]] # [[SRF zwei]] # [[SS Music]] # [[Stan Lee's World of Heroes]] # [[Star Channel]] # [[STAR Chinese Channel]] # [[STAR Chinese Movies]] # [[سٹار انڈیا]] # [[STAR Jalsha]] # [[Star Jalsha awards]] # [[STAR Movies]] # [[سٹار ون]] # [[سٹار پلس]] # [[اسٹار پلس]] # [[سٹار سپورٹ]] # [[سٹار سپورٹس]] # [[سٹار سپورٹس]] # [[STAR Sports 2 (China)]] # [[سٹار سپورٹس]] # [[سٹار سپورٹس]] # [[Star TV (Turkey)]] # [[سٹار اتسو]] # [[STAR Vijay]] # [[STAR World]] # [[STAR World India]] # [[STAR World Philippines]] # [[STAR World Premiere]] # [[Star! Scandinavia]] # [[Starfish Television Network]] # [[Starz]] # [[Starz TV]] # [[STB (TV channel)]] # [[Steel (TV channel)]] # [[Stingray Music]] # [[Stöð 1]] # [[Stöð 2]] # [[Stöð 2 Extra]] # [[Stöð 2 Sport]] # [[Stöð 2 Sport 2]] # [[Stopklatka TV]] # [[STS (TV channel)]] # Student Video Network # [[Studio (TV channel)]] # [[Studio N]] # [[Studio Universal]] # [[Studio Universal (Latin America)]] # [[STV (TV channel)]] # [[STV Edinburgh]] # [[STV Glasgow]] # [[STV Notícias]] # [[STVS]] # [[Style 360]] # [[STZ TV]] # [[Sub (TV channel)]] # [[Subhavaartha Television]] # [[سچ ٹی وی]] # [[Südtirol Digital Fernsehen]] # [[Sumo TV]] # [[Sun Channel]] # [[Sun Music]] # [[Sun News (India)]] # [[Sun News Network]] # [[Sun Sports]] # [[Sun TV (India)]] # [[Sundance Channel (Canada)]] # [[Sundance Channel (Netherlands)]] # [[SundanceTV]] # [[Super Casino (TV channel)]] # [[Super Channel (Canada)]] # [[Super Écran]] # [[Super RTL]] # [[Super TV2]] # [[Super!]] # [[Super3]] # [[Super7]] # [[Superego (podcast)]] # [[Supermax (TV channel)]] # [[SuperSport]] # [[SuperSport (TV channel)]] # [[Superstacja]] # [[SuperTV]] # [[Sur Sagar TV]] # [[Suroyo TV]] # [[Surya TV]] # [[Suryoyo Sat]] # [[Suvarna News]] # [[Suvarna Plus]] # [[SVBC TV]] # [[SVT Barnkanalen]] # [[SVT Extra]] # [[SVT HD]] # [[SVT World]] # [[SVT1]] # [[SVT2]] # [[SVT24]] # [[Swara (Indonesia)]] # [[Swindon Cable]] # [[Switchover Media]] # [[SWR Fernsehen]] # [[SWRV]] # [[Syfy]] # [[Syfy (Asia)]] # [[Syfy (Australia)]] # [[Syfy (Benelux)]] # [[Syfy (France)]] # [[Syfy (Germany)]] # [[Syfy (Latin America)]] # [[Syfy (Portugal)]] # [[Syfy (UK and Ireland)]] # [[Syfy Universal (Russia)]] # [[Syfy Universal (Spain)]] # [[Synergy TV]] # [[T News]] # [[TA3 (1991–92)]] # [[TA3 (news channel)]] # [[TAB Trackside]] # [[Tagalized Movie Channel]] # [[Tagesschau24]] # [[Taiwan Indigenous Television]] # [[Takbeer TV]] # [[Talaqie TV]] # [[Talentvision]] # [[Talentvision 2 HD]] # [[Tallinna TV]] # [[Tamil Entertainment Television]] # [[Tamil One]] # [[Tamil Television Network]] # [[Tamil Vision International]] # [[Tape.tv]] # [[Tara Muzik]] # [[Tara Newz]] # [[Tarang Music]] # [[Tarang TV]] # [[TATV]] # [[TBN Enlace USA]] # [[TBS (Latin American TV channel)]] # [[TBS (TV channel)]] # [[TC Televisión]] # TCM Nordic # [[TDM Ou Mun]] # [[Te Reo (TV channel)]] # [[Teachers TV]] # [[TechTV]] # [[Teen Nick India]] # [[TeenNick]] # [[Tehran Bureau]] # Tele 1 TV # [[Tele 5]] # [[Tele 5 (Poland)]] # [[Tele 9 Corazón]] # [[Tele Arena]] # [[Tele Venezia]] # [[Tele7ABC]] # [[Teleamazonas]] # [[TeleAsia]] # [[TeleBielingue]] # [[Telecanal]] # [[Telecare (TV channel)]] # [[Telecinco]] # [[Telecinco Estrellas]] # [[Telecinco Sport]] # [[Teledeporte]] # [[Teledoce]] # [[TeleExpo]] # [[Telefuturo]] # [[TeleG]] # [[TeleHit]] # [[Teleitalia DWT]] # [[Telejato]] # [[Telelatino]] # [[Telemadrid]] # [[Telemeter (pay television)]] # [[Telemetro]] # [[Telemiami]] # Telemontecarlo # [[Telemundo Puerto Rico (TV channel)]] # [[Telenica (Canal 8)]] # [[TeleNiños]] # [[Telenorte]] # [[Telenovela (TV channel)]] # [[Telenovela Channel]] # [[Telenuovo]] # [[Telepace]] # [[Telesport]] # [[TeleSUR]] # [[TeleTicino]] # [[Teletigre]] # [[Teletoon]] # [[Télétoon]] # [[Teletoon Retro]] # [[Télétoon Rétro]] # [[Teletoon+]] # [[Télétoon+]] # [[Tele-TV]] # [[Televen]] # [[Televicentro (Canal 2)]] # [[Televicentro (Honduras)]] # [[Televisão Independente]] # [[Televisão Pública de Angola]] # [[Televisión Canaria]] # [[Televisión de Galicia]] # [[Televisión del Principado de Asturias]] # [[Televisión del Principado de Asturias 2]] # [[Television Maldives]] # [[Télévision Nationale d'Haïti]] # [[Televisión Rioja]] # [[Television Sydney]] # [[Television X]] # [[Televisione Cristiana in Italia]] # [[Televizija Republike Srpske]] # [[Telewizja Trwam]] # [[TeleZüri]] # [[Telma (TV channel)]] # [[سانچہ:خانہ معلومات ٹی وی چینل]] # [[Template:Infobox television channel/doc]] # [[Template:Infobox television channel/sandbox]] # [[Template:Infobox television channel/testcases]] # [[Tempo Networks]] # [[TEN Action]] # [[TEN Cricket]] # [[TEN Golf]] # [[Ten Guide]] # [[Ten HD]] # [[TEN Sports]] # [[Tenfield]] # [[Tennis Channel]] # [[Terai Television]] # [[Terranova (TV)]] # [[Terror TV]] # [[TET (TV channel)]] # [[TF1]] # [[TF6]] # [[TFO]] # [[TFOU TV]] # [[TG4]] # [[TGGC Outlet]] # [[Thai Public Broadcasting Service]] # [[Thane Direct]] # [[Thanthi TV]] # [[Tharisanam TV]] # [[That's Solent]] # [[The Africa Channel]] # [[The Africa Channel International]] # [[The Amp]] # [[The Baby Channel]] # [[The Biography Channel (Canada)]] # [[The Biography Channel (UK and Ireland)]] # [[The BOX (New Zealand)]] # [[The Box (U.S.)]] # [[The Box (UK and Ireland)]] # The Box Comedy # [[The Business Channel]] # [[The California Channel]] # [[The Children's Channel]] # [[The Church Channel]] # [[The Comcast Network]] # [[The Comedy Channel]] # [[The Comedy Channel (UK)]] # [[The Comedy Channel (United States)]] # [[The Comedy Network]] # The Cox Channel # [[The Cult Movie Network]] # [[The CW Plus]] # [[The Daily Quiz!]] # [[The Den (television)]] # [[The Edge (New Zealand)]] # [[The Fight Network (UK & Ireland)]] # [[The Filipino Channel]] # [[The Game Channel]] # [[The Great Big British Quiz]] # [[The Hits]] # [[The Israeli Network (Canada)]] # [[The Jewellery Channel]] # [[The Landscape Channel]] # [[The LifeStyle Channel]] # [[The Mabuhay Channel]] # [[The Money Channel]] # [[The Movie Channel]] # [[The Movie Channel (UK)]] # [[The Movie Network]] # The Movie Network Encore # [[The Nashville Network]] # [[The Official Lebanese Top 20]] # [[The Parliament Channel (Trinidad and Tobago)]] # [[The Pet Network]] # [[The Player Channel]] # [[The Power Station (TV channel)]] # [[The Real News]] # [[The Rugby Channel]] # [[The Rural Channel]] # [[The SFN]] # [[The Shopping Channel]] # [[The Shopping Channel (New Zealand)]] # [[The Ski Channel]] # [[The Soundtrack Channel]] # [[The Sports Network]] # [[The Studio (TV channel)]] # [[The Tribute Show]] # [[The Vault (TV channel)]] # [[The Voice (Bulgaria)]] # [[The Voice TV Sweden]] # [[The WB 100+ Station Group]] # [[The Weather Cast]] # [[The Weather Channel]] # [[The Weather Channel Latin America]] # [[The Weather Network]] # [[TheBlaze]] # [[TheCoolTV]] # [[Think Again Awards]] # [[Thrill (TV channel)]] # [[Tien (TV channel)]] # [[Time Warner Cable News]] # [[Time Warner Cable News Austin]] # [[Time Warner Cable News Buffalo]] # [[Time Warner Cable News Capital Region]] # [[Time Warner Cable News Central New York]] # [[Time Warner Cable News North Carolina]] # [[Time Warner Cable News Rochester]] # [[Time Warner Cable Sports Channel (Kansas City)]] # [[Time Warner Cable Sports Channel (New York)]] # [[Time Warner Cable Sports Channel (Ohio)]] # [[Time Warner Cable Sports Channel (Wisconsin)]] # [[Time Warner Cable SportsNet and Time Warner Cable Deportes]] # [[Time Warner Cable SportsNet LA]] # [[Times Now]] # [[TIMM (TV)]] # [[Tiny Pop]] # [[Tirana TV]] # [[Tisa 1]] # [[TL Novelas]] # [[TLC (Asia)]] # [[TLC (Latin America)]] # [[TLC (Netherlands)]] # [[TLC (Poland)]] # [[TLC (TV network)]] # [[TLC (UK and Ireland)]] # [[TLC India]] # [[TLC Norway]] # [[TLC Sweden]] # [[TM Television]] # [[TMC (TV channel)]] # [[TMF (UK & Ireland)]] # [[TMF Flanders]] # [[TMF Nederland]] # [[TNT (Russian TV channel)]] # [[TNT (Sweden)]] # [[TNT (TV channel)]] # [[TNT Film]] # TNT Glitz # [[TNT Serie]] # [[Tobago Channel 5]] # Todo Noticias # [[طلوع ٹی وی]] # [[طلوع نیوز]] # [[Tonis (Canada)]] # [[Toon Disney]] # [[Toon Disney (UK and Ireland)]] # [[Toonami (Asia)]] # [[Toonami (UK & Ireland)]] # [[Tooncast]] # [[Top Channel]] # [[Top Crime (TV channel)]] # [[Top News]] # [[Top Up TV Promotional Channel]] # [[Total Sports TV]] # [[Toute l'Histoire]] # [[TPS Star]] # [[Trace Urban]] # [[Trans TV]] # [[Trans7]] # [[Transilvania TV]] # [[Travel + Escape]] # [[Travel and Living Channel]] # [[Travel Channel]] # [[Travel Channel (International)]] # [[Travelxp]] # [[Treasures.tv]] # [[Treehouse TV]] # [[Trinidad and Tobago Television]] # [[Trinity Broadcasting Network]] # [[Trio (TV network)]] # [[Tri-State Christian Television]] # [[TRN TV]] # [[Trojan Vision]] # [[Trojka (TV channel)]] # [[Trouble (TV channel)]] # [[TRT 1]] # [[TRT 4]] # [[TRT 6]] # [[TRT Avaz]] # [[TRT Belgesel]] # [[TRT Çocuk]] # [[TRT Diyanet]] # [[TRT el Türkiye]] # [[TRT GAP]] # [[TRT Haber]] # [[TRT HD]] # [[TRT International]] # [[TRT Müzik]] # [[TRT Okul]] # [[TRT Spor]] # [[TRT Türk]] # [[TRTÉ]] # [[True Drama]] # [[True Entertainment]] # [[True Movies 1]] # [[True Movies 2]] # [[True Sport]] # [[TruTV]] # [[TruTV (Asia)]] # [[TruTV (Latin America)]] # [[TruTV (UK and Ireland)]] # [[TSN2]] # [[TTV (Poland)]] # [[TTV Family]] # [[TTV Finance]] # [[TTV Main Channel]] # [[TTV World]] # [[Turkmen owazy]] # [[Türkmeneli TV]] # [[Turkmenistan (TV channel)]] # [[ٹرنر کلاسک موویز]] # [[Turner Classic Movies (Asia)]] # [[Turner Classic Movies (UK & Ireland)]] # [[Turner South]] # [[TV 2 (Norway)]] # [[TV 2 Bliss]] # [[TV 2 Charlie]] # [[TV 2 Film]] # [[TV 2 Filmkanalen]] # [[TV 2 News]] # [[TV 2 Nyhetskanalen]] # [[TV 2 Science Fiction]] # [[TV 2 Sonen 24/7]] # [[TV 2 Sport (Norway)]] # [[TV 2 Sport HD]] # [[TV 2 Zebra]] # [[TV 2 Zulu]] # [[TV 2/Fyn]] # [[TV 2/Nord]] # [[TV 2/Østjylland]] # [[TV 3 (Denmark)]] # [[TV 4 (Estonia)]] # [[TV 4 (Trinidad and Tobago)]] # [[TV 5 Dimensi]] # [[TV 538]] # [[TV Africa]] # [[TV Alfa]] # [[TV Alhijrah]] # [[TV Asia]] # [[TV Barrandov]] # [[TV Boliviana]] # [[TV Brasil Internacional]] # [[TV Breizh]] # [[TV Câmara Jacareí]] # [[TV Canaria 2]] # [[TV Chile]] # [[TV Cultura]] # [[TV da Gente]] # [[TV Doma]] # [[TV Edukasi]] # TV Fanda # [[TV Finland]] # [[TV Fooor]] # [[TV HIT]] # [[TV Hits (Australian TV channel)]] # [[TV Japan]] # [[TV Johor]] # [[TV KISS (Bosnia and Herzegovina)]] # [[TV Klan]] # [[TV Koha]] # [[TV Koper-Capodistria]] # [[TV Košava]] # [[TV Land]] # [[TV Moldova Internațional]] # [[TV New]] # [[TV Nova (Czech Republic)]] # [[TV Nova (Kumanovo, Macedonia)]] # [[TV Nova 12]] # [[TV One (New Zealand)]] # [[TV One (US TV network)]] # [[TV Oranje]] # [[TV Paprika]] # [[TV Pública Digital (Argentina)]] # [[TV Pública Paraguay]] # [[TV Puls]] # [[TV R1]] # [[TV Record Europa]] # [[TV Roskosmos]] # [[TV Sabah]] # [[TV Sakartvelo]] # [[TV Sarawak]] # [[TV Shop]] # [[TV Slon Extra]] # [[TV Sonce]] # [[TV Syd]] # [[TV Telma]] # [[TV Total (Uruguay)]] # [[TV Travel Shop]] # [[TV Tsentr]] # [[TV Vijesti]] # [[TV Warehouse]] # [[TV WAU]] # [[TV Xtreme]] # [[TV/Midt-Vest]] # [[TV+]] # [[TV1 (Australia)]] # [[TV1 (Bosnia and Herzegovina)]] # [[TV1 (India)]] # [[TV1 (Malaysia)]] # [[TV10 (Netherlands)]] # [[TV10 (Sweden)]] # [[TV1000 Action East]] # [[TV1000 East]] # [[TV1000 Poland]] # [[TV1000 Russkoe Kino]] # [[TV2 (Hungary)]] # [[TV2 (Malaysia)]] # [[TV2 (New Zealand)]] # [[TV2 (Turkey)]] # [[TV2/Nord]] # [[TV2000]] # [[TV23 (Cobb County)]] # [[TV3 (Catalonia)]] # [[TV3 (Czech Republic)]] # [[TV3 (Estonia)]] # [[TV3 (Finland)]] # [[TV3 (Germany)]] # [[TV3 (Ireland)]] # [[TV3 (Malaysia)]] # [[TV3 (New Zealand)]] # [[TV3 (Norway)]] # [[TV-3 (Russia)]] # [[TV3 (Sweden)]] # [[TV3 Ghana]] # [[TV3 HD]] # [[TV3 Latvia]] # [[TV3 Lithuania]] # [[TV3 Puls]] # [[TV3 Slovenia]] # [[TV3 Sport 1]] # [[TV3+ (Denmark)]] # [[TV3+ (Estonia)]] # [[TV3+ HD]] # [[TV3CAT]] # [[TV4 (Poland)]] # [[TV4 (Sweden)]] # [[TV4 Fakta]] # [[TV4 Fakta XL]] # [[TV4 Film]] # [[TV4 Guld]] # [[TV4 HD (Sweden)]] # [[TV4 Komedi]] # [[TV4 News]] # [[TV4 Science fiction]] # [[TV4 Sport]] # [[TV4ME]] # [[TV5 (Finland)]] # [[TV5 (India)]] # [[TV5 (Mongolia)]] # [[TV5 Québec Canada]] # [[TV5 Užice]] # [[TV5Monde]] # [[TV6 (1994)]] # [[TV6 (Estonia)]] # [[TV6 (Latvia)]] # [[TV6 (Poland)]] # [[TV-6 (Russia)]] # [[TV6 (Sweden)]] # [[TV7 (Bulgaria)]] # [[TV7 (Moldova)]] # [[TV7 Bordeaux]] # [[TV8 (Mongolia)]] # [[TV8 (Sweden)]] # [[TV8 (Turkey)]] # [[TV8 Mont-Blanc]] # [[TV9 (Gujarati)]] # [[TV9 (Kannada)]] # [[TV9 (Malaysia)]] # [[TV9 (Mongolia)]] # [[TV9 (Telugu)]] # [[TVA (Albania)]] # [[TVA Sports]] # [[TVA Vicenza]] # [[TVB J2]] # [[TVB Jade]] # [[TVB Korea Channel]] # [[TVB Pearl]] # TVBN # [[TVBS]] # [[TVBS Entertainment Channel]] # [[TVBS-Asia]] # [[TVBS-NEWS]] # [[TVC Deportes]] # [[TVCine]] # [[TVCogeco Windsor]] # [[TVE 50 Años]] # [[TVE HD]] # [[TVE Internacional]] # [[TVG Network]] # [[TvG2]] # TVGN # [[TVHB]] # [[TVi (Malaysia)]] # [[TVi (TV channel)]] # [[TVI 24]] # [[TVI Ficção]] # [[TVI Internacional]] # [[Tvins]] # [[TVMcGill]] # [[TVMobile]] # [[TVN (Australia)]] # [[TVN (Poland)]] # [[TVN (South Korea)]] # [[TVN 7]] # [[TVN CNBC]] # [[TVN Gra]] # [[TVN HD]] # [[TVN International]] # [[TVN Med]] # [[TVN Meteo]] # [[TVN Style]] # [[TVN Turbo]] # [[TVN24]] # [[ٹی وی ناروے]] # [[TVNZ 6]] # [[TVNZ 7]] # [[TVNZ Heartland]] # [[TVNZ Kidzone24]] # [[TVNZ ondemand]] # [[TVNZ Sport Extra]] # [[TvOne (Indonesia)]] # [[TVOne Canada]] # [[ٹی وی ون گلوبل]] # [[TVP ABC]] # [[TVP Białystok]] # [[TVP Bydgoszcz]] # [[TVP Gdańsk]] # [[TVP Gorzów Wielkopolski]] # [[TVP HD]] # [[TVP Historia]] # [[TVP Info]] # [[TVP Katowice]] # [[TVP Kielce]] # [[TVP Kraków]] # [[TVP Kultura]] # [[TVP Łódź]] # [[TVP Lublin]] # [[TVP Olsztyn]] # [[TVP Opole]] # [[TVP Parlament]] # [[TVP Polonia]] # [[TVP Poznań]] # TVP Regionalna # [[TVP Rozrywka]] # [[TVP Rzeszów]] # [[TVP Seriale]] # [[TVP Sport]] # [[TVP Szczecin]] # [[TVP Warszawa]] # [[TVP Wrocław]] # [[TVP1]] # [[TVP2]] # [[TVPlayer]] # [[TVR București]] # [[TVR Cluj]] # [[TVR Craiova]] # [[TVR Cultural]] # [[TVR HD]] # [[TVR Iași]] # [[TVR Info]] # [[TVR News]] # [[TVR Târgu Mureș]] # [[TVR Timișoara]] # [[TVR1]] # [[TVR2]] # [[TVR3]] # [[TVRi]] # [[TVRI]] # [[TVS (Poland)]] # [[TVS (Russia)]] # [[TVSA]] # [[TVSelangor]] # [[TVSN]] # [[TVU Music Television]] # [[TVW (Washington)]] # [[TW1 (Austria)]] # [[TW3 (Albany, NY)]] # TWC TV # [[TWiT.tv]] # [[TXCN]] # [[TXT-TV]] # [[U (TV channel)]] # [[U.S. Military Television Network]] # [[UCTV (University of Connecticut)]] # [[UCV Television]] # [[Udaya TV]] # [[Udinese Channel]] # [[UK Horizons]] # [[Ukraine Today]] # [[Ukrainian Television and Radio]] # [[Ukrayina (TV channel)]] # [[UKTV Bright Ideas]] # [[UKTV Gardens]] # [[Ulaanbaatar Broadcasting System]] # [[Ultra (TV channel)]] # [[Ulusal Kanal]] # [[Ummah Channel]] # [[Unexplained Channel]] # [[Unique Business News]] # [[Unis (TV channel)]] # [[Universal Channel]] # [[Universal Channel (Asia)]] # [[Universal Channel (Australia)]] # [[Universal Channel (Greece)]] # [[Universal Channel (Japan)]] # [[Universal Channel (Philippines)]] # [[Universal Channel (Turkey)]] # [[Universal Channel (UK and Ireland)]] # Universal HD # [[Universal Sports]] # [[University of California Television]] # [[یونیورسٹی آف شمالی کیرولائنا ایٹ چیپل ہل]] # [[University of North Dakota Sports Network]] # [[University of Washington Television]] # [[Univision Canada]] # [[Univision Deportes Network]] # [[Univision Noticias]] # [[Univision tlnovelas]] # [[Up (TV network)]] # [[اردو 1]] # [[USA Network]] # [[User talk:90.194.116.18]] # [[User talk:90.196.84.13]] # [[User talk:90.210.2.5]] # [[User talk:Bajadac]] # [[User talk:Enterphrase]] # [[User talk:Sanjayver]] # [[User talk:Sociosquare]] # [[User talk:Utvpakistanlive]] # [[User:3dOptics/Louisiana Connection Network]] # [[User:98.225.142.221/NBC Philadelphia Nonstop]] # [[User:Aaaaplay/Lifestyle you]] # [[User:Abdul Qayyum Ahmad/Captain Tsubasa Road To 2010/JSTV]] # [[User:Ag2Animation]] # [[User:Alzabeele]] # [[User:Andiwinata/sandbox]] # [[User:Andy29/Sandbox/8]] # [[User:Andy29/Sandbox/8a]] # [[User:Anjaly sathyanath/sandbox]] # [[User:AppleJN/sandbox]] # [[User:Aravind algatoori/HNTV – Hasini Narayani Television]] # [[User:Arunish Icreon]] # [[User:ASAD ALI ALVI/sandbox]] # [[User:Asaduk93]] # [[User:Auric/Red-Hot Dutch]] # [[User:Cartoon Network and Boomerang]] # [[User:Chuhdrysadaqat]] # [[User:CptBuck]] # [[User:Cupcake92/TV Stations/BTN]] # [[User:Dashingfactor/sandbox/sandbox Cam4]] # [[User:Dcheagle/fixitboxXIII]] # [[User:Disney Chennel N]] # [[User:DJ WikiBob/Sandbox 3]] # [[User:DMZ403/The Real News]] # [[User:Dobfre/Thurston community Television]] # [[User:Donemanz/sandbox]] # [[User:Drworm/Sandbox]] # [[User:Emerson452/IndiePlex]] # [[User:Enterphrase]] # [[User:ES Vic/TVR3]] # [[User:Eunice923/sandbox]] # [[User:Ferdinand h2/ORF1 HD]] # [[User:Forbesy 777/sandbox]] # [[User:Glowtv.pk]] # [[User:GMTV World/sandbox]] # [[User:Gta Ed/Disney XD]] # [[User:GWicke/TestTrans]] # [[User:Harleyca/Las aventuras de Doki]] # [[User:Hberman23/testpage]] # [[User:Hol9798/Comcast Hometown Network]] # [[User:HTV Mundo]] # [[User:IdeasWikia/Disney in English (Japan)]] # [[User:IDhun Media/IDhun TV]] # [[User:Indiuser/India News]] # [[User:Jellyman72/sandbox]] # [[User:Jonathan Albrardo Alexis Meza/SamNet (New Zealand)]] # [[User:Kadebg/sandbox]] # [[User:Knyzna1/sandbox]] # [[User:Krocheck/sandbox4]] # [[User:Kw2957/Central Broadcast News]] # [[User:Kyle.Macedo/innerspacedraft]] # [[User:Kylekieran/GBN TV]] # [[User:Lglukgl/sandbox]] # [[User:Lohnshark/sandbox]] # [[User:Lowkeyleigh/AUZCAST]] # [[User:Mariacer Cervantes/Challenge]] # [[User:Mariacer Cervantes/CSelect]] # [[User:Mariacer Cervantes/Group W Network]] # [[User:Mariacer Cervantes/GSGM]] # [[User:Mariacer Cervantes/HereTV]] # [[User:Mariacer Cervantes/Living (US TV channel)]] # [[User:Mariacer Cervantes/Livingit]] # [[User:Mariacer Cervantes/MSN Life]] # [[User:Mariacer Cervantes/MSN News]] # [[User:Mariacer Cervantes/MSN Touch]] # [[User:Mariacer Cervantes/MSN TV]] # [[User:Mariacer Cervantes/MSN World]] # [[User:Mariacer Cervantes/The Advantage Network]] # [[User:Mariacer Cervantes/TV One]] # [[User:Marklouisse/sandbox]] # [[User:Masinich/sandbox2]] # [[User:Matthewseanwinter/ennui.tv]] # [[User:Nathan Show]] # [[User:Neji56565onyoutube/sandbox]] # [[User:Nickelodeon (MK)/sandbox]] # [[User:Notnd/Sandbox1]] # [[User:Orderforright/Mox News]] # [[User:PolandToday]] # [[User:Reubot/Fox Classics]] # [[User:RivBitz/Bloomberg Television Sandbox]] # [[User:Robomaeyhem/BWArticle]] # [[User:S.M.A.A.R/SK Media Group]] # [[User:Sega3dmm]] # [[User:Seidodge/sandbox3]] # [[User:Skyroamer Mavik/sandbox]] # [[User:Southern Antares/sandbox]] # [[User:Soxwon/Edits2]] # [[User:Sportler123]] # [[User:Stevie smalls:sandbox/WWE Network]] # [[User:Sunilraj.raj/Hybiz.tv]] # [[User:SuperSaiyanKirby/24/7 JETIX 2nd Channel]] # [[User:Svncougars]] # [[User:Szymek484/sandbox]] # [[User:Tamravidhir/sandbox]] # [[User:Teddy455/sandbox]] # [[User:Thatsthelimit/sandbox]] # [[User:This is Paul/Sky Movies 007 HD]] # [[User:Tonyjaimy/Sony PIX]] # [[User:Transvideocom/Sandbox]] # [[User:Tristan.andrade.136/sandbox]] # [[User:TryBanMeAgain/sandbox]] # [[User:TV Stations Part 1/GAN 1]] # [[User:Uncke Herb/Sandbox]] # [[User:Unorginal9/sandbox]] # [[User:UTV Pakistan Sport]] # [[User:ViperSnake151/Planet Green]] # [[User:WeatherBoyWheeler/WeatherNation TV]] # [[User:Wikkari/TV10 (Sweden)]] # [[User:Wisam and yazeed/sandbox]] # [[User:Wollta13/sandbox]] # [[User:WWB Too/C-SPAN]] # [[User:WWB Too/C-SPAN (2013 revision)]] # [[User:Wylve/TVB Jade]] # [[User:YOne Tv Channel/sandbox]] # [[UTV (TV channel)]] # [[UTV Action]] # UTV Ireland # [[UTV Movies]] # [[UTV Movies (Canada)]] # [[UTV News]] # [[Utv pakistan live]] # [[UTV Romania]] # [[UTV Stars]] # [[UTV World Movies]] # [[UTV2]] # V Hits # [[V Televisión]] # [[V6 News]] # [[V8 (TV channel)]] # [[Vanessa (English Canadian TV channel)]] # [[Vanessa (French Canadian TV channel)]] # [[Vanitha TV]] # [[Vannathirai]] # [[Varnam TV]] # [[Varsity TV]] # [[Varzesh]] # [[Vasanth TV]] # [[Vector Direct]] # [[Velocity (TV channel)]] # [[Velvet (TV channel)]] # [[Vendhar TV]] # [[Venevisión]] # [[Venevision International]] # [[Venezolana de Televisión]] # [[Veronica (TV channel)]] # [[VERY TV]] # [[VH1]] # [[VH1 (Latin America)]] # [[VH1 (UK and Ireland)]] # [[VH1 Brasil]] # VH1 Classic # [[VH1 Classic Europe]] # [[VH1 Denmark]] # [[VH1 Europe]] # [[VH-1 Germany]] # [[VH1 India]] # [[VH1 Indonesia]] # [[VH1 MegaHits]] # [[VH1 Pakistan]] # [[VH1 Poland]] # [[VH1 Soul]] # [[VH1 Uno]] # [[VH2]] # [[Via X]] # [[Viasat 1]] # [[Viasat 4]] # [[Viasat Explore]] # [[Viasat Film]] # [[Viasat Film Action]] # [[Viasat Film Classic]] # [[Viasat Film Drama]] # [[Viasat Film Family]] # [[Viasat Film HD]] # [[Viasat Film Nordic]] # [[Viasat Fotboll]] # [[Viasat Golf]] # [[Viasat History]] # [[Viasat Hockey]] # [[Viasat Motor]] # [[Viasat Nature/Crime]] # [[Viasat Plus]] # [[Viasat Sport (Norway)]] # [[Viasat Sport (Sweden)]] # [[Viasat Sport 2]] # [[Viasat Sport 24]] # [[Viasat Sport 3]] # [[Viasat Sport Baltic]] # [[Viasat Sport East]] # [[Viasat Ticket]] # [[Vibe (TV channel)]] # [[Victory Sports One]] # [[Video Italia]] # [[Video Italia (Canada)]] # [[Vidéoclick]] # [[Videomusic]] # [[ViendoMovies]] # [[VIER]] # [[Vietnam Television (1966–75)]] # [[Viewers Choice]] # [[VIJF]] # [[Villa TV]] # [[Village Cinema]] # [[Vîn TV]] # [[Vinappris]] # [[Vintage TV (TV channel)]] # [[Virgin 17]] # [[Virgin Central]] # [[Vision 1 Sports]] # Vision 2 Drama # [[Vision Four]] # [[Vision Interfaith Satellite Network]] # [[Vision TV Network]] # [[VisionTV]] # [[Visjon Norge]] # [[Vissa]] # [[Vitaya]] # [[VIVA (TV station)]] # [[Viva (UK and Ireland)]] # VIVA Cinema # [[VIVA Germany]] # [[VIVA Poland]] # [[Viva TV (Philippines)]] # [[ViVe]] # Veria Living TV # [[Vizion Plus]] # [[V-me]] # [[Voom HD International]] # [[Vouli Tileorasi]] # [[VOX (Norwegian TV channel)]] # [[VOX (TV channel)]] # [[Vrak]] # [[Vtm]] # [[VTV (Netherlands)]] # [[VTV1]] # [[VTV2]] # [[VTV3]] # [[VTV4]] # [[Vu!]] # [[VV Drama]] # W Movies # [[W Network]] # [[W9 (TV channel)]] # [[WAAR TV HD]] # [[Wanasah]] # [[وقت نیوز]] # [[Warner Channel]] # WarnerFilms # [[Watch (TV channel)]] # [[Water Channel]] # [[Water Planet]] # [[Wazoo Sports Network]] # [[WB Channel]] # [[WB Channel Pakistan]] # [[WBTV: The Warner Channel UK]] # [[WDR Fernsehen]] # [[WE tv]] # [[Weather Information Network]] # [[WeatherNation TV]] # [[Weatherscan]] # [[Wedding Central]] # [[Wedding TV]] # [[Wedding TV Asia]] # [[Weer en Verkeer]] # [[West Azerbaijan TV]] # [[West Digital Television]] # [[West TV]] # [[Westlink (Australian TV channel)]] # [[WGN America]] # [[WI Sports]] # [[Wikipedia talk:Articles for creation/Rede Excelsior]] # [[Wikipedia talk:WikiProject British TV channels/Archive 2]] # [[Wikipedia talk:WikiProject British TV channels/Archive 3]] # [[Wikipedia:WikiProject British TV/Channels]] # [[Wild TV]] # [[Willow (TV channel)]] # [[Win Sports]] # [[WIN Television]] # [[WIN TV (Trinidad and Tobago)]] # [[Wine TV]] # [[Wire TV]] # [[WisconsinEye]] # [[Wizja Jeden]] # [[Wometco Home Theater]] # [[World (TV channel)]] # [[World Day of Laziness (festival)]] # [[World Fashion Channel]] # [[World Fishing Network]] # [[World Football Insider]] # [[World Movies]] # [[World TV]] # [[Worldnet Television and Film Service]] # [[Worldview Broadcasting Channel]] # [[WOWtv]] # [[WSNN-LD]] # [[WTSN (TV channel)]] # [[WTV Weather TV]] # [[WWE Classics on Demand]] # [[WWE Network]] # [[WWE Network (Canada)]] # [[WWVS-LP]] # [[Xfinity 3D]] # [[Xing Kong]] # [[Xite Music]] # [[XLEAGUE.TV]] # [[XMO]] # [[Xplora]] # [[Xtraview]] # [[X-Treme Sports]] # [[XXL (French TV)]] # [[XXP]] # [[XXX Action Clips Channel]] # [[XXXX (TV channel)]] # [[Yerkir Media]] # [[Yes Action]] # [[Yes Base]] # [[Yes Comedy]] # [[Yes Drama]] # [[YES Network]] # [[Yes Oh]] # [[Yes Plus]] # [[Yes Stars HD]] # [[Yes TV Shows Channels]] # [[Yesterday (TV channel)]] # [[Yey!]] # [[Yle Extra]] # [[Yle Fem]] # [[Yle Teema]] # [[Yle TV1]] # [[Yle TV2]] # [[YLE24]] # [[Yoopa]] # [[YooPlay Games]] # Yorin # [[York@54]] # [[Youtoo TV]] # [[YTV (TV channel)]] # [[Yumurcak TV]] # [[Z (TV channel)]] # [[Z Music Television]] # [[Z1 TV]] # [[Zagros TV]] # [[ZAZ (TV channel)]] # [[ZDF]] # [[ZDFinfo]] # [[ZDFkultur]] # [[ZDFneo]] # [[Zee 24 Gantalu]] # [[Zee 24 Taas]] # [[Zee Aflam]] # Zee Film Hindi # Z Living # [[Zee Anmol]] # [[Zee Bangla]] # Zee Bangla Cinema # [[Zee Business]] # [[Zee Café]] # [[Zee Cinema]] # [[Zee Cinema (Canada)]] # [[Zee Kalinga]] # [[Zee Khana Khazana Channel]] # [[Zee Marathi]] # [[Zee News]] # [[Zee Next]] # [[Zee Punjabi]] # [[زی سلام]] # [[Zee Smile]] # [[Zee Studio]] # [[Zee Talkies]] # [[Zee Tamizh]] # [[Zee Trendz]] # [[زی ٹی وی]] # [[Zee TV Canada]] # [[Zee Variasi]] # [[Zemzemeh]] # [[Zeste]] # [[Zhwandoon TV]] # [[زندگی (ٹی وی چینل)]] # [[Zing (TV channel)]] # [[Zona Latina]] # [[Zone Club]] # [[Zone Fantasy]] # [[Zone Reality]] # [[Zone Romantica]] # [[Zone Thriller]] # [[ZOOM (Israel)]] # [[Zoom (TV channel)]] # [[Zoom (TV channel, Ukraine)]] # [[ZTV]] # [[ZTV Norway]] # [[Zvezda (TV channel)]] == ہور ویکھو == * [[لسٹ ٹیلی ویژن چینلز]] [[گٹھ:فہرستاں د‏‏ی لسٹ]] [[گٹھ:کاروباری فہرستاں]] [[گٹھ:ٹیلی ویژن]] ecsg9a46t1gyfjnxqhjkfekj3kda57h 0 91328 707033 699643 2026-05-15T14:54:37Z InternetArchiveBot 28598 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 707033 wikitext text/x-wiki ایہ لسٹ مرسر ہیومین ریسورس کنسلٹنگ دے مطابق دنیا دے سب تو‏ں مہنگے شہراں د‏‏ی لسٹ ا‏‏ے۔ [http://www.mercerhr.com/summary.jhtml?idContent=1095320&originUrl=/home.jhtml] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210505200109/http://www.mercerhr.com/summary.jhtml?idContent=1095320&originUrl=/home.jhtml |date=2021-05-05 }} کسی وی شہر وچ رہائش اخراجات وچ مختلف عوامل کارفرما ہُندے نيں مثلا مالیا‏تی قدر، صارفین دا اعتماد، سرمایہ کاری، شرح سود،ملکی کرنسی دا شرح تبادلہ تے رہائشی اخراجات وغیرہ۔ == مرسر [[مساحہ|سروے]] == [[فائل:Osaka - Night View.jpg|thumb|199px|اوساکا]] [[فائل:Moscow International Business Centre, Marc 2008.JPG|thumb|کھبے|199px|ماسکو]] [[فائل:Geneva at night. How gorgeous is this town?.jpg|thumb|کھبے|199px|جنیوا]] [[فائل:Hong Kong Skyline Restitch - Dec 2007.jpg|thumb|199px|کھبے|ہانگ کانگ]] [[فائل:Panoramablick auf die Altstadt von Zürich und den Zürichsee.jpg|thumb|199px|زیورچ]] [[فائل:Vor Frelsers Kirke-view8.jpg|thumb|کھبے|199px|کوپن ہیگن]] [[فائل:Manhattan3 amk.jpg|thumb|199px|نیو یارک]] [[فائل:Singapore Skyline.jpg|thumb|کھبے|199px|سنگاپور]] [[فائل:Milano-duomodimilano01.jpg|کھبے|199px|thumb|میلان]] [[فائل:Shanghaiviewpic1.jpg|thumb|199px|کھبے|شنگھائی]] [[فائل:Tour Eiffel, École militaire, Champ-de-Mars, Palais de Chaillot, La Défense - 03.jpg|199px|thumb|کھبے|پیرس]] [[فائل:Vika, Oslo. from air.jpg|thumb|199px|اوسلو]] [[فائل:CaracasAvila.jpg|thumb|199px|کراکس]] [[فائل:شہر of London skyline from London شہر Hall - Oct 2008.jpg|thumb|کھبے|199px|لندن]] [[فائل:TelAviv aerial(194).jpg|thumb|کھبے|199px|تل ابیب]] [[فائل:Colosseum in Rome, Italy - April 2007.jpg|thumb|کھبے|199px|روم]] [[فائل:Suurkirkko Helsinki maaliskuu 2002 IMG 0629.JPG|thumb|کھبے|199px|ہیلسنک‏‏ی]] [[فائل:Dubai marina2.jpg|thumb|199px|دبئی]] [[فائل:Rathaus Vienna Eistraum 2005 Nightshot.JPG|thumb|199px|ویانا]] [[فائل:LA Skyline Mountains2.jpg|thumb|199px|thumb|لاس اینجلس]] [[فائل:Guangzhou dusk 11-5-2008.png|199px|thumb|گوانگژو]] [[فائل:Ireland Dublin Night.JPG|thumb|کھبے|199px|ڈبلن]] [[فائل:Abu Dhabi skyline night (Nepenthes).jpg|thumb|کھبے|199px|ابوظہبی]] [[فائل:LeliegrachtAmsterdam.jpg|thumb|کھبے|199px|ایمسٹرڈِیم]] [[فائل:Bratislava Panorama R01.jpg|thumb|کھبے|199px|براٹیسلاوا]] یہ سروے ہر سال دے مارچ د‏‏ی مہینے وچ مکمل کيتا گیا۔ {| class="wikitable sortable" |- bgcolor="#ececec" | '''2009''' || شہر || '''2008''' || '''2007''' || '''2006''' || '''2005''' ||'''2004''' || '''2003''' || '''2002''' |- | 1 || {{پرچم تصویر چھوٹی|جاپان}} [[توکیو|ٹوکیو]], [[جاپان]] || 2 || 4 || 3 || 1 || 1 || 1 || 3 |- | 2 || {{پرچم تصویر چھوٹی|جاپان}} [[اوساکا]], [[جاپان]] || 11 || 8 || 6 || 2 || 4 || 3 || 6 |- | 3 || {{پرچم تصویر چھوٹی|روس}} [[ماسکو]], [[روس]] || 1 || 1 || 1 || 4 || 3 || 2 || 2 |- | 4 || {{پرچم تصویر چھوٹی|سویٹزرلینڈ}} [[جنیوا]], [[سویٹزر لینڈ|سویٹزرلینڈ]] || 8 || 7 || 7 || 6 || 6 || 6 || 28 |- | 5 || {{پرچم تصویر چھوٹی|ہانگ کانگ}} [[ہانگ کانگ]], [[ہانگ کانگ]] || 6 || 5 || 4 || 9 || 5 || 4 || 1 |- | 6 || {{پرچم تصویر چھوٹی|سویٹزرلینڈ}} [[زیورخ|زیورچ]], [[سویٹزر لینڈ|سویٹزرلینڈ]] || 9 || 9 || 9 || 7 || 9 || 9 || 32 |- | 7 || {{پرچم تصویر چھوٹی|ڈنمارک}} [[کوپن ہیگن]], [[ڈنمارک]] || 7 || 6 || 8 || 8 || 8 || 15 || 62 |- | 8 || {{پرچم تصویر چھوٹی|ریاستہائے متحدہ امریکہ}} [[نیویارک|نیو یارک]], [[ریاستہائے متحدہ امریکا|امریکا]] || 22 || 15 || 10 || 13 || 12 || 10 || 7 |- | 9 || {{پرچم تصویر چھوٹی|چین}} [[بیجنگ]], [[چین|عوامی جمہوریہ چین]] || 20 || 20 || 14 || 19 || 11 || 5 || 4 |- | 10 || {{پرچم تصویر چھوٹی|سنگاپور}} [[سنگاپور]] || 13 || 14 || 17 || 34 || 46 || 32 || 24 |- | 11 || {{پرچم تصویر چھوٹی|اطالیہ}} [[میلان]], [[اطالیہ]] || 10 || 11 || 13 || 11 || 13 || 17 || 63 |- | 12 || {{پرچم تصویر چھوٹی|چین}} [[شنگھائی]], [[چین|عوامی جمہوریہ چین]] || 24 || 26 || 20 || 30 || 16 || 11 || 5 |- | 13 || {{پرچم تصویر چھوٹی|فرانس}} [[پیرس]], [[فرانس]] || 12 || 13 || 16 || 12 || 17 || 23 || 74 |- | 14 || {{پرچم تصویر چھوٹی|ناروے}} [[اوسلو]], [[ناروے]] || 4 || 10 || 10 || 10 || 15 || 13 || 40 |- | 15 || {{پرچم تصویر چھوٹی|وینزویلا}} [[کراکس]], [[وینیزویلا|وینزویلا]] || 89 || 129 || 136 || 138 || 134 || 128 || 55 |- | 16 || {{پرچم تصویر چھوٹی|برطانیہ}} [[لندن]], [[برطانیہ]] || 3 || 2 || 5 || 3 || 2 || 7 || 10 |- | 17 || {{پرچم تصویر چھوٹی|اسرائیل}} [[تل ابیب]], [[اسرائیل]] || 14 || 17 || 24 || 39 || 33 || 40 || 37 |- | 18 || {{پرچم تصویر چھوٹی|اطالیہ}} [[روم]], [[اطالیہ]] || 16 || 18 || 21 || 17 || 21 || 41 || 99 |- | 19 || {{پرچم تصویر چھوٹی|فن لینڈ}} [[ہلسنکی|ہیلینسکی]], [[فن لینڈ]] || 21 || 22 || 25 || 20 || 23 || 36 || 79 |- | 20 || {{پرچم تصویر چھوٹی|متحدہ عرب امارات}} [[دبئی]], [[متحدہ عرب امارات]] || 52 || 34 || 25 || 73 || 83 || 63 || 45 |- | 21 || {{پرچم تصویر چھوٹی|آسٹریا}} [[ویانا]], [[آسٹریا]] || 19 || 19 || 21 || 16 || 19 || 34 || 77 |- | 22 || {{پرچم تصویر چھوٹی|چین}} [[شینژین]], [[چین|عوامی جمہوریہ چین]] || 61 || 53 || 44 || 63 || 30 || 18 || 13 |- | 23 || {{پرچم تصویر چھوٹی|ریاستہائے متحدہ امریکہ}} [[لاس اینجلس]], [[ریاستہائے متحدہ امریکا|امریکا]] || 55 || 42 || 29 || 44 || 27 || 22 || 19 |- | 24 || {{پرچم تصویر چھوٹی|چین}} [[گوانگژو]], [[چین|عوامی جمہوریہ چین]] || 24 || 68 || 54 || 65 || 32 || 18 || 11 |- | 25 || {{پرچم تصویر چھوٹی|آئرلینڈ}} [[ڈبلن]], [[آئرلینڈ|آئرلینڈ]] || 16 || 16 || 18 || 13 || 14 || 21 || 73 |- | 26 || {{پرچم تصویر چھوٹی|متحدہ عرب امارات}} [[ابوظہبی|ابو ظہبی]], [[متحدہ عرب امارات]] || 65 || 45 || 30 || 64 || 62 || 39 || 27 |- | 27 || {{پرچم تصویر چھوٹی|کیمرون}} [[دوالا]], [[کیمرون]] || 17 || 24 || 27 || 22 || 25 || 31 || 65 |- | 28 || {{پرچم تصویر چھوٹی|یونان}} [[ایتھنز]], [[یونان]] || 25 || 29 || 56 || 41 || 50 || 71 || 111 |- | 29 || {{پرچم تصویر چھوٹی|نیدرلینڈز}} [[ایمسٹرڈیم]], [[نیدرلینڈز]] || 25 || 25 || 41 || 24 || 26 || 52 || 102 |- | 30 || {{پرچم تصویر چھوٹی|سلوواکیہ}} [[براٹیسلاوا]], [[سلوواکیہ]] || 45 || 31 || 49 || 31 || 44 || 56 || — |- | 31 || {{پرچم تصویر چھوٹی|ریاستہائے متحدہ امریکہ}} [[وائٹ پلینس، نیویارک|وائٹ پلینس]], [[ریاستہائے متحدہ امریکا|امریکا]] || 89 || 70 || 43 || 45 || 52 || 20 || 16 |- | 32 || {{پرچم تصویر چھوٹی|نائجر}} [[لاگوس]], [[نائجر]] || 30 || 37 || 31 || 96 || 111 || 90 || — |- | 33 || {{پرچم تصویر چھوٹی|ایران}} [[تہران]], [[ایران]] || 74 || 118 || 125 || 129 || 122 || 111 || — |- | 34 || {{پرچم تصویر چھوٹی| آئیوری کوسٹ}} [[آبدجان|آبیجان]], [[آئیوری کوسٹ]] || 51 || 35 || 45 || 26 || 24 || 35 || 72 |- | 35 || {{پرچم تصویر چھوٹی|سینیگال}} [[ڈاکار]], [[سینیگال]] || 41 || 33 || 45 || 36 || 47 || 56 || — |- | 36 || {{پرچم تصویر چھوٹی|ریاستہائے متحدہ امریکہ}} [[سان فرانسسکو]], [[ریاستہائے متحدہ امریکا|امریکا]] || 78 || 54 || 34 || 50 || 38 || 30 || 21 |- | 37 || {{پرچم تصویر چھوٹی|ہسپانیہ}} [[میدرد|میڈرڈ]], [[ہسپانیہ]] || 28 || 26 || 53 || 46 || 61 || 86 || 117 |- | 38 || {{پرچم تصویر چھوٹی|لکسمبرگ}} [[لکسمبرگ (شہر)|لکسمبرگ]], [[لکسمبرگ]] || 43 || 43 || 56 || 33 || 39 || 66 || — |- | 39 || {{پرچم تصویر چھوٹی|ہسپانیہ}} [[برشلونہ|بارسلونا]], [[ہسپانیہ]] || 31 || 31 || 56 || 43 || 56 || 81 || — |- | 40 || {{پرچم تصویر چھوٹی|الجزائر}} [[الجزائر شہر]], [[الجزائر]] || 57 || 50 || 51 || 58 || 60 || 72 || — |- | 41 || {{پرچم تصویر چھوٹی|ریاستہائے متحدہ امریکہ}} [[ہونولولو]], [[ریاستہائے متحدہ امریکا|امریکا]] || 77 || 64 || 67 || 61 || 57 || 32 || 23 |- | 42 || {{پرچم تصویر چھوٹی|بیلجیم}} [[برسلز]], [[بلجئیم|بیلجیم]] || 39 || 44 || 70 || 41 || 53 || 68 || 112 |- | 43 || {{پرچم تصویر چھوٹی|لبنان}} [[بیروت]], [[لبنان]] || 80 || 63 || 32 || 52 || 37 || 25 || 18 |- | 44 || {{پرچم تصویر چھوٹی|قازقستان}} [[الماندی|الماندے]], [[قازقستان]] || 44 || 30 || 52 || 75 || 74 || 72 || — |- | 45 || {{پرچم تصویر چھوٹی|ریاستہائے متحدہ امریکہ}} [[میامی]], [[ریاستہائے متحدہ امریکا|امریکا]] || 75 || 51 || 39 || 57 || 55 || 27 || 25 |- | 46 || {{پرچم تصویر چھوٹی|روس}} [[سینٹ پیٹرز برگ]], [[روس]] || 18 || 12 || 12 || 15 || 10 || 12 || 8 |- | 47 || {{پرچم تصویر چھوٹی|جرمنی}} [[میونخ]], [[جرمنی]] || 37 || 39 || 65 || 37 || 43 || 62 || — |- | 48 || {{پرچم تصویر چھوٹی|جرمنی}} [[فرینکفرٹ]], [[جرمنی]] || 40 || 40 || 61 || 34 || 42 || 65 || — |- | 49 || {{پرچم تصویر چھوٹی|جرمنی}} [[برلن]], [[جرمنی]] || 38 || 45 || 72 || 38 || 28 || 58 || 104 |- | 50 || {{پرچم تصویر چھوٹی|ریاستہائے متحدہ امریکہ}} [[شکاگو]], [[ریاستہائے متحدہ امریکا|امریکا]] || 84 || 58 || 38 || 52 || 35 || 25 || 20 |- | 51 || {{پرچم تصویر چھوٹی|جنوبی کوریا}} [[سیول]], [[جنوبی کوریا]] || 5 || 3 || 2 || 5 || 7 || 8 || 9 |- | 52 || {{پرچم تصویر چھوٹی|ترکی}} [[استنبول]], [[ترکی]] || 23 || 38 || 15 || 22 || 18 || 42 || 44 |- | 53 || {{پرچم تصویر چھوٹی|اردن}} [[سلطنت عمان|عمان]], [[اردن]] || 88 || 77 || 62 || 67 || 63 || 46 || 30 |- | 54 || {{پرچم تصویر چھوٹی|جرمنی}} [[ڈسلڈورف]], [[جرمنی]] || 46 || 45 || 62 || 32 || 40 || 63 || — |- | 55 || {{پرچم تصویر چھوٹی|لٹویا}} [[ریگا]], [[لٹویا]] || 46 || 72 || 81 || 54 || 48 || 27 || 22 |- | 56 || {{پرچم تصویر چھوٹی|جرمنی}} [[ہیمبرگ]], [[جرمنی]] || 50 || 57 || 77 || 49 || 58 || 83 || — |- | 57 || {{پرچم تصویر چھوٹی|مصر}} [[قاہرہ]], [[مصر]] || 101 || 93 || 93 || 97 || 99 || 102 || 51 |- | 58 || {{پرچم تصویر چھوٹی|ویتنام}} [[ہنوئی]], [[ویتنام]] || 91 || 56 || 32 || 50 || 29 || 14 || 11 |- | 59 || {{پرچم تصویر چھوٹی|کروشیا}} [[زغرب]], [[کرویئشا]] || 49 || 59 || 79 || 48 || 59 || 75 || — |- | 60 || {{پرچم تصویر چھوٹی|ریاستہائے متحدہ امریکہ}} [[بوسٹن]], [[ریاستہائے متحدہ امریکا|امریکا]] || 99 || 79 || 84 || 79 || 70 || 54 || — |- | 61 || {{پرچم تصویر چھوٹی|چین}} [[تائی پے]], [[چین|تائیوان (چین)]] || 63 || 48 || 28 || 29 || 31 || 29 || 15 |- | 62 || {{پرچم تصویر چھوٹی|فرانس}} [[لیون]], [[فرانس]] || 57 || 71 || 91 || 61 || 69 || 89 || — |- | 63 || {{پرچم تصویر چھوٹی|ریاستہائے متحدہ امریکہ}} [[ہیوسٹن]], [[ریاستہائے متحدہ امریکا|امریکا]] || 98 || 83 || 76 || 70 || 73 || 46 || 36 |- | 64 || {{پرچم تصویر چھوٹی|پرتگال}} [[لزبن|لسبن]], [[پرتگال]] || 57 || 73 || 88 || 66 || 71 || 94 || 118 |- | 65 || {{پرچم تصویر چھوٹی|بھارت}} [[نويں دہلی|نیو دہلی]], [[بھارت]] || 55 || 68 || 73 || 110 || 116 || 109 || 91 |- | 66 || {{پرچم تصویر چھوٹی|آسٹریلیا}} [[سڈنی]], [[آسٹریلیا]] || 15 || 21 || 19 || 20 || 20 || 67 || 95 |- | 67 || {{پرچم تصویر چھوٹی|بھارت}} [[ممبئی]], [[بھارت]] || 48 || 52 || 68 || 105 || 109 || 114 || 92 |- | 68 || {{پرچم تصویر چھوٹی|ریاستہائے متحدہ امریکہ}} [[واشنگٹن]], [[ریاستہائے متحدہ امریکا|امریکا]] || 107 || 85 || 83 || 78 || 68 || 51 || 41 |- | 69 || {{پرچم تصویر چھوٹی|ویتنام}} [[ہو چی من شہر|ہو چی من (شہر)]], [[ویتنام]] || 100 || 60 || 37 || 56 || 36 || 16 || 14 |- | 70 || {{پرچم تصویر چھوٹی|چیک جمہوریہ}} [[پیراگوئے]], [[چیک جمہوریہ]] || 29 || 49 || 50 || 28 || 49 || 49 || 75 |- | 71 || {{پرچم تصویر چھوٹی|پورٹو ریکو}} [[سان جوآن]] ([[ریاستہائے متحدہ امریکا|امریکا]]) || 104 || 75 || 35 || 42 || 65 || 43 || 35 |- | 72 || {{پرچم تصویر چھوٹی|برازیل}} [[ساؤ پالو]], [[برازیل]] || 25 || 62 || 34 || 119 || 128 || 136 || — |- | 73 || {{پرچم تصویر چھوٹی|برازیل}} [[ریو دے جینیرو]], [[برازیل]] || 31 || 64 || 40 || 124 || 131 || 137 || — |- | 74 || {{پرچم تصویر چھوٹی|استونیا}} [[ٹالن]], [[استونیا]] || 76 || 90 || 96 || 60 || 75 || 60 || — |- | 75 || {{پرچم تصویر چھوٹی|ریاستہائے متحدہ امریکہ}} [[اٹلانٹا، جارجیا|اٹلانٹا]], [[ریاستہائے متحدہ امریکا|امریکا]] || 109 || 87 || 86 || 83 || 85 || 61 || — |- | 76 || {{پرچم تصویر چھوٹی|ریاستہائے متحدہ امریکہ}} [[مورس ٹاؤن]], [[ریاستہائے متحدہ امریکا|امریکا]] || 111 || 87 || 84 || 80 || 72 || 53 || — |- | 77 || {{پرچم تصویر چھوٹی|کویت}} [[کویت شہر]], [[کویت]] || 94 || 80 || 78 || 72 || 64 || 43 || 32 |- | 78 || {{پرچم تصویر چھوٹی|قبرص}} [[لیماسول]], [[قبرص]] || 68 || 74 || 118 || 100 || 95 || 106 || — |- | 79 || {{پرچم تصویر چھوٹی|سویڈن}} [[اسٹاک ہوم]], [[سویڈن]] || 31 || 23 || 36 || 18 || 22 || 48 || 94 |- | 80 || {{پرچم تصویر چھوٹی|مراکش}} [[دار البیضاء|کاسابلانہاں دا]], [[مراکش]] || 81 || 80 || 88 || 59 || 66 || 69 || — |- | 81 || {{پرچم تصویر چھوٹی|یوکرین}} [[کیف]], [[یوکرین]] || 42 || 28 || 21 || 54 || 54 || 24 || 17 |- | 82 || {{پرچم تصویر چھوٹی|بحرین}} [[منامہ]], [[بحرین]] || 112 || 91 || 87 || 86 || 78 || 43 || 32 |- | 83 || {{پرچم تصویر چھوٹی|لتھووینیا}} [[ولنیس]], [[لتھووینیا]] || 85 || 97 || 116 || 91 || 91 || 85 || — |- | 84 || {{پرچم تصویر چھوٹی|ریاستہائے متحدہ امریکہ}} [[سیاٹل، واشنگٹن|سیاٹل]], [[ریاستہائے متحدہ امریکا|امریکا]] || 113 || 102 || 102 || 103 || 90 || 80 || — |- | 85 || {{پرچم تصویر چھوٹی|کینیڈا}} [[ٹورانٹو]], [[کینیڈا]] || 54 || 82 || 47 || 82 || 89 || 104 || 104 |- | 86 || {{پرچم تصویر چھوٹی|چین}} [[تیانجین]], [[چین|عوامی جمہوریہ چین]] || 123 || 130 || 128 || 131 || 115 || 101 || — |- | 87 || {{پرچم تصویر چھوٹی|ریاستہائے متحدہ امریکہ}} [[ڈینور]], [[ریاستہائے متحدہ امریکا|امریکا]] || 115 || 115 || 97 || 94 || 100 || 69 || — |- | 88 || {{پرچم تصویر چھوٹی|کینیا}} [[نیروبی]], [[کینیا]] || 103 || 102 || 107 || 119 || 121 || 105 || — |- | 89 || {{پرچم تصویر چھوٹی|کینیڈا}} [[کیلگری]], [[کینیڈا]] || 66 || 92 || 71 || 98 || 114 || 116 || — |- | 90 || {{پرچم تصویر چھوٹی|سعودی عرب}} [[ریاض]], [[سعودی عرب]] || 119 || 110 || 98 || 88 || 77 || 50 || 31 |- | 90 || {{پرچم تصویر چھوٹی|سلووینیا}} [[لیوبلیانا]], [[سلووینیا]] || 82 || 93 || 106 || 76 || 82 || 100 || — |- | 92 || {{پرچم تصویر چھوٹی|پاناما}} [[پاناما شہر]], [[پاناما]] || 124 || 124 || 121 || 114 || 106 || 91 || — |- | 92 || {{پرچم تصویر چھوٹی|آسٹریلیا}} [[ملبورن]], [[آسٹریلیا]] || 36 || 74 || 74 || 68 || 67 || 111 || 127 |- | 94 || {{پرچم تصویر چھوٹی|کینیڈا}} [[وینکوور]], [[کینیڈا]] || 64 || 89 || 56 || 87 || 96 || 110 || — |- | 95 || {{پرچم تصویر چھوٹی|گھانا}} [[آکرا]], [[گھانا]] || 96 || 76 || 75 || 91 || 97 || 98 || — |- | 96 || {{پرچم تصویر چھوٹی|ملائشیا}} [[کوالا لمپور]], [[ملائیشیا]] || 106 || 106 || 114 || 117 || 104 || 97 || — |- | 97 || {{پرچم تصویر چھوٹی|ریاستہائے متحدہ امریکہ}} [[کلیو لینڈ]], [[ریاستہائے متحدہ امریکا|امریکا]] || 129 || 118 || 110 || 109 || 98 || 87 || — |- | 98 || {{پرچم تصویر چھوٹی|تھائی لینڈ}} [[بینکاک]], [[تھائی لینڈ]] || 105 || 95 || 127 || 125 || 119 || 125 || — |- | 99 || {{پرچم تصویر چھوٹی|ریاستہائے متحدہ امریکہ}} [[سینٹ لوئیس]], [[ریاستہائے متحدہ امریکا|امریکا]] || 120 || 115 || 103 || 102 || 92 || 82 || — |- | 100 || {{پرچم تصویر چھوٹی|ملاوی}} [[بلانٹیری]], [[ملاوی]] || 125 || 127 || 129 || 130 || 135 || 140 || 141 |- | 101 || {{پرچم تصویر چھوٹی|جرمنی}} [[لیپزگ]], [[جرمنی]] || 95 || 107 || 123 || 85 || 93 || 106 || — |- | 101 || {{پرچم تصویر چھوٹی|بلغاریہ}} [[صوفیہ]], [[بلغاریہ]] || 97 || 108 || 111 || 81 || 79 || 83 || — |- | 103 || {{پرچم تصویر چھوٹی|کینیڈا}} [[مانٹریال|مونٹریال]], [[کینیڈا]] || 72 || 98 || 80 || 107 || 113 || 120 || — |- | 104 || {{پرچم تصویر چھوٹی|ڈومینیکا}} [[سانٹو ڈومینگو]], [[جمہوریہ ڈومینیکا]] || 137 || 132 || 126 || 99 || 142 || 122 || — |- | 105 || {{پرچم تصویر چھوٹی|زیمبیا}} [[لوساکا]], [[زیمبیا]] || 101 || 101 || 41 || 123 || 125 || 129 || — |- | 106 || {{پرچم تصویر چھوٹی|انڈونیشیا}} [[جکارتہ]], [[انڈونیشیا]] || 82 || 55 || 48 || 71 || 45 || 38 || 53 |- | 107 || {{پرچم تصویر چھوٹی|رومانیہ}} [[بخارست]], [[رومانیہ]] || 71 || 78 || 114 || 103 || 129 || 122 || — |- | 108 || {{پرچم تصویر چھوٹی|ہنگری}} [[بوداپست]], [[ہنگری|ہنگری]] || 61 || 65 || 65 || 24 || 34 || 37 || 75 |- | 109 || {{پرچم تصویر چھوٹی|سعودی عرب}} [[جدہ]], [[سعودی عرب]] || 126 || 113 || 100 || 89 || 81 || 58 || — |- | 110 || {{پرچم تصویر چھوٹی|بنگلہ دیش}} [[ڈھاکہ]], [[بنگلہ دیش]] || 132 || 125 || 131 || 127 || 117 || 94 || — |- | 111 || {{پرچم تصویر چھوٹی|ریاستہائے متحدہ امریکہ}} [[پورٹ لینڈ]], [[ریاستہائے متحدہ امریکا|امریکا]] || 128 || 123 || 111 || 112 || 105 || 92 || — |- | 112 || {{پرچم تصویر چھوٹی|ارجنٹائن}} [[بیونس آئرس]], [[ارجنٹائن]] || 138 || 139 || 142 || 142 || 141 || 141 || 133 |- | 113 || {{پرچم تصویر چھوٹی|پولینڈ}} [[وارسا]], [[بولندا|پولینڈ]] || 35 || 67 || 62 || 27 || 76 || 54 || — |- | 114 || {{پرچم تصویر چھوٹی|ریاستہائے متحدہ امریکہ}} [[ڈیٹرویٹ]], [[ریاستہائے متحدہ امریکا|امریکا]] || 127 || 118 || 122 || 101 || 101 || 79 || — |- | 115 || {{پرچم تصویر چھوٹی|سری لنکا}} [[کولمبو]], [[سری لنکا]] || 130 || 130 || 132 || 132 || 127 || 118 || — |- | 116 || {{پرچم تصویر چھوٹی|آسٹریلیا}} [[برسبین]], [[آسٹریلیا]] || 57 || 86 || 99 || 84 || 87 || 121 || — |- | 117 || {{پرچم تصویر چھوٹی|آسٹریلیا}} [[پرتھ]], [[آسٹریلیا]] || 53 || 84 || 93 || 93 || 94 || 126 || 137 |- | 118 || {{پرچم تصویر چھوٹی|ریاستہائے متحدہ امریکہ}} [[پٹس برگ]], [[ریاستہائے متحدہ امریکا|امریکا]] || 133 || 128 || 113 || 111 || 112 || 88 || — |- | 119 || {{پرچم تصویر چھوٹی|گوئٹے مالا}} [[گوئٹے مال شہرا]], [[گواتیمالا]] || 122 || 107 || 93 || 108 || 108 || 98 || — |- | 120 || {{پرچم تصویر چھوٹی|کولمبیا}} [[بوگوندا]], [[کولمبیا]] || 87 || 112 || 130 || 133 || 139 || 142 || — |- | 121 || {{پرچم تصویر چھوٹی|کینیڈا}} [[اوٹاوہ]], [[کینیڈا]] || 85 || 109 || 90 || 122 || 124 || 127 || — |- | 122 || {{پرچم تصویر چھوٹی|پیرو}} [[لیما]], [[پیرو]] || 115 || 117 || 118 || 118 || 118 || 108 || — |- | 123 || {{پرچم تصویر چھوٹی|جمیکا}} [[کنگسٹن، جمیکا]] || 120 || 121 || 109 || 105 || 103 || 77 || — |- | 124 || {{پرچم تصویر چھوٹی|برونائی دارالسلام}} [[بندر سری بگوان]], [[برونائی دارالسلام]] || 114 || 114 || 118 || 113 || 110 || 103 || — |- | 125 || {{پرچم تصویر چھوٹی|برطانیہ}} [[برمنگھم]], [[برطانیہ]] || 66 || 41 || 69 || 47 || 51 || 76 || 89 |- | 126 || {{پرچم تصویر چھوٹی|فلپائن}} [[منیلا]], [[فلپائن]] || 110 || 137 || 141 || 143 || 138 || 135 || — |-ونسٹن سالم]], [[ریاستہائے متحدہ امریکا]] || 115 || 126 || 124 || 119 || 107 || 93 || — |- | 128 || {{پرچم تصویر چھوٹی|چلی}} [[سینٹیاگو|سانتیاگو]] || 92 || 102 || 91 || 128 || 123 || 134 || — |- | 129 || {{پرچم تصویر چھوٹی|برطانیہ}} [[گلاسکو]], [[برطانیہ]] || 69 || 36 || 60 || 40 || 41 || 74 || 80 |- | 130 || {{پرچم تصویر چھوٹی|آسٹریلیا}} [[ایڈیلیڈ]], [[آسٹریلیا]] || 73 || 96 || 108 || 89 || 88 || 124 || — |- | 131 || {{پرچم تصویر چھوٹی|یوراگوئے}} [[مونٹی ویڈیو]], [[یوراگوئے]] || 136 || 140 || 138 || 140 || 143 || 139 || — |- | 132 || {{پرچم تصویر چھوٹی|کوسٹاریکا}} [[سان ہوزے, کوسٹاریکا|سان ہوزے]], [[کوسٹاریکا]] || 139 || 138 || 134 || 135 || 130 || 113 || — |- | 133 || {{پرچم تصویر چھوٹی|بھارت}} [[بنگلور]], [[بھارت]] || 118 || 134 || 139 || 141 || 137 || 138 || 139 |- | 134 || {{پرچم تصویر چھوٹی|تونس}} [[تونس شہر]], [[تونس]] || 133 || 135 || 133 || 126 || 120 || 119 || — |- | 135 || {{پرچم تصویر چھوٹی|بھارت}} [[چنائے|چنائی]] [[بھارت]] || 117 || 133 || 137 || 138 || 133 || 132 || 135 |- | 136 || {{پرچم تصویر چھوٹی|ایکواڈور}} [[کیٹو]], [[ایکواڈور]] || 142 || 141 || 135 || 137 || 136 || 131 || — |- | 137 || {{پرچم تصویر چھوٹی|میکسیکو}} [[میکسیکو شہر]], [[میکسیکو]] || 108 || 104 || 81 || 95 || 84 || 77 || 28 |- | 138 || {{پرچم تصویر چھوٹی|نیوزی لینڈ}} [[آک لینڈ]], [[نیوزی لینڈ]] || 78 || 99 || 100 || 69 || 80 || 115 || 140 |- | 139 || {{پرچم تصویر چھوٹی|نیوزی لینڈ}} [[ویلنگٹن]], [[نیوزی لینڈ]] || 93 || 111 || 105 || 76 || 86 || 117 || 142 |- | 140 || {{پرچم تصویر چھوٹی|پاکستان}} [[کراچی]], [[پاکستان]] || 141 || 142 || 140 || 136 || 132 || 130 || — |- | 141 || {{پرچم تصویر چھوٹی|پیراگوئے}} [[اسنشن]], [[پیراگوئے]] || 143 || 143 || 144 || 144 || 144 || 144 || 143 |- | 142 || {{پرچم تصویر چھوٹی|میکسیکو}} [[مونٹیری]], [[میکسیکو]] || 131 || 122 || 103 || 115 || 102 || 96 || 38 |- | 143 || {{پرچم تصویر چھوٹی|جنوبی افریقہ}} [[جوہانسبرگ]], [[جنوبی افریقا]] || 140 || 136 || 117 || 116 || 126 || 133 || 144 |- | - || {{پرچم تصویر چھوٹی|زمبابوے}} [[ہرارے]], [[زمبابوے]] || — || 143 || 134 || 140 || 143 || 26 || — |} ''(زمبابوے دے اندورنی حالات د‏‏ی وجہ تو‏ں اسنو‏ں اس لسٹ وچ شامل نئيں کيتا گیا)'' === تن مہنگے ترین شہر بلحاظ خطہ (جولائ‏ی 2009) === '''شمالی امریکا''' {|class="wikitable" |- ! درجہ!! شہر!! فرق |- | 1 || {{پرچم تصویر چھوٹی|ریاستہائے متحدہ امریکہ}} [[نیویارک|نیو یارک]] || {{زیاد}} 8 |- | 2 || {{پرچم تصویر چھوٹی|ریاستہائے متحدہ امریکہ}} [[لاس اینجلس]] || {{زیاد}} 23 |- | 3 || {{پرچم تصویر چھوٹی|ریاستہائے متحدہ امریکہ}} [[وہائٹ پلینز]] || {{زیاد}} 31 |} '''لاطینی امریکا''' {|class="wikitable" |- ! درجہ!! شہر!! فرق |- | 1 || {{پرچم تصویر چھوٹی|وینزویلا}} [[کراکس]] || {{زیاد}} 15 |- | 2 || {{پرچم تصویر چھوٹی|پورٹو ریکو}} [[سان جوآن]] || {{زیاد}} 71 |- | 3 || {{پرچم تصویر چھوٹی|برازیل}} [[ساؤ پالو]] || {{کم}} 72 |} '''یورپ''' {|class="wikitable" |- ! درجہ!! شہر!! فرق |- | 1 || {{پرچم تصویر چھوٹی|روس}} [[ماسکو]] || {{کم}} 3 |- | 2 || {{پرچم تصویر چھوٹی|سویٹزرلینڈ}} [[جنیوا]] || {{زیاد}} 4 |- | 3 || {{پرچم تصویر چھوٹی|سویٹزرلینڈ}} [[زیورخ|زیورچ]] || {{زیاد}} 6 |} '''جنوبی ایشیا''' {|class="wikitable" |- ! درجہ!! شہر!! فرق |- | 1 || {{پرچم تصویر چھوٹی|اسرائیل}} [[تل ابیب]] || {{کم}} 17 |- | 2 || {{پرچم تصویر چھوٹی|متحدہ عرب امارات}} [[دبئی]] || {{زیاد}} 20 |- | 3 || {{پرچم تصویر چھوٹی|متحدہ عرب امارات}} [[ابوظبی]] || {{زیاد}} 26 |} '''شمالی افریقہ''' {|class="wikitable" |- ! درجہ!! شہر!! فرق |- | 1 || {{پرچم تصویر چھوٹی|الجزائر}} [[الجزائر شہر]] || {{زیاد}} 40 |- | 2 || {{پرچم تصویر چھوٹی|مصر}} [[قاہرہ]] || {{زیاد}} 57 |- | 3 || {{پرچم تصویر چھوٹی|مراکش}} [[دار البیضاء|کاسابلانہاں دا]] || {{زیاد}} 80 |} '''صحاری افریقہ''' {|class="wikitable" |- ! درجہ!! شہر!! فرق |- | 1 || {{پرچم تصویر چھوٹی|کیمرون}} [[دوالا]] || {{کم}} 27 |- | 2 || {{پرچم تصویر چھوٹی|نائجر}} [[لاگوس]] || {{کم}} 32 |- | 3 || {{پرچم تصویر چھوٹی|آئیوری کوسٹ}} [[آبدجان]] || {{زیاد}} 34 |} '''مشرقی ایشیا''' {|class="wikitable" |- ! درجہ!! شہر!! فرق |- | 1 || {{پرچم تصویر چھوٹی|جاپان}} [[توکیو|ٹوکیو]] || {{زیاد}} 1 |- | 2 || {{پرچم تصویر چھوٹی|جاپان}} [[اوساکا]] || {{زیاد}} 2 |- | 3 || {{پرچم تصویر چھوٹی|ہانگ کانگ}} [[ہانگ کانگ]] || {{زیاد}} 5 |} '''جنوب مشرقی ایشیا''' {|class="wikitable" |- ! درجہ !! شہر !! درجہ نمبر |- | 1 || {{پرچم تصویر چھوٹی|سنگاپور}} [[سنگاپور]] || {{زیاد}} 10 |- | 2 || {{پرچم تصویر چھوٹی|ویتنام}} [[ہنوئی]] || {{زیاد}} 58 |- | 3 || {{پرچم تصویر چھوٹی|ویتنام}} [[ہو چی من شہر|ہو چی من (شہر)]] || {{زیاد}} 69 |} '''جنوبی ایشیا''' {|class="wikitable" |- ! درجہ !! شہر !! درجہ نمبر |- | 1 || {{پرچم تصویر چھوٹی|بھارت}} [[نويں دہلی]] || {{کم}} 65 |- | 2 || {{پرچم تصویر چھوٹی|بھارت}} [[ممبئی]] || {{کم}} 67 |- | 3 || {{پرچم تصویر چھوٹی|بنگلہ دیش}} [[ڈھاکہ]] || {{زیاد}} 110 |} '''اوشنیا''' {|class="wikitable" |- ! درجہ !! شہر !! درجہ نمبر |- | 1 || {{پرچم تصویر چھوٹی|آسٹریلیا}} [[سڈنی]] || {{کم}} 66 |- | 2 || {{پرچم تصویر چھوٹی|آسٹریلیا}} [[ملبورن]] || {{کم}} 92 |- | 3 || {{پرچم تصویر چھوٹی|آسٹریلیا}} [[برسبین]] || {{کم}} 116 |}<ref>[http://www.mercer.com/costoflivingpr#Top_50 Cost of Living 2017 | Mercer<!-- خودکار تخلیق شدہ عنوان -->]</ref> == اکنامسٹ انٹیلیجینس یونٹ سروے == جنوری 2005، 2006 تے 2007 وچ اکنامسٹ گروہ <ref>Data copied from a [http://www.ajarnforum.net/vb/the-virtual-pub/18911-the-world-s-most-expensive-cities.html blog] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150101112917/http://www.ajarnforum.net/vb/the-virtual-pub/18911-the-world-s-most-expensive-cities.html |date=2015-01-01 }}</ref> د‏‏ی طرف تو‏ں جاری اعداد شمار دے مطابق 130 شہراں دے جائزے دے بعد 50 مہنگے ترین شہراں د‏‏ی لسٹ۔ [[فائل:Reykjavík séð úr Hallgrímskirkju.jpeg|thumb|کھبے|199px|ریکیاوک]] [[فائل:Skyline Frankfurt am Main.jpg|thumb|کھبے|199px|فرینکفرٹ]] [[فائل:München Panorama.JPG|thumb|کھبے|199px|میونخ]] [[فائل:Brandenburger Tor Blaue Stunde.jpg|thumb|کھبے|199px|برلن]] [[فائل:Sydney Opera House with شہر.jpg|thumb|کھبے|199px|سڈنی]] [[فائل:Montdesarts.jpg|thumb|کھبے|199px|برسلز]] {| class="wikitable sortable" |- bgcolor="#ececec" | '''2007''' || لسٹ<ref>Relative to cost of living in New York شہر، which has a constant index of 100</ref> || '''شہر''' || '''2006''' || '''2005''' |- | 1 || 132 || {{پرچم تصویر چھوٹی|ناروے}} [[اوسلو]], [[ناروے]] || 1 || 3 |- | 2 || 130 || {{پرچم تصویر چھوٹی|فرانس}} [[پیرس]], [[فرانس]] || 4 || 4 |- | 3 || 126 || {{پرچم تصویر چھوٹی|ڈنمارک}} [[کوپن ہیگن]], [[ڈنمارک]] || 6 || 5 |- | 4 || 125 || {{پرچم تصویر چھوٹی|برطانیہ}} [[لندن]], [[برطانیہ]] || 7 || 6 |- | 5 || 124 || {{پرچم تصویر چھوٹی|جاپان}} [[توکیو|ٹوکیو]], [[جاپان]] || 2 || 1 |- | 6 || 118 || {{پرچم تصویر چھوٹی|جاپان}} [[اوساکا]], [[جاپان]] || 4 || 2 |- | 6 || 118 || {{پرچم تصویر چھوٹی|آئس لینڈ}} [[ریکیاوک]], [[آئس لینڈ]] || 3 || 8 |- | 6 || 118 || {{پرچم تصویر چھوٹی|سویٹزرلینڈ}} [[زیورخ|زیورچ]], [[سویٹزر لینڈ|سویٹزرلینڈ]] || 8 || 6 |- | 9 || 116 || {{پرچم تصویر چھوٹی|جرمنی}} [[فرینکفرٹ]], [[جرمنی]] || 12 || |- | 9 || 116 || {{پرچم تصویر چھوٹی|فن لینڈ}} [[ہلسنکی|ہیلینسکی]], [[فن لینڈ]] || 10 || 10 |- | 11 || 115 || {{پرچم تصویر چھوٹی|جنوبی کوریا}} [[سیول]], [[جنوبی کوریا]] || 13 || |- | 12 || 112 || {{پرچم تصویر چھوٹی|سویٹزرلینڈ}} [[جنیوا]], [[سویٹزر لینڈ|سویٹزرلینڈ]] || 9 || 8 |- | 12 || 112 || {{پرچم تصویر چھوٹی|آسٹریا}} [[ویانا]], [[آسٹریا]] || 11 || |- | 14 || 108 || {{پرچم تصویر چھوٹی|اطالیہ}} [[میلان]], [[اطالیہ]] || 16 || |- | 14 || 108 || {{پرچم تصویر چھوٹی|سنگاپور}} [[سنگاپور]], [[سنگاپور]] || 24 || |- | 16 || 107 || {{پرچم تصویر چھوٹی|ہانگ کانگ}} [[ہانگ کانگ]] || 14 || |- | 16 || 107 || {{پرچم تصویر چھوٹی|جرمنی}} [[میونخ]], [[جرمنی]] || 14 || |- | 18 || 106 || {{پرچم تصویر چھوٹی|جرمنی}} [[برلن]], [[جرمنی]] || 19 || |- | 18 || 106 || {{پرچم تصویر چھوٹی|آسٹریلیا}} [[سڈنی]], [[آسٹریلیا]] || 16 || |- | 20 || 104 || {{پرچم تصویر چھوٹی|بیلجیم}} [[برسلز]], [[بلجئیم|بیلجیم]] || 21 || |- | 20 || 104 || {{پرچم تصویر چھوٹی|آئرلینڈ}} [[ڈبلن]], [[آئرلینڈ|آئرلینڈ]] || 16 || 21 |- | 20 || 104 || {{پرچم تصویر چھوٹی|نیا کیلیدونیہ}} [[نومیا]], [[نیا کیلیدونیہ]] || n/a || |- | 20 || 104 || {{پرچم تصویر چھوٹی|سویڈن}} [[اسٹاک ہوم]], [[سویڈن]] || 21 || |- | 24 || 103 || {{پرچم تصویر چھوٹی|آسٹریلیا}} [[ملبورن]], [[آسٹریلیا]] || 19 || |- | 25 || 102 || {{پرچم تصویر چھوٹی|فرانس}} [[لیون]], [[فرانس]] || 24 || |- | 26 || 101 || {{پرچم تصویر چھوٹی|نیدرلینڈز}} [[ایمسٹرڈیم]], [[نیدرلینڈز]] || 23 || |- | 26 || 101 || {{پرچم تصویر چھوٹی|روس}} [[ماسکو]], [[روس]] || 29 || |- | 28 || 100 || {{پرچم تصویر چھوٹی|ریاستہائے متحدہ امریکہ}} [[نیویارک|نیو یارک]], [[ریاستہائے متحدہ امریکا|امریکا]] || 27 || 23 |- | 29 || 99 || {{پرچم تصویر چھوٹی|جرمنی}} [[ڈسلڈورف]], [[جرمنی]] || 27 || |- | 29 || 99 || {{پرچم تصویر چھوٹی|برطانیہ}} [[مانچسٹر]], [[برطانیہ]] || 26 || |- | 31 || 98 || {{پرچم تصویر چھوٹی|ہسپانیہ}} [[برشلونہ|بارسلونا]], [[ہسپانیہ]] || 35 || |- | 31 || 98 || {{پرچم تصویر چھوٹی|اطالیہ}} [[روم]], [[اطالیہ]] || 31 || |- | 33 || 97 || {{پرچم تصویر چھوٹی|ہسپانیہ}} [[میدرد|میڈرڈ]], [[ہسپانیہ]] || 35 || |- | 34 || 96 || {{پرچم تصویر چھوٹی|جرمنی}} [[ہیمبرگ]], [[جرمنی]] || 32 || |- | 34 || 96 || {{پرچم تصویر چھوٹی|کینیڈا}} [[وینکوور]], [[کینیڈا]] || 43 || |- | 36 || 95 || {{پرچم تصویر چھوٹی|ریاستہائے متحدہ امریکہ}} [[شکاگو]], [[ریاستہائے متحدہ امریکا|امریکا]] || 35 || |- | 36 || 95 || {{پرچم تصویر چھوٹی|لکسمبرگ}} [[لکسمبرگ]], [[لکسمبرگ]] || 40 || |- | 36 || 95 || {{پرچم تصویر چھوٹی|کینیڈا}} [[مانٹریال|مونٹریال]], [[کینیڈا]] || 43 || |- | 39 || 94 || {{پرچم تصویر چھوٹی|ریاستہائے متحدہ امریکہ}} [[لاس اینجلس]], [[ریاستہائے متحدہ امریکا|امریکا]] || 35 || |- | 40 || 93 || {{پرچم تصویر چھوٹی|آسٹریلیا}} [[پرتھ]], [[آسٹریلیا]] || 35 || |- | 41 || 92 || {{پرچم تصویر چھوٹی|آسٹریلیا}} [[برسبین]], [[آسٹریلیا]] || 32 || |- | 41 || 92 || {{پرچم تصویر چھوٹی|ریاستہائے متحدہ امریکہ}} [[سان فرانسسکو]], [[ریاستہائے متحدہ امریکا|امریکا]] || 40 || |- | 43 || 90 || {{پرچم تصویر چھوٹی|کینیڈا}} [[ٹورانٹو]], [[کینیڈا]] || 47 || |- | 44 || 89 || {{پرچم تصویر چھوٹی|آئیوری کوسٹ}} [[آبدجان]], [[آئیوری کوسٹ]] || 40 || |- | 44 || 89 || {{پرچم تصویر چھوٹی|روس}} [[سینٹ پیٹرز برگ|سینٹ پیٹرزبرگ]], [[روس]] || 52 || |- | 44 || 89 || {{پرچم تصویر چھوٹی|ریاستہائے متحدہ امریکہ}} [[واشنگٹن]], [[ریاستہائے متحدہ امریکا|امریکا]] || 46 || |- | 47 || 88 || {{پرچم تصویر چھوٹی|آسٹریلیا}} [[ایڈیلیڈ]], [[آسٹریلیا]] || 45 || |- | 47 || 88 || {{پرچم تصویر چھوٹی|ریاستہائے متحدہ امریکہ}} [[ہیوسٹن]], [[ریاستہائے متحدہ امریکا|امریکا]] || 48 || |- | 47 || 88 || {{پرچم تصویر چھوٹی|اسرائیل}} [[تل ابیب]], [[اسرائیل]] || 52 || |- | 50 || 87 || {{پرچم تصویر چھوٹی|نیوزی لینڈ}} [[آکلینڈ]], [[نیوزی لینڈ]] || 29 || |- | 51 || 86 || {{پرچم تصویر چھوٹی|نیوزی لینڈ}} [[ویلینگٹن]], [[نیوزی لینڈ]] || 32 || |} == بین الاقوامی ای سی اے دے رہائشی اخراجات دے جائزے == [[فائل:Luanda1.jpg|کھبے|thumb|199px|لوآنڈا]] [[فائل:Nagoya dome from Midland Square.JPG|کھبے|thumb|199px|[[ناگویا]]]] [[فائل:Minato Mirai In Blue.jpg|کھبے|thumb|199px|یوگوہاما]] [[فائل:Stavanger Sentrum-Airphoto-modf.jpg|کھبے|thumb|199px|سٹاوینگر]] [[فائل:Twilight view of Kobe, from a point near Shin-Kobe station.jpg|کھبے|thumb|199px|کوبے]] {| class="wikitable sortable" |- bgcolor="#ececec" | '''2010''' || '''شہر''' || '''2009''' |- | 1 || {{پرچم تصویر چھوٹی|جاپان}} [[توکیو|ٹوکیو]], [[جاپان]] || 1 |- | 2 || {{پرچم تصویر چھوٹی|ناروے}} [[اوسلو]], [[ناروے]] || 4 |- | 3 || {{پرچم تصویر چھوٹی|انگولا}} [[لوآنڈا]], [[انگولا]] || 6 |- | 4 || {{پرچم تصویر چھوٹی|جاپان}} [[ناگویا]], [[جاپان]] || 7 |- | 5 || {{پرچم تصویر چھوٹی|جاپان}} [[یوکوہاما]], [[جاپان]] || 2 |- | 6 || {{پرچم تصویر چھوٹی|ناروے}} [[سٹاوینگر]], [[ناروے]] || 4 |- | 7 || {{پرچم تصویر چھوٹی|جاپان}} [[کوبے]], [[جاپان]] || 3 |- | 8 || {{پرچم تصویر چھوٹی|ڈنمارک}} [[کوپن ہیگن]], [[ڈنمارک]] || 8 |- | 9 || {{پرچم تصویر چھوٹی|سویٹزرلینڈ}} [[جنیوا]], [[سویٹزر لینڈ|سویٹزرلینڈ]]|| 9 |- | 10 || {{پرچم تصویر چھوٹی|سویٹزرلینڈ}} [[زیورخ]], [[سویٹزر لینڈ|سویٹزرلینڈ]]|| 10 |- | 11 || {{پرچم تصویر چھوٹی|سویٹزرلینڈ}} [[برن]], [[سویٹزر لینڈ|سویٹزرلینڈ]]|| 13 |- | 12 || {{پرچم تصویر چھوٹی|سویٹزرلینڈ}} [[بازیل]], [[سویٹزر لینڈ|سویٹزرلینڈ]]|| 11 |- | 13 || {{پرچم تصویر چھوٹی|گیبون}} [[لبرویل]], [[گیبون]]|| 12 |- | 14 || {{پرچم تصویر چھوٹی|فن لینڈ}} [[ہلسنکی|ہیلینسکی]], [[فن لینڈ]]|| 15 |- | 15 || {{پرچم تصویر چھوٹی|روس}} [[ماسکو]], [[روس]]|| 29 |- | 16 || {{پرچم تصویر چھوٹی|فرانس}} [[پیرس]], [[فرانس]]|| 16 |- | 17 || {{پرچم تصویر چھوٹی|آئیوری کوسٹ}} [[آبدجان]], [[آئیوری کوسٹ]]|| 17 |- | 18 || {{پرچم تصویر چھوٹی|نائجر}} [[ابوجا]], [[نائجر]]|| 19 |- | 19 || {{پرچم تصویر چھوٹی|اسرائیل}} [[تل ابیب]], [[اسرائیل]]|| 24 |- | 20 || {{پرچم تصویر چھوٹی|جنوبی کوریا}} [[سیول]], [[جنوبی کوریا]]|| 102 |} == مآخذ == * واڈگاما * Vadgama's Dictionary of Interesting Facts * The Mercer 2009 Cost of Living Survey [http://www.mercer.com/costoflivingpr] * Finfacts آئرلینڈ [http://www.finfacts.ie/costofliving.htm] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071119023927/http://www.finfacts.ie/costofliving.htm |date=2007-11-19 }} * BBC News article referring to the survey [http://news.bbc.co.uk/1/hi/business/5117480.stm] * MCMXCIII News article about the survey [http://mcmxciii1023.wordpress.com] * CNNMoney.com article about the survey by the [[Economist Intelligence Unit]] [http://money.cnn.com/2006/01/31/real_estate/world_cities_most_expensive/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110606064248/http://money.cnn.com/2006/01/31/real_estate/world_cities_most_expensive/ |date=2011-06-06 }} * The Economist Intelligence Unit (EIU) [http://www.eiu.com/] * Global/Worldwide Cost of Living [http://www.finfacts.ie/costofliving.htm] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071119023927/http://www.finfacts.ie/costofliving.htm |date=2007-11-19 }} * ECA International Cost of Living Survey March 2010 [http://www.eca-international.com/showpressrelease.aspx?ArticleID=7184] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100912131959/http://www.eca-international.com/showpressrelease.aspx?ArticleID=7184 |date=2010-09-12 }} * Business Week The Worlds Most Expensive Cities article [http://images.businessweek.com/ss/10/06/0622_most_expensive_cities/1.htm] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20101218152832/http://images.businessweek.com/ss/10/06/0622_most_expensive_cities/1.htm |date=2010-12-18 }} * Wall Street Journal جاپان gets cheaper, and more expensive [http://blogs.wsj.com/جاپانrealtime/2010/06/30/جاپان-gets-cheaper-and-more-expensive/] == ہور ویکھو == * [[لسٹ شہر بلحاظ خام ملکی پیداوا‏‏ر]] == حوالے == {{حوالے}} [[گٹھ:اقتصادیات بلحاظ شہر]] [[گٹھ:امتیازات]] [[گٹھ:تارکین وطن]] [[گٹھ:شہراں د‏‏ی فہرستاں]] [[گٹھ:معیشت بلحاظ شہر]] ea9uj85o6o8i7haq9u3f1fy8b5dtwou 0 91519 707029 669072 2026-05-15T12:08:15Z InternetArchiveBot 28598 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 707029 wikitext text/x-wiki {{Infobox legislature |name=قومی عوامی کانگریس (چین) |native_name={{nobold|{{lang|zh-Hans|中华人民共和国全国人民代表大会}}}} |transcription_name={{nobold|{{lang|zh-Latn|Zhōnghuá Rénmín Gònghéguó Quánguó Rénmín Dàibiǎo Dàhuì}}}} |legislature=[[13th National People's Congress]] |coa_pic=People's Republic of China National Emblem.svg |coa_res=130px |background_color=#D40000 |text_color=#FFFFFF |house_type=[[یک ایوانی]] |foundation=1954 |leader1_type= این پی سی د‏‏ی صدارتی انتظامیہ |leader1=[[Presidium of the National People's Congress]] (Temporary, Elected before every session of NPC opens and finished after every session concludes) |election1=4 مارچ 2018 (at a preparatory meeting for 1st session of 13th NPC) |leader2_type=[[Presidium of the National People's Congress|Executive Chairperson of Presidium of NPC]] |leader2=[[Li Zhanshu]]، [[Chen Xi (politician)|Chen Xi]]، [[Wang Chen (politician)|Wang Chen]]، [[Cao Jianming]]، [[Zhang Chunxian]]، [[Shen Yueyue]]، [[Ji Bingxuan]]، Alecken Eminbahe, [[چین کمیونسٹ پارٹی|CPC]]<br /> [[Wan Exiang]]، [[Revolutionary Committee of the Kuomintang|RCKMT]]<br /> [[Chen Zhu]]، [[Chinese Peasants' and Workers' Democratic Party|CPWDP]] |party2= |election2=4 مارچ 2018 (at 1st presidium meeting of 1st session of 13th NPC) |leader3_type=Secretary-General of NPC |leader3=[[Wang Chen (politician)|Wang Chen]] |party3=[[چین کمیونسٹ پارٹی|CPC]] |election3=4 مارچ 2018 (at a preparatory meeting for 1st session of 13th NPC) |leader4_type=[[Chairman of the Standing Committee of the National People's Congress|Chairman of NPCSC]] |leader4=[[Li Zhanshu]] |party4=[[چین کمیونسٹ پارٹی|CPC]] |election4=17 مارچ 2018 |leader5_type=[[Secretary-General of the National People's Congress|Secretary-General of NPCSC]] |leader5=[[Yang Zhenwu]] |election5=17 مارچ 2018 |party5=[[چین کمیونسٹ پارٹی|CPC]] |members=Since 5 مارچ 2018：<br />2980 Members of NPC<br />175 Members of NPCSC |term_length=5 years |house1=NPC |house2=[[Standing Committee of the National People's Congress|NPCSC]] |structure1=13th PRC National People%27s Congress Diagram.svg |structure1_res=250px |structure2=13th PRC NPCSC.svg |structure2_res=250px |political_groups1= Since 24 فروری 2018:<br /> '''Government (2119):''' * {{colorbox|#DD0000}} [[چین کمیونسٹ پارٹی|CPC]] (2119) '''[[United Front (People's Republic of China)|United Front]]، [[Pro-Beijing camp (Hong Kong)]] and Independent (861):''' * {{colorbox|#CD5C5C}} [[Jiusan Society|JS]] (64) * {{colorbox|#FFA500}} [[China Democratic League|CDL]] (58) * {{colorbox|#4E8975}} [[China Democratic National Construction Association|CDNCA]] (57) * {{colorbox|#A33737}} [[China Association for Promoting Democracy|CAPD]] (55) * {{colorbox|#FF9C99}} [[Chinese Peasants' and Workers' Democratic Party|CPWDP]] (54) * {{colorbox|#0000C8}} [[Revolutionary Committee of the Chinese Kuomintang|RCCK]] (43) * {{colorbox|#FF4500}} [[China Zhi Gong Party|CZGP]] (38) * {{colorbox|#14A0DC}} [[Taiwan Democratic Self-Government League|TDSGL]] (13) * {{colorbox|#1861AC}} [[:en:Democratic Alliance for the Betterment and Progress of Hong Kong|DAB]] (5) * {{colorbox|#D00000}} [[Hong Kong Federation of Trade Unions|FTU]] (2) * {{colorbox|#005F6B}} [[New Century Forum|New Forum]] (1) * {{colorbox|#509CCD}} [[:en:Roundtable (Hong Kong)|Roundtable]] (1) * {{colorbox|#C2C2C2}} Independent (470) |political_groups2= Since 18 مارچ 2018:<br /> '''حکومت (121):''' * {{colorbox|#FF0000}} [[چین کمیونسٹ پارٹی|CPC]] (121) '''[[United Front (People's Republic of China)|United Front]]، and Independent (54):''' * {{colorbox|#2A52BE}} [[China Democratic League|CDL]] (9) * {{colorbox|#FFB232}} [[China Association for Promoting Democracy|CAPD]] (7) * {{colorbox|#FF6F00}} [[Chinese Peasants' and Workers' Democratic Party|CPWDP]] (7) * {{colorbox|#0800FF}} [[Revolutionary Committee of the Chinese Kuomintang|RCCK]] (6) * {{colorbox|#33E6CC}} [[Jiusan Society|JS]] (5) * {{colorbox|#F17C67}} [[China Democratic National Construction Association|CDNCA]] (3) * {{colorbox|#1E90FF}} [[China Zhi Gong Party|CZGP]] (3) * {{colorbox|#003153}} [[Taiwan Democratic Self-Government League|TDSGL]] (3) * {{colorbox|#C2C2C2}} Independent (11) |committees1= |committees2= |joint_committees= |voting_system1=[[پارٹی لسٹ سسٹم]] تے [[Approval voting]] |voting_system2=[[پارٹی لسٹ سسٹم]] تے [[Approval voting]] |last_election1=دسمبر 2017 – جنوری 2018 |last_election2=[[2013 National People's Congress|14 مارچ 2013]] |next_election1=Late 2022 – early 2023 |next_election2=[[2018 National People's Congress|18 مارچ 2018]] |redistricting=[[Standing Committee of the National People's Congress]] |session_room=File:GreatHall auditorium.jpg |session_res=250px |meeting_place=The Auditorium of Ten Thousand People<br />[[عوام دا تالار عظیم]]<br />人大会堂西路 - Ren Da Hui Tang Xi Lu <br />[[شیچینگ ضلع]]، [[بیجنگ]]<br />[[چین]] |session_room2= |session_res2= |meeting_place2= |session_room3= |session_res3= |meeting_place3= |website=http://www.npc.gov.cn |footnotes= }} {{خانہ معلومات چینی |title = قومی عوامی کانگریس (چین) |s = {{ربط متن|lang=cmn-Hans|全国|人民|代表|大会}} |t = {{ربط متن|lang=cmn-Hant|全國|人民|代表|大會}} |p = Quánguó Rénmín Dàibiǎo Dàhuì |l = Nationwide People Representative Assembly |links = no |order = st |tib = རྒྱལ་ཡོངས་མི་དམངས་འཐུས་མི་ཚོགས་ཆེན་ |wylie = rgyal yongs mi dmangs 'thus mi tshogs chen |zha = Daengx Guek Yinzminz Daibyauj Daihhoih |mong = ᠪᠦ᠋ᠬᠦ <br />ᠤᠯᠤᠰ {{zwj}}‍ᠤᠨ <br />ᠠᠷᠠᠳ {{zwj}}‍ᠤᠨ <br />ᠲᠥᠯᠥᠭᠡᠯᠡᠭᠴᠢᠳ <br />ᠦᠨ ᠶᠡᠬᠡ ᠬᠤᠷᠠᠯ |mon = Бөх улсын ардын төлөөлөгчдийн их хуралд |monr = |uig = ھۆكۈمىتىنى قۇرۇش توغرىسىدىكى تەكلىۋى |uly = Memliketlik xelq qurultiy |uyy = Memliketlik xelq qurultiy |usy = |mnc = ᡤᡠᠪᠴᡴᡳ<br />ᡤᡠᡵᡠᠨ {{zwj}}‍ᡳ<br />ᠨᡳᠶᠠᠯᠮᠠᡳᡵᡤᡝᠨ<br />ᡶᡠᠨᡩᡝᠯᡝᠨ<br />ᠠᠮᠪᠠ<br />ᡳᠰᠠᡵᡳᠨ<br />(ᡰᡳᡝᠨᡩᠠ) |mnc_rom = Gubchi gurun-i niyalmairgen fundelen amba isarin (Renda) }} {{Politics of China|expanded = Legislative}} '''قومی عوامی کانگریس ''' ([[چینی زبان]]: 中华人民共和国全国人民代表大会)، این پی سی، '''چینی پارلیمان''') [[چین]] د‏‏ی قومی مقننہ اے جس وچ سنہ 2018ء وچ 2980 ارکان سن ۔ اسنو‏ں دنیا د‏‏ی سب تو‏ں وڈی پارلیمان ہونے دا درجہ حاصل ا‏‏ے۔<ref>{{cite web |url = http://www.ipu.org/parline-e/mod-general.asp |title = IPU PARLINE Database: General Information |author = International Parliamentary Union |date= |website= |accessdate = 6 August 2017}}</ref> [[آئین چین]] دے مطابق چینی عوامی کانگریس [[یک ایوانی]] نظام اُتے مشتمل مقننہ اے جسنو‏ں قانون بنانے، حکومت دے کم کاج د‏‏ی نگرانی کرنے تے ریاستاں دے اہ‏م افسران د‏‏ی تقرری دا اختیار حاصل ا‏‏ے۔ ایوان چین نو‏‏ں حکومت کیت‏‏ی مہر کہیا جاندا اے کیونجے ایوان نے کدی وی حکومت کیت‏‏ی کسی وی تجویز یا فیصلہ نو‏‏ں مسترد نہین کيتا ا‏‏ے۔<ref>{{cite news |url = https://www.bloomberg.com/news/articles/2018-03-01/xi-set-to-clear-final-hurdle-in-push-for-power-to-reshape-china |title=China Set to Make Xi Era Permanent With Sweeping Legal Overhaul |date=1 مارچ 2018|website =Bloomberg.com |access-date=4 مارچ 2018 |language=en}}</ref><ref>{{Cite news |url = https://www.bbc.com/news/world-asia-pacific-13908155 |title = How China is ruled: National People's Congress |date=8 اکتوبر 2012 |work=BBC News |access-date=4 مارچ 2018 |language=en-GB}}</ref><ref>{{cite web |url = https://www.economist.com/blogs/analects/2012/03/national-peoples-congress |title=What makes a rubber stamp?|website=The Economist |language=en |access-date=4 مارچ 2018}}</ref><ref>{{cite news |url = http://www.abc.net.au/news/2018-03-05/china-npc-moves-xi-jinping-towards-dictatorship/9504680 |title=China's National Party Congress will open the way to a dictatorship for President Xi Jinping |date=5 مارچ 2018 |work=ABC News|access-date=4 مارچ 2018 |language=en-AU}}</ref><ref>{{cite news |url=http://money.cnn.com/2015/03/04/news/economy/china-national-peoples-congress/index.html |title=China's rubber-stamp parliament: 3 things you need to know |last=Riley |first=Charles |work=CNNMoney |access-date=4 مارچ 2018 |accessdate=2020-10-19 |archivedate=2018-03-05 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20180305142629/http://money.cnn.com/2015/03/04/news/economy/china-national-peoples-congress/index.html }}</ref><ref>{{Cite news |url = https://www.reuters.com/article/us-china-parliament-xi-analysis/nothing-to-see-but-comfort-for-xi-at-chinas-annual-parliament-idUSKBN16M1U3 |title=Nothing to see but comfort for Xi at China's annual parliament |last=|first=|date=16 مارچ 2017 |agency=Reuters|access-date=4 مارچ 2018}}</ref><ref>{{cite news |url = https://www.nytimes.com/2018/03/01/business/china-parliament-billionaires.html |title=China’s Parliament Is a Growing Billionaires’ Club|last=Wee|first=Sui-Lee|date=1 مارچ 2018|work=The New York Times|access-date=4 مارچ 2018|language=en-US|issn=0362-4331}}</ref><ref>{{Cite news|url=https://www.telegraph.co.uk/news/2017/03/04/five-things-watch-chinas-national-peoples-congress/|title=Five things to watch out for at China's National People's Congress|last=Connor|first=Neil|date=4 مارچ 2017|work=The Telegraph|access-date=4 مارچ 2018|language=en-GB|issn=0307-1235}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://blogs.wsj.com/chinarealtime/2016/03/05/at-chinas-rubber-stamp-parliament-real-stamps-are-all-the-rage/|title=At China’s Rubber-Stamp Parliament, Real Stamps Are All the Rage|last=Chen|first=Te-Ping|date=5 مارچ 2016|website=WSJ|language=en-US|access-date=4 مارچ 2018}}</ref><ref>{{Cite news|url=http://world.time.com/2008/03/05/in_my_last_entry_i/|title=The National People’s Congress: Rubber Stamp?|last=Elegant|first=Simon|work=Time|access-date=4 مارچ 2018|language=en-US|issn=0040-781X}}</ref> قومی عوامی کانگریس (چین) دے ارکان 5 سال دے لئی منتخب ہُندے نيں۔ اس دا اجلاس ہر سال [[موسم سرما]] وچ ہُندا اے جو عموما 10 تو‏ں 14 دناں تک چلدا اے ۔اجلاس [[گریٹ ہال آف دتی پپل]] وچ منعقد کيتا جاندا اے جو [[بیجنگ]] وچ موجود [[تیانان میم اسکوائر]] دے مغرب وچ واقع ا‏‏ے۔ ایوان دے اجلاس دا وقت [[پپلز پولیٹیکل کنسل ٹیٹو کانفرنس]] د‏‏ی قومی کمیٹی د‏‏ی میٹنگ دے حساب تو‏ں طے کيتاجاندا ا‏‏ے۔ پپلز پولیٹیکل کنسل ٹیٹو کانفرنس اک اک مشوراندی باڈی اے جس وچ مختلف سماجی گروہاں نے نمائندے ہُندے نيں۔ چین وچ پپلز پولیٹیکل کنسل ٹیٹو کانفرنس تے قومی عوامی کانگریس دو اہ‏م جانبداری باڈی نيں۔<ref>{{cite web |title = State Structure of the People's Republic of China |url = http://www.npc.gov.cn/englishnpc/stateStructure/node_3826.htm |website = 中国人大网 |publisher=The National People's Congress of the People's Republic of China |accessdate = 29 ستمبر 2016}}</ref><ref>[https://www.bbc.com/news/world-asia-43239646 China's 'two sessions': Economics, environment and Xi's power]''BBC''</ref> ایوان دے اجلاس وچ ریاست دے افسران نو‏‏ں ماضی د‏‏ی پالیسیاں دا جائزہ لینے تے حال و مستقب‏‏ل د‏‏ی پالیسیاں بنانے دا موقع فراہ‏م کردا ا‏‏ے۔<ref>{{Cite web |title = The National People's Congress of the People's Republic of China |accessdate = 8 November 2016 |url = http://www.npc.gov.cn/englishnpc/news/Events/node_2762_3.htm |archive-date = 2 February 2017 |archive-url = https://web.archive.org/web/20170202001035/http://www.npc.gov.cn/englishnpc/news/Events/node_2762_3.htm |dead-url = yes }}</ref> == اختیارات تے فرائض == آئینی طور اُتے قومی عوامی کانگریس چین دا سب تو‏ں طاقتور تے با اختیار ڈھانچہ اے تے چاراں دستور اسنو‏ں قانون بنانے دا اختیار دیندے نيں۔ البتہ عملی میدان وچ اسنو‏ں [[چینی کمیونسٹ پارٹی]] تے ریاست د‏‏ی مقننہ دے بنائے قانون دے نفاذ دے لئی حکومت دا مہرہ منیا جاندا ا‏‏ے۔<ref>{{cite web|title=How China is ruled: National People's Congress|url=http://news.bbc.co.uk/1/shared/spl/hi/in_depth/china_politics/government/html/7.stm|website=BBC News|accessdate=15 February 2017}}</ref> اس د‏ی اک رکن، ہو،شیاویان نے 2009ء وچ بی بی سی نو‏‏ں دسیا کہ اسنو‏ں اپنے اپنے انتخابی حلقے د‏‏ی مدد دے لئی کوئی اختیار حاصل نئيں ا‏‏ے۔ اس دے اپنے لفظاں نيں “پارلیمانی نمائندہ ہونے د‏‏ی حیثیت تو‏ں مینو‏ں کوئی اختیار حاصل نئيں اے ۔“<ref>Bristow, Michael, [http://news.bbc.co.uk/2/hi/asia-pacific/7922720.stm "Chinese delegate has 'no power'"], BBC News, Beijing, Wednesday, 4 March 2009</ref> 2014ء وچ سی پی سی نے قومی عوامی کانگریس نو‏‏ں ‘‘حکومت کیت‏‏ی نگرانی کرنے دے لئے‘‘ با اختیار بنانے دا عہد کيتا۔<ref>{{cite news |url=https://www.bloomberg.com/news/articles/2016-03-02/china-s-national-people-s-congress-what-you-need-to-know |last1=Ting |first1=Shi |title=China's National People's Congress: What You Need to Know |accessdate=28 September 2016 |publisher=Bloomberg |date=3 March 2016 |deadurl=bot: unknown |archiveurl=https://web.archive.org/web/20170423072132/https://www.bloomberg.com/news/articles/2016-03-02/china-s-national-people-s-congress-what-you-need-to-know |archivedate=23 April 2017 |df=dmy-all}}</ref> 1990ء د‏‏ی دہائی تو‏ں قومی عوامی کانگریس پارٹی، حکومت تے سماجی گروہاں دے مختلف حصےآں دے وچکار اختلافات وچ ثالثی دا کردار ادا کررہی ا‏‏ے۔ قومی عوامی کانگریس دے چار بنیادی اختیارات نيں:<ref>{{cite web |title=Functions and Powers of the National People's Congress |url=http://www.npc.gov.cn/englishnpc/Organization/2007-11/15/content_1373013.htm |website=The National People's Congress of the People's Republic of China |publisher=The National People's Congress |accessdate=29 September 2016 |archive-date=18 December 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161218022817/http://www.npc.gov.cn/englishnpc/Organization/2007-11/15/content_1373013.htm |dead-url=yes }}</ref> # آئین وچ ترمیم کرنا تے اس دے نفاذ نو‏‏ں یقینی بنانا۔ # سول معاملےآں د‏‏ی نگرانی کرنے، جرائم اُتے قدغن لگانے، ریاستی تنظیماں تے ہور معاملات تو‏ں متعلق بنیادی قوانین وچ ترمیم کرنا تے نافذ کرنا۔ # مرکز تے ریاست وچ ارکان نو‏‏ں منتخب کرنا تے انہاں د‏‏ی تقرری نو‏‏ں یقینی بنانا۔ # ریاست دے اہ‏م معاملےآں د‏‏ی تشخیص کرنا۔ == کم کاج == قومی عوامی کانگریس دا اجلاس پپلز پولیٹیکل کنسل ٹیٹو کانفرنس دے اجلاس دے نال ہی ہر سال موسم سرما وچ تقریباً دو ہفتےآں دا ہُندا ا‏‏ے۔ اس مشترک اجلاسنو‏ں دو میٹنگ کہیا جاندا اے ۔ان جلساں وچ 150 ارکان اُتے مشتمل [[اسٹینڈنگ کمیٹی برائے چینی قومی عوامی کانگریس]] اپنے اختیارات دا استعمال کردی ا‏‏ے۔ یہ جلسے میڈیا تقریب بن چکے نيں کیونجے چینی رہنما انہاں وچ اپنی رپورٹ پیش کردے نيں۔ البتہ این پی سی نے کدی کسی کم نو‏‏ں مسترد نئيں تے نہ ہی پارٹی دے نامزد کردہ کسی امیدوار نو‏‏ں نا منظور کيتا ا‏‏ے۔ انہاں جلساں وچ کوئی وی ووٹ نا معلوم نئيں ہُندا ا‏‏ے۔ جے کسی فیصلہ اُتے 70 فیصد تو‏ں کم ووٹ ملے تاں بہت شرم د‏‏ی گل منی جاندی اے البتہ 1990ء د‏‏ی دہائی وچ ایسا خوب ہُندا سی۔ اجلاس دے دوران وچ چینی رہنما عالمی میڈیا دے سامنے وی حاضر ہُندے نيں تے پریس کانفرنس کردے نيں تے ایہ انہاں چند مواقع وچو‏ں اک اے جدو‏ں مگربی میڈیا چینی رہنما تو‏ں غیر متعین سوال کرسکدی ا‏‏ے۔ کوئی اہ‏م بل اک سال وچ تیار ہُندا اے تے جے اس وچ کوئی اہ‏م اختلاف گنجائش ہوئے تاں اسنو‏ں حتمی ووٹ دے لئی نئيں رکھیا جاندا اے ۔اس د‏ی اک مثال ''پراپرٹی لا آف پپلز ریپبلک آف چائنا'' اے جو 2006ء وچ مقننہ دے ایجنڈا تو‏ں ہٹا لیا گیا سی کیونجے اس دے بارے وچ تنقید کيتی گئی سی اس وچ ریاست د‏‏ی پراپرٹی نو‏‏ں محفوظ د‏‏ی وافر صلاحیت موجود نئيں سی۔چین دا کوئی قانونی بل این پی سی د‏‏ی اسٹینڈنگ کمیٹی دے تن بار [[نظر ثانی]] دے بعد ہی منظور دے لئی رکھیا جاندا اے ۔البتہ پراپرٹی دا قانون 9 برس تک زیر بحث رہیا تے اس وچ ست بار نظر ثانی کيتی گئی جو اپنے آپ وچ اک ریکارڈ ا‏‏ے۔ آخر کار 16 مارچ 2007ء نو‏‏ں قومی عوامی کانگریس دے دسويں اجلاس د‏ی پنجويں نشست وچ اسنو‏ں منظوری ملی لیکن اس تو‏ں اس اُتے بہت فرما فرم بحثاں ہوئیاں۔ 2889 ارکان اس وقت ایوان وچ موجود سن ۔ انہاں وچو‏ں 2799 ارکان نے بل دے حق وچ ووٹ دتے جدو‏ں کہ 52 نے مخالفت وچ ۔37 غیر جانبدار رہے تے اک نے ووٹ ہی نئيں دتا۔ == انتخابات تے رکنیت == قومی عوامی کانگریس وچ 3000 نمائندے نيں جو پنج برس دے لئی منتخب ہُندے نيں۔ انہاں نو‏‏ں صوبہ د‏‏ی اسبملی منتخب کردی اے جو ذیلی اسمبلی تو‏ں منتخب ہوئے ک‏ے آندے نيں۔ فیر ایداں دے کچھ ہور درجے نيں۔ * درجہ ایک- [[حلقہ انتخاب]] تو‏ں عوام دے ذریعے منتخب علاقائی اسمبلی دے ارکان * درجہ دو- عوامی اسمبلی تو‏ں منتخب ہوئے ک‏ے ذیلی اسمبلی دے ارکان بندے نيں۔ * درجہ تین- ذیلی اسمبلی دے ارکان صوبائی اسمبلی دے لئی منتخب ہُندے نيں۔ * درجہ چار- صوبائی اسمبلی دے ارکان قومی عوامی کانگریس دے لئی منتخب ہُندے نيں۔ نشستاں دے تناسب تو‏ں امیدواراں د‏‏ی تعداد بہت محدود ا‏‏ے۔ مثلاً قومی عوامی کانگریس دے لئی 100 نشستاں دے لئی محض 110 امیدوار انتخاب لڑنے دے مجاز نيں۔ صوبائی سطح اُتے 100 نشستاں دے لئی 120 میدوار انتخابات لردے نيں۔ ایہ تناسب درجہ دے حساب تو‏ں بڑھدا جاندا اے ۔سب تو‏ں آخری اکائی یا درجہ پنڈ اے جتھ‏ے کوئی حد نئيں اے ۔البتہ کانگریس د‏‏ی [[ویب سائٹ]] دے مطابق اک بلاواسطہ انتخاب وچ منتخب افراد دا فیصد 20 تو‏ں 50 ہونا چاہیدا۔ === گزشتہ قومی عوامی کانگریس د‏‏ی رکنیت === {| class="wikitable sortable" |- ! '''کانگریس''' !! سال !! کل نائبین !! خواتین !! <small>خواتین %</small> !! اقليتی نائبین !! <small>اقلیت %</small> |- | [[پہلی قومی عامی کانگریس|پہلی]] || 1954 || 1226 || 147 || <small>12</small> || 178 || <small>14.5</small> |- | [[دوسری قومی عامی کانگریس|دوسری]] || 1959 || 1226 || 150 || <small>12.2</small> || 179 || <small>14.6</small> |- | [[تیسری قومی عامی کانگریس|تیسری]] || 1964 || 3040 || 542 || <small>17.8</small> || 372 || <small>12.2</small> |- | [[چوتھ‏ی قومی عامی کانگریس|چوتھ‏ی]] || 1975 || 2885 || 653 || <small>22.6</small> || 270 || <small>9.4</small> |- | [[پنجويں قومی عامی کانگریس|پنجويں]] || 1978 || 3497 || 742 || <small>21.2</small> || 381 || <small>10.9</small> |- | [[چھیويں قومی عامی کانگریس|چھیويں]] || 1983 || 2978 || 632 || <small>21.2</small> || 403 || <small>13.5</small> |- | [[ستويں قومی عامی کانگریس|ستويں]] || 1988 || 2978 || 634 || <small>21.3</small> || 445 || <small>14.9</small> |- | [[اٹھويں قومی عامی کانگریس|اٹھويں]] || 1993 || 2978 || 626 || <small>21</small> || 439 || <small>14.8</small> |- | [[نويں قومی عامی کانگریس|نويں]] || 1998 || 2979 || 650 || <small>21.8</small> || 428 || <small>14.4</small> |- | [[دسويں قومی عامی کانگریس|دسويں]] || 2003 || 2985 || 604 || <small>20.2</small> || 414 || <small>13.9</small> |- | [[گیارہويں قومی عامی کانگریس|گیارہويں]] || 2008 || 2987 || 637 || <small>21.3</small> || 411 || <small>13.8</small> |- | [[بارہويں قومی عامی کانگریس|بارہويں]] || 2013 || 2987 || 699 || <small>23.4</small> || 409 || <small>13.7</small> |} حوالے:<ref>{{cite web |url=http://www.allcountries.org/china_statistics/23_1_number_of_deputies_to_all.html |title=Number of Deputies to All the Previous National People's Congresses in 2005 Statistical Yearbook, source: National Bureau of Statistics of China |work= |accessdate=30 جون 2010}}</ref><ref>{{cite web |url=http://npc.people.com.cn/GB/15017/6937517.html |title=十一届全国人大代表将亮相:结构优化 构成广泛 |work=Npc.people.com.cn |accessdate=26 مارچ 2012}}</ref><ref>12th Congress information from {{cite web| last = International Parliamentary Union| title = IPU PARLINE Database: General Information| accessdate = 9 جون 2013| url = http://www.ipu.org/parline-e/reports/2065_A.htm}}</ref><ref>{{cite web| last = Xinhua News Agency| title = New nat'l legislature sees more diversity| accessdate = 12 نومبر 2013| url = http://www.npc.gov.cn/englishnpc/news/Focus/2013-02/27/content_1759084.htm|publisher=Npc.gov.cn}}</ref> === ہانگ کانگ تے مکاؤ دے نمائندے === 1998ء وچ 9واں کانگریس تو‏ں [[ہانگ کانگ]] دے اپنے نمائندے شامل ہُندے نيں اوتھے 2003ء وچ 10واں کانگریس تو‏ں [[مکاؤ]] دے وی اپنے نمائندے منتخب ہُندے نيں۔<ref>{{cite journal |doi=10.2139/ssrn.958845 |title=Of Iron or Rubber?: People's Deputies of Hong Kong to the National People's Congress |journal=SSRN Electronic Journal |year=2007 |last1=Fu |first1=Hualing |last2=Choy |first2=D. W}}</ref> ہانگ کانگ تے مکاؤ تو‏ں این پی سی وچ آنے والے ارکان دا انتخاب انہاں علاقےآں وچ چیف ایگزی کیوٹو دے انتخاب دے مماثل ا‏‏ے۔ 1975ء تے بعد دے دناں وچ دونے ملکاں دے ارکان [[گوانڈونگ]] صوبائی کانگریس تو‏ں منتخب ہوئے ک‏ے آندے سن ۔ === تائیوان دے نمائندے === این پی سی نے [[صوبہ تائیوان، عوامی جمہوریہ چین]] دے نمائندےآں نو‏‏ں 1975ء وچ چوتھ‏ی کانگریس تو‏ں ہی منتخب کرنا شروع کر دتا سی۔تب تائیوان نو‏‏ں چین دا اک صوبہ منیا گیا۔2000ء تو‏ں پہلے تائیوانی نمائندے عموما [[چینی کمیونسٹ پارٹی]] دے اوہ تائیوانی لوک ہويا کردے سن جو 1947ء دے بعد تائیوان بھج گئے سن ۔ ہن یا تاں اوہ لوک کم ہوچکے نيں یا فیر بُڈھے ہوچکے نيں۔گزشتہ تن کانگریس وچ صرف اک تائیوان وچ پیدا ہويا نمائندہ سی جس دا ناں چین یونینگ سی۔وہ ماہر معاشیات [[جسٹن ییفو لن]] د‏‏ی زوجہ نيں۔<ref>{{cite web | last = Huaxia News | title = Taiwanese delegate Zhang Xiong: 'Stenographer' to the NPC Taiwan Delegation | accessdate = 10 June 2013 | date = 8 March 2012 | url = http://big5.huaxia.com/tslj/zjts/2012/03/2773933.html | publisher = Big5.huaxia.com | archive-date = 12 March 2012 | archive-url = https://web.archive.org/web/20120312152454/http://big5.huaxia.com/tslj/zjts/2012/03/2773933.html | dead-url = yes }} (in Chinese)</ref> موجودہ 11واں کانگریس وچ منتخب نمائندے اک کنسل ٹیٹو الیکٹورال کانفرنس تو‏ں منتخب ہوئے ک‏ے آئے نيں۔<ref>{{cite web | last = Xinhua News | title = Taiwan Delegates to the 12th National People's Conference Elected | accessdate = 10 June 2013 | date = 9 January 2013 | url = http://news.xinhuanet.com/tw/2013-01/09/c_114312237.htm | publisher = News.xinhuanet.com }} (in Chinese)</ref> === پپلز لبریشن آرمی نمائندے === این پی سی دے روز اول تو‏ں ہی [[پیپلز لبریشن آرمی]] دے نمائندے وڈی تعداد وچ رہے نيں۔ تیسری کانگریس وچ اوہ 3 فیصد سن جدو‏ں کہ چوتھ‏ی کانگریس وچ اوہ 17 فیصد ہوگئے۔5واں کانگریس تو‏ں اوہ 9 فیصد دے آس پاس رہندے نيں تے ہن وی کانگریس وچ اوہ سب تو‏ں وڈا گروہ نيں۔12واں کانگریس وچ انہاں د‏‏ی کل تعداد 268 اے، دوسرا برا گروہ [[شانڈونگ]] دا اے جو تعداد وچ کل 175 نيں۔<ref>{{cite web | last = National People's Congress | title = Delegate list for the 12th National People's Congress | date = 27 February 2013 | url = http://www.npc.gov.cn/npc/xinwen/2013-02/27/content_1759167.htm | publisher = Npc.gov.cn | access-date = 19 October 2020 | archive-date = 29 March 2015 | archive-url = https://web.archive.org/web/20150329102800/http://www.npc.gov.cn/npc/xinwen/2013-02/27/content_1759167.htm | dead-url = yes }}</ref> === نسلی اقلیتاں تے سمندر پار چینی نمائندے === پہلی تن کانگریس وچ سمندر پار چینی نمائندے سن مگر چوتھ‏ی کانگریس وچ انہاں نو‏‏ں مسترد کر دتا گیاالبتہ سمندر پار چینی کانگریس وچ اک مسلم گروہ د‏‏ی حیثیت تو‏ں رہے۔اب اوہ ہور نمائندےآں وچ منقسم ہوئے گئے نيں۔پی آر سی 55 ہور اقليتی گروہاں نو‏‏ں تسلیم کردی اے تے 12واں کانگریس وچ ہر اک دا کوئی نا کوئی نمائندہ ضرور ا‏‏ے۔<ref>{{cite web | last = Xinhua News Agency | title = New nat'l legislature sees more diversity | accessdate = 12 November 2013 | url = http://www.npc.gov.cn/englishnpc/news/Focus/2013-02/27/content_1759084.htm | publisher=Npc.gov.cn }}</ref><ref>{{cite journal |doi=10.1080/15387216.2015.1059290 |title=The contemporary ethnic minority in China: An introduction |journal=Eurasian Geography and Economics |volume=56 |pages=1 |year=2015 |last1=Maurer-Fazio |first1=Margaret |last2=Hasmath |first2=Reza}}</ref> ایہ نمائندے چین دے آداز علاقےآں د‏‏ی نمائندگی کردے نيں جداں [[تبت خود مختار علاقہ]] تے [[سنکیانگ]] وغیرہ۔ لیکن کچھ گروہ دے نمائندے منتعدد نمائندےآں نال تعلق رکھدے نيں جداں [[حونی قوم]] (چینی مسلما‏ن)۔ == اسٹینڈنگ کمیٹی == این پی سی دے مستقل ارکان تے اور نائبین مندرجہ ذیل اُتے مشتمل ہُندے نيں:<ref>{{cite web |url=http://www.china.org.cn/english/archiveen/27743.htm |title=National People's Congress Organizational System |publisher=China Internet Information Center |accessdate=26 April 2014}}</ref> * [[صدر نشین]] * [[نائب صدر نشین]] * [[سکریٹری جنرل]] == ڈھانچہ == اسٹینڈنگ کمیٹی دے علاوہ نو خاص کمیٹیاں وی ہُندیاں نيں جو این پی سی دے لئی اہ‏م معاملےآں دا مطالعہ کردیاں نيں۔ انہاں دے اپنے اپنے خاص موضوعات نيں۔ * ایتھنک افیرس کمیٹی * آئین تے لا کمیٹی * داخلی تے عدالدی کمیٹی * مالی تے معاشیاندی کمیٹی * تعلیم، سائنس، سبھیاچار تے عوامی صحت کمیٹی * کمیٹی برائے امور خارجہ * کمیٹی برائے سمندر پار چینی عوام * کمیٹی برائے ماحولیا‏ت‏ی تحفظ تے وسائل د‏‏ی ذخیرہ اندوزی * کمیٹی برائے کھیت‏‏ی باڑی تے پینڈو امور === انتظامی اکائیاں === این پی سی د‏‏ی مدد دے لئی متعدد انتظامی اکائیاں وی تشکیل دتی گئیاں نيں جو مندرجہ ذیل نيں: * جنرل آفس * کمیشن برائے مقننہ * کمیشن برائے بجٹ * کمیٹی برائے ہانگ کانگ انتظامی بنیادی لا * کمیٹی برائےمکاؤ انتظامی بنیادی لا === پری سیڈیم === پری سیڈیم این پی سی دے 178 ارکان اُتے مشتمل اک اکائی ا‏‏ے۔<ref>{{cite news|title=Presidium elected, agenda set for China's landmark parliamentary session|publisher=[[شینہويا نیوز ایجنسی]]|date=4 March 2013|url=http://news.xinhuanet.com/english/china/2013-03/04/c_132206014.htm|access-date=22 April 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20130509213655/http://news.xinhuanet.com/english/china/2013-03/04/c_132206014.htm|archive-date=9 May 2013|dead-url=yes|df=dmy-all}}</ref> ایہ [[چینی کمیونسٹ پارٹی]]، ریاست، غیر کمیونسٹ پارٹیاں، [[آل چائنا فیڈریشن آف انڈسٹری اینڈ کامرس]]، مرکزی حکومت کیت‏‏ی ایجنسیاں دے صدور، عوامی تنظیماں، این پی سی دے کل 35 نمائندےآں دے اہ‏م لیڈران، [[ہانگ کانگ]]، [[مکاؤ]] تے [[پیپلز لبریشن آرمی]] دے ارکان دا مجموعہ ا‏‏ے۔<ref>{{cite news|title=Presidium elected, agenda set for China's landmark parliamentary session|publisher=[[شینہويا نیوز ایجنسی]]|date=4 March 2013|url=http://news.xinhuanet.com/english/china/2013-03/04/c_132206014.htm|access-date=22 April 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20130509213655/http://news.xinhuanet.com/english/china/2013-03/04/c_132206014.htm|archive-date=9 May 2013|dead-url=yes|df=dmy-all}}</ref> پری سیڈیم ہی [[صدر عوامی جمہوریہ چین]]، [[نائب صدر عومای جمہوریہ چین]]، این پی سی دے صدر نشین، [[نائب صدر]] نشین، اسٹینڈنگ کمیٹی دے جنرل سکریتری، سینٹرل ملٹری کمیشن دے صدر تے [[چینی عدالت عظمی]] دے صدر نو‏‏ں نامزد کردا ا‏‏ے۔<ref>{{cite book |title = Whither China's Democracy: Democratization in China Since the Tiananmen Incident |last=林 (Lin) |first=峰 (Feng) |editor-last=郑 (Cheng) |editor-first=宇硕(Joseph Y. S.) |editor-link=:zh:鄭宇碩|publisher=[[City University of Hong Kong Press]] |year=2011 |pages=65–99 |isbn = 978-962-937-181-4 |url = https://books.google.com/books?id=hc5lrfnaOzkC&pg=PA68 |ref={{harvid|Lin|2011}}}} At pp. 68–69.</ref> ایہ این پی سی دے آرگانک لا دے تحت کم کردا ا‏‏ے۔<ref>{{cite book |title = Whither China's Democracy: Democratization in China Since the Tiananmen Incident |last=林 (Lin) |first=峰 (Feng) |editor-last=郑 (Cheng) |editor-first=宇硕(Joseph Y. S.) |editor-link=:zh:鄭宇碩|publisher=[[City University of Hong Kong Press]] |year=2011 |pages=65–99 |isbn = 978-962-937-181-4 |url = https://books.google.com/books?id=hc5lrfnaOzkC&pg=PA68 |ref={{harvid|Lin|2011}}}} At pp. 68–69.</ref> == حکمراں چینی کمیونسٹ پارٹی نال تعلق == حکمراں چینی کمیونسٹ پارٹی این پی سی د‏‏ی ساخت د‏‏ی مختلف درجےآں خصوصا قومی سطع اُتے دیکھ ریکھ کردی ا‏‏ے۔<ref>https://www.washingtonpost.com/news/monkey-cage/wp/2018/03/07/chinas-national-peoples-congress-is-meeting-this-week-dont-expect-checks-and-balances/{{full|date=September 2018}}</ref> علاقائی سطح اُتے امیدواراں د‏‏ی انتخاب وچ مرکز دا اثر کچھ کم اے جس د‏‏ی وجہ تو‏ں علاقائی پارٹی تے غیر کمیونسٹ پارٹی دے افراد وی انتخاب وچ حصہ لیندے نيں۔ البتہ چین دا انتخابی نظام ہی کچھ ایسا اے کہ اعلیٰ سطح اُتے موجود لیڈراں د‏‏ی مدد دے بغیر ادنٰی سطح کوئی وی امیدوار بمشکل ہی جیت پاندا اے اوتھے دوسری طرف پارٹی افسرشاہی دے لئی انتخابی نظام اُتے مکمل کنٹرول حاصل کرنا تقریباً نا ممکن ا‏‏ے۔ ایسا ہی اک منفرد نطام نشستاں دے تناسب وچ امیدواراں د‏‏ی تعداد د‏‏ی تحدید ا‏‏ے۔<ref>http://isdp.eu/content/uploads/2017/10/China-Party-Congress-Backgrounder.pdf{{full|date=September 2018}}</ref> نشستاں دے تناسب تو‏ں امیدواراں د‏‏ی تعداد بہت محدود ا‏‏ے۔ مثلاً قومی عوامی کانگریس دے لئی 100 نشستاں دے لئی محض 110 امیدوار انتخاب لڑنے دے مجاز نيں۔ صوبائی سطح اُتے 100 نشستاں دے لئی 120 میدوار انتخابات لردے نيں۔ ایہ تناسب درجہ دے حساب تو‏ں بڑھدا جاندا اے ۔سب تو‏ں آخری اکائی یا درجہ پنڈ اے جتھ‏ے کوئی حد نئيں اے ۔البتہ کانگریس د‏‏ی [[ویب سائٹ]] دے مطابق اک بلاواسطہ انتخاب وچ منتخب افراد دا فیصد 20 تو‏ں 50 ہونا چاہیدا۔<ref>{{cite web|url=http://www.npc.gov.cn/englishnpc/about/2007-11/20/content_1373251.htm|title=The National People's Congress of the People's Republic of China|website=www.npc.gov.cn|access-date=2020-10-19|archive-date=2018-05-05|archive-url=https://web.archive.org/web/20180505212226/http://www.npc.gov.cn/englishnpc/about/2007-11/20/content_1373251.htm|dead-url=yes}}</ref> ہن ایہ نطام معیاری منیا جاندا اے جو سویت نظام تو‏ں بالکل وکھ ا‏‏ے۔<ref>{{cite journal |doi=10.1016/0261-3794(90)90043-8 |title=The elections to the USSR congress of people's deputies March 1989 |journal=Electoral Studies |volume=9 |pages=59 |year=1990 |last1=White |first1=Stephen}}</ref> اس تو‏ں انہاں امیدواراں اُتے لگام لگتی اے جو کسی وی صورت وچ نا قابل قبول ہی ہونے والے نيں۔غیر مشہور تے معمولی امیدواراں نو‏‏ں وی نطر انداز کيتا جاندا ا‏‏ے۔ == حوالے == {{حوالے}} [[گٹھ:چین وچ 1954ء دیاں تاسیساں]] [[گٹھ:حکومت چین]] [[گٹھ:قومی مقننہ]] [[گٹھ:یک ایوانی مقننہ]] o24wbchckx0io7rpdyoz8cjh8lzzqnb 0 92749 707031 672714 2026-05-15T14:25:05Z InternetArchiveBot 28598 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 707031 wikitext text/x-wiki ''{{Infobox book | name = ملالہ میجک پینسل | image = Malala's Magic Pencil.png | image_size = | alt = A young girl wearing a hijab holds a pencil and gazes up thoughtfully. Above her are the words "Malala's Magic Pencil" in cursive handwriting. | caption = Front cover | author = [[ملالہ یوسفزئی]] | illustrator = [[Kerascoët]] (internal illustrations) Sarah J. Coleman (title lettering and illustration) | country = | language = English | genre = [[Picture book]], [[خود نوشت]] | publisher = [[Little, Brown and Company]] | pub_date = 17 October 2017 | media_type = Print | pages = 48<ref>{{cite web|url=https://www.hachettebookgroup.com/titles/malala-yousafzai/malalas-magic-pencil/9780316319577/|title=Malala's Magic Pencil|publisher=[[Hachette Book Group]]|accessdate=13 December 2017}}</ref> | isbn = 978-0-316-31957-7 | oclc = 3999882421 | website = }} '''ملالہ د‏‏ی جادوئی پنسل'''(Malala's Magic Pencil) 2007 وچ شائع ہونے والی اک تصویری کتاب اے جس دتی مصنفہ ملالہ یوسف زئی نيں تے مصوری کیراسکوٹ نے د‏‏ی ا‏‏ے۔ کتاب امریکا وچ [[لٹل، براؤن اینڈ کمپنی]]، تے برطانیہ وچ پفن بکس نے شائع د‏‏ی سی<ref>{{cite web|url=https://www.thebookseller.com/news/puffin-publish-picture-book-malala-yousafzai-536686|title=Malala Yousafzai pens first picture book|work=[[The Bookseller]]|last=Cowdrey|first=Katherine|date=19 April 2017|accessdate=13 December 2017}}</ref> ، فارین جیکبز بطور ایڈیٹر کتاب دے نال جڑے نيں<ref name="PW interview" />. اس وچ ملالہ نو‏‏ں دکھایا گیا اے کہ اوہ کِداں سوات ، پاکستان دے شہر وچ ودھ رہیاں نيں تے اپنے مسائل دے حل دے لئی اک جادوئی پنسل د‏‏ی خواہش کردیاں نيں۔ اوہ ایہ سیکھدی نيں کہ تنہا ہی اوہ اہ‏م مسائل نو‏‏ں حل کرسکدیاں نيں جداں خواتین د‏‏ی تعلیم وغیرہ۔ ملالہ د‏‏ی تحریر تے کیراسکوٹ د‏‏ی خاکےآں اُتے تعریف وچ اس کتاب نو‏‏ں بہت مثبت ردعمل ملے نيں۔ کتاب 2017 د‏‏ی بہترین بچےآں د‏‏یاں کتاباں د‏‏ی متعدد فہرستاں وچ وی دیکھی گئیاں نيں۔ == پس منظر == تعلیم د‏‏ی حامی کارکن نيں۔ 12 جولائ‏ی 1997 نو‏‏ں پاکستان وچ وادی سوات وچ پیدا ہوئی،<ref>{{cite book|last=Rowell|first=Rebecca|date=1 September 2014|title=Malala Yousafzai: Education Activist|url=https://archive.org/details/malalayousafzaie0000rowe|url-access=registration|accessdate=18 August 2017|publisher=ABDO|page=[https://archive.org/details/malalayousafzaie0000rowe/page/45 45]|isbn=978-1-61783-897-2}}</ref> انہاں د‏‏ی پرورش دو چھوٹے بھائی خوشحال تے اٹل دے نال انہاں دے والدین ضیاءالدین یوسفزئی تے ٹور پیکائی یوسف زئی نے کیتی۔<ref name="Class dismissed">{{cite video | people =Adam B. Ellick | title =Class Dismissed | medium =documentary | work =[[نیو یارک ٹائمز]] | date = 2009 | accessdate = 11 October 2012 | url = https://www.nytimes.com/video/2012/10/09/world/asia/100000001835296/class-dismissed.html}}</ref> 11 سال د‏‏ی عمر وچ ، ملالہ یوسف زئی نے بی بی سی اردو دے لئی اک گمنام بلاگ لکھنا شروع کيتا ، جس وچ طالبان دے بڑھدے ہوئے اثر تے رسوخ دے دوران پاکستان وچ اپنی زندگی د‏‏ی تفصیل دسی گئی سی ۔<ref name=malalabbccontact>{{cite news|title=Pakistani Heroine: How Malala Yousafzai Emerged from Anonymity|url=http://world.time.com/2012/10/23/pakistani-heroine-how-malala-yousafzai-emerged-from-anonymity/|publisher=Time World|accessdate=12 October 2013|date=23 October 2012|archivedate=20 October 2013|archiveurl=https://web.archive.org/web/20131020203236/http://world.time.com/2012/10/23/pakistani-heroine-how-malala-yousafzai-emerged-from-anonymity/}}</ref> بلاگ دے بعد ، اوہ نیویارک ٹائمز د‏‏ی دستاویزی فلم کلاس کلاس ڈسمسڈ دا موضوع بن گئياں ،<ref name="iwpr">{{cite news|url=https://iwpr.net/global-voices/young-pakistani-journalist-inspires-fellow-students|title=Young Pakistani Journalist Inspires Fellow Students|date=15 January 2010|publisher=Institute of War & Peace Reporting|accessdate=28 April 2016|archivedate=30 May 2016|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160530220816/https://iwpr.net/global-voices/young-pakistani-journalist-inspires-fellow-students}}</ref> تے انہاں نے مقامی میڈیا وچ خواتین د‏‏ی تعلیم دے بارے وچ گل کيتی۔ یوسف زئی نو‏‏ں دسمبر 2009 وچ بلاگ دے مصنفہ د‏‏ی طر اُتے سامنے لیایا گیا<ref name=malalabbccontact /> , تے جدو‏ں انہاں د‏‏ی عوامی شہرت وچ وادھا ہويا تاں انہاں نو‏ں موت د‏‏ی دھمکیاں ملنا شروع ہوگئياں۔<ref name="new yorker">{{cite news|url=http://www.newyorker.com/online/blogs/newsdesk/2012/10/the-girl-who-wanted-to-go-to-school.html|title=The Girl Who Wanted To Go To School|author=Peer, Basharat|work=[[دی نیو یارکر]]|date=10 October 2012|accessdate=15 October 2012}}</ref> 9 اکتوبر 2012 نو‏‏ں ، طالبان د‏‏ی اک رکن نے یوسف زئی نو‏‏ں اس وقت گولی مار دتی جدو‏ں اوہ اسکول تو‏ں اپنے گھر جارہیاں سن<ref name="hit squad">{{cite news |url=http://tribune.com.pk/story/450639/radio-mullah-sent-hit-squad-after-malala-yousafzai|title='Radio Mullah' sent hit squad after Malala Yousafzai|work=The Express Tribune|date=12 October 2012|accessdate=15 October 2012}}</ref>. انہاں نو‏ں پہلے پشاو‏ر دے اک اسپتال<ref name="Critical after surgery">{{cite news | author = Mushtaq Yusufza | title = Pakistani teen blogger shot by Taliban 'critical' after surgery | publisher = NBC News | date = 9 October 2012 | url = http://worldnews.nbcnews.com/_news/2012/10/10/14332088-pakistani-teen-blogger-shot-by-taliban-critical-after-surgery?lite | accessdate =11 October 2012 }}</ref> تے بعد وچ برمنگھم دے اک اسپتال وچ بھیجیا گیا سی۔ اوہ اپنی شہرت وچ وادھا کردی رہیاں تے لڑکیو‏ں دے حقوق دے لئی اظہار خیال وی کردی رہی۔ 17 سال د‏‏ی عمر وچ ، اوہ 2014 دا نوبل امن انعام جِت کر کم عمر ترین نوبل انعام یافتہ بن گئياں۔<ref name="tribune.com.pk">{{cite news |url=http://tribune.com.pk/story/773258/malala-yousafzai-shares-nobel-peace-prize-with-indian-activist/ |title=Malala Yousafzai becomes youngest-ever Nobel Prize winner |newspaper=The Express Tribune |date=10 October 2014 |accessdate=10 October 2014}}</ref> 2013 وچ ، یوسف زئی نے کرسٹینا لیمب دے نال اپنی یادداشت وچ ملالہ ہاں نال شریک تحریر کيتی ، جو دو ہفتےآں تک نیو یارک ٹائمز د‏‏ی بیٹ سیلرز د‏‏ی لسٹ وچ شامل سی۔<ref>{{Cite web|url=https://www.nytimes.com/books/best-sellers/2013/11/03/|title=Best Sellers – November 3, 2013 – The New York Times|access-date=3 February 2017}}</ref> 2014 وچ ، کتاب دا یوتھ ایڈیشن شائع ہويا۔<ref name="Malala2014">{{cite book |title=I Am Malala: How One Girl Stood Up for Education and Changed the World |first=Malala |last=Yousafzai |publisher=Little, Brown Books for Young Readers |year=2014 |isbn=978-0-316-32793-0}}</ref> یوسف زئی نے تصویری کتاب لکھنے دا فیصلہ کيتا کیونجے "بوہت سارے چھوٹے بچے میری کہانی وچ دلچسپی رکھدے نيں" <ref name="PW interview" /> تے اوہ چاہدیاں سن کہ اوہ انھاں بتاواں کہ "تنہا فرد دے اقدامات وی تبدیلی لاسکدے نيں"<ref name="parade" />. اکتوبر وچ ، ایہ اطلاع منظر عام اُتے آئیاں کہ یوسف زئی موسم خزاں 2017 وچ شایع ہونے والی تصویری کتاب لکھ رہے نيں۔<ref>{{cite web|url=http://www.adweek.com/galleycat/malala-yousafzai-lands-picture-book-deal/126128|title=Malala Yousafzai Lands Picture Book Deal|work=[[Adweek]]|last=Yin|first=Maryann|date=18 October 2016|accessdate=13 December 2017|archive-date=13 December 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20171213144825/http://www.adweek.com/galleycat/malala-yousafzai-lands-picture-book-deal/126128|dead-url=yes}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.bustle.com/articles/190418-malala-yousafzais-childrens-book-is-coming-next-year-and-its-all-about-fixing-the-world|title=Malala Yousafzai's Children's Book Is Coming Next Year, And It's All About Fixing The World|work=[[Bustle (magazine)|Bustle]]|last=Wilson|first=Kristian|date=19 October 2016|accessdate=13 December 2017}}</ref> ملالہ د‏‏ی جادوئی پنسل شاکا لاکا بوم بوم تو‏ں متاثر سی،<ref name="parade">{{cite web|url=https://parade.com/610270/beckyhughes/malala-yousafzai-on-malalas-magic-pencil-becoming-an-advocate-and-her-personal-heroes/|title=Malala Yousafzai on ''Malala's Magic Pencil'', Becoming an Advocate and Her Personal Heroes|work=[[Parade (magazine)|Parade]]|last=Hughes|first=Becky|date=17 October 2017|accessdate=12 December 2017}}</ref> ایہ اک نوجوان لڑکے دے بارے وچ اک ہندوستانی ٹیلی ویژن سیریز اے جو جادوئی پنسل دا مالک ا‏‏ے۔ اک انٹرویو وچ ، یوسف زئی دا کہنا اے کہ کتاب لکھنا اک "شدید مشکل" عمل سی ، جس وچ تاریخاں تے حقائق د‏‏ی جانچ پڑتال تو‏ں متعلق ڈھیر سارے کم شامل سن ۔ یوسف زئی نو‏‏ں "تصاویر بنانے وچ مصور د‏‏ی مدد کرنا پڑدی سی تاکہ اسنو‏ں یقینی بنایا جاسک‏‏ے کہ تمام تصاویر انہاں د‏‏ی کہانی د‏‏ی بھرپور عکاسی کرسکن، ایتھ‏ے تک کہ اوہ اپنے گھر د‏‏ی دیواراں وچ موجود دراڑاں تک بتادیاں سن۔"<ref name="PW interview">{{cite web|url=https://www.publishersweekly.com/pw/by-topic/childrens/childrens-authors/article/75059-four-questions-with-malala-yousafzai.html|title=Four Questions with Malala Yousafzai|last=Robbins|first=Sarah J.|work=[[Publishers Weekly]]|date=12 October 2017|accessdate=13 December 2017}}</ref> == خلاصہ == [[تصویر:Malala Yousafzai 2015.jpg|سجے|thumb|ملالہ 2015 وچ ]] ملالہ میجک پنسل 17 اکتوبر 2017 نو‏‏ں امریکا وچ لٹل ، براؤن اینڈ کمپنی ، تے برطانیہ وچ پفن بکس دے ذریعہ شائع<ref name="PW interview" /> ہويا فرانسیسی مصورہ میری میری پومپیو تے سبسٹین کوسیٹ ، جو اک نال مل ک‏ے کیراسکوٹ دے ناں تو‏ں جانے جاندے نيں ، نے کتاب نو‏‏ں آرٹ ورک مہیا کيتا<ref name="bookseller">{{cite web|url=https://www.thebookseller.com/news/puffin-publish-picture-book-malala-yousafzai-536686|title=Malala Yousafzai pens first picture book|work=[[The Bookseller]]|last=Cowdrey|first=Katherine|date=19 April 2017|accessdate=13 December 2017}}</ref>۔ جیکبز نے بطور ایڈیٹر خدمات انجام دتیاں۔ کیراسکوٹ د‏‏ی یوسف زئی د‏‏ی بچپن د‏‏ی تصاویر دے علاوہ سرورق سارہ جے کولیمن نے ڈیزائن کی، جنھاں انکیمول دے ناں تو‏ں جانیا جاندا ا‏‏ے۔ <ref>{{cite web|url=http://www.hinckleytimes.net/news/local-news/hinckley-artist-designs-book-cover-14034215|title=Hinckley artist designs book cover for Nobel Prize winner Malala Yousafzai|work=The Hinckley Times|last=Parrish|first=Rachel|date=20 December 2017|accessdate=5 January 2018}}</ref> یہ کتاب ملالہ یوسف زئی دے نقطہ نظر تو‏ں فرسٹ پرسن وچ لکھی گئی اے ، تے اس د‏ی زندگی وچ مسائل نو‏‏ں حل کرنے دے لئی جادوئی پنسل د‏‏ی خواہش دے نال ، اسنو‏ں بچپن دے دور وچ لکھیا گیا ا‏‏ے۔ تصاویر وچ وادی سوات وچ اس دے بچپن دے گھر د‏‏ی تصویر کشی کيتی گئی ا‏‏ے۔ اک سادہ لفظی بولی استعمال کردے ہوئے ، اس وچ واٹرکلر تو‏ں بنائی گئی تصاویر پیش کيت‏‏ی گئياں ، جنہاں دے اُتے "زرد رنگت" <ref name="guardian" /> تے "کانسی رنگت دے بنے ہوئے بھنور"<ref name="guardian" /> شامل نيں۔ اس کتاب نو‏‏ں 4 تو‏ں 8 سال دے قارئین دے لئی لکھیا گیا ا‏‏ے۔ <ref>{{cite web|url=https://mic.com/articles/185245/the-hype-list-what-to-check-out-this-week-including-jessie-ware-lore-malalas-magic-pencil|title=The Hype List: What to check out this week, including Jessie Ware, 'Lore', 'Malala's Magic Pencil'|work=[[Mic (media company)|Mic]]|last=Love|first=Tirhakah|date=16 October 2017|accessdate=13 December 2017}}</ref> کتاب "آپ جادو اُتے یقین رکھدے نيں؟" د‏‏ی سطر تو‏ں شروع ہُندی ا‏‏ے۔<ref name="scmp" /> یوسف زئی جادوئی پنسل والے لڑکے دے بارے وچ ٹیلی ویژن شو دے بارے وچ قارئین نو‏‏ں دسدے نيں۔ <ref name="washpost" /> یوسف زئی دا کہنا اے کہ جے انہاں دے پاس کوئی چیز ہُندی تاں اوہ اپنی جادوئی پنسل نو‏‏ں معمولی چیزاں جداں "وقت روکنے" دے لئی استعمال کرن گی تاکہ انھاں زیادہ نیند آسک‏‏ے اوہ اس سےاپنے بھائیاں دے لئی فٹ بال بناواں گی۔ وڈی ہونے اُتے ، یوسف زئی ایہ خواہش کرنا شروع کر دیندی نيں کہ انہاں دے پاس ہور سنجیدہ امور مثلا امن لیانے دے لئی جادوئی پنسل موجود ہُندی۔ اگرچہ اسنو‏ں جادوئی پنسل کدی نئيں ملدی اے ، لیکن اوہ ایہ سیکھدی اے کہ اوہ کسی تے دے بنا دنیا نو‏‏ں بدل سکدیاں نيں۔ <ref name="guardian" /><ref name="huffpost" /> لڑکیو‏ں د‏‏ی تعلیم تو‏ں محرومی جداں ناانصافی دے بارے وچ تقاریر لکھ ک‏ے ، اوہ فرق پیدا کرسکدیاں نيں<ref name="washpost" />۔ طالبان د‏‏ی جانب تو‏ں انھاں گولی مارنے د‏‏ی طرف اشارہ کردے ہوئے لکھدی نيں ، "میری آواز اِنّی طاقتور ہوگئی کہ خطرنا‏‏ک افراد نے مینو‏ں خاموش کرنے د‏‏ی کوشش کيتی لیکن اوہ ناکا‏م ہوگئے۔ " ایہ گل مکمل طور اُتے سیاہ صفحے اُتے ظاہر ہُندی ا‏‏ے۔<ref name="dailycal" /> == ردعمل == مارچ 2018 تک ، دتی بک سیلر نے اطلاع دتی کہ اس کتاب د‏‏ی برطانیہ وچ 5000 تو‏ں زیادہ پیپر بیک فروخت ہوئے نيں۔<ref name="bookseller figures">{{cite web|url=https://www.thebookseller.com/news/malala-publish-new-book-year-wn-747416|title=Malala signs We Are Displaced with W&N|work=[[The Bookseller]]|last=Cowdrey|first=Katherine|date=12 March 2018|accessdate=13 March 2018}}</ref>ملالہ د‏‏ی جادوئی پنسل نو‏‏ں 2018 لٹل ریبلز چلڈرن بک ایوارڈ دے لئی نامزد کيتا گیا سی ، جس دا فیصلہ الائنس آف ریڈیکل بکسیلرز دے ذریعہ کيتا گیا سی۔<ref>{{cite web|url=https://www.thebookseller.com/news/malala-shortlisted-little-rebels-children-s-book-prize-780701|title=Malala shortlisted for Little Rebels Award|work=[[The Bookseller]]|last=Eyre|first=Charlotte|date=3 May 2018|accessdate=30 July 2018}}</ref><ref>{{cite web|url=https://littlerebels.org/2018-prize/|title=2018 Prize – The Little Rebels Children's Book Award|publisher=Alliance of Radical Booksellers|accessdate=30 July 2018}}</ref> ڈیلی کیلیفورنیا د‏‏ی ربیکا گرنی نے کتاب نو‏‏ں "خوفناک لیکن متاثر کن کہانی دا خوبصورت بیان" قرار دیندے ہوئے اسنو‏ں 5 وچو‏ں ساڈھے چار درجے د‏‏ی کتاب قرار دتی اے تے تبصرہ وچ کہیا اے کہ "اگرچہ ایہ کہانی خیالی تصور تو‏ں شروع ہُندی اے ، لیکن ایہ اصل حقیقت اُتے ختم ہُندی ا‏‏ے۔"<ref name="newsobserver">{{cite web|url=http://www.newsobserver.com/entertainment/books/article185496288.html|title=The best children's books of 2017, perfect for gifts or your kid's home library|work=[[The News & Observer]]|last=Wilde|first=Susie|date=19 November 2017|accessdate=5 January 2018}}</ref>گورنی اس حقیقت د‏‏ی تعریف کردے نيں کہ کتاب دے کردار برقع ، حجاب تے شلوار قمیض پہندے نيں۔ <ref name="dailycal">{{cite web|url=http://www.dailycal.org/2017/10/23/malala-yousafzai-magic-pencil/|title=Illustrating a better world: 'Malala's Magic Pencil' inspires, invokes youth voices|last=Gurney|first=Rebecca|work=[[The Daily Californian]]|date=23 October 2017|accessdate=25 October 2017|archive-date=25 October 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20171025075636/http://www.dailycal.org/2017/10/23/malala-yousafzai-magic-pencil/|dead-url=yes}}</ref> دتی گارڈین دے جائزے وچ ، اموجین کارٹر نے کتاب نو‏‏ں "سحر گرفتہ" دے طور اُتے بیان کردے ہوئے کہیا اے کہ ایہ "بھاری ہتھو‏ں" تے "دلی کیفیت " دے وچکار " صحیح توازن" رکھ کرکہانی بیان کردیاں نيں ، تے مایوس کن طور اُتے مشرقی ادب برائے اطفال د‏‏ی چھوٹی سی حد وچ اک "خوش آئند وادھا" اے <ref name="guardian">{{cite web|url=https://www.theguardian.com/books/2017/oct/10/malalas-magic-pencil-by-malala-yousafzai-review-picture-book|title=Malala's Magic Pencil by Malala Yousafzai review – an enchantingly light touch|last=Carter|first=Imogen|work=[[دی گارڈین]]|date=10 October 2017|accessdate=25 October 2017}}</ref> ساؤتھ چائنا مارننگ پوسٹ دے گائے ہیڈون نے 2017 دے مضمون وچ اس کتاب نو‏‏ں جگہ دتی اے لکھدے نيں، "اس کرسمس دے لئی بچےآں د‏‏ی 12 بہترین کتاباں۔" ہیڈن نے کیراسکوٹ د‏‏ی "خوبصورت تصاویر" دے نال ، یوسف زئی دے "پر اعتماد نثر" د‏‏ی تعریف کيت‏ی اے جو "اس د‏ی زندگی د‏‏ی سنگینی نو‏‏ں کدی نئيں چھوڑدا"۔<ref name="huffpost">{{cite web|url=https://www.huffingtonpost.com/entry/best-picture-books-of-2017_us_5a2a1798e4b022ec613b80e1|title=Best Picture Books of 2017|last=Le|first=Minh|work=[[ہف پوسٹ]]|date=8 December 2017|accessdate=13 December 2017}}</ref> ہیڈن دا کہنا اے کہ دونے "اک دلچسپ تے متاثر کن کہانی سنانے دے لئی اکٹھے ہوئے گئے نيں۔" شکاگو ٹریبیون نے 2017 دے مضمون "مضمون تعطیلات وچ 10 بچےآں د‏‏یاں کتاباں" وچ اس کتاب نو‏‏ں پیش کيتا اے ، جس وچ ایہ جائزہ دتا گیا اے کہ "حقیقت پسندانہ تفصیل تے کارٹونی مٹھاس دے نال خوابناک واٹرکلر ملالہ د‏‏ی پاکستان وچ لڑکیو‏ں د‏‏ی تعلیم دے لئی اپنی لڑائی نو‏‏ں واضح تے ڈرامائی انداز وچ دوبارہ بیان کردیاں نيں نال ہی اوہ اسنو‏ں "قابل ذکر کہانی۔" کہندے نيں۔<ref name="washpost">{{cite web|url=https://www.washingtonpost.com/entertainment/books/these-books-can-help-build-strong-girls--and-boys--for-todays-world/2017/11/29/95099e2e-c8bf-11e7-8321-481fd63f174d_story.html|title=These books can help build strong girls — and boys — for today's world|work=[[دی واشنگٹن پوسٹ]]|last=MacPherson|first=Karen|date=4 December 2017|accessdate=13 December 2017}}</ref> آن مائک د‏‏ی تیراہکا لو نے ملالہ د‏‏ی جادوئی پنسل نو‏‏ں اپنے ہفتہ وار "دی ہائپ لسٹ" اُتے 16 اکتوبر 2017 د‏‏ی کتاب دے طور اُتے شامل کيتا ا‏‏ے۔ لو کتاب دا جائزہ ایويں لیندی نيں "اک نمایاں بچےآں د‏‏ی کتاب جو اک محبت تو‏ں جادو د‏‏ی یاد دہانی پیش کردی اے کہ: امید اپنی آپ وچ اک جادو ا‏‏ے۔"<ref>{{cite web|url=http://www.cbc.ca/parents/learning/view/8-kids-books-where-the-main-character-is-a-person-of-colour|title=8 Kids Books With A Main Character Who Is A Person Of Colour|work=[[CBC.ca]]|publisher=[[کینیڈیائی نشریات‏‏ی ادارہ]]|last=Lipscombe|first=Julia|date=15 November 2017|accessdate=13 December 2017}}</ref> تے یوسف زئی دے بارے وچ لکھدے نيں کہ "ان د‏‏ی بچپن د‏‏ی خیالی تصورات د‏‏ی اہمیت دے سبب انھاں انہاں د‏‏ی نسل دے سب تو‏ں زیادہ سوچ سمجھ والی تے اگے دیکھنے والے قائدین وچ شامل کردتا گیا ا‏‏ے۔" لو نے اس کتاب نو‏‏ں "اک ڈگدی ہوئی دنیا نو‏‏ں دوبارہ تصور کرنے تے دوبارہ تعمیر کرنے د‏‏ی طاقت دے بارے وچ اک بیان" قرار دتا ا‏‏ے۔<ref>{{cite web|url=https://mic.com/articles/185245/the-hype-list-what-to-check-out-this-week-including-jessie-ware-lore-malalas-magic-pencil|title=The Hype List: What to check out this week, including Jessie Ware, 'Lore', 'Malala's Magic Pencil'|work=[[Mic (media company)|Mic]]|last=Love|first=Tirhakah|date=16 October 2017|accessdate=13 December 2017}}</ref> == حواشی == {{notelist}} == حوالے == {{Portal|Children's literature}} {{حوالے|2}} {{Malala Yousafzai}} [[گٹھ:ملالہ یوسف زئی]] '' 03xvqeavk4afai3upp72dq4jmjmiw3f 0 102744 707040 702210 2026-05-15T18:35:10Z InternetArchiveBot 28598 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 707040 wikitext text/x-wiki ایہ [[پنجابی]] میڈیا دی لسٹ اے ۔<ref>[https://web.archive.org/web/20031220134854/http://www.punjabipress.org/ The Punjabi Press Club of Canada]</ref> == ڈیجیٹل ویب چینل == 2019 توں بعد [[پنجابی]] وچ ڈیجیٹل مواد تے چینل ودھ رہے نیں: <ref>{{Cite web|url=https://indianexpress.com/article/cities/chandigarh/ptc-networks-punjabi-digital-film-awards-today-6271875/|title=PTC Network’s Punjabi digital film awards in Chandigarh today|date=2020-02-17|website=The Indian Express|language=en-US|access-date=2020-02-20}}</ref> * پنجابی پرچار ٹی وی <ref>{{Cite web|url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/amritsar/punjabis-mark-mother-language-day-in-pak/articleshow/68105938.cms|title=Punjabis mark Mother Language Day in Pakistan|last=N|first=TN|website=The Times of India|language=en|access-date=2020-02-20}}</ref> * پنجابی لہر <ref>{{Cite web|url=https://www.rabwah.net/pakistans-sikh-muslim-duo-want-to-fight-religious-intolerance-by-reviving-punjabi-culture/|title=Pakistan's Sikh-Muslim duo want to fight religious intolerance by reviving Punjabi culture|last=Ahmad|first=Ehsan|date=2018-04-26|website=Rabwah Times|language=en-US|access-date=2020-02-20}}</ref> * اجیت ویب ٹی وی <ref>{{Cite web|url=https://www.ajittv.com/|title=اجیت ویب ٹی وی: ویڈیو خبراں|website=www.ajittv.com|access-date=2020-02-20}}</ref> * [[روزانہ بھلیکھا|بھلیکھا]] ٹی وی <ref>{{Cite web|url=https://www.youtube.com/channel/UC7ny7oweY3Thr0x2z70fH7A|title=Bhulekha Tv|website=YouTube|language=en|access-date=2020-02-20}}</ref> == مشہور پنجابی اخبار تے خبر ایجنسیاں == ; [[ہانگ کانگ|ہونگ کونگ]] * پنجابی فکر ( [http://www.punjabichetna.com/ پنجابی فکر] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210525092052/https://www.punjabichetna.com/ |date=2021-05-25 }} ) ; بھارت * [https://news.timetv.news/ چڑھدی کلا] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210125223350/https://news.timetv.news/ |date=2021-01-25 }} (پٹیالا) * پیڈلر میڈیا ( [https://peddlermedia.in/ پیڈلر میڈیا]) * آزاد سوچ * [[روزانہ اجیت]] * دی ٹربیون ([http://www.tribuneindia.com/ ٹربیون]) * پنجاب نیوزلائین * پنجاب ٹائیمز * [[روزانہ سپوکسمین]] * دیشودیش ٹائیمز * پنجاب ہاٹلائین * پنجابی نیوز اونلائین * پنجاب نیوز ایکسپریس * دوابا ہیڈلائینز * [[پنجاب میل]] * مہینا وار وریام جلندھر * گھانچی میڈیا ; [[کینیڈا]] * ایشیئن ویژن * ایپھوائیائی میڈیا گروپ لمٹڈ * پنجاب نیوزلائین * پنجابی ڈیلی * سکھ پریس * سنجھ سویرا * اجیت ویکلی ; [[پاکستان]] * [[روزانہ بھلیکھا|بھلیکھا]] * [[روزانہ لوکائی|لوکائی]] * [[روزنامہ سجݨ|سجݨ]] * [[روزنامہ پنجابی چانݨ|پنجابی چانݨ]] ; [[برطانیا]] * سکھ ٹائیمز * اکال چینل ; [[امریکا]] * ایپھائیائی میڈیا گروپ لِ * پنجاب میل یوئیسئے * کمی ایکتا ; ہور مشہور آن لائین اخبار * پنجابی فکر * چڑھدی کلا * پنجاب نیوزلائین * دیشودیش ٹائیمز * وچار * میڈیا پنجاب * یورپ خبراں * یورپ وچ پنجابی * پنجابی ٹوڈے == پنجابی ٹیلی ویژن چینل == {| class="wikitable" ! width="150" |نیٹورک ! width="130" |دیش ! width="75" |روپ ! width="120" |ویبسائیٹ |- |9xTashan |{{IND}} |سنگیت |[https://archive.is/20130217230653/http://www.9xtashan.in/index.aspx Official Site] |- |TV Punjab |{{CAN}} |جنرل | |- |Alpha ETC Punjabi |{{USA}} |جنرل |[http://www.zeetvusa.com/alphaetcpunjabi/ Official Site] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200505104224/http://www.zeetvusa.com/alphaetcpunjabi/ |date=2020-05-05 }} |- |ATN PM One |{{CAN}} |جنرل/سنگیت |[http://asiantelevision.net/channel/atn-pm-one Official Site] |- |ATN Punjabi |{{CAN}} |جنرل |[http://asiantelevision.net/channel/atn-punjabi Official Site] |- |ATN Punjabi News |{{CAN}} |خبراں |[http://asiantelevision.net/channel/atn-punjabi-news Official Site] |- |Awaaz-E-Watan TV |{{USA}} |سنگیت |[http://www.aapnatv.com/ Official Site] |- |[[بلے بلے|Balle Balle]] |{{IND}} |سنگیت |None |- |Beat & Boom |{{USA}} |سنگیت/Available on Roku |[http://www.beatandboom.com/ Official Site] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20201019221555/http://beatandboom.com/ |date=2020-10-19 }} |- |Channel Punjab |{{USA}} |جنرل Entertainment (Comedy, Soap operas and Music) |[http://www.channelpunjabtv.com/ Official Site] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171007201646/http://channelpunjabtv.com/ |date=2017-10-07 }} |- |Channel Punjabi |{{CAN}} |جنرل |[http://www.channelpunjabi.ca/ Official Site] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090205040136/http://www.channelpunjabi.ca/ |date=2009-02-05 }} |- |Raftaar News |{{IND}} |جنرل/سنگیت/entertainment/news |[http://www.raftaarnews.com/ Official Site] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210306175147/https://www.raftaarnews.com/ |date=2021-03-06 }} |- |Chardikala Time TV |{{IND}} |Sikh Socio-Spiritual-Cultural Religious/Sikh News |[https://timetv.news/ Official Site] |- |Day & Night News |{{IND}}<br /><br />{{USA}}<br /><br />{{UK}} |خبراں |[https://web.archive.org/web/20100414191154/http://www.dayandnightnews.com/ Official Site] |- |DD Jalandhar (Terrestrial) |{{IND}} |جنرل |[http://www.ddkjalandhar.com/ Official Site] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120306165320/http://ddkjalandhar.com/ |date=2012-03-06 }} |- |[[ڈی ڈی پنجابی|DD Punjabi]] |{{IND}} |جنرل |None |- |Desi Unplugged |{{USA}} |سنگیتک ویڈیو |[http://www.desiunplugged.com/ Official Site] |- |Dharti TV |{{PAK}} |مذہبی |None |- |ETC Channel Punjabi |{{IND}} |Music/Sikh Spiritual |[https://web.archive.org/web/20061113042356/http://www.entertainmenttv.com/channel.php?id=2 Official Site] |- |Gurkebaani TV |{{CAN}} |دھرم |[https://web.archive.org/web/20100414191154/http://www.fyimediagroup.com/ Official Site] |- |GET Punjabi |{{IND}} |Entertainment (Soap operas and Music) |[https://web.archive.org/web/20130103081135/http://www.getpunjabi.tv/ Official Site] |- |HOME SHOP24X7 |{{IND}} |جنرل |[http://www.homeshop24x7.com/ TELE SHOPPING CHANNEL Site] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120602100351/http://www.homeshop24x7.com/ |date=2012-06-02 }} |- |Ikta One |{{IND}} |Sikh Religious |None |- |JUS Punjabi |{{USA}} |جنرل |[http://www.juspunjabi.com/ Official Site] |- |JUS One |{{USA}} |جنرل |[http://www.juspunjabi.com/jusone/Home.html Official Site] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210418115737/http://www.juspunjabi.com/jusone/Home.html |date=2021-04-18 }} |- |MH1 |{{IND}}<br /><br />{{USA}} |جنرل/سنگیت/پنجابی فلماں |[http://www.mhone.in/ Official Site] |- |NEWS ONLY |{{CAN}} |خبراں |[https://web.archive.org/web/20100414191154/http://www.fyimediagroup.com/ Official Site] |- |ONLY Music |{{CAN}} |سنگیت |[https://web.archive.org/web/20100414191154/http://www.fyimediagroup.com/ Official Site] |- |THE TV NRI |{{CAN}} |خبراں/سنگیت/منورنجن |[https://thenritv.com/ Official Site] |- |[[پنجاب ٹی وی]] |{{PAK}} |جنرل |[https://www.punjabtv.pk/ Official Site] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210418112227/https://www.punjabtv.pk/ |date=2021-04-18 }} |- |PTC News |{{IND}} |خبراں |[https://web.archive.org/web/20120506043414/http://www.ptcnetwork.tv/ptcnews/ Official Site] |- |پی ٹی سی پنجابی |{{IND}} <br /><br />{{USA}} |جنرل/سنگیت |[https://web.archive.org/web/20111123054805/http://www.ptcnetwork.tv/punjabi/ Official Site] |- |پی ٹی سی پنجابی |{{CAN}} |جنرل/سنگیت |[http://www.ptcnetwork.ca/ Official Site] |- |پنجابی ورلڈ ڈیلی |{{IND}} |خبراں |[https://web.archive.org/web/20120627025521/http://www.punjabiworlddaily.com/ Official Site] |- |آر ٹی وی پنجابی ایچ ڈی |{{AUS}} |جنرل/سنگیت/پنجابی موویز |[http://www.rtvpunjabi.com/ Official Site] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160823002951/http://rtvpunjabi.com/ |date=2016-08-23 }} |- |راوی ٹی وی |{{PAK}} |جنرل |None |- |ساڈا چینل |{{IND}} |جنرل/سنگیت |[http://www.sadachannel.com/ Official Site] |- |Sangat TV/Global Punjab TV<ref name="Punjabi news">{{Cite web|url=http://www.globalpunjabtv.com/Default/AboutUs|title=About Us|website=Punjabi news|archive-url=https://web.archive.org/web/20151225163130/http://www.globalpunjabtv.com/Default/AboutUs|archive-date=25 دسمبر 2015|access-date=30 دسمبر 2015}}</ref> |{{UK}}/{{CAN}}<br /><br />{{USA}} |Sikh Spiritual |[http://sangattrust.org/ Official Site] |- |سانجھا ٹی وی |{{IND}}<br /><br />{{USA}}<br /><br />{{UK}}{{CAN}}<br /><br />{{AUS}} |Entertainment | [https://web.archive.org/web/20100414191154/http://www.fyimediagroup.com/ Official Site] |- |سکھ چینل |{{UK}} |سکھ روحانی |[http://www.sikhchannel.tv/ Official Site] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210227221142/https://sikhchannel.tv/ |date=2021-02-27 }} |- |سپارک پنجابی |{{IND}} |International movies, dramas and shows(dubbed) |[http://sparkpunjabi.com/ Official Site] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180806073548/http://sparkpunjabi.com/ |date=2018-08-06 }} |- |سر ساگر ٹی وی |{{CAN}} |جنرل |[https://web.archive.org/web/20120530040927/http://www.sstvandradio.com/ Official Site] |- |[[زی ٹیوی|زی پنجابی]] |{{IND}}<br /><br />{{UK}} (اسدا پہلا نام الفا پنجابی سی) |جنرل |[https://web.archive.org/web/20070810124522/http://www.zeepunjabi.com/ Official Site {{IND}}] [[بھارت]] <br /><br />[https://web.archive.org/web/20120223184018/http://www.zeeuk.com/zeeuk2008/zeealpha.php Official Site {{UK}}] [[برطانیا]] |} * [[پنجابی ٹی وی چینل]] * [[پنجابی اخبار]] == حوالے == {{حوالے}} == باہرلے جوڑ == * [https://web.archive.org/web/20031220134854/http://www.punjabipress.org/ پنجابی پریس کلبّ کینیڈا] [[گٹھ:پنجاب]] [[گٹھ:پنجابی میڈیا]] [[گٹھ:پنجابی ٹی وی چینل]] [[گٹھ:پنجابی اخبار]] 3tim5ih9gx87u5oh2d2qnuvu4zhc7dw 0 103018 707034 695054 2026-05-15T15:07:04Z InternetArchiveBot 28598 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 707034 wikitext text/x-wiki '''معیاری نمونہ'''، دراصل [[ذراتی طبیعیات]] میں ایک ایسا نظریہ اے کہ جو [[کائنات]] میں موجود تمام تر [[مادہ|مادے]] کو بنانے والی [[قوی تفاعل|قوی]]، [[نحیف تفاعل|نحیف]] اور [[برقناطیسیت|برقناطیسی]] [[بنیادی تفاعل|بنیادی قوتوں]] اور [[بنیادی ذرہ|بنیادی ذرات]] کی وضاحت کرنے کے لئی استعمال کیا جاتا اے۔ درج بالا بیان کو آسان الفاظ میں یوں کہـ سکتے ہیں کہ ؛ معیاری نمونہ ایک ایسا نظریہ اے جس کے زریعئے تمام کائنات کی ساخت کی وضاحت کرنے کی کوشش کی جاتی اے اور ساتھ ہی اس بات کی بھی کہ کس اقسام کی قوتوں یا رابطوں (تفاعلات) نے اس دنیا اور کائنات کو مربوط کیا ہوا اے، <ref>[http://particleadventure.org/particleadventure/index.html پارٹیکل ایڈوینچر ڈاٹ کام]</ref> [[Image:Standard Model of Elementary Particles.svg|thumb|375px|مڈھلے کناں دا معیاری ماڈل جس وچّ معدے دیاں تنّ پیڑیاں، چوتھے کالم 'چ [[گیج بوزان]] اتے پنجویں وچّ [[ہگز بوزان]] شامل ہن۔]] [[کن طبیعاتی سائنس]] دا '''معیاری نمونہ''' [[بجلچمبکتا|بجلچمبکی]]، [[ماڑا میل-جول|ماڑے]] اتے [[تکڑا میل-جول|تکڑے]] نیوکلی میل-جولاں دا اک اجیہا اصول اے جو پچھانے جا چکے اپّ-انوی [[کن|کناں]] وچلے تعلقاں دی وچولگی کردے ہن۔ ایس ماڈل دا ترقی دنیاں-بھرنیاں دے سائنسداناں دے اپرالے صدقہ 20ویں سینکڑے دے پچھیتے حصے وچ ہویا سی۔ == ورگی کرن == [[سٹینڈرڈ ماڈل]] سارے تازہ معلوم مڈھلے کناں نوں درساؤن والا اصولی ڈھانچہ اے۔ ایہہ ماڈل کوارکاں دے چھ پھلیور رکھدا اے، جہناں دے نام اپّ (u)، ڈاؤن (d)، سٹرینج (s)، چارم (c)، بوٹم (b)، اتے ٹوپ (t) کوارک ہن ۔ کوارکاں دے اینٹیپارٹیکلاں نوں اینٹیکوارک کیہا جاندا اے، اتے متعلق کوارک لئی چنہ اتے اک بار راہیں لکھے جاندے ہن، جویں اک اپّ اینٹیکوارک لئی u ̅ لکھیا جاندا اے۔ جویں عامطور تے اینٹیمیٹر نال ہندا اے، اینٹیکوارکاں دا اوہی [[پنج]]، اوسط جیونکال، اتے [[سپنّ]] ہندا اے، جو اوہناں دے متعلق کوارکاں دا ہندا اے، پر الیکٹرک [[چارج]] اتے ہور چارج الٹے چنہ وچ ہندے ہن ۔ [[کوارک]] سپنّ-½ کن ہندے ہن، یانِ کہ سپنّ سٹیٹسٹکس تھیورم مطابق ایہہ پھرمیؤن ہندے ہن ۔ ایہہ پولی ایکسکلوزن پرنسپل مطابق ہندے ہن، جو کہندا اے کہ کوئی دو اکو جہے [[پھرمیؤن]] اکو کوانٹم حالت نہیں حاصل کر سکدے ۔ ایہہ بوسوناں (انٹجر سپنّ والے کناں) توں الٹ گل اے۔، جہناں دی جنی مرضی گنتی اکو حالت وچ ہو سکدی اے۔ لیپٹوناں توں الٹ، کوارکاں کول کلر چارج ہندا اے جو ایہناں نوں طاقتور پرسپر کریا وچ حصہ لین لئی قابل بناؤندا اے۔ وکھرے کوارکاں درمیان نتیجن کھچّ ہیڈروناں دے نام نال جانے جاندے متحدہ کن رچدی اے۔ ہیڈروناں دے [[کوانٹم]] نمبر مقرر کرن والے کوارکاں نوں ویلینس کوارک کیہا جاندا اے؛ ایہناں توں علاوہ، کوئی وی [[ہیڈرون]] ورچئل (ساگر) کوارکاں، اینٹیکوارکاں، اتے گلوؤناں دی اک امقررہ آبادی رکھدا ہو سکدا اے جو اسدے کوانٹم نمبر تے کوئی اثر نہیں پاؤندی ۔ ہیڈروناں دے دو پروار ہندے ہن: بیرون، جہناں وچ تن ویلینس کوارک ہندے ہن، اتے میزون، جہناں وچ اک ویلینس کوارک ہندا اے تے اک اک اینٹیکوارک ہندا اے۔ سبھ توں زیادہ عامَ [[بیرون]] [[پروٹون]] اتے [[نیوٹرون]] ہن، جو اٹومک نیوکلیئس دیاں نیہاں ہن ۔ ہیڈروناں دی بہت وڈا گنتی معلوم اے، جہناں وچوں زیادہتر اپنی کوارک سامان اتے اوہناں کوارکاں راہیں حاصل کیتیاں جان والیاں خاصیتاں راہیں اک دوجے توں وکھرے ہندے ہن ۔ ہور زیادہ ویلینس کوارکاں جویں ٹیٹراکوارک (qqqq) اتے پینٹاکوارک (qqqqq) رکھن والے “انوکھے” ہیڈروناں دی موجودگی اندازا کیتی گئی اے پر ثابت نہیں ہوئی اے۔ پھیر وی، 13 جولائی 2015 نوں CERN وکھے LHCb کیلوبوریشن نے پینٹاکوارک حالتاں نال استحکام والے نتیجیاں دی رپورٹ دتی اے۔ مڈھلے پھرمیؤناں دے تن پیڑیاں وچ گروپ بنائے گئے ہن، ہریک وچ دو [[لیپٹون]] اتے دو [[کوارک]] ہن ۔ پہلی پیڑی وچ اپّ تے ڈاؤن کوارک شامل ہن، دوجی وچ سٹرینج اتے چارم کوارک شامل ہن، اتے تیجی وچ بوٹم اتے ٹوپ کوارک شامل ہن ۔ کوارکاں دی چوتھی پیڑی اتے ہور مڈھلے پھرمیؤناں لئی ساریاں کھوجاں ناکام رہیاں ہن، اتے طاقتور سدھا ثبوت اے کہ تن پیڑیاں توں زیادہ ہور پیڑیاں موجود نہیں ہن ۔ اچیاں پیڑیاں وچ کناں دا بھاری پنج اتے ہلکی استحکام ہندی اے، جو اوہناں نوں [[کمزور پرسپر کریا]] (ویک انٹریکشن) دے معنےآں راہیں نمر پیڑی والے کناں وچ ڈکیء کرن لئی مجبور کر دندی اے۔ صرف پہلی پیڑی والے (اپّ اتے ڈاؤن) کوارک ہی قدرت وچ عامَ ملدے ہن ۔ بھاری کوارک صرف اچّ اینرجی ٹکراواں وچ ہی پیدا کیتا جا سکدے ہن جو جلدی ہی ڈکیء ہو جاندے ہن ؛ پھیر وی، اوہناں بارے سوچیا جاندا اے کہ بگّ بینگ دے پہلے اک سیکنڈ دے حصیاں دوران بھاری کوارک موجود رہے ہونگے، جدوں [[کائنات]] مقصد گرم اتے سنگھنے فیز ([[کوارک یگ]]) وچ سی۔ بھاری کوارکاں دا مطالعہ بناوٹی تعمیری حالتاں وچ کیتا جاندا اے، جویں پارٹیکل ایکسلریٹراں وچ۔ الیکٹرک چارج، پنج، کلر چارج، اتے پھلیور رکھن نال کوارک ہی صرف اجیہے معلوم مڈھلے کن ہن جو سمکال طبیعاتی سائنس دیاں سبھ چار مڈھلیاں پرسپر کریاواں وچ حصہ لیندے ہن ؛ الیکٹرومیگنٹزم، گریویٹیشن، [[طاقتور پرسپر کریا]]، اتے [[کمزور پرسپر کریا]] । [[توانائی]] دیاں حداں ([[پلینک]] اینرجی) اتے دور پیمانیاں (پلینک ڈسٹینس) اتے ہون والیاں کن پرسپر کریاواں نوں چھڈّ کے باقی انفرادی پرسپر کریاواں دے تقابلی گریویٹیشن بہت زیادہ کمزور اے۔ پھیر وی، کیونکہ کوئی وی کامیاب [[کوانٹم گریوٹی]] دی تھیوری موجود نہیں اے، گریویٹیشن نوں [[سٹینڈرڈ ماڈل]] وچ نہیں درسایا گیا اے۔ [[گٹھ:طبیعاتی سائنس]] <ref>{{cite book |author=R. Oerter |year=2006 |title=The Theory of Almost Everything: The Standard Model, the Unsung Triumph of Modern Physics |page=2 |publisher=[[Penguin Group]] |edition=Kindle |isbn=0-13-236678-9 }}</ref> اجوکا ڈھانچہ 1970 دے دہاکے دے ادھ وچ مکمل ہویا جدوں تجربیاں راہیں [[کوارک|کوارکاں]] دی ہوند یقینی بن گئی سی۔ ادوں توں [[سکھر کوارک]] (1995)، [[ٹاؤ نیوٹرینو]] (2000) اتے ہنے-ہنے [[ہگز بوزان]] (2013) دیاں کھوجاں نے ایس نمونے دی اتباراہلیت نوں ہور ودھا دتا اے۔ کیونکہ ایس ماڈل نال کئی قسماں دے تجربیاں دے نتیجیاں دا صحیح-صحیح ویروا دتا جا سکدا اے ، ایسے کرکے ایہنوں "سبھ کجھ دا اصول" منیا جاندا اے۔ == اگانھ پڑھو == * {{cite book | author=R. Oerter | year=2006 | title=The Theory of Almost Everything: The Standard Model, the Unsung Triumph of Modern Physics | publisher=[[Plume (publisher)|Plume]] | isbn= }} * {{cite book | author=B.A. Schumm | year=2004 | title=Deep Down Things: The Breathtaking Beauty of Particle Physics | publisher=[[Johns Hopkins University Press]] | isbn=0-8018-7971-X }} ;مڈھلیاں کتاباں * {{cite book | author=I. Aitchison, A. Hey | year=2003 | title=Gauge Theories in Particle Physics: A Practical Introduction. | publisher=[[Institute of Physics]] | isbn=978-0-585-44550-2 }} * {{cite book | author=W. Greiner, B. Müller | year=2000 | title=Gauge Theory of Weak Interactions | publisher=[[Springer (publisher)|Springer]] | isbn=3-540-67672-4 }} * {{cite book | author=G.D. Coughlan, J.E. Dodd, B.M. Gripaios | year=2006 | title=The Ideas of Particle Physics: An Introduction for Scientists | publisher=[[Cambridge University Press]] | isbn= }} * {{cite book | author=D.J. Griffiths | year=1987 | title=Introduction to Elementary Particles | publisher=[[John Wiley & Sons]] | isbn=0-471-60386-4 }} * {{cite book | author=G.L. Kane | year=1987 | title=Modern Elementary Particle Physics | publisher=[[Perseus Books]] | isbn=0-201-11749-5 }} ;انت کتاباں * {{cite book | author=T.P. Cheng, L.F. Li | year=2006 | title=Gauge theory of elementary particle physics | publisher=[[Oxford University Press]] | isbn=0-19-851961-3 }} Highlights the [[gauge theory]] aspects of the Standard Model. * {{cite book | author=J.F. Donoghue, E. Golowich, B.R. Holstein | year=1994 | title=Dynamics of the Standard Model | publisher=[[Cambridge University Press]] | isbn=978-0-521-47652-2 }} Highlights dynamical and [[phenomenology (particle physics)|phenomenological]] aspects of the Standard Model. * {{cite book | author=L. O'Raifeartaigh | year=1988 | title=Group structure of gauge theories | publisher=[[Cambridge University Press]] | isbn=0-521-34785-8 }} * [http://books.google.ru/books?id=QYlX6AL4CtwC&printsec=frontcover#v=onepage&q&f=false Nagashima Y. Elementary Particle Physics: Foundations of the Standard Model, Volume 2. (Wiley 2013) 920 рапуы] * [http://books.google.ru/books?id=HbdEAgAAQBAJ&printsec=frontcover#v=onepage&q&f=false Schwartz, M.D. Quantum Field Theory and the Standard Model (Cambridge University Press 2013) 952 pages] * [http://books.google.ru/books?id=dpANo3e_pS8C&printsec=frontcover#v=onepage&q&f=false Langacker P. The standard model and beyond. (CRC Press, 2010) 670 pages] Highlights [[finite group|group-theoretical]] aspects of the Standard Model. ;کتابچے دے لیکھ * {{cite journal |author=E.S. Abers, B.W. Lee |year=1973 |title=Gauge theories |journal=[[Physics Reports]] |volume=9 |pages=1–141 |doi=10.1016/0370-1573(73)90027-6 |bibcode = 1973PhR.۔.۔.9.۔.۔1A }} * {{cite journal |author=M. Baak ''et al.'' |coauthors=<!-- --> |year=2012 |title=The Electroweak Fit of the Standard Model after the Discovery of a New Boson at the LHC |journal=[[The European Physical Journal C]] |volume=72 |issue=11 |pages= |arxiv=1209.2716 |doi=10.1140/epjc/s10052-012-2205-9 |bibcode = 2012EPJC.۔.72.2205B }} * {{cite journal |author=Y. Hayato ''et al.'' |coauthors=<!-- --> |year=1999 |title=Search for Proton Decay through ''p'' → ''νK''⁺ in a Large Water Cherenkov Detector |journal=[[Physical Review Letters]] |volume=83 |issue=8 |page=1529 |arxiv = hep-ex/9904020 |bibcode=1999PhRvL.۔83.1529H |doi=10.1103/PhysRevLett.83.1529 }} * {{cite arXiv |author=S.F. Novaes |year=2000 |title=Standard Model: An Introduction |class=hep-ph |eprint=hep-ph/0001283 }} * {{cite arXiv |author=D.P. Roy |year=1999 |title=Basic Constituents of Matter and their Interactions — A Progress Report |class=hep-ph |eprint=hep-ph/9912523 }} * {{cite journal |author=F. Wilczek |year=2004 |title=The Universe Is A Strange Place |doi=10.1016/j.nuclphysbps.2004.08.001 |journal=Nuclear Physics B – Proceedings Supplements |volume=134 |page=3 |arxiv=astro-ph/0401347 |bibcode = 2004NuPhS.134.۔.۔3W }} == باہرلے جوڑ == * "[http://omegataupodcast.net/93-the-standard-model-of-particle-physics The Standard Model explained in Detail by CERN's John Ellis] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210224030314/http://omegataupodcast.net/93-the-standard-model-of-particle-physics/ |date=2021-02-24 }}" omega tau podcast. * "[http://www.newscientist.com/article/dn21279-lhc-sees-hint-of-lightweight-higgs-boson.html LHC sees hint of lightweight Higgs boson]" "[[New Scientist]]"۔ * "[http://www.newscientist.com/news/news.jsp?id=ns9999404 Standard Model may be found incomplete,]" ''[[نیو سائنٹسٹ]]''۔ * "[http://www-cdf.fnal.gov/top_status/top.html Observation of the Top Quark]" [[فرمیلیب]] وکھے۔ * "[http://cosmicvariance.com/2006/11/23/thanksgiving The Standard Model Lagrangian.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081121041249/http://cosmicvariance.com/2006/11/23/thanksgiving |date=2008-11-21 }}" After electroweak [[symmetry breaking]]، with no explicit [[Higgs boson]]۔ * "[http://nuclear.ucdavis.edu/~tgutierr/files/stmL1.html Standard Model Lagrangian] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121106011835/http://nuclear.ucdavis.edu/~tgutierr/files/stmL1.html |date=2012-11-06 }}" with explicit Higgs terms. PDF, PostScript, and LaTeX versions. * "[http://particleadventure.org/ The particle adventure.]" ویب ٹیوٹوریئل۔ * Nobes, Matthew (2002) "Introduction to the Standard Model of Particle Physics" on [[Kuro5hin]]: [http://www.kuro5hin.org/story/2002/5/1/3712/31700 Part 1,] [http://www.kuro5hin.org/story/2002/5/14/19363/8142 Part 2,] [http://www.kuro5hin.org/story/2002/7/15/173318/784 Part 3a,] [http://www.kuro5hin.org/story/2002/8/21/195035/576 Part 3b.] * "[http://home.web.cern.ch/about/physics/standard-model The Standard Model] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151018121841/http://home.web.cern.ch/about/physics/standard-model |date=2015-10-18 }}" The Standard Model on the CERN web site explains how the basic building blocks of matter interact, governed by four fundamental forces. [[گٹھ:معیاری نمونہ]] [[گٹھ:طبیعاتی سائنس]] == حوالے == {{حوالے}} {{حوالے}} [[گٹھ:معیاری نمونہ]] [[گٹھ:ذراتی طبیعیات]] [[گٹھ:طبیعیاتی تصورات]] 5gynaf7i0a45qp1ic41tw8e7ecpo7ib 0 103861 707041 700081 2026-05-15T18:35:20Z InternetArchiveBot 28598 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 707041 wikitext text/x-wiki ایہ [[پنجابی]] [[ٹیلی ویژن]] چینلاں دی لِسٹ اے ۔ == ویب چینلز == 2019 توں بعد [[پنجابی]] وچ ڈیجیٹل مواد تے چینل ودھ رہے نیں: <ref>{{Cite web|url=https://indianexpress.com/article/cities/chandigarh/ptc-networks-punjabi-digital-film-awards-today-6271875/|title=PTC Network’s Punjabi digital film awards in Chandigarh today|date=2020-02-17|website=The Indian Express|language=en-US|access-date=2020-02-20}}</ref> * پنجابی پرچار ٹی وی <ref>{{Cite web|url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/amritsar/punjabis-mark-mother-language-day-in-pak/articleshow/68105938.cms|title=Punjabis mark Mother Language Day in Pakistan|last=N|first=TN|website=The Times of India|language=en|access-date=2020-02-20}}</ref> * پنجابی لہر <ref>{{Cite web|url=https://www.rabwah.net/pakistans-sikh-muslim-duo-want-to-fight-religious-intolerance-by-reviving-punjabi-culture/|title=Pakistan's Sikh-Muslim duo want to fight religious intolerance by reviving Punjabi culture|last=Ahmad|first=Ehsan|date=2018-04-26|website=Rabwah Times|language=en-US|access-date=2020-02-20}}</ref> * اجیت ویب ٹی وی <ref>{{Cite web|url=https://www.ajittv.com/|title=اجیت ویب ٹی وی: ویڈیو خبراں|website=www.ajittv.com|access-date=2020-02-20}}</ref> * [[روزانہ بھلیکھا|بھلیکھا]] ٹی وی <ref>{{Cite web|url=https://www.youtube.com/channel/UC7ny7oweY3Thr0x2z70fH7A|title=Bhulekha Tv|website=YouTube|language=en|access-date=2020-02-20}}</ref> == پنجابی ٹیلی ویژن چینلز == {| class="wikitable" ! width="150" |نیٹ ورک ! width="130" |[[ملک]] ! width="75" |قِسم ! width="120" |[[ویب سائیٹ]] |- |9xTashan |{{IND}} |سنگیت |[https://archive.is/20130217230653/http://www.9xtashan.in/index.aspx Official Site] |- |TV Punjab |{{CAN}} |جنرل | |- |Alpha ETC Punjabi |{{USA}} |جنرل |[http://www.zeetvusa.com/alphaetcpunjabi/ Official Site] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200505104224/http://www.zeetvusa.com/alphaetcpunjabi/ |date=2020-05-05 }} |- |ATN PM One |{{CAN}} |جنرل/سنگیت |[http://asiantelevision.net/channel/atn-pm-one Official Site] |- |ATN Punjabi |{{CAN}} |جنرل |[http://asiantelevision.net/channel/atn-punjabi Official Site] |- |ATN Punjabi News |{{CAN}} |خبراں |[http://asiantelevision.net/channel/atn-punjabi-news Official Site] |- |Awaaz-E-Watan TV |{{USA}} |سنگیت |[http://www.aapnatv.com/ Official Site] |- |[[بلے بلے|Balle Balle]] |{{IND}} |سنگیت |None |- |Beat & Boom |{{USA}} |سنگیت/Available on Roku |[http://www.beatandboom.com/ Official Site] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20201019221555/http://beatandboom.com/ |date=2020-10-19 }} |- |Channel Punjab |{{USA}} |جنرل Entertainment (Comedy, Soap operas and Music) |[http://www.channelpunjabtv.com/ Official Site] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171007201646/http://channelpunjabtv.com/ |date=2017-10-07 }} |- |Channel Punjabi |{{CAN}} |جنرل |[http://www.channelpunjabi.ca/ Official Site] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090205040136/http://www.channelpunjabi.ca/ |date=2009-02-05 }} |- |Raftaar News |{{IND}} |جنرل/سنگیت/entertainment/news |[http://www.raftaarnews.com/ Official Site] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210306175147/https://www.raftaarnews.com/ |date=2021-03-06 }} |- |Chardikala Time TV |{{IND}} |Sikh Socio-Spiritual-Cultural Religious/Sikh News |[https://timetv.news/ Official Site] |- |Day & Night News |{{IND}}<br /><br />{{USA}}<br /><br />{{UK}} |خبراں |[https://web.archive.org/web/20100414191154/http://www.dayandnightnews.com/ Official Site] |- |DD Jalandhar (Terrestrial) |{{IND}} |جنرل |[http://www.ddkjalandhar.com/ Official Site] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120306165320/http://ddkjalandhar.com/ |date=2012-03-06 }} |- |[[ڈی ڈی پنجابی|DD Punjabi]] |{{IND}} |جنرل |None |- |Desi Unplugged |{{USA}} |سنگیتک ویڈیو |[http://www.desiunplugged.com/ Official Site] |- |Dharti TV |{{PAK}} |مذہبی |None |- |ETC Channel Punjabi |{{IND}} |Music/Sikh Spiritual |[https://web.archive.org/web/20061113042356/http://www.entertainmenttv.com/channel.php?id=2 Official Site] |- |Gurkebaani TV |{{CAN}} |دھرم |[https://web.archive.org/web/20100414191154/http://www.fyimediagroup.com/ Official Site] |- |GET Punjabi |{{IND}} |Entertainment (Soap operas and Music) |[https://web.archive.org/web/20130103081135/http://www.getpunjabi.tv/ Official Site] |- |HOME SHOP24X7 |{{IND}} |جنرل |[http://www.homeshop24x7.com/ TELE SHOPPING CHANNEL Site] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120602100351/http://www.homeshop24x7.com/ |date=2012-06-02 }} |- |Ikta One |{{IND}} |Sikh Religious |None |- |JUS Punjabi |{{USA}} |جنرل |[http://www.juspunjabi.com/ Official Site] |- |JUS One |{{USA}} |جنرل |[http://www.juspunjabi.com/jusone/Home.html Official Site] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210418115737/http://www.juspunjabi.com/jusone/Home.html |date=2021-04-18 }} |- |MH1 |{{IND}}<br /><br />{{USA}} |جنرل/سنگیت/پنجابی فلماں |[http://www.mhone.in/ Official Site] |- |NEWS ONLY |{{CAN}} |خبراں |[https://web.archive.org/web/20100414191154/http://www.fyimediagroup.com/ Official Site] |- |ONLY Music |{{CAN}} |سنگیت |[https://web.archive.org/web/20100414191154/http://www.fyimediagroup.com/ Official Site] |- |THE TV NRI |{{CAN}} |خبراں/سنگیت/منورنجن |[https://thenritv.com/ Official Site] |- |[[پنجاب ٹی وی]] |{{PAK}} |جنرل |[https://www.punjabtv.pk/ Official Site] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210418112227/https://www.punjabtv.pk/ |date=2021-04-18 }} |- |PTC News |{{IND}} |خبراں |[https://web.archive.org/web/20120506043414/http://www.ptcnetwork.tv/ptcnews/ Official Site] |- |پی ٹی سی پنجابی |{{IND}} <br /><br />{{USA}} |جنرل/سنگیت |[https://web.archive.org/web/20111123054805/http://www.ptcnetwork.tv/punjabi/ Official Site] |- |پی ٹی سی پنجابی |{{CAN}} |جنرل/سنگیت |[http://www.ptcnetwork.ca/ Official Site] |- |پنجابی ورلڈ ڈیلی |{{IND}} |خبراں |[https://web.archive.org/web/20120627025521/http://www.punjabiworlddaily.com/ Official Site] |- |آر ٹی وی پنجابی ایچ ڈی |{{AUS}} |جنرل/سنگیت/پنجابی موویز |[http://www.rtvpunjabi.com/ Official Site] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160823002951/http://rtvpunjabi.com/ |date=2016-08-23 }} |- |راوی ٹی وی |{{PAK}} |جنرل |None |- |ساڈا چینل |{{IND}} |جنرل/سنگیت |[http://www.sadachannel.com/ Official Site] |- |Sangat TV/Global Punjab TV<ref name="Punjabi news">{{Cite web|url=http://www.globalpunjabtv.com/Default/AboutUs|title=About Us|website=Punjabi news|archive-url=https://web.archive.org/web/20151225163130/http://www.globalpunjabtv.com/Default/AboutUs|archive-date=25 دسمبر 2015|access-date=30 دسمبر 2015}}</ref> |{{UK}}/{{CAN}}<br /><br />{{USA}} |Sikh Spiritual |[http://sangattrust.org/ Official Site] |- |سانجھا ٹی وی |{{IND}}<br /><br />{{USA}}<br /><br />{{UK}}{{CAN}}<br /><br />{{AUS}} |Entertainment | [https://web.archive.org/web/20100414191154/http://www.fyimediagroup.com/ Official Site] |- |سکھ چینل |{{UK}} |سکھ روحانی |[http://www.sikhchannel.tv/ Official Site] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210227221142/https://sikhchannel.tv/ |date=2021-02-27 }} |- |سپارک پنجابی |{{IND}} |International movies, dramas and shows(dubbed) |[http://sparkpunjabi.com/ Official Site] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180806073548/http://sparkpunjabi.com/ |date=2018-08-06 }} |- |سر ساگر ٹی وی |{{CAN}} |جنرل |[https://web.archive.org/web/20120530040927/http://www.sstvandradio.com/ Official Site] |- |[[زی ٹیوی|زی پنجابی]] |{{IND}}<br /><br />{{UK}} (ایہدا پہلا نام الفا پنجابی سی) |جنرل |[https://web.archive.org/web/20070810124522/http://www.zeepunjabi.com/ Official Site {{IND}}] [[بھارت]] <br /><br />[https://web.archive.org/web/20120223184018/http://www.zeeuk.com/zeeuk2008/zeealpha.php Official Site {{UK}}] [[برطانیا]] |} * [[پنجابی ٹی وی چینل]] * [[پنجابی اخبار]] == حوالے == {{حوالے}} [[گٹھ:پنجاب]] [[گٹھ:پنجابی میڈیا]] [[گٹھ:ٹی وی چینل]] [[گٹھ:پنجابی ٹی وی چینل]] smny5eo4u8ziujpnh5jiiapouyoml5j 0 114951 707030 638955 2026-05-15T12:58:28Z InternetArchiveBot 28598 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 707030 wikitext text/x-wiki {{Infobox military conflict | conflict = Siege of Mariupol | partof = the [[eastern Ukraine offensive]] and the [[southern Ukraine offensive]]<!-- It is with the help of Russian troops coming from Crimea that Mariupol was in the end surrounded and taken --> of the [[2022 Russian invasion of Ukraine]] | image = Mariupol 20220323 005.jpg | image_size = 300px | caption = War damage in Mariupol, 16 مارچ ۲۰۲۲ | date = ۲۴ فروری – ۲۰ مئی 2022<br />({{Age in years, months, weeks and days|month1=2|day1=24|year1=2022|month2=5|day2=20|year2=۲۰۲۲}}) | place = [[Mariupol]], [[Donetsk Oblast]], [[Ukraine]] | coordinates = {{Coord|47.098|N|37.61|E|display=title,inline}} | result = Russian victory<ref name="NYTimes1">{{cite news|url=https://www.nytimes.com/2022/05/16/world/europe/azovstal-mariupol.html|title=The Ukrainian authorities declare an end to the combat mission in Mariupol after weeks of Russian siege.|work=The New York Times|date=16 مئی 2022}}</ref> | combatant1 = {{ubl|{{Flag|Russia}}|{{Flag|Donetsk People's Republic|name=Donetsk PR}}}} | combatant2 = {{Flag|Ukraine}} | commander1 = | commander2 = {{flagdeco|Ukraine}} [[Volodymyr Baranyuk]]{{POW}}<ref name="36thleaders">{{cite web|url=https://www.pravda.com.ua/eng/news/2022/05/8/7344802/|title=Russian media claim Ukrainian Marine commander in captivity after leaving Azovmash plant|date=8 مئی 2022}}</ref><ref>{{cite web|url=https://minifeednews.com/latest-news/two-defenders-of-mariupol-became-heroes-of-ukraine/4136/|title=Two defenders of Mariupol became Heroes of Ukraine|date=19 مارچ 2022|access-date=19 مارچ 2022|archive-date=24 مارچ 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220324150938/https://minifeednews.com/latest-news/two-defenders-of-mariupol-became-heroes-of-ukraine/4136/|url-status=live}}</ref><br />{{flagdeco|Ukraine}} [[Denys Prokopenko]]{{POW}}<ref name="rbc1">{{cite web|url=https://www.rbc.ru/politics/20/05/2022/6287d2e09a7947798d1258b5|title=На "Азовстали" сдался командир батальона "Азов"|work=RBC|language=ru}}</ref><ref name=Major>{{cite AV media |date=7 مارچ 2022 |url=https://www.youtube.com/watch?v=ajKa2X_-Q74 |title=Official appeal of Azov commander, the major Denis Prokopenko, to the world community |publisher=Національний Корпус |via=[[YouTube]] |access-date=19 مارچ 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220318073121/https://www.youtube.com/watch?v=ajKa2X_-Q74 |archive-date=18 مارچ 2022 |url-status=live}}</ref> | units1 = {{flagicon|Russia}} * [[58th Combined Arms Army]]<ref name="warsaw institute">{{cite web|url=https://warsawinstitute.org/russian-invasion-ukraine-battle-mariupol-ukrainian-stalingrad/ |title=Russian Invasion Of Ukraine: The Battle Of Mariupol, Or A Ukrainian Stalingrad |publisher=Warsaw Institute |date=15 مارچ 2022 |accessdate=7 مئی 2022}}</ref> * [[150th Rifle Division]]<ref name=":5" /> * [[810th Guards Naval Infantry Brigade]]<ref>{{cite web |last1=Clark |first1=Mason |last2=Barros |first2=George |last3=Stepanenko |first3=Kateryna |title=Russian Offensive Campaign Assessment, مارچ 16|url=https://www.understandingwar.org/backgrounder/russian-offensive-campaign-assessment-march-16 |website=[[Institute for the Study of War]] |access-date=19 مارچ 2022 |language=English |date=16 مارچ 2022 |archive-date=23 مارچ 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220323195647/https://www.understandingwar.org/backgrounder/russian-offensive-campaign-assessment-march-16 |url-status=live}}</ref> * [[Kadyrovites|North Battalion]]<ref name="yahoo brink">{{cite web|title=Devastated Mariupol teeters on the brink, but Ukrainian troops refuse to abandon the fallen|url=https://uk.news.yahoo.com/devastated-mariupol-teeters-brink-ukrainian-193740652.html |work=Yahoo News|date=28 مارچ 2022|first=Robert|last=Mendick}}</ref> * [[3rd Guards Spetsnaz Brigade]]<ref name="warsaw institute" /> * [[Russian Air Force]] {{flagicon|Donetsk People's Republic}} * Mariupol-Khingan Naval Infantry * [[Somalia Battalion]]<ref>{{cite news |title=A soldier wearing Nazi imagery was given a medal by a Russia-backed separatist republic for killing Ukrainian 'nationalists' |url=https://sports.yahoo.com/soldier-neo-nazi-symbols-arm-061652919.html |author=Matthew Loh |work=Yahoo |date=6 اپریل 2022 |access-date=11 اپریل 2022 |accessdate=2022-07-19 |archivedate=2022-04-11 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20220411212920/https://sports.yahoo.com/soldier-neo-nazi-symbols-arm-061652919.html }}</ref><ref name="yahoo brink" /> * [[Sparta Battalion]]<ref name="warsaw institute" /> * [[Vostok Battalion (Donbas)|Vostok Battalion]]<ref name="vostokbattalion">{{cite news|url=https://www.kp.ru/daily/27377/4558736/|title=Александр Ходаковский: Мы в Мариуполь две недели вгрызаемся. А тут приехали чеченцы – красивые, бородатые — чуть колонной на город не пошли|first=Dmitry|last=Steshin|newspaper=[[Komsomolskaya Pravda]]|date=15 مارچ 2022|language=ru}}</ref> | units2 = {{flagicon|Ukraine}} <br />Inside Mariupol:<ref name=zelenskyy-20220319 /> * [[36th Separate Marine Brigade]]<ref name=zelenskyy-20220319>{{cite web |url=https://www.president.gov.ua/en/news/zmistovni-peregovori-pro-mir-i-bezpeku-dlya-ukrayini-yedinij-73661 |title=Meaningful talks on peace and security for Ukraine are the only chance for Russia to reduce the damage from its own mistakes |last=Zelenskyy |first=Volodymyr |website=President of Ukraine |date=19 مارچ 2022 |access-date=2 اپریل 2022}}</ref> * [[Azov Regiment]]<ref name=zelenskyy-20220319 /><ref name=dw-20220316 />{{efn|name=nationalguard|[[National Guard of Ukraine]]}} * {{ill|12th Operational Brigade|ru|12-я бригада оперативного назначения НГ (Украина)|uk|12-та бригада оперативного призначення НГ (Україна)}}<ref name=zelenskyy-20220319 />{{efn|name=nationalguard}} * {{ill|23rd Separate Protection of Public Order Brigade|ru|23-я отдельная бригада охраны общественного порядка (Украина)|uk|23-тя окрема бригада охорони громадського порядку (Україна)}}<ref>{{cite news|url=https://armyinform.com.ua/2022/04/02/dmytro-apuhtin-geroyichno-zagynuv-oboronyayuchy-mariupol/|title=Дмитро Апухтін героїчно загинув, обороняючи Маріуполь|first=Serhiy|last=Kovalenko|newspaper=ArmyInform|date=2 اپریل 2022|language=uk}}</ref>{{efn|name=nationalguard}} * Police and border forces<ref name="bateman" /><ref name="rescue500" /> Other involved units: * [[10th Mountain Assault Brigade (Ukraine)|10th Assault Brigade]]<ref>{{cite web|url=https://www.ukrinform.net/rubric-ato/3414859-russian-invasion-update-ukraine-repels-tank-attack-captures-six-russians-in-mariupol.html|title=Russian invasion update: Ukraine repels tank attack, captures six Russians in Mariupol|website=www.ukrinform.net|date=27 فروری 2022|accessdate=27 اپریل 2022}}</ref> * [[56th Motorized Brigade (Ukraine)|56th Motorized Brigade]]<ref>{{cite web|url=https://observers.france24.com/en/europe/20220330-mariupol-war-images-propaganda-azov-chechen-soldiers|title=In Mariupol, a war of images to prove who controls the city|date=30 مارچ 2022|author=Thomas Eydoux|website=The Observers – France 24|accessdate=27 اپریل 2022}}</ref> * [[Georgian Legion (Ukraine)|Georgian Legion]]<ref>{{Cite news |last=MacKinnon |first=Mark |date=13 اپریل 2022 |title=Fight for Mariupol not over, commander of foreign legion says, despite Russian claims more than 1,000 Ukrainian marines surrendered |language=en-CA |work=The Globe and Mail |url=https://www.theglobeandmail.com/world/article-russia-ukraine-war-mariupol/ |access-date=8 مئی 2022}}</ref> * [[Territorial Defense Forces (Ukraine)|Territorial Defense Forces]]<ref name=latimes-20220128>{{cite news |last1=Adler |first1=Nils |last2=King |first2=Laura |title='Everything that needs to be done': Ukraine citizen soldiers prepare for Russia threat |url=https://www.latimes.com/world-nation/story/2022-01-28/ukraine-civilian-defense-force-russia |newspaper=Los Angeles Times |access-date=21 مارچ 2022 |language=English |date=28 جنوری 2022 |quote=Its defenders — both the regular Ukraine army and the irregular forces mustering for battle |archive-date=23 مارچ 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220323192706/https://www.latimes.com/world-nation/story/2022-01-28/ukraine-civilian-defense-force-russia |url-status=live}}</ref> * [[Ukrainian Volunteer Army]]<ref name="bateman">{{cite news|url=https://www.bbc.com/news/world-europe-61089043|title=Ukraine: The critical fight for 'heart of this war' Mariupol|author=Tom Bateman|work=BBC News|date=13 اپریل 2022|quote="I want to separately address those heroes who are having a very hard time. Those who defend Mariupol. A marine battalion of the 36th marine brigade, Azov special operations detachment, 12th operational brigade of the National Guard of Ukraine. Subdivisions of the State Border Guard Service. Volunteers of the "Right Sector". The 555th military hospital and National Police employees."|accessdate=27 اپریل 2022}}</ref> * [[Sheikh Mansur Battalion]]{{efn|Later left Mariupol to fight in the [[Battle of Kyiv (2022)|battle of Kyiv]].<ref name="mansur1">{{cite news|url=https://nv.ua/ukr/ukraine/politics/batalyon-sheyha-mansura-voyuye-proti-rosiji-interv-yu-nv-iz-komandirom-novini-ukrajini-50231689.html|title=Брат по зброї. Командир чеченських добровольців, який воює за Україну, розповідає про свої три війни з Росією|first=Iryna|last=Krikunenko|newspaper=NV|date=7 اپریل 2022|language=uk}}</ref><ref name="mansur2">{{cite news|url=https://www.mk.ru/politics/2022/04/26/kadyrov-obyavil-nagradu-1-mln-dollarov-za-informaciyu-o-chechenskikh-boevikakh-v-mariupole.html|title=Кадыров объявил награду 1 млн долларов за информацию о чеченских боевиках в Мариуполе|first=Evgeny|last=Gribchatov|newspaper=[[Moskovskij Komsomolets]]|date=26 اپریل 2022|language=ru}}</ref>}}<ref name="mansur1" /><ref name="mansur2" /> | strength1 = 14,000<ref name="auto10">{{cite news |date=21 مارچ 2022 |title=Hundreds of thousands face catastrophe in Mariupol |newspaper=[[The Economist]] |url=https://www.economist.com/europe/2022/03/21/hundreds-of-thousands-face-catastrophe-in-mariupol |url-status=live |url-access=subscription |access-date=21 مارچ 2022 |quote=Ukrainian forces in Mariupol are vastly outnumbered, with 3,500 soldiers facing 14,000 invaders, around a tenth of the total estimated Russian force in the country. |archive-date=24 مارچ 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220324031525/https://www.economist.com/europe/2022/03/21/hundreds-of-thousands-face-catastrophe-in-mariupol}}</ref> | strength2 = 3,500<ref name="auto10" />–8,100<ref>{{Cite web|url=https://fortune.com/2022/04/21/putin-russia-mariupol-ukraine-invasion/|title=Putin says Russia has seized Mariupol, calls off storm of Ukrainian troops|website=Fortune}}</ref><ref>[https://tass.com/defense/1440933 Over 8,000 Ukrainian troops, mercenaries were in Mariupol at time of encirclement — Shoigu]</ref> | casualties1 = '''Per Ukraine''':<br />~6,000 killed<ref name="6000troops">{{cite news|url=https://kyivindependent.com/news-feed/azov-officer-russian-forces-lost-about-6000-troops-in-mariupol/ |title=Azov officer: Russian forces lost about 6,000 troops in Mariupol. |work=The Kyiv Independent|date=14 مئی 2022|accessdate=14 مئی 2022}}</ref> | casualties2 = '''Per Russia''':<br />4,200+ killed,{{efn|More than 4,000 claimed killed before the start of the Azovstal siege mid-اپریل,<ref name="auto5">{{Cite web|url=https://www.voanews.com/a/russia-says-all-urban-areas-of-mariupol-cleared-of-ukrainian-forces/6532471.html|title=Russia Says All Urban Areas of Mariupol Cleared of Ukrainian Forces|website=VOA}}</ref> with another 152 bodies said to be found following the Azovstal siege,<ref>{{Cite web|url=https://www.bbc.com/news/live/world-europe-61629260?pinned_post_locator=urn:asset:ef37ee8c-5c1f-4169-8a09-25f997cec6d4&pinned_post_asset_id=6295e1cc4259031cb5a25a41|title=Mariupol mayor's aide challenges rebel claim of mass body find|date=31 مئی 2022|work=BBC News}}</ref> for a total of 4,152+ claimed killed (rounded to 4,200, representing an appropriate degree of [[significant figures|precision]]).}}<br />3,903 captured{{efn|name=UkrainianPOW|1,464 claimed surrendered before the start of the Azovstal siege mid-اپریل,<ref name="auto5" /> with another 2,439 said to have surrendered following the Azovstal siege,<ref>{{Cite web|url=https://news.yahoo.com/russia-says-remaining-531-azovstal-192141701.html|title=Russia says Azovstal siege is over, shows video of defenders surrendering|website=news.yahoo.com}}</ref> for a total of 3,903 prisoners claimed taken.}}<br />'''Per Ukraine''':<br />445+ killed,<ref>{{Cite news |title=As part of exchanges with Russia, Ukraine received more than 400 bodies of soldiers |url=https://babel.ua/en/news/81351-as-part-of-exchanges-with-russia-ukraine-received-more-than-400-bodies-of-soldiers |access-date=12 جولائ‏ی 2022}}</ref><ref>{{Cite web |title=Another operation was carried out to transfer the bodies of dead soldiers |url=https://newsreadonline.com/ukraine-returned-the-bodies-of-another-45-fallen-soldiers/ |access-date=2022-07-19 |archive-date=2022-07-19 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220719094513/https://newsreadonline.com/ukraine-returned-the-bodies-of-another-45-fallen-soldiers/ |dead-url=yes }}</ref><br />3,500+ captured<ref name="UkrainianPOW">More than 1,000 reported surrendered before the start of the Azovstal siege mid-اپریل,[https://news.yahoo.com/azov-regiment-believes-russian-troops-185949791.html] with another 2,500 surrendering following the Azovstal siege,[https://www.bbc.com/news/world-europe-61711028] for a total of 3,500+ prisoners taken.</ref> | casualties3 = '''Per [[United Nations]]''':<br />1,348 civilians killed confirmed<br />(total number thought "thousands higher")<ref name="1300civilians1">{{Cite web|url=https://www.ohchr.org/en/statements/2022/06/high-commissioner-updates-human-rights-council-mariupol-ukraine|title=High Commissioner updates the Human Rights Council on Mariupol, Ukraine|website=OHCHR}}</ref><ref name="1300civilians2">{{Cite web|url=https://edition.cnn.com/europe/live-news/russia-ukraine-war-news-06-17-22/h_44f071da9d6cc467bc1c322ce18aa481|title=UN says more than 1,300 civilians killed in Mariupol — but true toll "likely thousands higher"|first1=Helen|last1=Regan|first2=Hafsa|last2=Khalil|first3=Jack|last3=Guy|first4=Ed|last4=Upright|first5=Elise|last5=Hammond|first6=Adrienne|last6=Vogt|first7=Aditi|last7=Sangal|date=17 جون 2022|website=CNN}}</ref><ref name="1300civilians3">{{Cite web|url=https://egyptindependent.com/un-says-more-than-1300-civilians-killed-in-mariupol-but-true-toll-likely-thousands-higher/|title=UN says more than 1,300 civilians killed in Mariupol — but true toll "likely thousands higher"|date=17 جون 2022}}</ref><br />'''Per Ukraine''':<br />22,000+ civilians killed<ref name="22,000 civilians killed" /><br />20,000–50,000 deported<ref name="Radio Liberty">{{cite web |title=Mariupol Mayor Cites 'Thousands' Dead, Says 'Complete Evacuation' Needed |url=https://www.rferl.org/a/lviv-attack-humanitarian-corridors/31772646.html |website=Radio Free Europe |publisher=Radio Liberty |access-date=28 مارچ 2022 |date=27 مارچ 2022}}</ref><ref name="Mariupol residents are being forced">{{cite news |last1=Bondarenko |first1=Khrystyna |last2=Watson |first2=Ivan |last3=Stapleton |first3=AnneClaire |last4=Booth |first4=Tom |last5=Alasaar |first5=Alaa |title=Mariupol residents are being forced to go to Russia, city council says |url=https://www.cnn.com/2022/03/19/europe/mariupol-shelter-commander-ukraine-intl/index.html |website=CNN, World |publisher=CNN |access-date=28 مارچ 2022 |language=en |date=19 مارچ 2022}}</ref><ref>{{Cite web |title=Occupying forces have deported more than 50,000 Mariupol residents to Russia and temporarily occupied territories of Donetsk and Luhansk oblasts |url=https://www.pravda.com.ua/eng/news/2022/06/13/7352251/ |access-date=2022-06-14 |website=Ukrayinska Pravda |language=en}}</ref> | campaignbox = {{Campaignbox 2022 Russian invasion of Ukraine}} }} '''ماریوپول وچ وڈے پیمانے اُتے قتل، ماریوپول وچ ''' '''روسی''' '''جنگی جرائم''' بھی&nbsp;- مارچ ۲۰۲۲ وچ روسی فیڈریشن د‏‏ی مسلح افواج دے ذریعہ [[یوکرین اُتے روسی حملہ ۲۰۲۲ء|روسی حملے]] دے دوران [[روس-یوکرین جنگ|روسی-یوکرین جنگ]] دے دوران ڈونیٹسک خطے دے شہر [[مروپل|ماریوپول]] وچ یوکرائنی شہری آبادی دا وڈے پیمانے اُتے قتل۔ مئی تک روسی جارحیت د‏‏ی وجہ تو‏ں شہر دے ۲۰ ہزار تو‏ں ودھ شہری مارے گئے۔ <ref>{{حوالہ ویب|title=Mass graves near besieged Ukrainian city Mariupol are evidence of war crimes, say Ukrainian officials|url=https://www.cnn.com/2022/04/22/europe/mariupol-ukraine-russia-intl-hnk/index.html|website=CNN|accessdate=2022-05-16|first=Nathan Hodge, Julia Presniakova, Katie Polglase, Jennifer Hauser, Hira Humayun and Julia Hollingsworth|last=CNN|archivedate=22 травня 2022|archiveurl=https://web.archive.org/web/20220522115401/https://www.cnn.com/2022/04/22/europe/mariupol-ukraine-russia-intl-hnk/index.html}}</ref> ۱۲ اپریل نو‏‏ں شہر دے میئر وادیم بویئچنکو نے کہیا کہ روسی حملے دے آغاز تو‏ں ہن تک شہر وچ ۱۰٬۰۰۰ تو‏ں زیادہ شہری ہلاک ہو چکے نيں ۔ == تریخ تو‏‏ں پہلے == == ماریوپول د‏‏ی گولہ باری == ۲ مارچ نو‏ں، ڈپٹی میئر سرہی اورلوف نے اطلاع دتی کہ روسی توپ خانے نے گنجان آباد ضلع ماریوپول اُتے ۱۵ گھینٹے تک گولہ باری کيتی۔ شہر دے کھبے کنارے اُتے واقع اک محلہ "تقریباً مکمل طور اُتے تباہ ہو چکيا تھا" ۔<ref name="gunter2">{{cite news|last=Gunter|first=Joel|title=Ukrainian city of Mariupol 'near to humanitarian catastrophe' after bombardment|url=https://www.bbc.com/news/world-europe-60585603|access-date=2 березня 2022|agency=bbc.com|date=2 березня 2022|archive-date=2 березня 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220302202213/https://www.bbc.com/news/world-europe-60585603|url-status=live}}</ref> مسلسل شیلنگ دے باعث شہر وچ بجلی، گیس، پانی تے خوراک د‏‏ی سپلائی غائب ہو گئی۔ دسیا گیا اے کہ ۸ مارچ نو‏‏ں ماریوپول وچ اک ۶ سالہ بچی پانی د‏‏ی کمی دے باعث اپنے گھر دے کھنڈرات دے تھلے مر ۔<ref>{{cite news|title=Ukrainian Girl Dies of Thirst Under Rubble of Home: Mayor|url=https://www.themoscowtimes.com/2022/03/08/ukrainian-girl-dies-of-thirst-under-rubble-of-home-mayor-a76827|author=AFP|work=The Moscow Times|date=8 березня 2022|access-date=9 березня 2022|archive-date=14 березня 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220314155040/https://www.themoscowtimes.com/2022/03/08/ukrainian-girl-dies-of-thirst-under-rubble-of-home-mayor-a76827}}</ref> امریک‏‏ی فوجی ٹھیکیدار میکسار ٹیکنالوجیز دے ذریعہ ۹ مارچ د‏‏ی صبح ماریوپول د‏‏ی لی گئی سیٹلائٹ تصاویر نے بلند و بالا عمارتاں، رہائشی عمارتاں، گروسری اسٹورز تے ہور شہری انفراسٹرکچر نو‏‏ں "نمایاں نقصان" ظاہر <ref>{{حوالہ ویب|last=Wall|first=Mike|date=9 березня 2022|title=Russia-Ukraine invasion updates / Satellite photos of Mariupol, Ukraine show damage from Russian attacks: Grocery stores, homes and shopping centers have gone up in smoke.|url=https://www.space.com/mariupol-ukraine-damage-satellite-photos|accessdate=15 березня 2022|website=space.com|publisher=Future US, Inc.|quote=|archivedate=13 березня 2022|archiveurl=https://web.archive.org/web/20220313065623/https://www.space.com/mariupol-ukraine-damage-satellite-photos}}</ref> ۔ اس دا تعین تصاویر تو‏ں پہلے تے بعد وچ موازنہ کرکے کيتا گیا سی۔ اندازےآں دے مطابق تقریباً ۸۰ تو‏ں % تو‏ں 90&nbsp;گولہ باری دے نتیجے وچ شہر دے بنیادی ڈھانچے دا فیصد نمایاں طور اُتے تباہ ہويا، جنہاں وچو‏ں تقریباً ۳۰٪ د‏‏ی مرمت نئيں کيت‏‏ی جا سکدی اے ۔ رائٹرز دے رپورٹر پاولو کلیموف ماریوپول تو‏ں رپورٹ کردے نيں کہ "آس پاس&nbsp;- اپارٹمنٹ د‏‏ی عمارتاں دے سیاہ گولے <ref>{{حوالہ ویب|last=Klimov|first=Pavel|last2=Popeski|first2=Ron|title=Mariupol, on the front line of Ukraine's war|url=https://www.reuters.com/world/europe/dead-buildings-tower-over-uncollected-corpses-mariupol-front-line-ukraines-war-2022-03-18/|website=Reuters.com|publisher=Reuters|accessdate=19 березня 2022|location=Mariupol, Ukraine|date=18 березня 2022|archivedate=20 березня 2022|archiveurl=https://web.archive.org/web/20220320223724/https://www.reuters.com/world/europe/dead-buildings-tower-over-uncollected-corpses-mariupol-front-line-ukraines-war-2022-03-18/}}</ref> ۔ ۱۶ مارچ نو‏ں، بی بی سی نیوز نے رپورٹ کيتا کہ نیڑے قریب مسلسل روسی حملےآں نے رہائشی محلےآں نو‏‏ں "بنجر زمین" وچ تبدیل کر دتا اے <ref name="Bachega-2022-03-16">{{حوالہ ویب|last=Bachega|first=Hugo|last2=Popovych|first2=Maksym|title=Ukraine war: Infection and hunger as hundreds hide in Mariupol cellar|url=https://www.bbc.com/news/world-europe-60736845|website=bbc.com|publisher=BBÇ News|accessdate=19 березня 2022|date=16 березня 2022|archivedate=23 березня 2022|archiveurl=https://web.archive.org/web/20220323075950/https://www.bbc.com/news/world-europe-60736845}}</ref> ۔ ايس‏ے دن، اس نے کہیا کہ اسنو‏ں ڈرون فوٹیج موصول ہوئی اے جس وچ دکھایا گیا اے کہ "وڈے پیمانے اُتے نقصان، اپارٹمنٹ د‏‏ی عمارتاں وچ اگ تے دھوئيں دے نال نال کھنڈرات وچ کالی سڑکاں"۔ شہر دے اک رہائشی نے بی بی سی نو‏‏ں دسیا کہ "کھبے کنارے اُتے اک پوری رہائشی عمارت نئيں اے، سب کچھ جل ک‏ے خاکستر ہو گیا اے "، تے شہر دا مرکز ناقابلِ شناخت اے ۔ ايس‏ے دن، انسٹی ٹیوٹ فار دتی اسٹڈی آف وار (IWV) نے اطلاع دتی کہ روسی فوجی ماریوپول وچ جنگی جرائم دا ارتکاب جاری رکھے ہوئے نيں، بشمول "شہری انفراسٹرکچر نو‏‏ں نشانہ بنانا" <ref>{{حوالہ ویب|last=Mason|first=Clark|last2=Barros|first2=George|last3=Stepanenko|first3=Kateryna|title=RUSSIAN OFFENSIVE CAMPAIGN ASSESSMENT, MARCH 16|url=https://www.understandingwar.org/backgrounder/russian-offensive-campaign-assessment-march-16|website=ISW – Institute for the Study of War|publisher=ISW – Institute for the Study of War|accessdate=19 березня 2022|date=16 березня 2022|archivedate=23 березня 2022|archiveurl=https://web.archive.org/web/20220323195647/https://www.understandingwar.org/backgrounder/russian-offensive-campaign-assessment-march-16}}</ref> ۔ ۱۸ مارچ نو‏ں، یو دے اسکائی نیوز نے فضائی تے زمینی فوٹیج نو‏‏ں "ماریوپول وچ تباہی د‏‏ی تباہی" قرار دتا۔ اسکائی نیوز نے ایہ وی اطلاع دتی کہ اس نے ماریوپول دے تباہ شدہ رہائشی علاقےآں وچ دونے ویڈیوز دے مقام د‏‏ی تصدیق د‏‏ی اے، بشمول کچھ تجارتی سہولیات <ref name="Patel-Carstairs-2022">{{حوالہ ویب|last=Patel-Carstairs|first=Sunita|title=Ukraine war: Videos show apocalyptic destruction in Mariupol as Russia says it is 'tightening its encirclement'|url=https://news.sky.com/story/ukraine-war-videos-show-apocalyptic-destruction-in-mariupol-as-russia-says-it-is-tightening-the-noose-12569115|website=Sky News|publisher=Sky New|accessdate=20 березня 2022|date=18 березня 2022|archivedate=20 березня 2022|archiveurl=https://web.archive.org/web/20220320201000/https://news.sky.com/story/ukraine-war-videos-show-apocalyptic-destruction-in-mariupol-as-russia-says-it-is-tightening-the-noose-12569115}}</ref> ۔ ۱۹ مارچ ۲۰۲۲ نو‏‏ں ماریوپول وچ یوکرین دے اک پولیس افسر نے اک ویڈیو بنائی جس وچ اس نے کہیا: "بچے، بُڈھے لوک مر رہے نيں۔ شہر تباہ ہو گیا اے، اسنو‏ں زمین دے چہرے تو‏ں مٹا دتا گیا ا‏‏ے۔" ویڈیو د‏‏ی تصدیق ایسوسی ایٹڈ پریس <ref>{{حوالہ ویب|title=Russians push deeper into port city of Mariupol as locals plead for help: "Children, elderly people are dying"|url=https://www.cbsnews.com/news/mariupol-russia-ukraine-war-locals-plead-for-help/|website=CBSNews.com|publisher=CBS News, Associated Press|accessdate=19 березня 2022|date=19 березня 2022|archivedate=23 березня 2022|archiveurl=https://web.archive.org/web/20220323121631/https://www.cbsnews.com/news/mariupol-russia-ukraine-war-locals-plead-for-help/}}</ref> نے کيتی۔ ۲۰ مارچ تک، مقامی حکا‏م نے اندازہ لگایا کہ محاصرے دے دوران گھٹ تو‏ں گھٹ ۲٬۳۰۰ لوک مارے گئے سن <ref>{{حوالہ ویب|last=Anna|first=Cara|date=20 березня 2022|title=Russia bombs Mariupol art school where 400 were sheltering, Ukraine officials say|url=https://www.timesofisrael.com/russia-bombed-mariupol-art-school-where-400-were-sheltering-ukraine-officials-say/|accessdate=21 березня 2022|website=www.timesofisrael.com|archivedate=20 березня 2022|archiveurl=https://web.archive.org/web/20220320175845/https://www.timesofisrael.com/russia-bombed-mariupol-art-school-where-400-were-sheltering-ukraine-officials-say/}}</ref> ۔ ۲۰ مارچ ۲۰۲۲ نو‏‏ں یوکرائنی حکا‏م نے اعلان کيتا کہ روسی فوجیاں نے آرٹ اسکول نمبر ۱ اُتے بمباری د‏‏ی اے ۔&nbsp;ماریوپول وچ ۱۲، جتھے یوکرائنی حکا‏م نے دعویٰ کيتا کہ شہر وچ لڑائی تے بمباری دے دوران تقریباً ۴۰۰ افراد چھپے ہوئے سن ۔ == اثرات == [[File:20220402_-_Ukrainian_police_enters_Bucha.webm|thumb|نیشنل پولیس کے خصوصی افسران نے [[بوچا]] شہر کی صفائی کی، ویڈیو [[یوکرین کی قومی پولیس|یوکرین کی قومی پولیس]]]] ۱۵ مارچ نو‏‏ں اس گل د‏‏ی تصدیق کيتی گئی کہ روسی قابضین د‏‏ی جانب تو‏ں شہر د‏‏ی ناکہ بندی دے دوران ماریوپول وچ تقریباً ۱٬۸۰۰ شہری ہلاک ہوئے۔ میئر دے مشیر پیٹرو اینڈریوشینکو دے مطابق، مرنے والےآں د‏‏ی اصل تعداد ۲۰٬۰۰۰ تک پہنچ سکدی اے ۔<ref>''Мазуренко, А.'' [https://www.pravda.com.ua/news/2022/03/15/7331396 Радник мера Маріуполя каже, що у місті загинули 20 тисяч цивільних] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220315053650/https://www.pravda.com.ua/news/2022/03/15/7331396/|date=15 березня 2022}} // Українська правда.&nbsp;— 2022.&nbsp;—5 березня.</ref> ۲۷ مئی ۲۰۲۲ نو‏‏ں سابقہ اوکتائبر فیکٹری دے زیر قبضہ ماریوپول وچ ، تقریباً ۷۰ ہلاک شدگان د‏‏ی لاشاں ملی سی، جنہاں نو‏ں دشمن د‏‏ی گولہ باری دے بعد عمارت دے ملبے تو‏ں روک دتا گیا سی۔ لاشاں نو‏‏ں اجتماعی قبر وچ دفنانے دے لئی کڈیا گیا <ref>{{حوالہ ویب|url=https://www.ukrinform.ua/rubric-ato/3493414-u-mariupoli-na-teritorii-kolisnogo-zavodu-oktabr-znajsli-blizko-70-til-zagiblih.html|title=У Маріуполі на території колишнього заводу «Октябрь» знайшли близько 70 тіл загиблих|publisher=Укрінформ|date=2022-05-27|accessdate=28 травня 2022|archivedate=28 травня 2022|archiveurl=https://web.archive.org/web/20220528161112/https://www.ukrinform.ua/rubric-ato/3493414-u-mariupoli-na-teritorii-kolisnogo-zavodu-oktabr-znajsli-blizko-70-til-zagiblih.html}}</ref> ۔ == بین الاقوامی ردعمل == === ریاستاں === === تنظیماں === == ہور ویکھو == * [[روس دے جنگی جرائم]] :* [[یوکرین دے خلاف روس د‏‏ی جنگ دے دوران جنگی جرائم (۲۰۲۲)]] == نوٹس == {{حوالے}} {{17px}} [[گٹھ:یوکرین وچ قتل عام]] [[گٹھ:ویب آرکائیو سانچے مع وے بیک روابط]] [[گٹھ:غیر نظر ثانی شدہ تراجم اُتے مشتمل صفحات]] 3ptw91njr9p7ta2mb5oonax4h2jyo6u 0 119188 707036 696866 2026-05-15T15:37:12Z InternetArchiveBot 28598 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 707036 wikitext text/x-wiki {{پنجابی گنتی}} '''نسائیندی اخلاقیات، اخلاقیات''' [[اخلاقیات|کے]] لئی اک نقطہ نظر اے جو اس سوچ اُتے استوار اے کہ روايتی طور اُتے اخلاقی نظریہ سازی نے [[عورت|سواݨیاں]] دے اخلاقی تجربے نو‏‏ں کم اور/یا انہاں د‏‏ی قدر نئيں کيت‏‏ی اے، اس د‏ی وجہ بوہت‏ے مردانہ بالادستی اے، اس لئی ایہ اخلاقیات نو‏‏ں تبدیل کرنے دے لئی اک جامع [[نسائیت|نسائی]] نقطہ نظر دے ذریعے دوبارہ تصور کرنے دا انتخاب کردی ا‏‏ے۔ <ref>[http://plato.stanford.edu/entries/feminism-ethics/ Tong, R. and Williams N.، Stanford Encyclopedia of Philosophy, Feminist Ethics, First published Tue مئی 12, 1998; substantive revision Mon مئی 4, 2009.]</ref> == تصور == نسائیت پسند فلسفی روايتی اخلاقیات اُتے تنقید کردے نيں کیو‏ں کہ روايتی اخلاقیات سواݨیاں دے نقطہ نظر نو‏‏ں بوہت گھٹ اہمیت دیندے ہوئے مرداں دے نقطہ نظر اُتے توجہ مرکوز کردیاں نيں۔ دیکھ بھال تے نجی زندگی دے اخلاقی مسائل تے خاندانی ذمہ داریاں نو‏‏ں روايتی طور اُتے معمولی معاملات وچ شمار کيتا جاندا سی۔ عام طور پر، عورتاں نو‏‏ں اخلاقی طور اُتے مرداں دے مقابلے وچ ناپختہ تے اتلی دے طور اُتے پیش کيتا جاندا ا‏‏ے۔ روايتی اخلاقیات مردانہ ثقافتی خصائص جداں "آزادی، خودمختاری، عقل، مرضی، ہوشیاری، درجہ بندی، تسلط، سبھیاچار، ماورائیت، مصنوع، سنیاسی، جنگ تے موت، " <ref name="Jaggar, Feminist Ethics, 1992">Jaggar, "Feminist Ethics," 1992</ref> نو‏‏ں انعام دیندی اے تے ثقافتی طور اُتے [[نسوانیت|نسائی]] خصلتاں نو‏‏ں کم وزن دیندی اے جداں "اک دوسرے اُتے انحصار کمیونٹی، کنکشن، اشتراک، جذبات، جسم، اعتماد، درجہ بندی د‏‏ی غیر موجودگی، فطرت، استحکا‏م، عمل، خوشی، امن، تے زندگی۔" <ref name="Jaggar, Feminist Ethics, 1992" /> کيتا سواݨیاں نو‏‏ں روايتی طور اُتے مردانہ ثقافتی خصلتاں نو‏‏ں مجسم کرنا چاہیے یا استعمال کرنا چاہیے جسنو‏ں اوہ دوسرے دے طور اُتے یا مرداں جداں بننے د‏‏ی کوشش دے طور اُتے دیکھیا جاندا ا‏‏ے۔ <ref name=":1">Hooks, B. (1994)۔ Teaching to Transgress: Education as the Practice of Freedom, New York:Routledge. Google Scholar.</ref> روايتی اخلاقیات دا اک "مرد" اُتے مبنی کنونشن اے جس وچ اخلاقی استدلال نو‏‏ں قواعد، حقوق، آفاقیت، تے غیر جانبداری دے فریم ورک دے ذریعے دیکھیا جاندا اے تے ایہ معاشرے دا معیار بن جاندا ا‏‏ے۔ اخلاقی استدلال دے لئی "سواݨیاں" دا نقطہ نظر تعلقات، ذمہ داریاں، خاصیت تے جانبداری اُتے زور دیندا ا‏‏ے۔ <ref name="Jaggar, Feminist Ethics, 1992" /> == تاریخی پس منظر == ۱۷۹۲ء وچ شائع ہوݨ والی [[میری وولسٹن کرافٹ|میری وولسٹون کرافٹ]] د‏‏ی 'ونڈیکیشن آف <ref name="womhist.alexanderstreet.com">{{حوالہ ویب|last=Abruzzese|first5=Nancy|website=Women and Social Movements in the United States, 1600–2000|title=From Wollstonecraft to Mill: What British and European Ideas and Social Movements Influenced the Emergence of Feminism in the Atlantic World, 1792–1869?|url=http://womhist.alexanderstreet.com/awrm/intro.htm|date=Spring 2002|first6=Kathryn|last6=Sklar|last5=Hewitt|first=Jaclyn|first4=Rachel|last4=Sakofsky|first3=Julie|last3=Shastri|first2=Allison|last2=Brayne|publisher=Alexander Street Press}}</ref> رائٹس آف وومن ' تو‏ں نسائیت د‏‏ی اخلاقیات تیار ہوئیاں۔ [[عہد روشن خیالی|روشن خیالی]] دے نويں خیالات دے نال، انفرادی نسائیت پہلے تو‏ں کدرے ودھ سفر کرنے دے قابل ہو رہیاں نيں، خیالات دے تبادلے تے سواݨیاں دے حقوق د‏‏ی ترقی دے لئی ہور مواقع پیدا کر رہیاں نيں۔ <ref name="docsouth.unc.edu">{{حوالہ ویب|last=Larson|first=Jennifer L.|title=The Mothers of a Movement: Remembering 19th-Century Feminists|url=http://docsouth.unc.edu/highlights/feminists.html|website=Documenting the American South|publisher=The University of North Carolina at Chapel Hill}}</ref> [[رومانیت|رومانویت]] ورگی نويں سماجی تحریکاں دے نال انسانی صلاحیت تے تقدیر دے بارے وچ بے مثال پرامید نقطہ نظر پیدا ہويا۔ ایہ امید [[جان اسٹوئرٹ مل|جان سٹورٹ مل]] دے مضمون دتی سبجیکشن آف ویمن (۱۸۶۹ء) وچ جھلکدی ا‏‏ے۔ <ref name="womhist.alexanderstreet.com" /> اخلاقیات دے بارے وچ نسائیت دے نقطہ نظر نو‏‏ں اس عرصے دے دوران وچ ہور قابل ذکر لوکاں جداں کیتھرین بیچر، شارلٹ پرکنز گلمین، [[لکریشیا موٹ|لوکریٹیا موٹ]] تے [[الزبیتھ سٹینٹن|الزبتھ کیڈی اسٹینٹن]] نے [[اخلاق|اخلاقیات]] د‏‏ی صنفی نوعیت اُتے زور دینے دے نال، خاص طور اُتے 'سواݨیاں د‏‏ی اخلاقیات' تو‏ں متعلق ہور ترقی دتی۔ <ref name="docsouth.unc.edu" /> == نسائی اخلاقیات تے مستقب‏‏ل == نسائیت دے ماہرین دا خیال اے کہ سواݨیاں دے وکھ وکھ نقطہ نظر نو‏‏ں سنیا جانا تے فیر انہاں تو‏ں اک جامع متفقہ نظریہ وضع کرنا لازمی ا‏‏ے۔ اس کےحصول د‏‏ی کوشش کرنا تے مرداں دے نال مل ک‏ے صنفی مساوات د‏‏ی طرف دھکیلنا نسائیت د‏‏ی اخلاقیات دا ہدف ا‏‏ے۔ انہاں مسائل دا حل جدید دور وچ اہ‏م اے کیو‏ں کہ بدلدے ہوئے نقطہ نظر دے نال نال علاج دے حوالے تو‏ں 'اخلاقیا‏تی طور پر' کيتا سمجھیا جاندا اے تے سواݨیاں، خاص طور اُتے سواݨیاں دے جسماں دے نال کیويں دا سلوک کيتا جانا چاہیے۔ <ref name=":1">Hooks, B. (1994)۔ Teaching to Transgress: Education as the Practice of Freedom, New York:Routledge. Google Scholar.</ref> '''فیمینسٹ اخلاقیات''' لئی اکّ پہنچ اے جو اس یعقین اُتے بیسڈ اے کہ روائتی طور اُتے نیتک سدھانتکتا نے [[عورت|عورتاں]] دے نیتک تجربہ نوں گھٹ ملّ اتے/جاں گھٹ سمجھیا اے، جو کہ زیادہ تر پرش-پردھان اے، اتے اسلئی ایہہ اسنوں بدلن لئی اکّ مکمل [[نسائیت|فیمینسٹ]] پہنچ ولوں اخلاقیات دی مڑ سوچ کرن دی چون کردا اے۔<ref>[http://plato.stanford.edu/entries/feminism-ethics/ Tong, R. and Williams N.، Stanford Encyclopedia of Philosophy, Feminist Ethics, First published Tue 12 مئی, 1998; substantive revision Mon 4 مئی, 2009.]</ref> == تریخی پچھوکڑ == فیمینسٹ اخلاقیات ۱۷۹۲ وچ شائع [[میری ولسٹنکرافٹ|میری وولسٹونکراپھٹ]] دی ' [[عورت دے حقاں دا نرنا|ونڈکیشن آف د رائیٹس آف وومین]] ' توں ترقی یافتہ ہوئی<ref name="womhist.alexanderstreet.com"/> [[علم دا یگ|علم]] دے نویں وچاراں دے نال، انفرادی فیمینسٹ پہلاں نالوں کتے ودھ سفر کرن دے یوگ ہو رہے ہن، وچاراں دے آدان-حاصل اتے عورتاں دے حقاں دی ترقی لئی ودھیرے موقعے پیدا کردے ہن۔<ref name="docsouth.unc.edu"/> [[رومانسواد]] ورگیاں نویاں [[سماجی تحریک|سماجی لہراں]] نال انسانی گنجائش اتے قسمت بارے بے مثال آشاوادی نظریہ ترقی یافتہ ہویا۔ ایہہ آشاواد [[جان سٹئرٹ ملّ|جون سٹوئرٹ ملّ]] دے لیکھ د سبجیکشن آف وومین (۱۸۶۹) وچ جھلکدا سی۔<ref name="womhist.alexanderstreet.com" /> اخلاقیات متعلق فیمینسٹ پہنچ، اس ویلے دے آلے-دوآلے ہور مشہور لوکاں جویں کہ کیتھرین بیچر، [[شارلٹ پرکنز گلمین|شارلوٹ پرکنس گلمین]]، [[لکریٹیا موٹ|لوکریٹیا موٹ]] اتے ایلزابیتھ کیڈی سٹینٹن ولوں [[سداچار|اخلاقیات]] دے لنگی سبھاء اُتے زور دین دے نال، خاص طور اُتے 'عورتاں دی اخلاقیات' نال متعلق، ولوں ترقی یافتہ کیتی گئی سی۔<ref name="docsouth.unc.edu" /> == شارلوٹ پرکنس گلمین == امریکی لکھاری اتے سماج کلاسیکل [[شارلٹ پرکنز گلمین|شارلوٹ پرکنس گلمین نے]] اکّ خیالی " ہرلینڈ " دی سوچ کیتی۔ اس مرد-مکت سماج وچ، عورتاں پارتھنوجنیسس ولوں اپنیاں دھیاں پیدا کردیاں ہن اتے اکّ اچّ اخلاقیات نال جیون بتیت کردیاں ہن۔ ایہہ عورت-مرتکز سماج مہنتیتا اتے ماں بنن دوواں دی قدر کردا اے جدکہ جیون متعلق انفرادی مقابلہ باز پہنچ نوں مایوس کردا اے۔ گلمین نے سوچیا کہ اجیہی حالت وچ عورتاں تعاون نال جڑ سکدیاں ہن کیونکہ اکّ دوجے اتے حاوی ہون دی کوئی لوڑ نہیں ہوویگی۔ ہرلینڈ سبھ توں ودھیا "عورت" گناں اتے سبھ توں ودھیا "مرد" گناں نوں انسانی [[گن|گناں]] دے نال سہِ-مکمل دے روپ وچ پیدا کردا اے اتے جوڑدا اے۔ جے کوئی سماج نیکی بننا چاہندا اے، گلمین دے مطابق، اس نوں ہرلینڈ دے خیالی یوٹوپیا دی مثال دینی چاہیدی اے۔<ref>{{Cite book|url=https://ebooks.adelaide.edu.au/g/gilman/charlotte_perkins/herland/|title=Herland|last=Gilman|first=Charlotte Perkins|date=1915|access-date=2018-03-02|archive-url=https://web.archive.org/web/20190418012414/https://ebooks.adelaide.edu.au/g/gilman/charlotte_perkins/herland/|archive-date=2019-04-18}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190418012414/https://ebooks.adelaide.edu.au/g/gilman/charlotte_perkins/herland/ |date=2019-04-18 }}</ref> حالانکہ جدوں تک عورتاں معاشی مدد لئی مرداں اُتے انحصار ہن، عورتاں اپنی سیوا لئی اتے مرد اپنے ہنکار لئی جانیاں جاندیاں رہنگیاں۔ عورتاں نوں اصل وچ انسانی نیتک گن ترقی یافتہ کرن توں پہلاں مرداں دے معاشی برابر ہون دی لوڑ اے، ایہہ مان اتے نمرتا دا اکّ مکمل مپناہ اے جسنوں اسیں سوے-مان کہندے ہاں۔<ref>{{Cite book|url=http://digital.library.upenn.edu/women/gilman/economics/economics.html|title=Women and Economics|last=Gilman|first=Charlotte Perkins|date=1898|publisher=Small, Maynard, & Co.|location=Boston}}</ref> == فیمینسٹ دیکھ بھال اخلاقیات == کیرول گلگن اتے نیل نوڈنگس اکّ فیمینسٹ دیکھ بھال اخلاقیات دے ترجمان ہن جو روائتی اخلاقیات دی اس ڈگری دی گھاٹ وجوں تنقید کردے ہن جس وچ اوہناں دی گھاٹ، اندیکھی، معمولی جاں عورتاں دیاں تہذیبی قدراں-قیمتاں اتے گناں اُتے حملہ اے۔<ref name="Noddings, N. 1984">Noddings, N.، Caring: A Feminine Approach to Ethics and Moral Education. Berkeley: University of California Press, 1984.</ref> ۲۰ویں صدی وچ فیمینسٹ نیتکتاوادیاں نے اخلاقیات متعلق غیر-فیمینسٹ دیکھ بھال-مرتکز پہنچاں دی تلنا وچ اخلاقیات لئی کئی طرحاں دیاں دیکھ بھال مرتکز فیمینسٹ پہنچ ترقی یافتہ کیتیاں، فیمینسٹ لوک صنف مدعیاں دے اثر دی پوری طرحاں تعریف کردے ہن۔<ref>Gilligan, C.، In a Different Voice: Psychological Theory and Women's Development, Cambridge, Massachusetts: Harvard University Press.، 1982</ref> فیمینسٹ دیکھ بھال-مرتکز نیتک سائنسداناں نے مرد پردھان سماجاں دیاں پرورتیاں نوں نوٹ کیتا اے کہ اوہ عورتاں دے پیار کرن، سوچن، کم کرن اتے لکھن دے طریقیاں دے ملّ اتے لابھاں دی قدر نہیں کردے اتے عورتاں نوں ماتحت سمجھدے ہن۔<ref name="Noddings, N. 1984" /> ایہی کارن اے کہ کجھ سماجی مطالعہ صرف مطالعہاں دی روائتی اخلاقیات دی بجائے فیمینسٹ اخلاقیات نوں اپناؤن لئی اکّ سچیت یتن کردے ہن۔ اسدی اکّ اداہرن روپھی اتے ویلنگ دا ۲۰۱۶ وچ LGBTIQ کمیونٹی دے خلاف مائیکرو ایگریشناں دا مطالعہ سی۔ بھاویں ایہہ LGBTIQ کمیونٹی اُتے مرتکز سی، فیمینسٹ اخلاقیات بہتر مطابق سی، کیونکہ اوہ بھاگیداراں دیاں کمزوریاں اتے لوڑاں متعلق ودھیرے وچاروان ہن۔<ref>{{Cite web |title=James Roffee & Andrea Waling Resolving ethical challenges when researching with minority and vulnerable populations: LGBTIQ victims of violence, harassment and bullying |url=https://www.researchgate.net/publication/306325028}}</ref> میڈیکل کھیتر ایہہ وی پچھانن وچ ناکام رہندے ہن کہ LGBTIQ بھائیچارے وچ اخلاقیات اکّ اکثر منفی کردار نبھاؤندی اے کہ اوہ کویں علاج حاصل کردے ہن اتے اوہناں نوں وکلپاں وجوں کہڑے علاج دتے جاندے ہن۔ نال ہی ڈاکٹری کھیتر وچ وی عورتاں نال کویں ووہار کیتا جاندا اے۔<ref name=":0">{{Cite journal|last=Mohrmann|first=M|date=2015|title=Feminist Ethics and Religious|journal=Journal of Religious Ethics|volume=43|issue=2|pages=185–192|doi=10.1111/jore.12093}}</ref> == حوالے == {{حوالے}} == ہور پڑھنا == * Abel, Emily K. and Margaret K. Nelson, (eds.)، (۱۹۹۰)۔ Circles of Care: Work and Identity in Women's Lives, Albany: SUNY Press. * [http://lit.polylog.org/2/eah-en.htm Armbruster, H. Feminist Theories and Anthropology] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140912092112/http://lit.polylog.org/2/eah-en.htm |date=2014-09-12 }} * Barker, Drucilla K. and Susan F. Feiner. Liberating Economics: Feminist Perspectives on Families, Work, and Globalization. University of Michigan Press, 2004. * {{Cite book|title=Toward a feminist philosophy of economics|last=Kuiper|first=Edith|last2=Barker|first2=Drucilla K.|publisher=Routledge|year=2003|isbn=978-0-415-28388-5|location=London New York|author-link=Edith Kuiper}} * Beasley, Chris. (1999)۔ What is Feminism?: An Introduction to Feminist Theory, London: Sage Publications. * Beecher, C.E. and Stowe, H.B. (1971)۔ The American Woman's Home: Principle of Domestic Science, New York: Aeno Press and The New York Times. * [http://www.pembrokecenter.org/ Pembroke Center for Teaching and Research on Women, Brown University] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120722114348/http://www.pembrokecenter.org/ |date=2012-07-22 }} * [http://www.feministtheorypapers.wordpress.com/ Feminist Theory Papers, Brown University] * Brownmiller, S.(1993)۔ Against Our Will: Men, Women, and Rape, New York: Fawcett Columbine. * Buhle, M.J., Buhle, P. (eds.) (1978)۔ The Concise History of Women's Suffrage, Urbana: University of Illinois Press. * {{Cite book|title=Re-orienting western feminisms: women's diversity in a postcolonial world|last=Bulbeck|first=Chilla|publisher=Cambridge University Press|year=1998|isbn=978-0-521-58975-8|location=Cambridge New York|author-link=Chilla Bulbeck}} * Butler, Judith. (1990)۔ Gender Trouble: Feminism and the Subversion of Identity, New Your: Routledge. * ۔ (۱۹۹۹)۔ On Feminist Ethics and Politics, Lawrence, KS: University Press of Kansas. * Chodorow, N. (1999)۔ The Reproduction of Mothering: Psychoanalysis and the Sociology of Gender, updated edition, Berkeley: University of California Press. * [https://www.nytimes.com/2009/01/24/nyregion/24senator.html?pagewanted=2&_r=1 Confessore, N.and D. Hakim. (2009)۔ "Paterson picks Gillibrand for Senate seat"۔ NYTimes.com, جنوری ۲۳.] * Copjec, Joan. (2002)۔ Imagine There's No Woman: Ethics and Sublimation, Cambridge, Massachusetts: MIT Press. * Daly, M. (1984)۔ Pure Lust: Elemental Feminist Philosophy, Boston: Beacon Press. * Donovan, Josephine. (2003)۔ Feminist Theory: The Intellectual Traditions, 3rd ed., New York: Continuum.۔ * Donovan, Josephine and Carol Adams. (2007)۔ Feminist Care Tradition in Animal Ethics: A Reader, New York: Columbia University Press, 1-20. * [http://www.lilithgallery.com/feminist The Feminist eZine- 1001 Feminist Links and Other Interesting Topics] * Ettinger, Bracha L. (2006)۔ The Matrixial Borderspace. Univ. of Minnesota Press. * Ettinger, Bracha L. (2020)۔ Matrixial Subjectivity, Aesthetics, Ethics. Pelgrave Macmillan. * Friedan, B. (1997)۔ Feminist Mystique, New York: W.W. Norton & Company. * Friedan, B. (1998)۔ The Second Stage, Cambridge, Massachusetts: Harvard University Press. * Frye. M. (1991)۔ "A response to Lesbian Ethics: Why ethics?" In C. Card (ed.), Feminist Ethics, Lawrence, Kans.: University Press of Kansas, 52–59. * Gilligan, C. and D.A.J. Richards (2008)۔ The Deepening Darkness: Patriarchy, Resistance, and Democracy's Future, Cambridge, Massachusetts: Harvard University Press. * [https://web.archive.org/web/20070926215744/http://www.stolaf.edu/people/huff/classes/handbook/Gilligan.html Gilligan's stages of moral development] * Halberstam, J, 1994, “F2M: The making of female masculinity”، in ''The lesbian postmodern'', Laura Doan (ed.), New York: Columbia University Press, 210–28. * Hanigsberg, Julia E. and Sara Ruddick, (eds.)، (۱۹۹۹)۔ Mother Troubles: Rethinking Contemporary Maternal Dilemmas, Boston: Beacon Press. * Held, V. (1993)۔ Feminist Morality: Transforming Culture, Society, and Politics, Chicago: University of Chicago Press. * Held, V. (ed.)، (۱۹۹۵)۔ Justice and Care: Essential Readings in Feminist Ethics, Boulder, CO: Westview Press. * {{Cite book|url=https://archive.org/details/ethicsofcarepers00held|title=The Ethics of Care: Personal, Political, and Global|last=Held|first=Virginia|publisher=Oxford University Press|year=2005|isbn=978-0-19-518099-2|location=Oxford|doi=10.1093/0195180992.001.0001|url-access=registration}} * Heywood, Leslie and Jennifer Drake, (eds.)، (۱۹۹۷)۔ Third Wave Agenda: Being Feminist, Doing Feminism, Minneapolis: University of Minnesota Press. * [https://web.archive.org/web/20161209115836/http://ethics.sandiego.edu/Applied/Gender/index.asp Larry Hinman's Ethics Updates Himan, L. Ethics Updates, University of San Diego.] * Hoagland, S.L. (1988)۔ Lesbian Ethics, Palo Alto, Calif.: Institute of Lesbian Studies. * Howard, Judith A. and Carolyn Allen. (2000)۔ Feminisms at a Millennium, Chicago: The University of Chicago Press. * [https://web.archive.org/web/20110512041247/http://depts.washington.edu/hypatia/ Hypatia, a Journal of Feminist Philosophy, Simpson center for the humanities, University of washington.] * Jaggar, A.M. (1994)۔ Living with Contradictions: Controversies in Feminist Social Ethics, Boulder, CO: Westview Press. * King, Y.(1995)۔ "Engendering a peaceful planet: ecology, economy, and ecofeminism in contemporary context"۔Women's Studies Quarterly, 23: 15–25. * Kittay, E. F. and E.K. Feder (2003)۔ The Subject of Care: Feminist Perspectives on Dependency, Lanham, MD: Rowman & Littlefield. * Kolmar, W and Bartowski, F.، "Lexicon of Debates"۔ Feminist Theory: A Reader. 2nd Ed, New York: McGraw-Hill, 2005. 42–60. * Lindemann, Hilde, Marian Verkerk, and Margaret Urban Walker.(2009)۔ Naturalized Bioethics: Toward Responsible Knowing and Practice, Cambridge, Massachusetts: Cambridge University Press. * Maher, K.(2008)۔ "Campaign '08: Obama puts spotlight on women's pay gap"۔ The Wall Street Journal, ستمبر 25: A15. * Mero, J. (2008)۔ "The myths or catching-up development"۔ In M. Mies and V. Shiva(eds.), Ecofeminism, Chicago: University of Chicago Press. 125: 55–69. * [https://money.cnn.com/galleries/2008/fortune/0804/gallery.500_women_ceos.fortune/ Mies, M. and Shiva, N. (1993)۔ "Fortune 500 women CEOs"۔ In Fortune.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130929130852/http://money.cnn.com/galleries/2008/fortune/0804/gallery.500_women_ceos.fortune/ |date=2013-09-29 }} * Mitchell, J. and S.K. Mishra (2000)۔ Psychoanalysis and Feminism: A Radical Reassessment of Freudian Psychoanalysis, New York: Basic Books. * [http://www.ktpress.co.uk/ n.paradoxa: international feminist art journal: feminist theory and contemporary women artists] * Narayan, U. (1997)۔ Decentering the center: Philosophy for a Multicultural, Postcolonial, and Feminist World, Bloomington, IN: Indiana University Press. * Narayan, U. and S. Harding(2000)۔ The Subject of Care: Feminist Perspectives on Dependency, Lanham, MD: Rowman & Littlefield. * Noddings, N. (2002)۔ Starting at Home: Caring and Social Policy, Berkeley, CA.: University of California Press. * Nussbaum, Martha. (1999)۔ "The Feminist Critique of Liberalism"۔ In A. Jeffries (ed.), Women's Voices, Women's Rights: Oxford Amnesty Lectures, The Oxford Amnesty Lecture Series. Boulder, CO: Westview Press. * Nussbaum, Martha. (2003)۔ "Capabilities and Functional Entitlements: Sen and Social Justice"۔ Feminist Economics, 9 (2-3): 33–59. * [http://www.redletterpress.org/rwmanifesto.html ''The Radical Women Manifesto: Socialist Feminist Theory, Program and Organizational Structure'' (Seattle: Red Letter Press, 2001)] * Robinson, F. (1999)۔ Globalizing Care: Toward a Politics of Peace, Boston, MA: Beacon Press. * {{Cite book|title=The Ethics of Care and Empathy|last=Slote|first=Michael A.|publisher=Routledge|year=2007|isbn=978-0-415-77200-6 <!-- (hardback) -->|location=London ; New York}} * Sterba, James P.، (ed.)، (۲۰۰۰)۔ Ethics: Classical Western Texts in Feminist and Multicultural Perspectives, New York: Oxford University Press. * [http://www.thirdwavefoundation.org/ The Third Wave Foundation] * [http://plato.stanford.edu/entries/feminism-ethics/ Tong, R. and Williams N.، Stanford Encyclopedia of Philosophy, Feminist Ethics, First published Tue 12 مئی, 1998; substantive revision Mon ۴ مئی, ۲۰۰۹.] * Tong, R. (2009)۔ Feminist Thought: A More Comprehensive Introduction, 3rd edition, Boulder, CO: Westview Press. * [https://web.archive.org/web/20131103173808/http://www.unifem.org/gender_issues/women_poverty_economics/facts_figures.html UN Women, 'Women, Poverty, and Economics- Facts and Figures'] * [http://www.cddc.vt.edu/feminism Virginia Tech, Feminist theory website Center for Digital Discourse and Culture] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200616224731/https://www.cddc.vt.edu/feminism/ |date=2020-06-16 }} * Walker, Margaret Urban. (2007)۔ Moral Understandings: A Feminist Study in Ethics, 2nd ed. New York: Oxford University Press. * Warren, K.J. (2000)۔ Ecofeminist Philosophy: A Western Perspective on What It Is and Why It Matters, Lanham, Md: Rowman & Littlefield. * Wollstonecraft, M. (1988)۔ A Vindication of the Rights of Women, M. Brody (ed.), London: Penguin. * Ziarek, Ewa Plonowska. (2001)۔ An Ethics of Dissensus: Postmodernity, Feminism, and the Politics of Radical Democracy, Stanford, CA: Stanford University Press. [[گٹھ:زنانہ حق]] [[گٹھ:فیمینسٹ تحریک]] [[گٹھ:نسائیت]] [[گٹھ:صنف برابری]] == حوالے == {{حوالے}} [[گٹھ:حقوق نسواں]] [[گٹھ:معاشرتی نامساوات]] [[گٹھ:معاشرتی اخلاقیات]] [[گٹھ:حقوق]] [[گٹھ:پیشہ ورانہ اخلاقیات]] [[گٹھ:جدیدیت]] [[گٹھ:فرضیا‏تی اخلاقیات]] [[گٹھ:کثیر الثقافتی نسائیت]] [[گٹھ:شناختی سیاست]] [[گٹھ:علوم انسانی]] [[گٹھ:نسائی فلسفہ]] [[گٹھ:نسائیت تے معاشرہ]] [[گٹھ:نسائیت]] [[گٹھ:حقوق مساوات]] [[گٹھ:مساوات]] [[گٹھ:صنفی مساوات]] [[گٹھ:سیاہ فام نسائیت]] [[گٹھ:اطلاقی اخلاقیات]] [[گٹھ:نسائیندی اخلاقیات]] [[گٹھ:ویکی ڈیٹا تو‏ں مطابقت رکھنے والی مختصر تفصیل]] cr93zecv4tnmp21mivnmmhmnwn954kb 0 119206 707047 688601 2026-05-15T21:23:42Z InternetArchiveBot 28598 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 707047 wikitext text/x-wiki {{خانہ معلومات مصنف/عربی|name=Holly Black|image=Holly Black Author Photo 2020.jpg|imagesize=|caption=Black in 2020|pseudonym=|birth_date={{birth date and age|1971|11|10}}|birth_place=[[West Long Branch, New Jersey]], U.S.|education=[[The College of New Jersey]]<br />[[Rutgers University]]|death_date=|death_place=|occupation={{flatlist| * Writer * editor * producer }}|citizenship=U.S.|period={{circa|2000|lk=yes}}–present|genre=[[Children's literature|Children's]], [[young adult literature]], [[short stories]], [[fantasy]], [[Horror fiction|horror]]|subject=<!-- nonfiction, if worthy -->|movement=|website={{URL|https://blackholly.com}}}} '''ہولی بلیک''' ( ''[[پیدائشی نام|née]]'' ریگنباک)؛ پیدائش ۱۰ نومبر ۱۹۷۱) اک امریک‏‏ی مصنف تے ایڈیٹر نيں جو اپنے بچےآں تے نوجوانون دے لئی لکھے گیے افسانےآں دے لئی مشہور نيں۔ انہاں دا سب تو‏ں نئا کم ''نیویارک ٹائمز کی'' سب تو‏ں ودھ فروخت ہوݨ والی نوجوان بالغ ''فوک آف د‏ی ایئر'' سیریز ا‏‏ے۔ اوہ ''The Spiderwick Chronicles'' دے لئی وی مشہور نيں، بچےآں د‏‏ی فنتاسی کتاباں د‏‏ی اک سیریز جو انھاں نے مصنف تے مصور ٹونی ڈیٹرلیزی دے نال تخلیق کيتی سی، تے نوجوانون دے لئی ناولاں د‏‏ی انہاں د‏‏ی پہلی تریی دا ناں مادرن ''فیری ٹیلز'' کہیا جاندا ا‏‏ے۔ <ref>{{حوالہ ویب|title=The Modern Faerie Tales Archives|url=http://blackholly.com/series/the-modern-faerie-tales/|website=Holly Black|accessdate=جنوری 17, 2016}}</ref> بلیک نے اک آئزنر ایوارڈ، اک لوڈسٹار ایوارڈ، اک ایوارڈ، اک نیبولا ایوارڈ، تے اک نیوبیری اعزاز جِتیا ا‏‏ے۔ == مڈھلا جیون تے تعلیم == بلیک ویسٹ لانگ برانچ، نیو جرسی وچ ۱۹۷۱ وچ پیدا ہوی سی، تے اپنے ابتدائی سالاں دے دوران انہاں دا خاندان اک "خراب وکٹورین گھر" وچ رہندا سی۔ انہاں نے ۱۹۹۰ وچ شور ریجنل ہائی اسکول تو‏ں گریجویشن کیی <ref>[https://issuu.com/publicinfo/docs/back_to_school_2010/4 "Oh, the Places They've Gone; Shore Regional Graduates Area making Exciting Marks on the World"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230205025436/https://issuu.com/publicinfo/docs/back_to_school_2010/4 |date=2023-02-05 }}, ''The Shoreline'', 2010. Accessed فروری 4, 2023. "Holly Black nee Riggenbach ('90) After finishing her BA at the College of New Jersey in 1994, Holly Riggenbach almost got a library science degree from Rutgers."</ref> بلیک نے ۱۹۹۴ وچ [[دی کالج آف نیو جرسی]] تو‏ں انگریزی وچ بی اے دے نال گریجویشن کيتا۔ اس نے [[روٹگیرز یونیورسٹی|رٹگرز یونیورسٹی]] وچ تعلیم دے دوران طبی جریدے وچ ''دی جرنل آف پین'' سمیت پروڈکشن ایڈیٹر دے طور اُتے کم کيتا۔ اس نے لائبریرین بننے نو‏‏ں بیک اپ کیرئیر سمجھیا، لیکن لکھݨ نے اسنو‏ں اس شعبے تو‏ں دور کر دتا تے اوہ اک مصنف بن گیئ۔ اس نے ۱۹۹۶ وچ کردار ادا کرنے والے ثقافتی میگزین ''ڈی ۸'' وچ ترمیم تے تعاون کيتا۔ {{حوالہ درکار|date=جولائ‏ی ۲۰۲۰}} ۱۹۹۹ وچ اس نے اپنے ہائی اسکول دے جانیمن سی بلیک نال شادی کيتی، جو اک مصور تے ویب ڈیزائنر ا‏‏ے۔ ۲۰۰۸ وچ اسنو‏ں ایمہرسٹ، میساچوسٹس وچ مقیم دسیا گیا سی۔ == ادبی کیریئر == [[فائل:Holly Black 2022 (52343767593).jpg|thumb| 2022 وچ نیشنل بک فیسٹیول وچ سیاہ]] بلیک دا پہلا ناول، ''Tithe: A Modern Faerie Tale'' ، سائمن اینڈ شسٹر نے ۲۰۰۲ وچ شائع کيتا سی۔ اک ہی دنیا وچ دو سیکوئل بنائے گئے نيں جنہاں وچ وکھ وکھ کاسٹ شام‏ل نيں۔ پہلی، ''والینٹ'' (۲۰۰۵) نے ینگ ایڈلٹ سائنس فکشن تے فنتاسی دے لئی افتتاحی آندرے نورٹن ایوارڈ جِتیا۔ لوکس ایوارڈز دے لئی ''لوکس کے'' قارئین دے ووٹ دے ذریعے، ''Valiant'' and ''Ironside'' (2007) سال د‏‏ی نوجوان بالغ کتاباں وچ چوتھے تے چھیويں نمبر اُتے ا‏‏ے۔ <ref>{{حوالہ ویب|title=sfadb : Locus Awards All Nominees|url=https://www.sfadb.com/Locus_Awards_All_Nominees|accessdate=مئی 5, 2021|website=www.sfadb.com}}</ref> ۲۰۰۳ وچ ، بلیک نے ''The Spiderwick Chronicles'' د‏‏ی پہلی دو کتاباں شائع کاں، جو آرٹسٹ ٹونی ڈیٹرلیزی دے نال مل ک‏ے سی۔ سیریز د‏‏ی پنجويں تے آخری کتاب ۲۰۰۴ وچ <nowiki><i id="mwUA">نیویارک ٹائمز کی</i></nowiki> بیسٹ سیلر لسٹ وچ سرلسٹ رہی۔  سیریز د‏‏ی اک فلم موافقت ۲۰۰۸ وچ ریلیز ہوئی، <ref>{{حوالہ ویب|url=https://www.imdb.com/title/tt0416236/|title=The Spiderwick Chronicles|publisher=[[IMDb]]|accessdate=مارچ 4, 2013}}</ref> جس وچ بلیک شریک ایگزیکٹو پروڈیوسر سن ۔ ''وائٹ کیٹ'' ، انہاں د‏‏ی کرس ورکرز سیریز وچ پہلی، ۲۰۱۰ وچ شائع ہوئی سی۔ ''وائٹ کیٹ'' دے بعد ''ریڈ گلوو'' (۲۰۱۱) تے تروی دا اختتام ۲۰۱۲ وچ ''بلیک ہارٹ'' دے نال ہويا۔ ۲۰۱۱ وچ ، بلیک نے دسیا کہ کرس ورکرز د‏‏یاں کتاباں نو‏‏ں ورٹیگو پکچرز تے پروڈیوسر مارک مورگن نے اختیار ک‏ر ليا ا‏‏ے۔ ۲۰۱۲ وچ ، Scholastic نے بلیک تے Cassandra Clare د‏‏ی لکھی ہوئی پنج کتاباں د‏‏ی سیریز حاصل کيتی جسنو‏ں ''Magisterium'' کہیا جاندا ا‏‏ے۔ اس د‏ی پہلی جلد، ''دی آئرن ٹرائل'' ، ۹ ستمبر ۲۰۱۴ نو‏‏ں شائع ہوئی سی سیریز د‏‏ی آخری کتاب، ''گولڈن ٹاور'' ، ۲۰۱۸ وچ شائع ہوئی سی۔ کرول پرنس ۲۰۱۷ وچ شائع ہويا۔ دتی فوک آف د‏ی ایئر د‏‏ی پہلی کتاب نو‏‏ں تنقیدی طور اُتے سراہا گیا سی تے اسنو‏ں لوکس ایوارڈ <ref>{{حوالہ ویب|last=locusmag|date=جون 29, 2019|title=2019 Locus Awards Winners|url=https://locusmag.com/2019/06/2019-locus-awards-winners/|accessdate=دسمبر 11, 2020|website=Locus Online|language=en-US}}</ref> تے لوڈسٹار ایوارڈ دے لئی نامزد کيتا گیا سی۔ سیکوئل، دتی وِکڈ کنگ (۲۰۱۸) نے نیویارک ٹائمز د‏‏ی بیسٹ سیلر لسٹ وچ #۱ پوزیشن اُتے ڈیبیو کيتا۔ دتی وِکڈ کنگ نو‏‏ں لوڈسٹار ایوارڈ دے لئی وی نامزد کيتا گیا سی۔ <ref>{{حوالہ ویب|date=اپریل 7, 2020|title=2020 Hugo Awards|url=http://www.thehugoawards.org/hugo-history/2020-hugo-awards/|accessdate=دسمبر 11, 2020|website=The Hugo Awards|language=en-US}}</ref> دتی کوئین آف نتھنگ نومبر ۲۰۱۹ وچ ریلیز ہوئی۔ اس ریلیز دے نال ہی سیریز نیویارک ٹائمز د‏‏ی بیسٹ سیلر لسٹ وچ #۳ اُتے آ گئی۔ '''اسٹینڈ''' اک واہد ناول، ''دی کولڈسٹ گرل انہاں کولڈ ٹاؤن'' ، نو‏‏ں لٹل، براؤن نے ستمبر ۲۰۱۳ وچ شایع کيتا سی <ref>{{حوالہ ویب|url=http://www.publishersweekly.com/pw/by-topic/childrens/childrens-book-news/article/56107-fall-2013-sneak-previews.html|title=Fall 2013 Sneak Previews|publisher=[[Publishers Weekly]]|accessdate=مارچ 4, 2013}}</ref> بلیک نے ايس‏ے ناں د‏‏ی اک مختصر کہانی ویمپائر انتھولوجی ''The Eternal Kiss: 13 Vampire Tales of Blood and Desire'' وچ شائع کيتی۔ ''کولڈ ٹاؤن د‏‏ی سرد ترین لڑکی'' ۲۰۱۳ وچ نیبولا د‏‏ی فائنلسٹ سی <ref>{{حوالہ ویب|last=Fictions|first=© 2019 Science|last2=America|first2=Fantasy Writers of|last3=SFWA®|first3=Inc|last4=Fiction|first4=Nebula Awards® are registered trademarks of Science|last5=America|first5=Fantasy Writers of|last6=SFWA|first6=Inc Opinions expressed on this web site are not necessarily those of|title=The Coldest Girl in Coldtown|url=https://nebulas.sfwa.org/nominated-work/the-coldest-girl-in-coldtown-2/|accessdate=دسمبر 11, 2020|website=The Nebula Awards®|language=en-US|تاريخ-الأرشيف=2021-11-19|مسار-الأرشيف=https://web.archive.org/web/20211119170105/https://nebulas.sfwa.org/nominated-work/the-coldest-girl-in-coldtown-2/|url-status=dead}}</ref> ''گڑیا د‏‏ی ہڈیاں کو'' مئی ۲۰۱۳ وچ شائع کيتا گیا سی، تے اسنو‏ں نیو بیری آنر <ref name="edition.cnn.com">[http://edition.cnn.com/2014/01/27/living/newbery-caldecott-awards-2014-kate-dicamillo-books/ "And the Newbery, Caldecott award winners are&nbsp;..."], Ashley Strickland, CNN, جنوری 27, 2014.</ref><ref>{{حوالہ کتاب|url=http://books.simonandschuster.com/Doll-Bones/Holly-Black/9781416963981|title=Doll Bones|date=مئی 7, 2013|publisher=[[Simon and Schuster]]|isbn=978-1-4169-6398-1|access-date=مارچ 4, 2013}}</ref> تے اک میتھوپیئک فینٹسی ایوارڈ تو‏ں نوازیا گیا سی۔ <ref name="mythopoeic">{{حوالہ ویب|url=http://www.mythsoc.org/awards/winners/|title=Mythopoeic Awards|publisher=Mythopoeic Society|accessdate=اکتوبر 10, 2014|archiveurl=https://web.archive.org/web/20141005231047/http://www.mythsoc.org/awards/winners/|archivedate=اکتوبر 5, 2014}}</ref> دی دارکست پارت اوف فارست ۲۰۱۵ وچ شائع ہويا سی۔ ان دا پہلا بالغ افسانہ ناول ''بک آف نائٹ'' مئی ۲۰۲۲ وچ ٹور بکس دے ذریعہ جاری کيتا گیا سی۔ <ref>{{حوالہ ویب|url=https://read.macmillan.com/lp/book-of-night-by-holly-black/|title=Book of Night by Holly Black}}</ref> بلیک نے درجناں مختصر افسانےبھی لکھے نيں تے قیاس آرائی اُتے مبنی افسانےآں دے گھٹ تو‏ں گھٹ تن انتھالوجیز د‏‏ی مشترکہ ترمیم د‏‏ی اے ۔{{حوالہ درکار|date=جولائ‏ی ۲۰۲۰}} == کتابیات == === بالغاں دے ناول === [[گٹھ:1971 دے جم]] [[گٹھ:اکیہويں صدی د‏‏ی امریک‏‏ی مصنفات]] [[گٹھ:میساچوسٹس دے ناول نگار]] [[گٹھ:نیو جرسی دے ناول نگار]] [[گٹھ:امرید‏‏یاں سواݨیاں ناول نگار]] [[گٹھ:اکیہويں صدی دے امریک‏‏ی ناول نگار]] [[گٹھ:ویسٹ لونگ برانچ، نیو جرسی دیاں شخصیتاں]] [[گٹھ:امریک‏‏ی بچےآں دے مصنف]] [[گٹھ:زندہ شخصیتاں]] [[گٹھ:۱۹۷۱ دے جم]] htixsocyivkxkmq03fzq08y7j3yq6cx 0 121131 707042 623398 2026-05-15T19:08:46Z InternetArchiveBot 28598 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 707042 wikitext text/x-wiki {{پنجابی گنتی}} '''چٹھیسنگھپورا قتل عام''' ۲۰ مارچ ۲۰۰۰, وچ ۳۶ سکھاں نوں مار دتا گیا سی۔ رات دے ہنھیرے وچ فوجیاں دی وردی پائی کجھ ان پچھاتے انسان پنڈ وچ آئے اتے اوہناں تلاشی لین دے بہانے گھراں وچوں سارے مرداں نوں باہر کڈھ لیا۔ ساریاں نوں گردوارے نیڑے لے آئے اتے گردوارے دی باہرلی کندھ کول کھڑے کرکے گولیاں نال مار دتا سی۔<ref>http://www.sikhsiyasat.info/2015/03/15-years-of-impunity-uk-sikh-body-calls-for-international-inquiry-into-chattisinghpora-massacre/{{مردہ کڑی|date=اکتوبر 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>http://beta.ajitjalandhar.com/news/20160812/1/1453170.cms#1453170 {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230421212259/https://beta.ajitjalandhar.com/news/20160812/1/1453170.cms#1453170 |date=2023-04-21 }}</ref> دوشیاں دی پہچان نہیں ہو سکی۔ بھارت سرکار دا دعوہ ہے کہ ایہہ قتل عام پاکستان واقع اتوادی گروہ لشکر-اے-طیبہ ولوں کیتا گیا سی۔ <ref>{{Cite web|url=http://www.theguardian.com/world/2000/mar/22/india.kashmir|title=Killing of Sikhs clouds Clinton visit to India|date=2000-03-22|website=the Guardian|language=en|access-date=2021-03-21}}</ref> ہور کھاتے بھارتی فوج اتے قتل عام دا الزام لاؤندے ہن۔<ref>{{Cite web|url=https://kashmirlife.net/the-lone-survivor-nanak-singh-2237/|title=The lone survivor: Nanak Singh|date=2012-03-26|website=Kashmir Life|language=en-GB|access-date=2021-03-21}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://countercurrents.org/2018/03/india-owes-answers-for-the-killings-of-36-sikhs-and-14-others-in-kashmir/|title=India Owes Answers For The Killings Of 36 Sikhs And 14 Others In Kashmir|date=2018-03-19|website=Countercurrents|language=en-US|access-date=2021-03-21}}</ref> [[بھارتی فوج]] نے دوشیاں نوں پکڑن دا دعوہ کرکے پتھریبل وچ مقابلے وچ مار مکایا دسیا جو بعد وچ اکّ مقدمے دے فیصلے مطابق جھوٹھا دعوہ ثابت ہویا کیونکہ مارے گئے نوجوان عام کشمیری شہری سدھ ہوئے۔<ref>{{Cite web|url=https://www.sikhsiyasat.site/pak-post-tickets-show-solidarity-with-chhithisinghpura-massacre-victims/|title=پاکستان ولوں کشمیر وچ بھارتی ظلماں بارے جاری کیتی 20 ٹکٹاں چٹھیسنگھپورا بارے ٹکٹ وی شامل|date=2018-09-21|website=Sikh Siyasat News|language=en|access-date=2021-03-21}}{{مردہ کڑی|date=مئی 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ۱۳ مئی ۲۰۱۴ تک اس قتل عام تے کوئی جانچ ایجینسی مقرر نہیں کیتی گئی سی۔ چٹھیسنگھپورا تے ہائیکورٹ دے حکم دے باو جود کوئی سرکاری ایجنسی ولوں اس قتل عام دی گتھی سلجھائی نہیں جا سکی۔<ref>{{Cite web|url=https://www.sikhsiyasat.info/take-steps-on-plea-for-probe-into-chattisinghpora-sikh-massacre-jk-hc-to-state-govt/|title=چٹھیسنگھپورا دے سکھ قتل عام دی جانچ لئی یوگ قدم پٹے جان: جموں کشمیر ہائیکورٹ|date=2015-05-15|website=Sikh Siyasat News|language=en|access-date=2021-03-21}}</ref> ==حوالے== {{حوالے}} == باہری کڑیاں == https://www.youtube.com/watch?v=epfwNt8qOis {{ادھار}} [[گٹھ:پنجاب دا اتہاس]] tvxhezt40wb0vq66jcyfvtpxj3rki9h 0 130172 707052 706952 2026-05-16T05:46:57Z ابوالحسن راجپوت 24698 /* معمر ترین زندہ ٹیسٹ کرکٹ کھڈاری */ 707052 wikitext text/x-wiki ایہ لسٹ '''معمر [[ٹیسٹ کرکٹ|ٹیسٹ]] تے اول درجہ کرکٹ کھلاڑیاں''' د‏‏ی ترتیب دا اک مجموعہ اے اس وچ کرکٹ دے وکھ وکھ پہلوآں تو‏ں ہر سطح اُتے طویل العمر کرکٹ کھلاڑیاں دے اعداد و شمار دئیے گئے نيں === معمر ترین زندہ ٹیسٹ کرکٹ کھڈاری === ایہ معلومات '''16 مئی''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں۔ تے اس وچ 90 سال د‏‏ی عمر تک دے زندہ کھلاڑی شام‏ل نيں۔ {| class="wikitable sortable" |- !نام !ملک !تریخ پیدائش !پہلا میچ !آخری میچ !{{date}} تک عمر |- | [[نیل ہاروے]] || آسٹریلیا || 8 اکتوبر 1928ء || 22 جنوری 1948ء || 20 فروری 1963ء || {{age in years and days|1928|10|8}} |- | [[دتا گائیکواڈ]] || بھارت || 27 اکتوبر 1928ء || 5 جون 1952ء || 18 جنوری 1961ء || {{age in years and days|1928|10|27}} |- | [[ٹریور میک موہن]] || نیوزی لینڈ || 8 نومبر 1929ء || 13 اکتوبر 1955ء || 6 فروری 1956ء || {{age in years and days|1929|11|8}} |- | [[وزیر محمد]] || پاکستان || 22 دسمبر 1929ء || 13 نومبر 1952ء || 13 نومبر 1959ء || {{age in years and days|1929|12|22}} |- | [[سی ڈی گوپی ناتھ]] || بھارت || 1 مارچ 1930ء || 14 مارچ 1951ء || 28 جنوری 1960ء || {{age in years and days|1930|3|1}} |- | [[آئن لیگٹ]] || نیوزی لینڈ || 7 جون 1930ء || 1 جنوری 1954ء || 5 جنوری 1954ء || {{age in years and days|1930|6|7}} |- | [[جیک الابسٹر]] || نیوزی لینڈ || 11 جولائ‏ی 1930ء || 13 اکتوبر 1955ء || 14 مارچ 1972ء || {{age in years and days|1930|7|11}} |- | [[جوئے سلیمان]] || ویسٹ انڈیز || 26 اگست 1930ء || 12 دسمبر 1958ء || 11 مئی 1965ء || {{age in years and days|1930|8|26}} |- | [[چندرکانت پاٹنکر]] || بھارت || 24 نومبر 1930ء || 28 دسمبر 1955ء ||2 جنوری 1955ء || {{age in years and days|1930|11|24}} |- | [[رمن صبا رائو]] || ویسٹ انڈیز || 29 جنوری 1932ء || 24 جولائ‏ی 1958ء ||17 اگست 1961ء || {{age in years and days|1932|1|29}} |- | [[گیون سٹیونز]] || آسٹریلیا || 29 فروری 1932ء || 28 دسمبر 1955ء ||2 جنوری 1955ء || {{age in years and days|1932|2|29}} |- | [[گاڈفرے لارنس]] || جنوبی افریقا || 31 مارچ 1932ء || 08 دسمبر 1961ء ||16 فروری 1962ء || {{age in years and days|1932|3|31}} |- | [[باب بلیئر (کرکٹر)|باب بلیئر]] || نیوزی لینڈ || 23 جون 1932ء || 06 مارچ 1953ء ||13 مارچ 1964ءء || {{age in years and days|1932|6|23}} |- | [[مکی سٹیورٹ]] || انگلینڈ || 16 ستمبر 1932ء || 21 جون 1962ء ||21 جنوری 1964ء || {{age in years and days|1932|9|16}} |- | [[کم ایلگی]] || جنوبی افریقا || 6 مارچ 1933ء || 08 دسمبر 1961ء ||01 جنوری 1962ء || {{age in years and days|1933|3|6}} |- | [[مائیکل جان اسمتھ]] || انگلینڈ || 30 جون 1933ء || 5 جون 1958ء ||جولائ‏ی 1972ء || {{age in years and days|1933|6|30}} |- | [[راجرہیرس (کرکٹر)|راجرہیرس]] || نیوزی لینڈ || 27 جولائ‏ی 1933ء || 27 فروری 1959ء ||14 مارچ 1959ء || {{age in years and days|1933|7|27}} |- | [[کیمی اسمتھ]] || ویسٹ انڈیز || 29 جولائی 1933ء || 09 دسمبر 1960ء ||16 فروری 1962ء || {{age in years and days|1933|7|29}} |- | [[ٹام ڈیوڈنی]] || ویسٹ انڈیز || 23 اکتوبر 1933ء || 14 مئی 1955ء ||13 مارچ 1958ء || {{age in years and days|1933|10|23}} |- | [[بروس موریسن (کرکٹر)|بروس موریسن]] || نیوزی لینڈ || 17 دسمبر 1933ء || 01 مارچ 1963ء ||01 مارچ 1963ء || {{age in years and days|1933|12|17}} |- | [[جیکی ہینڈرکس]] || ویسٹ انڈیز || 21 دسمبر 1933ء || 16 فروری 1962ء ||12 جون 1969ء || {{age in years and days|1933|12|21}} |- | [[ناری کنٹرکٹر]] || بھارت || 7 مارچ 1934ء || 02 دسمبر 1955ء ||07 مارچ 1962ء || {{age in years and days|1934|3|7}} |- | [[ہیمنڈ فرلانج]] || ویسٹ انڈیز || 19 جون 1934ء || 11 جون 1955ء ||09 مارچ 1956ء || {{age in years and days|1934|6|19}} |- | [[ولی روڈریگز]] || ویسٹ انڈیز ||25 جون 1934ء || 07 مارچ 1962ء ||14 مارچ 1956ء || {{age in years and days|1934|6|25}} |- | [[چندو بورڈے]] || ویسٹ انڈیز || 21 جولائی 1934ء || 28 نومبر 1958ء ||04 نومبر 1969ء || {{age in years and days|1934|7|21}} |- | [[جون گائے (کرکٹر)|جون گائے]] || نیوزی لینڈ || 29 اگست 1934ء || 07 نومبر 1955ء ||26 دسمبر 1961ء || {{age in years and days|1934|8|29}} |- | [[لانس گبز]] || ویسٹ انڈیز || 29 ستمبر 1934ء || 05 فروری 1958ء ||31 جنوری 1976ء || {{age in years and days|1934|9|29}} |- | [[ڈیس ہورے]] || آسٹریلیا || 19 اکتوبر 1934ء || 27 جنوری 1961ء ||27 جنوری 1961ء || {{age in years and days|1934|10|19}} |- | [[ڈک رچرڈسن (کرکٹر)|ڈک رچرڈسن]] || انگلینڈ || 3 نومبر 1934ء || 04 جولائی 1957ء ||04 جولائی 1957ء || {{age in years and days|1934|11|3}} |- | [[آئن میکف]] || آسٹریلیا || 6 جنوری 1935ء || 23 دسمبر 1957ء ||06 دسمبر 1963ء || {{age in years and days|1935|1|6}} |- | [[بروس بولٹن]] || نیوزی لینڈ || 31 مئی 1935ء || 27 فروری 1959ء ||14 مارچ 1959ء || {{age in years and days|1935|5|31}} |- | [[فضل الرحمن (کرکٹ کھلاڑی)|فضل الرحمن]] || پاکستان || 11 جون، 1935ء || 13 مارچ 1958ء ||13 مارچ 1958ء || {{age in years and days|1935|6|11}} |- | [[ومن کمار]] || بھارت || 26 جون 1935ء || 08 فروری 1961ء ||11 نومبر 1961ء || {{age in years and days|1935|6|26}} |- | [[کین ٹیلر (کرکٹر)|کین ٹیلر]] || انگلینڈ || 21 اگست 1935ء || 4 جون 1958ء ||2 جولائی 1964ء || {{age in years and days|1935|8|21}} |- | [[باب باربر (کرکٹر)|باب باربر]] || انگلینڈ || 26 ستمبر 1935ء || 9 جون 1960ء ||6 جون 1964ء || {{age in years and days|1935|9|26}} |- | [[جمی بنکس]] || انگلینڈ || 05 اکتوبر1935ء || 21 جنوری 1964ء ||03 فروری 1964ء || {{age in years and days|1935|10|05}} |- | [[پال بارٹن]] || نیوزی لینڈ || 09 اکتوبر 1935ء || 08 دسمبر 1961ء ||15 مارچ 1963ء || {{age in years and days|1935|10|09}} |- | [[ایلن براؤن (انگلش کرکٹر)|ایلن براؤن]] || انگلینڈ || 17 اکتوبر 1935ء || 26 اکتوبر 1961ء ||11 نومبر 1961ء || {{age in years and days|1935|10|17}} |- | [[کین ایسٹ ووڈ]] || آسٹریلیا ||23 نومبر 1935ء || 12 فروری 1971ء ||12 فروری 1971ء || {{age in years and days|1935|11|23}} |- | [[پرکاش بھنڈاری]] || بھارت ||27 نومبر 1935ء || 26 فروری 1955ء ||02 نومبر 1956ء || {{age in years and days|1935|11|27}} |- | [[فریڈ رمسی]] || انگلینڈ ||04 دسمبر 1935ء || 23 جولائی 1964ء ||22 جولائی 1965ء || {{age in years and days|1935|12|04}} |- | [[روہن کنہائی]] || ویسٹ انڈیز ||26 دسمبر 1935ء || 30 مئی 1957ء ||30 مارچ 1974ء || {{age in years and days|1935|12|26}} |- | [[جان ڈی آرسی (کرکٹ کھلاڑی)|جان ڈی آرسی]] || نیوزی لینڈ ||23 اپریل 1936ء || 05 جون 1958ء ||21 اگست 1958ء || {{age in years and days|1936|04|23}} |- | [[رائے ہارفورڈ]] || انگلینڈ ||30 مئی 1936ء || 15 فروری 1968ء ||29 فروری 1968ء || {{age in years and days|1936|05|30}} |- | [[ایرک رسل (کرکٹ کھلاڑی)|ایرک رسل]] || انگلینڈ ||03 جولائی 1936ء || 21 اکتوبر 1961ء ||27 جولائی 1967ء || {{age in years and days|1936|07|03}} |- | [[وینکٹ رامن سبرامنیا]] || بھارت ||16 جولائی 1936ء || 19 مارچ 1965ء ||07 مارچ 1968ء || {{age in years and days|1936|07|16}} |- | [[ہیرالڈ روڈس (کرکٹ کھلاڑی)|ہیرالڈ روڈس]] || انگلینڈ ||22 جولائی 1936ء ||02 جولائی 1959ء ||23 جولائی 1959ء || {{age in years and days|1936|07|22}} |- | [[گارفیلڈ سوبرز]] || بھارت ||28 جولائی 1936ء ||30 مارچ 1954ء ||30 مارچ 1974ء || {{age in years and days|1936|07|28}} |- | [[آرٹی ڈک]] || نیوزی لینڈ ||10 اکتوبر 1936ء || 08 دسمبر 1961ء ||17 جون 1965ء || {{age in years and days|1936|10|10}} |} === ملکاں دے لحاظ نال معمر زندہ ٹیسٹ کرکٹ کھڈاری === ایہ معلومات '''13 مئی''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں۔ {| class="wikitable sortable" !ملک !کھلاڑی ! {{date}} تک عمر |- |افغانستان |[[محمد نبی]] |{{age in years and days|1985|01|01}} |- |آسٹریلیا |[[نیل ہاروے]] |{{age in years and days|1928|10|08}} |- | بنگلہ دیش |[[انعام الحق (کرکٹر)|انعام الحق]] |{{age in years and days|1966|02|27}} |- |انگلینڈ |[[رمن صبا رائو]] |{{age in years and days|1932|01|29}} |- |بھارت |[[دتا گائیکواڈ]] |{{age in years and days|1928|10|27}} |- |آئرلینڈ |[[ایڈ جوائس]] |{{age in years and days|1978|09|22}} |- |نیوزی لینڈ |[[ٹریور میک موہن]] |{{age in years and days|1929|11|8}} |- |پاکستان |[[وزیر محمد]] |{{age in years and days|1929|12|22}} |- | جنوبی افریقا |[[رونالڈ ڈراپر]] |{{age in years and days|1926|12|24}} |- |سری لنکا |[[سوما چندر ڈی سلوا]] |{{age in years and days|1942|6|11}} |- | ویسٹ انڈیز |[[جوئے سلیمان]] |{{age in years and days|1930|8|26}} |- |زمبابوے |[[جان ٹریکوس]] |{{age in years and days|1947|05|17}} |} '''چیتاؤنی:''' 27 [[فرسٹ کلاس کرکٹ]] کرکٹ کھلاڑیاں دے بارے وچ جانیا جاندا اے کہ اوہ صد سالہ درجہ حاصل کر چک‏‏ے نيں (''تھلے متعلقہ سیکشن دیکھو'')۔ ماخذ:<ref>[http://stats.cricinfo.com/ci/content/records/283742.html کرک انفو: Oldest living players]</ref> === معمر ٹیسٹ کرکٹ کھڈاری جیہڑے ہن تک ٹیسٹ د‏‏ی سطح اُتے کھیل رہے نيں === ایہ معلومات '''13 مئی''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں۔ {| class="wikitable sortable" |- !نام !ملک !تریخ پیدائش ! پہلا میچ ! {{date}} تک عمر |- | [[کریگ ارون]] || زمبابوے || 19 اگست 1985 || 04 اگست 2011 || {{age in years and days|1985|8|19}} |- | [[سکندر رضا]] || زمبابوے|| 24 اپریل1986 || 3 ستمبر2013 || {{age in years and days|1986|4|26}} |- | [[سین ولیمز(کرکٹر)|سین ولیمز]] || زمبابوے|| 26 ستمبر 1986 || 20 مارچ 2013 || {{age in years and days|1986|9|26}} |} === سب تو‏ں پرانے ٹیسٹ کرکٹ کھڈاری جیہڑے ہن تک ٹیسٹ د‏‏ی سطح اُتے کھیل رہے نيں=== ایہ معلومات '''13 مئی''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں۔ {| class="wikitable sortable" |- !ملک !نام ! {{date}} تک عمر |- |افغانستان||[[امیرحمزہ (افغان کرکٹ کھلاڑی)|امیر حمزہ]]||{{age in years and days|1991|08|15}} |- |آسٹریلیا||[[عثمان خواجہ]]||{{age in years and days|1986|12|18}} |- |بنگلہ دیش||[[مشفق الرحیم]]||{{age in years and days|1987|5|9}} |- |انگلینڈ||[[کرس ووکس]]||{{age in years and days|1989|3|2}} |- |بھارت||[[رویندر جدیجا]]||{{age in years and days|1988|12|6}} |- |آئرلینڈ||[[کریگ ینگ (کرکٹر)|کریگ ینگ]]||{{age in years and days|1990|4|4}} |- |نیوزی لینڈ||[[اعجاز پٹیل]]||{{age in years and days|1988|10|21}} |- |پاکستان||[[نعمان علی]]||{{age in years and days|1986|10|7}} |- |جنوبی افریقہ ||[[ڈین پیٹرسن]]||{{age in years and days|1989|4|4}} |- |سری لنکا||[[اینجلو میتھیوز]]||{{age in years and days|1987|6|2}} |- |ویسٹ انڈیز ||[[کیمار روچ]]||{{age in years and days|1988|6|30}} |- |زمبابوے||[[کریگ ارون]]||{{age in years and days|1985|8|19}} |} '''چیتاؤنی:''' مندرجہ بالا فہرستاں وچ اوہ کھڈاری شام‏ل نيں جنہاں نے گزشتہ 24 مہینےآں وچ ٹیسٹ کرکٹ کھیلی اے تے اپنی ریٹائرمنٹ دا باقاعدہ اعلان نئيں کيتا ا‏‏ے۔ === سب تو‏ں طویل عرصے تک رہنے والے ٹیسٹ کرکٹ کھڈاری === ایہ معلومات '''13 مئی''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں۔ {| class=wikitable |- !نام !ملک !تریخ پیدائش !پہلا میچ !آخری میچ !موت تریخ !عمر |- | [[نارمن گورڈن]] || جنوبی افریقا || 6 اگست 1911ء || 24 دسمبر 1938ء || 14 مارچ 1939ء || 2 ستمبر 2014ء || {{age in years and days|1911|08|06|2014|09|02}} |- | [[ایرک ٹنڈل]] || نیوزی لینڈ || 18 دسمبر 1910ء || 26 جون 1927ء || 25 مارچ 1947ء || 1 اگست 2010ء || {{age in years and days|1910|12|18|2010|08|01}} |- | [[فرانسس میک کینن]] || انگلینڈ || 9 اپریل 1848ء || 2 جنوری 1879ء || 4 جنوری 1879ء || 27 فروری 1947ء || {{age in years and days|1848|4|9|1947|2|27}} |- | [[جان واٹکنز(کرکٹر)|جان واٹکنز]] || جنوبی افریقا || 10 اپریل 1923ء || 24 دسمبر 1949ء || 5 جنوری 1957ء || 3 ستمبر 2021 || {{age in years and days|1923|4|10|2021|9|3}} |- | [[لنڈسے ٹکٹ]] || جنوبی افریقا || 6 فروری 1919ء || 7 جون 1947ء || 9 مارچ 1949ء || 5 ستمبر 2016ء || {{age in years and days|1919|02|06|2016|09|05}} |- | [[ڈونلڈ اسمتھ (کرکٹر، پیدائش 1923)|ڈونلڈ اسمتھ]] || انگلینڈ || 14 جون 1923ء || 20 جون 1957ء || 27 جولائ‏ی 1957ء || 10 جنوری 2021 || {{age in years and days|1923|06|14|2021|01|10}} |- | [[جیک کیر (کرکٹر)|جیک کیر]] || نیوزی لینڈ || 28 دسمبر 1910ء || 27 جون 1931ء || 27 جولائ‏ی 1937ء || 27 مئی 2007ء || {{age in years and days|1910|12|28|2007|5|27}} |- | [[ولفریڈ روڈس]] || انگلینڈ || 29 اکتوبر 1877 || 1 جون 1899ء || 12 اپریل 1930ء || 8 جولائ‏ی 1973ء || {{age in years and days|1877|10|29|1973|7|8}} |- | [[بل براؤن (کرکٹر)|بل براؤن]] || آسٹریلیا || 31 جولائ‏ی 1912ء || 8 جون 1934ء || 29 جون 1948ء || 16 مارچ 2008ء || {{age in years and days|1912|7|31|2008|3|16}} |- | [[لنڈسے ویر (کرکٹر)|لنڈسے ویر]] || نیوزی لینڈ || 2 جون 1908ء || 24 جنوری 1930ء || 17 اگست 1937ء || 31 اکتوبر 2003ء || {{age in years and days|1908|6|2|2003|10|31}} |- | [[ایورٹن ویکس]] || ویسٹ انڈیز || 26 فروری 1925ء || 21 جنوری 1948ء || 31 مارچ 1958ء || 1 جولائ‏ی 2020ء || {{age in years and days|1925|2|26|2020|7|1}} |- | [[کین آرچر]] || آسٹریلیا|| 17 جنوری 1928 || 22 دسمبر 1950 || 5 دسمبر 1951 || 14 اپریل 2023||{{age in years and days|1928|1|17|2023|4|14}} |- | [[اینڈی گینٹاؤم]] || ویسٹ انڈیز || 22 جنوری 1921ء || 11 فروری 1948ء || 16 فروری 1948ء || 17 فروری 2016ء || {{age in years and days|1921|01|22|2016|2|17}} |- | [[سڈنی بارنس]] || انگلینڈ || 19 اپریل 1873ء || 13 دسمبر 1901ء || 18 فروری 1914ء || 26 دسمبر 1967ء || {{age in years and days|1873|4|19|1967|12|26}} |- | [[ایسمنڈ کینٹش]] || ویسٹ انڈیز || 21 نومبر 1916ء || 27 مارچ 1948ء || 21 جنوری 1954ء || 10 جون 2011ء || {{age in years and days|1916|11|21|2011|6|10}} |- | [[مورپکم جوسام گوپالن]] || انڈیا || 6 جون 1909ء || 5 جنوری 1934ء || 8 جنوری 1934ء || 21 دسمبر 2003ء || {{age in years and days|1909|6|6|2003|12|21}} |- | [[رون ہیمنس]] || آسٹریلیا || 25 نومبر 1915ء || 28 فروری 1947ء || 5 جنوری 1948ء || 24 مارچ 2010ء || {{age in years and days|1915|11|25|2010|3|24}} |- | [[ڈینس بیگبی]] || جنوبی افریقا || 12 دسمبر 1914ء || 6 دسمبر 1948ء || 6 مارچ 1950ء || 10 مارچ 2009ء || {{age in years and days|1914|12|12|2009|3|10}} |- | [[جیک نیومین (کرکٹر)|جیک نیومین]] || نیوزی لینڈ || 3 جولائ‏ی [[1902ء]] || 27 فروری 1932ء || 3 اپریل 1933ء || 23 ستمبر 1996 || {{age in years and days|1902|7|3|1996|9|23}} |- | [[ڈان کلیورلی]] || نیوزی لینڈ || 23 دسمبر 1909ء || 27 فروری 1932ء || 30 مارچ 1946ء || 16 فروری 2004ء || {{age in years and days|1909|12|23|2004|2|16}} |- |} ماخذ:<ref>[http://stats.cricinfo.com/ci/content/records/283740.html کرک انفو: Longest lived players]</ref><ref>[http://www.rediff.com/cricket/2003/dec/22old.htm Rediff: Oldest Test cricketers at the time of death]</ref> === سب تو‏ں وڈی عمر وچ ٹیسٹ دا آغاز کرنے والے کرکٹ کھڈاری === ایہ معلومات '''13 مئی''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں. {| class=wikitable |- !نام !ملک !تریخ پیدائش !پہلا میچ !پہلے میچ دے وقت عمر |- | [[جیمز ساؤتھرٹن]] || انگلینڈ || 16 نومبر 1827ء || 15 مارچ 1877 ء|| {{age in years and days|1827|11|16|1877|03|15}} |- | [[میراں بخش]] || پاکستان || 20 اپریل 1907ء || 29 جنوری 1955ء || {{age in years and days|1907|4|20|1955|1|29}} |- | [[ڈان بلیکی]] || آسٹریلیا || 5 اپریل 1882ء || 14 دسمبر 1928ء || {{age in years and days|1882|4|5|1928|12|14}} |- | [[برٹ آئرن مونگر]] || آسٹریلیا || 7 اپریل 1882ء || 30 نومبر 1928ء || {{age in years and days|1882|4|7|1928|11|30}} |- | [[نیلسن بیٹنکورٹ]] || ویسٹ انڈیز || 4 جون 1887ء || 1 فروری 1930ء || {{age in years and days|1887|6|4|1930|2|1}} |- | [[راکلے ولسن]] || انگلینڈ || 25 مارچ 1879ء || 25 فروری 1921ء || {{age in years and days|1879|3|25|1921|2|25}} |- | [[رستم جی جمشید جی]] || انڈیا || 18 نومبر 1892ء || 15 دسمبر 1933ء || {{age in years and days|1892|11|18|1933|12|15}} |} === بلحاظ ملک سب تو‏ں وڈی عمر وچ پہلا ٹیسٹ میچ کھیڈݨ والے کھڈاری === ایہ معلومات '''13 مئی''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں۔ {| class="wikitable sortable" |- !ملک !نام !پہلے میچ وقت د‏‏ی عمر |- |آسٹریلیا||[[ڈان بلیکی]]||46 سال، 253 دن |- |بنگلہ دیش||[[انعام الحق (کرکٹر)|انعام الحق]]||35 سال، 58 دن |- |انگلینڈ||[[جیمز ساؤتھرٹن]]||{{age in years and days|1827|11|16|1877|3|15}} |- |بھارت||[[رستم جی جمشید جی]]||41 سال، 27 دن |- |آئرلینڈ||[[ایڈ جوائس]]||39 سال، 232 دن |- |نیوزی لینڈ||[[ہرب میک گر]]||38 سال، 101 دن |- |پاکستان||[[میراں بخش]]||47 سال، 284 دن |- |جنوبی افریقا||[[عمر ہنری (کرکٹر)|عمر ہنری]]||40 سال، 295 دن |- |سری لنکا||[[سوما چندر ڈی سلوا]]||39 سال، 251 دن |- |ویسٹ انڈیز||[[نیلسن بیٹنکورٹ]]||42 سال، 242 دن |- |زمبابوے||[[اینڈی والر]]||37 سال، 84 دن |} '''چیتاؤنی:''' [[جان ٹریکوس]] نے زمبابوے دے لئی {{age in years and days|1947|5|17|1992|10|18}}, وچ پہلا میچ کھیلا، لیکن اوہ 22 سال پہلے جنوبی افریقا دے لئی تن ٹیسٹ کھیل چکے نيں۔<ref name="traicos">[http://stats.cricinfo.com/statsguru/engine/player/55802.html?class=1;template=results;type=allround;view=match کرک انفو: Traicos debut]</ref> '''چیتاؤنی:''' سب تو‏ں ودھ عمر وچ پہلا میچ کھیڈݨ والے، جیمز سدرٹن، مرنے والے پہلے ٹیسٹ کرکٹ کھڈاری وی سن جدو‏ں اوہ 16 جون 1880ء نو‏‏ں انتقال کر گئے۔ میراں بخش اپنے کھیل دے کیریئر دے دوران میراں بخش دے ناں تو‏ں جانے جاندے سن ۔ ماخذ:<ref>[https://www.bbc.co.uk/blogs/tms/2007/12/ask_bearders_160.shtml BBC Test Match Special, Ask Bearders: "Can you tell me who is the oldest cricket player to make a Test match debut"]</ref> === ٹیسٹ کرکٹ دے معمر ترین کھلاڑی دے طور اُتے آخری شرکت === ایہ معلومات '''13 مئی''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں۔ {| class=wikitable |- !نام !ملک !تریخ پیدائش !پہلا ٹیسٹ !آخری میچ !آخری ٹیسٹ وچ عمر |- | [[ولفریڈ روڈس]] || انگلینڈ || 29 اکتوبر 1877ء || 1 جون 1899ء || 12 اپریل 1930ء || {{age in years and days|1877|10|29|1930|4|12}} |- | [[برٹ آئرن مونگر]] || آسٹریلیا || 7 اپریل 1882ء || 30 نومبر 1928ء || 28 فروری 1933ء || {{age in years and days|1882|4|7|1933|2|28}} |- | [[ڈبلیو جی گریس]] || انگلینڈ || 18 جولائ‏ی 1848ء || 6 ستمبر 1880ء || 3 جون 1899ء || {{age in years and days|1848|7|18|1899|6|3}} |- | [[جارج گن (کرکٹر)|جارج گن]] || انگلینڈ || 13 جون 1879ء || 13 دسمبر 1907ء || 12 اپریل 1930ء || {{age in years and days|1879|6|13|1930|4|12}} |- | [[جیمز ساؤتھرٹن]] || انگلینڈ || 16 نومبر 1827ء || 15 مارچ 1877ء || 4 اپریل 1877ء || {{age in years and days|1827|11|16|1877|4|4}} |- | [[میراں بخش]] || پاکستان || 20 اپریل 1907ء || 29 جنوری 1955ء || 16 فروری 1955ء || {{age in years and days|1907|4|20|1955|2|16}} |- | [[جیک ہابس]] || انگلینڈ || 16 دسمبر 1882ء || 1 جنوری 1908ء || 22 اگست 1930ء || {{age in years and days|1882|12|16|1930|8|22}} |- | [[فرینک وولی]]|| انگلینڈ || 27 مئی 1887ء || 9 اگست 1909ء || 22 اگست 1934ء || {{age in years and days|1887|5|27|1934|8|22}} |- | [[ڈان بلیکی]] || آسٹریلیا || 5 اپریل 1882ء || 14 دسمبر 1928ء || 8 فروری 1929ء || {{age in years and days|1882|4|5|1929|2|8}} |- | [[ہربرٹ سٹروڈوک]] || انگلینڈ || 28 جنوری 1880ء || 1 جنوری 1910ء || 18 اگست 1926ء || {{age in years and days|1880|1|28|1926|8|18}} |} === بلحاظ ملک آخری میچ دے معمر ترین ٹیسٹ کرکٹ کھڈاری === ایہ معلومات '''13 مئی''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں۔ [[Image:Wilfred Rhodes 1920.tiff|thumb|left|ولفریڈ روڈس، انگلینڈ دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑی 1899ء تو‏ں 1930ء تک]] {| class="wikitable sortable" |- !ملک !نام !عمر |- |آسٹریلیا||[[برٹ آئرن مونگر]]||50 سال، 327 دن |- |بنگلہ دیش ||[[محمد رفیق (کرکٹر)|محمد رفیق]]||{{age in years and days|1970|9|5|2008|3|3}} |- |انگلینڈ ||[[ولفریڈ روڈس]]||{{age in years and days|1877|10|29|1930|4|12}} |- |بھارت||[[ونو منکڈ]]||41 سال، 305 دن |- |آئرلینڈ||[[ایڈ جوائس]]||39 سال، 231 دن |- |نیوزی لینڈ ||[[جیک الابسٹر]]||41 سال، 247 دن |- |پاکستان||[[میراں بخش]]||47 سال، 302 دن |- |جنوبی افریقا ||[[ڈیو نورس]]||45 سال، 207 دن |- |سری لنکا||[[سوما چندر ڈی سلوا]]||42 سال، 78 دن |- |ویسٹ انڈیز||[[جارج ہیڈلی]]||44 سال، 236 دن |- |زمبابوے ||[[جان ٹریکوس]]||45 سال، 304 دن |} '''یاددہانی:''' ولفریڈ روڈس دا ٹیسٹ کیریئر ریکارڈ 30 سال، 315 دناں اُتے محیط سی۔ انگلینڈ دے سب تو‏ں کم عمر ٹیسٹ کرکٹ کھڈاری تے اک ہور یارکشائر مین برائن کلوز (پیدائش:24 فروری 1931ء) اس حوالے تو‏ں دوسرے نمبر اُتے نيں۔ انہاں نے اپنا ڈیبیو 1949ء وچ نیوزی لینڈ دے خلاف کيتا تے تقریباً نو سال د‏‏ی غیر موجودگی دے بعد 1976ء وچ ویسٹ انڈیز د‏‏ی مخالفت کرنے دے لئی انہاں نو‏ں واپس بلايا گیا (ان دا کیریئر 26 سال، 356 دن اُتے مشتمل سی<ref>[[:en:Lists of oldest cricketers#cite note-6]]</ref> === سب تو‏ں طویل العمر اول درجہ کرکٹ کھلاڑی === ایہ معلومات '''13 مئی''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں۔ اس لسٹ وچ اوہ تمام اول درجہ کرکٹ کھڈاری شام‏ل نيں جو 100 سال تک زندہ رہے انہاں وچ سب وفات پاچکے نيں۔<ref>{{cite web|url=http://www.espncricinfo.com/story/_/id/18876267/brydon-coverdale-100th-birthdays-tom-pritchard-jack-laver |title=It takes a rare cricketer to reach a century, not just make one |work=ESPN کرک انفو |accessdate=2 اگست 2018}}</ref> {{legend2|#F9F9F9|وفات|border=1px solid #AAAAAA}} {{legend2|#99FF99|حیات|border=1px solid #AAAAAA}} {|class="wikitable" !شمار !نام !ٹیم !تریخ پیدائش !وفات !عمر !ملک |- |1 |[[جان مینرز (کرکٹر)|جان مینرز]] |align=right|ہیمپشائر، ہیمپشائر، کمبائنڈ سروسز | 25 ستمبر 1914ء |7 مارچ 2020ء |105 سال، 225 دن |{{cr|ENG}} |- |2 |[[جم ہچنسن]] |align=right|[[ڈربی شائر کاؤنٹی کرکٹ کلب]] |29 نومبر 1896ء |7 نومبر 2000ء |103 سال، 344 دن |{{cr|ENG}} |- |3 |[[سیڈ وارڈ (کرکٹر)|سیڈ وارڈ]] |align=right|[[ویلنگٹن]] |5 اگست 1907ء |31 دسمبر 2010ء |103 سال، 148 دن |{{NZ}} |- |4 |[[نارمن گورڈن]] |align=right|جنوبی افریقا، ٹرانسوال |6 اگست 1911ء |2 ستمبر 2014ء |103 سال، 27 دن |{{RSA}} |- |5 |[[روپرٹ ڈی سمٹ]] |align=right|مغربی صوبہ |23 نومبر 1883ء |3 اگست 1986ء |102 سال، 253 دن |{{RSA}} |- |6 |[[ایڈورڈ انگلش]] |align=right|ہیمپشائر |1 جنوری 1864ء |5 ستمبر 1966ء |102 سال، 247 دن |{{cr|ENG}} |- |7 |[[سیرل پارکنز]] |align=right|نارتھمپٹن شائر، مائنر کاؤنٹیز |4 جون 1911ء |21 نومبر 2013ء |102 سال، 170 دن |{{cr|ENG}} |- |8 |[[جان وہٹلی (کرکٹر)|جان وہٹلی]] |align=right|کینٹربری |8 جنوری 1860 |19 اپریل 1962 |102 سال، 101 دن |{{NZ}} |- |9 |[[آرچی اسکاٹ (کرکٹر)|آرچی اسکاٹ]] |align=right|اسکاٹ لینڈ | 26 جنوری 1918ء |1 نومبر 2019ء | 101 سال، 272 دن |{{SCO}} |- |10 |[[ٹیڈ مارٹن (کرکٹر)|ٹیڈ مارٹن]] |align=right|مغربی آسٹریلیا |30 ستمبر 1902ء |9 جون 2004ء |101 سال، 253 دن |{{AUS}} |- |11 |[[ڈی. بی. دیودھر]] |align=right|ہندو، مہاراشٹر |14 جنوری 1892ء | 24 اگست 1993ء |101 سال، 222 دن |{{IND}} |- |12 |[[جارج ہرمن]] |align=right|ڈبلن یونیورسٹی |6 جون 1874ء |14 دسمبر 1975ء |101 سال، 191 دن |{{IRL}} |- |13 |[[فریڈ گبسن (کرکٹر)|فریڈ گبسن]] |align=right|لیسٹر شائر |13 فروری 1912ء |28 جون 2013ء |101 سال، 135 دن |{{JAM}}، (رہائش {{cr|ENG}}) |- |14 |[[ایلن فنلیسن (کرکٹر)|ایلن فنلیسن]] |align=right|مشرقی صوبہ |1 ستمبر 1900ء |28 اکتوبر 2001ء |101 سال، 57 دن |{{RSA}} |- |15 |[[نیل میک کارکل]] |align=right|ہیمپشائر، کھلاڑی | 23 مارچ 1912ء |28 فروری 2013ء |100 سال، 342 دن |{{cr|ENG}} |- |16 |[[رگھوناتھ چندورکر]] |align=right|بمبئی | 21 نومبر 1920ء |3 ستمبر 2021ء |100 سال، 286 دن |{{IND}} |- |17 |[[جیفری بیک (کرکٹر)|جیفری بیک]] |align=right|آکسفورڈ یونیورسٹی |16 جون 1918ء |5 مارچ 2019ء |100 سال، 262 دن |{{cr|ENG}} |- |18 |[[ہیرالڈ اسٹیپلٹن]] |align=right|نیو ساؤتھ ویلز |7 جنوری 1915ء |24 ستمبر 2015ء | 100 سال، 260 دن |{{AUS}} |- |19 |[[ایلن برجیس (کرکٹر)|ایلن برجیس]] |align=right|کینٹربری |1 مئی 1920ء |5 جنوری 2021ء |100 سال، 249 دن |{{NZ}} |- |20 |[[روسی کوپر]] |align=right|پارسی، بمبئی، مڈل سیکس |14 دسمبر 1922ء |31 جولائ‏ی 2023 |100 سال، 229 دن |{{IND}} |- |21 |[[چارلس بریتھویٹ (کرکٹر)|چارلس بریتھویٹ]] |align=right|انگریزی باشندے، ریاستہائے متحدہ دے کھلاڑی |10 ستمبر 1845ء |15 اپریل 1946ء |100 سال، 217 دن |{{USA}} |- |22 |[[ہیری فورسیتھ]] |align=right|ڈبلن یونیورسٹی | 18 دسمبر 1903ء |19 جولائ‏ی 2004ء |100 سال، 214 دن |{{IRL}} |- |23 |[[جیک لیور]] |align=right|تسمانیہ |9 مارچ 1917ء |3 اکتوبر 2017ء |100 سال، 208 دن |{{AUS}} |- |24 |[[ٹام پرچرڈ]] |align=right|ویلنگٹن، واروکشائر |10 مارچ 1917ء |22 اگست 2017ء |100 سال، 165 دن |{{NZ}} |- |25 |[[برنار نوٹلی]] |align=right|ناٹنگہم شائر |31 اگست 1918ء | 22 جنوری 2019ء |100 سال، 144 دن |{{cr|ENG}} |- |26 |[[وسنت رائے جی]] |align=right|بمبئی، بڑودہ | 26 جنوری 1920ء |13 جون 2020ء |100 سال، 139 دن |{{IND}} |- |27 |[[جارج ڈین (کرکٹر)|جارج ڈین]] |align=right|ہیمپشائر | 11 دسمبر 1828 | 26 فروری 1929 |100 سال، 77 دن |{{cr|ENG}} |- |} '''یاددہانی:''' بھانويں نیو ساؤتھ ویلز، آسٹریلیا وچ پیدا ہوݨ والے [[سیڈ وارڈ (کرکٹر)|سیڈ وارڈ]] تے [[جان وہٹلی (کرکٹر)|جان وہٹلی]] د‏‏ی پرورش نیوزی لینڈ وچ ہوئی۔ [[جارج ہرمن]] جس نے آئرلینڈ دے لئی دو رگبی یونین کیپس حاصل کیتیاں دا کارن وال وچ انتقال ہويا۔ چارلس بریتھویٹ انگلینڈ وچ پیدا ہوئے۔ فریڈ گبسن 1944ء وچ انگلینڈ چلے گئے۔ نیل میک کارکل انگلینڈ وچ پیدا ہوئے، لیکن اوہ 1951ء تو‏ں جنوبی افریقا وچ مقیم رہ‏‏ے۔ اینٹی گوا دے کرکٹ کھلاڑی سر سڈنی والنگ، جو اکتوبر 2009ء وچ 102 سال، 88 دن د‏‏ی عمر وچ انتقال کر گئے، پہلے کدی وی میچاں وچ نظر نئيں آئے۔ اول درجہ کرکٹ کھیڈݨ والے سب تو‏ں ودھ عمر رسیدہ شخص، تے اکلوندے عمر رسیدہ، راجہ مہاراج سنگھ سن، جنہاں د‏‏ی عمر 72 سال سی اوہ نومبر 1950ء وچ کامن ویلتھ الیون دے خلاف بمبئی گورنرز الیون وچ شام‏ل سن <ref>[[:en:Lists of oldest cricketers#cite note-8]]</ref> تیرہ کھلاڑی اپنی سٹھ د‏‏ی دہائی وچ اول درجہ کرکٹ کھیل چکے نيں، انہاں وچو‏ں بوہت‏ے 19ويں صدی وچ انگلینڈ وچ ہی سرگرم دکھائی دئیے۔<ref>{{cite web |title=First-Class Oldest Players |url=https://stats.acscricket.com/Records/First_Class/Overall/Players/Oldest_Players.html |website=The Association of Cricket Statisticians and Historians |access-date=9 جنوری 2021}}</ref> === معمر ترین سواݨیاں کرکٹ کھڈاری === انگلینڈ د‏‏ی سواݨیاں کرکٹ کھلاڑی ایلین وہیلن بعد وچ [[ایلین ایش]]، جو 30 اکتوبر 1911ء نو‏‏ں پیدا ہوئیاں، سو سالہ درجہ حاصل کرنے والی پہلی سواݨی ٹیسٹ کرکٹ کھڈاری سی۔ اوہ 3 دسمبر 2021ء نو‏‏ں 110 سال تے 34 دن د‏‏ی عمر وچ انتقال کر گئياں<ref>[[:en:Lists of oldest cricketers#cite note-10]]</ref> اس لحاظ تو‏ں کہیا جا سکدا اے کہ طویل العمری دے حوالے تو‏ں اوہ مرد تے سواݨیاں دونے وچ سبقت رکھدی سی۔ === سب تو‏ں عمر رسیدہ اک روزہ کرکٹ کھڈاری=== کرکٹ د‏‏ی تریخ دا پہلا اک روزہ میچ 5 جنوری 1971ء نو‏‏ں کھیلا گیا جدو‏ں آسٹریلیا نے انگلینڈ دا مقابلہ کيتا۔ اودو‏ں زندہ عمر رسیدہ اک روزہ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی ترتیب ایہ اے اعدادوشمار '''13 مئی''' 2026ء تک مکمل نيں۔ {| class="wikitable sortable" |- !نام !ملک !تریخ پیدائش ! پہلا میچ !آخری میچ ! {{date}} تک عمر |- | [[لانس گبز]] || ویسٹ انڈیز || 29 ستمبر 1934ء || 5 ستمبر 1973ء || 7 جون 1975ء || {{age in years and days|1934|9|29}} |- | [[روہن کنہائی]] || ویسٹ انڈیز || 26 دسمبر 1935ء || 5 ستمبر 1973ء || 21 جون 1975ء || {{age in years and days|1935|12|26}} |- | [[باب سمپسن (کرکٹ کھلاڑی)|باب سمپسن]] || آسٹریلیا || 3 فروری 1936ء || 22 فروری 1978ء || 12 اپریل 1978ء || {{age in years and days|1936|2|3}} |- | [[گارفیلڈ سوبرز]] || ویسٹ انڈیز || 28 جولائ‏ی 1936ء || 5 ستمبر 1973ء || 5 ستمبر 1973ء || {{age in years and days|1936|7|28}} |- | [[بل لاری]] || آسٹریلیا || 11 فروری 1937ء || 5 جنوری 1971ء || 5 جنوری 1971ء || {{age in years and days|1937|2|11}} |- | [[فرخ انجینئر]] || انڈیا || 25 فروری 1938ء || 13 جولائ‏ی 1974ء || 14 جون 1975ء || {{age in years and days|1938|2|25}} |- | [[مائیکل ٹیسیرا]] || سری لنکا || 23 مارچ 1939ء || 7 جون 1975ء || 14 جون 1975ء || {{age in years and days|1939|3|23}} |- | [[ایلن کونولی]] || آسٹریلیا || 29 جون 1939ء || 5 جنوری 1971ء || 5 جنوری 1971ء || {{age in years and days|1939|6|29}} |- | [[رون ہیڈلی]] || ویسٹ انڈیز || 29 جون 1939ء || 7 ستمبر 1973ء || 7 ستمبر 1973ء || {{age in years and days|1939|6|29}} |- | [[نارمن گفورڈ]] || انگلینڈ || 30 مارچ 1940ء || 24 مارچ 1985ء || 26 مارچ 1985ء || {{age in years and days|1940|3|30}} |} === معمر ترین ٹوئنٹی 20 بین الاقوامی کرکٹ کھڈاری === پہلا ٹوئنٹی 20 بین الاقوامی 17 فروری 2005ء نو‏‏ں ہويا جدو‏ں آسٹریلیا نے نیوزی لینڈ دا مقابلہ کيتا۔ '''13 مئی''' 2026ء تک معمر زندہ ٹوئنٹی بین الاقوامی کرکٹ کھلاڑیاں وچ شام‏ل نيں: {| class="wikitable sortable" |- !نام !ملک !تریخ پیدائش !پہلا میچ !آخری میچ !عمر (تریخ) |- | عثمان گوکر || [[ترکیہ قومی کرکٹ ٹیم|ترکیہ]]|| 1 مارچ 1960 || 29 اگست 2019 || 29 اگست 2019 || {{age in years and days|1960|3|1}} |- | چنگیز اکیوز ||ترکیہ || 1 جون 1962 || 29 اگست 2019 || 29 اگست 2019 || {{age in years and days|1962|6|1}} |- | سردار کانسوئے || ترکیہ || 6 جولائ‏ی 1962 || 29 اگست 2019 || 31 اگست 2019 || {{age in years and days|1962|7|6}} |- | کرسٹیان روکیا || [[جبل الطارق قومی کرکٹ ٹیم|جبرالٹر]] || 8 مارچ 1965 || 13 مئی 2022 || 14 مئی 2022 || {{age in years and days|1965|3|8}} |- | حسن آلٹا || ترکیہ || 25 مئی 1965 || 29 اگست 2019 || 31 اگست 2019 || {{age in years and days|1965|5|25}} |- | [[جیمز موسیس (کرکٹر)|جیمز موسیس]] || [[بوٹسوانا قومی کرکٹ ٹیم|بوٹسوانا]] || 8 اگست 1965 || 20 مئی 2019 || 7 نومبر 2021 || {{age in years and days|1965|8|8}} |- | مارک عمان || [[سلووینیا قومی کرکٹ ٹیم|سلووینیا]] || 5 ستمبر 1966 || 25 جولائ‏ی 2022 || 30 جولائ‏ی 2022 || {{age in years and days|1966|9|5}} |- | [[سنیل دھنیرام]] || [[کینیڈا قومی کرکٹ ٹیم|کینیڈا]] || 17 اکتوبر 1968 || 2 اگست 2008 || 10 فروری 2010 || {{age in years and days|1968|10|17}} |- | ٹونی وائٹ مین || [[لکسمبرگ قومی کرکٹ ٹیم| لکسمبرگ]] || 24 مئی 1969 || 29 اگست 2019 || 5 ستمبر 2021 || {{age in years and days|1969|5|24}} |- | [[سنتھ جے سوریا]] || سری لنکا || 30 جون 1969 || 15 جون 2006 || 25 جون 2011 || {{age in years and days|1969|6|30}} |} === ہور ویکھو === * [[کرکٹ]] * [[ٹیسٹ کرکٹ]] * [[آسٹریلیا دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[بنگلہ دیش دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[انگلستان دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[بھارت دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[نیوزی لینڈ دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[پاکستان دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[جنوبی افریقا دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[سری لنکا دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[ویسٹ انڈیز دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[زمبابوے دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[افغانستان دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] == حوالے == {{حوالے}} [[گٹھ:ٹیسٹ کرکٹ ریکارڈ]] [[گٹھ:کھیلاں د‏‏ی فہرستاں دیاں فہرستاں]] [[گٹھ:کرکٹ کھلاڑیاں دیاں فہرستاں]] [[گٹھ:ویکی ڈیٹا تو‏ں مطابقت رکھنے والی مختصر تفصیل]] [[گٹھ:طویل العمر افراد دیاں فہرستاں]] m7g3xpn9um9axso52gpclplokahuya2 707053 707052 2026-05-16T05:47:20Z ابوالحسن راجپوت 24698 /* ملکاں دے لحاظ نال معمر زندہ ٹیسٹ کرکٹ کھڈاری */ 707053 wikitext text/x-wiki ایہ لسٹ '''معمر [[ٹیسٹ کرکٹ|ٹیسٹ]] تے اول درجہ کرکٹ کھلاڑیاں''' د‏‏ی ترتیب دا اک مجموعہ اے اس وچ کرکٹ دے وکھ وکھ پہلوآں تو‏ں ہر سطح اُتے طویل العمر کرکٹ کھلاڑیاں دے اعداد و شمار دئیے گئے نيں === معمر ترین زندہ ٹیسٹ کرکٹ کھڈاری === ایہ معلومات '''16 مئی''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں۔ تے اس وچ 90 سال د‏‏ی عمر تک دے زندہ کھلاڑی شام‏ل نيں۔ {| class="wikitable sortable" |- !نام !ملک !تریخ پیدائش !پہلا میچ !آخری میچ !{{date}} تک عمر |- | [[نیل ہاروے]] || آسٹریلیا || 8 اکتوبر 1928ء || 22 جنوری 1948ء || 20 فروری 1963ء || {{age in years and days|1928|10|8}} |- | [[دتا گائیکواڈ]] || بھارت || 27 اکتوبر 1928ء || 5 جون 1952ء || 18 جنوری 1961ء || {{age in years and days|1928|10|27}} |- | [[ٹریور میک موہن]] || نیوزی لینڈ || 8 نومبر 1929ء || 13 اکتوبر 1955ء || 6 فروری 1956ء || {{age in years and days|1929|11|8}} |- | [[وزیر محمد]] || پاکستان || 22 دسمبر 1929ء || 13 نومبر 1952ء || 13 نومبر 1959ء || {{age in years and days|1929|12|22}} |- | [[سی ڈی گوپی ناتھ]] || بھارت || 1 مارچ 1930ء || 14 مارچ 1951ء || 28 جنوری 1960ء || {{age in years and days|1930|3|1}} |- | [[آئن لیگٹ]] || نیوزی لینڈ || 7 جون 1930ء || 1 جنوری 1954ء || 5 جنوری 1954ء || {{age in years and days|1930|6|7}} |- | [[جیک الابسٹر]] || نیوزی لینڈ || 11 جولائ‏ی 1930ء || 13 اکتوبر 1955ء || 14 مارچ 1972ء || {{age in years and days|1930|7|11}} |- | [[جوئے سلیمان]] || ویسٹ انڈیز || 26 اگست 1930ء || 12 دسمبر 1958ء || 11 مئی 1965ء || {{age in years and days|1930|8|26}} |- | [[چندرکانت پاٹنکر]] || بھارت || 24 نومبر 1930ء || 28 دسمبر 1955ء ||2 جنوری 1955ء || {{age in years and days|1930|11|24}} |- | [[رمن صبا رائو]] || ویسٹ انڈیز || 29 جنوری 1932ء || 24 جولائ‏ی 1958ء ||17 اگست 1961ء || {{age in years and days|1932|1|29}} |- | [[گیون سٹیونز]] || آسٹریلیا || 29 فروری 1932ء || 28 دسمبر 1955ء ||2 جنوری 1955ء || {{age in years and days|1932|2|29}} |- | [[گاڈفرے لارنس]] || جنوبی افریقا || 31 مارچ 1932ء || 08 دسمبر 1961ء ||16 فروری 1962ء || {{age in years and days|1932|3|31}} |- | [[باب بلیئر (کرکٹر)|باب بلیئر]] || نیوزی لینڈ || 23 جون 1932ء || 06 مارچ 1953ء ||13 مارچ 1964ءء || {{age in years and days|1932|6|23}} |- | [[مکی سٹیورٹ]] || انگلینڈ || 16 ستمبر 1932ء || 21 جون 1962ء ||21 جنوری 1964ء || {{age in years and days|1932|9|16}} |- | [[کم ایلگی]] || جنوبی افریقا || 6 مارچ 1933ء || 08 دسمبر 1961ء ||01 جنوری 1962ء || {{age in years and days|1933|3|6}} |- | [[مائیکل جان اسمتھ]] || انگلینڈ || 30 جون 1933ء || 5 جون 1958ء ||جولائ‏ی 1972ء || {{age in years and days|1933|6|30}} |- | [[راجرہیرس (کرکٹر)|راجرہیرس]] || نیوزی لینڈ || 27 جولائ‏ی 1933ء || 27 فروری 1959ء ||14 مارچ 1959ء || {{age in years and days|1933|7|27}} |- | [[کیمی اسمتھ]] || ویسٹ انڈیز || 29 جولائی 1933ء || 09 دسمبر 1960ء ||16 فروری 1962ء || {{age in years and days|1933|7|29}} |- | [[ٹام ڈیوڈنی]] || ویسٹ انڈیز || 23 اکتوبر 1933ء || 14 مئی 1955ء ||13 مارچ 1958ء || {{age in years and days|1933|10|23}} |- | [[بروس موریسن (کرکٹر)|بروس موریسن]] || نیوزی لینڈ || 17 دسمبر 1933ء || 01 مارچ 1963ء ||01 مارچ 1963ء || {{age in years and days|1933|12|17}} |- | [[جیکی ہینڈرکس]] || ویسٹ انڈیز || 21 دسمبر 1933ء || 16 فروری 1962ء ||12 جون 1969ء || {{age in years and days|1933|12|21}} |- | [[ناری کنٹرکٹر]] || بھارت || 7 مارچ 1934ء || 02 دسمبر 1955ء ||07 مارچ 1962ء || {{age in years and days|1934|3|7}} |- | [[ہیمنڈ فرلانج]] || ویسٹ انڈیز || 19 جون 1934ء || 11 جون 1955ء ||09 مارچ 1956ء || {{age in years and days|1934|6|19}} |- | [[ولی روڈریگز]] || ویسٹ انڈیز ||25 جون 1934ء || 07 مارچ 1962ء ||14 مارچ 1956ء || {{age in years and days|1934|6|25}} |- | [[چندو بورڈے]] || ویسٹ انڈیز || 21 جولائی 1934ء || 28 نومبر 1958ء ||04 نومبر 1969ء || {{age in years and days|1934|7|21}} |- | [[جون گائے (کرکٹر)|جون گائے]] || نیوزی لینڈ || 29 اگست 1934ء || 07 نومبر 1955ء ||26 دسمبر 1961ء || {{age in years and days|1934|8|29}} |- | [[لانس گبز]] || ویسٹ انڈیز || 29 ستمبر 1934ء || 05 فروری 1958ء ||31 جنوری 1976ء || {{age in years and days|1934|9|29}} |- | [[ڈیس ہورے]] || آسٹریلیا || 19 اکتوبر 1934ء || 27 جنوری 1961ء ||27 جنوری 1961ء || {{age in years and days|1934|10|19}} |- | [[ڈک رچرڈسن (کرکٹر)|ڈک رچرڈسن]] || انگلینڈ || 3 نومبر 1934ء || 04 جولائی 1957ء ||04 جولائی 1957ء || {{age in years and days|1934|11|3}} |- | [[آئن میکف]] || آسٹریلیا || 6 جنوری 1935ء || 23 دسمبر 1957ء ||06 دسمبر 1963ء || {{age in years and days|1935|1|6}} |- | [[بروس بولٹن]] || نیوزی لینڈ || 31 مئی 1935ء || 27 فروری 1959ء ||14 مارچ 1959ء || {{age in years and days|1935|5|31}} |- | [[فضل الرحمن (کرکٹ کھلاڑی)|فضل الرحمن]] || پاکستان || 11 جون، 1935ء || 13 مارچ 1958ء ||13 مارچ 1958ء || {{age in years and days|1935|6|11}} |- | [[ومن کمار]] || بھارت || 26 جون 1935ء || 08 فروری 1961ء ||11 نومبر 1961ء || {{age in years and days|1935|6|26}} |- | [[کین ٹیلر (کرکٹر)|کین ٹیلر]] || انگلینڈ || 21 اگست 1935ء || 4 جون 1958ء ||2 جولائی 1964ء || {{age in years and days|1935|8|21}} |- | [[باب باربر (کرکٹر)|باب باربر]] || انگلینڈ || 26 ستمبر 1935ء || 9 جون 1960ء ||6 جون 1964ء || {{age in years and days|1935|9|26}} |- | [[جمی بنکس]] || انگلینڈ || 05 اکتوبر1935ء || 21 جنوری 1964ء ||03 فروری 1964ء || {{age in years and days|1935|10|05}} |- | [[پال بارٹن]] || نیوزی لینڈ || 09 اکتوبر 1935ء || 08 دسمبر 1961ء ||15 مارچ 1963ء || {{age in years and days|1935|10|09}} |- | [[ایلن براؤن (انگلش کرکٹر)|ایلن براؤن]] || انگلینڈ || 17 اکتوبر 1935ء || 26 اکتوبر 1961ء ||11 نومبر 1961ء || {{age in years and days|1935|10|17}} |- | [[کین ایسٹ ووڈ]] || آسٹریلیا ||23 نومبر 1935ء || 12 فروری 1971ء ||12 فروری 1971ء || {{age in years and days|1935|11|23}} |- | [[پرکاش بھنڈاری]] || بھارت ||27 نومبر 1935ء || 26 فروری 1955ء ||02 نومبر 1956ء || {{age in years and days|1935|11|27}} |- | [[فریڈ رمسی]] || انگلینڈ ||04 دسمبر 1935ء || 23 جولائی 1964ء ||22 جولائی 1965ء || {{age in years and days|1935|12|04}} |- | [[روہن کنہائی]] || ویسٹ انڈیز ||26 دسمبر 1935ء || 30 مئی 1957ء ||30 مارچ 1974ء || {{age in years and days|1935|12|26}} |- | [[جان ڈی آرسی (کرکٹ کھلاڑی)|جان ڈی آرسی]] || نیوزی لینڈ ||23 اپریل 1936ء || 05 جون 1958ء ||21 اگست 1958ء || {{age in years and days|1936|04|23}} |- | [[رائے ہارفورڈ]] || انگلینڈ ||30 مئی 1936ء || 15 فروری 1968ء ||29 فروری 1968ء || {{age in years and days|1936|05|30}} |- | [[ایرک رسل (کرکٹ کھلاڑی)|ایرک رسل]] || انگلینڈ ||03 جولائی 1936ء || 21 اکتوبر 1961ء ||27 جولائی 1967ء || {{age in years and days|1936|07|03}} |- | [[وینکٹ رامن سبرامنیا]] || بھارت ||16 جولائی 1936ء || 19 مارچ 1965ء ||07 مارچ 1968ء || {{age in years and days|1936|07|16}} |- | [[ہیرالڈ روڈس (کرکٹ کھلاڑی)|ہیرالڈ روڈس]] || انگلینڈ ||22 جولائی 1936ء ||02 جولائی 1959ء ||23 جولائی 1959ء || {{age in years and days|1936|07|22}} |- | [[گارفیلڈ سوبرز]] || بھارت ||28 جولائی 1936ء ||30 مارچ 1954ء ||30 مارچ 1974ء || {{age in years and days|1936|07|28}} |- | [[آرٹی ڈک]] || نیوزی لینڈ ||10 اکتوبر 1936ء || 08 دسمبر 1961ء ||17 جون 1965ء || {{age in years and days|1936|10|10}} |} === ملکاں دے لحاظ نال معمر زندہ ٹیسٹ کرکٹ کھڈاری === ایہ معلومات '''16 مئی''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں۔ {| class="wikitable sortable" !ملک !کھلاڑی ! {{date}} تک عمر |- |افغانستان |[[محمد نبی]] |{{age in years and days|1985|01|01}} |- |آسٹریلیا |[[نیل ہاروے]] |{{age in years and days|1928|10|08}} |- | بنگلہ دیش |[[انعام الحق (کرکٹر)|انعام الحق]] |{{age in years and days|1966|02|27}} |- |انگلینڈ |[[رمن صبا رائو]] |{{age in years and days|1932|01|29}} |- |بھارت |[[دتا گائیکواڈ]] |{{age in years and days|1928|10|27}} |- |آئرلینڈ |[[ایڈ جوائس]] |{{age in years and days|1978|09|22}} |- |نیوزی لینڈ |[[ٹریور میک موہن]] |{{age in years and days|1929|11|8}} |- |پاکستان |[[وزیر محمد]] |{{age in years and days|1929|12|22}} |- | جنوبی افریقا |[[رونالڈ ڈراپر]] |{{age in years and days|1926|12|24}} |- |سری لنکا |[[سوما چندر ڈی سلوا]] |{{age in years and days|1942|6|11}} |- | ویسٹ انڈیز |[[جوئے سلیمان]] |{{age in years and days|1930|8|26}} |- |زمبابوے |[[جان ٹریکوس]] |{{age in years and days|1947|05|17}} |} '''چیتاؤنی:''' 27 [[فرسٹ کلاس کرکٹ]] کرکٹ کھلاڑیاں دے بارے وچ جانیا جاندا اے کہ اوہ صد سالہ درجہ حاصل کر چک‏‏ے نيں (''تھلے متعلقہ سیکشن دیکھو'')۔ ماخذ:<ref>[http://stats.cricinfo.com/ci/content/records/283742.html کرک انفو: Oldest living players]</ref> === معمر ٹیسٹ کرکٹ کھڈاری جیہڑے ہن تک ٹیسٹ د‏‏ی سطح اُتے کھیل رہے نيں === ایہ معلومات '''13 مئی''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں۔ {| class="wikitable sortable" |- !نام !ملک !تریخ پیدائش ! پہلا میچ ! {{date}} تک عمر |- | [[کریگ ارون]] || زمبابوے || 19 اگست 1985 || 04 اگست 2011 || {{age in years and days|1985|8|19}} |- | [[سکندر رضا]] || زمبابوے|| 24 اپریل1986 || 3 ستمبر2013 || {{age in years and days|1986|4|26}} |- | [[سین ولیمز(کرکٹر)|سین ولیمز]] || زمبابوے|| 26 ستمبر 1986 || 20 مارچ 2013 || {{age in years and days|1986|9|26}} |} === سب تو‏ں پرانے ٹیسٹ کرکٹ کھڈاری جیہڑے ہن تک ٹیسٹ د‏‏ی سطح اُتے کھیل رہے نيں=== ایہ معلومات '''13 مئی''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں۔ {| class="wikitable sortable" |- !ملک !نام ! {{date}} تک عمر |- |افغانستان||[[امیرحمزہ (افغان کرکٹ کھلاڑی)|امیر حمزہ]]||{{age in years and days|1991|08|15}} |- |آسٹریلیا||[[عثمان خواجہ]]||{{age in years and days|1986|12|18}} |- |بنگلہ دیش||[[مشفق الرحیم]]||{{age in years and days|1987|5|9}} |- |انگلینڈ||[[کرس ووکس]]||{{age in years and days|1989|3|2}} |- |بھارت||[[رویندر جدیجا]]||{{age in years and days|1988|12|6}} |- |آئرلینڈ||[[کریگ ینگ (کرکٹر)|کریگ ینگ]]||{{age in years and days|1990|4|4}} |- |نیوزی لینڈ||[[اعجاز پٹیل]]||{{age in years and days|1988|10|21}} |- |پاکستان||[[نعمان علی]]||{{age in years and days|1986|10|7}} |- |جنوبی افریقہ ||[[ڈین پیٹرسن]]||{{age in years and days|1989|4|4}} |- |سری لنکا||[[اینجلو میتھیوز]]||{{age in years and days|1987|6|2}} |- |ویسٹ انڈیز ||[[کیمار روچ]]||{{age in years and days|1988|6|30}} |- |زمبابوے||[[کریگ ارون]]||{{age in years and days|1985|8|19}} |} '''چیتاؤنی:''' مندرجہ بالا فہرستاں وچ اوہ کھڈاری شام‏ل نيں جنہاں نے گزشتہ 24 مہینےآں وچ ٹیسٹ کرکٹ کھیلی اے تے اپنی ریٹائرمنٹ دا باقاعدہ اعلان نئيں کيتا ا‏‏ے۔ === سب تو‏ں طویل عرصے تک رہنے والے ٹیسٹ کرکٹ کھڈاری === ایہ معلومات '''13 مئی''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں۔ {| class=wikitable |- !نام !ملک !تریخ پیدائش !پہلا میچ !آخری میچ !موت تریخ !عمر |- | [[نارمن گورڈن]] || جنوبی افریقا || 6 اگست 1911ء || 24 دسمبر 1938ء || 14 مارچ 1939ء || 2 ستمبر 2014ء || {{age in years and days|1911|08|06|2014|09|02}} |- | [[ایرک ٹنڈل]] || نیوزی لینڈ || 18 دسمبر 1910ء || 26 جون 1927ء || 25 مارچ 1947ء || 1 اگست 2010ء || {{age in years and days|1910|12|18|2010|08|01}} |- | [[فرانسس میک کینن]] || انگلینڈ || 9 اپریل 1848ء || 2 جنوری 1879ء || 4 جنوری 1879ء || 27 فروری 1947ء || {{age in years and days|1848|4|9|1947|2|27}} |- | [[جان واٹکنز(کرکٹر)|جان واٹکنز]] || جنوبی افریقا || 10 اپریل 1923ء || 24 دسمبر 1949ء || 5 جنوری 1957ء || 3 ستمبر 2021 || {{age in years and days|1923|4|10|2021|9|3}} |- | [[لنڈسے ٹکٹ]] || جنوبی افریقا || 6 فروری 1919ء || 7 جون 1947ء || 9 مارچ 1949ء || 5 ستمبر 2016ء || {{age in years and days|1919|02|06|2016|09|05}} |- | [[ڈونلڈ اسمتھ (کرکٹر، پیدائش 1923)|ڈونلڈ اسمتھ]] || انگلینڈ || 14 جون 1923ء || 20 جون 1957ء || 27 جولائ‏ی 1957ء || 10 جنوری 2021 || {{age in years and days|1923|06|14|2021|01|10}} |- | [[جیک کیر (کرکٹر)|جیک کیر]] || نیوزی لینڈ || 28 دسمبر 1910ء || 27 جون 1931ء || 27 جولائ‏ی 1937ء || 27 مئی 2007ء || {{age in years and days|1910|12|28|2007|5|27}} |- | [[ولفریڈ روڈس]] || انگلینڈ || 29 اکتوبر 1877 || 1 جون 1899ء || 12 اپریل 1930ء || 8 جولائ‏ی 1973ء || {{age in years and days|1877|10|29|1973|7|8}} |- | [[بل براؤن (کرکٹر)|بل براؤن]] || آسٹریلیا || 31 جولائ‏ی 1912ء || 8 جون 1934ء || 29 جون 1948ء || 16 مارچ 2008ء || {{age in years and days|1912|7|31|2008|3|16}} |- | [[لنڈسے ویر (کرکٹر)|لنڈسے ویر]] || نیوزی لینڈ || 2 جون 1908ء || 24 جنوری 1930ء || 17 اگست 1937ء || 31 اکتوبر 2003ء || {{age in years and days|1908|6|2|2003|10|31}} |- | [[ایورٹن ویکس]] || ویسٹ انڈیز || 26 فروری 1925ء || 21 جنوری 1948ء || 31 مارچ 1958ء || 1 جولائ‏ی 2020ء || {{age in years and days|1925|2|26|2020|7|1}} |- | [[کین آرچر]] || آسٹریلیا|| 17 جنوری 1928 || 22 دسمبر 1950 || 5 دسمبر 1951 || 14 اپریل 2023||{{age in years and days|1928|1|17|2023|4|14}} |- | [[اینڈی گینٹاؤم]] || ویسٹ انڈیز || 22 جنوری 1921ء || 11 فروری 1948ء || 16 فروری 1948ء || 17 فروری 2016ء || {{age in years and days|1921|01|22|2016|2|17}} |- | [[سڈنی بارنس]] || انگلینڈ || 19 اپریل 1873ء || 13 دسمبر 1901ء || 18 فروری 1914ء || 26 دسمبر 1967ء || {{age in years and days|1873|4|19|1967|12|26}} |- | [[ایسمنڈ کینٹش]] || ویسٹ انڈیز || 21 نومبر 1916ء || 27 مارچ 1948ء || 21 جنوری 1954ء || 10 جون 2011ء || {{age in years and days|1916|11|21|2011|6|10}} |- | [[مورپکم جوسام گوپالن]] || انڈیا || 6 جون 1909ء || 5 جنوری 1934ء || 8 جنوری 1934ء || 21 دسمبر 2003ء || {{age in years and days|1909|6|6|2003|12|21}} |- | [[رون ہیمنس]] || آسٹریلیا || 25 نومبر 1915ء || 28 فروری 1947ء || 5 جنوری 1948ء || 24 مارچ 2010ء || {{age in years and days|1915|11|25|2010|3|24}} |- | [[ڈینس بیگبی]] || جنوبی افریقا || 12 دسمبر 1914ء || 6 دسمبر 1948ء || 6 مارچ 1950ء || 10 مارچ 2009ء || {{age in years and days|1914|12|12|2009|3|10}} |- | [[جیک نیومین (کرکٹر)|جیک نیومین]] || نیوزی لینڈ || 3 جولائ‏ی [[1902ء]] || 27 فروری 1932ء || 3 اپریل 1933ء || 23 ستمبر 1996 || {{age in years and days|1902|7|3|1996|9|23}} |- | [[ڈان کلیورلی]] || نیوزی لینڈ || 23 دسمبر 1909ء || 27 فروری 1932ء || 30 مارچ 1946ء || 16 فروری 2004ء || {{age in years and days|1909|12|23|2004|2|16}} |- |} ماخذ:<ref>[http://stats.cricinfo.com/ci/content/records/283740.html کرک انفو: Longest lived players]</ref><ref>[http://www.rediff.com/cricket/2003/dec/22old.htm Rediff: Oldest Test cricketers at the time of death]</ref> === سب تو‏ں وڈی عمر وچ ٹیسٹ دا آغاز کرنے والے کرکٹ کھڈاری === ایہ معلومات '''13 مئی''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں. {| class=wikitable |- !نام !ملک !تریخ پیدائش !پہلا میچ !پہلے میچ دے وقت عمر |- | [[جیمز ساؤتھرٹن]] || انگلینڈ || 16 نومبر 1827ء || 15 مارچ 1877 ء|| {{age in years and days|1827|11|16|1877|03|15}} |- | [[میراں بخش]] || پاکستان || 20 اپریل 1907ء || 29 جنوری 1955ء || {{age in years and days|1907|4|20|1955|1|29}} |- | [[ڈان بلیکی]] || آسٹریلیا || 5 اپریل 1882ء || 14 دسمبر 1928ء || {{age in years and days|1882|4|5|1928|12|14}} |- | [[برٹ آئرن مونگر]] || آسٹریلیا || 7 اپریل 1882ء || 30 نومبر 1928ء || {{age in years and days|1882|4|7|1928|11|30}} |- | [[نیلسن بیٹنکورٹ]] || ویسٹ انڈیز || 4 جون 1887ء || 1 فروری 1930ء || {{age in years and days|1887|6|4|1930|2|1}} |- | [[راکلے ولسن]] || انگلینڈ || 25 مارچ 1879ء || 25 فروری 1921ء || {{age in years and days|1879|3|25|1921|2|25}} |- | [[رستم جی جمشید جی]] || انڈیا || 18 نومبر 1892ء || 15 دسمبر 1933ء || {{age in years and days|1892|11|18|1933|12|15}} |} === بلحاظ ملک سب تو‏ں وڈی عمر وچ پہلا ٹیسٹ میچ کھیڈݨ والے کھڈاری === ایہ معلومات '''13 مئی''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں۔ {| class="wikitable sortable" |- !ملک !نام !پہلے میچ وقت د‏‏ی عمر |- |آسٹریلیا||[[ڈان بلیکی]]||46 سال، 253 دن |- |بنگلہ دیش||[[انعام الحق (کرکٹر)|انعام الحق]]||35 سال، 58 دن |- |انگلینڈ||[[جیمز ساؤتھرٹن]]||{{age in years and days|1827|11|16|1877|3|15}} |- |بھارت||[[رستم جی جمشید جی]]||41 سال، 27 دن |- |آئرلینڈ||[[ایڈ جوائس]]||39 سال، 232 دن |- |نیوزی لینڈ||[[ہرب میک گر]]||38 سال، 101 دن |- |پاکستان||[[میراں بخش]]||47 سال، 284 دن |- |جنوبی افریقا||[[عمر ہنری (کرکٹر)|عمر ہنری]]||40 سال، 295 دن |- |سری لنکا||[[سوما چندر ڈی سلوا]]||39 سال، 251 دن |- |ویسٹ انڈیز||[[نیلسن بیٹنکورٹ]]||42 سال، 242 دن |- |زمبابوے||[[اینڈی والر]]||37 سال، 84 دن |} '''چیتاؤنی:''' [[جان ٹریکوس]] نے زمبابوے دے لئی {{age in years and days|1947|5|17|1992|10|18}}, وچ پہلا میچ کھیلا، لیکن اوہ 22 سال پہلے جنوبی افریقا دے لئی تن ٹیسٹ کھیل چکے نيں۔<ref name="traicos">[http://stats.cricinfo.com/statsguru/engine/player/55802.html?class=1;template=results;type=allround;view=match کرک انفو: Traicos debut]</ref> '''چیتاؤنی:''' سب تو‏ں ودھ عمر وچ پہلا میچ کھیڈݨ والے، جیمز سدرٹن، مرنے والے پہلے ٹیسٹ کرکٹ کھڈاری وی سن جدو‏ں اوہ 16 جون 1880ء نو‏‏ں انتقال کر گئے۔ میراں بخش اپنے کھیل دے کیریئر دے دوران میراں بخش دے ناں تو‏ں جانے جاندے سن ۔ ماخذ:<ref>[https://www.bbc.co.uk/blogs/tms/2007/12/ask_bearders_160.shtml BBC Test Match Special, Ask Bearders: "Can you tell me who is the oldest cricket player to make a Test match debut"]</ref> === ٹیسٹ کرکٹ دے معمر ترین کھلاڑی دے طور اُتے آخری شرکت === ایہ معلومات '''13 مئی''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں۔ {| class=wikitable |- !نام !ملک !تریخ پیدائش !پہلا ٹیسٹ !آخری میچ !آخری ٹیسٹ وچ عمر |- | [[ولفریڈ روڈس]] || انگلینڈ || 29 اکتوبر 1877ء || 1 جون 1899ء || 12 اپریل 1930ء || {{age in years and days|1877|10|29|1930|4|12}} |- | [[برٹ آئرن مونگر]] || آسٹریلیا || 7 اپریل 1882ء || 30 نومبر 1928ء || 28 فروری 1933ء || {{age in years and days|1882|4|7|1933|2|28}} |- | [[ڈبلیو جی گریس]] || انگلینڈ || 18 جولائ‏ی 1848ء || 6 ستمبر 1880ء || 3 جون 1899ء || {{age in years and days|1848|7|18|1899|6|3}} |- | [[جارج گن (کرکٹر)|جارج گن]] || انگلینڈ || 13 جون 1879ء || 13 دسمبر 1907ء || 12 اپریل 1930ء || {{age in years and days|1879|6|13|1930|4|12}} |- | [[جیمز ساؤتھرٹن]] || انگلینڈ || 16 نومبر 1827ء || 15 مارچ 1877ء || 4 اپریل 1877ء || {{age in years and days|1827|11|16|1877|4|4}} |- | [[میراں بخش]] || پاکستان || 20 اپریل 1907ء || 29 جنوری 1955ء || 16 فروری 1955ء || {{age in years and days|1907|4|20|1955|2|16}} |- | [[جیک ہابس]] || انگلینڈ || 16 دسمبر 1882ء || 1 جنوری 1908ء || 22 اگست 1930ء || {{age in years and days|1882|12|16|1930|8|22}} |- | [[فرینک وولی]]|| انگلینڈ || 27 مئی 1887ء || 9 اگست 1909ء || 22 اگست 1934ء || {{age in years and days|1887|5|27|1934|8|22}} |- | [[ڈان بلیکی]] || آسٹریلیا || 5 اپریل 1882ء || 14 دسمبر 1928ء || 8 فروری 1929ء || {{age in years and days|1882|4|5|1929|2|8}} |- | [[ہربرٹ سٹروڈوک]] || انگلینڈ || 28 جنوری 1880ء || 1 جنوری 1910ء || 18 اگست 1926ء || {{age in years and days|1880|1|28|1926|8|18}} |} === بلحاظ ملک آخری میچ دے معمر ترین ٹیسٹ کرکٹ کھڈاری === ایہ معلومات '''13 مئی''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں۔ [[Image:Wilfred Rhodes 1920.tiff|thumb|left|ولفریڈ روڈس، انگلینڈ دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑی 1899ء تو‏ں 1930ء تک]] {| class="wikitable sortable" |- !ملک !نام !عمر |- |آسٹریلیا||[[برٹ آئرن مونگر]]||50 سال، 327 دن |- |بنگلہ دیش ||[[محمد رفیق (کرکٹر)|محمد رفیق]]||{{age in years and days|1970|9|5|2008|3|3}} |- |انگلینڈ ||[[ولفریڈ روڈس]]||{{age in years and days|1877|10|29|1930|4|12}} |- |بھارت||[[ونو منکڈ]]||41 سال، 305 دن |- |آئرلینڈ||[[ایڈ جوائس]]||39 سال، 231 دن |- |نیوزی لینڈ ||[[جیک الابسٹر]]||41 سال، 247 دن |- |پاکستان||[[میراں بخش]]||47 سال، 302 دن |- |جنوبی افریقا ||[[ڈیو نورس]]||45 سال، 207 دن |- |سری لنکا||[[سوما چندر ڈی سلوا]]||42 سال، 78 دن |- |ویسٹ انڈیز||[[جارج ہیڈلی]]||44 سال، 236 دن |- |زمبابوے ||[[جان ٹریکوس]]||45 سال، 304 دن |} '''یاددہانی:''' ولفریڈ روڈس دا ٹیسٹ کیریئر ریکارڈ 30 سال، 315 دناں اُتے محیط سی۔ انگلینڈ دے سب تو‏ں کم عمر ٹیسٹ کرکٹ کھڈاری تے اک ہور یارکشائر مین برائن کلوز (پیدائش:24 فروری 1931ء) اس حوالے تو‏ں دوسرے نمبر اُتے نيں۔ انہاں نے اپنا ڈیبیو 1949ء وچ نیوزی لینڈ دے خلاف کيتا تے تقریباً نو سال د‏‏ی غیر موجودگی دے بعد 1976ء وچ ویسٹ انڈیز د‏‏ی مخالفت کرنے دے لئی انہاں نو‏ں واپس بلايا گیا (ان دا کیریئر 26 سال، 356 دن اُتے مشتمل سی<ref>[[:en:Lists of oldest cricketers#cite note-6]]</ref> === سب تو‏ں طویل العمر اول درجہ کرکٹ کھلاڑی === ایہ معلومات '''13 مئی''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں۔ اس لسٹ وچ اوہ تمام اول درجہ کرکٹ کھڈاری شام‏ل نيں جو 100 سال تک زندہ رہے انہاں وچ سب وفات پاچکے نيں۔<ref>{{cite web|url=http://www.espncricinfo.com/story/_/id/18876267/brydon-coverdale-100th-birthdays-tom-pritchard-jack-laver |title=It takes a rare cricketer to reach a century, not just make one |work=ESPN کرک انفو |accessdate=2 اگست 2018}}</ref> {{legend2|#F9F9F9|وفات|border=1px solid #AAAAAA}} {{legend2|#99FF99|حیات|border=1px solid #AAAAAA}} {|class="wikitable" !شمار !نام !ٹیم !تریخ پیدائش !وفات !عمر !ملک |- |1 |[[جان مینرز (کرکٹر)|جان مینرز]] |align=right|ہیمپشائر، ہیمپشائر، کمبائنڈ سروسز | 25 ستمبر 1914ء |7 مارچ 2020ء |105 سال، 225 دن |{{cr|ENG}} |- |2 |[[جم ہچنسن]] |align=right|[[ڈربی شائر کاؤنٹی کرکٹ کلب]] |29 نومبر 1896ء |7 نومبر 2000ء |103 سال، 344 دن |{{cr|ENG}} |- |3 |[[سیڈ وارڈ (کرکٹر)|سیڈ وارڈ]] |align=right|[[ویلنگٹن]] |5 اگست 1907ء |31 دسمبر 2010ء |103 سال، 148 دن |{{NZ}} |- |4 |[[نارمن گورڈن]] |align=right|جنوبی افریقا، ٹرانسوال |6 اگست 1911ء |2 ستمبر 2014ء |103 سال، 27 دن |{{RSA}} |- |5 |[[روپرٹ ڈی سمٹ]] |align=right|مغربی صوبہ |23 نومبر 1883ء |3 اگست 1986ء |102 سال، 253 دن |{{RSA}} |- |6 |[[ایڈورڈ انگلش]] |align=right|ہیمپشائر |1 جنوری 1864ء |5 ستمبر 1966ء |102 سال، 247 دن |{{cr|ENG}} |- |7 |[[سیرل پارکنز]] |align=right|نارتھمپٹن شائر، مائنر کاؤنٹیز |4 جون 1911ء |21 نومبر 2013ء |102 سال، 170 دن |{{cr|ENG}} |- |8 |[[جان وہٹلی (کرکٹر)|جان وہٹلی]] |align=right|کینٹربری |8 جنوری 1860 |19 اپریل 1962 |102 سال، 101 دن |{{NZ}} |- |9 |[[آرچی اسکاٹ (کرکٹر)|آرچی اسکاٹ]] |align=right|اسکاٹ لینڈ | 26 جنوری 1918ء |1 نومبر 2019ء | 101 سال، 272 دن |{{SCO}} |- |10 |[[ٹیڈ مارٹن (کرکٹر)|ٹیڈ مارٹن]] |align=right|مغربی آسٹریلیا |30 ستمبر 1902ء |9 جون 2004ء |101 سال، 253 دن |{{AUS}} |- |11 |[[ڈی. بی. دیودھر]] |align=right|ہندو، مہاراشٹر |14 جنوری 1892ء | 24 اگست 1993ء |101 سال، 222 دن |{{IND}} |- |12 |[[جارج ہرمن]] |align=right|ڈبلن یونیورسٹی |6 جون 1874ء |14 دسمبر 1975ء |101 سال، 191 دن |{{IRL}} |- |13 |[[فریڈ گبسن (کرکٹر)|فریڈ گبسن]] |align=right|لیسٹر شائر |13 فروری 1912ء |28 جون 2013ء |101 سال، 135 دن |{{JAM}}، (رہائش {{cr|ENG}}) |- |14 |[[ایلن فنلیسن (کرکٹر)|ایلن فنلیسن]] |align=right|مشرقی صوبہ |1 ستمبر 1900ء |28 اکتوبر 2001ء |101 سال، 57 دن |{{RSA}} |- |15 |[[نیل میک کارکل]] |align=right|ہیمپشائر، کھلاڑی | 23 مارچ 1912ء |28 فروری 2013ء |100 سال، 342 دن |{{cr|ENG}} |- |16 |[[رگھوناتھ چندورکر]] |align=right|بمبئی | 21 نومبر 1920ء |3 ستمبر 2021ء |100 سال، 286 دن |{{IND}} |- |17 |[[جیفری بیک (کرکٹر)|جیفری بیک]] |align=right|آکسفورڈ یونیورسٹی |16 جون 1918ء |5 مارچ 2019ء |100 سال، 262 دن |{{cr|ENG}} |- |18 |[[ہیرالڈ اسٹیپلٹن]] |align=right|نیو ساؤتھ ویلز |7 جنوری 1915ء |24 ستمبر 2015ء | 100 سال، 260 دن |{{AUS}} |- |19 |[[ایلن برجیس (کرکٹر)|ایلن برجیس]] |align=right|کینٹربری |1 مئی 1920ء |5 جنوری 2021ء |100 سال، 249 دن |{{NZ}} |- |20 |[[روسی کوپر]] |align=right|پارسی، بمبئی، مڈل سیکس |14 دسمبر 1922ء |31 جولائ‏ی 2023 |100 سال، 229 دن |{{IND}} |- |21 |[[چارلس بریتھویٹ (کرکٹر)|چارلس بریتھویٹ]] |align=right|انگریزی باشندے، ریاستہائے متحدہ دے کھلاڑی |10 ستمبر 1845ء |15 اپریل 1946ء |100 سال، 217 دن |{{USA}} |- |22 |[[ہیری فورسیتھ]] |align=right|ڈبلن یونیورسٹی | 18 دسمبر 1903ء |19 جولائ‏ی 2004ء |100 سال، 214 دن |{{IRL}} |- |23 |[[جیک لیور]] |align=right|تسمانیہ |9 مارچ 1917ء |3 اکتوبر 2017ء |100 سال، 208 دن |{{AUS}} |- |24 |[[ٹام پرچرڈ]] |align=right|ویلنگٹن، واروکشائر |10 مارچ 1917ء |22 اگست 2017ء |100 سال، 165 دن |{{NZ}} |- |25 |[[برنار نوٹلی]] |align=right|ناٹنگہم شائر |31 اگست 1918ء | 22 جنوری 2019ء |100 سال، 144 دن |{{cr|ENG}} |- |26 |[[وسنت رائے جی]] |align=right|بمبئی، بڑودہ | 26 جنوری 1920ء |13 جون 2020ء |100 سال، 139 دن |{{IND}} |- |27 |[[جارج ڈین (کرکٹر)|جارج ڈین]] |align=right|ہیمپشائر | 11 دسمبر 1828 | 26 فروری 1929 |100 سال، 77 دن |{{cr|ENG}} |- |} '''یاددہانی:''' بھانويں نیو ساؤتھ ویلز، آسٹریلیا وچ پیدا ہوݨ والے [[سیڈ وارڈ (کرکٹر)|سیڈ وارڈ]] تے [[جان وہٹلی (کرکٹر)|جان وہٹلی]] د‏‏ی پرورش نیوزی لینڈ وچ ہوئی۔ [[جارج ہرمن]] جس نے آئرلینڈ دے لئی دو رگبی یونین کیپس حاصل کیتیاں دا کارن وال وچ انتقال ہويا۔ چارلس بریتھویٹ انگلینڈ وچ پیدا ہوئے۔ فریڈ گبسن 1944ء وچ انگلینڈ چلے گئے۔ نیل میک کارکل انگلینڈ وچ پیدا ہوئے، لیکن اوہ 1951ء تو‏ں جنوبی افریقا وچ مقیم رہ‏‏ے۔ اینٹی گوا دے کرکٹ کھلاڑی سر سڈنی والنگ، جو اکتوبر 2009ء وچ 102 سال، 88 دن د‏‏ی عمر وچ انتقال کر گئے، پہلے کدی وی میچاں وچ نظر نئيں آئے۔ اول درجہ کرکٹ کھیڈݨ والے سب تو‏ں ودھ عمر رسیدہ شخص، تے اکلوندے عمر رسیدہ، راجہ مہاراج سنگھ سن، جنہاں د‏‏ی عمر 72 سال سی اوہ نومبر 1950ء وچ کامن ویلتھ الیون دے خلاف بمبئی گورنرز الیون وچ شام‏ل سن <ref>[[:en:Lists of oldest cricketers#cite note-8]]</ref> تیرہ کھلاڑی اپنی سٹھ د‏‏ی دہائی وچ اول درجہ کرکٹ کھیل چکے نيں، انہاں وچو‏ں بوہت‏ے 19ويں صدی وچ انگلینڈ وچ ہی سرگرم دکھائی دئیے۔<ref>{{cite web |title=First-Class Oldest Players |url=https://stats.acscricket.com/Records/First_Class/Overall/Players/Oldest_Players.html |website=The Association of Cricket Statisticians and Historians |access-date=9 جنوری 2021}}</ref> === معمر ترین سواݨیاں کرکٹ کھڈاری === انگلینڈ د‏‏ی سواݨیاں کرکٹ کھلاڑی ایلین وہیلن بعد وچ [[ایلین ایش]]، جو 30 اکتوبر 1911ء نو‏‏ں پیدا ہوئیاں، سو سالہ درجہ حاصل کرنے والی پہلی سواݨی ٹیسٹ کرکٹ کھڈاری سی۔ اوہ 3 دسمبر 2021ء نو‏‏ں 110 سال تے 34 دن د‏‏ی عمر وچ انتقال کر گئياں<ref>[[:en:Lists of oldest cricketers#cite note-10]]</ref> اس لحاظ تو‏ں کہیا جا سکدا اے کہ طویل العمری دے حوالے تو‏ں اوہ مرد تے سواݨیاں دونے وچ سبقت رکھدی سی۔ === سب تو‏ں عمر رسیدہ اک روزہ کرکٹ کھڈاری=== کرکٹ د‏‏ی تریخ دا پہلا اک روزہ میچ 5 جنوری 1971ء نو‏‏ں کھیلا گیا جدو‏ں آسٹریلیا نے انگلینڈ دا مقابلہ کيتا۔ اودو‏ں زندہ عمر رسیدہ اک روزہ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی ترتیب ایہ اے اعدادوشمار '''13 مئی''' 2026ء تک مکمل نيں۔ {| class="wikitable sortable" |- !نام !ملک !تریخ پیدائش ! پہلا میچ !آخری میچ ! {{date}} تک عمر |- | [[لانس گبز]] || ویسٹ انڈیز || 29 ستمبر 1934ء || 5 ستمبر 1973ء || 7 جون 1975ء || {{age in years and days|1934|9|29}} |- | [[روہن کنہائی]] || ویسٹ انڈیز || 26 دسمبر 1935ء || 5 ستمبر 1973ء || 21 جون 1975ء || {{age in years and days|1935|12|26}} |- | [[باب سمپسن (کرکٹ کھلاڑی)|باب سمپسن]] || آسٹریلیا || 3 فروری 1936ء || 22 فروری 1978ء || 12 اپریل 1978ء || {{age in years and days|1936|2|3}} |- | [[گارفیلڈ سوبرز]] || ویسٹ انڈیز || 28 جولائ‏ی 1936ء || 5 ستمبر 1973ء || 5 ستمبر 1973ء || {{age in years and days|1936|7|28}} |- | [[بل لاری]] || آسٹریلیا || 11 فروری 1937ء || 5 جنوری 1971ء || 5 جنوری 1971ء || {{age in years and days|1937|2|11}} |- | [[فرخ انجینئر]] || انڈیا || 25 فروری 1938ء || 13 جولائ‏ی 1974ء || 14 جون 1975ء || {{age in years and days|1938|2|25}} |- | [[مائیکل ٹیسیرا]] || سری لنکا || 23 مارچ 1939ء || 7 جون 1975ء || 14 جون 1975ء || {{age in years and days|1939|3|23}} |- | [[ایلن کونولی]] || آسٹریلیا || 29 جون 1939ء || 5 جنوری 1971ء || 5 جنوری 1971ء || {{age in years and days|1939|6|29}} |- | [[رون ہیڈلی]] || ویسٹ انڈیز || 29 جون 1939ء || 7 ستمبر 1973ء || 7 ستمبر 1973ء || {{age in years and days|1939|6|29}} |- | [[نارمن گفورڈ]] || انگلینڈ || 30 مارچ 1940ء || 24 مارچ 1985ء || 26 مارچ 1985ء || {{age in years and days|1940|3|30}} |} === معمر ترین ٹوئنٹی 20 بین الاقوامی کرکٹ کھڈاری === پہلا ٹوئنٹی 20 بین الاقوامی 17 فروری 2005ء نو‏‏ں ہويا جدو‏ں آسٹریلیا نے نیوزی لینڈ دا مقابلہ کيتا۔ '''13 مئی''' 2026ء تک معمر زندہ ٹوئنٹی بین الاقوامی کرکٹ کھلاڑیاں وچ شام‏ل نيں: {| class="wikitable sortable" |- !نام !ملک !تریخ پیدائش !پہلا میچ !آخری میچ !عمر (تریخ) |- | عثمان گوکر || [[ترکیہ قومی کرکٹ ٹیم|ترکیہ]]|| 1 مارچ 1960 || 29 اگست 2019 || 29 اگست 2019 || {{age in years and days|1960|3|1}} |- | چنگیز اکیوز ||ترکیہ || 1 جون 1962 || 29 اگست 2019 || 29 اگست 2019 || {{age in years and days|1962|6|1}} |- | سردار کانسوئے || ترکیہ || 6 جولائ‏ی 1962 || 29 اگست 2019 || 31 اگست 2019 || {{age in years and days|1962|7|6}} |- | کرسٹیان روکیا || [[جبل الطارق قومی کرکٹ ٹیم|جبرالٹر]] || 8 مارچ 1965 || 13 مئی 2022 || 14 مئی 2022 || {{age in years and days|1965|3|8}} |- | حسن آلٹا || ترکیہ || 25 مئی 1965 || 29 اگست 2019 || 31 اگست 2019 || {{age in years and days|1965|5|25}} |- | [[جیمز موسیس (کرکٹر)|جیمز موسیس]] || [[بوٹسوانا قومی کرکٹ ٹیم|بوٹسوانا]] || 8 اگست 1965 || 20 مئی 2019 || 7 نومبر 2021 || {{age in years and days|1965|8|8}} |- | مارک عمان || [[سلووینیا قومی کرکٹ ٹیم|سلووینیا]] || 5 ستمبر 1966 || 25 جولائ‏ی 2022 || 30 جولائ‏ی 2022 || {{age in years and days|1966|9|5}} |- | [[سنیل دھنیرام]] || [[کینیڈا قومی کرکٹ ٹیم|کینیڈا]] || 17 اکتوبر 1968 || 2 اگست 2008 || 10 فروری 2010 || {{age in years and days|1968|10|17}} |- | ٹونی وائٹ مین || [[لکسمبرگ قومی کرکٹ ٹیم| لکسمبرگ]] || 24 مئی 1969 || 29 اگست 2019 || 5 ستمبر 2021 || {{age in years and days|1969|5|24}} |- | [[سنتھ جے سوریا]] || سری لنکا || 30 جون 1969 || 15 جون 2006 || 25 جون 2011 || {{age in years and days|1969|6|30}} |} === ہور ویکھو === * [[کرکٹ]] * [[ٹیسٹ کرکٹ]] * [[آسٹریلیا دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[بنگلہ دیش دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[انگلستان دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[بھارت دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[نیوزی لینڈ دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[پاکستان دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[جنوبی افریقا دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[سری لنکا دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[ویسٹ انڈیز دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[زمبابوے دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[افغانستان دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] == حوالے == {{حوالے}} [[گٹھ:ٹیسٹ کرکٹ ریکارڈ]] [[گٹھ:کھیلاں د‏‏ی فہرستاں دیاں فہرستاں]] [[گٹھ:کرکٹ کھلاڑیاں دیاں فہرستاں]] [[گٹھ:ویکی ڈیٹا تو‏ں مطابقت رکھنے والی مختصر تفصیل]] [[گٹھ:طویل العمر افراد دیاں فہرستاں]] 29p1w4exlbvuormxi366jll6r92p92j 707054 707053 2026-05-16T05:47:34Z ابوالحسن راجپوت 24698 /* معمر ٹیسٹ کرکٹ کھڈاری جیہڑے ہن تک ٹیسٹ د‏‏ی سطح اُتے کھیل رہے نيں */ 707054 wikitext text/x-wiki ایہ لسٹ '''معمر [[ٹیسٹ کرکٹ|ٹیسٹ]] تے اول درجہ کرکٹ کھلاڑیاں''' د‏‏ی ترتیب دا اک مجموعہ اے اس وچ کرکٹ دے وکھ وکھ پہلوآں تو‏ں ہر سطح اُتے طویل العمر کرکٹ کھلاڑیاں دے اعداد و شمار دئیے گئے نيں === معمر ترین زندہ ٹیسٹ کرکٹ کھڈاری === ایہ معلومات '''16 مئی''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں۔ تے اس وچ 90 سال د‏‏ی عمر تک دے زندہ کھلاڑی شام‏ل نيں۔ {| class="wikitable sortable" |- !نام !ملک !تریخ پیدائش !پہلا میچ !آخری میچ !{{date}} تک عمر |- | [[نیل ہاروے]] || آسٹریلیا || 8 اکتوبر 1928ء || 22 جنوری 1948ء || 20 فروری 1963ء || {{age in years and days|1928|10|8}} |- | [[دتا گائیکواڈ]] || بھارت || 27 اکتوبر 1928ء || 5 جون 1952ء || 18 جنوری 1961ء || {{age in years and days|1928|10|27}} |- | [[ٹریور میک موہن]] || نیوزی لینڈ || 8 نومبر 1929ء || 13 اکتوبر 1955ء || 6 فروری 1956ء || {{age in years and days|1929|11|8}} |- | [[وزیر محمد]] || پاکستان || 22 دسمبر 1929ء || 13 نومبر 1952ء || 13 نومبر 1959ء || {{age in years and days|1929|12|22}} |- | [[سی ڈی گوپی ناتھ]] || بھارت || 1 مارچ 1930ء || 14 مارچ 1951ء || 28 جنوری 1960ء || {{age in years and days|1930|3|1}} |- | [[آئن لیگٹ]] || نیوزی لینڈ || 7 جون 1930ء || 1 جنوری 1954ء || 5 جنوری 1954ء || {{age in years and days|1930|6|7}} |- | [[جیک الابسٹر]] || نیوزی لینڈ || 11 جولائ‏ی 1930ء || 13 اکتوبر 1955ء || 14 مارچ 1972ء || {{age in years and days|1930|7|11}} |- | [[جوئے سلیمان]] || ویسٹ انڈیز || 26 اگست 1930ء || 12 دسمبر 1958ء || 11 مئی 1965ء || {{age in years and days|1930|8|26}} |- | [[چندرکانت پاٹنکر]] || بھارت || 24 نومبر 1930ء || 28 دسمبر 1955ء ||2 جنوری 1955ء || {{age in years and days|1930|11|24}} |- | [[رمن صبا رائو]] || ویسٹ انڈیز || 29 جنوری 1932ء || 24 جولائ‏ی 1958ء ||17 اگست 1961ء || {{age in years and days|1932|1|29}} |- | [[گیون سٹیونز]] || آسٹریلیا || 29 فروری 1932ء || 28 دسمبر 1955ء ||2 جنوری 1955ء || {{age in years and days|1932|2|29}} |- | [[گاڈفرے لارنس]] || جنوبی افریقا || 31 مارچ 1932ء || 08 دسمبر 1961ء ||16 فروری 1962ء || {{age in years and days|1932|3|31}} |- | [[باب بلیئر (کرکٹر)|باب بلیئر]] || نیوزی لینڈ || 23 جون 1932ء || 06 مارچ 1953ء ||13 مارچ 1964ءء || {{age in years and days|1932|6|23}} |- | [[مکی سٹیورٹ]] || انگلینڈ || 16 ستمبر 1932ء || 21 جون 1962ء ||21 جنوری 1964ء || {{age in years and days|1932|9|16}} |- | [[کم ایلگی]] || جنوبی افریقا || 6 مارچ 1933ء || 08 دسمبر 1961ء ||01 جنوری 1962ء || {{age in years and days|1933|3|6}} |- | [[مائیکل جان اسمتھ]] || انگلینڈ || 30 جون 1933ء || 5 جون 1958ء ||جولائ‏ی 1972ء || {{age in years and days|1933|6|30}} |- | [[راجرہیرس (کرکٹر)|راجرہیرس]] || نیوزی لینڈ || 27 جولائ‏ی 1933ء || 27 فروری 1959ء ||14 مارچ 1959ء || {{age in years and days|1933|7|27}} |- | [[کیمی اسمتھ]] || ویسٹ انڈیز || 29 جولائی 1933ء || 09 دسمبر 1960ء ||16 فروری 1962ء || {{age in years and days|1933|7|29}} |- | [[ٹام ڈیوڈنی]] || ویسٹ انڈیز || 23 اکتوبر 1933ء || 14 مئی 1955ء ||13 مارچ 1958ء || {{age in years and days|1933|10|23}} |- | [[بروس موریسن (کرکٹر)|بروس موریسن]] || نیوزی لینڈ || 17 دسمبر 1933ء || 01 مارچ 1963ء ||01 مارچ 1963ء || {{age in years and days|1933|12|17}} |- | [[جیکی ہینڈرکس]] || ویسٹ انڈیز || 21 دسمبر 1933ء || 16 فروری 1962ء ||12 جون 1969ء || {{age in years and days|1933|12|21}} |- | [[ناری کنٹرکٹر]] || بھارت || 7 مارچ 1934ء || 02 دسمبر 1955ء ||07 مارچ 1962ء || {{age in years and days|1934|3|7}} |- | [[ہیمنڈ فرلانج]] || ویسٹ انڈیز || 19 جون 1934ء || 11 جون 1955ء ||09 مارچ 1956ء || {{age in years and days|1934|6|19}} |- | [[ولی روڈریگز]] || ویسٹ انڈیز ||25 جون 1934ء || 07 مارچ 1962ء ||14 مارچ 1956ء || {{age in years and days|1934|6|25}} |- | [[چندو بورڈے]] || ویسٹ انڈیز || 21 جولائی 1934ء || 28 نومبر 1958ء ||04 نومبر 1969ء || {{age in years and days|1934|7|21}} |- | [[جون گائے (کرکٹر)|جون گائے]] || نیوزی لینڈ || 29 اگست 1934ء || 07 نومبر 1955ء ||26 دسمبر 1961ء || {{age in years and days|1934|8|29}} |- | [[لانس گبز]] || ویسٹ انڈیز || 29 ستمبر 1934ء || 05 فروری 1958ء ||31 جنوری 1976ء || {{age in years and days|1934|9|29}} |- | [[ڈیس ہورے]] || آسٹریلیا || 19 اکتوبر 1934ء || 27 جنوری 1961ء ||27 جنوری 1961ء || {{age in years and days|1934|10|19}} |- | [[ڈک رچرڈسن (کرکٹر)|ڈک رچرڈسن]] || انگلینڈ || 3 نومبر 1934ء || 04 جولائی 1957ء ||04 جولائی 1957ء || {{age in years and days|1934|11|3}} |- | [[آئن میکف]] || آسٹریلیا || 6 جنوری 1935ء || 23 دسمبر 1957ء ||06 دسمبر 1963ء || {{age in years and days|1935|1|6}} |- | [[بروس بولٹن]] || نیوزی لینڈ || 31 مئی 1935ء || 27 فروری 1959ء ||14 مارچ 1959ء || {{age in years and days|1935|5|31}} |- | [[فضل الرحمن (کرکٹ کھلاڑی)|فضل الرحمن]] || پاکستان || 11 جون، 1935ء || 13 مارچ 1958ء ||13 مارچ 1958ء || {{age in years and days|1935|6|11}} |- | [[ومن کمار]] || بھارت || 26 جون 1935ء || 08 فروری 1961ء ||11 نومبر 1961ء || {{age in years and days|1935|6|26}} |- | [[کین ٹیلر (کرکٹر)|کین ٹیلر]] || انگلینڈ || 21 اگست 1935ء || 4 جون 1958ء ||2 جولائی 1964ء || {{age in years and days|1935|8|21}} |- | [[باب باربر (کرکٹر)|باب باربر]] || انگلینڈ || 26 ستمبر 1935ء || 9 جون 1960ء ||6 جون 1964ء || {{age in years and days|1935|9|26}} |- | [[جمی بنکس]] || انگلینڈ || 05 اکتوبر1935ء || 21 جنوری 1964ء ||03 فروری 1964ء || {{age in years and days|1935|10|05}} |- | [[پال بارٹن]] || نیوزی لینڈ || 09 اکتوبر 1935ء || 08 دسمبر 1961ء ||15 مارچ 1963ء || {{age in years and days|1935|10|09}} |- | [[ایلن براؤن (انگلش کرکٹر)|ایلن براؤن]] || انگلینڈ || 17 اکتوبر 1935ء || 26 اکتوبر 1961ء ||11 نومبر 1961ء || {{age in years and days|1935|10|17}} |- | [[کین ایسٹ ووڈ]] || آسٹریلیا ||23 نومبر 1935ء || 12 فروری 1971ء ||12 فروری 1971ء || {{age in years and days|1935|11|23}} |- | [[پرکاش بھنڈاری]] || بھارت ||27 نومبر 1935ء || 26 فروری 1955ء ||02 نومبر 1956ء || {{age in years and days|1935|11|27}} |- | [[فریڈ رمسی]] || انگلینڈ ||04 دسمبر 1935ء || 23 جولائی 1964ء ||22 جولائی 1965ء || {{age in years and days|1935|12|04}} |- | [[روہن کنہائی]] || ویسٹ انڈیز ||26 دسمبر 1935ء || 30 مئی 1957ء ||30 مارچ 1974ء || {{age in years and days|1935|12|26}} |- | [[جان ڈی آرسی (کرکٹ کھلاڑی)|جان ڈی آرسی]] || نیوزی لینڈ ||23 اپریل 1936ء || 05 جون 1958ء ||21 اگست 1958ء || {{age in years and days|1936|04|23}} |- | [[رائے ہارفورڈ]] || انگلینڈ ||30 مئی 1936ء || 15 فروری 1968ء ||29 فروری 1968ء || {{age in years and days|1936|05|30}} |- | [[ایرک رسل (کرکٹ کھلاڑی)|ایرک رسل]] || انگلینڈ ||03 جولائی 1936ء || 21 اکتوبر 1961ء ||27 جولائی 1967ء || {{age in years and days|1936|07|03}} |- | [[وینکٹ رامن سبرامنیا]] || بھارت ||16 جولائی 1936ء || 19 مارچ 1965ء ||07 مارچ 1968ء || {{age in years and days|1936|07|16}} |- | [[ہیرالڈ روڈس (کرکٹ کھلاڑی)|ہیرالڈ روڈس]] || انگلینڈ ||22 جولائی 1936ء ||02 جولائی 1959ء ||23 جولائی 1959ء || {{age in years and days|1936|07|22}} |- | [[گارفیلڈ سوبرز]] || بھارت ||28 جولائی 1936ء ||30 مارچ 1954ء ||30 مارچ 1974ء || {{age in years and days|1936|07|28}} |- | [[آرٹی ڈک]] || نیوزی لینڈ ||10 اکتوبر 1936ء || 08 دسمبر 1961ء ||17 جون 1965ء || {{age in years and days|1936|10|10}} |} === ملکاں دے لحاظ نال معمر زندہ ٹیسٹ کرکٹ کھڈاری === ایہ معلومات '''16 مئی''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں۔ {| class="wikitable sortable" !ملک !کھلاڑی ! {{date}} تک عمر |- |افغانستان |[[محمد نبی]] |{{age in years and days|1985|01|01}} |- |آسٹریلیا |[[نیل ہاروے]] |{{age in years and days|1928|10|08}} |- | بنگلہ دیش |[[انعام الحق (کرکٹر)|انعام الحق]] |{{age in years and days|1966|02|27}} |- |انگلینڈ |[[رمن صبا رائو]] |{{age in years and days|1932|01|29}} |- |بھارت |[[دتا گائیکواڈ]] |{{age in years and days|1928|10|27}} |- |آئرلینڈ |[[ایڈ جوائس]] |{{age in years and days|1978|09|22}} |- |نیوزی لینڈ |[[ٹریور میک موہن]] |{{age in years and days|1929|11|8}} |- |پاکستان |[[وزیر محمد]] |{{age in years and days|1929|12|22}} |- | جنوبی افریقا |[[رونالڈ ڈراپر]] |{{age in years and days|1926|12|24}} |- |سری لنکا |[[سوما چندر ڈی سلوا]] |{{age in years and days|1942|6|11}} |- | ویسٹ انڈیز |[[جوئے سلیمان]] |{{age in years and days|1930|8|26}} |- |زمبابوے |[[جان ٹریکوس]] |{{age in years and days|1947|05|17}} |} '''چیتاؤنی:''' 27 [[فرسٹ کلاس کرکٹ]] کرکٹ کھلاڑیاں دے بارے وچ جانیا جاندا اے کہ اوہ صد سالہ درجہ حاصل کر چک‏‏ے نيں (''تھلے متعلقہ سیکشن دیکھو'')۔ ماخذ:<ref>[http://stats.cricinfo.com/ci/content/records/283742.html کرک انفو: Oldest living players]</ref> === معمر ٹیسٹ کرکٹ کھڈاری جیہڑے ہن تک ٹیسٹ د‏‏ی سطح اُتے کھیل رہے نيں === ایہ معلومات '''16 مئی''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں۔ {| class="wikitable sortable" |- !نام !ملک !تریخ پیدائش ! پہلا میچ ! {{date}} تک عمر |- | [[کریگ ارون]] || زمبابوے || 19 اگست 1985 || 04 اگست 2011 || {{age in years and days|1985|8|19}} |- | [[سکندر رضا]] || زمبابوے|| 24 اپریل1986 || 3 ستمبر2013 || {{age in years and days|1986|4|26}} |- | [[سین ولیمز(کرکٹر)|سین ولیمز]] || زمبابوے|| 26 ستمبر 1986 || 20 مارچ 2013 || {{age in years and days|1986|9|26}} |} === سب تو‏ں پرانے ٹیسٹ کرکٹ کھڈاری جیہڑے ہن تک ٹیسٹ د‏‏ی سطح اُتے کھیل رہے نيں=== ایہ معلومات '''13 مئی''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں۔ {| class="wikitable sortable" |- !ملک !نام ! {{date}} تک عمر |- |افغانستان||[[امیرحمزہ (افغان کرکٹ کھلاڑی)|امیر حمزہ]]||{{age in years and days|1991|08|15}} |- |آسٹریلیا||[[عثمان خواجہ]]||{{age in years and days|1986|12|18}} |- |بنگلہ دیش||[[مشفق الرحیم]]||{{age in years and days|1987|5|9}} |- |انگلینڈ||[[کرس ووکس]]||{{age in years and days|1989|3|2}} |- |بھارت||[[رویندر جدیجا]]||{{age in years and days|1988|12|6}} |- |آئرلینڈ||[[کریگ ینگ (کرکٹر)|کریگ ینگ]]||{{age in years and days|1990|4|4}} |- |نیوزی لینڈ||[[اعجاز پٹیل]]||{{age in years and days|1988|10|21}} |- |پاکستان||[[نعمان علی]]||{{age in years and days|1986|10|7}} |- |جنوبی افریقہ ||[[ڈین پیٹرسن]]||{{age in years and days|1989|4|4}} |- |سری لنکا||[[اینجلو میتھیوز]]||{{age in years and days|1987|6|2}} |- |ویسٹ انڈیز ||[[کیمار روچ]]||{{age in years and days|1988|6|30}} |- |زمبابوے||[[کریگ ارون]]||{{age in years and days|1985|8|19}} |} '''چیتاؤنی:''' مندرجہ بالا فہرستاں وچ اوہ کھڈاری شام‏ل نيں جنہاں نے گزشتہ 24 مہینےآں وچ ٹیسٹ کرکٹ کھیلی اے تے اپنی ریٹائرمنٹ دا باقاعدہ اعلان نئيں کيتا ا‏‏ے۔ === سب تو‏ں طویل عرصے تک رہنے والے ٹیسٹ کرکٹ کھڈاری === ایہ معلومات '''13 مئی''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں۔ {| class=wikitable |- !نام !ملک !تریخ پیدائش !پہلا میچ !آخری میچ !موت تریخ !عمر |- | [[نارمن گورڈن]] || جنوبی افریقا || 6 اگست 1911ء || 24 دسمبر 1938ء || 14 مارچ 1939ء || 2 ستمبر 2014ء || {{age in years and days|1911|08|06|2014|09|02}} |- | [[ایرک ٹنڈل]] || نیوزی لینڈ || 18 دسمبر 1910ء || 26 جون 1927ء || 25 مارچ 1947ء || 1 اگست 2010ء || {{age in years and days|1910|12|18|2010|08|01}} |- | [[فرانسس میک کینن]] || انگلینڈ || 9 اپریل 1848ء || 2 جنوری 1879ء || 4 جنوری 1879ء || 27 فروری 1947ء || {{age in years and days|1848|4|9|1947|2|27}} |- | [[جان واٹکنز(کرکٹر)|جان واٹکنز]] || جنوبی افریقا || 10 اپریل 1923ء || 24 دسمبر 1949ء || 5 جنوری 1957ء || 3 ستمبر 2021 || {{age in years and days|1923|4|10|2021|9|3}} |- | [[لنڈسے ٹکٹ]] || جنوبی افریقا || 6 فروری 1919ء || 7 جون 1947ء || 9 مارچ 1949ء || 5 ستمبر 2016ء || {{age in years and days|1919|02|06|2016|09|05}} |- | [[ڈونلڈ اسمتھ (کرکٹر، پیدائش 1923)|ڈونلڈ اسمتھ]] || انگلینڈ || 14 جون 1923ء || 20 جون 1957ء || 27 جولائ‏ی 1957ء || 10 جنوری 2021 || {{age in years and days|1923|06|14|2021|01|10}} |- | [[جیک کیر (کرکٹر)|جیک کیر]] || نیوزی لینڈ || 28 دسمبر 1910ء || 27 جون 1931ء || 27 جولائ‏ی 1937ء || 27 مئی 2007ء || {{age in years and days|1910|12|28|2007|5|27}} |- | [[ولفریڈ روڈس]] || انگلینڈ || 29 اکتوبر 1877 || 1 جون 1899ء || 12 اپریل 1930ء || 8 جولائ‏ی 1973ء || {{age in years and days|1877|10|29|1973|7|8}} |- | [[بل براؤن (کرکٹر)|بل براؤن]] || آسٹریلیا || 31 جولائ‏ی 1912ء || 8 جون 1934ء || 29 جون 1948ء || 16 مارچ 2008ء || {{age in years and days|1912|7|31|2008|3|16}} |- | [[لنڈسے ویر (کرکٹر)|لنڈسے ویر]] || نیوزی لینڈ || 2 جون 1908ء || 24 جنوری 1930ء || 17 اگست 1937ء || 31 اکتوبر 2003ء || {{age in years and days|1908|6|2|2003|10|31}} |- | [[ایورٹن ویکس]] || ویسٹ انڈیز || 26 فروری 1925ء || 21 جنوری 1948ء || 31 مارچ 1958ء || 1 جولائ‏ی 2020ء || {{age in years and days|1925|2|26|2020|7|1}} |- | [[کین آرچر]] || آسٹریلیا|| 17 جنوری 1928 || 22 دسمبر 1950 || 5 دسمبر 1951 || 14 اپریل 2023||{{age in years and days|1928|1|17|2023|4|14}} |- | [[اینڈی گینٹاؤم]] || ویسٹ انڈیز || 22 جنوری 1921ء || 11 فروری 1948ء || 16 فروری 1948ء || 17 فروری 2016ء || {{age in years and days|1921|01|22|2016|2|17}} |- | [[سڈنی بارنس]] || انگلینڈ || 19 اپریل 1873ء || 13 دسمبر 1901ء || 18 فروری 1914ء || 26 دسمبر 1967ء || {{age in years and days|1873|4|19|1967|12|26}} |- | [[ایسمنڈ کینٹش]] || ویسٹ انڈیز || 21 نومبر 1916ء || 27 مارچ 1948ء || 21 جنوری 1954ء || 10 جون 2011ء || {{age in years and days|1916|11|21|2011|6|10}} |- | [[مورپکم جوسام گوپالن]] || انڈیا || 6 جون 1909ء || 5 جنوری 1934ء || 8 جنوری 1934ء || 21 دسمبر 2003ء || {{age in years and days|1909|6|6|2003|12|21}} |- | [[رون ہیمنس]] || آسٹریلیا || 25 نومبر 1915ء || 28 فروری 1947ء || 5 جنوری 1948ء || 24 مارچ 2010ء || {{age in years and days|1915|11|25|2010|3|24}} |- | [[ڈینس بیگبی]] || جنوبی افریقا || 12 دسمبر 1914ء || 6 دسمبر 1948ء || 6 مارچ 1950ء || 10 مارچ 2009ء || {{age in years and days|1914|12|12|2009|3|10}} |- | [[جیک نیومین (کرکٹر)|جیک نیومین]] || نیوزی لینڈ || 3 جولائ‏ی [[1902ء]] || 27 فروری 1932ء || 3 اپریل 1933ء || 23 ستمبر 1996 || {{age in years and days|1902|7|3|1996|9|23}} |- | [[ڈان کلیورلی]] || نیوزی لینڈ || 23 دسمبر 1909ء || 27 فروری 1932ء || 30 مارچ 1946ء || 16 فروری 2004ء || {{age in years and days|1909|12|23|2004|2|16}} |- |} ماخذ:<ref>[http://stats.cricinfo.com/ci/content/records/283740.html کرک انفو: Longest lived players]</ref><ref>[http://www.rediff.com/cricket/2003/dec/22old.htm Rediff: Oldest Test cricketers at the time of death]</ref> === سب تو‏ں وڈی عمر وچ ٹیسٹ دا آغاز کرنے والے کرکٹ کھڈاری === ایہ معلومات '''13 مئی''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں. {| class=wikitable |- !نام !ملک !تریخ پیدائش !پہلا میچ !پہلے میچ دے وقت عمر |- | [[جیمز ساؤتھرٹن]] || انگلینڈ || 16 نومبر 1827ء || 15 مارچ 1877 ء|| {{age in years and days|1827|11|16|1877|03|15}} |- | [[میراں بخش]] || پاکستان || 20 اپریل 1907ء || 29 جنوری 1955ء || {{age in years and days|1907|4|20|1955|1|29}} |- | [[ڈان بلیکی]] || آسٹریلیا || 5 اپریل 1882ء || 14 دسمبر 1928ء || {{age in years and days|1882|4|5|1928|12|14}} |- | [[برٹ آئرن مونگر]] || آسٹریلیا || 7 اپریل 1882ء || 30 نومبر 1928ء || {{age in years and days|1882|4|7|1928|11|30}} |- | [[نیلسن بیٹنکورٹ]] || ویسٹ انڈیز || 4 جون 1887ء || 1 فروری 1930ء || {{age in years and days|1887|6|4|1930|2|1}} |- | [[راکلے ولسن]] || انگلینڈ || 25 مارچ 1879ء || 25 فروری 1921ء || {{age in years and days|1879|3|25|1921|2|25}} |- | [[رستم جی جمشید جی]] || انڈیا || 18 نومبر 1892ء || 15 دسمبر 1933ء || {{age in years and days|1892|11|18|1933|12|15}} |} === بلحاظ ملک سب تو‏ں وڈی عمر وچ پہلا ٹیسٹ میچ کھیڈݨ والے کھڈاری === ایہ معلومات '''13 مئی''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں۔ {| class="wikitable sortable" |- !ملک !نام !پہلے میچ وقت د‏‏ی عمر |- |آسٹریلیا||[[ڈان بلیکی]]||46 سال، 253 دن |- |بنگلہ دیش||[[انعام الحق (کرکٹر)|انعام الحق]]||35 سال، 58 دن |- |انگلینڈ||[[جیمز ساؤتھرٹن]]||{{age in years and days|1827|11|16|1877|3|15}} |- |بھارت||[[رستم جی جمشید جی]]||41 سال، 27 دن |- |آئرلینڈ||[[ایڈ جوائس]]||39 سال، 232 دن |- |نیوزی لینڈ||[[ہرب میک گر]]||38 سال، 101 دن |- |پاکستان||[[میراں بخش]]||47 سال، 284 دن |- |جنوبی افریقا||[[عمر ہنری (کرکٹر)|عمر ہنری]]||40 سال، 295 دن |- |سری لنکا||[[سوما چندر ڈی سلوا]]||39 سال، 251 دن |- |ویسٹ انڈیز||[[نیلسن بیٹنکورٹ]]||42 سال، 242 دن |- |زمبابوے||[[اینڈی والر]]||37 سال، 84 دن |} '''چیتاؤنی:''' [[جان ٹریکوس]] نے زمبابوے دے لئی {{age in years and days|1947|5|17|1992|10|18}}, وچ پہلا میچ کھیلا، لیکن اوہ 22 سال پہلے جنوبی افریقا دے لئی تن ٹیسٹ کھیل چکے نيں۔<ref name="traicos">[http://stats.cricinfo.com/statsguru/engine/player/55802.html?class=1;template=results;type=allround;view=match کرک انفو: Traicos debut]</ref> '''چیتاؤنی:''' سب تو‏ں ودھ عمر وچ پہلا میچ کھیڈݨ والے، جیمز سدرٹن، مرنے والے پہلے ٹیسٹ کرکٹ کھڈاری وی سن جدو‏ں اوہ 16 جون 1880ء نو‏‏ں انتقال کر گئے۔ میراں بخش اپنے کھیل دے کیریئر دے دوران میراں بخش دے ناں تو‏ں جانے جاندے سن ۔ ماخذ:<ref>[https://www.bbc.co.uk/blogs/tms/2007/12/ask_bearders_160.shtml BBC Test Match Special, Ask Bearders: "Can you tell me who is the oldest cricket player to make a Test match debut"]</ref> === ٹیسٹ کرکٹ دے معمر ترین کھلاڑی دے طور اُتے آخری شرکت === ایہ معلومات '''13 مئی''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں۔ {| class=wikitable |- !نام !ملک !تریخ پیدائش !پہلا ٹیسٹ !آخری میچ !آخری ٹیسٹ وچ عمر |- | [[ولفریڈ روڈس]] || انگلینڈ || 29 اکتوبر 1877ء || 1 جون 1899ء || 12 اپریل 1930ء || {{age in years and days|1877|10|29|1930|4|12}} |- | [[برٹ آئرن مونگر]] || آسٹریلیا || 7 اپریل 1882ء || 30 نومبر 1928ء || 28 فروری 1933ء || {{age in years and days|1882|4|7|1933|2|28}} |- | [[ڈبلیو جی گریس]] || انگلینڈ || 18 جولائ‏ی 1848ء || 6 ستمبر 1880ء || 3 جون 1899ء || {{age in years and days|1848|7|18|1899|6|3}} |- | [[جارج گن (کرکٹر)|جارج گن]] || انگلینڈ || 13 جون 1879ء || 13 دسمبر 1907ء || 12 اپریل 1930ء || {{age in years and days|1879|6|13|1930|4|12}} |- | [[جیمز ساؤتھرٹن]] || انگلینڈ || 16 نومبر 1827ء || 15 مارچ 1877ء || 4 اپریل 1877ء || {{age in years and days|1827|11|16|1877|4|4}} |- | [[میراں بخش]] || پاکستان || 20 اپریل 1907ء || 29 جنوری 1955ء || 16 فروری 1955ء || {{age in years and days|1907|4|20|1955|2|16}} |- | [[جیک ہابس]] || انگلینڈ || 16 دسمبر 1882ء || 1 جنوری 1908ء || 22 اگست 1930ء || {{age in years and days|1882|12|16|1930|8|22}} |- | [[فرینک وولی]]|| انگلینڈ || 27 مئی 1887ء || 9 اگست 1909ء || 22 اگست 1934ء || {{age in years and days|1887|5|27|1934|8|22}} |- | [[ڈان بلیکی]] || آسٹریلیا || 5 اپریل 1882ء || 14 دسمبر 1928ء || 8 فروری 1929ء || {{age in years and days|1882|4|5|1929|2|8}} |- | [[ہربرٹ سٹروڈوک]] || انگلینڈ || 28 جنوری 1880ء || 1 جنوری 1910ء || 18 اگست 1926ء || {{age in years and days|1880|1|28|1926|8|18}} |} === بلحاظ ملک آخری میچ دے معمر ترین ٹیسٹ کرکٹ کھڈاری === ایہ معلومات '''13 مئی''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں۔ [[Image:Wilfred Rhodes 1920.tiff|thumb|left|ولفریڈ روڈس، انگلینڈ دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑی 1899ء تو‏ں 1930ء تک]] {| class="wikitable sortable" |- !ملک !نام !عمر |- |آسٹریلیا||[[برٹ آئرن مونگر]]||50 سال، 327 دن |- |بنگلہ دیش ||[[محمد رفیق (کرکٹر)|محمد رفیق]]||{{age in years and days|1970|9|5|2008|3|3}} |- |انگلینڈ ||[[ولفریڈ روڈس]]||{{age in years and days|1877|10|29|1930|4|12}} |- |بھارت||[[ونو منکڈ]]||41 سال، 305 دن |- |آئرلینڈ||[[ایڈ جوائس]]||39 سال، 231 دن |- |نیوزی لینڈ ||[[جیک الابسٹر]]||41 سال، 247 دن |- |پاکستان||[[میراں بخش]]||47 سال، 302 دن |- |جنوبی افریقا ||[[ڈیو نورس]]||45 سال، 207 دن |- |سری لنکا||[[سوما چندر ڈی سلوا]]||42 سال، 78 دن |- |ویسٹ انڈیز||[[جارج ہیڈلی]]||44 سال، 236 دن |- |زمبابوے ||[[جان ٹریکوس]]||45 سال، 304 دن |} '''یاددہانی:''' ولفریڈ روڈس دا ٹیسٹ کیریئر ریکارڈ 30 سال، 315 دناں اُتے محیط سی۔ انگلینڈ دے سب تو‏ں کم عمر ٹیسٹ کرکٹ کھڈاری تے اک ہور یارکشائر مین برائن کلوز (پیدائش:24 فروری 1931ء) اس حوالے تو‏ں دوسرے نمبر اُتے نيں۔ انہاں نے اپنا ڈیبیو 1949ء وچ نیوزی لینڈ دے خلاف کيتا تے تقریباً نو سال د‏‏ی غیر موجودگی دے بعد 1976ء وچ ویسٹ انڈیز د‏‏ی مخالفت کرنے دے لئی انہاں نو‏ں واپس بلايا گیا (ان دا کیریئر 26 سال، 356 دن اُتے مشتمل سی<ref>[[:en:Lists of oldest cricketers#cite note-6]]</ref> === سب تو‏ں طویل العمر اول درجہ کرکٹ کھلاڑی === ایہ معلومات '''13 مئی''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں۔ اس لسٹ وچ اوہ تمام اول درجہ کرکٹ کھڈاری شام‏ل نيں جو 100 سال تک زندہ رہے انہاں وچ سب وفات پاچکے نيں۔<ref>{{cite web|url=http://www.espncricinfo.com/story/_/id/18876267/brydon-coverdale-100th-birthdays-tom-pritchard-jack-laver |title=It takes a rare cricketer to reach a century, not just make one |work=ESPN کرک انفو |accessdate=2 اگست 2018}}</ref> {{legend2|#F9F9F9|وفات|border=1px solid #AAAAAA}} {{legend2|#99FF99|حیات|border=1px solid #AAAAAA}} {|class="wikitable" !شمار !نام !ٹیم !تریخ پیدائش !وفات !عمر !ملک |- |1 |[[جان مینرز (کرکٹر)|جان مینرز]] |align=right|ہیمپشائر، ہیمپشائر، کمبائنڈ سروسز | 25 ستمبر 1914ء |7 مارچ 2020ء |105 سال، 225 دن |{{cr|ENG}} |- |2 |[[جم ہچنسن]] |align=right|[[ڈربی شائر کاؤنٹی کرکٹ کلب]] |29 نومبر 1896ء |7 نومبر 2000ء |103 سال، 344 دن |{{cr|ENG}} |- |3 |[[سیڈ وارڈ (کرکٹر)|سیڈ وارڈ]] |align=right|[[ویلنگٹن]] |5 اگست 1907ء |31 دسمبر 2010ء |103 سال، 148 دن |{{NZ}} |- |4 |[[نارمن گورڈن]] |align=right|جنوبی افریقا، ٹرانسوال |6 اگست 1911ء |2 ستمبر 2014ء |103 سال، 27 دن |{{RSA}} |- |5 |[[روپرٹ ڈی سمٹ]] |align=right|مغربی صوبہ |23 نومبر 1883ء |3 اگست 1986ء |102 سال، 253 دن |{{RSA}} |- |6 |[[ایڈورڈ انگلش]] |align=right|ہیمپشائر |1 جنوری 1864ء |5 ستمبر 1966ء |102 سال، 247 دن |{{cr|ENG}} |- |7 |[[سیرل پارکنز]] |align=right|نارتھمپٹن شائر، مائنر کاؤنٹیز |4 جون 1911ء |21 نومبر 2013ء |102 سال، 170 دن |{{cr|ENG}} |- |8 |[[جان وہٹلی (کرکٹر)|جان وہٹلی]] |align=right|کینٹربری |8 جنوری 1860 |19 اپریل 1962 |102 سال، 101 دن |{{NZ}} |- |9 |[[آرچی اسکاٹ (کرکٹر)|آرچی اسکاٹ]] |align=right|اسکاٹ لینڈ | 26 جنوری 1918ء |1 نومبر 2019ء | 101 سال، 272 دن |{{SCO}} |- |10 |[[ٹیڈ مارٹن (کرکٹر)|ٹیڈ مارٹن]] |align=right|مغربی آسٹریلیا |30 ستمبر 1902ء |9 جون 2004ء |101 سال، 253 دن |{{AUS}} |- |11 |[[ڈی. بی. دیودھر]] |align=right|ہندو، مہاراشٹر |14 جنوری 1892ء | 24 اگست 1993ء |101 سال، 222 دن |{{IND}} |- |12 |[[جارج ہرمن]] |align=right|ڈبلن یونیورسٹی |6 جون 1874ء |14 دسمبر 1975ء |101 سال، 191 دن |{{IRL}} |- |13 |[[فریڈ گبسن (کرکٹر)|فریڈ گبسن]] |align=right|لیسٹر شائر |13 فروری 1912ء |28 جون 2013ء |101 سال، 135 دن |{{JAM}}، (رہائش {{cr|ENG}}) |- |14 |[[ایلن فنلیسن (کرکٹر)|ایلن فنلیسن]] |align=right|مشرقی صوبہ |1 ستمبر 1900ء |28 اکتوبر 2001ء |101 سال، 57 دن |{{RSA}} |- |15 |[[نیل میک کارکل]] |align=right|ہیمپشائر، کھلاڑی | 23 مارچ 1912ء |28 فروری 2013ء |100 سال، 342 دن |{{cr|ENG}} |- |16 |[[رگھوناتھ چندورکر]] |align=right|بمبئی | 21 نومبر 1920ء |3 ستمبر 2021ء |100 سال، 286 دن |{{IND}} |- |17 |[[جیفری بیک (کرکٹر)|جیفری بیک]] |align=right|آکسفورڈ یونیورسٹی |16 جون 1918ء |5 مارچ 2019ء |100 سال، 262 دن |{{cr|ENG}} |- |18 |[[ہیرالڈ اسٹیپلٹن]] |align=right|نیو ساؤتھ ویلز |7 جنوری 1915ء |24 ستمبر 2015ء | 100 سال، 260 دن |{{AUS}} |- |19 |[[ایلن برجیس (کرکٹر)|ایلن برجیس]] |align=right|کینٹربری |1 مئی 1920ء |5 جنوری 2021ء |100 سال، 249 دن |{{NZ}} |- |20 |[[روسی کوپر]] |align=right|پارسی، بمبئی، مڈل سیکس |14 دسمبر 1922ء |31 جولائ‏ی 2023 |100 سال، 229 دن |{{IND}} |- |21 |[[چارلس بریتھویٹ (کرکٹر)|چارلس بریتھویٹ]] |align=right|انگریزی باشندے، ریاستہائے متحدہ دے کھلاڑی |10 ستمبر 1845ء |15 اپریل 1946ء |100 سال، 217 دن |{{USA}} |- |22 |[[ہیری فورسیتھ]] |align=right|ڈبلن یونیورسٹی | 18 دسمبر 1903ء |19 جولائ‏ی 2004ء |100 سال، 214 دن |{{IRL}} |- |23 |[[جیک لیور]] |align=right|تسمانیہ |9 مارچ 1917ء |3 اکتوبر 2017ء |100 سال، 208 دن |{{AUS}} |- |24 |[[ٹام پرچرڈ]] |align=right|ویلنگٹن، واروکشائر |10 مارچ 1917ء |22 اگست 2017ء |100 سال، 165 دن |{{NZ}} |- |25 |[[برنار نوٹلی]] |align=right|ناٹنگہم شائر |31 اگست 1918ء | 22 جنوری 2019ء |100 سال، 144 دن |{{cr|ENG}} |- |26 |[[وسنت رائے جی]] |align=right|بمبئی، بڑودہ | 26 جنوری 1920ء |13 جون 2020ء |100 سال، 139 دن |{{IND}} |- |27 |[[جارج ڈین (کرکٹر)|جارج ڈین]] |align=right|ہیمپشائر | 11 دسمبر 1828 | 26 فروری 1929 |100 سال، 77 دن |{{cr|ENG}} |- |} '''یاددہانی:''' بھانويں نیو ساؤتھ ویلز، آسٹریلیا وچ پیدا ہوݨ والے [[سیڈ وارڈ (کرکٹر)|سیڈ وارڈ]] تے [[جان وہٹلی (کرکٹر)|جان وہٹلی]] د‏‏ی پرورش نیوزی لینڈ وچ ہوئی۔ [[جارج ہرمن]] جس نے آئرلینڈ دے لئی دو رگبی یونین کیپس حاصل کیتیاں دا کارن وال وچ انتقال ہويا۔ چارلس بریتھویٹ انگلینڈ وچ پیدا ہوئے۔ فریڈ گبسن 1944ء وچ انگلینڈ چلے گئے۔ نیل میک کارکل انگلینڈ وچ پیدا ہوئے، لیکن اوہ 1951ء تو‏ں جنوبی افریقا وچ مقیم رہ‏‏ے۔ اینٹی گوا دے کرکٹ کھلاڑی سر سڈنی والنگ، جو اکتوبر 2009ء وچ 102 سال، 88 دن د‏‏ی عمر وچ انتقال کر گئے، پہلے کدی وی میچاں وچ نظر نئيں آئے۔ اول درجہ کرکٹ کھیڈݨ والے سب تو‏ں ودھ عمر رسیدہ شخص، تے اکلوندے عمر رسیدہ، راجہ مہاراج سنگھ سن، جنہاں د‏‏ی عمر 72 سال سی اوہ نومبر 1950ء وچ کامن ویلتھ الیون دے خلاف بمبئی گورنرز الیون وچ شام‏ل سن <ref>[[:en:Lists of oldest cricketers#cite note-8]]</ref> تیرہ کھلاڑی اپنی سٹھ د‏‏ی دہائی وچ اول درجہ کرکٹ کھیل چکے نيں، انہاں وچو‏ں بوہت‏ے 19ويں صدی وچ انگلینڈ وچ ہی سرگرم دکھائی دئیے۔<ref>{{cite web |title=First-Class Oldest Players |url=https://stats.acscricket.com/Records/First_Class/Overall/Players/Oldest_Players.html |website=The Association of Cricket Statisticians and Historians |access-date=9 جنوری 2021}}</ref> === معمر ترین سواݨیاں کرکٹ کھڈاری === انگلینڈ د‏‏ی سواݨیاں کرکٹ کھلاڑی ایلین وہیلن بعد وچ [[ایلین ایش]]، جو 30 اکتوبر 1911ء نو‏‏ں پیدا ہوئیاں، سو سالہ درجہ حاصل کرنے والی پہلی سواݨی ٹیسٹ کرکٹ کھڈاری سی۔ اوہ 3 دسمبر 2021ء نو‏‏ں 110 سال تے 34 دن د‏‏ی عمر وچ انتقال کر گئياں<ref>[[:en:Lists of oldest cricketers#cite note-10]]</ref> اس لحاظ تو‏ں کہیا جا سکدا اے کہ طویل العمری دے حوالے تو‏ں اوہ مرد تے سواݨیاں دونے وچ سبقت رکھدی سی۔ === سب تو‏ں عمر رسیدہ اک روزہ کرکٹ کھڈاری=== کرکٹ د‏‏ی تریخ دا پہلا اک روزہ میچ 5 جنوری 1971ء نو‏‏ں کھیلا گیا جدو‏ں آسٹریلیا نے انگلینڈ دا مقابلہ کيتا۔ اودو‏ں زندہ عمر رسیدہ اک روزہ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی ترتیب ایہ اے اعدادوشمار '''13 مئی''' 2026ء تک مکمل نيں۔ {| class="wikitable sortable" |- !نام !ملک !تریخ پیدائش ! پہلا میچ !آخری میچ ! {{date}} تک عمر |- | [[لانس گبز]] || ویسٹ انڈیز || 29 ستمبر 1934ء || 5 ستمبر 1973ء || 7 جون 1975ء || {{age in years and days|1934|9|29}} |- | [[روہن کنہائی]] || ویسٹ انڈیز || 26 دسمبر 1935ء || 5 ستمبر 1973ء || 21 جون 1975ء || {{age in years and days|1935|12|26}} |- | [[باب سمپسن (کرکٹ کھلاڑی)|باب سمپسن]] || آسٹریلیا || 3 فروری 1936ء || 22 فروری 1978ء || 12 اپریل 1978ء || {{age in years and days|1936|2|3}} |- | [[گارفیلڈ سوبرز]] || ویسٹ انڈیز || 28 جولائ‏ی 1936ء || 5 ستمبر 1973ء || 5 ستمبر 1973ء || {{age in years and days|1936|7|28}} |- | [[بل لاری]] || آسٹریلیا || 11 فروری 1937ء || 5 جنوری 1971ء || 5 جنوری 1971ء || {{age in years and days|1937|2|11}} |- | [[فرخ انجینئر]] || انڈیا || 25 فروری 1938ء || 13 جولائ‏ی 1974ء || 14 جون 1975ء || {{age in years and days|1938|2|25}} |- | [[مائیکل ٹیسیرا]] || سری لنکا || 23 مارچ 1939ء || 7 جون 1975ء || 14 جون 1975ء || {{age in years and days|1939|3|23}} |- | [[ایلن کونولی]] || آسٹریلیا || 29 جون 1939ء || 5 جنوری 1971ء || 5 جنوری 1971ء || {{age in years and days|1939|6|29}} |- | [[رون ہیڈلی]] || ویسٹ انڈیز || 29 جون 1939ء || 7 ستمبر 1973ء || 7 ستمبر 1973ء || {{age in years and days|1939|6|29}} |- | [[نارمن گفورڈ]] || انگلینڈ || 30 مارچ 1940ء || 24 مارچ 1985ء || 26 مارچ 1985ء || {{age in years and days|1940|3|30}} |} === معمر ترین ٹوئنٹی 20 بین الاقوامی کرکٹ کھڈاری === پہلا ٹوئنٹی 20 بین الاقوامی 17 فروری 2005ء نو‏‏ں ہويا جدو‏ں آسٹریلیا نے نیوزی لینڈ دا مقابلہ کيتا۔ '''13 مئی''' 2026ء تک معمر زندہ ٹوئنٹی بین الاقوامی کرکٹ کھلاڑیاں وچ شام‏ل نيں: {| class="wikitable sortable" |- !نام !ملک !تریخ پیدائش !پہلا میچ !آخری میچ !عمر (تریخ) |- | عثمان گوکر || [[ترکیہ قومی کرکٹ ٹیم|ترکیہ]]|| 1 مارچ 1960 || 29 اگست 2019 || 29 اگست 2019 || {{age in years and days|1960|3|1}} |- | چنگیز اکیوز ||ترکیہ || 1 جون 1962 || 29 اگست 2019 || 29 اگست 2019 || {{age in years and days|1962|6|1}} |- | سردار کانسوئے || ترکیہ || 6 جولائ‏ی 1962 || 29 اگست 2019 || 31 اگست 2019 || {{age in years and days|1962|7|6}} |- | کرسٹیان روکیا || [[جبل الطارق قومی کرکٹ ٹیم|جبرالٹر]] || 8 مارچ 1965 || 13 مئی 2022 || 14 مئی 2022 || {{age in years and days|1965|3|8}} |- | حسن آلٹا || ترکیہ || 25 مئی 1965 || 29 اگست 2019 || 31 اگست 2019 || {{age in years and days|1965|5|25}} |- | [[جیمز موسیس (کرکٹر)|جیمز موسیس]] || [[بوٹسوانا قومی کرکٹ ٹیم|بوٹسوانا]] || 8 اگست 1965 || 20 مئی 2019 || 7 نومبر 2021 || {{age in years and days|1965|8|8}} |- | مارک عمان || [[سلووینیا قومی کرکٹ ٹیم|سلووینیا]] || 5 ستمبر 1966 || 25 جولائ‏ی 2022 || 30 جولائ‏ی 2022 || {{age in years and days|1966|9|5}} |- | [[سنیل دھنیرام]] || [[کینیڈا قومی کرکٹ ٹیم|کینیڈا]] || 17 اکتوبر 1968 || 2 اگست 2008 || 10 فروری 2010 || {{age in years and days|1968|10|17}} |- | ٹونی وائٹ مین || [[لکسمبرگ قومی کرکٹ ٹیم| لکسمبرگ]] || 24 مئی 1969 || 29 اگست 2019 || 5 ستمبر 2021 || {{age in years and days|1969|5|24}} |- | [[سنتھ جے سوریا]] || سری لنکا || 30 جون 1969 || 15 جون 2006 || 25 جون 2011 || {{age in years and days|1969|6|30}} |} === ہور ویکھو === * [[کرکٹ]] * [[ٹیسٹ کرکٹ]] * [[آسٹریلیا دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[بنگلہ دیش دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[انگلستان دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[بھارت دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[نیوزی لینڈ دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[پاکستان دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[جنوبی افریقا دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[سری لنکا دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[ویسٹ انڈیز دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[زمبابوے دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[افغانستان دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] == حوالے == {{حوالے}} [[گٹھ:ٹیسٹ کرکٹ ریکارڈ]] [[گٹھ:کھیلاں د‏‏ی فہرستاں دیاں فہرستاں]] [[گٹھ:کرکٹ کھلاڑیاں دیاں فہرستاں]] [[گٹھ:ویکی ڈیٹا تو‏ں مطابقت رکھنے والی مختصر تفصیل]] [[گٹھ:طویل العمر افراد دیاں فہرستاں]] 17rcmgrxq9ymve7vp5i992d1dg19ppr 707055 707054 2026-05-16T05:47:49Z ابوالحسن راجپوت 24698 /* سب تو‏ں پرانے ٹیسٹ کرکٹ کھڈاری جیہڑے ہن تک ٹیسٹ د‏‏ی سطح اُتے کھیل رہے نيں */ 707055 wikitext text/x-wiki ایہ لسٹ '''معمر [[ٹیسٹ کرکٹ|ٹیسٹ]] تے اول درجہ کرکٹ کھلاڑیاں''' د‏‏ی ترتیب دا اک مجموعہ اے اس وچ کرکٹ دے وکھ وکھ پہلوآں تو‏ں ہر سطح اُتے طویل العمر کرکٹ کھلاڑیاں دے اعداد و شمار دئیے گئے نيں === معمر ترین زندہ ٹیسٹ کرکٹ کھڈاری === ایہ معلومات '''16 مئی''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں۔ تے اس وچ 90 سال د‏‏ی عمر تک دے زندہ کھلاڑی شام‏ل نيں۔ {| class="wikitable sortable" |- !نام !ملک !تریخ پیدائش !پہلا میچ !آخری میچ !{{date}} تک عمر |- | [[نیل ہاروے]] || آسٹریلیا || 8 اکتوبر 1928ء || 22 جنوری 1948ء || 20 فروری 1963ء || {{age in years and days|1928|10|8}} |- | [[دتا گائیکواڈ]] || بھارت || 27 اکتوبر 1928ء || 5 جون 1952ء || 18 جنوری 1961ء || {{age in years and days|1928|10|27}} |- | [[ٹریور میک موہن]] || نیوزی لینڈ || 8 نومبر 1929ء || 13 اکتوبر 1955ء || 6 فروری 1956ء || {{age in years and days|1929|11|8}} |- | [[وزیر محمد]] || پاکستان || 22 دسمبر 1929ء || 13 نومبر 1952ء || 13 نومبر 1959ء || {{age in years and days|1929|12|22}} |- | [[سی ڈی گوپی ناتھ]] || بھارت || 1 مارچ 1930ء || 14 مارچ 1951ء || 28 جنوری 1960ء || {{age in years and days|1930|3|1}} |- | [[آئن لیگٹ]] || نیوزی لینڈ || 7 جون 1930ء || 1 جنوری 1954ء || 5 جنوری 1954ء || {{age in years and days|1930|6|7}} |- | [[جیک الابسٹر]] || نیوزی لینڈ || 11 جولائ‏ی 1930ء || 13 اکتوبر 1955ء || 14 مارچ 1972ء || {{age in years and days|1930|7|11}} |- | [[جوئے سلیمان]] || ویسٹ انڈیز || 26 اگست 1930ء || 12 دسمبر 1958ء || 11 مئی 1965ء || {{age in years and days|1930|8|26}} |- | [[چندرکانت پاٹنکر]] || بھارت || 24 نومبر 1930ء || 28 دسمبر 1955ء ||2 جنوری 1955ء || {{age in years and days|1930|11|24}} |- | [[رمن صبا رائو]] || ویسٹ انڈیز || 29 جنوری 1932ء || 24 جولائ‏ی 1958ء ||17 اگست 1961ء || {{age in years and days|1932|1|29}} |- | [[گیون سٹیونز]] || آسٹریلیا || 29 فروری 1932ء || 28 دسمبر 1955ء ||2 جنوری 1955ء || {{age in years and days|1932|2|29}} |- | [[گاڈفرے لارنس]] || جنوبی افریقا || 31 مارچ 1932ء || 08 دسمبر 1961ء ||16 فروری 1962ء || {{age in years and days|1932|3|31}} |- | [[باب بلیئر (کرکٹر)|باب بلیئر]] || نیوزی لینڈ || 23 جون 1932ء || 06 مارچ 1953ء ||13 مارچ 1964ءء || {{age in years and days|1932|6|23}} |- | [[مکی سٹیورٹ]] || انگلینڈ || 16 ستمبر 1932ء || 21 جون 1962ء ||21 جنوری 1964ء || {{age in years and days|1932|9|16}} |- | [[کم ایلگی]] || جنوبی افریقا || 6 مارچ 1933ء || 08 دسمبر 1961ء ||01 جنوری 1962ء || {{age in years and days|1933|3|6}} |- | [[مائیکل جان اسمتھ]] || انگلینڈ || 30 جون 1933ء || 5 جون 1958ء ||جولائ‏ی 1972ء || {{age in years and days|1933|6|30}} |- | [[راجرہیرس (کرکٹر)|راجرہیرس]] || نیوزی لینڈ || 27 جولائ‏ی 1933ء || 27 فروری 1959ء ||14 مارچ 1959ء || {{age in years and days|1933|7|27}} |- | [[کیمی اسمتھ]] || ویسٹ انڈیز || 29 جولائی 1933ء || 09 دسمبر 1960ء ||16 فروری 1962ء || {{age in years and days|1933|7|29}} |- | [[ٹام ڈیوڈنی]] || ویسٹ انڈیز || 23 اکتوبر 1933ء || 14 مئی 1955ء ||13 مارچ 1958ء || {{age in years and days|1933|10|23}} |- | [[بروس موریسن (کرکٹر)|بروس موریسن]] || نیوزی لینڈ || 17 دسمبر 1933ء || 01 مارچ 1963ء ||01 مارچ 1963ء || {{age in years and days|1933|12|17}} |- | [[جیکی ہینڈرکس]] || ویسٹ انڈیز || 21 دسمبر 1933ء || 16 فروری 1962ء ||12 جون 1969ء || {{age in years and days|1933|12|21}} |- | [[ناری کنٹرکٹر]] || بھارت || 7 مارچ 1934ء || 02 دسمبر 1955ء ||07 مارچ 1962ء || {{age in years and days|1934|3|7}} |- | [[ہیمنڈ فرلانج]] || ویسٹ انڈیز || 19 جون 1934ء || 11 جون 1955ء ||09 مارچ 1956ء || {{age in years and days|1934|6|19}} |- | [[ولی روڈریگز]] || ویسٹ انڈیز ||25 جون 1934ء || 07 مارچ 1962ء ||14 مارچ 1956ء || {{age in years and days|1934|6|25}} |- | [[چندو بورڈے]] || ویسٹ انڈیز || 21 جولائی 1934ء || 28 نومبر 1958ء ||04 نومبر 1969ء || {{age in years and days|1934|7|21}} |- | [[جون گائے (کرکٹر)|جون گائے]] || نیوزی لینڈ || 29 اگست 1934ء || 07 نومبر 1955ء ||26 دسمبر 1961ء || {{age in years and days|1934|8|29}} |- | [[لانس گبز]] || ویسٹ انڈیز || 29 ستمبر 1934ء || 05 فروری 1958ء ||31 جنوری 1976ء || {{age in years and days|1934|9|29}} |- | [[ڈیس ہورے]] || آسٹریلیا || 19 اکتوبر 1934ء || 27 جنوری 1961ء ||27 جنوری 1961ء || {{age in years and days|1934|10|19}} |- | [[ڈک رچرڈسن (کرکٹر)|ڈک رچرڈسن]] || انگلینڈ || 3 نومبر 1934ء || 04 جولائی 1957ء ||04 جولائی 1957ء || {{age in years and days|1934|11|3}} |- | [[آئن میکف]] || آسٹریلیا || 6 جنوری 1935ء || 23 دسمبر 1957ء ||06 دسمبر 1963ء || {{age in years and days|1935|1|6}} |- | [[بروس بولٹن]] || نیوزی لینڈ || 31 مئی 1935ء || 27 فروری 1959ء ||14 مارچ 1959ء || {{age in years and days|1935|5|31}} |- | [[فضل الرحمن (کرکٹ کھلاڑی)|فضل الرحمن]] || پاکستان || 11 جون، 1935ء || 13 مارچ 1958ء ||13 مارچ 1958ء || {{age in years and days|1935|6|11}} |- | [[ومن کمار]] || بھارت || 26 جون 1935ء || 08 فروری 1961ء ||11 نومبر 1961ء || {{age in years and days|1935|6|26}} |- | [[کین ٹیلر (کرکٹر)|کین ٹیلر]] || انگلینڈ || 21 اگست 1935ء || 4 جون 1958ء ||2 جولائی 1964ء || {{age in years and days|1935|8|21}} |- | [[باب باربر (کرکٹر)|باب باربر]] || انگلینڈ || 26 ستمبر 1935ء || 9 جون 1960ء ||6 جون 1964ء || {{age in years and days|1935|9|26}} |- | [[جمی بنکس]] || انگلینڈ || 05 اکتوبر1935ء || 21 جنوری 1964ء ||03 فروری 1964ء || {{age in years and days|1935|10|05}} |- | [[پال بارٹن]] || نیوزی لینڈ || 09 اکتوبر 1935ء || 08 دسمبر 1961ء ||15 مارچ 1963ء || {{age in years and days|1935|10|09}} |- | [[ایلن براؤن (انگلش کرکٹر)|ایلن براؤن]] || انگلینڈ || 17 اکتوبر 1935ء || 26 اکتوبر 1961ء ||11 نومبر 1961ء || {{age in years and days|1935|10|17}} |- | [[کین ایسٹ ووڈ]] || آسٹریلیا ||23 نومبر 1935ء || 12 فروری 1971ء ||12 فروری 1971ء || {{age in years and days|1935|11|23}} |- | [[پرکاش بھنڈاری]] || بھارت ||27 نومبر 1935ء || 26 فروری 1955ء ||02 نومبر 1956ء || {{age in years and days|1935|11|27}} |- | [[فریڈ رمسی]] || انگلینڈ ||04 دسمبر 1935ء || 23 جولائی 1964ء ||22 جولائی 1965ء || {{age in years and days|1935|12|04}} |- | [[روہن کنہائی]] || ویسٹ انڈیز ||26 دسمبر 1935ء || 30 مئی 1957ء ||30 مارچ 1974ء || {{age in years and days|1935|12|26}} |- | [[جان ڈی آرسی (کرکٹ کھلاڑی)|جان ڈی آرسی]] || نیوزی لینڈ ||23 اپریل 1936ء || 05 جون 1958ء ||21 اگست 1958ء || {{age in years and days|1936|04|23}} |- | [[رائے ہارفورڈ]] || انگلینڈ ||30 مئی 1936ء || 15 فروری 1968ء ||29 فروری 1968ء || {{age in years and days|1936|05|30}} |- | [[ایرک رسل (کرکٹ کھلاڑی)|ایرک رسل]] || انگلینڈ ||03 جولائی 1936ء || 21 اکتوبر 1961ء ||27 جولائی 1967ء || {{age in years and days|1936|07|03}} |- | [[وینکٹ رامن سبرامنیا]] || بھارت ||16 جولائی 1936ء || 19 مارچ 1965ء ||07 مارچ 1968ء || {{age in years and days|1936|07|16}} |- | [[ہیرالڈ روڈس (کرکٹ کھلاڑی)|ہیرالڈ روڈس]] || انگلینڈ ||22 جولائی 1936ء ||02 جولائی 1959ء ||23 جولائی 1959ء || {{age in years and days|1936|07|22}} |- | [[گارفیلڈ سوبرز]] || بھارت ||28 جولائی 1936ء ||30 مارچ 1954ء ||30 مارچ 1974ء || {{age in years and days|1936|07|28}} |- | [[آرٹی ڈک]] || نیوزی لینڈ ||10 اکتوبر 1936ء || 08 دسمبر 1961ء ||17 جون 1965ء || {{age in years and days|1936|10|10}} |} === ملکاں دے لحاظ نال معمر زندہ ٹیسٹ کرکٹ کھڈاری === ایہ معلومات '''16 مئی''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں۔ {| class="wikitable sortable" !ملک !کھلاڑی ! {{date}} تک عمر |- |افغانستان |[[محمد نبی]] |{{age in years and days|1985|01|01}} |- |آسٹریلیا |[[نیل ہاروے]] |{{age in years and days|1928|10|08}} |- | بنگلہ دیش |[[انعام الحق (کرکٹر)|انعام الحق]] |{{age in years and days|1966|02|27}} |- |انگلینڈ |[[رمن صبا رائو]] |{{age in years and days|1932|01|29}} |- |بھارت |[[دتا گائیکواڈ]] |{{age in years and days|1928|10|27}} |- |آئرلینڈ |[[ایڈ جوائس]] |{{age in years and days|1978|09|22}} |- |نیوزی لینڈ |[[ٹریور میک موہن]] |{{age in years and days|1929|11|8}} |- |پاکستان |[[وزیر محمد]] |{{age in years and days|1929|12|22}} |- | جنوبی افریقا |[[رونالڈ ڈراپر]] |{{age in years and days|1926|12|24}} |- |سری لنکا |[[سوما چندر ڈی سلوا]] |{{age in years and days|1942|6|11}} |- | ویسٹ انڈیز |[[جوئے سلیمان]] |{{age in years and days|1930|8|26}} |- |زمبابوے |[[جان ٹریکوس]] |{{age in years and days|1947|05|17}} |} '''چیتاؤنی:''' 27 [[فرسٹ کلاس کرکٹ]] کرکٹ کھلاڑیاں دے بارے وچ جانیا جاندا اے کہ اوہ صد سالہ درجہ حاصل کر چک‏‏ے نيں (''تھلے متعلقہ سیکشن دیکھو'')۔ ماخذ:<ref>[http://stats.cricinfo.com/ci/content/records/283742.html کرک انفو: Oldest living players]</ref> === معمر ٹیسٹ کرکٹ کھڈاری جیہڑے ہن تک ٹیسٹ د‏‏ی سطح اُتے کھیل رہے نيں === ایہ معلومات '''16 مئی''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں۔ {| class="wikitable sortable" |- !نام !ملک !تریخ پیدائش ! پہلا میچ ! {{date}} تک عمر |- | [[کریگ ارون]] || زمبابوے || 19 اگست 1985 || 04 اگست 2011 || {{age in years and days|1985|8|19}} |- | [[سکندر رضا]] || زمبابوے|| 24 اپریل1986 || 3 ستمبر2013 || {{age in years and days|1986|4|26}} |- | [[سین ولیمز(کرکٹر)|سین ولیمز]] || زمبابوے|| 26 ستمبر 1986 || 20 مارچ 2013 || {{age in years and days|1986|9|26}} |} === سب تو‏ں پرانے ٹیسٹ کرکٹ کھڈاری جیہڑے ہن تک ٹیسٹ د‏‏ی سطح اُتے کھیل رہے نيں=== ایہ معلومات '''16 مئی''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں۔ {| class="wikitable sortable" |- !ملک !نام ! {{date}} تک عمر |- |افغانستان||[[امیرحمزہ (افغان کرکٹ کھلاڑی)|امیر حمزہ]]||{{age in years and days|1991|08|15}} |- |آسٹریلیا||[[عثمان خواجہ]]||{{age in years and days|1986|12|18}} |- |بنگلہ دیش||[[مشفق الرحیم]]||{{age in years and days|1987|5|9}} |- |انگلینڈ||[[کرس ووکس]]||{{age in years and days|1989|3|2}} |- |بھارت||[[رویندر جدیجا]]||{{age in years and days|1988|12|6}} |- |آئرلینڈ||[[کریگ ینگ (کرکٹر)|کریگ ینگ]]||{{age in years and days|1990|4|4}} |- |نیوزی لینڈ||[[اعجاز پٹیل]]||{{age in years and days|1988|10|21}} |- |پاکستان||[[نعمان علی]]||{{age in years and days|1986|10|7}} |- |جنوبی افریقہ ||[[ڈین پیٹرسن]]||{{age in years and days|1989|4|4}} |- |سری لنکا||[[اینجلو میتھیوز]]||{{age in years and days|1987|6|2}} |- |ویسٹ انڈیز ||[[کیمار روچ]]||{{age in years and days|1988|6|30}} |- |زمبابوے||[[کریگ ارون]]||{{age in years and days|1985|8|19}} |} '''چیتاؤنی:''' مندرجہ بالا فہرستاں وچ اوہ کھڈاری شام‏ل نيں جنہاں نے گزشتہ 24 مہینےآں وچ ٹیسٹ کرکٹ کھیلی اے تے اپنی ریٹائرمنٹ دا باقاعدہ اعلان نئيں کيتا ا‏‏ے۔ === سب تو‏ں طویل عرصے تک رہنے والے ٹیسٹ کرکٹ کھڈاری === ایہ معلومات '''13 مئی''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں۔ {| class=wikitable |- !نام !ملک !تریخ پیدائش !پہلا میچ !آخری میچ !موت تریخ !عمر |- | [[نارمن گورڈن]] || جنوبی افریقا || 6 اگست 1911ء || 24 دسمبر 1938ء || 14 مارچ 1939ء || 2 ستمبر 2014ء || {{age in years and days|1911|08|06|2014|09|02}} |- | [[ایرک ٹنڈل]] || نیوزی لینڈ || 18 دسمبر 1910ء || 26 جون 1927ء || 25 مارچ 1947ء || 1 اگست 2010ء || {{age in years and days|1910|12|18|2010|08|01}} |- | [[فرانسس میک کینن]] || انگلینڈ || 9 اپریل 1848ء || 2 جنوری 1879ء || 4 جنوری 1879ء || 27 فروری 1947ء || {{age in years and days|1848|4|9|1947|2|27}} |- | [[جان واٹکنز(کرکٹر)|جان واٹکنز]] || جنوبی افریقا || 10 اپریل 1923ء || 24 دسمبر 1949ء || 5 جنوری 1957ء || 3 ستمبر 2021 || {{age in years and days|1923|4|10|2021|9|3}} |- | [[لنڈسے ٹکٹ]] || جنوبی افریقا || 6 فروری 1919ء || 7 جون 1947ء || 9 مارچ 1949ء || 5 ستمبر 2016ء || {{age in years and days|1919|02|06|2016|09|05}} |- | [[ڈونلڈ اسمتھ (کرکٹر، پیدائش 1923)|ڈونلڈ اسمتھ]] || انگلینڈ || 14 جون 1923ء || 20 جون 1957ء || 27 جولائ‏ی 1957ء || 10 جنوری 2021 || {{age in years and days|1923|06|14|2021|01|10}} |- | [[جیک کیر (کرکٹر)|جیک کیر]] || نیوزی لینڈ || 28 دسمبر 1910ء || 27 جون 1931ء || 27 جولائ‏ی 1937ء || 27 مئی 2007ء || {{age in years and days|1910|12|28|2007|5|27}} |- | [[ولفریڈ روڈس]] || انگلینڈ || 29 اکتوبر 1877 || 1 جون 1899ء || 12 اپریل 1930ء || 8 جولائ‏ی 1973ء || {{age in years and days|1877|10|29|1973|7|8}} |- | [[بل براؤن (کرکٹر)|بل براؤن]] || آسٹریلیا || 31 جولائ‏ی 1912ء || 8 جون 1934ء || 29 جون 1948ء || 16 مارچ 2008ء || {{age in years and days|1912|7|31|2008|3|16}} |- | [[لنڈسے ویر (کرکٹر)|لنڈسے ویر]] || نیوزی لینڈ || 2 جون 1908ء || 24 جنوری 1930ء || 17 اگست 1937ء || 31 اکتوبر 2003ء || {{age in years and days|1908|6|2|2003|10|31}} |- | [[ایورٹن ویکس]] || ویسٹ انڈیز || 26 فروری 1925ء || 21 جنوری 1948ء || 31 مارچ 1958ء || 1 جولائ‏ی 2020ء || {{age in years and days|1925|2|26|2020|7|1}} |- | [[کین آرچر]] || آسٹریلیا|| 17 جنوری 1928 || 22 دسمبر 1950 || 5 دسمبر 1951 || 14 اپریل 2023||{{age in years and days|1928|1|17|2023|4|14}} |- | [[اینڈی گینٹاؤم]] || ویسٹ انڈیز || 22 جنوری 1921ء || 11 فروری 1948ء || 16 فروری 1948ء || 17 فروری 2016ء || {{age in years and days|1921|01|22|2016|2|17}} |- | [[سڈنی بارنس]] || انگلینڈ || 19 اپریل 1873ء || 13 دسمبر 1901ء || 18 فروری 1914ء || 26 دسمبر 1967ء || {{age in years and days|1873|4|19|1967|12|26}} |- | [[ایسمنڈ کینٹش]] || ویسٹ انڈیز || 21 نومبر 1916ء || 27 مارچ 1948ء || 21 جنوری 1954ء || 10 جون 2011ء || {{age in years and days|1916|11|21|2011|6|10}} |- | [[مورپکم جوسام گوپالن]] || انڈیا || 6 جون 1909ء || 5 جنوری 1934ء || 8 جنوری 1934ء || 21 دسمبر 2003ء || {{age in years and days|1909|6|6|2003|12|21}} |- | [[رون ہیمنس]] || آسٹریلیا || 25 نومبر 1915ء || 28 فروری 1947ء || 5 جنوری 1948ء || 24 مارچ 2010ء || {{age in years and days|1915|11|25|2010|3|24}} |- | [[ڈینس بیگبی]] || جنوبی افریقا || 12 دسمبر 1914ء || 6 دسمبر 1948ء || 6 مارچ 1950ء || 10 مارچ 2009ء || {{age in years and days|1914|12|12|2009|3|10}} |- | [[جیک نیومین (کرکٹر)|جیک نیومین]] || نیوزی لینڈ || 3 جولائ‏ی [[1902ء]] || 27 فروری 1932ء || 3 اپریل 1933ء || 23 ستمبر 1996 || {{age in years and days|1902|7|3|1996|9|23}} |- | [[ڈان کلیورلی]] || نیوزی لینڈ || 23 دسمبر 1909ء || 27 فروری 1932ء || 30 مارچ 1946ء || 16 فروری 2004ء || {{age in years and days|1909|12|23|2004|2|16}} |- |} ماخذ:<ref>[http://stats.cricinfo.com/ci/content/records/283740.html کرک انفو: Longest lived players]</ref><ref>[http://www.rediff.com/cricket/2003/dec/22old.htm Rediff: Oldest Test cricketers at the time of death]</ref> === سب تو‏ں وڈی عمر وچ ٹیسٹ دا آغاز کرنے والے کرکٹ کھڈاری === ایہ معلومات '''13 مئی''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں. {| class=wikitable |- !نام !ملک !تریخ پیدائش !پہلا میچ !پہلے میچ دے وقت عمر |- | [[جیمز ساؤتھرٹن]] || انگلینڈ || 16 نومبر 1827ء || 15 مارچ 1877 ء|| {{age in years and days|1827|11|16|1877|03|15}} |- | [[میراں بخش]] || پاکستان || 20 اپریل 1907ء || 29 جنوری 1955ء || {{age in years and days|1907|4|20|1955|1|29}} |- | [[ڈان بلیکی]] || آسٹریلیا || 5 اپریل 1882ء || 14 دسمبر 1928ء || {{age in years and days|1882|4|5|1928|12|14}} |- | [[برٹ آئرن مونگر]] || آسٹریلیا || 7 اپریل 1882ء || 30 نومبر 1928ء || {{age in years and days|1882|4|7|1928|11|30}} |- | [[نیلسن بیٹنکورٹ]] || ویسٹ انڈیز || 4 جون 1887ء || 1 فروری 1930ء || {{age in years and days|1887|6|4|1930|2|1}} |- | [[راکلے ولسن]] || انگلینڈ || 25 مارچ 1879ء || 25 فروری 1921ء || {{age in years and days|1879|3|25|1921|2|25}} |- | [[رستم جی جمشید جی]] || انڈیا || 18 نومبر 1892ء || 15 دسمبر 1933ء || {{age in years and days|1892|11|18|1933|12|15}} |} === بلحاظ ملک سب تو‏ں وڈی عمر وچ پہلا ٹیسٹ میچ کھیڈݨ والے کھڈاری === ایہ معلومات '''13 مئی''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں۔ {| class="wikitable sortable" |- !ملک !نام !پہلے میچ وقت د‏‏ی عمر |- |آسٹریلیا||[[ڈان بلیکی]]||46 سال، 253 دن |- |بنگلہ دیش||[[انعام الحق (کرکٹر)|انعام الحق]]||35 سال، 58 دن |- |انگلینڈ||[[جیمز ساؤتھرٹن]]||{{age in years and days|1827|11|16|1877|3|15}} |- |بھارت||[[رستم جی جمشید جی]]||41 سال، 27 دن |- |آئرلینڈ||[[ایڈ جوائس]]||39 سال، 232 دن |- |نیوزی لینڈ||[[ہرب میک گر]]||38 سال، 101 دن |- |پاکستان||[[میراں بخش]]||47 سال، 284 دن |- |جنوبی افریقا||[[عمر ہنری (کرکٹر)|عمر ہنری]]||40 سال، 295 دن |- |سری لنکا||[[سوما چندر ڈی سلوا]]||39 سال، 251 دن |- |ویسٹ انڈیز||[[نیلسن بیٹنکورٹ]]||42 سال، 242 دن |- |زمبابوے||[[اینڈی والر]]||37 سال، 84 دن |} '''چیتاؤنی:''' [[جان ٹریکوس]] نے زمبابوے دے لئی {{age in years and days|1947|5|17|1992|10|18}}, وچ پہلا میچ کھیلا، لیکن اوہ 22 سال پہلے جنوبی افریقا دے لئی تن ٹیسٹ کھیل چکے نيں۔<ref name="traicos">[http://stats.cricinfo.com/statsguru/engine/player/55802.html?class=1;template=results;type=allround;view=match کرک انفو: Traicos debut]</ref> '''چیتاؤنی:''' سب تو‏ں ودھ عمر وچ پہلا میچ کھیڈݨ والے، جیمز سدرٹن، مرنے والے پہلے ٹیسٹ کرکٹ کھڈاری وی سن جدو‏ں اوہ 16 جون 1880ء نو‏‏ں انتقال کر گئے۔ میراں بخش اپنے کھیل دے کیریئر دے دوران میراں بخش دے ناں تو‏ں جانے جاندے سن ۔ ماخذ:<ref>[https://www.bbc.co.uk/blogs/tms/2007/12/ask_bearders_160.shtml BBC Test Match Special, Ask Bearders: "Can you tell me who is the oldest cricket player to make a Test match debut"]</ref> === ٹیسٹ کرکٹ دے معمر ترین کھلاڑی دے طور اُتے آخری شرکت === ایہ معلومات '''13 مئی''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں۔ {| class=wikitable |- !نام !ملک !تریخ پیدائش !پہلا ٹیسٹ !آخری میچ !آخری ٹیسٹ وچ عمر |- | [[ولفریڈ روڈس]] || انگلینڈ || 29 اکتوبر 1877ء || 1 جون 1899ء || 12 اپریل 1930ء || {{age in years and days|1877|10|29|1930|4|12}} |- | [[برٹ آئرن مونگر]] || آسٹریلیا || 7 اپریل 1882ء || 30 نومبر 1928ء || 28 فروری 1933ء || {{age in years and days|1882|4|7|1933|2|28}} |- | [[ڈبلیو جی گریس]] || انگلینڈ || 18 جولائ‏ی 1848ء || 6 ستمبر 1880ء || 3 جون 1899ء || {{age in years and days|1848|7|18|1899|6|3}} |- | [[جارج گن (کرکٹر)|جارج گن]] || انگلینڈ || 13 جون 1879ء || 13 دسمبر 1907ء || 12 اپریل 1930ء || {{age in years and days|1879|6|13|1930|4|12}} |- | [[جیمز ساؤتھرٹن]] || انگلینڈ || 16 نومبر 1827ء || 15 مارچ 1877ء || 4 اپریل 1877ء || {{age in years and days|1827|11|16|1877|4|4}} |- | [[میراں بخش]] || پاکستان || 20 اپریل 1907ء || 29 جنوری 1955ء || 16 فروری 1955ء || {{age in years and days|1907|4|20|1955|2|16}} |- | [[جیک ہابس]] || انگلینڈ || 16 دسمبر 1882ء || 1 جنوری 1908ء || 22 اگست 1930ء || {{age in years and days|1882|12|16|1930|8|22}} |- | [[فرینک وولی]]|| انگلینڈ || 27 مئی 1887ء || 9 اگست 1909ء || 22 اگست 1934ء || {{age in years and days|1887|5|27|1934|8|22}} |- | [[ڈان بلیکی]] || آسٹریلیا || 5 اپریل 1882ء || 14 دسمبر 1928ء || 8 فروری 1929ء || {{age in years and days|1882|4|5|1929|2|8}} |- | [[ہربرٹ سٹروڈوک]] || انگلینڈ || 28 جنوری 1880ء || 1 جنوری 1910ء || 18 اگست 1926ء || {{age in years and days|1880|1|28|1926|8|18}} |} === بلحاظ ملک آخری میچ دے معمر ترین ٹیسٹ کرکٹ کھڈاری === ایہ معلومات '''13 مئی''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں۔ [[Image:Wilfred Rhodes 1920.tiff|thumb|left|ولفریڈ روڈس، انگلینڈ دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑی 1899ء تو‏ں 1930ء تک]] {| class="wikitable sortable" |- !ملک !نام !عمر |- |آسٹریلیا||[[برٹ آئرن مونگر]]||50 سال، 327 دن |- |بنگلہ دیش ||[[محمد رفیق (کرکٹر)|محمد رفیق]]||{{age in years and days|1970|9|5|2008|3|3}} |- |انگلینڈ ||[[ولفریڈ روڈس]]||{{age in years and days|1877|10|29|1930|4|12}} |- |بھارت||[[ونو منکڈ]]||41 سال، 305 دن |- |آئرلینڈ||[[ایڈ جوائس]]||39 سال، 231 دن |- |نیوزی لینڈ ||[[جیک الابسٹر]]||41 سال، 247 دن |- |پاکستان||[[میراں بخش]]||47 سال، 302 دن |- |جنوبی افریقا ||[[ڈیو نورس]]||45 سال، 207 دن |- |سری لنکا||[[سوما چندر ڈی سلوا]]||42 سال، 78 دن |- |ویسٹ انڈیز||[[جارج ہیڈلی]]||44 سال، 236 دن |- |زمبابوے ||[[جان ٹریکوس]]||45 سال، 304 دن |} '''یاددہانی:''' ولفریڈ روڈس دا ٹیسٹ کیریئر ریکارڈ 30 سال، 315 دناں اُتے محیط سی۔ انگلینڈ دے سب تو‏ں کم عمر ٹیسٹ کرکٹ کھڈاری تے اک ہور یارکشائر مین برائن کلوز (پیدائش:24 فروری 1931ء) اس حوالے تو‏ں دوسرے نمبر اُتے نيں۔ انہاں نے اپنا ڈیبیو 1949ء وچ نیوزی لینڈ دے خلاف کيتا تے تقریباً نو سال د‏‏ی غیر موجودگی دے بعد 1976ء وچ ویسٹ انڈیز د‏‏ی مخالفت کرنے دے لئی انہاں نو‏ں واپس بلايا گیا (ان دا کیریئر 26 سال، 356 دن اُتے مشتمل سی<ref>[[:en:Lists of oldest cricketers#cite note-6]]</ref> === سب تو‏ں طویل العمر اول درجہ کرکٹ کھلاڑی === ایہ معلومات '''13 مئی''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں۔ اس لسٹ وچ اوہ تمام اول درجہ کرکٹ کھڈاری شام‏ل نيں جو 100 سال تک زندہ رہے انہاں وچ سب وفات پاچکے نيں۔<ref>{{cite web|url=http://www.espncricinfo.com/story/_/id/18876267/brydon-coverdale-100th-birthdays-tom-pritchard-jack-laver |title=It takes a rare cricketer to reach a century, not just make one |work=ESPN کرک انفو |accessdate=2 اگست 2018}}</ref> {{legend2|#F9F9F9|وفات|border=1px solid #AAAAAA}} {{legend2|#99FF99|حیات|border=1px solid #AAAAAA}} {|class="wikitable" !شمار !نام !ٹیم !تریخ پیدائش !وفات !عمر !ملک |- |1 |[[جان مینرز (کرکٹر)|جان مینرز]] |align=right|ہیمپشائر، ہیمپشائر، کمبائنڈ سروسز | 25 ستمبر 1914ء |7 مارچ 2020ء |105 سال، 225 دن |{{cr|ENG}} |- |2 |[[جم ہچنسن]] |align=right|[[ڈربی شائر کاؤنٹی کرکٹ کلب]] |29 نومبر 1896ء |7 نومبر 2000ء |103 سال، 344 دن |{{cr|ENG}} |- |3 |[[سیڈ وارڈ (کرکٹر)|سیڈ وارڈ]] |align=right|[[ویلنگٹن]] |5 اگست 1907ء |31 دسمبر 2010ء |103 سال، 148 دن |{{NZ}} |- |4 |[[نارمن گورڈن]] |align=right|جنوبی افریقا، ٹرانسوال |6 اگست 1911ء |2 ستمبر 2014ء |103 سال، 27 دن |{{RSA}} |- |5 |[[روپرٹ ڈی سمٹ]] |align=right|مغربی صوبہ |23 نومبر 1883ء |3 اگست 1986ء |102 سال، 253 دن |{{RSA}} |- |6 |[[ایڈورڈ انگلش]] |align=right|ہیمپشائر |1 جنوری 1864ء |5 ستمبر 1966ء |102 سال، 247 دن |{{cr|ENG}} |- |7 |[[سیرل پارکنز]] |align=right|نارتھمپٹن شائر، مائنر کاؤنٹیز |4 جون 1911ء |21 نومبر 2013ء |102 سال، 170 دن |{{cr|ENG}} |- |8 |[[جان وہٹلی (کرکٹر)|جان وہٹلی]] |align=right|کینٹربری |8 جنوری 1860 |19 اپریل 1962 |102 سال، 101 دن |{{NZ}} |- |9 |[[آرچی اسکاٹ (کرکٹر)|آرچی اسکاٹ]] |align=right|اسکاٹ لینڈ | 26 جنوری 1918ء |1 نومبر 2019ء | 101 سال، 272 دن |{{SCO}} |- |10 |[[ٹیڈ مارٹن (کرکٹر)|ٹیڈ مارٹن]] |align=right|مغربی آسٹریلیا |30 ستمبر 1902ء |9 جون 2004ء |101 سال، 253 دن |{{AUS}} |- |11 |[[ڈی. بی. دیودھر]] |align=right|ہندو، مہاراشٹر |14 جنوری 1892ء | 24 اگست 1993ء |101 سال، 222 دن |{{IND}} |- |12 |[[جارج ہرمن]] |align=right|ڈبلن یونیورسٹی |6 جون 1874ء |14 دسمبر 1975ء |101 سال، 191 دن |{{IRL}} |- |13 |[[فریڈ گبسن (کرکٹر)|فریڈ گبسن]] |align=right|لیسٹر شائر |13 فروری 1912ء |28 جون 2013ء |101 سال، 135 دن |{{JAM}}، (رہائش {{cr|ENG}}) |- |14 |[[ایلن فنلیسن (کرکٹر)|ایلن فنلیسن]] |align=right|مشرقی صوبہ |1 ستمبر 1900ء |28 اکتوبر 2001ء |101 سال، 57 دن |{{RSA}} |- |15 |[[نیل میک کارکل]] |align=right|ہیمپشائر، کھلاڑی | 23 مارچ 1912ء |28 فروری 2013ء |100 سال، 342 دن |{{cr|ENG}} |- |16 |[[رگھوناتھ چندورکر]] |align=right|بمبئی | 21 نومبر 1920ء |3 ستمبر 2021ء |100 سال، 286 دن |{{IND}} |- |17 |[[جیفری بیک (کرکٹر)|جیفری بیک]] |align=right|آکسفورڈ یونیورسٹی |16 جون 1918ء |5 مارچ 2019ء |100 سال، 262 دن |{{cr|ENG}} |- |18 |[[ہیرالڈ اسٹیپلٹن]] |align=right|نیو ساؤتھ ویلز |7 جنوری 1915ء |24 ستمبر 2015ء | 100 سال، 260 دن |{{AUS}} |- |19 |[[ایلن برجیس (کرکٹر)|ایلن برجیس]] |align=right|کینٹربری |1 مئی 1920ء |5 جنوری 2021ء |100 سال، 249 دن |{{NZ}} |- |20 |[[روسی کوپر]] |align=right|پارسی، بمبئی، مڈل سیکس |14 دسمبر 1922ء |31 جولائ‏ی 2023 |100 سال، 229 دن |{{IND}} |- |21 |[[چارلس بریتھویٹ (کرکٹر)|چارلس بریتھویٹ]] |align=right|انگریزی باشندے، ریاستہائے متحدہ دے کھلاڑی |10 ستمبر 1845ء |15 اپریل 1946ء |100 سال، 217 دن |{{USA}} |- |22 |[[ہیری فورسیتھ]] |align=right|ڈبلن یونیورسٹی | 18 دسمبر 1903ء |19 جولائ‏ی 2004ء |100 سال، 214 دن |{{IRL}} |- |23 |[[جیک لیور]] |align=right|تسمانیہ |9 مارچ 1917ء |3 اکتوبر 2017ء |100 سال، 208 دن |{{AUS}} |- |24 |[[ٹام پرچرڈ]] |align=right|ویلنگٹن، واروکشائر |10 مارچ 1917ء |22 اگست 2017ء |100 سال، 165 دن |{{NZ}} |- |25 |[[برنار نوٹلی]] |align=right|ناٹنگہم شائر |31 اگست 1918ء | 22 جنوری 2019ء |100 سال، 144 دن |{{cr|ENG}} |- |26 |[[وسنت رائے جی]] |align=right|بمبئی، بڑودہ | 26 جنوری 1920ء |13 جون 2020ء |100 سال، 139 دن |{{IND}} |- |27 |[[جارج ڈین (کرکٹر)|جارج ڈین]] |align=right|ہیمپشائر | 11 دسمبر 1828 | 26 فروری 1929 |100 سال، 77 دن |{{cr|ENG}} |- |} '''یاددہانی:''' بھانويں نیو ساؤتھ ویلز، آسٹریلیا وچ پیدا ہوݨ والے [[سیڈ وارڈ (کرکٹر)|سیڈ وارڈ]] تے [[جان وہٹلی (کرکٹر)|جان وہٹلی]] د‏‏ی پرورش نیوزی لینڈ وچ ہوئی۔ [[جارج ہرمن]] جس نے آئرلینڈ دے لئی دو رگبی یونین کیپس حاصل کیتیاں دا کارن وال وچ انتقال ہويا۔ چارلس بریتھویٹ انگلینڈ وچ پیدا ہوئے۔ فریڈ گبسن 1944ء وچ انگلینڈ چلے گئے۔ نیل میک کارکل انگلینڈ وچ پیدا ہوئے، لیکن اوہ 1951ء تو‏ں جنوبی افریقا وچ مقیم رہ‏‏ے۔ اینٹی گوا دے کرکٹ کھلاڑی سر سڈنی والنگ، جو اکتوبر 2009ء وچ 102 سال، 88 دن د‏‏ی عمر وچ انتقال کر گئے، پہلے کدی وی میچاں وچ نظر نئيں آئے۔ اول درجہ کرکٹ کھیڈݨ والے سب تو‏ں ودھ عمر رسیدہ شخص، تے اکلوندے عمر رسیدہ، راجہ مہاراج سنگھ سن، جنہاں د‏‏ی عمر 72 سال سی اوہ نومبر 1950ء وچ کامن ویلتھ الیون دے خلاف بمبئی گورنرز الیون وچ شام‏ل سن <ref>[[:en:Lists of oldest cricketers#cite note-8]]</ref> تیرہ کھلاڑی اپنی سٹھ د‏‏ی دہائی وچ اول درجہ کرکٹ کھیل چکے نيں، انہاں وچو‏ں بوہت‏ے 19ويں صدی وچ انگلینڈ وچ ہی سرگرم دکھائی دئیے۔<ref>{{cite web |title=First-Class Oldest Players |url=https://stats.acscricket.com/Records/First_Class/Overall/Players/Oldest_Players.html |website=The Association of Cricket Statisticians and Historians |access-date=9 جنوری 2021}}</ref> === معمر ترین سواݨیاں کرکٹ کھڈاری === انگلینڈ د‏‏ی سواݨیاں کرکٹ کھلاڑی ایلین وہیلن بعد وچ [[ایلین ایش]]، جو 30 اکتوبر 1911ء نو‏‏ں پیدا ہوئیاں، سو سالہ درجہ حاصل کرنے والی پہلی سواݨی ٹیسٹ کرکٹ کھڈاری سی۔ اوہ 3 دسمبر 2021ء نو‏‏ں 110 سال تے 34 دن د‏‏ی عمر وچ انتقال کر گئياں<ref>[[:en:Lists of oldest cricketers#cite note-10]]</ref> اس لحاظ تو‏ں کہیا جا سکدا اے کہ طویل العمری دے حوالے تو‏ں اوہ مرد تے سواݨیاں دونے وچ سبقت رکھدی سی۔ === سب تو‏ں عمر رسیدہ اک روزہ کرکٹ کھڈاری=== کرکٹ د‏‏ی تریخ دا پہلا اک روزہ میچ 5 جنوری 1971ء نو‏‏ں کھیلا گیا جدو‏ں آسٹریلیا نے انگلینڈ دا مقابلہ کيتا۔ اودو‏ں زندہ عمر رسیدہ اک روزہ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی ترتیب ایہ اے اعدادوشمار '''13 مئی''' 2026ء تک مکمل نيں۔ {| class="wikitable sortable" |- !نام !ملک !تریخ پیدائش ! پہلا میچ !آخری میچ ! {{date}} تک عمر |- | [[لانس گبز]] || ویسٹ انڈیز || 29 ستمبر 1934ء || 5 ستمبر 1973ء || 7 جون 1975ء || {{age in years and days|1934|9|29}} |- | [[روہن کنہائی]] || ویسٹ انڈیز || 26 دسمبر 1935ء || 5 ستمبر 1973ء || 21 جون 1975ء || {{age in years and days|1935|12|26}} |- | [[باب سمپسن (کرکٹ کھلاڑی)|باب سمپسن]] || آسٹریلیا || 3 فروری 1936ء || 22 فروری 1978ء || 12 اپریل 1978ء || {{age in years and days|1936|2|3}} |- | [[گارفیلڈ سوبرز]] || ویسٹ انڈیز || 28 جولائ‏ی 1936ء || 5 ستمبر 1973ء || 5 ستمبر 1973ء || {{age in years and days|1936|7|28}} |- | [[بل لاری]] || آسٹریلیا || 11 فروری 1937ء || 5 جنوری 1971ء || 5 جنوری 1971ء || {{age in years and days|1937|2|11}} |- | [[فرخ انجینئر]] || انڈیا || 25 فروری 1938ء || 13 جولائ‏ی 1974ء || 14 جون 1975ء || {{age in years and days|1938|2|25}} |- | [[مائیکل ٹیسیرا]] || سری لنکا || 23 مارچ 1939ء || 7 جون 1975ء || 14 جون 1975ء || {{age in years and days|1939|3|23}} |- | [[ایلن کونولی]] || آسٹریلیا || 29 جون 1939ء || 5 جنوری 1971ء || 5 جنوری 1971ء || {{age in years and days|1939|6|29}} |- | [[رون ہیڈلی]] || ویسٹ انڈیز || 29 جون 1939ء || 7 ستمبر 1973ء || 7 ستمبر 1973ء || {{age in years and days|1939|6|29}} |- | [[نارمن گفورڈ]] || انگلینڈ || 30 مارچ 1940ء || 24 مارچ 1985ء || 26 مارچ 1985ء || {{age in years and days|1940|3|30}} |} === معمر ترین ٹوئنٹی 20 بین الاقوامی کرکٹ کھڈاری === پہلا ٹوئنٹی 20 بین الاقوامی 17 فروری 2005ء نو‏‏ں ہويا جدو‏ں آسٹریلیا نے نیوزی لینڈ دا مقابلہ کيتا۔ '''13 مئی''' 2026ء تک معمر زندہ ٹوئنٹی بین الاقوامی کرکٹ کھلاڑیاں وچ شام‏ل نيں: {| class="wikitable sortable" |- !نام !ملک !تریخ پیدائش !پہلا میچ !آخری میچ !عمر (تریخ) |- | عثمان گوکر || [[ترکیہ قومی کرکٹ ٹیم|ترکیہ]]|| 1 مارچ 1960 || 29 اگست 2019 || 29 اگست 2019 || {{age in years and days|1960|3|1}} |- | چنگیز اکیوز ||ترکیہ || 1 جون 1962 || 29 اگست 2019 || 29 اگست 2019 || {{age in years and days|1962|6|1}} |- | سردار کانسوئے || ترکیہ || 6 جولائ‏ی 1962 || 29 اگست 2019 || 31 اگست 2019 || {{age in years and days|1962|7|6}} |- | کرسٹیان روکیا || [[جبل الطارق قومی کرکٹ ٹیم|جبرالٹر]] || 8 مارچ 1965 || 13 مئی 2022 || 14 مئی 2022 || {{age in years and days|1965|3|8}} |- | حسن آلٹا || ترکیہ || 25 مئی 1965 || 29 اگست 2019 || 31 اگست 2019 || {{age in years and days|1965|5|25}} |- | [[جیمز موسیس (کرکٹر)|جیمز موسیس]] || [[بوٹسوانا قومی کرکٹ ٹیم|بوٹسوانا]] || 8 اگست 1965 || 20 مئی 2019 || 7 نومبر 2021 || {{age in years and days|1965|8|8}} |- | مارک عمان || [[سلووینیا قومی کرکٹ ٹیم|سلووینیا]] || 5 ستمبر 1966 || 25 جولائ‏ی 2022 || 30 جولائ‏ی 2022 || {{age in years and days|1966|9|5}} |- | [[سنیل دھنیرام]] || [[کینیڈا قومی کرکٹ ٹیم|کینیڈا]] || 17 اکتوبر 1968 || 2 اگست 2008 || 10 فروری 2010 || {{age in years and days|1968|10|17}} |- | ٹونی وائٹ مین || [[لکسمبرگ قومی کرکٹ ٹیم| لکسمبرگ]] || 24 مئی 1969 || 29 اگست 2019 || 5 ستمبر 2021 || {{age in years and days|1969|5|24}} |- | [[سنتھ جے سوریا]] || سری لنکا || 30 جون 1969 || 15 جون 2006 || 25 جون 2011 || {{age in years and days|1969|6|30}} |} === ہور ویکھو === * [[کرکٹ]] * [[ٹیسٹ کرکٹ]] * [[آسٹریلیا دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[بنگلہ دیش دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[انگلستان دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[بھارت دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[نیوزی لینڈ دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[پاکستان دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[جنوبی افریقا دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[سری لنکا دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[ویسٹ انڈیز دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[زمبابوے دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[افغانستان دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] == حوالے == {{حوالے}} [[گٹھ:ٹیسٹ کرکٹ ریکارڈ]] [[گٹھ:کھیلاں د‏‏ی فہرستاں دیاں فہرستاں]] [[گٹھ:کرکٹ کھلاڑیاں دیاں فہرستاں]] [[گٹھ:ویکی ڈیٹا تو‏ں مطابقت رکھنے والی مختصر تفصیل]] [[گٹھ:طویل العمر افراد دیاں فہرستاں]] ms8uuohop7xjs6aglc0efcllp6j2znu 707056 707055 2026-05-16T05:48:03Z ابوالحسن راجپوت 24698 /* سب تو‏ں طویل عرصے تک رہنے والے ٹیسٹ کرکٹ کھڈاری */ 707056 wikitext text/x-wiki ایہ لسٹ '''معمر [[ٹیسٹ کرکٹ|ٹیسٹ]] تے اول درجہ کرکٹ کھلاڑیاں''' د‏‏ی ترتیب دا اک مجموعہ اے اس وچ کرکٹ دے وکھ وکھ پہلوآں تو‏ں ہر سطح اُتے طویل العمر کرکٹ کھلاڑیاں دے اعداد و شمار دئیے گئے نيں === معمر ترین زندہ ٹیسٹ کرکٹ کھڈاری === ایہ معلومات '''16 مئی''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں۔ تے اس وچ 90 سال د‏‏ی عمر تک دے زندہ کھلاڑی شام‏ل نيں۔ {| class="wikitable sortable" |- !نام !ملک !تریخ پیدائش !پہلا میچ !آخری میچ !{{date}} تک عمر |- | [[نیل ہاروے]] || آسٹریلیا || 8 اکتوبر 1928ء || 22 جنوری 1948ء || 20 فروری 1963ء || {{age in years and days|1928|10|8}} |- | [[دتا گائیکواڈ]] || بھارت || 27 اکتوبر 1928ء || 5 جون 1952ء || 18 جنوری 1961ء || {{age in years and days|1928|10|27}} |- | [[ٹریور میک موہن]] || نیوزی لینڈ || 8 نومبر 1929ء || 13 اکتوبر 1955ء || 6 فروری 1956ء || {{age in years and days|1929|11|8}} |- | [[وزیر محمد]] || پاکستان || 22 دسمبر 1929ء || 13 نومبر 1952ء || 13 نومبر 1959ء || {{age in years and days|1929|12|22}} |- | [[سی ڈی گوپی ناتھ]] || بھارت || 1 مارچ 1930ء || 14 مارچ 1951ء || 28 جنوری 1960ء || {{age in years and days|1930|3|1}} |- | [[آئن لیگٹ]] || نیوزی لینڈ || 7 جون 1930ء || 1 جنوری 1954ء || 5 جنوری 1954ء || {{age in years and days|1930|6|7}} |- | [[جیک الابسٹر]] || نیوزی لینڈ || 11 جولائ‏ی 1930ء || 13 اکتوبر 1955ء || 14 مارچ 1972ء || {{age in years and days|1930|7|11}} |- | [[جوئے سلیمان]] || ویسٹ انڈیز || 26 اگست 1930ء || 12 دسمبر 1958ء || 11 مئی 1965ء || {{age in years and days|1930|8|26}} |- | [[چندرکانت پاٹنکر]] || بھارت || 24 نومبر 1930ء || 28 دسمبر 1955ء ||2 جنوری 1955ء || {{age in years and days|1930|11|24}} |- | [[رمن صبا رائو]] || ویسٹ انڈیز || 29 جنوری 1932ء || 24 جولائ‏ی 1958ء ||17 اگست 1961ء || {{age in years and days|1932|1|29}} |- | [[گیون سٹیونز]] || آسٹریلیا || 29 فروری 1932ء || 28 دسمبر 1955ء ||2 جنوری 1955ء || {{age in years and days|1932|2|29}} |- | [[گاڈفرے لارنس]] || جنوبی افریقا || 31 مارچ 1932ء || 08 دسمبر 1961ء ||16 فروری 1962ء || {{age in years and days|1932|3|31}} |- | [[باب بلیئر (کرکٹر)|باب بلیئر]] || نیوزی لینڈ || 23 جون 1932ء || 06 مارچ 1953ء ||13 مارچ 1964ءء || {{age in years and days|1932|6|23}} |- | [[مکی سٹیورٹ]] || انگلینڈ || 16 ستمبر 1932ء || 21 جون 1962ء ||21 جنوری 1964ء || {{age in years and days|1932|9|16}} |- | [[کم ایلگی]] || جنوبی افریقا || 6 مارچ 1933ء || 08 دسمبر 1961ء ||01 جنوری 1962ء || {{age in years and days|1933|3|6}} |- | [[مائیکل جان اسمتھ]] || انگلینڈ || 30 جون 1933ء || 5 جون 1958ء ||جولائ‏ی 1972ء || {{age in years and days|1933|6|30}} |- | [[راجرہیرس (کرکٹر)|راجرہیرس]] || نیوزی لینڈ || 27 جولائ‏ی 1933ء || 27 فروری 1959ء ||14 مارچ 1959ء || {{age in years and days|1933|7|27}} |- | [[کیمی اسمتھ]] || ویسٹ انڈیز || 29 جولائی 1933ء || 09 دسمبر 1960ء ||16 فروری 1962ء || {{age in years and days|1933|7|29}} |- | [[ٹام ڈیوڈنی]] || ویسٹ انڈیز || 23 اکتوبر 1933ء || 14 مئی 1955ء ||13 مارچ 1958ء || {{age in years and days|1933|10|23}} |- | [[بروس موریسن (کرکٹر)|بروس موریسن]] || نیوزی لینڈ || 17 دسمبر 1933ء || 01 مارچ 1963ء ||01 مارچ 1963ء || {{age in years and days|1933|12|17}} |- | [[جیکی ہینڈرکس]] || ویسٹ انڈیز || 21 دسمبر 1933ء || 16 فروری 1962ء ||12 جون 1969ء || {{age in years and days|1933|12|21}} |- | [[ناری کنٹرکٹر]] || بھارت || 7 مارچ 1934ء || 02 دسمبر 1955ء ||07 مارچ 1962ء || {{age in years and days|1934|3|7}} |- | [[ہیمنڈ فرلانج]] || ویسٹ انڈیز || 19 جون 1934ء || 11 جون 1955ء ||09 مارچ 1956ء || {{age in years and days|1934|6|19}} |- | [[ولی روڈریگز]] || ویسٹ انڈیز ||25 جون 1934ء || 07 مارچ 1962ء ||14 مارچ 1956ء || {{age in years and days|1934|6|25}} |- | [[چندو بورڈے]] || ویسٹ انڈیز || 21 جولائی 1934ء || 28 نومبر 1958ء ||04 نومبر 1969ء || {{age in years and days|1934|7|21}} |- | [[جون گائے (کرکٹر)|جون گائے]] || نیوزی لینڈ || 29 اگست 1934ء || 07 نومبر 1955ء ||26 دسمبر 1961ء || {{age in years and days|1934|8|29}} |- | [[لانس گبز]] || ویسٹ انڈیز || 29 ستمبر 1934ء || 05 فروری 1958ء ||31 جنوری 1976ء || {{age in years and days|1934|9|29}} |- | [[ڈیس ہورے]] || آسٹریلیا || 19 اکتوبر 1934ء || 27 جنوری 1961ء ||27 جنوری 1961ء || {{age in years and days|1934|10|19}} |- | [[ڈک رچرڈسن (کرکٹر)|ڈک رچرڈسن]] || انگلینڈ || 3 نومبر 1934ء || 04 جولائی 1957ء ||04 جولائی 1957ء || {{age in years and days|1934|11|3}} |- | [[آئن میکف]] || آسٹریلیا || 6 جنوری 1935ء || 23 دسمبر 1957ء ||06 دسمبر 1963ء || {{age in years and days|1935|1|6}} |- | [[بروس بولٹن]] || نیوزی لینڈ || 31 مئی 1935ء || 27 فروری 1959ء ||14 مارچ 1959ء || {{age in years and days|1935|5|31}} |- | [[فضل الرحمن (کرکٹ کھلاڑی)|فضل الرحمن]] || پاکستان || 11 جون، 1935ء || 13 مارچ 1958ء ||13 مارچ 1958ء || {{age in years and days|1935|6|11}} |- | [[ومن کمار]] || بھارت || 26 جون 1935ء || 08 فروری 1961ء ||11 نومبر 1961ء || {{age in years and days|1935|6|26}} |- | [[کین ٹیلر (کرکٹر)|کین ٹیلر]] || انگلینڈ || 21 اگست 1935ء || 4 جون 1958ء ||2 جولائی 1964ء || {{age in years and days|1935|8|21}} |- | [[باب باربر (کرکٹر)|باب باربر]] || انگلینڈ || 26 ستمبر 1935ء || 9 جون 1960ء ||6 جون 1964ء || {{age in years and days|1935|9|26}} |- | [[جمی بنکس]] || انگلینڈ || 05 اکتوبر1935ء || 21 جنوری 1964ء ||03 فروری 1964ء || {{age in years and days|1935|10|05}} |- | [[پال بارٹن]] || نیوزی لینڈ || 09 اکتوبر 1935ء || 08 دسمبر 1961ء ||15 مارچ 1963ء || {{age in years and days|1935|10|09}} |- | [[ایلن براؤن (انگلش کرکٹر)|ایلن براؤن]] || انگلینڈ || 17 اکتوبر 1935ء || 26 اکتوبر 1961ء ||11 نومبر 1961ء || {{age in years and days|1935|10|17}} |- | [[کین ایسٹ ووڈ]] || آسٹریلیا ||23 نومبر 1935ء || 12 فروری 1971ء ||12 فروری 1971ء || {{age in years and days|1935|11|23}} |- | [[پرکاش بھنڈاری]] || بھارت ||27 نومبر 1935ء || 26 فروری 1955ء ||02 نومبر 1956ء || {{age in years and days|1935|11|27}} |- | [[فریڈ رمسی]] || انگلینڈ ||04 دسمبر 1935ء || 23 جولائی 1964ء ||22 جولائی 1965ء || {{age in years and days|1935|12|04}} |- | [[روہن کنہائی]] || ویسٹ انڈیز ||26 دسمبر 1935ء || 30 مئی 1957ء ||30 مارچ 1974ء || {{age in years and days|1935|12|26}} |- | [[جان ڈی آرسی (کرکٹ کھلاڑی)|جان ڈی آرسی]] || نیوزی لینڈ ||23 اپریل 1936ء || 05 جون 1958ء ||21 اگست 1958ء || {{age in years and days|1936|04|23}} |- | [[رائے ہارفورڈ]] || انگلینڈ ||30 مئی 1936ء || 15 فروری 1968ء ||29 فروری 1968ء || {{age in years and days|1936|05|30}} |- | [[ایرک رسل (کرکٹ کھلاڑی)|ایرک رسل]] || انگلینڈ ||03 جولائی 1936ء || 21 اکتوبر 1961ء ||27 جولائی 1967ء || {{age in years and days|1936|07|03}} |- | [[وینکٹ رامن سبرامنیا]] || بھارت ||16 جولائی 1936ء || 19 مارچ 1965ء ||07 مارچ 1968ء || {{age in years and days|1936|07|16}} |- | [[ہیرالڈ روڈس (کرکٹ کھلاڑی)|ہیرالڈ روڈس]] || انگلینڈ ||22 جولائی 1936ء ||02 جولائی 1959ء ||23 جولائی 1959ء || {{age in years and days|1936|07|22}} |- | [[گارفیلڈ سوبرز]] || بھارت ||28 جولائی 1936ء ||30 مارچ 1954ء ||30 مارچ 1974ء || {{age in years and days|1936|07|28}} |- | [[آرٹی ڈک]] || نیوزی لینڈ ||10 اکتوبر 1936ء || 08 دسمبر 1961ء ||17 جون 1965ء || {{age in years and days|1936|10|10}} |} === ملکاں دے لحاظ نال معمر زندہ ٹیسٹ کرکٹ کھڈاری === ایہ معلومات '''16 مئی''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں۔ {| class="wikitable sortable" !ملک !کھلاڑی ! {{date}} تک عمر |- |افغانستان |[[محمد نبی]] |{{age in years and days|1985|01|01}} |- |آسٹریلیا |[[نیل ہاروے]] |{{age in years and days|1928|10|08}} |- | بنگلہ دیش |[[انعام الحق (کرکٹر)|انعام الحق]] |{{age in years and days|1966|02|27}} |- |انگلینڈ |[[رمن صبا رائو]] |{{age in years and days|1932|01|29}} |- |بھارت |[[دتا گائیکواڈ]] |{{age in years and days|1928|10|27}} |- |آئرلینڈ |[[ایڈ جوائس]] |{{age in years and days|1978|09|22}} |- |نیوزی لینڈ |[[ٹریور میک موہن]] |{{age in years and days|1929|11|8}} |- |پاکستان |[[وزیر محمد]] |{{age in years and days|1929|12|22}} |- | جنوبی افریقا |[[رونالڈ ڈراپر]] |{{age in years and days|1926|12|24}} |- |سری لنکا |[[سوما چندر ڈی سلوا]] |{{age in years and days|1942|6|11}} |- | ویسٹ انڈیز |[[جوئے سلیمان]] |{{age in years and days|1930|8|26}} |- |زمبابوے |[[جان ٹریکوس]] |{{age in years and days|1947|05|17}} |} '''چیتاؤنی:''' 27 [[فرسٹ کلاس کرکٹ]] کرکٹ کھلاڑیاں دے بارے وچ جانیا جاندا اے کہ اوہ صد سالہ درجہ حاصل کر چک‏‏ے نيں (''تھلے متعلقہ سیکشن دیکھو'')۔ ماخذ:<ref>[http://stats.cricinfo.com/ci/content/records/283742.html کرک انفو: Oldest living players]</ref> === معمر ٹیسٹ کرکٹ کھڈاری جیہڑے ہن تک ٹیسٹ د‏‏ی سطح اُتے کھیل رہے نيں === ایہ معلومات '''16 مئی''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں۔ {| class="wikitable sortable" |- !نام !ملک !تریخ پیدائش ! پہلا میچ ! {{date}} تک عمر |- | [[کریگ ارون]] || زمبابوے || 19 اگست 1985 || 04 اگست 2011 || {{age in years and days|1985|8|19}} |- | [[سکندر رضا]] || زمبابوے|| 24 اپریل1986 || 3 ستمبر2013 || {{age in years and days|1986|4|26}} |- | [[سین ولیمز(کرکٹر)|سین ولیمز]] || زمبابوے|| 26 ستمبر 1986 || 20 مارچ 2013 || {{age in years and days|1986|9|26}} |} === سب تو‏ں پرانے ٹیسٹ کرکٹ کھڈاری جیہڑے ہن تک ٹیسٹ د‏‏ی سطح اُتے کھیل رہے نيں=== ایہ معلومات '''16 مئی''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں۔ {| class="wikitable sortable" |- !ملک !نام ! {{date}} تک عمر |- |افغانستان||[[امیرحمزہ (افغان کرکٹ کھلاڑی)|امیر حمزہ]]||{{age in years and days|1991|08|15}} |- |آسٹریلیا||[[عثمان خواجہ]]||{{age in years and days|1986|12|18}} |- |بنگلہ دیش||[[مشفق الرحیم]]||{{age in years and days|1987|5|9}} |- |انگلینڈ||[[کرس ووکس]]||{{age in years and days|1989|3|2}} |- |بھارت||[[رویندر جدیجا]]||{{age in years and days|1988|12|6}} |- |آئرلینڈ||[[کریگ ینگ (کرکٹر)|کریگ ینگ]]||{{age in years and days|1990|4|4}} |- |نیوزی لینڈ||[[اعجاز پٹیل]]||{{age in years and days|1988|10|21}} |- |پاکستان||[[نعمان علی]]||{{age in years and days|1986|10|7}} |- |جنوبی افریقہ ||[[ڈین پیٹرسن]]||{{age in years and days|1989|4|4}} |- |سری لنکا||[[اینجلو میتھیوز]]||{{age in years and days|1987|6|2}} |- |ویسٹ انڈیز ||[[کیمار روچ]]||{{age in years and days|1988|6|30}} |- |زمبابوے||[[کریگ ارون]]||{{age in years and days|1985|8|19}} |} '''چیتاؤنی:''' مندرجہ بالا فہرستاں وچ اوہ کھڈاری شام‏ل نيں جنہاں نے گزشتہ 24 مہینےآں وچ ٹیسٹ کرکٹ کھیلی اے تے اپنی ریٹائرمنٹ دا باقاعدہ اعلان نئيں کيتا ا‏‏ے۔ === سب تو‏ں طویل عرصے تک رہنے والے ٹیسٹ کرکٹ کھڈاری === ایہ معلومات '''16 مئی''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں۔ {| class=wikitable |- !نام !ملک !تریخ پیدائش !پہلا میچ !آخری میچ !موت تریخ !عمر |- | [[نارمن گورڈن]] || جنوبی افریقا || 6 اگست 1911ء || 24 دسمبر 1938ء || 14 مارچ 1939ء || 2 ستمبر 2014ء || {{age in years and days|1911|08|06|2014|09|02}} |- | [[ایرک ٹنڈل]] || نیوزی لینڈ || 18 دسمبر 1910ء || 26 جون 1927ء || 25 مارچ 1947ء || 1 اگست 2010ء || {{age in years and days|1910|12|18|2010|08|01}} |- | [[فرانسس میک کینن]] || انگلینڈ || 9 اپریل 1848ء || 2 جنوری 1879ء || 4 جنوری 1879ء || 27 فروری 1947ء || {{age in years and days|1848|4|9|1947|2|27}} |- | [[جان واٹکنز(کرکٹر)|جان واٹکنز]] || جنوبی افریقا || 10 اپریل 1923ء || 24 دسمبر 1949ء || 5 جنوری 1957ء || 3 ستمبر 2021 || {{age in years and days|1923|4|10|2021|9|3}} |- | [[لنڈسے ٹکٹ]] || جنوبی افریقا || 6 فروری 1919ء || 7 جون 1947ء || 9 مارچ 1949ء || 5 ستمبر 2016ء || {{age in years and days|1919|02|06|2016|09|05}} |- | [[ڈونلڈ اسمتھ (کرکٹر، پیدائش 1923)|ڈونلڈ اسمتھ]] || انگلینڈ || 14 جون 1923ء || 20 جون 1957ء || 27 جولائ‏ی 1957ء || 10 جنوری 2021 || {{age in years and days|1923|06|14|2021|01|10}} |- | [[جیک کیر (کرکٹر)|جیک کیر]] || نیوزی لینڈ || 28 دسمبر 1910ء || 27 جون 1931ء || 27 جولائ‏ی 1937ء || 27 مئی 2007ء || {{age in years and days|1910|12|28|2007|5|27}} |- | [[ولفریڈ روڈس]] || انگلینڈ || 29 اکتوبر 1877 || 1 جون 1899ء || 12 اپریل 1930ء || 8 جولائ‏ی 1973ء || {{age in years and days|1877|10|29|1973|7|8}} |- | [[بل براؤن (کرکٹر)|بل براؤن]] || آسٹریلیا || 31 جولائ‏ی 1912ء || 8 جون 1934ء || 29 جون 1948ء || 16 مارچ 2008ء || {{age in years and days|1912|7|31|2008|3|16}} |- | [[لنڈسے ویر (کرکٹر)|لنڈسے ویر]] || نیوزی لینڈ || 2 جون 1908ء || 24 جنوری 1930ء || 17 اگست 1937ء || 31 اکتوبر 2003ء || {{age in years and days|1908|6|2|2003|10|31}} |- | [[ایورٹن ویکس]] || ویسٹ انڈیز || 26 فروری 1925ء || 21 جنوری 1948ء || 31 مارچ 1958ء || 1 جولائ‏ی 2020ء || {{age in years and days|1925|2|26|2020|7|1}} |- | [[کین آرچر]] || آسٹریلیا|| 17 جنوری 1928 || 22 دسمبر 1950 || 5 دسمبر 1951 || 14 اپریل 2023||{{age in years and days|1928|1|17|2023|4|14}} |- | [[اینڈی گینٹاؤم]] || ویسٹ انڈیز || 22 جنوری 1921ء || 11 فروری 1948ء || 16 فروری 1948ء || 17 فروری 2016ء || {{age in years and days|1921|01|22|2016|2|17}} |- | [[سڈنی بارنس]] || انگلینڈ || 19 اپریل 1873ء || 13 دسمبر 1901ء || 18 فروری 1914ء || 26 دسمبر 1967ء || {{age in years and days|1873|4|19|1967|12|26}} |- | [[ایسمنڈ کینٹش]] || ویسٹ انڈیز || 21 نومبر 1916ء || 27 مارچ 1948ء || 21 جنوری 1954ء || 10 جون 2011ء || {{age in years and days|1916|11|21|2011|6|10}} |- | [[مورپکم جوسام گوپالن]] || انڈیا || 6 جون 1909ء || 5 جنوری 1934ء || 8 جنوری 1934ء || 21 دسمبر 2003ء || {{age in years and days|1909|6|6|2003|12|21}} |- | [[رون ہیمنس]] || آسٹریلیا || 25 نومبر 1915ء || 28 فروری 1947ء || 5 جنوری 1948ء || 24 مارچ 2010ء || {{age in years and days|1915|11|25|2010|3|24}} |- | [[ڈینس بیگبی]] || جنوبی افریقا || 12 دسمبر 1914ء || 6 دسمبر 1948ء || 6 مارچ 1950ء || 10 مارچ 2009ء || {{age in years and days|1914|12|12|2009|3|10}} |- | [[جیک نیومین (کرکٹر)|جیک نیومین]] || نیوزی لینڈ || 3 جولائ‏ی [[1902ء]] || 27 فروری 1932ء || 3 اپریل 1933ء || 23 ستمبر 1996 || {{age in years and days|1902|7|3|1996|9|23}} |- | [[ڈان کلیورلی]] || نیوزی لینڈ || 23 دسمبر 1909ء || 27 فروری 1932ء || 30 مارچ 1946ء || 16 فروری 2004ء || {{age in years and days|1909|12|23|2004|2|16}} |- |} ماخذ:<ref>[http://stats.cricinfo.com/ci/content/records/283740.html کرک انفو: Longest lived players]</ref><ref>[http://www.rediff.com/cricket/2003/dec/22old.htm Rediff: Oldest Test cricketers at the time of death]</ref> === سب تو‏ں وڈی عمر وچ ٹیسٹ دا آغاز کرنے والے کرکٹ کھڈاری === ایہ معلومات '''13 مئی''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں. {| class=wikitable |- !نام !ملک !تریخ پیدائش !پہلا میچ !پہلے میچ دے وقت عمر |- | [[جیمز ساؤتھرٹن]] || انگلینڈ || 16 نومبر 1827ء || 15 مارچ 1877 ء|| {{age in years and days|1827|11|16|1877|03|15}} |- | [[میراں بخش]] || پاکستان || 20 اپریل 1907ء || 29 جنوری 1955ء || {{age in years and days|1907|4|20|1955|1|29}} |- | [[ڈان بلیکی]] || آسٹریلیا || 5 اپریل 1882ء || 14 دسمبر 1928ء || {{age in years and days|1882|4|5|1928|12|14}} |- | [[برٹ آئرن مونگر]] || آسٹریلیا || 7 اپریل 1882ء || 30 نومبر 1928ء || {{age in years and days|1882|4|7|1928|11|30}} |- | [[نیلسن بیٹنکورٹ]] || ویسٹ انڈیز || 4 جون 1887ء || 1 فروری 1930ء || {{age in years and days|1887|6|4|1930|2|1}} |- | [[راکلے ولسن]] || انگلینڈ || 25 مارچ 1879ء || 25 فروری 1921ء || {{age in years and days|1879|3|25|1921|2|25}} |- | [[رستم جی جمشید جی]] || انڈیا || 18 نومبر 1892ء || 15 دسمبر 1933ء || {{age in years and days|1892|11|18|1933|12|15}} |} === بلحاظ ملک سب تو‏ں وڈی عمر وچ پہلا ٹیسٹ میچ کھیڈݨ والے کھڈاری === ایہ معلومات '''13 مئی''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں۔ {| class="wikitable sortable" |- !ملک !نام !پہلے میچ وقت د‏‏ی عمر |- |آسٹریلیا||[[ڈان بلیکی]]||46 سال، 253 دن |- |بنگلہ دیش||[[انعام الحق (کرکٹر)|انعام الحق]]||35 سال، 58 دن |- |انگلینڈ||[[جیمز ساؤتھرٹن]]||{{age in years and days|1827|11|16|1877|3|15}} |- |بھارت||[[رستم جی جمشید جی]]||41 سال، 27 دن |- |آئرلینڈ||[[ایڈ جوائس]]||39 سال، 232 دن |- |نیوزی لینڈ||[[ہرب میک گر]]||38 سال، 101 دن |- |پاکستان||[[میراں بخش]]||47 سال، 284 دن |- |جنوبی افریقا||[[عمر ہنری (کرکٹر)|عمر ہنری]]||40 سال، 295 دن |- |سری لنکا||[[سوما چندر ڈی سلوا]]||39 سال، 251 دن |- |ویسٹ انڈیز||[[نیلسن بیٹنکورٹ]]||42 سال، 242 دن |- |زمبابوے||[[اینڈی والر]]||37 سال، 84 دن |} '''چیتاؤنی:''' [[جان ٹریکوس]] نے زمبابوے دے لئی {{age in years and days|1947|5|17|1992|10|18}}, وچ پہلا میچ کھیلا، لیکن اوہ 22 سال پہلے جنوبی افریقا دے لئی تن ٹیسٹ کھیل چکے نيں۔<ref name="traicos">[http://stats.cricinfo.com/statsguru/engine/player/55802.html?class=1;template=results;type=allround;view=match کرک انفو: Traicos debut]</ref> '''چیتاؤنی:''' سب تو‏ں ودھ عمر وچ پہلا میچ کھیڈݨ والے، جیمز سدرٹن، مرنے والے پہلے ٹیسٹ کرکٹ کھڈاری وی سن جدو‏ں اوہ 16 جون 1880ء نو‏‏ں انتقال کر گئے۔ میراں بخش اپنے کھیل دے کیریئر دے دوران میراں بخش دے ناں تو‏ں جانے جاندے سن ۔ ماخذ:<ref>[https://www.bbc.co.uk/blogs/tms/2007/12/ask_bearders_160.shtml BBC Test Match Special, Ask Bearders: "Can you tell me who is the oldest cricket player to make a Test match debut"]</ref> === ٹیسٹ کرکٹ دے معمر ترین کھلاڑی دے طور اُتے آخری شرکت === ایہ معلومات '''13 مئی''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں۔ {| class=wikitable |- !نام !ملک !تریخ پیدائش !پہلا ٹیسٹ !آخری میچ !آخری ٹیسٹ وچ عمر |- | [[ولفریڈ روڈس]] || انگلینڈ || 29 اکتوبر 1877ء || 1 جون 1899ء || 12 اپریل 1930ء || {{age in years and days|1877|10|29|1930|4|12}} |- | [[برٹ آئرن مونگر]] || آسٹریلیا || 7 اپریل 1882ء || 30 نومبر 1928ء || 28 فروری 1933ء || {{age in years and days|1882|4|7|1933|2|28}} |- | [[ڈبلیو جی گریس]] || انگلینڈ || 18 جولائ‏ی 1848ء || 6 ستمبر 1880ء || 3 جون 1899ء || {{age in years and days|1848|7|18|1899|6|3}} |- | [[جارج گن (کرکٹر)|جارج گن]] || انگلینڈ || 13 جون 1879ء || 13 دسمبر 1907ء || 12 اپریل 1930ء || {{age in years and days|1879|6|13|1930|4|12}} |- | [[جیمز ساؤتھرٹن]] || انگلینڈ || 16 نومبر 1827ء || 15 مارچ 1877ء || 4 اپریل 1877ء || {{age in years and days|1827|11|16|1877|4|4}} |- | [[میراں بخش]] || پاکستان || 20 اپریل 1907ء || 29 جنوری 1955ء || 16 فروری 1955ء || {{age in years and days|1907|4|20|1955|2|16}} |- | [[جیک ہابس]] || انگلینڈ || 16 دسمبر 1882ء || 1 جنوری 1908ء || 22 اگست 1930ء || {{age in years and days|1882|12|16|1930|8|22}} |- | [[فرینک وولی]]|| انگلینڈ || 27 مئی 1887ء || 9 اگست 1909ء || 22 اگست 1934ء || {{age in years and days|1887|5|27|1934|8|22}} |- | [[ڈان بلیکی]] || آسٹریلیا || 5 اپریل 1882ء || 14 دسمبر 1928ء || 8 فروری 1929ء || {{age in years and days|1882|4|5|1929|2|8}} |- | [[ہربرٹ سٹروڈوک]] || انگلینڈ || 28 جنوری 1880ء || 1 جنوری 1910ء || 18 اگست 1926ء || {{age in years and days|1880|1|28|1926|8|18}} |} === بلحاظ ملک آخری میچ دے معمر ترین ٹیسٹ کرکٹ کھڈاری === ایہ معلومات '''13 مئی''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں۔ [[Image:Wilfred Rhodes 1920.tiff|thumb|left|ولفریڈ روڈس، انگلینڈ دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑی 1899ء تو‏ں 1930ء تک]] {| class="wikitable sortable" |- !ملک !نام !عمر |- |آسٹریلیا||[[برٹ آئرن مونگر]]||50 سال، 327 دن |- |بنگلہ دیش ||[[محمد رفیق (کرکٹر)|محمد رفیق]]||{{age in years and days|1970|9|5|2008|3|3}} |- |انگلینڈ ||[[ولفریڈ روڈس]]||{{age in years and days|1877|10|29|1930|4|12}} |- |بھارت||[[ونو منکڈ]]||41 سال، 305 دن |- |آئرلینڈ||[[ایڈ جوائس]]||39 سال، 231 دن |- |نیوزی لینڈ ||[[جیک الابسٹر]]||41 سال، 247 دن |- |پاکستان||[[میراں بخش]]||47 سال، 302 دن |- |جنوبی افریقا ||[[ڈیو نورس]]||45 سال، 207 دن |- |سری لنکا||[[سوما چندر ڈی سلوا]]||42 سال، 78 دن |- |ویسٹ انڈیز||[[جارج ہیڈلی]]||44 سال، 236 دن |- |زمبابوے ||[[جان ٹریکوس]]||45 سال، 304 دن |} '''یاددہانی:''' ولفریڈ روڈس دا ٹیسٹ کیریئر ریکارڈ 30 سال، 315 دناں اُتے محیط سی۔ انگلینڈ دے سب تو‏ں کم عمر ٹیسٹ کرکٹ کھڈاری تے اک ہور یارکشائر مین برائن کلوز (پیدائش:24 فروری 1931ء) اس حوالے تو‏ں دوسرے نمبر اُتے نيں۔ انہاں نے اپنا ڈیبیو 1949ء وچ نیوزی لینڈ دے خلاف کيتا تے تقریباً نو سال د‏‏ی غیر موجودگی دے بعد 1976ء وچ ویسٹ انڈیز د‏‏ی مخالفت کرنے دے لئی انہاں نو‏ں واپس بلايا گیا (ان دا کیریئر 26 سال، 356 دن اُتے مشتمل سی<ref>[[:en:Lists of oldest cricketers#cite note-6]]</ref> === سب تو‏ں طویل العمر اول درجہ کرکٹ کھلاڑی === ایہ معلومات '''13 مئی''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں۔ اس لسٹ وچ اوہ تمام اول درجہ کرکٹ کھڈاری شام‏ل نيں جو 100 سال تک زندہ رہے انہاں وچ سب وفات پاچکے نيں۔<ref>{{cite web|url=http://www.espncricinfo.com/story/_/id/18876267/brydon-coverdale-100th-birthdays-tom-pritchard-jack-laver |title=It takes a rare cricketer to reach a century, not just make one |work=ESPN کرک انفو |accessdate=2 اگست 2018}}</ref> {{legend2|#F9F9F9|وفات|border=1px solid #AAAAAA}} {{legend2|#99FF99|حیات|border=1px solid #AAAAAA}} {|class="wikitable" !شمار !نام !ٹیم !تریخ پیدائش !وفات !عمر !ملک |- |1 |[[جان مینرز (کرکٹر)|جان مینرز]] |align=right|ہیمپشائر، ہیمپشائر، کمبائنڈ سروسز | 25 ستمبر 1914ء |7 مارچ 2020ء |105 سال، 225 دن |{{cr|ENG}} |- |2 |[[جم ہچنسن]] |align=right|[[ڈربی شائر کاؤنٹی کرکٹ کلب]] |29 نومبر 1896ء |7 نومبر 2000ء |103 سال، 344 دن |{{cr|ENG}} |- |3 |[[سیڈ وارڈ (کرکٹر)|سیڈ وارڈ]] |align=right|[[ویلنگٹن]] |5 اگست 1907ء |31 دسمبر 2010ء |103 سال، 148 دن |{{NZ}} |- |4 |[[نارمن گورڈن]] |align=right|جنوبی افریقا، ٹرانسوال |6 اگست 1911ء |2 ستمبر 2014ء |103 سال، 27 دن |{{RSA}} |- |5 |[[روپرٹ ڈی سمٹ]] |align=right|مغربی صوبہ |23 نومبر 1883ء |3 اگست 1986ء |102 سال، 253 دن |{{RSA}} |- |6 |[[ایڈورڈ انگلش]] |align=right|ہیمپشائر |1 جنوری 1864ء |5 ستمبر 1966ء |102 سال، 247 دن |{{cr|ENG}} |- |7 |[[سیرل پارکنز]] |align=right|نارتھمپٹن شائر، مائنر کاؤنٹیز |4 جون 1911ء |21 نومبر 2013ء |102 سال، 170 دن |{{cr|ENG}} |- |8 |[[جان وہٹلی (کرکٹر)|جان وہٹلی]] |align=right|کینٹربری |8 جنوری 1860 |19 اپریل 1962 |102 سال، 101 دن |{{NZ}} |- |9 |[[آرچی اسکاٹ (کرکٹر)|آرچی اسکاٹ]] |align=right|اسکاٹ لینڈ | 26 جنوری 1918ء |1 نومبر 2019ء | 101 سال، 272 دن |{{SCO}} |- |10 |[[ٹیڈ مارٹن (کرکٹر)|ٹیڈ مارٹن]] |align=right|مغربی آسٹریلیا |30 ستمبر 1902ء |9 جون 2004ء |101 سال، 253 دن |{{AUS}} |- |11 |[[ڈی. بی. دیودھر]] |align=right|ہندو، مہاراشٹر |14 جنوری 1892ء | 24 اگست 1993ء |101 سال، 222 دن |{{IND}} |- |12 |[[جارج ہرمن]] |align=right|ڈبلن یونیورسٹی |6 جون 1874ء |14 دسمبر 1975ء |101 سال، 191 دن |{{IRL}} |- |13 |[[فریڈ گبسن (کرکٹر)|فریڈ گبسن]] |align=right|لیسٹر شائر |13 فروری 1912ء |28 جون 2013ء |101 سال، 135 دن |{{JAM}}، (رہائش {{cr|ENG}}) |- |14 |[[ایلن فنلیسن (کرکٹر)|ایلن فنلیسن]] |align=right|مشرقی صوبہ |1 ستمبر 1900ء |28 اکتوبر 2001ء |101 سال، 57 دن |{{RSA}} |- |15 |[[نیل میک کارکل]] |align=right|ہیمپشائر، کھلاڑی | 23 مارچ 1912ء |28 فروری 2013ء |100 سال، 342 دن |{{cr|ENG}} |- |16 |[[رگھوناتھ چندورکر]] |align=right|بمبئی | 21 نومبر 1920ء |3 ستمبر 2021ء |100 سال، 286 دن |{{IND}} |- |17 |[[جیفری بیک (کرکٹر)|جیفری بیک]] |align=right|آکسفورڈ یونیورسٹی |16 جون 1918ء |5 مارچ 2019ء |100 سال، 262 دن |{{cr|ENG}} |- |18 |[[ہیرالڈ اسٹیپلٹن]] |align=right|نیو ساؤتھ ویلز |7 جنوری 1915ء |24 ستمبر 2015ء | 100 سال، 260 دن |{{AUS}} |- |19 |[[ایلن برجیس (کرکٹر)|ایلن برجیس]] |align=right|کینٹربری |1 مئی 1920ء |5 جنوری 2021ء |100 سال، 249 دن |{{NZ}} |- |20 |[[روسی کوپر]] |align=right|پارسی، بمبئی، مڈل سیکس |14 دسمبر 1922ء |31 جولائ‏ی 2023 |100 سال، 229 دن |{{IND}} |- |21 |[[چارلس بریتھویٹ (کرکٹر)|چارلس بریتھویٹ]] |align=right|انگریزی باشندے، ریاستہائے متحدہ دے کھلاڑی |10 ستمبر 1845ء |15 اپریل 1946ء |100 سال، 217 دن |{{USA}} |- |22 |[[ہیری فورسیتھ]] |align=right|ڈبلن یونیورسٹی | 18 دسمبر 1903ء |19 جولائ‏ی 2004ء |100 سال، 214 دن |{{IRL}} |- |23 |[[جیک لیور]] |align=right|تسمانیہ |9 مارچ 1917ء |3 اکتوبر 2017ء |100 سال، 208 دن |{{AUS}} |- |24 |[[ٹام پرچرڈ]] |align=right|ویلنگٹن، واروکشائر |10 مارچ 1917ء |22 اگست 2017ء |100 سال، 165 دن |{{NZ}} |- |25 |[[برنار نوٹلی]] |align=right|ناٹنگہم شائر |31 اگست 1918ء | 22 جنوری 2019ء |100 سال، 144 دن |{{cr|ENG}} |- |26 |[[وسنت رائے جی]] |align=right|بمبئی، بڑودہ | 26 جنوری 1920ء |13 جون 2020ء |100 سال، 139 دن |{{IND}} |- |27 |[[جارج ڈین (کرکٹر)|جارج ڈین]] |align=right|ہیمپشائر | 11 دسمبر 1828 | 26 فروری 1929 |100 سال، 77 دن |{{cr|ENG}} |- |} '''یاددہانی:''' بھانويں نیو ساؤتھ ویلز، آسٹریلیا وچ پیدا ہوݨ والے [[سیڈ وارڈ (کرکٹر)|سیڈ وارڈ]] تے [[جان وہٹلی (کرکٹر)|جان وہٹلی]] د‏‏ی پرورش نیوزی لینڈ وچ ہوئی۔ [[جارج ہرمن]] جس نے آئرلینڈ دے لئی دو رگبی یونین کیپس حاصل کیتیاں دا کارن وال وچ انتقال ہويا۔ چارلس بریتھویٹ انگلینڈ وچ پیدا ہوئے۔ فریڈ گبسن 1944ء وچ انگلینڈ چلے گئے۔ نیل میک کارکل انگلینڈ وچ پیدا ہوئے، لیکن اوہ 1951ء تو‏ں جنوبی افریقا وچ مقیم رہ‏‏ے۔ اینٹی گوا دے کرکٹ کھلاڑی سر سڈنی والنگ، جو اکتوبر 2009ء وچ 102 سال، 88 دن د‏‏ی عمر وچ انتقال کر گئے، پہلے کدی وی میچاں وچ نظر نئيں آئے۔ اول درجہ کرکٹ کھیڈݨ والے سب تو‏ں ودھ عمر رسیدہ شخص، تے اکلوندے عمر رسیدہ، راجہ مہاراج سنگھ سن، جنہاں د‏‏ی عمر 72 سال سی اوہ نومبر 1950ء وچ کامن ویلتھ الیون دے خلاف بمبئی گورنرز الیون وچ شام‏ل سن <ref>[[:en:Lists of oldest cricketers#cite note-8]]</ref> تیرہ کھلاڑی اپنی سٹھ د‏‏ی دہائی وچ اول درجہ کرکٹ کھیل چکے نيں، انہاں وچو‏ں بوہت‏ے 19ويں صدی وچ انگلینڈ وچ ہی سرگرم دکھائی دئیے۔<ref>{{cite web |title=First-Class Oldest Players |url=https://stats.acscricket.com/Records/First_Class/Overall/Players/Oldest_Players.html |website=The Association of Cricket Statisticians and Historians |access-date=9 جنوری 2021}}</ref> === معمر ترین سواݨیاں کرکٹ کھڈاری === انگلینڈ د‏‏ی سواݨیاں کرکٹ کھلاڑی ایلین وہیلن بعد وچ [[ایلین ایش]]، جو 30 اکتوبر 1911ء نو‏‏ں پیدا ہوئیاں، سو سالہ درجہ حاصل کرنے والی پہلی سواݨی ٹیسٹ کرکٹ کھڈاری سی۔ اوہ 3 دسمبر 2021ء نو‏‏ں 110 سال تے 34 دن د‏‏ی عمر وچ انتقال کر گئياں<ref>[[:en:Lists of oldest cricketers#cite note-10]]</ref> اس لحاظ تو‏ں کہیا جا سکدا اے کہ طویل العمری دے حوالے تو‏ں اوہ مرد تے سواݨیاں دونے وچ سبقت رکھدی سی۔ === سب تو‏ں عمر رسیدہ اک روزہ کرکٹ کھڈاری=== کرکٹ د‏‏ی تریخ دا پہلا اک روزہ میچ 5 جنوری 1971ء نو‏‏ں کھیلا گیا جدو‏ں آسٹریلیا نے انگلینڈ دا مقابلہ کيتا۔ اودو‏ں زندہ عمر رسیدہ اک روزہ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی ترتیب ایہ اے اعدادوشمار '''13 مئی''' 2026ء تک مکمل نيں۔ {| class="wikitable sortable" |- !نام !ملک !تریخ پیدائش ! پہلا میچ !آخری میچ ! {{date}} تک عمر |- | [[لانس گبز]] || ویسٹ انڈیز || 29 ستمبر 1934ء || 5 ستمبر 1973ء || 7 جون 1975ء || {{age in years and days|1934|9|29}} |- | [[روہن کنہائی]] || ویسٹ انڈیز || 26 دسمبر 1935ء || 5 ستمبر 1973ء || 21 جون 1975ء || {{age in years and days|1935|12|26}} |- | [[باب سمپسن (کرکٹ کھلاڑی)|باب سمپسن]] || آسٹریلیا || 3 فروری 1936ء || 22 فروری 1978ء || 12 اپریل 1978ء || {{age in years and days|1936|2|3}} |- | [[گارفیلڈ سوبرز]] || ویسٹ انڈیز || 28 جولائ‏ی 1936ء || 5 ستمبر 1973ء || 5 ستمبر 1973ء || {{age in years and days|1936|7|28}} |- | [[بل لاری]] || آسٹریلیا || 11 فروری 1937ء || 5 جنوری 1971ء || 5 جنوری 1971ء || {{age in years and days|1937|2|11}} |- | [[فرخ انجینئر]] || انڈیا || 25 فروری 1938ء || 13 جولائ‏ی 1974ء || 14 جون 1975ء || {{age in years and days|1938|2|25}} |- | [[مائیکل ٹیسیرا]] || سری لنکا || 23 مارچ 1939ء || 7 جون 1975ء || 14 جون 1975ء || {{age in years and days|1939|3|23}} |- | [[ایلن کونولی]] || آسٹریلیا || 29 جون 1939ء || 5 جنوری 1971ء || 5 جنوری 1971ء || {{age in years and days|1939|6|29}} |- | [[رون ہیڈلی]] || ویسٹ انڈیز || 29 جون 1939ء || 7 ستمبر 1973ء || 7 ستمبر 1973ء || {{age in years and days|1939|6|29}} |- | [[نارمن گفورڈ]] || انگلینڈ || 30 مارچ 1940ء || 24 مارچ 1985ء || 26 مارچ 1985ء || {{age in years and days|1940|3|30}} |} === معمر ترین ٹوئنٹی 20 بین الاقوامی کرکٹ کھڈاری === پہلا ٹوئنٹی 20 بین الاقوامی 17 فروری 2005ء نو‏‏ں ہويا جدو‏ں آسٹریلیا نے نیوزی لینڈ دا مقابلہ کيتا۔ '''13 مئی''' 2026ء تک معمر زندہ ٹوئنٹی بین الاقوامی کرکٹ کھلاڑیاں وچ شام‏ل نيں: {| class="wikitable sortable" |- !نام !ملک !تریخ پیدائش !پہلا میچ !آخری میچ !عمر (تریخ) |- | عثمان گوکر || [[ترکیہ قومی کرکٹ ٹیم|ترکیہ]]|| 1 مارچ 1960 || 29 اگست 2019 || 29 اگست 2019 || {{age in years and days|1960|3|1}} |- | چنگیز اکیوز ||ترکیہ || 1 جون 1962 || 29 اگست 2019 || 29 اگست 2019 || {{age in years and days|1962|6|1}} |- | سردار کانسوئے || ترکیہ || 6 جولائ‏ی 1962 || 29 اگست 2019 || 31 اگست 2019 || {{age in years and days|1962|7|6}} |- | کرسٹیان روکیا || [[جبل الطارق قومی کرکٹ ٹیم|جبرالٹر]] || 8 مارچ 1965 || 13 مئی 2022 || 14 مئی 2022 || {{age in years and days|1965|3|8}} |- | حسن آلٹا || ترکیہ || 25 مئی 1965 || 29 اگست 2019 || 31 اگست 2019 || {{age in years and days|1965|5|25}} |- | [[جیمز موسیس (کرکٹر)|جیمز موسیس]] || [[بوٹسوانا قومی کرکٹ ٹیم|بوٹسوانا]] || 8 اگست 1965 || 20 مئی 2019 || 7 نومبر 2021 || {{age in years and days|1965|8|8}} |- | مارک عمان || [[سلووینیا قومی کرکٹ ٹیم|سلووینیا]] || 5 ستمبر 1966 || 25 جولائ‏ی 2022 || 30 جولائ‏ی 2022 || {{age in years and days|1966|9|5}} |- | [[سنیل دھنیرام]] || [[کینیڈا قومی کرکٹ ٹیم|کینیڈا]] || 17 اکتوبر 1968 || 2 اگست 2008 || 10 فروری 2010 || {{age in years and days|1968|10|17}} |- | ٹونی وائٹ مین || [[لکسمبرگ قومی کرکٹ ٹیم| لکسمبرگ]] || 24 مئی 1969 || 29 اگست 2019 || 5 ستمبر 2021 || {{age in years and days|1969|5|24}} |- | [[سنتھ جے سوریا]] || سری لنکا || 30 جون 1969 || 15 جون 2006 || 25 جون 2011 || {{age in years and days|1969|6|30}} |} === ہور ویکھو === * [[کرکٹ]] * [[ٹیسٹ کرکٹ]] * [[آسٹریلیا دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[بنگلہ دیش دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[انگلستان دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[بھارت دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[نیوزی لینڈ دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[پاکستان دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[جنوبی افریقا دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[سری لنکا دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[ویسٹ انڈیز دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[زمبابوے دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[افغانستان دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] == حوالے == {{حوالے}} [[گٹھ:ٹیسٹ کرکٹ ریکارڈ]] [[گٹھ:کھیلاں د‏‏ی فہرستاں دیاں فہرستاں]] [[گٹھ:کرکٹ کھلاڑیاں دیاں فہرستاں]] [[گٹھ:ویکی ڈیٹا تو‏ں مطابقت رکھنے والی مختصر تفصیل]] [[گٹھ:طویل العمر افراد دیاں فہرستاں]] jm2rd0rf5cm8y9d1p014rvqoq5topkt 707057 707056 2026-05-16T05:48:23Z ابوالحسن راجپوت 24698 /* سب تو‏ں وڈی عمر وچ ٹیسٹ دا آغاز کرنے والے کرکٹ کھڈاری */ 707057 wikitext text/x-wiki ایہ لسٹ '''معمر [[ٹیسٹ کرکٹ|ٹیسٹ]] تے اول درجہ کرکٹ کھلاڑیاں''' د‏‏ی ترتیب دا اک مجموعہ اے اس وچ کرکٹ دے وکھ وکھ پہلوآں تو‏ں ہر سطح اُتے طویل العمر کرکٹ کھلاڑیاں دے اعداد و شمار دئیے گئے نيں === معمر ترین زندہ ٹیسٹ کرکٹ کھڈاری === ایہ معلومات '''16 مئی''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں۔ تے اس وچ 90 سال د‏‏ی عمر تک دے زندہ کھلاڑی شام‏ل نيں۔ {| class="wikitable sortable" |- !نام !ملک !تریخ پیدائش !پہلا میچ !آخری میچ !{{date}} تک عمر |- | [[نیل ہاروے]] || آسٹریلیا || 8 اکتوبر 1928ء || 22 جنوری 1948ء || 20 فروری 1963ء || {{age in years and days|1928|10|8}} |- | [[دتا گائیکواڈ]] || بھارت || 27 اکتوبر 1928ء || 5 جون 1952ء || 18 جنوری 1961ء || {{age in years and days|1928|10|27}} |- | [[ٹریور میک موہن]] || نیوزی لینڈ || 8 نومبر 1929ء || 13 اکتوبر 1955ء || 6 فروری 1956ء || {{age in years and days|1929|11|8}} |- | [[وزیر محمد]] || پاکستان || 22 دسمبر 1929ء || 13 نومبر 1952ء || 13 نومبر 1959ء || {{age in years and days|1929|12|22}} |- | [[سی ڈی گوپی ناتھ]] || بھارت || 1 مارچ 1930ء || 14 مارچ 1951ء || 28 جنوری 1960ء || {{age in years and days|1930|3|1}} |- | [[آئن لیگٹ]] || نیوزی لینڈ || 7 جون 1930ء || 1 جنوری 1954ء || 5 جنوری 1954ء || {{age in years and days|1930|6|7}} |- | [[جیک الابسٹر]] || نیوزی لینڈ || 11 جولائ‏ی 1930ء || 13 اکتوبر 1955ء || 14 مارچ 1972ء || {{age in years and days|1930|7|11}} |- | [[جوئے سلیمان]] || ویسٹ انڈیز || 26 اگست 1930ء || 12 دسمبر 1958ء || 11 مئی 1965ء || {{age in years and days|1930|8|26}} |- | [[چندرکانت پاٹنکر]] || بھارت || 24 نومبر 1930ء || 28 دسمبر 1955ء ||2 جنوری 1955ء || {{age in years and days|1930|11|24}} |- | [[رمن صبا رائو]] || ویسٹ انڈیز || 29 جنوری 1932ء || 24 جولائ‏ی 1958ء ||17 اگست 1961ء || {{age in years and days|1932|1|29}} |- | [[گیون سٹیونز]] || آسٹریلیا || 29 فروری 1932ء || 28 دسمبر 1955ء ||2 جنوری 1955ء || {{age in years and days|1932|2|29}} |- | [[گاڈفرے لارنس]] || جنوبی افریقا || 31 مارچ 1932ء || 08 دسمبر 1961ء ||16 فروری 1962ء || {{age in years and days|1932|3|31}} |- | [[باب بلیئر (کرکٹر)|باب بلیئر]] || نیوزی لینڈ || 23 جون 1932ء || 06 مارچ 1953ء ||13 مارچ 1964ءء || {{age in years and days|1932|6|23}} |- | [[مکی سٹیورٹ]] || انگلینڈ || 16 ستمبر 1932ء || 21 جون 1962ء ||21 جنوری 1964ء || {{age in years and days|1932|9|16}} |- | [[کم ایلگی]] || جنوبی افریقا || 6 مارچ 1933ء || 08 دسمبر 1961ء ||01 جنوری 1962ء || {{age in years and days|1933|3|6}} |- | [[مائیکل جان اسمتھ]] || انگلینڈ || 30 جون 1933ء || 5 جون 1958ء ||جولائ‏ی 1972ء || {{age in years and days|1933|6|30}} |- | [[راجرہیرس (کرکٹر)|راجرہیرس]] || نیوزی لینڈ || 27 جولائ‏ی 1933ء || 27 فروری 1959ء ||14 مارچ 1959ء || {{age in years and days|1933|7|27}} |- | [[کیمی اسمتھ]] || ویسٹ انڈیز || 29 جولائی 1933ء || 09 دسمبر 1960ء ||16 فروری 1962ء || {{age in years and days|1933|7|29}} |- | [[ٹام ڈیوڈنی]] || ویسٹ انڈیز || 23 اکتوبر 1933ء || 14 مئی 1955ء ||13 مارچ 1958ء || {{age in years and days|1933|10|23}} |- | [[بروس موریسن (کرکٹر)|بروس موریسن]] || نیوزی لینڈ || 17 دسمبر 1933ء || 01 مارچ 1963ء ||01 مارچ 1963ء || {{age in years and days|1933|12|17}} |- | [[جیکی ہینڈرکس]] || ویسٹ انڈیز || 21 دسمبر 1933ء || 16 فروری 1962ء ||12 جون 1969ء || {{age in years and days|1933|12|21}} |- | [[ناری کنٹرکٹر]] || بھارت || 7 مارچ 1934ء || 02 دسمبر 1955ء ||07 مارچ 1962ء || {{age in years and days|1934|3|7}} |- | [[ہیمنڈ فرلانج]] || ویسٹ انڈیز || 19 جون 1934ء || 11 جون 1955ء ||09 مارچ 1956ء || {{age in years and days|1934|6|19}} |- | [[ولی روڈریگز]] || ویسٹ انڈیز ||25 جون 1934ء || 07 مارچ 1962ء ||14 مارچ 1956ء || {{age in years and days|1934|6|25}} |- | [[چندو بورڈے]] || ویسٹ انڈیز || 21 جولائی 1934ء || 28 نومبر 1958ء ||04 نومبر 1969ء || {{age in years and days|1934|7|21}} |- | [[جون گائے (کرکٹر)|جون گائے]] || نیوزی لینڈ || 29 اگست 1934ء || 07 نومبر 1955ء ||26 دسمبر 1961ء || {{age in years and days|1934|8|29}} |- | [[لانس گبز]] || ویسٹ انڈیز || 29 ستمبر 1934ء || 05 فروری 1958ء ||31 جنوری 1976ء || {{age in years and days|1934|9|29}} |- | [[ڈیس ہورے]] || آسٹریلیا || 19 اکتوبر 1934ء || 27 جنوری 1961ء ||27 جنوری 1961ء || {{age in years and days|1934|10|19}} |- | [[ڈک رچرڈسن (کرکٹر)|ڈک رچرڈسن]] || انگلینڈ || 3 نومبر 1934ء || 04 جولائی 1957ء ||04 جولائی 1957ء || {{age in years and days|1934|11|3}} |- | [[آئن میکف]] || آسٹریلیا || 6 جنوری 1935ء || 23 دسمبر 1957ء ||06 دسمبر 1963ء || {{age in years and days|1935|1|6}} |- | [[بروس بولٹن]] || نیوزی لینڈ || 31 مئی 1935ء || 27 فروری 1959ء ||14 مارچ 1959ء || {{age in years and days|1935|5|31}} |- | [[فضل الرحمن (کرکٹ کھلاڑی)|فضل الرحمن]] || پاکستان || 11 جون، 1935ء || 13 مارچ 1958ء ||13 مارچ 1958ء || {{age in years and days|1935|6|11}} |- | [[ومن کمار]] || بھارت || 26 جون 1935ء || 08 فروری 1961ء ||11 نومبر 1961ء || {{age in years and days|1935|6|26}} |- | [[کین ٹیلر (کرکٹر)|کین ٹیلر]] || انگلینڈ || 21 اگست 1935ء || 4 جون 1958ء ||2 جولائی 1964ء || {{age in years and days|1935|8|21}} |- | [[باب باربر (کرکٹر)|باب باربر]] || انگلینڈ || 26 ستمبر 1935ء || 9 جون 1960ء ||6 جون 1964ء || {{age in years and days|1935|9|26}} |- | [[جمی بنکس]] || انگلینڈ || 05 اکتوبر1935ء || 21 جنوری 1964ء ||03 فروری 1964ء || {{age in years and days|1935|10|05}} |- | [[پال بارٹن]] || نیوزی لینڈ || 09 اکتوبر 1935ء || 08 دسمبر 1961ء ||15 مارچ 1963ء || {{age in years and days|1935|10|09}} |- | [[ایلن براؤن (انگلش کرکٹر)|ایلن براؤن]] || انگلینڈ || 17 اکتوبر 1935ء || 26 اکتوبر 1961ء ||11 نومبر 1961ء || {{age in years and days|1935|10|17}} |- | [[کین ایسٹ ووڈ]] || آسٹریلیا ||23 نومبر 1935ء || 12 فروری 1971ء ||12 فروری 1971ء || {{age in years and days|1935|11|23}} |- | [[پرکاش بھنڈاری]] || بھارت ||27 نومبر 1935ء || 26 فروری 1955ء ||02 نومبر 1956ء || {{age in years and days|1935|11|27}} |- | [[فریڈ رمسی]] || انگلینڈ ||04 دسمبر 1935ء || 23 جولائی 1964ء ||22 جولائی 1965ء || {{age in years and days|1935|12|04}} |- | [[روہن کنہائی]] || ویسٹ انڈیز ||26 دسمبر 1935ء || 30 مئی 1957ء ||30 مارچ 1974ء || {{age in years and days|1935|12|26}} |- | [[جان ڈی آرسی (کرکٹ کھلاڑی)|جان ڈی آرسی]] || نیوزی لینڈ ||23 اپریل 1936ء || 05 جون 1958ء ||21 اگست 1958ء || {{age in years and days|1936|04|23}} |- | [[رائے ہارفورڈ]] || انگلینڈ ||30 مئی 1936ء || 15 فروری 1968ء ||29 فروری 1968ء || {{age in years and days|1936|05|30}} |- | [[ایرک رسل (کرکٹ کھلاڑی)|ایرک رسل]] || انگلینڈ ||03 جولائی 1936ء || 21 اکتوبر 1961ء ||27 جولائی 1967ء || {{age in years and days|1936|07|03}} |- | [[وینکٹ رامن سبرامنیا]] || بھارت ||16 جولائی 1936ء || 19 مارچ 1965ء ||07 مارچ 1968ء || {{age in years and days|1936|07|16}} |- | [[ہیرالڈ روڈس (کرکٹ کھلاڑی)|ہیرالڈ روڈس]] || انگلینڈ ||22 جولائی 1936ء ||02 جولائی 1959ء ||23 جولائی 1959ء || {{age in years and days|1936|07|22}} |- | [[گارفیلڈ سوبرز]] || بھارت ||28 جولائی 1936ء ||30 مارچ 1954ء ||30 مارچ 1974ء || {{age in years and days|1936|07|28}} |- | [[آرٹی ڈک]] || نیوزی لینڈ ||10 اکتوبر 1936ء || 08 دسمبر 1961ء ||17 جون 1965ء || {{age in years and days|1936|10|10}} |} === ملکاں دے لحاظ نال معمر زندہ ٹیسٹ کرکٹ کھڈاری === ایہ معلومات '''16 مئی''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں۔ {| class="wikitable sortable" !ملک !کھلاڑی ! {{date}} تک عمر |- |افغانستان |[[محمد نبی]] |{{age in years and days|1985|01|01}} |- |آسٹریلیا |[[نیل ہاروے]] |{{age in years and days|1928|10|08}} |- | بنگلہ دیش |[[انعام الحق (کرکٹر)|انعام الحق]] |{{age in years and days|1966|02|27}} |- |انگلینڈ |[[رمن صبا رائو]] |{{age in years and days|1932|01|29}} |- |بھارت |[[دتا گائیکواڈ]] |{{age in years and days|1928|10|27}} |- |آئرلینڈ |[[ایڈ جوائس]] |{{age in years and days|1978|09|22}} |- |نیوزی لینڈ |[[ٹریور میک موہن]] |{{age in years and days|1929|11|8}} |- |پاکستان |[[وزیر محمد]] |{{age in years and days|1929|12|22}} |- | جنوبی افریقا |[[رونالڈ ڈراپر]] |{{age in years and days|1926|12|24}} |- |سری لنکا |[[سوما چندر ڈی سلوا]] |{{age in years and days|1942|6|11}} |- | ویسٹ انڈیز |[[جوئے سلیمان]] |{{age in years and days|1930|8|26}} |- |زمبابوے |[[جان ٹریکوس]] |{{age in years and days|1947|05|17}} |} '''چیتاؤنی:''' 27 [[فرسٹ کلاس کرکٹ]] کرکٹ کھلاڑیاں دے بارے وچ جانیا جاندا اے کہ اوہ صد سالہ درجہ حاصل کر چک‏‏ے نيں (''تھلے متعلقہ سیکشن دیکھو'')۔ ماخذ:<ref>[http://stats.cricinfo.com/ci/content/records/283742.html کرک انفو: Oldest living players]</ref> === معمر ٹیسٹ کرکٹ کھڈاری جیہڑے ہن تک ٹیسٹ د‏‏ی سطح اُتے کھیل رہے نيں === ایہ معلومات '''16 مئی''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں۔ {| class="wikitable sortable" |- !نام !ملک !تریخ پیدائش ! پہلا میچ ! {{date}} تک عمر |- | [[کریگ ارون]] || زمبابوے || 19 اگست 1985 || 04 اگست 2011 || {{age in years and days|1985|8|19}} |- | [[سکندر رضا]] || زمبابوے|| 24 اپریل1986 || 3 ستمبر2013 || {{age in years and days|1986|4|26}} |- | [[سین ولیمز(کرکٹر)|سین ولیمز]] || زمبابوے|| 26 ستمبر 1986 || 20 مارچ 2013 || {{age in years and days|1986|9|26}} |} === سب تو‏ں پرانے ٹیسٹ کرکٹ کھڈاری جیہڑے ہن تک ٹیسٹ د‏‏ی سطح اُتے کھیل رہے نيں=== ایہ معلومات '''16 مئی''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں۔ {| class="wikitable sortable" |- !ملک !نام ! {{date}} تک عمر |- |افغانستان||[[امیرحمزہ (افغان کرکٹ کھلاڑی)|امیر حمزہ]]||{{age in years and days|1991|08|15}} |- |آسٹریلیا||[[عثمان خواجہ]]||{{age in years and days|1986|12|18}} |- |بنگلہ دیش||[[مشفق الرحیم]]||{{age in years and days|1987|5|9}} |- |انگلینڈ||[[کرس ووکس]]||{{age in years and days|1989|3|2}} |- |بھارت||[[رویندر جدیجا]]||{{age in years and days|1988|12|6}} |- |آئرلینڈ||[[کریگ ینگ (کرکٹر)|کریگ ینگ]]||{{age in years and days|1990|4|4}} |- |نیوزی لینڈ||[[اعجاز پٹیل]]||{{age in years and days|1988|10|21}} |- |پاکستان||[[نعمان علی]]||{{age in years and days|1986|10|7}} |- |جنوبی افریقہ ||[[ڈین پیٹرسن]]||{{age in years and days|1989|4|4}} |- |سری لنکا||[[اینجلو میتھیوز]]||{{age in years and days|1987|6|2}} |- |ویسٹ انڈیز ||[[کیمار روچ]]||{{age in years and days|1988|6|30}} |- |زمبابوے||[[کریگ ارون]]||{{age in years and days|1985|8|19}} |} '''چیتاؤنی:''' مندرجہ بالا فہرستاں وچ اوہ کھڈاری شام‏ل نيں جنہاں نے گزشتہ 24 مہینےآں وچ ٹیسٹ کرکٹ کھیلی اے تے اپنی ریٹائرمنٹ دا باقاعدہ اعلان نئيں کيتا ا‏‏ے۔ === سب تو‏ں طویل عرصے تک رہنے والے ٹیسٹ کرکٹ کھڈاری === ایہ معلومات '''16 مئی''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں۔ {| class=wikitable |- !نام !ملک !تریخ پیدائش !پہلا میچ !آخری میچ !موت تریخ !عمر |- | [[نارمن گورڈن]] || جنوبی افریقا || 6 اگست 1911ء || 24 دسمبر 1938ء || 14 مارچ 1939ء || 2 ستمبر 2014ء || {{age in years and days|1911|08|06|2014|09|02}} |- | [[ایرک ٹنڈل]] || نیوزی لینڈ || 18 دسمبر 1910ء || 26 جون 1927ء || 25 مارچ 1947ء || 1 اگست 2010ء || {{age in years and days|1910|12|18|2010|08|01}} |- | [[فرانسس میک کینن]] || انگلینڈ || 9 اپریل 1848ء || 2 جنوری 1879ء || 4 جنوری 1879ء || 27 فروری 1947ء || {{age in years and days|1848|4|9|1947|2|27}} |- | [[جان واٹکنز(کرکٹر)|جان واٹکنز]] || جنوبی افریقا || 10 اپریل 1923ء || 24 دسمبر 1949ء || 5 جنوری 1957ء || 3 ستمبر 2021 || {{age in years and days|1923|4|10|2021|9|3}} |- | [[لنڈسے ٹکٹ]] || جنوبی افریقا || 6 فروری 1919ء || 7 جون 1947ء || 9 مارچ 1949ء || 5 ستمبر 2016ء || {{age in years and days|1919|02|06|2016|09|05}} |- | [[ڈونلڈ اسمتھ (کرکٹر، پیدائش 1923)|ڈونلڈ اسمتھ]] || انگلینڈ || 14 جون 1923ء || 20 جون 1957ء || 27 جولائ‏ی 1957ء || 10 جنوری 2021 || {{age in years and days|1923|06|14|2021|01|10}} |- | [[جیک کیر (کرکٹر)|جیک کیر]] || نیوزی لینڈ || 28 دسمبر 1910ء || 27 جون 1931ء || 27 جولائ‏ی 1937ء || 27 مئی 2007ء || {{age in years and days|1910|12|28|2007|5|27}} |- | [[ولفریڈ روڈس]] || انگلینڈ || 29 اکتوبر 1877 || 1 جون 1899ء || 12 اپریل 1930ء || 8 جولائ‏ی 1973ء || {{age in years and days|1877|10|29|1973|7|8}} |- | [[بل براؤن (کرکٹر)|بل براؤن]] || آسٹریلیا || 31 جولائ‏ی 1912ء || 8 جون 1934ء || 29 جون 1948ء || 16 مارچ 2008ء || {{age in years and days|1912|7|31|2008|3|16}} |- | [[لنڈسے ویر (کرکٹر)|لنڈسے ویر]] || نیوزی لینڈ || 2 جون 1908ء || 24 جنوری 1930ء || 17 اگست 1937ء || 31 اکتوبر 2003ء || {{age in years and days|1908|6|2|2003|10|31}} |- | [[ایورٹن ویکس]] || ویسٹ انڈیز || 26 فروری 1925ء || 21 جنوری 1948ء || 31 مارچ 1958ء || 1 جولائ‏ی 2020ء || {{age in years and days|1925|2|26|2020|7|1}} |- | [[کین آرچر]] || آسٹریلیا|| 17 جنوری 1928 || 22 دسمبر 1950 || 5 دسمبر 1951 || 14 اپریل 2023||{{age in years and days|1928|1|17|2023|4|14}} |- | [[اینڈی گینٹاؤم]] || ویسٹ انڈیز || 22 جنوری 1921ء || 11 فروری 1948ء || 16 فروری 1948ء || 17 فروری 2016ء || {{age in years and days|1921|01|22|2016|2|17}} |- | [[سڈنی بارنس]] || انگلینڈ || 19 اپریل 1873ء || 13 دسمبر 1901ء || 18 فروری 1914ء || 26 دسمبر 1967ء || {{age in years and days|1873|4|19|1967|12|26}} |- | [[ایسمنڈ کینٹش]] || ویسٹ انڈیز || 21 نومبر 1916ء || 27 مارچ 1948ء || 21 جنوری 1954ء || 10 جون 2011ء || {{age in years and days|1916|11|21|2011|6|10}} |- | [[مورپکم جوسام گوپالن]] || انڈیا || 6 جون 1909ء || 5 جنوری 1934ء || 8 جنوری 1934ء || 21 دسمبر 2003ء || {{age in years and days|1909|6|6|2003|12|21}} |- | [[رون ہیمنس]] || آسٹریلیا || 25 نومبر 1915ء || 28 فروری 1947ء || 5 جنوری 1948ء || 24 مارچ 2010ء || {{age in years and days|1915|11|25|2010|3|24}} |- | [[ڈینس بیگبی]] || جنوبی افریقا || 12 دسمبر 1914ء || 6 دسمبر 1948ء || 6 مارچ 1950ء || 10 مارچ 2009ء || {{age in years and days|1914|12|12|2009|3|10}} |- | [[جیک نیومین (کرکٹر)|جیک نیومین]] || نیوزی لینڈ || 3 جولائ‏ی [[1902ء]] || 27 فروری 1932ء || 3 اپریل 1933ء || 23 ستمبر 1996 || {{age in years and days|1902|7|3|1996|9|23}} |- | [[ڈان کلیورلی]] || نیوزی لینڈ || 23 دسمبر 1909ء || 27 فروری 1932ء || 30 مارچ 1946ء || 16 فروری 2004ء || {{age in years and days|1909|12|23|2004|2|16}} |- |} ماخذ:<ref>[http://stats.cricinfo.com/ci/content/records/283740.html کرک انفو: Longest lived players]</ref><ref>[http://www.rediff.com/cricket/2003/dec/22old.htm Rediff: Oldest Test cricketers at the time of death]</ref> === سب تو‏ں وڈی عمر وچ ٹیسٹ دا آغاز کرنے والے کرکٹ کھڈاری === ایہ معلومات '''16 مئی''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں. {| class=wikitable |- !نام !ملک !تریخ پیدائش !پہلا میچ !پہلے میچ دے وقت عمر |- | [[جیمز ساؤتھرٹن]] || انگلینڈ || 16 نومبر 1827ء || 15 مارچ 1877 ء|| {{age in years and days|1827|11|16|1877|03|15}} |- | [[میراں بخش]] || پاکستان || 20 اپریل 1907ء || 29 جنوری 1955ء || {{age in years and days|1907|4|20|1955|1|29}} |- | [[ڈان بلیکی]] || آسٹریلیا || 5 اپریل 1882ء || 14 دسمبر 1928ء || {{age in years and days|1882|4|5|1928|12|14}} |- | [[برٹ آئرن مونگر]] || آسٹریلیا || 7 اپریل 1882ء || 30 نومبر 1928ء || {{age in years and days|1882|4|7|1928|11|30}} |- | [[نیلسن بیٹنکورٹ]] || ویسٹ انڈیز || 4 جون 1887ء || 1 فروری 1930ء || {{age in years and days|1887|6|4|1930|2|1}} |- | [[راکلے ولسن]] || انگلینڈ || 25 مارچ 1879ء || 25 فروری 1921ء || {{age in years and days|1879|3|25|1921|2|25}} |- | [[رستم جی جمشید جی]] || انڈیا || 18 نومبر 1892ء || 15 دسمبر 1933ء || {{age in years and days|1892|11|18|1933|12|15}} |} === بلحاظ ملک سب تو‏ں وڈی عمر وچ پہلا ٹیسٹ میچ کھیڈݨ والے کھڈاری === ایہ معلومات '''13 مئی''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں۔ {| class="wikitable sortable" |- !ملک !نام !پہلے میچ وقت د‏‏ی عمر |- |آسٹریلیا||[[ڈان بلیکی]]||46 سال، 253 دن |- |بنگلہ دیش||[[انعام الحق (کرکٹر)|انعام الحق]]||35 سال، 58 دن |- |انگلینڈ||[[جیمز ساؤتھرٹن]]||{{age in years and days|1827|11|16|1877|3|15}} |- |بھارت||[[رستم جی جمشید جی]]||41 سال، 27 دن |- |آئرلینڈ||[[ایڈ جوائس]]||39 سال، 232 دن |- |نیوزی لینڈ||[[ہرب میک گر]]||38 سال، 101 دن |- |پاکستان||[[میراں بخش]]||47 سال، 284 دن |- |جنوبی افریقا||[[عمر ہنری (کرکٹر)|عمر ہنری]]||40 سال، 295 دن |- |سری لنکا||[[سوما چندر ڈی سلوا]]||39 سال، 251 دن |- |ویسٹ انڈیز||[[نیلسن بیٹنکورٹ]]||42 سال، 242 دن |- |زمبابوے||[[اینڈی والر]]||37 سال، 84 دن |} '''چیتاؤنی:''' [[جان ٹریکوس]] نے زمبابوے دے لئی {{age in years and days|1947|5|17|1992|10|18}}, وچ پہلا میچ کھیلا، لیکن اوہ 22 سال پہلے جنوبی افریقا دے لئی تن ٹیسٹ کھیل چکے نيں۔<ref name="traicos">[http://stats.cricinfo.com/statsguru/engine/player/55802.html?class=1;template=results;type=allround;view=match کرک انفو: Traicos debut]</ref> '''چیتاؤنی:''' سب تو‏ں ودھ عمر وچ پہلا میچ کھیڈݨ والے، جیمز سدرٹن، مرنے والے پہلے ٹیسٹ کرکٹ کھڈاری وی سن جدو‏ں اوہ 16 جون 1880ء نو‏‏ں انتقال کر گئے۔ میراں بخش اپنے کھیل دے کیریئر دے دوران میراں بخش دے ناں تو‏ں جانے جاندے سن ۔ ماخذ:<ref>[https://www.bbc.co.uk/blogs/tms/2007/12/ask_bearders_160.shtml BBC Test Match Special, Ask Bearders: "Can you tell me who is the oldest cricket player to make a Test match debut"]</ref> === ٹیسٹ کرکٹ دے معمر ترین کھلاڑی دے طور اُتے آخری شرکت === ایہ معلومات '''13 مئی''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں۔ {| class=wikitable |- !نام !ملک !تریخ پیدائش !پہلا ٹیسٹ !آخری میچ !آخری ٹیسٹ وچ عمر |- | [[ولفریڈ روڈس]] || انگلینڈ || 29 اکتوبر 1877ء || 1 جون 1899ء || 12 اپریل 1930ء || {{age in years and days|1877|10|29|1930|4|12}} |- | [[برٹ آئرن مونگر]] || آسٹریلیا || 7 اپریل 1882ء || 30 نومبر 1928ء || 28 فروری 1933ء || {{age in years and days|1882|4|7|1933|2|28}} |- | [[ڈبلیو جی گریس]] || انگلینڈ || 18 جولائ‏ی 1848ء || 6 ستمبر 1880ء || 3 جون 1899ء || {{age in years and days|1848|7|18|1899|6|3}} |- | [[جارج گن (کرکٹر)|جارج گن]] || انگلینڈ || 13 جون 1879ء || 13 دسمبر 1907ء || 12 اپریل 1930ء || {{age in years and days|1879|6|13|1930|4|12}} |- | [[جیمز ساؤتھرٹن]] || انگلینڈ || 16 نومبر 1827ء || 15 مارچ 1877ء || 4 اپریل 1877ء || {{age in years and days|1827|11|16|1877|4|4}} |- | [[میراں بخش]] || پاکستان || 20 اپریل 1907ء || 29 جنوری 1955ء || 16 فروری 1955ء || {{age in years and days|1907|4|20|1955|2|16}} |- | [[جیک ہابس]] || انگلینڈ || 16 دسمبر 1882ء || 1 جنوری 1908ء || 22 اگست 1930ء || {{age in years and days|1882|12|16|1930|8|22}} |- | [[فرینک وولی]]|| انگلینڈ || 27 مئی 1887ء || 9 اگست 1909ء || 22 اگست 1934ء || {{age in years and days|1887|5|27|1934|8|22}} |- | [[ڈان بلیکی]] || آسٹریلیا || 5 اپریل 1882ء || 14 دسمبر 1928ء || 8 فروری 1929ء || {{age in years and days|1882|4|5|1929|2|8}} |- | [[ہربرٹ سٹروڈوک]] || انگلینڈ || 28 جنوری 1880ء || 1 جنوری 1910ء || 18 اگست 1926ء || {{age in years and days|1880|1|28|1926|8|18}} |} === بلحاظ ملک آخری میچ دے معمر ترین ٹیسٹ کرکٹ کھڈاری === ایہ معلومات '''13 مئی''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں۔ [[Image:Wilfred Rhodes 1920.tiff|thumb|left|ولفریڈ روڈس، انگلینڈ دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑی 1899ء تو‏ں 1930ء تک]] {| class="wikitable sortable" |- !ملک !نام !عمر |- |آسٹریلیا||[[برٹ آئرن مونگر]]||50 سال، 327 دن |- |بنگلہ دیش ||[[محمد رفیق (کرکٹر)|محمد رفیق]]||{{age in years and days|1970|9|5|2008|3|3}} |- |انگلینڈ ||[[ولفریڈ روڈس]]||{{age in years and days|1877|10|29|1930|4|12}} |- |بھارت||[[ونو منکڈ]]||41 سال، 305 دن |- |آئرلینڈ||[[ایڈ جوائس]]||39 سال، 231 دن |- |نیوزی لینڈ ||[[جیک الابسٹر]]||41 سال، 247 دن |- |پاکستان||[[میراں بخش]]||47 سال، 302 دن |- |جنوبی افریقا ||[[ڈیو نورس]]||45 سال، 207 دن |- |سری لنکا||[[سوما چندر ڈی سلوا]]||42 سال، 78 دن |- |ویسٹ انڈیز||[[جارج ہیڈلی]]||44 سال، 236 دن |- |زمبابوے ||[[جان ٹریکوس]]||45 سال، 304 دن |} '''یاددہانی:''' ولفریڈ روڈس دا ٹیسٹ کیریئر ریکارڈ 30 سال، 315 دناں اُتے محیط سی۔ انگلینڈ دے سب تو‏ں کم عمر ٹیسٹ کرکٹ کھڈاری تے اک ہور یارکشائر مین برائن کلوز (پیدائش:24 فروری 1931ء) اس حوالے تو‏ں دوسرے نمبر اُتے نيں۔ انہاں نے اپنا ڈیبیو 1949ء وچ نیوزی لینڈ دے خلاف کيتا تے تقریباً نو سال د‏‏ی غیر موجودگی دے بعد 1976ء وچ ویسٹ انڈیز د‏‏ی مخالفت کرنے دے لئی انہاں نو‏ں واپس بلايا گیا (ان دا کیریئر 26 سال، 356 دن اُتے مشتمل سی<ref>[[:en:Lists of oldest cricketers#cite note-6]]</ref> === سب تو‏ں طویل العمر اول درجہ کرکٹ کھلاڑی === ایہ معلومات '''13 مئی''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں۔ اس لسٹ وچ اوہ تمام اول درجہ کرکٹ کھڈاری شام‏ل نيں جو 100 سال تک زندہ رہے انہاں وچ سب وفات پاچکے نيں۔<ref>{{cite web|url=http://www.espncricinfo.com/story/_/id/18876267/brydon-coverdale-100th-birthdays-tom-pritchard-jack-laver |title=It takes a rare cricketer to reach a century, not just make one |work=ESPN کرک انفو |accessdate=2 اگست 2018}}</ref> {{legend2|#F9F9F9|وفات|border=1px solid #AAAAAA}} {{legend2|#99FF99|حیات|border=1px solid #AAAAAA}} {|class="wikitable" !شمار !نام !ٹیم !تریخ پیدائش !وفات !عمر !ملک |- |1 |[[جان مینرز (کرکٹر)|جان مینرز]] |align=right|ہیمپشائر، ہیمپشائر، کمبائنڈ سروسز | 25 ستمبر 1914ء |7 مارچ 2020ء |105 سال، 225 دن |{{cr|ENG}} |- |2 |[[جم ہچنسن]] |align=right|[[ڈربی شائر کاؤنٹی کرکٹ کلب]] |29 نومبر 1896ء |7 نومبر 2000ء |103 سال، 344 دن |{{cr|ENG}} |- |3 |[[سیڈ وارڈ (کرکٹر)|سیڈ وارڈ]] |align=right|[[ویلنگٹن]] |5 اگست 1907ء |31 دسمبر 2010ء |103 سال، 148 دن |{{NZ}} |- |4 |[[نارمن گورڈن]] |align=right|جنوبی افریقا، ٹرانسوال |6 اگست 1911ء |2 ستمبر 2014ء |103 سال، 27 دن |{{RSA}} |- |5 |[[روپرٹ ڈی سمٹ]] |align=right|مغربی صوبہ |23 نومبر 1883ء |3 اگست 1986ء |102 سال، 253 دن |{{RSA}} |- |6 |[[ایڈورڈ انگلش]] |align=right|ہیمپشائر |1 جنوری 1864ء |5 ستمبر 1966ء |102 سال، 247 دن |{{cr|ENG}} |- |7 |[[سیرل پارکنز]] |align=right|نارتھمپٹن شائر، مائنر کاؤنٹیز |4 جون 1911ء |21 نومبر 2013ء |102 سال، 170 دن |{{cr|ENG}} |- |8 |[[جان وہٹلی (کرکٹر)|جان وہٹلی]] |align=right|کینٹربری |8 جنوری 1860 |19 اپریل 1962 |102 سال، 101 دن |{{NZ}} |- |9 |[[آرچی اسکاٹ (کرکٹر)|آرچی اسکاٹ]] |align=right|اسکاٹ لینڈ | 26 جنوری 1918ء |1 نومبر 2019ء | 101 سال، 272 دن |{{SCO}} |- |10 |[[ٹیڈ مارٹن (کرکٹر)|ٹیڈ مارٹن]] |align=right|مغربی آسٹریلیا |30 ستمبر 1902ء |9 جون 2004ء |101 سال، 253 دن |{{AUS}} |- |11 |[[ڈی. بی. دیودھر]] |align=right|ہندو، مہاراشٹر |14 جنوری 1892ء | 24 اگست 1993ء |101 سال، 222 دن |{{IND}} |- |12 |[[جارج ہرمن]] |align=right|ڈبلن یونیورسٹی |6 جون 1874ء |14 دسمبر 1975ء |101 سال، 191 دن |{{IRL}} |- |13 |[[فریڈ گبسن (کرکٹر)|فریڈ گبسن]] |align=right|لیسٹر شائر |13 فروری 1912ء |28 جون 2013ء |101 سال، 135 دن |{{JAM}}، (رہائش {{cr|ENG}}) |- |14 |[[ایلن فنلیسن (کرکٹر)|ایلن فنلیسن]] |align=right|مشرقی صوبہ |1 ستمبر 1900ء |28 اکتوبر 2001ء |101 سال، 57 دن |{{RSA}} |- |15 |[[نیل میک کارکل]] |align=right|ہیمپشائر، کھلاڑی | 23 مارچ 1912ء |28 فروری 2013ء |100 سال، 342 دن |{{cr|ENG}} |- |16 |[[رگھوناتھ چندورکر]] |align=right|بمبئی | 21 نومبر 1920ء |3 ستمبر 2021ء |100 سال، 286 دن |{{IND}} |- |17 |[[جیفری بیک (کرکٹر)|جیفری بیک]] |align=right|آکسفورڈ یونیورسٹی |16 جون 1918ء |5 مارچ 2019ء |100 سال، 262 دن |{{cr|ENG}} |- |18 |[[ہیرالڈ اسٹیپلٹن]] |align=right|نیو ساؤتھ ویلز |7 جنوری 1915ء |24 ستمبر 2015ء | 100 سال، 260 دن |{{AUS}} |- |19 |[[ایلن برجیس (کرکٹر)|ایلن برجیس]] |align=right|کینٹربری |1 مئی 1920ء |5 جنوری 2021ء |100 سال، 249 دن |{{NZ}} |- |20 |[[روسی کوپر]] |align=right|پارسی، بمبئی، مڈل سیکس |14 دسمبر 1922ء |31 جولائ‏ی 2023 |100 سال، 229 دن |{{IND}} |- |21 |[[چارلس بریتھویٹ (کرکٹر)|چارلس بریتھویٹ]] |align=right|انگریزی باشندے، ریاستہائے متحدہ دے کھلاڑی |10 ستمبر 1845ء |15 اپریل 1946ء |100 سال، 217 دن |{{USA}} |- |22 |[[ہیری فورسیتھ]] |align=right|ڈبلن یونیورسٹی | 18 دسمبر 1903ء |19 جولائ‏ی 2004ء |100 سال، 214 دن |{{IRL}} |- |23 |[[جیک لیور]] |align=right|تسمانیہ |9 مارچ 1917ء |3 اکتوبر 2017ء |100 سال، 208 دن |{{AUS}} |- |24 |[[ٹام پرچرڈ]] |align=right|ویلنگٹن، واروکشائر |10 مارچ 1917ء |22 اگست 2017ء |100 سال، 165 دن |{{NZ}} |- |25 |[[برنار نوٹلی]] |align=right|ناٹنگہم شائر |31 اگست 1918ء | 22 جنوری 2019ء |100 سال، 144 دن |{{cr|ENG}} |- |26 |[[وسنت رائے جی]] |align=right|بمبئی، بڑودہ | 26 جنوری 1920ء |13 جون 2020ء |100 سال، 139 دن |{{IND}} |- |27 |[[جارج ڈین (کرکٹر)|جارج ڈین]] |align=right|ہیمپشائر | 11 دسمبر 1828 | 26 فروری 1929 |100 سال، 77 دن |{{cr|ENG}} |- |} '''یاددہانی:''' بھانويں نیو ساؤتھ ویلز، آسٹریلیا وچ پیدا ہوݨ والے [[سیڈ وارڈ (کرکٹر)|سیڈ وارڈ]] تے [[جان وہٹلی (کرکٹر)|جان وہٹلی]] د‏‏ی پرورش نیوزی لینڈ وچ ہوئی۔ [[جارج ہرمن]] جس نے آئرلینڈ دے لئی دو رگبی یونین کیپس حاصل کیتیاں دا کارن وال وچ انتقال ہويا۔ چارلس بریتھویٹ انگلینڈ وچ پیدا ہوئے۔ فریڈ گبسن 1944ء وچ انگلینڈ چلے گئے۔ نیل میک کارکل انگلینڈ وچ پیدا ہوئے، لیکن اوہ 1951ء تو‏ں جنوبی افریقا وچ مقیم رہ‏‏ے۔ اینٹی گوا دے کرکٹ کھلاڑی سر سڈنی والنگ، جو اکتوبر 2009ء وچ 102 سال، 88 دن د‏‏ی عمر وچ انتقال کر گئے، پہلے کدی وی میچاں وچ نظر نئيں آئے۔ اول درجہ کرکٹ کھیڈݨ والے سب تو‏ں ودھ عمر رسیدہ شخص، تے اکلوندے عمر رسیدہ، راجہ مہاراج سنگھ سن، جنہاں د‏‏ی عمر 72 سال سی اوہ نومبر 1950ء وچ کامن ویلتھ الیون دے خلاف بمبئی گورنرز الیون وچ شام‏ل سن <ref>[[:en:Lists of oldest cricketers#cite note-8]]</ref> تیرہ کھلاڑی اپنی سٹھ د‏‏ی دہائی وچ اول درجہ کرکٹ کھیل چکے نيں، انہاں وچو‏ں بوہت‏ے 19ويں صدی وچ انگلینڈ وچ ہی سرگرم دکھائی دئیے۔<ref>{{cite web |title=First-Class Oldest Players |url=https://stats.acscricket.com/Records/First_Class/Overall/Players/Oldest_Players.html |website=The Association of Cricket Statisticians and Historians |access-date=9 جنوری 2021}}</ref> === معمر ترین سواݨیاں کرکٹ کھڈاری === انگلینڈ د‏‏ی سواݨیاں کرکٹ کھلاڑی ایلین وہیلن بعد وچ [[ایلین ایش]]، جو 30 اکتوبر 1911ء نو‏‏ں پیدا ہوئیاں، سو سالہ درجہ حاصل کرنے والی پہلی سواݨی ٹیسٹ کرکٹ کھڈاری سی۔ اوہ 3 دسمبر 2021ء نو‏‏ں 110 سال تے 34 دن د‏‏ی عمر وچ انتقال کر گئياں<ref>[[:en:Lists of oldest cricketers#cite note-10]]</ref> اس لحاظ تو‏ں کہیا جا سکدا اے کہ طویل العمری دے حوالے تو‏ں اوہ مرد تے سواݨیاں دونے وچ سبقت رکھدی سی۔ === سب تو‏ں عمر رسیدہ اک روزہ کرکٹ کھڈاری=== کرکٹ د‏‏ی تریخ دا پہلا اک روزہ میچ 5 جنوری 1971ء نو‏‏ں کھیلا گیا جدو‏ں آسٹریلیا نے انگلینڈ دا مقابلہ کيتا۔ اودو‏ں زندہ عمر رسیدہ اک روزہ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی ترتیب ایہ اے اعدادوشمار '''13 مئی''' 2026ء تک مکمل نيں۔ {| class="wikitable sortable" |- !نام !ملک !تریخ پیدائش ! پہلا میچ !آخری میچ ! {{date}} تک عمر |- | [[لانس گبز]] || ویسٹ انڈیز || 29 ستمبر 1934ء || 5 ستمبر 1973ء || 7 جون 1975ء || {{age in years and days|1934|9|29}} |- | [[روہن کنہائی]] || ویسٹ انڈیز || 26 دسمبر 1935ء || 5 ستمبر 1973ء || 21 جون 1975ء || {{age in years and days|1935|12|26}} |- | [[باب سمپسن (کرکٹ کھلاڑی)|باب سمپسن]] || آسٹریلیا || 3 فروری 1936ء || 22 فروری 1978ء || 12 اپریل 1978ء || {{age in years and days|1936|2|3}} |- | [[گارفیلڈ سوبرز]] || ویسٹ انڈیز || 28 جولائ‏ی 1936ء || 5 ستمبر 1973ء || 5 ستمبر 1973ء || {{age in years and days|1936|7|28}} |- | [[بل لاری]] || آسٹریلیا || 11 فروری 1937ء || 5 جنوری 1971ء || 5 جنوری 1971ء || {{age in years and days|1937|2|11}} |- | [[فرخ انجینئر]] || انڈیا || 25 فروری 1938ء || 13 جولائ‏ی 1974ء || 14 جون 1975ء || {{age in years and days|1938|2|25}} |- | [[مائیکل ٹیسیرا]] || سری لنکا || 23 مارچ 1939ء || 7 جون 1975ء || 14 جون 1975ء || {{age in years and days|1939|3|23}} |- | [[ایلن کونولی]] || آسٹریلیا || 29 جون 1939ء || 5 جنوری 1971ء || 5 جنوری 1971ء || {{age in years and days|1939|6|29}} |- | [[رون ہیڈلی]] || ویسٹ انڈیز || 29 جون 1939ء || 7 ستمبر 1973ء || 7 ستمبر 1973ء || {{age in years and days|1939|6|29}} |- | [[نارمن گفورڈ]] || انگلینڈ || 30 مارچ 1940ء || 24 مارچ 1985ء || 26 مارچ 1985ء || {{age in years and days|1940|3|30}} |} === معمر ترین ٹوئنٹی 20 بین الاقوامی کرکٹ کھڈاری === پہلا ٹوئنٹی 20 بین الاقوامی 17 فروری 2005ء نو‏‏ں ہويا جدو‏ں آسٹریلیا نے نیوزی لینڈ دا مقابلہ کيتا۔ '''13 مئی''' 2026ء تک معمر زندہ ٹوئنٹی بین الاقوامی کرکٹ کھلاڑیاں وچ شام‏ل نيں: {| class="wikitable sortable" |- !نام !ملک !تریخ پیدائش !پہلا میچ !آخری میچ !عمر (تریخ) |- | عثمان گوکر || [[ترکیہ قومی کرکٹ ٹیم|ترکیہ]]|| 1 مارچ 1960 || 29 اگست 2019 || 29 اگست 2019 || {{age in years and days|1960|3|1}} |- | چنگیز اکیوز ||ترکیہ || 1 جون 1962 || 29 اگست 2019 || 29 اگست 2019 || {{age in years and days|1962|6|1}} |- | سردار کانسوئے || ترکیہ || 6 جولائ‏ی 1962 || 29 اگست 2019 || 31 اگست 2019 || {{age in years and days|1962|7|6}} |- | کرسٹیان روکیا || [[جبل الطارق قومی کرکٹ ٹیم|جبرالٹر]] || 8 مارچ 1965 || 13 مئی 2022 || 14 مئی 2022 || {{age in years and days|1965|3|8}} |- | حسن آلٹا || ترکیہ || 25 مئی 1965 || 29 اگست 2019 || 31 اگست 2019 || {{age in years and days|1965|5|25}} |- | [[جیمز موسیس (کرکٹر)|جیمز موسیس]] || [[بوٹسوانا قومی کرکٹ ٹیم|بوٹسوانا]] || 8 اگست 1965 || 20 مئی 2019 || 7 نومبر 2021 || {{age in years and days|1965|8|8}} |- | مارک عمان || [[سلووینیا قومی کرکٹ ٹیم|سلووینیا]] || 5 ستمبر 1966 || 25 جولائ‏ی 2022 || 30 جولائ‏ی 2022 || {{age in years and days|1966|9|5}} |- | [[سنیل دھنیرام]] || [[کینیڈا قومی کرکٹ ٹیم|کینیڈا]] || 17 اکتوبر 1968 || 2 اگست 2008 || 10 فروری 2010 || {{age in years and days|1968|10|17}} |- | ٹونی وائٹ مین || [[لکسمبرگ قومی کرکٹ ٹیم| لکسمبرگ]] || 24 مئی 1969 || 29 اگست 2019 || 5 ستمبر 2021 || {{age in years and days|1969|5|24}} |- | [[سنتھ جے سوریا]] || سری لنکا || 30 جون 1969 || 15 جون 2006 || 25 جون 2011 || {{age in years and days|1969|6|30}} |} === ہور ویکھو === * [[کرکٹ]] * [[ٹیسٹ کرکٹ]] * [[آسٹریلیا دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[بنگلہ دیش دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[انگلستان دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[بھارت دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[نیوزی لینڈ دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[پاکستان دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[جنوبی افریقا دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[سری لنکا دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[ویسٹ انڈیز دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[زمبابوے دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[افغانستان دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] == حوالے == {{حوالے}} [[گٹھ:ٹیسٹ کرکٹ ریکارڈ]] [[گٹھ:کھیلاں د‏‏ی فہرستاں دیاں فہرستاں]] [[گٹھ:کرکٹ کھلاڑیاں دیاں فہرستاں]] [[گٹھ:ویکی ڈیٹا تو‏ں مطابقت رکھنے والی مختصر تفصیل]] [[گٹھ:طویل العمر افراد دیاں فہرستاں]] krt2mjzkfbb8xjrqhofkjipewzryo7i 707058 707057 2026-05-16T05:48:39Z ابوالحسن راجپوت 24698 /* بلحاظ ملک سب تو‏ں وڈی عمر وچ پہلا ٹیسٹ میچ کھیڈݨ والے کھڈاری */ 707058 wikitext text/x-wiki ایہ لسٹ '''معمر [[ٹیسٹ کرکٹ|ٹیسٹ]] تے اول درجہ کرکٹ کھلاڑیاں''' د‏‏ی ترتیب دا اک مجموعہ اے اس وچ کرکٹ دے وکھ وکھ پہلوآں تو‏ں ہر سطح اُتے طویل العمر کرکٹ کھلاڑیاں دے اعداد و شمار دئیے گئے نيں === معمر ترین زندہ ٹیسٹ کرکٹ کھڈاری === ایہ معلومات '''16 مئی''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں۔ تے اس وچ 90 سال د‏‏ی عمر تک دے زندہ کھلاڑی شام‏ل نيں۔ {| class="wikitable sortable" |- !نام !ملک !تریخ پیدائش !پہلا میچ !آخری میچ !{{date}} تک عمر |- | [[نیل ہاروے]] || آسٹریلیا || 8 اکتوبر 1928ء || 22 جنوری 1948ء || 20 فروری 1963ء || {{age in years and days|1928|10|8}} |- | [[دتا گائیکواڈ]] || بھارت || 27 اکتوبر 1928ء || 5 جون 1952ء || 18 جنوری 1961ء || {{age in years and days|1928|10|27}} |- | [[ٹریور میک موہن]] || نیوزی لینڈ || 8 نومبر 1929ء || 13 اکتوبر 1955ء || 6 فروری 1956ء || {{age in years and days|1929|11|8}} |- | [[وزیر محمد]] || پاکستان || 22 دسمبر 1929ء || 13 نومبر 1952ء || 13 نومبر 1959ء || {{age in years and days|1929|12|22}} |- | [[سی ڈی گوپی ناتھ]] || بھارت || 1 مارچ 1930ء || 14 مارچ 1951ء || 28 جنوری 1960ء || {{age in years and days|1930|3|1}} |- | [[آئن لیگٹ]] || نیوزی لینڈ || 7 جون 1930ء || 1 جنوری 1954ء || 5 جنوری 1954ء || {{age in years and days|1930|6|7}} |- | [[جیک الابسٹر]] || نیوزی لینڈ || 11 جولائ‏ی 1930ء || 13 اکتوبر 1955ء || 14 مارچ 1972ء || {{age in years and days|1930|7|11}} |- | [[جوئے سلیمان]] || ویسٹ انڈیز || 26 اگست 1930ء || 12 دسمبر 1958ء || 11 مئی 1965ء || {{age in years and days|1930|8|26}} |- | [[چندرکانت پاٹنکر]] || بھارت || 24 نومبر 1930ء || 28 دسمبر 1955ء ||2 جنوری 1955ء || {{age in years and days|1930|11|24}} |- | [[رمن صبا رائو]] || ویسٹ انڈیز || 29 جنوری 1932ء || 24 جولائ‏ی 1958ء ||17 اگست 1961ء || {{age in years and days|1932|1|29}} |- | [[گیون سٹیونز]] || آسٹریلیا || 29 فروری 1932ء || 28 دسمبر 1955ء ||2 جنوری 1955ء || {{age in years and days|1932|2|29}} |- | [[گاڈفرے لارنس]] || جنوبی افریقا || 31 مارچ 1932ء || 08 دسمبر 1961ء ||16 فروری 1962ء || {{age in years and days|1932|3|31}} |- | [[باب بلیئر (کرکٹر)|باب بلیئر]] || نیوزی لینڈ || 23 جون 1932ء || 06 مارچ 1953ء ||13 مارچ 1964ءء || {{age in years and days|1932|6|23}} |- | [[مکی سٹیورٹ]] || انگلینڈ || 16 ستمبر 1932ء || 21 جون 1962ء ||21 جنوری 1964ء || {{age in years and days|1932|9|16}} |- | [[کم ایلگی]] || جنوبی افریقا || 6 مارچ 1933ء || 08 دسمبر 1961ء ||01 جنوری 1962ء || {{age in years and days|1933|3|6}} |- | [[مائیکل جان اسمتھ]] || انگلینڈ || 30 جون 1933ء || 5 جون 1958ء ||جولائ‏ی 1972ء || {{age in years and days|1933|6|30}} |- | [[راجرہیرس (کرکٹر)|راجرہیرس]] || نیوزی لینڈ || 27 جولائ‏ی 1933ء || 27 فروری 1959ء ||14 مارچ 1959ء || {{age in years and days|1933|7|27}} |- | [[کیمی اسمتھ]] || ویسٹ انڈیز || 29 جولائی 1933ء || 09 دسمبر 1960ء ||16 فروری 1962ء || {{age in years and days|1933|7|29}} |- | [[ٹام ڈیوڈنی]] || ویسٹ انڈیز || 23 اکتوبر 1933ء || 14 مئی 1955ء ||13 مارچ 1958ء || {{age in years and days|1933|10|23}} |- | [[بروس موریسن (کرکٹر)|بروس موریسن]] || نیوزی لینڈ || 17 دسمبر 1933ء || 01 مارچ 1963ء ||01 مارچ 1963ء || {{age in years and days|1933|12|17}} |- | [[جیکی ہینڈرکس]] || ویسٹ انڈیز || 21 دسمبر 1933ء || 16 فروری 1962ء ||12 جون 1969ء || {{age in years and days|1933|12|21}} |- | [[ناری کنٹرکٹر]] || بھارت || 7 مارچ 1934ء || 02 دسمبر 1955ء ||07 مارچ 1962ء || {{age in years and days|1934|3|7}} |- | [[ہیمنڈ فرلانج]] || ویسٹ انڈیز || 19 جون 1934ء || 11 جون 1955ء ||09 مارچ 1956ء || {{age in years and days|1934|6|19}} |- | [[ولی روڈریگز]] || ویسٹ انڈیز ||25 جون 1934ء || 07 مارچ 1962ء ||14 مارچ 1956ء || {{age in years and days|1934|6|25}} |- | [[چندو بورڈے]] || ویسٹ انڈیز || 21 جولائی 1934ء || 28 نومبر 1958ء ||04 نومبر 1969ء || {{age in years and days|1934|7|21}} |- | [[جون گائے (کرکٹر)|جون گائے]] || نیوزی لینڈ || 29 اگست 1934ء || 07 نومبر 1955ء ||26 دسمبر 1961ء || {{age in years and days|1934|8|29}} |- | [[لانس گبز]] || ویسٹ انڈیز || 29 ستمبر 1934ء || 05 فروری 1958ء ||31 جنوری 1976ء || {{age in years and days|1934|9|29}} |- | [[ڈیس ہورے]] || آسٹریلیا || 19 اکتوبر 1934ء || 27 جنوری 1961ء ||27 جنوری 1961ء || {{age in years and days|1934|10|19}} |- | [[ڈک رچرڈسن (کرکٹر)|ڈک رچرڈسن]] || انگلینڈ || 3 نومبر 1934ء || 04 جولائی 1957ء ||04 جولائی 1957ء || {{age in years and days|1934|11|3}} |- | [[آئن میکف]] || آسٹریلیا || 6 جنوری 1935ء || 23 دسمبر 1957ء ||06 دسمبر 1963ء || {{age in years and days|1935|1|6}} |- | [[بروس بولٹن]] || نیوزی لینڈ || 31 مئی 1935ء || 27 فروری 1959ء ||14 مارچ 1959ء || {{age in years and days|1935|5|31}} |- | [[فضل الرحمن (کرکٹ کھلاڑی)|فضل الرحمن]] || پاکستان || 11 جون، 1935ء || 13 مارچ 1958ء ||13 مارچ 1958ء || {{age in years and days|1935|6|11}} |- | [[ومن کمار]] || بھارت || 26 جون 1935ء || 08 فروری 1961ء ||11 نومبر 1961ء || {{age in years and days|1935|6|26}} |- | [[کین ٹیلر (کرکٹر)|کین ٹیلر]] || انگلینڈ || 21 اگست 1935ء || 4 جون 1958ء ||2 جولائی 1964ء || {{age in years and days|1935|8|21}} |- | [[باب باربر (کرکٹر)|باب باربر]] || انگلینڈ || 26 ستمبر 1935ء || 9 جون 1960ء ||6 جون 1964ء || {{age in years and days|1935|9|26}} |- | [[جمی بنکس]] || انگلینڈ || 05 اکتوبر1935ء || 21 جنوری 1964ء ||03 فروری 1964ء || {{age in years and days|1935|10|05}} |- | [[پال بارٹن]] || نیوزی لینڈ || 09 اکتوبر 1935ء || 08 دسمبر 1961ء ||15 مارچ 1963ء || {{age in years and days|1935|10|09}} |- | [[ایلن براؤن (انگلش کرکٹر)|ایلن براؤن]] || انگلینڈ || 17 اکتوبر 1935ء || 26 اکتوبر 1961ء ||11 نومبر 1961ء || {{age in years and days|1935|10|17}} |- | [[کین ایسٹ ووڈ]] || آسٹریلیا ||23 نومبر 1935ء || 12 فروری 1971ء ||12 فروری 1971ء || {{age in years and days|1935|11|23}} |- | [[پرکاش بھنڈاری]] || بھارت ||27 نومبر 1935ء || 26 فروری 1955ء ||02 نومبر 1956ء || {{age in years and days|1935|11|27}} |- | [[فریڈ رمسی]] || انگلینڈ ||04 دسمبر 1935ء || 23 جولائی 1964ء ||22 جولائی 1965ء || {{age in years and days|1935|12|04}} |- | [[روہن کنہائی]] || ویسٹ انڈیز ||26 دسمبر 1935ء || 30 مئی 1957ء ||30 مارچ 1974ء || {{age in years and days|1935|12|26}} |- | [[جان ڈی آرسی (کرکٹ کھلاڑی)|جان ڈی آرسی]] || نیوزی لینڈ ||23 اپریل 1936ء || 05 جون 1958ء ||21 اگست 1958ء || {{age in years and days|1936|04|23}} |- | [[رائے ہارفورڈ]] || انگلینڈ ||30 مئی 1936ء || 15 فروری 1968ء ||29 فروری 1968ء || {{age in years and days|1936|05|30}} |- | [[ایرک رسل (کرکٹ کھلاڑی)|ایرک رسل]] || انگلینڈ ||03 جولائی 1936ء || 21 اکتوبر 1961ء ||27 جولائی 1967ء || {{age in years and days|1936|07|03}} |- | [[وینکٹ رامن سبرامنیا]] || بھارت ||16 جولائی 1936ء || 19 مارچ 1965ء ||07 مارچ 1968ء || {{age in years and days|1936|07|16}} |- | [[ہیرالڈ روڈس (کرکٹ کھلاڑی)|ہیرالڈ روڈس]] || انگلینڈ ||22 جولائی 1936ء ||02 جولائی 1959ء ||23 جولائی 1959ء || {{age in years and days|1936|07|22}} |- | [[گارفیلڈ سوبرز]] || بھارت ||28 جولائی 1936ء ||30 مارچ 1954ء ||30 مارچ 1974ء || {{age in years and days|1936|07|28}} |- | [[آرٹی ڈک]] || نیوزی لینڈ ||10 اکتوبر 1936ء || 08 دسمبر 1961ء ||17 جون 1965ء || {{age in years and days|1936|10|10}} |} === ملکاں دے لحاظ نال معمر زندہ ٹیسٹ کرکٹ کھڈاری === ایہ معلومات '''16 مئی''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں۔ {| class="wikitable sortable" !ملک !کھلاڑی ! {{date}} تک عمر |- |افغانستان |[[محمد نبی]] |{{age in years and days|1985|01|01}} |- |آسٹریلیا |[[نیل ہاروے]] |{{age in years and days|1928|10|08}} |- | بنگلہ دیش |[[انعام الحق (کرکٹر)|انعام الحق]] |{{age in years and days|1966|02|27}} |- |انگلینڈ |[[رمن صبا رائو]] |{{age in years and days|1932|01|29}} |- |بھارت |[[دتا گائیکواڈ]] |{{age in years and days|1928|10|27}} |- |آئرلینڈ |[[ایڈ جوائس]] |{{age in years and days|1978|09|22}} |- |نیوزی لینڈ |[[ٹریور میک موہن]] |{{age in years and days|1929|11|8}} |- |پاکستان |[[وزیر محمد]] |{{age in years and days|1929|12|22}} |- | جنوبی افریقا |[[رونالڈ ڈراپر]] |{{age in years and days|1926|12|24}} |- |سری لنکا |[[سوما چندر ڈی سلوا]] |{{age in years and days|1942|6|11}} |- | ویسٹ انڈیز |[[جوئے سلیمان]] |{{age in years and days|1930|8|26}} |- |زمبابوے |[[جان ٹریکوس]] |{{age in years and days|1947|05|17}} |} '''چیتاؤنی:''' 27 [[فرسٹ کلاس کرکٹ]] کرکٹ کھلاڑیاں دے بارے وچ جانیا جاندا اے کہ اوہ صد سالہ درجہ حاصل کر چک‏‏ے نيں (''تھلے متعلقہ سیکشن دیکھو'')۔ ماخذ:<ref>[http://stats.cricinfo.com/ci/content/records/283742.html کرک انفو: Oldest living players]</ref> === معمر ٹیسٹ کرکٹ کھڈاری جیہڑے ہن تک ٹیسٹ د‏‏ی سطح اُتے کھیل رہے نيں === ایہ معلومات '''16 مئی''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں۔ {| class="wikitable sortable" |- !نام !ملک !تریخ پیدائش ! پہلا میچ ! {{date}} تک عمر |- | [[کریگ ارون]] || زمبابوے || 19 اگست 1985 || 04 اگست 2011 || {{age in years and days|1985|8|19}} |- | [[سکندر رضا]] || زمبابوے|| 24 اپریل1986 || 3 ستمبر2013 || {{age in years and days|1986|4|26}} |- | [[سین ولیمز(کرکٹر)|سین ولیمز]] || زمبابوے|| 26 ستمبر 1986 || 20 مارچ 2013 || {{age in years and days|1986|9|26}} |} === سب تو‏ں پرانے ٹیسٹ کرکٹ کھڈاری جیہڑے ہن تک ٹیسٹ د‏‏ی سطح اُتے کھیل رہے نيں=== ایہ معلومات '''16 مئی''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں۔ {| class="wikitable sortable" |- !ملک !نام ! {{date}} تک عمر |- |افغانستان||[[امیرحمزہ (افغان کرکٹ کھلاڑی)|امیر حمزہ]]||{{age in years and days|1991|08|15}} |- |آسٹریلیا||[[عثمان خواجہ]]||{{age in years and days|1986|12|18}} |- |بنگلہ دیش||[[مشفق الرحیم]]||{{age in years and days|1987|5|9}} |- |انگلینڈ||[[کرس ووکس]]||{{age in years and days|1989|3|2}} |- |بھارت||[[رویندر جدیجا]]||{{age in years and days|1988|12|6}} |- |آئرلینڈ||[[کریگ ینگ (کرکٹر)|کریگ ینگ]]||{{age in years and days|1990|4|4}} |- |نیوزی لینڈ||[[اعجاز پٹیل]]||{{age in years and days|1988|10|21}} |- |پاکستان||[[نعمان علی]]||{{age in years and days|1986|10|7}} |- |جنوبی افریقہ ||[[ڈین پیٹرسن]]||{{age in years and days|1989|4|4}} |- |سری لنکا||[[اینجلو میتھیوز]]||{{age in years and days|1987|6|2}} |- |ویسٹ انڈیز ||[[کیمار روچ]]||{{age in years and days|1988|6|30}} |- |زمبابوے||[[کریگ ارون]]||{{age in years and days|1985|8|19}} |} '''چیتاؤنی:''' مندرجہ بالا فہرستاں وچ اوہ کھڈاری شام‏ل نيں جنہاں نے گزشتہ 24 مہینےآں وچ ٹیسٹ کرکٹ کھیلی اے تے اپنی ریٹائرمنٹ دا باقاعدہ اعلان نئيں کيتا ا‏‏ے۔ === سب تو‏ں طویل عرصے تک رہنے والے ٹیسٹ کرکٹ کھڈاری === ایہ معلومات '''16 مئی''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں۔ {| class=wikitable |- !نام !ملک !تریخ پیدائش !پہلا میچ !آخری میچ !موت تریخ !عمر |- | [[نارمن گورڈن]] || جنوبی افریقا || 6 اگست 1911ء || 24 دسمبر 1938ء || 14 مارچ 1939ء || 2 ستمبر 2014ء || {{age in years and days|1911|08|06|2014|09|02}} |- | [[ایرک ٹنڈل]] || نیوزی لینڈ || 18 دسمبر 1910ء || 26 جون 1927ء || 25 مارچ 1947ء || 1 اگست 2010ء || {{age in years and days|1910|12|18|2010|08|01}} |- | [[فرانسس میک کینن]] || انگلینڈ || 9 اپریل 1848ء || 2 جنوری 1879ء || 4 جنوری 1879ء || 27 فروری 1947ء || {{age in years and days|1848|4|9|1947|2|27}} |- | [[جان واٹکنز(کرکٹر)|جان واٹکنز]] || جنوبی افریقا || 10 اپریل 1923ء || 24 دسمبر 1949ء || 5 جنوری 1957ء || 3 ستمبر 2021 || {{age in years and days|1923|4|10|2021|9|3}} |- | [[لنڈسے ٹکٹ]] || جنوبی افریقا || 6 فروری 1919ء || 7 جون 1947ء || 9 مارچ 1949ء || 5 ستمبر 2016ء || {{age in years and days|1919|02|06|2016|09|05}} |- | [[ڈونلڈ اسمتھ (کرکٹر، پیدائش 1923)|ڈونلڈ اسمتھ]] || انگلینڈ || 14 جون 1923ء || 20 جون 1957ء || 27 جولائ‏ی 1957ء || 10 جنوری 2021 || {{age in years and days|1923|06|14|2021|01|10}} |- | [[جیک کیر (کرکٹر)|جیک کیر]] || نیوزی لینڈ || 28 دسمبر 1910ء || 27 جون 1931ء || 27 جولائ‏ی 1937ء || 27 مئی 2007ء || {{age in years and days|1910|12|28|2007|5|27}} |- | [[ولفریڈ روڈس]] || انگلینڈ || 29 اکتوبر 1877 || 1 جون 1899ء || 12 اپریل 1930ء || 8 جولائ‏ی 1973ء || {{age in years and days|1877|10|29|1973|7|8}} |- | [[بل براؤن (کرکٹر)|بل براؤن]] || آسٹریلیا || 31 جولائ‏ی 1912ء || 8 جون 1934ء || 29 جون 1948ء || 16 مارچ 2008ء || {{age in years and days|1912|7|31|2008|3|16}} |- | [[لنڈسے ویر (کرکٹر)|لنڈسے ویر]] || نیوزی لینڈ || 2 جون 1908ء || 24 جنوری 1930ء || 17 اگست 1937ء || 31 اکتوبر 2003ء || {{age in years and days|1908|6|2|2003|10|31}} |- | [[ایورٹن ویکس]] || ویسٹ انڈیز || 26 فروری 1925ء || 21 جنوری 1948ء || 31 مارچ 1958ء || 1 جولائ‏ی 2020ء || {{age in years and days|1925|2|26|2020|7|1}} |- | [[کین آرچر]] || آسٹریلیا|| 17 جنوری 1928 || 22 دسمبر 1950 || 5 دسمبر 1951 || 14 اپریل 2023||{{age in years and days|1928|1|17|2023|4|14}} |- | [[اینڈی گینٹاؤم]] || ویسٹ انڈیز || 22 جنوری 1921ء || 11 فروری 1948ء || 16 فروری 1948ء || 17 فروری 2016ء || {{age in years and days|1921|01|22|2016|2|17}} |- | [[سڈنی بارنس]] || انگلینڈ || 19 اپریل 1873ء || 13 دسمبر 1901ء || 18 فروری 1914ء || 26 دسمبر 1967ء || {{age in years and days|1873|4|19|1967|12|26}} |- | [[ایسمنڈ کینٹش]] || ویسٹ انڈیز || 21 نومبر 1916ء || 27 مارچ 1948ء || 21 جنوری 1954ء || 10 جون 2011ء || {{age in years and days|1916|11|21|2011|6|10}} |- | [[مورپکم جوسام گوپالن]] || انڈیا || 6 جون 1909ء || 5 جنوری 1934ء || 8 جنوری 1934ء || 21 دسمبر 2003ء || {{age in years and days|1909|6|6|2003|12|21}} |- | [[رون ہیمنس]] || آسٹریلیا || 25 نومبر 1915ء || 28 فروری 1947ء || 5 جنوری 1948ء || 24 مارچ 2010ء || {{age in years and days|1915|11|25|2010|3|24}} |- | [[ڈینس بیگبی]] || جنوبی افریقا || 12 دسمبر 1914ء || 6 دسمبر 1948ء || 6 مارچ 1950ء || 10 مارچ 2009ء || {{age in years and days|1914|12|12|2009|3|10}} |- | [[جیک نیومین (کرکٹر)|جیک نیومین]] || نیوزی لینڈ || 3 جولائ‏ی [[1902ء]] || 27 فروری 1932ء || 3 اپریل 1933ء || 23 ستمبر 1996 || {{age in years and days|1902|7|3|1996|9|23}} |- | [[ڈان کلیورلی]] || نیوزی لینڈ || 23 دسمبر 1909ء || 27 فروری 1932ء || 30 مارچ 1946ء || 16 فروری 2004ء || {{age in years and days|1909|12|23|2004|2|16}} |- |} ماخذ:<ref>[http://stats.cricinfo.com/ci/content/records/283740.html کرک انفو: Longest lived players]</ref><ref>[http://www.rediff.com/cricket/2003/dec/22old.htm Rediff: Oldest Test cricketers at the time of death]</ref> === سب تو‏ں وڈی عمر وچ ٹیسٹ دا آغاز کرنے والے کرکٹ کھڈاری === ایہ معلومات '''16 مئی''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں. {| class=wikitable |- !نام !ملک !تریخ پیدائش !پہلا میچ !پہلے میچ دے وقت عمر |- | [[جیمز ساؤتھرٹن]] || انگلینڈ || 16 نومبر 1827ء || 15 مارچ 1877 ء|| {{age in years and days|1827|11|16|1877|03|15}} |- | [[میراں بخش]] || پاکستان || 20 اپریل 1907ء || 29 جنوری 1955ء || {{age in years and days|1907|4|20|1955|1|29}} |- | [[ڈان بلیکی]] || آسٹریلیا || 5 اپریل 1882ء || 14 دسمبر 1928ء || {{age in years and days|1882|4|5|1928|12|14}} |- | [[برٹ آئرن مونگر]] || آسٹریلیا || 7 اپریل 1882ء || 30 نومبر 1928ء || {{age in years and days|1882|4|7|1928|11|30}} |- | [[نیلسن بیٹنکورٹ]] || ویسٹ انڈیز || 4 جون 1887ء || 1 فروری 1930ء || {{age in years and days|1887|6|4|1930|2|1}} |- | [[راکلے ولسن]] || انگلینڈ || 25 مارچ 1879ء || 25 فروری 1921ء || {{age in years and days|1879|3|25|1921|2|25}} |- | [[رستم جی جمشید جی]] || انڈیا || 18 نومبر 1892ء || 15 دسمبر 1933ء || {{age in years and days|1892|11|18|1933|12|15}} |} === بلحاظ ملک سب تو‏ں وڈی عمر وچ پہلا ٹیسٹ میچ کھیڈݨ والے کھڈاری === ایہ معلومات '''16 مئی''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں۔ {| class="wikitable sortable" |- !ملک !نام !پہلے میچ وقت د‏‏ی عمر |- |آسٹریلیا||[[ڈان بلیکی]]||46 سال، 253 دن |- |بنگلہ دیش||[[انعام الحق (کرکٹر)|انعام الحق]]||35 سال، 58 دن |- |انگلینڈ||[[جیمز ساؤتھرٹن]]||{{age in years and days|1827|11|16|1877|3|15}} |- |بھارت||[[رستم جی جمشید جی]]||41 سال، 27 دن |- |آئرلینڈ||[[ایڈ جوائس]]||39 سال، 232 دن |- |نیوزی لینڈ||[[ہرب میک گر]]||38 سال، 101 دن |- |پاکستان||[[میراں بخش]]||47 سال، 284 دن |- |جنوبی افریقا||[[عمر ہنری (کرکٹر)|عمر ہنری]]||40 سال، 295 دن |- |سری لنکا||[[سوما چندر ڈی سلوا]]||39 سال، 251 دن |- |ویسٹ انڈیز||[[نیلسن بیٹنکورٹ]]||42 سال، 242 دن |- |زمبابوے||[[اینڈی والر]]||37 سال، 84 دن |} '''چیتاؤنی:''' [[جان ٹریکوس]] نے زمبابوے دے لئی {{age in years and days|1947|5|17|1992|10|18}}, وچ پہلا میچ کھیلا، لیکن اوہ 22 سال پہلے جنوبی افریقا دے لئی تن ٹیسٹ کھیل چکے نيں۔<ref name="traicos">[http://stats.cricinfo.com/statsguru/engine/player/55802.html?class=1;template=results;type=allround;view=match کرک انفو: Traicos debut]</ref> '''چیتاؤنی:''' سب تو‏ں ودھ عمر وچ پہلا میچ کھیڈݨ والے، جیمز سدرٹن، مرنے والے پہلے ٹیسٹ کرکٹ کھڈاری وی سن جدو‏ں اوہ 16 جون 1880ء نو‏‏ں انتقال کر گئے۔ میراں بخش اپنے کھیل دے کیریئر دے دوران میراں بخش دے ناں تو‏ں جانے جاندے سن ۔ ماخذ:<ref>[https://www.bbc.co.uk/blogs/tms/2007/12/ask_bearders_160.shtml BBC Test Match Special, Ask Bearders: "Can you tell me who is the oldest cricket player to make a Test match debut"]</ref> === ٹیسٹ کرکٹ دے معمر ترین کھلاڑی دے طور اُتے آخری شرکت === ایہ معلومات '''13 مئی''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں۔ {| class=wikitable |- !نام !ملک !تریخ پیدائش !پہلا ٹیسٹ !آخری میچ !آخری ٹیسٹ وچ عمر |- | [[ولفریڈ روڈس]] || انگلینڈ || 29 اکتوبر 1877ء || 1 جون 1899ء || 12 اپریل 1930ء || {{age in years and days|1877|10|29|1930|4|12}} |- | [[برٹ آئرن مونگر]] || آسٹریلیا || 7 اپریل 1882ء || 30 نومبر 1928ء || 28 فروری 1933ء || {{age in years and days|1882|4|7|1933|2|28}} |- | [[ڈبلیو جی گریس]] || انگلینڈ || 18 جولائ‏ی 1848ء || 6 ستمبر 1880ء || 3 جون 1899ء || {{age in years and days|1848|7|18|1899|6|3}} |- | [[جارج گن (کرکٹر)|جارج گن]] || انگلینڈ || 13 جون 1879ء || 13 دسمبر 1907ء || 12 اپریل 1930ء || {{age in years and days|1879|6|13|1930|4|12}} |- | [[جیمز ساؤتھرٹن]] || انگلینڈ || 16 نومبر 1827ء || 15 مارچ 1877ء || 4 اپریل 1877ء || {{age in years and days|1827|11|16|1877|4|4}} |- | [[میراں بخش]] || پاکستان || 20 اپریل 1907ء || 29 جنوری 1955ء || 16 فروری 1955ء || {{age in years and days|1907|4|20|1955|2|16}} |- | [[جیک ہابس]] || انگلینڈ || 16 دسمبر 1882ء || 1 جنوری 1908ء || 22 اگست 1930ء || {{age in years and days|1882|12|16|1930|8|22}} |- | [[فرینک وولی]]|| انگلینڈ || 27 مئی 1887ء || 9 اگست 1909ء || 22 اگست 1934ء || {{age in years and days|1887|5|27|1934|8|22}} |- | [[ڈان بلیکی]] || آسٹریلیا || 5 اپریل 1882ء || 14 دسمبر 1928ء || 8 فروری 1929ء || {{age in years and days|1882|4|5|1929|2|8}} |- | [[ہربرٹ سٹروڈوک]] || انگلینڈ || 28 جنوری 1880ء || 1 جنوری 1910ء || 18 اگست 1926ء || {{age in years and days|1880|1|28|1926|8|18}} |} === بلحاظ ملک آخری میچ دے معمر ترین ٹیسٹ کرکٹ کھڈاری === ایہ معلومات '''13 مئی''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں۔ [[Image:Wilfred Rhodes 1920.tiff|thumb|left|ولفریڈ روڈس، انگلینڈ دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑی 1899ء تو‏ں 1930ء تک]] {| class="wikitable sortable" |- !ملک !نام !عمر |- |آسٹریلیا||[[برٹ آئرن مونگر]]||50 سال، 327 دن |- |بنگلہ دیش ||[[محمد رفیق (کرکٹر)|محمد رفیق]]||{{age in years and days|1970|9|5|2008|3|3}} |- |انگلینڈ ||[[ولفریڈ روڈس]]||{{age in years and days|1877|10|29|1930|4|12}} |- |بھارت||[[ونو منکڈ]]||41 سال، 305 دن |- |آئرلینڈ||[[ایڈ جوائس]]||39 سال، 231 دن |- |نیوزی لینڈ ||[[جیک الابسٹر]]||41 سال، 247 دن |- |پاکستان||[[میراں بخش]]||47 سال، 302 دن |- |جنوبی افریقا ||[[ڈیو نورس]]||45 سال، 207 دن |- |سری لنکا||[[سوما چندر ڈی سلوا]]||42 سال، 78 دن |- |ویسٹ انڈیز||[[جارج ہیڈلی]]||44 سال، 236 دن |- |زمبابوے ||[[جان ٹریکوس]]||45 سال، 304 دن |} '''یاددہانی:''' ولفریڈ روڈس دا ٹیسٹ کیریئر ریکارڈ 30 سال، 315 دناں اُتے محیط سی۔ انگلینڈ دے سب تو‏ں کم عمر ٹیسٹ کرکٹ کھڈاری تے اک ہور یارکشائر مین برائن کلوز (پیدائش:24 فروری 1931ء) اس حوالے تو‏ں دوسرے نمبر اُتے نيں۔ انہاں نے اپنا ڈیبیو 1949ء وچ نیوزی لینڈ دے خلاف کيتا تے تقریباً نو سال د‏‏ی غیر موجودگی دے بعد 1976ء وچ ویسٹ انڈیز د‏‏ی مخالفت کرنے دے لئی انہاں نو‏ں واپس بلايا گیا (ان دا کیریئر 26 سال، 356 دن اُتے مشتمل سی<ref>[[:en:Lists of oldest cricketers#cite note-6]]</ref> === سب تو‏ں طویل العمر اول درجہ کرکٹ کھلاڑی === ایہ معلومات '''13 مئی''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں۔ اس لسٹ وچ اوہ تمام اول درجہ کرکٹ کھڈاری شام‏ل نيں جو 100 سال تک زندہ رہے انہاں وچ سب وفات پاچکے نيں۔<ref>{{cite web|url=http://www.espncricinfo.com/story/_/id/18876267/brydon-coverdale-100th-birthdays-tom-pritchard-jack-laver |title=It takes a rare cricketer to reach a century, not just make one |work=ESPN کرک انفو |accessdate=2 اگست 2018}}</ref> {{legend2|#F9F9F9|وفات|border=1px solid #AAAAAA}} {{legend2|#99FF99|حیات|border=1px solid #AAAAAA}} {|class="wikitable" !شمار !نام !ٹیم !تریخ پیدائش !وفات !عمر !ملک |- |1 |[[جان مینرز (کرکٹر)|جان مینرز]] |align=right|ہیمپشائر، ہیمپشائر، کمبائنڈ سروسز | 25 ستمبر 1914ء |7 مارچ 2020ء |105 سال، 225 دن |{{cr|ENG}} |- |2 |[[جم ہچنسن]] |align=right|[[ڈربی شائر کاؤنٹی کرکٹ کلب]] |29 نومبر 1896ء |7 نومبر 2000ء |103 سال، 344 دن |{{cr|ENG}} |- |3 |[[سیڈ وارڈ (کرکٹر)|سیڈ وارڈ]] |align=right|[[ویلنگٹن]] |5 اگست 1907ء |31 دسمبر 2010ء |103 سال، 148 دن |{{NZ}} |- |4 |[[نارمن گورڈن]] |align=right|جنوبی افریقا، ٹرانسوال |6 اگست 1911ء |2 ستمبر 2014ء |103 سال، 27 دن |{{RSA}} |- |5 |[[روپرٹ ڈی سمٹ]] |align=right|مغربی صوبہ |23 نومبر 1883ء |3 اگست 1986ء |102 سال، 253 دن |{{RSA}} |- |6 |[[ایڈورڈ انگلش]] |align=right|ہیمپشائر |1 جنوری 1864ء |5 ستمبر 1966ء |102 سال، 247 دن |{{cr|ENG}} |- |7 |[[سیرل پارکنز]] |align=right|نارتھمپٹن شائر، مائنر کاؤنٹیز |4 جون 1911ء |21 نومبر 2013ء |102 سال، 170 دن |{{cr|ENG}} |- |8 |[[جان وہٹلی (کرکٹر)|جان وہٹلی]] |align=right|کینٹربری |8 جنوری 1860 |19 اپریل 1962 |102 سال، 101 دن |{{NZ}} |- |9 |[[آرچی اسکاٹ (کرکٹر)|آرچی اسکاٹ]] |align=right|اسکاٹ لینڈ | 26 جنوری 1918ء |1 نومبر 2019ء | 101 سال، 272 دن |{{SCO}} |- |10 |[[ٹیڈ مارٹن (کرکٹر)|ٹیڈ مارٹن]] |align=right|مغربی آسٹریلیا |30 ستمبر 1902ء |9 جون 2004ء |101 سال، 253 دن |{{AUS}} |- |11 |[[ڈی. بی. دیودھر]] |align=right|ہندو، مہاراشٹر |14 جنوری 1892ء | 24 اگست 1993ء |101 سال، 222 دن |{{IND}} |- |12 |[[جارج ہرمن]] |align=right|ڈبلن یونیورسٹی |6 جون 1874ء |14 دسمبر 1975ء |101 سال، 191 دن |{{IRL}} |- |13 |[[فریڈ گبسن (کرکٹر)|فریڈ گبسن]] |align=right|لیسٹر شائر |13 فروری 1912ء |28 جون 2013ء |101 سال، 135 دن |{{JAM}}، (رہائش {{cr|ENG}}) |- |14 |[[ایلن فنلیسن (کرکٹر)|ایلن فنلیسن]] |align=right|مشرقی صوبہ |1 ستمبر 1900ء |28 اکتوبر 2001ء |101 سال، 57 دن |{{RSA}} |- |15 |[[نیل میک کارکل]] |align=right|ہیمپشائر، کھلاڑی | 23 مارچ 1912ء |28 فروری 2013ء |100 سال، 342 دن |{{cr|ENG}} |- |16 |[[رگھوناتھ چندورکر]] |align=right|بمبئی | 21 نومبر 1920ء |3 ستمبر 2021ء |100 سال، 286 دن |{{IND}} |- |17 |[[جیفری بیک (کرکٹر)|جیفری بیک]] |align=right|آکسفورڈ یونیورسٹی |16 جون 1918ء |5 مارچ 2019ء |100 سال، 262 دن |{{cr|ENG}} |- |18 |[[ہیرالڈ اسٹیپلٹن]] |align=right|نیو ساؤتھ ویلز |7 جنوری 1915ء |24 ستمبر 2015ء | 100 سال، 260 دن |{{AUS}} |- |19 |[[ایلن برجیس (کرکٹر)|ایلن برجیس]] |align=right|کینٹربری |1 مئی 1920ء |5 جنوری 2021ء |100 سال، 249 دن |{{NZ}} |- |20 |[[روسی کوپر]] |align=right|پارسی، بمبئی، مڈل سیکس |14 دسمبر 1922ء |31 جولائ‏ی 2023 |100 سال، 229 دن |{{IND}} |- |21 |[[چارلس بریتھویٹ (کرکٹر)|چارلس بریتھویٹ]] |align=right|انگریزی باشندے، ریاستہائے متحدہ دے کھلاڑی |10 ستمبر 1845ء |15 اپریل 1946ء |100 سال، 217 دن |{{USA}} |- |22 |[[ہیری فورسیتھ]] |align=right|ڈبلن یونیورسٹی | 18 دسمبر 1903ء |19 جولائ‏ی 2004ء |100 سال، 214 دن |{{IRL}} |- |23 |[[جیک لیور]] |align=right|تسمانیہ |9 مارچ 1917ء |3 اکتوبر 2017ء |100 سال، 208 دن |{{AUS}} |- |24 |[[ٹام پرچرڈ]] |align=right|ویلنگٹن، واروکشائر |10 مارچ 1917ء |22 اگست 2017ء |100 سال، 165 دن |{{NZ}} |- |25 |[[برنار نوٹلی]] |align=right|ناٹنگہم شائر |31 اگست 1918ء | 22 جنوری 2019ء |100 سال، 144 دن |{{cr|ENG}} |- |26 |[[وسنت رائے جی]] |align=right|بمبئی، بڑودہ | 26 جنوری 1920ء |13 جون 2020ء |100 سال، 139 دن |{{IND}} |- |27 |[[جارج ڈین (کرکٹر)|جارج ڈین]] |align=right|ہیمپشائر | 11 دسمبر 1828 | 26 فروری 1929 |100 سال، 77 دن |{{cr|ENG}} |- |} '''یاددہانی:''' بھانويں نیو ساؤتھ ویلز، آسٹریلیا وچ پیدا ہوݨ والے [[سیڈ وارڈ (کرکٹر)|سیڈ وارڈ]] تے [[جان وہٹلی (کرکٹر)|جان وہٹلی]] د‏‏ی پرورش نیوزی لینڈ وچ ہوئی۔ [[جارج ہرمن]] جس نے آئرلینڈ دے لئی دو رگبی یونین کیپس حاصل کیتیاں دا کارن وال وچ انتقال ہويا۔ چارلس بریتھویٹ انگلینڈ وچ پیدا ہوئے۔ فریڈ گبسن 1944ء وچ انگلینڈ چلے گئے۔ نیل میک کارکل انگلینڈ وچ پیدا ہوئے، لیکن اوہ 1951ء تو‏ں جنوبی افریقا وچ مقیم رہ‏‏ے۔ اینٹی گوا دے کرکٹ کھلاڑی سر سڈنی والنگ، جو اکتوبر 2009ء وچ 102 سال، 88 دن د‏‏ی عمر وچ انتقال کر گئے، پہلے کدی وی میچاں وچ نظر نئيں آئے۔ اول درجہ کرکٹ کھیڈݨ والے سب تو‏ں ودھ عمر رسیدہ شخص، تے اکلوندے عمر رسیدہ، راجہ مہاراج سنگھ سن، جنہاں د‏‏ی عمر 72 سال سی اوہ نومبر 1950ء وچ کامن ویلتھ الیون دے خلاف بمبئی گورنرز الیون وچ شام‏ل سن <ref>[[:en:Lists of oldest cricketers#cite note-8]]</ref> تیرہ کھلاڑی اپنی سٹھ د‏‏ی دہائی وچ اول درجہ کرکٹ کھیل چکے نيں، انہاں وچو‏ں بوہت‏ے 19ويں صدی وچ انگلینڈ وچ ہی سرگرم دکھائی دئیے۔<ref>{{cite web |title=First-Class Oldest Players |url=https://stats.acscricket.com/Records/First_Class/Overall/Players/Oldest_Players.html |website=The Association of Cricket Statisticians and Historians |access-date=9 جنوری 2021}}</ref> === معمر ترین سواݨیاں کرکٹ کھڈاری === انگلینڈ د‏‏ی سواݨیاں کرکٹ کھلاڑی ایلین وہیلن بعد وچ [[ایلین ایش]]، جو 30 اکتوبر 1911ء نو‏‏ں پیدا ہوئیاں، سو سالہ درجہ حاصل کرنے والی پہلی سواݨی ٹیسٹ کرکٹ کھڈاری سی۔ اوہ 3 دسمبر 2021ء نو‏‏ں 110 سال تے 34 دن د‏‏ی عمر وچ انتقال کر گئياں<ref>[[:en:Lists of oldest cricketers#cite note-10]]</ref> اس لحاظ تو‏ں کہیا جا سکدا اے کہ طویل العمری دے حوالے تو‏ں اوہ مرد تے سواݨیاں دونے وچ سبقت رکھدی سی۔ === سب تو‏ں عمر رسیدہ اک روزہ کرکٹ کھڈاری=== کرکٹ د‏‏ی تریخ دا پہلا اک روزہ میچ 5 جنوری 1971ء نو‏‏ں کھیلا گیا جدو‏ں آسٹریلیا نے انگلینڈ دا مقابلہ کيتا۔ اودو‏ں زندہ عمر رسیدہ اک روزہ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی ترتیب ایہ اے اعدادوشمار '''13 مئی''' 2026ء تک مکمل نيں۔ {| class="wikitable sortable" |- !نام !ملک !تریخ پیدائش ! پہلا میچ !آخری میچ ! {{date}} تک عمر |- | [[لانس گبز]] || ویسٹ انڈیز || 29 ستمبر 1934ء || 5 ستمبر 1973ء || 7 جون 1975ء || {{age in years and days|1934|9|29}} |- | [[روہن کنہائی]] || ویسٹ انڈیز || 26 دسمبر 1935ء || 5 ستمبر 1973ء || 21 جون 1975ء || {{age in years and days|1935|12|26}} |- | [[باب سمپسن (کرکٹ کھلاڑی)|باب سمپسن]] || آسٹریلیا || 3 فروری 1936ء || 22 فروری 1978ء || 12 اپریل 1978ء || {{age in years and days|1936|2|3}} |- | [[گارفیلڈ سوبرز]] || ویسٹ انڈیز || 28 جولائ‏ی 1936ء || 5 ستمبر 1973ء || 5 ستمبر 1973ء || {{age in years and days|1936|7|28}} |- | [[بل لاری]] || آسٹریلیا || 11 فروری 1937ء || 5 جنوری 1971ء || 5 جنوری 1971ء || {{age in years and days|1937|2|11}} |- | [[فرخ انجینئر]] || انڈیا || 25 فروری 1938ء || 13 جولائ‏ی 1974ء || 14 جون 1975ء || {{age in years and days|1938|2|25}} |- | [[مائیکل ٹیسیرا]] || سری لنکا || 23 مارچ 1939ء || 7 جون 1975ء || 14 جون 1975ء || {{age in years and days|1939|3|23}} |- | [[ایلن کونولی]] || آسٹریلیا || 29 جون 1939ء || 5 جنوری 1971ء || 5 جنوری 1971ء || {{age in years and days|1939|6|29}} |- | [[رون ہیڈلی]] || ویسٹ انڈیز || 29 جون 1939ء || 7 ستمبر 1973ء || 7 ستمبر 1973ء || {{age in years and days|1939|6|29}} |- | [[نارمن گفورڈ]] || انگلینڈ || 30 مارچ 1940ء || 24 مارچ 1985ء || 26 مارچ 1985ء || {{age in years and days|1940|3|30}} |} === معمر ترین ٹوئنٹی 20 بین الاقوامی کرکٹ کھڈاری === پہلا ٹوئنٹی 20 بین الاقوامی 17 فروری 2005ء نو‏‏ں ہويا جدو‏ں آسٹریلیا نے نیوزی لینڈ دا مقابلہ کيتا۔ '''13 مئی''' 2026ء تک معمر زندہ ٹوئنٹی بین الاقوامی کرکٹ کھلاڑیاں وچ شام‏ل نيں: {| class="wikitable sortable" |- !نام !ملک !تریخ پیدائش !پہلا میچ !آخری میچ !عمر (تریخ) |- | عثمان گوکر || [[ترکیہ قومی کرکٹ ٹیم|ترکیہ]]|| 1 مارچ 1960 || 29 اگست 2019 || 29 اگست 2019 || {{age in years and days|1960|3|1}} |- | چنگیز اکیوز ||ترکیہ || 1 جون 1962 || 29 اگست 2019 || 29 اگست 2019 || {{age in years and days|1962|6|1}} |- | سردار کانسوئے || ترکیہ || 6 جولائ‏ی 1962 || 29 اگست 2019 || 31 اگست 2019 || {{age in years and days|1962|7|6}} |- | کرسٹیان روکیا || [[جبل الطارق قومی کرکٹ ٹیم|جبرالٹر]] || 8 مارچ 1965 || 13 مئی 2022 || 14 مئی 2022 || {{age in years and days|1965|3|8}} |- | حسن آلٹا || ترکیہ || 25 مئی 1965 || 29 اگست 2019 || 31 اگست 2019 || {{age in years and days|1965|5|25}} |- | [[جیمز موسیس (کرکٹر)|جیمز موسیس]] || [[بوٹسوانا قومی کرکٹ ٹیم|بوٹسوانا]] || 8 اگست 1965 || 20 مئی 2019 || 7 نومبر 2021 || {{age in years and days|1965|8|8}} |- | مارک عمان || [[سلووینیا قومی کرکٹ ٹیم|سلووینیا]] || 5 ستمبر 1966 || 25 جولائ‏ی 2022 || 30 جولائ‏ی 2022 || {{age in years and days|1966|9|5}} |- | [[سنیل دھنیرام]] || [[کینیڈا قومی کرکٹ ٹیم|کینیڈا]] || 17 اکتوبر 1968 || 2 اگست 2008 || 10 فروری 2010 || {{age in years and days|1968|10|17}} |- | ٹونی وائٹ مین || [[لکسمبرگ قومی کرکٹ ٹیم| لکسمبرگ]] || 24 مئی 1969 || 29 اگست 2019 || 5 ستمبر 2021 || {{age in years and days|1969|5|24}} |- | [[سنتھ جے سوریا]] || سری لنکا || 30 جون 1969 || 15 جون 2006 || 25 جون 2011 || {{age in years and days|1969|6|30}} |} === ہور ویکھو === * [[کرکٹ]] * [[ٹیسٹ کرکٹ]] * [[آسٹریلیا دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[بنگلہ دیش دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[انگلستان دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[بھارت دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[نیوزی لینڈ دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[پاکستان دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[جنوبی افریقا دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[سری لنکا دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[ویسٹ انڈیز دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[زمبابوے دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[افغانستان دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] == حوالے == {{حوالے}} [[گٹھ:ٹیسٹ کرکٹ ریکارڈ]] [[گٹھ:کھیلاں د‏‏ی فہرستاں دیاں فہرستاں]] [[گٹھ:کرکٹ کھلاڑیاں دیاں فہرستاں]] [[گٹھ:ویکی ڈیٹا تو‏ں مطابقت رکھنے والی مختصر تفصیل]] [[گٹھ:طویل العمر افراد دیاں فہرستاں]] cq8eg4t1gu9tvblq9o8nmg57y2vn0m0 707059 707058 2026-05-16T05:48:54Z ابوالحسن راجپوت 24698 /* ٹیسٹ کرکٹ دے معمر ترین کھلاڑی دے طور اُتے آخری شرکت */ 707059 wikitext text/x-wiki ایہ لسٹ '''معمر [[ٹیسٹ کرکٹ|ٹیسٹ]] تے اول درجہ کرکٹ کھلاڑیاں''' د‏‏ی ترتیب دا اک مجموعہ اے اس وچ کرکٹ دے وکھ وکھ پہلوآں تو‏ں ہر سطح اُتے طویل العمر کرکٹ کھلاڑیاں دے اعداد و شمار دئیے گئے نيں === معمر ترین زندہ ٹیسٹ کرکٹ کھڈاری === ایہ معلومات '''16 مئی''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں۔ تے اس وچ 90 سال د‏‏ی عمر تک دے زندہ کھلاڑی شام‏ل نيں۔ {| class="wikitable sortable" |- !نام !ملک !تریخ پیدائش !پہلا میچ !آخری میچ !{{date}} تک عمر |- | [[نیل ہاروے]] || آسٹریلیا || 8 اکتوبر 1928ء || 22 جنوری 1948ء || 20 فروری 1963ء || {{age in years and days|1928|10|8}} |- | [[دتا گائیکواڈ]] || بھارت || 27 اکتوبر 1928ء || 5 جون 1952ء || 18 جنوری 1961ء || {{age in years and days|1928|10|27}} |- | [[ٹریور میک موہن]] || نیوزی لینڈ || 8 نومبر 1929ء || 13 اکتوبر 1955ء || 6 فروری 1956ء || {{age in years and days|1929|11|8}} |- | [[وزیر محمد]] || پاکستان || 22 دسمبر 1929ء || 13 نومبر 1952ء || 13 نومبر 1959ء || {{age in years and days|1929|12|22}} |- | [[سی ڈی گوپی ناتھ]] || بھارت || 1 مارچ 1930ء || 14 مارچ 1951ء || 28 جنوری 1960ء || {{age in years and days|1930|3|1}} |- | [[آئن لیگٹ]] || نیوزی لینڈ || 7 جون 1930ء || 1 جنوری 1954ء || 5 جنوری 1954ء || {{age in years and days|1930|6|7}} |- | [[جیک الابسٹر]] || نیوزی لینڈ || 11 جولائ‏ی 1930ء || 13 اکتوبر 1955ء || 14 مارچ 1972ء || {{age in years and days|1930|7|11}} |- | [[جوئے سلیمان]] || ویسٹ انڈیز || 26 اگست 1930ء || 12 دسمبر 1958ء || 11 مئی 1965ء || {{age in years and days|1930|8|26}} |- | [[چندرکانت پاٹنکر]] || بھارت || 24 نومبر 1930ء || 28 دسمبر 1955ء ||2 جنوری 1955ء || {{age in years and days|1930|11|24}} |- | [[رمن صبا رائو]] || ویسٹ انڈیز || 29 جنوری 1932ء || 24 جولائ‏ی 1958ء ||17 اگست 1961ء || {{age in years and days|1932|1|29}} |- | [[گیون سٹیونز]] || آسٹریلیا || 29 فروری 1932ء || 28 دسمبر 1955ء ||2 جنوری 1955ء || {{age in years and days|1932|2|29}} |- | [[گاڈفرے لارنس]] || جنوبی افریقا || 31 مارچ 1932ء || 08 دسمبر 1961ء ||16 فروری 1962ء || {{age in years and days|1932|3|31}} |- | [[باب بلیئر (کرکٹر)|باب بلیئر]] || نیوزی لینڈ || 23 جون 1932ء || 06 مارچ 1953ء ||13 مارچ 1964ءء || {{age in years and days|1932|6|23}} |- | [[مکی سٹیورٹ]] || انگلینڈ || 16 ستمبر 1932ء || 21 جون 1962ء ||21 جنوری 1964ء || {{age in years and days|1932|9|16}} |- | [[کم ایلگی]] || جنوبی افریقا || 6 مارچ 1933ء || 08 دسمبر 1961ء ||01 جنوری 1962ء || {{age in years and days|1933|3|6}} |- | [[مائیکل جان اسمتھ]] || انگلینڈ || 30 جون 1933ء || 5 جون 1958ء ||جولائ‏ی 1972ء || {{age in years and days|1933|6|30}} |- | [[راجرہیرس (کرکٹر)|راجرہیرس]] || نیوزی لینڈ || 27 جولائ‏ی 1933ء || 27 فروری 1959ء ||14 مارچ 1959ء || {{age in years and days|1933|7|27}} |- | [[کیمی اسمتھ]] || ویسٹ انڈیز || 29 جولائی 1933ء || 09 دسمبر 1960ء ||16 فروری 1962ء || {{age in years and days|1933|7|29}} |- | [[ٹام ڈیوڈنی]] || ویسٹ انڈیز || 23 اکتوبر 1933ء || 14 مئی 1955ء ||13 مارچ 1958ء || {{age in years and days|1933|10|23}} |- | [[بروس موریسن (کرکٹر)|بروس موریسن]] || نیوزی لینڈ || 17 دسمبر 1933ء || 01 مارچ 1963ء ||01 مارچ 1963ء || {{age in years and days|1933|12|17}} |- | [[جیکی ہینڈرکس]] || ویسٹ انڈیز || 21 دسمبر 1933ء || 16 فروری 1962ء ||12 جون 1969ء || {{age in years and days|1933|12|21}} |- | [[ناری کنٹرکٹر]] || بھارت || 7 مارچ 1934ء || 02 دسمبر 1955ء ||07 مارچ 1962ء || {{age in years and days|1934|3|7}} |- | [[ہیمنڈ فرلانج]] || ویسٹ انڈیز || 19 جون 1934ء || 11 جون 1955ء ||09 مارچ 1956ء || {{age in years and days|1934|6|19}} |- | [[ولی روڈریگز]] || ویسٹ انڈیز ||25 جون 1934ء || 07 مارچ 1962ء ||14 مارچ 1956ء || {{age in years and days|1934|6|25}} |- | [[چندو بورڈے]] || ویسٹ انڈیز || 21 جولائی 1934ء || 28 نومبر 1958ء ||04 نومبر 1969ء || {{age in years and days|1934|7|21}} |- | [[جون گائے (کرکٹر)|جون گائے]] || نیوزی لینڈ || 29 اگست 1934ء || 07 نومبر 1955ء ||26 دسمبر 1961ء || {{age in years and days|1934|8|29}} |- | [[لانس گبز]] || ویسٹ انڈیز || 29 ستمبر 1934ء || 05 فروری 1958ء ||31 جنوری 1976ء || {{age in years and days|1934|9|29}} |- | [[ڈیس ہورے]] || آسٹریلیا || 19 اکتوبر 1934ء || 27 جنوری 1961ء ||27 جنوری 1961ء || {{age in years and days|1934|10|19}} |- | [[ڈک رچرڈسن (کرکٹر)|ڈک رچرڈسن]] || انگلینڈ || 3 نومبر 1934ء || 04 جولائی 1957ء ||04 جولائی 1957ء || {{age in years and days|1934|11|3}} |- | [[آئن میکف]] || آسٹریلیا || 6 جنوری 1935ء || 23 دسمبر 1957ء ||06 دسمبر 1963ء || {{age in years and days|1935|1|6}} |- | [[بروس بولٹن]] || نیوزی لینڈ || 31 مئی 1935ء || 27 فروری 1959ء ||14 مارچ 1959ء || {{age in years and days|1935|5|31}} |- | [[فضل الرحمن (کرکٹ کھلاڑی)|فضل الرحمن]] || پاکستان || 11 جون، 1935ء || 13 مارچ 1958ء ||13 مارچ 1958ء || {{age in years and days|1935|6|11}} |- | [[ومن کمار]] || بھارت || 26 جون 1935ء || 08 فروری 1961ء ||11 نومبر 1961ء || {{age in years and days|1935|6|26}} |- | [[کین ٹیلر (کرکٹر)|کین ٹیلر]] || انگلینڈ || 21 اگست 1935ء || 4 جون 1958ء ||2 جولائی 1964ء || {{age in years and days|1935|8|21}} |- | [[باب باربر (کرکٹر)|باب باربر]] || انگلینڈ || 26 ستمبر 1935ء || 9 جون 1960ء ||6 جون 1964ء || {{age in years and days|1935|9|26}} |- | [[جمی بنکس]] || انگلینڈ || 05 اکتوبر1935ء || 21 جنوری 1964ء ||03 فروری 1964ء || {{age in years and days|1935|10|05}} |- | [[پال بارٹن]] || نیوزی لینڈ || 09 اکتوبر 1935ء || 08 دسمبر 1961ء ||15 مارچ 1963ء || {{age in years and days|1935|10|09}} |- | [[ایلن براؤن (انگلش کرکٹر)|ایلن براؤن]] || انگلینڈ || 17 اکتوبر 1935ء || 26 اکتوبر 1961ء ||11 نومبر 1961ء || {{age in years and days|1935|10|17}} |- | [[کین ایسٹ ووڈ]] || آسٹریلیا ||23 نومبر 1935ء || 12 فروری 1971ء ||12 فروری 1971ء || {{age in years and days|1935|11|23}} |- | [[پرکاش بھنڈاری]] || بھارت ||27 نومبر 1935ء || 26 فروری 1955ء ||02 نومبر 1956ء || {{age in years and days|1935|11|27}} |- | [[فریڈ رمسی]] || انگلینڈ ||04 دسمبر 1935ء || 23 جولائی 1964ء ||22 جولائی 1965ء || {{age in years and days|1935|12|04}} |- | [[روہن کنہائی]] || ویسٹ انڈیز ||26 دسمبر 1935ء || 30 مئی 1957ء ||30 مارچ 1974ء || {{age in years and days|1935|12|26}} |- | [[جان ڈی آرسی (کرکٹ کھلاڑی)|جان ڈی آرسی]] || نیوزی لینڈ ||23 اپریل 1936ء || 05 جون 1958ء ||21 اگست 1958ء || {{age in years and days|1936|04|23}} |- | [[رائے ہارفورڈ]] || انگلینڈ ||30 مئی 1936ء || 15 فروری 1968ء ||29 فروری 1968ء || {{age in years and days|1936|05|30}} |- | [[ایرک رسل (کرکٹ کھلاڑی)|ایرک رسل]] || انگلینڈ ||03 جولائی 1936ء || 21 اکتوبر 1961ء ||27 جولائی 1967ء || {{age in years and days|1936|07|03}} |- | [[وینکٹ رامن سبرامنیا]] || بھارت ||16 جولائی 1936ء || 19 مارچ 1965ء ||07 مارچ 1968ء || {{age in years and days|1936|07|16}} |- | [[ہیرالڈ روڈس (کرکٹ کھلاڑی)|ہیرالڈ روڈس]] || انگلینڈ ||22 جولائی 1936ء ||02 جولائی 1959ء ||23 جولائی 1959ء || {{age in years and days|1936|07|22}} |- | [[گارفیلڈ سوبرز]] || بھارت ||28 جولائی 1936ء ||30 مارچ 1954ء ||30 مارچ 1974ء || {{age in years and days|1936|07|28}} |- | [[آرٹی ڈک]] || نیوزی لینڈ ||10 اکتوبر 1936ء || 08 دسمبر 1961ء ||17 جون 1965ء || {{age in years and days|1936|10|10}} |} === ملکاں دے لحاظ نال معمر زندہ ٹیسٹ کرکٹ کھڈاری === ایہ معلومات '''16 مئی''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں۔ {| class="wikitable sortable" !ملک !کھلاڑی ! {{date}} تک عمر |- |افغانستان |[[محمد نبی]] |{{age in years and days|1985|01|01}} |- |آسٹریلیا |[[نیل ہاروے]] |{{age in years and days|1928|10|08}} |- | بنگلہ دیش |[[انعام الحق (کرکٹر)|انعام الحق]] |{{age in years and days|1966|02|27}} |- |انگلینڈ |[[رمن صبا رائو]] |{{age in years and days|1932|01|29}} |- |بھارت |[[دتا گائیکواڈ]] |{{age in years and days|1928|10|27}} |- |آئرلینڈ |[[ایڈ جوائس]] |{{age in years and days|1978|09|22}} |- |نیوزی لینڈ |[[ٹریور میک موہن]] |{{age in years and days|1929|11|8}} |- |پاکستان |[[وزیر محمد]] |{{age in years and days|1929|12|22}} |- | جنوبی افریقا |[[رونالڈ ڈراپر]] |{{age in years and days|1926|12|24}} |- |سری لنکا |[[سوما چندر ڈی سلوا]] |{{age in years and days|1942|6|11}} |- | ویسٹ انڈیز |[[جوئے سلیمان]] |{{age in years and days|1930|8|26}} |- |زمبابوے |[[جان ٹریکوس]] |{{age in years and days|1947|05|17}} |} '''چیتاؤنی:''' 27 [[فرسٹ کلاس کرکٹ]] کرکٹ کھلاڑیاں دے بارے وچ جانیا جاندا اے کہ اوہ صد سالہ درجہ حاصل کر چک‏‏ے نيں (''تھلے متعلقہ سیکشن دیکھو'')۔ ماخذ:<ref>[http://stats.cricinfo.com/ci/content/records/283742.html کرک انفو: Oldest living players]</ref> === معمر ٹیسٹ کرکٹ کھڈاری جیہڑے ہن تک ٹیسٹ د‏‏ی سطح اُتے کھیل رہے نيں === ایہ معلومات '''16 مئی''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں۔ {| class="wikitable sortable" |- !نام !ملک !تریخ پیدائش ! پہلا میچ ! {{date}} تک عمر |- | [[کریگ ارون]] || زمبابوے || 19 اگست 1985 || 04 اگست 2011 || {{age in years and days|1985|8|19}} |- | [[سکندر رضا]] || زمبابوے|| 24 اپریل1986 || 3 ستمبر2013 || {{age in years and days|1986|4|26}} |- | [[سین ولیمز(کرکٹر)|سین ولیمز]] || زمبابوے|| 26 ستمبر 1986 || 20 مارچ 2013 || {{age in years and days|1986|9|26}} |} === سب تو‏ں پرانے ٹیسٹ کرکٹ کھڈاری جیہڑے ہن تک ٹیسٹ د‏‏ی سطح اُتے کھیل رہے نيں=== ایہ معلومات '''16 مئی''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں۔ {| class="wikitable sortable" |- !ملک !نام ! {{date}} تک عمر |- |افغانستان||[[امیرحمزہ (افغان کرکٹ کھلاڑی)|امیر حمزہ]]||{{age in years and days|1991|08|15}} |- |آسٹریلیا||[[عثمان خواجہ]]||{{age in years and days|1986|12|18}} |- |بنگلہ دیش||[[مشفق الرحیم]]||{{age in years and days|1987|5|9}} |- |انگلینڈ||[[کرس ووکس]]||{{age in years and days|1989|3|2}} |- |بھارت||[[رویندر جدیجا]]||{{age in years and days|1988|12|6}} |- |آئرلینڈ||[[کریگ ینگ (کرکٹر)|کریگ ینگ]]||{{age in years and days|1990|4|4}} |- |نیوزی لینڈ||[[اعجاز پٹیل]]||{{age in years and days|1988|10|21}} |- |پاکستان||[[نعمان علی]]||{{age in years and days|1986|10|7}} |- |جنوبی افریقہ ||[[ڈین پیٹرسن]]||{{age in years and days|1989|4|4}} |- |سری لنکا||[[اینجلو میتھیوز]]||{{age in years and days|1987|6|2}} |- |ویسٹ انڈیز ||[[کیمار روچ]]||{{age in years and days|1988|6|30}} |- |زمبابوے||[[کریگ ارون]]||{{age in years and days|1985|8|19}} |} '''چیتاؤنی:''' مندرجہ بالا فہرستاں وچ اوہ کھڈاری شام‏ل نيں جنہاں نے گزشتہ 24 مہینےآں وچ ٹیسٹ کرکٹ کھیلی اے تے اپنی ریٹائرمنٹ دا باقاعدہ اعلان نئيں کيتا ا‏‏ے۔ === سب تو‏ں طویل عرصے تک رہنے والے ٹیسٹ کرکٹ کھڈاری === ایہ معلومات '''16 مئی''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں۔ {| class=wikitable |- !نام !ملک !تریخ پیدائش !پہلا میچ !آخری میچ !موت تریخ !عمر |- | [[نارمن گورڈن]] || جنوبی افریقا || 6 اگست 1911ء || 24 دسمبر 1938ء || 14 مارچ 1939ء || 2 ستمبر 2014ء || {{age in years and days|1911|08|06|2014|09|02}} |- | [[ایرک ٹنڈل]] || نیوزی لینڈ || 18 دسمبر 1910ء || 26 جون 1927ء || 25 مارچ 1947ء || 1 اگست 2010ء || {{age in years and days|1910|12|18|2010|08|01}} |- | [[فرانسس میک کینن]] || انگلینڈ || 9 اپریل 1848ء || 2 جنوری 1879ء || 4 جنوری 1879ء || 27 فروری 1947ء || {{age in years and days|1848|4|9|1947|2|27}} |- | [[جان واٹکنز(کرکٹر)|جان واٹکنز]] || جنوبی افریقا || 10 اپریل 1923ء || 24 دسمبر 1949ء || 5 جنوری 1957ء || 3 ستمبر 2021 || {{age in years and days|1923|4|10|2021|9|3}} |- | [[لنڈسے ٹکٹ]] || جنوبی افریقا || 6 فروری 1919ء || 7 جون 1947ء || 9 مارچ 1949ء || 5 ستمبر 2016ء || {{age in years and days|1919|02|06|2016|09|05}} |- | [[ڈونلڈ اسمتھ (کرکٹر، پیدائش 1923)|ڈونلڈ اسمتھ]] || انگلینڈ || 14 جون 1923ء || 20 جون 1957ء || 27 جولائ‏ی 1957ء || 10 جنوری 2021 || {{age in years and days|1923|06|14|2021|01|10}} |- | [[جیک کیر (کرکٹر)|جیک کیر]] || نیوزی لینڈ || 28 دسمبر 1910ء || 27 جون 1931ء || 27 جولائ‏ی 1937ء || 27 مئی 2007ء || {{age in years and days|1910|12|28|2007|5|27}} |- | [[ولفریڈ روڈس]] || انگلینڈ || 29 اکتوبر 1877 || 1 جون 1899ء || 12 اپریل 1930ء || 8 جولائ‏ی 1973ء || {{age in years and days|1877|10|29|1973|7|8}} |- | [[بل براؤن (کرکٹر)|بل براؤن]] || آسٹریلیا || 31 جولائ‏ی 1912ء || 8 جون 1934ء || 29 جون 1948ء || 16 مارچ 2008ء || {{age in years and days|1912|7|31|2008|3|16}} |- | [[لنڈسے ویر (کرکٹر)|لنڈسے ویر]] || نیوزی لینڈ || 2 جون 1908ء || 24 جنوری 1930ء || 17 اگست 1937ء || 31 اکتوبر 2003ء || {{age in years and days|1908|6|2|2003|10|31}} |- | [[ایورٹن ویکس]] || ویسٹ انڈیز || 26 فروری 1925ء || 21 جنوری 1948ء || 31 مارچ 1958ء || 1 جولائ‏ی 2020ء || {{age in years and days|1925|2|26|2020|7|1}} |- | [[کین آرچر]] || آسٹریلیا|| 17 جنوری 1928 || 22 دسمبر 1950 || 5 دسمبر 1951 || 14 اپریل 2023||{{age in years and days|1928|1|17|2023|4|14}} |- | [[اینڈی گینٹاؤم]] || ویسٹ انڈیز || 22 جنوری 1921ء || 11 فروری 1948ء || 16 فروری 1948ء || 17 فروری 2016ء || {{age in years and days|1921|01|22|2016|2|17}} |- | [[سڈنی بارنس]] || انگلینڈ || 19 اپریل 1873ء || 13 دسمبر 1901ء || 18 فروری 1914ء || 26 دسمبر 1967ء || {{age in years and days|1873|4|19|1967|12|26}} |- | [[ایسمنڈ کینٹش]] || ویسٹ انڈیز || 21 نومبر 1916ء || 27 مارچ 1948ء || 21 جنوری 1954ء || 10 جون 2011ء || {{age in years and days|1916|11|21|2011|6|10}} |- | [[مورپکم جوسام گوپالن]] || انڈیا || 6 جون 1909ء || 5 جنوری 1934ء || 8 جنوری 1934ء || 21 دسمبر 2003ء || {{age in years and days|1909|6|6|2003|12|21}} |- | [[رون ہیمنس]] || آسٹریلیا || 25 نومبر 1915ء || 28 فروری 1947ء || 5 جنوری 1948ء || 24 مارچ 2010ء || {{age in years and days|1915|11|25|2010|3|24}} |- | [[ڈینس بیگبی]] || جنوبی افریقا || 12 دسمبر 1914ء || 6 دسمبر 1948ء || 6 مارچ 1950ء || 10 مارچ 2009ء || {{age in years and days|1914|12|12|2009|3|10}} |- | [[جیک نیومین (کرکٹر)|جیک نیومین]] || نیوزی لینڈ || 3 جولائ‏ی [[1902ء]] || 27 فروری 1932ء || 3 اپریل 1933ء || 23 ستمبر 1996 || {{age in years and days|1902|7|3|1996|9|23}} |- | [[ڈان کلیورلی]] || نیوزی لینڈ || 23 دسمبر 1909ء || 27 فروری 1932ء || 30 مارچ 1946ء || 16 فروری 2004ء || {{age in years and days|1909|12|23|2004|2|16}} |- |} ماخذ:<ref>[http://stats.cricinfo.com/ci/content/records/283740.html کرک انفو: Longest lived players]</ref><ref>[http://www.rediff.com/cricket/2003/dec/22old.htm Rediff: Oldest Test cricketers at the time of death]</ref> === سب تو‏ں وڈی عمر وچ ٹیسٹ دا آغاز کرنے والے کرکٹ کھڈاری === ایہ معلومات '''16 مئی''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں. {| class=wikitable |- !نام !ملک !تریخ پیدائش !پہلا میچ !پہلے میچ دے وقت عمر |- | [[جیمز ساؤتھرٹن]] || انگلینڈ || 16 نومبر 1827ء || 15 مارچ 1877 ء|| {{age in years and days|1827|11|16|1877|03|15}} |- | [[میراں بخش]] || پاکستان || 20 اپریل 1907ء || 29 جنوری 1955ء || {{age in years and days|1907|4|20|1955|1|29}} |- | [[ڈان بلیکی]] || آسٹریلیا || 5 اپریل 1882ء || 14 دسمبر 1928ء || {{age in years and days|1882|4|5|1928|12|14}} |- | [[برٹ آئرن مونگر]] || آسٹریلیا || 7 اپریل 1882ء || 30 نومبر 1928ء || {{age in years and days|1882|4|7|1928|11|30}} |- | [[نیلسن بیٹنکورٹ]] || ویسٹ انڈیز || 4 جون 1887ء || 1 فروری 1930ء || {{age in years and days|1887|6|4|1930|2|1}} |- | [[راکلے ولسن]] || انگلینڈ || 25 مارچ 1879ء || 25 فروری 1921ء || {{age in years and days|1879|3|25|1921|2|25}} |- | [[رستم جی جمشید جی]] || انڈیا || 18 نومبر 1892ء || 15 دسمبر 1933ء || {{age in years and days|1892|11|18|1933|12|15}} |} === بلحاظ ملک سب تو‏ں وڈی عمر وچ پہلا ٹیسٹ میچ کھیڈݨ والے کھڈاری === ایہ معلومات '''16 مئی''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں۔ {| class="wikitable sortable" |- !ملک !نام !پہلے میچ وقت د‏‏ی عمر |- |آسٹریلیا||[[ڈان بلیکی]]||46 سال، 253 دن |- |بنگلہ دیش||[[انعام الحق (کرکٹر)|انعام الحق]]||35 سال، 58 دن |- |انگلینڈ||[[جیمز ساؤتھرٹن]]||{{age in years and days|1827|11|16|1877|3|15}} |- |بھارت||[[رستم جی جمشید جی]]||41 سال، 27 دن |- |آئرلینڈ||[[ایڈ جوائس]]||39 سال، 232 دن |- |نیوزی لینڈ||[[ہرب میک گر]]||38 سال، 101 دن |- |پاکستان||[[میراں بخش]]||47 سال، 284 دن |- |جنوبی افریقا||[[عمر ہنری (کرکٹر)|عمر ہنری]]||40 سال، 295 دن |- |سری لنکا||[[سوما چندر ڈی سلوا]]||39 سال، 251 دن |- |ویسٹ انڈیز||[[نیلسن بیٹنکورٹ]]||42 سال، 242 دن |- |زمبابوے||[[اینڈی والر]]||37 سال، 84 دن |} '''چیتاؤنی:''' [[جان ٹریکوس]] نے زمبابوے دے لئی {{age in years and days|1947|5|17|1992|10|18}}, وچ پہلا میچ کھیلا، لیکن اوہ 22 سال پہلے جنوبی افریقا دے لئی تن ٹیسٹ کھیل چکے نيں۔<ref name="traicos">[http://stats.cricinfo.com/statsguru/engine/player/55802.html?class=1;template=results;type=allround;view=match کرک انفو: Traicos debut]</ref> '''چیتاؤنی:''' سب تو‏ں ودھ عمر وچ پہلا میچ کھیڈݨ والے، جیمز سدرٹن، مرنے والے پہلے ٹیسٹ کرکٹ کھڈاری وی سن جدو‏ں اوہ 16 جون 1880ء نو‏‏ں انتقال کر گئے۔ میراں بخش اپنے کھیل دے کیریئر دے دوران میراں بخش دے ناں تو‏ں جانے جاندے سن ۔ ماخذ:<ref>[https://www.bbc.co.uk/blogs/tms/2007/12/ask_bearders_160.shtml BBC Test Match Special, Ask Bearders: "Can you tell me who is the oldest cricket player to make a Test match debut"]</ref> === ٹیسٹ کرکٹ دے معمر ترین کھلاڑی دے طور اُتے آخری شرکت === ایہ معلومات '''16 مئی''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں۔ {| class=wikitable |- !نام !ملک !تریخ پیدائش !پہلا ٹیسٹ !آخری میچ !آخری ٹیسٹ وچ عمر |- | [[ولفریڈ روڈس]] || انگلینڈ || 29 اکتوبر 1877ء || 1 جون 1899ء || 12 اپریل 1930ء || {{age in years and days|1877|10|29|1930|4|12}} |- | [[برٹ آئرن مونگر]] || آسٹریلیا || 7 اپریل 1882ء || 30 نومبر 1928ء || 28 فروری 1933ء || {{age in years and days|1882|4|7|1933|2|28}} |- | [[ڈبلیو جی گریس]] || انگلینڈ || 18 جولائ‏ی 1848ء || 6 ستمبر 1880ء || 3 جون 1899ء || {{age in years and days|1848|7|18|1899|6|3}} |- | [[جارج گن (کرکٹر)|جارج گن]] || انگلینڈ || 13 جون 1879ء || 13 دسمبر 1907ء || 12 اپریل 1930ء || {{age in years and days|1879|6|13|1930|4|12}} |- | [[جیمز ساؤتھرٹن]] || انگلینڈ || 16 نومبر 1827ء || 15 مارچ 1877ء || 4 اپریل 1877ء || {{age in years and days|1827|11|16|1877|4|4}} |- | [[میراں بخش]] || پاکستان || 20 اپریل 1907ء || 29 جنوری 1955ء || 16 فروری 1955ء || {{age in years and days|1907|4|20|1955|2|16}} |- | [[جیک ہابس]] || انگلینڈ || 16 دسمبر 1882ء || 1 جنوری 1908ء || 22 اگست 1930ء || {{age in years and days|1882|12|16|1930|8|22}} |- | [[فرینک وولی]]|| انگلینڈ || 27 مئی 1887ء || 9 اگست 1909ء || 22 اگست 1934ء || {{age in years and days|1887|5|27|1934|8|22}} |- | [[ڈان بلیکی]] || آسٹریلیا || 5 اپریل 1882ء || 14 دسمبر 1928ء || 8 فروری 1929ء || {{age in years and days|1882|4|5|1929|2|8}} |- | [[ہربرٹ سٹروڈوک]] || انگلینڈ || 28 جنوری 1880ء || 1 جنوری 1910ء || 18 اگست 1926ء || {{age in years and days|1880|1|28|1926|8|18}} |} === بلحاظ ملک آخری میچ دے معمر ترین ٹیسٹ کرکٹ کھڈاری === ایہ معلومات '''13 مئی''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں۔ [[Image:Wilfred Rhodes 1920.tiff|thumb|left|ولفریڈ روڈس، انگلینڈ دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑی 1899ء تو‏ں 1930ء تک]] {| class="wikitable sortable" |- !ملک !نام !عمر |- |آسٹریلیا||[[برٹ آئرن مونگر]]||50 سال، 327 دن |- |بنگلہ دیش ||[[محمد رفیق (کرکٹر)|محمد رفیق]]||{{age in years and days|1970|9|5|2008|3|3}} |- |انگلینڈ ||[[ولفریڈ روڈس]]||{{age in years and days|1877|10|29|1930|4|12}} |- |بھارت||[[ونو منکڈ]]||41 سال، 305 دن |- |آئرلینڈ||[[ایڈ جوائس]]||39 سال، 231 دن |- |نیوزی لینڈ ||[[جیک الابسٹر]]||41 سال، 247 دن |- |پاکستان||[[میراں بخش]]||47 سال، 302 دن |- |جنوبی افریقا ||[[ڈیو نورس]]||45 سال، 207 دن |- |سری لنکا||[[سوما چندر ڈی سلوا]]||42 سال، 78 دن |- |ویسٹ انڈیز||[[جارج ہیڈلی]]||44 سال، 236 دن |- |زمبابوے ||[[جان ٹریکوس]]||45 سال، 304 دن |} '''یاددہانی:''' ولفریڈ روڈس دا ٹیسٹ کیریئر ریکارڈ 30 سال، 315 دناں اُتے محیط سی۔ انگلینڈ دے سب تو‏ں کم عمر ٹیسٹ کرکٹ کھڈاری تے اک ہور یارکشائر مین برائن کلوز (پیدائش:24 فروری 1931ء) اس حوالے تو‏ں دوسرے نمبر اُتے نيں۔ انہاں نے اپنا ڈیبیو 1949ء وچ نیوزی لینڈ دے خلاف کيتا تے تقریباً نو سال د‏‏ی غیر موجودگی دے بعد 1976ء وچ ویسٹ انڈیز د‏‏ی مخالفت کرنے دے لئی انہاں نو‏ں واپس بلايا گیا (ان دا کیریئر 26 سال، 356 دن اُتے مشتمل سی<ref>[[:en:Lists of oldest cricketers#cite note-6]]</ref> === سب تو‏ں طویل العمر اول درجہ کرکٹ کھلاڑی === ایہ معلومات '''13 مئی''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں۔ اس لسٹ وچ اوہ تمام اول درجہ کرکٹ کھڈاری شام‏ل نيں جو 100 سال تک زندہ رہے انہاں وچ سب وفات پاچکے نيں۔<ref>{{cite web|url=http://www.espncricinfo.com/story/_/id/18876267/brydon-coverdale-100th-birthdays-tom-pritchard-jack-laver |title=It takes a rare cricketer to reach a century, not just make one |work=ESPN کرک انفو |accessdate=2 اگست 2018}}</ref> {{legend2|#F9F9F9|وفات|border=1px solid #AAAAAA}} {{legend2|#99FF99|حیات|border=1px solid #AAAAAA}} {|class="wikitable" !شمار !نام !ٹیم !تریخ پیدائش !وفات !عمر !ملک |- |1 |[[جان مینرز (کرکٹر)|جان مینرز]] |align=right|ہیمپشائر، ہیمپشائر، کمبائنڈ سروسز | 25 ستمبر 1914ء |7 مارچ 2020ء |105 سال، 225 دن |{{cr|ENG}} |- |2 |[[جم ہچنسن]] |align=right|[[ڈربی شائر کاؤنٹی کرکٹ کلب]] |29 نومبر 1896ء |7 نومبر 2000ء |103 سال، 344 دن |{{cr|ENG}} |- |3 |[[سیڈ وارڈ (کرکٹر)|سیڈ وارڈ]] |align=right|[[ویلنگٹن]] |5 اگست 1907ء |31 دسمبر 2010ء |103 سال، 148 دن |{{NZ}} |- |4 |[[نارمن گورڈن]] |align=right|جنوبی افریقا، ٹرانسوال |6 اگست 1911ء |2 ستمبر 2014ء |103 سال، 27 دن |{{RSA}} |- |5 |[[روپرٹ ڈی سمٹ]] |align=right|مغربی صوبہ |23 نومبر 1883ء |3 اگست 1986ء |102 سال، 253 دن |{{RSA}} |- |6 |[[ایڈورڈ انگلش]] |align=right|ہیمپشائر |1 جنوری 1864ء |5 ستمبر 1966ء |102 سال، 247 دن |{{cr|ENG}} |- |7 |[[سیرل پارکنز]] |align=right|نارتھمپٹن شائر، مائنر کاؤنٹیز |4 جون 1911ء |21 نومبر 2013ء |102 سال، 170 دن |{{cr|ENG}} |- |8 |[[جان وہٹلی (کرکٹر)|جان وہٹلی]] |align=right|کینٹربری |8 جنوری 1860 |19 اپریل 1962 |102 سال، 101 دن |{{NZ}} |- |9 |[[آرچی اسکاٹ (کرکٹر)|آرچی اسکاٹ]] |align=right|اسکاٹ لینڈ | 26 جنوری 1918ء |1 نومبر 2019ء | 101 سال، 272 دن |{{SCO}} |- |10 |[[ٹیڈ مارٹن (کرکٹر)|ٹیڈ مارٹن]] |align=right|مغربی آسٹریلیا |30 ستمبر 1902ء |9 جون 2004ء |101 سال، 253 دن |{{AUS}} |- |11 |[[ڈی. بی. دیودھر]] |align=right|ہندو، مہاراشٹر |14 جنوری 1892ء | 24 اگست 1993ء |101 سال، 222 دن |{{IND}} |- |12 |[[جارج ہرمن]] |align=right|ڈبلن یونیورسٹی |6 جون 1874ء |14 دسمبر 1975ء |101 سال، 191 دن |{{IRL}} |- |13 |[[فریڈ گبسن (کرکٹر)|فریڈ گبسن]] |align=right|لیسٹر شائر |13 فروری 1912ء |28 جون 2013ء |101 سال، 135 دن |{{JAM}}، (رہائش {{cr|ENG}}) |- |14 |[[ایلن فنلیسن (کرکٹر)|ایلن فنلیسن]] |align=right|مشرقی صوبہ |1 ستمبر 1900ء |28 اکتوبر 2001ء |101 سال، 57 دن |{{RSA}} |- |15 |[[نیل میک کارکل]] |align=right|ہیمپشائر، کھلاڑی | 23 مارچ 1912ء |28 فروری 2013ء |100 سال، 342 دن |{{cr|ENG}} |- |16 |[[رگھوناتھ چندورکر]] |align=right|بمبئی | 21 نومبر 1920ء |3 ستمبر 2021ء |100 سال، 286 دن |{{IND}} |- |17 |[[جیفری بیک (کرکٹر)|جیفری بیک]] |align=right|آکسفورڈ یونیورسٹی |16 جون 1918ء |5 مارچ 2019ء |100 سال، 262 دن |{{cr|ENG}} |- |18 |[[ہیرالڈ اسٹیپلٹن]] |align=right|نیو ساؤتھ ویلز |7 جنوری 1915ء |24 ستمبر 2015ء | 100 سال، 260 دن |{{AUS}} |- |19 |[[ایلن برجیس (کرکٹر)|ایلن برجیس]] |align=right|کینٹربری |1 مئی 1920ء |5 جنوری 2021ء |100 سال، 249 دن |{{NZ}} |- |20 |[[روسی کوپر]] |align=right|پارسی، بمبئی، مڈل سیکس |14 دسمبر 1922ء |31 جولائ‏ی 2023 |100 سال، 229 دن |{{IND}} |- |21 |[[چارلس بریتھویٹ (کرکٹر)|چارلس بریتھویٹ]] |align=right|انگریزی باشندے، ریاستہائے متحدہ دے کھلاڑی |10 ستمبر 1845ء |15 اپریل 1946ء |100 سال، 217 دن |{{USA}} |- |22 |[[ہیری فورسیتھ]] |align=right|ڈبلن یونیورسٹی | 18 دسمبر 1903ء |19 جولائ‏ی 2004ء |100 سال، 214 دن |{{IRL}} |- |23 |[[جیک لیور]] |align=right|تسمانیہ |9 مارچ 1917ء |3 اکتوبر 2017ء |100 سال، 208 دن |{{AUS}} |- |24 |[[ٹام پرچرڈ]] |align=right|ویلنگٹن، واروکشائر |10 مارچ 1917ء |22 اگست 2017ء |100 سال، 165 دن |{{NZ}} |- |25 |[[برنار نوٹلی]] |align=right|ناٹنگہم شائر |31 اگست 1918ء | 22 جنوری 2019ء |100 سال، 144 دن |{{cr|ENG}} |- |26 |[[وسنت رائے جی]] |align=right|بمبئی، بڑودہ | 26 جنوری 1920ء |13 جون 2020ء |100 سال، 139 دن |{{IND}} |- |27 |[[جارج ڈین (کرکٹر)|جارج ڈین]] |align=right|ہیمپشائر | 11 دسمبر 1828 | 26 فروری 1929 |100 سال، 77 دن |{{cr|ENG}} |- |} '''یاددہانی:''' بھانويں نیو ساؤتھ ویلز، آسٹریلیا وچ پیدا ہوݨ والے [[سیڈ وارڈ (کرکٹر)|سیڈ وارڈ]] تے [[جان وہٹلی (کرکٹر)|جان وہٹلی]] د‏‏ی پرورش نیوزی لینڈ وچ ہوئی۔ [[جارج ہرمن]] جس نے آئرلینڈ دے لئی دو رگبی یونین کیپس حاصل کیتیاں دا کارن وال وچ انتقال ہويا۔ چارلس بریتھویٹ انگلینڈ وچ پیدا ہوئے۔ فریڈ گبسن 1944ء وچ انگلینڈ چلے گئے۔ نیل میک کارکل انگلینڈ وچ پیدا ہوئے، لیکن اوہ 1951ء تو‏ں جنوبی افریقا وچ مقیم رہ‏‏ے۔ اینٹی گوا دے کرکٹ کھلاڑی سر سڈنی والنگ، جو اکتوبر 2009ء وچ 102 سال، 88 دن د‏‏ی عمر وچ انتقال کر گئے، پہلے کدی وی میچاں وچ نظر نئيں آئے۔ اول درجہ کرکٹ کھیڈݨ والے سب تو‏ں ودھ عمر رسیدہ شخص، تے اکلوندے عمر رسیدہ، راجہ مہاراج سنگھ سن، جنہاں د‏‏ی عمر 72 سال سی اوہ نومبر 1950ء وچ کامن ویلتھ الیون دے خلاف بمبئی گورنرز الیون وچ شام‏ل سن <ref>[[:en:Lists of oldest cricketers#cite note-8]]</ref> تیرہ کھلاڑی اپنی سٹھ د‏‏ی دہائی وچ اول درجہ کرکٹ کھیل چکے نيں، انہاں وچو‏ں بوہت‏ے 19ويں صدی وچ انگلینڈ وچ ہی سرگرم دکھائی دئیے۔<ref>{{cite web |title=First-Class Oldest Players |url=https://stats.acscricket.com/Records/First_Class/Overall/Players/Oldest_Players.html |website=The Association of Cricket Statisticians and Historians |access-date=9 جنوری 2021}}</ref> === معمر ترین سواݨیاں کرکٹ کھڈاری === انگلینڈ د‏‏ی سواݨیاں کرکٹ کھلاڑی ایلین وہیلن بعد وچ [[ایلین ایش]]، جو 30 اکتوبر 1911ء نو‏‏ں پیدا ہوئیاں، سو سالہ درجہ حاصل کرنے والی پہلی سواݨی ٹیسٹ کرکٹ کھڈاری سی۔ اوہ 3 دسمبر 2021ء نو‏‏ں 110 سال تے 34 دن د‏‏ی عمر وچ انتقال کر گئياں<ref>[[:en:Lists of oldest cricketers#cite note-10]]</ref> اس لحاظ تو‏ں کہیا جا سکدا اے کہ طویل العمری دے حوالے تو‏ں اوہ مرد تے سواݨیاں دونے وچ سبقت رکھدی سی۔ === سب تو‏ں عمر رسیدہ اک روزہ کرکٹ کھڈاری=== کرکٹ د‏‏ی تریخ دا پہلا اک روزہ میچ 5 جنوری 1971ء نو‏‏ں کھیلا گیا جدو‏ں آسٹریلیا نے انگلینڈ دا مقابلہ کيتا۔ اودو‏ں زندہ عمر رسیدہ اک روزہ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی ترتیب ایہ اے اعدادوشمار '''13 مئی''' 2026ء تک مکمل نيں۔ {| class="wikitable sortable" |- !نام !ملک !تریخ پیدائش ! پہلا میچ !آخری میچ ! {{date}} تک عمر |- | [[لانس گبز]] || ویسٹ انڈیز || 29 ستمبر 1934ء || 5 ستمبر 1973ء || 7 جون 1975ء || {{age in years and days|1934|9|29}} |- | [[روہن کنہائی]] || ویسٹ انڈیز || 26 دسمبر 1935ء || 5 ستمبر 1973ء || 21 جون 1975ء || {{age in years and days|1935|12|26}} |- | [[باب سمپسن (کرکٹ کھلاڑی)|باب سمپسن]] || آسٹریلیا || 3 فروری 1936ء || 22 فروری 1978ء || 12 اپریل 1978ء || {{age in years and days|1936|2|3}} |- | [[گارفیلڈ سوبرز]] || ویسٹ انڈیز || 28 جولائ‏ی 1936ء || 5 ستمبر 1973ء || 5 ستمبر 1973ء || {{age in years and days|1936|7|28}} |- | [[بل لاری]] || آسٹریلیا || 11 فروری 1937ء || 5 جنوری 1971ء || 5 جنوری 1971ء || {{age in years and days|1937|2|11}} |- | [[فرخ انجینئر]] || انڈیا || 25 فروری 1938ء || 13 جولائ‏ی 1974ء || 14 جون 1975ء || {{age in years and days|1938|2|25}} |- | [[مائیکل ٹیسیرا]] || سری لنکا || 23 مارچ 1939ء || 7 جون 1975ء || 14 جون 1975ء || {{age in years and days|1939|3|23}} |- | [[ایلن کونولی]] || آسٹریلیا || 29 جون 1939ء || 5 جنوری 1971ء || 5 جنوری 1971ء || {{age in years and days|1939|6|29}} |- | [[رون ہیڈلی]] || ویسٹ انڈیز || 29 جون 1939ء || 7 ستمبر 1973ء || 7 ستمبر 1973ء || {{age in years and days|1939|6|29}} |- | [[نارمن گفورڈ]] || انگلینڈ || 30 مارچ 1940ء || 24 مارچ 1985ء || 26 مارچ 1985ء || {{age in years and days|1940|3|30}} |} === معمر ترین ٹوئنٹی 20 بین الاقوامی کرکٹ کھڈاری === پہلا ٹوئنٹی 20 بین الاقوامی 17 فروری 2005ء نو‏‏ں ہويا جدو‏ں آسٹریلیا نے نیوزی لینڈ دا مقابلہ کيتا۔ '''13 مئی''' 2026ء تک معمر زندہ ٹوئنٹی بین الاقوامی کرکٹ کھلاڑیاں وچ شام‏ل نيں: {| class="wikitable sortable" |- !نام !ملک !تریخ پیدائش !پہلا میچ !آخری میچ !عمر (تریخ) |- | عثمان گوکر || [[ترکیہ قومی کرکٹ ٹیم|ترکیہ]]|| 1 مارچ 1960 || 29 اگست 2019 || 29 اگست 2019 || {{age in years and days|1960|3|1}} |- | چنگیز اکیوز ||ترکیہ || 1 جون 1962 || 29 اگست 2019 || 29 اگست 2019 || {{age in years and days|1962|6|1}} |- | سردار کانسوئے || ترکیہ || 6 جولائ‏ی 1962 || 29 اگست 2019 || 31 اگست 2019 || {{age in years and days|1962|7|6}} |- | کرسٹیان روکیا || [[جبل الطارق قومی کرکٹ ٹیم|جبرالٹر]] || 8 مارچ 1965 || 13 مئی 2022 || 14 مئی 2022 || {{age in years and days|1965|3|8}} |- | حسن آلٹا || ترکیہ || 25 مئی 1965 || 29 اگست 2019 || 31 اگست 2019 || {{age in years and days|1965|5|25}} |- | [[جیمز موسیس (کرکٹر)|جیمز موسیس]] || [[بوٹسوانا قومی کرکٹ ٹیم|بوٹسوانا]] || 8 اگست 1965 || 20 مئی 2019 || 7 نومبر 2021 || {{age in years and days|1965|8|8}} |- | مارک عمان || [[سلووینیا قومی کرکٹ ٹیم|سلووینیا]] || 5 ستمبر 1966 || 25 جولائ‏ی 2022 || 30 جولائ‏ی 2022 || {{age in years and days|1966|9|5}} |- | [[سنیل دھنیرام]] || [[کینیڈا قومی کرکٹ ٹیم|کینیڈا]] || 17 اکتوبر 1968 || 2 اگست 2008 || 10 فروری 2010 || {{age in years and days|1968|10|17}} |- | ٹونی وائٹ مین || [[لکسمبرگ قومی کرکٹ ٹیم| لکسمبرگ]] || 24 مئی 1969 || 29 اگست 2019 || 5 ستمبر 2021 || {{age in years and days|1969|5|24}} |- | [[سنتھ جے سوریا]] || سری لنکا || 30 جون 1969 || 15 جون 2006 || 25 جون 2011 || {{age in years and days|1969|6|30}} |} === ہور ویکھو === * [[کرکٹ]] * [[ٹیسٹ کرکٹ]] * [[آسٹریلیا دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[بنگلہ دیش دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[انگلستان دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[بھارت دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[نیوزی لینڈ دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[پاکستان دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[جنوبی افریقا دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[سری لنکا دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[ویسٹ انڈیز دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[زمبابوے دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[افغانستان دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] == حوالے == {{حوالے}} [[گٹھ:ٹیسٹ کرکٹ ریکارڈ]] [[گٹھ:کھیلاں د‏‏ی فہرستاں دیاں فہرستاں]] [[گٹھ:کرکٹ کھلاڑیاں دیاں فہرستاں]] [[گٹھ:ویکی ڈیٹا تو‏ں مطابقت رکھنے والی مختصر تفصیل]] [[گٹھ:طویل العمر افراد دیاں فہرستاں]] 3fxixtjv9iejiv8tzlf5r1v37usgjyw 707060 707059 2026-05-16T05:49:14Z ابوالحسن راجپوت 24698 /* بلحاظ ملک آخری میچ دے معمر ترین ٹیسٹ کرکٹ کھڈاری */ 707060 wikitext text/x-wiki ایہ لسٹ '''معمر [[ٹیسٹ کرکٹ|ٹیسٹ]] تے اول درجہ کرکٹ کھلاڑیاں''' د‏‏ی ترتیب دا اک مجموعہ اے اس وچ کرکٹ دے وکھ وکھ پہلوآں تو‏ں ہر سطح اُتے طویل العمر کرکٹ کھلاڑیاں دے اعداد و شمار دئیے گئے نيں === معمر ترین زندہ ٹیسٹ کرکٹ کھڈاری === ایہ معلومات '''16 مئی''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں۔ تے اس وچ 90 سال د‏‏ی عمر تک دے زندہ کھلاڑی شام‏ل نيں۔ {| class="wikitable sortable" |- !نام !ملک !تریخ پیدائش !پہلا میچ !آخری میچ !{{date}} تک عمر |- | [[نیل ہاروے]] || آسٹریلیا || 8 اکتوبر 1928ء || 22 جنوری 1948ء || 20 فروری 1963ء || {{age in years and days|1928|10|8}} |- | [[دتا گائیکواڈ]] || بھارت || 27 اکتوبر 1928ء || 5 جون 1952ء || 18 جنوری 1961ء || {{age in years and days|1928|10|27}} |- | [[ٹریور میک موہن]] || نیوزی لینڈ || 8 نومبر 1929ء || 13 اکتوبر 1955ء || 6 فروری 1956ء || {{age in years and days|1929|11|8}} |- | [[وزیر محمد]] || پاکستان || 22 دسمبر 1929ء || 13 نومبر 1952ء || 13 نومبر 1959ء || {{age in years and days|1929|12|22}} |- | [[سی ڈی گوپی ناتھ]] || بھارت || 1 مارچ 1930ء || 14 مارچ 1951ء || 28 جنوری 1960ء || {{age in years and days|1930|3|1}} |- | [[آئن لیگٹ]] || نیوزی لینڈ || 7 جون 1930ء || 1 جنوری 1954ء || 5 جنوری 1954ء || {{age in years and days|1930|6|7}} |- | [[جیک الابسٹر]] || نیوزی لینڈ || 11 جولائ‏ی 1930ء || 13 اکتوبر 1955ء || 14 مارچ 1972ء || {{age in years and days|1930|7|11}} |- | [[جوئے سلیمان]] || ویسٹ انڈیز || 26 اگست 1930ء || 12 دسمبر 1958ء || 11 مئی 1965ء || {{age in years and days|1930|8|26}} |- | [[چندرکانت پاٹنکر]] || بھارت || 24 نومبر 1930ء || 28 دسمبر 1955ء ||2 جنوری 1955ء || {{age in years and days|1930|11|24}} |- | [[رمن صبا رائو]] || ویسٹ انڈیز || 29 جنوری 1932ء || 24 جولائ‏ی 1958ء ||17 اگست 1961ء || {{age in years and days|1932|1|29}} |- | [[گیون سٹیونز]] || آسٹریلیا || 29 فروری 1932ء || 28 دسمبر 1955ء ||2 جنوری 1955ء || {{age in years and days|1932|2|29}} |- | [[گاڈفرے لارنس]] || جنوبی افریقا || 31 مارچ 1932ء || 08 دسمبر 1961ء ||16 فروری 1962ء || {{age in years and days|1932|3|31}} |- | [[باب بلیئر (کرکٹر)|باب بلیئر]] || نیوزی لینڈ || 23 جون 1932ء || 06 مارچ 1953ء ||13 مارچ 1964ءء || {{age in years and days|1932|6|23}} |- | [[مکی سٹیورٹ]] || انگلینڈ || 16 ستمبر 1932ء || 21 جون 1962ء ||21 جنوری 1964ء || {{age in years and days|1932|9|16}} |- | [[کم ایلگی]] || جنوبی افریقا || 6 مارچ 1933ء || 08 دسمبر 1961ء ||01 جنوری 1962ء || {{age in years and days|1933|3|6}} |- | [[مائیکل جان اسمتھ]] || انگلینڈ || 30 جون 1933ء || 5 جون 1958ء ||جولائ‏ی 1972ء || {{age in years and days|1933|6|30}} |- | [[راجرہیرس (کرکٹر)|راجرہیرس]] || نیوزی لینڈ || 27 جولائ‏ی 1933ء || 27 فروری 1959ء ||14 مارچ 1959ء || {{age in years and days|1933|7|27}} |- | [[کیمی اسمتھ]] || ویسٹ انڈیز || 29 جولائی 1933ء || 09 دسمبر 1960ء ||16 فروری 1962ء || {{age in years and days|1933|7|29}} |- | [[ٹام ڈیوڈنی]] || ویسٹ انڈیز || 23 اکتوبر 1933ء || 14 مئی 1955ء ||13 مارچ 1958ء || {{age in years and days|1933|10|23}} |- | [[بروس موریسن (کرکٹر)|بروس موریسن]] || نیوزی لینڈ || 17 دسمبر 1933ء || 01 مارچ 1963ء ||01 مارچ 1963ء || {{age in years and days|1933|12|17}} |- | [[جیکی ہینڈرکس]] || ویسٹ انڈیز || 21 دسمبر 1933ء || 16 فروری 1962ء ||12 جون 1969ء || {{age in years and days|1933|12|21}} |- | [[ناری کنٹرکٹر]] || بھارت || 7 مارچ 1934ء || 02 دسمبر 1955ء ||07 مارچ 1962ء || {{age in years and days|1934|3|7}} |- | [[ہیمنڈ فرلانج]] || ویسٹ انڈیز || 19 جون 1934ء || 11 جون 1955ء ||09 مارچ 1956ء || {{age in years and days|1934|6|19}} |- | [[ولی روڈریگز]] || ویسٹ انڈیز ||25 جون 1934ء || 07 مارچ 1962ء ||14 مارچ 1956ء || {{age in years and days|1934|6|25}} |- | [[چندو بورڈے]] || ویسٹ انڈیز || 21 جولائی 1934ء || 28 نومبر 1958ء ||04 نومبر 1969ء || {{age in years and days|1934|7|21}} |- | [[جون گائے (کرکٹر)|جون گائے]] || نیوزی لینڈ || 29 اگست 1934ء || 07 نومبر 1955ء ||26 دسمبر 1961ء || {{age in years and days|1934|8|29}} |- | [[لانس گبز]] || ویسٹ انڈیز || 29 ستمبر 1934ء || 05 فروری 1958ء ||31 جنوری 1976ء || {{age in years and days|1934|9|29}} |- | [[ڈیس ہورے]] || آسٹریلیا || 19 اکتوبر 1934ء || 27 جنوری 1961ء ||27 جنوری 1961ء || {{age in years and days|1934|10|19}} |- | [[ڈک رچرڈسن (کرکٹر)|ڈک رچرڈسن]] || انگلینڈ || 3 نومبر 1934ء || 04 جولائی 1957ء ||04 جولائی 1957ء || {{age in years and days|1934|11|3}} |- | [[آئن میکف]] || آسٹریلیا || 6 جنوری 1935ء || 23 دسمبر 1957ء ||06 دسمبر 1963ء || {{age in years and days|1935|1|6}} |- | [[بروس بولٹن]] || نیوزی لینڈ || 31 مئی 1935ء || 27 فروری 1959ء ||14 مارچ 1959ء || {{age in years and days|1935|5|31}} |- | [[فضل الرحمن (کرکٹ کھلاڑی)|فضل الرحمن]] || پاکستان || 11 جون، 1935ء || 13 مارچ 1958ء ||13 مارچ 1958ء || {{age in years and days|1935|6|11}} |- | [[ومن کمار]] || بھارت || 26 جون 1935ء || 08 فروری 1961ء ||11 نومبر 1961ء || {{age in years and days|1935|6|26}} |- | [[کین ٹیلر (کرکٹر)|کین ٹیلر]] || انگلینڈ || 21 اگست 1935ء || 4 جون 1958ء ||2 جولائی 1964ء || {{age in years and days|1935|8|21}} |- | [[باب باربر (کرکٹر)|باب باربر]] || انگلینڈ || 26 ستمبر 1935ء || 9 جون 1960ء ||6 جون 1964ء || {{age in years and days|1935|9|26}} |- | [[جمی بنکس]] || انگلینڈ || 05 اکتوبر1935ء || 21 جنوری 1964ء ||03 فروری 1964ء || {{age in years and days|1935|10|05}} |- | [[پال بارٹن]] || نیوزی لینڈ || 09 اکتوبر 1935ء || 08 دسمبر 1961ء ||15 مارچ 1963ء || {{age in years and days|1935|10|09}} |- | [[ایلن براؤن (انگلش کرکٹر)|ایلن براؤن]] || انگلینڈ || 17 اکتوبر 1935ء || 26 اکتوبر 1961ء ||11 نومبر 1961ء || {{age in years and days|1935|10|17}} |- | [[کین ایسٹ ووڈ]] || آسٹریلیا ||23 نومبر 1935ء || 12 فروری 1971ء ||12 فروری 1971ء || {{age in years and days|1935|11|23}} |- | [[پرکاش بھنڈاری]] || بھارت ||27 نومبر 1935ء || 26 فروری 1955ء ||02 نومبر 1956ء || {{age in years and days|1935|11|27}} |- | [[فریڈ رمسی]] || انگلینڈ ||04 دسمبر 1935ء || 23 جولائی 1964ء ||22 جولائی 1965ء || {{age in years and days|1935|12|04}} |- | [[روہن کنہائی]] || ویسٹ انڈیز ||26 دسمبر 1935ء || 30 مئی 1957ء ||30 مارچ 1974ء || {{age in years and days|1935|12|26}} |- | [[جان ڈی آرسی (کرکٹ کھلاڑی)|جان ڈی آرسی]] || نیوزی لینڈ ||23 اپریل 1936ء || 05 جون 1958ء ||21 اگست 1958ء || {{age in years and days|1936|04|23}} |- | [[رائے ہارفورڈ]] || انگلینڈ ||30 مئی 1936ء || 15 فروری 1968ء ||29 فروری 1968ء || {{age in years and days|1936|05|30}} |- | [[ایرک رسل (کرکٹ کھلاڑی)|ایرک رسل]] || انگلینڈ ||03 جولائی 1936ء || 21 اکتوبر 1961ء ||27 جولائی 1967ء || {{age in years and days|1936|07|03}} |- | [[وینکٹ رامن سبرامنیا]] || بھارت ||16 جولائی 1936ء || 19 مارچ 1965ء ||07 مارچ 1968ء || {{age in years and days|1936|07|16}} |- | [[ہیرالڈ روڈس (کرکٹ کھلاڑی)|ہیرالڈ روڈس]] || انگلینڈ ||22 جولائی 1936ء ||02 جولائی 1959ء ||23 جولائی 1959ء || {{age in years and days|1936|07|22}} |- | [[گارفیلڈ سوبرز]] || بھارت ||28 جولائی 1936ء ||30 مارچ 1954ء ||30 مارچ 1974ء || {{age in years and days|1936|07|28}} |- | [[آرٹی ڈک]] || نیوزی لینڈ ||10 اکتوبر 1936ء || 08 دسمبر 1961ء ||17 جون 1965ء || {{age in years and days|1936|10|10}} |} === ملکاں دے لحاظ نال معمر زندہ ٹیسٹ کرکٹ کھڈاری === ایہ معلومات '''16 مئی''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں۔ {| class="wikitable sortable" !ملک !کھلاڑی ! {{date}} تک عمر |- |افغانستان |[[محمد نبی]] |{{age in years and days|1985|01|01}} |- |آسٹریلیا |[[نیل ہاروے]] |{{age in years and days|1928|10|08}} |- | بنگلہ دیش |[[انعام الحق (کرکٹر)|انعام الحق]] |{{age in years and days|1966|02|27}} |- |انگلینڈ |[[رمن صبا رائو]] |{{age in years and days|1932|01|29}} |- |بھارت |[[دتا گائیکواڈ]] |{{age in years and days|1928|10|27}} |- |آئرلینڈ |[[ایڈ جوائس]] |{{age in years and days|1978|09|22}} |- |نیوزی لینڈ |[[ٹریور میک موہن]] |{{age in years and days|1929|11|8}} |- |پاکستان |[[وزیر محمد]] |{{age in years and days|1929|12|22}} |- | جنوبی افریقا |[[رونالڈ ڈراپر]] |{{age in years and days|1926|12|24}} |- |سری لنکا |[[سوما چندر ڈی سلوا]] |{{age in years and days|1942|6|11}} |- | ویسٹ انڈیز |[[جوئے سلیمان]] |{{age in years and days|1930|8|26}} |- |زمبابوے |[[جان ٹریکوس]] |{{age in years and days|1947|05|17}} |} '''چیتاؤنی:''' 27 [[فرسٹ کلاس کرکٹ]] کرکٹ کھلاڑیاں دے بارے وچ جانیا جاندا اے کہ اوہ صد سالہ درجہ حاصل کر چک‏‏ے نيں (''تھلے متعلقہ سیکشن دیکھو'')۔ ماخذ:<ref>[http://stats.cricinfo.com/ci/content/records/283742.html کرک انفو: Oldest living players]</ref> === معمر ٹیسٹ کرکٹ کھڈاری جیہڑے ہن تک ٹیسٹ د‏‏ی سطح اُتے کھیل رہے نيں === ایہ معلومات '''16 مئی''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں۔ {| class="wikitable sortable" |- !نام !ملک !تریخ پیدائش ! پہلا میچ ! {{date}} تک عمر |- | [[کریگ ارون]] || زمبابوے || 19 اگست 1985 || 04 اگست 2011 || {{age in years and days|1985|8|19}} |- | [[سکندر رضا]] || زمبابوے|| 24 اپریل1986 || 3 ستمبر2013 || {{age in years and days|1986|4|26}} |- | [[سین ولیمز(کرکٹر)|سین ولیمز]] || زمبابوے|| 26 ستمبر 1986 || 20 مارچ 2013 || {{age in years and days|1986|9|26}} |} === سب تو‏ں پرانے ٹیسٹ کرکٹ کھڈاری جیہڑے ہن تک ٹیسٹ د‏‏ی سطح اُتے کھیل رہے نيں=== ایہ معلومات '''16 مئی''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں۔ {| class="wikitable sortable" |- !ملک !نام ! {{date}} تک عمر |- |افغانستان||[[امیرحمزہ (افغان کرکٹ کھلاڑی)|امیر حمزہ]]||{{age in years and days|1991|08|15}} |- |آسٹریلیا||[[عثمان خواجہ]]||{{age in years and days|1986|12|18}} |- |بنگلہ دیش||[[مشفق الرحیم]]||{{age in years and days|1987|5|9}} |- |انگلینڈ||[[کرس ووکس]]||{{age in years and days|1989|3|2}} |- |بھارت||[[رویندر جدیجا]]||{{age in years and days|1988|12|6}} |- |آئرلینڈ||[[کریگ ینگ (کرکٹر)|کریگ ینگ]]||{{age in years and days|1990|4|4}} |- |نیوزی لینڈ||[[اعجاز پٹیل]]||{{age in years and days|1988|10|21}} |- |پاکستان||[[نعمان علی]]||{{age in years and days|1986|10|7}} |- |جنوبی افریقہ ||[[ڈین پیٹرسن]]||{{age in years and days|1989|4|4}} |- |سری لنکا||[[اینجلو میتھیوز]]||{{age in years and days|1987|6|2}} |- |ویسٹ انڈیز ||[[کیمار روچ]]||{{age in years and days|1988|6|30}} |- |زمبابوے||[[کریگ ارون]]||{{age in years and days|1985|8|19}} |} '''چیتاؤنی:''' مندرجہ بالا فہرستاں وچ اوہ کھڈاری شام‏ل نيں جنہاں نے گزشتہ 24 مہینےآں وچ ٹیسٹ کرکٹ کھیلی اے تے اپنی ریٹائرمنٹ دا باقاعدہ اعلان نئيں کيتا ا‏‏ے۔ === سب تو‏ں طویل عرصے تک رہنے والے ٹیسٹ کرکٹ کھڈاری === ایہ معلومات '''16 مئی''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں۔ {| class=wikitable |- !نام !ملک !تریخ پیدائش !پہلا میچ !آخری میچ !موت تریخ !عمر |- | [[نارمن گورڈن]] || جنوبی افریقا || 6 اگست 1911ء || 24 دسمبر 1938ء || 14 مارچ 1939ء || 2 ستمبر 2014ء || {{age in years and days|1911|08|06|2014|09|02}} |- | [[ایرک ٹنڈل]] || نیوزی لینڈ || 18 دسمبر 1910ء || 26 جون 1927ء || 25 مارچ 1947ء || 1 اگست 2010ء || {{age in years and days|1910|12|18|2010|08|01}} |- | [[فرانسس میک کینن]] || انگلینڈ || 9 اپریل 1848ء || 2 جنوری 1879ء || 4 جنوری 1879ء || 27 فروری 1947ء || {{age in years and days|1848|4|9|1947|2|27}} |- | [[جان واٹکنز(کرکٹر)|جان واٹکنز]] || جنوبی افریقا || 10 اپریل 1923ء || 24 دسمبر 1949ء || 5 جنوری 1957ء || 3 ستمبر 2021 || {{age in years and days|1923|4|10|2021|9|3}} |- | [[لنڈسے ٹکٹ]] || جنوبی افریقا || 6 فروری 1919ء || 7 جون 1947ء || 9 مارچ 1949ء || 5 ستمبر 2016ء || {{age in years and days|1919|02|06|2016|09|05}} |- | [[ڈونلڈ اسمتھ (کرکٹر، پیدائش 1923)|ڈونلڈ اسمتھ]] || انگلینڈ || 14 جون 1923ء || 20 جون 1957ء || 27 جولائ‏ی 1957ء || 10 جنوری 2021 || {{age in years and days|1923|06|14|2021|01|10}} |- | [[جیک کیر (کرکٹر)|جیک کیر]] || نیوزی لینڈ || 28 دسمبر 1910ء || 27 جون 1931ء || 27 جولائ‏ی 1937ء || 27 مئی 2007ء || {{age in years and days|1910|12|28|2007|5|27}} |- | [[ولفریڈ روڈس]] || انگلینڈ || 29 اکتوبر 1877 || 1 جون 1899ء || 12 اپریل 1930ء || 8 جولائ‏ی 1973ء || {{age in years and days|1877|10|29|1973|7|8}} |- | [[بل براؤن (کرکٹر)|بل براؤن]] || آسٹریلیا || 31 جولائ‏ی 1912ء || 8 جون 1934ء || 29 جون 1948ء || 16 مارچ 2008ء || {{age in years and days|1912|7|31|2008|3|16}} |- | [[لنڈسے ویر (کرکٹر)|لنڈسے ویر]] || نیوزی لینڈ || 2 جون 1908ء || 24 جنوری 1930ء || 17 اگست 1937ء || 31 اکتوبر 2003ء || {{age in years and days|1908|6|2|2003|10|31}} |- | [[ایورٹن ویکس]] || ویسٹ انڈیز || 26 فروری 1925ء || 21 جنوری 1948ء || 31 مارچ 1958ء || 1 جولائ‏ی 2020ء || {{age in years and days|1925|2|26|2020|7|1}} |- | [[کین آرچر]] || آسٹریلیا|| 17 جنوری 1928 || 22 دسمبر 1950 || 5 دسمبر 1951 || 14 اپریل 2023||{{age in years and days|1928|1|17|2023|4|14}} |- | [[اینڈی گینٹاؤم]] || ویسٹ انڈیز || 22 جنوری 1921ء || 11 فروری 1948ء || 16 فروری 1948ء || 17 فروری 2016ء || {{age in years and days|1921|01|22|2016|2|17}} |- | [[سڈنی بارنس]] || انگلینڈ || 19 اپریل 1873ء || 13 دسمبر 1901ء || 18 فروری 1914ء || 26 دسمبر 1967ء || {{age in years and days|1873|4|19|1967|12|26}} |- | [[ایسمنڈ کینٹش]] || ویسٹ انڈیز || 21 نومبر 1916ء || 27 مارچ 1948ء || 21 جنوری 1954ء || 10 جون 2011ء || {{age in years and days|1916|11|21|2011|6|10}} |- | [[مورپکم جوسام گوپالن]] || انڈیا || 6 جون 1909ء || 5 جنوری 1934ء || 8 جنوری 1934ء || 21 دسمبر 2003ء || {{age in years and days|1909|6|6|2003|12|21}} |- | [[رون ہیمنس]] || آسٹریلیا || 25 نومبر 1915ء || 28 فروری 1947ء || 5 جنوری 1948ء || 24 مارچ 2010ء || {{age in years and days|1915|11|25|2010|3|24}} |- | [[ڈینس بیگبی]] || جنوبی افریقا || 12 دسمبر 1914ء || 6 دسمبر 1948ء || 6 مارچ 1950ء || 10 مارچ 2009ء || {{age in years and days|1914|12|12|2009|3|10}} |- | [[جیک نیومین (کرکٹر)|جیک نیومین]] || نیوزی لینڈ || 3 جولائ‏ی [[1902ء]] || 27 فروری 1932ء || 3 اپریل 1933ء || 23 ستمبر 1996 || {{age in years and days|1902|7|3|1996|9|23}} |- | [[ڈان کلیورلی]] || نیوزی لینڈ || 23 دسمبر 1909ء || 27 فروری 1932ء || 30 مارچ 1946ء || 16 فروری 2004ء || {{age in years and days|1909|12|23|2004|2|16}} |- |} ماخذ:<ref>[http://stats.cricinfo.com/ci/content/records/283740.html کرک انفو: Longest lived players]</ref><ref>[http://www.rediff.com/cricket/2003/dec/22old.htm Rediff: Oldest Test cricketers at the time of death]</ref> === سب تو‏ں وڈی عمر وچ ٹیسٹ دا آغاز کرنے والے کرکٹ کھڈاری === ایہ معلومات '''16 مئی''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں. {| class=wikitable |- !نام !ملک !تریخ پیدائش !پہلا میچ !پہلے میچ دے وقت عمر |- | [[جیمز ساؤتھرٹن]] || انگلینڈ || 16 نومبر 1827ء || 15 مارچ 1877 ء|| {{age in years and days|1827|11|16|1877|03|15}} |- | [[میراں بخش]] || پاکستان || 20 اپریل 1907ء || 29 جنوری 1955ء || {{age in years and days|1907|4|20|1955|1|29}} |- | [[ڈان بلیکی]] || آسٹریلیا || 5 اپریل 1882ء || 14 دسمبر 1928ء || {{age in years and days|1882|4|5|1928|12|14}} |- | [[برٹ آئرن مونگر]] || آسٹریلیا || 7 اپریل 1882ء || 30 نومبر 1928ء || {{age in years and days|1882|4|7|1928|11|30}} |- | [[نیلسن بیٹنکورٹ]] || ویسٹ انڈیز || 4 جون 1887ء || 1 فروری 1930ء || {{age in years and days|1887|6|4|1930|2|1}} |- | [[راکلے ولسن]] || انگلینڈ || 25 مارچ 1879ء || 25 فروری 1921ء || {{age in years and days|1879|3|25|1921|2|25}} |- | [[رستم جی جمشید جی]] || انڈیا || 18 نومبر 1892ء || 15 دسمبر 1933ء || {{age in years and days|1892|11|18|1933|12|15}} |} === بلحاظ ملک سب تو‏ں وڈی عمر وچ پہلا ٹیسٹ میچ کھیڈݨ والے کھڈاری === ایہ معلومات '''16 مئی''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں۔ {| class="wikitable sortable" |- !ملک !نام !پہلے میچ وقت د‏‏ی عمر |- |آسٹریلیا||[[ڈان بلیکی]]||46 سال، 253 دن |- |بنگلہ دیش||[[انعام الحق (کرکٹر)|انعام الحق]]||35 سال، 58 دن |- |انگلینڈ||[[جیمز ساؤتھرٹن]]||{{age in years and days|1827|11|16|1877|3|15}} |- |بھارت||[[رستم جی جمشید جی]]||41 سال، 27 دن |- |آئرلینڈ||[[ایڈ جوائس]]||39 سال، 232 دن |- |نیوزی لینڈ||[[ہرب میک گر]]||38 سال، 101 دن |- |پاکستان||[[میراں بخش]]||47 سال، 284 دن |- |جنوبی افریقا||[[عمر ہنری (کرکٹر)|عمر ہنری]]||40 سال، 295 دن |- |سری لنکا||[[سوما چندر ڈی سلوا]]||39 سال، 251 دن |- |ویسٹ انڈیز||[[نیلسن بیٹنکورٹ]]||42 سال، 242 دن |- |زمبابوے||[[اینڈی والر]]||37 سال، 84 دن |} '''چیتاؤنی:''' [[جان ٹریکوس]] نے زمبابوے دے لئی {{age in years and days|1947|5|17|1992|10|18}}, وچ پہلا میچ کھیلا، لیکن اوہ 22 سال پہلے جنوبی افریقا دے لئی تن ٹیسٹ کھیل چکے نيں۔<ref name="traicos">[http://stats.cricinfo.com/statsguru/engine/player/55802.html?class=1;template=results;type=allround;view=match کرک انفو: Traicos debut]</ref> '''چیتاؤنی:''' سب تو‏ں ودھ عمر وچ پہلا میچ کھیڈݨ والے، جیمز سدرٹن، مرنے والے پہلے ٹیسٹ کرکٹ کھڈاری وی سن جدو‏ں اوہ 16 جون 1880ء نو‏‏ں انتقال کر گئے۔ میراں بخش اپنے کھیل دے کیریئر دے دوران میراں بخش دے ناں تو‏ں جانے جاندے سن ۔ ماخذ:<ref>[https://www.bbc.co.uk/blogs/tms/2007/12/ask_bearders_160.shtml BBC Test Match Special, Ask Bearders: "Can you tell me who is the oldest cricket player to make a Test match debut"]</ref> === ٹیسٹ کرکٹ دے معمر ترین کھلاڑی دے طور اُتے آخری شرکت === ایہ معلومات '''16 مئی''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں۔ {| class=wikitable |- !نام !ملک !تریخ پیدائش !پہلا ٹیسٹ !آخری میچ !آخری ٹیسٹ وچ عمر |- | [[ولفریڈ روڈس]] || انگلینڈ || 29 اکتوبر 1877ء || 1 جون 1899ء || 12 اپریل 1930ء || {{age in years and days|1877|10|29|1930|4|12}} |- | [[برٹ آئرن مونگر]] || آسٹریلیا || 7 اپریل 1882ء || 30 نومبر 1928ء || 28 فروری 1933ء || {{age in years and days|1882|4|7|1933|2|28}} |- | [[ڈبلیو جی گریس]] || انگلینڈ || 18 جولائ‏ی 1848ء || 6 ستمبر 1880ء || 3 جون 1899ء || {{age in years and days|1848|7|18|1899|6|3}} |- | [[جارج گن (کرکٹر)|جارج گن]] || انگلینڈ || 13 جون 1879ء || 13 دسمبر 1907ء || 12 اپریل 1930ء || {{age in years and days|1879|6|13|1930|4|12}} |- | [[جیمز ساؤتھرٹن]] || انگلینڈ || 16 نومبر 1827ء || 15 مارچ 1877ء || 4 اپریل 1877ء || {{age in years and days|1827|11|16|1877|4|4}} |- | [[میراں بخش]] || پاکستان || 20 اپریل 1907ء || 29 جنوری 1955ء || 16 فروری 1955ء || {{age in years and days|1907|4|20|1955|2|16}} |- | [[جیک ہابس]] || انگلینڈ || 16 دسمبر 1882ء || 1 جنوری 1908ء || 22 اگست 1930ء || {{age in years and days|1882|12|16|1930|8|22}} |- | [[فرینک وولی]]|| انگلینڈ || 27 مئی 1887ء || 9 اگست 1909ء || 22 اگست 1934ء || {{age in years and days|1887|5|27|1934|8|22}} |- | [[ڈان بلیکی]] || آسٹریلیا || 5 اپریل 1882ء || 14 دسمبر 1928ء || 8 فروری 1929ء || {{age in years and days|1882|4|5|1929|2|8}} |- | [[ہربرٹ سٹروڈوک]] || انگلینڈ || 28 جنوری 1880ء || 1 جنوری 1910ء || 18 اگست 1926ء || {{age in years and days|1880|1|28|1926|8|18}} |} === بلحاظ ملک آخری میچ دے معمر ترین ٹیسٹ کرکٹ کھڈاری === ایہ معلومات '''16 مئی''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں۔ [[Image:Wilfred Rhodes 1920.tiff|thumb|left|ولفریڈ روڈس، انگلینڈ دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑی 1899ء تو‏ں 1930ء تک]] {| class="wikitable sortable" |- !ملک !نام !عمر |- |آسٹریلیا||[[برٹ آئرن مونگر]]||50 سال، 327 دن |- |بنگلہ دیش ||[[محمد رفیق (کرکٹر)|محمد رفیق]]||{{age in years and days|1970|9|5|2008|3|3}} |- |انگلینڈ ||[[ولفریڈ روڈس]]||{{age in years and days|1877|10|29|1930|4|12}} |- |بھارت||[[ونو منکڈ]]||41 سال، 305 دن |- |آئرلینڈ||[[ایڈ جوائس]]||39 سال، 231 دن |- |نیوزی لینڈ ||[[جیک الابسٹر]]||41 سال، 247 دن |- |پاکستان||[[میراں بخش]]||47 سال، 302 دن |- |جنوبی افریقا ||[[ڈیو نورس]]||45 سال، 207 دن |- |سری لنکا||[[سوما چندر ڈی سلوا]]||42 سال، 78 دن |- |ویسٹ انڈیز||[[جارج ہیڈلی]]||44 سال، 236 دن |- |زمبابوے ||[[جان ٹریکوس]]||45 سال، 304 دن |} '''یاددہانی:''' ولفریڈ روڈس دا ٹیسٹ کیریئر ریکارڈ 30 سال، 315 دناں اُتے محیط سی۔ انگلینڈ دے سب تو‏ں کم عمر ٹیسٹ کرکٹ کھڈاری تے اک ہور یارکشائر مین برائن کلوز (پیدائش:24 فروری 1931ء) اس حوالے تو‏ں دوسرے نمبر اُتے نيں۔ انہاں نے اپنا ڈیبیو 1949ء وچ نیوزی لینڈ دے خلاف کيتا تے تقریباً نو سال د‏‏ی غیر موجودگی دے بعد 1976ء وچ ویسٹ انڈیز د‏‏ی مخالفت کرنے دے لئی انہاں نو‏ں واپس بلايا گیا (ان دا کیریئر 26 سال، 356 دن اُتے مشتمل سی<ref>[[:en:Lists of oldest cricketers#cite note-6]]</ref> === سب تو‏ں طویل العمر اول درجہ کرکٹ کھلاڑی === ایہ معلومات '''13 مئی''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں۔ اس لسٹ وچ اوہ تمام اول درجہ کرکٹ کھڈاری شام‏ل نيں جو 100 سال تک زندہ رہے انہاں وچ سب وفات پاچکے نيں۔<ref>{{cite web|url=http://www.espncricinfo.com/story/_/id/18876267/brydon-coverdale-100th-birthdays-tom-pritchard-jack-laver |title=It takes a rare cricketer to reach a century, not just make one |work=ESPN کرک انفو |accessdate=2 اگست 2018}}</ref> {{legend2|#F9F9F9|وفات|border=1px solid #AAAAAA}} {{legend2|#99FF99|حیات|border=1px solid #AAAAAA}} {|class="wikitable" !شمار !نام !ٹیم !تریخ پیدائش !وفات !عمر !ملک |- |1 |[[جان مینرز (کرکٹر)|جان مینرز]] |align=right|ہیمپشائر، ہیمپشائر، کمبائنڈ سروسز | 25 ستمبر 1914ء |7 مارچ 2020ء |105 سال، 225 دن |{{cr|ENG}} |- |2 |[[جم ہچنسن]] |align=right|[[ڈربی شائر کاؤنٹی کرکٹ کلب]] |29 نومبر 1896ء |7 نومبر 2000ء |103 سال، 344 دن |{{cr|ENG}} |- |3 |[[سیڈ وارڈ (کرکٹر)|سیڈ وارڈ]] |align=right|[[ویلنگٹن]] |5 اگست 1907ء |31 دسمبر 2010ء |103 سال، 148 دن |{{NZ}} |- |4 |[[نارمن گورڈن]] |align=right|جنوبی افریقا، ٹرانسوال |6 اگست 1911ء |2 ستمبر 2014ء |103 سال، 27 دن |{{RSA}} |- |5 |[[روپرٹ ڈی سمٹ]] |align=right|مغربی صوبہ |23 نومبر 1883ء |3 اگست 1986ء |102 سال، 253 دن |{{RSA}} |- |6 |[[ایڈورڈ انگلش]] |align=right|ہیمپشائر |1 جنوری 1864ء |5 ستمبر 1966ء |102 سال، 247 دن |{{cr|ENG}} |- |7 |[[سیرل پارکنز]] |align=right|نارتھمپٹن شائر، مائنر کاؤنٹیز |4 جون 1911ء |21 نومبر 2013ء |102 سال، 170 دن |{{cr|ENG}} |- |8 |[[جان وہٹلی (کرکٹر)|جان وہٹلی]] |align=right|کینٹربری |8 جنوری 1860 |19 اپریل 1962 |102 سال، 101 دن |{{NZ}} |- |9 |[[آرچی اسکاٹ (کرکٹر)|آرچی اسکاٹ]] |align=right|اسکاٹ لینڈ | 26 جنوری 1918ء |1 نومبر 2019ء | 101 سال، 272 دن |{{SCO}} |- |10 |[[ٹیڈ مارٹن (کرکٹر)|ٹیڈ مارٹن]] |align=right|مغربی آسٹریلیا |30 ستمبر 1902ء |9 جون 2004ء |101 سال، 253 دن |{{AUS}} |- |11 |[[ڈی. بی. دیودھر]] |align=right|ہندو، مہاراشٹر |14 جنوری 1892ء | 24 اگست 1993ء |101 سال، 222 دن |{{IND}} |- |12 |[[جارج ہرمن]] |align=right|ڈبلن یونیورسٹی |6 جون 1874ء |14 دسمبر 1975ء |101 سال، 191 دن |{{IRL}} |- |13 |[[فریڈ گبسن (کرکٹر)|فریڈ گبسن]] |align=right|لیسٹر شائر |13 فروری 1912ء |28 جون 2013ء |101 سال، 135 دن |{{JAM}}، (رہائش {{cr|ENG}}) |- |14 |[[ایلن فنلیسن (کرکٹر)|ایلن فنلیسن]] |align=right|مشرقی صوبہ |1 ستمبر 1900ء |28 اکتوبر 2001ء |101 سال، 57 دن |{{RSA}} |- |15 |[[نیل میک کارکل]] |align=right|ہیمپشائر، کھلاڑی | 23 مارچ 1912ء |28 فروری 2013ء |100 سال، 342 دن |{{cr|ENG}} |- |16 |[[رگھوناتھ چندورکر]] |align=right|بمبئی | 21 نومبر 1920ء |3 ستمبر 2021ء |100 سال، 286 دن |{{IND}} |- |17 |[[جیفری بیک (کرکٹر)|جیفری بیک]] |align=right|آکسفورڈ یونیورسٹی |16 جون 1918ء |5 مارچ 2019ء |100 سال، 262 دن |{{cr|ENG}} |- |18 |[[ہیرالڈ اسٹیپلٹن]] |align=right|نیو ساؤتھ ویلز |7 جنوری 1915ء |24 ستمبر 2015ء | 100 سال، 260 دن |{{AUS}} |- |19 |[[ایلن برجیس (کرکٹر)|ایلن برجیس]] |align=right|کینٹربری |1 مئی 1920ء |5 جنوری 2021ء |100 سال، 249 دن |{{NZ}} |- |20 |[[روسی کوپر]] |align=right|پارسی، بمبئی، مڈل سیکس |14 دسمبر 1922ء |31 جولائ‏ی 2023 |100 سال، 229 دن |{{IND}} |- |21 |[[چارلس بریتھویٹ (کرکٹر)|چارلس بریتھویٹ]] |align=right|انگریزی باشندے، ریاستہائے متحدہ دے کھلاڑی |10 ستمبر 1845ء |15 اپریل 1946ء |100 سال، 217 دن |{{USA}} |- |22 |[[ہیری فورسیتھ]] |align=right|ڈبلن یونیورسٹی | 18 دسمبر 1903ء |19 جولائ‏ی 2004ء |100 سال، 214 دن |{{IRL}} |- |23 |[[جیک لیور]] |align=right|تسمانیہ |9 مارچ 1917ء |3 اکتوبر 2017ء |100 سال، 208 دن |{{AUS}} |- |24 |[[ٹام پرچرڈ]] |align=right|ویلنگٹن، واروکشائر |10 مارچ 1917ء |22 اگست 2017ء |100 سال، 165 دن |{{NZ}} |- |25 |[[برنار نوٹلی]] |align=right|ناٹنگہم شائر |31 اگست 1918ء | 22 جنوری 2019ء |100 سال، 144 دن |{{cr|ENG}} |- |26 |[[وسنت رائے جی]] |align=right|بمبئی، بڑودہ | 26 جنوری 1920ء |13 جون 2020ء |100 سال، 139 دن |{{IND}} |- |27 |[[جارج ڈین (کرکٹر)|جارج ڈین]] |align=right|ہیمپشائر | 11 دسمبر 1828 | 26 فروری 1929 |100 سال، 77 دن |{{cr|ENG}} |- |} '''یاددہانی:''' بھانويں نیو ساؤتھ ویلز، آسٹریلیا وچ پیدا ہوݨ والے [[سیڈ وارڈ (کرکٹر)|سیڈ وارڈ]] تے [[جان وہٹلی (کرکٹر)|جان وہٹلی]] د‏‏ی پرورش نیوزی لینڈ وچ ہوئی۔ [[جارج ہرمن]] جس نے آئرلینڈ دے لئی دو رگبی یونین کیپس حاصل کیتیاں دا کارن وال وچ انتقال ہويا۔ چارلس بریتھویٹ انگلینڈ وچ پیدا ہوئے۔ فریڈ گبسن 1944ء وچ انگلینڈ چلے گئے۔ نیل میک کارکل انگلینڈ وچ پیدا ہوئے، لیکن اوہ 1951ء تو‏ں جنوبی افریقا وچ مقیم رہ‏‏ے۔ اینٹی گوا دے کرکٹ کھلاڑی سر سڈنی والنگ، جو اکتوبر 2009ء وچ 102 سال، 88 دن د‏‏ی عمر وچ انتقال کر گئے، پہلے کدی وی میچاں وچ نظر نئيں آئے۔ اول درجہ کرکٹ کھیڈݨ والے سب تو‏ں ودھ عمر رسیدہ شخص، تے اکلوندے عمر رسیدہ، راجہ مہاراج سنگھ سن، جنہاں د‏‏ی عمر 72 سال سی اوہ نومبر 1950ء وچ کامن ویلتھ الیون دے خلاف بمبئی گورنرز الیون وچ شام‏ل سن <ref>[[:en:Lists of oldest cricketers#cite note-8]]</ref> تیرہ کھلاڑی اپنی سٹھ د‏‏ی دہائی وچ اول درجہ کرکٹ کھیل چکے نيں، انہاں وچو‏ں بوہت‏ے 19ويں صدی وچ انگلینڈ وچ ہی سرگرم دکھائی دئیے۔<ref>{{cite web |title=First-Class Oldest Players |url=https://stats.acscricket.com/Records/First_Class/Overall/Players/Oldest_Players.html |website=The Association of Cricket Statisticians and Historians |access-date=9 جنوری 2021}}</ref> === معمر ترین سواݨیاں کرکٹ کھڈاری === انگلینڈ د‏‏ی سواݨیاں کرکٹ کھلاڑی ایلین وہیلن بعد وچ [[ایلین ایش]]، جو 30 اکتوبر 1911ء نو‏‏ں پیدا ہوئیاں، سو سالہ درجہ حاصل کرنے والی پہلی سواݨی ٹیسٹ کرکٹ کھڈاری سی۔ اوہ 3 دسمبر 2021ء نو‏‏ں 110 سال تے 34 دن د‏‏ی عمر وچ انتقال کر گئياں<ref>[[:en:Lists of oldest cricketers#cite note-10]]</ref> اس لحاظ تو‏ں کہیا جا سکدا اے کہ طویل العمری دے حوالے تو‏ں اوہ مرد تے سواݨیاں دونے وچ سبقت رکھدی سی۔ === سب تو‏ں عمر رسیدہ اک روزہ کرکٹ کھڈاری=== کرکٹ د‏‏ی تریخ دا پہلا اک روزہ میچ 5 جنوری 1971ء نو‏‏ں کھیلا گیا جدو‏ں آسٹریلیا نے انگلینڈ دا مقابلہ کيتا۔ اودو‏ں زندہ عمر رسیدہ اک روزہ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی ترتیب ایہ اے اعدادوشمار '''13 مئی''' 2026ء تک مکمل نيں۔ {| class="wikitable sortable" |- !نام !ملک !تریخ پیدائش ! پہلا میچ !آخری میچ ! {{date}} تک عمر |- | [[لانس گبز]] || ویسٹ انڈیز || 29 ستمبر 1934ء || 5 ستمبر 1973ء || 7 جون 1975ء || {{age in years and days|1934|9|29}} |- | [[روہن کنہائی]] || ویسٹ انڈیز || 26 دسمبر 1935ء || 5 ستمبر 1973ء || 21 جون 1975ء || {{age in years and days|1935|12|26}} |- | [[باب سمپسن (کرکٹ کھلاڑی)|باب سمپسن]] || آسٹریلیا || 3 فروری 1936ء || 22 فروری 1978ء || 12 اپریل 1978ء || {{age in years and days|1936|2|3}} |- | [[گارفیلڈ سوبرز]] || ویسٹ انڈیز || 28 جولائ‏ی 1936ء || 5 ستمبر 1973ء || 5 ستمبر 1973ء || {{age in years and days|1936|7|28}} |- | [[بل لاری]] || آسٹریلیا || 11 فروری 1937ء || 5 جنوری 1971ء || 5 جنوری 1971ء || {{age in years and days|1937|2|11}} |- | [[فرخ انجینئر]] || انڈیا || 25 فروری 1938ء || 13 جولائ‏ی 1974ء || 14 جون 1975ء || {{age in years and days|1938|2|25}} |- | [[مائیکل ٹیسیرا]] || سری لنکا || 23 مارچ 1939ء || 7 جون 1975ء || 14 جون 1975ء || {{age in years and days|1939|3|23}} |- | [[ایلن کونولی]] || آسٹریلیا || 29 جون 1939ء || 5 جنوری 1971ء || 5 جنوری 1971ء || {{age in years and days|1939|6|29}} |- | [[رون ہیڈلی]] || ویسٹ انڈیز || 29 جون 1939ء || 7 ستمبر 1973ء || 7 ستمبر 1973ء || {{age in years and days|1939|6|29}} |- | [[نارمن گفورڈ]] || انگلینڈ || 30 مارچ 1940ء || 24 مارچ 1985ء || 26 مارچ 1985ء || {{age in years and days|1940|3|30}} |} === معمر ترین ٹوئنٹی 20 بین الاقوامی کرکٹ کھڈاری === پہلا ٹوئنٹی 20 بین الاقوامی 17 فروری 2005ء نو‏‏ں ہويا جدو‏ں آسٹریلیا نے نیوزی لینڈ دا مقابلہ کيتا۔ '''13 مئی''' 2026ء تک معمر زندہ ٹوئنٹی بین الاقوامی کرکٹ کھلاڑیاں وچ شام‏ل نيں: {| class="wikitable sortable" |- !نام !ملک !تریخ پیدائش !پہلا میچ !آخری میچ !عمر (تریخ) |- | عثمان گوکر || [[ترکیہ قومی کرکٹ ٹیم|ترکیہ]]|| 1 مارچ 1960 || 29 اگست 2019 || 29 اگست 2019 || {{age in years and days|1960|3|1}} |- | چنگیز اکیوز ||ترکیہ || 1 جون 1962 || 29 اگست 2019 || 29 اگست 2019 || {{age in years and days|1962|6|1}} |- | سردار کانسوئے || ترکیہ || 6 جولائ‏ی 1962 || 29 اگست 2019 || 31 اگست 2019 || {{age in years and days|1962|7|6}} |- | کرسٹیان روکیا || [[جبل الطارق قومی کرکٹ ٹیم|جبرالٹر]] || 8 مارچ 1965 || 13 مئی 2022 || 14 مئی 2022 || {{age in years and days|1965|3|8}} |- | حسن آلٹا || ترکیہ || 25 مئی 1965 || 29 اگست 2019 || 31 اگست 2019 || {{age in years and days|1965|5|25}} |- | [[جیمز موسیس (کرکٹر)|جیمز موسیس]] || [[بوٹسوانا قومی کرکٹ ٹیم|بوٹسوانا]] || 8 اگست 1965 || 20 مئی 2019 || 7 نومبر 2021 || {{age in years and days|1965|8|8}} |- | مارک عمان || [[سلووینیا قومی کرکٹ ٹیم|سلووینیا]] || 5 ستمبر 1966 || 25 جولائ‏ی 2022 || 30 جولائ‏ی 2022 || {{age in years and days|1966|9|5}} |- | [[سنیل دھنیرام]] || [[کینیڈا قومی کرکٹ ٹیم|کینیڈا]] || 17 اکتوبر 1968 || 2 اگست 2008 || 10 فروری 2010 || {{age in years and days|1968|10|17}} |- | ٹونی وائٹ مین || [[لکسمبرگ قومی کرکٹ ٹیم| لکسمبرگ]] || 24 مئی 1969 || 29 اگست 2019 || 5 ستمبر 2021 || {{age in years and days|1969|5|24}} |- | [[سنتھ جے سوریا]] || سری لنکا || 30 جون 1969 || 15 جون 2006 || 25 جون 2011 || {{age in years and days|1969|6|30}} |} === ہور ویکھو === * [[کرکٹ]] * [[ٹیسٹ کرکٹ]] * [[آسٹریلیا دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[بنگلہ دیش دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[انگلستان دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[بھارت دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[نیوزی لینڈ دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[پاکستان دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[جنوبی افریقا دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[سری لنکا دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[ویسٹ انڈیز دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[زمبابوے دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[افغانستان دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] == حوالے == {{حوالے}} [[گٹھ:ٹیسٹ کرکٹ ریکارڈ]] [[گٹھ:کھیلاں د‏‏ی فہرستاں دیاں فہرستاں]] [[گٹھ:کرکٹ کھلاڑیاں دیاں فہرستاں]] [[گٹھ:ویکی ڈیٹا تو‏ں مطابقت رکھنے والی مختصر تفصیل]] [[گٹھ:طویل العمر افراد دیاں فہرستاں]] 96icvo7kp7ijsuhg95nj4927qd8ve4m 707061 707060 2026-05-16T05:49:31Z ابوالحسن راجپوت 24698 /* سب تو‏ں طویل العمر اول درجہ کرکٹ کھلاڑی */ 707061 wikitext text/x-wiki ایہ لسٹ '''معمر [[ٹیسٹ کرکٹ|ٹیسٹ]] تے اول درجہ کرکٹ کھلاڑیاں''' د‏‏ی ترتیب دا اک مجموعہ اے اس وچ کرکٹ دے وکھ وکھ پہلوآں تو‏ں ہر سطح اُتے طویل العمر کرکٹ کھلاڑیاں دے اعداد و شمار دئیے گئے نيں === معمر ترین زندہ ٹیسٹ کرکٹ کھڈاری === ایہ معلومات '''16 مئی''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں۔ تے اس وچ 90 سال د‏‏ی عمر تک دے زندہ کھلاڑی شام‏ل نيں۔ {| class="wikitable sortable" |- !نام !ملک !تریخ پیدائش !پہلا میچ !آخری میچ !{{date}} تک عمر |- | [[نیل ہاروے]] || آسٹریلیا || 8 اکتوبر 1928ء || 22 جنوری 1948ء || 20 فروری 1963ء || {{age in years and days|1928|10|8}} |- | [[دتا گائیکواڈ]] || بھارت || 27 اکتوبر 1928ء || 5 جون 1952ء || 18 جنوری 1961ء || {{age in years and days|1928|10|27}} |- | [[ٹریور میک موہن]] || نیوزی لینڈ || 8 نومبر 1929ء || 13 اکتوبر 1955ء || 6 فروری 1956ء || {{age in years and days|1929|11|8}} |- | [[وزیر محمد]] || پاکستان || 22 دسمبر 1929ء || 13 نومبر 1952ء || 13 نومبر 1959ء || {{age in years and days|1929|12|22}} |- | [[سی ڈی گوپی ناتھ]] || بھارت || 1 مارچ 1930ء || 14 مارچ 1951ء || 28 جنوری 1960ء || {{age in years and days|1930|3|1}} |- | [[آئن لیگٹ]] || نیوزی لینڈ || 7 جون 1930ء || 1 جنوری 1954ء || 5 جنوری 1954ء || {{age in years and days|1930|6|7}} |- | [[جیک الابسٹر]] || نیوزی لینڈ || 11 جولائ‏ی 1930ء || 13 اکتوبر 1955ء || 14 مارچ 1972ء || {{age in years and days|1930|7|11}} |- | [[جوئے سلیمان]] || ویسٹ انڈیز || 26 اگست 1930ء || 12 دسمبر 1958ء || 11 مئی 1965ء || {{age in years and days|1930|8|26}} |- | [[چندرکانت پاٹنکر]] || بھارت || 24 نومبر 1930ء || 28 دسمبر 1955ء ||2 جنوری 1955ء || {{age in years and days|1930|11|24}} |- | [[رمن صبا رائو]] || ویسٹ انڈیز || 29 جنوری 1932ء || 24 جولائ‏ی 1958ء ||17 اگست 1961ء || {{age in years and days|1932|1|29}} |- | [[گیون سٹیونز]] || آسٹریلیا || 29 فروری 1932ء || 28 دسمبر 1955ء ||2 جنوری 1955ء || {{age in years and days|1932|2|29}} |- | [[گاڈفرے لارنس]] || جنوبی افریقا || 31 مارچ 1932ء || 08 دسمبر 1961ء ||16 فروری 1962ء || {{age in years and days|1932|3|31}} |- | [[باب بلیئر (کرکٹر)|باب بلیئر]] || نیوزی لینڈ || 23 جون 1932ء || 06 مارچ 1953ء ||13 مارچ 1964ءء || {{age in years and days|1932|6|23}} |- | [[مکی سٹیورٹ]] || انگلینڈ || 16 ستمبر 1932ء || 21 جون 1962ء ||21 جنوری 1964ء || {{age in years and days|1932|9|16}} |- | [[کم ایلگی]] || جنوبی افریقا || 6 مارچ 1933ء || 08 دسمبر 1961ء ||01 جنوری 1962ء || {{age in years and days|1933|3|6}} |- | [[مائیکل جان اسمتھ]] || انگلینڈ || 30 جون 1933ء || 5 جون 1958ء ||جولائ‏ی 1972ء || {{age in years and days|1933|6|30}} |- | [[راجرہیرس (کرکٹر)|راجرہیرس]] || نیوزی لینڈ || 27 جولائ‏ی 1933ء || 27 فروری 1959ء ||14 مارچ 1959ء || {{age in years and days|1933|7|27}} |- | [[کیمی اسمتھ]] || ویسٹ انڈیز || 29 جولائی 1933ء || 09 دسمبر 1960ء ||16 فروری 1962ء || {{age in years and days|1933|7|29}} |- | [[ٹام ڈیوڈنی]] || ویسٹ انڈیز || 23 اکتوبر 1933ء || 14 مئی 1955ء ||13 مارچ 1958ء || {{age in years and days|1933|10|23}} |- | [[بروس موریسن (کرکٹر)|بروس موریسن]] || نیوزی لینڈ || 17 دسمبر 1933ء || 01 مارچ 1963ء ||01 مارچ 1963ء || {{age in years and days|1933|12|17}} |- | [[جیکی ہینڈرکس]] || ویسٹ انڈیز || 21 دسمبر 1933ء || 16 فروری 1962ء ||12 جون 1969ء || {{age in years and days|1933|12|21}} |- | [[ناری کنٹرکٹر]] || بھارت || 7 مارچ 1934ء || 02 دسمبر 1955ء ||07 مارچ 1962ء || {{age in years and days|1934|3|7}} |- | [[ہیمنڈ فرلانج]] || ویسٹ انڈیز || 19 جون 1934ء || 11 جون 1955ء ||09 مارچ 1956ء || {{age in years and days|1934|6|19}} |- | [[ولی روڈریگز]] || ویسٹ انڈیز ||25 جون 1934ء || 07 مارچ 1962ء ||14 مارچ 1956ء || {{age in years and days|1934|6|25}} |- | [[چندو بورڈے]] || ویسٹ انڈیز || 21 جولائی 1934ء || 28 نومبر 1958ء ||04 نومبر 1969ء || {{age in years and days|1934|7|21}} |- | [[جون گائے (کرکٹر)|جون گائے]] || نیوزی لینڈ || 29 اگست 1934ء || 07 نومبر 1955ء ||26 دسمبر 1961ء || {{age in years and days|1934|8|29}} |- | [[لانس گبز]] || ویسٹ انڈیز || 29 ستمبر 1934ء || 05 فروری 1958ء ||31 جنوری 1976ء || {{age in years and days|1934|9|29}} |- | [[ڈیس ہورے]] || آسٹریلیا || 19 اکتوبر 1934ء || 27 جنوری 1961ء ||27 جنوری 1961ء || {{age in years and days|1934|10|19}} |- | [[ڈک رچرڈسن (کرکٹر)|ڈک رچرڈسن]] || انگلینڈ || 3 نومبر 1934ء || 04 جولائی 1957ء ||04 جولائی 1957ء || {{age in years and days|1934|11|3}} |- | [[آئن میکف]] || آسٹریلیا || 6 جنوری 1935ء || 23 دسمبر 1957ء ||06 دسمبر 1963ء || {{age in years and days|1935|1|6}} |- | [[بروس بولٹن]] || نیوزی لینڈ || 31 مئی 1935ء || 27 فروری 1959ء ||14 مارچ 1959ء || {{age in years and days|1935|5|31}} |- | [[فضل الرحمن (کرکٹ کھلاڑی)|فضل الرحمن]] || پاکستان || 11 جون، 1935ء || 13 مارچ 1958ء ||13 مارچ 1958ء || {{age in years and days|1935|6|11}} |- | [[ومن کمار]] || بھارت || 26 جون 1935ء || 08 فروری 1961ء ||11 نومبر 1961ء || {{age in years and days|1935|6|26}} |- | [[کین ٹیلر (کرکٹر)|کین ٹیلر]] || انگلینڈ || 21 اگست 1935ء || 4 جون 1958ء ||2 جولائی 1964ء || {{age in years and days|1935|8|21}} |- | [[باب باربر (کرکٹر)|باب باربر]] || انگلینڈ || 26 ستمبر 1935ء || 9 جون 1960ء ||6 جون 1964ء || {{age in years and days|1935|9|26}} |- | [[جمی بنکس]] || انگلینڈ || 05 اکتوبر1935ء || 21 جنوری 1964ء ||03 فروری 1964ء || {{age in years and days|1935|10|05}} |- | [[پال بارٹن]] || نیوزی لینڈ || 09 اکتوبر 1935ء || 08 دسمبر 1961ء ||15 مارچ 1963ء || {{age in years and days|1935|10|09}} |- | [[ایلن براؤن (انگلش کرکٹر)|ایلن براؤن]] || انگلینڈ || 17 اکتوبر 1935ء || 26 اکتوبر 1961ء ||11 نومبر 1961ء || {{age in years and days|1935|10|17}} |- | [[کین ایسٹ ووڈ]] || آسٹریلیا ||23 نومبر 1935ء || 12 فروری 1971ء ||12 فروری 1971ء || {{age in years and days|1935|11|23}} |- | [[پرکاش بھنڈاری]] || بھارت ||27 نومبر 1935ء || 26 فروری 1955ء ||02 نومبر 1956ء || {{age in years and days|1935|11|27}} |- | [[فریڈ رمسی]] || انگلینڈ ||04 دسمبر 1935ء || 23 جولائی 1964ء ||22 جولائی 1965ء || {{age in years and days|1935|12|04}} |- | [[روہن کنہائی]] || ویسٹ انڈیز ||26 دسمبر 1935ء || 30 مئی 1957ء ||30 مارچ 1974ء || {{age in years and days|1935|12|26}} |- | [[جان ڈی آرسی (کرکٹ کھلاڑی)|جان ڈی آرسی]] || نیوزی لینڈ ||23 اپریل 1936ء || 05 جون 1958ء ||21 اگست 1958ء || {{age in years and days|1936|04|23}} |- | [[رائے ہارفورڈ]] || انگلینڈ ||30 مئی 1936ء || 15 فروری 1968ء ||29 فروری 1968ء || {{age in years and days|1936|05|30}} |- | [[ایرک رسل (کرکٹ کھلاڑی)|ایرک رسل]] || انگلینڈ ||03 جولائی 1936ء || 21 اکتوبر 1961ء ||27 جولائی 1967ء || {{age in years and days|1936|07|03}} |- | [[وینکٹ رامن سبرامنیا]] || بھارت ||16 جولائی 1936ء || 19 مارچ 1965ء ||07 مارچ 1968ء || {{age in years and days|1936|07|16}} |- | [[ہیرالڈ روڈس (کرکٹ کھلاڑی)|ہیرالڈ روڈس]] || انگلینڈ ||22 جولائی 1936ء ||02 جولائی 1959ء ||23 جولائی 1959ء || {{age in years and days|1936|07|22}} |- | [[گارفیلڈ سوبرز]] || بھارت ||28 جولائی 1936ء ||30 مارچ 1954ء ||30 مارچ 1974ء || {{age in years and days|1936|07|28}} |- | [[آرٹی ڈک]] || نیوزی لینڈ ||10 اکتوبر 1936ء || 08 دسمبر 1961ء ||17 جون 1965ء || {{age in years and days|1936|10|10}} |} === ملکاں دے لحاظ نال معمر زندہ ٹیسٹ کرکٹ کھڈاری === ایہ معلومات '''16 مئی''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں۔ {| class="wikitable sortable" !ملک !کھلاڑی ! {{date}} تک عمر |- |افغانستان |[[محمد نبی]] |{{age in years and days|1985|01|01}} |- |آسٹریلیا |[[نیل ہاروے]] |{{age in years and days|1928|10|08}} |- | بنگلہ دیش |[[انعام الحق (کرکٹر)|انعام الحق]] |{{age in years and days|1966|02|27}} |- |انگلینڈ |[[رمن صبا رائو]] |{{age in years and days|1932|01|29}} |- |بھارت |[[دتا گائیکواڈ]] |{{age in years and days|1928|10|27}} |- |آئرلینڈ |[[ایڈ جوائس]] |{{age in years and days|1978|09|22}} |- |نیوزی لینڈ |[[ٹریور میک موہن]] |{{age in years and days|1929|11|8}} |- |پاکستان |[[وزیر محمد]] |{{age in years and days|1929|12|22}} |- | جنوبی افریقا |[[رونالڈ ڈراپر]] |{{age in years and days|1926|12|24}} |- |سری لنکا |[[سوما چندر ڈی سلوا]] |{{age in years and days|1942|6|11}} |- | ویسٹ انڈیز |[[جوئے سلیمان]] |{{age in years and days|1930|8|26}} |- |زمبابوے |[[جان ٹریکوس]] |{{age in years and days|1947|05|17}} |} '''چیتاؤنی:''' 27 [[فرسٹ کلاس کرکٹ]] کرکٹ کھلاڑیاں دے بارے وچ جانیا جاندا اے کہ اوہ صد سالہ درجہ حاصل کر چک‏‏ے نيں (''تھلے متعلقہ سیکشن دیکھو'')۔ ماخذ:<ref>[http://stats.cricinfo.com/ci/content/records/283742.html کرک انفو: Oldest living players]</ref> === معمر ٹیسٹ کرکٹ کھڈاری جیہڑے ہن تک ٹیسٹ د‏‏ی سطح اُتے کھیل رہے نيں === ایہ معلومات '''16 مئی''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں۔ {| class="wikitable sortable" |- !نام !ملک !تریخ پیدائش ! پہلا میچ ! {{date}} تک عمر |- | [[کریگ ارون]] || زمبابوے || 19 اگست 1985 || 04 اگست 2011 || {{age in years and days|1985|8|19}} |- | [[سکندر رضا]] || زمبابوے|| 24 اپریل1986 || 3 ستمبر2013 || {{age in years and days|1986|4|26}} |- | [[سین ولیمز(کرکٹر)|سین ولیمز]] || زمبابوے|| 26 ستمبر 1986 || 20 مارچ 2013 || {{age in years and days|1986|9|26}} |} === سب تو‏ں پرانے ٹیسٹ کرکٹ کھڈاری جیہڑے ہن تک ٹیسٹ د‏‏ی سطح اُتے کھیل رہے نيں=== ایہ معلومات '''16 مئی''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں۔ {| class="wikitable sortable" |- !ملک !نام ! {{date}} تک عمر |- |افغانستان||[[امیرحمزہ (افغان کرکٹ کھلاڑی)|امیر حمزہ]]||{{age in years and days|1991|08|15}} |- |آسٹریلیا||[[عثمان خواجہ]]||{{age in years and days|1986|12|18}} |- |بنگلہ دیش||[[مشفق الرحیم]]||{{age in years and days|1987|5|9}} |- |انگلینڈ||[[کرس ووکس]]||{{age in years and days|1989|3|2}} |- |بھارت||[[رویندر جدیجا]]||{{age in years and days|1988|12|6}} |- |آئرلینڈ||[[کریگ ینگ (کرکٹر)|کریگ ینگ]]||{{age in years and days|1990|4|4}} |- |نیوزی لینڈ||[[اعجاز پٹیل]]||{{age in years and days|1988|10|21}} |- |پاکستان||[[نعمان علی]]||{{age in years and days|1986|10|7}} |- |جنوبی افریقہ ||[[ڈین پیٹرسن]]||{{age in years and days|1989|4|4}} |- |سری لنکا||[[اینجلو میتھیوز]]||{{age in years and days|1987|6|2}} |- |ویسٹ انڈیز ||[[کیمار روچ]]||{{age in years and days|1988|6|30}} |- |زمبابوے||[[کریگ ارون]]||{{age in years and days|1985|8|19}} |} '''چیتاؤنی:''' مندرجہ بالا فہرستاں وچ اوہ کھڈاری شام‏ل نيں جنہاں نے گزشتہ 24 مہینےآں وچ ٹیسٹ کرکٹ کھیلی اے تے اپنی ریٹائرمنٹ دا باقاعدہ اعلان نئيں کيتا ا‏‏ے۔ === سب تو‏ں طویل عرصے تک رہنے والے ٹیسٹ کرکٹ کھڈاری === ایہ معلومات '''16 مئی''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں۔ {| class=wikitable |- !نام !ملک !تریخ پیدائش !پہلا میچ !آخری میچ !موت تریخ !عمر |- | [[نارمن گورڈن]] || جنوبی افریقا || 6 اگست 1911ء || 24 دسمبر 1938ء || 14 مارچ 1939ء || 2 ستمبر 2014ء || {{age in years and days|1911|08|06|2014|09|02}} |- | [[ایرک ٹنڈل]] || نیوزی لینڈ || 18 دسمبر 1910ء || 26 جون 1927ء || 25 مارچ 1947ء || 1 اگست 2010ء || {{age in years and days|1910|12|18|2010|08|01}} |- | [[فرانسس میک کینن]] || انگلینڈ || 9 اپریل 1848ء || 2 جنوری 1879ء || 4 جنوری 1879ء || 27 فروری 1947ء || {{age in years and days|1848|4|9|1947|2|27}} |- | [[جان واٹکنز(کرکٹر)|جان واٹکنز]] || جنوبی افریقا || 10 اپریل 1923ء || 24 دسمبر 1949ء || 5 جنوری 1957ء || 3 ستمبر 2021 || {{age in years and days|1923|4|10|2021|9|3}} |- | [[لنڈسے ٹکٹ]] || جنوبی افریقا || 6 فروری 1919ء || 7 جون 1947ء || 9 مارچ 1949ء || 5 ستمبر 2016ء || {{age in years and days|1919|02|06|2016|09|05}} |- | [[ڈونلڈ اسمتھ (کرکٹر، پیدائش 1923)|ڈونلڈ اسمتھ]] || انگلینڈ || 14 جون 1923ء || 20 جون 1957ء || 27 جولائ‏ی 1957ء || 10 جنوری 2021 || {{age in years and days|1923|06|14|2021|01|10}} |- | [[جیک کیر (کرکٹر)|جیک کیر]] || نیوزی لینڈ || 28 دسمبر 1910ء || 27 جون 1931ء || 27 جولائ‏ی 1937ء || 27 مئی 2007ء || {{age in years and days|1910|12|28|2007|5|27}} |- | [[ولفریڈ روڈس]] || انگلینڈ || 29 اکتوبر 1877 || 1 جون 1899ء || 12 اپریل 1930ء || 8 جولائ‏ی 1973ء || {{age in years and days|1877|10|29|1973|7|8}} |- | [[بل براؤن (کرکٹر)|بل براؤن]] || آسٹریلیا || 31 جولائ‏ی 1912ء || 8 جون 1934ء || 29 جون 1948ء || 16 مارچ 2008ء || {{age in years and days|1912|7|31|2008|3|16}} |- | [[لنڈسے ویر (کرکٹر)|لنڈسے ویر]] || نیوزی لینڈ || 2 جون 1908ء || 24 جنوری 1930ء || 17 اگست 1937ء || 31 اکتوبر 2003ء || {{age in years and days|1908|6|2|2003|10|31}} |- | [[ایورٹن ویکس]] || ویسٹ انڈیز || 26 فروری 1925ء || 21 جنوری 1948ء || 31 مارچ 1958ء || 1 جولائ‏ی 2020ء || {{age in years and days|1925|2|26|2020|7|1}} |- | [[کین آرچر]] || آسٹریلیا|| 17 جنوری 1928 || 22 دسمبر 1950 || 5 دسمبر 1951 || 14 اپریل 2023||{{age in years and days|1928|1|17|2023|4|14}} |- | [[اینڈی گینٹاؤم]] || ویسٹ انڈیز || 22 جنوری 1921ء || 11 فروری 1948ء || 16 فروری 1948ء || 17 فروری 2016ء || {{age in years and days|1921|01|22|2016|2|17}} |- | [[سڈنی بارنس]] || انگلینڈ || 19 اپریل 1873ء || 13 دسمبر 1901ء || 18 فروری 1914ء || 26 دسمبر 1967ء || {{age in years and days|1873|4|19|1967|12|26}} |- | [[ایسمنڈ کینٹش]] || ویسٹ انڈیز || 21 نومبر 1916ء || 27 مارچ 1948ء || 21 جنوری 1954ء || 10 جون 2011ء || {{age in years and days|1916|11|21|2011|6|10}} |- | [[مورپکم جوسام گوپالن]] || انڈیا || 6 جون 1909ء || 5 جنوری 1934ء || 8 جنوری 1934ء || 21 دسمبر 2003ء || {{age in years and days|1909|6|6|2003|12|21}} |- | [[رون ہیمنس]] || آسٹریلیا || 25 نومبر 1915ء || 28 فروری 1947ء || 5 جنوری 1948ء || 24 مارچ 2010ء || {{age in years and days|1915|11|25|2010|3|24}} |- | [[ڈینس بیگبی]] || جنوبی افریقا || 12 دسمبر 1914ء || 6 دسمبر 1948ء || 6 مارچ 1950ء || 10 مارچ 2009ء || {{age in years and days|1914|12|12|2009|3|10}} |- | [[جیک نیومین (کرکٹر)|جیک نیومین]] || نیوزی لینڈ || 3 جولائ‏ی [[1902ء]] || 27 فروری 1932ء || 3 اپریل 1933ء || 23 ستمبر 1996 || {{age in years and days|1902|7|3|1996|9|23}} |- | [[ڈان کلیورلی]] || نیوزی لینڈ || 23 دسمبر 1909ء || 27 فروری 1932ء || 30 مارچ 1946ء || 16 فروری 2004ء || {{age in years and days|1909|12|23|2004|2|16}} |- |} ماخذ:<ref>[http://stats.cricinfo.com/ci/content/records/283740.html کرک انفو: Longest lived players]</ref><ref>[http://www.rediff.com/cricket/2003/dec/22old.htm Rediff: Oldest Test cricketers at the time of death]</ref> === سب تو‏ں وڈی عمر وچ ٹیسٹ دا آغاز کرنے والے کرکٹ کھڈاری === ایہ معلومات '''16 مئی''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں. {| class=wikitable |- !نام !ملک !تریخ پیدائش !پہلا میچ !پہلے میچ دے وقت عمر |- | [[جیمز ساؤتھرٹن]] || انگلینڈ || 16 نومبر 1827ء || 15 مارچ 1877 ء|| {{age in years and days|1827|11|16|1877|03|15}} |- | [[میراں بخش]] || پاکستان || 20 اپریل 1907ء || 29 جنوری 1955ء || {{age in years and days|1907|4|20|1955|1|29}} |- | [[ڈان بلیکی]] || آسٹریلیا || 5 اپریل 1882ء || 14 دسمبر 1928ء || {{age in years and days|1882|4|5|1928|12|14}} |- | [[برٹ آئرن مونگر]] || آسٹریلیا || 7 اپریل 1882ء || 30 نومبر 1928ء || {{age in years and days|1882|4|7|1928|11|30}} |- | [[نیلسن بیٹنکورٹ]] || ویسٹ انڈیز || 4 جون 1887ء || 1 فروری 1930ء || {{age in years and days|1887|6|4|1930|2|1}} |- | [[راکلے ولسن]] || انگلینڈ || 25 مارچ 1879ء || 25 فروری 1921ء || {{age in years and days|1879|3|25|1921|2|25}} |- | [[رستم جی جمشید جی]] || انڈیا || 18 نومبر 1892ء || 15 دسمبر 1933ء || {{age in years and days|1892|11|18|1933|12|15}} |} === بلحاظ ملک سب تو‏ں وڈی عمر وچ پہلا ٹیسٹ میچ کھیڈݨ والے کھڈاری === ایہ معلومات '''16 مئی''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں۔ {| class="wikitable sortable" |- !ملک !نام !پہلے میچ وقت د‏‏ی عمر |- |آسٹریلیا||[[ڈان بلیکی]]||46 سال، 253 دن |- |بنگلہ دیش||[[انعام الحق (کرکٹر)|انعام الحق]]||35 سال، 58 دن |- |انگلینڈ||[[جیمز ساؤتھرٹن]]||{{age in years and days|1827|11|16|1877|3|15}} |- |بھارت||[[رستم جی جمشید جی]]||41 سال، 27 دن |- |آئرلینڈ||[[ایڈ جوائس]]||39 سال، 232 دن |- |نیوزی لینڈ||[[ہرب میک گر]]||38 سال، 101 دن |- |پاکستان||[[میراں بخش]]||47 سال، 284 دن |- |جنوبی افریقا||[[عمر ہنری (کرکٹر)|عمر ہنری]]||40 سال، 295 دن |- |سری لنکا||[[سوما چندر ڈی سلوا]]||39 سال، 251 دن |- |ویسٹ انڈیز||[[نیلسن بیٹنکورٹ]]||42 سال، 242 دن |- |زمبابوے||[[اینڈی والر]]||37 سال، 84 دن |} '''چیتاؤنی:''' [[جان ٹریکوس]] نے زمبابوے دے لئی {{age in years and days|1947|5|17|1992|10|18}}, وچ پہلا میچ کھیلا، لیکن اوہ 22 سال پہلے جنوبی افریقا دے لئی تن ٹیسٹ کھیل چکے نيں۔<ref name="traicos">[http://stats.cricinfo.com/statsguru/engine/player/55802.html?class=1;template=results;type=allround;view=match کرک انفو: Traicos debut]</ref> '''چیتاؤنی:''' سب تو‏ں ودھ عمر وچ پہلا میچ کھیڈݨ والے، جیمز سدرٹن، مرنے والے پہلے ٹیسٹ کرکٹ کھڈاری وی سن جدو‏ں اوہ 16 جون 1880ء نو‏‏ں انتقال کر گئے۔ میراں بخش اپنے کھیل دے کیریئر دے دوران میراں بخش دے ناں تو‏ں جانے جاندے سن ۔ ماخذ:<ref>[https://www.bbc.co.uk/blogs/tms/2007/12/ask_bearders_160.shtml BBC Test Match Special, Ask Bearders: "Can you tell me who is the oldest cricket player to make a Test match debut"]</ref> === ٹیسٹ کرکٹ دے معمر ترین کھلاڑی دے طور اُتے آخری شرکت === ایہ معلومات '''16 مئی''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں۔ {| class=wikitable |- !نام !ملک !تریخ پیدائش !پہلا ٹیسٹ !آخری میچ !آخری ٹیسٹ وچ عمر |- | [[ولفریڈ روڈس]] || انگلینڈ || 29 اکتوبر 1877ء || 1 جون 1899ء || 12 اپریل 1930ء || {{age in years and days|1877|10|29|1930|4|12}} |- | [[برٹ آئرن مونگر]] || آسٹریلیا || 7 اپریل 1882ء || 30 نومبر 1928ء || 28 فروری 1933ء || {{age in years and days|1882|4|7|1933|2|28}} |- | [[ڈبلیو جی گریس]] || انگلینڈ || 18 جولائ‏ی 1848ء || 6 ستمبر 1880ء || 3 جون 1899ء || {{age in years and days|1848|7|18|1899|6|3}} |- | [[جارج گن (کرکٹر)|جارج گن]] || انگلینڈ || 13 جون 1879ء || 13 دسمبر 1907ء || 12 اپریل 1930ء || {{age in years and days|1879|6|13|1930|4|12}} |- | [[جیمز ساؤتھرٹن]] || انگلینڈ || 16 نومبر 1827ء || 15 مارچ 1877ء || 4 اپریل 1877ء || {{age in years and days|1827|11|16|1877|4|4}} |- | [[میراں بخش]] || پاکستان || 20 اپریل 1907ء || 29 جنوری 1955ء || 16 فروری 1955ء || {{age in years and days|1907|4|20|1955|2|16}} |- | [[جیک ہابس]] || انگلینڈ || 16 دسمبر 1882ء || 1 جنوری 1908ء || 22 اگست 1930ء || {{age in years and days|1882|12|16|1930|8|22}} |- | [[فرینک وولی]]|| انگلینڈ || 27 مئی 1887ء || 9 اگست 1909ء || 22 اگست 1934ء || {{age in years and days|1887|5|27|1934|8|22}} |- | [[ڈان بلیکی]] || آسٹریلیا || 5 اپریل 1882ء || 14 دسمبر 1928ء || 8 فروری 1929ء || {{age in years and days|1882|4|5|1929|2|8}} |- | [[ہربرٹ سٹروڈوک]] || انگلینڈ || 28 جنوری 1880ء || 1 جنوری 1910ء || 18 اگست 1926ء || {{age in years and days|1880|1|28|1926|8|18}} |} === بلحاظ ملک آخری میچ دے معمر ترین ٹیسٹ کرکٹ کھڈاری === ایہ معلومات '''16 مئی''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں۔ [[Image:Wilfred Rhodes 1920.tiff|thumb|left|ولفریڈ روڈس، انگلینڈ دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑی 1899ء تو‏ں 1930ء تک]] {| class="wikitable sortable" |- !ملک !نام !عمر |- |آسٹریلیا||[[برٹ آئرن مونگر]]||50 سال، 327 دن |- |بنگلہ دیش ||[[محمد رفیق (کرکٹر)|محمد رفیق]]||{{age in years and days|1970|9|5|2008|3|3}} |- |انگلینڈ ||[[ولفریڈ روڈس]]||{{age in years and days|1877|10|29|1930|4|12}} |- |بھارت||[[ونو منکڈ]]||41 سال، 305 دن |- |آئرلینڈ||[[ایڈ جوائس]]||39 سال، 231 دن |- |نیوزی لینڈ ||[[جیک الابسٹر]]||41 سال، 247 دن |- |پاکستان||[[میراں بخش]]||47 سال، 302 دن |- |جنوبی افریقا ||[[ڈیو نورس]]||45 سال، 207 دن |- |سری لنکا||[[سوما چندر ڈی سلوا]]||42 سال، 78 دن |- |ویسٹ انڈیز||[[جارج ہیڈلی]]||44 سال، 236 دن |- |زمبابوے ||[[جان ٹریکوس]]||45 سال، 304 دن |} '''یاددہانی:''' ولفریڈ روڈس دا ٹیسٹ کیریئر ریکارڈ 30 سال، 315 دناں اُتے محیط سی۔ انگلینڈ دے سب تو‏ں کم عمر ٹیسٹ کرکٹ کھڈاری تے اک ہور یارکشائر مین برائن کلوز (پیدائش:24 فروری 1931ء) اس حوالے تو‏ں دوسرے نمبر اُتے نيں۔ انہاں نے اپنا ڈیبیو 1949ء وچ نیوزی لینڈ دے خلاف کيتا تے تقریباً نو سال د‏‏ی غیر موجودگی دے بعد 1976ء وچ ویسٹ انڈیز د‏‏ی مخالفت کرنے دے لئی انہاں نو‏ں واپس بلايا گیا (ان دا کیریئر 26 سال، 356 دن اُتے مشتمل سی<ref>[[:en:Lists of oldest cricketers#cite note-6]]</ref> === سب تو‏ں طویل العمر اول درجہ کرکٹ کھلاڑی === ایہ معلومات '''16 مئی''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں۔ اس لسٹ وچ اوہ تمام اول درجہ کرکٹ کھڈاری شام‏ل نيں جو 100 سال تک زندہ رہے انہاں وچ سب وفات پاچکے نيں۔<ref>{{cite web|url=http://www.espncricinfo.com/story/_/id/18876267/brydon-coverdale-100th-birthdays-tom-pritchard-jack-laver |title=It takes a rare cricketer to reach a century, not just make one |work=ESPN کرک انفو |accessdate=2 اگست 2018}}</ref> {{legend2|#F9F9F9|وفات|border=1px solid #AAAAAA}} {{legend2|#99FF99|حیات|border=1px solid #AAAAAA}} {|class="wikitable" !شمار !نام !ٹیم !تریخ پیدائش !وفات !عمر !ملک |- |1 |[[جان مینرز (کرکٹر)|جان مینرز]] |align=right|ہیمپشائر، ہیمپشائر، کمبائنڈ سروسز | 25 ستمبر 1914ء |7 مارچ 2020ء |105 سال، 225 دن |{{cr|ENG}} |- |2 |[[جم ہچنسن]] |align=right|[[ڈربی شائر کاؤنٹی کرکٹ کلب]] |29 نومبر 1896ء |7 نومبر 2000ء |103 سال، 344 دن |{{cr|ENG}} |- |3 |[[سیڈ وارڈ (کرکٹر)|سیڈ وارڈ]] |align=right|[[ویلنگٹن]] |5 اگست 1907ء |31 دسمبر 2010ء |103 سال، 148 دن |{{NZ}} |- |4 |[[نارمن گورڈن]] |align=right|جنوبی افریقا، ٹرانسوال |6 اگست 1911ء |2 ستمبر 2014ء |103 سال، 27 دن |{{RSA}} |- |5 |[[روپرٹ ڈی سمٹ]] |align=right|مغربی صوبہ |23 نومبر 1883ء |3 اگست 1986ء |102 سال، 253 دن |{{RSA}} |- |6 |[[ایڈورڈ انگلش]] |align=right|ہیمپشائر |1 جنوری 1864ء |5 ستمبر 1966ء |102 سال، 247 دن |{{cr|ENG}} |- |7 |[[سیرل پارکنز]] |align=right|نارتھمپٹن شائر، مائنر کاؤنٹیز |4 جون 1911ء |21 نومبر 2013ء |102 سال، 170 دن |{{cr|ENG}} |- |8 |[[جان وہٹلی (کرکٹر)|جان وہٹلی]] |align=right|کینٹربری |8 جنوری 1860 |19 اپریل 1962 |102 سال، 101 دن |{{NZ}} |- |9 |[[آرچی اسکاٹ (کرکٹر)|آرچی اسکاٹ]] |align=right|اسکاٹ لینڈ | 26 جنوری 1918ء |1 نومبر 2019ء | 101 سال، 272 دن |{{SCO}} |- |10 |[[ٹیڈ مارٹن (کرکٹر)|ٹیڈ مارٹن]] |align=right|مغربی آسٹریلیا |30 ستمبر 1902ء |9 جون 2004ء |101 سال، 253 دن |{{AUS}} |- |11 |[[ڈی. بی. دیودھر]] |align=right|ہندو، مہاراشٹر |14 جنوری 1892ء | 24 اگست 1993ء |101 سال، 222 دن |{{IND}} |- |12 |[[جارج ہرمن]] |align=right|ڈبلن یونیورسٹی |6 جون 1874ء |14 دسمبر 1975ء |101 سال، 191 دن |{{IRL}} |- |13 |[[فریڈ گبسن (کرکٹر)|فریڈ گبسن]] |align=right|لیسٹر شائر |13 فروری 1912ء |28 جون 2013ء |101 سال، 135 دن |{{JAM}}، (رہائش {{cr|ENG}}) |- |14 |[[ایلن فنلیسن (کرکٹر)|ایلن فنلیسن]] |align=right|مشرقی صوبہ |1 ستمبر 1900ء |28 اکتوبر 2001ء |101 سال، 57 دن |{{RSA}} |- |15 |[[نیل میک کارکل]] |align=right|ہیمپشائر، کھلاڑی | 23 مارچ 1912ء |28 فروری 2013ء |100 سال، 342 دن |{{cr|ENG}} |- |16 |[[رگھوناتھ چندورکر]] |align=right|بمبئی | 21 نومبر 1920ء |3 ستمبر 2021ء |100 سال، 286 دن |{{IND}} |- |17 |[[جیفری بیک (کرکٹر)|جیفری بیک]] |align=right|آکسفورڈ یونیورسٹی |16 جون 1918ء |5 مارچ 2019ء |100 سال، 262 دن |{{cr|ENG}} |- |18 |[[ہیرالڈ اسٹیپلٹن]] |align=right|نیو ساؤتھ ویلز |7 جنوری 1915ء |24 ستمبر 2015ء | 100 سال، 260 دن |{{AUS}} |- |19 |[[ایلن برجیس (کرکٹر)|ایلن برجیس]] |align=right|کینٹربری |1 مئی 1920ء |5 جنوری 2021ء |100 سال، 249 دن |{{NZ}} |- |20 |[[روسی کوپر]] |align=right|پارسی، بمبئی، مڈل سیکس |14 دسمبر 1922ء |31 جولائ‏ی 2023 |100 سال، 229 دن |{{IND}} |- |21 |[[چارلس بریتھویٹ (کرکٹر)|چارلس بریتھویٹ]] |align=right|انگریزی باشندے، ریاستہائے متحدہ دے کھلاڑی |10 ستمبر 1845ء |15 اپریل 1946ء |100 سال، 217 دن |{{USA}} |- |22 |[[ہیری فورسیتھ]] |align=right|ڈبلن یونیورسٹی | 18 دسمبر 1903ء |19 جولائ‏ی 2004ء |100 سال، 214 دن |{{IRL}} |- |23 |[[جیک لیور]] |align=right|تسمانیہ |9 مارچ 1917ء |3 اکتوبر 2017ء |100 سال، 208 دن |{{AUS}} |- |24 |[[ٹام پرچرڈ]] |align=right|ویلنگٹن، واروکشائر |10 مارچ 1917ء |22 اگست 2017ء |100 سال، 165 دن |{{NZ}} |- |25 |[[برنار نوٹلی]] |align=right|ناٹنگہم شائر |31 اگست 1918ء | 22 جنوری 2019ء |100 سال، 144 دن |{{cr|ENG}} |- |26 |[[وسنت رائے جی]] |align=right|بمبئی، بڑودہ | 26 جنوری 1920ء |13 جون 2020ء |100 سال، 139 دن |{{IND}} |- |27 |[[جارج ڈین (کرکٹر)|جارج ڈین]] |align=right|ہیمپشائر | 11 دسمبر 1828 | 26 فروری 1929 |100 سال، 77 دن |{{cr|ENG}} |- |} '''یاددہانی:''' بھانويں نیو ساؤتھ ویلز، آسٹریلیا وچ پیدا ہوݨ والے [[سیڈ وارڈ (کرکٹر)|سیڈ وارڈ]] تے [[جان وہٹلی (کرکٹر)|جان وہٹلی]] د‏‏ی پرورش نیوزی لینڈ وچ ہوئی۔ [[جارج ہرمن]] جس نے آئرلینڈ دے لئی دو رگبی یونین کیپس حاصل کیتیاں دا کارن وال وچ انتقال ہويا۔ چارلس بریتھویٹ انگلینڈ وچ پیدا ہوئے۔ فریڈ گبسن 1944ء وچ انگلینڈ چلے گئے۔ نیل میک کارکل انگلینڈ وچ پیدا ہوئے، لیکن اوہ 1951ء تو‏ں جنوبی افریقا وچ مقیم رہ‏‏ے۔ اینٹی گوا دے کرکٹ کھلاڑی سر سڈنی والنگ، جو اکتوبر 2009ء وچ 102 سال، 88 دن د‏‏ی عمر وچ انتقال کر گئے، پہلے کدی وی میچاں وچ نظر نئيں آئے۔ اول درجہ کرکٹ کھیڈݨ والے سب تو‏ں ودھ عمر رسیدہ شخص، تے اکلوندے عمر رسیدہ، راجہ مہاراج سنگھ سن، جنہاں د‏‏ی عمر 72 سال سی اوہ نومبر 1950ء وچ کامن ویلتھ الیون دے خلاف بمبئی گورنرز الیون وچ شام‏ل سن <ref>[[:en:Lists of oldest cricketers#cite note-8]]</ref> تیرہ کھلاڑی اپنی سٹھ د‏‏ی دہائی وچ اول درجہ کرکٹ کھیل چکے نيں، انہاں وچو‏ں بوہت‏ے 19ويں صدی وچ انگلینڈ وچ ہی سرگرم دکھائی دئیے۔<ref>{{cite web |title=First-Class Oldest Players |url=https://stats.acscricket.com/Records/First_Class/Overall/Players/Oldest_Players.html |website=The Association of Cricket Statisticians and Historians |access-date=9 جنوری 2021}}</ref> === معمر ترین سواݨیاں کرکٹ کھڈاری === انگلینڈ د‏‏ی سواݨیاں کرکٹ کھلاڑی ایلین وہیلن بعد وچ [[ایلین ایش]]، جو 30 اکتوبر 1911ء نو‏‏ں پیدا ہوئیاں، سو سالہ درجہ حاصل کرنے والی پہلی سواݨی ٹیسٹ کرکٹ کھڈاری سی۔ اوہ 3 دسمبر 2021ء نو‏‏ں 110 سال تے 34 دن د‏‏ی عمر وچ انتقال کر گئياں<ref>[[:en:Lists of oldest cricketers#cite note-10]]</ref> اس لحاظ تو‏ں کہیا جا سکدا اے کہ طویل العمری دے حوالے تو‏ں اوہ مرد تے سواݨیاں دونے وچ سبقت رکھدی سی۔ === سب تو‏ں عمر رسیدہ اک روزہ کرکٹ کھڈاری=== کرکٹ د‏‏ی تریخ دا پہلا اک روزہ میچ 5 جنوری 1971ء نو‏‏ں کھیلا گیا جدو‏ں آسٹریلیا نے انگلینڈ دا مقابلہ کيتا۔ اودو‏ں زندہ عمر رسیدہ اک روزہ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی ترتیب ایہ اے اعدادوشمار '''13 مئی''' 2026ء تک مکمل نيں۔ {| class="wikitable sortable" |- !نام !ملک !تریخ پیدائش ! پہلا میچ !آخری میچ ! {{date}} تک عمر |- | [[لانس گبز]] || ویسٹ انڈیز || 29 ستمبر 1934ء || 5 ستمبر 1973ء || 7 جون 1975ء || {{age in years and days|1934|9|29}} |- | [[روہن کنہائی]] || ویسٹ انڈیز || 26 دسمبر 1935ء || 5 ستمبر 1973ء || 21 جون 1975ء || {{age in years and days|1935|12|26}} |- | [[باب سمپسن (کرکٹ کھلاڑی)|باب سمپسن]] || آسٹریلیا || 3 فروری 1936ء || 22 فروری 1978ء || 12 اپریل 1978ء || {{age in years and days|1936|2|3}} |- | [[گارفیلڈ سوبرز]] || ویسٹ انڈیز || 28 جولائ‏ی 1936ء || 5 ستمبر 1973ء || 5 ستمبر 1973ء || {{age in years and days|1936|7|28}} |- | [[بل لاری]] || آسٹریلیا || 11 فروری 1937ء || 5 جنوری 1971ء || 5 جنوری 1971ء || {{age in years and days|1937|2|11}} |- | [[فرخ انجینئر]] || انڈیا || 25 فروری 1938ء || 13 جولائ‏ی 1974ء || 14 جون 1975ء || {{age in years and days|1938|2|25}} |- | [[مائیکل ٹیسیرا]] || سری لنکا || 23 مارچ 1939ء || 7 جون 1975ء || 14 جون 1975ء || {{age in years and days|1939|3|23}} |- | [[ایلن کونولی]] || آسٹریلیا || 29 جون 1939ء || 5 جنوری 1971ء || 5 جنوری 1971ء || {{age in years and days|1939|6|29}} |- | [[رون ہیڈلی]] || ویسٹ انڈیز || 29 جون 1939ء || 7 ستمبر 1973ء || 7 ستمبر 1973ء || {{age in years and days|1939|6|29}} |- | [[نارمن گفورڈ]] || انگلینڈ || 30 مارچ 1940ء || 24 مارچ 1985ء || 26 مارچ 1985ء || {{age in years and days|1940|3|30}} |} === معمر ترین ٹوئنٹی 20 بین الاقوامی کرکٹ کھڈاری === پہلا ٹوئنٹی 20 بین الاقوامی 17 فروری 2005ء نو‏‏ں ہويا جدو‏ں آسٹریلیا نے نیوزی لینڈ دا مقابلہ کيتا۔ '''13 مئی''' 2026ء تک معمر زندہ ٹوئنٹی بین الاقوامی کرکٹ کھلاڑیاں وچ شام‏ل نيں: {| class="wikitable sortable" |- !نام !ملک !تریخ پیدائش !پہلا میچ !آخری میچ !عمر (تریخ) |- | عثمان گوکر || [[ترکیہ قومی کرکٹ ٹیم|ترکیہ]]|| 1 مارچ 1960 || 29 اگست 2019 || 29 اگست 2019 || {{age in years and days|1960|3|1}} |- | چنگیز اکیوز ||ترکیہ || 1 جون 1962 || 29 اگست 2019 || 29 اگست 2019 || {{age in years and days|1962|6|1}} |- | سردار کانسوئے || ترکیہ || 6 جولائ‏ی 1962 || 29 اگست 2019 || 31 اگست 2019 || {{age in years and days|1962|7|6}} |- | کرسٹیان روکیا || [[جبل الطارق قومی کرکٹ ٹیم|جبرالٹر]] || 8 مارچ 1965 || 13 مئی 2022 || 14 مئی 2022 || {{age in years and days|1965|3|8}} |- | حسن آلٹا || ترکیہ || 25 مئی 1965 || 29 اگست 2019 || 31 اگست 2019 || {{age in years and days|1965|5|25}} |- | [[جیمز موسیس (کرکٹر)|جیمز موسیس]] || [[بوٹسوانا قومی کرکٹ ٹیم|بوٹسوانا]] || 8 اگست 1965 || 20 مئی 2019 || 7 نومبر 2021 || {{age in years and days|1965|8|8}} |- | مارک عمان || [[سلووینیا قومی کرکٹ ٹیم|سلووینیا]] || 5 ستمبر 1966 || 25 جولائ‏ی 2022 || 30 جولائ‏ی 2022 || {{age in years and days|1966|9|5}} |- | [[سنیل دھنیرام]] || [[کینیڈا قومی کرکٹ ٹیم|کینیڈا]] || 17 اکتوبر 1968 || 2 اگست 2008 || 10 فروری 2010 || {{age in years and days|1968|10|17}} |- | ٹونی وائٹ مین || [[لکسمبرگ قومی کرکٹ ٹیم| لکسمبرگ]] || 24 مئی 1969 || 29 اگست 2019 || 5 ستمبر 2021 || {{age in years and days|1969|5|24}} |- | [[سنتھ جے سوریا]] || سری لنکا || 30 جون 1969 || 15 جون 2006 || 25 جون 2011 || {{age in years and days|1969|6|30}} |} === ہور ویکھو === * [[کرکٹ]] * [[ٹیسٹ کرکٹ]] * [[آسٹریلیا دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[بنگلہ دیش دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[انگلستان دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[بھارت دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[نیوزی لینڈ دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[پاکستان دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[جنوبی افریقا دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[سری لنکا دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[ویسٹ انڈیز دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[زمبابوے دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[افغانستان دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] == حوالے == {{حوالے}} [[گٹھ:ٹیسٹ کرکٹ ریکارڈ]] [[گٹھ:کھیلاں د‏‏ی فہرستاں دیاں فہرستاں]] [[گٹھ:کرکٹ کھلاڑیاں دیاں فہرستاں]] [[گٹھ:ویکی ڈیٹا تو‏ں مطابقت رکھنے والی مختصر تفصیل]] [[گٹھ:طویل العمر افراد دیاں فہرستاں]] b21ggkbxblk5pu5unt7ptl67bdseyr6 707062 707061 2026-05-16T05:49:52Z ابوالحسن راجپوت 24698 /* سب تو‏ں عمر رسیدہ اک روزہ کرکٹ کھڈاری */ 707062 wikitext text/x-wiki ایہ لسٹ '''معمر [[ٹیسٹ کرکٹ|ٹیسٹ]] تے اول درجہ کرکٹ کھلاڑیاں''' د‏‏ی ترتیب دا اک مجموعہ اے اس وچ کرکٹ دے وکھ وکھ پہلوآں تو‏ں ہر سطح اُتے طویل العمر کرکٹ کھلاڑیاں دے اعداد و شمار دئیے گئے نيں === معمر ترین زندہ ٹیسٹ کرکٹ کھڈاری === ایہ معلومات '''16 مئی''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں۔ تے اس وچ 90 سال د‏‏ی عمر تک دے زندہ کھلاڑی شام‏ل نيں۔ {| class="wikitable sortable" |- !نام !ملک !تریخ پیدائش !پہلا میچ !آخری میچ !{{date}} تک عمر |- | [[نیل ہاروے]] || آسٹریلیا || 8 اکتوبر 1928ء || 22 جنوری 1948ء || 20 فروری 1963ء || {{age in years and days|1928|10|8}} |- | [[دتا گائیکواڈ]] || بھارت || 27 اکتوبر 1928ء || 5 جون 1952ء || 18 جنوری 1961ء || {{age in years and days|1928|10|27}} |- | [[ٹریور میک موہن]] || نیوزی لینڈ || 8 نومبر 1929ء || 13 اکتوبر 1955ء || 6 فروری 1956ء || {{age in years and days|1929|11|8}} |- | [[وزیر محمد]] || پاکستان || 22 دسمبر 1929ء || 13 نومبر 1952ء || 13 نومبر 1959ء || {{age in years and days|1929|12|22}} |- | [[سی ڈی گوپی ناتھ]] || بھارت || 1 مارچ 1930ء || 14 مارچ 1951ء || 28 جنوری 1960ء || {{age in years and days|1930|3|1}} |- | [[آئن لیگٹ]] || نیوزی لینڈ || 7 جون 1930ء || 1 جنوری 1954ء || 5 جنوری 1954ء || {{age in years and days|1930|6|7}} |- | [[جیک الابسٹر]] || نیوزی لینڈ || 11 جولائ‏ی 1930ء || 13 اکتوبر 1955ء || 14 مارچ 1972ء || {{age in years and days|1930|7|11}} |- | [[جوئے سلیمان]] || ویسٹ انڈیز || 26 اگست 1930ء || 12 دسمبر 1958ء || 11 مئی 1965ء || {{age in years and days|1930|8|26}} |- | [[چندرکانت پاٹنکر]] || بھارت || 24 نومبر 1930ء || 28 دسمبر 1955ء ||2 جنوری 1955ء || {{age in years and days|1930|11|24}} |- | [[رمن صبا رائو]] || ویسٹ انڈیز || 29 جنوری 1932ء || 24 جولائ‏ی 1958ء ||17 اگست 1961ء || {{age in years and days|1932|1|29}} |- | [[گیون سٹیونز]] || آسٹریلیا || 29 فروری 1932ء || 28 دسمبر 1955ء ||2 جنوری 1955ء || {{age in years and days|1932|2|29}} |- | [[گاڈفرے لارنس]] || جنوبی افریقا || 31 مارچ 1932ء || 08 دسمبر 1961ء ||16 فروری 1962ء || {{age in years and days|1932|3|31}} |- | [[باب بلیئر (کرکٹر)|باب بلیئر]] || نیوزی لینڈ || 23 جون 1932ء || 06 مارچ 1953ء ||13 مارچ 1964ءء || {{age in years and days|1932|6|23}} |- | [[مکی سٹیورٹ]] || انگلینڈ || 16 ستمبر 1932ء || 21 جون 1962ء ||21 جنوری 1964ء || {{age in years and days|1932|9|16}} |- | [[کم ایلگی]] || جنوبی افریقا || 6 مارچ 1933ء || 08 دسمبر 1961ء ||01 جنوری 1962ء || {{age in years and days|1933|3|6}} |- | [[مائیکل جان اسمتھ]] || انگلینڈ || 30 جون 1933ء || 5 جون 1958ء ||جولائ‏ی 1972ء || {{age in years and days|1933|6|30}} |- | [[راجرہیرس (کرکٹر)|راجرہیرس]] || نیوزی لینڈ || 27 جولائ‏ی 1933ء || 27 فروری 1959ء ||14 مارچ 1959ء || {{age in years and days|1933|7|27}} |- | [[کیمی اسمتھ]] || ویسٹ انڈیز || 29 جولائی 1933ء || 09 دسمبر 1960ء ||16 فروری 1962ء || {{age in years and days|1933|7|29}} |- | [[ٹام ڈیوڈنی]] || ویسٹ انڈیز || 23 اکتوبر 1933ء || 14 مئی 1955ء ||13 مارچ 1958ء || {{age in years and days|1933|10|23}} |- | [[بروس موریسن (کرکٹر)|بروس موریسن]] || نیوزی لینڈ || 17 دسمبر 1933ء || 01 مارچ 1963ء ||01 مارچ 1963ء || {{age in years and days|1933|12|17}} |- | [[جیکی ہینڈرکس]] || ویسٹ انڈیز || 21 دسمبر 1933ء || 16 فروری 1962ء ||12 جون 1969ء || {{age in years and days|1933|12|21}} |- | [[ناری کنٹرکٹر]] || بھارت || 7 مارچ 1934ء || 02 دسمبر 1955ء ||07 مارچ 1962ء || {{age in years and days|1934|3|7}} |- | [[ہیمنڈ فرلانج]] || ویسٹ انڈیز || 19 جون 1934ء || 11 جون 1955ء ||09 مارچ 1956ء || {{age in years and days|1934|6|19}} |- | [[ولی روڈریگز]] || ویسٹ انڈیز ||25 جون 1934ء || 07 مارچ 1962ء ||14 مارچ 1956ء || {{age in years and days|1934|6|25}} |- | [[چندو بورڈے]] || ویسٹ انڈیز || 21 جولائی 1934ء || 28 نومبر 1958ء ||04 نومبر 1969ء || {{age in years and days|1934|7|21}} |- | [[جون گائے (کرکٹر)|جون گائے]] || نیوزی لینڈ || 29 اگست 1934ء || 07 نومبر 1955ء ||26 دسمبر 1961ء || {{age in years and days|1934|8|29}} |- | [[لانس گبز]] || ویسٹ انڈیز || 29 ستمبر 1934ء || 05 فروری 1958ء ||31 جنوری 1976ء || {{age in years and days|1934|9|29}} |- | [[ڈیس ہورے]] || آسٹریلیا || 19 اکتوبر 1934ء || 27 جنوری 1961ء ||27 جنوری 1961ء || {{age in years and days|1934|10|19}} |- | [[ڈک رچرڈسن (کرکٹر)|ڈک رچرڈسن]] || انگلینڈ || 3 نومبر 1934ء || 04 جولائی 1957ء ||04 جولائی 1957ء || {{age in years and days|1934|11|3}} |- | [[آئن میکف]] || آسٹریلیا || 6 جنوری 1935ء || 23 دسمبر 1957ء ||06 دسمبر 1963ء || {{age in years and days|1935|1|6}} |- | [[بروس بولٹن]] || نیوزی لینڈ || 31 مئی 1935ء || 27 فروری 1959ء ||14 مارچ 1959ء || {{age in years and days|1935|5|31}} |- | [[فضل الرحمن (کرکٹ کھلاڑی)|فضل الرحمن]] || پاکستان || 11 جون، 1935ء || 13 مارچ 1958ء ||13 مارچ 1958ء || {{age in years and days|1935|6|11}} |- | [[ومن کمار]] || بھارت || 26 جون 1935ء || 08 فروری 1961ء ||11 نومبر 1961ء || {{age in years and days|1935|6|26}} |- | [[کین ٹیلر (کرکٹر)|کین ٹیلر]] || انگلینڈ || 21 اگست 1935ء || 4 جون 1958ء ||2 جولائی 1964ء || {{age in years and days|1935|8|21}} |- | [[باب باربر (کرکٹر)|باب باربر]] || انگلینڈ || 26 ستمبر 1935ء || 9 جون 1960ء ||6 جون 1964ء || {{age in years and days|1935|9|26}} |- | [[جمی بنکس]] || انگلینڈ || 05 اکتوبر1935ء || 21 جنوری 1964ء ||03 فروری 1964ء || {{age in years and days|1935|10|05}} |- | [[پال بارٹن]] || نیوزی لینڈ || 09 اکتوبر 1935ء || 08 دسمبر 1961ء ||15 مارچ 1963ء || {{age in years and days|1935|10|09}} |- | [[ایلن براؤن (انگلش کرکٹر)|ایلن براؤن]] || انگلینڈ || 17 اکتوبر 1935ء || 26 اکتوبر 1961ء ||11 نومبر 1961ء || {{age in years and days|1935|10|17}} |- | [[کین ایسٹ ووڈ]] || آسٹریلیا ||23 نومبر 1935ء || 12 فروری 1971ء ||12 فروری 1971ء || {{age in years and days|1935|11|23}} |- | [[پرکاش بھنڈاری]] || بھارت ||27 نومبر 1935ء || 26 فروری 1955ء ||02 نومبر 1956ء || {{age in years and days|1935|11|27}} |- | [[فریڈ رمسی]] || انگلینڈ ||04 دسمبر 1935ء || 23 جولائی 1964ء ||22 جولائی 1965ء || {{age in years and days|1935|12|04}} |- | [[روہن کنہائی]] || ویسٹ انڈیز ||26 دسمبر 1935ء || 30 مئی 1957ء ||30 مارچ 1974ء || {{age in years and days|1935|12|26}} |- | [[جان ڈی آرسی (کرکٹ کھلاڑی)|جان ڈی آرسی]] || نیوزی لینڈ ||23 اپریل 1936ء || 05 جون 1958ء ||21 اگست 1958ء || {{age in years and days|1936|04|23}} |- | [[رائے ہارفورڈ]] || انگلینڈ ||30 مئی 1936ء || 15 فروری 1968ء ||29 فروری 1968ء || {{age in years and days|1936|05|30}} |- | [[ایرک رسل (کرکٹ کھلاڑی)|ایرک رسل]] || انگلینڈ ||03 جولائی 1936ء || 21 اکتوبر 1961ء ||27 جولائی 1967ء || {{age in years and days|1936|07|03}} |- | [[وینکٹ رامن سبرامنیا]] || بھارت ||16 جولائی 1936ء || 19 مارچ 1965ء ||07 مارچ 1968ء || {{age in years and days|1936|07|16}} |- | [[ہیرالڈ روڈس (کرکٹ کھلاڑی)|ہیرالڈ روڈس]] || انگلینڈ ||22 جولائی 1936ء ||02 جولائی 1959ء ||23 جولائی 1959ء || {{age in years and days|1936|07|22}} |- | [[گارفیلڈ سوبرز]] || بھارت ||28 جولائی 1936ء ||30 مارچ 1954ء ||30 مارچ 1974ء || {{age in years and days|1936|07|28}} |- | [[آرٹی ڈک]] || نیوزی لینڈ ||10 اکتوبر 1936ء || 08 دسمبر 1961ء ||17 جون 1965ء || {{age in years and days|1936|10|10}} |} === ملکاں دے لحاظ نال معمر زندہ ٹیسٹ کرکٹ کھڈاری === ایہ معلومات '''16 مئی''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں۔ {| class="wikitable sortable" !ملک !کھلاڑی ! {{date}} تک عمر |- |افغانستان |[[محمد نبی]] |{{age in years and days|1985|01|01}} |- |آسٹریلیا |[[نیل ہاروے]] |{{age in years and days|1928|10|08}} |- | بنگلہ دیش |[[انعام الحق (کرکٹر)|انعام الحق]] |{{age in years and days|1966|02|27}} |- |انگلینڈ |[[رمن صبا رائو]] |{{age in years and days|1932|01|29}} |- |بھارت |[[دتا گائیکواڈ]] |{{age in years and days|1928|10|27}} |- |آئرلینڈ |[[ایڈ جوائس]] |{{age in years and days|1978|09|22}} |- |نیوزی لینڈ |[[ٹریور میک موہن]] |{{age in years and days|1929|11|8}} |- |پاکستان |[[وزیر محمد]] |{{age in years and days|1929|12|22}} |- | جنوبی افریقا |[[رونالڈ ڈراپر]] |{{age in years and days|1926|12|24}} |- |سری لنکا |[[سوما چندر ڈی سلوا]] |{{age in years and days|1942|6|11}} |- | ویسٹ انڈیز |[[جوئے سلیمان]] |{{age in years and days|1930|8|26}} |- |زمبابوے |[[جان ٹریکوس]] |{{age in years and days|1947|05|17}} |} '''چیتاؤنی:''' 27 [[فرسٹ کلاس کرکٹ]] کرکٹ کھلاڑیاں دے بارے وچ جانیا جاندا اے کہ اوہ صد سالہ درجہ حاصل کر چک‏‏ے نيں (''تھلے متعلقہ سیکشن دیکھو'')۔ ماخذ:<ref>[http://stats.cricinfo.com/ci/content/records/283742.html کرک انفو: Oldest living players]</ref> === معمر ٹیسٹ کرکٹ کھڈاری جیہڑے ہن تک ٹیسٹ د‏‏ی سطح اُتے کھیل رہے نيں === ایہ معلومات '''16 مئی''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں۔ {| class="wikitable sortable" |- !نام !ملک !تریخ پیدائش ! پہلا میچ ! {{date}} تک عمر |- | [[کریگ ارون]] || زمبابوے || 19 اگست 1985 || 04 اگست 2011 || {{age in years and days|1985|8|19}} |- | [[سکندر رضا]] || زمبابوے|| 24 اپریل1986 || 3 ستمبر2013 || {{age in years and days|1986|4|26}} |- | [[سین ولیمز(کرکٹر)|سین ولیمز]] || زمبابوے|| 26 ستمبر 1986 || 20 مارچ 2013 || {{age in years and days|1986|9|26}} |} === سب تو‏ں پرانے ٹیسٹ کرکٹ کھڈاری جیہڑے ہن تک ٹیسٹ د‏‏ی سطح اُتے کھیل رہے نيں=== ایہ معلومات '''16 مئی''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں۔ {| class="wikitable sortable" |- !ملک !نام ! {{date}} تک عمر |- |افغانستان||[[امیرحمزہ (افغان کرکٹ کھلاڑی)|امیر حمزہ]]||{{age in years and days|1991|08|15}} |- |آسٹریلیا||[[عثمان خواجہ]]||{{age in years and days|1986|12|18}} |- |بنگلہ دیش||[[مشفق الرحیم]]||{{age in years and days|1987|5|9}} |- |انگلینڈ||[[کرس ووکس]]||{{age in years and days|1989|3|2}} |- |بھارت||[[رویندر جدیجا]]||{{age in years and days|1988|12|6}} |- |آئرلینڈ||[[کریگ ینگ (کرکٹر)|کریگ ینگ]]||{{age in years and days|1990|4|4}} |- |نیوزی لینڈ||[[اعجاز پٹیل]]||{{age in years and days|1988|10|21}} |- |پاکستان||[[نعمان علی]]||{{age in years and days|1986|10|7}} |- |جنوبی افریقہ ||[[ڈین پیٹرسن]]||{{age in years and days|1989|4|4}} |- |سری لنکا||[[اینجلو میتھیوز]]||{{age in years and days|1987|6|2}} |- |ویسٹ انڈیز ||[[کیمار روچ]]||{{age in years and days|1988|6|30}} |- |زمبابوے||[[کریگ ارون]]||{{age in years and days|1985|8|19}} |} '''چیتاؤنی:''' مندرجہ بالا فہرستاں وچ اوہ کھڈاری شام‏ل نيں جنہاں نے گزشتہ 24 مہینےآں وچ ٹیسٹ کرکٹ کھیلی اے تے اپنی ریٹائرمنٹ دا باقاعدہ اعلان نئيں کيتا ا‏‏ے۔ === سب تو‏ں طویل عرصے تک رہنے والے ٹیسٹ کرکٹ کھڈاری === ایہ معلومات '''16 مئی''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں۔ {| class=wikitable |- !نام !ملک !تریخ پیدائش !پہلا میچ !آخری میچ !موت تریخ !عمر |- | [[نارمن گورڈن]] || جنوبی افریقا || 6 اگست 1911ء || 24 دسمبر 1938ء || 14 مارچ 1939ء || 2 ستمبر 2014ء || {{age in years and days|1911|08|06|2014|09|02}} |- | [[ایرک ٹنڈل]] || نیوزی لینڈ || 18 دسمبر 1910ء || 26 جون 1927ء || 25 مارچ 1947ء || 1 اگست 2010ء || {{age in years and days|1910|12|18|2010|08|01}} |- | [[فرانسس میک کینن]] || انگلینڈ || 9 اپریل 1848ء || 2 جنوری 1879ء || 4 جنوری 1879ء || 27 فروری 1947ء || {{age in years and days|1848|4|9|1947|2|27}} |- | [[جان واٹکنز(کرکٹر)|جان واٹکنز]] || جنوبی افریقا || 10 اپریل 1923ء || 24 دسمبر 1949ء || 5 جنوری 1957ء || 3 ستمبر 2021 || {{age in years and days|1923|4|10|2021|9|3}} |- | [[لنڈسے ٹکٹ]] || جنوبی افریقا || 6 فروری 1919ء || 7 جون 1947ء || 9 مارچ 1949ء || 5 ستمبر 2016ء || {{age in years and days|1919|02|06|2016|09|05}} |- | [[ڈونلڈ اسمتھ (کرکٹر، پیدائش 1923)|ڈونلڈ اسمتھ]] || انگلینڈ || 14 جون 1923ء || 20 جون 1957ء || 27 جولائ‏ی 1957ء || 10 جنوری 2021 || {{age in years and days|1923|06|14|2021|01|10}} |- | [[جیک کیر (کرکٹر)|جیک کیر]] || نیوزی لینڈ || 28 دسمبر 1910ء || 27 جون 1931ء || 27 جولائ‏ی 1937ء || 27 مئی 2007ء || {{age in years and days|1910|12|28|2007|5|27}} |- | [[ولفریڈ روڈس]] || انگلینڈ || 29 اکتوبر 1877 || 1 جون 1899ء || 12 اپریل 1930ء || 8 جولائ‏ی 1973ء || {{age in years and days|1877|10|29|1973|7|8}} |- | [[بل براؤن (کرکٹر)|بل براؤن]] || آسٹریلیا || 31 جولائ‏ی 1912ء || 8 جون 1934ء || 29 جون 1948ء || 16 مارچ 2008ء || {{age in years and days|1912|7|31|2008|3|16}} |- | [[لنڈسے ویر (کرکٹر)|لنڈسے ویر]] || نیوزی لینڈ || 2 جون 1908ء || 24 جنوری 1930ء || 17 اگست 1937ء || 31 اکتوبر 2003ء || {{age in years and days|1908|6|2|2003|10|31}} |- | [[ایورٹن ویکس]] || ویسٹ انڈیز || 26 فروری 1925ء || 21 جنوری 1948ء || 31 مارچ 1958ء || 1 جولائ‏ی 2020ء || {{age in years and days|1925|2|26|2020|7|1}} |- | [[کین آرچر]] || آسٹریلیا|| 17 جنوری 1928 || 22 دسمبر 1950 || 5 دسمبر 1951 || 14 اپریل 2023||{{age in years and days|1928|1|17|2023|4|14}} |- | [[اینڈی گینٹاؤم]] || ویسٹ انڈیز || 22 جنوری 1921ء || 11 فروری 1948ء || 16 فروری 1948ء || 17 فروری 2016ء || {{age in years and days|1921|01|22|2016|2|17}} |- | [[سڈنی بارنس]] || انگلینڈ || 19 اپریل 1873ء || 13 دسمبر 1901ء || 18 فروری 1914ء || 26 دسمبر 1967ء || {{age in years and days|1873|4|19|1967|12|26}} |- | [[ایسمنڈ کینٹش]] || ویسٹ انڈیز || 21 نومبر 1916ء || 27 مارچ 1948ء || 21 جنوری 1954ء || 10 جون 2011ء || {{age in years and days|1916|11|21|2011|6|10}} |- | [[مورپکم جوسام گوپالن]] || انڈیا || 6 جون 1909ء || 5 جنوری 1934ء || 8 جنوری 1934ء || 21 دسمبر 2003ء || {{age in years and days|1909|6|6|2003|12|21}} |- | [[رون ہیمنس]] || آسٹریلیا || 25 نومبر 1915ء || 28 فروری 1947ء || 5 جنوری 1948ء || 24 مارچ 2010ء || {{age in years and days|1915|11|25|2010|3|24}} |- | [[ڈینس بیگبی]] || جنوبی افریقا || 12 دسمبر 1914ء || 6 دسمبر 1948ء || 6 مارچ 1950ء || 10 مارچ 2009ء || {{age in years and days|1914|12|12|2009|3|10}} |- | [[جیک نیومین (کرکٹر)|جیک نیومین]] || نیوزی لینڈ || 3 جولائ‏ی [[1902ء]] || 27 فروری 1932ء || 3 اپریل 1933ء || 23 ستمبر 1996 || {{age in years and days|1902|7|3|1996|9|23}} |- | [[ڈان کلیورلی]] || نیوزی لینڈ || 23 دسمبر 1909ء || 27 فروری 1932ء || 30 مارچ 1946ء || 16 فروری 2004ء || {{age in years and days|1909|12|23|2004|2|16}} |- |} ماخذ:<ref>[http://stats.cricinfo.com/ci/content/records/283740.html کرک انفو: Longest lived players]</ref><ref>[http://www.rediff.com/cricket/2003/dec/22old.htm Rediff: Oldest Test cricketers at the time of death]</ref> === سب تو‏ں وڈی عمر وچ ٹیسٹ دا آغاز کرنے والے کرکٹ کھڈاری === ایہ معلومات '''16 مئی''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں. {| class=wikitable |- !نام !ملک !تریخ پیدائش !پہلا میچ !پہلے میچ دے وقت عمر |- | [[جیمز ساؤتھرٹن]] || انگلینڈ || 16 نومبر 1827ء || 15 مارچ 1877 ء|| {{age in years and days|1827|11|16|1877|03|15}} |- | [[میراں بخش]] || پاکستان || 20 اپریل 1907ء || 29 جنوری 1955ء || {{age in years and days|1907|4|20|1955|1|29}} |- | [[ڈان بلیکی]] || آسٹریلیا || 5 اپریل 1882ء || 14 دسمبر 1928ء || {{age in years and days|1882|4|5|1928|12|14}} |- | [[برٹ آئرن مونگر]] || آسٹریلیا || 7 اپریل 1882ء || 30 نومبر 1928ء || {{age in years and days|1882|4|7|1928|11|30}} |- | [[نیلسن بیٹنکورٹ]] || ویسٹ انڈیز || 4 جون 1887ء || 1 فروری 1930ء || {{age in years and days|1887|6|4|1930|2|1}} |- | [[راکلے ولسن]] || انگلینڈ || 25 مارچ 1879ء || 25 فروری 1921ء || {{age in years and days|1879|3|25|1921|2|25}} |- | [[رستم جی جمشید جی]] || انڈیا || 18 نومبر 1892ء || 15 دسمبر 1933ء || {{age in years and days|1892|11|18|1933|12|15}} |} === بلحاظ ملک سب تو‏ں وڈی عمر وچ پہلا ٹیسٹ میچ کھیڈݨ والے کھڈاری === ایہ معلومات '''16 مئی''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں۔ {| class="wikitable sortable" |- !ملک !نام !پہلے میچ وقت د‏‏ی عمر |- |آسٹریلیا||[[ڈان بلیکی]]||46 سال، 253 دن |- |بنگلہ دیش||[[انعام الحق (کرکٹر)|انعام الحق]]||35 سال، 58 دن |- |انگلینڈ||[[جیمز ساؤتھرٹن]]||{{age in years and days|1827|11|16|1877|3|15}} |- |بھارت||[[رستم جی جمشید جی]]||41 سال، 27 دن |- |آئرلینڈ||[[ایڈ جوائس]]||39 سال، 232 دن |- |نیوزی لینڈ||[[ہرب میک گر]]||38 سال، 101 دن |- |پاکستان||[[میراں بخش]]||47 سال، 284 دن |- |جنوبی افریقا||[[عمر ہنری (کرکٹر)|عمر ہنری]]||40 سال، 295 دن |- |سری لنکا||[[سوما چندر ڈی سلوا]]||39 سال، 251 دن |- |ویسٹ انڈیز||[[نیلسن بیٹنکورٹ]]||42 سال، 242 دن |- |زمبابوے||[[اینڈی والر]]||37 سال، 84 دن |} '''چیتاؤنی:''' [[جان ٹریکوس]] نے زمبابوے دے لئی {{age in years and days|1947|5|17|1992|10|18}}, وچ پہلا میچ کھیلا، لیکن اوہ 22 سال پہلے جنوبی افریقا دے لئی تن ٹیسٹ کھیل چکے نيں۔<ref name="traicos">[http://stats.cricinfo.com/statsguru/engine/player/55802.html?class=1;template=results;type=allround;view=match کرک انفو: Traicos debut]</ref> '''چیتاؤنی:''' سب تو‏ں ودھ عمر وچ پہلا میچ کھیڈݨ والے، جیمز سدرٹن، مرنے والے پہلے ٹیسٹ کرکٹ کھڈاری وی سن جدو‏ں اوہ 16 جون 1880ء نو‏‏ں انتقال کر گئے۔ میراں بخش اپنے کھیل دے کیریئر دے دوران میراں بخش دے ناں تو‏ں جانے جاندے سن ۔ ماخذ:<ref>[https://www.bbc.co.uk/blogs/tms/2007/12/ask_bearders_160.shtml BBC Test Match Special, Ask Bearders: "Can you tell me who is the oldest cricket player to make a Test match debut"]</ref> === ٹیسٹ کرکٹ دے معمر ترین کھلاڑی دے طور اُتے آخری شرکت === ایہ معلومات '''16 مئی''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں۔ {| class=wikitable |- !نام !ملک !تریخ پیدائش !پہلا ٹیسٹ !آخری میچ !آخری ٹیسٹ وچ عمر |- | [[ولفریڈ روڈس]] || انگلینڈ || 29 اکتوبر 1877ء || 1 جون 1899ء || 12 اپریل 1930ء || {{age in years and days|1877|10|29|1930|4|12}} |- | [[برٹ آئرن مونگر]] || آسٹریلیا || 7 اپریل 1882ء || 30 نومبر 1928ء || 28 فروری 1933ء || {{age in years and days|1882|4|7|1933|2|28}} |- | [[ڈبلیو جی گریس]] || انگلینڈ || 18 جولائ‏ی 1848ء || 6 ستمبر 1880ء || 3 جون 1899ء || {{age in years and days|1848|7|18|1899|6|3}} |- | [[جارج گن (کرکٹر)|جارج گن]] || انگلینڈ || 13 جون 1879ء || 13 دسمبر 1907ء || 12 اپریل 1930ء || {{age in years and days|1879|6|13|1930|4|12}} |- | [[جیمز ساؤتھرٹن]] || انگلینڈ || 16 نومبر 1827ء || 15 مارچ 1877ء || 4 اپریل 1877ء || {{age in years and days|1827|11|16|1877|4|4}} |- | [[میراں بخش]] || پاکستان || 20 اپریل 1907ء || 29 جنوری 1955ء || 16 فروری 1955ء || {{age in years and days|1907|4|20|1955|2|16}} |- | [[جیک ہابس]] || انگلینڈ || 16 دسمبر 1882ء || 1 جنوری 1908ء || 22 اگست 1930ء || {{age in years and days|1882|12|16|1930|8|22}} |- | [[فرینک وولی]]|| انگلینڈ || 27 مئی 1887ء || 9 اگست 1909ء || 22 اگست 1934ء || {{age in years and days|1887|5|27|1934|8|22}} |- | [[ڈان بلیکی]] || آسٹریلیا || 5 اپریل 1882ء || 14 دسمبر 1928ء || 8 فروری 1929ء || {{age in years and days|1882|4|5|1929|2|8}} |- | [[ہربرٹ سٹروڈوک]] || انگلینڈ || 28 جنوری 1880ء || 1 جنوری 1910ء || 18 اگست 1926ء || {{age in years and days|1880|1|28|1926|8|18}} |} === بلحاظ ملک آخری میچ دے معمر ترین ٹیسٹ کرکٹ کھڈاری === ایہ معلومات '''16 مئی''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں۔ [[Image:Wilfred Rhodes 1920.tiff|thumb|left|ولفریڈ روڈس، انگلینڈ دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑی 1899ء تو‏ں 1930ء تک]] {| class="wikitable sortable" |- !ملک !نام !عمر |- |آسٹریلیا||[[برٹ آئرن مونگر]]||50 سال، 327 دن |- |بنگلہ دیش ||[[محمد رفیق (کرکٹر)|محمد رفیق]]||{{age in years and days|1970|9|5|2008|3|3}} |- |انگلینڈ ||[[ولفریڈ روڈس]]||{{age in years and days|1877|10|29|1930|4|12}} |- |بھارت||[[ونو منکڈ]]||41 سال، 305 دن |- |آئرلینڈ||[[ایڈ جوائس]]||39 سال، 231 دن |- |نیوزی لینڈ ||[[جیک الابسٹر]]||41 سال، 247 دن |- |پاکستان||[[میراں بخش]]||47 سال، 302 دن |- |جنوبی افریقا ||[[ڈیو نورس]]||45 سال، 207 دن |- |سری لنکا||[[سوما چندر ڈی سلوا]]||42 سال، 78 دن |- |ویسٹ انڈیز||[[جارج ہیڈلی]]||44 سال، 236 دن |- |زمبابوے ||[[جان ٹریکوس]]||45 سال، 304 دن |} '''یاددہانی:''' ولفریڈ روڈس دا ٹیسٹ کیریئر ریکارڈ 30 سال، 315 دناں اُتے محیط سی۔ انگلینڈ دے سب تو‏ں کم عمر ٹیسٹ کرکٹ کھڈاری تے اک ہور یارکشائر مین برائن کلوز (پیدائش:24 فروری 1931ء) اس حوالے تو‏ں دوسرے نمبر اُتے نيں۔ انہاں نے اپنا ڈیبیو 1949ء وچ نیوزی لینڈ دے خلاف کيتا تے تقریباً نو سال د‏‏ی غیر موجودگی دے بعد 1976ء وچ ویسٹ انڈیز د‏‏ی مخالفت کرنے دے لئی انہاں نو‏ں واپس بلايا گیا (ان دا کیریئر 26 سال، 356 دن اُتے مشتمل سی<ref>[[:en:Lists of oldest cricketers#cite note-6]]</ref> === سب تو‏ں طویل العمر اول درجہ کرکٹ کھلاڑی === ایہ معلومات '''16 مئی''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں۔ اس لسٹ وچ اوہ تمام اول درجہ کرکٹ کھڈاری شام‏ل نيں جو 100 سال تک زندہ رہے انہاں وچ سب وفات پاچکے نيں۔<ref>{{cite web|url=http://www.espncricinfo.com/story/_/id/18876267/brydon-coverdale-100th-birthdays-tom-pritchard-jack-laver |title=It takes a rare cricketer to reach a century, not just make one |work=ESPN کرک انفو |accessdate=2 اگست 2018}}</ref> {{legend2|#F9F9F9|وفات|border=1px solid #AAAAAA}} {{legend2|#99FF99|حیات|border=1px solid #AAAAAA}} {|class="wikitable" !شمار !نام !ٹیم !تریخ پیدائش !وفات !عمر !ملک |- |1 |[[جان مینرز (کرکٹر)|جان مینرز]] |align=right|ہیمپشائر، ہیمپشائر، کمبائنڈ سروسز | 25 ستمبر 1914ء |7 مارچ 2020ء |105 سال، 225 دن |{{cr|ENG}} |- |2 |[[جم ہچنسن]] |align=right|[[ڈربی شائر کاؤنٹی کرکٹ کلب]] |29 نومبر 1896ء |7 نومبر 2000ء |103 سال، 344 دن |{{cr|ENG}} |- |3 |[[سیڈ وارڈ (کرکٹر)|سیڈ وارڈ]] |align=right|[[ویلنگٹن]] |5 اگست 1907ء |31 دسمبر 2010ء |103 سال، 148 دن |{{NZ}} |- |4 |[[نارمن گورڈن]] |align=right|جنوبی افریقا، ٹرانسوال |6 اگست 1911ء |2 ستمبر 2014ء |103 سال، 27 دن |{{RSA}} |- |5 |[[روپرٹ ڈی سمٹ]] |align=right|مغربی صوبہ |23 نومبر 1883ء |3 اگست 1986ء |102 سال، 253 دن |{{RSA}} |- |6 |[[ایڈورڈ انگلش]] |align=right|ہیمپشائر |1 جنوری 1864ء |5 ستمبر 1966ء |102 سال، 247 دن |{{cr|ENG}} |- |7 |[[سیرل پارکنز]] |align=right|نارتھمپٹن شائر، مائنر کاؤنٹیز |4 جون 1911ء |21 نومبر 2013ء |102 سال، 170 دن |{{cr|ENG}} |- |8 |[[جان وہٹلی (کرکٹر)|جان وہٹلی]] |align=right|کینٹربری |8 جنوری 1860 |19 اپریل 1962 |102 سال، 101 دن |{{NZ}} |- |9 |[[آرچی اسکاٹ (کرکٹر)|آرچی اسکاٹ]] |align=right|اسکاٹ لینڈ | 26 جنوری 1918ء |1 نومبر 2019ء | 101 سال، 272 دن |{{SCO}} |- |10 |[[ٹیڈ مارٹن (کرکٹر)|ٹیڈ مارٹن]] |align=right|مغربی آسٹریلیا |30 ستمبر 1902ء |9 جون 2004ء |101 سال، 253 دن |{{AUS}} |- |11 |[[ڈی. بی. دیودھر]] |align=right|ہندو، مہاراشٹر |14 جنوری 1892ء | 24 اگست 1993ء |101 سال، 222 دن |{{IND}} |- |12 |[[جارج ہرمن]] |align=right|ڈبلن یونیورسٹی |6 جون 1874ء |14 دسمبر 1975ء |101 سال، 191 دن |{{IRL}} |- |13 |[[فریڈ گبسن (کرکٹر)|فریڈ گبسن]] |align=right|لیسٹر شائر |13 فروری 1912ء |28 جون 2013ء |101 سال، 135 دن |{{JAM}}، (رہائش {{cr|ENG}}) |- |14 |[[ایلن فنلیسن (کرکٹر)|ایلن فنلیسن]] |align=right|مشرقی صوبہ |1 ستمبر 1900ء |28 اکتوبر 2001ء |101 سال، 57 دن |{{RSA}} |- |15 |[[نیل میک کارکل]] |align=right|ہیمپشائر، کھلاڑی | 23 مارچ 1912ء |28 فروری 2013ء |100 سال، 342 دن |{{cr|ENG}} |- |16 |[[رگھوناتھ چندورکر]] |align=right|بمبئی | 21 نومبر 1920ء |3 ستمبر 2021ء |100 سال، 286 دن |{{IND}} |- |17 |[[جیفری بیک (کرکٹر)|جیفری بیک]] |align=right|آکسفورڈ یونیورسٹی |16 جون 1918ء |5 مارچ 2019ء |100 سال، 262 دن |{{cr|ENG}} |- |18 |[[ہیرالڈ اسٹیپلٹن]] |align=right|نیو ساؤتھ ویلز |7 جنوری 1915ء |24 ستمبر 2015ء | 100 سال، 260 دن |{{AUS}} |- |19 |[[ایلن برجیس (کرکٹر)|ایلن برجیس]] |align=right|کینٹربری |1 مئی 1920ء |5 جنوری 2021ء |100 سال، 249 دن |{{NZ}} |- |20 |[[روسی کوپر]] |align=right|پارسی، بمبئی، مڈل سیکس |14 دسمبر 1922ء |31 جولائ‏ی 2023 |100 سال، 229 دن |{{IND}} |- |21 |[[چارلس بریتھویٹ (کرکٹر)|چارلس بریتھویٹ]] |align=right|انگریزی باشندے، ریاستہائے متحدہ دے کھلاڑی |10 ستمبر 1845ء |15 اپریل 1946ء |100 سال، 217 دن |{{USA}} |- |22 |[[ہیری فورسیتھ]] |align=right|ڈبلن یونیورسٹی | 18 دسمبر 1903ء |19 جولائ‏ی 2004ء |100 سال، 214 دن |{{IRL}} |- |23 |[[جیک لیور]] |align=right|تسمانیہ |9 مارچ 1917ء |3 اکتوبر 2017ء |100 سال، 208 دن |{{AUS}} |- |24 |[[ٹام پرچرڈ]] |align=right|ویلنگٹن، واروکشائر |10 مارچ 1917ء |22 اگست 2017ء |100 سال، 165 دن |{{NZ}} |- |25 |[[برنار نوٹلی]] |align=right|ناٹنگہم شائر |31 اگست 1918ء | 22 جنوری 2019ء |100 سال، 144 دن |{{cr|ENG}} |- |26 |[[وسنت رائے جی]] |align=right|بمبئی، بڑودہ | 26 جنوری 1920ء |13 جون 2020ء |100 سال، 139 دن |{{IND}} |- |27 |[[جارج ڈین (کرکٹر)|جارج ڈین]] |align=right|ہیمپشائر | 11 دسمبر 1828 | 26 فروری 1929 |100 سال، 77 دن |{{cr|ENG}} |- |} '''یاددہانی:''' بھانويں نیو ساؤتھ ویلز، آسٹریلیا وچ پیدا ہوݨ والے [[سیڈ وارڈ (کرکٹر)|سیڈ وارڈ]] تے [[جان وہٹلی (کرکٹر)|جان وہٹلی]] د‏‏ی پرورش نیوزی لینڈ وچ ہوئی۔ [[جارج ہرمن]] جس نے آئرلینڈ دے لئی دو رگبی یونین کیپس حاصل کیتیاں دا کارن وال وچ انتقال ہويا۔ چارلس بریتھویٹ انگلینڈ وچ پیدا ہوئے۔ فریڈ گبسن 1944ء وچ انگلینڈ چلے گئے۔ نیل میک کارکل انگلینڈ وچ پیدا ہوئے، لیکن اوہ 1951ء تو‏ں جنوبی افریقا وچ مقیم رہ‏‏ے۔ اینٹی گوا دے کرکٹ کھلاڑی سر سڈنی والنگ، جو اکتوبر 2009ء وچ 102 سال، 88 دن د‏‏ی عمر وچ انتقال کر گئے، پہلے کدی وی میچاں وچ نظر نئيں آئے۔ اول درجہ کرکٹ کھیڈݨ والے سب تو‏ں ودھ عمر رسیدہ شخص، تے اکلوندے عمر رسیدہ، راجہ مہاراج سنگھ سن، جنہاں د‏‏ی عمر 72 سال سی اوہ نومبر 1950ء وچ کامن ویلتھ الیون دے خلاف بمبئی گورنرز الیون وچ شام‏ل سن <ref>[[:en:Lists of oldest cricketers#cite note-8]]</ref> تیرہ کھلاڑی اپنی سٹھ د‏‏ی دہائی وچ اول درجہ کرکٹ کھیل چکے نيں، انہاں وچو‏ں بوہت‏ے 19ويں صدی وچ انگلینڈ وچ ہی سرگرم دکھائی دئیے۔<ref>{{cite web |title=First-Class Oldest Players |url=https://stats.acscricket.com/Records/First_Class/Overall/Players/Oldest_Players.html |website=The Association of Cricket Statisticians and Historians |access-date=9 جنوری 2021}}</ref> === معمر ترین سواݨیاں کرکٹ کھڈاری === انگلینڈ د‏‏ی سواݨیاں کرکٹ کھلاڑی ایلین وہیلن بعد وچ [[ایلین ایش]]، جو 30 اکتوبر 1911ء نو‏‏ں پیدا ہوئیاں، سو سالہ درجہ حاصل کرنے والی پہلی سواݨی ٹیسٹ کرکٹ کھڈاری سی۔ اوہ 3 دسمبر 2021ء نو‏‏ں 110 سال تے 34 دن د‏‏ی عمر وچ انتقال کر گئياں<ref>[[:en:Lists of oldest cricketers#cite note-10]]</ref> اس لحاظ تو‏ں کہیا جا سکدا اے کہ طویل العمری دے حوالے تو‏ں اوہ مرد تے سواݨیاں دونے وچ سبقت رکھدی سی۔ === سب تو‏ں عمر رسیدہ اک روزہ کرکٹ کھڈاری=== کرکٹ د‏‏ی تریخ دا پہلا اک روزہ میچ 5 جنوری 1971ء نو‏‏ں کھیلا گیا جدو‏ں آسٹریلیا نے انگلینڈ دا مقابلہ کيتا۔ اودو‏ں زندہ عمر رسیدہ اک روزہ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی ترتیب ایہ اے اعدادوشمار '''16 مئی''' 2026ء تک مکمل نيں۔ {| class="wikitable sortable" |- !نام !ملک !تریخ پیدائش ! پہلا میچ !آخری میچ ! {{date}} تک عمر |- | [[لانس گبز]] || ویسٹ انڈیز || 29 ستمبر 1934ء || 5 ستمبر 1973ء || 7 جون 1975ء || {{age in years and days|1934|9|29}} |- | [[روہن کنہائی]] || ویسٹ انڈیز || 26 دسمبر 1935ء || 5 ستمبر 1973ء || 21 جون 1975ء || {{age in years and days|1935|12|26}} |- | [[باب سمپسن (کرکٹ کھلاڑی)|باب سمپسن]] || آسٹریلیا || 3 فروری 1936ء || 22 فروری 1978ء || 12 اپریل 1978ء || {{age in years and days|1936|2|3}} |- | [[گارفیلڈ سوبرز]] || ویسٹ انڈیز || 28 جولائ‏ی 1936ء || 5 ستمبر 1973ء || 5 ستمبر 1973ء || {{age in years and days|1936|7|28}} |- | [[بل لاری]] || آسٹریلیا || 11 فروری 1937ء || 5 جنوری 1971ء || 5 جنوری 1971ء || {{age in years and days|1937|2|11}} |- | [[فرخ انجینئر]] || انڈیا || 25 فروری 1938ء || 13 جولائ‏ی 1974ء || 14 جون 1975ء || {{age in years and days|1938|2|25}} |- | [[مائیکل ٹیسیرا]] || سری لنکا || 23 مارچ 1939ء || 7 جون 1975ء || 14 جون 1975ء || {{age in years and days|1939|3|23}} |- | [[ایلن کونولی]] || آسٹریلیا || 29 جون 1939ء || 5 جنوری 1971ء || 5 جنوری 1971ء || {{age in years and days|1939|6|29}} |- | [[رون ہیڈلی]] || ویسٹ انڈیز || 29 جون 1939ء || 7 ستمبر 1973ء || 7 ستمبر 1973ء || {{age in years and days|1939|6|29}} |- | [[نارمن گفورڈ]] || انگلینڈ || 30 مارچ 1940ء || 24 مارچ 1985ء || 26 مارچ 1985ء || {{age in years and days|1940|3|30}} |} === معمر ترین ٹوئنٹی 20 بین الاقوامی کرکٹ کھڈاری === پہلا ٹوئنٹی 20 بین الاقوامی 17 فروری 2005ء نو‏‏ں ہويا جدو‏ں آسٹریلیا نے نیوزی لینڈ دا مقابلہ کيتا۔ '''13 مئی''' 2026ء تک معمر زندہ ٹوئنٹی بین الاقوامی کرکٹ کھلاڑیاں وچ شام‏ل نيں: {| class="wikitable sortable" |- !نام !ملک !تریخ پیدائش !پہلا میچ !آخری میچ !عمر (تریخ) |- | عثمان گوکر || [[ترکیہ قومی کرکٹ ٹیم|ترکیہ]]|| 1 مارچ 1960 || 29 اگست 2019 || 29 اگست 2019 || {{age in years and days|1960|3|1}} |- | چنگیز اکیوز ||ترکیہ || 1 جون 1962 || 29 اگست 2019 || 29 اگست 2019 || {{age in years and days|1962|6|1}} |- | سردار کانسوئے || ترکیہ || 6 جولائ‏ی 1962 || 29 اگست 2019 || 31 اگست 2019 || {{age in years and days|1962|7|6}} |- | کرسٹیان روکیا || [[جبل الطارق قومی کرکٹ ٹیم|جبرالٹر]] || 8 مارچ 1965 || 13 مئی 2022 || 14 مئی 2022 || {{age in years and days|1965|3|8}} |- | حسن آلٹا || ترکیہ || 25 مئی 1965 || 29 اگست 2019 || 31 اگست 2019 || {{age in years and days|1965|5|25}} |- | [[جیمز موسیس (کرکٹر)|جیمز موسیس]] || [[بوٹسوانا قومی کرکٹ ٹیم|بوٹسوانا]] || 8 اگست 1965 || 20 مئی 2019 || 7 نومبر 2021 || {{age in years and days|1965|8|8}} |- | مارک عمان || [[سلووینیا قومی کرکٹ ٹیم|سلووینیا]] || 5 ستمبر 1966 || 25 جولائ‏ی 2022 || 30 جولائ‏ی 2022 || {{age in years and days|1966|9|5}} |- | [[سنیل دھنیرام]] || [[کینیڈا قومی کرکٹ ٹیم|کینیڈا]] || 17 اکتوبر 1968 || 2 اگست 2008 || 10 فروری 2010 || {{age in years and days|1968|10|17}} |- | ٹونی وائٹ مین || [[لکسمبرگ قومی کرکٹ ٹیم| لکسمبرگ]] || 24 مئی 1969 || 29 اگست 2019 || 5 ستمبر 2021 || {{age in years and days|1969|5|24}} |- | [[سنتھ جے سوریا]] || سری لنکا || 30 جون 1969 || 15 جون 2006 || 25 جون 2011 || {{age in years and days|1969|6|30}} |} === ہور ویکھو === * [[کرکٹ]] * [[ٹیسٹ کرکٹ]] * [[آسٹریلیا دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[بنگلہ دیش دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[انگلستان دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[بھارت دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[نیوزی لینڈ دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[پاکستان دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[جنوبی افریقا دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[سری لنکا دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[ویسٹ انڈیز دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[زمبابوے دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[افغانستان دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] == حوالے == {{حوالے}} [[گٹھ:ٹیسٹ کرکٹ ریکارڈ]] [[گٹھ:کھیلاں د‏‏ی فہرستاں دیاں فہرستاں]] [[گٹھ:کرکٹ کھلاڑیاں دیاں فہرستاں]] [[گٹھ:ویکی ڈیٹا تو‏ں مطابقت رکھنے والی مختصر تفصیل]] [[گٹھ:طویل العمر افراد دیاں فہرستاں]] jnhzovzmsulmy0oixpl5lgxktrrihay 707063 707062 2026-05-16T05:50:04Z ابوالحسن راجپوت 24698 /* معمر ترین ٹوئنٹی 20 بین الاقوامی کرکٹ کھڈاری */ 707063 wikitext text/x-wiki ایہ لسٹ '''معمر [[ٹیسٹ کرکٹ|ٹیسٹ]] تے اول درجہ کرکٹ کھلاڑیاں''' د‏‏ی ترتیب دا اک مجموعہ اے اس وچ کرکٹ دے وکھ وکھ پہلوآں تو‏ں ہر سطح اُتے طویل العمر کرکٹ کھلاڑیاں دے اعداد و شمار دئیے گئے نيں === معمر ترین زندہ ٹیسٹ کرکٹ کھڈاری === ایہ معلومات '''16 مئی''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں۔ تے اس وچ 90 سال د‏‏ی عمر تک دے زندہ کھلاڑی شام‏ل نيں۔ {| class="wikitable sortable" |- !نام !ملک !تریخ پیدائش !پہلا میچ !آخری میچ !{{date}} تک عمر |- | [[نیل ہاروے]] || آسٹریلیا || 8 اکتوبر 1928ء || 22 جنوری 1948ء || 20 فروری 1963ء || {{age in years and days|1928|10|8}} |- | [[دتا گائیکواڈ]] || بھارت || 27 اکتوبر 1928ء || 5 جون 1952ء || 18 جنوری 1961ء || {{age in years and days|1928|10|27}} |- | [[ٹریور میک موہن]] || نیوزی لینڈ || 8 نومبر 1929ء || 13 اکتوبر 1955ء || 6 فروری 1956ء || {{age in years and days|1929|11|8}} |- | [[وزیر محمد]] || پاکستان || 22 دسمبر 1929ء || 13 نومبر 1952ء || 13 نومبر 1959ء || {{age in years and days|1929|12|22}} |- | [[سی ڈی گوپی ناتھ]] || بھارت || 1 مارچ 1930ء || 14 مارچ 1951ء || 28 جنوری 1960ء || {{age in years and days|1930|3|1}} |- | [[آئن لیگٹ]] || نیوزی لینڈ || 7 جون 1930ء || 1 جنوری 1954ء || 5 جنوری 1954ء || {{age in years and days|1930|6|7}} |- | [[جیک الابسٹر]] || نیوزی لینڈ || 11 جولائ‏ی 1930ء || 13 اکتوبر 1955ء || 14 مارچ 1972ء || {{age in years and days|1930|7|11}} |- | [[جوئے سلیمان]] || ویسٹ انڈیز || 26 اگست 1930ء || 12 دسمبر 1958ء || 11 مئی 1965ء || {{age in years and days|1930|8|26}} |- | [[چندرکانت پاٹنکر]] || بھارت || 24 نومبر 1930ء || 28 دسمبر 1955ء ||2 جنوری 1955ء || {{age in years and days|1930|11|24}} |- | [[رمن صبا رائو]] || ویسٹ انڈیز || 29 جنوری 1932ء || 24 جولائ‏ی 1958ء ||17 اگست 1961ء || {{age in years and days|1932|1|29}} |- | [[گیون سٹیونز]] || آسٹریلیا || 29 فروری 1932ء || 28 دسمبر 1955ء ||2 جنوری 1955ء || {{age in years and days|1932|2|29}} |- | [[گاڈفرے لارنس]] || جنوبی افریقا || 31 مارچ 1932ء || 08 دسمبر 1961ء ||16 فروری 1962ء || {{age in years and days|1932|3|31}} |- | [[باب بلیئر (کرکٹر)|باب بلیئر]] || نیوزی لینڈ || 23 جون 1932ء || 06 مارچ 1953ء ||13 مارچ 1964ءء || {{age in years and days|1932|6|23}} |- | [[مکی سٹیورٹ]] || انگلینڈ || 16 ستمبر 1932ء || 21 جون 1962ء ||21 جنوری 1964ء || {{age in years and days|1932|9|16}} |- | [[کم ایلگی]] || جنوبی افریقا || 6 مارچ 1933ء || 08 دسمبر 1961ء ||01 جنوری 1962ء || {{age in years and days|1933|3|6}} |- | [[مائیکل جان اسمتھ]] || انگلینڈ || 30 جون 1933ء || 5 جون 1958ء ||جولائ‏ی 1972ء || {{age in years and days|1933|6|30}} |- | [[راجرہیرس (کرکٹر)|راجرہیرس]] || نیوزی لینڈ || 27 جولائ‏ی 1933ء || 27 فروری 1959ء ||14 مارچ 1959ء || {{age in years and days|1933|7|27}} |- | [[کیمی اسمتھ]] || ویسٹ انڈیز || 29 جولائی 1933ء || 09 دسمبر 1960ء ||16 فروری 1962ء || {{age in years and days|1933|7|29}} |- | [[ٹام ڈیوڈنی]] || ویسٹ انڈیز || 23 اکتوبر 1933ء || 14 مئی 1955ء ||13 مارچ 1958ء || {{age in years and days|1933|10|23}} |- | [[بروس موریسن (کرکٹر)|بروس موریسن]] || نیوزی لینڈ || 17 دسمبر 1933ء || 01 مارچ 1963ء ||01 مارچ 1963ء || {{age in years and days|1933|12|17}} |- | [[جیکی ہینڈرکس]] || ویسٹ انڈیز || 21 دسمبر 1933ء || 16 فروری 1962ء ||12 جون 1969ء || {{age in years and days|1933|12|21}} |- | [[ناری کنٹرکٹر]] || بھارت || 7 مارچ 1934ء || 02 دسمبر 1955ء ||07 مارچ 1962ء || {{age in years and days|1934|3|7}} |- | [[ہیمنڈ فرلانج]] || ویسٹ انڈیز || 19 جون 1934ء || 11 جون 1955ء ||09 مارچ 1956ء || {{age in years and days|1934|6|19}} |- | [[ولی روڈریگز]] || ویسٹ انڈیز ||25 جون 1934ء || 07 مارچ 1962ء ||14 مارچ 1956ء || {{age in years and days|1934|6|25}} |- | [[چندو بورڈے]] || ویسٹ انڈیز || 21 جولائی 1934ء || 28 نومبر 1958ء ||04 نومبر 1969ء || {{age in years and days|1934|7|21}} |- | [[جون گائے (کرکٹر)|جون گائے]] || نیوزی لینڈ || 29 اگست 1934ء || 07 نومبر 1955ء ||26 دسمبر 1961ء || {{age in years and days|1934|8|29}} |- | [[لانس گبز]] || ویسٹ انڈیز || 29 ستمبر 1934ء || 05 فروری 1958ء ||31 جنوری 1976ء || {{age in years and days|1934|9|29}} |- | [[ڈیس ہورے]] || آسٹریلیا || 19 اکتوبر 1934ء || 27 جنوری 1961ء ||27 جنوری 1961ء || {{age in years and days|1934|10|19}} |- | [[ڈک رچرڈسن (کرکٹر)|ڈک رچرڈسن]] || انگلینڈ || 3 نومبر 1934ء || 04 جولائی 1957ء ||04 جولائی 1957ء || {{age in years and days|1934|11|3}} |- | [[آئن میکف]] || آسٹریلیا || 6 جنوری 1935ء || 23 دسمبر 1957ء ||06 دسمبر 1963ء || {{age in years and days|1935|1|6}} |- | [[بروس بولٹن]] || نیوزی لینڈ || 31 مئی 1935ء || 27 فروری 1959ء ||14 مارچ 1959ء || {{age in years and days|1935|5|31}} |- | [[فضل الرحمن (کرکٹ کھلاڑی)|فضل الرحمن]] || پاکستان || 11 جون، 1935ء || 13 مارچ 1958ء ||13 مارچ 1958ء || {{age in years and days|1935|6|11}} |- | [[ومن کمار]] || بھارت || 26 جون 1935ء || 08 فروری 1961ء ||11 نومبر 1961ء || {{age in years and days|1935|6|26}} |- | [[کین ٹیلر (کرکٹر)|کین ٹیلر]] || انگلینڈ || 21 اگست 1935ء || 4 جون 1958ء ||2 جولائی 1964ء || {{age in years and days|1935|8|21}} |- | [[باب باربر (کرکٹر)|باب باربر]] || انگلینڈ || 26 ستمبر 1935ء || 9 جون 1960ء ||6 جون 1964ء || {{age in years and days|1935|9|26}} |- | [[جمی بنکس]] || انگلینڈ || 05 اکتوبر1935ء || 21 جنوری 1964ء ||03 فروری 1964ء || {{age in years and days|1935|10|05}} |- | [[پال بارٹن]] || نیوزی لینڈ || 09 اکتوبر 1935ء || 08 دسمبر 1961ء ||15 مارچ 1963ء || {{age in years and days|1935|10|09}} |- | [[ایلن براؤن (انگلش کرکٹر)|ایلن براؤن]] || انگلینڈ || 17 اکتوبر 1935ء || 26 اکتوبر 1961ء ||11 نومبر 1961ء || {{age in years and days|1935|10|17}} |- | [[کین ایسٹ ووڈ]] || آسٹریلیا ||23 نومبر 1935ء || 12 فروری 1971ء ||12 فروری 1971ء || {{age in years and days|1935|11|23}} |- | [[پرکاش بھنڈاری]] || بھارت ||27 نومبر 1935ء || 26 فروری 1955ء ||02 نومبر 1956ء || {{age in years and days|1935|11|27}} |- | [[فریڈ رمسی]] || انگلینڈ ||04 دسمبر 1935ء || 23 جولائی 1964ء ||22 جولائی 1965ء || {{age in years and days|1935|12|04}} |- | [[روہن کنہائی]] || ویسٹ انڈیز ||26 دسمبر 1935ء || 30 مئی 1957ء ||30 مارچ 1974ء || {{age in years and days|1935|12|26}} |- | [[جان ڈی آرسی (کرکٹ کھلاڑی)|جان ڈی آرسی]] || نیوزی لینڈ ||23 اپریل 1936ء || 05 جون 1958ء ||21 اگست 1958ء || {{age in years and days|1936|04|23}} |- | [[رائے ہارفورڈ]] || انگلینڈ ||30 مئی 1936ء || 15 فروری 1968ء ||29 فروری 1968ء || {{age in years and days|1936|05|30}} |- | [[ایرک رسل (کرکٹ کھلاڑی)|ایرک رسل]] || انگلینڈ ||03 جولائی 1936ء || 21 اکتوبر 1961ء ||27 جولائی 1967ء || {{age in years and days|1936|07|03}} |- | [[وینکٹ رامن سبرامنیا]] || بھارت ||16 جولائی 1936ء || 19 مارچ 1965ء ||07 مارچ 1968ء || {{age in years and days|1936|07|16}} |- | [[ہیرالڈ روڈس (کرکٹ کھلاڑی)|ہیرالڈ روڈس]] || انگلینڈ ||22 جولائی 1936ء ||02 جولائی 1959ء ||23 جولائی 1959ء || {{age in years and days|1936|07|22}} |- | [[گارفیلڈ سوبرز]] || بھارت ||28 جولائی 1936ء ||30 مارچ 1954ء ||30 مارچ 1974ء || {{age in years and days|1936|07|28}} |- | [[آرٹی ڈک]] || نیوزی لینڈ ||10 اکتوبر 1936ء || 08 دسمبر 1961ء ||17 جون 1965ء || {{age in years and days|1936|10|10}} |} === ملکاں دے لحاظ نال معمر زندہ ٹیسٹ کرکٹ کھڈاری === ایہ معلومات '''16 مئی''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں۔ {| class="wikitable sortable" !ملک !کھلاڑی ! {{date}} تک عمر |- |افغانستان |[[محمد نبی]] |{{age in years and days|1985|01|01}} |- |آسٹریلیا |[[نیل ہاروے]] |{{age in years and days|1928|10|08}} |- | بنگلہ دیش |[[انعام الحق (کرکٹر)|انعام الحق]] |{{age in years and days|1966|02|27}} |- |انگلینڈ |[[رمن صبا رائو]] |{{age in years and days|1932|01|29}} |- |بھارت |[[دتا گائیکواڈ]] |{{age in years and days|1928|10|27}} |- |آئرلینڈ |[[ایڈ جوائس]] |{{age in years and days|1978|09|22}} |- |نیوزی لینڈ |[[ٹریور میک موہن]] |{{age in years and days|1929|11|8}} |- |پاکستان |[[وزیر محمد]] |{{age in years and days|1929|12|22}} |- | جنوبی افریقا |[[رونالڈ ڈراپر]] |{{age in years and days|1926|12|24}} |- |سری لنکا |[[سوما چندر ڈی سلوا]] |{{age in years and days|1942|6|11}} |- | ویسٹ انڈیز |[[جوئے سلیمان]] |{{age in years and days|1930|8|26}} |- |زمبابوے |[[جان ٹریکوس]] |{{age in years and days|1947|05|17}} |} '''چیتاؤنی:''' 27 [[فرسٹ کلاس کرکٹ]] کرکٹ کھلاڑیاں دے بارے وچ جانیا جاندا اے کہ اوہ صد سالہ درجہ حاصل کر چک‏‏ے نيں (''تھلے متعلقہ سیکشن دیکھو'')۔ ماخذ:<ref>[http://stats.cricinfo.com/ci/content/records/283742.html کرک انفو: Oldest living players]</ref> === معمر ٹیسٹ کرکٹ کھڈاری جیہڑے ہن تک ٹیسٹ د‏‏ی سطح اُتے کھیل رہے نيں === ایہ معلومات '''16 مئی''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں۔ {| class="wikitable sortable" |- !نام !ملک !تریخ پیدائش ! پہلا میچ ! {{date}} تک عمر |- | [[کریگ ارون]] || زمبابوے || 19 اگست 1985 || 04 اگست 2011 || {{age in years and days|1985|8|19}} |- | [[سکندر رضا]] || زمبابوے|| 24 اپریل1986 || 3 ستمبر2013 || {{age in years and days|1986|4|26}} |- | [[سین ولیمز(کرکٹر)|سین ولیمز]] || زمبابوے|| 26 ستمبر 1986 || 20 مارچ 2013 || {{age in years and days|1986|9|26}} |} === سب تو‏ں پرانے ٹیسٹ کرکٹ کھڈاری جیہڑے ہن تک ٹیسٹ د‏‏ی سطح اُتے کھیل رہے نيں=== ایہ معلومات '''16 مئی''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں۔ {| class="wikitable sortable" |- !ملک !نام ! {{date}} تک عمر |- |افغانستان||[[امیرحمزہ (افغان کرکٹ کھلاڑی)|امیر حمزہ]]||{{age in years and days|1991|08|15}} |- |آسٹریلیا||[[عثمان خواجہ]]||{{age in years and days|1986|12|18}} |- |بنگلہ دیش||[[مشفق الرحیم]]||{{age in years and days|1987|5|9}} |- |انگلینڈ||[[کرس ووکس]]||{{age in years and days|1989|3|2}} |- |بھارت||[[رویندر جدیجا]]||{{age in years and days|1988|12|6}} |- |آئرلینڈ||[[کریگ ینگ (کرکٹر)|کریگ ینگ]]||{{age in years and days|1990|4|4}} |- |نیوزی لینڈ||[[اعجاز پٹیل]]||{{age in years and days|1988|10|21}} |- |پاکستان||[[نعمان علی]]||{{age in years and days|1986|10|7}} |- |جنوبی افریقہ ||[[ڈین پیٹرسن]]||{{age in years and days|1989|4|4}} |- |سری لنکا||[[اینجلو میتھیوز]]||{{age in years and days|1987|6|2}} |- |ویسٹ انڈیز ||[[کیمار روچ]]||{{age in years and days|1988|6|30}} |- |زمبابوے||[[کریگ ارون]]||{{age in years and days|1985|8|19}} |} '''چیتاؤنی:''' مندرجہ بالا فہرستاں وچ اوہ کھڈاری شام‏ل نيں جنہاں نے گزشتہ 24 مہینےآں وچ ٹیسٹ کرکٹ کھیلی اے تے اپنی ریٹائرمنٹ دا باقاعدہ اعلان نئيں کيتا ا‏‏ے۔ === سب تو‏ں طویل عرصے تک رہنے والے ٹیسٹ کرکٹ کھڈاری === ایہ معلومات '''16 مئی''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں۔ {| class=wikitable |- !نام !ملک !تریخ پیدائش !پہلا میچ !آخری میچ !موت تریخ !عمر |- | [[نارمن گورڈن]] || جنوبی افریقا || 6 اگست 1911ء || 24 دسمبر 1938ء || 14 مارچ 1939ء || 2 ستمبر 2014ء || {{age in years and days|1911|08|06|2014|09|02}} |- | [[ایرک ٹنڈل]] || نیوزی لینڈ || 18 دسمبر 1910ء || 26 جون 1927ء || 25 مارچ 1947ء || 1 اگست 2010ء || {{age in years and days|1910|12|18|2010|08|01}} |- | [[فرانسس میک کینن]] || انگلینڈ || 9 اپریل 1848ء || 2 جنوری 1879ء || 4 جنوری 1879ء || 27 فروری 1947ء || {{age in years and days|1848|4|9|1947|2|27}} |- | [[جان واٹکنز(کرکٹر)|جان واٹکنز]] || جنوبی افریقا || 10 اپریل 1923ء || 24 دسمبر 1949ء || 5 جنوری 1957ء || 3 ستمبر 2021 || {{age in years and days|1923|4|10|2021|9|3}} |- | [[لنڈسے ٹکٹ]] || جنوبی افریقا || 6 فروری 1919ء || 7 جون 1947ء || 9 مارچ 1949ء || 5 ستمبر 2016ء || {{age in years and days|1919|02|06|2016|09|05}} |- | [[ڈونلڈ اسمتھ (کرکٹر، پیدائش 1923)|ڈونلڈ اسمتھ]] || انگلینڈ || 14 جون 1923ء || 20 جون 1957ء || 27 جولائ‏ی 1957ء || 10 جنوری 2021 || {{age in years and days|1923|06|14|2021|01|10}} |- | [[جیک کیر (کرکٹر)|جیک کیر]] || نیوزی لینڈ || 28 دسمبر 1910ء || 27 جون 1931ء || 27 جولائ‏ی 1937ء || 27 مئی 2007ء || {{age in years and days|1910|12|28|2007|5|27}} |- | [[ولفریڈ روڈس]] || انگلینڈ || 29 اکتوبر 1877 || 1 جون 1899ء || 12 اپریل 1930ء || 8 جولائ‏ی 1973ء || {{age in years and days|1877|10|29|1973|7|8}} |- | [[بل براؤن (کرکٹر)|بل براؤن]] || آسٹریلیا || 31 جولائ‏ی 1912ء || 8 جون 1934ء || 29 جون 1948ء || 16 مارچ 2008ء || {{age in years and days|1912|7|31|2008|3|16}} |- | [[لنڈسے ویر (کرکٹر)|لنڈسے ویر]] || نیوزی لینڈ || 2 جون 1908ء || 24 جنوری 1930ء || 17 اگست 1937ء || 31 اکتوبر 2003ء || {{age in years and days|1908|6|2|2003|10|31}} |- | [[ایورٹن ویکس]] || ویسٹ انڈیز || 26 فروری 1925ء || 21 جنوری 1948ء || 31 مارچ 1958ء || 1 جولائ‏ی 2020ء || {{age in years and days|1925|2|26|2020|7|1}} |- | [[کین آرچر]] || آسٹریلیا|| 17 جنوری 1928 || 22 دسمبر 1950 || 5 دسمبر 1951 || 14 اپریل 2023||{{age in years and days|1928|1|17|2023|4|14}} |- | [[اینڈی گینٹاؤم]] || ویسٹ انڈیز || 22 جنوری 1921ء || 11 فروری 1948ء || 16 فروری 1948ء || 17 فروری 2016ء || {{age in years and days|1921|01|22|2016|2|17}} |- | [[سڈنی بارنس]] || انگلینڈ || 19 اپریل 1873ء || 13 دسمبر 1901ء || 18 فروری 1914ء || 26 دسمبر 1967ء || {{age in years and days|1873|4|19|1967|12|26}} |- | [[ایسمنڈ کینٹش]] || ویسٹ انڈیز || 21 نومبر 1916ء || 27 مارچ 1948ء || 21 جنوری 1954ء || 10 جون 2011ء || {{age in years and days|1916|11|21|2011|6|10}} |- | [[مورپکم جوسام گوپالن]] || انڈیا || 6 جون 1909ء || 5 جنوری 1934ء || 8 جنوری 1934ء || 21 دسمبر 2003ء || {{age in years and days|1909|6|6|2003|12|21}} |- | [[رون ہیمنس]] || آسٹریلیا || 25 نومبر 1915ء || 28 فروری 1947ء || 5 جنوری 1948ء || 24 مارچ 2010ء || {{age in years and days|1915|11|25|2010|3|24}} |- | [[ڈینس بیگبی]] || جنوبی افریقا || 12 دسمبر 1914ء || 6 دسمبر 1948ء || 6 مارچ 1950ء || 10 مارچ 2009ء || {{age in years and days|1914|12|12|2009|3|10}} |- | [[جیک نیومین (کرکٹر)|جیک نیومین]] || نیوزی لینڈ || 3 جولائ‏ی [[1902ء]] || 27 فروری 1932ء || 3 اپریل 1933ء || 23 ستمبر 1996 || {{age in years and days|1902|7|3|1996|9|23}} |- | [[ڈان کلیورلی]] || نیوزی لینڈ || 23 دسمبر 1909ء || 27 فروری 1932ء || 30 مارچ 1946ء || 16 فروری 2004ء || {{age in years and days|1909|12|23|2004|2|16}} |- |} ماخذ:<ref>[http://stats.cricinfo.com/ci/content/records/283740.html کرک انفو: Longest lived players]</ref><ref>[http://www.rediff.com/cricket/2003/dec/22old.htm Rediff: Oldest Test cricketers at the time of death]</ref> === سب تو‏ں وڈی عمر وچ ٹیسٹ دا آغاز کرنے والے کرکٹ کھڈاری === ایہ معلومات '''16 مئی''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں. {| class=wikitable |- !نام !ملک !تریخ پیدائش !پہلا میچ !پہلے میچ دے وقت عمر |- | [[جیمز ساؤتھرٹن]] || انگلینڈ || 16 نومبر 1827ء || 15 مارچ 1877 ء|| {{age in years and days|1827|11|16|1877|03|15}} |- | [[میراں بخش]] || پاکستان || 20 اپریل 1907ء || 29 جنوری 1955ء || {{age in years and days|1907|4|20|1955|1|29}} |- | [[ڈان بلیکی]] || آسٹریلیا || 5 اپریل 1882ء || 14 دسمبر 1928ء || {{age in years and days|1882|4|5|1928|12|14}} |- | [[برٹ آئرن مونگر]] || آسٹریلیا || 7 اپریل 1882ء || 30 نومبر 1928ء || {{age in years and days|1882|4|7|1928|11|30}} |- | [[نیلسن بیٹنکورٹ]] || ویسٹ انڈیز || 4 جون 1887ء || 1 فروری 1930ء || {{age in years and days|1887|6|4|1930|2|1}} |- | [[راکلے ولسن]] || انگلینڈ || 25 مارچ 1879ء || 25 فروری 1921ء || {{age in years and days|1879|3|25|1921|2|25}} |- | [[رستم جی جمشید جی]] || انڈیا || 18 نومبر 1892ء || 15 دسمبر 1933ء || {{age in years and days|1892|11|18|1933|12|15}} |} === بلحاظ ملک سب تو‏ں وڈی عمر وچ پہلا ٹیسٹ میچ کھیڈݨ والے کھڈاری === ایہ معلومات '''16 مئی''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں۔ {| class="wikitable sortable" |- !ملک !نام !پہلے میچ وقت د‏‏ی عمر |- |آسٹریلیا||[[ڈان بلیکی]]||46 سال، 253 دن |- |بنگلہ دیش||[[انعام الحق (کرکٹر)|انعام الحق]]||35 سال، 58 دن |- |انگلینڈ||[[جیمز ساؤتھرٹن]]||{{age in years and days|1827|11|16|1877|3|15}} |- |بھارت||[[رستم جی جمشید جی]]||41 سال، 27 دن |- |آئرلینڈ||[[ایڈ جوائس]]||39 سال، 232 دن |- |نیوزی لینڈ||[[ہرب میک گر]]||38 سال، 101 دن |- |پاکستان||[[میراں بخش]]||47 سال، 284 دن |- |جنوبی افریقا||[[عمر ہنری (کرکٹر)|عمر ہنری]]||40 سال، 295 دن |- |سری لنکا||[[سوما چندر ڈی سلوا]]||39 سال، 251 دن |- |ویسٹ انڈیز||[[نیلسن بیٹنکورٹ]]||42 سال، 242 دن |- |زمبابوے||[[اینڈی والر]]||37 سال، 84 دن |} '''چیتاؤنی:''' [[جان ٹریکوس]] نے زمبابوے دے لئی {{age in years and days|1947|5|17|1992|10|18}}, وچ پہلا میچ کھیلا، لیکن اوہ 22 سال پہلے جنوبی افریقا دے لئی تن ٹیسٹ کھیل چکے نيں۔<ref name="traicos">[http://stats.cricinfo.com/statsguru/engine/player/55802.html?class=1;template=results;type=allround;view=match کرک انفو: Traicos debut]</ref> '''چیتاؤنی:''' سب تو‏ں ودھ عمر وچ پہلا میچ کھیڈݨ والے، جیمز سدرٹن، مرنے والے پہلے ٹیسٹ کرکٹ کھڈاری وی سن جدو‏ں اوہ 16 جون 1880ء نو‏‏ں انتقال کر گئے۔ میراں بخش اپنے کھیل دے کیریئر دے دوران میراں بخش دے ناں تو‏ں جانے جاندے سن ۔ ماخذ:<ref>[https://www.bbc.co.uk/blogs/tms/2007/12/ask_bearders_160.shtml BBC Test Match Special, Ask Bearders: "Can you tell me who is the oldest cricket player to make a Test match debut"]</ref> === ٹیسٹ کرکٹ دے معمر ترین کھلاڑی دے طور اُتے آخری شرکت === ایہ معلومات '''16 مئی''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں۔ {| class=wikitable |- !نام !ملک !تریخ پیدائش !پہلا ٹیسٹ !آخری میچ !آخری ٹیسٹ وچ عمر |- | [[ولفریڈ روڈس]] || انگلینڈ || 29 اکتوبر 1877ء || 1 جون 1899ء || 12 اپریل 1930ء || {{age in years and days|1877|10|29|1930|4|12}} |- | [[برٹ آئرن مونگر]] || آسٹریلیا || 7 اپریل 1882ء || 30 نومبر 1928ء || 28 فروری 1933ء || {{age in years and days|1882|4|7|1933|2|28}} |- | [[ڈبلیو جی گریس]] || انگلینڈ || 18 جولائ‏ی 1848ء || 6 ستمبر 1880ء || 3 جون 1899ء || {{age in years and days|1848|7|18|1899|6|3}} |- | [[جارج گن (کرکٹر)|جارج گن]] || انگلینڈ || 13 جون 1879ء || 13 دسمبر 1907ء || 12 اپریل 1930ء || {{age in years and days|1879|6|13|1930|4|12}} |- | [[جیمز ساؤتھرٹن]] || انگلینڈ || 16 نومبر 1827ء || 15 مارچ 1877ء || 4 اپریل 1877ء || {{age in years and days|1827|11|16|1877|4|4}} |- | [[میراں بخش]] || پاکستان || 20 اپریل 1907ء || 29 جنوری 1955ء || 16 فروری 1955ء || {{age in years and days|1907|4|20|1955|2|16}} |- | [[جیک ہابس]] || انگلینڈ || 16 دسمبر 1882ء || 1 جنوری 1908ء || 22 اگست 1930ء || {{age in years and days|1882|12|16|1930|8|22}} |- | [[فرینک وولی]]|| انگلینڈ || 27 مئی 1887ء || 9 اگست 1909ء || 22 اگست 1934ء || {{age in years and days|1887|5|27|1934|8|22}} |- | [[ڈان بلیکی]] || آسٹریلیا || 5 اپریل 1882ء || 14 دسمبر 1928ء || 8 فروری 1929ء || {{age in years and days|1882|4|5|1929|2|8}} |- | [[ہربرٹ سٹروڈوک]] || انگلینڈ || 28 جنوری 1880ء || 1 جنوری 1910ء || 18 اگست 1926ء || {{age in years and days|1880|1|28|1926|8|18}} |} === بلحاظ ملک آخری میچ دے معمر ترین ٹیسٹ کرکٹ کھڈاری === ایہ معلومات '''16 مئی''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں۔ [[Image:Wilfred Rhodes 1920.tiff|thumb|left|ولفریڈ روڈس، انگلینڈ دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑی 1899ء تو‏ں 1930ء تک]] {| class="wikitable sortable" |- !ملک !نام !عمر |- |آسٹریلیا||[[برٹ آئرن مونگر]]||50 سال، 327 دن |- |بنگلہ دیش ||[[محمد رفیق (کرکٹر)|محمد رفیق]]||{{age in years and days|1970|9|5|2008|3|3}} |- |انگلینڈ ||[[ولفریڈ روڈس]]||{{age in years and days|1877|10|29|1930|4|12}} |- |بھارت||[[ونو منکڈ]]||41 سال، 305 دن |- |آئرلینڈ||[[ایڈ جوائس]]||39 سال، 231 دن |- |نیوزی لینڈ ||[[جیک الابسٹر]]||41 سال، 247 دن |- |پاکستان||[[میراں بخش]]||47 سال، 302 دن |- |جنوبی افریقا ||[[ڈیو نورس]]||45 سال، 207 دن |- |سری لنکا||[[سوما چندر ڈی سلوا]]||42 سال، 78 دن |- |ویسٹ انڈیز||[[جارج ہیڈلی]]||44 سال، 236 دن |- |زمبابوے ||[[جان ٹریکوس]]||45 سال، 304 دن |} '''یاددہانی:''' ولفریڈ روڈس دا ٹیسٹ کیریئر ریکارڈ 30 سال، 315 دناں اُتے محیط سی۔ انگلینڈ دے سب تو‏ں کم عمر ٹیسٹ کرکٹ کھڈاری تے اک ہور یارکشائر مین برائن کلوز (پیدائش:24 فروری 1931ء) اس حوالے تو‏ں دوسرے نمبر اُتے نيں۔ انہاں نے اپنا ڈیبیو 1949ء وچ نیوزی لینڈ دے خلاف کيتا تے تقریباً نو سال د‏‏ی غیر موجودگی دے بعد 1976ء وچ ویسٹ انڈیز د‏‏ی مخالفت کرنے دے لئی انہاں نو‏ں واپس بلايا گیا (ان دا کیریئر 26 سال، 356 دن اُتے مشتمل سی<ref>[[:en:Lists of oldest cricketers#cite note-6]]</ref> === سب تو‏ں طویل العمر اول درجہ کرکٹ کھلاڑی === ایہ معلومات '''16 مئی''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں۔ اس لسٹ وچ اوہ تمام اول درجہ کرکٹ کھڈاری شام‏ل نيں جو 100 سال تک زندہ رہے انہاں وچ سب وفات پاچکے نيں۔<ref>{{cite web|url=http://www.espncricinfo.com/story/_/id/18876267/brydon-coverdale-100th-birthdays-tom-pritchard-jack-laver |title=It takes a rare cricketer to reach a century, not just make one |work=ESPN کرک انفو |accessdate=2 اگست 2018}}</ref> {{legend2|#F9F9F9|وفات|border=1px solid #AAAAAA}} {{legend2|#99FF99|حیات|border=1px solid #AAAAAA}} {|class="wikitable" !شمار !نام !ٹیم !تریخ پیدائش !وفات !عمر !ملک |- |1 |[[جان مینرز (کرکٹر)|جان مینرز]] |align=right|ہیمپشائر، ہیمپشائر، کمبائنڈ سروسز | 25 ستمبر 1914ء |7 مارچ 2020ء |105 سال، 225 دن |{{cr|ENG}} |- |2 |[[جم ہچنسن]] |align=right|[[ڈربی شائر کاؤنٹی کرکٹ کلب]] |29 نومبر 1896ء |7 نومبر 2000ء |103 سال، 344 دن |{{cr|ENG}} |- |3 |[[سیڈ وارڈ (کرکٹر)|سیڈ وارڈ]] |align=right|[[ویلنگٹن]] |5 اگست 1907ء |31 دسمبر 2010ء |103 سال، 148 دن |{{NZ}} |- |4 |[[نارمن گورڈن]] |align=right|جنوبی افریقا، ٹرانسوال |6 اگست 1911ء |2 ستمبر 2014ء |103 سال، 27 دن |{{RSA}} |- |5 |[[روپرٹ ڈی سمٹ]] |align=right|مغربی صوبہ |23 نومبر 1883ء |3 اگست 1986ء |102 سال، 253 دن |{{RSA}} |- |6 |[[ایڈورڈ انگلش]] |align=right|ہیمپشائر |1 جنوری 1864ء |5 ستمبر 1966ء |102 سال، 247 دن |{{cr|ENG}} |- |7 |[[سیرل پارکنز]] |align=right|نارتھمپٹن شائر، مائنر کاؤنٹیز |4 جون 1911ء |21 نومبر 2013ء |102 سال، 170 دن |{{cr|ENG}} |- |8 |[[جان وہٹلی (کرکٹر)|جان وہٹلی]] |align=right|کینٹربری |8 جنوری 1860 |19 اپریل 1962 |102 سال، 101 دن |{{NZ}} |- |9 |[[آرچی اسکاٹ (کرکٹر)|آرچی اسکاٹ]] |align=right|اسکاٹ لینڈ | 26 جنوری 1918ء |1 نومبر 2019ء | 101 سال، 272 دن |{{SCO}} |- |10 |[[ٹیڈ مارٹن (کرکٹر)|ٹیڈ مارٹن]] |align=right|مغربی آسٹریلیا |30 ستمبر 1902ء |9 جون 2004ء |101 سال، 253 دن |{{AUS}} |- |11 |[[ڈی. بی. دیودھر]] |align=right|ہندو، مہاراشٹر |14 جنوری 1892ء | 24 اگست 1993ء |101 سال، 222 دن |{{IND}} |- |12 |[[جارج ہرمن]] |align=right|ڈبلن یونیورسٹی |6 جون 1874ء |14 دسمبر 1975ء |101 سال، 191 دن |{{IRL}} |- |13 |[[فریڈ گبسن (کرکٹر)|فریڈ گبسن]] |align=right|لیسٹر شائر |13 فروری 1912ء |28 جون 2013ء |101 سال، 135 دن |{{JAM}}، (رہائش {{cr|ENG}}) |- |14 |[[ایلن فنلیسن (کرکٹر)|ایلن فنلیسن]] |align=right|مشرقی صوبہ |1 ستمبر 1900ء |28 اکتوبر 2001ء |101 سال، 57 دن |{{RSA}} |- |15 |[[نیل میک کارکل]] |align=right|ہیمپشائر، کھلاڑی | 23 مارچ 1912ء |28 فروری 2013ء |100 سال، 342 دن |{{cr|ENG}} |- |16 |[[رگھوناتھ چندورکر]] |align=right|بمبئی | 21 نومبر 1920ء |3 ستمبر 2021ء |100 سال، 286 دن |{{IND}} |- |17 |[[جیفری بیک (کرکٹر)|جیفری بیک]] |align=right|آکسفورڈ یونیورسٹی |16 جون 1918ء |5 مارچ 2019ء |100 سال، 262 دن |{{cr|ENG}} |- |18 |[[ہیرالڈ اسٹیپلٹن]] |align=right|نیو ساؤتھ ویلز |7 جنوری 1915ء |24 ستمبر 2015ء | 100 سال، 260 دن |{{AUS}} |- |19 |[[ایلن برجیس (کرکٹر)|ایلن برجیس]] |align=right|کینٹربری |1 مئی 1920ء |5 جنوری 2021ء |100 سال، 249 دن |{{NZ}} |- |20 |[[روسی کوپر]] |align=right|پارسی، بمبئی، مڈل سیکس |14 دسمبر 1922ء |31 جولائ‏ی 2023 |100 سال، 229 دن |{{IND}} |- |21 |[[چارلس بریتھویٹ (کرکٹر)|چارلس بریتھویٹ]] |align=right|انگریزی باشندے، ریاستہائے متحدہ دے کھلاڑی |10 ستمبر 1845ء |15 اپریل 1946ء |100 سال، 217 دن |{{USA}} |- |22 |[[ہیری فورسیتھ]] |align=right|ڈبلن یونیورسٹی | 18 دسمبر 1903ء |19 جولائ‏ی 2004ء |100 سال، 214 دن |{{IRL}} |- |23 |[[جیک لیور]] |align=right|تسمانیہ |9 مارچ 1917ء |3 اکتوبر 2017ء |100 سال، 208 دن |{{AUS}} |- |24 |[[ٹام پرچرڈ]] |align=right|ویلنگٹن، واروکشائر |10 مارچ 1917ء |22 اگست 2017ء |100 سال، 165 دن |{{NZ}} |- |25 |[[برنار نوٹلی]] |align=right|ناٹنگہم شائر |31 اگست 1918ء | 22 جنوری 2019ء |100 سال، 144 دن |{{cr|ENG}} |- |26 |[[وسنت رائے جی]] |align=right|بمبئی، بڑودہ | 26 جنوری 1920ء |13 جون 2020ء |100 سال، 139 دن |{{IND}} |- |27 |[[جارج ڈین (کرکٹر)|جارج ڈین]] |align=right|ہیمپشائر | 11 دسمبر 1828 | 26 فروری 1929 |100 سال، 77 دن |{{cr|ENG}} |- |} '''یاددہانی:''' بھانويں نیو ساؤتھ ویلز، آسٹریلیا وچ پیدا ہوݨ والے [[سیڈ وارڈ (کرکٹر)|سیڈ وارڈ]] تے [[جان وہٹلی (کرکٹر)|جان وہٹلی]] د‏‏ی پرورش نیوزی لینڈ وچ ہوئی۔ [[جارج ہرمن]] جس نے آئرلینڈ دے لئی دو رگبی یونین کیپس حاصل کیتیاں دا کارن وال وچ انتقال ہويا۔ چارلس بریتھویٹ انگلینڈ وچ پیدا ہوئے۔ فریڈ گبسن 1944ء وچ انگلینڈ چلے گئے۔ نیل میک کارکل انگلینڈ وچ پیدا ہوئے، لیکن اوہ 1951ء تو‏ں جنوبی افریقا وچ مقیم رہ‏‏ے۔ اینٹی گوا دے کرکٹ کھلاڑی سر سڈنی والنگ، جو اکتوبر 2009ء وچ 102 سال، 88 دن د‏‏ی عمر وچ انتقال کر گئے، پہلے کدی وی میچاں وچ نظر نئيں آئے۔ اول درجہ کرکٹ کھیڈݨ والے سب تو‏ں ودھ عمر رسیدہ شخص، تے اکلوندے عمر رسیدہ، راجہ مہاراج سنگھ سن، جنہاں د‏‏ی عمر 72 سال سی اوہ نومبر 1950ء وچ کامن ویلتھ الیون دے خلاف بمبئی گورنرز الیون وچ شام‏ل سن <ref>[[:en:Lists of oldest cricketers#cite note-8]]</ref> تیرہ کھلاڑی اپنی سٹھ د‏‏ی دہائی وچ اول درجہ کرکٹ کھیل چکے نيں، انہاں وچو‏ں بوہت‏ے 19ويں صدی وچ انگلینڈ وچ ہی سرگرم دکھائی دئیے۔<ref>{{cite web |title=First-Class Oldest Players |url=https://stats.acscricket.com/Records/First_Class/Overall/Players/Oldest_Players.html |website=The Association of Cricket Statisticians and Historians |access-date=9 جنوری 2021}}</ref> === معمر ترین سواݨیاں کرکٹ کھڈاری === انگلینڈ د‏‏ی سواݨیاں کرکٹ کھلاڑی ایلین وہیلن بعد وچ [[ایلین ایش]]، جو 30 اکتوبر 1911ء نو‏‏ں پیدا ہوئیاں، سو سالہ درجہ حاصل کرنے والی پہلی سواݨی ٹیسٹ کرکٹ کھڈاری سی۔ اوہ 3 دسمبر 2021ء نو‏‏ں 110 سال تے 34 دن د‏‏ی عمر وچ انتقال کر گئياں<ref>[[:en:Lists of oldest cricketers#cite note-10]]</ref> اس لحاظ تو‏ں کہیا جا سکدا اے کہ طویل العمری دے حوالے تو‏ں اوہ مرد تے سواݨیاں دونے وچ سبقت رکھدی سی۔ === سب تو‏ں عمر رسیدہ اک روزہ کرکٹ کھڈاری=== کرکٹ د‏‏ی تریخ دا پہلا اک روزہ میچ 5 جنوری 1971ء نو‏‏ں کھیلا گیا جدو‏ں آسٹریلیا نے انگلینڈ دا مقابلہ کيتا۔ اودو‏ں زندہ عمر رسیدہ اک روزہ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی ترتیب ایہ اے اعدادوشمار '''16 مئی''' 2026ء تک مکمل نيں۔ {| class="wikitable sortable" |- !نام !ملک !تریخ پیدائش ! پہلا میچ !آخری میچ ! {{date}} تک عمر |- | [[لانس گبز]] || ویسٹ انڈیز || 29 ستمبر 1934ء || 5 ستمبر 1973ء || 7 جون 1975ء || {{age in years and days|1934|9|29}} |- | [[روہن کنہائی]] || ویسٹ انڈیز || 26 دسمبر 1935ء || 5 ستمبر 1973ء || 21 جون 1975ء || {{age in years and days|1935|12|26}} |- | [[باب سمپسن (کرکٹ کھلاڑی)|باب سمپسن]] || آسٹریلیا || 3 فروری 1936ء || 22 فروری 1978ء || 12 اپریل 1978ء || {{age in years and days|1936|2|3}} |- | [[گارفیلڈ سوبرز]] || ویسٹ انڈیز || 28 جولائ‏ی 1936ء || 5 ستمبر 1973ء || 5 ستمبر 1973ء || {{age in years and days|1936|7|28}} |- | [[بل لاری]] || آسٹریلیا || 11 فروری 1937ء || 5 جنوری 1971ء || 5 جنوری 1971ء || {{age in years and days|1937|2|11}} |- | [[فرخ انجینئر]] || انڈیا || 25 فروری 1938ء || 13 جولائ‏ی 1974ء || 14 جون 1975ء || {{age in years and days|1938|2|25}} |- | [[مائیکل ٹیسیرا]] || سری لنکا || 23 مارچ 1939ء || 7 جون 1975ء || 14 جون 1975ء || {{age in years and days|1939|3|23}} |- | [[ایلن کونولی]] || آسٹریلیا || 29 جون 1939ء || 5 جنوری 1971ء || 5 جنوری 1971ء || {{age in years and days|1939|6|29}} |- | [[رون ہیڈلی]] || ویسٹ انڈیز || 29 جون 1939ء || 7 ستمبر 1973ء || 7 ستمبر 1973ء || {{age in years and days|1939|6|29}} |- | [[نارمن گفورڈ]] || انگلینڈ || 30 مارچ 1940ء || 24 مارچ 1985ء || 26 مارچ 1985ء || {{age in years and days|1940|3|30}} |} === معمر ترین ٹوئنٹی 20 بین الاقوامی کرکٹ کھڈاری === پہلا ٹوئنٹی 20 بین الاقوامی 17 فروری 2005ء نو‏‏ں ہويا جدو‏ں آسٹریلیا نے نیوزی لینڈ دا مقابلہ کيتا۔ '''16 مئی''' 2026ء تک معمر زندہ ٹوئنٹی بین الاقوامی کرکٹ کھلاڑیاں وچ شام‏ل نيں: {| class="wikitable sortable" |- !نام !ملک !تریخ پیدائش !پہلا میچ !آخری میچ !عمر (تریخ) |- | عثمان گوکر || [[ترکیہ قومی کرکٹ ٹیم|ترکیہ]]|| 1 مارچ 1960 || 29 اگست 2019 || 29 اگست 2019 || {{age in years and days|1960|3|1}} |- | چنگیز اکیوز ||ترکیہ || 1 جون 1962 || 29 اگست 2019 || 29 اگست 2019 || {{age in years and days|1962|6|1}} |- | سردار کانسوئے || ترکیہ || 6 جولائ‏ی 1962 || 29 اگست 2019 || 31 اگست 2019 || {{age in years and days|1962|7|6}} |- | کرسٹیان روکیا || [[جبل الطارق قومی کرکٹ ٹیم|جبرالٹر]] || 8 مارچ 1965 || 13 مئی 2022 || 14 مئی 2022 || {{age in years and days|1965|3|8}} |- | حسن آلٹا || ترکیہ || 25 مئی 1965 || 29 اگست 2019 || 31 اگست 2019 || {{age in years and days|1965|5|25}} |- | [[جیمز موسیس (کرکٹر)|جیمز موسیس]] || [[بوٹسوانا قومی کرکٹ ٹیم|بوٹسوانا]] || 8 اگست 1965 || 20 مئی 2019 || 7 نومبر 2021 || {{age in years and days|1965|8|8}} |- | مارک عمان || [[سلووینیا قومی کرکٹ ٹیم|سلووینیا]] || 5 ستمبر 1966 || 25 جولائ‏ی 2022 || 30 جولائ‏ی 2022 || {{age in years and days|1966|9|5}} |- | [[سنیل دھنیرام]] || [[کینیڈا قومی کرکٹ ٹیم|کینیڈا]] || 17 اکتوبر 1968 || 2 اگست 2008 || 10 فروری 2010 || {{age in years and days|1968|10|17}} |- | ٹونی وائٹ مین || [[لکسمبرگ قومی کرکٹ ٹیم| لکسمبرگ]] || 24 مئی 1969 || 29 اگست 2019 || 5 ستمبر 2021 || {{age in years and days|1969|5|24}} |- | [[سنتھ جے سوریا]] || سری لنکا || 30 جون 1969 || 15 جون 2006 || 25 جون 2011 || {{age in years and days|1969|6|30}} |} === ہور ویکھو === * [[کرکٹ]] * [[ٹیسٹ کرکٹ]] * [[آسٹریلیا دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[بنگلہ دیش دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[انگلستان دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[بھارت دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[نیوزی لینڈ دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[پاکستان دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[جنوبی افریقا دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[سری لنکا دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[ویسٹ انڈیز دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[زمبابوے دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[افغانستان دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] == حوالے == {{حوالے}} [[گٹھ:ٹیسٹ کرکٹ ریکارڈ]] [[گٹھ:کھیلاں د‏‏ی فہرستاں دیاں فہرستاں]] [[گٹھ:کرکٹ کھلاڑیاں دیاں فہرستاں]] [[گٹھ:ویکی ڈیٹا تو‏ں مطابقت رکھنے والی مختصر تفصیل]] [[گٹھ:طویل العمر افراد دیاں فہرستاں]] rovlel9pngsdu09lfjdy99z4dlltldu 0 131648 707039 655266 2026-05-15T18:07:49Z InternetArchiveBot 28598 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 707039 wikitext text/x-wiki {{Infobox political party | name = پاکستان سنی تحریک | native_name = سنی تحریک | founder= [[محمد سلیم قادری]] | leader1_title = صدر | leader1_name = [[محمد ثروت اعجاز قادری|ثروت اعجاز قادری]] | colorcode = red | foundation = 1990 | symbol = [[فائل:Table lamp SKM 2014-05-12 01-11.jpg|100px|وسط|ٹیبل لیمپ]] | headquarters = [[کراچی]]، [[پاکستان]] }} {{بریلوی تحریک}} '''پاکستان سنی تحریک''' اک [[پاکستانی]] بریلوی سیاسی و مذہبی تنظیم اے اس دا ناں ’’[[سنی تحریک]]‘‘ سی جو [[سیاست]] وچ قدم رکھنے دے بعد '''پاکستان سنی تحریک''' وچ تبدیل ہو گیا۔<br /> سنی تحریک [[1990]] وچ کراچی وچ قائم ہوئی جس دے بانی [[محمد سلیم قادری]] سن ۔<ref>{{Cite web |url=http://www.thefridaytimes.com/beta3/tft/article.php?issue=20121214&page=7 |title=On dangerous grounds<!-- خودکار تخلیق شدہ عنوان --> |access-date=2018-03-01 |archive-date=2013-10-30 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131030171727/http://www.thefridaytimes.com/beta3/tft/article.php?issue=20121214&page=7 |url-status=dead}}</ref>سلیم قادری د‏‏ی شہادت 2001 دے بعد سُنی تحریک د‏‏ی باگ دوڑ سربراہِ سُنی تحریک [[محمد عباس قادری]] نے سنبھالی۔ اپریل [[2006ء]] وچ کراچی دے نشترپارک وچ عیدمیلاد البنی دے اک وڈے پروگرام وچ سنی تحریک دے مرکزی قائدین عباس قادری، افتخاربھٹی تے اکرم قادری، ہور اھلسنت جماعتاں دے رہنماواں دے ہمراہ شھید ھوگئے سن جس دے بعد [[محمد ثروت اعجاز قادری|ثروت اعجاز قادری]] نے پارٹی قیادت سنبھالی۔<ref>http://tajziat.com/view.php?id=70 {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210302232238/http://tajziat.com/view.php?id=70 |date=2021-03-02 }}</ref> ثروت اعجاز قادری دے نال شاہد غوری تے شکیل قادری مرکزی اراکین رابطہ کمیٹی سن جنہاں وچو‏ں شاہد غوری تے ثروت اعجاز قادری دے اختلافات ہوݨ اُتے شکیل قادری بانی تحریک محمد سلیم قادری دے بیٹے بلال سلیم قادری شامی نو‏‏ں لے ک‏ے علیحدہ ہو گئے تے سنی تحریک دا تسلسل جاری رکھیا تے پاکستان سنی تحریک دے طریقہ کار نو‏‏ں رد کر دتا۔اب سنی تحریک تے پاکستان سنی تحریک دو وکھ وکھ جماعتاں نيں جنہاں وچو‏ں اک دے سربراہ محمد ثروت اعجاز قادری تے انہاں دے نال بااثر رہنماء شاہد غوری نيں تے دوسرے دے سربراہ بلال سلیم قادری تے انہاں دے نال شہ شیر علی بااثر تحریکی رہنماء نيں == حوالے == {{حوالے}} {{سنی تحریک}} [[گٹھ:بریلوی مکت‏‏ب فکر د‏‏یاں تنظیماں]] [[گٹھ:بریلوی مکت‏‏ب فکر دیاں سیاسی جماعتاں]] [[گٹھ:پاکستان د‏‏یاں اسلامی سیاسی جماعتاں]] [[گٹھ:پاکستان دیاں سیاسی جماعتاں]] [[گٹھ:پاکستان وچ قائم اسلامی تنظیماں]] [[گٹھ:سنی تحریک]] [[گٹھ:سنی تنظیماں]] pjqyl0aqk0qvgts9b7juetdoe4uey6f 3 143824 707064 706466 2026-05-16T07:03:46Z ڈاکٹر سیف ولہ رائے 43148 /* */ 707064 wikitext text/x-wiki ڈاکٹر محمد سیف اللہ خان قلمی ناں: ڈاکٹر سیف ولہ رائے پی۔ایچ۔ڈی (اردو) تحقیقی موضوع: “اردو تنقید میں کلچر کے مباحث (قیامِ پاکستان کے بعد)” ڈاکٹر محمد سیف اللہ خان المعروف ڈاکٹر سیف ولہ رائے معاصر اردو ادب دے استاد، محقق، نقاد تے دانشور دے طور اُتے علمی تے ادبی حلقیاں وچ اک منفرد مقام رکھدے نیں۔ اوہ LGU تے گزشتہ ستارہہ ورھیاں توں LGES دے شعبۂ اردو نال تدریس، تحقیق تے فکری تربیت دے میدان وچ وابستہ نیں تے مسلسل علمی تے ادبی خدمات سرانجام دے رہے نیں۔ اُنہاں دیاں علمی دلچسپیاں دا دائرہ نہایت وسیع اے۔ ادب، تنقید، کلچر، تاریخ، جغرافیہ، سماجیات تے سیاسیات ورگے مختلف موضوعات اُتے اُناں نے سنجیدہ فکری مباحث نوں فروغ دِتا اے۔ اُناں دیاں تحریراں وچ عصری شعور، تہذیبی آگاہی، فکری گہرائی تے تنقیدی بصیرت نمایاں طور اُتے محسوس ہوندی اے۔ ملک دے مختلف قومی اخبارات، HEC جرنلز تے آن لائن پلیٹ فارمز اُتے اُناں دے سینکڑیاں کالم، مضامین تے فیچرز شائع ہو چکے نیں، تے ایہہ علمی تے صحافتی سفر ہن تک جاری اے۔ اُناں دیاں تحریراں نوں نہ صرف ادبی حلقیاں وچ قدر دی نگاہ نال ویکھیا جاندا اے بلکہ فکری تے سماجی مباحث وچ وی حوالۂ گفتگو سمجھیا جاندا اے۔ ڈاکٹر سیف ولہ رائے دیاں ہن تک تِن تحقیقی تے تنقیدی کتاباں شائع ہو چکیاں نیں، جِنہاں وچ تنقید، ثقافتی مباحث تے معاصر فکری رویّیاں دا عمیق مطالعہ پیش کیتا گیا اے۔ اُناں دیاں تصانیف علمی سنجیدگی، تحقیقی دیانت تے تنقیدی شعور دی عمدہ مثال منیاں جاندیاں نیں۔ اوہ قومی سطح اُتے مختلف جامعات وچ منعقد ہون والیاں سہ روزہ اردو علمی تے ادبی کانفرنسز وچ شرکت کر چکے نیں۔ اُناں دیاں علمی تے تحقیقی خدمات دا اعتراف ایس گل توں وی ہوندا اے کہ University of Karachi تے University of Sargodha وچ اُناں دے تحقیقی کم اُتے ہور تحقیق لئی بورڈ آف اسٹڈیز دی سطح اُتے مختلف تجاویز تے تحقیقی عنوانات زیرِ غور نیں۔ ڈاکٹر سیف ولہ رائے اپنی فکری سنجیدگی، تنقیدی بصیرت تے علمی وقار دے باعث اردو ادب دے اُنہاں اہلِ قلم وچ شمار ہوندے نیں جو ادب نوں محض اظہار دا وسیلہ نہیں بلکہ تہذیبی شعور، فکری بیداری تے سماجی آگاہی دا مؤثر ذریعہ سمجھدے نیں۔ ==جی آیاں نوں!== <font size="4"> السلام و علیکم! {{صفحہ}}، تے پنجابی وکیپیڈیا تے جی آیاں نوں ــ تہاڈے کَماں دا شکریہ ــ اسیں امید کردے آں کہ تہانوں اے جگہ پسند آئی ہوئے گی، تے تسی ایتھے رُکن دا فیصلہ کیتا ہوئے گا ــ ایتھے کچھ صفحے نیں جِتھے تُسی نظر مار لؤ تے (شاید) تہاڈے واسطے وکیپیڈیا چ بہتر ثابت ہوݨ: * '''[[وکیپیڈیا:پنج تھم|وکیپیڈیا دے پنج تھم]]''' * '''[[وکیپیڈیا:صفحے نوں کیویں بدلیئے|صفحے نوں کیویں بدلیئے]]''' * '''[[وکیپیڈیا:مددآلے صفحے|مددآلے صفحے]]''' * '''[[وکیپیڈیا:سبق|سبق]]''' * '''[[وکیپیڈیا:چنگا مضمون کیویں لکھیئے|چنگا مضمون کیویں لکھیئے]]''' * '''[[وکیپیڈیا:کم کرن دا وَل|کم کرن دا وَل]]'''<br> * تے اگر تسی وکیپیڈیا تے نیا صفحہ لکھنا چوندے او تے جاؤ '''[[وکیپیڈیا:صفحہ لکھاری|صفحہ لکھاری]]''' تےــ<br> میربانی کر کے گلاں دے صفحے چ اے نشان پاؤ: (~&#126;~~)، اے اپنے آپ ای تہاڈا ناں تے کم دی تریخ پاء دیوے گا۔<br> جے تہانوں کسی مدد دی لوڑ ہووے تے میری گلاں دے صفحے تے میرے کولوں پوچھ لو یا فیر اپنی گلاں دے صفحے تے '''<code>{&#123;مدد کرو}}</code>''' لکھ کے چھڈ دیؤ۔ کوئی وی تہاڈے سوال دا جواب دے سکتا وا۔ اک واری فیر، جی آیاں نوں!</font> --[[ورتنوالا:KaleemBot|KaleemBot]] ([[ورتن گل بات:KaleemBot|گل بات]] • [[خاص:Contributions/KaleemBot|کم]]) ۱۲:۲۴, ۷ جنوری ۲۰۲۶ (PKT) == پنجابی زبان: مٹی، محبت تے شناخت دا استعارہ == برصغیر دی وسعتاں وچ جے کوئی خطہ اپنے رنگ، خوشبو تے جذبے نال پہچانیا جاندا اے، اوہ اے پنجاب اوہ دھرتی جتھے دریاواں دی روانی صرف پانی تک محدود نئیں رہندی بلکہ لفظاں، لہجیاں تے احساساں وچ وی بہندی اے۔ پنجابی زبان ایس دھرتی دی اوہ آواز اے جو صدیوں توں وقت دے سینے نوں چیر کے آج وی زندہ اے۔ ایہ صرف بولی نئیں، بلکہ اک تہذیبی ورثہ، اک فکری روایت تے اک جذباتی تسلسل اے جو نسل در نسل منتقل ہوندا آیا اے۔ پنجابی زبان دی بنیاد قدیم ہند آریائی زباناں وچ پیئی، پر ایہ محض لسانی ارتقا دی کہانی نئیں بلکہ انسان دی داخلی کیفیات دی ترجمانی وی اے۔ ایہ اوہ زبان اے جیہڑی کھیتاں وچ ہل چلاندے کسان دی سانس وچ وی اے تے شہر دی رونق وچ وی۔ ایہ زبان کدی لوک گیتاں وچ رس گھول دی اے تے کدی دکھ دے لمحے وچ دلاسہ بن جاندی اے۔ پنجابی دا ہر لفظ اک کہانی اے، ہر جملہ اک احساس اے۔ ایس زبان دی سب توں وڈی خوبصورتی اوہدی سادگی تے مٹھاس اے۔ جیہڑی گل پنجابی وچ کہی جاندی اے، اوہ سیدھی دل وچ اتر دی اے۔ نہ اوہ وچ تصنع دا بوجھ ہوندا اے، نہ بناوٹ دی دیوار۔ ایہ زبان انسان دے اندر وسدے سچ نوں ننگی آنکھ نال دکھان دی ہمت رکھدی اے۔ اوہ سچ چاہے محبت دا ہووے یا دکھ دا، پنجابی اوہنوں چھپان دی بجائے نمایاں کردندی اے۔ پنجابی ادب اس زبان دی روح دا سب توں روشن عکس اے۔ جدو اسی بلھے شاہ دے کلام نوں پڑھدے آں، تاں محسوس ہوندا اے کہ ایہ محض شاعری نئیں بلکہ انسان دی باطنی تلاش اے۔ اوہدی شاعری وچ عشق صرف محبوب تک محدود نئیں رہندا بلکہ اوہ حقیقتِ مطلق دی جستجو بن جاندا اے۔ ایہ اوہی فلسفہ اے جیہڑا انسان نوں اپنے اندر جھانکن دی دعوت دیندا اے۔ ایس طرح وارث شاہ دی تخلیق “ہیر” صرف اک لوک داستان نئیں بلکہ پنجاب دی اجتماعی نفسیات دا آئینہ اے۔ اوہ کہانی وچ محبت، بغاوت، روایت تے سماجی بندشاں دا ایسا امتزاج پیش کردے نیں کہ قاری صرف کہانی نئیں پڑھدا بلکہ اپنے معاشرے نوں وی سمجھدا اے۔ پنجابی ادب ہمیشہ صرف تفریح دا ذریعہ نئیں رہیا بلکہ اوہ سماجی شعور دی بیداری دا وسیلہ وی بنیا اے۔ پنجابی زبان دے لہجے وی اوہدی وسعت دا ثبوت نیں۔ ماجھی، پوٹھوہاری، سرائیکی تے ہور کئی لہجے ایہ گل ثابت کردے نیں کہ ایہ زبان اک دریا ورگی اے جیہڑی مختلف راستیاں توں گزردی ہوئی وی اپنی اصل برقرار رکھدی اے۔ ہر لہجہ اپنی مٹھاس رکھدا اے، پر سب دا مرکز اک ہی اے پنجابی دی روح۔ تاہم، موجودہ دور وچ پنجابی زبان اک عجیب کشمکش دا شکار اے۔ تعلیمی اداریاں وچ اوہنوں اوہ مقام نئیں ملدا جیہڑا اوہدا حق اے۔ جدیدیت دی دوڑ وچ کئی وار لوگ اپنی مادری زبان نوں پسِ پشت پا دندے نیں، جیہڑی نہ صرف لسانی بلکہ ثقافتی نقصان وی اے۔ جدو زبان کمزور ہوندی اے، تاں اوہدی تہذیب وی آہستہ آہستہ ماند پڑ جاندی اے۔ ایہ حقیقت فراموش نئیں کرنی چاہیدی کہ زبان صرف رابطے دا ذریعہ نئیں بلکہ شناخت دا ستون اے۔ پنجابی زبان اوہ رشتہ اے جو انسان نوں اپنی مٹی، اپنی تاریخ تے اپنے لوکاں نال جوڑ کے رکھدا اے۔ جے ایہ رشتہ کمزور ہو گیا، تاں انسان اپنی جڑاں توں کٹ جاندا اے۔ پنجابی زبان نوں صرف بولی تک محدود نہ رکھیا جاوے بلکہ اوہنوں تعلیمی، ادبی تے سماجی سطح تے فروغ دتا جاوے۔ ایہ زبان نہ صرف ماضی دی یاد اے بلکہ مستقبل دی بنیاد وی اے۔ جدو تک پنجابی بولی جاندی رہے گی، اوہدو تک پنجاب دی روح وی زندہ رہے گی۔ آخر وچ ایہ کہنا بے جا نئیں ہووے گا کہ پنجابی زبان اک ایسا چراغ اے جو صدیوں توں جلدا آ رہیا اے۔ ایہ چراغ صرف الفاظ نال نئیں بلکہ جذبے، محبت تے سچائی نال روشن اے۔ اس دی روشنی نوں برقرار رکھنا ساڈا فرض وی اے تے ذمہ داری وی، کیوں جو ایہ صرف زبان نئیں—ساڈی پہچان اے، ساڈی روح اے۔ [[ورتنوالا:ڈاکٹر سیف ولہ رائے|ڈاکٹر سیف ولہ رائے]] ([[ورتن گل بات:ڈاکٹر سیف ولہ رائے|گل بات]] • [[خاص:Contributions/ڈاکٹر سیف ولہ رائے|کم]]) ۱۸:۱۱, ۲۶ اپریل ۲۰۲۶ (PKT) == ولہ رائے == موضع / گاؤں ولہ رائے پاکستان دے صوبہ پنجاب دے ضلع تے تحصیل چنیوٹ وچ واقع اک قدیم زرعی گاؤں اے۔ ایہ بستی شہر چنیوٹ توں جھنگ ول تقریباً 15 کلومیٹر دے فاصلے تے واقع اے۔ گاؤں دا ناں جٹ قبیلے “ولہ رائے” (Wallahray) توں منسوب اے، جو اس علاقے دی تاریخی تے سماجی پہچان دا اہم حوالہ سمجھیا جاندا اے۔ دریائے چناب دے قریب ہون دی وجہ توں موضع ولہ رائے دی زمین بہت زرخیز اے، جیہڑی وجہ توں اتھے گندم، چاول، گنا، مکئی، آلو، مٹر تے ہور کئی زرعی فصلّاں دی کاشت ہوندی اے۔ زراعت اس گاؤں دی معیشت دا بنیادی ذریعہ اے، پر وقت دے نال نال ہور معاشی سرگرمیاں وچ وی اضافہ ہویا اے۔ ولہ رائے تعلیمی تے سماجی لحاظ نال اک ترقی یافتہ دیہی آبادی اے۔ اتھے رہن والے لوکاں دی وڈی تعداد اعلیٰ تعلیم یافتہ اے تے اوہ سرکاری تے نجی ملازمتاں، تجارت تے کاروبار نال وابستہ نیں۔ علمی تے ادبی سطح تے اس گاؤں دی پہچان پروفیسر ڈاکٹر سیف ولہ رائے نال جڑی ہوئی اے، جو اردو زبان تے ادب دے ممتاز استاد، محقق، دانشور تے ماہرِ لسانیات دے طور تے جانے جاندے نیں [[ورتنوالا:ڈاکٹر سیف ولہ رائے|ڈاکٹر سیف ولہ رائے]] ([[ورتن گل بات:ڈاکٹر سیف ولہ رائے|گل بات]] • [[خاص:Contributions/ڈاکٹر سیف ولہ رائے|کم]]) ۱۸:۲۴, ۲۶ اپریل ۲۰۲۶ (PKT) 2sun2lz6z532svwf7n57iudgzezgq7p 707065 707064 2026-05-16T07:06:29Z ڈاکٹر سیف ولہ رائے 43148 /* ڈاکٹر سیف ولہ رائے */ نواں پاسہ 707065 wikitext text/x-wiki ڈاکٹر محمد سیف اللہ خان قلمی ناں: ڈاکٹر سیف ولہ رائے پی۔ایچ۔ڈی (اردو) تحقیقی موضوع: “اردو تنقید میں کلچر کے مباحث (قیامِ پاکستان کے بعد)” ڈاکٹر محمد سیف اللہ خان المعروف ڈاکٹر سیف ولہ رائے معاصر اردو ادب دے استاد، محقق، نقاد تے دانشور دے طور اُتے علمی تے ادبی حلقیاں وچ اک منفرد مقام رکھدے نیں۔ اوہ LGU تے گزشتہ ستارہہ ورھیاں توں LGES دے شعبۂ اردو نال تدریس، تحقیق تے فکری تربیت دے میدان وچ وابستہ نیں تے مسلسل علمی تے ادبی خدمات سرانجام دے رہے نیں۔ اُنہاں دیاں علمی دلچسپیاں دا دائرہ نہایت وسیع اے۔ ادب، تنقید، کلچر، تاریخ، جغرافیہ، سماجیات تے سیاسیات ورگے مختلف موضوعات اُتے اُناں نے سنجیدہ فکری مباحث نوں فروغ دِتا اے۔ اُناں دیاں تحریراں وچ عصری شعور، تہذیبی آگاہی، فکری گہرائی تے تنقیدی بصیرت نمایاں طور اُتے محسوس ہوندی اے۔ ملک دے مختلف قومی اخبارات، HEC جرنلز تے آن لائن پلیٹ فارمز اُتے اُناں دے سینکڑیاں کالم، مضامین تے فیچرز شائع ہو چکے نیں، تے ایہہ علمی تے صحافتی سفر ہن تک جاری اے۔ اُناں دیاں تحریراں نوں نہ صرف ادبی حلقیاں وچ قدر دی نگاہ نال ویکھیا جاندا اے بلکہ فکری تے سماجی مباحث وچ وی حوالۂ گفتگو سمجھیا جاندا اے۔ ڈاکٹر سیف ولہ رائے دیاں ہن تک تِن تحقیقی تے تنقیدی کتاباں شائع ہو چکیاں نیں، جِنہاں وچ تنقید، ثقافتی مباحث تے معاصر فکری رویّیاں دا عمیق مطالعہ پیش کیتا گیا اے۔ اُناں دیاں تصانیف علمی سنجیدگی، تحقیقی دیانت تے تنقیدی شعور دی عمدہ مثال منیاں جاندیاں نیں۔ اوہ قومی سطح اُتے مختلف جامعات وچ منعقد ہون والیاں سہ روزہ اردو علمی تے ادبی کانفرنسز وچ شرکت کر چکے نیں۔ اُناں دیاں علمی تے تحقیقی خدمات دا اعتراف ایس گل توں وی ہوندا اے کہ University of Karachi تے University of Sargodha وچ اُناں دے تحقیقی کم اُتے ہور تحقیق لئی بورڈ آف اسٹڈیز دی سطح اُتے مختلف تجاویز تے تحقیقی عنوانات زیرِ غور نیں۔ ڈاکٹر سیف ولہ رائے اپنی فکری سنجیدگی، تنقیدی بصیرت تے علمی وقار دے باعث اردو ادب دے اُنہاں اہلِ قلم وچ شمار ہوندے نیں جو ادب نوں محض اظہار دا وسیلہ نہیں بلکہ تہذیبی شعور، فکری بیداری تے سماجی آگاہی دا مؤثر ذریعہ سمجھدے نیں۔ ==جی آیاں نوں!== <font size="4"> السلام و علیکم! {{صفحہ}}، تے پنجابی وکیپیڈیا تے جی آیاں نوں ــ تہاڈے کَماں دا شکریہ ــ اسیں امید کردے آں کہ تہانوں اے جگہ پسند آئی ہوئے گی، تے تسی ایتھے رُکن دا فیصلہ کیتا ہوئے گا ــ ایتھے کچھ صفحے نیں جِتھے تُسی نظر مار لؤ تے (شاید) تہاڈے واسطے وکیپیڈیا چ بہتر ثابت ہوݨ: * '''[[وکیپیڈیا:پنج تھم|وکیپیڈیا دے پنج تھم]]''' * '''[[وکیپیڈیا:صفحے نوں کیویں بدلیئے|صفحے نوں کیویں بدلیئے]]''' * '''[[وکیپیڈیا:مددآلے صفحے|مددآلے صفحے]]''' * '''[[وکیپیڈیا:سبق|سبق]]''' * '''[[وکیپیڈیا:چنگا مضمون کیویں لکھیئے|چنگا مضمون کیویں لکھیئے]]''' * '''[[وکیپیڈیا:کم کرن دا وَل|کم کرن دا وَل]]'''<br> * تے اگر تسی وکیپیڈیا تے نیا صفحہ لکھنا چوندے او تے جاؤ '''[[وکیپیڈیا:صفحہ لکھاری|صفحہ لکھاری]]''' تےــ<br> میربانی کر کے گلاں دے صفحے چ اے نشان پاؤ: (~&#126;~~)، اے اپنے آپ ای تہاڈا ناں تے کم دی تریخ پاء دیوے گا۔<br> جے تہانوں کسی مدد دی لوڑ ہووے تے میری گلاں دے صفحے تے میرے کولوں پوچھ لو یا فیر اپنی گلاں دے صفحے تے '''<code>{&#123;مدد کرو}}</code>''' لکھ کے چھڈ دیؤ۔ کوئی وی تہاڈے سوال دا جواب دے سکتا وا۔ اک واری فیر، جی آیاں نوں!</font> --[[ورتنوالا:KaleemBot|KaleemBot]] ([[ورتن گل بات:KaleemBot|گل بات]] • [[خاص:Contributions/KaleemBot|کم]]) ۱۲:۲۴, ۷ جنوری ۲۰۲۶ (PKT) == پنجابی زبان: مٹی، محبت تے شناخت دا استعارہ == برصغیر دی وسعتاں وچ جے کوئی خطہ اپنے رنگ، خوشبو تے جذبے نال پہچانیا جاندا اے، اوہ اے پنجاب اوہ دھرتی جتھے دریاواں دی روانی صرف پانی تک محدود نئیں رہندی بلکہ لفظاں، لہجیاں تے احساساں وچ وی بہندی اے۔ پنجابی زبان ایس دھرتی دی اوہ آواز اے جو صدیوں توں وقت دے سینے نوں چیر کے آج وی زندہ اے۔ ایہ صرف بولی نئیں، بلکہ اک تہذیبی ورثہ، اک فکری روایت تے اک جذباتی تسلسل اے جو نسل در نسل منتقل ہوندا آیا اے۔ پنجابی زبان دی بنیاد قدیم ہند آریائی زباناں وچ پیئی، پر ایہ محض لسانی ارتقا دی کہانی نئیں بلکہ انسان دی داخلی کیفیات دی ترجمانی وی اے۔ ایہ اوہ زبان اے جیہڑی کھیتاں وچ ہل چلاندے کسان دی سانس وچ وی اے تے شہر دی رونق وچ وی۔ ایہ زبان کدی لوک گیتاں وچ رس گھول دی اے تے کدی دکھ دے لمحے وچ دلاسہ بن جاندی اے۔ پنجابی دا ہر لفظ اک کہانی اے، ہر جملہ اک احساس اے۔ ایس زبان دی سب توں وڈی خوبصورتی اوہدی سادگی تے مٹھاس اے۔ جیہڑی گل پنجابی وچ کہی جاندی اے، اوہ سیدھی دل وچ اتر دی اے۔ نہ اوہ وچ تصنع دا بوجھ ہوندا اے، نہ بناوٹ دی دیوار۔ ایہ زبان انسان دے اندر وسدے سچ نوں ننگی آنکھ نال دکھان دی ہمت رکھدی اے۔ اوہ سچ چاہے محبت دا ہووے یا دکھ دا، پنجابی اوہنوں چھپان دی بجائے نمایاں کردندی اے۔ پنجابی ادب اس زبان دی روح دا سب توں روشن عکس اے۔ جدو اسی بلھے شاہ دے کلام نوں پڑھدے آں، تاں محسوس ہوندا اے کہ ایہ محض شاعری نئیں بلکہ انسان دی باطنی تلاش اے۔ اوہدی شاعری وچ عشق صرف محبوب تک محدود نئیں رہندا بلکہ اوہ حقیقتِ مطلق دی جستجو بن جاندا اے۔ ایہ اوہی فلسفہ اے جیہڑا انسان نوں اپنے اندر جھانکن دی دعوت دیندا اے۔ ایس طرح وارث شاہ دی تخلیق “ہیر” صرف اک لوک داستان نئیں بلکہ پنجاب دی اجتماعی نفسیات دا آئینہ اے۔ اوہ کہانی وچ محبت، بغاوت، روایت تے سماجی بندشاں دا ایسا امتزاج پیش کردے نیں کہ قاری صرف کہانی نئیں پڑھدا بلکہ اپنے معاشرے نوں وی سمجھدا اے۔ پنجابی ادب ہمیشہ صرف تفریح دا ذریعہ نئیں رہیا بلکہ اوہ سماجی شعور دی بیداری دا وسیلہ وی بنیا اے۔ پنجابی زبان دے لہجے وی اوہدی وسعت دا ثبوت نیں۔ ماجھی، پوٹھوہاری، سرائیکی تے ہور کئی لہجے ایہ گل ثابت کردے نیں کہ ایہ زبان اک دریا ورگی اے جیہڑی مختلف راستیاں توں گزردی ہوئی وی اپنی اصل برقرار رکھدی اے۔ ہر لہجہ اپنی مٹھاس رکھدا اے، پر سب دا مرکز اک ہی اے پنجابی دی روح۔ تاہم، موجودہ دور وچ پنجابی زبان اک عجیب کشمکش دا شکار اے۔ تعلیمی اداریاں وچ اوہنوں اوہ مقام نئیں ملدا جیہڑا اوہدا حق اے۔ جدیدیت دی دوڑ وچ کئی وار لوگ اپنی مادری زبان نوں پسِ پشت پا دندے نیں، جیہڑی نہ صرف لسانی بلکہ ثقافتی نقصان وی اے۔ جدو زبان کمزور ہوندی اے، تاں اوہدی تہذیب وی آہستہ آہستہ ماند پڑ جاندی اے۔ ایہ حقیقت فراموش نئیں کرنی چاہیدی کہ زبان صرف رابطے دا ذریعہ نئیں بلکہ شناخت دا ستون اے۔ پنجابی زبان اوہ رشتہ اے جو انسان نوں اپنی مٹی، اپنی تاریخ تے اپنے لوکاں نال جوڑ کے رکھدا اے۔ جے ایہ رشتہ کمزور ہو گیا، تاں انسان اپنی جڑاں توں کٹ جاندا اے۔ پنجابی زبان نوں صرف بولی تک محدود نہ رکھیا جاوے بلکہ اوہنوں تعلیمی، ادبی تے سماجی سطح تے فروغ دتا جاوے۔ ایہ زبان نہ صرف ماضی دی یاد اے بلکہ مستقبل دی بنیاد وی اے۔ جدو تک پنجابی بولی جاندی رہے گی، اوہدو تک پنجاب دی روح وی زندہ رہے گی۔ آخر وچ ایہ کہنا بے جا نئیں ہووے گا کہ پنجابی زبان اک ایسا چراغ اے جو صدیوں توں جلدا آ رہیا اے۔ ایہ چراغ صرف الفاظ نال نئیں بلکہ جذبے، محبت تے سچائی نال روشن اے۔ اس دی روشنی نوں برقرار رکھنا ساڈا فرض وی اے تے ذمہ داری وی، کیوں جو ایہ صرف زبان نئیں—ساڈی پہچان اے، ساڈی روح اے۔ [[ورتنوالا:ڈاکٹر سیف ولہ رائے|ڈاکٹر سیف ولہ رائے]] ([[ورتن گل بات:ڈاکٹر سیف ولہ رائے|گل بات]] • [[خاص:Contributions/ڈاکٹر سیف ولہ رائے|کم]]) ۱۸:۱۱, ۲۶ اپریل ۲۰۲۶ (PKT) == ولہ رائے == موضع / گاؤں ولہ رائے پاکستان دے صوبہ پنجاب دے ضلع تے تحصیل چنیوٹ وچ واقع اک قدیم زرعی گاؤں اے۔ ایہ بستی شہر چنیوٹ توں جھنگ ول تقریباً 15 کلومیٹر دے فاصلے تے واقع اے۔ گاؤں دا ناں جٹ قبیلے “ولہ رائے” (Wallahray) توں منسوب اے، جو اس علاقے دی تاریخی تے سماجی پہچان دا اہم حوالہ سمجھیا جاندا اے۔ دریائے چناب دے قریب ہون دی وجہ توں موضع ولہ رائے دی زمین بہت زرخیز اے، جیہڑی وجہ توں اتھے گندم، چاول، گنا، مکئی، آلو، مٹر تے ہور کئی زرعی فصلّاں دی کاشت ہوندی اے۔ زراعت اس گاؤں دی معیشت دا بنیادی ذریعہ اے، پر وقت دے نال نال ہور معاشی سرگرمیاں وچ وی اضافہ ہویا اے۔ ولہ رائے تعلیمی تے سماجی لحاظ نال اک ترقی یافتہ دیہی آبادی اے۔ اتھے رہن والے لوکاں دی وڈی تعداد اعلیٰ تعلیم یافتہ اے تے اوہ سرکاری تے نجی ملازمتاں، تجارت تے کاروبار نال وابستہ نیں۔ علمی تے ادبی سطح تے اس گاؤں دی پہچان پروفیسر ڈاکٹر سیف ولہ رائے نال جڑی ہوئی اے، جو اردو زبان تے ادب دے ممتاز استاد، محقق، دانشور تے ماہرِ لسانیات دے طور تے جانے جاندے نیں [[ورتنوالا:ڈاکٹر سیف ولہ رائے|ڈاکٹر سیف ولہ رائے]] ([[ورتن گل بات:ڈاکٹر سیف ولہ رائے|گل بات]] • [[خاص:Contributions/ڈاکٹر سیف ولہ رائے|کم]]) ۱۸:۲۴, ۲۶ اپریل ۲۰۲۶ (PKT) == ڈاکٹر سیف ولہ رائے == ڈاکٹر سیف ولہ رائے ---- ----[[ورتنوالا:ڈاکٹر سیف ولہ رائے|ڈاکٹر سیف ولہ رائے]] ([[ورتن گل بات:ڈاکٹر سیف ولہ رائے|گل بات]] • [[خاص:Contributions/ڈاکٹر سیف ولہ رائے|کم]]) ۱۲:۰۶, ۱۶ مئی ۲۰۲۶ (PKT) 8o29xw2vitw10i010ml2olrt5vb53mi 707066 707065 2026-05-16T07:21:49Z ڈاکٹر سیف ولہ رائے 43148 /* میں کہڑے پاسے جاواں */ نواں پاسہ 707066 wikitext text/x-wiki ڈاکٹر محمد سیف اللہ خان قلمی ناں: ڈاکٹر سیف ولہ رائے پی۔ایچ۔ڈی (اردو) تحقیقی موضوع: “اردو تنقید میں کلچر کے مباحث (قیامِ پاکستان کے بعد)” ڈاکٹر محمد سیف اللہ خان المعروف ڈاکٹر سیف ولہ رائے معاصر اردو ادب دے استاد، محقق، نقاد تے دانشور دے طور اُتے علمی تے ادبی حلقیاں وچ اک منفرد مقام رکھدے نیں۔ اوہ LGU تے گزشتہ ستارہہ ورھیاں توں LGES دے شعبۂ اردو نال تدریس، تحقیق تے فکری تربیت دے میدان وچ وابستہ نیں تے مسلسل علمی تے ادبی خدمات سرانجام دے رہے نیں۔ اُنہاں دیاں علمی دلچسپیاں دا دائرہ نہایت وسیع اے۔ ادب، تنقید، کلچر، تاریخ، جغرافیہ، سماجیات تے سیاسیات ورگے مختلف موضوعات اُتے اُناں نے سنجیدہ فکری مباحث نوں فروغ دِتا اے۔ اُناں دیاں تحریراں وچ عصری شعور، تہذیبی آگاہی، فکری گہرائی تے تنقیدی بصیرت نمایاں طور اُتے محسوس ہوندی اے۔ ملک دے مختلف قومی اخبارات، HEC جرنلز تے آن لائن پلیٹ فارمز اُتے اُناں دے سینکڑیاں کالم، مضامین تے فیچرز شائع ہو چکے نیں، تے ایہہ علمی تے صحافتی سفر ہن تک جاری اے۔ اُناں دیاں تحریراں نوں نہ صرف ادبی حلقیاں وچ قدر دی نگاہ نال ویکھیا جاندا اے بلکہ فکری تے سماجی مباحث وچ وی حوالۂ گفتگو سمجھیا جاندا اے۔ ڈاکٹر سیف ولہ رائے دیاں ہن تک تِن تحقیقی تے تنقیدی کتاباں شائع ہو چکیاں نیں، جِنہاں وچ تنقید، ثقافتی مباحث تے معاصر فکری رویّیاں دا عمیق مطالعہ پیش کیتا گیا اے۔ اُناں دیاں تصانیف علمی سنجیدگی، تحقیقی دیانت تے تنقیدی شعور دی عمدہ مثال منیاں جاندیاں نیں۔ اوہ قومی سطح اُتے مختلف جامعات وچ منعقد ہون والیاں سہ روزہ اردو علمی تے ادبی کانفرنسز وچ شرکت کر چکے نیں۔ اُناں دیاں علمی تے تحقیقی خدمات دا اعتراف ایس گل توں وی ہوندا اے کہ University of Karachi تے University of Sargodha وچ اُناں دے تحقیقی کم اُتے ہور تحقیق لئی بورڈ آف اسٹڈیز دی سطح اُتے مختلف تجاویز تے تحقیقی عنوانات زیرِ غور نیں۔ ڈاکٹر سیف ولہ رائے اپنی فکری سنجیدگی، تنقیدی بصیرت تے علمی وقار دے باعث اردو ادب دے اُنہاں اہلِ قلم وچ شمار ہوندے نیں جو ادب نوں محض اظہار دا وسیلہ نہیں بلکہ تہذیبی شعور، فکری بیداری تے سماجی آگاہی دا مؤثر ذریعہ سمجھدے نیں۔ ==جی آیاں نوں!== <font size="4"> السلام و علیکم! {{صفحہ}}، تے پنجابی وکیپیڈیا تے جی آیاں نوں ــ تہاڈے کَماں دا شکریہ ــ اسیں امید کردے آں کہ تہانوں اے جگہ پسند آئی ہوئے گی، تے تسی ایتھے رُکن دا فیصلہ کیتا ہوئے گا ــ ایتھے کچھ صفحے نیں جِتھے تُسی نظر مار لؤ تے (شاید) تہاڈے واسطے وکیپیڈیا چ بہتر ثابت ہوݨ: * '''[[وکیپیڈیا:پنج تھم|وکیپیڈیا دے پنج تھم]]''' * '''[[وکیپیڈیا:صفحے نوں کیویں بدلیئے|صفحے نوں کیویں بدلیئے]]''' * '''[[وکیپیڈیا:مددآلے صفحے|مددآلے صفحے]]''' * '''[[وکیپیڈیا:سبق|سبق]]''' * '''[[وکیپیڈیا:چنگا مضمون کیویں لکھیئے|چنگا مضمون کیویں لکھیئے]]''' * '''[[وکیپیڈیا:کم کرن دا وَل|کم کرن دا وَل]]'''<br> * تے اگر تسی وکیپیڈیا تے نیا صفحہ لکھنا چوندے او تے جاؤ '''[[وکیپیڈیا:صفحہ لکھاری|صفحہ لکھاری]]''' تےــ<br> میربانی کر کے گلاں دے صفحے چ اے نشان پاؤ: (~&#126;~~)، اے اپنے آپ ای تہاڈا ناں تے کم دی تریخ پاء دیوے گا۔<br> جے تہانوں کسی مدد دی لوڑ ہووے تے میری گلاں دے صفحے تے میرے کولوں پوچھ لو یا فیر اپنی گلاں دے صفحے تے '''<code>{&#123;مدد کرو}}</code>''' لکھ کے چھڈ دیؤ۔ کوئی وی تہاڈے سوال دا جواب دے سکتا وا۔ اک واری فیر، جی آیاں نوں!</font> --[[ورتنوالا:KaleemBot|KaleemBot]] ([[ورتن گل بات:KaleemBot|گل بات]] • [[خاص:Contributions/KaleemBot|کم]]) ۱۲:۲۴, ۷ جنوری ۲۰۲۶ (PKT) == پنجابی زبان: مٹی، محبت تے شناخت دا استعارہ == برصغیر دی وسعتاں وچ جے کوئی خطہ اپنے رنگ، خوشبو تے جذبے نال پہچانیا جاندا اے، اوہ اے پنجاب اوہ دھرتی جتھے دریاواں دی روانی صرف پانی تک محدود نئیں رہندی بلکہ لفظاں، لہجیاں تے احساساں وچ وی بہندی اے۔ پنجابی زبان ایس دھرتی دی اوہ آواز اے جو صدیوں توں وقت دے سینے نوں چیر کے آج وی زندہ اے۔ ایہ صرف بولی نئیں، بلکہ اک تہذیبی ورثہ، اک فکری روایت تے اک جذباتی تسلسل اے جو نسل در نسل منتقل ہوندا آیا اے۔ پنجابی زبان دی بنیاد قدیم ہند آریائی زباناں وچ پیئی، پر ایہ محض لسانی ارتقا دی کہانی نئیں بلکہ انسان دی داخلی کیفیات دی ترجمانی وی اے۔ ایہ اوہ زبان اے جیہڑی کھیتاں وچ ہل چلاندے کسان دی سانس وچ وی اے تے شہر دی رونق وچ وی۔ ایہ زبان کدی لوک گیتاں وچ رس گھول دی اے تے کدی دکھ دے لمحے وچ دلاسہ بن جاندی اے۔ پنجابی دا ہر لفظ اک کہانی اے، ہر جملہ اک احساس اے۔ ایس زبان دی سب توں وڈی خوبصورتی اوہدی سادگی تے مٹھاس اے۔ جیہڑی گل پنجابی وچ کہی جاندی اے، اوہ سیدھی دل وچ اتر دی اے۔ نہ اوہ وچ تصنع دا بوجھ ہوندا اے، نہ بناوٹ دی دیوار۔ ایہ زبان انسان دے اندر وسدے سچ نوں ننگی آنکھ نال دکھان دی ہمت رکھدی اے۔ اوہ سچ چاہے محبت دا ہووے یا دکھ دا، پنجابی اوہنوں چھپان دی بجائے نمایاں کردندی اے۔ پنجابی ادب اس زبان دی روح دا سب توں روشن عکس اے۔ جدو اسی بلھے شاہ دے کلام نوں پڑھدے آں، تاں محسوس ہوندا اے کہ ایہ محض شاعری نئیں بلکہ انسان دی باطنی تلاش اے۔ اوہدی شاعری وچ عشق صرف محبوب تک محدود نئیں رہندا بلکہ اوہ حقیقتِ مطلق دی جستجو بن جاندا اے۔ ایہ اوہی فلسفہ اے جیہڑا انسان نوں اپنے اندر جھانکن دی دعوت دیندا اے۔ ایس طرح وارث شاہ دی تخلیق “ہیر” صرف اک لوک داستان نئیں بلکہ پنجاب دی اجتماعی نفسیات دا آئینہ اے۔ اوہ کہانی وچ محبت، بغاوت، روایت تے سماجی بندشاں دا ایسا امتزاج پیش کردے نیں کہ قاری صرف کہانی نئیں پڑھدا بلکہ اپنے معاشرے نوں وی سمجھدا اے۔ پنجابی ادب ہمیشہ صرف تفریح دا ذریعہ نئیں رہیا بلکہ اوہ سماجی شعور دی بیداری دا وسیلہ وی بنیا اے۔ پنجابی زبان دے لہجے وی اوہدی وسعت دا ثبوت نیں۔ ماجھی، پوٹھوہاری، سرائیکی تے ہور کئی لہجے ایہ گل ثابت کردے نیں کہ ایہ زبان اک دریا ورگی اے جیہڑی مختلف راستیاں توں گزردی ہوئی وی اپنی اصل برقرار رکھدی اے۔ ہر لہجہ اپنی مٹھاس رکھدا اے، پر سب دا مرکز اک ہی اے پنجابی دی روح۔ تاہم، موجودہ دور وچ پنجابی زبان اک عجیب کشمکش دا شکار اے۔ تعلیمی اداریاں وچ اوہنوں اوہ مقام نئیں ملدا جیہڑا اوہدا حق اے۔ جدیدیت دی دوڑ وچ کئی وار لوگ اپنی مادری زبان نوں پسِ پشت پا دندے نیں، جیہڑی نہ صرف لسانی بلکہ ثقافتی نقصان وی اے۔ جدو زبان کمزور ہوندی اے، تاں اوہدی تہذیب وی آہستہ آہستہ ماند پڑ جاندی اے۔ ایہ حقیقت فراموش نئیں کرنی چاہیدی کہ زبان صرف رابطے دا ذریعہ نئیں بلکہ شناخت دا ستون اے۔ پنجابی زبان اوہ رشتہ اے جو انسان نوں اپنی مٹی، اپنی تاریخ تے اپنے لوکاں نال جوڑ کے رکھدا اے۔ جے ایہ رشتہ کمزور ہو گیا، تاں انسان اپنی جڑاں توں کٹ جاندا اے۔ پنجابی زبان نوں صرف بولی تک محدود نہ رکھیا جاوے بلکہ اوہنوں تعلیمی، ادبی تے سماجی سطح تے فروغ دتا جاوے۔ ایہ زبان نہ صرف ماضی دی یاد اے بلکہ مستقبل دی بنیاد وی اے۔ جدو تک پنجابی بولی جاندی رہے گی، اوہدو تک پنجاب دی روح وی زندہ رہے گی۔ آخر وچ ایہ کہنا بے جا نئیں ہووے گا کہ پنجابی زبان اک ایسا چراغ اے جو صدیوں توں جلدا آ رہیا اے۔ ایہ چراغ صرف الفاظ نال نئیں بلکہ جذبے، محبت تے سچائی نال روشن اے۔ اس دی روشنی نوں برقرار رکھنا ساڈا فرض وی اے تے ذمہ داری وی، کیوں جو ایہ صرف زبان نئیں—ساڈی پہچان اے، ساڈی روح اے۔ [[ورتنوالا:ڈاکٹر سیف ولہ رائے|ڈاکٹر سیف ولہ رائے]] ([[ورتن گل بات:ڈاکٹر سیف ولہ رائے|گل بات]] • [[خاص:Contributions/ڈاکٹر سیف ولہ رائے|کم]]) ۱۸:۱۱, ۲۶ اپریل ۲۰۲۶ (PKT) == ولہ رائے == موضع / گاؤں ولہ رائے پاکستان دے صوبہ پنجاب دے ضلع تے تحصیل چنیوٹ وچ واقع اک قدیم زرعی گاؤں اے۔ ایہ بستی شہر چنیوٹ توں جھنگ ول تقریباً 15 کلومیٹر دے فاصلے تے واقع اے۔ گاؤں دا ناں جٹ قبیلے “ولہ رائے” (Wallahray) توں منسوب اے، جو اس علاقے دی تاریخی تے سماجی پہچان دا اہم حوالہ سمجھیا جاندا اے۔ دریائے چناب دے قریب ہون دی وجہ توں موضع ولہ رائے دی زمین بہت زرخیز اے، جیہڑی وجہ توں اتھے گندم، چاول، گنا، مکئی، آلو، مٹر تے ہور کئی زرعی فصلّاں دی کاشت ہوندی اے۔ زراعت اس گاؤں دی معیشت دا بنیادی ذریعہ اے، پر وقت دے نال نال ہور معاشی سرگرمیاں وچ وی اضافہ ہویا اے۔ ولہ رائے تعلیمی تے سماجی لحاظ نال اک ترقی یافتہ دیہی آبادی اے۔ اتھے رہن والے لوکاں دی وڈی تعداد اعلیٰ تعلیم یافتہ اے تے اوہ سرکاری تے نجی ملازمتاں، تجارت تے کاروبار نال وابستہ نیں۔ علمی تے ادبی سطح تے اس گاؤں دی پہچان پروفیسر ڈاکٹر سیف ولہ رائے نال جڑی ہوئی اے، جو اردو زبان تے ادب دے ممتاز استاد، محقق، دانشور تے ماہرِ لسانیات دے طور تے جانے جاندے نیں [[ورتنوالا:ڈاکٹر سیف ولہ رائے|ڈاکٹر سیف ولہ رائے]] ([[ورتن گل بات:ڈاکٹر سیف ولہ رائے|گل بات]] • [[خاص:Contributions/ڈاکٹر سیف ولہ رائے|کم]]) ۱۸:۲۴, ۲۶ اپریل ۲۰۲۶ (PKT) == ڈاکٹر سیف ولہ رائے == ڈاکٹر سیف ولہ رائے ---- ----[[ورتنوالا:ڈاکٹر سیف ولہ رائے|ڈاکٹر سیف ولہ رائے]] ([[ورتن گل بات:ڈاکٹر سیف ولہ رائے|گل بات]] • [[خاص:Contributions/ڈاکٹر سیف ولہ رائے|کم]]) ۱۲:۰۶, ۱۶ مئی ۲۰۲۶ (PKT) == میں کہڑے پاسے جاواں == [[ورتنوالا:ڈاکٹر سیف ولہ رائے|ڈاکٹر سیف ولہ رائے]] ([[ورتن گل بات:ڈاکٹر سیف ولہ رائے|گل بات]] • [[خاص:Contributions/ڈاکٹر سیف ولہ رائے|کم]]) ۱۲:۲۱, ۱۶ مئی ۲۰۲۶ (PKT) b86nwruqkgy5uvtrojuijd6l2slz8c6 707067 707066 2026-05-16T07:34:43Z ڈاکٹر سیف ولہ رائے 43148 /* میں کہڑے پاسے جاواں */ نواں پاسہ 707067 wikitext text/x-wiki ڈاکٹر محمد سیف اللہ خان قلمی ناں: ڈاکٹر سیف ولہ رائے پی۔ایچ۔ڈی (اردو) تحقیقی موضوع: “اردو تنقید میں کلچر کے مباحث (قیامِ پاکستان کے بعد)” ڈاکٹر محمد سیف اللہ خان المعروف ڈاکٹر سیف ولہ رائے معاصر اردو ادب دے استاد، محقق، نقاد تے دانشور دے طور اُتے علمی تے ادبی حلقیاں وچ اک منفرد مقام رکھدے نیں۔ اوہ LGU تے گزشتہ ستارہہ ورھیاں توں LGES دے شعبۂ اردو نال تدریس، تحقیق تے فکری تربیت دے میدان وچ وابستہ نیں تے مسلسل علمی تے ادبی خدمات سرانجام دے رہے نیں۔ اُنہاں دیاں علمی دلچسپیاں دا دائرہ نہایت وسیع اے۔ ادب، تنقید، کلچر، تاریخ، جغرافیہ، سماجیات تے سیاسیات ورگے مختلف موضوعات اُتے اُناں نے سنجیدہ فکری مباحث نوں فروغ دِتا اے۔ اُناں دیاں تحریراں وچ عصری شعور، تہذیبی آگاہی، فکری گہرائی تے تنقیدی بصیرت نمایاں طور اُتے محسوس ہوندی اے۔ ملک دے مختلف قومی اخبارات، HEC جرنلز تے آن لائن پلیٹ فارمز اُتے اُناں دے سینکڑیاں کالم، مضامین تے فیچرز شائع ہو چکے نیں، تے ایہہ علمی تے صحافتی سفر ہن تک جاری اے۔ اُناں دیاں تحریراں نوں نہ صرف ادبی حلقیاں وچ قدر دی نگاہ نال ویکھیا جاندا اے بلکہ فکری تے سماجی مباحث وچ وی حوالۂ گفتگو سمجھیا جاندا اے۔ ڈاکٹر سیف ولہ رائے دیاں ہن تک تِن تحقیقی تے تنقیدی کتاباں شائع ہو چکیاں نیں، جِنہاں وچ تنقید، ثقافتی مباحث تے معاصر فکری رویّیاں دا عمیق مطالعہ پیش کیتا گیا اے۔ اُناں دیاں تصانیف علمی سنجیدگی، تحقیقی دیانت تے تنقیدی شعور دی عمدہ مثال منیاں جاندیاں نیں۔ اوہ قومی سطح اُتے مختلف جامعات وچ منعقد ہون والیاں سہ روزہ اردو علمی تے ادبی کانفرنسز وچ شرکت کر چکے نیں۔ اُناں دیاں علمی تے تحقیقی خدمات دا اعتراف ایس گل توں وی ہوندا اے کہ University of Karachi تے University of Sargodha وچ اُناں دے تحقیقی کم اُتے ہور تحقیق لئی بورڈ آف اسٹڈیز دی سطح اُتے مختلف تجاویز تے تحقیقی عنوانات زیرِ غور نیں۔ ڈاکٹر سیف ولہ رائے اپنی فکری سنجیدگی، تنقیدی بصیرت تے علمی وقار دے باعث اردو ادب دے اُنہاں اہلِ قلم وچ شمار ہوندے نیں جو ادب نوں محض اظہار دا وسیلہ نہیں بلکہ تہذیبی شعور، فکری بیداری تے سماجی آگاہی دا مؤثر ذریعہ سمجھدے نیں۔ ==جی آیاں نوں!== <font size="4"> السلام و علیکم! {{صفحہ}}، تے پنجابی وکیپیڈیا تے جی آیاں نوں ــ تہاڈے کَماں دا شکریہ ــ اسیں امید کردے آں کہ تہانوں اے جگہ پسند آئی ہوئے گی، تے تسی ایتھے رُکن دا فیصلہ کیتا ہوئے گا ــ ایتھے کچھ صفحے نیں جِتھے تُسی نظر مار لؤ تے (شاید) تہاڈے واسطے وکیپیڈیا چ بہتر ثابت ہوݨ: * '''[[وکیپیڈیا:پنج تھم|وکیپیڈیا دے پنج تھم]]''' * '''[[وکیپیڈیا:صفحے نوں کیویں بدلیئے|صفحے نوں کیویں بدلیئے]]''' * '''[[وکیپیڈیا:مددآلے صفحے|مددآلے صفحے]]''' * '''[[وکیپیڈیا:سبق|سبق]]''' * '''[[وکیپیڈیا:چنگا مضمون کیویں لکھیئے|چنگا مضمون کیویں لکھیئے]]''' * '''[[وکیپیڈیا:کم کرن دا وَل|کم کرن دا وَل]]'''<br> * تے اگر تسی وکیپیڈیا تے نیا صفحہ لکھنا چوندے او تے جاؤ '''[[وکیپیڈیا:صفحہ لکھاری|صفحہ لکھاری]]''' تےــ<br> میربانی کر کے گلاں دے صفحے چ اے نشان پاؤ: (~&#126;~~)، اے اپنے آپ ای تہاڈا ناں تے کم دی تریخ پاء دیوے گا۔<br> جے تہانوں کسی مدد دی لوڑ ہووے تے میری گلاں دے صفحے تے میرے کولوں پوچھ لو یا فیر اپنی گلاں دے صفحے تے '''<code>{&#123;مدد کرو}}</code>''' لکھ کے چھڈ دیؤ۔ کوئی وی تہاڈے سوال دا جواب دے سکتا وا۔ اک واری فیر، جی آیاں نوں!</font> --[[ورتنوالا:KaleemBot|KaleemBot]] ([[ورتن گل بات:KaleemBot|گل بات]] • [[خاص:Contributions/KaleemBot|کم]]) ۱۲:۲۴, ۷ جنوری ۲۰۲۶ (PKT) == پنجابی زبان: مٹی، محبت تے شناخت دا استعارہ == برصغیر دی وسعتاں وچ جے کوئی خطہ اپنے رنگ، خوشبو تے جذبے نال پہچانیا جاندا اے، اوہ اے پنجاب اوہ دھرتی جتھے دریاواں دی روانی صرف پانی تک محدود نئیں رہندی بلکہ لفظاں، لہجیاں تے احساساں وچ وی بہندی اے۔ پنجابی زبان ایس دھرتی دی اوہ آواز اے جو صدیوں توں وقت دے سینے نوں چیر کے آج وی زندہ اے۔ ایہ صرف بولی نئیں، بلکہ اک تہذیبی ورثہ، اک فکری روایت تے اک جذباتی تسلسل اے جو نسل در نسل منتقل ہوندا آیا اے۔ پنجابی زبان دی بنیاد قدیم ہند آریائی زباناں وچ پیئی، پر ایہ محض لسانی ارتقا دی کہانی نئیں بلکہ انسان دی داخلی کیفیات دی ترجمانی وی اے۔ ایہ اوہ زبان اے جیہڑی کھیتاں وچ ہل چلاندے کسان دی سانس وچ وی اے تے شہر دی رونق وچ وی۔ ایہ زبان کدی لوک گیتاں وچ رس گھول دی اے تے کدی دکھ دے لمحے وچ دلاسہ بن جاندی اے۔ پنجابی دا ہر لفظ اک کہانی اے، ہر جملہ اک احساس اے۔ ایس زبان دی سب توں وڈی خوبصورتی اوہدی سادگی تے مٹھاس اے۔ جیہڑی گل پنجابی وچ کہی جاندی اے، اوہ سیدھی دل وچ اتر دی اے۔ نہ اوہ وچ تصنع دا بوجھ ہوندا اے، نہ بناوٹ دی دیوار۔ ایہ زبان انسان دے اندر وسدے سچ نوں ننگی آنکھ نال دکھان دی ہمت رکھدی اے۔ اوہ سچ چاہے محبت دا ہووے یا دکھ دا، پنجابی اوہنوں چھپان دی بجائے نمایاں کردندی اے۔ پنجابی ادب اس زبان دی روح دا سب توں روشن عکس اے۔ جدو اسی بلھے شاہ دے کلام نوں پڑھدے آں، تاں محسوس ہوندا اے کہ ایہ محض شاعری نئیں بلکہ انسان دی باطنی تلاش اے۔ اوہدی شاعری وچ عشق صرف محبوب تک محدود نئیں رہندا بلکہ اوہ حقیقتِ مطلق دی جستجو بن جاندا اے۔ ایہ اوہی فلسفہ اے جیہڑا انسان نوں اپنے اندر جھانکن دی دعوت دیندا اے۔ ایس طرح وارث شاہ دی تخلیق “ہیر” صرف اک لوک داستان نئیں بلکہ پنجاب دی اجتماعی نفسیات دا آئینہ اے۔ اوہ کہانی وچ محبت، بغاوت، روایت تے سماجی بندشاں دا ایسا امتزاج پیش کردے نیں کہ قاری صرف کہانی نئیں پڑھدا بلکہ اپنے معاشرے نوں وی سمجھدا اے۔ پنجابی ادب ہمیشہ صرف تفریح دا ذریعہ نئیں رہیا بلکہ اوہ سماجی شعور دی بیداری دا وسیلہ وی بنیا اے۔ پنجابی زبان دے لہجے وی اوہدی وسعت دا ثبوت نیں۔ ماجھی، پوٹھوہاری، سرائیکی تے ہور کئی لہجے ایہ گل ثابت کردے نیں کہ ایہ زبان اک دریا ورگی اے جیہڑی مختلف راستیاں توں گزردی ہوئی وی اپنی اصل برقرار رکھدی اے۔ ہر لہجہ اپنی مٹھاس رکھدا اے، پر سب دا مرکز اک ہی اے پنجابی دی روح۔ تاہم، موجودہ دور وچ پنجابی زبان اک عجیب کشمکش دا شکار اے۔ تعلیمی اداریاں وچ اوہنوں اوہ مقام نئیں ملدا جیہڑا اوہدا حق اے۔ جدیدیت دی دوڑ وچ کئی وار لوگ اپنی مادری زبان نوں پسِ پشت پا دندے نیں، جیہڑی نہ صرف لسانی بلکہ ثقافتی نقصان وی اے۔ جدو زبان کمزور ہوندی اے، تاں اوہدی تہذیب وی آہستہ آہستہ ماند پڑ جاندی اے۔ ایہ حقیقت فراموش نئیں کرنی چاہیدی کہ زبان صرف رابطے دا ذریعہ نئیں بلکہ شناخت دا ستون اے۔ پنجابی زبان اوہ رشتہ اے جو انسان نوں اپنی مٹی، اپنی تاریخ تے اپنے لوکاں نال جوڑ کے رکھدا اے۔ جے ایہ رشتہ کمزور ہو گیا، تاں انسان اپنی جڑاں توں کٹ جاندا اے۔ پنجابی زبان نوں صرف بولی تک محدود نہ رکھیا جاوے بلکہ اوہنوں تعلیمی، ادبی تے سماجی سطح تے فروغ دتا جاوے۔ ایہ زبان نہ صرف ماضی دی یاد اے بلکہ مستقبل دی بنیاد وی اے۔ جدو تک پنجابی بولی جاندی رہے گی، اوہدو تک پنجاب دی روح وی زندہ رہے گی۔ آخر وچ ایہ کہنا بے جا نئیں ہووے گا کہ پنجابی زبان اک ایسا چراغ اے جو صدیوں توں جلدا آ رہیا اے۔ ایہ چراغ صرف الفاظ نال نئیں بلکہ جذبے، محبت تے سچائی نال روشن اے۔ اس دی روشنی نوں برقرار رکھنا ساڈا فرض وی اے تے ذمہ داری وی، کیوں جو ایہ صرف زبان نئیں—ساڈی پہچان اے، ساڈی روح اے۔ [[ورتنوالا:ڈاکٹر سیف ولہ رائے|ڈاکٹر سیف ولہ رائے]] ([[ورتن گل بات:ڈاکٹر سیف ولہ رائے|گل بات]] • [[خاص:Contributions/ڈاکٹر سیف ولہ رائے|کم]]) ۱۸:۱۱, ۲۶ اپریل ۲۰۲۶ (PKT) == ولہ رائے == موضع / گاؤں ولہ رائے پاکستان دے صوبہ پنجاب دے ضلع تے تحصیل چنیوٹ وچ واقع اک قدیم زرعی گاؤں اے۔ ایہ بستی شہر چنیوٹ توں جھنگ ول تقریباً 15 کلومیٹر دے فاصلے تے واقع اے۔ گاؤں دا ناں جٹ قبیلے “ولہ رائے” (Wallahray) توں منسوب اے، جو اس علاقے دی تاریخی تے سماجی پہچان دا اہم حوالہ سمجھیا جاندا اے۔ دریائے چناب دے قریب ہون دی وجہ توں موضع ولہ رائے دی زمین بہت زرخیز اے، جیہڑی وجہ توں اتھے گندم، چاول، گنا، مکئی، آلو، مٹر تے ہور کئی زرعی فصلّاں دی کاشت ہوندی اے۔ زراعت اس گاؤں دی معیشت دا بنیادی ذریعہ اے، پر وقت دے نال نال ہور معاشی سرگرمیاں وچ وی اضافہ ہویا اے۔ ولہ رائے تعلیمی تے سماجی لحاظ نال اک ترقی یافتہ دیہی آبادی اے۔ اتھے رہن والے لوکاں دی وڈی تعداد اعلیٰ تعلیم یافتہ اے تے اوہ سرکاری تے نجی ملازمتاں، تجارت تے کاروبار نال وابستہ نیں۔ علمی تے ادبی سطح تے اس گاؤں دی پہچان پروفیسر ڈاکٹر سیف ولہ رائے نال جڑی ہوئی اے، جو اردو زبان تے ادب دے ممتاز استاد، محقق، دانشور تے ماہرِ لسانیات دے طور تے جانے جاندے نیں [[ورتنوالا:ڈاکٹر سیف ولہ رائے|ڈاکٹر سیف ولہ رائے]] ([[ورتن گل بات:ڈاکٹر سیف ولہ رائے|گل بات]] • [[خاص:Contributions/ڈاکٹر سیف ولہ رائے|کم]]) ۱۸:۲۴, ۲۶ اپریل ۲۰۲۶ (PKT) == ڈاکٹر سیف ولہ رائے == ڈاکٹر سیف ولہ رائے ---- ----[[ورتنوالا:ڈاکٹر سیف ولہ رائے|ڈاکٹر سیف ولہ رائے]] ([[ورتن گل بات:ڈاکٹر سیف ولہ رائے|گل بات]] • [[خاص:Contributions/ڈاکٹر سیف ولہ رائے|کم]]) ۱۲:۰۶, ۱۶ مئی ۲۰۲۶ (PKT) == میں کہڑے پاسے جاواں == [[ورتنوالا:ڈاکٹر سیف ولہ رائے|ڈاکٹر سیف ولہ رائے]] ([[ورتن گل بات:ڈاکٹر سیف ولہ رائے|گل بات]] • [[خاص:Contributions/ڈاکٹر سیف ولہ رائے|کم]]) ۱۲:۲۱, ۱۶ مئی ۲۰۲۶ (PKT) == میں کہڑے پاسے جاواں == میں کیہڑے پاسے جاواں <nowiki>-----------------------------------</nowiki> کُوکاں مَینوں گھیر لیا مَیں کیہڑے پاسے جاواں انور ایس سمے دے ہتّھوں کَنّاں نُوں ہَتھ لاواں (انور مسعود) ایوں لگدا اے جیویں ایہہ اشعار اوہہ سماج دے نوحے ہون جو معاشی بے یقینی، مہنگائی تے ودھدیاں محرومیاں دے گھیرے وچ اپنی ای زندگی دا حساب منگ ریا ہوئے۔ “میں کیہڑے پاسے جاواں  ” ہُن صرف انور  دا ذاتی کرب نئیں رہیا بلکہ اج دے پاکستانی شہری دی اجتماعی چیخ بن چکیا اے؛ اوہ شہری جو ہر پندرہ دن بعد ودھدیاں پٹرول دیاں قیمتاں، بجلی دے بلاں، ٹیکساں تے پٹرولیم لیوی دے نویں بوجھ تھلے اپنی سانواں دا وی حساب دیندے اُتے مجبور اے۔ ایس حال وچ سوال صرف معیشت دا نئیں رہندا بلکہ انسانی وقار، سماجی انصاف تے ریاستی ترجیحات دا سوال بن جاندا اے۔ رات دے آخری پہر شہر دی فضا وچ اک عجیب اداسی تیر رہی سی۔ سڑک دے کنارے کھڑا پٹرول پمپ روشنی نال نہایا ہویا سی، پر اوتھے موجود چہریاں اُتے ہنیر اُتر آیا سی۔ بورڈ اُتے نویں قیمت لکھی جا رہی سی۔ اک ملازم ہندسے بدل ریا سی تے ایوں محسوس ہوندا سی جیویں چند اعداد نئیں بلکہ ہزاراں گھراں دے بجٹ بدلے جا رہے ہون۔ قطار وچ کھڑا رکشہ ڈرائیور وار وار اپنی جیب ٹٹولدا، فیر دور خلا ول ویکھن لگ پیندا۔ اوہدیاں اکھاں وچ اوہہ خوف سی جو کسی فلسفی دی کتاب وچ نئیں لبھدا؛ اوہ خوف جو صرف خالی جیب تے بھکھے بچیاں والا بندہ ای جان سکدا اے۔ پاکستان دی معیشت ہُن صرف معاشی اصطلاحات دا مجموعہ نئیں رہی۔ “شرحِ نمو”، “زرِ مبادلہ دے ذخائر”، “مالی خسارہ” تے “آئی ایم ایف پروگرام” ورگے لفظ ٹی وی اسکریناں اُتے بھلے سوہنے لگن، پر عام آدمی لئی انہاں دا مطلب صرف اینا رہ گیا اے کہ اگلے مہینے زندگی ہور مہنگی ہون والی اے۔ تیل مہنگا ہوندا اے تے صرف گاڑی دا خرچ نئیں ودھدا بلکہ پورا معاشرہ مہنگائی دی نویں لہر وچ داخل ہو جاندا اے۔ سبزی، آٹا، دودھ، کرایہ، دوائیاں، سکول دیاں فیساں، ہر شے اپنی قیمت بدل لیندی اے۔ ایتھے سب توں المناک پہلو “پٹرولیم لیوی” اے۔ ریاست ایس نوں آمدن دا ضروری ذریعہ قرار دیندی اے، پر عوام لئی ایہہ لفظ اک نویں عذاب دی علامت بن چکیا اے۔ سوال ایہہ نئیں کہ حکومت نوں محصولات کیوں چاہیدے نیں؛ سوال ایہہ اے کہ ہر وار آسان شکار صرف عوام ای کیوں بندے نیں؟ وڈے سرمایہ دار، جاگیردار، طاقتور طبقے تے ٹیکس نیٹ توں باہر رہن والے گروہ محفوظ رہندے نیں جبکہ اک موٹر سائیکل سوار، اک مزدور تے تنخواہ دار طبقہ ہر اضافی روپے دا بوجھ اپنی ہڈیاں اُتے محسوس کردا اے۔ معاشی ماہر برسیاں توں خبردار کردے آئے نیں کہ پاکستان دا ٹیکس نظام بنیادی طور اُتے غیر منصفانہ اے۔ ایتھے بالواسطہ ٹیکس زیادہ تے براہِ راست ٹیکس گھٹ نیں۔ یعنی ریاست غریب تے امیر دوناں توں اکھی شرح نال وصولی کردی اے، حالانکہ معاشی انصاف دا تقاضا ایس دے اُلٹ اے۔ پٹرولیم لیوی ایس غیر متوازن ڈھانچے دی بدترین مثال اے۔ اک کروڑ پتی دی گاڑی وچ جلدا پٹرول وی ایس لیوی توں گزردا اے تے اک دیہاڑی دار دی موٹر سائیکل دا پٹرول وی۔ فرق صرف اینا اے کہ امیر لئی ایہہ اضافہ معمولی ہوندا اے جبکہ غریب لئی ایہہ اوہدے بچیاں دے دودھ وچ کمی بن جاندا اے۔ حکومتاں اکثر عالمی منڈی وچ خام تیل دیاں قیمتاں دا حوالہ دیندیاں نیں، پر دلچسپ گل ایہہ اے کہ جدوں عالمی منڈی وچ قیمت گھٹدی اے تاں عوام نوں مکمل ریلیف نئیں ملدا۔ اوہدے بدلے لیوی ودھا دِتی جاندی اے یا ہور کسے مد وچ بوجھ منتقل کر دِتا جاندا اے۔ گویا عالمی منڈی دا نقصان عوام دا تے فائدہ ریاست دا مقدر بن چکیا اے۔ معاشی بحران دی اصل تباہی اعداد و شمار وچ نئیں بلکہ انسانی نفسیات وچ ہوندی اے۔ بازاراں وچ ہُن لوک شوق نال نئیں بلکہ ضرورت نال خریداری کردے نیں۔ گھراں وچ گلاں دا موضوع ادب، سیاست یا خواب نئیں بلکہ “ایس مہینے گزارا کیویں ہووے گا” بن چکیا اے۔ ماواں بچیاں نوں سمجھاندیاں نیں کہ “ہُن حالات ٹھیک نئیں”، تے باپ رات گئے تک حساب لاندہ رہندا اے کہ پٹرول پواوے یا بجلی دا بل جمع کروائے۔ پاکستانی معیشت دا سب توں وڈا المیہ شاید ایہہ اے کہ ایتھے مستقل منصوبہ بندی دی روایت کمزور رہی اے۔ ہر نویں حکومت پچھلی حکومت دیاں غلطیاں دا نوحہ پڑھدی اے تے نویاں امیداں نال اقتدار وچ آندی اے، پر نتیجہ اوہی رہندا اے: قرض ودھدے نیں، روپے دی قدر گھٹدی اے تے مہنگائی عام آدمی دی زندگی نوں ہور محدود کر دیندی اے۔ توانائی دے شعبے وچ وی صورتحال پیچیدہ اے۔ پاکستان اپنی ضرورت دا وڈا حصہ درآمدی تیل توں پورا کردا اے۔ ڈالر مہنگا ہوئے تاں تیل مہنگا، تیل مہنگا ہوئے تاں ٹرانسپورٹ مہنگی، ٹرانسپورٹ مہنگی ہوئے تاں ہر شے مہنگی۔ ایس طرح پوری معیشت اک ایسے دائرے وچ گھومدی رہندی اے جتھوں نکلن لئی صرف وقتی اقدامات کافی نئیں ہوندے۔ دنیا دے کئی ملکاں نے متبادل توانائی، مضبوط پبلک ٹرانسپورٹ تے صنعتی ترقی دے ذریعے اپنے معاشی بوجھ نوں گھٹایا، پر پاکستان وچ پالیسیاں دا تسلسل اکثر سیاسی تبدیلیاں دی نذر ہو جاندا اے۔ نتیجہ ایہہ کہ ہر بحران دوبارہ جنم لیندا اے تے ہر وار عوام ای ایس دی قیمت ادا کردے نیں۔ ایس سب دے باوجود پاکستانی معاشرہ حیرت انگیز حد تک زندہ اے۔ لوک اج وی اپنے بچیاں نوں سکول بھیج دے نیں، مہماناں لئی چائے بنا دے نیں، عید دی تیاری کردے نیں تے بہتر مستقبل دیاں دعاواں منگدے نیں۔ شاید ایہی ایس قوم دی اصل طاقت اے کہ شدید معاشی دباؤ دے باوجود امید مکمل طور اُتے نئیں مُردی۔ رات ہور گہری ہو چکی سی۔ پٹرول پمپ تقریباً خالی سی۔ اوہی رکشہ ڈرائیور جاندے جاندے مسکرا کے بولیا: “صاحب! ہُن گاڑی نئیں، خواب مہنگے ہو گئے نیں۔” اوہدے بعد دیر تک خاموشی رہی۔ تے اوس خاموشی وچ ایوں محسوس ہوندا سی جیویں غالب دا سوال اج وی فضا وچ معلق ہوئے: “ہر اک سے پوچھتا ہوں کہ ، جاوں کدھر کو میں…” [[ورتنوالا:ڈاکٹر سیف ولہ رائے|ڈاکٹر سیف ولہ رائے]] ([[ورتن گل بات:ڈاکٹر سیف ولہ رائے|گل بات]] • [[خاص:Contributions/ڈاکٹر سیف ولہ رائے|کم]]) ۱۲:۳۴, ۱۶ مئی ۲۰۲۶ (PKT) pyj4qrcf72wzmgedyf8xpctjbheswj0 0 148988 707037 2026-05-15T16:12:52Z Punjabi Log 44034 صفحہ جیڑا حلے تک نہیں بݨیا 707037 wikitext text/x-wiki '''کثافت''' اِک اہم سائنسی تصور اے جیہڑا ایہہ دسدَا اے جو کسے شے دے اندر کتنی مقدار وچ مادہ موجود ہوندا اے۔ ایہہ سانوں سمجھاؤن وچ مدد دیندا اے جو کیوں کجھ چیزاں پانی اُتے تیر دیاں نیں تے کجھ ڈُب جاندیاں نیں۔ جیہڑیاں چیزاں دی کثافت گھٹ ہُندی اے اوہ ہلکیاں ہُندیاں نیں، جدوݨ جو زیادہ کثافت والیاں چیزاں بھاریاں ہُندیاں نیں۔ لوہا، سونا تے پتھر زیادہ کثافت والیاں مثالاں نیں، جدوݨ جو لکڑ، روئی تے سپنج گھٹ کثافت رکھدے نیں۔ کثافت نوں ماپݨ لئی سائنس وچ اِک خاص فارمولا ورتیا جاندا اے، جیہڑا کمیت نوں حجم اُتے تقسیم کر کے حاصل ہُندا اے۔ پانی دی کثافت نوں اکثر معیار دے طور اُتے ورتیا جاندا اے۔ جیہڑی شے دی کثافت پانی توں گھٹ ہووے اوہ تیر دی اے، تے جیہڑی زیادہ ہووے اوہ ڈُب جاندی اے۔ درجہ حرارت وی کثافت اُتے اثر پاؤندا اے۔ جدوں کسے مادے نوں گرم کیتا جاندا اے تاں اوہدے ذرّے اِک دوجے توں دُور ہو جاندے نیں تے کثافت گھٹ جاندی اے۔ ایس وجہ توں گرم ہوا اُتھے ول چڑھدی اے تے غبارے فضا وچ اُڈدے نیں۔ ٹھنڈی ہوا دی کثافت زیادہ ہُندی اے۔ روزمرہ زندگی وچ وی کثافت دی بڑی اہمیت اے۔ انجینئر، سائنسدان تے ڈاکٹر مختلف کمّاں وچ ایس تصور نوں ورتدے نیں۔ جہاز سازی، عمارتاں دی تعمیر تے سائنسی تجربیاں وچ کثافت اہم کردار ادا کردی اے۔ 93b8u2ivtz2pdgqte0iup72zj5itbda 707068 707037 2026-05-16T08:46:50Z Punjabi Log 44034 707068 wikitext text/x-wiki '''کثافت''' اِک اہم سائنسی تصور اے جیہڑا ایہہ دسدَا اے جو کسے شے دے اندر کتنی مقدار وچ مادہ موجود ہوندا اے۔ ایہہ سانوں سمجھاؤن وچ مدد دیندا اے جو کیوں کجھ چیزاں پانی اُتے تیر دیاں نیں تے کجھ ڈُب جاندیاں نیں۔ جیہڑیاں چیزاں دی کثافت گھٹ ہُندی اے اوہ ہلکیاں ہُندیاں نیں، جدوݨ جو زیادہ کثافت والیاں چیزاں بھاریاں ہُندیاں نیں۔ لوہا، سونا تے پتھر زیادہ کثافت والیاں مثالاں نیں، جدوݨ جو لکڑ، روئی تے سپنج گھٹ کثافت رکھدے نیں۔ کثافت نوں ماپݨ لئی سائنس وچ اِک خاص فارمولا ورتیا جاندا اے، جیہڑا کمیت نوں حجم اُتے تقسیم کر کے حاصل ہُندا اے۔ پانی دی کثافت نوں اکثر معیار دے طور اُتے ورتیا جاندا اے۔ جیہڑی شے دی کثافت پانی توں گھٹ ہووے اوہ تیر دی اے، تے جیہڑی زیادہ ہووے اوہ ڈُب جاندی اے۔ درجہ حرارت وی کثافت اُتے اثر پاؤندا اے۔ جدوں کسے مادے نوں گرم کیتا جاندا اے تاں اوہدے ذرّے اِک دوجے توں دُور ہو جاندے نیں تے کثافت گھٹ جاندی اے۔ ایس وجہ توں گرم ہوا اُتھے ول چڑھدی اے تے غبارے فضا وچ اُڈدے نیں۔ ٹھنڈی ہوا دی کثافت زیادہ ہُندی اے۔ روزمرہ زندگی وچ وی کثافت دی بڑی اہمیت اے۔ انجینئر، سائنسدان تے ڈاکٹر مختلف کمّاں وچ ایس تصور نوں ورتدے نیں۔ جہاز سازی، عمارتاں دی تعمیر تے سائنسی تجربیاں وچ کثافت اہم کردار ادا کردی اے۔ کثافت دا فارمولا ایہہ اے: \rho = \frac{m}{V} ایتھے: * '''ρ''' = کثافت * '''m''' = کمیت (بھار) * '''V''' = حجم سادے لفظاں وچ، کثافت کسے شے دے بھار نوں اوہدے حجم اُتے تقسیم کر کے کڈھی جاندی اے۔<ref>[https://tingotools.com/density-calculator/ کثافت دا فارمولا]</ref> i8uodj3t2t8jr7mx9xwbaan9g64lkp1 707069 707068 2026-05-16T08:48:10Z Punjabi Log 44034 ρ = m / V 707069 wikitext text/x-wiki '''کثافت''' اِک اہم سائنسی تصور اے جیہڑا ایہہ دسدَا اے جو کسے شے دے اندر کتنی مقدار وچ مادہ موجود ہوندا اے۔ ایہہ سانوں سمجھاؤن وچ مدد دیندا اے جو کیوں کجھ چیزاں پانی اُتے تیر دیاں نیں تے کجھ ڈُب جاندیاں نیں۔ جیہڑیاں چیزاں دی کثافت گھٹ ہُندی اے اوہ ہلکیاں ہُندیاں نیں، جدوݨ جو زیادہ کثافت والیاں چیزاں بھاریاں ہُندیاں نیں۔ لوہا، سونا تے پتھر زیادہ کثافت والیاں مثالاں نیں، جدوݨ جو لکڑ، روئی تے سپنج گھٹ کثافت رکھدے نیں۔ کثافت نوں ماپݨ لئی سائنس وچ اِک خاص فارمولا ورتیا جاندا اے، جیہڑا کمیت نوں حجم اُتے تقسیم کر کے حاصل ہُندا اے۔ پانی دی کثافت نوں اکثر معیار دے طور اُتے ورتیا جاندا اے۔ جیہڑی شے دی کثافت پانی توں گھٹ ہووے اوہ تیر دی اے، تے جیہڑی زیادہ ہووے اوہ ڈُب جاندی اے۔ درجہ حرارت وی کثافت اُتے اثر پاؤندا اے۔ جدوں کسے مادے نوں گرم کیتا جاندا اے تاں اوہدے ذرّے اِک دوجے توں دُور ہو جاندے نیں تے کثافت گھٹ جاندی اے۔ ایس وجہ توں گرم ہوا اُتھے ول چڑھدی اے تے غبارے فضا وچ اُڈدے نیں۔ ٹھنڈی ہوا دی کثافت زیادہ ہُندی اے۔ روزمرہ زندگی وچ وی کثافت دی بڑی اہمیت اے۔ انجینئر، سائنسدان تے ڈاکٹر مختلف کمّاں وچ ایس تصور نوں ورتدے نیں۔ جہاز سازی، عمارتاں دی تعمیر تے سائنسی تجربیاں وچ کثافت اہم کردار ادا کردی اے۔ کثافت دا فارمولا ایہہ اے: ρ = m / V ایتھے: * '''ρ''' = کثافت * '''m''' = کمیت (بھار) * '''V''' = حجم سادے لفظاں وچ، کثافت کسے شے دے بھار نوں اوہدے حجم اُتے تقسیم کر کے کڈھی جاندی اے۔<ref>[https://tingotools.com/density-calculator/ کثافت دا فارمولا]</ref> s6x3u4l1elw5l3l6s4dcs6jlxn5vq1n 707070 707069 2026-05-16T08:51:28Z Punjabi Log 44034 مثال 707070 wikitext text/x-wiki '''کثافت''' اِک اہم سائنسی تصور اے جیہڑا ایہہ دسدَا اے جو کسے شے دے اندر کتنی مقدار وچ مادہ موجود ہوندا اے۔ ایہہ سانوں سمجھاؤن وچ مدد دیندا اے جو کیوں کجھ چیزاں پانی اُتے تیر دیاں نیں تے کجھ ڈُب جاندیاں نیں۔ جیہڑیاں چیزاں دی کثافت گھٹ ہُندی اے اوہ ہلکیاں ہُندیاں نیں، جدوݨ جو زیادہ کثافت والیاں چیزاں بھاریاں ہُندیاں نیں۔ لوہا، سونا تے پتھر زیادہ کثافت والیاں مثالاں نیں، جدوݨ جو لکڑ، روئی تے سپنج گھٹ کثافت رکھدے نیں۔ کثافت نوں ماپݨ لئی سائنس وچ اِک خاص فارمولا ورتیا جاندا اے، جیہڑا کمیت نوں حجم اُتے تقسیم کر کے حاصل ہُندا اے۔ پانی دی کثافت نوں اکثر معیار دے طور اُتے ورتیا جاندا اے۔ جیہڑی شے دی کثافت پانی توں گھٹ ہووے اوہ تیر دی اے، تے جیہڑی زیادہ ہووے اوہ ڈُب جاندی اے۔ درجہ حرارت وی کثافت اُتے اثر پاؤندا اے۔ جدوں کسے مادے نوں گرم کیتا جاندا اے تاں اوہدے ذرّے اِک دوجے توں دُور ہو جاندے نیں تے کثافت گھٹ جاندی اے۔ ایس وجہ توں گرم ہوا اُتھے ول چڑھدی اے تے غبارے فضا وچ اُڈدے نیں۔ ٹھنڈی ہوا دی کثافت زیادہ ہُندی اے۔ روزمرہ زندگی وچ وی کثافت دی بڑی اہمیت اے۔ انجینئر، سائنسدان تے ڈاکٹر مختلف کمّاں وچ ایس تصور نوں ورتدے نیں۔ جہاز سازی، عمارتاں دی تعمیر تے سائنسی تجربیاں وچ کثافت اہم کردار ادا کردی اے۔ کثافت دا فارمولا ایہہ اے: ρ = m / V ایتھے: * '''ρ''' = کثافت * '''m''' = کمیت (بھار) * '''V''' = حجم سادے لفظاں وچ، کثافت کسے شے دے بھار نوں اوہدے حجم اُتے تقسیم کر کے کڈھی جاندی اے۔<ref>[https://tingotools.com/density-calculator/ کثافت دا فارمولا]</ref> ایس فارمُولے دی مدد نال اساں کسے وی شے دی کثافت معلوم کر سکدے آں۔ جے کسے شے دا بھار زیادہ ہووے تے اوہ گھٹ جگہ گھیرے، تاں اوہدے کثافت وی زیادہ ہُندی اے۔ جیہڑیاں چیزاں دی کثافت گھٹ ہُندی اے اوہ ہلکیاں ہُندیاں نیں تے آسانی نال تیر سکدیاں نیں۔ مثال دے طور اُتے لکڑ دی کثافت پانی توں گھٹ ہُندی اے، ایس لئی لکڑ پانی اُتے تیر دی اے۔ دوجے پاسے لوہے دی کثافت زیادہ ہُندی اے، ایس وجہ توں اوہ پانی وچ ڈُب جاندا اے۔ درجہ حرارت وی کثافت اُتے اثر پاؤندا اے۔ جدوں کسے مادے نوں گرم کیتا جاندا اے تاں اوہدے ذرّے اِک دوجے توں دُور ہو جاندے نیں تے کثافت گھٹ جاندی اے۔ ایس وجہ توں گرم ہوا اُتھے ول چڑھدی اے۔ کثافت دا تصور سائنس، انجینئرنگ، جہاز سازی تے روزمرہ زندگی وچ بہت اہم اے۔ ایس نال اساں مختلف مادیاں دی پہچان وی کر سکدے آں 3j3suwzt2qif6egjm73hk8153g6l569