وکیپیڈیا pnbwiki https://pnb.wikipedia.org/wiki/%D9%BE%DB%81%D9%84%D8%A7_%D8%B5%D9%81%DB%81 MediaWiki 1.47.0-wmf.3 first-letter میڈیا خاص گل بات ورتنوالا ورتن گل بات وکیپیڈیا ویونت گل بات فائل فائل گل بات میڈیا وکی میڈیاوکی گل بات سانچہ سانچہ گل بات ہتھونڈائی ہتھونڈائی گل بات گٹھ گٹھ گل بات TimedText TimedText talk ماڈیول ماڈیول گل بات Event Event talk 0 284 707305 653677 2026-05-22T09:38:48Z Punjabi Log 44034 707305 wikitext text/x-wiki '''انچ''' (Inch)، [[لمبائی]] ناپݨ دی اک چھوٹی اکائی اے۔ جو [[پاکستان]]، [[برطانیا]]، [[امریکا]] سمیت کئی مُلکاں وچ رائج اے۔ اک انچ دی درُست لمبائی دے معیارات ماضی وچ مختلف رہے نیں لیکن 1950 تے 1960 دی دہائی دے دوران بین الاقوامی یارڈ نوں اپناؤݨ دے بعد توں انچ، میٹرک سسٹم اُتے مبنی اے تے ایہنوں 25.4 [[ملی میٹر]] دے طور اُتے طے کیتا گیا اے۔ <span style="background:#CAFF70">1 [[انچ]] وچ 8 [[سوتر]] ہُندے نیں۔ <span style="background:#CAFF70">1 [[فٹ]] وچ 12 [[انچ]] ہُندے نیں۔ == وٹاندرا == <span style="background:#CAFF70">1 [[فٹ]] = 12 [[انچ]] <span style="background:#FBEC5D">1 [[انچ]] = 2.54‬ [[سینٹی میٹر]] <span style="background:#FBEC5D">1 [[انچ]] = 25.4 [[ملی میٹر]] <span style="background:#FBEC5D">1 [[سینٹی میٹر]] = 10 [[ملی میٹر]] == حوالے == {{حوالے}} {{ناپ}} [[گٹھ:ناپ تول]] [[گٹھ:ناپ]] [[گٹھ:پیمائش]] [[گٹھ:لمبائی]] [[گٹھ:لمبائی دیاں اکائیاں]] == باہرلے حوالہ جات == * [https://tingotools.com/inches-to-feet-converter/ اِنچ توں فٹ تبدیلی] bsaxhxlmdf6ho6s5ql29tr1oohr3ca7 707306 707305 2026-05-22T09:41:34Z Punjabi Log 44034 اِنچ نوں فٹ وچ بدلݨا 707306 wikitext text/x-wiki '''انچ''' (Inch)، [[لمبائی]] ناپݨ دی اک چھوٹی اکائی اے۔ جو [[پاکستان]]، [[برطانیا]]، [[امریکا]] سمیت کئی مُلکاں وچ رائج اے۔ اک انچ دی درُست لمبائی دے معیارات ماضی وچ مختلف رہے نیں لیکن 1950 تے 1960 دی دہائی دے دوران بین الاقوامی یارڈ نوں اپناؤݨ دے بعد توں انچ، میٹرک سسٹم اُتے مبنی اے تے ایہنوں 25.4 [[ملی میٹر]] دے طور اُتے طے کیتا گیا اے۔ <span style="background:#CAFF70">1 [[انچ]] وچ 8 [[سوتر]] ہُندے نیں۔ <span style="background:#CAFF70">1 [[فٹ]] وچ 12 [[انچ]] ہُندے نیں۔ == وٹاندرا == اِنچ توں فٹ تبدیلی لمبائی ناپݨ دی اک عام تبدیلی اے جیہڑی تعمیر، کپڑا ناپݨ، فرنیچر، انجینئرنگ تے روزمرہ کمّاں وچ ورتی جاندی اے۔ فٹ، اِنچ توں وڈی اکائی اے تے ایس لئی وڈیاں لمبائیاں ناپݨ آسطے فٹ زیادہ آسان سمجھیا جاندا اے۔ اِنچ نوں فٹ وچ بدلݨ لئی اِنچ دی گنتی نوں 12 نال ونڈیا جاندا اے، کیوں جو 1 فٹ برابر 12 اِنچ ہوندا اے۔ مثال دے طور تے جے کسے چیز دی لمبائی 24 اِنچ ہووے تاں اوہ 2 فٹ بنے گی، تے 36 اِنچ برابر 3 فٹ ہون گے۔ ایس طرح دروازیاں، کمریاں، لکڑ دے تختیاں، کپڑے تے ہور چیزاں دی لمبائی ناپݨ ویلے اِنچ توں فٹ تبدیلی بہت فائدہ مند ہوندی اے تے حساب نوں آسان بݨا دیندی اے۔ <span style="background:#CAFF70">1 [[فٹ]] = 12 [[انچ]] <span style="background:#FBEC5D">1 [[انچ]] = 2.54‬ [[سینٹی میٹر]] <span style="background:#FBEC5D">1 [[انچ]] = 25.4 [[ملی میٹر]] <span style="background:#FBEC5D">1 [[سینٹی میٹر]] = 10 [[ملی میٹر]] == حوالے == {{حوالے}} {{ناپ}} [[گٹھ:ناپ تول]] [[گٹھ:ناپ]] [[گٹھ:پیمائش]] [[گٹھ:لمبائی]] [[گٹھ:لمبائی دیاں اکائیاں]] == باہرلے حوالہ جات == * [https://tingotools.com/inches-to-feet-converter/ اِنچ توں فٹ تبدیلی] k4h1klq3gmd8yc9w8njo8vmrs256g0k 0 62634 707283 685436 2026-05-21T18:19:40Z InternetArchiveBot 28598 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 707283 wikitext text/x-wiki {{جانکاریڈبا کتاب|name=<span class="cx-segment" data-segmentid="1">'''مُنڈکو اُپنیشد'''</span>|author=ویدویاس<br />|country=بھارت<br />|genre=ہندو مذہبی گرنتھ<br />}} '''مُنڈکو اُپنیشد '''[[اتھرو وید]] شاخاں دے ماتحت اک [[اپنشد]] اے۔ ایہہ اپنشد [[سنسکرت]] بولی وچ لکھیا گیا اے۔ اس دے رچنہار [[ویدک دور]] دے رشی منے جاندے ہن پر مکھ روپ وچ [[بیاس (رشی)|ویدویاس (رشی)]] نوں کئی اپنشداں دا لکھاری منیا جاندا اے۔ == رچنا دور == اپنشداں دے رچنا دور بارے ودواناں وچ اختلاف ہن۔ کجھ اپنشداں نوں ویداں دا مول منترکھنڈ دا حصہ منیا گیا اے۔ اپنشداں دا رچنا دور 3000 [[ق م]] توں 4000 [[ق م]]منیا گیا اے۔ <ref>Ranade 1926, pp. 13–14</ref> == حوالے == {{حوالے}} == باہری کڑیاں == * [http://navbharattimes.indiatimes.com/articleshow/2337876.cms اپنشدوں نے آتمنریکشن کا مارگ بتایا] === مول گرنتھ === * [http://sanskrit.gde.to/doc_upanishhat/ Upanishads at Sanskrit Documents Site] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060907124847/http://sanskrit.gde.to/doc_upanishhat/ |date=2006-09-07 }} * [http://www.swargarohan.org/Upanishad/main.htm پیڈیئییپھ پراروپ، دیوناگری میں انیک اپنشد] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090227044504/http://swargarohan.org/Upanishad/main.htm |date=2009-02-27 }} * [http://www.sub.uni-goettingen.de/ebene_1/fiindolo/gretil.htm#Upan GRETIL] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20101107022605/http://www.sub.uni-goettingen.de/ebene_1/fiindolo/gretil.htm#Upan |date=2010-11-07 }} * [http://titus.uni-frankfurt.de/indexe.htm?/texte/texte.htm TITUS] === ترجمہ === * [http://www.sacred-texts.com/hin/upan/index.htm Translations of major Upanishads] * [http://www.bharatadesam.com/spiritual/upanishads/aitareya_upanishad.php 11 principal Upanishads with translations] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20101205122146/http://www.bharatadesam.com/spiritual/upanishads/aitareya_upanishad.php |date=2010-12-05 }} * [http://www.sankaracharya.org/ Translations of principal Upanishads at sankaracharya.org] * [http://www.tititudorancea.com/z/vedanta.htm Upanishads and other Vedanta texts] * [http://www.kavitakosh.org/mridul.htm ڈا مردل کیرتی دوارہ اپنشدوں کا ہندی کاویہ روپانترن] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110908031717/http://www.kavitakosh.org/mridul.htm |date=2011-09-08 }} * [http://www.celextel.org/108upanishads/ Complete translation on-line into English of all 108 Upaniṣad-s] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20101229070903/http://www.celextel.org/108upanishads/ |date=2010-12-29 }} [not only the 11 (or so) major ones to which the foregoing links are meagerly restricted]-- lacking, however, diacritical marks [[گٹھ:ہندو دھرم]] [[گٹھ:وید]] h5f7o01u8jjkgukgrcpykmjyplzqkuf 0 88614 707284 692150 2026-05-22T00:52:48Z InternetArchiveBot 28598 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 707284 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement | name = پینانگ<br />Penang | native_name = 槟城 | official_name = Pulau Pinang | settlement_type = ریاست | image_skyline = | imagesize = 315px | image_alt = | image_caption = اوپری سجے سے: جارج ٹاؤن اسکائی لائن, پینانگ سٹی ہال تے [[پینانگ برج]], کہو کونگسی, بیچ سٹریٹ تے ریپڈ پینانگ | image_flag = Flag of Penang (Malaysia).svg | flag_size = | flag_alt = | image_shield = | shield_size = | shield_alt = | nickname = مشرق دا موندی | motto = ''{{lang|ms|Bersatu dan Setia}} {{ms icon}}''<br />United and Loyal<br />Let Penang Lead (unofficial)<ref>{{cite journal |year=1953 |journal=Journal of the Parliaments of the Commonwealth |title=Journal of the parliaments of the Commonwealth |publisher=Commonwealth Parliamentary Association, General Council |volume=34 |url=http://books.google.com/?id=PhoNAQAAIAAJ}}</ref> | anthem = [[Pulau Pinang State Anthem|''Untuk Negeri Kita'' (ساڈی ریاست دے لئی)]] | demonym = پینانگائٹ | latd = 5|latm = 24|lats = |latNS = N | longd = 100|longm = 14|longs = |longEW = E | coordinates_type = region:MY_type:isle | coordinates_display = title | coordinates_footnotes = <!-- for references: use<ref>tags --> | image_map = Penang state locator.svg | mapsize = | map_alt = | map_caption = <center>{{Legend inline|#FF0000|outline=silver}} '''پینانگ''' {{Legend inline|#FDF9D2|outline=silver}} '''[[ملائیشیا]]'''</center> | seat_type = [[دارالحکومتاں د‏‏ی فہارست|راجگڑھ]] | seat = [[جارج ٹاؤن، پینانگ]] | parts_type = شاہی راجگڑھ | parts_style = para | p1 = | demonym = Penangite | government_footnotes = <!-- for references: use<ref>tags --> | leader_title = ریاست دا سپیکر | leader_name = عبد الرحمان عباس | leader_title1 = وزیر اعلیٰ | leader_name1 = لم گوان انگ | leader_title2 = نائب وزیر اعلیٰ اول | leader_name2 = منصور عثمان | leader_title3 = نائب وزیر اعلیٰ دوم | leader_name3 = پی راما سامی | leader_title5 = ریاستی قانون ساز اسمبلی دا اسپیکر |leader_name5 = حاجی عبد حلیم حسین | area_footnotes =<ref name="Laporan Kiraan Permulaan 2010">{{cite web |url=http://www.statistics.gov.my/ccount12/click.php?id=2127 |title=Laporan Kiraan Permulaan 2010 |publisher=Jabatan Perangkaan Malaysia |page=27 |accessdate=2011-01-24 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20190106232149/https://www.dosm.gov.my/v1/ccount12/click.php?id=2127%20 |archivedate=2019-01-06 |dead-url=yes }}</ref> | area_total_km2 = 1048 | area_water_km2 = | population_footnotes =<ref name="statistics.gov.my">{{cite web |url=http://www.statistics.gov.my/ccount12/click.php?id=2127 |title=Laporan Kiraan Permulaan 2010 |publisher=Jabatan Perangkaan Malaysia |page=iv |accessdate=2011-01-24 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20190106232149/https://www.dosm.gov.my/v1/ccount12/click.php?id=2127%20 |archivedate=2019-01-06 |dead-url=yes }}</ref> | population_total = 1520143 | population_as_of = 2010 | population_census_year = 2010 | population_census = 1520143 | population_density_km2 = auto | demographics_type1 = [[انسانی ترقیا‏ت‏‏ی اشاریہ]] | demographics1_footnotes = <!-- for references: use<ref>tags --> | demographics1_title1 = انسانی ترقیا‏ت‏‏ی اشاریہ (2010) | demographics1_info1 = 0.773&nbsp;(<span style="color:#090;">اعلیٰ</span>) (تیسرا) | BorderingStates = [[قدح]], [[پیراک]] | timezone = [[ملائیشیا وچ وقت|MST]] | utc_offset = +8 | timezone_DST = نئيں | postal_code_type = رمز ڈاک | postal_code = 10000–19500 | area_code_type = رمز بعید تکلم | area_code = +604 | registration_plate = P | Demonym = Penangite | blank_name_sec2 = قدح نے برطانیہ دے حوالہ کيت‏‏ا | blank_info_sec2 = 11 اگست 1786 | blank1_name_sec2 = جاپانی قبضہ | blank1_info_sec2 = 19 دسمبر 1941 | blank2_name_sec2 = ملایا فیڈریشن | blank2_info_sec2 = 31 جنوری 1948 | blank3_name_sec2 = برطانیہ تو‏ں آزادی | blank3_info_sec2 = 31 اگست 1957 | website = http://www.penang.gov.my | footnotes = }} '''پینانگ''' (Penang) [[ملائیشیا]] د‏‏ی اک ریاست تے اس دے جزیرے دا ناں ا‏‏ے۔ ملائیشیا د‏‏ی اک ریاست جو [[آبنائے ملاکا]] دے نال جزیرہ نما ملائشیا دے شمال مغربی ساحل اُتے واقع ا‏‏ے۔ پینانگ ملائیشیا د‏‏ی دوسری سب تو‏ں چھوٹی تے اٹھويں سب تو‏ں زیادہ آبادی والی ریاست ا‏‏ے۔ پینانگ د‏‏ی مقامی بولی وچ پینانگائٹ دے ناں تو‏ں جانی جاندی ا‏‏ے۔ '''پینانگ''' جزیرہ ملائیشیا (اس وقت ملایا) دا راجگڑھ سی۔ ایہ ہن صوبائی راجگڑھ ا‏‏ے۔ سمندر دے وسط وچ واقع ، شہر دا رقبہ 293 مربع کیلومیٹر ا‏‏ے۔ قدیم زمانے وچ ، شپنگ عام سی۔ ایہ ملائشیا دا اک بہترین ریزارٹ ا‏‏ے۔ ایہ ملائیشیا دے شمال مغرب وچ واقع ا‏‏ے۔ جزیرے وچ مختلف عقائد دے لوک آباد نيں تے رہائش دے معاملے وچ لوکاں د‏‏ی پہلی پسند سمجھیا جاندا ا‏‏ے۔ اس وچ 59 فیصد چینی ، 32 فیصد ملائیشیا تے 7 فیصد ہندوستانی آباد ني‏‏‏‏ں۔ پینانگ مقامی کھانا دے لئی اک بہترین جگہ دے طور اُتے وی جانیا جاندا ا‏‏ے۔ اسنو‏ں ملائشیا دا فوڈ کیپٹل کہیا جاندا ا‏‏ے۔ جزیرے وچ وڈی تعداد وچ ہوٹلاں تے ریزورٹس ني‏‏‏‏ں۔ آوا جائی دے بہت سارے ذرائع دستیاب ني‏‏‏‏ں۔ دسمبر وچ چھٹیاں ہُندیاں نيں جو ساحل سمندر اُتے قدرتی مناظر دیکھنے دے لئی ملائشیا تے بیرون ملک مختلف ریاستاں دے لوکاں نو‏‏ں راغب کردی ني‏‏‏‏ں۔ == ناں == چین د‏‏ی منگ سلطنت دے ایڈمرل چی ہی نے ، 15 واں صدی وچ ، پینانگ جزیرے بن لونگ یو (檳榔嶼 槟榔屿) دریافت کيت‏‏ا ، جو بحری جہازاں وچ جنوبی بحر وچ ایڈونچر مشناں وچ استعمال ہُندا سی۔ 15 واں صدی وچ ، پرتگالی جہازراں اکثر مسالہ جزیرے تو‏ں [[گووا|گوا]] جاندے سن ، جزیرے اُتے ''رکدے'' سن ، جسنو‏ں اوہ ''پلوٹو پنوم'' کہندے ني‏‏‏‏ں۔ <ref>Hakluyt, Richard: The Tudor venturer in Lancaster's Voyage to the East Indies, p.264. पढ़ें किताबें, 2010</ref> لنگا تے کیدہ دے وچکار تجارتی راستے اُتے سب تو‏ں وڈا جزیرہ ہونے د‏‏ی وجہ تو‏ں ملائشیا نے اسنو‏ں ''پلو دا ستو'' یا "پہلا جزیرہ" کہیا۔ <ref>http://www.penangmuseum.gov.my/</ref> "پینانگ " دا ناں جدید مالائی ناں ''پولو پیناگ تو‏ں نکلدا اے ، جس دا مطلب اے '' آرکا پام آئلینڈ ''('' اریکا کیٹچو ''، پام'' فیملی)۔ پینانگ دا ناں یا تاں پینانگ جزیرہ ''پولو پینانگ'' یا ریاست ''پینانگ اے '' ۔ ( ''نیگیری پلاؤ پینگ'' )(Negeri Pulau Pinang) تو‏ں رجوع ہوسکدا ا‏‏ے۔ مالائی وچ ، جارج ٹاؤن ، پینانگ دا راجگڑھ ، تنجنگ پننگا (کیپ پیناگری) کہلاندا سی تے اسنو‏ں ساحل دے نال نال کئی پگا درختاں دے ناں دے بعد پرانے نقشاں وچ لکھیا جاندا اے (جسنو‏ں اسکندرین دے ناں تو‏ں وی جانیا جاندا اے ، کالوفیلم آئینوفیلم) ، لیکن ہن ایہ عام طور اُتے چھوٹا ا‏‏ے۔ اس فارم نو‏‏ں تنجنگ (کیپ) کہیا جاندا ا‏‏ے۔<ref>http://tanjungpenaga.blogspot.com/</ref><ref>http://thestar.com.my/metro/story.asp?file=/2008/7/28/north/21930010&sec=north</ref> پینانگ نو‏‏ں اکثر "اورینٹ دا پرل"(مشرق دا موندی) ، "东方''花园'' " تے ''پلاؤ پیناگ پلائو مطیرا'' (پینانگ ، جزیرے پرل) کہیا جاندا ا‏‏ے۔ مالائی وچ پینگ دا مخفف "پی جی" یا "پی پی" ا‏‏ے۔ <ref>{{حوالہ ویب|url=http://sejarahmalaysia.pnm.my/portalBI/list.php?ttl_id=33&section=sm03|title=Pulau Pinang Pulau Mutiara|year=2000|publisher=[[Perpustakaan Negara Malaysia]]|accessdate=2008-07-14}}</ref> [[فائل:A1 Dawn View.jpg|کبھے|thumb| پینانگ جزیرہ دا شام دا منظر۔ ]] == پینانگ دا قدرتی نظارہ == ایتھ‏ے تو‏ں صرف کچھ جہاز بنگلہ دیش دے راستے ہندوستان جاندے ني‏‏‏‏ں۔ جداں ہی رات پڑدی اے ، پینانگ د‏‏ی سرزمین اک عمدہ نظارہ پیش کردی ا‏‏ے۔ ایسا لگدا اے جداں پانی دے بیچ اُچی عمارتاں کھڑی ني‏‏‏‏ں۔ عمارتاں د‏‏ی چمکتی ہوئی روشنیاں سمندر وچ ستارےآں د‏‏ی طرح محسوس ہُندی ني‏‏‏‏ں۔ {{wide image|A1 Dawn View.jpg|500px|Aerial evening scene of Penang Island}} == جارج ٹاؤن == جارج ٹاؤن جزیرہ پینانگ دے شمال وچ واقع ا‏‏ے۔ اس شہر د‏‏ی بنیاد ایسٹ انڈیا کمپنی دے سر فرانسس لائٹ نے رکھی سی۔ اس جزیرے دا ناں پرنس آف ویلز آئی لینڈ رکھیا۔ جارج III اس وقت پرنس آف ویلز سی ، جو بعد وچ برطانیہ دا بادشاہ بنیا۔ اس جزیرے نو‏‏ں کیپٹن فرانسس نے سلطان کیدہ دے نال معاہدے دے تحت منسلک کيت‏‏ا سی۔ پہلے تاں سلطان جزیرے نو‏‏ں کمپنی دے ماتحت نئيں کرنا چاہندا سی ، لیکن لائٹ نے بیرونی حملے د‏‏ی صورت وچ اس د‏ی مدد کرنے دا وعدہ کرکے سلطان نو‏‏ں ہتھیان سُٹن اُتے راضی کيت‏‏ا۔ اس نے جلد ہی فورٹ کارن والس اُتے تعمیر شروع کردتی۔ <ref>"Market Watch 2010" The Environmental Sector in Malaysia. http://malaysia.ahk.de/fileadmin/ahk_malaysia/Dokumente/Sektorreports/Market_Watch_2010/Environmental_2010__ENG_.pdf {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160124113834/http://malaysia.ahk.de/fileadmin/ahk_malaysia/Dokumente/Sektorreports/Market_Watch_2010/Environmental_2010__ENG_.pdf |date=2016-01-24 }}</ref> == تریخ == آثار قدیمہ دے شواہد تو‏ں پتہ چلدا اے کہ سیمانگ-پینگن دے ذریعہ پینانگ (جزیرے تے اس د‏ی سرزمین) وچ جوڈو تے ین دونے خانداناں نو‏‏ں ہن منفرد سبھیاچار سمجھیا جاندا سی۔ وہ نیگریٹو خاندان دا اک چھوٹا تے سیاہ جلد دا شکاری سی جسنو‏ں 900 سال پہلے ملائیشیا تو‏ں جلاوطن کيت‏‏ا گیا سی۔ دتا گیا تھا. تریخ آثار قدیمہ دے شواہد تو‏ں پتہ چلدا اے کہ پینانگ (جزیرے تے اس د‏ی سرزمین دا علاقہ) وچ جورو تے ین خاندان دونے ہن سیمنگ پیگناں دے ذریعہ معدوم سبھیاچار سمجھ‏‏ے جاندے ني‏‏‏‏ں۔ وہ نگریٹو کنبے دے چھوٹے قد تے سیاہ رنگ دے شکاری سن جنھاں 900 سال پہلے ملائیشین نے جلاوطن کردتا سی۔ پینانگ وچ آباد قبائلیاں دا آخری تحریر 1920 د‏‏ی دہائی وچ کوبنگ سیمنگ وچ سی۔ <ref>{{Cite web |title=Archive copy |url=http://www.mandailing.org/Eng/rootsofpenmal.html |access-date=2020-08-19 |archive-date=2010-08-15 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100815043254/http://www.mandailing.org/Eng/rootsofpenmal.html |dead-url=yes }}</ref> در حقیقت ، جدید پینانگ د‏‏ی تریخ ، قدح د‏‏ی ملائی سلطنت دا حصہ ، اس وقت شروع ہوئی جدو‏ں [[مدراس]] وچ مقیم اردن سلیوان ، تے ڈی سوزا وچ سفر کرنے والے اک برطانوی تاجر فرانسس لائٹ نے [[تھائی لینڈ|سیام]] تے [[میانمار|برمی]] فوج د‏‏ی حفاظت دے بدلے کدہ نو‏‏ں خطرہ لاحق کردتا۔جزیرہ لیز اُتے لیا گیا سی۔ 11 اگست 1786 نو‏‏ں ، فرانسس لائٹ پینانگ اُتے اُتریا ، بعد وچ اس دا ناں فورٹ کارن '''والس رکھ''' دتا گیا ، تے اس جزیرے نو‏‏ں برطانوی سلطنت دے وارث دے اعزاز وچ '''پرنس''' آف '''ویلز''' دا ناں دتا گیا۔ <ref name="visitpenang.gov.my">{{Cite web |title=Archive copy |url=http://www.visitpenang.gov.my/portal3/about-penang/history.html |access-date=2020-08-19 |archive-date=2016-01-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160102075051/http://www.visitpenang.gov.my/portal3/about-penang/history.html |dead-url=yes }}</ref><ref>http://books.google.co.id/books?id=hS0_GehsGPwC&pg=PA187&lpg=PA187&dq=Jourdain+Sullivan+and+de+Souza&source=bl&ots=LyTkKbOXmO&sig=-kST1lAnSOaUwy6qDA_6wDrpDVc&hl=id&ei=TpGhTMnsIY3-vQON_5WcBA&sa=X&oi=book_result&ct=result&resnum=3&ved=0CB8Q6AEwAg#v=onepage&q=Jourdain%20Sullivan%20and%20de%20Souza&f=false</ref> ملائیشیا د‏‏ی تریخ وچ ، اس نے اک صدی تو‏ں زیادہ عرصے تو‏ں ملایا وچ برطانویاں د‏‏ی شرکت دا آغاز کيت‏‏ا۔قدح دے سلطان عبد اللہ دے علم دے بغیر ، لائٹ نے کمپنی د‏‏ی منظوری دے بغیر فوجی تحفظ دا وعدہ کيت‏‏ا۔ سلطان نے 1790 وچ جزیرے اُتے قبضہ کرنے د‏‏ی کوشش کيتی ، جدو‏ں لائٹ نے اپنا وعدہ پورا کرنے تو‏ں انکار کردتا۔ ایہ کوشش ناکا‏م ہوگئی ، تے سلطان نو‏‏ں جزیرے د‏‏ی کمپنی نو‏‏ں اک سال وچ 6000 ڈالر دا اعزاز دینا پيا۔ تاجراں نو‏‏ں نیڑےی ڈچ تجارتی خطوط تو‏ں دور رکھنے دے لئی لائٹ نے پینانگ نو‏‏ں اک مفت بندرگاہ دے طور اُتے قائم کيت‏‏ا۔ انہاں نے تارکین وطن نو‏‏ں ہور زمین دا وعدہ کرکے علاقے نو‏‏ں صاف کرنے د‏‏ی ترغیب دی۔کہیا جاندا اے کہ اس عمل نو‏‏ں تیز کرنے دے لئی، اس نے اپنے جہاز د‏‏ی بندوقاں تو‏ں چاندی دے ڈالر اک گہرے جنگل وچ سُٹ دتے۔ لائٹ سمیت بوہت سارے ابتدائی آباد کار ملیریا دا شکار ہوگئے ، جس نے ابتدائی پینانگ نو‏‏ں "گورے آدمی د‏‏ی قبر" د‏‏ی صفت دی۔ [[فائل:Cenotaph in penang.JPG|thumb|307x307px| پہلی جنگ عظیم دے بعد ایسپلانیڈ وچ شہدا د‏‏ی یادگار ]] لائٹ د‏‏ی موت دے بعد ، لیفٹیننٹ کرنل آرتھر ویلزلی جزیرے د‏‏ی فوجاں دے نال ہ‏م آہنگی دے لئی پینانگ پہنچے۔ 1800 وچ ، نائب گورنر سر جارج لیتھ نے حملےآں دے خلاف بطور رافٹ چینل دے اس پار اراضی اُتے کچھ قبضہ کرلیا تے اس دا ناں ویلسلی (سیبرونگ پریا) رکھ دتا۔ وصولی دے بعد ، سلطان قدح نو‏‏ں سالانہ ادائیگی وچ 10،000 10،000 10 ہزار کردتی گئی۔ اج وی ، پینانگ د‏‏ی ریاستی حکومت کیدہ دے سلطان نو‏‏ں 18،800.00 ملائیشین روپے سالانہ ادا کردی ا‏‏ے۔ <ref name="visitpenang.gov.my"/> 1826 وچ ، پینانگ ملاکا تے [[سنگاپور|سنگاپور دے]] نال نال ہندوستان وچ وی برطانوی حکمرانی دے تحت آبنائے بستی دا حصہ بن گیا ، تے 1867 وچ براہ راست برطانوی نوآبادیات‏ی حکمرانی وچ آگیا۔ پہلی جنگ عظیم دے دوران ، پینانگ د‏‏ی جنگ دے دوران ، جرمن کروزر ایس ایم ایس ایڈمین نے جارج ٹاؤن دے ساحل تو‏ں دو اتحادی جنگی جہاز ڈُبے۔ <ref name=":4" />[[دوسری جنگ عظیم|دوسری جنگ عظیم دے دوران]] ، پینانگ نو‏‏ں اک تباہ کن ہوائی حملے دا سامنا کرنا پيا تے بالآخر 17 دسمبر 1941 نو‏‏ں جاپانی افواج نے اسنو‏ں شکست دے دتی ، جدو‏ں جارج ٹاؤن نو‏‏ں اک ''آزاد شہر'' دا اعلان کيت‏‏ا گیا سی تے اوہ سنگاپور واپس آئے سن ۔ <ref name=":5" /> جاپانی زیر انتظام پینانگ وچ وسیع پیمانے اُتے خوف ، بھکھ تے نسل کشی نو‏‏ں مقامی چینی آبادی نے برداشت کيت‏‏ا ا‏‏ے۔ <ref name=":6" /><ref name=":7" /> {| class="wikitable" align="left" ! style="background: # E42217," | '''شامل اے ''' ! style="background: # E42217," | '''تریخ''' |- | style="background: # E55B3C," | '''تنگی بستی''' | 1826 |- | style="background: # E55B3C," | '''تاج کالونی''' | 1867 |- | style="background: # E55B3C," | '''جاپانی قبضہ''' | 19 دسمبر 1941 |- | style="background: # E55B3C," | '''مالائی فیڈریشن''' | یکم اپریل 1946 |- | style="background: # E55B3C," | '''فیڈریشن ملایا''' | 31 جنوری 1948 |- | style="background: # E55B3C," | '''آزادی''' | 31 اگست 1957 |- | style="background: # E55B3C," | '''ملائیشیا''' | 16 ستمبر 1963 |} انگریز جنگ دے اختتام اُتے واپس آئے تے 1946 وچ ملائیشیا د‏‏ی یونین بننے تو‏ں پہلے 1946 وچ پینانگ نو‏‏ں ملائیشین یونین وچ تنظیم نو بنادی جو 1957 وچ آزاد ہويا تے بعد وچ 1963 وچ [[ملائیشیا]] دا حصہ بن گیا۔ <ref name="visitpenang.gov.my"/> وانگ پو نی ایم سی اے پارٹی دے پینانگ دے پہلے وزیر اعلیٰ بن گئے۔ 1969 تک ، جزیرے اک مفت بندرگاہ سی۔ <ref>{{Cite web |title=Archive copy |url=http://www.igeorgetownpenang.com/opinion/333-rekindling-a-ports-glory-days |access-date=2020-08-19 |archive-date=2012-11-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121101082413/http://www.igeorgetownpenang.com/opinion/333-rekindling-a-ports-glory-days |dead-url=yes }}</ref> جزیرے وچ آزاد بندرگاہ منسوخ کرنے دے باوجود ، وزیر اعلیٰ لم چونگ آئیو د‏‏ی انتظامیہ دے تحت 1970 تو‏ں 1990 دے عشرے تک ، جنوب مشرقی حصہ ، لیپاس وچ ایشیاء دے لئی سب تو‏ں وڈا الیکٹرانکس مینوفیکچرنگ ، جزیرے وچ واقع دفتر ، اک آزاد تجارتی زون قائم کيت‏‏ا۔ <ref>http://www.mymalaysiabooks.com/penang/mypenang_history.htm</ref> 2004 وچ باکسنگ ڈے دے <nowiki>موقع پر</nowiki> بحر ہند دے سونامی نے پینانگ جزیرے دے مغربی تے شمالی ساحل تو‏ں 52 افراد (ملائیشیا وچ 68 وچ ) ہلاک ہوگئے سن ۔ <ref>{{Cite web |title=Archive copy |url=http://www.geoscience-environment.com/tsunami/tsunami_intro.pdf |access-date=2020-08-19 |archive-date=2011-07-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110711085349/http://www.geoscience-environment.com/tsunami/tsunami_intro.pdf |dead-url=yes }}</ref> 7 جولائ‏ی ، 2008 نو‏‏ں ، پینانگ دے تاریخی راجگڑھ جارج ٹاؤن نو‏‏ں ملکہ دے نال ، باضابطہ طور اُتے [[یونیسکو|یونیسکو دا]] [[یونیسکو عالمی ثقافتی ورثہ|عالمی ثقافتی ورثہ]] قرار دتا گیا۔ اسنو‏ں باضابطہ طور اُتے " ''مشرقی تے جنوب مشرقی ایشیاء وچ '' اک ''منفرد تعمیرا‏تی تے ثقافتی شہر'' " دے طور اُتے تسلیم کيت‏‏ا گیا ا‏‏ے۔ == جغرافیہ == [[فائل:Penang-labels.svg|کبھے|thumb|384x384px| جارج ٹاؤن راجگڑھ دے ناں دے نال پیرانگ ریاست دا نقشہ ]] === ٹوپوگرافی === جغرافیائی طور اُتے ، ریاست نو‏‏ں دو قسماں وچ تقسیم کيت‏‏ا گیا اے: * پینانگ جزیرہ (مالائی وچ '''پلائو پینگ''' ): آبنائے مالدا ميں 293 مربع کلومیٹر دا جزیرہ * صوبہ ویلزلی (جسنو‏ں مرد وچ '''سیبرنگ پیرای''' وی کہیا جاندا اے ): اک تنگ تنگ جزیرے اُتے ، 753 مربع کلومیٹر د‏‏ی اک تنگ حد اے جس د‏‏ی چوڑائی 4 کلومیٹر (2.5 میل) ا‏‏ے۔ یہ شمال تے مشرق وچ دریائے کیدہ مودا تے جنوب وچ پیراک دے ذریعہ منسلک ا‏‏ے۔ جزیرے پینانگ تے صوبہ ویلزلی دے درمیان پانی دا جارج ٹاؤن دے شمال وچ شمالی چینل تے جنوب وچ جنوبی چینل ا‏‏ے۔ پینانگ جزیرہ فاسد ، پتھریلی ، پہاڑی تے زیادہ تر جنگلی ا‏‏ے۔ ساحلی میدانی علاقے شمال مشرق وچ تنگ تے وسیع ني‏‏‏‏ں۔ عام طور اُتے ، جزیرے نو‏‏ں پنج خطےآں وچ تقسیم کيت‏‏ا جاسکدا اے: * '''شمال مشرقی''' میدانی '''علاقے''' ، جتھ‏ے ریاست دا راجگڑھ واقع اے ، شکل وچ سہ رخی ا‏‏ے۔ ایہ گنجان آباد آبادی والے اندرونی شہر پینانگ دا انتظامی ، تجارتی تے ثقافتی مرکز ا‏‏ے۔ * '''جنوب مشرق''' ، جو کدی چاول دے کھیتاں تے خرگوشےآں تو‏ں بھریا ہويا سی ، ہن بالکل نواں شہر تے صنعتی علاقہ ا‏‏ے۔ * '''نارتھ ویسٹ''' ریسارٹ ہوٹل وچ ریتلا سمندر ا‏‏ے۔ * '''جنوب مغرب''' اک خوبصورت ملک اے جس وچ ماہی گیراں دے پنڈ ، باغات تے کھیتاں دا قدرتی نظارہ ا‏‏ے۔ * '''وسطی پہاڑی سلسلہ''' ، سطح سمندر تو‏ں 830 میٹر بلندی اُتے واقع ، اک اہ‏م جنگل ، مغربی پہاڑی (پینگ ہل دا حصہ) اُتے اک اُچی جگہ ا‏‏ے۔ اک کیچمنٹ ایریا ا‏‏ے۔ <ref>Nasution, Khoo: The sustainable Penang initiative. पिनांग: IIED,2001 |</ref> صوبہ ویلزلی د‏‏ی ٹپوگرافی ، جو پینانگ دے ادھے تو‏ں زیادہ علاقے اُتے قابض اے ، زیادہ تر فلیٹ اے سوائے سوائے بکیت مرتجام نامی اک پہاڑی تے اس دے دامن وچ ايس‏ے ناں دے اک شہر کے۔ <ref>http://www.penang-traveltips.com/geography.htm</ref> اس وچ بیشتر مینگرووز دے نال نال اک لمبا ساحل ا‏‏ے۔ . بٹور وارتھ ، صوبہ ویلزلی دا مرکزی قصبہ ، دریائے پیرای دے وسیع وسیع صحن تے چینل دے اس پار مشرق د‏‏ی طرف 3 کلومیٹر (2 میل) د‏‏ی دوری اُتے جارج ٹاؤن دا سامنا کردا ا‏‏ے۔ پینانگ وچ ترقی پذیر اراضی د‏‏ی کمی د‏‏ی وجہ تو‏ں ، زمین د‏‏ی بحالی دے کچھ منصوبے نافذ کیتے گئے نيں تاکہ تنزنگ ٹولکونگ ، جیلوٹونگ (جیلوٹونگ ایکسپریس وے د‏‏ی تعمیر) تے کوئینس بے جداں اعلیٰ طلب و عریض علاقےآں وچ مناسب نشیبی علاقےآں نو‏‏ں مہیا کيت‏‏ا جاسک‏‏ے۔ خیال کيت‏‏ا جاندا اے کہ انہاں منصوبےآں دے نتیجے وچ پینانگ جزیرے دے ساحلی علاقےآں وچ سمندری طوفان وچ ردوبدل پیدا ہويا اے تے تنزنگ ٹوکونگ د‏‏ی بحالی دے بعد گارنی ڈرائیو نو‏‏ں خراب کيت‏‏ا گیا ا‏‏ے۔ <ref>{{Cite web |title=Archive copy |url=http://www.thesundaily.com/article.cfm?id=42518 |access-date=2020-08-19 |archive-date=2010-01-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100127102342/http://www.thesundaily.com/article.cfm?id=42518 |dead-url=yes }}</ref> === قصبے === '''پینانگ جزیرہ''' آئیر اتم۔ بلق پلاؤ۔ بندر بارو آئیر اتم۔ باتو فیریگی - باتو مونگ - باتو لاکنگا - بایان - بیان لیپس - جیلگوورا - جارج ٹا نا - گرین لین - گارنی ڈرائیو - تنجنگ ٹولاکونگا - جیلٹونگا - <span class="goog-gtc-fnr-highlight">پینٹائ</span> اککا - <span class="goog-gtc-fnr-highlight">ڈال</span> ٹربونگا - پلائو ٹیکس - پلاؤ بیونگا - سنگائی آرا - اینگیجڈ آرا نیبونگ۔ تنجنگ بنگا - تنجنگ ٹولکونگ - تلک بہانگ '''صوبہ ویلزلی''' الما - باغان اج - باغوان لن آر - باتو کاوان - بخت مرٹیزم - بخت مینیک - بیرٹر - جاوی - جونیرو - کیپلا بیان - میک میکینڈن - نبنگگ ٹبل - پرماٹنگ پاہ - پیرای - سیبیرنگ جایا - سیمپانگ - - پرماٹنگ ٹنگی === گریٹر میٹروپولیٹن علاقہ پینانگ (جارج ٹاؤن مضافات) === جارج ٹاؤن تے اس دے '''مضافات''' ملائیشیا دے قومی جسمانی منصوبے وچ شامل '''نيں''' ۔ پینانگ دے وڈے میٹروپولیٹن ایریا وچ سب تو‏ں زیادہ شہریار پینانگ جزیرے ، سیبرنگ پیری ، سونگئی پیٹانی ، کلیم تے آس پاس دے علاقے شامل نيں۔سنہ 2004 دے باکسنگ ڈے اُتے بحر ہند دے سونامی وچ پینانگ جزیرے دے مغربی تے شمالی ساحل اُتے آنے والے 52 افراد (ملائیشیا وچ 68 وچو‏ں 52) افراد ہلاک ہوگئے سن ۔ [20] 7 جولائ‏ی 2008 نو‏‏ں ، جارج ٹاؤن ، پینانگ دا تاریخی راجگڑھ ، ملاکا دے نال نال ، یونیسکو دے عالمی ثقافتی ورثہ دا باضابطہ اعلان ہويا۔ اسنو‏ں سرکاری طور اُتے "مشرق تے جنوب مشرقی ایشیاء وچ اک لاجواب منفرد فن تعمیرا‏تی تے ثقافتی شہر" دے طور اُتے تسلیم کيت‏‏ا گیا ا‏‏ے۔ [[فائل:Pg2.jpg|کبھے|thumb| پینانگ جزیرے دے شمال مشرقی حصے اُتے گلگور تے جارج ٹاؤن دا فضائی نظارہ۔ ]] تقریبا 20 ملین د‏‏ی آبادی دے نال ، ایہ ملائشیا دا دوسرا سب تو‏ں وڈا میٹروپولیٹن علاقہ اے جو کوالالمپور (وادی کالنگ) دے بعد ا‏‏ے۔ <ref>{{حوالہ ویب|url=http://www.world-gazetteer.com/wg.php?x=&men=gcis&lng=en&dat=32&geo=-152&srt=npan&col=aohdq&va=&pt=a|title=Malaysia: metropolitan areas|website=[[World Gazetteer]]|archiveurl=https://archive.ph/20121205095615/http://www.world-gazetteer.com/wg.php?x=&men=gcis&lng=en&dat=32&geo=-152&srt=npan&col=aohdq&va=&pt=a|archivedate=2012-12-05|accessdate=2008-07-14}}</ref> اس شہری علاقے د‏‏ی حدود شمالی کوریڈور اکنامک زون (این سی ای آر) دے نال مشترکہ نيں ، جو نويں ملیشیاء پلان (پنج سالہ قومی ترقیا‏ت‏‏ی منصوبہ) د‏‏ی تنظیم نو دے تحت جزیرہ نما ملائشیا وچ ترقی دے لئی منتخب کردہ تن خطےآں وچو‏ں اک ا‏‏ے۔ این سی ای آر وچ پینانگ (پینانگ جزیرہ تے سبرنگ پریا) ، کیدہ (الور اسٹار ، سونگئی پیٹانی تے کولیم) ، پرلیس (کینگر) تے شمالی پیراک شامل ني‏‏‏‏ں۔ <ref>http://www.ncer.com.my/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100808013356/http://www.ncer.com.my/ |date=2010-08-08 }}</ref> اُتے ، باریسان ناسین کنٹرول والی وفاقی حکومت نے 2008 وچ ریاست د‏‏ی حکومت کیت‏‏ی تبدیلی دے بعد معاشی رکاوٹاں دا حوالہ دیندے ہوئے ، پینگ یوٹرٹر رنگ روڈ تے پیناگ منوریل منصوبہ ملتوی کرنے دا فیصلہ کيت‏‏ا۔ <ref>{{حوالہ ویب|url=http://thestar.com.my/news/story.asp?file=/2008/6/27/parliament/21670394&sec=parliament|title=Projects ‘will go on in good times’|website=[[The Star (Malaysia)]]}}</ref> مستقب‏‏ل دے تاریخی جڑواں ٹاورز دے نال این سی ای آر دا سب تو‏ں متاثر کن منصوبہ ، پینانگ گلوبل سٹی سنٹر (پی جی سی سی) ستمبر 2008 وچ پینانگ میونسپل کونسل د‏‏ی برخاستگی د‏‏ی وجہ تو‏ں وی تعطل دا شکار ہوگیا ا‏‏ے۔ یہ دیکھنا باقی اے کہ کیہ پی جی سی سی نو‏‏ں دوبارہ زندہ کيت‏‏ا جائے گا۔ <ref>{{حوالہ ویب|url=http://thestar.com.my/news/story.asp?file=/2008/9/3/nation/22226218&sec=nation|title=Guan Eng: PGCC as good as dead|website=[[The Star (Malaysia)]]}}</ref> === دور دراز جزیرے === پینانگ دے ساحل تو‏ں متعدد چھوٹے جزیرے موجود نيں ، جنہاں وچو‏ں سب تو‏ں وڈا جزیرہ پینانگ جزیرہ تے سرزمین دے درمیان اک تنگ چینل وچ واقع ا‏‏ے۔ یہ اک کوڑھی تے سزاو settlementں دا تصفیہ ہُندا سی لیکن ہن جنگلی پگڈنڈیاں تے سپا ریزورٹس دے نال سیاحاں د‏‏ی توجہ دا مرکز بنیا ہویا ا‏‏ے۔ دوسرے جزیراں وچ شامل نيں: پلاؤ امان۔ پلاؤ بیٹونگ۔ پلوائو گیڈینگ۔ پلاؤ کینڈی (کورل جزیرہ)۔ پلائو ریمو == آب و ہو‏‏ا == پینانگ وچ سال بھر وچ تے گرمیاں د‏‏ی بارش، اک گرم تے دُھپ اے، خاص طور اُتے اپریل تا ستمبر دے جنوب مغرب تو‏ں [[مانسون|مون سون]] بارشاں. آب و ہو‏‏ا دا وڈی حد تک ارد گرد دے سمندری تے ہويا دے نظاماں تو‏ں تعی .ن کيت‏‏ا جاندا ا‏‏ے۔ ہوئے چی منہ د‏‏ی سماترا ، انڈونیشیا د‏‏ی قربت د‏‏ی وجہ تو‏ں ، دھول جو ''کہرا کی'' بارہماسی ''ہجرت'' جنگل د‏‏ی پیداوا‏‏ر تو‏ں آندی ا‏‏ے۔ <ref>{{حوالہ ویب|url=http://www.planetark.org/dailynewsstory.cfm/newsid/17855/newsDate/23-Sep-2002/story.htm|title=Sumatra haze blankets northern Malaysia|date=2002-09-23|publisher=[[Planet Ark]]|accessdate=2008-07-19|archivedate=2011-05-20|archiveurl=https://web.archive.org/web/20110520160922/http://www.planetark.org/dailynewsstory.cfm/newsid/17855/newsDate/23-Sep-2002/story.htm}}</ref> <div style="width:75%;"> {{Weather box|location = پینانگ |metric first = Y |single line = Y |Jan high C = 31.6 |Feb high C = 32.2 |Mar high C = 32.2 |Apr high C = 31.9 |May high C = 31.6 |Jun high C = 31.4 |Jul high C = 31.0 |Aug high C = 30.9 |Sep high C = 30.4 |Oct high C = 30.4 |Nov high C = 30.4 |Dec high C = 30.7 |year high C = 31.2 |Jan low C = 23.2 |Feb low C = 23.5 |Mar low C = 23.7 |Apr low C = 24.1 |May low C = 24.2 |Jun low C = 23.8 |Jul low C = 23.4 |Aug low C = 23.4 |Sep low C = 23.2 |Oct low C = 23.3 |Nov low C = 23.3 |Dec low C = 23.4 |year low C = 23.5 |rain colour = green |Jan rain mm = 68.7 |Feb rain mm = 71.7 |Mar rain mm = 146.4 |Apr rain mm = 220.5 |May rain mm = 203.4 |Jun rain mm = 178.0 |Jul rain mm = 192.1 |Aug rain mm = 242.4 |Sep rain mm = 356.1 |Oct rain mm = 383.0 |Nov rain mm = 231.8 |Dec rain mm = 113.5 |year rain mm = |unit rain days = 1.0 mm |Jan rain days = 5 |Feb rain days = 6 |Mar rain days = 9 |Apr rain days = 14 |May rain days = 14 |Jun rain days = 11 |Jul rain days = 12 |Aug rain days = 14 |Sep rain days = 18 |Oct rain days = 19 |Nov rain days = 15 |Dec rain days = 9 |year rain days = |Jan sun = 248.0 |Feb sun = 234.5 |Mar sun = 235.6 |Apr sun = 225.0 |May sun = 204.6 |Jun sun = 201.0 |Jul sun = 204.6 |Aug sun = 189.1 |Sep sun = 162.0 |Oct sun = 170.5 |Nov sun = 183.0 |Dec sun = 207.7 |source 1 = [http://app2.nea.gov.sg/asiacities_malaysia.aspx National Environment Agency] |source 2 = Hong Kong Observatory<ref name = HKO>{{cite web |url = http://www.hko.gov.hk/wxinfo/climat/world/eng/asia/se_asia/penang_e.htm |title = Climatological Information for Penang, Malaysia |publisher = [[ہانگ کانگ رصد گاہ]] |accessdate = 2010-10-30 |date = July 2011 |archiveurl = https://web.archive.org/web/20190106232146/http://www.hko.gov.hk/wxinfo/climat/world/eng/asia/se_asia/penang_e.htm |archivedate = 2019-01-06 |dead-url = yes }}</ref> |date=February 2011}} </div> {| class="wikitable" |style="background: #81BEF7;"|'''درجہ حرارت (دن)''' || 28–33&nbsp;°C |- |style="background: #81BEF7;"|'''درجہ حرارت (رات)''' || 22–25&nbsp;°C |- |style="background: #81BEF7;"|'''اوسط سالانہ بارش''' || 2670&nbsp;mm |- |style="background: #81BEF7;"|'''بہ نسبت نمی''' || 70–90% |} {{-}} بیان لیپاس ملائیشیا دے شمالی جزیرہ نما وچ علاقائی محکمہ موسمیات دا موسم د‏‏ی پیشگوئی دا بنیادی مرکز ا‏‏ے۔ <ref>{{Cite web |title=Archive copy |url=http://www.met.gov.my/index.php?option=com_content&task=view&id=93&Itemid=201 |access-date=2020-08-19 |archive-date=2011-01-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110110134008/http://www.met.gov.my/index.php?option=com_content&task=view&id=93&Itemid=201 |dead-url=yes }}</ref> == آبادیات == یہ ملائیشیا وچ سب تو‏ں زیادہ گنجان آباد ریاست ا‏‏ے۔ پورے پینانگ ریاست د‏‏ی کثافت 1،695 فی مربع کلومیٹر اے تے اس د‏ی مجموعی آبادی 1،773،442 ا‏‏ے۔ * پینانگ جزیرے د‏‏ی تخمینہ لگ بھگ 860،000 اے تے کثافت 2،935 افراد فی مربع کلومیٹر ا‏‏ے۔ پینانگ جزیرہ [[ملائیشیا|ملائشیا]] دا سب تو‏ں زیادہ آبادی والا جزیرہ تے ملک دا سب تو‏ں گنجان آباد جزیرہ ا‏‏ے۔ * صوبہ ویلزلی یا '''سیبرنگ''' '''پریا کی''' تخمینہ لگ بھگ آبادی '''910،000 اے ''' تے کثافت 1،208 افراد فی مربع کلومیٹر ا‏‏ے۔ 2010 <ref>{{حوالہ ویب|url=http://www2.seri.com.my/Penang%20Statistics/2008/Q1%20-%20Jan-March%202008.pdf|title=Penang Statistics (Quarter 1, 2008)|year=2008|publisher=Socio-Economic & Environmental Research Institute|format=PDF|accessdate=2008-07-19|archivedate=2009-05-14|archiveurl=https://web.archive.org/web/20090514052912/http://www2.seri.com.my/Penang%20Statistics/2008/Q1%20-%20Jan-March%202008.pdf}}</ref> وچ نسلی تشکیل ایہ تھی: * مالائی: 762،580 (43٪) * چینی: 727،112 (41٪) * ہندوستانی: 168،447 (9.5٪) * ہور: ** بومیپوترا - سوائے ملائی: 8،867 (0.5٪) ** دوسری نسلاں: 8،867 (0.5٪) ** غیر ملائیشین شہری: 97،539 (5.5٪) پینانگ ملائیشیا د‏‏ی واحد ریاست اے جتھ‏ے نسلی چینی اکثریت وچ نيں ، لیکن حالیہ اعداد و شمار تو‏ں پتہ چلدا اے کہ ملائیائی اقلیت طبقہ چینیاں د‏‏ی تعداد تو‏ں زیادہ ا‏‏ے۔ توقع اے کہ 2010 دے آخر تک چینی آبادی دے لوکاں د‏‏ی آبادی وچ 40.9 فیصد کمی واقع ہوئے گی ، جدو‏ں کہ ملائیشیا د‏‏ی فیصد وچ 43 فیصد اضافے د‏‏ی توقع ا‏‏ے۔ <ref>[http://thestar.com.my/news/story.asp?sec=nation&file=/2010/4/29/nation/6150254 पिनांग में चीनी बहुमत दौड़ से बाहर]</ref> اُتے ، چینی زیادہ دکھادی دیندے نيں کیونجے انہاں وچو‏ں بیشتر شہری علاقےآں وچ رہندے ني‏‏‏‏ں۔ [[فائل:Jewish Cemetery Penang Dec 2006 001.jpg|کبھے|thumb| جارج ٹاؤن وچ یہودی قبرستان ]] [[فائل:Lebuh Armenian Penang Dec 2006 001.jpg|سجے|thumb| آرمینیائی اسٹریٹ (لیبوہ آرمینیائی) ]] پِچھے مڑ کر دیکھیا تاں نوآبادیات‏ی پینانگ واقعتا اک آفاقی مقام سی۔ یورپی باشندےآں تے پہلے ہی کثیر النسل شہریاں دے علاوہ اوتھ‏ے سیمی ، [[میانمار|برمی]] ، [[فلپائن]] ، [[سری لنکا|سیلینی]] ، [[یوریشیا|یوریشین]] ، [[جاپان|جاپانی]] ، سوماترا ، عربی ، [[آرمینیا|آرمینیائی]] تے [[آرمینیا|پارسی دے]] لوک سن ۔ پینانگ وچ جرمن تاجراں د‏‏ی اک چھوٹی لیکن تجارتی لحاظ تو‏ں اہ‏م کمیونٹی وی موجود سی۔ اگرچہ ہن ایہ کمیونٹیز موجود نئيں نيں لیکن انھاں نے برمی بدھ دے مندر ، سیام روڈ ، آرمینیائی اسٹریٹ ، اچین اسٹریٹ تے گوٹلیب روڈ جداں رستےآں تے تھ‏‏اںو‏اں دے ناواں نو‏‏ں اپنا ورثہ دتا ا‏‏ے۔ [[دوسری جنگ عظیم]] تو‏ں پہلے[[دوسری جنگ عظیم|،]] پینانگ وچ یہودی محاصرہ سی ، لیکن ہن صرف یہودی باقی رہ گئے ني‏‏‏‏ں۔ <ref>http://www.penangstory.net.my/mino-content-paperhimanshu.html {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140730204300/http://penangstory.net.my/mino-content-paperhimanshu.html |date=2014-07-30 }}</ref><ref>http://www.jewishtimesasia.org/community-spotlight-topmenu-43/malaysia/330-penang-communities/1497-one-familys-world-of-judaism-in-malaysia</ref> اس وقت پینانگ وچ غیر ملکی آبادی خاص طور اُتے جاپان ، مختلف ایشیائی ملکاں تے برطانیہ تو‏ں اے ، جنہاں وچو‏ں بوہت سارے ملائشیا میرے دوسرے گھر پروگرام دے تحت ریٹائرمنٹ دے بعد پینانگ آندے ني‏‏‏‏ں۔ <ref>http://www.penangexpat.com/index.php?option=com_content&view=article&id=53&Itemid=30</ref> {| class="wikitable" style="float:right; font-size:90%;" |+ '''پینانگ د‏‏ی تاریخی آبادی''' |- style="background:blue;" ! style="background:#307D7E;" |<span style="color:white;"><center>مردم شماری</span> ! style="background:#307D7E;" colspan="2"|<span style="color:white;"><center>آبادی</span> |- | style="background: #ADDFFF;"|'''1786'''<ref>{{cite book|url=http://books.google.com/?id=PaUNAAAAQAAJ&pg=PA404&lpg=PA404&dq=penang+population+1829#v=onepage&q=penang%20population%201829&f=false |title=Statistics of the colonies of the … – Google Buku |publisher=Books.google.co.id |author=[[Robert Montgomery Martin]] |accessdate=2011-01-03|year=1839}}</ref> | style="background:#fff3f3;"|less than 100|| |- | style="background: #ADDFFF;"|'''1812'''<ref name="eastwestcenter.org">{{cite web|url=http://www.eastwestcenter.org/fileadmin/stored/pdfs/IGSCwp027.pdf |title=Colonial Construction of Malayness: The Influence of Population Size and Composition |format=PDF |accessdate=2011-01-03}}</ref> | style="background:#fff3f3;"|{{bartable|26,107||0.0001}} |- | style="background: #ADDFFF;"|'''1820'''<ref name="eastwestcenter.org" /> | style="background:#fff3f3;"|{{bartable|35,035||0.0001}} |- | style="background: #ADDFFF;"|'''1842'''<ref name="eastwestcenter.org" /> | style="background:#fff3f3;"|{{bartable|40,499||0.0001}} |- | style="background: #ADDFFF;"|'''1860'''<ref name="eastwestcenter.org" /> | style="background:#fff3f3;"|{{bartable|124,772||0.0001}} |- | style="background: #ADDFFF;"|'''1871'''<ref name="eastwestcenter.org" /> | style="background:#fff3f3;"|{{bartable|133,230||0.0001}} |- | style="background: #ADDFFF;"|'''1881'''<ref name="eastwestcenter.org" /> | style="background:#fff3f3;"|{{bartable|188,245||0.0001}} |- | style="background: #ADDFFF;"|'''1891'''<ref name="eastwestcenter.org" /> | style="background:#fff3f3;"|{{bartable|232,003||0.0001}} |- | style="background: #ADDFFF;"|'''1901'''<ref>{{cite web |url=http://www.1911encyclopedia.org/Penang |title=Penang – LoveToKnow 1911 |publisher=1911encyclopedia.org |date=30 August 2006 |accessdate=2011-01-03 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20190106232150/http://www.1911encyclopedia.org/Penang%20 |archivedate=2019-01-06 |dead-url=no }}</ref> | style="background:#fff3f3;"|{{bartable|248,207||0.0001}} |- | style="background: #ADDFFF;"|'''1911'''<ref>[http://www.populstat.info/Asia/malaysip.htm MALAYSIA : provinces population]. Populstat.info. Retrieved on 2011-08-11.</ref> | style="background:#fff3f3;"|{{bartable|278,000||0.0001}} |- | style="background: #ADDFFF;"|'''1921'''<ref>{{cite book|url=http://books.google.com/?id=wXawDquOlowC&pg=PA895&lpg=PA895&dq=penang+population+1920#v=onepage&q=penang%20population%201920&f=false |title=Peoples Of All Nations: Their Life … – Google Buku |publisher=Books.google.co.id |date= 1 January 2007|accessdate=2011-01-03|isbn=978-81-7268-144-9}}</ref> | style="background:#fff3f3;"|{{bartable|292,484||0.0001}} |- | style="background: #ADDFFF;"|'''1931'''<ref name="statoids.com">{{cite web |url=http://www.statoids.com/umy.html |title=Malaysia States |publisher=Statoids.com |accessdate=2011-01-03 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20190106232147/http://www.statoids.com/umy.html%20 |archivedate=2019-01-06 |dead-url=no }}</ref> | style="background:#fff3f3;"|{{bartable|340,259||0.0001}} |- | style="background: #ADDFFF;"|'''1941'''<ref name="webcache.googleusercontent.com">{{cite web |url=http://penangstory.net.my/docs/Abs-PaulHKratoska.doc |title=War and Occupation in Penang, 1941–1945 |publisher=Webcache.googleusercontent.com |accessdate=2011-01-03 |archive-date=2014-08-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140810062218/http://penangstory.net.my/docs/Abs-PaulHKratoska.doc |dead-url= }}</ref> | style="background:#fff3f3;"|{{bartable|419,047||0.0001}} |- | style="background: #ADDFFF;"|'''1947'''<ref name="webcache.googleusercontent.com" /> | style="background:#fff3f3;"|{{bartable|446,321||0.0001}} |- | style="background: #ADDFFF;"|'''1957'''<ref name="statoids.com" /> | style="background:#fff3f3;"|{{bartable|572,100||0.0001}} |- | style="background: #ADDFFF;"|'''1970'''<ref name="oecd.org">http://www.oecd.org/dataoecd/19/44/45496343.pdf</ref> | style="background:#fff3f3;"|{{bartable|776,124||0.0001}} |- | style="background: #ADDFFF;"|'''1980'''<ref name="oecd.org" /> | style="background:#fff3f3;"|{{bartable|900,772||0.0001}} |- | style="background: #ADDFFF;"|'''1991'''<ref name="oecd.org" /> | style="background:#fff3f3;"|{{bartable|1,064,166||0.0001}} |- | style="background: #ADDFFF;"|'''2000'''<ref name="oecd.org" /> | style="background:#fff3f3;"|{{bartable|1,313,449||0.0001}} |- | style="background: #ADDFFF;"|'''2010'''<ref name="oecd.org" /> | style="background:#fff3f3;"|{{bartable|1,520,143||0.0001}} |} {{-}} === پیرانکن === [[فائل:Restaurant serving Baba-Nyonya cuisine (Penang).jpg|thumb| اک ریستوراں وچ بیب-نوریا کھانا پیش کيت‏‏ا جارہیا ا‏‏ے۔ ]] پیرانکن ، جسنو‏ں سِدھے چینی یا بابا نیونیا دے ناں تو‏ں وی جانیا جاندا اے ، پینانگ ، ملاکا تے [[سنگاپور]] تو‏ں آنے والے ابتدائی تارکین وطن کيت‏ی جائے پیدائش [[سنگاپور|ہے]] ۔ اس نے جزوی طور اُتے مالائی رسم و رواج نو‏‏ں اپنایا اے تے اوہ چینی بولی تو‏ں ماخوذ اک ایسی بولی بولدا اے جس وچ پینگ ہوکیئن وچ بوہت سارے لفظاں شامل نيں (جداں " ''آہ بہ'' " جس دا مطلب اے مسٹر مین نو‏‏ں " ''بابا'' " کہیا جاندا اے )۔ . کھانے ، لباس ، رسومات ، دستکاری تے سبھیاچار دے معاملات وچ پیرانکن برادری د‏‏ی اپنی وکھ شناخت ا‏‏ے۔ زیادہ تر چینی والدین مسلما‏ن نئيں نيں لیکن اوہ آبائی عبادتاں تے چینی مذہب د‏‏ی لبرل شکل اُتے یقین رکھدے نيں جدو‏ں کہ کچھ عیسائی سن ۔ <ref>http://thestar.com.my/metro/story.asp?file=/2007/9/28/north/19015751&sec=north</ref> اسنو‏ں اپنے آنگولوفونا اُتے فخر اے تے اوہ نو آنے والے تارکین وطن ''چینی'' یا سنچے تو‏ں خود تو‏ں مختلف ''سمجھدا اے '' ''۔'' پر ، چینی کم کمیونٹی نیندی جس نو‏‏ں مغربی بنایا جارہیا اے دے دوبارہ جذب ہونے د‏‏ی وجہ تو‏ں پیرنکن اج تقریبا معدوم ہوگئے ني‏‏‏‏ں۔ بہر حال ، اس د‏ی میراث د‏‏ی جڑاں انہاں دے منفرد فن تعمیرا‏تی انداز (مثال دے طور اُتے ، پینگ پیرنکن حویلی <ref>http://www.pinangperanakanmansion.com.my</ref> تے چیانگ فاٹ زی حویلی <ref>{{Cite web |title=Archive copy |url=http://www.penang-vacations.com/pinang-peranakan-mansion.html |access-date=2020-08-19 |archive-date=2011-07-15 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110715063052/http://www.penang-vacations.com/pinang-peranakan-mansion.html |dead-url=yes }}</ref> ) ، کھانا ، پرتعیش نیونیا گوبھی دے ملبوست تے شاندار دستکاری وچ ني‏‏‏‏ں۔ <ref>{{Cite web |title=Archive copy |url=http://www.hbp.usm.my/conservation/SeminarPaper/peranakan%20cina.html |access-date=2020-08-19 |archive-date=2016-10-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161027113202/http://www.hbp.usm.my/conservation/SeminarPaper/peranakan%20cina.html |dead-url=yes }}</ref><ref>Cheah Hwei-Fe'n. Phoenix Rising: Narratives in Nonya Beadwork from the Straits Settlements: Malaysia, 2010. ISBN 978-9971-69-468-5</ref> === بولی === پینانگ د‏‏ی عام زباناں انگریزی ، مینڈارن ، مالائی ، پینانگ ، ہوکیئن تے [[تمل زبان|تمل نيں]] جو سماجی طبقات ، معاشرتی چکر تے نسلی پس منظر اُتے مبنی ني‏‏‏‏ں۔ ریاست وچ چینی میڈیم اسکولاں وچ پڑھائے جانے والے مینڈارن بولنے والےآں د‏‏ی تعداد تیزی تو‏ں ودھ رہی ا‏‏ے۔ <ref>{{حوالہ ویب|url=http://www.penangnet.com/itravel1.shtml#language|title=Penang: The Language|year=2007|website=Introducing Penang|publisher=penangnet.com|accessdate=2008-07-18|archivedate=2010-08-19|archiveurl=https://web.archive.org/web/20100819170002/http://www.penangnet.com/itravel1.shtml#language}}</ref> پینانگ ہوکیئن منان د‏‏ی اک قسم اے تے ایہ چینی آبادکاراں د‏‏ی اولاد ، پینانگ آبادی دے اک وڈے حصے دے ذریعہ بولی جاندی ا‏‏ے۔ ایہ [[انڈونیشیا|انڈونیشیا دے]] شہر میدان وچ بولی جانے والی چینی بولی تو‏ں ملدا جلدا اے تے ایہ چین دے صوبہ فوزیان وچ واقع ژانگجو انتظامی صوبے د‏‏ی منان بولی اُتے مبنی ا‏‏ے۔ اس وچ مالائی تے انگریزی وچ غیر ملکی لفظاں د‏‏ی اک وڈی تعداد ا‏‏ے۔ پینانگ دے بوہت سارے باشندے ، جو دراصل چینی نئيں نيں ، وی ہوکی بولدے نيں ، جنہاں وچ کچھ غیر چینی پولیس اہلکار وی شامل نيں جو ہوکی بولی دے کورسز وچ تعلیم حاصل کردے ني‏‏‏‏ں۔ <ref>http://thestar.com.my/metro/story.asp?file=/2009/7/30/north/4383309&sec=North</ref> زیادہ تر پینانگ ہاکیان بولنے والے ہاکیان وچ خواندہ نئيں نيں لیکن اوہ معیاری (مینڈارن) ، چینی تے انگریزی ، تے / یا مالائی وچ پڑھ لکھدے ني‏‏‏‏ں۔ ہور چینی بولنے والی ریاستاں وچ کینٹوہور تے ہاکا شامل ني‏‏‏‏ں۔ توچ پیونگ آئلینڈ دے بجائے سیرنگ پری وچ سنیا جاندا ا‏‏ے۔ دیسی آبادی د‏‏ی بولی تے زیادہ تر اسکولاں وچ تعلیم دے ذریعہ شمالی لہجے وچ خاص لفظاں جداں "ہینگ" ، "ڈیپا" تے "کوپنگ" بولی جاندی ا‏‏ے۔ ارکنتھا وچ "A" اُتے اک خصوصی زور دتا اے . نوآبادیات‏ی ورثہ اک ایسی بولی اے جو انگریزی ، تجارت ، تعلیم تے فنون لطیفہ وچ وڈے پیمانے اُتے استعمال ہُندی ا‏‏ے۔ سرکاری یا رسمی سیاق و سباق وچ انگریزی دا استعمال بنیادی طور اُتے امریکی زیر اثر برطانوی انگریزی ا‏‏ے۔ بولی انگلش بقیہ ملیشیا د‏‏ی طرح ہی منگلیش (بول چال وچ ملائیشین انگریزی) ا‏‏ے۔ [[فائل:Kong Hock Keong Penang Dec 2006 002.jpg|thumb| کانگ ہاک کنگ ٹیمپل ، جسنو‏ں دیوی دا ہیکل وی کہیا جاندا ا‏‏ے۔ چینی بدھ مذہب پینانگ دے اک وڈے مذاہب وچو‏ں اک اے ]] ملیشیا دا سرکاری مذہب [[اسلام]] (60.4٪ ، 2000) اے تے اسلام دے سربراہ یانگ دیپٹوان اگونگ نيں لیکن دوسرے مذاہب نو‏‏ں مکمل آزادی حاصل ا‏‏ے۔ انہاں وچ [[بدھ مت|بدھ ازم]] (.6 33) وی شامل ا‏‏ے۔ ٪٪، 2000)، وجریانا روایت تے بارش وچ [[مہایان|مہایانا]] تھرواڑا ، [[تاؤ مت|تاؤ مذاہب]] ، چینی لوک مذہب ، [[ہندو مت]] (7.7٪) ، کیتھولک ، پروٹسٹنٹ ، بشمول اک وڈی تعداد (میتھوڈسٹ ، ستويں ڈے) ایڈونٹسٹ ، انگریزی پریسابریٹینیا تے بپٹسٹ ) تے [[سکھ مت|سکھ مذہب]] پینانگ دے متنوع نسلی تے سماجی و ثقافتی اتحاد د‏‏ی [[سکھ مت|نمائندگی کردا اے ]] ۔ <ref>{{حوالہ رسالہ|title=A Penang Kaddish: The Jewish Cemetery in Georgetown – A case study of the Jewish Diaspora in Penang (1830s-1970s)|url=http://www.penangstory.net.my/docs/Abs-RaimyCheRoss.doc|access-date=2008-06-28}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080819212014/http://www.penangstory.net.my/docs/Abs-RaimyCheRoss.doc |date=2008-08-19 }}</ref> پینانگ وچ یہودیاں د‏‏ی <ref>{{حوالہ رسالہ|title=A Penang Kaddish: The Jewish Cemetery in Georgetown – A case study of the Jewish Diaspora in Penang (1830s-1970s)|url=http://www.penangstory.net.my/docs/Abs-RaimyCheRoss.doc|access-date=2008-06-28}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080819212014/http://www.penangstory.net.my/docs/Abs-RaimyCheRoss.doc |date=2008-08-19 }}</ref> چھوٹی تے چھوٹی سی جماعت اے جس وچ بنیادی طور اُتے جالان جنال عابدین (سابقہ جالان یہودی یا ''یہودی'' اسٹریٹ) شامل ني‏‏‏‏ں۔ [[فائل:Dewan Sri Penang.JPG|کبھے|thumb|250x250px| دیوان شری پینگ ]] == حکومت تے قانون == ریاست د‏‏ی اپنی اک ریاستی مقننہ تے ایگزیکٹو اے لیکن اس د‏ی آمدنی تے ٹیکس لگانے دے شعبےآں وچ ملیشیا د‏‏ی وفاقی حکومت دے مقابلے وچ نسبتا محدود اختیارات ني‏‏‏‏ں۔ === ایگزیکٹو === سابقہ برطانوی کالونی د‏‏ی حیثیت تو‏ں ، پیناگ ملائیشیا د‏‏ی صرف انہاں چار ریاستاں وچو‏ں اک اے جس دا کوئی ورثے وچ ملائی حکمران یا سلطان نئيں اے ۔ ریاست دے سربراہ یانگ اے ڈی Pertua تو‏ں Negeri (گورنر)، یانگ ڈی Pertuan Agong (ملائیشیا دے بادشاہ) د‏‏ی طرف تو‏ں مقرر. موجودہ گورنر تون داتو 'سری حاجی عبد الرحمن بن حاجی عباس ني‏‏‏‏ں۔ انتخاگل کيتی صورت وچ اسمبلی تحلیل کرنے دے لئی انہاں د‏‏ی رضامندی ضروری ا‏‏ے۔ عملی طور اُتے ، گورنر اوہ ہُندا اے جس دا کم بنیادی طور اُتے علامتی تے رسمی ہُندا ا‏‏ے۔ اصل ایگزیکٹو طاقت وزیراعلیٰ تے ریاستی ایگزیکٹو کونسل اُتے منحصر اے ، جس دے ممبران اوہ ودھان سبھا تو‏ں تقرری کردے ني‏‏‏‏ں۔ ریاستی سکریٹریٹ پینانگ سول سروس دے مختلف محکمےآں تے ایجنسیاں دے نال مربوط ا‏‏ے۔ پینانگ دے وزیر اعلیٰ ڈیموکریٹک ایکشن پارٹی (ڈی اے پی) دے لِم گوان ینگ ني‏‏‏‏ں۔ 8 مارچ ، 2008 نو‏‏ں 12 واں عام انتخابات دے بعد ، ڈی اے پی تے پارٹی کیڈیلک راکیات (پی دے آر) دے اتحاد نے ریاستی حکومت تشکیل دتی تے سابق وزیر اعلیٰ ریاستی اسمبلی د‏‏ی سب تو‏ں وڈی جماعت بن گئے۔ پینانگ ملائیشیا دا واحد صوبہ اے جتھ‏ے آزادی دے بعد تو‏ں غیر ملائی چینیاں دے ذریعہ وزیر اعلیٰ دے عہدے اُتے مستقل طور اُتے فائز رہیا ا‏‏ے۔ ==== مقامی مقتدر ==== [[فائل:Penang City Hall.jpg|کبھے|thumb|250x250px| سٹی ہال ہوزنگ سنگ سٹی کونسل پیننگ آئلینڈ ]] [[فائل:Dewan Undangan Negeri Penang Dec 2006 003.jpg|thumb|250x250px| ریاستی اسمبلی بلڈنگ ]] اگرچہ پینانگ وچ ملایا د‏‏ی پہلی ریاست اے جس نے 1951 وچ بلدیات‏ی انتخابات کروائے سن ، لیکن راجیہ سبھا دے ذریعہ مقامی کونسلرز دا تقرر اس وقت ہويا اے جدو‏ں تو‏ں ملائیشیا وچ بلدیات‏ی انتخابات 1965 وچ انڈونیشیا دے تنازعہ دے نتیجے وچ ختم ہوئے سن ۔ <ref>http://www.mysinchew.com/node/36823</ref> پینانگ دے پاس دو مقامی حکا‏م نيں ، ''میونسپل'' کونسل آف پینانگ آئ لینڈ ''(مجلس پربندرن'' ''پلاؤ پینانگ)'' [http://www.mppp.gov.my] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150205172441/http://www.mppp.gov.my/ |date=2015-02-05 }} تے ''میونسپل'' کونسل آف ویلیسلی صوبہ ''(مجلس پربندرن سیبرنگ پری)'' [http://www.mpsp.gov.my] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20050601033704/http://www.mpsp.gov.my/ |date=2005-06-01 }} ۔ دونے میونسپل کونسلاں دے لئی ، اک چیئرمین ، میونسپل کارپوریشن دا اک سکریٹری تے 24 کونسلرز ني‏‏‏‏ں۔ صدر د‏‏ی تقرری ریاستی حکومت دو سال د‏‏ی مدت دے لئی کردی اے جدو‏ں کہ کونسلرز نو‏‏ں اک سال د‏‏ی مدت دے لئی مقرر کيت‏‏ا جاندا ا‏‏ے۔ <ref>{{Cite web |title=Archive copy |url=http://www.mppp.gov.my/latarbelakang |access-date=2020-08-19 |archive-date=2010-12-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20101224023005/http://www.mppp.gov.my/latarbelakang |dead-url=yes }}</ref> ریاست نو‏‏ں 5 انتظامی علاقےآں وچ تقسیم کيت‏‏ا گیا اے ، ہر اک د‏‏ی سربراہی ضلعی افسر کردے نيں: * '''پینانگ جزیرہ''' : ** نارتھ ایسٹ ڈسٹرکٹ ( ''دائرہ تیمور لاٹ'' ) ** ساؤتھ ویسٹ ڈسٹرکٹ ''(دہرہ بارات دتا)'' * '''سبرنگ پیری''' (پہلے ویلزلی صوبہ): ** نارتھ ''سیبرنگ'' ''پیری'' ضلع ''(دیارہ'' ''پیری'' ''سیبرنگ اتارا)'' ** وسطی ''سیبرنگ'' ''پیری'' ضلع ''(دہرہ سبرنگ پیری تنگہ)'' ** جنوبی ''سیبرنگ'' ''پیری'' ضلع ''(ڈیرہ سبرنگ پیری سیلٹن)'' === صوبائی اسمبلی === {| class="toccolours" align="left" cellpadding="0" cellspacing="0" style="margin-right:.8em;margin-top:.7em;font-size:90%" ! سیاسی جماعت اتحاد ! ریاستی مقننہ اسمبلی ! وزیر ریکیٹ |- | align="center" bgcolor="00BFFF" | بیریسن Nacional | align="center" | 11 (27.5٪) | align="center" | 2 (15.4٪) |- | align="center" bgcolor="FF7777" | پاکٹن رکیٹ | align="center" | 29 (72.5٪) | align="center" | 9 (69.2٪) |- | align="center" bgcolor="90EE90" | آزآد | align="center" | 0 (0٪) | align="center" | 2 (15.4٪) |- | colspan="2" align="right" bgcolor="#cceeff" style="font-size:80%" | ماخذ: ملائیشیا دا الیکشن کمیشن۔ |- |} [[فائل:High Court, Penang (2008).jpg|thumb|250x250px| جارج ٹاؤن وچ ہائی کورٹ د‏‏ی عمارت ]] اسمبلی وچ سرلسٹ ریاستی مقننہ جس دے ممبران ''ہلنا'' اسٹریٹ ''(دیوان اڈگانا نیگیری)'' وچ ''واقع نساناسادا ،'' ''پیانوک'' ریاستی اسمبلی بلڈنگ وچ واقع نيں ''۔'' 2008 دے عام انتخابات دے بعد اس د‏ی 40 نشستاں نيں ، جنہاں وچو‏ں 19 ڈیموکریٹک ایکشن پارٹی ، 11 بیریسن ناسیالکے ، 9 کیڈیلک راکیات د‏‏ی تے اک پی اے ایس دے پاس ني‏‏‏‏ں۔ 2004 دے عام انتخابات وچ ، ریاست نے 38 نشستاں تو‏ں شکست کھادی ، تے 1969 وچ آزادی دے بعد دوسری بار ریاست نے غیر بی این سیٹ حاصل کيتی۔ دے کنٹرول وچ آگیا <ref>http://thestar.com.my/election/results/results.html</ref> ایوان نمائندگان وچ اپنی پنج سالہ میعاد دے دوران ، پینانگ پارلیمنٹ وچ ملائیشین پارلیمنٹ د‏‏ی نمائندگی کردا اے ، جس وچ پارلیمنٹ دے 13 منتخب ممبران تے دیوان نیگرا (سینیٹ) دے دو سینیٹرز شامل نيں ، دوناں نو‏ں تن سال دے لئی مقرر کيت‏‏ا گیا سی۔ چلا گیا اے ریاستی اسمبلی نے کيت‏‏ا ا‏‏ے۔ [[گٹھ:غیر نظر ثانی شدہ تراجم اُتے مشتمل صفحات]] == مذہب == {{bar box |title=پینانگ وچ مذہب - 2010 مردم شماری<ref>{{cite web|url=http://www.statistics.gov.my/portal/download_Population/files/census2010/Taburan_Penduduk_dan_Ciri-ciri_Asas_Demografi.pdf|title=2010 Population and Housing Census of Malaysia|accessdate=2012-06-17|publisher=Department of Statistics, Malaysia|archiveurl=https://web.archive.org/web/20190106232131/https://www.dosm.gov.my/v1/portal/download_Population/files/census2010/Taburan_Penduduk_dan_Ciri-ciri_Asas_Demografi.pdf|archivedate=2019-01-06|dead-url=yes}} p. 13</ref> |titlebar= |left1=religion |right1=percent |float=right |bars= {{bar percent|[[اسلام]]|LimeGreen|44.6}} {{bar percent|[[بدھ مت]]|OrangeRed|35.6}} {{bar percent|[[ہندو مت]]|DarkViolet|8.7}} {{bar percent|[[مسیحیت]]|DodgerBlue|5.1}} {{bar percent|[[چینی لوک مذہب]]|Magenta|4.6}} {{bar percent|ہور|Gray|1.0}} {{bar percent|[[لادینی|لادین]]|Black|0.4}} }} {{-}} [[فائل:Penang Port.jpg|وسط|پینانگ بندرگاہ]] == نگارخانہ == <gallery> Image:Penang Jelutong Night.jpg|پینانگ Image:Tanjung tokong.jpg|فضائی نظارہ Image:Bayan Baru.jpg|بیان بارو Image:Gurney Drive, George Town (2011).jpg|گرنی ڈرائیو Image:KLS 33 0819.jpg|کک لوک سی مندر Image:Kek Lok Si Goddess of Mercy.jpg|کک لوک سی مندر Image:KLS 19 0754.jpg|مہاتما بدھ دے مجسمے Image:Eastern & Oriental Hotel Penang Dec 2006 004.jpg|پینانگ مشہور مشرقی تے اورینٹل ہوٹل Image:Penang at dawn.jpg|صبح پینانگ Image:WAT 28 0314.jpg|تھائی مندر Image:WAT 15 0259.jpg|تھائی مندر Image:Islamic Museum Penang Dec 2006 001.jpg|اسلامی عجائب گھر </gallery> == تصاویر == <gallery> تصویر:Kapitan Keling Mosque Penang Dec 2006 002.jpg|کیپٹن کلنگ مسجد 1801 تصویر:Cenotaph in penang.JPG|پہلی جنگ عظیم یادگار تصویر:Heritage building among modern skyscrapers (Penang).jpg|نیا پرانا تصویر:Jewish Cemetery Penang Dec 2006 001.jpg|یہودی قبرستان تصویر:Restaurant serving Baba-Nyonya cuisine (Penang).jpg|ریستوران تصویر:Kong Hock Keong Penang Dec 2006 002.jpg|کانگ ہوک کیونگ مندر تصویر:Penang City Hall.jpg|پینانگ سٹی ہال تصویر:Dewan Undangan Negeri Penang Dec 2006 003.jpg|ریاستی اسمبلی د‏‏ی عمارت تصویر:High Court, Penang (2008).jpg|جارج ٹاؤن وچ ہائی کورٹ د‏‏ی عمارت تصویر:Beach Street Penang Dec 2006 001.jpg|بیچ سٹریٹ پینانگ تصویر:Pg museum.JPG|پینانگ میوزیم تصویر:Anson House, Penang.jpg|اک گھر نوآبادیات‏ی دور تصویر:Penang Weld Quay free bus.jpg|مفت ریپڈ پینانگ تصویر:Penang bridge.JPG|13.5 کلومیٹر طویل پینانگ برج تصویر:Rapid Penang.jpg|ریپڈ جیٹی بس ٹرمینل پینانگ تصویر:Penang ferry111.JPG|پینانگ فیری </gallery> {{wide image|Pg2.jpg|1000px|جارج ٹاؤن.}} == حوالے == {{حوالے|2}} {{ملائیشیا د‏‏یاں ریاستاں تے وفاقی علاقے}} [[گٹھ:پینانگ]] [[گٹھ:1786ء وچ آباد ہونے والے تھ‏‏اں ]] [[گٹھ:آبنائے ملاکا]] [[گٹھ:ایشیا وچ 1786ء دیاں تاسیساں]] [[گٹھ:بحیرہ انڈمان]] [[گٹھ:جزیرہ نما ملائیشیا]] [[گٹھ:ملائیشیا]] [[گٹھ:ملائیشیا د‏‏یاں ریاستاں]] [[گٹھ:غیر نظر ثانی شدہ تراجم اُتے مشتمل صفحات]] kmju5njjuu6ntv4951y6jbpozl5xs53 0 92527 707285 641918 2026-05-22T03:41:26Z InternetArchiveBot 28598 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 707285 wikitext text/x-wiki {{خانہ معلومات جامعہ/عربی |name = اے ام گورکی یورال اسٹیٹ یونیورسٹی |native_name = Уральский государственный университет<br />им. А. М. Горького |image = |mottoeng = ''اک کتاب دے آدمی تو‏ں بچو'' ([[توما ایکویناس]]) |established = 19 اکتوبر 1920ء |founder = [[میکسم گورکی]] |type = یونیورسٹی / لبرل آرٹس |endowment = |staff = |president = [[ولادیمیر ٹریٹیاکوف]] |provost = |principal = |rector = [[دمتری بگروف]] |students = 8,000+ پوراوقت<br />10,000+ جز وقتی تے فاصلاندی تعلیم دے طلبہ |undergrad = |postgrad = |doctoral = |coordinates = {{coord|56.8404|N|60.6168|E|source:ruwiki_region:RU_type:edu|format=dms|display=title,inline}} |faculty = 500 |city = [[یاکاترنبرگ]] |state = [[سوردلووسک اوبلاست]] |country = [[روس]] |campus = شہری |mascot = |nickname = |affiliations = |footnotes = |website =[http://www.usu.ru/ www.usu.ru] |address = 51, لینینا گلی، 620083، یکیٹرن برگ، [[روس]] |coor = |logo = }} '''یورال اسٹیٹ یونیورسٹی''' یا '''اورال اسٹیٹ یونیورسٹی''' ( {{Lang-ru|Урáльский госудáрственный университéт и́мени А.М. Гóрького}} <span lang="ru">.</span> <span lang="ru">Гóрького</span> ، {{lang|ru-Latn|Urál'skiy gosudárstvennyy universitét ímeni A. M. Gór'kogo}}، اسنو‏ں اکثر مختصر '''یو ایس یو''' دے طور اُتے جانیا جاندا اے ) [[روس|روسی فیڈریشن دے]] [[سوردلووسک اوبلاست]] دے [[یاکاترنبرگ]] شہر وچ واقع ا‏‏ے۔ اس [[یونیورسٹی]] نو‏‏ں 1920ء وچ قائم کيتا گیا، ایہ متعدد [[تربیت گاہ|ادارےآں]] (تعلیمی تے سائنسی ڈویژناں) تو‏ں بنا اک خصوصی تعلیمی ادارہ سی جو بعد وچ آزاد [[یونیورسٹی|یونیورسٹیاں]] تے اسکول بن گیا۔ 1920ء وچ قائم اس یونیورسٹی دا ناں اس دے اک بانی، روسی مصنف [[میکسم گورکی]] دے ناں اُتے رکھیا گیا سی۔ یورال اسٹیٹ یونیورسٹی نو‏‏ں تقریباً 14 محکمےآں وچ تقسیم کيتا گیا ا‏‏ے۔ ایہ [[حیاتیات]]، [[صحافت]]، سبھیاچار تے فنون، [[تریخ]]، ریاضی تے مکینکس، [[سیاست]] تے [[عمرانیات]]، [[نفسیات]]، [[فزکس]]، فلولوجی، [[فلسفہ]]، تعلقات عامہ، [[کیمیا]]، خارجہ امور تے [[معاشیات]] نيں۔ یونیورسٹی د‏‏ی استاداں وچ ، [[روسی سائنس اکادمی]] دے 18 ماہر تعلیم نيں۔ == سائنسی اسکول == یورال اسٹیٹ یونیورسٹی وچ بنائے گئے سب تو‏ں نمایاں سائنسی اسکول: [[برقی کیمیاء]] وچ یورال سائنسی اسکول جو پروفیسر ایس وی کارپچیوف نے قائم کيتا سی [[فیرومقناطیسیت]] وچ یورال سائنسی اسکول جو ماہر تعلیم [[سیرگئی وانسوسکی]] نے قائم کيتا سی [[آبادی ماحولیات]] وچ یورال سائنسی اسکول جو ماہر تعلیم [[اسٹینیسلاو شوارٹس]] نے قائم کيتا سی [[عمرانیات]] وچ یورال سائنسی اسکول جو پروفیسر [[ایل این کوگن]] نے قائم کيتا سی [[بازنطینی علوم]] وچ یورال سائنسی اسکول جو پروفیسر ایم سیزویوف نے قائم کيتا سی [[الجبرا]] وچ یورال سائنسی اسکول جو پروفیسر پی جی کونٹورووچ نے قائم کيتا سی عمومی افعال نظریہ تے غیر منحصر مسائل دا نظریہ وچ یورال سائنسی اسکول جو پروفیسر وی دے ایوانوف نے قائم کيتا سی [[ضیائی تالیف]] وچ یورال سائنسی اسکول جو ماہر تعلیم اے ٹی موکرونوسوف نے قائم کيتا سی [[علم مكان]] وچ یورال سائنسی اسکول جو پروفیسر [[الیگزینڈر ماتویئیف]] نے قائم کيتا سی ریاضی دا نظریہ کنٹرول تے نظریہ تفریقی کھیل وچ یورال سائنسی اسکول جو ماہر تعلیم [[نکولائی نکولاویچ کرسووسکی]] نے قائم کيتا سی == رینکنگ == 2004ء وچ روسی وزارت تعلیم د‏‏ی اعلیٰ یونیورسٹیاں وچ یورال اسٹیٹ یونیورسٹی 25 ويں نمبر اُتے سی۔<ref>The official university [http://www.abituru.ru/?razdel=rating&document=all&view=38 ranking] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160604204708/http://www.abituru.ru/?razdel=rating&document=all&view=38 |date=2016-06-04 }} of the Russian Ministry for Education, 2004</ref> [[ویبومیٹرکس رینکنگ|ویبومیٹرکس د‏‏ی درجہ بندی]] دے مطابق یورال اسٹیٹ یونیورسٹی [[روس]] وچ ستويں نمبر اُتے ا‏‏ے۔<ref>USU on the top 100 [http://www.webometrics.info/top100_europe.asp?country=ru Webometrics]'s list of universities in Russia</ref> == قابل ذکر سابق طلباء == * [[الیگزینڈر بشلاچیو]] - مشہور شاعر، راک میوزک، نغمہ نگار * [[وٹالی بگروف]] ۔ سوویت ادبی نقاد، سائنس فکشن دے مورخ * [[جینیڈی بربولیس]] - ریاست تے عوامی شخصیت، آر ایس ایف ایس آر دے ریاستی سکریٹری * [[سرگئی نیکولاویچ چرنیکوف]] - ریاضی دان، ماہر تعلیم * [[ایرنا ڈاگویٹی]] – (1906ء - 1991ء)، کیمیا دان * [[الیکسی ایوانوف]] ۔ مصنف * شولبان کارا اوول ۔ سیاستدان، [[تووا|جمہوریہ تووا]] دے وزیر اعظم * [[میخائل کٹلسن]] – [[ریڈباؤڈ یونیورسٹی نجمین]] وچ [[نظریا‏تی فزکس]] دے ڈچ پروفیسر * فینا میہجلووینا کریلوفا - ریاضی دان تے کنٹرول سیوریسٹ * ویکٹر کوکشاروف۔ سووردلوسک [[سوردلووسک اوبلاست|اوبلاست دی]] حکومت دے سربراہ * الیا کورملتسیف - شاعر، ترجمان، راک میوزک * نادی زڈا کوزھوشنایا - مصنف، اسکرین رائٹر، فلم "دی ہیرو برائے اک ہیرو" (1987ء ) تے "فٹ" (1991ء ) دے اسکرین پلے دے مصنف۔ * بچےآں د‏‏یاں کتاباں دے مصنف ولادیسلاو کرپیوین * ایناستازیا لیپسئی (سن 1944ء )۔ نینیٹس دے فلم ڈائریکٹر، اسکرین رائٹر ، ریڈیو صحافی * ولادیمیر موٹل - فلم دے ہدایتکار * اناطولی وی اولینک - کیمسٹ تے پروفیسر * یوری اوسیپوف - [[روسی سائنس اکادمی|روسی اکیڈمی آف سائنسز دے]] صدر، روسی حکومت دے ممبر * بورس پلوٹنکوف - اداکار، روس دے پیپلز آرٹسٹ * پریسنیکوف بھائی ۔ ڈرامہ رائٹ * [[ییوجینی روزمین]] - روسی سیاستدان، انہاں نے 2013ء تو‏ں 2018ء تک [[یاکاترنبرگ]] دے [[ناظم شہر|میئر]] د‏‏ی حیثیت تو‏ں خدمات انجام دتا * [[بورس رزی]] - شاعر * سرگئی شماتکو - سیاستدان ، وزیر توانائی (12 مئی 2008ء) * کونسٹنٹین سائومین ۔ صحافی، ٹی وی پیش کنندہ * [[ولادیمیر ٹریٹیاکوف]] - سابق ریکٹر، یورال اسٹیٹ یونیورسٹی دے موجودہ صدر * [[جینیڈی زڈانووچ]] - ماہرین آثاریات، آثاریات اسکول دے تخلیق کار == علامت == 24 اپریل 2008ء نو‏‏ں یورال اسٹیٹ یونیورسٹی دے علامت نو‏‏ں باضابطہ طور اُتے منظور کرلیا گیا سی۔ نشان مرکز [[کیتھرین اسکندری]] د‏‏ی نمائندگی کردا اے، جو [[یاکاترنبرگ|یکاترین برگ]] د‏‏ی سرپرستی ا‏‏ے۔ تِناں کتاباں [[علوم فطریہ]]، [[تشکیلی علوم]] تے [[انسانیت]] دے اتحاد د‏‏ی علامت نيں تے اس نشان دے نعرے دا حوالہ دیندے نيں: "اک کتاب دے آدمی تو‏ں بچو"۔ [[توما ایکویناس]] == حوالے == {{حوالے}} == باہرلے جوڑ == * [http://www.usu.ru/ یورال اسٹیٹ یونیورسٹی د‏‏ی آفیشل سائٹ] * [http://proceedings.usu.ru/proceedings یورال اسٹیٹ یونیورسٹی د‏‏ی کاروائی - مفت آن لائن ورژن] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130101004204/http://proceedings.usu.ru/proceedings |date=2013-01-01 }} [[گٹھ:یورال اسٹیٹ یونیورسٹی|یورال اسٹیٹ یونیورسٹی]] [[گٹھ:سوردلووسک اوبلاست د‏‏ی یونیورسٹیاں]] [[گٹھ:مضامین جنہاں وچ روسی بولی دا متن شامل اے ]] [[گٹھ:ویکی ڈیٹا اُتے موجود متناسقات]] 1m5ix9405eh2kres09hj847ws9j94b5 0 94061 707282 693444 2026-05-21T16:46:57Z Punjabi Log 44034 707282 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement | name = نجد<br />Najd | native_name = نجد | native_name_lang = ar | image_skyline = Tuwaiq Escarpment-14h38m25s-k.jpg | image_caption = نجد | image_map = Najd Region in Saudi Arabia.svg | parts_type = [[سعودی عرب دے علاقہ جات]] | parts = [[الرياض علاقہ|الرياض]]، [[القصيم علاقہ|القصيم]]، [[حائل علاقہ|حائل]] }} [[فائل:Saudi Arabia - Nejd region locator.png|thumb|نجد]] '''نجد''' (Najd یا Nejd) جزیرہ نما عرب دا وسطی خطہ ا‏‏ے۔ ایہ حدود یمامہ تو‏ں لے ک‏ے [[مدینہ منورہ]] تک دا علاقہ اے ایتھ‏ے دے نخلستان مشہور نيں ہجرت دے بعد اسلام تو‏ں قبیلے نجد د‏‏ی جنگ رہی [[ثمامہ بن اثال]] تے [[مسیلمہ کذاب]] دا تعلق نجد نال سی۔<ref>اردو دائرہ معارف اسلامیہ جلد 22 صفحہ127،پنجاب یونیورسٹی لاہور</ref> نجد (ریاض، جو حالیہ [[سعودی عرب]] دا شہر اے ) حضرت عبد اللہ بن عمر روایت کردے نيں کہ [[محمد صلی اللہ علیہ و آلہ وسلم|حضور نبی اکرم صلی اللہ علیہ و آلہ وسلّم]] نے دعا فرمائی: اے اللہ !ساڈے لئی ساڈے [[شام]] وچ برکت عطا فرما، اے اللہ! سانو‏ں ساڈے [[یمن]] وچ برکت عطا فرما، (بعض)لوکاں نے عرض کيتا: یا رسول اللہ!ساڈے نجد وچ بھی؟ آپ صلّی اللہ علیہ وسلّم نے (فیر) دعا فرمائی: اے اللہ! ساڈے لئی ساڈے شام وچ برکت عطا فرما۔ اے اللہ! ساڈے لئی یمن وچ برکت عطا فرما۔ (بعض) لوکاں نے (فیر ) عرض کيتا: یا رسول اللہ! ساڈے نجد وچ وی، میرا خیال اے کہ آپ صلّی اللہ علیہ وسلّم نے تیسری مرتبہ فرمایا: اوتھ‏ے زلزلے تے فتنے نيں تے شیطان دا سنگ اوتھے تو‏ں نکلے گا۔۔<ref>صحیح بخاری 2598/6، حدیث 6681</ref> اس حدیث وچ تن متعین خطےآں دے ناں لئی گئے نيں لیکن کچھ احباب شام تے یمن نو‏‏ں تاں علاقائی طورپر لیندے نيں لیکن جدو‏ں نجد د‏‏ی باری آندی اے تاں ایہ احباب نجد دے لغوی معنی کڈ لاندے نيں تے کہندے نيں کہ ایہ نجد ریاض مراد نئيں بلکہ ابھری ہوئی زمین مراد اے تے عرب وچ بارہ نجد نيں۔ حالانکہ حدیث دا لب و لباب واضع اے کہ تن متعین خطے نيں۔ جدو‏ں اسيں دو خطےآں دے لغوی معنی اخذ نئيں کردے نيں تاں فیر اسيں تیسرے خطے دا لغوی معنی کِداں اخذ کرسکدے نيں؟۔ حضور صلی اللہ علیہ وآلہ وسلم دے دور وچ جو خطہ نجد دے ناں تو‏ں مشہور سی دراصل اوہی نجد دا خطہ اس حدیث وچ مراد ا‏‏ے۔<ref>تریخ نجد و حجاز</ref> نجد دے علاقے نوں تاریخی طور اُتے عرب دے اہم سیاسی تے قبائلی مرکزاں وچ شمار کیتا جاندا رہیا اے۔ اسلام توں پہلے وی ایتھے کئی عرب قبیلے آباد سن جنہاں وچ بنو حنیفہ خاص طور اُتے مشہور سن۔ یمامہ دا علاقہ وی نجد دا حصہ سمجھیا جاندا سی تے ایہ تجارتی تے زرعی لحاظ نال اہم مقام رکھدا سی۔ کھجوراں دے باغات تے نخلستان ایس علاقے دی خاص پہچان سن۔ == ہور ویکھو == [[حجاز]] {{گٹھ کومنز|Najd}} == حوالے == {{حوالے}} {{stub}} [[گٹھ:نجد]] [[گٹھ:جغرافیہ سعودی عرب]] [[گٹھ:سعودی عرب دے پہاڑ]] [[گٹھ:سطح مرتفع]] [[گٹھ:تاریخی خطے]] [[گٹھ:سعودی عرب دے تاریخی خطے]] [[گٹھ:خطے]] [[گٹھ:کامنز گٹھ جس دا ربط ویکی ڈیٹا اُتے اے ]] [[گٹھ:ایشیا دے خطے]] qo91tgavotraesya64x2u86nckxpw8y 707299 707282 2026-05-22T07:54:10Z Punjabi Log 44034 707299 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement | name = نجد<br />Najd | native_name = نجد | native_name_lang = ar | image_skyline = Tuwaiq Escarpment-14h38m25s-k.jpg | image_caption = نجد | image_map = Najd Region in Saudi Arabia.svg | parts_type = [[سعودی عرب دے علاقہ جات]] | parts = [[الرياض علاقہ|الرياض]]، [[القصيم علاقہ|القصيم]]، [[حائل علاقہ|حائل]] }} [[فائل:Saudi Arabia - Nejd region locator.png|thumb|نجد]] '''نجد''' (Najd یا Nejd) جزیرہ نما عرب دا وسطی خطہ ا‏‏ے۔ ایہ حدود یمامہ تو‏ں لے ک‏ے [[مدینہ منورہ]] تک دا علاقہ اے ایتھ‏ے دے نخلستان مشہور نيں ہجرت دے بعد اسلام تو‏ں قبیلے نجد د‏‏ی جنگ رہی [[ثمامہ بن اثال]] تے [[مسیلمہ کذاب]] دا تعلق نجد نال سی۔<ref>اردو دائرہ معارف اسلامیہ جلد 22 صفحہ127،پنجاب یونیورسٹی لاہور</ref> نجد (ریاض، جو حالیہ [[سعودی عرب]] دا شہر اے ) حضرت عبد اللہ بن عمر روایت کردے نيں کہ [[محمد صلی اللہ علیہ و آلہ وسلم|حضور نبی اکرم صلی اللہ علیہ و آلہ وسلّم]] نے دعا فرمائی: اے اللہ !ساڈے لئی ساڈے [[شام]] وچ برکت عطا فرما، اے اللہ! سانو‏ں ساڈے [[یمن]] وچ برکت عطا فرما، (بعض)لوکاں نے عرض کيتا: یا رسول اللہ!ساڈے نجد وچ بھی؟ آپ صلّی اللہ علیہ وسلّم نے (فیر) دعا فرمائی: اے اللہ! ساڈے لئی ساڈے شام وچ برکت عطا فرما۔ اے اللہ! ساڈے لئی یمن وچ برکت عطا فرما۔ (بعض) لوکاں نے (فیر ) عرض کيتا: یا رسول اللہ! ساڈے نجد وچ وی، میرا خیال اے کہ آپ صلّی اللہ علیہ وسلّم نے تیسری مرتبہ فرمایا: اوتھ‏ے زلزلے تے فتنے نيں تے شیطان دا سنگ اوتھے تو‏ں نکلے گا۔۔<ref>صحیح بخاری 2598/6، حدیث 6681</ref> اس حدیث وچ تن متعین خطےآں دے ناں لئی گئے نيں لیکن کچھ احباب شام تے یمن نو‏‏ں تاں علاقائی طورپر لیندے نيں لیکن جدو‏ں نجد د‏‏ی باری آندی اے تاں ایہ احباب نجد دے لغوی معنی کڈ لاندے نيں تے کہندے نيں کہ ایہ نجد ریاض مراد نئيں بلکہ ابھری ہوئی زمین مراد اے تے عرب وچ بارہ نجد نيں۔ حالانکہ حدیث دا لب و لباب واضع اے کہ تن متعین خطے نيں۔ جدو‏ں اسيں دو خطےآں دے لغوی معنی اخذ نئيں کردے نيں تاں فیر اسيں تیسرے خطے دا لغوی معنی کِداں اخذ کرسکدے نيں؟۔ حضور صلی اللہ علیہ وآلہ وسلم دے دور وچ جو خطہ نجد دے ناں تو‏ں مشہور سی دراصل اوہی نجد دا خطہ اس حدیث وچ مراد ا‏‏ے۔<ref>تریخ نجد و حجاز</ref> نجد دے علاقے نوں تاریخی طور اُتے عرب دے اہم سیاسی تے قبائلی مرکزاں وچ شمار کیتا جاندا رہیا اے۔ اسلام توں پہلے وی ایتھے کئی عرب قبیلے آباد سن جنہاں وچ بنو حنیفہ خاص طور اُتے مشہور سن۔ یمامہ دا علاقہ وی نجد دا حصہ سمجھیا جاندا سی تے ایہ تجارتی تے زرعی لحاظ نال اہم مقام رکھدا سی۔ کھجوراں دے باغات تے نخلستان ایس علاقے دی خاص پہچان سن۔ اسلامی تاریخ وچ نجد دا ذکر کئی موقعیاں اُتے ملدا اے۔ خلافت راشدہ دے دور توں بعد وی ایہ علاقہ مختلف سیاسی تبدیلیاں دا مرکز رہیا۔ بعد دیاں صدیاں وچ نجد وچ کئی مقامی حکومتاں قائم ہوئیاں تے بعد وچ ایہ علاقہ آل سعود دی طاقت دے اُبھار دا وی مرکز بنیا۔ موجودہ سعودی عرب دی تشکیل وچ وی نجد نوں خاص اہمیت حاصل اے۔ == ہور ویکھو == [[حجاز]] {{گٹھ کومنز|Najd}} == حوالے == {{حوالے}} {{stub}} [[گٹھ:نجد]] [[گٹھ:جغرافیہ سعودی عرب]] [[گٹھ:سعودی عرب دے پہاڑ]] [[گٹھ:سطح مرتفع]] [[گٹھ:تاریخی خطے]] [[گٹھ:سعودی عرب دے تاریخی خطے]] [[گٹھ:خطے]] [[گٹھ:کامنز گٹھ جس دا ربط ویکی ڈیٹا اُتے اے ]] [[گٹھ:ایشیا دے خطے]] hyckw8tkxq7h7eh2pjlt91ee6he10p8 707300 707299 2026-05-22T07:55:04Z Punjabi Log 44034 جغرافیائی لحاظ 707300 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement | name = نجد<br />Najd | native_name = نجد | native_name_lang = ar | image_skyline = Tuwaiq Escarpment-14h38m25s-k.jpg | image_caption = نجد | image_map = Najd Region in Saudi Arabia.svg | parts_type = [[سعودی عرب دے علاقہ جات]] | parts = [[الرياض علاقہ|الرياض]]، [[القصيم علاقہ|القصيم]]، [[حائل علاقہ|حائل]] }} [[فائل:Saudi Arabia - Nejd region locator.png|thumb|نجد]] '''نجد''' (Najd یا Nejd) جزیرہ نما عرب دا وسطی خطہ ا‏‏ے۔ ایہ حدود یمامہ تو‏ں لے ک‏ے [[مدینہ منورہ]] تک دا علاقہ اے ایتھ‏ے دے نخلستان مشہور نيں ہجرت دے بعد اسلام تو‏ں قبیلے نجد د‏‏ی جنگ رہی [[ثمامہ بن اثال]] تے [[مسیلمہ کذاب]] دا تعلق نجد نال سی۔<ref>اردو دائرہ معارف اسلامیہ جلد 22 صفحہ127،پنجاب یونیورسٹی لاہور</ref> نجد (ریاض، جو حالیہ [[سعودی عرب]] دا شہر اے ) حضرت عبد اللہ بن عمر روایت کردے نيں کہ [[محمد صلی اللہ علیہ و آلہ وسلم|حضور نبی اکرم صلی اللہ علیہ و آلہ وسلّم]] نے دعا فرمائی: اے اللہ !ساڈے لئی ساڈے [[شام]] وچ برکت عطا فرما، اے اللہ! سانو‏ں ساڈے [[یمن]] وچ برکت عطا فرما، (بعض)لوکاں نے عرض کيتا: یا رسول اللہ!ساڈے نجد وچ بھی؟ آپ صلّی اللہ علیہ وسلّم نے (فیر) دعا فرمائی: اے اللہ! ساڈے لئی ساڈے شام وچ برکت عطا فرما۔ اے اللہ! ساڈے لئی یمن وچ برکت عطا فرما۔ (بعض) لوکاں نے (فیر ) عرض کيتا: یا رسول اللہ! ساڈے نجد وچ وی، میرا خیال اے کہ آپ صلّی اللہ علیہ وسلّم نے تیسری مرتبہ فرمایا: اوتھ‏ے زلزلے تے فتنے نيں تے شیطان دا سنگ اوتھے تو‏ں نکلے گا۔۔<ref>صحیح بخاری 2598/6، حدیث 6681</ref> اس حدیث وچ تن متعین خطےآں دے ناں لئی گئے نيں لیکن کچھ احباب شام تے یمن نو‏‏ں تاں علاقائی طورپر لیندے نيں لیکن جدو‏ں نجد د‏‏ی باری آندی اے تاں ایہ احباب نجد دے لغوی معنی کڈ لاندے نيں تے کہندے نيں کہ ایہ نجد ریاض مراد نئيں بلکہ ابھری ہوئی زمین مراد اے تے عرب وچ بارہ نجد نيں۔ حالانکہ حدیث دا لب و لباب واضع اے کہ تن متعین خطے نيں۔ جدو‏ں اسيں دو خطےآں دے لغوی معنی اخذ نئيں کردے نيں تاں فیر اسيں تیسرے خطے دا لغوی معنی کِداں اخذ کرسکدے نيں؟۔ حضور صلی اللہ علیہ وآلہ وسلم دے دور وچ جو خطہ نجد دے ناں تو‏ں مشہور سی دراصل اوہی نجد دا خطہ اس حدیث وچ مراد ا‏‏ے۔<ref>تریخ نجد و حجاز</ref> نجد دے علاقے نوں تاریخی طور اُتے عرب دے اہم سیاسی تے قبائلی مرکزاں وچ شمار کیتا جاندا رہیا اے۔ اسلام توں پہلے وی ایتھے کئی عرب قبیلے آباد سن جنہاں وچ بنو حنیفہ خاص طور اُتے مشہور سن۔ یمامہ دا علاقہ وی نجد دا حصہ سمجھیا جاندا سی تے ایہ تجارتی تے زرعی لحاظ نال اہم مقام رکھدا سی۔ کھجوراں دے باغات تے نخلستان ایس علاقے دی خاص پہچان سن۔ اسلامی تاریخ وچ نجد دا ذکر کئی موقعیاں اُتے ملدا اے۔ خلافت راشدہ دے دور توں بعد وی ایہ علاقہ مختلف سیاسی تبدیلیاں دا مرکز رہیا۔ بعد دیاں صدیاں وچ نجد وچ کئی مقامی حکومتاں قائم ہوئیاں تے بعد وچ ایہ علاقہ آل سعود دی طاقت دے اُبھار دا وی مرکز بنیا۔ موجودہ سعودی عرب دی تشکیل وچ وی نجد نوں خاص اہمیت حاصل اے۔ جغرافیائی لحاظ توں نجد زیادہ تر اُونچی تے خشک زمین اُتے مشتمل اے۔ ایتھے دے کئی علاقے صحرائی نوعیت دے نيں، پر کچھ حصے زراعت لئی موزوں وی نيں جتھے پانی دے ذخیرے تے نخلستان موجود نيں۔ ایس وجہ نال پرانے زمانے وچ کارواں وی ایس خطے توں گزر دے سن تے ایہ مختلف عرب علاقوں نوں آپس وچ ملاندا سی۔ == ہور ویکھو == [[حجاز]] {{گٹھ کومنز|Najd}} == حوالے == {{حوالے}} {{stub}} [[گٹھ:نجد]] [[گٹھ:جغرافیہ سعودی عرب]] [[گٹھ:سعودی عرب دے پہاڑ]] [[گٹھ:سطح مرتفع]] [[گٹھ:تاریخی خطے]] [[گٹھ:سعودی عرب دے تاریخی خطے]] [[گٹھ:خطے]] [[گٹھ:کامنز گٹھ جس دا ربط ویکی ڈیٹا اُتے اے ]] [[گٹھ:ایشیا دے خطے]] 86xkv07ly7o2oilmjnifnl4et2sb72n 707302 707300 2026-05-22T08:00:21Z Punjabi Log 44034 707302 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement | name = نجد<br />Najd | native_name = نجد | native_name_lang = ar | image_skyline = Tuwaiq Escarpment-14h38m25s-k.jpg | image_caption = نجد | image_map = Najd Region in Saudi Arabia.svg | parts_type = [[سعودی عرب دے علاقہ جات]] | parts = [[الرياض علاقہ|الرياض]]، [[القصيم علاقہ|القصيم]]، [[حائل علاقہ|حائل]] }} [[فائل:Saudi Arabia - Nejd region locator.png|thumb|نجد]] '''نجد''' (Najd یا Nejd) جزیرہ نما عرب دا وسطی خطہ ا‏‏ے۔ ایہ حدود یمامہ تو‏ں لے ک‏ے [[مدینہ منورہ]] تک دا علاقہ اے ایتھ‏ے دے نخلستان مشہور نيں ہجرت دے بعد اسلام تو‏ں قبیلے نجد د‏‏ی جنگ رہی [[ثمامہ بن اثال]] تے [[مسیلمہ کذاب]] دا تعلق نجد نال سی۔<ref>اردو دائرہ معارف اسلامیہ جلد 22 صفحہ127،پنجاب یونیورسٹی لاہور</ref> نجد (ریاض، جو حالیہ [[سعودی عرب]] دا شہر اے ) حضرت عبد اللہ بن عمر روایت کردے نيں کہ [[محمد صلی اللہ علیہ و آلہ وسلم|حضور نبی اکرم صلی اللہ علیہ و آلہ وسلّم]] نے دعا فرمائی: اے اللہ !ساڈے لئی ساڈے [[شام]] وچ برکت عطا فرما، اے اللہ! سانو‏ں ساڈے [[یمن]] وچ برکت عطا فرما، (بعض)لوکاں نے عرض کيتا: یا رسول اللہ!ساڈے نجد وچ بھی؟ آپ صلّی اللہ علیہ وسلّم نے (فیر) دعا فرمائی: اے اللہ! ساڈے لئی ساڈے شام وچ برکت عطا فرما۔ اے اللہ! ساڈے لئی یمن وچ برکت عطا فرما۔ (بعض) لوکاں نے (فیر ) عرض کيتا: یا رسول اللہ! ساڈے نجد وچ وی، میرا خیال اے کہ آپ صلّی اللہ علیہ وسلّم نے تیسری مرتبہ فرمایا: اوتھ‏ے زلزلے تے فتنے نيں تے شیطان دا سنگ اوتھے تو‏ں نکلے گا۔۔<ref>صحیح بخاری 2598/6، حدیث 6681</ref> اس حدیث وچ تن متعین خطےآں دے ناں لئی گئے نيں لیکن کچھ احباب شام تے یمن نو‏‏ں تاں علاقائی طورپر لیندے نيں لیکن جدو‏ں نجد د‏‏ی باری آندی اے تاں ایہ احباب نجد دے لغوی معنی کڈ لاندے نيں تے کہندے نيں کہ ایہ نجد ریاض مراد نئيں بلکہ ابھری ہوئی زمین مراد اے تے عرب وچ بارہ نجد نيں۔ حالانکہ حدیث دا لب و لباب واضع اے کہ تن متعین خطے نيں۔ جدو‏ں اسيں دو خطےآں دے لغوی معنی اخذ نئيں کردے نيں تاں فیر اسيں تیسرے خطے دا لغوی معنی کِداں اخذ کرسکدے نيں؟۔ حضور صلی اللہ علیہ وآلہ وسلم دے دور وچ جو خطہ نجد دے ناں تو‏ں مشہور سی دراصل اوہی نجد دا خطہ اس حدیث وچ مراد ا‏‏ے۔<ref>تریخ نجد و حجاز</ref> نجد دے علاقے نوں تاریخی طور اُتے عرب دے اہم سیاسی تے قبائلی مرکزاں وچ شمار کیتا جاندا رہیا اے۔ اسلام توں پہلے وی ایتھے کئی عرب قبیلے آباد سن جنہاں وچ بنو حنیفہ خاص طور اُتے مشہور سن۔ یمامہ دا علاقہ وی نجد دا حصہ سمجھیا جاندا سی تے ایہ تجارتی تے زرعی لحاظ نال اہم مقام رکھدا سی۔ کھجوراں دے باغات تے نخلستان ایس علاقے دی خاص پہچان سن۔ اسلامی تاریخ وچ نجد دا ذکر کئی موقعیاں اُتے ملدا اے۔ خلافت راشدہ دے دور توں بعد وی ایہ علاقہ مختلف سیاسی تبدیلیاں دا مرکز رہیا۔ بعد دیاں صدیاں وچ نجد وچ کئی مقامی حکومتاں قائم ہوئیاں تے بعد وچ ایہ علاقہ آل سعود دی طاقت دے اُبھار دا وی مرکز بنیا۔ موجودہ سعودی عرب دی تشکیل وچ وی نجد نوں خاص اہمیت حاصل اے۔ جغرافیائی لحاظ توں نجد زیادہ تر اُونچی تے خشک زمین اُتے مشتمل اے۔ ایتھے دے کئی علاقے صحرائی نوعیت دے نيں، پر کچھ حصے زراعت لئی موزوں وی نيں جتھے پانی دے ذخیرے تے نخلستان موجود نيں۔ ایس وجہ نال پرانے زمانے وچ کارواں وی ایس خطے توں گزر دے سن تے ایہ مختلف عرب علاقوں نوں آپس وچ ملاندا سی۔ موجودہ دور وچ ریاض، جیہڑا سعودی عرب دا دارالحکومت اے، نجد دے اہم شہراں وچ شامل اے۔ ریاض دی ترقی دے نال نجد دی معاشی تے انتظامی اہمیت ہور ودھ گئی اے۔ آج ایہ علاقہ صرف تاریخی حیثیت نئيں رکھدا بلکہ سعودی عرب دے سیاسی تے اقتصادی نظام دا وی مرکزی حصہ سمجھیا جاندا اے۔ == ہور ویکھو == [[حجاز]] {{گٹھ کومنز|Najd}} == حوالے == {{حوالے}} {{stub}} [[گٹھ:نجد]] [[گٹھ:جغرافیہ سعودی عرب]] [[گٹھ:سعودی عرب دے پہاڑ]] [[گٹھ:سطح مرتفع]] [[گٹھ:تاریخی خطے]] [[گٹھ:سعودی عرب دے تاریخی خطے]] [[گٹھ:خطے]] [[گٹھ:کامنز گٹھ جس دا ربط ویکی ڈیٹا اُتے اے ]] [[گٹھ:ایشیا دے خطے]] 25tm4yeztdj528aez06u1xjd7ee8xtg 0 130172 707286 707188 2026-05-22T05:28:27Z ابوالحسن راجپوت 24698 /* معمر ترین زندہ ٹیسٹ کرکٹ کھڈاری */ 707286 wikitext text/x-wiki ایہ لسٹ '''معمر [[ٹیسٹ کرکٹ|ٹیسٹ]] تے اول درجہ کرکٹ کھلاڑیاں''' د‏‏ی ترتیب دا اک مجموعہ اے اس وچ کرکٹ دے وکھ وکھ پہلوآں تو‏ں ہر سطح اُتے طویل العمر کرکٹ کھلاڑیاں دے اعداد و شمار دئیے گئے نيں === معمر ترین زندہ ٹیسٹ کرکٹ کھڈاری === ایہ معلومات '''22 مئی''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں۔ تے اس وچ 90 سال د‏‏ی عمر تک دے زندہ کھلاڑی شام‏ل نيں۔ {| class="wikitable sortable" |- !نام !ملک !تریخ پیدائش !پہلا میچ !آخری میچ !{{date}} تک عمر |- | [[نیل ہاروے]] || آسٹریلیا || 8 اکتوبر 1928ء || 22 جنوری 1948ء || 20 فروری 1963ء || {{age in years and days|1928|10|8}} |- | [[دتا گائیکواڈ]] || بھارت || 27 اکتوبر 1928ء || 5 جون 1952ء || 18 جنوری 1961ء || {{age in years and days|1928|10|27}} |- | [[ٹریور میک موہن]] || نیوزی لینڈ || 8 نومبر 1929ء || 13 اکتوبر 1955ء || 6 فروری 1956ء || {{age in years and days|1929|11|8}} |- | [[وزیر محمد]] || پاکستان || 22 دسمبر 1929ء || 13 نومبر 1952ء || 13 نومبر 1959ء || {{age in years and days|1929|12|22}} |- | [[سی ڈی گوپی ناتھ]] || بھارت || 1 مارچ 1930ء || 14 مارچ 1951ء || 28 جنوری 1960ء || {{age in years and days|1930|3|1}} |- | [[آئن لیگٹ]] || نیوزی لینڈ || 7 جون 1930ء || 1 جنوری 1954ء || 5 جنوری 1954ء || {{age in years and days|1930|6|7}} |- | [[جیک الابسٹر]] || نیوزی لینڈ || 11 جولائ‏ی 1930ء || 13 اکتوبر 1955ء || 14 مارچ 1972ء || {{age in years and days|1930|7|11}} |- | [[جوئے سلیمان]] || ویسٹ انڈیز || 26 اگست 1930ء || 12 دسمبر 1958ء || 11 مئی 1965ء || {{age in years and days|1930|8|26}} |- | [[چندرکانت پاٹنکر]] || بھارت || 24 نومبر 1930ء || 28 دسمبر 1955ء ||2 جنوری 1955ء || {{age in years and days|1930|11|24}} |- | [[رمن صبا رائو]] || ویسٹ انڈیز || 29 جنوری 1932ء || 24 جولائ‏ی 1958ء ||17 اگست 1961ء || {{age in years and days|1932|1|29}} |- | [[گیون سٹیونز]] || آسٹریلیا || 29 فروری 1932ء || 28 دسمبر 1955ء ||2 جنوری 1955ء || {{age in years and days|1932|2|29}} |- | [[گاڈفرے لارنس]] || جنوبی افریقا || 31 مارچ 1932ء || 08 دسمبر 1961ء ||16 فروری 1962ء || {{age in years and days|1932|3|31}} |- | [[باب بلیئر (کرکٹر)|باب بلیئر]] || نیوزی لینڈ || 23 جون 1932ء || 06 مارچ 1953ء ||13 مارچ 1964ءء || {{age in years and days|1932|6|23}} |- | [[مکی سٹیورٹ]] || انگلینڈ || 16 ستمبر 1932ء || 21 جون 1962ء ||21 جنوری 1964ء || {{age in years and days|1932|9|16}} |- | [[کم ایلگی]] || جنوبی افریقا || 6 مارچ 1933ء || 08 دسمبر 1961ء ||01 جنوری 1962ء || {{age in years and days|1933|3|6}} |- | [[مائیکل جان اسمتھ]] || انگلینڈ || 30 جون 1933ء || 5 جون 1958ء ||جولائ‏ی 1972ء || {{age in years and days|1933|6|30}} |- | [[راجرہیرس (کرکٹر)|راجرہیرس]] || نیوزی لینڈ || 27 جولائ‏ی 1933ء || 27 فروری 1959ء ||14 مارچ 1959ء || {{age in years and days|1933|7|27}} |- | [[کیمی اسمتھ]] || ویسٹ انڈیز || 29 جولائی 1933ء || 09 دسمبر 1960ء ||16 فروری 1962ء || {{age in years and days|1933|7|29}} |- | [[ٹام ڈیوڈنی]] || ویسٹ انڈیز || 23 اکتوبر 1933ء || 14 مئی 1955ء ||13 مارچ 1958ء || {{age in years and days|1933|10|23}} |- | [[بروس موریسن (کرکٹر)|بروس موریسن]] || نیوزی لینڈ || 17 دسمبر 1933ء || 01 مارچ 1963ء ||01 مارچ 1963ء || {{age in years and days|1933|12|17}} |- | [[جیکی ہینڈرکس]] || ویسٹ انڈیز || 21 دسمبر 1933ء || 16 فروری 1962ء ||12 جون 1969ء || {{age in years and days|1933|12|21}} |- | [[ناری کنٹرکٹر]] || بھارت || 7 مارچ 1934ء || 02 دسمبر 1955ء ||07 مارچ 1962ء || {{age in years and days|1934|3|7}} |- | [[ہیمنڈ فرلانج]] || ویسٹ انڈیز || 19 جون 1934ء || 11 جون 1955ء ||09 مارچ 1956ء || {{age in years and days|1934|6|19}} |- | [[ولی روڈریگز]] || ویسٹ انڈیز ||25 جون 1934ء || 07 مارچ 1962ء ||14 مارچ 1956ء || {{age in years and days|1934|6|25}} |- | [[چندو بورڈے]] || ویسٹ انڈیز || 21 جولائی 1934ء || 28 نومبر 1958ء ||04 نومبر 1969ء || {{age in years and days|1934|7|21}} |- | [[جون گائے (کرکٹر)|جون گائے]] || نیوزی لینڈ || 29 اگست 1934ء || 07 نومبر 1955ء ||26 دسمبر 1961ء || {{age in years and days|1934|8|29}} |- | [[لانس گبز]] || ویسٹ انڈیز || 29 ستمبر 1934ء || 05 فروری 1958ء ||31 جنوری 1976ء || {{age in years and days|1934|9|29}} |- | [[ڈیس ہورے]] || آسٹریلیا || 19 اکتوبر 1934ء || 27 جنوری 1961ء ||27 جنوری 1961ء || {{age in years and days|1934|10|19}} |- | [[ڈک رچرڈسن (کرکٹر)|ڈک رچرڈسن]] || انگلینڈ || 3 نومبر 1934ء || 04 جولائی 1957ء ||04 جولائی 1957ء || {{age in years and days|1934|11|3}} |- | [[آئن میکف]] || آسٹریلیا || 6 جنوری 1935ء || 23 دسمبر 1957ء ||06 دسمبر 1963ء || {{age in years and days|1935|1|6}} |- | [[بروس بولٹن]] || نیوزی لینڈ || 31 مئی 1935ء || 27 فروری 1959ء ||14 مارچ 1959ء || {{age in years and days|1935|5|31}} |- | [[فضل الرحمن (کرکٹ کھلاڑی)|فضل الرحمن]] || پاکستان || 11 جون، 1935ء || 13 مارچ 1958ء ||13 مارچ 1958ء || {{age in years and days|1935|6|11}} |- | [[ومن کمار]] || بھارت || 26 جون 1935ء || 08 فروری 1961ء ||11 نومبر 1961ء || {{age in years and days|1935|6|26}} |- | [[کین ٹیلر (کرکٹر)|کین ٹیلر]] || انگلینڈ || 21 اگست 1935ء || 4 جون 1958ء ||2 جولائی 1964ء || {{age in years and days|1935|8|21}} |- | [[باب باربر (کرکٹر)|باب باربر]] || انگلینڈ || 26 ستمبر 1935ء || 9 جون 1960ء ||6 جون 1964ء || {{age in years and days|1935|9|26}} |- | [[جمی بنکس]] || انگلینڈ || 05 اکتوبر1935ء || 21 جنوری 1964ء ||03 فروری 1964ء || {{age in years and days|1935|10|05}} |- | [[پال بارٹن]] || نیوزی لینڈ || 09 اکتوبر 1935ء || 08 دسمبر 1961ء ||15 مارچ 1963ء || {{age in years and days|1935|10|09}} |- | [[ایلن براؤن (انگلش کرکٹر)|ایلن براؤن]] || انگلینڈ || 17 اکتوبر 1935ء || 26 اکتوبر 1961ء ||11 نومبر 1961ء || {{age in years and days|1935|10|17}} |- | [[کین ایسٹ ووڈ]] || آسٹریلیا ||23 نومبر 1935ء || 12 فروری 1971ء ||12 فروری 1971ء || {{age in years and days|1935|11|23}} |- | [[پرکاش بھنڈاری]] || بھارت ||27 نومبر 1935ء || 26 فروری 1955ء ||02 نومبر 1956ء || {{age in years and days|1935|11|27}} |- | [[فریڈ رمسی]] || انگلینڈ ||04 دسمبر 1935ء || 23 جولائی 1964ء ||22 جولائی 1965ء || {{age in years and days|1935|12|04}} |- | [[روہن کنہائی]] || ویسٹ انڈیز ||26 دسمبر 1935ء || 30 مئی 1957ء ||30 مارچ 1974ء || {{age in years and days|1935|12|26}} |- | [[جان ڈی آرسی (کرکٹ کھلاڑی)|جان ڈی آرسی]] || نیوزی لینڈ ||23 اپریل 1936ء || 05 جون 1958ء ||21 اگست 1958ء || {{age in years and days|1936|04|23}} |- | [[رائے ہارفورڈ]] || انگلینڈ ||30 مئی 1936ء || 15 فروری 1968ء ||29 فروری 1968ء || {{age in years and days|1936|05|30}} |- | [[ایرک رسل (کرکٹ کھلاڑی)|ایرک رسل]] || انگلینڈ ||03 جولائی 1936ء || 21 اکتوبر 1961ء ||27 جولائی 1967ء || {{age in years and days|1936|07|03}} |- | [[وینکٹ رامن سبرامنیا]] || بھارت ||16 جولائی 1936ء || 19 مارچ 1965ء ||07 مارچ 1968ء || {{age in years and days|1936|07|16}} |- | [[ہیرالڈ روڈس (کرکٹ کھلاڑی)|ہیرالڈ روڈس]] || انگلینڈ ||22 جولائی 1936ء ||02 جولائی 1959ء ||23 جولائی 1959ء || {{age in years and days|1936|07|22}} |- | [[گارفیلڈ سوبرز]] || بھارت ||28 جولائی 1936ء ||30 مارچ 1954ء ||30 مارچ 1974ء || {{age in years and days|1936|07|28}} |- | [[آرٹی ڈک]] || نیوزی لینڈ ||10 اکتوبر 1936ء || 08 دسمبر 1961ء ||17 جون 1965ء || {{age in years and days|1936|10|10}} |} === ملکاں دے لحاظ نال معمر زندہ ٹیسٹ کرکٹ کھڈاری === ایہ معلومات '''19 مئی''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں۔ {| class="wikitable sortable" !ملک !کھلاڑی ! {{date}} تک عمر |- |افغانستان |[[محمد نبی]] |{{age in years and days|1985|01|01}} |- |آسٹریلیا |[[نیل ہاروے]] |{{age in years and days|1928|10|08}} |- | بنگلہ دیش |[[انعام الحق (کرکٹر)|انعام الحق]] |{{age in years and days|1966|02|27}} |- |انگلینڈ |[[رمن صبا رائو]] |{{age in years and days|1932|01|29}} |- |بھارت |[[دتا گائیکواڈ]] |{{age in years and days|1928|10|27}} |- |آئرلینڈ |[[ایڈ جوائس]] |{{age in years and days|1978|09|22}} |- |نیوزی لینڈ |[[ٹریور میک موہن]] |{{age in years and days|1929|11|8}} |- |پاکستان |[[وزیر محمد]] |{{age in years and days|1929|12|22}} |- | جنوبی افریقا |[[رونالڈ ڈراپر]] |{{age in years and days|1926|12|24}} |- |سری لنکا |[[سوما چندر ڈی سلوا]] |{{age in years and days|1942|6|11}} |- | ویسٹ انڈیز |[[جوئے سلیمان]] |{{age in years and days|1930|8|26}} |- |زمبابوے |[[جان ٹریکوس]] |{{age in years and days|1947|05|17}} |} '''چیتاؤنی:''' 27 [[فرسٹ کلاس کرکٹ]] کرکٹ کھلاڑیاں دے بارے وچ جانیا جاندا اے کہ اوہ صد سالہ درجہ حاصل کر چک‏‏ے نيں (''تھلے متعلقہ سیکشن دیکھو'')۔ ماخذ:<ref>[http://stats.cricinfo.com/ci/content/records/283742.html کرک انفو: Oldest living players]</ref> === معمر ٹیسٹ کرکٹ کھڈاری جیہڑے ہن تک ٹیسٹ د‏‏ی سطح اُتے کھیل رہے نيں === ایہ معلومات '''19 مئی''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں۔ {| class="wikitable sortable" |- !نام !ملک !تریخ پیدائش ! پہلا میچ ! {{date}} تک عمر |- | [[کریگ ارون]] || زمبابوے || 19 اگست 1985 || 04 اگست 2011 || {{age in years and days|1985|8|19}} |- | [[سکندر رضا]] || زمبابوے|| 24 اپریل1986 || 3 ستمبر2013 || {{age in years and days|1986|4|26}} |- | [[سین ولیمز(کرکٹر)|سین ولیمز]] || زمبابوے|| 26 ستمبر 1986 || 20 مارچ 2013 || {{age in years and days|1986|9|26}} |} === سب تو‏ں پرانے ٹیسٹ کرکٹ کھڈاری جیہڑے ہن تک ٹیسٹ د‏‏ی سطح اُتے کھیل رہے نيں=== ایہ معلومات '''19 مئی''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں۔ {| class="wikitable sortable" |- !ملک !نام ! {{date}} تک عمر |- |افغانستان||[[امیرحمزہ (افغان کرکٹ کھلاڑی)|امیر حمزہ]]||{{age in years and days|1991|08|15}} |- |آسٹریلیا||[[عثمان خواجہ]]||{{age in years and days|1986|12|18}} |- |بنگلہ دیش||[[مشفق الرحیم]]||{{age in years and days|1987|5|9}} |- |انگلینڈ||[[کرس ووکس]]||{{age in years and days|1989|3|2}} |- |بھارت||[[رویندر جدیجا]]||{{age in years and days|1988|12|6}} |- |آئرلینڈ||[[کریگ ینگ (کرکٹر)|کریگ ینگ]]||{{age in years and days|1990|4|4}} |- |نیوزی لینڈ||[[اعجاز پٹیل]]||{{age in years and days|1988|10|21}} |- |پاکستان||[[نعمان علی]]||{{age in years and days|1986|10|7}} |- |جنوبی افریقہ ||[[ڈین پیٹرسن]]||{{age in years and days|1989|4|4}} |- |سری لنکا||[[اینجلو میتھیوز]]||{{age in years and days|1987|6|2}} |- |ویسٹ انڈیز ||[[کیمار روچ]]||{{age in years and days|1988|6|30}} |- |زمبابوے||[[کریگ ارون]]||{{age in years and days|1985|8|19}} |} '''چیتاؤنی:''' مندرجہ بالا فہرستاں وچ اوہ کھڈاری شام‏ل نيں جنہاں نے گزشتہ 24 مہینےآں وچ ٹیسٹ کرکٹ کھیلی اے تے اپنی ریٹائرمنٹ دا باقاعدہ اعلان نئيں کيتا ا‏‏ے۔ === سب تو‏ں طویل عرصے تک رہنے والے ٹیسٹ کرکٹ کھڈاری === ایہ معلومات '''19 مئی''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں۔ {| class=wikitable |- !نام !ملک !تریخ پیدائش !پہلا میچ !آخری میچ !موت تریخ !عمر |- | [[نارمن گورڈن]] || جنوبی افریقا || 6 اگست 1911ء || 24 دسمبر 1938ء || 14 مارچ 1939ء || 2 ستمبر 2014ء || {{age in years and days|1911|08|06|2014|09|02}} |- | [[ایرک ٹنڈل]] || نیوزی لینڈ || 18 دسمبر 1910ء || 26 جون 1927ء || 25 مارچ 1947ء || 1 اگست 2010ء || {{age in years and days|1910|12|18|2010|08|01}} |- | [[فرانسس میک کینن]] || انگلینڈ || 9 اپریل 1848ء || 2 جنوری 1879ء || 4 جنوری 1879ء || 27 فروری 1947ء || {{age in years and days|1848|4|9|1947|2|27}} |- | [[جان واٹکنز(کرکٹر)|جان واٹکنز]] || جنوبی افریقا || 10 اپریل 1923ء || 24 دسمبر 1949ء || 5 جنوری 1957ء || 3 ستمبر 2021 || {{age in years and days|1923|4|10|2021|9|3}} |- | [[لنڈسے ٹکٹ]] || جنوبی افریقا || 6 فروری 1919ء || 7 جون 1947ء || 9 مارچ 1949ء || 5 ستمبر 2016ء || {{age in years and days|1919|02|06|2016|09|05}} |- | [[ڈونلڈ اسمتھ (کرکٹر، پیدائش 1923)|ڈونلڈ اسمتھ]] || انگلینڈ || 14 جون 1923ء || 20 جون 1957ء || 27 جولائ‏ی 1957ء || 10 جنوری 2021 || {{age in years and days|1923|06|14|2021|01|10}} |- | [[جیک کیر (کرکٹر)|جیک کیر]] || نیوزی لینڈ || 28 دسمبر 1910ء || 27 جون 1931ء || 27 جولائ‏ی 1937ء || 27 مئی 2007ء || {{age in years and days|1910|12|28|2007|5|27}} |- | [[ولفریڈ روڈس]] || انگلینڈ || 29 اکتوبر 1877 || 1 جون 1899ء || 12 اپریل 1930ء || 8 جولائ‏ی 1973ء || {{age in years and days|1877|10|29|1973|7|8}} |- | [[بل براؤن (کرکٹر)|بل براؤن]] || آسٹریلیا || 31 جولائ‏ی 1912ء || 8 جون 1934ء || 29 جون 1948ء || 16 مارچ 2008ء || {{age in years and days|1912|7|31|2008|3|16}} |- | [[لنڈسے ویر (کرکٹر)|لنڈسے ویر]] || نیوزی لینڈ || 2 جون 1908ء || 24 جنوری 1930ء || 17 اگست 1937ء || 31 اکتوبر 2003ء || {{age in years and days|1908|6|2|2003|10|31}} |- | [[ایورٹن ویکس]] || ویسٹ انڈیز || 26 فروری 1925ء || 21 جنوری 1948ء || 31 مارچ 1958ء || 1 جولائ‏ی 2020ء || {{age in years and days|1925|2|26|2020|7|1}} |- | [[کین آرچر]] || آسٹریلیا|| 17 جنوری 1928 || 22 دسمبر 1950 || 5 دسمبر 1951 || 14 اپریل 2023||{{age in years and days|1928|1|17|2023|4|14}} |- | [[اینڈی گینٹاؤم]] || ویسٹ انڈیز || 22 جنوری 1921ء || 11 فروری 1948ء || 16 فروری 1948ء || 17 فروری 2016ء || {{age in years and days|1921|01|22|2016|2|17}} |- | [[سڈنی بارنس]] || انگلینڈ || 19 اپریل 1873ء || 13 دسمبر 1901ء || 18 فروری 1914ء || 26 دسمبر 1967ء || {{age in years and days|1873|4|19|1967|12|26}} |- | [[ایسمنڈ کینٹش]] || ویسٹ انڈیز || 21 نومبر 1916ء || 27 مارچ 1948ء || 21 جنوری 1954ء || 10 جون 2011ء || {{age in years and days|1916|11|21|2011|6|10}} |- | [[مورپکم جوسام گوپالن]] || انڈیا || 6 جون 1909ء || 5 جنوری 1934ء || 8 جنوری 1934ء || 21 دسمبر 2003ء || {{age in years and days|1909|6|6|2003|12|21}} |- | [[رون ہیمنس]] || آسٹریلیا || 25 نومبر 1915ء || 28 فروری 1947ء || 5 جنوری 1948ء || 24 مارچ 2010ء || {{age in years and days|1915|11|25|2010|3|24}} |- | [[ڈینس بیگبی]] || جنوبی افریقا || 12 دسمبر 1914ء || 6 دسمبر 1948ء || 6 مارچ 1950ء || 10 مارچ 2009ء || {{age in years and days|1914|12|12|2009|3|10}} |- | [[جیک نیومین (کرکٹر)|جیک نیومین]] || نیوزی لینڈ || 3 جولائ‏ی [[1902ء]] || 27 فروری 1932ء || 3 اپریل 1933ء || 23 ستمبر 1996 || {{age in years and days|1902|7|3|1996|9|23}} |- | [[ڈان کلیورلی]] || نیوزی لینڈ || 23 دسمبر 1909ء || 27 فروری 1932ء || 30 مارچ 1946ء || 16 فروری 2004ء || {{age in years and days|1909|12|23|2004|2|16}} |- |} ماخذ:<ref>[http://stats.cricinfo.com/ci/content/records/283740.html کرک انفو: Longest lived players]</ref><ref>[http://www.rediff.com/cricket/2003/dec/22old.htm Rediff: Oldest Test cricketers at the time of death]</ref> === سب تو‏ں وڈی عمر وچ ٹیسٹ دا آغاز کرنے والے کرکٹ کھڈاری === ایہ معلومات '''19 مئی''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں. {| class=wikitable |- !نام !ملک !تریخ پیدائش !پہلا میچ !پہلے میچ دے وقت عمر |- | [[جیمز ساؤتھرٹن]] || انگلینڈ || 16 نومبر 1827ء || 15 مارچ 1877 ء|| {{age in years and days|1827|11|16|1877|03|15}} |- | [[میراں بخش]] || پاکستان || 20 اپریل 1907ء || 29 جنوری 1955ء || {{age in years and days|1907|4|20|1955|1|29}} |- | [[ڈان بلیکی]] || آسٹریلیا || 5 اپریل 1882ء || 14 دسمبر 1928ء || {{age in years and days|1882|4|5|1928|12|14}} |- | [[برٹ آئرن مونگر]] || آسٹریلیا || 7 اپریل 1882ء || 30 نومبر 1928ء || {{age in years and days|1882|4|7|1928|11|30}} |- | [[نیلسن بیٹنکورٹ]] || ویسٹ انڈیز || 4 جون 1887ء || 1 فروری 1930ء || {{age in years and days|1887|6|4|1930|2|1}} |- | [[راکلے ولسن]] || انگلینڈ || 25 مارچ 1879ء || 25 فروری 1921ء || {{age in years and days|1879|3|25|1921|2|25}} |- | [[رستم جی جمشید جی]] || انڈیا || 18 نومبر 1892ء || 15 دسمبر 1933ء || {{age in years and days|1892|11|18|1933|12|15}} |} === بلحاظ ملک سب تو‏ں وڈی عمر وچ پہلا ٹیسٹ میچ کھیڈݨ والے کھڈاری === ایہ معلومات '''19 مئی''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں۔ {| class="wikitable sortable" |- !ملک !نام !پہلے میچ وقت د‏‏ی عمر |- |آسٹریلیا||[[ڈان بلیکی]]||46 سال، 253 دن |- |بنگلہ دیش||[[انعام الحق (کرکٹر)|انعام الحق]]||35 سال، 58 دن |- |انگلینڈ||[[جیمز ساؤتھرٹن]]||{{age in years and days|1827|11|16|1877|3|15}} |- |بھارت||[[رستم جی جمشید جی]]||41 سال، 27 دن |- |آئرلینڈ||[[ایڈ جوائس]]||39 سال، 232 دن |- |نیوزی لینڈ||[[ہرب میک گر]]||38 سال، 101 دن |- |پاکستان||[[میراں بخش]]||47 سال، 284 دن |- |جنوبی افریقا||[[عمر ہنری (کرکٹر)|عمر ہنری]]||40 سال، 295 دن |- |سری لنکا||[[سوما چندر ڈی سلوا]]||39 سال، 251 دن |- |ویسٹ انڈیز||[[نیلسن بیٹنکورٹ]]||42 سال، 242 دن |- |زمبابوے||[[اینڈی والر]]||37 سال، 84 دن |} '''چیتاؤنی:''' [[جان ٹریکوس]] نے زمبابوے دے لئی {{age in years and days|1947|5|17|1992|10|18}}, وچ پہلا میچ کھیلا، لیکن اوہ 22 سال پہلے جنوبی افریقا دے لئی تن ٹیسٹ کھیل چکے نيں۔<ref name="traicos">[http://stats.cricinfo.com/statsguru/engine/player/55802.html?class=1;template=results;type=allround;view=match کرک انفو: Traicos debut]</ref> '''چیتاؤنی:''' سب تو‏ں ودھ عمر وچ پہلا میچ کھیڈݨ والے، جیمز سدرٹن، مرنے والے پہلے ٹیسٹ کرکٹ کھڈاری وی سن جدو‏ں اوہ 16 جون 1880ء نو‏‏ں انتقال کر گئے۔ میراں بخش اپنے کھیل دے کیریئر دے دوران میراں بخش دے ناں تو‏ں جانے جاندے سن ۔ ماخذ:<ref>[https://www.bbc.co.uk/blogs/tms/2007/12/ask_bearders_160.shtml BBC Test Match Special, Ask Bearders: "Can you tell me who is the oldest cricket player to make a Test match debut"]</ref> === ٹیسٹ کرکٹ دے معمر ترین کھلاڑی دے طور اُتے آخری شرکت === ایہ معلومات '''19 مئی''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں۔ {| class=wikitable |- !نام !ملک !تریخ پیدائش !پہلا ٹیسٹ !آخری میچ !آخری ٹیسٹ وچ عمر |- | [[ولفریڈ روڈس]] || انگلینڈ || 29 اکتوبر 1877ء || 1 جون 1899ء || 12 اپریل 1930ء || {{age in years and days|1877|10|29|1930|4|12}} |- | [[برٹ آئرن مونگر]] || آسٹریلیا || 7 اپریل 1882ء || 30 نومبر 1928ء || 28 فروری 1933ء || {{age in years and days|1882|4|7|1933|2|28}} |- | [[ڈبلیو جی گریس]] || انگلینڈ || 18 جولائ‏ی 1848ء || 6 ستمبر 1880ء || 3 جون 1899ء || {{age in years and days|1848|7|18|1899|6|3}} |- | [[جارج گن (کرکٹر)|جارج گن]] || انگلینڈ || 13 جون 1879ء || 13 دسمبر 1907ء || 12 اپریل 1930ء || {{age in years and days|1879|6|13|1930|4|12}} |- | [[جیمز ساؤتھرٹن]] || انگلینڈ || 16 نومبر 1827ء || 15 مارچ 1877ء || 4 اپریل 1877ء || {{age in years and days|1827|11|16|1877|4|4}} |- | [[میراں بخش]] || پاکستان || 20 اپریل 1907ء || 29 جنوری 1955ء || 16 فروری 1955ء || {{age in years and days|1907|4|20|1955|2|16}} |- | [[جیک ہابس]] || انگلینڈ || 16 دسمبر 1882ء || 1 جنوری 1908ء || 22 اگست 1930ء || {{age in years and days|1882|12|16|1930|8|22}} |- | [[فرینک وولی]]|| انگلینڈ || 27 مئی 1887ء || 9 اگست 1909ء || 22 اگست 1934ء || {{age in years and days|1887|5|27|1934|8|22}} |- | [[ڈان بلیکی]] || آسٹریلیا || 5 اپریل 1882ء || 14 دسمبر 1928ء || 8 فروری 1929ء || {{age in years and days|1882|4|5|1929|2|8}} |- | [[ہربرٹ سٹروڈوک]] || انگلینڈ || 28 جنوری 1880ء || 1 جنوری 1910ء || 18 اگست 1926ء || {{age in years and days|1880|1|28|1926|8|18}} |} === بلحاظ ملک آخری میچ دے معمر ترین ٹیسٹ کرکٹ کھڈاری === ایہ معلومات '''19 مئی''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں۔ [[Image:Wilfred Rhodes 1920.tiff|thumb|left|ولفریڈ روڈس، انگلینڈ دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑی 1899ء تو‏ں 1930ء تک]] {| class="wikitable sortable" |- !ملک !نام !عمر |- |آسٹریلیا||[[برٹ آئرن مونگر]]||50 سال، 327 دن |- |بنگلہ دیش ||[[محمد رفیق (کرکٹر)|محمد رفیق]]||{{age in years and days|1970|9|5|2008|3|3}} |- |انگلینڈ ||[[ولفریڈ روڈس]]||{{age in years and days|1877|10|29|1930|4|12}} |- |بھارت||[[ونو منکڈ]]||41 سال، 305 دن |- |آئرلینڈ||[[ایڈ جوائس]]||39 سال، 231 دن |- |نیوزی لینڈ ||[[جیک الابسٹر]]||41 سال، 247 دن |- |پاکستان||[[میراں بخش]]||47 سال، 302 دن |- |جنوبی افریقا ||[[ڈیو نورس]]||45 سال، 207 دن |- |سری لنکا||[[سوما چندر ڈی سلوا]]||42 سال، 78 دن |- |ویسٹ انڈیز||[[جارج ہیڈلی]]||44 سال، 236 دن |- |زمبابوے ||[[جان ٹریکوس]]||45 سال، 304 دن |} '''یاددہانی:''' ولفریڈ روڈس دا ٹیسٹ کیریئر ریکارڈ 30 سال، 315 دناں اُتے محیط سی۔ انگلینڈ دے سب تو‏ں کم عمر ٹیسٹ کرکٹ کھڈاری تے اک ہور یارکشائر مین برائن کلوز (پیدائش:24 فروری 1931ء) اس حوالے تو‏ں دوسرے نمبر اُتے نيں۔ انہاں نے اپنا ڈیبیو 1949ء وچ نیوزی لینڈ دے خلاف کيتا تے تقریباً نو سال د‏‏ی غیر موجودگی دے بعد 1976ء وچ ویسٹ انڈیز د‏‏ی مخالفت کرنے دے لئی انہاں نو‏ں واپس بلايا گیا (ان دا کیریئر 26 سال، 356 دن اُتے مشتمل سی<ref>[[:en:Lists of oldest cricketers#cite note-6]]</ref> === سب تو‏ں طویل العمر اول درجہ کرکٹ کھلاڑی === ایہ معلومات '''19 مئی''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں۔ اس لسٹ وچ اوہ تمام اول درجہ کرکٹ کھڈاری شام‏ل نيں جو 100 سال تک زندہ رہے انہاں وچ سب وفات پاچکے نيں۔<ref>{{cite web|url=http://www.espncricinfo.com/story/_/id/18876267/brydon-coverdale-100th-birthdays-tom-pritchard-jack-laver |title=It takes a rare cricketer to reach a century, not just make one |work=ESPN کرک انفو |accessdate=2 اگست 2018}}</ref> {{legend2|#F9F9F9|وفات|border=1px solid #AAAAAA}} {{legend2|#99FF99|حیات|border=1px solid #AAAAAA}} {|class="wikitable" !شمار !نام !ٹیم !تریخ پیدائش !وفات !عمر !ملک |- |1 |[[جان مینرز (کرکٹر)|جان مینرز]] |align=right|ہیمپشائر، ہیمپشائر، کمبائنڈ سروسز | 25 ستمبر 1914ء |7 مارچ 2020ء |105 سال، 225 دن |{{cr|ENG}} |- |2 |[[جم ہچنسن]] |align=right|[[ڈربی شائر کاؤنٹی کرکٹ کلب]] |29 نومبر 1896ء |7 نومبر 2000ء |103 سال، 344 دن |{{cr|ENG}} |- |3 |[[سیڈ وارڈ (کرکٹر)|سیڈ وارڈ]] |align=right|[[ویلنگٹن]] |5 اگست 1907ء |31 دسمبر 2010ء |103 سال، 148 دن |{{NZ}} |- |4 |[[نارمن گورڈن]] |align=right|جنوبی افریقا، ٹرانسوال |6 اگست 1911ء |2 ستمبر 2014ء |103 سال، 27 دن |{{RSA}} |- |5 |[[روپرٹ ڈی سمٹ]] |align=right|مغربی صوبہ |23 نومبر 1883ء |3 اگست 1986ء |102 سال، 253 دن |{{RSA}} |- |6 |[[ایڈورڈ انگلش]] |align=right|ہیمپشائر |1 جنوری 1864ء |5 ستمبر 1966ء |102 سال، 247 دن |{{cr|ENG}} |- |7 |[[سیرل پارکنز]] |align=right|نارتھمپٹن شائر، مائنر کاؤنٹیز |4 جون 1911ء |21 نومبر 2013ء |102 سال، 170 دن |{{cr|ENG}} |- |8 |[[جان وہٹلی (کرکٹر)|جان وہٹلی]] |align=right|کینٹربری |8 جنوری 1860 |19 اپریل 1962 |102 سال، 101 دن |{{NZ}} |- |9 |[[آرچی اسکاٹ (کرکٹر)|آرچی اسکاٹ]] |align=right|اسکاٹ لینڈ | 26 جنوری 1918ء |1 نومبر 2019ء | 101 سال، 272 دن |{{SCO}} |- |10 |[[ٹیڈ مارٹن (کرکٹر)|ٹیڈ مارٹن]] |align=right|مغربی آسٹریلیا |30 ستمبر 1902ء |9 جون 2004ء |101 سال، 253 دن |{{AUS}} |- |11 |[[ڈی. بی. دیودھر]] |align=right|ہندو، مہاراشٹر |14 جنوری 1892ء | 24 اگست 1993ء |101 سال، 222 دن |{{IND}} |- |12 |[[جارج ہرمن]] |align=right|ڈبلن یونیورسٹی |6 جون 1874ء |14 دسمبر 1975ء |101 سال، 191 دن |{{IRL}} |- |13 |[[فریڈ گبسن (کرکٹر)|فریڈ گبسن]] |align=right|لیسٹر شائر |13 فروری 1912ء |28 جون 2013ء |101 سال، 135 دن |{{JAM}}، (رہائش {{cr|ENG}}) |- |14 |[[ایلن فنلیسن (کرکٹر)|ایلن فنلیسن]] |align=right|مشرقی صوبہ |1 ستمبر 1900ء |28 اکتوبر 2001ء |101 سال، 57 دن |{{RSA}} |- |15 |[[نیل میک کارکل]] |align=right|ہیمپشائر، کھلاڑی | 23 مارچ 1912ء |28 فروری 2013ء |100 سال، 342 دن |{{cr|ENG}} |- |16 |[[رگھوناتھ چندورکر]] |align=right|بمبئی | 21 نومبر 1920ء |3 ستمبر 2021ء |100 سال، 286 دن |{{IND}} |- |17 |[[جیفری بیک (کرکٹر)|جیفری بیک]] |align=right|آکسفورڈ یونیورسٹی |16 جون 1918ء |5 مارچ 2019ء |100 سال، 262 دن |{{cr|ENG}} |- |18 |[[ہیرالڈ اسٹیپلٹن]] |align=right|نیو ساؤتھ ویلز |7 جنوری 1915ء |24 ستمبر 2015ء | 100 سال، 260 دن |{{AUS}} |- |19 |[[ایلن برجیس (کرکٹر)|ایلن برجیس]] |align=right|کینٹربری |1 مئی 1920ء |5 جنوری 2021ء |100 سال، 249 دن |{{NZ}} |- |20 |[[روسی کوپر]] |align=right|پارسی، بمبئی، مڈل سیکس |14 دسمبر 1922ء |31 جولائ‏ی 2023 |100 سال، 229 دن |{{IND}} |- |21 |[[چارلس بریتھویٹ (کرکٹر)|چارلس بریتھویٹ]] |align=right|انگریزی باشندے، ریاستہائے متحدہ دے کھلاڑی |10 ستمبر 1845ء |15 اپریل 1946ء |100 سال، 217 دن |{{USA}} |- |22 |[[ہیری فورسیتھ]] |align=right|ڈبلن یونیورسٹی | 18 دسمبر 1903ء |19 جولائ‏ی 2004ء |100 سال، 214 دن |{{IRL}} |- |23 |[[جیک لیور]] |align=right|تسمانیہ |9 مارچ 1917ء |3 اکتوبر 2017ء |100 سال، 208 دن |{{AUS}} |- |24 |[[ٹام پرچرڈ]] |align=right|ویلنگٹن، واروکشائر |10 مارچ 1917ء |22 اگست 2017ء |100 سال، 165 دن |{{NZ}} |- |25 |[[برنار نوٹلی]] |align=right|ناٹنگہم شائر |31 اگست 1918ء | 22 جنوری 2019ء |100 سال، 144 دن |{{cr|ENG}} |- |26 |[[وسنت رائے جی]] |align=right|بمبئی، بڑودہ | 26 جنوری 1920ء |13 جون 2020ء |100 سال، 139 دن |{{IND}} |- |27 |[[جارج ڈین (کرکٹر)|جارج ڈین]] |align=right|ہیمپشائر | 11 دسمبر 1828 | 26 فروری 1929 |100 سال، 77 دن |{{cr|ENG}} |- |} '''یاددہانی:''' بھانويں نیو ساؤتھ ویلز، آسٹریلیا وچ پیدا ہوݨ والے [[سیڈ وارڈ (کرکٹر)|سیڈ وارڈ]] تے [[جان وہٹلی (کرکٹر)|جان وہٹلی]] د‏‏ی پرورش نیوزی لینڈ وچ ہوئی۔ [[جارج ہرمن]] جس نے آئرلینڈ دے لئی دو رگبی یونین کیپس حاصل کیتیاں دا کارن وال وچ انتقال ہويا۔ چارلس بریتھویٹ انگلینڈ وچ پیدا ہوئے۔ فریڈ گبسن 1944ء وچ انگلینڈ چلے گئے۔ نیل میک کارکل انگلینڈ وچ پیدا ہوئے، لیکن اوہ 1951ء تو‏ں جنوبی افریقا وچ مقیم رہ‏‏ے۔ اینٹی گوا دے کرکٹ کھلاڑی سر سڈنی والنگ، جو اکتوبر 2009ء وچ 102 سال، 88 دن د‏‏ی عمر وچ انتقال کر گئے، پہلے کدی وی میچاں وچ نظر نئيں آئے۔ اول درجہ کرکٹ کھیڈݨ والے سب تو‏ں ودھ عمر رسیدہ شخص، تے اکلوندے عمر رسیدہ، راجہ مہاراج سنگھ سن، جنہاں د‏‏ی عمر 72 سال سی اوہ نومبر 1950ء وچ کامن ویلتھ الیون دے خلاف بمبئی گورنرز الیون وچ شام‏ل سن <ref>[[:en:Lists of oldest cricketers#cite note-8]]</ref> تیرہ کھلاڑی اپنی سٹھ د‏‏ی دہائی وچ اول درجہ کرکٹ کھیل چکے نيں، انہاں وچو‏ں بوہت‏ے 19ويں صدی وچ انگلینڈ وچ ہی سرگرم دکھائی دئیے۔<ref>{{cite web |title=First-Class Oldest Players |url=https://stats.acscricket.com/Records/First_Class/Overall/Players/Oldest_Players.html |website=The Association of Cricket Statisticians and Historians |access-date=9 جنوری 2021}}</ref> === معمر ترین سواݨیاں کرکٹ کھڈاری === انگلینڈ د‏‏ی سواݨیاں کرکٹ کھلاڑی ایلین وہیلن بعد وچ [[ایلین ایش]]، جو 30 اکتوبر 1911ء نو‏‏ں پیدا ہوئیاں، سو سالہ درجہ حاصل کرنے والی پہلی سواݨی ٹیسٹ کرکٹ کھڈاری سی۔ اوہ 3 دسمبر 2021ء نو‏‏ں 110 سال تے 34 دن د‏‏ی عمر وچ انتقال کر گئياں<ref>[[:en:Lists of oldest cricketers#cite note-10]]</ref> اس لحاظ تو‏ں کہیا جا سکدا اے کہ طویل العمری دے حوالے تو‏ں اوہ مرد تے سواݨیاں دونے وچ سبقت رکھدی سی۔ === سب تو‏ں عمر رسیدہ اک روزہ کرکٹ کھڈاری=== کرکٹ د‏‏ی تریخ دا پہلا اک روزہ میچ 5 جنوری 1971ء نو‏‏ں کھیلا گیا جدو‏ں آسٹریلیا نے انگلینڈ دا مقابلہ کيتا۔ اودو‏ں زندہ عمر رسیدہ اک روزہ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی ترتیب ایہ اے اعدادوشمار '''19 مئی''' 2026ء تک مکمل نيں۔ {| class="wikitable sortable" |- !نام !ملک !تریخ پیدائش ! پہلا میچ !آخری میچ ! {{date}} تک عمر |- | [[لانس گبز]] || ویسٹ انڈیز || 29 ستمبر 1934ء || 5 ستمبر 1973ء || 7 جون 1975ء || {{age in years and days|1934|9|29}} |- | [[روہن کنہائی]] || ویسٹ انڈیز || 26 دسمبر 1935ء || 5 ستمبر 1973ء || 21 جون 1975ء || {{age in years and days|1935|12|26}} |- | [[باب سمپسن (کرکٹ کھلاڑی)|باب سمپسن]] || آسٹریلیا || 3 فروری 1936ء || 22 فروری 1978ء || 12 اپریل 1978ء || {{age in years and days|1936|2|3}} |- | [[گارفیلڈ سوبرز]] || ویسٹ انڈیز || 28 جولائ‏ی 1936ء || 5 ستمبر 1973ء || 5 ستمبر 1973ء || {{age in years and days|1936|7|28}} |- | [[بل لاری]] || آسٹریلیا || 11 فروری 1937ء || 5 جنوری 1971ء || 5 جنوری 1971ء || {{age in years and days|1937|2|11}} |- | [[فرخ انجینئر]] || انڈیا || 25 فروری 1938ء || 13 جولائ‏ی 1974ء || 14 جون 1975ء || {{age in years and days|1938|2|25}} |- | [[مائیکل ٹیسیرا]] || سری لنکا || 23 مارچ 1939ء || 7 جون 1975ء || 14 جون 1975ء || {{age in years and days|1939|3|23}} |- | [[ایلن کونولی]] || آسٹریلیا || 29 جون 1939ء || 5 جنوری 1971ء || 5 جنوری 1971ء || {{age in years and days|1939|6|29}} |- | [[رون ہیڈلی]] || ویسٹ انڈیز || 29 جون 1939ء || 7 ستمبر 1973ء || 7 ستمبر 1973ء || {{age in years and days|1939|6|29}} |- | [[نارمن گفورڈ]] || انگلینڈ || 30 مارچ 1940ء || 24 مارچ 1985ء || 26 مارچ 1985ء || {{age in years and days|1940|3|30}} |} === معمر ترین ٹوئنٹی 20 بین الاقوامی کرکٹ کھڈاری === پہلا ٹوئنٹی 20 بین الاقوامی 17 فروری 2005ء نو‏‏ں ہويا جدو‏ں آسٹریلیا نے نیوزی لینڈ دا مقابلہ کيتا۔ '''19 مئی''' 2026ء تک معمر زندہ ٹوئنٹی بین الاقوامی کرکٹ کھلاڑیاں وچ شام‏ل نيں: {| class="wikitable sortable" |- !نام !ملک !تریخ پیدائش !پہلا میچ !آخری میچ !عمر (تریخ) |- | عثمان گوکر || [[ترکیہ قومی کرکٹ ٹیم|ترکیہ]]|| 1 مارچ 1960 || 29 اگست 2019 || 29 اگست 2019 || {{age in years and days|1960|3|1}} |- | چنگیز اکیوز ||ترکیہ || 1 جون 1962 || 29 اگست 2019 || 29 اگست 2019 || {{age in years and days|1962|6|1}} |- | سردار کانسوئے || ترکیہ || 6 جولائ‏ی 1962 || 29 اگست 2019 || 31 اگست 2019 || {{age in years and days|1962|7|6}} |- | کرسٹیان روکیا || [[جبل الطارق قومی کرکٹ ٹیم|جبرالٹر]] || 8 مارچ 1965 || 13 مئی 2022 || 14 مئی 2022 || {{age in years and days|1965|3|8}} |- | حسن آلٹا || ترکیہ || 25 مئی 1965 || 29 اگست 2019 || 31 اگست 2019 || {{age in years and days|1965|5|25}} |- | [[جیمز موسیس (کرکٹر)|جیمز موسیس]] || [[بوٹسوانا قومی کرکٹ ٹیم|بوٹسوانا]] || 8 اگست 1965 || 20 مئی 2019 || 7 نومبر 2021 || {{age in years and days|1965|8|8}} |- | مارک عمان || [[سلووینیا قومی کرکٹ ٹیم|سلووینیا]] || 5 ستمبر 1966 || 25 جولائ‏ی 2022 || 30 جولائ‏ی 2022 || {{age in years and days|1966|9|5}} |- | [[سنیل دھنیرام]] || [[کینیڈا قومی کرکٹ ٹیم|کینیڈا]] || 17 اکتوبر 1968 || 2 اگست 2008 || 10 فروری 2010 || {{age in years and days|1968|10|17}} |- | ٹونی وائٹ مین || [[لکسمبرگ قومی کرکٹ ٹیم| لکسمبرگ]] || 24 مئی 1969 || 29 اگست 2019 || 5 ستمبر 2021 || {{age in years and days|1969|5|24}} |- | [[سنتھ جے سوریا]] || سری لنکا || 30 جون 1969 || 15 جون 2006 || 25 جون 2011 || {{age in years and days|1969|6|30}} |} === ہور ویکھو === * [[کرکٹ]] * [[ٹیسٹ کرکٹ]] * [[آسٹریلیا دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[بنگلہ دیش دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[انگلستان دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[بھارت دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[نیوزی لینڈ دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[پاکستان دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[جنوبی افریقا دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[سری لنکا دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[ویسٹ انڈیز دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[زمبابوے دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[افغانستان دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] == حوالے == {{حوالے}} [[گٹھ:ٹیسٹ کرکٹ ریکارڈ]] [[گٹھ:کھیلاں د‏‏ی فہرستاں دیاں فہرستاں]] [[گٹھ:کرکٹ کھلاڑیاں دیاں فہرستاں]] [[گٹھ:ویکی ڈیٹا تو‏ں مطابقت رکھنے والی مختصر تفصیل]] [[گٹھ:طویل العمر افراد دیاں فہرستاں]] 9yt5a8cud4gke75vq4j7hf2pk6jx6ot 707287 707286 2026-05-22T05:28:46Z ابوالحسن راجپوت 24698 /* ملکاں دے لحاظ نال معمر زندہ ٹیسٹ کرکٹ کھڈاری */ 707287 wikitext text/x-wiki ایہ لسٹ '''معمر [[ٹیسٹ کرکٹ|ٹیسٹ]] تے اول درجہ کرکٹ کھلاڑیاں''' د‏‏ی ترتیب دا اک مجموعہ اے اس وچ کرکٹ دے وکھ وکھ پہلوآں تو‏ں ہر سطح اُتے طویل العمر کرکٹ کھلاڑیاں دے اعداد و شمار دئیے گئے نيں === معمر ترین زندہ ٹیسٹ کرکٹ کھڈاری === ایہ معلومات '''22 مئی''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں۔ تے اس وچ 90 سال د‏‏ی عمر تک دے زندہ کھلاڑی شام‏ل نيں۔ {| class="wikitable sortable" |- !نام !ملک !تریخ پیدائش !پہلا میچ !آخری میچ !{{date}} تک عمر |- | [[نیل ہاروے]] || آسٹریلیا || 8 اکتوبر 1928ء || 22 جنوری 1948ء || 20 فروری 1963ء || {{age in years and days|1928|10|8}} |- | [[دتا گائیکواڈ]] || بھارت || 27 اکتوبر 1928ء || 5 جون 1952ء || 18 جنوری 1961ء || {{age in years and days|1928|10|27}} |- | [[ٹریور میک موہن]] || نیوزی لینڈ || 8 نومبر 1929ء || 13 اکتوبر 1955ء || 6 فروری 1956ء || {{age in years and days|1929|11|8}} |- | [[وزیر محمد]] || پاکستان || 22 دسمبر 1929ء || 13 نومبر 1952ء || 13 نومبر 1959ء || {{age in years and days|1929|12|22}} |- | [[سی ڈی گوپی ناتھ]] || بھارت || 1 مارچ 1930ء || 14 مارچ 1951ء || 28 جنوری 1960ء || {{age in years and days|1930|3|1}} |- | [[آئن لیگٹ]] || نیوزی لینڈ || 7 جون 1930ء || 1 جنوری 1954ء || 5 جنوری 1954ء || {{age in years and days|1930|6|7}} |- | [[جیک الابسٹر]] || نیوزی لینڈ || 11 جولائ‏ی 1930ء || 13 اکتوبر 1955ء || 14 مارچ 1972ء || {{age in years and days|1930|7|11}} |- | [[جوئے سلیمان]] || ویسٹ انڈیز || 26 اگست 1930ء || 12 دسمبر 1958ء || 11 مئی 1965ء || {{age in years and days|1930|8|26}} |- | [[چندرکانت پاٹنکر]] || بھارت || 24 نومبر 1930ء || 28 دسمبر 1955ء ||2 جنوری 1955ء || {{age in years and days|1930|11|24}} |- | [[رمن صبا رائو]] || ویسٹ انڈیز || 29 جنوری 1932ء || 24 جولائ‏ی 1958ء ||17 اگست 1961ء || {{age in years and days|1932|1|29}} |- | [[گیون سٹیونز]] || آسٹریلیا || 29 فروری 1932ء || 28 دسمبر 1955ء ||2 جنوری 1955ء || {{age in years and days|1932|2|29}} |- | [[گاڈفرے لارنس]] || جنوبی افریقا || 31 مارچ 1932ء || 08 دسمبر 1961ء ||16 فروری 1962ء || {{age in years and days|1932|3|31}} |- | [[باب بلیئر (کرکٹر)|باب بلیئر]] || نیوزی لینڈ || 23 جون 1932ء || 06 مارچ 1953ء ||13 مارچ 1964ءء || {{age in years and days|1932|6|23}} |- | [[مکی سٹیورٹ]] || انگلینڈ || 16 ستمبر 1932ء || 21 جون 1962ء ||21 جنوری 1964ء || {{age in years and days|1932|9|16}} |- | [[کم ایلگی]] || جنوبی افریقا || 6 مارچ 1933ء || 08 دسمبر 1961ء ||01 جنوری 1962ء || {{age in years and days|1933|3|6}} |- | [[مائیکل جان اسمتھ]] || انگلینڈ || 30 جون 1933ء || 5 جون 1958ء ||جولائ‏ی 1972ء || {{age in years and days|1933|6|30}} |- | [[راجرہیرس (کرکٹر)|راجرہیرس]] || نیوزی لینڈ || 27 جولائ‏ی 1933ء || 27 فروری 1959ء ||14 مارچ 1959ء || {{age in years and days|1933|7|27}} |- | [[کیمی اسمتھ]] || ویسٹ انڈیز || 29 جولائی 1933ء || 09 دسمبر 1960ء ||16 فروری 1962ء || {{age in years and days|1933|7|29}} |- | [[ٹام ڈیوڈنی]] || ویسٹ انڈیز || 23 اکتوبر 1933ء || 14 مئی 1955ء ||13 مارچ 1958ء || {{age in years and days|1933|10|23}} |- | [[بروس موریسن (کرکٹر)|بروس موریسن]] || نیوزی لینڈ || 17 دسمبر 1933ء || 01 مارچ 1963ء ||01 مارچ 1963ء || {{age in years and days|1933|12|17}} |- | [[جیکی ہینڈرکس]] || ویسٹ انڈیز || 21 دسمبر 1933ء || 16 فروری 1962ء ||12 جون 1969ء || {{age in years and days|1933|12|21}} |- | [[ناری کنٹرکٹر]] || بھارت || 7 مارچ 1934ء || 02 دسمبر 1955ء ||07 مارچ 1962ء || {{age in years and days|1934|3|7}} |- | [[ہیمنڈ فرلانج]] || ویسٹ انڈیز || 19 جون 1934ء || 11 جون 1955ء ||09 مارچ 1956ء || {{age in years and days|1934|6|19}} |- | [[ولی روڈریگز]] || ویسٹ انڈیز ||25 جون 1934ء || 07 مارچ 1962ء ||14 مارچ 1956ء || {{age in years and days|1934|6|25}} |- | [[چندو بورڈے]] || ویسٹ انڈیز || 21 جولائی 1934ء || 28 نومبر 1958ء ||04 نومبر 1969ء || {{age in years and days|1934|7|21}} |- | [[جون گائے (کرکٹر)|جون گائے]] || نیوزی لینڈ || 29 اگست 1934ء || 07 نومبر 1955ء ||26 دسمبر 1961ء || {{age in years and days|1934|8|29}} |- | [[لانس گبز]] || ویسٹ انڈیز || 29 ستمبر 1934ء || 05 فروری 1958ء ||31 جنوری 1976ء || {{age in years and days|1934|9|29}} |- | [[ڈیس ہورے]] || آسٹریلیا || 19 اکتوبر 1934ء || 27 جنوری 1961ء ||27 جنوری 1961ء || {{age in years and days|1934|10|19}} |- | [[ڈک رچرڈسن (کرکٹر)|ڈک رچرڈسن]] || انگلینڈ || 3 نومبر 1934ء || 04 جولائی 1957ء ||04 جولائی 1957ء || {{age in years and days|1934|11|3}} |- | [[آئن میکف]] || آسٹریلیا || 6 جنوری 1935ء || 23 دسمبر 1957ء ||06 دسمبر 1963ء || {{age in years and days|1935|1|6}} |- | [[بروس بولٹن]] || نیوزی لینڈ || 31 مئی 1935ء || 27 فروری 1959ء ||14 مارچ 1959ء || {{age in years and days|1935|5|31}} |- | [[فضل الرحمن (کرکٹ کھلاڑی)|فضل الرحمن]] || پاکستان || 11 جون، 1935ء || 13 مارچ 1958ء ||13 مارچ 1958ء || {{age in years and days|1935|6|11}} |- | [[ومن کمار]] || بھارت || 26 جون 1935ء || 08 فروری 1961ء ||11 نومبر 1961ء || {{age in years and days|1935|6|26}} |- | [[کین ٹیلر (کرکٹر)|کین ٹیلر]] || انگلینڈ || 21 اگست 1935ء || 4 جون 1958ء ||2 جولائی 1964ء || {{age in years and days|1935|8|21}} |- | [[باب باربر (کرکٹر)|باب باربر]] || انگلینڈ || 26 ستمبر 1935ء || 9 جون 1960ء ||6 جون 1964ء || {{age in years and days|1935|9|26}} |- | [[جمی بنکس]] || انگلینڈ || 05 اکتوبر1935ء || 21 جنوری 1964ء ||03 فروری 1964ء || {{age in years and days|1935|10|05}} |- | [[پال بارٹن]] || نیوزی لینڈ || 09 اکتوبر 1935ء || 08 دسمبر 1961ء ||15 مارچ 1963ء || {{age in years and days|1935|10|09}} |- | [[ایلن براؤن (انگلش کرکٹر)|ایلن براؤن]] || انگلینڈ || 17 اکتوبر 1935ء || 26 اکتوبر 1961ء ||11 نومبر 1961ء || {{age in years and days|1935|10|17}} |- | [[کین ایسٹ ووڈ]] || آسٹریلیا ||23 نومبر 1935ء || 12 فروری 1971ء ||12 فروری 1971ء || {{age in years and days|1935|11|23}} |- | [[پرکاش بھنڈاری]] || بھارت ||27 نومبر 1935ء || 26 فروری 1955ء ||02 نومبر 1956ء || {{age in years and days|1935|11|27}} |- | [[فریڈ رمسی]] || انگلینڈ ||04 دسمبر 1935ء || 23 جولائی 1964ء ||22 جولائی 1965ء || {{age in years and days|1935|12|04}} |- | [[روہن کنہائی]] || ویسٹ انڈیز ||26 دسمبر 1935ء || 30 مئی 1957ء ||30 مارچ 1974ء || {{age in years and days|1935|12|26}} |- | [[جان ڈی آرسی (کرکٹ کھلاڑی)|جان ڈی آرسی]] || نیوزی لینڈ ||23 اپریل 1936ء || 05 جون 1958ء ||21 اگست 1958ء || {{age in years and days|1936|04|23}} |- | [[رائے ہارفورڈ]] || انگلینڈ ||30 مئی 1936ء || 15 فروری 1968ء ||29 فروری 1968ء || {{age in years and days|1936|05|30}} |- | [[ایرک رسل (کرکٹ کھلاڑی)|ایرک رسل]] || انگلینڈ ||03 جولائی 1936ء || 21 اکتوبر 1961ء ||27 جولائی 1967ء || {{age in years and days|1936|07|03}} |- | [[وینکٹ رامن سبرامنیا]] || بھارت ||16 جولائی 1936ء || 19 مارچ 1965ء ||07 مارچ 1968ء || {{age in years and days|1936|07|16}} |- | [[ہیرالڈ روڈس (کرکٹ کھلاڑی)|ہیرالڈ روڈس]] || انگلینڈ ||22 جولائی 1936ء ||02 جولائی 1959ء ||23 جولائی 1959ء || {{age in years and days|1936|07|22}} |- | [[گارفیلڈ سوبرز]] || بھارت ||28 جولائی 1936ء ||30 مارچ 1954ء ||30 مارچ 1974ء || {{age in years and days|1936|07|28}} |- | [[آرٹی ڈک]] || نیوزی لینڈ ||10 اکتوبر 1936ء || 08 دسمبر 1961ء ||17 جون 1965ء || {{age in years and days|1936|10|10}} |} === ملکاں دے لحاظ نال معمر زندہ ٹیسٹ کرکٹ کھڈاری === ایہ معلومات '''22 مئی''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں۔ {| class="wikitable sortable" !ملک !کھلاڑی ! {{date}} تک عمر |- |افغانستان |[[محمد نبی]] |{{age in years and days|1985|01|01}} |- |آسٹریلیا |[[نیل ہاروے]] |{{age in years and days|1928|10|08}} |- | بنگلہ دیش |[[انعام الحق (کرکٹر)|انعام الحق]] |{{age in years and days|1966|02|27}} |- |انگلینڈ |[[رمن صبا رائو]] |{{age in years and days|1932|01|29}} |- |بھارت |[[دتا گائیکواڈ]] |{{age in years and days|1928|10|27}} |- |آئرلینڈ |[[ایڈ جوائس]] |{{age in years and days|1978|09|22}} |- |نیوزی لینڈ |[[ٹریور میک موہن]] |{{age in years and days|1929|11|8}} |- |پاکستان |[[وزیر محمد]] |{{age in years and days|1929|12|22}} |- | جنوبی افریقا |[[رونالڈ ڈراپر]] |{{age in years and days|1926|12|24}} |- |سری لنکا |[[سوما چندر ڈی سلوا]] |{{age in years and days|1942|6|11}} |- | ویسٹ انڈیز |[[جوئے سلیمان]] |{{age in years and days|1930|8|26}} |- |زمبابوے |[[جان ٹریکوس]] |{{age in years and days|1947|05|17}} |} '''چیتاؤنی:''' 27 [[فرسٹ کلاس کرکٹ]] کرکٹ کھلاڑیاں دے بارے وچ جانیا جاندا اے کہ اوہ صد سالہ درجہ حاصل کر چک‏‏ے نيں (''تھلے متعلقہ سیکشن دیکھو'')۔ ماخذ:<ref>[http://stats.cricinfo.com/ci/content/records/283742.html کرک انفو: Oldest living players]</ref> === معمر ٹیسٹ کرکٹ کھڈاری جیہڑے ہن تک ٹیسٹ د‏‏ی سطح اُتے کھیل رہے نيں === ایہ معلومات '''19 مئی''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں۔ {| class="wikitable sortable" |- !نام !ملک !تریخ پیدائش ! پہلا میچ ! {{date}} تک عمر |- | [[کریگ ارون]] || زمبابوے || 19 اگست 1985 || 04 اگست 2011 || {{age in years and days|1985|8|19}} |- | [[سکندر رضا]] || زمبابوے|| 24 اپریل1986 || 3 ستمبر2013 || {{age in years and days|1986|4|26}} |- | [[سین ولیمز(کرکٹر)|سین ولیمز]] || زمبابوے|| 26 ستمبر 1986 || 20 مارچ 2013 || {{age in years and days|1986|9|26}} |} === سب تو‏ں پرانے ٹیسٹ کرکٹ کھڈاری جیہڑے ہن تک ٹیسٹ د‏‏ی سطح اُتے کھیل رہے نيں=== ایہ معلومات '''19 مئی''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں۔ {| class="wikitable sortable" |- !ملک !نام ! {{date}} تک عمر |- |افغانستان||[[امیرحمزہ (افغان کرکٹ کھلاڑی)|امیر حمزہ]]||{{age in years and days|1991|08|15}} |- |آسٹریلیا||[[عثمان خواجہ]]||{{age in years and days|1986|12|18}} |- |بنگلہ دیش||[[مشفق الرحیم]]||{{age in years and days|1987|5|9}} |- |انگلینڈ||[[کرس ووکس]]||{{age in years and days|1989|3|2}} |- |بھارت||[[رویندر جدیجا]]||{{age in years and days|1988|12|6}} |- |آئرلینڈ||[[کریگ ینگ (کرکٹر)|کریگ ینگ]]||{{age in years and days|1990|4|4}} |- |نیوزی لینڈ||[[اعجاز پٹیل]]||{{age in years and days|1988|10|21}} |- |پاکستان||[[نعمان علی]]||{{age in years and days|1986|10|7}} |- |جنوبی افریقہ ||[[ڈین پیٹرسن]]||{{age in years and days|1989|4|4}} |- |سری لنکا||[[اینجلو میتھیوز]]||{{age in years and days|1987|6|2}} |- |ویسٹ انڈیز ||[[کیمار روچ]]||{{age in years and days|1988|6|30}} |- |زمبابوے||[[کریگ ارون]]||{{age in years and days|1985|8|19}} |} '''چیتاؤنی:''' مندرجہ بالا فہرستاں وچ اوہ کھڈاری شام‏ل نيں جنہاں نے گزشتہ 24 مہینےآں وچ ٹیسٹ کرکٹ کھیلی اے تے اپنی ریٹائرمنٹ دا باقاعدہ اعلان نئيں کيتا ا‏‏ے۔ === سب تو‏ں طویل عرصے تک رہنے والے ٹیسٹ کرکٹ کھڈاری === ایہ معلومات '''19 مئی''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں۔ {| class=wikitable |- !نام !ملک !تریخ پیدائش !پہلا میچ !آخری میچ !موت تریخ !عمر |- | [[نارمن گورڈن]] || جنوبی افریقا || 6 اگست 1911ء || 24 دسمبر 1938ء || 14 مارچ 1939ء || 2 ستمبر 2014ء || {{age in years and days|1911|08|06|2014|09|02}} |- | [[ایرک ٹنڈل]] || نیوزی لینڈ || 18 دسمبر 1910ء || 26 جون 1927ء || 25 مارچ 1947ء || 1 اگست 2010ء || {{age in years and days|1910|12|18|2010|08|01}} |- | [[فرانسس میک کینن]] || انگلینڈ || 9 اپریل 1848ء || 2 جنوری 1879ء || 4 جنوری 1879ء || 27 فروری 1947ء || {{age in years and days|1848|4|9|1947|2|27}} |- | [[جان واٹکنز(کرکٹر)|جان واٹکنز]] || جنوبی افریقا || 10 اپریل 1923ء || 24 دسمبر 1949ء || 5 جنوری 1957ء || 3 ستمبر 2021 || {{age in years and days|1923|4|10|2021|9|3}} |- | [[لنڈسے ٹکٹ]] || جنوبی افریقا || 6 فروری 1919ء || 7 جون 1947ء || 9 مارچ 1949ء || 5 ستمبر 2016ء || {{age in years and days|1919|02|06|2016|09|05}} |- | [[ڈونلڈ اسمتھ (کرکٹر، پیدائش 1923)|ڈونلڈ اسمتھ]] || انگلینڈ || 14 جون 1923ء || 20 جون 1957ء || 27 جولائ‏ی 1957ء || 10 جنوری 2021 || {{age in years and days|1923|06|14|2021|01|10}} |- | [[جیک کیر (کرکٹر)|جیک کیر]] || نیوزی لینڈ || 28 دسمبر 1910ء || 27 جون 1931ء || 27 جولائ‏ی 1937ء || 27 مئی 2007ء || {{age in years and days|1910|12|28|2007|5|27}} |- | [[ولفریڈ روڈس]] || انگلینڈ || 29 اکتوبر 1877 || 1 جون 1899ء || 12 اپریل 1930ء || 8 جولائ‏ی 1973ء || {{age in years and days|1877|10|29|1973|7|8}} |- | [[بل براؤن (کرکٹر)|بل براؤن]] || آسٹریلیا || 31 جولائ‏ی 1912ء || 8 جون 1934ء || 29 جون 1948ء || 16 مارچ 2008ء || {{age in years and days|1912|7|31|2008|3|16}} |- | [[لنڈسے ویر (کرکٹر)|لنڈسے ویر]] || نیوزی لینڈ || 2 جون 1908ء || 24 جنوری 1930ء || 17 اگست 1937ء || 31 اکتوبر 2003ء || {{age in years and days|1908|6|2|2003|10|31}} |- | [[ایورٹن ویکس]] || ویسٹ انڈیز || 26 فروری 1925ء || 21 جنوری 1948ء || 31 مارچ 1958ء || 1 جولائ‏ی 2020ء || {{age in years and days|1925|2|26|2020|7|1}} |- | [[کین آرچر]] || آسٹریلیا|| 17 جنوری 1928 || 22 دسمبر 1950 || 5 دسمبر 1951 || 14 اپریل 2023||{{age in years and days|1928|1|17|2023|4|14}} |- | [[اینڈی گینٹاؤم]] || ویسٹ انڈیز || 22 جنوری 1921ء || 11 فروری 1948ء || 16 فروری 1948ء || 17 فروری 2016ء || {{age in years and days|1921|01|22|2016|2|17}} |- | [[سڈنی بارنس]] || انگلینڈ || 19 اپریل 1873ء || 13 دسمبر 1901ء || 18 فروری 1914ء || 26 دسمبر 1967ء || {{age in years and days|1873|4|19|1967|12|26}} |- | [[ایسمنڈ کینٹش]] || ویسٹ انڈیز || 21 نومبر 1916ء || 27 مارچ 1948ء || 21 جنوری 1954ء || 10 جون 2011ء || {{age in years and days|1916|11|21|2011|6|10}} |- | [[مورپکم جوسام گوپالن]] || انڈیا || 6 جون 1909ء || 5 جنوری 1934ء || 8 جنوری 1934ء || 21 دسمبر 2003ء || {{age in years and days|1909|6|6|2003|12|21}} |- | [[رون ہیمنس]] || آسٹریلیا || 25 نومبر 1915ء || 28 فروری 1947ء || 5 جنوری 1948ء || 24 مارچ 2010ء || {{age in years and days|1915|11|25|2010|3|24}} |- | [[ڈینس بیگبی]] || جنوبی افریقا || 12 دسمبر 1914ء || 6 دسمبر 1948ء || 6 مارچ 1950ء || 10 مارچ 2009ء || {{age in years and days|1914|12|12|2009|3|10}} |- | [[جیک نیومین (کرکٹر)|جیک نیومین]] || نیوزی لینڈ || 3 جولائ‏ی [[1902ء]] || 27 فروری 1932ء || 3 اپریل 1933ء || 23 ستمبر 1996 || {{age in years and days|1902|7|3|1996|9|23}} |- | [[ڈان کلیورلی]] || نیوزی لینڈ || 23 دسمبر 1909ء || 27 فروری 1932ء || 30 مارچ 1946ء || 16 فروری 2004ء || {{age in years and days|1909|12|23|2004|2|16}} |- |} ماخذ:<ref>[http://stats.cricinfo.com/ci/content/records/283740.html کرک انفو: Longest lived players]</ref><ref>[http://www.rediff.com/cricket/2003/dec/22old.htm Rediff: Oldest Test cricketers at the time of death]</ref> === سب تو‏ں وڈی عمر وچ ٹیسٹ دا آغاز کرنے والے کرکٹ کھڈاری === ایہ معلومات '''19 مئی''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں. {| class=wikitable |- !نام !ملک !تریخ پیدائش !پہلا میچ !پہلے میچ دے وقت عمر |- | [[جیمز ساؤتھرٹن]] || انگلینڈ || 16 نومبر 1827ء || 15 مارچ 1877 ء|| {{age in years and days|1827|11|16|1877|03|15}} |- | [[میراں بخش]] || پاکستان || 20 اپریل 1907ء || 29 جنوری 1955ء || {{age in years and days|1907|4|20|1955|1|29}} |- | [[ڈان بلیکی]] || آسٹریلیا || 5 اپریل 1882ء || 14 دسمبر 1928ء || {{age in years and days|1882|4|5|1928|12|14}} |- | [[برٹ آئرن مونگر]] || آسٹریلیا || 7 اپریل 1882ء || 30 نومبر 1928ء || {{age in years and days|1882|4|7|1928|11|30}} |- | [[نیلسن بیٹنکورٹ]] || ویسٹ انڈیز || 4 جون 1887ء || 1 فروری 1930ء || {{age in years and days|1887|6|4|1930|2|1}} |- | [[راکلے ولسن]] || انگلینڈ || 25 مارچ 1879ء || 25 فروری 1921ء || {{age in years and days|1879|3|25|1921|2|25}} |- | [[رستم جی جمشید جی]] || انڈیا || 18 نومبر 1892ء || 15 دسمبر 1933ء || {{age in years and days|1892|11|18|1933|12|15}} |} === بلحاظ ملک سب تو‏ں وڈی عمر وچ پہلا ٹیسٹ میچ کھیڈݨ والے کھڈاری === ایہ معلومات '''19 مئی''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں۔ {| class="wikitable sortable" |- !ملک !نام !پہلے میچ وقت د‏‏ی عمر |- |آسٹریلیا||[[ڈان بلیکی]]||46 سال، 253 دن |- |بنگلہ دیش||[[انعام الحق (کرکٹر)|انعام الحق]]||35 سال، 58 دن |- |انگلینڈ||[[جیمز ساؤتھرٹن]]||{{age in years and days|1827|11|16|1877|3|15}} |- |بھارت||[[رستم جی جمشید جی]]||41 سال، 27 دن |- |آئرلینڈ||[[ایڈ جوائس]]||39 سال، 232 دن |- |نیوزی لینڈ||[[ہرب میک گر]]||38 سال، 101 دن |- |پاکستان||[[میراں بخش]]||47 سال، 284 دن |- |جنوبی افریقا||[[عمر ہنری (کرکٹر)|عمر ہنری]]||40 سال، 295 دن |- |سری لنکا||[[سوما چندر ڈی سلوا]]||39 سال، 251 دن |- |ویسٹ انڈیز||[[نیلسن بیٹنکورٹ]]||42 سال، 242 دن |- |زمبابوے||[[اینڈی والر]]||37 سال، 84 دن |} '''چیتاؤنی:''' [[جان ٹریکوس]] نے زمبابوے دے لئی {{age in years and days|1947|5|17|1992|10|18}}, وچ پہلا میچ کھیلا، لیکن اوہ 22 سال پہلے جنوبی افریقا دے لئی تن ٹیسٹ کھیل چکے نيں۔<ref name="traicos">[http://stats.cricinfo.com/statsguru/engine/player/55802.html?class=1;template=results;type=allround;view=match کرک انفو: Traicos debut]</ref> '''چیتاؤنی:''' سب تو‏ں ودھ عمر وچ پہلا میچ کھیڈݨ والے، جیمز سدرٹن، مرنے والے پہلے ٹیسٹ کرکٹ کھڈاری وی سن جدو‏ں اوہ 16 جون 1880ء نو‏‏ں انتقال کر گئے۔ میراں بخش اپنے کھیل دے کیریئر دے دوران میراں بخش دے ناں تو‏ں جانے جاندے سن ۔ ماخذ:<ref>[https://www.bbc.co.uk/blogs/tms/2007/12/ask_bearders_160.shtml BBC Test Match Special, Ask Bearders: "Can you tell me who is the oldest cricket player to make a Test match debut"]</ref> === ٹیسٹ کرکٹ دے معمر ترین کھلاڑی دے طور اُتے آخری شرکت === ایہ معلومات '''19 مئی''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں۔ {| class=wikitable |- !نام !ملک !تریخ پیدائش !پہلا ٹیسٹ !آخری میچ !آخری ٹیسٹ وچ عمر |- | [[ولفریڈ روڈس]] || انگلینڈ || 29 اکتوبر 1877ء || 1 جون 1899ء || 12 اپریل 1930ء || {{age in years and days|1877|10|29|1930|4|12}} |- | [[برٹ آئرن مونگر]] || آسٹریلیا || 7 اپریل 1882ء || 30 نومبر 1928ء || 28 فروری 1933ء || {{age in years and days|1882|4|7|1933|2|28}} |- | [[ڈبلیو جی گریس]] || انگلینڈ || 18 جولائ‏ی 1848ء || 6 ستمبر 1880ء || 3 جون 1899ء || {{age in years and days|1848|7|18|1899|6|3}} |- | [[جارج گن (کرکٹر)|جارج گن]] || انگلینڈ || 13 جون 1879ء || 13 دسمبر 1907ء || 12 اپریل 1930ء || {{age in years and days|1879|6|13|1930|4|12}} |- | [[جیمز ساؤتھرٹن]] || انگلینڈ || 16 نومبر 1827ء || 15 مارچ 1877ء || 4 اپریل 1877ء || {{age in years and days|1827|11|16|1877|4|4}} |- | [[میراں بخش]] || پاکستان || 20 اپریل 1907ء || 29 جنوری 1955ء || 16 فروری 1955ء || {{age in years and days|1907|4|20|1955|2|16}} |- | [[جیک ہابس]] || انگلینڈ || 16 دسمبر 1882ء || 1 جنوری 1908ء || 22 اگست 1930ء || {{age in years and days|1882|12|16|1930|8|22}} |- | [[فرینک وولی]]|| انگلینڈ || 27 مئی 1887ء || 9 اگست 1909ء || 22 اگست 1934ء || {{age in years and days|1887|5|27|1934|8|22}} |- | [[ڈان بلیکی]] || آسٹریلیا || 5 اپریل 1882ء || 14 دسمبر 1928ء || 8 فروری 1929ء || {{age in years and days|1882|4|5|1929|2|8}} |- | [[ہربرٹ سٹروڈوک]] || انگلینڈ || 28 جنوری 1880ء || 1 جنوری 1910ء || 18 اگست 1926ء || {{age in years and days|1880|1|28|1926|8|18}} |} === بلحاظ ملک آخری میچ دے معمر ترین ٹیسٹ کرکٹ کھڈاری === ایہ معلومات '''19 مئی''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں۔ [[Image:Wilfred Rhodes 1920.tiff|thumb|left|ولفریڈ روڈس، انگلینڈ دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑی 1899ء تو‏ں 1930ء تک]] {| class="wikitable sortable" |- !ملک !نام !عمر |- |آسٹریلیا||[[برٹ آئرن مونگر]]||50 سال، 327 دن |- |بنگلہ دیش ||[[محمد رفیق (کرکٹر)|محمد رفیق]]||{{age in years and days|1970|9|5|2008|3|3}} |- |انگلینڈ ||[[ولفریڈ روڈس]]||{{age in years and days|1877|10|29|1930|4|12}} |- |بھارت||[[ونو منکڈ]]||41 سال، 305 دن |- |آئرلینڈ||[[ایڈ جوائس]]||39 سال، 231 دن |- |نیوزی لینڈ ||[[جیک الابسٹر]]||41 سال، 247 دن |- |پاکستان||[[میراں بخش]]||47 سال، 302 دن |- |جنوبی افریقا ||[[ڈیو نورس]]||45 سال، 207 دن |- |سری لنکا||[[سوما چندر ڈی سلوا]]||42 سال، 78 دن |- |ویسٹ انڈیز||[[جارج ہیڈلی]]||44 سال، 236 دن |- |زمبابوے ||[[جان ٹریکوس]]||45 سال، 304 دن |} '''یاددہانی:''' ولفریڈ روڈس دا ٹیسٹ کیریئر ریکارڈ 30 سال، 315 دناں اُتے محیط سی۔ انگلینڈ دے سب تو‏ں کم عمر ٹیسٹ کرکٹ کھڈاری تے اک ہور یارکشائر مین برائن کلوز (پیدائش:24 فروری 1931ء) اس حوالے تو‏ں دوسرے نمبر اُتے نيں۔ انہاں نے اپنا ڈیبیو 1949ء وچ نیوزی لینڈ دے خلاف کيتا تے تقریباً نو سال د‏‏ی غیر موجودگی دے بعد 1976ء وچ ویسٹ انڈیز د‏‏ی مخالفت کرنے دے لئی انہاں نو‏ں واپس بلايا گیا (ان دا کیریئر 26 سال، 356 دن اُتے مشتمل سی<ref>[[:en:Lists of oldest cricketers#cite note-6]]</ref> === سب تو‏ں طویل العمر اول درجہ کرکٹ کھلاڑی === ایہ معلومات '''19 مئی''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں۔ اس لسٹ وچ اوہ تمام اول درجہ کرکٹ کھڈاری شام‏ل نيں جو 100 سال تک زندہ رہے انہاں وچ سب وفات پاچکے نيں۔<ref>{{cite web|url=http://www.espncricinfo.com/story/_/id/18876267/brydon-coverdale-100th-birthdays-tom-pritchard-jack-laver |title=It takes a rare cricketer to reach a century, not just make one |work=ESPN کرک انفو |accessdate=2 اگست 2018}}</ref> {{legend2|#F9F9F9|وفات|border=1px solid #AAAAAA}} {{legend2|#99FF99|حیات|border=1px solid #AAAAAA}} {|class="wikitable" !شمار !نام !ٹیم !تریخ پیدائش !وفات !عمر !ملک |- |1 |[[جان مینرز (کرکٹر)|جان مینرز]] |align=right|ہیمپشائر، ہیمپشائر، کمبائنڈ سروسز | 25 ستمبر 1914ء |7 مارچ 2020ء |105 سال، 225 دن |{{cr|ENG}} |- |2 |[[جم ہچنسن]] |align=right|[[ڈربی شائر کاؤنٹی کرکٹ کلب]] |29 نومبر 1896ء |7 نومبر 2000ء |103 سال، 344 دن |{{cr|ENG}} |- |3 |[[سیڈ وارڈ (کرکٹر)|سیڈ وارڈ]] |align=right|[[ویلنگٹن]] |5 اگست 1907ء |31 دسمبر 2010ء |103 سال، 148 دن |{{NZ}} |- |4 |[[نارمن گورڈن]] |align=right|جنوبی افریقا، ٹرانسوال |6 اگست 1911ء |2 ستمبر 2014ء |103 سال، 27 دن |{{RSA}} |- |5 |[[روپرٹ ڈی سمٹ]] |align=right|مغربی صوبہ |23 نومبر 1883ء |3 اگست 1986ء |102 سال، 253 دن |{{RSA}} |- |6 |[[ایڈورڈ انگلش]] |align=right|ہیمپشائر |1 جنوری 1864ء |5 ستمبر 1966ء |102 سال، 247 دن |{{cr|ENG}} |- |7 |[[سیرل پارکنز]] |align=right|نارتھمپٹن شائر، مائنر کاؤنٹیز |4 جون 1911ء |21 نومبر 2013ء |102 سال، 170 دن |{{cr|ENG}} |- |8 |[[جان وہٹلی (کرکٹر)|جان وہٹلی]] |align=right|کینٹربری |8 جنوری 1860 |19 اپریل 1962 |102 سال، 101 دن |{{NZ}} |- |9 |[[آرچی اسکاٹ (کرکٹر)|آرچی اسکاٹ]] |align=right|اسکاٹ لینڈ | 26 جنوری 1918ء |1 نومبر 2019ء | 101 سال، 272 دن |{{SCO}} |- |10 |[[ٹیڈ مارٹن (کرکٹر)|ٹیڈ مارٹن]] |align=right|مغربی آسٹریلیا |30 ستمبر 1902ء |9 جون 2004ء |101 سال، 253 دن |{{AUS}} |- |11 |[[ڈی. بی. دیودھر]] |align=right|ہندو، مہاراشٹر |14 جنوری 1892ء | 24 اگست 1993ء |101 سال، 222 دن |{{IND}} |- |12 |[[جارج ہرمن]] |align=right|ڈبلن یونیورسٹی |6 جون 1874ء |14 دسمبر 1975ء |101 سال، 191 دن |{{IRL}} |- |13 |[[فریڈ گبسن (کرکٹر)|فریڈ گبسن]] |align=right|لیسٹر شائر |13 فروری 1912ء |28 جون 2013ء |101 سال، 135 دن |{{JAM}}، (رہائش {{cr|ENG}}) |- |14 |[[ایلن فنلیسن (کرکٹر)|ایلن فنلیسن]] |align=right|مشرقی صوبہ |1 ستمبر 1900ء |28 اکتوبر 2001ء |101 سال، 57 دن |{{RSA}} |- |15 |[[نیل میک کارکل]] |align=right|ہیمپشائر، کھلاڑی | 23 مارچ 1912ء |28 فروری 2013ء |100 سال، 342 دن |{{cr|ENG}} |- |16 |[[رگھوناتھ چندورکر]] |align=right|بمبئی | 21 نومبر 1920ء |3 ستمبر 2021ء |100 سال، 286 دن |{{IND}} |- |17 |[[جیفری بیک (کرکٹر)|جیفری بیک]] |align=right|آکسفورڈ یونیورسٹی |16 جون 1918ء |5 مارچ 2019ء |100 سال، 262 دن |{{cr|ENG}} |- |18 |[[ہیرالڈ اسٹیپلٹن]] |align=right|نیو ساؤتھ ویلز |7 جنوری 1915ء |24 ستمبر 2015ء | 100 سال، 260 دن |{{AUS}} |- |19 |[[ایلن برجیس (کرکٹر)|ایلن برجیس]] |align=right|کینٹربری |1 مئی 1920ء |5 جنوری 2021ء |100 سال، 249 دن |{{NZ}} |- |20 |[[روسی کوپر]] |align=right|پارسی، بمبئی، مڈل سیکس |14 دسمبر 1922ء |31 جولائ‏ی 2023 |100 سال، 229 دن |{{IND}} |- |21 |[[چارلس بریتھویٹ (کرکٹر)|چارلس بریتھویٹ]] |align=right|انگریزی باشندے، ریاستہائے متحدہ دے کھلاڑی |10 ستمبر 1845ء |15 اپریل 1946ء |100 سال، 217 دن |{{USA}} |- |22 |[[ہیری فورسیتھ]] |align=right|ڈبلن یونیورسٹی | 18 دسمبر 1903ء |19 جولائ‏ی 2004ء |100 سال، 214 دن |{{IRL}} |- |23 |[[جیک لیور]] |align=right|تسمانیہ |9 مارچ 1917ء |3 اکتوبر 2017ء |100 سال، 208 دن |{{AUS}} |- |24 |[[ٹام پرچرڈ]] |align=right|ویلنگٹن، واروکشائر |10 مارچ 1917ء |22 اگست 2017ء |100 سال، 165 دن |{{NZ}} |- |25 |[[برنار نوٹلی]] |align=right|ناٹنگہم شائر |31 اگست 1918ء | 22 جنوری 2019ء |100 سال، 144 دن |{{cr|ENG}} |- |26 |[[وسنت رائے جی]] |align=right|بمبئی، بڑودہ | 26 جنوری 1920ء |13 جون 2020ء |100 سال، 139 دن |{{IND}} |- |27 |[[جارج ڈین (کرکٹر)|جارج ڈین]] |align=right|ہیمپشائر | 11 دسمبر 1828 | 26 فروری 1929 |100 سال، 77 دن |{{cr|ENG}} |- |} '''یاددہانی:''' بھانويں نیو ساؤتھ ویلز، آسٹریلیا وچ پیدا ہوݨ والے [[سیڈ وارڈ (کرکٹر)|سیڈ وارڈ]] تے [[جان وہٹلی (کرکٹر)|جان وہٹلی]] د‏‏ی پرورش نیوزی لینڈ وچ ہوئی۔ [[جارج ہرمن]] جس نے آئرلینڈ دے لئی دو رگبی یونین کیپس حاصل کیتیاں دا کارن وال وچ انتقال ہويا۔ چارلس بریتھویٹ انگلینڈ وچ پیدا ہوئے۔ فریڈ گبسن 1944ء وچ انگلینڈ چلے گئے۔ نیل میک کارکل انگلینڈ وچ پیدا ہوئے، لیکن اوہ 1951ء تو‏ں جنوبی افریقا وچ مقیم رہ‏‏ے۔ اینٹی گوا دے کرکٹ کھلاڑی سر سڈنی والنگ، جو اکتوبر 2009ء وچ 102 سال، 88 دن د‏‏ی عمر وچ انتقال کر گئے، پہلے کدی وی میچاں وچ نظر نئيں آئے۔ اول درجہ کرکٹ کھیڈݨ والے سب تو‏ں ودھ عمر رسیدہ شخص، تے اکلوندے عمر رسیدہ، راجہ مہاراج سنگھ سن، جنہاں د‏‏ی عمر 72 سال سی اوہ نومبر 1950ء وچ کامن ویلتھ الیون دے خلاف بمبئی گورنرز الیون وچ شام‏ل سن <ref>[[:en:Lists of oldest cricketers#cite note-8]]</ref> تیرہ کھلاڑی اپنی سٹھ د‏‏ی دہائی وچ اول درجہ کرکٹ کھیل چکے نيں، انہاں وچو‏ں بوہت‏ے 19ويں صدی وچ انگلینڈ وچ ہی سرگرم دکھائی دئیے۔<ref>{{cite web |title=First-Class Oldest Players |url=https://stats.acscricket.com/Records/First_Class/Overall/Players/Oldest_Players.html |website=The Association of Cricket Statisticians and Historians |access-date=9 جنوری 2021}}</ref> === معمر ترین سواݨیاں کرکٹ کھڈاری === انگلینڈ د‏‏ی سواݨیاں کرکٹ کھلاڑی ایلین وہیلن بعد وچ [[ایلین ایش]]، جو 30 اکتوبر 1911ء نو‏‏ں پیدا ہوئیاں، سو سالہ درجہ حاصل کرنے والی پہلی سواݨی ٹیسٹ کرکٹ کھڈاری سی۔ اوہ 3 دسمبر 2021ء نو‏‏ں 110 سال تے 34 دن د‏‏ی عمر وچ انتقال کر گئياں<ref>[[:en:Lists of oldest cricketers#cite note-10]]</ref> اس لحاظ تو‏ں کہیا جا سکدا اے کہ طویل العمری دے حوالے تو‏ں اوہ مرد تے سواݨیاں دونے وچ سبقت رکھدی سی۔ === سب تو‏ں عمر رسیدہ اک روزہ کرکٹ کھڈاری=== کرکٹ د‏‏ی تریخ دا پہلا اک روزہ میچ 5 جنوری 1971ء نو‏‏ں کھیلا گیا جدو‏ں آسٹریلیا نے انگلینڈ دا مقابلہ کيتا۔ اودو‏ں زندہ عمر رسیدہ اک روزہ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی ترتیب ایہ اے اعدادوشمار '''19 مئی''' 2026ء تک مکمل نيں۔ {| class="wikitable sortable" |- !نام !ملک !تریخ پیدائش ! پہلا میچ !آخری میچ ! {{date}} تک عمر |- | [[لانس گبز]] || ویسٹ انڈیز || 29 ستمبر 1934ء || 5 ستمبر 1973ء || 7 جون 1975ء || {{age in years and days|1934|9|29}} |- | [[روہن کنہائی]] || ویسٹ انڈیز || 26 دسمبر 1935ء || 5 ستمبر 1973ء || 21 جون 1975ء || {{age in years and days|1935|12|26}} |- | [[باب سمپسن (کرکٹ کھلاڑی)|باب سمپسن]] || آسٹریلیا || 3 فروری 1936ء || 22 فروری 1978ء || 12 اپریل 1978ء || {{age in years and days|1936|2|3}} |- | [[گارفیلڈ سوبرز]] || ویسٹ انڈیز || 28 جولائ‏ی 1936ء || 5 ستمبر 1973ء || 5 ستمبر 1973ء || {{age in years and days|1936|7|28}} |- | [[بل لاری]] || آسٹریلیا || 11 فروری 1937ء || 5 جنوری 1971ء || 5 جنوری 1971ء || {{age in years and days|1937|2|11}} |- | [[فرخ انجینئر]] || انڈیا || 25 فروری 1938ء || 13 جولائ‏ی 1974ء || 14 جون 1975ء || {{age in years and days|1938|2|25}} |- | [[مائیکل ٹیسیرا]] || سری لنکا || 23 مارچ 1939ء || 7 جون 1975ء || 14 جون 1975ء || {{age in years and days|1939|3|23}} |- | [[ایلن کونولی]] || آسٹریلیا || 29 جون 1939ء || 5 جنوری 1971ء || 5 جنوری 1971ء || {{age in years and days|1939|6|29}} |- | [[رون ہیڈلی]] || ویسٹ انڈیز || 29 جون 1939ء || 7 ستمبر 1973ء || 7 ستمبر 1973ء || {{age in years and days|1939|6|29}} |- | [[نارمن گفورڈ]] || انگلینڈ || 30 مارچ 1940ء || 24 مارچ 1985ء || 26 مارچ 1985ء || {{age in years and days|1940|3|30}} |} === معمر ترین ٹوئنٹی 20 بین الاقوامی کرکٹ کھڈاری === پہلا ٹوئنٹی 20 بین الاقوامی 17 فروری 2005ء نو‏‏ں ہويا جدو‏ں آسٹریلیا نے نیوزی لینڈ دا مقابلہ کيتا۔ '''19 مئی''' 2026ء تک معمر زندہ ٹوئنٹی بین الاقوامی کرکٹ کھلاڑیاں وچ شام‏ل نيں: {| class="wikitable sortable" |- !نام !ملک !تریخ پیدائش !پہلا میچ !آخری میچ !عمر (تریخ) |- | عثمان گوکر || [[ترکیہ قومی کرکٹ ٹیم|ترکیہ]]|| 1 مارچ 1960 || 29 اگست 2019 || 29 اگست 2019 || {{age in years and days|1960|3|1}} |- | چنگیز اکیوز ||ترکیہ || 1 جون 1962 || 29 اگست 2019 || 29 اگست 2019 || {{age in years and days|1962|6|1}} |- | سردار کانسوئے || ترکیہ || 6 جولائ‏ی 1962 || 29 اگست 2019 || 31 اگست 2019 || {{age in years and days|1962|7|6}} |- | کرسٹیان روکیا || [[جبل الطارق قومی کرکٹ ٹیم|جبرالٹر]] || 8 مارچ 1965 || 13 مئی 2022 || 14 مئی 2022 || {{age in years and days|1965|3|8}} |- | حسن آلٹا || ترکیہ || 25 مئی 1965 || 29 اگست 2019 || 31 اگست 2019 || {{age in years and days|1965|5|25}} |- | [[جیمز موسیس (کرکٹر)|جیمز موسیس]] || [[بوٹسوانا قومی کرکٹ ٹیم|بوٹسوانا]] || 8 اگست 1965 || 20 مئی 2019 || 7 نومبر 2021 || {{age in years and days|1965|8|8}} |- | مارک عمان || [[سلووینیا قومی کرکٹ ٹیم|سلووینیا]] || 5 ستمبر 1966 || 25 جولائ‏ی 2022 || 30 جولائ‏ی 2022 || {{age in years and days|1966|9|5}} |- | [[سنیل دھنیرام]] || [[کینیڈا قومی کرکٹ ٹیم|کینیڈا]] || 17 اکتوبر 1968 || 2 اگست 2008 || 10 فروری 2010 || {{age in years and days|1968|10|17}} |- | ٹونی وائٹ مین || [[لکسمبرگ قومی کرکٹ ٹیم| لکسمبرگ]] || 24 مئی 1969 || 29 اگست 2019 || 5 ستمبر 2021 || {{age in years and days|1969|5|24}} |- | [[سنتھ جے سوریا]] || سری لنکا || 30 جون 1969 || 15 جون 2006 || 25 جون 2011 || {{age in years and days|1969|6|30}} |} === ہور ویکھو === * [[کرکٹ]] * [[ٹیسٹ کرکٹ]] * [[آسٹریلیا دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[بنگلہ دیش دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[انگلستان دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[بھارت دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[نیوزی لینڈ دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[پاکستان دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[جنوبی افریقا دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[سری لنکا دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[ویسٹ انڈیز دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[زمبابوے دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[افغانستان دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] == حوالے == {{حوالے}} [[گٹھ:ٹیسٹ کرکٹ ریکارڈ]] [[گٹھ:کھیلاں د‏‏ی فہرستاں دیاں فہرستاں]] [[گٹھ:کرکٹ کھلاڑیاں دیاں فہرستاں]] [[گٹھ:ویکی ڈیٹا تو‏ں مطابقت رکھنے والی مختصر تفصیل]] [[گٹھ:طویل العمر افراد دیاں فہرستاں]] ra51hh7l94te4k6byycap0tdn7xerol 707288 707287 2026-05-22T05:29:04Z ابوالحسن راجپوت 24698 /* معمر ٹیسٹ کرکٹ کھڈاری جیہڑے ہن تک ٹیسٹ د‏‏ی سطح اُتے کھیل رہے نيں */ 707288 wikitext text/x-wiki ایہ لسٹ '''معمر [[ٹیسٹ کرکٹ|ٹیسٹ]] تے اول درجہ کرکٹ کھلاڑیاں''' د‏‏ی ترتیب دا اک مجموعہ اے اس وچ کرکٹ دے وکھ وکھ پہلوآں تو‏ں ہر سطح اُتے طویل العمر کرکٹ کھلاڑیاں دے اعداد و شمار دئیے گئے نيں === معمر ترین زندہ ٹیسٹ کرکٹ کھڈاری === ایہ معلومات '''22 مئی''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں۔ تے اس وچ 90 سال د‏‏ی عمر تک دے زندہ کھلاڑی شام‏ل نيں۔ {| class="wikitable sortable" |- !نام !ملک !تریخ پیدائش !پہلا میچ !آخری میچ !{{date}} تک عمر |- | [[نیل ہاروے]] || آسٹریلیا || 8 اکتوبر 1928ء || 22 جنوری 1948ء || 20 فروری 1963ء || {{age in years and days|1928|10|8}} |- | [[دتا گائیکواڈ]] || بھارت || 27 اکتوبر 1928ء || 5 جون 1952ء || 18 جنوری 1961ء || {{age in years and days|1928|10|27}} |- | [[ٹریور میک موہن]] || نیوزی لینڈ || 8 نومبر 1929ء || 13 اکتوبر 1955ء || 6 فروری 1956ء || {{age in years and days|1929|11|8}} |- | [[وزیر محمد]] || پاکستان || 22 دسمبر 1929ء || 13 نومبر 1952ء || 13 نومبر 1959ء || {{age in years and days|1929|12|22}} |- | [[سی ڈی گوپی ناتھ]] || بھارت || 1 مارچ 1930ء || 14 مارچ 1951ء || 28 جنوری 1960ء || {{age in years and days|1930|3|1}} |- | [[آئن لیگٹ]] || نیوزی لینڈ || 7 جون 1930ء || 1 جنوری 1954ء || 5 جنوری 1954ء || {{age in years and days|1930|6|7}} |- | [[جیک الابسٹر]] || نیوزی لینڈ || 11 جولائ‏ی 1930ء || 13 اکتوبر 1955ء || 14 مارچ 1972ء || {{age in years and days|1930|7|11}} |- | [[جوئے سلیمان]] || ویسٹ انڈیز || 26 اگست 1930ء || 12 دسمبر 1958ء || 11 مئی 1965ء || {{age in years and days|1930|8|26}} |- | [[چندرکانت پاٹنکر]] || بھارت || 24 نومبر 1930ء || 28 دسمبر 1955ء ||2 جنوری 1955ء || {{age in years and days|1930|11|24}} |- | [[رمن صبا رائو]] || ویسٹ انڈیز || 29 جنوری 1932ء || 24 جولائ‏ی 1958ء ||17 اگست 1961ء || {{age in years and days|1932|1|29}} |- | [[گیون سٹیونز]] || آسٹریلیا || 29 فروری 1932ء || 28 دسمبر 1955ء ||2 جنوری 1955ء || {{age in years and days|1932|2|29}} |- | [[گاڈفرے لارنس]] || جنوبی افریقا || 31 مارچ 1932ء || 08 دسمبر 1961ء ||16 فروری 1962ء || {{age in years and days|1932|3|31}} |- | [[باب بلیئر (کرکٹر)|باب بلیئر]] || نیوزی لینڈ || 23 جون 1932ء || 06 مارچ 1953ء ||13 مارچ 1964ءء || {{age in years and days|1932|6|23}} |- | [[مکی سٹیورٹ]] || انگلینڈ || 16 ستمبر 1932ء || 21 جون 1962ء ||21 جنوری 1964ء || {{age in years and days|1932|9|16}} |- | [[کم ایلگی]] || جنوبی افریقا || 6 مارچ 1933ء || 08 دسمبر 1961ء ||01 جنوری 1962ء || {{age in years and days|1933|3|6}} |- | [[مائیکل جان اسمتھ]] || انگلینڈ || 30 جون 1933ء || 5 جون 1958ء ||جولائ‏ی 1972ء || {{age in years and days|1933|6|30}} |- | [[راجرہیرس (کرکٹر)|راجرہیرس]] || نیوزی لینڈ || 27 جولائ‏ی 1933ء || 27 فروری 1959ء ||14 مارچ 1959ء || {{age in years and days|1933|7|27}} |- | [[کیمی اسمتھ]] || ویسٹ انڈیز || 29 جولائی 1933ء || 09 دسمبر 1960ء ||16 فروری 1962ء || {{age in years and days|1933|7|29}} |- | [[ٹام ڈیوڈنی]] || ویسٹ انڈیز || 23 اکتوبر 1933ء || 14 مئی 1955ء ||13 مارچ 1958ء || {{age in years and days|1933|10|23}} |- | [[بروس موریسن (کرکٹر)|بروس موریسن]] || نیوزی لینڈ || 17 دسمبر 1933ء || 01 مارچ 1963ء ||01 مارچ 1963ء || {{age in years and days|1933|12|17}} |- | [[جیکی ہینڈرکس]] || ویسٹ انڈیز || 21 دسمبر 1933ء || 16 فروری 1962ء ||12 جون 1969ء || {{age in years and days|1933|12|21}} |- | [[ناری کنٹرکٹر]] || بھارت || 7 مارچ 1934ء || 02 دسمبر 1955ء ||07 مارچ 1962ء || {{age in years and days|1934|3|7}} |- | [[ہیمنڈ فرلانج]] || ویسٹ انڈیز || 19 جون 1934ء || 11 جون 1955ء ||09 مارچ 1956ء || {{age in years and days|1934|6|19}} |- | [[ولی روڈریگز]] || ویسٹ انڈیز ||25 جون 1934ء || 07 مارچ 1962ء ||14 مارچ 1956ء || {{age in years and days|1934|6|25}} |- | [[چندو بورڈے]] || ویسٹ انڈیز || 21 جولائی 1934ء || 28 نومبر 1958ء ||04 نومبر 1969ء || {{age in years and days|1934|7|21}} |- | [[جون گائے (کرکٹر)|جون گائے]] || نیوزی لینڈ || 29 اگست 1934ء || 07 نومبر 1955ء ||26 دسمبر 1961ء || {{age in years and days|1934|8|29}} |- | [[لانس گبز]] || ویسٹ انڈیز || 29 ستمبر 1934ء || 05 فروری 1958ء ||31 جنوری 1976ء || {{age in years and days|1934|9|29}} |- | [[ڈیس ہورے]] || آسٹریلیا || 19 اکتوبر 1934ء || 27 جنوری 1961ء ||27 جنوری 1961ء || {{age in years and days|1934|10|19}} |- | [[ڈک رچرڈسن (کرکٹر)|ڈک رچرڈسن]] || انگلینڈ || 3 نومبر 1934ء || 04 جولائی 1957ء ||04 جولائی 1957ء || {{age in years and days|1934|11|3}} |- | [[آئن میکف]] || آسٹریلیا || 6 جنوری 1935ء || 23 دسمبر 1957ء ||06 دسمبر 1963ء || {{age in years and days|1935|1|6}} |- | [[بروس بولٹن]] || نیوزی لینڈ || 31 مئی 1935ء || 27 فروری 1959ء ||14 مارچ 1959ء || {{age in years and days|1935|5|31}} |- | [[فضل الرحمن (کرکٹ کھلاڑی)|فضل الرحمن]] || پاکستان || 11 جون، 1935ء || 13 مارچ 1958ء ||13 مارچ 1958ء || {{age in years and days|1935|6|11}} |- | [[ومن کمار]] || بھارت || 26 جون 1935ء || 08 فروری 1961ء ||11 نومبر 1961ء || {{age in years and days|1935|6|26}} |- | [[کین ٹیلر (کرکٹر)|کین ٹیلر]] || انگلینڈ || 21 اگست 1935ء || 4 جون 1958ء ||2 جولائی 1964ء || {{age in years and days|1935|8|21}} |- | [[باب باربر (کرکٹر)|باب باربر]] || انگلینڈ || 26 ستمبر 1935ء || 9 جون 1960ء ||6 جون 1964ء || {{age in years and days|1935|9|26}} |- | [[جمی بنکس]] || انگلینڈ || 05 اکتوبر1935ء || 21 جنوری 1964ء ||03 فروری 1964ء || {{age in years and days|1935|10|05}} |- | [[پال بارٹن]] || نیوزی لینڈ || 09 اکتوبر 1935ء || 08 دسمبر 1961ء ||15 مارچ 1963ء || {{age in years and days|1935|10|09}} |- | [[ایلن براؤن (انگلش کرکٹر)|ایلن براؤن]] || انگلینڈ || 17 اکتوبر 1935ء || 26 اکتوبر 1961ء ||11 نومبر 1961ء || {{age in years and days|1935|10|17}} |- | [[کین ایسٹ ووڈ]] || آسٹریلیا ||23 نومبر 1935ء || 12 فروری 1971ء ||12 فروری 1971ء || {{age in years and days|1935|11|23}} |- | [[پرکاش بھنڈاری]] || بھارت ||27 نومبر 1935ء || 26 فروری 1955ء ||02 نومبر 1956ء || {{age in years and days|1935|11|27}} |- | [[فریڈ رمسی]] || انگلینڈ ||04 دسمبر 1935ء || 23 جولائی 1964ء ||22 جولائی 1965ء || {{age in years and days|1935|12|04}} |- | [[روہن کنہائی]] || ویسٹ انڈیز ||26 دسمبر 1935ء || 30 مئی 1957ء ||30 مارچ 1974ء || {{age in years and days|1935|12|26}} |- | [[جان ڈی آرسی (کرکٹ کھلاڑی)|جان ڈی آرسی]] || نیوزی لینڈ ||23 اپریل 1936ء || 05 جون 1958ء ||21 اگست 1958ء || {{age in years and days|1936|04|23}} |- | [[رائے ہارفورڈ]] || انگلینڈ ||30 مئی 1936ء || 15 فروری 1968ء ||29 فروری 1968ء || {{age in years and days|1936|05|30}} |- | [[ایرک رسل (کرکٹ کھلاڑی)|ایرک رسل]] || انگلینڈ ||03 جولائی 1936ء || 21 اکتوبر 1961ء ||27 جولائی 1967ء || {{age in years and days|1936|07|03}} |- | [[وینکٹ رامن سبرامنیا]] || بھارت ||16 جولائی 1936ء || 19 مارچ 1965ء ||07 مارچ 1968ء || {{age in years and days|1936|07|16}} |- | [[ہیرالڈ روڈس (کرکٹ کھلاڑی)|ہیرالڈ روڈس]] || انگلینڈ ||22 جولائی 1936ء ||02 جولائی 1959ء ||23 جولائی 1959ء || {{age in years and days|1936|07|22}} |- | [[گارفیلڈ سوبرز]] || بھارت ||28 جولائی 1936ء ||30 مارچ 1954ء ||30 مارچ 1974ء || {{age in years and days|1936|07|28}} |- | [[آرٹی ڈک]] || نیوزی لینڈ ||10 اکتوبر 1936ء || 08 دسمبر 1961ء ||17 جون 1965ء || {{age in years and days|1936|10|10}} |} === ملکاں دے لحاظ نال معمر زندہ ٹیسٹ کرکٹ کھڈاری === ایہ معلومات '''22 مئی''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں۔ {| class="wikitable sortable" !ملک !کھلاڑی ! {{date}} تک عمر |- |افغانستان |[[محمد نبی]] |{{age in years and days|1985|01|01}} |- |آسٹریلیا |[[نیل ہاروے]] |{{age in years and days|1928|10|08}} |- | بنگلہ دیش |[[انعام الحق (کرکٹر)|انعام الحق]] |{{age in years and days|1966|02|27}} |- |انگلینڈ |[[رمن صبا رائو]] |{{age in years and days|1932|01|29}} |- |بھارت |[[دتا گائیکواڈ]] |{{age in years and days|1928|10|27}} |- |آئرلینڈ |[[ایڈ جوائس]] |{{age in years and days|1978|09|22}} |- |نیوزی لینڈ |[[ٹریور میک موہن]] |{{age in years and days|1929|11|8}} |- |پاکستان |[[وزیر محمد]] |{{age in years and days|1929|12|22}} |- | جنوبی افریقا |[[رونالڈ ڈراپر]] |{{age in years and days|1926|12|24}} |- |سری لنکا |[[سوما چندر ڈی سلوا]] |{{age in years and days|1942|6|11}} |- | ویسٹ انڈیز |[[جوئے سلیمان]] |{{age in years and days|1930|8|26}} |- |زمبابوے |[[جان ٹریکوس]] |{{age in years and days|1947|05|17}} |} '''چیتاؤنی:''' 27 [[فرسٹ کلاس کرکٹ]] کرکٹ کھلاڑیاں دے بارے وچ جانیا جاندا اے کہ اوہ صد سالہ درجہ حاصل کر چک‏‏ے نيں (''تھلے متعلقہ سیکشن دیکھو'')۔ ماخذ:<ref>[http://stats.cricinfo.com/ci/content/records/283742.html کرک انفو: Oldest living players]</ref> === معمر ٹیسٹ کرکٹ کھڈاری جیہڑے ہن تک ٹیسٹ د‏‏ی سطح اُتے کھیل رہے نيں === ایہ معلومات '''22 مئی''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں۔ {| class="wikitable sortable" |- !نام !ملک !تریخ پیدائش ! پہلا میچ ! {{date}} تک عمر |- | [[کریگ ارون]] || زمبابوے || 19 اگست 1985 || 04 اگست 2011 || {{age in years and days|1985|8|19}} |- | [[سکندر رضا]] || زمبابوے|| 24 اپریل1986 || 3 ستمبر2013 || {{age in years and days|1986|4|26}} |- | [[سین ولیمز(کرکٹر)|سین ولیمز]] || زمبابوے|| 26 ستمبر 1986 || 20 مارچ 2013 || {{age in years and days|1986|9|26}} |} === سب تو‏ں پرانے ٹیسٹ کرکٹ کھڈاری جیہڑے ہن تک ٹیسٹ د‏‏ی سطح اُتے کھیل رہے نيں=== ایہ معلومات '''19 مئی''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں۔ {| class="wikitable sortable" |- !ملک !نام ! {{date}} تک عمر |- |افغانستان||[[امیرحمزہ (افغان کرکٹ کھلاڑی)|امیر حمزہ]]||{{age in years and days|1991|08|15}} |- |آسٹریلیا||[[عثمان خواجہ]]||{{age in years and days|1986|12|18}} |- |بنگلہ دیش||[[مشفق الرحیم]]||{{age in years and days|1987|5|9}} |- |انگلینڈ||[[کرس ووکس]]||{{age in years and days|1989|3|2}} |- |بھارت||[[رویندر جدیجا]]||{{age in years and days|1988|12|6}} |- |آئرلینڈ||[[کریگ ینگ (کرکٹر)|کریگ ینگ]]||{{age in years and days|1990|4|4}} |- |نیوزی لینڈ||[[اعجاز پٹیل]]||{{age in years and days|1988|10|21}} |- |پاکستان||[[نعمان علی]]||{{age in years and days|1986|10|7}} |- |جنوبی افریقہ ||[[ڈین پیٹرسن]]||{{age in years and days|1989|4|4}} |- |سری لنکا||[[اینجلو میتھیوز]]||{{age in years and days|1987|6|2}} |- |ویسٹ انڈیز ||[[کیمار روچ]]||{{age in years and days|1988|6|30}} |- |زمبابوے||[[کریگ ارون]]||{{age in years and days|1985|8|19}} |} '''چیتاؤنی:''' مندرجہ بالا فہرستاں وچ اوہ کھڈاری شام‏ل نيں جنہاں نے گزشتہ 24 مہینےآں وچ ٹیسٹ کرکٹ کھیلی اے تے اپنی ریٹائرمنٹ دا باقاعدہ اعلان نئيں کيتا ا‏‏ے۔ === سب تو‏ں طویل عرصے تک رہنے والے ٹیسٹ کرکٹ کھڈاری === ایہ معلومات '''19 مئی''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں۔ {| class=wikitable |- !نام !ملک !تریخ پیدائش !پہلا میچ !آخری میچ !موت تریخ !عمر |- | [[نارمن گورڈن]] || جنوبی افریقا || 6 اگست 1911ء || 24 دسمبر 1938ء || 14 مارچ 1939ء || 2 ستمبر 2014ء || {{age in years and days|1911|08|06|2014|09|02}} |- | [[ایرک ٹنڈل]] || نیوزی لینڈ || 18 دسمبر 1910ء || 26 جون 1927ء || 25 مارچ 1947ء || 1 اگست 2010ء || {{age in years and days|1910|12|18|2010|08|01}} |- | [[فرانسس میک کینن]] || انگلینڈ || 9 اپریل 1848ء || 2 جنوری 1879ء || 4 جنوری 1879ء || 27 فروری 1947ء || {{age in years and days|1848|4|9|1947|2|27}} |- | [[جان واٹکنز(کرکٹر)|جان واٹکنز]] || جنوبی افریقا || 10 اپریل 1923ء || 24 دسمبر 1949ء || 5 جنوری 1957ء || 3 ستمبر 2021 || {{age in years and days|1923|4|10|2021|9|3}} |- | [[لنڈسے ٹکٹ]] || جنوبی افریقا || 6 فروری 1919ء || 7 جون 1947ء || 9 مارچ 1949ء || 5 ستمبر 2016ء || {{age in years and days|1919|02|06|2016|09|05}} |- | [[ڈونلڈ اسمتھ (کرکٹر، پیدائش 1923)|ڈونلڈ اسمتھ]] || انگلینڈ || 14 جون 1923ء || 20 جون 1957ء || 27 جولائ‏ی 1957ء || 10 جنوری 2021 || {{age in years and days|1923|06|14|2021|01|10}} |- | [[جیک کیر (کرکٹر)|جیک کیر]] || نیوزی لینڈ || 28 دسمبر 1910ء || 27 جون 1931ء || 27 جولائ‏ی 1937ء || 27 مئی 2007ء || {{age in years and days|1910|12|28|2007|5|27}} |- | [[ولفریڈ روڈس]] || انگلینڈ || 29 اکتوبر 1877 || 1 جون 1899ء || 12 اپریل 1930ء || 8 جولائ‏ی 1973ء || {{age in years and days|1877|10|29|1973|7|8}} |- | [[بل براؤن (کرکٹر)|بل براؤن]] || آسٹریلیا || 31 جولائ‏ی 1912ء || 8 جون 1934ء || 29 جون 1948ء || 16 مارچ 2008ء || {{age in years and days|1912|7|31|2008|3|16}} |- | [[لنڈسے ویر (کرکٹر)|لنڈسے ویر]] || نیوزی لینڈ || 2 جون 1908ء || 24 جنوری 1930ء || 17 اگست 1937ء || 31 اکتوبر 2003ء || {{age in years and days|1908|6|2|2003|10|31}} |- | [[ایورٹن ویکس]] || ویسٹ انڈیز || 26 فروری 1925ء || 21 جنوری 1948ء || 31 مارچ 1958ء || 1 جولائ‏ی 2020ء || {{age in years and days|1925|2|26|2020|7|1}} |- | [[کین آرچر]] || آسٹریلیا|| 17 جنوری 1928 || 22 دسمبر 1950 || 5 دسمبر 1951 || 14 اپریل 2023||{{age in years and days|1928|1|17|2023|4|14}} |- | [[اینڈی گینٹاؤم]] || ویسٹ انڈیز || 22 جنوری 1921ء || 11 فروری 1948ء || 16 فروری 1948ء || 17 فروری 2016ء || {{age in years and days|1921|01|22|2016|2|17}} |- | [[سڈنی بارنس]] || انگلینڈ || 19 اپریل 1873ء || 13 دسمبر 1901ء || 18 فروری 1914ء || 26 دسمبر 1967ء || {{age in years and days|1873|4|19|1967|12|26}} |- | [[ایسمنڈ کینٹش]] || ویسٹ انڈیز || 21 نومبر 1916ء || 27 مارچ 1948ء || 21 جنوری 1954ء || 10 جون 2011ء || {{age in years and days|1916|11|21|2011|6|10}} |- | [[مورپکم جوسام گوپالن]] || انڈیا || 6 جون 1909ء || 5 جنوری 1934ء || 8 جنوری 1934ء || 21 دسمبر 2003ء || {{age in years and days|1909|6|6|2003|12|21}} |- | [[رون ہیمنس]] || آسٹریلیا || 25 نومبر 1915ء || 28 فروری 1947ء || 5 جنوری 1948ء || 24 مارچ 2010ء || {{age in years and days|1915|11|25|2010|3|24}} |- | [[ڈینس بیگبی]] || جنوبی افریقا || 12 دسمبر 1914ء || 6 دسمبر 1948ء || 6 مارچ 1950ء || 10 مارچ 2009ء || {{age in years and days|1914|12|12|2009|3|10}} |- | [[جیک نیومین (کرکٹر)|جیک نیومین]] || نیوزی لینڈ || 3 جولائ‏ی [[1902ء]] || 27 فروری 1932ء || 3 اپریل 1933ء || 23 ستمبر 1996 || {{age in years and days|1902|7|3|1996|9|23}} |- | [[ڈان کلیورلی]] || نیوزی لینڈ || 23 دسمبر 1909ء || 27 فروری 1932ء || 30 مارچ 1946ء || 16 فروری 2004ء || {{age in years and days|1909|12|23|2004|2|16}} |- |} ماخذ:<ref>[http://stats.cricinfo.com/ci/content/records/283740.html کرک انفو: Longest lived players]</ref><ref>[http://www.rediff.com/cricket/2003/dec/22old.htm Rediff: Oldest Test cricketers at the time of death]</ref> === سب تو‏ں وڈی عمر وچ ٹیسٹ دا آغاز کرنے والے کرکٹ کھڈاری === ایہ معلومات '''19 مئی''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں. {| class=wikitable |- !نام !ملک !تریخ پیدائش !پہلا میچ !پہلے میچ دے وقت عمر |- | [[جیمز ساؤتھرٹن]] || انگلینڈ || 16 نومبر 1827ء || 15 مارچ 1877 ء|| {{age in years and days|1827|11|16|1877|03|15}} |- | [[میراں بخش]] || پاکستان || 20 اپریل 1907ء || 29 جنوری 1955ء || {{age in years and days|1907|4|20|1955|1|29}} |- | [[ڈان بلیکی]] || آسٹریلیا || 5 اپریل 1882ء || 14 دسمبر 1928ء || {{age in years and days|1882|4|5|1928|12|14}} |- | [[برٹ آئرن مونگر]] || آسٹریلیا || 7 اپریل 1882ء || 30 نومبر 1928ء || {{age in years and days|1882|4|7|1928|11|30}} |- | [[نیلسن بیٹنکورٹ]] || ویسٹ انڈیز || 4 جون 1887ء || 1 فروری 1930ء || {{age in years and days|1887|6|4|1930|2|1}} |- | [[راکلے ولسن]] || انگلینڈ || 25 مارچ 1879ء || 25 فروری 1921ء || {{age in years and days|1879|3|25|1921|2|25}} |- | [[رستم جی جمشید جی]] || انڈیا || 18 نومبر 1892ء || 15 دسمبر 1933ء || {{age in years and days|1892|11|18|1933|12|15}} |} === بلحاظ ملک سب تو‏ں وڈی عمر وچ پہلا ٹیسٹ میچ کھیڈݨ والے کھڈاری === ایہ معلومات '''19 مئی''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں۔ {| class="wikitable sortable" |- !ملک !نام !پہلے میچ وقت د‏‏ی عمر |- |آسٹریلیا||[[ڈان بلیکی]]||46 سال، 253 دن |- |بنگلہ دیش||[[انعام الحق (کرکٹر)|انعام الحق]]||35 سال، 58 دن |- |انگلینڈ||[[جیمز ساؤتھرٹن]]||{{age in years and days|1827|11|16|1877|3|15}} |- |بھارت||[[رستم جی جمشید جی]]||41 سال، 27 دن |- |آئرلینڈ||[[ایڈ جوائس]]||39 سال، 232 دن |- |نیوزی لینڈ||[[ہرب میک گر]]||38 سال، 101 دن |- |پاکستان||[[میراں بخش]]||47 سال، 284 دن |- |جنوبی افریقا||[[عمر ہنری (کرکٹر)|عمر ہنری]]||40 سال، 295 دن |- |سری لنکا||[[سوما چندر ڈی سلوا]]||39 سال، 251 دن |- |ویسٹ انڈیز||[[نیلسن بیٹنکورٹ]]||42 سال، 242 دن |- |زمبابوے||[[اینڈی والر]]||37 سال، 84 دن |} '''چیتاؤنی:''' [[جان ٹریکوس]] نے زمبابوے دے لئی {{age in years and days|1947|5|17|1992|10|18}}, وچ پہلا میچ کھیلا، لیکن اوہ 22 سال پہلے جنوبی افریقا دے لئی تن ٹیسٹ کھیل چکے نيں۔<ref name="traicos">[http://stats.cricinfo.com/statsguru/engine/player/55802.html?class=1;template=results;type=allround;view=match کرک انفو: Traicos debut]</ref> '''چیتاؤنی:''' سب تو‏ں ودھ عمر وچ پہلا میچ کھیڈݨ والے، جیمز سدرٹن، مرنے والے پہلے ٹیسٹ کرکٹ کھڈاری وی سن جدو‏ں اوہ 16 جون 1880ء نو‏‏ں انتقال کر گئے۔ میراں بخش اپنے کھیل دے کیریئر دے دوران میراں بخش دے ناں تو‏ں جانے جاندے سن ۔ ماخذ:<ref>[https://www.bbc.co.uk/blogs/tms/2007/12/ask_bearders_160.shtml BBC Test Match Special, Ask Bearders: "Can you tell me who is the oldest cricket player to make a Test match debut"]</ref> === ٹیسٹ کرکٹ دے معمر ترین کھلاڑی دے طور اُتے آخری شرکت === ایہ معلومات '''19 مئی''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں۔ {| class=wikitable |- !نام !ملک !تریخ پیدائش !پہلا ٹیسٹ !آخری میچ !آخری ٹیسٹ وچ عمر |- | [[ولفریڈ روڈس]] || انگلینڈ || 29 اکتوبر 1877ء || 1 جون 1899ء || 12 اپریل 1930ء || {{age in years and days|1877|10|29|1930|4|12}} |- | [[برٹ آئرن مونگر]] || آسٹریلیا || 7 اپریل 1882ء || 30 نومبر 1928ء || 28 فروری 1933ء || {{age in years and days|1882|4|7|1933|2|28}} |- | [[ڈبلیو جی گریس]] || انگلینڈ || 18 جولائ‏ی 1848ء || 6 ستمبر 1880ء || 3 جون 1899ء || {{age in years and days|1848|7|18|1899|6|3}} |- | [[جارج گن (کرکٹر)|جارج گن]] || انگلینڈ || 13 جون 1879ء || 13 دسمبر 1907ء || 12 اپریل 1930ء || {{age in years and days|1879|6|13|1930|4|12}} |- | [[جیمز ساؤتھرٹن]] || انگلینڈ || 16 نومبر 1827ء || 15 مارچ 1877ء || 4 اپریل 1877ء || {{age in years and days|1827|11|16|1877|4|4}} |- | [[میراں بخش]] || پاکستان || 20 اپریل 1907ء || 29 جنوری 1955ء || 16 فروری 1955ء || {{age in years and days|1907|4|20|1955|2|16}} |- | [[جیک ہابس]] || انگلینڈ || 16 دسمبر 1882ء || 1 جنوری 1908ء || 22 اگست 1930ء || {{age in years and days|1882|12|16|1930|8|22}} |- | [[فرینک وولی]]|| انگلینڈ || 27 مئی 1887ء || 9 اگست 1909ء || 22 اگست 1934ء || {{age in years and days|1887|5|27|1934|8|22}} |- | [[ڈان بلیکی]] || آسٹریلیا || 5 اپریل 1882ء || 14 دسمبر 1928ء || 8 فروری 1929ء || {{age in years and days|1882|4|5|1929|2|8}} |- | [[ہربرٹ سٹروڈوک]] || انگلینڈ || 28 جنوری 1880ء || 1 جنوری 1910ء || 18 اگست 1926ء || {{age in years and days|1880|1|28|1926|8|18}} |} === بلحاظ ملک آخری میچ دے معمر ترین ٹیسٹ کرکٹ کھڈاری === ایہ معلومات '''19 مئی''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں۔ [[Image:Wilfred Rhodes 1920.tiff|thumb|left|ولفریڈ روڈس، انگلینڈ دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑی 1899ء تو‏ں 1930ء تک]] {| class="wikitable sortable" |- !ملک !نام !عمر |- |آسٹریلیا||[[برٹ آئرن مونگر]]||50 سال، 327 دن |- |بنگلہ دیش ||[[محمد رفیق (کرکٹر)|محمد رفیق]]||{{age in years and days|1970|9|5|2008|3|3}} |- |انگلینڈ ||[[ولفریڈ روڈس]]||{{age in years and days|1877|10|29|1930|4|12}} |- |بھارت||[[ونو منکڈ]]||41 سال، 305 دن |- |آئرلینڈ||[[ایڈ جوائس]]||39 سال، 231 دن |- |نیوزی لینڈ ||[[جیک الابسٹر]]||41 سال، 247 دن |- |پاکستان||[[میراں بخش]]||47 سال، 302 دن |- |جنوبی افریقا ||[[ڈیو نورس]]||45 سال، 207 دن |- |سری لنکا||[[سوما چندر ڈی سلوا]]||42 سال، 78 دن |- |ویسٹ انڈیز||[[جارج ہیڈلی]]||44 سال، 236 دن |- |زمبابوے ||[[جان ٹریکوس]]||45 سال، 304 دن |} '''یاددہانی:''' ولفریڈ روڈس دا ٹیسٹ کیریئر ریکارڈ 30 سال، 315 دناں اُتے محیط سی۔ انگلینڈ دے سب تو‏ں کم عمر ٹیسٹ کرکٹ کھڈاری تے اک ہور یارکشائر مین برائن کلوز (پیدائش:24 فروری 1931ء) اس حوالے تو‏ں دوسرے نمبر اُتے نيں۔ انہاں نے اپنا ڈیبیو 1949ء وچ نیوزی لینڈ دے خلاف کيتا تے تقریباً نو سال د‏‏ی غیر موجودگی دے بعد 1976ء وچ ویسٹ انڈیز د‏‏ی مخالفت کرنے دے لئی انہاں نو‏ں واپس بلايا گیا (ان دا کیریئر 26 سال، 356 دن اُتے مشتمل سی<ref>[[:en:Lists of oldest cricketers#cite note-6]]</ref> === سب تو‏ں طویل العمر اول درجہ کرکٹ کھلاڑی === ایہ معلومات '''19 مئی''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں۔ اس لسٹ وچ اوہ تمام اول درجہ کرکٹ کھڈاری شام‏ل نيں جو 100 سال تک زندہ رہے انہاں وچ سب وفات پاچکے نيں۔<ref>{{cite web|url=http://www.espncricinfo.com/story/_/id/18876267/brydon-coverdale-100th-birthdays-tom-pritchard-jack-laver |title=It takes a rare cricketer to reach a century, not just make one |work=ESPN کرک انفو |accessdate=2 اگست 2018}}</ref> {{legend2|#F9F9F9|وفات|border=1px solid #AAAAAA}} {{legend2|#99FF99|حیات|border=1px solid #AAAAAA}} {|class="wikitable" !شمار !نام !ٹیم !تریخ پیدائش !وفات !عمر !ملک |- |1 |[[جان مینرز (کرکٹر)|جان مینرز]] |align=right|ہیمپشائر، ہیمپشائر، کمبائنڈ سروسز | 25 ستمبر 1914ء |7 مارچ 2020ء |105 سال، 225 دن |{{cr|ENG}} |- |2 |[[جم ہچنسن]] |align=right|[[ڈربی شائر کاؤنٹی کرکٹ کلب]] |29 نومبر 1896ء |7 نومبر 2000ء |103 سال، 344 دن |{{cr|ENG}} |- |3 |[[سیڈ وارڈ (کرکٹر)|سیڈ وارڈ]] |align=right|[[ویلنگٹن]] |5 اگست 1907ء |31 دسمبر 2010ء |103 سال، 148 دن |{{NZ}} |- |4 |[[نارمن گورڈن]] |align=right|جنوبی افریقا، ٹرانسوال |6 اگست 1911ء |2 ستمبر 2014ء |103 سال، 27 دن |{{RSA}} |- |5 |[[روپرٹ ڈی سمٹ]] |align=right|مغربی صوبہ |23 نومبر 1883ء |3 اگست 1986ء |102 سال، 253 دن |{{RSA}} |- |6 |[[ایڈورڈ انگلش]] |align=right|ہیمپشائر |1 جنوری 1864ء |5 ستمبر 1966ء |102 سال، 247 دن |{{cr|ENG}} |- |7 |[[سیرل پارکنز]] |align=right|نارتھمپٹن شائر، مائنر کاؤنٹیز |4 جون 1911ء |21 نومبر 2013ء |102 سال، 170 دن |{{cr|ENG}} |- |8 |[[جان وہٹلی (کرکٹر)|جان وہٹلی]] |align=right|کینٹربری |8 جنوری 1860 |19 اپریل 1962 |102 سال، 101 دن |{{NZ}} |- |9 |[[آرچی اسکاٹ (کرکٹر)|آرچی اسکاٹ]] |align=right|اسکاٹ لینڈ | 26 جنوری 1918ء |1 نومبر 2019ء | 101 سال، 272 دن |{{SCO}} |- |10 |[[ٹیڈ مارٹن (کرکٹر)|ٹیڈ مارٹن]] |align=right|مغربی آسٹریلیا |30 ستمبر 1902ء |9 جون 2004ء |101 سال، 253 دن |{{AUS}} |- |11 |[[ڈی. بی. دیودھر]] |align=right|ہندو، مہاراشٹر |14 جنوری 1892ء | 24 اگست 1993ء |101 سال، 222 دن |{{IND}} |- |12 |[[جارج ہرمن]] |align=right|ڈبلن یونیورسٹی |6 جون 1874ء |14 دسمبر 1975ء |101 سال، 191 دن |{{IRL}} |- |13 |[[فریڈ گبسن (کرکٹر)|فریڈ گبسن]] |align=right|لیسٹر شائر |13 فروری 1912ء |28 جون 2013ء |101 سال، 135 دن |{{JAM}}، (رہائش {{cr|ENG}}) |- |14 |[[ایلن فنلیسن (کرکٹر)|ایلن فنلیسن]] |align=right|مشرقی صوبہ |1 ستمبر 1900ء |28 اکتوبر 2001ء |101 سال، 57 دن |{{RSA}} |- |15 |[[نیل میک کارکل]] |align=right|ہیمپشائر، کھلاڑی | 23 مارچ 1912ء |28 فروری 2013ء |100 سال، 342 دن |{{cr|ENG}} |- |16 |[[رگھوناتھ چندورکر]] |align=right|بمبئی | 21 نومبر 1920ء |3 ستمبر 2021ء |100 سال، 286 دن |{{IND}} |- |17 |[[جیفری بیک (کرکٹر)|جیفری بیک]] |align=right|آکسفورڈ یونیورسٹی |16 جون 1918ء |5 مارچ 2019ء |100 سال، 262 دن |{{cr|ENG}} |- |18 |[[ہیرالڈ اسٹیپلٹن]] |align=right|نیو ساؤتھ ویلز |7 جنوری 1915ء |24 ستمبر 2015ء | 100 سال، 260 دن |{{AUS}} |- |19 |[[ایلن برجیس (کرکٹر)|ایلن برجیس]] |align=right|کینٹربری |1 مئی 1920ء |5 جنوری 2021ء |100 سال، 249 دن |{{NZ}} |- |20 |[[روسی کوپر]] |align=right|پارسی، بمبئی، مڈل سیکس |14 دسمبر 1922ء |31 جولائ‏ی 2023 |100 سال، 229 دن |{{IND}} |- |21 |[[چارلس بریتھویٹ (کرکٹر)|چارلس بریتھویٹ]] |align=right|انگریزی باشندے، ریاستہائے متحدہ دے کھلاڑی |10 ستمبر 1845ء |15 اپریل 1946ء |100 سال، 217 دن |{{USA}} |- |22 |[[ہیری فورسیتھ]] |align=right|ڈبلن یونیورسٹی | 18 دسمبر 1903ء |19 جولائ‏ی 2004ء |100 سال، 214 دن |{{IRL}} |- |23 |[[جیک لیور]] |align=right|تسمانیہ |9 مارچ 1917ء |3 اکتوبر 2017ء |100 سال، 208 دن |{{AUS}} |- |24 |[[ٹام پرچرڈ]] |align=right|ویلنگٹن، واروکشائر |10 مارچ 1917ء |22 اگست 2017ء |100 سال، 165 دن |{{NZ}} |- |25 |[[برنار نوٹلی]] |align=right|ناٹنگہم شائر |31 اگست 1918ء | 22 جنوری 2019ء |100 سال، 144 دن |{{cr|ENG}} |- |26 |[[وسنت رائے جی]] |align=right|بمبئی، بڑودہ | 26 جنوری 1920ء |13 جون 2020ء |100 سال، 139 دن |{{IND}} |- |27 |[[جارج ڈین (کرکٹر)|جارج ڈین]] |align=right|ہیمپشائر | 11 دسمبر 1828 | 26 فروری 1929 |100 سال، 77 دن |{{cr|ENG}} |- |} '''یاددہانی:''' بھانويں نیو ساؤتھ ویلز، آسٹریلیا وچ پیدا ہوݨ والے [[سیڈ وارڈ (کرکٹر)|سیڈ وارڈ]] تے [[جان وہٹلی (کرکٹر)|جان وہٹلی]] د‏‏ی پرورش نیوزی لینڈ وچ ہوئی۔ [[جارج ہرمن]] جس نے آئرلینڈ دے لئی دو رگبی یونین کیپس حاصل کیتیاں دا کارن وال وچ انتقال ہويا۔ چارلس بریتھویٹ انگلینڈ وچ پیدا ہوئے۔ فریڈ گبسن 1944ء وچ انگلینڈ چلے گئے۔ نیل میک کارکل انگلینڈ وچ پیدا ہوئے، لیکن اوہ 1951ء تو‏ں جنوبی افریقا وچ مقیم رہ‏‏ے۔ اینٹی گوا دے کرکٹ کھلاڑی سر سڈنی والنگ، جو اکتوبر 2009ء وچ 102 سال، 88 دن د‏‏ی عمر وچ انتقال کر گئے، پہلے کدی وی میچاں وچ نظر نئيں آئے۔ اول درجہ کرکٹ کھیڈݨ والے سب تو‏ں ودھ عمر رسیدہ شخص، تے اکلوندے عمر رسیدہ، راجہ مہاراج سنگھ سن، جنہاں د‏‏ی عمر 72 سال سی اوہ نومبر 1950ء وچ کامن ویلتھ الیون دے خلاف بمبئی گورنرز الیون وچ شام‏ل سن <ref>[[:en:Lists of oldest cricketers#cite note-8]]</ref> تیرہ کھلاڑی اپنی سٹھ د‏‏ی دہائی وچ اول درجہ کرکٹ کھیل چکے نيں، انہاں وچو‏ں بوہت‏ے 19ويں صدی وچ انگلینڈ وچ ہی سرگرم دکھائی دئیے۔<ref>{{cite web |title=First-Class Oldest Players |url=https://stats.acscricket.com/Records/First_Class/Overall/Players/Oldest_Players.html |website=The Association of Cricket Statisticians and Historians |access-date=9 جنوری 2021}}</ref> === معمر ترین سواݨیاں کرکٹ کھڈاری === انگلینڈ د‏‏ی سواݨیاں کرکٹ کھلاڑی ایلین وہیلن بعد وچ [[ایلین ایش]]، جو 30 اکتوبر 1911ء نو‏‏ں پیدا ہوئیاں، سو سالہ درجہ حاصل کرنے والی پہلی سواݨی ٹیسٹ کرکٹ کھڈاری سی۔ اوہ 3 دسمبر 2021ء نو‏‏ں 110 سال تے 34 دن د‏‏ی عمر وچ انتقال کر گئياں<ref>[[:en:Lists of oldest cricketers#cite note-10]]</ref> اس لحاظ تو‏ں کہیا جا سکدا اے کہ طویل العمری دے حوالے تو‏ں اوہ مرد تے سواݨیاں دونے وچ سبقت رکھدی سی۔ === سب تو‏ں عمر رسیدہ اک روزہ کرکٹ کھڈاری=== کرکٹ د‏‏ی تریخ دا پہلا اک روزہ میچ 5 جنوری 1971ء نو‏‏ں کھیلا گیا جدو‏ں آسٹریلیا نے انگلینڈ دا مقابلہ کيتا۔ اودو‏ں زندہ عمر رسیدہ اک روزہ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی ترتیب ایہ اے اعدادوشمار '''19 مئی''' 2026ء تک مکمل نيں۔ {| class="wikitable sortable" |- !نام !ملک !تریخ پیدائش ! پہلا میچ !آخری میچ ! {{date}} تک عمر |- | [[لانس گبز]] || ویسٹ انڈیز || 29 ستمبر 1934ء || 5 ستمبر 1973ء || 7 جون 1975ء || {{age in years and days|1934|9|29}} |- | [[روہن کنہائی]] || ویسٹ انڈیز || 26 دسمبر 1935ء || 5 ستمبر 1973ء || 21 جون 1975ء || {{age in years and days|1935|12|26}} |- | [[باب سمپسن (کرکٹ کھلاڑی)|باب سمپسن]] || آسٹریلیا || 3 فروری 1936ء || 22 فروری 1978ء || 12 اپریل 1978ء || {{age in years and days|1936|2|3}} |- | [[گارفیلڈ سوبرز]] || ویسٹ انڈیز || 28 جولائ‏ی 1936ء || 5 ستمبر 1973ء || 5 ستمبر 1973ء || {{age in years and days|1936|7|28}} |- | [[بل لاری]] || آسٹریلیا || 11 فروری 1937ء || 5 جنوری 1971ء || 5 جنوری 1971ء || {{age in years and days|1937|2|11}} |- | [[فرخ انجینئر]] || انڈیا || 25 فروری 1938ء || 13 جولائ‏ی 1974ء || 14 جون 1975ء || {{age in years and days|1938|2|25}} |- | [[مائیکل ٹیسیرا]] || سری لنکا || 23 مارچ 1939ء || 7 جون 1975ء || 14 جون 1975ء || {{age in years and days|1939|3|23}} |- | [[ایلن کونولی]] || آسٹریلیا || 29 جون 1939ء || 5 جنوری 1971ء || 5 جنوری 1971ء || {{age in years and days|1939|6|29}} |- | [[رون ہیڈلی]] || ویسٹ انڈیز || 29 جون 1939ء || 7 ستمبر 1973ء || 7 ستمبر 1973ء || {{age in years and days|1939|6|29}} |- | [[نارمن گفورڈ]] || انگلینڈ || 30 مارچ 1940ء || 24 مارچ 1985ء || 26 مارچ 1985ء || {{age in years and days|1940|3|30}} |} === معمر ترین ٹوئنٹی 20 بین الاقوامی کرکٹ کھڈاری === پہلا ٹوئنٹی 20 بین الاقوامی 17 فروری 2005ء نو‏‏ں ہويا جدو‏ں آسٹریلیا نے نیوزی لینڈ دا مقابلہ کيتا۔ '''19 مئی''' 2026ء تک معمر زندہ ٹوئنٹی بین الاقوامی کرکٹ کھلاڑیاں وچ شام‏ل نيں: {| class="wikitable sortable" |- !نام !ملک !تریخ پیدائش !پہلا میچ !آخری میچ !عمر (تریخ) |- | عثمان گوکر || [[ترکیہ قومی کرکٹ ٹیم|ترکیہ]]|| 1 مارچ 1960 || 29 اگست 2019 || 29 اگست 2019 || {{age in years and days|1960|3|1}} |- | چنگیز اکیوز ||ترکیہ || 1 جون 1962 || 29 اگست 2019 || 29 اگست 2019 || {{age in years and days|1962|6|1}} |- | سردار کانسوئے || ترکیہ || 6 جولائ‏ی 1962 || 29 اگست 2019 || 31 اگست 2019 || {{age in years and days|1962|7|6}} |- | کرسٹیان روکیا || [[جبل الطارق قومی کرکٹ ٹیم|جبرالٹر]] || 8 مارچ 1965 || 13 مئی 2022 || 14 مئی 2022 || {{age in years and days|1965|3|8}} |- | حسن آلٹا || ترکیہ || 25 مئی 1965 || 29 اگست 2019 || 31 اگست 2019 || {{age in years and days|1965|5|25}} |- | [[جیمز موسیس (کرکٹر)|جیمز موسیس]] || [[بوٹسوانا قومی کرکٹ ٹیم|بوٹسوانا]] || 8 اگست 1965 || 20 مئی 2019 || 7 نومبر 2021 || {{age in years and days|1965|8|8}} |- | مارک عمان || [[سلووینیا قومی کرکٹ ٹیم|سلووینیا]] || 5 ستمبر 1966 || 25 جولائ‏ی 2022 || 30 جولائ‏ی 2022 || {{age in years and days|1966|9|5}} |- | [[سنیل دھنیرام]] || [[کینیڈا قومی کرکٹ ٹیم|کینیڈا]] || 17 اکتوبر 1968 || 2 اگست 2008 || 10 فروری 2010 || {{age in years and days|1968|10|17}} |- | ٹونی وائٹ مین || [[لکسمبرگ قومی کرکٹ ٹیم| لکسمبرگ]] || 24 مئی 1969 || 29 اگست 2019 || 5 ستمبر 2021 || {{age in years and days|1969|5|24}} |- | [[سنتھ جے سوریا]] || سری لنکا || 30 جون 1969 || 15 جون 2006 || 25 جون 2011 || {{age in years and days|1969|6|30}} |} === ہور ویکھو === * [[کرکٹ]] * [[ٹیسٹ کرکٹ]] * [[آسٹریلیا دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[بنگلہ دیش دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[انگلستان دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[بھارت دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[نیوزی لینڈ دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[پاکستان دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[جنوبی افریقا دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[سری لنکا دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[ویسٹ انڈیز دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[زمبابوے دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[افغانستان دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] == حوالے == {{حوالے}} [[گٹھ:ٹیسٹ کرکٹ ریکارڈ]] [[گٹھ:کھیلاں د‏‏ی فہرستاں دیاں فہرستاں]] [[گٹھ:کرکٹ کھلاڑیاں دیاں فہرستاں]] [[گٹھ:ویکی ڈیٹا تو‏ں مطابقت رکھنے والی مختصر تفصیل]] [[گٹھ:طویل العمر افراد دیاں فہرستاں]] ceumxxa2r50gdfmbrf55c42rcrr8wrq 707289 707288 2026-05-22T05:29:23Z ابوالحسن راجپوت 24698 /* سب تو‏ں پرانے ٹیسٹ کرکٹ کھڈاری جیہڑے ہن تک ٹیسٹ د‏‏ی سطح اُتے کھیل رہے نيں */ 707289 wikitext text/x-wiki ایہ لسٹ '''معمر [[ٹیسٹ کرکٹ|ٹیسٹ]] تے اول درجہ کرکٹ کھلاڑیاں''' د‏‏ی ترتیب دا اک مجموعہ اے اس وچ کرکٹ دے وکھ وکھ پہلوآں تو‏ں ہر سطح اُتے طویل العمر کرکٹ کھلاڑیاں دے اعداد و شمار دئیے گئے نيں === معمر ترین زندہ ٹیسٹ کرکٹ کھڈاری === ایہ معلومات '''22 مئی''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں۔ تے اس وچ 90 سال د‏‏ی عمر تک دے زندہ کھلاڑی شام‏ل نيں۔ {| class="wikitable sortable" |- !نام !ملک !تریخ پیدائش !پہلا میچ !آخری میچ !{{date}} تک عمر |- | [[نیل ہاروے]] || آسٹریلیا || 8 اکتوبر 1928ء || 22 جنوری 1948ء || 20 فروری 1963ء || {{age in years and days|1928|10|8}} |- | [[دتا گائیکواڈ]] || بھارت || 27 اکتوبر 1928ء || 5 جون 1952ء || 18 جنوری 1961ء || {{age in years and days|1928|10|27}} |- | [[ٹریور میک موہن]] || نیوزی لینڈ || 8 نومبر 1929ء || 13 اکتوبر 1955ء || 6 فروری 1956ء || {{age in years and days|1929|11|8}} |- | [[وزیر محمد]] || پاکستان || 22 دسمبر 1929ء || 13 نومبر 1952ء || 13 نومبر 1959ء || {{age in years and days|1929|12|22}} |- | [[سی ڈی گوپی ناتھ]] || بھارت || 1 مارچ 1930ء || 14 مارچ 1951ء || 28 جنوری 1960ء || {{age in years and days|1930|3|1}} |- | [[آئن لیگٹ]] || نیوزی لینڈ || 7 جون 1930ء || 1 جنوری 1954ء || 5 جنوری 1954ء || {{age in years and days|1930|6|7}} |- | [[جیک الابسٹر]] || نیوزی لینڈ || 11 جولائ‏ی 1930ء || 13 اکتوبر 1955ء || 14 مارچ 1972ء || {{age in years and days|1930|7|11}} |- | [[جوئے سلیمان]] || ویسٹ انڈیز || 26 اگست 1930ء || 12 دسمبر 1958ء || 11 مئی 1965ء || {{age in years and days|1930|8|26}} |- | [[چندرکانت پاٹنکر]] || بھارت || 24 نومبر 1930ء || 28 دسمبر 1955ء ||2 جنوری 1955ء || {{age in years and days|1930|11|24}} |- | [[رمن صبا رائو]] || ویسٹ انڈیز || 29 جنوری 1932ء || 24 جولائ‏ی 1958ء ||17 اگست 1961ء || {{age in years and days|1932|1|29}} |- | [[گیون سٹیونز]] || آسٹریلیا || 29 فروری 1932ء || 28 دسمبر 1955ء ||2 جنوری 1955ء || {{age in years and days|1932|2|29}} |- | [[گاڈفرے لارنس]] || جنوبی افریقا || 31 مارچ 1932ء || 08 دسمبر 1961ء ||16 فروری 1962ء || {{age in years and days|1932|3|31}} |- | [[باب بلیئر (کرکٹر)|باب بلیئر]] || نیوزی لینڈ || 23 جون 1932ء || 06 مارچ 1953ء ||13 مارچ 1964ءء || {{age in years and days|1932|6|23}} |- | [[مکی سٹیورٹ]] || انگلینڈ || 16 ستمبر 1932ء || 21 جون 1962ء ||21 جنوری 1964ء || {{age in years and days|1932|9|16}} |- | [[کم ایلگی]] || جنوبی افریقا || 6 مارچ 1933ء || 08 دسمبر 1961ء ||01 جنوری 1962ء || {{age in years and days|1933|3|6}} |- | [[مائیکل جان اسمتھ]] || انگلینڈ || 30 جون 1933ء || 5 جون 1958ء ||جولائ‏ی 1972ء || {{age in years and days|1933|6|30}} |- | [[راجرہیرس (کرکٹر)|راجرہیرس]] || نیوزی لینڈ || 27 جولائ‏ی 1933ء || 27 فروری 1959ء ||14 مارچ 1959ء || {{age in years and days|1933|7|27}} |- | [[کیمی اسمتھ]] || ویسٹ انڈیز || 29 جولائی 1933ء || 09 دسمبر 1960ء ||16 فروری 1962ء || {{age in years and days|1933|7|29}} |- | [[ٹام ڈیوڈنی]] || ویسٹ انڈیز || 23 اکتوبر 1933ء || 14 مئی 1955ء ||13 مارچ 1958ء || {{age in years and days|1933|10|23}} |- | [[بروس موریسن (کرکٹر)|بروس موریسن]] || نیوزی لینڈ || 17 دسمبر 1933ء || 01 مارچ 1963ء ||01 مارچ 1963ء || {{age in years and days|1933|12|17}} |- | [[جیکی ہینڈرکس]] || ویسٹ انڈیز || 21 دسمبر 1933ء || 16 فروری 1962ء ||12 جون 1969ء || {{age in years and days|1933|12|21}} |- | [[ناری کنٹرکٹر]] || بھارت || 7 مارچ 1934ء || 02 دسمبر 1955ء ||07 مارچ 1962ء || {{age in years and days|1934|3|7}} |- | [[ہیمنڈ فرلانج]] || ویسٹ انڈیز || 19 جون 1934ء || 11 جون 1955ء ||09 مارچ 1956ء || {{age in years and days|1934|6|19}} |- | [[ولی روڈریگز]] || ویسٹ انڈیز ||25 جون 1934ء || 07 مارچ 1962ء ||14 مارچ 1956ء || {{age in years and days|1934|6|25}} |- | [[چندو بورڈے]] || ویسٹ انڈیز || 21 جولائی 1934ء || 28 نومبر 1958ء ||04 نومبر 1969ء || {{age in years and days|1934|7|21}} |- | [[جون گائے (کرکٹر)|جون گائے]] || نیوزی لینڈ || 29 اگست 1934ء || 07 نومبر 1955ء ||26 دسمبر 1961ء || {{age in years and days|1934|8|29}} |- | [[لانس گبز]] || ویسٹ انڈیز || 29 ستمبر 1934ء || 05 فروری 1958ء ||31 جنوری 1976ء || {{age in years and days|1934|9|29}} |- | [[ڈیس ہورے]] || آسٹریلیا || 19 اکتوبر 1934ء || 27 جنوری 1961ء ||27 جنوری 1961ء || {{age in years and days|1934|10|19}} |- | [[ڈک رچرڈسن (کرکٹر)|ڈک رچرڈسن]] || انگلینڈ || 3 نومبر 1934ء || 04 جولائی 1957ء ||04 جولائی 1957ء || {{age in years and days|1934|11|3}} |- | [[آئن میکف]] || آسٹریلیا || 6 جنوری 1935ء || 23 دسمبر 1957ء ||06 دسمبر 1963ء || {{age in years and days|1935|1|6}} |- | [[بروس بولٹن]] || نیوزی لینڈ || 31 مئی 1935ء || 27 فروری 1959ء ||14 مارچ 1959ء || {{age in years and days|1935|5|31}} |- | [[فضل الرحمن (کرکٹ کھلاڑی)|فضل الرحمن]] || پاکستان || 11 جون، 1935ء || 13 مارچ 1958ء ||13 مارچ 1958ء || {{age in years and days|1935|6|11}} |- | [[ومن کمار]] || بھارت || 26 جون 1935ء || 08 فروری 1961ء ||11 نومبر 1961ء || {{age in years and days|1935|6|26}} |- | [[کین ٹیلر (کرکٹر)|کین ٹیلر]] || انگلینڈ || 21 اگست 1935ء || 4 جون 1958ء ||2 جولائی 1964ء || {{age in years and days|1935|8|21}} |- | [[باب باربر (کرکٹر)|باب باربر]] || انگلینڈ || 26 ستمبر 1935ء || 9 جون 1960ء ||6 جون 1964ء || {{age in years and days|1935|9|26}} |- | [[جمی بنکس]] || انگلینڈ || 05 اکتوبر1935ء || 21 جنوری 1964ء ||03 فروری 1964ء || {{age in years and days|1935|10|05}} |- | [[پال بارٹن]] || نیوزی لینڈ || 09 اکتوبر 1935ء || 08 دسمبر 1961ء ||15 مارچ 1963ء || {{age in years and days|1935|10|09}} |- | [[ایلن براؤن (انگلش کرکٹر)|ایلن براؤن]] || انگلینڈ || 17 اکتوبر 1935ء || 26 اکتوبر 1961ء ||11 نومبر 1961ء || {{age in years and days|1935|10|17}} |- | [[کین ایسٹ ووڈ]] || آسٹریلیا ||23 نومبر 1935ء || 12 فروری 1971ء ||12 فروری 1971ء || {{age in years and days|1935|11|23}} |- | [[پرکاش بھنڈاری]] || بھارت ||27 نومبر 1935ء || 26 فروری 1955ء ||02 نومبر 1956ء || {{age in years and days|1935|11|27}} |- | [[فریڈ رمسی]] || انگلینڈ ||04 دسمبر 1935ء || 23 جولائی 1964ء ||22 جولائی 1965ء || {{age in years and days|1935|12|04}} |- | [[روہن کنہائی]] || ویسٹ انڈیز ||26 دسمبر 1935ء || 30 مئی 1957ء ||30 مارچ 1974ء || {{age in years and days|1935|12|26}} |- | [[جان ڈی آرسی (کرکٹ کھلاڑی)|جان ڈی آرسی]] || نیوزی لینڈ ||23 اپریل 1936ء || 05 جون 1958ء ||21 اگست 1958ء || {{age in years and days|1936|04|23}} |- | [[رائے ہارفورڈ]] || انگلینڈ ||30 مئی 1936ء || 15 فروری 1968ء ||29 فروری 1968ء || {{age in years and days|1936|05|30}} |- | [[ایرک رسل (کرکٹ کھلاڑی)|ایرک رسل]] || انگلینڈ ||03 جولائی 1936ء || 21 اکتوبر 1961ء ||27 جولائی 1967ء || {{age in years and days|1936|07|03}} |- | [[وینکٹ رامن سبرامنیا]] || بھارت ||16 جولائی 1936ء || 19 مارچ 1965ء ||07 مارچ 1968ء || {{age in years and days|1936|07|16}} |- | [[ہیرالڈ روڈس (کرکٹ کھلاڑی)|ہیرالڈ روڈس]] || انگلینڈ ||22 جولائی 1936ء ||02 جولائی 1959ء ||23 جولائی 1959ء || {{age in years and days|1936|07|22}} |- | [[گارفیلڈ سوبرز]] || بھارت ||28 جولائی 1936ء ||30 مارچ 1954ء ||30 مارچ 1974ء || {{age in years and days|1936|07|28}} |- | [[آرٹی ڈک]] || نیوزی لینڈ ||10 اکتوبر 1936ء || 08 دسمبر 1961ء ||17 جون 1965ء || {{age in years and days|1936|10|10}} |} === ملکاں دے لحاظ نال معمر زندہ ٹیسٹ کرکٹ کھڈاری === ایہ معلومات '''22 مئی''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں۔ {| class="wikitable sortable" !ملک !کھلاڑی ! {{date}} تک عمر |- |افغانستان |[[محمد نبی]] |{{age in years and days|1985|01|01}} |- |آسٹریلیا |[[نیل ہاروے]] |{{age in years and days|1928|10|08}} |- | بنگلہ دیش |[[انعام الحق (کرکٹر)|انعام الحق]] |{{age in years and days|1966|02|27}} |- |انگلینڈ |[[رمن صبا رائو]] |{{age in years and days|1932|01|29}} |- |بھارت |[[دتا گائیکواڈ]] |{{age in years and days|1928|10|27}} |- |آئرلینڈ |[[ایڈ جوائس]] |{{age in years and days|1978|09|22}} |- |نیوزی لینڈ |[[ٹریور میک موہن]] |{{age in years and days|1929|11|8}} |- |پاکستان |[[وزیر محمد]] |{{age in years and days|1929|12|22}} |- | جنوبی افریقا |[[رونالڈ ڈراپر]] |{{age in years and days|1926|12|24}} |- |سری لنکا |[[سوما چندر ڈی سلوا]] |{{age in years and days|1942|6|11}} |- | ویسٹ انڈیز |[[جوئے سلیمان]] |{{age in years and days|1930|8|26}} |- |زمبابوے |[[جان ٹریکوس]] |{{age in years and days|1947|05|17}} |} '''چیتاؤنی:''' 27 [[فرسٹ کلاس کرکٹ]] کرکٹ کھلاڑیاں دے بارے وچ جانیا جاندا اے کہ اوہ صد سالہ درجہ حاصل کر چک‏‏ے نيں (''تھلے متعلقہ سیکشن دیکھو'')۔ ماخذ:<ref>[http://stats.cricinfo.com/ci/content/records/283742.html کرک انفو: Oldest living players]</ref> === معمر ٹیسٹ کرکٹ کھڈاری جیہڑے ہن تک ٹیسٹ د‏‏ی سطح اُتے کھیل رہے نيں === ایہ معلومات '''22 مئی''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں۔ {| class="wikitable sortable" |- !نام !ملک !تریخ پیدائش ! پہلا میچ ! {{date}} تک عمر |- | [[کریگ ارون]] || زمبابوے || 19 اگست 1985 || 04 اگست 2011 || {{age in years and days|1985|8|19}} |- | [[سکندر رضا]] || زمبابوے|| 24 اپریل1986 || 3 ستمبر2013 || {{age in years and days|1986|4|26}} |- | [[سین ولیمز(کرکٹر)|سین ولیمز]] || زمبابوے|| 26 ستمبر 1986 || 20 مارچ 2013 || {{age in years and days|1986|9|26}} |} === سب تو‏ں پرانے ٹیسٹ کرکٹ کھڈاری جیہڑے ہن تک ٹیسٹ د‏‏ی سطح اُتے کھیل رہے نيں=== ایہ معلومات '''22 مئی''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں۔ {| class="wikitable sortable" |- !ملک !نام ! {{date}} تک عمر |- |افغانستان||[[امیرحمزہ (افغان کرکٹ کھلاڑی)|امیر حمزہ]]||{{age in years and days|1991|08|15}} |- |آسٹریلیا||[[عثمان خواجہ]]||{{age in years and days|1986|12|18}} |- |بنگلہ دیش||[[مشفق الرحیم]]||{{age in years and days|1987|5|9}} |- |انگلینڈ||[[کرس ووکس]]||{{age in years and days|1989|3|2}} |- |بھارت||[[رویندر جدیجا]]||{{age in years and days|1988|12|6}} |- |آئرلینڈ||[[کریگ ینگ (کرکٹر)|کریگ ینگ]]||{{age in years and days|1990|4|4}} |- |نیوزی لینڈ||[[اعجاز پٹیل]]||{{age in years and days|1988|10|21}} |- |پاکستان||[[نعمان علی]]||{{age in years and days|1986|10|7}} |- |جنوبی افریقہ ||[[ڈین پیٹرسن]]||{{age in years and days|1989|4|4}} |- |سری لنکا||[[اینجلو میتھیوز]]||{{age in years and days|1987|6|2}} |- |ویسٹ انڈیز ||[[کیمار روچ]]||{{age in years and days|1988|6|30}} |- |زمبابوے||[[کریگ ارون]]||{{age in years and days|1985|8|19}} |} '''چیتاؤنی:''' مندرجہ بالا فہرستاں وچ اوہ کھڈاری شام‏ل نيں جنہاں نے گزشتہ 24 مہینےآں وچ ٹیسٹ کرکٹ کھیلی اے تے اپنی ریٹائرمنٹ دا باقاعدہ اعلان نئيں کيتا ا‏‏ے۔ === سب تو‏ں طویل عرصے تک رہنے والے ٹیسٹ کرکٹ کھڈاری === ایہ معلومات '''19 مئی''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں۔ {| class=wikitable |- !نام !ملک !تریخ پیدائش !پہلا میچ !آخری میچ !موت تریخ !عمر |- | [[نارمن گورڈن]] || جنوبی افریقا || 6 اگست 1911ء || 24 دسمبر 1938ء || 14 مارچ 1939ء || 2 ستمبر 2014ء || {{age in years and days|1911|08|06|2014|09|02}} |- | [[ایرک ٹنڈل]] || نیوزی لینڈ || 18 دسمبر 1910ء || 26 جون 1927ء || 25 مارچ 1947ء || 1 اگست 2010ء || {{age in years and days|1910|12|18|2010|08|01}} |- | [[فرانسس میک کینن]] || انگلینڈ || 9 اپریل 1848ء || 2 جنوری 1879ء || 4 جنوری 1879ء || 27 فروری 1947ء || {{age in years and days|1848|4|9|1947|2|27}} |- | [[جان واٹکنز(کرکٹر)|جان واٹکنز]] || جنوبی افریقا || 10 اپریل 1923ء || 24 دسمبر 1949ء || 5 جنوری 1957ء || 3 ستمبر 2021 || {{age in years and days|1923|4|10|2021|9|3}} |- | [[لنڈسے ٹکٹ]] || جنوبی افریقا || 6 فروری 1919ء || 7 جون 1947ء || 9 مارچ 1949ء || 5 ستمبر 2016ء || {{age in years and days|1919|02|06|2016|09|05}} |- | [[ڈونلڈ اسمتھ (کرکٹر، پیدائش 1923)|ڈونلڈ اسمتھ]] || انگلینڈ || 14 جون 1923ء || 20 جون 1957ء || 27 جولائ‏ی 1957ء || 10 جنوری 2021 || {{age in years and days|1923|06|14|2021|01|10}} |- | [[جیک کیر (کرکٹر)|جیک کیر]] || نیوزی لینڈ || 28 دسمبر 1910ء || 27 جون 1931ء || 27 جولائ‏ی 1937ء || 27 مئی 2007ء || {{age in years and days|1910|12|28|2007|5|27}} |- | [[ولفریڈ روڈس]] || انگلینڈ || 29 اکتوبر 1877 || 1 جون 1899ء || 12 اپریل 1930ء || 8 جولائ‏ی 1973ء || {{age in years and days|1877|10|29|1973|7|8}} |- | [[بل براؤن (کرکٹر)|بل براؤن]] || آسٹریلیا || 31 جولائ‏ی 1912ء || 8 جون 1934ء || 29 جون 1948ء || 16 مارچ 2008ء || {{age in years and days|1912|7|31|2008|3|16}} |- | [[لنڈسے ویر (کرکٹر)|لنڈسے ویر]] || نیوزی لینڈ || 2 جون 1908ء || 24 جنوری 1930ء || 17 اگست 1937ء || 31 اکتوبر 2003ء || {{age in years and days|1908|6|2|2003|10|31}} |- | [[ایورٹن ویکس]] || ویسٹ انڈیز || 26 فروری 1925ء || 21 جنوری 1948ء || 31 مارچ 1958ء || 1 جولائ‏ی 2020ء || {{age in years and days|1925|2|26|2020|7|1}} |- | [[کین آرچر]] || آسٹریلیا|| 17 جنوری 1928 || 22 دسمبر 1950 || 5 دسمبر 1951 || 14 اپریل 2023||{{age in years and days|1928|1|17|2023|4|14}} |- | [[اینڈی گینٹاؤم]] || ویسٹ انڈیز || 22 جنوری 1921ء || 11 فروری 1948ء || 16 فروری 1948ء || 17 فروری 2016ء || {{age in years and days|1921|01|22|2016|2|17}} |- | [[سڈنی بارنس]] || انگلینڈ || 19 اپریل 1873ء || 13 دسمبر 1901ء || 18 فروری 1914ء || 26 دسمبر 1967ء || {{age in years and days|1873|4|19|1967|12|26}} |- | [[ایسمنڈ کینٹش]] || ویسٹ انڈیز || 21 نومبر 1916ء || 27 مارچ 1948ء || 21 جنوری 1954ء || 10 جون 2011ء || {{age in years and days|1916|11|21|2011|6|10}} |- | [[مورپکم جوسام گوپالن]] || انڈیا || 6 جون 1909ء || 5 جنوری 1934ء || 8 جنوری 1934ء || 21 دسمبر 2003ء || {{age in years and days|1909|6|6|2003|12|21}} |- | [[رون ہیمنس]] || آسٹریلیا || 25 نومبر 1915ء || 28 فروری 1947ء || 5 جنوری 1948ء || 24 مارچ 2010ء || {{age in years and days|1915|11|25|2010|3|24}} |- | [[ڈینس بیگبی]] || جنوبی افریقا || 12 دسمبر 1914ء || 6 دسمبر 1948ء || 6 مارچ 1950ء || 10 مارچ 2009ء || {{age in years and days|1914|12|12|2009|3|10}} |- | [[جیک نیومین (کرکٹر)|جیک نیومین]] || نیوزی لینڈ || 3 جولائ‏ی [[1902ء]] || 27 فروری 1932ء || 3 اپریل 1933ء || 23 ستمبر 1996 || {{age in years and days|1902|7|3|1996|9|23}} |- | [[ڈان کلیورلی]] || نیوزی لینڈ || 23 دسمبر 1909ء || 27 فروری 1932ء || 30 مارچ 1946ء || 16 فروری 2004ء || {{age in years and days|1909|12|23|2004|2|16}} |- |} ماخذ:<ref>[http://stats.cricinfo.com/ci/content/records/283740.html کرک انفو: Longest lived players]</ref><ref>[http://www.rediff.com/cricket/2003/dec/22old.htm Rediff: Oldest Test cricketers at the time of death]</ref> === سب تو‏ں وڈی عمر وچ ٹیسٹ دا آغاز کرنے والے کرکٹ کھڈاری === ایہ معلومات '''19 مئی''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں. {| class=wikitable |- !نام !ملک !تریخ پیدائش !پہلا میچ !پہلے میچ دے وقت عمر |- | [[جیمز ساؤتھرٹن]] || انگلینڈ || 16 نومبر 1827ء || 15 مارچ 1877 ء|| {{age in years and days|1827|11|16|1877|03|15}} |- | [[میراں بخش]] || پاکستان || 20 اپریل 1907ء || 29 جنوری 1955ء || {{age in years and days|1907|4|20|1955|1|29}} |- | [[ڈان بلیکی]] || آسٹریلیا || 5 اپریل 1882ء || 14 دسمبر 1928ء || {{age in years and days|1882|4|5|1928|12|14}} |- | [[برٹ آئرن مونگر]] || آسٹریلیا || 7 اپریل 1882ء || 30 نومبر 1928ء || {{age in years and days|1882|4|7|1928|11|30}} |- | [[نیلسن بیٹنکورٹ]] || ویسٹ انڈیز || 4 جون 1887ء || 1 فروری 1930ء || {{age in years and days|1887|6|4|1930|2|1}} |- | [[راکلے ولسن]] || انگلینڈ || 25 مارچ 1879ء || 25 فروری 1921ء || {{age in years and days|1879|3|25|1921|2|25}} |- | [[رستم جی جمشید جی]] || انڈیا || 18 نومبر 1892ء || 15 دسمبر 1933ء || {{age in years and days|1892|11|18|1933|12|15}} |} === بلحاظ ملک سب تو‏ں وڈی عمر وچ پہلا ٹیسٹ میچ کھیڈݨ والے کھڈاری === ایہ معلومات '''19 مئی''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں۔ {| class="wikitable sortable" |- !ملک !نام !پہلے میچ وقت د‏‏ی عمر |- |آسٹریلیا||[[ڈان بلیکی]]||46 سال، 253 دن |- |بنگلہ دیش||[[انعام الحق (کرکٹر)|انعام الحق]]||35 سال، 58 دن |- |انگلینڈ||[[جیمز ساؤتھرٹن]]||{{age in years and days|1827|11|16|1877|3|15}} |- |بھارت||[[رستم جی جمشید جی]]||41 سال، 27 دن |- |آئرلینڈ||[[ایڈ جوائس]]||39 سال، 232 دن |- |نیوزی لینڈ||[[ہرب میک گر]]||38 سال، 101 دن |- |پاکستان||[[میراں بخش]]||47 سال، 284 دن |- |جنوبی افریقا||[[عمر ہنری (کرکٹر)|عمر ہنری]]||40 سال، 295 دن |- |سری لنکا||[[سوما چندر ڈی سلوا]]||39 سال، 251 دن |- |ویسٹ انڈیز||[[نیلسن بیٹنکورٹ]]||42 سال، 242 دن |- |زمبابوے||[[اینڈی والر]]||37 سال، 84 دن |} '''چیتاؤنی:''' [[جان ٹریکوس]] نے زمبابوے دے لئی {{age in years and days|1947|5|17|1992|10|18}}, وچ پہلا میچ کھیلا، لیکن اوہ 22 سال پہلے جنوبی افریقا دے لئی تن ٹیسٹ کھیل چکے نيں۔<ref name="traicos">[http://stats.cricinfo.com/statsguru/engine/player/55802.html?class=1;template=results;type=allround;view=match کرک انفو: Traicos debut]</ref> '''چیتاؤنی:''' سب تو‏ں ودھ عمر وچ پہلا میچ کھیڈݨ والے، جیمز سدرٹن، مرنے والے پہلے ٹیسٹ کرکٹ کھڈاری وی سن جدو‏ں اوہ 16 جون 1880ء نو‏‏ں انتقال کر گئے۔ میراں بخش اپنے کھیل دے کیریئر دے دوران میراں بخش دے ناں تو‏ں جانے جاندے سن ۔ ماخذ:<ref>[https://www.bbc.co.uk/blogs/tms/2007/12/ask_bearders_160.shtml BBC Test Match Special, Ask Bearders: "Can you tell me who is the oldest cricket player to make a Test match debut"]</ref> === ٹیسٹ کرکٹ دے معمر ترین کھلاڑی دے طور اُتے آخری شرکت === ایہ معلومات '''19 مئی''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں۔ {| class=wikitable |- !نام !ملک !تریخ پیدائش !پہلا ٹیسٹ !آخری میچ !آخری ٹیسٹ وچ عمر |- | [[ولفریڈ روڈس]] || انگلینڈ || 29 اکتوبر 1877ء || 1 جون 1899ء || 12 اپریل 1930ء || {{age in years and days|1877|10|29|1930|4|12}} |- | [[برٹ آئرن مونگر]] || آسٹریلیا || 7 اپریل 1882ء || 30 نومبر 1928ء || 28 فروری 1933ء || {{age in years and days|1882|4|7|1933|2|28}} |- | [[ڈبلیو جی گریس]] || انگلینڈ || 18 جولائ‏ی 1848ء || 6 ستمبر 1880ء || 3 جون 1899ء || {{age in years and days|1848|7|18|1899|6|3}} |- | [[جارج گن (کرکٹر)|جارج گن]] || انگلینڈ || 13 جون 1879ء || 13 دسمبر 1907ء || 12 اپریل 1930ء || {{age in years and days|1879|6|13|1930|4|12}} |- | [[جیمز ساؤتھرٹن]] || انگلینڈ || 16 نومبر 1827ء || 15 مارچ 1877ء || 4 اپریل 1877ء || {{age in years and days|1827|11|16|1877|4|4}} |- | [[میراں بخش]] || پاکستان || 20 اپریل 1907ء || 29 جنوری 1955ء || 16 فروری 1955ء || {{age in years and days|1907|4|20|1955|2|16}} |- | [[جیک ہابس]] || انگلینڈ || 16 دسمبر 1882ء || 1 جنوری 1908ء || 22 اگست 1930ء || {{age in years and days|1882|12|16|1930|8|22}} |- | [[فرینک وولی]]|| انگلینڈ || 27 مئی 1887ء || 9 اگست 1909ء || 22 اگست 1934ء || {{age in years and days|1887|5|27|1934|8|22}} |- | [[ڈان بلیکی]] || آسٹریلیا || 5 اپریل 1882ء || 14 دسمبر 1928ء || 8 فروری 1929ء || {{age in years and days|1882|4|5|1929|2|8}} |- | [[ہربرٹ سٹروڈوک]] || انگلینڈ || 28 جنوری 1880ء || 1 جنوری 1910ء || 18 اگست 1926ء || {{age in years and days|1880|1|28|1926|8|18}} |} === بلحاظ ملک آخری میچ دے معمر ترین ٹیسٹ کرکٹ کھڈاری === ایہ معلومات '''19 مئی''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں۔ [[Image:Wilfred Rhodes 1920.tiff|thumb|left|ولفریڈ روڈس، انگلینڈ دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑی 1899ء تو‏ں 1930ء تک]] {| class="wikitable sortable" |- !ملک !نام !عمر |- |آسٹریلیا||[[برٹ آئرن مونگر]]||50 سال، 327 دن |- |بنگلہ دیش ||[[محمد رفیق (کرکٹر)|محمد رفیق]]||{{age in years and days|1970|9|5|2008|3|3}} |- |انگلینڈ ||[[ولفریڈ روڈس]]||{{age in years and days|1877|10|29|1930|4|12}} |- |بھارت||[[ونو منکڈ]]||41 سال، 305 دن |- |آئرلینڈ||[[ایڈ جوائس]]||39 سال، 231 دن |- |نیوزی لینڈ ||[[جیک الابسٹر]]||41 سال، 247 دن |- |پاکستان||[[میراں بخش]]||47 سال، 302 دن |- |جنوبی افریقا ||[[ڈیو نورس]]||45 سال، 207 دن |- |سری لنکا||[[سوما چندر ڈی سلوا]]||42 سال، 78 دن |- |ویسٹ انڈیز||[[جارج ہیڈلی]]||44 سال، 236 دن |- |زمبابوے ||[[جان ٹریکوس]]||45 سال، 304 دن |} '''یاددہانی:''' ولفریڈ روڈس دا ٹیسٹ کیریئر ریکارڈ 30 سال، 315 دناں اُتے محیط سی۔ انگلینڈ دے سب تو‏ں کم عمر ٹیسٹ کرکٹ کھڈاری تے اک ہور یارکشائر مین برائن کلوز (پیدائش:24 فروری 1931ء) اس حوالے تو‏ں دوسرے نمبر اُتے نيں۔ انہاں نے اپنا ڈیبیو 1949ء وچ نیوزی لینڈ دے خلاف کيتا تے تقریباً نو سال د‏‏ی غیر موجودگی دے بعد 1976ء وچ ویسٹ انڈیز د‏‏ی مخالفت کرنے دے لئی انہاں نو‏ں واپس بلايا گیا (ان دا کیریئر 26 سال، 356 دن اُتے مشتمل سی<ref>[[:en:Lists of oldest cricketers#cite note-6]]</ref> === سب تو‏ں طویل العمر اول درجہ کرکٹ کھلاڑی === ایہ معلومات '''19 مئی''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں۔ اس لسٹ وچ اوہ تمام اول درجہ کرکٹ کھڈاری شام‏ل نيں جو 100 سال تک زندہ رہے انہاں وچ سب وفات پاچکے نيں۔<ref>{{cite web|url=http://www.espncricinfo.com/story/_/id/18876267/brydon-coverdale-100th-birthdays-tom-pritchard-jack-laver |title=It takes a rare cricketer to reach a century, not just make one |work=ESPN کرک انفو |accessdate=2 اگست 2018}}</ref> {{legend2|#F9F9F9|وفات|border=1px solid #AAAAAA}} {{legend2|#99FF99|حیات|border=1px solid #AAAAAA}} {|class="wikitable" !شمار !نام !ٹیم !تریخ پیدائش !وفات !عمر !ملک |- |1 |[[جان مینرز (کرکٹر)|جان مینرز]] |align=right|ہیمپشائر، ہیمپشائر، کمبائنڈ سروسز | 25 ستمبر 1914ء |7 مارچ 2020ء |105 سال، 225 دن |{{cr|ENG}} |- |2 |[[جم ہچنسن]] |align=right|[[ڈربی شائر کاؤنٹی کرکٹ کلب]] |29 نومبر 1896ء |7 نومبر 2000ء |103 سال، 344 دن |{{cr|ENG}} |- |3 |[[سیڈ وارڈ (کرکٹر)|سیڈ وارڈ]] |align=right|[[ویلنگٹن]] |5 اگست 1907ء |31 دسمبر 2010ء |103 سال، 148 دن |{{NZ}} |- |4 |[[نارمن گورڈن]] |align=right|جنوبی افریقا، ٹرانسوال |6 اگست 1911ء |2 ستمبر 2014ء |103 سال، 27 دن |{{RSA}} |- |5 |[[روپرٹ ڈی سمٹ]] |align=right|مغربی صوبہ |23 نومبر 1883ء |3 اگست 1986ء |102 سال، 253 دن |{{RSA}} |- |6 |[[ایڈورڈ انگلش]] |align=right|ہیمپشائر |1 جنوری 1864ء |5 ستمبر 1966ء |102 سال، 247 دن |{{cr|ENG}} |- |7 |[[سیرل پارکنز]] |align=right|نارتھمپٹن شائر، مائنر کاؤنٹیز |4 جون 1911ء |21 نومبر 2013ء |102 سال، 170 دن |{{cr|ENG}} |- |8 |[[جان وہٹلی (کرکٹر)|جان وہٹلی]] |align=right|کینٹربری |8 جنوری 1860 |19 اپریل 1962 |102 سال، 101 دن |{{NZ}} |- |9 |[[آرچی اسکاٹ (کرکٹر)|آرچی اسکاٹ]] |align=right|اسکاٹ لینڈ | 26 جنوری 1918ء |1 نومبر 2019ء | 101 سال، 272 دن |{{SCO}} |- |10 |[[ٹیڈ مارٹن (کرکٹر)|ٹیڈ مارٹن]] |align=right|مغربی آسٹریلیا |30 ستمبر 1902ء |9 جون 2004ء |101 سال، 253 دن |{{AUS}} |- |11 |[[ڈی. بی. دیودھر]] |align=right|ہندو، مہاراشٹر |14 جنوری 1892ء | 24 اگست 1993ء |101 سال، 222 دن |{{IND}} |- |12 |[[جارج ہرمن]] |align=right|ڈبلن یونیورسٹی |6 جون 1874ء |14 دسمبر 1975ء |101 سال، 191 دن |{{IRL}} |- |13 |[[فریڈ گبسن (کرکٹر)|فریڈ گبسن]] |align=right|لیسٹر شائر |13 فروری 1912ء |28 جون 2013ء |101 سال، 135 دن |{{JAM}}، (رہائش {{cr|ENG}}) |- |14 |[[ایلن فنلیسن (کرکٹر)|ایلن فنلیسن]] |align=right|مشرقی صوبہ |1 ستمبر 1900ء |28 اکتوبر 2001ء |101 سال، 57 دن |{{RSA}} |- |15 |[[نیل میک کارکل]] |align=right|ہیمپشائر، کھلاڑی | 23 مارچ 1912ء |28 فروری 2013ء |100 سال، 342 دن |{{cr|ENG}} |- |16 |[[رگھوناتھ چندورکر]] |align=right|بمبئی | 21 نومبر 1920ء |3 ستمبر 2021ء |100 سال، 286 دن |{{IND}} |- |17 |[[جیفری بیک (کرکٹر)|جیفری بیک]] |align=right|آکسفورڈ یونیورسٹی |16 جون 1918ء |5 مارچ 2019ء |100 سال، 262 دن |{{cr|ENG}} |- |18 |[[ہیرالڈ اسٹیپلٹن]] |align=right|نیو ساؤتھ ویلز |7 جنوری 1915ء |24 ستمبر 2015ء | 100 سال، 260 دن |{{AUS}} |- |19 |[[ایلن برجیس (کرکٹر)|ایلن برجیس]] |align=right|کینٹربری |1 مئی 1920ء |5 جنوری 2021ء |100 سال، 249 دن |{{NZ}} |- |20 |[[روسی کوپر]] |align=right|پارسی، بمبئی، مڈل سیکس |14 دسمبر 1922ء |31 جولائ‏ی 2023 |100 سال، 229 دن |{{IND}} |- |21 |[[چارلس بریتھویٹ (کرکٹر)|چارلس بریتھویٹ]] |align=right|انگریزی باشندے، ریاستہائے متحدہ دے کھلاڑی |10 ستمبر 1845ء |15 اپریل 1946ء |100 سال، 217 دن |{{USA}} |- |22 |[[ہیری فورسیتھ]] |align=right|ڈبلن یونیورسٹی | 18 دسمبر 1903ء |19 جولائ‏ی 2004ء |100 سال، 214 دن |{{IRL}} |- |23 |[[جیک لیور]] |align=right|تسمانیہ |9 مارچ 1917ء |3 اکتوبر 2017ء |100 سال، 208 دن |{{AUS}} |- |24 |[[ٹام پرچرڈ]] |align=right|ویلنگٹن، واروکشائر |10 مارچ 1917ء |22 اگست 2017ء |100 سال، 165 دن |{{NZ}} |- |25 |[[برنار نوٹلی]] |align=right|ناٹنگہم شائر |31 اگست 1918ء | 22 جنوری 2019ء |100 سال، 144 دن |{{cr|ENG}} |- |26 |[[وسنت رائے جی]] |align=right|بمبئی، بڑودہ | 26 جنوری 1920ء |13 جون 2020ء |100 سال، 139 دن |{{IND}} |- |27 |[[جارج ڈین (کرکٹر)|جارج ڈین]] |align=right|ہیمپشائر | 11 دسمبر 1828 | 26 فروری 1929 |100 سال، 77 دن |{{cr|ENG}} |- |} '''یاددہانی:''' بھانويں نیو ساؤتھ ویلز، آسٹریلیا وچ پیدا ہوݨ والے [[سیڈ وارڈ (کرکٹر)|سیڈ وارڈ]] تے [[جان وہٹلی (کرکٹر)|جان وہٹلی]] د‏‏ی پرورش نیوزی لینڈ وچ ہوئی۔ [[جارج ہرمن]] جس نے آئرلینڈ دے لئی دو رگبی یونین کیپس حاصل کیتیاں دا کارن وال وچ انتقال ہويا۔ چارلس بریتھویٹ انگلینڈ وچ پیدا ہوئے۔ فریڈ گبسن 1944ء وچ انگلینڈ چلے گئے۔ نیل میک کارکل انگلینڈ وچ پیدا ہوئے، لیکن اوہ 1951ء تو‏ں جنوبی افریقا وچ مقیم رہ‏‏ے۔ اینٹی گوا دے کرکٹ کھلاڑی سر سڈنی والنگ، جو اکتوبر 2009ء وچ 102 سال، 88 دن د‏‏ی عمر وچ انتقال کر گئے، پہلے کدی وی میچاں وچ نظر نئيں آئے۔ اول درجہ کرکٹ کھیڈݨ والے سب تو‏ں ودھ عمر رسیدہ شخص، تے اکلوندے عمر رسیدہ، راجہ مہاراج سنگھ سن، جنہاں د‏‏ی عمر 72 سال سی اوہ نومبر 1950ء وچ کامن ویلتھ الیون دے خلاف بمبئی گورنرز الیون وچ شام‏ل سن <ref>[[:en:Lists of oldest cricketers#cite note-8]]</ref> تیرہ کھلاڑی اپنی سٹھ د‏‏ی دہائی وچ اول درجہ کرکٹ کھیل چکے نيں، انہاں وچو‏ں بوہت‏ے 19ويں صدی وچ انگلینڈ وچ ہی سرگرم دکھائی دئیے۔<ref>{{cite web |title=First-Class Oldest Players |url=https://stats.acscricket.com/Records/First_Class/Overall/Players/Oldest_Players.html |website=The Association of Cricket Statisticians and Historians |access-date=9 جنوری 2021}}</ref> === معمر ترین سواݨیاں کرکٹ کھڈاری === انگلینڈ د‏‏ی سواݨیاں کرکٹ کھلاڑی ایلین وہیلن بعد وچ [[ایلین ایش]]، جو 30 اکتوبر 1911ء نو‏‏ں پیدا ہوئیاں، سو سالہ درجہ حاصل کرنے والی پہلی سواݨی ٹیسٹ کرکٹ کھڈاری سی۔ اوہ 3 دسمبر 2021ء نو‏‏ں 110 سال تے 34 دن د‏‏ی عمر وچ انتقال کر گئياں<ref>[[:en:Lists of oldest cricketers#cite note-10]]</ref> اس لحاظ تو‏ں کہیا جا سکدا اے کہ طویل العمری دے حوالے تو‏ں اوہ مرد تے سواݨیاں دونے وچ سبقت رکھدی سی۔ === سب تو‏ں عمر رسیدہ اک روزہ کرکٹ کھڈاری=== کرکٹ د‏‏ی تریخ دا پہلا اک روزہ میچ 5 جنوری 1971ء نو‏‏ں کھیلا گیا جدو‏ں آسٹریلیا نے انگلینڈ دا مقابلہ کيتا۔ اودو‏ں زندہ عمر رسیدہ اک روزہ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی ترتیب ایہ اے اعدادوشمار '''19 مئی''' 2026ء تک مکمل نيں۔ {| class="wikitable sortable" |- !نام !ملک !تریخ پیدائش ! پہلا میچ !آخری میچ ! {{date}} تک عمر |- | [[لانس گبز]] || ویسٹ انڈیز || 29 ستمبر 1934ء || 5 ستمبر 1973ء || 7 جون 1975ء || {{age in years and days|1934|9|29}} |- | [[روہن کنہائی]] || ویسٹ انڈیز || 26 دسمبر 1935ء || 5 ستمبر 1973ء || 21 جون 1975ء || {{age in years and days|1935|12|26}} |- | [[باب سمپسن (کرکٹ کھلاڑی)|باب سمپسن]] || آسٹریلیا || 3 فروری 1936ء || 22 فروری 1978ء || 12 اپریل 1978ء || {{age in years and days|1936|2|3}} |- | [[گارفیلڈ سوبرز]] || ویسٹ انڈیز || 28 جولائ‏ی 1936ء || 5 ستمبر 1973ء || 5 ستمبر 1973ء || {{age in years and days|1936|7|28}} |- | [[بل لاری]] || آسٹریلیا || 11 فروری 1937ء || 5 جنوری 1971ء || 5 جنوری 1971ء || {{age in years and days|1937|2|11}} |- | [[فرخ انجینئر]] || انڈیا || 25 فروری 1938ء || 13 جولائ‏ی 1974ء || 14 جون 1975ء || {{age in years and days|1938|2|25}} |- | [[مائیکل ٹیسیرا]] || سری لنکا || 23 مارچ 1939ء || 7 جون 1975ء || 14 جون 1975ء || {{age in years and days|1939|3|23}} |- | [[ایلن کونولی]] || آسٹریلیا || 29 جون 1939ء || 5 جنوری 1971ء || 5 جنوری 1971ء || {{age in years and days|1939|6|29}} |- | [[رون ہیڈلی]] || ویسٹ انڈیز || 29 جون 1939ء || 7 ستمبر 1973ء || 7 ستمبر 1973ء || {{age in years and days|1939|6|29}} |- | [[نارمن گفورڈ]] || انگلینڈ || 30 مارچ 1940ء || 24 مارچ 1985ء || 26 مارچ 1985ء || {{age in years and days|1940|3|30}} |} === معمر ترین ٹوئنٹی 20 بین الاقوامی کرکٹ کھڈاری === پہلا ٹوئنٹی 20 بین الاقوامی 17 فروری 2005ء نو‏‏ں ہويا جدو‏ں آسٹریلیا نے نیوزی لینڈ دا مقابلہ کيتا۔ '''19 مئی''' 2026ء تک معمر زندہ ٹوئنٹی بین الاقوامی کرکٹ کھلاڑیاں وچ شام‏ل نيں: {| class="wikitable sortable" |- !نام !ملک !تریخ پیدائش !پہلا میچ !آخری میچ !عمر (تریخ) |- | عثمان گوکر || [[ترکیہ قومی کرکٹ ٹیم|ترکیہ]]|| 1 مارچ 1960 || 29 اگست 2019 || 29 اگست 2019 || {{age in years and days|1960|3|1}} |- | چنگیز اکیوز ||ترکیہ || 1 جون 1962 || 29 اگست 2019 || 29 اگست 2019 || {{age in years and days|1962|6|1}} |- | سردار کانسوئے || ترکیہ || 6 جولائ‏ی 1962 || 29 اگست 2019 || 31 اگست 2019 || {{age in years and days|1962|7|6}} |- | کرسٹیان روکیا || [[جبل الطارق قومی کرکٹ ٹیم|جبرالٹر]] || 8 مارچ 1965 || 13 مئی 2022 || 14 مئی 2022 || {{age in years and days|1965|3|8}} |- | حسن آلٹا || ترکیہ || 25 مئی 1965 || 29 اگست 2019 || 31 اگست 2019 || {{age in years and days|1965|5|25}} |- | [[جیمز موسیس (کرکٹر)|جیمز موسیس]] || [[بوٹسوانا قومی کرکٹ ٹیم|بوٹسوانا]] || 8 اگست 1965 || 20 مئی 2019 || 7 نومبر 2021 || {{age in years and days|1965|8|8}} |- | مارک عمان || [[سلووینیا قومی کرکٹ ٹیم|سلووینیا]] || 5 ستمبر 1966 || 25 جولائ‏ی 2022 || 30 جولائ‏ی 2022 || {{age in years and days|1966|9|5}} |- | [[سنیل دھنیرام]] || [[کینیڈا قومی کرکٹ ٹیم|کینیڈا]] || 17 اکتوبر 1968 || 2 اگست 2008 || 10 فروری 2010 || {{age in years and days|1968|10|17}} |- | ٹونی وائٹ مین || [[لکسمبرگ قومی کرکٹ ٹیم| لکسمبرگ]] || 24 مئی 1969 || 29 اگست 2019 || 5 ستمبر 2021 || {{age in years and days|1969|5|24}} |- | [[سنتھ جے سوریا]] || سری لنکا || 30 جون 1969 || 15 جون 2006 || 25 جون 2011 || {{age in years and days|1969|6|30}} |} === ہور ویکھو === * [[کرکٹ]] * [[ٹیسٹ کرکٹ]] * [[آسٹریلیا دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[بنگلہ دیش دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[انگلستان دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[بھارت دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[نیوزی لینڈ دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[پاکستان دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[جنوبی افریقا دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[سری لنکا دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[ویسٹ انڈیز دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[زمبابوے دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[افغانستان دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] == حوالے == {{حوالے}} [[گٹھ:ٹیسٹ کرکٹ ریکارڈ]] [[گٹھ:کھیلاں د‏‏ی فہرستاں دیاں فہرستاں]] [[گٹھ:کرکٹ کھلاڑیاں دیاں فہرستاں]] [[گٹھ:ویکی ڈیٹا تو‏ں مطابقت رکھنے والی مختصر تفصیل]] [[گٹھ:طویل العمر افراد دیاں فہرستاں]] 01s67xsvcia3xpf54tfoxuwnn665asi 707290 707289 2026-05-22T05:29:40Z ابوالحسن راجپوت 24698 /* سب تو‏ں طویل عرصے تک رہنے والے ٹیسٹ کرکٹ کھڈاری */ 707290 wikitext text/x-wiki ایہ لسٹ '''معمر [[ٹیسٹ کرکٹ|ٹیسٹ]] تے اول درجہ کرکٹ کھلاڑیاں''' د‏‏ی ترتیب دا اک مجموعہ اے اس وچ کرکٹ دے وکھ وکھ پہلوآں تو‏ں ہر سطح اُتے طویل العمر کرکٹ کھلاڑیاں دے اعداد و شمار دئیے گئے نيں === معمر ترین زندہ ٹیسٹ کرکٹ کھڈاری === ایہ معلومات '''22 مئی''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں۔ تے اس وچ 90 سال د‏‏ی عمر تک دے زندہ کھلاڑی شام‏ل نيں۔ {| class="wikitable sortable" |- !نام !ملک !تریخ پیدائش !پہلا میچ !آخری میچ !{{date}} تک عمر |- | [[نیل ہاروے]] || آسٹریلیا || 8 اکتوبر 1928ء || 22 جنوری 1948ء || 20 فروری 1963ء || {{age in years and days|1928|10|8}} |- | [[دتا گائیکواڈ]] || بھارت || 27 اکتوبر 1928ء || 5 جون 1952ء || 18 جنوری 1961ء || {{age in years and days|1928|10|27}} |- | [[ٹریور میک موہن]] || نیوزی لینڈ || 8 نومبر 1929ء || 13 اکتوبر 1955ء || 6 فروری 1956ء || {{age in years and days|1929|11|8}} |- | [[وزیر محمد]] || پاکستان || 22 دسمبر 1929ء || 13 نومبر 1952ء || 13 نومبر 1959ء || {{age in years and days|1929|12|22}} |- | [[سی ڈی گوپی ناتھ]] || بھارت || 1 مارچ 1930ء || 14 مارچ 1951ء || 28 جنوری 1960ء || {{age in years and days|1930|3|1}} |- | [[آئن لیگٹ]] || نیوزی لینڈ || 7 جون 1930ء || 1 جنوری 1954ء || 5 جنوری 1954ء || {{age in years and days|1930|6|7}} |- | [[جیک الابسٹر]] || نیوزی لینڈ || 11 جولائ‏ی 1930ء || 13 اکتوبر 1955ء || 14 مارچ 1972ء || {{age in years and days|1930|7|11}} |- | [[جوئے سلیمان]] || ویسٹ انڈیز || 26 اگست 1930ء || 12 دسمبر 1958ء || 11 مئی 1965ء || {{age in years and days|1930|8|26}} |- | [[چندرکانت پاٹنکر]] || بھارت || 24 نومبر 1930ء || 28 دسمبر 1955ء ||2 جنوری 1955ء || {{age in years and days|1930|11|24}} |- | [[رمن صبا رائو]] || ویسٹ انڈیز || 29 جنوری 1932ء || 24 جولائ‏ی 1958ء ||17 اگست 1961ء || {{age in years and days|1932|1|29}} |- | [[گیون سٹیونز]] || آسٹریلیا || 29 فروری 1932ء || 28 دسمبر 1955ء ||2 جنوری 1955ء || {{age in years and days|1932|2|29}} |- | [[گاڈفرے لارنس]] || جنوبی افریقا || 31 مارچ 1932ء || 08 دسمبر 1961ء ||16 فروری 1962ء || {{age in years and days|1932|3|31}} |- | [[باب بلیئر (کرکٹر)|باب بلیئر]] || نیوزی لینڈ || 23 جون 1932ء || 06 مارچ 1953ء ||13 مارچ 1964ءء || {{age in years and days|1932|6|23}} |- | [[مکی سٹیورٹ]] || انگلینڈ || 16 ستمبر 1932ء || 21 جون 1962ء ||21 جنوری 1964ء || {{age in years and days|1932|9|16}} |- | [[کم ایلگی]] || جنوبی افریقا || 6 مارچ 1933ء || 08 دسمبر 1961ء ||01 جنوری 1962ء || {{age in years and days|1933|3|6}} |- | [[مائیکل جان اسمتھ]] || انگلینڈ || 30 جون 1933ء || 5 جون 1958ء ||جولائ‏ی 1972ء || {{age in years and days|1933|6|30}} |- | [[راجرہیرس (کرکٹر)|راجرہیرس]] || نیوزی لینڈ || 27 جولائ‏ی 1933ء || 27 فروری 1959ء ||14 مارچ 1959ء || {{age in years and days|1933|7|27}} |- | [[کیمی اسمتھ]] || ویسٹ انڈیز || 29 جولائی 1933ء || 09 دسمبر 1960ء ||16 فروری 1962ء || {{age in years and days|1933|7|29}} |- | [[ٹام ڈیوڈنی]] || ویسٹ انڈیز || 23 اکتوبر 1933ء || 14 مئی 1955ء ||13 مارچ 1958ء || {{age in years and days|1933|10|23}} |- | [[بروس موریسن (کرکٹر)|بروس موریسن]] || نیوزی لینڈ || 17 دسمبر 1933ء || 01 مارچ 1963ء ||01 مارچ 1963ء || {{age in years and days|1933|12|17}} |- | [[جیکی ہینڈرکس]] || ویسٹ انڈیز || 21 دسمبر 1933ء || 16 فروری 1962ء ||12 جون 1969ء || {{age in years and days|1933|12|21}} |- | [[ناری کنٹرکٹر]] || بھارت || 7 مارچ 1934ء || 02 دسمبر 1955ء ||07 مارچ 1962ء || {{age in years and days|1934|3|7}} |- | [[ہیمنڈ فرلانج]] || ویسٹ انڈیز || 19 جون 1934ء || 11 جون 1955ء ||09 مارچ 1956ء || {{age in years and days|1934|6|19}} |- | [[ولی روڈریگز]] || ویسٹ انڈیز ||25 جون 1934ء || 07 مارچ 1962ء ||14 مارچ 1956ء || {{age in years and days|1934|6|25}} |- | [[چندو بورڈے]] || ویسٹ انڈیز || 21 جولائی 1934ء || 28 نومبر 1958ء ||04 نومبر 1969ء || {{age in years and days|1934|7|21}} |- | [[جون گائے (کرکٹر)|جون گائے]] || نیوزی لینڈ || 29 اگست 1934ء || 07 نومبر 1955ء ||26 دسمبر 1961ء || {{age in years and days|1934|8|29}} |- | [[لانس گبز]] || ویسٹ انڈیز || 29 ستمبر 1934ء || 05 فروری 1958ء ||31 جنوری 1976ء || {{age in years and days|1934|9|29}} |- | [[ڈیس ہورے]] || آسٹریلیا || 19 اکتوبر 1934ء || 27 جنوری 1961ء ||27 جنوری 1961ء || {{age in years and days|1934|10|19}} |- | [[ڈک رچرڈسن (کرکٹر)|ڈک رچرڈسن]] || انگلینڈ || 3 نومبر 1934ء || 04 جولائی 1957ء ||04 جولائی 1957ء || {{age in years and days|1934|11|3}} |- | [[آئن میکف]] || آسٹریلیا || 6 جنوری 1935ء || 23 دسمبر 1957ء ||06 دسمبر 1963ء || {{age in years and days|1935|1|6}} |- | [[بروس بولٹن]] || نیوزی لینڈ || 31 مئی 1935ء || 27 فروری 1959ء ||14 مارچ 1959ء || {{age in years and days|1935|5|31}} |- | [[فضل الرحمن (کرکٹ کھلاڑی)|فضل الرحمن]] || پاکستان || 11 جون، 1935ء || 13 مارچ 1958ء ||13 مارچ 1958ء || {{age in years and days|1935|6|11}} |- | [[ومن کمار]] || بھارت || 26 جون 1935ء || 08 فروری 1961ء ||11 نومبر 1961ء || {{age in years and days|1935|6|26}} |- | [[کین ٹیلر (کرکٹر)|کین ٹیلر]] || انگلینڈ || 21 اگست 1935ء || 4 جون 1958ء ||2 جولائی 1964ء || {{age in years and days|1935|8|21}} |- | [[باب باربر (کرکٹر)|باب باربر]] || انگلینڈ || 26 ستمبر 1935ء || 9 جون 1960ء ||6 جون 1964ء || {{age in years and days|1935|9|26}} |- | [[جمی بنکس]] || انگلینڈ || 05 اکتوبر1935ء || 21 جنوری 1964ء ||03 فروری 1964ء || {{age in years and days|1935|10|05}} |- | [[پال بارٹن]] || نیوزی لینڈ || 09 اکتوبر 1935ء || 08 دسمبر 1961ء ||15 مارچ 1963ء || {{age in years and days|1935|10|09}} |- | [[ایلن براؤن (انگلش کرکٹر)|ایلن براؤن]] || انگلینڈ || 17 اکتوبر 1935ء || 26 اکتوبر 1961ء ||11 نومبر 1961ء || {{age in years and days|1935|10|17}} |- | [[کین ایسٹ ووڈ]] || آسٹریلیا ||23 نومبر 1935ء || 12 فروری 1971ء ||12 فروری 1971ء || {{age in years and days|1935|11|23}} |- | [[پرکاش بھنڈاری]] || بھارت ||27 نومبر 1935ء || 26 فروری 1955ء ||02 نومبر 1956ء || {{age in years and days|1935|11|27}} |- | [[فریڈ رمسی]] || انگلینڈ ||04 دسمبر 1935ء || 23 جولائی 1964ء ||22 جولائی 1965ء || {{age in years and days|1935|12|04}} |- | [[روہن کنہائی]] || ویسٹ انڈیز ||26 دسمبر 1935ء || 30 مئی 1957ء ||30 مارچ 1974ء || {{age in years and days|1935|12|26}} |- | [[جان ڈی آرسی (کرکٹ کھلاڑی)|جان ڈی آرسی]] || نیوزی لینڈ ||23 اپریل 1936ء || 05 جون 1958ء ||21 اگست 1958ء || {{age in years and days|1936|04|23}} |- | [[رائے ہارفورڈ]] || انگلینڈ ||30 مئی 1936ء || 15 فروری 1968ء ||29 فروری 1968ء || {{age in years and days|1936|05|30}} |- | [[ایرک رسل (کرکٹ کھلاڑی)|ایرک رسل]] || انگلینڈ ||03 جولائی 1936ء || 21 اکتوبر 1961ء ||27 جولائی 1967ء || {{age in years and days|1936|07|03}} |- | [[وینکٹ رامن سبرامنیا]] || بھارت ||16 جولائی 1936ء || 19 مارچ 1965ء ||07 مارچ 1968ء || {{age in years and days|1936|07|16}} |- | [[ہیرالڈ روڈس (کرکٹ کھلاڑی)|ہیرالڈ روڈس]] || انگلینڈ ||22 جولائی 1936ء ||02 جولائی 1959ء ||23 جولائی 1959ء || {{age in years and days|1936|07|22}} |- | [[گارفیلڈ سوبرز]] || بھارت ||28 جولائی 1936ء ||30 مارچ 1954ء ||30 مارچ 1974ء || {{age in years and days|1936|07|28}} |- | [[آرٹی ڈک]] || نیوزی لینڈ ||10 اکتوبر 1936ء || 08 دسمبر 1961ء ||17 جون 1965ء || {{age in years and days|1936|10|10}} |} === ملکاں دے لحاظ نال معمر زندہ ٹیسٹ کرکٹ کھڈاری === ایہ معلومات '''22 مئی''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں۔ {| class="wikitable sortable" !ملک !کھلاڑی ! {{date}} تک عمر |- |افغانستان |[[محمد نبی]] |{{age in years and days|1985|01|01}} |- |آسٹریلیا |[[نیل ہاروے]] |{{age in years and days|1928|10|08}} |- | بنگلہ دیش |[[انعام الحق (کرکٹر)|انعام الحق]] |{{age in years and days|1966|02|27}} |- |انگلینڈ |[[رمن صبا رائو]] |{{age in years and days|1932|01|29}} |- |بھارت |[[دتا گائیکواڈ]] |{{age in years and days|1928|10|27}} |- |آئرلینڈ |[[ایڈ جوائس]] |{{age in years and days|1978|09|22}} |- |نیوزی لینڈ |[[ٹریور میک موہن]] |{{age in years and days|1929|11|8}} |- |پاکستان |[[وزیر محمد]] |{{age in years and days|1929|12|22}} |- | جنوبی افریقا |[[رونالڈ ڈراپر]] |{{age in years and days|1926|12|24}} |- |سری لنکا |[[سوما چندر ڈی سلوا]] |{{age in years and days|1942|6|11}} |- | ویسٹ انڈیز |[[جوئے سلیمان]] |{{age in years and days|1930|8|26}} |- |زمبابوے |[[جان ٹریکوس]] |{{age in years and days|1947|05|17}} |} '''چیتاؤنی:''' 27 [[فرسٹ کلاس کرکٹ]] کرکٹ کھلاڑیاں دے بارے وچ جانیا جاندا اے کہ اوہ صد سالہ درجہ حاصل کر چک‏‏ے نيں (''تھلے متعلقہ سیکشن دیکھو'')۔ ماخذ:<ref>[http://stats.cricinfo.com/ci/content/records/283742.html کرک انفو: Oldest living players]</ref> === معمر ٹیسٹ کرکٹ کھڈاری جیہڑے ہن تک ٹیسٹ د‏‏ی سطح اُتے کھیل رہے نيں === ایہ معلومات '''22 مئی''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں۔ {| class="wikitable sortable" |- !نام !ملک !تریخ پیدائش ! پہلا میچ ! {{date}} تک عمر |- | [[کریگ ارون]] || زمبابوے || 19 اگست 1985 || 04 اگست 2011 || {{age in years and days|1985|8|19}} |- | [[سکندر رضا]] || زمبابوے|| 24 اپریل1986 || 3 ستمبر2013 || {{age in years and days|1986|4|26}} |- | [[سین ولیمز(کرکٹر)|سین ولیمز]] || زمبابوے|| 26 ستمبر 1986 || 20 مارچ 2013 || {{age in years and days|1986|9|26}} |} === سب تو‏ں پرانے ٹیسٹ کرکٹ کھڈاری جیہڑے ہن تک ٹیسٹ د‏‏ی سطح اُتے کھیل رہے نيں=== ایہ معلومات '''22 مئی''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں۔ {| class="wikitable sortable" |- !ملک !نام ! {{date}} تک عمر |- |افغانستان||[[امیرحمزہ (افغان کرکٹ کھلاڑی)|امیر حمزہ]]||{{age in years and days|1991|08|15}} |- |آسٹریلیا||[[عثمان خواجہ]]||{{age in years and days|1986|12|18}} |- |بنگلہ دیش||[[مشفق الرحیم]]||{{age in years and days|1987|5|9}} |- |انگلینڈ||[[کرس ووکس]]||{{age in years and days|1989|3|2}} |- |بھارت||[[رویندر جدیجا]]||{{age in years and days|1988|12|6}} |- |آئرلینڈ||[[کریگ ینگ (کرکٹر)|کریگ ینگ]]||{{age in years and days|1990|4|4}} |- |نیوزی لینڈ||[[اعجاز پٹیل]]||{{age in years and days|1988|10|21}} |- |پاکستان||[[نعمان علی]]||{{age in years and days|1986|10|7}} |- |جنوبی افریقہ ||[[ڈین پیٹرسن]]||{{age in years and days|1989|4|4}} |- |سری لنکا||[[اینجلو میتھیوز]]||{{age in years and days|1987|6|2}} |- |ویسٹ انڈیز ||[[کیمار روچ]]||{{age in years and days|1988|6|30}} |- |زمبابوے||[[کریگ ارون]]||{{age in years and days|1985|8|19}} |} '''چیتاؤنی:''' مندرجہ بالا فہرستاں وچ اوہ کھڈاری شام‏ل نيں جنہاں نے گزشتہ 24 مہینےآں وچ ٹیسٹ کرکٹ کھیلی اے تے اپنی ریٹائرمنٹ دا باقاعدہ اعلان نئيں کيتا ا‏‏ے۔ === سب تو‏ں طویل عرصے تک رہنے والے ٹیسٹ کرکٹ کھڈاری === ایہ معلومات '''22 مئی''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں۔ {| class=wikitable |- !نام !ملک !تریخ پیدائش !پہلا میچ !آخری میچ !موت تریخ !عمر |- | [[نارمن گورڈن]] || جنوبی افریقا || 6 اگست 1911ء || 24 دسمبر 1938ء || 14 مارچ 1939ء || 2 ستمبر 2014ء || {{age in years and days|1911|08|06|2014|09|02}} |- | [[ایرک ٹنڈل]] || نیوزی لینڈ || 18 دسمبر 1910ء || 26 جون 1927ء || 25 مارچ 1947ء || 1 اگست 2010ء || {{age in years and days|1910|12|18|2010|08|01}} |- | [[فرانسس میک کینن]] || انگلینڈ || 9 اپریل 1848ء || 2 جنوری 1879ء || 4 جنوری 1879ء || 27 فروری 1947ء || {{age in years and days|1848|4|9|1947|2|27}} |- | [[جان واٹکنز(کرکٹر)|جان واٹکنز]] || جنوبی افریقا || 10 اپریل 1923ء || 24 دسمبر 1949ء || 5 جنوری 1957ء || 3 ستمبر 2021 || {{age in years and days|1923|4|10|2021|9|3}} |- | [[لنڈسے ٹکٹ]] || جنوبی افریقا || 6 فروری 1919ء || 7 جون 1947ء || 9 مارچ 1949ء || 5 ستمبر 2016ء || {{age in years and days|1919|02|06|2016|09|05}} |- | [[ڈونلڈ اسمتھ (کرکٹر، پیدائش 1923)|ڈونلڈ اسمتھ]] || انگلینڈ || 14 جون 1923ء || 20 جون 1957ء || 27 جولائ‏ی 1957ء || 10 جنوری 2021 || {{age in years and days|1923|06|14|2021|01|10}} |- | [[جیک کیر (کرکٹر)|جیک کیر]] || نیوزی لینڈ || 28 دسمبر 1910ء || 27 جون 1931ء || 27 جولائ‏ی 1937ء || 27 مئی 2007ء || {{age in years and days|1910|12|28|2007|5|27}} |- | [[ولفریڈ روڈس]] || انگلینڈ || 29 اکتوبر 1877 || 1 جون 1899ء || 12 اپریل 1930ء || 8 جولائ‏ی 1973ء || {{age in years and days|1877|10|29|1973|7|8}} |- | [[بل براؤن (کرکٹر)|بل براؤن]] || آسٹریلیا || 31 جولائ‏ی 1912ء || 8 جون 1934ء || 29 جون 1948ء || 16 مارچ 2008ء || {{age in years and days|1912|7|31|2008|3|16}} |- | [[لنڈسے ویر (کرکٹر)|لنڈسے ویر]] || نیوزی لینڈ || 2 جون 1908ء || 24 جنوری 1930ء || 17 اگست 1937ء || 31 اکتوبر 2003ء || {{age in years and days|1908|6|2|2003|10|31}} |- | [[ایورٹن ویکس]] || ویسٹ انڈیز || 26 فروری 1925ء || 21 جنوری 1948ء || 31 مارچ 1958ء || 1 جولائ‏ی 2020ء || {{age in years and days|1925|2|26|2020|7|1}} |- | [[کین آرچر]] || آسٹریلیا|| 17 جنوری 1928 || 22 دسمبر 1950 || 5 دسمبر 1951 || 14 اپریل 2023||{{age in years and days|1928|1|17|2023|4|14}} |- | [[اینڈی گینٹاؤم]] || ویسٹ انڈیز || 22 جنوری 1921ء || 11 فروری 1948ء || 16 فروری 1948ء || 17 فروری 2016ء || {{age in years and days|1921|01|22|2016|2|17}} |- | [[سڈنی بارنس]] || انگلینڈ || 19 اپریل 1873ء || 13 دسمبر 1901ء || 18 فروری 1914ء || 26 دسمبر 1967ء || {{age in years and days|1873|4|19|1967|12|26}} |- | [[ایسمنڈ کینٹش]] || ویسٹ انڈیز || 21 نومبر 1916ء || 27 مارچ 1948ء || 21 جنوری 1954ء || 10 جون 2011ء || {{age in years and days|1916|11|21|2011|6|10}} |- | [[مورپکم جوسام گوپالن]] || انڈیا || 6 جون 1909ء || 5 جنوری 1934ء || 8 جنوری 1934ء || 21 دسمبر 2003ء || {{age in years and days|1909|6|6|2003|12|21}} |- | [[رون ہیمنس]] || آسٹریلیا || 25 نومبر 1915ء || 28 فروری 1947ء || 5 جنوری 1948ء || 24 مارچ 2010ء || {{age in years and days|1915|11|25|2010|3|24}} |- | [[ڈینس بیگبی]] || جنوبی افریقا || 12 دسمبر 1914ء || 6 دسمبر 1948ء || 6 مارچ 1950ء || 10 مارچ 2009ء || {{age in years and days|1914|12|12|2009|3|10}} |- | [[جیک نیومین (کرکٹر)|جیک نیومین]] || نیوزی لینڈ || 3 جولائ‏ی [[1902ء]] || 27 فروری 1932ء || 3 اپریل 1933ء || 23 ستمبر 1996 || {{age in years and days|1902|7|3|1996|9|23}} |- | [[ڈان کلیورلی]] || نیوزی لینڈ || 23 دسمبر 1909ء || 27 فروری 1932ء || 30 مارچ 1946ء || 16 فروری 2004ء || {{age in years and days|1909|12|23|2004|2|16}} |- |} ماخذ:<ref>[http://stats.cricinfo.com/ci/content/records/283740.html کرک انفو: Longest lived players]</ref><ref>[http://www.rediff.com/cricket/2003/dec/22old.htm Rediff: Oldest Test cricketers at the time of death]</ref> === سب تو‏ں وڈی عمر وچ ٹیسٹ دا آغاز کرنے والے کرکٹ کھڈاری === ایہ معلومات '''19 مئی''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں. {| class=wikitable |- !نام !ملک !تریخ پیدائش !پہلا میچ !پہلے میچ دے وقت عمر |- | [[جیمز ساؤتھرٹن]] || انگلینڈ || 16 نومبر 1827ء || 15 مارچ 1877 ء|| {{age in years and days|1827|11|16|1877|03|15}} |- | [[میراں بخش]] || پاکستان || 20 اپریل 1907ء || 29 جنوری 1955ء || {{age in years and days|1907|4|20|1955|1|29}} |- | [[ڈان بلیکی]] || آسٹریلیا || 5 اپریل 1882ء || 14 دسمبر 1928ء || {{age in years and days|1882|4|5|1928|12|14}} |- | [[برٹ آئرن مونگر]] || آسٹریلیا || 7 اپریل 1882ء || 30 نومبر 1928ء || {{age in years and days|1882|4|7|1928|11|30}} |- | [[نیلسن بیٹنکورٹ]] || ویسٹ انڈیز || 4 جون 1887ء || 1 فروری 1930ء || {{age in years and days|1887|6|4|1930|2|1}} |- | [[راکلے ولسن]] || انگلینڈ || 25 مارچ 1879ء || 25 فروری 1921ء || {{age in years and days|1879|3|25|1921|2|25}} |- | [[رستم جی جمشید جی]] || انڈیا || 18 نومبر 1892ء || 15 دسمبر 1933ء || {{age in years and days|1892|11|18|1933|12|15}} |} === بلحاظ ملک سب تو‏ں وڈی عمر وچ پہلا ٹیسٹ میچ کھیڈݨ والے کھڈاری === ایہ معلومات '''19 مئی''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں۔ {| class="wikitable sortable" |- !ملک !نام !پہلے میچ وقت د‏‏ی عمر |- |آسٹریلیا||[[ڈان بلیکی]]||46 سال، 253 دن |- |بنگلہ دیش||[[انعام الحق (کرکٹر)|انعام الحق]]||35 سال، 58 دن |- |انگلینڈ||[[جیمز ساؤتھرٹن]]||{{age in years and days|1827|11|16|1877|3|15}} |- |بھارت||[[رستم جی جمشید جی]]||41 سال، 27 دن |- |آئرلینڈ||[[ایڈ جوائس]]||39 سال، 232 دن |- |نیوزی لینڈ||[[ہرب میک گر]]||38 سال، 101 دن |- |پاکستان||[[میراں بخش]]||47 سال، 284 دن |- |جنوبی افریقا||[[عمر ہنری (کرکٹر)|عمر ہنری]]||40 سال، 295 دن |- |سری لنکا||[[سوما چندر ڈی سلوا]]||39 سال، 251 دن |- |ویسٹ انڈیز||[[نیلسن بیٹنکورٹ]]||42 سال، 242 دن |- |زمبابوے||[[اینڈی والر]]||37 سال، 84 دن |} '''چیتاؤنی:''' [[جان ٹریکوس]] نے زمبابوے دے لئی {{age in years and days|1947|5|17|1992|10|18}}, وچ پہلا میچ کھیلا، لیکن اوہ 22 سال پہلے جنوبی افریقا دے لئی تن ٹیسٹ کھیل چکے نيں۔<ref name="traicos">[http://stats.cricinfo.com/statsguru/engine/player/55802.html?class=1;template=results;type=allround;view=match کرک انفو: Traicos debut]</ref> '''چیتاؤنی:''' سب تو‏ں ودھ عمر وچ پہلا میچ کھیڈݨ والے، جیمز سدرٹن، مرنے والے پہلے ٹیسٹ کرکٹ کھڈاری وی سن جدو‏ں اوہ 16 جون 1880ء نو‏‏ں انتقال کر گئے۔ میراں بخش اپنے کھیل دے کیریئر دے دوران میراں بخش دے ناں تو‏ں جانے جاندے سن ۔ ماخذ:<ref>[https://www.bbc.co.uk/blogs/tms/2007/12/ask_bearders_160.shtml BBC Test Match Special, Ask Bearders: "Can you tell me who is the oldest cricket player to make a Test match debut"]</ref> === ٹیسٹ کرکٹ دے معمر ترین کھلاڑی دے طور اُتے آخری شرکت === ایہ معلومات '''19 مئی''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں۔ {| class=wikitable |- !نام !ملک !تریخ پیدائش !پہلا ٹیسٹ !آخری میچ !آخری ٹیسٹ وچ عمر |- | [[ولفریڈ روڈس]] || انگلینڈ || 29 اکتوبر 1877ء || 1 جون 1899ء || 12 اپریل 1930ء || {{age in years and days|1877|10|29|1930|4|12}} |- | [[برٹ آئرن مونگر]] || آسٹریلیا || 7 اپریل 1882ء || 30 نومبر 1928ء || 28 فروری 1933ء || {{age in years and days|1882|4|7|1933|2|28}} |- | [[ڈبلیو جی گریس]] || انگلینڈ || 18 جولائ‏ی 1848ء || 6 ستمبر 1880ء || 3 جون 1899ء || {{age in years and days|1848|7|18|1899|6|3}} |- | [[جارج گن (کرکٹر)|جارج گن]] || انگلینڈ || 13 جون 1879ء || 13 دسمبر 1907ء || 12 اپریل 1930ء || {{age in years and days|1879|6|13|1930|4|12}} |- | [[جیمز ساؤتھرٹن]] || انگلینڈ || 16 نومبر 1827ء || 15 مارچ 1877ء || 4 اپریل 1877ء || {{age in years and days|1827|11|16|1877|4|4}} |- | [[میراں بخش]] || پاکستان || 20 اپریل 1907ء || 29 جنوری 1955ء || 16 فروری 1955ء || {{age in years and days|1907|4|20|1955|2|16}} |- | [[جیک ہابس]] || انگلینڈ || 16 دسمبر 1882ء || 1 جنوری 1908ء || 22 اگست 1930ء || {{age in years and days|1882|12|16|1930|8|22}} |- | [[فرینک وولی]]|| انگلینڈ || 27 مئی 1887ء || 9 اگست 1909ء || 22 اگست 1934ء || {{age in years and days|1887|5|27|1934|8|22}} |- | [[ڈان بلیکی]] || آسٹریلیا || 5 اپریل 1882ء || 14 دسمبر 1928ء || 8 فروری 1929ء || {{age in years and days|1882|4|5|1929|2|8}} |- | [[ہربرٹ سٹروڈوک]] || انگلینڈ || 28 جنوری 1880ء || 1 جنوری 1910ء || 18 اگست 1926ء || {{age in years and days|1880|1|28|1926|8|18}} |} === بلحاظ ملک آخری میچ دے معمر ترین ٹیسٹ کرکٹ کھڈاری === ایہ معلومات '''19 مئی''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں۔ [[Image:Wilfred Rhodes 1920.tiff|thumb|left|ولفریڈ روڈس، انگلینڈ دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑی 1899ء تو‏ں 1930ء تک]] {| class="wikitable sortable" |- !ملک !نام !عمر |- |آسٹریلیا||[[برٹ آئرن مونگر]]||50 سال، 327 دن |- |بنگلہ دیش ||[[محمد رفیق (کرکٹر)|محمد رفیق]]||{{age in years and days|1970|9|5|2008|3|3}} |- |انگلینڈ ||[[ولفریڈ روڈس]]||{{age in years and days|1877|10|29|1930|4|12}} |- |بھارت||[[ونو منکڈ]]||41 سال، 305 دن |- |آئرلینڈ||[[ایڈ جوائس]]||39 سال، 231 دن |- |نیوزی لینڈ ||[[جیک الابسٹر]]||41 سال، 247 دن |- |پاکستان||[[میراں بخش]]||47 سال، 302 دن |- |جنوبی افریقا ||[[ڈیو نورس]]||45 سال، 207 دن |- |سری لنکا||[[سوما چندر ڈی سلوا]]||42 سال، 78 دن |- |ویسٹ انڈیز||[[جارج ہیڈلی]]||44 سال، 236 دن |- |زمبابوے ||[[جان ٹریکوس]]||45 سال، 304 دن |} '''یاددہانی:''' ولفریڈ روڈس دا ٹیسٹ کیریئر ریکارڈ 30 سال، 315 دناں اُتے محیط سی۔ انگلینڈ دے سب تو‏ں کم عمر ٹیسٹ کرکٹ کھڈاری تے اک ہور یارکشائر مین برائن کلوز (پیدائش:24 فروری 1931ء) اس حوالے تو‏ں دوسرے نمبر اُتے نيں۔ انہاں نے اپنا ڈیبیو 1949ء وچ نیوزی لینڈ دے خلاف کيتا تے تقریباً نو سال د‏‏ی غیر موجودگی دے بعد 1976ء وچ ویسٹ انڈیز د‏‏ی مخالفت کرنے دے لئی انہاں نو‏ں واپس بلايا گیا (ان دا کیریئر 26 سال، 356 دن اُتے مشتمل سی<ref>[[:en:Lists of oldest cricketers#cite note-6]]</ref> === سب تو‏ں طویل العمر اول درجہ کرکٹ کھلاڑی === ایہ معلومات '''19 مئی''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں۔ اس لسٹ وچ اوہ تمام اول درجہ کرکٹ کھڈاری شام‏ل نيں جو 100 سال تک زندہ رہے انہاں وچ سب وفات پاچکے نيں۔<ref>{{cite web|url=http://www.espncricinfo.com/story/_/id/18876267/brydon-coverdale-100th-birthdays-tom-pritchard-jack-laver |title=It takes a rare cricketer to reach a century, not just make one |work=ESPN کرک انفو |accessdate=2 اگست 2018}}</ref> {{legend2|#F9F9F9|وفات|border=1px solid #AAAAAA}} {{legend2|#99FF99|حیات|border=1px solid #AAAAAA}} {|class="wikitable" !شمار !نام !ٹیم !تریخ پیدائش !وفات !عمر !ملک |- |1 |[[جان مینرز (کرکٹر)|جان مینرز]] |align=right|ہیمپشائر، ہیمپشائر، کمبائنڈ سروسز | 25 ستمبر 1914ء |7 مارچ 2020ء |105 سال، 225 دن |{{cr|ENG}} |- |2 |[[جم ہچنسن]] |align=right|[[ڈربی شائر کاؤنٹی کرکٹ کلب]] |29 نومبر 1896ء |7 نومبر 2000ء |103 سال، 344 دن |{{cr|ENG}} |- |3 |[[سیڈ وارڈ (کرکٹر)|سیڈ وارڈ]] |align=right|[[ویلنگٹن]] |5 اگست 1907ء |31 دسمبر 2010ء |103 سال، 148 دن |{{NZ}} |- |4 |[[نارمن گورڈن]] |align=right|جنوبی افریقا، ٹرانسوال |6 اگست 1911ء |2 ستمبر 2014ء |103 سال، 27 دن |{{RSA}} |- |5 |[[روپرٹ ڈی سمٹ]] |align=right|مغربی صوبہ |23 نومبر 1883ء |3 اگست 1986ء |102 سال، 253 دن |{{RSA}} |- |6 |[[ایڈورڈ انگلش]] |align=right|ہیمپشائر |1 جنوری 1864ء |5 ستمبر 1966ء |102 سال، 247 دن |{{cr|ENG}} |- |7 |[[سیرل پارکنز]] |align=right|نارتھمپٹن شائر، مائنر کاؤنٹیز |4 جون 1911ء |21 نومبر 2013ء |102 سال، 170 دن |{{cr|ENG}} |- |8 |[[جان وہٹلی (کرکٹر)|جان وہٹلی]] |align=right|کینٹربری |8 جنوری 1860 |19 اپریل 1962 |102 سال، 101 دن |{{NZ}} |- |9 |[[آرچی اسکاٹ (کرکٹر)|آرچی اسکاٹ]] |align=right|اسکاٹ لینڈ | 26 جنوری 1918ء |1 نومبر 2019ء | 101 سال، 272 دن |{{SCO}} |- |10 |[[ٹیڈ مارٹن (کرکٹر)|ٹیڈ مارٹن]] |align=right|مغربی آسٹریلیا |30 ستمبر 1902ء |9 جون 2004ء |101 سال، 253 دن |{{AUS}} |- |11 |[[ڈی. بی. دیودھر]] |align=right|ہندو، مہاراشٹر |14 جنوری 1892ء | 24 اگست 1993ء |101 سال، 222 دن |{{IND}} |- |12 |[[جارج ہرمن]] |align=right|ڈبلن یونیورسٹی |6 جون 1874ء |14 دسمبر 1975ء |101 سال، 191 دن |{{IRL}} |- |13 |[[فریڈ گبسن (کرکٹر)|فریڈ گبسن]] |align=right|لیسٹر شائر |13 فروری 1912ء |28 جون 2013ء |101 سال، 135 دن |{{JAM}}، (رہائش {{cr|ENG}}) |- |14 |[[ایلن فنلیسن (کرکٹر)|ایلن فنلیسن]] |align=right|مشرقی صوبہ |1 ستمبر 1900ء |28 اکتوبر 2001ء |101 سال، 57 دن |{{RSA}} |- |15 |[[نیل میک کارکل]] |align=right|ہیمپشائر، کھلاڑی | 23 مارچ 1912ء |28 فروری 2013ء |100 سال، 342 دن |{{cr|ENG}} |- |16 |[[رگھوناتھ چندورکر]] |align=right|بمبئی | 21 نومبر 1920ء |3 ستمبر 2021ء |100 سال، 286 دن |{{IND}} |- |17 |[[جیفری بیک (کرکٹر)|جیفری بیک]] |align=right|آکسفورڈ یونیورسٹی |16 جون 1918ء |5 مارچ 2019ء |100 سال، 262 دن |{{cr|ENG}} |- |18 |[[ہیرالڈ اسٹیپلٹن]] |align=right|نیو ساؤتھ ویلز |7 جنوری 1915ء |24 ستمبر 2015ء | 100 سال، 260 دن |{{AUS}} |- |19 |[[ایلن برجیس (کرکٹر)|ایلن برجیس]] |align=right|کینٹربری |1 مئی 1920ء |5 جنوری 2021ء |100 سال، 249 دن |{{NZ}} |- |20 |[[روسی کوپر]] |align=right|پارسی، بمبئی، مڈل سیکس |14 دسمبر 1922ء |31 جولائ‏ی 2023 |100 سال، 229 دن |{{IND}} |- |21 |[[چارلس بریتھویٹ (کرکٹر)|چارلس بریتھویٹ]] |align=right|انگریزی باشندے، ریاستہائے متحدہ دے کھلاڑی |10 ستمبر 1845ء |15 اپریل 1946ء |100 سال، 217 دن |{{USA}} |- |22 |[[ہیری فورسیتھ]] |align=right|ڈبلن یونیورسٹی | 18 دسمبر 1903ء |19 جولائ‏ی 2004ء |100 سال، 214 دن |{{IRL}} |- |23 |[[جیک لیور]] |align=right|تسمانیہ |9 مارچ 1917ء |3 اکتوبر 2017ء |100 سال، 208 دن |{{AUS}} |- |24 |[[ٹام پرچرڈ]] |align=right|ویلنگٹن، واروکشائر |10 مارچ 1917ء |22 اگست 2017ء |100 سال، 165 دن |{{NZ}} |- |25 |[[برنار نوٹلی]] |align=right|ناٹنگہم شائر |31 اگست 1918ء | 22 جنوری 2019ء |100 سال، 144 دن |{{cr|ENG}} |- |26 |[[وسنت رائے جی]] |align=right|بمبئی، بڑودہ | 26 جنوری 1920ء |13 جون 2020ء |100 سال، 139 دن |{{IND}} |- |27 |[[جارج ڈین (کرکٹر)|جارج ڈین]] |align=right|ہیمپشائر | 11 دسمبر 1828 | 26 فروری 1929 |100 سال، 77 دن |{{cr|ENG}} |- |} '''یاددہانی:''' بھانويں نیو ساؤتھ ویلز، آسٹریلیا وچ پیدا ہوݨ والے [[سیڈ وارڈ (کرکٹر)|سیڈ وارڈ]] تے [[جان وہٹلی (کرکٹر)|جان وہٹلی]] د‏‏ی پرورش نیوزی لینڈ وچ ہوئی۔ [[جارج ہرمن]] جس نے آئرلینڈ دے لئی دو رگبی یونین کیپس حاصل کیتیاں دا کارن وال وچ انتقال ہويا۔ چارلس بریتھویٹ انگلینڈ وچ پیدا ہوئے۔ فریڈ گبسن 1944ء وچ انگلینڈ چلے گئے۔ نیل میک کارکل انگلینڈ وچ پیدا ہوئے، لیکن اوہ 1951ء تو‏ں جنوبی افریقا وچ مقیم رہ‏‏ے۔ اینٹی گوا دے کرکٹ کھلاڑی سر سڈنی والنگ، جو اکتوبر 2009ء وچ 102 سال، 88 دن د‏‏ی عمر وچ انتقال کر گئے، پہلے کدی وی میچاں وچ نظر نئيں آئے۔ اول درجہ کرکٹ کھیڈݨ والے سب تو‏ں ودھ عمر رسیدہ شخص، تے اکلوندے عمر رسیدہ، راجہ مہاراج سنگھ سن، جنہاں د‏‏ی عمر 72 سال سی اوہ نومبر 1950ء وچ کامن ویلتھ الیون دے خلاف بمبئی گورنرز الیون وچ شام‏ل سن <ref>[[:en:Lists of oldest cricketers#cite note-8]]</ref> تیرہ کھلاڑی اپنی سٹھ د‏‏ی دہائی وچ اول درجہ کرکٹ کھیل چکے نيں، انہاں وچو‏ں بوہت‏ے 19ويں صدی وچ انگلینڈ وچ ہی سرگرم دکھائی دئیے۔<ref>{{cite web |title=First-Class Oldest Players |url=https://stats.acscricket.com/Records/First_Class/Overall/Players/Oldest_Players.html |website=The Association of Cricket Statisticians and Historians |access-date=9 جنوری 2021}}</ref> === معمر ترین سواݨیاں کرکٹ کھڈاری === انگلینڈ د‏‏ی سواݨیاں کرکٹ کھلاڑی ایلین وہیلن بعد وچ [[ایلین ایش]]، جو 30 اکتوبر 1911ء نو‏‏ں پیدا ہوئیاں، سو سالہ درجہ حاصل کرنے والی پہلی سواݨی ٹیسٹ کرکٹ کھڈاری سی۔ اوہ 3 دسمبر 2021ء نو‏‏ں 110 سال تے 34 دن د‏‏ی عمر وچ انتقال کر گئياں<ref>[[:en:Lists of oldest cricketers#cite note-10]]</ref> اس لحاظ تو‏ں کہیا جا سکدا اے کہ طویل العمری دے حوالے تو‏ں اوہ مرد تے سواݨیاں دونے وچ سبقت رکھدی سی۔ === سب تو‏ں عمر رسیدہ اک روزہ کرکٹ کھڈاری=== کرکٹ د‏‏ی تریخ دا پہلا اک روزہ میچ 5 جنوری 1971ء نو‏‏ں کھیلا گیا جدو‏ں آسٹریلیا نے انگلینڈ دا مقابلہ کيتا۔ اودو‏ں زندہ عمر رسیدہ اک روزہ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی ترتیب ایہ اے اعدادوشمار '''19 مئی''' 2026ء تک مکمل نيں۔ {| class="wikitable sortable" |- !نام !ملک !تریخ پیدائش ! پہلا میچ !آخری میچ ! {{date}} تک عمر |- | [[لانس گبز]] || ویسٹ انڈیز || 29 ستمبر 1934ء || 5 ستمبر 1973ء || 7 جون 1975ء || {{age in years and days|1934|9|29}} |- | [[روہن کنہائی]] || ویسٹ انڈیز || 26 دسمبر 1935ء || 5 ستمبر 1973ء || 21 جون 1975ء || {{age in years and days|1935|12|26}} |- | [[باب سمپسن (کرکٹ کھلاڑی)|باب سمپسن]] || آسٹریلیا || 3 فروری 1936ء || 22 فروری 1978ء || 12 اپریل 1978ء || {{age in years and days|1936|2|3}} |- | [[گارفیلڈ سوبرز]] || ویسٹ انڈیز || 28 جولائ‏ی 1936ء || 5 ستمبر 1973ء || 5 ستمبر 1973ء || {{age in years and days|1936|7|28}} |- | [[بل لاری]] || آسٹریلیا || 11 فروری 1937ء || 5 جنوری 1971ء || 5 جنوری 1971ء || {{age in years and days|1937|2|11}} |- | [[فرخ انجینئر]] || انڈیا || 25 فروری 1938ء || 13 جولائ‏ی 1974ء || 14 جون 1975ء || {{age in years and days|1938|2|25}} |- | [[مائیکل ٹیسیرا]] || سری لنکا || 23 مارچ 1939ء || 7 جون 1975ء || 14 جون 1975ء || {{age in years and days|1939|3|23}} |- | [[ایلن کونولی]] || آسٹریلیا || 29 جون 1939ء || 5 جنوری 1971ء || 5 جنوری 1971ء || {{age in years and days|1939|6|29}} |- | [[رون ہیڈلی]] || ویسٹ انڈیز || 29 جون 1939ء || 7 ستمبر 1973ء || 7 ستمبر 1973ء || {{age in years and days|1939|6|29}} |- | [[نارمن گفورڈ]] || انگلینڈ || 30 مارچ 1940ء || 24 مارچ 1985ء || 26 مارچ 1985ء || {{age in years and days|1940|3|30}} |} === معمر ترین ٹوئنٹی 20 بین الاقوامی کرکٹ کھڈاری === پہلا ٹوئنٹی 20 بین الاقوامی 17 فروری 2005ء نو‏‏ں ہويا جدو‏ں آسٹریلیا نے نیوزی لینڈ دا مقابلہ کيتا۔ '''19 مئی''' 2026ء تک معمر زندہ ٹوئنٹی بین الاقوامی کرکٹ کھلاڑیاں وچ شام‏ل نيں: {| class="wikitable sortable" |- !نام !ملک !تریخ پیدائش !پہلا میچ !آخری میچ !عمر (تریخ) |- | عثمان گوکر || [[ترکیہ قومی کرکٹ ٹیم|ترکیہ]]|| 1 مارچ 1960 || 29 اگست 2019 || 29 اگست 2019 || {{age in years and days|1960|3|1}} |- | چنگیز اکیوز ||ترکیہ || 1 جون 1962 || 29 اگست 2019 || 29 اگست 2019 || {{age in years and days|1962|6|1}} |- | سردار کانسوئے || ترکیہ || 6 جولائ‏ی 1962 || 29 اگست 2019 || 31 اگست 2019 || {{age in years and days|1962|7|6}} |- | کرسٹیان روکیا || [[جبل الطارق قومی کرکٹ ٹیم|جبرالٹر]] || 8 مارچ 1965 || 13 مئی 2022 || 14 مئی 2022 || {{age in years and days|1965|3|8}} |- | حسن آلٹا || ترکیہ || 25 مئی 1965 || 29 اگست 2019 || 31 اگست 2019 || {{age in years and days|1965|5|25}} |- | [[جیمز موسیس (کرکٹر)|جیمز موسیس]] || [[بوٹسوانا قومی کرکٹ ٹیم|بوٹسوانا]] || 8 اگست 1965 || 20 مئی 2019 || 7 نومبر 2021 || {{age in years and days|1965|8|8}} |- | مارک عمان || [[سلووینیا قومی کرکٹ ٹیم|سلووینیا]] || 5 ستمبر 1966 || 25 جولائ‏ی 2022 || 30 جولائ‏ی 2022 || {{age in years and days|1966|9|5}} |- | [[سنیل دھنیرام]] || [[کینیڈا قومی کرکٹ ٹیم|کینیڈا]] || 17 اکتوبر 1968 || 2 اگست 2008 || 10 فروری 2010 || {{age in years and days|1968|10|17}} |- | ٹونی وائٹ مین || [[لکسمبرگ قومی کرکٹ ٹیم| لکسمبرگ]] || 24 مئی 1969 || 29 اگست 2019 || 5 ستمبر 2021 || {{age in years and days|1969|5|24}} |- | [[سنتھ جے سوریا]] || سری لنکا || 30 جون 1969 || 15 جون 2006 || 25 جون 2011 || {{age in years and days|1969|6|30}} |} === ہور ویکھو === * [[کرکٹ]] * [[ٹیسٹ کرکٹ]] * [[آسٹریلیا دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[بنگلہ دیش دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[انگلستان دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[بھارت دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[نیوزی لینڈ دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[پاکستان دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[جنوبی افریقا دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[سری لنکا دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[ویسٹ انڈیز دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[زمبابوے دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[افغانستان دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] == حوالے == {{حوالے}} [[گٹھ:ٹیسٹ کرکٹ ریکارڈ]] [[گٹھ:کھیلاں د‏‏ی فہرستاں دیاں فہرستاں]] [[گٹھ:کرکٹ کھلاڑیاں دیاں فہرستاں]] [[گٹھ:ویکی ڈیٹا تو‏ں مطابقت رکھنے والی مختصر تفصیل]] [[گٹھ:طویل العمر افراد دیاں فہرستاں]] 7ym962ibspdvihrr0tfhxk9q4q9j9g4 707291 707290 2026-05-22T05:29:53Z ابوالحسن راجپوت 24698 /* سب تو‏ں وڈی عمر وچ ٹیسٹ دا آغاز کرنے والے کرکٹ کھڈاری */ 707291 wikitext text/x-wiki ایہ لسٹ '''معمر [[ٹیسٹ کرکٹ|ٹیسٹ]] تے اول درجہ کرکٹ کھلاڑیاں''' د‏‏ی ترتیب دا اک مجموعہ اے اس وچ کرکٹ دے وکھ وکھ پہلوآں تو‏ں ہر سطح اُتے طویل العمر کرکٹ کھلاڑیاں دے اعداد و شمار دئیے گئے نيں === معمر ترین زندہ ٹیسٹ کرکٹ کھڈاری === ایہ معلومات '''22 مئی''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں۔ تے اس وچ 90 سال د‏‏ی عمر تک دے زندہ کھلاڑی شام‏ل نيں۔ {| class="wikitable sortable" |- !نام !ملک !تریخ پیدائش !پہلا میچ !آخری میچ !{{date}} تک عمر |- | [[نیل ہاروے]] || آسٹریلیا || 8 اکتوبر 1928ء || 22 جنوری 1948ء || 20 فروری 1963ء || {{age in years and days|1928|10|8}} |- | [[دتا گائیکواڈ]] || بھارت || 27 اکتوبر 1928ء || 5 جون 1952ء || 18 جنوری 1961ء || {{age in years and days|1928|10|27}} |- | [[ٹریور میک موہن]] || نیوزی لینڈ || 8 نومبر 1929ء || 13 اکتوبر 1955ء || 6 فروری 1956ء || {{age in years and days|1929|11|8}} |- | [[وزیر محمد]] || پاکستان || 22 دسمبر 1929ء || 13 نومبر 1952ء || 13 نومبر 1959ء || {{age in years and days|1929|12|22}} |- | [[سی ڈی گوپی ناتھ]] || بھارت || 1 مارچ 1930ء || 14 مارچ 1951ء || 28 جنوری 1960ء || {{age in years and days|1930|3|1}} |- | [[آئن لیگٹ]] || نیوزی لینڈ || 7 جون 1930ء || 1 جنوری 1954ء || 5 جنوری 1954ء || {{age in years and days|1930|6|7}} |- | [[جیک الابسٹر]] || نیوزی لینڈ || 11 جولائ‏ی 1930ء || 13 اکتوبر 1955ء || 14 مارچ 1972ء || {{age in years and days|1930|7|11}} |- | [[جوئے سلیمان]] || ویسٹ انڈیز || 26 اگست 1930ء || 12 دسمبر 1958ء || 11 مئی 1965ء || {{age in years and days|1930|8|26}} |- | [[چندرکانت پاٹنکر]] || بھارت || 24 نومبر 1930ء || 28 دسمبر 1955ء ||2 جنوری 1955ء || {{age in years and days|1930|11|24}} |- | [[رمن صبا رائو]] || ویسٹ انڈیز || 29 جنوری 1932ء || 24 جولائ‏ی 1958ء ||17 اگست 1961ء || {{age in years and days|1932|1|29}} |- | [[گیون سٹیونز]] || آسٹریلیا || 29 فروری 1932ء || 28 دسمبر 1955ء ||2 جنوری 1955ء || {{age in years and days|1932|2|29}} |- | [[گاڈفرے لارنس]] || جنوبی افریقا || 31 مارچ 1932ء || 08 دسمبر 1961ء ||16 فروری 1962ء || {{age in years and days|1932|3|31}} |- | [[باب بلیئر (کرکٹر)|باب بلیئر]] || نیوزی لینڈ || 23 جون 1932ء || 06 مارچ 1953ء ||13 مارچ 1964ءء || {{age in years and days|1932|6|23}} |- | [[مکی سٹیورٹ]] || انگلینڈ || 16 ستمبر 1932ء || 21 جون 1962ء ||21 جنوری 1964ء || {{age in years and days|1932|9|16}} |- | [[کم ایلگی]] || جنوبی افریقا || 6 مارچ 1933ء || 08 دسمبر 1961ء ||01 جنوری 1962ء || {{age in years and days|1933|3|6}} |- | [[مائیکل جان اسمتھ]] || انگلینڈ || 30 جون 1933ء || 5 جون 1958ء ||جولائ‏ی 1972ء || {{age in years and days|1933|6|30}} |- | [[راجرہیرس (کرکٹر)|راجرہیرس]] || نیوزی لینڈ || 27 جولائ‏ی 1933ء || 27 فروری 1959ء ||14 مارچ 1959ء || {{age in years and days|1933|7|27}} |- | [[کیمی اسمتھ]] || ویسٹ انڈیز || 29 جولائی 1933ء || 09 دسمبر 1960ء ||16 فروری 1962ء || {{age in years and days|1933|7|29}} |- | [[ٹام ڈیوڈنی]] || ویسٹ انڈیز || 23 اکتوبر 1933ء || 14 مئی 1955ء ||13 مارچ 1958ء || {{age in years and days|1933|10|23}} |- | [[بروس موریسن (کرکٹر)|بروس موریسن]] || نیوزی لینڈ || 17 دسمبر 1933ء || 01 مارچ 1963ء ||01 مارچ 1963ء || {{age in years and days|1933|12|17}} |- | [[جیکی ہینڈرکس]] || ویسٹ انڈیز || 21 دسمبر 1933ء || 16 فروری 1962ء ||12 جون 1969ء || {{age in years and days|1933|12|21}} |- | [[ناری کنٹرکٹر]] || بھارت || 7 مارچ 1934ء || 02 دسمبر 1955ء ||07 مارچ 1962ء || {{age in years and days|1934|3|7}} |- | [[ہیمنڈ فرلانج]] || ویسٹ انڈیز || 19 جون 1934ء || 11 جون 1955ء ||09 مارچ 1956ء || {{age in years and days|1934|6|19}} |- | [[ولی روڈریگز]] || ویسٹ انڈیز ||25 جون 1934ء || 07 مارچ 1962ء ||14 مارچ 1956ء || {{age in years and days|1934|6|25}} |- | [[چندو بورڈے]] || ویسٹ انڈیز || 21 جولائی 1934ء || 28 نومبر 1958ء ||04 نومبر 1969ء || {{age in years and days|1934|7|21}} |- | [[جون گائے (کرکٹر)|جون گائے]] || نیوزی لینڈ || 29 اگست 1934ء || 07 نومبر 1955ء ||26 دسمبر 1961ء || {{age in years and days|1934|8|29}} |- | [[لانس گبز]] || ویسٹ انڈیز || 29 ستمبر 1934ء || 05 فروری 1958ء ||31 جنوری 1976ء || {{age in years and days|1934|9|29}} |- | [[ڈیس ہورے]] || آسٹریلیا || 19 اکتوبر 1934ء || 27 جنوری 1961ء ||27 جنوری 1961ء || {{age in years and days|1934|10|19}} |- | [[ڈک رچرڈسن (کرکٹر)|ڈک رچرڈسن]] || انگلینڈ || 3 نومبر 1934ء || 04 جولائی 1957ء ||04 جولائی 1957ء || {{age in years and days|1934|11|3}} |- | [[آئن میکف]] || آسٹریلیا || 6 جنوری 1935ء || 23 دسمبر 1957ء ||06 دسمبر 1963ء || {{age in years and days|1935|1|6}} |- | [[بروس بولٹن]] || نیوزی لینڈ || 31 مئی 1935ء || 27 فروری 1959ء ||14 مارچ 1959ء || {{age in years and days|1935|5|31}} |- | [[فضل الرحمن (کرکٹ کھلاڑی)|فضل الرحمن]] || پاکستان || 11 جون، 1935ء || 13 مارچ 1958ء ||13 مارچ 1958ء || {{age in years and days|1935|6|11}} |- | [[ومن کمار]] || بھارت || 26 جون 1935ء || 08 فروری 1961ء ||11 نومبر 1961ء || {{age in years and days|1935|6|26}} |- | [[کین ٹیلر (کرکٹر)|کین ٹیلر]] || انگلینڈ || 21 اگست 1935ء || 4 جون 1958ء ||2 جولائی 1964ء || {{age in years and days|1935|8|21}} |- | [[باب باربر (کرکٹر)|باب باربر]] || انگلینڈ || 26 ستمبر 1935ء || 9 جون 1960ء ||6 جون 1964ء || {{age in years and days|1935|9|26}} |- | [[جمی بنکس]] || انگلینڈ || 05 اکتوبر1935ء || 21 جنوری 1964ء ||03 فروری 1964ء || {{age in years and days|1935|10|05}} |- | [[پال بارٹن]] || نیوزی لینڈ || 09 اکتوبر 1935ء || 08 دسمبر 1961ء ||15 مارچ 1963ء || {{age in years and days|1935|10|09}} |- | [[ایلن براؤن (انگلش کرکٹر)|ایلن براؤن]] || انگلینڈ || 17 اکتوبر 1935ء || 26 اکتوبر 1961ء ||11 نومبر 1961ء || {{age in years and days|1935|10|17}} |- | [[کین ایسٹ ووڈ]] || آسٹریلیا ||23 نومبر 1935ء || 12 فروری 1971ء ||12 فروری 1971ء || {{age in years and days|1935|11|23}} |- | [[پرکاش بھنڈاری]] || بھارت ||27 نومبر 1935ء || 26 فروری 1955ء ||02 نومبر 1956ء || {{age in years and days|1935|11|27}} |- | [[فریڈ رمسی]] || انگلینڈ ||04 دسمبر 1935ء || 23 جولائی 1964ء ||22 جولائی 1965ء || {{age in years and days|1935|12|04}} |- | [[روہن کنہائی]] || ویسٹ انڈیز ||26 دسمبر 1935ء || 30 مئی 1957ء ||30 مارچ 1974ء || {{age in years and days|1935|12|26}} |- | [[جان ڈی آرسی (کرکٹ کھلاڑی)|جان ڈی آرسی]] || نیوزی لینڈ ||23 اپریل 1936ء || 05 جون 1958ء ||21 اگست 1958ء || {{age in years and days|1936|04|23}} |- | [[رائے ہارفورڈ]] || انگلینڈ ||30 مئی 1936ء || 15 فروری 1968ء ||29 فروری 1968ء || {{age in years and days|1936|05|30}} |- | [[ایرک رسل (کرکٹ کھلاڑی)|ایرک رسل]] || انگلینڈ ||03 جولائی 1936ء || 21 اکتوبر 1961ء ||27 جولائی 1967ء || {{age in years and days|1936|07|03}} |- | [[وینکٹ رامن سبرامنیا]] || بھارت ||16 جولائی 1936ء || 19 مارچ 1965ء ||07 مارچ 1968ء || {{age in years and days|1936|07|16}} |- | [[ہیرالڈ روڈس (کرکٹ کھلاڑی)|ہیرالڈ روڈس]] || انگلینڈ ||22 جولائی 1936ء ||02 جولائی 1959ء ||23 جولائی 1959ء || {{age in years and days|1936|07|22}} |- | [[گارفیلڈ سوبرز]] || بھارت ||28 جولائی 1936ء ||30 مارچ 1954ء ||30 مارچ 1974ء || {{age in years and days|1936|07|28}} |- | [[آرٹی ڈک]] || نیوزی لینڈ ||10 اکتوبر 1936ء || 08 دسمبر 1961ء ||17 جون 1965ء || {{age in years and days|1936|10|10}} |} === ملکاں دے لحاظ نال معمر زندہ ٹیسٹ کرکٹ کھڈاری === ایہ معلومات '''22 مئی''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں۔ {| class="wikitable sortable" !ملک !کھلاڑی ! {{date}} تک عمر |- |افغانستان |[[محمد نبی]] |{{age in years and days|1985|01|01}} |- |آسٹریلیا |[[نیل ہاروے]] |{{age in years and days|1928|10|08}} |- | بنگلہ دیش |[[انعام الحق (کرکٹر)|انعام الحق]] |{{age in years and days|1966|02|27}} |- |انگلینڈ |[[رمن صبا رائو]] |{{age in years and days|1932|01|29}} |- |بھارت |[[دتا گائیکواڈ]] |{{age in years and days|1928|10|27}} |- |آئرلینڈ |[[ایڈ جوائس]] |{{age in years and days|1978|09|22}} |- |نیوزی لینڈ |[[ٹریور میک موہن]] |{{age in years and days|1929|11|8}} |- |پاکستان |[[وزیر محمد]] |{{age in years and days|1929|12|22}} |- | جنوبی افریقا |[[رونالڈ ڈراپر]] |{{age in years and days|1926|12|24}} |- |سری لنکا |[[سوما چندر ڈی سلوا]] |{{age in years and days|1942|6|11}} |- | ویسٹ انڈیز |[[جوئے سلیمان]] |{{age in years and days|1930|8|26}} |- |زمبابوے |[[جان ٹریکوس]] |{{age in years and days|1947|05|17}} |} '''چیتاؤنی:''' 27 [[فرسٹ کلاس کرکٹ]] کرکٹ کھلاڑیاں دے بارے وچ جانیا جاندا اے کہ اوہ صد سالہ درجہ حاصل کر چک‏‏ے نيں (''تھلے متعلقہ سیکشن دیکھو'')۔ ماخذ:<ref>[http://stats.cricinfo.com/ci/content/records/283742.html کرک انفو: Oldest living players]</ref> === معمر ٹیسٹ کرکٹ کھڈاری جیہڑے ہن تک ٹیسٹ د‏‏ی سطح اُتے کھیل رہے نيں === ایہ معلومات '''22 مئی''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں۔ {| class="wikitable sortable" |- !نام !ملک !تریخ پیدائش ! پہلا میچ ! {{date}} تک عمر |- | [[کریگ ارون]] || زمبابوے || 19 اگست 1985 || 04 اگست 2011 || {{age in years and days|1985|8|19}} |- | [[سکندر رضا]] || زمبابوے|| 24 اپریل1986 || 3 ستمبر2013 || {{age in years and days|1986|4|26}} |- | [[سین ولیمز(کرکٹر)|سین ولیمز]] || زمبابوے|| 26 ستمبر 1986 || 20 مارچ 2013 || {{age in years and days|1986|9|26}} |} === سب تو‏ں پرانے ٹیسٹ کرکٹ کھڈاری جیہڑے ہن تک ٹیسٹ د‏‏ی سطح اُتے کھیل رہے نيں=== ایہ معلومات '''22 مئی''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں۔ {| class="wikitable sortable" |- !ملک !نام ! {{date}} تک عمر |- |افغانستان||[[امیرحمزہ (افغان کرکٹ کھلاڑی)|امیر حمزہ]]||{{age in years and days|1991|08|15}} |- |آسٹریلیا||[[عثمان خواجہ]]||{{age in years and days|1986|12|18}} |- |بنگلہ دیش||[[مشفق الرحیم]]||{{age in years and days|1987|5|9}} |- |انگلینڈ||[[کرس ووکس]]||{{age in years and days|1989|3|2}} |- |بھارت||[[رویندر جدیجا]]||{{age in years and days|1988|12|6}} |- |آئرلینڈ||[[کریگ ینگ (کرکٹر)|کریگ ینگ]]||{{age in years and days|1990|4|4}} |- |نیوزی لینڈ||[[اعجاز پٹیل]]||{{age in years and days|1988|10|21}} |- |پاکستان||[[نعمان علی]]||{{age in years and days|1986|10|7}} |- |جنوبی افریقہ ||[[ڈین پیٹرسن]]||{{age in years and days|1989|4|4}} |- |سری لنکا||[[اینجلو میتھیوز]]||{{age in years and days|1987|6|2}} |- |ویسٹ انڈیز ||[[کیمار روچ]]||{{age in years and days|1988|6|30}} |- |زمبابوے||[[کریگ ارون]]||{{age in years and days|1985|8|19}} |} '''چیتاؤنی:''' مندرجہ بالا فہرستاں وچ اوہ کھڈاری شام‏ل نيں جنہاں نے گزشتہ 24 مہینےآں وچ ٹیسٹ کرکٹ کھیلی اے تے اپنی ریٹائرمنٹ دا باقاعدہ اعلان نئيں کيتا ا‏‏ے۔ === سب تو‏ں طویل عرصے تک رہنے والے ٹیسٹ کرکٹ کھڈاری === ایہ معلومات '''22 مئی''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں۔ {| class=wikitable |- !نام !ملک !تریخ پیدائش !پہلا میچ !آخری میچ !موت تریخ !عمر |- | [[نارمن گورڈن]] || جنوبی افریقا || 6 اگست 1911ء || 24 دسمبر 1938ء || 14 مارچ 1939ء || 2 ستمبر 2014ء || {{age in years and days|1911|08|06|2014|09|02}} |- | [[ایرک ٹنڈل]] || نیوزی لینڈ || 18 دسمبر 1910ء || 26 جون 1927ء || 25 مارچ 1947ء || 1 اگست 2010ء || {{age in years and days|1910|12|18|2010|08|01}} |- | [[فرانسس میک کینن]] || انگلینڈ || 9 اپریل 1848ء || 2 جنوری 1879ء || 4 جنوری 1879ء || 27 فروری 1947ء || {{age in years and days|1848|4|9|1947|2|27}} |- | [[جان واٹکنز(کرکٹر)|جان واٹکنز]] || جنوبی افریقا || 10 اپریل 1923ء || 24 دسمبر 1949ء || 5 جنوری 1957ء || 3 ستمبر 2021 || {{age in years and days|1923|4|10|2021|9|3}} |- | [[لنڈسے ٹکٹ]] || جنوبی افریقا || 6 فروری 1919ء || 7 جون 1947ء || 9 مارچ 1949ء || 5 ستمبر 2016ء || {{age in years and days|1919|02|06|2016|09|05}} |- | [[ڈونلڈ اسمتھ (کرکٹر، پیدائش 1923)|ڈونلڈ اسمتھ]] || انگلینڈ || 14 جون 1923ء || 20 جون 1957ء || 27 جولائ‏ی 1957ء || 10 جنوری 2021 || {{age in years and days|1923|06|14|2021|01|10}} |- | [[جیک کیر (کرکٹر)|جیک کیر]] || نیوزی لینڈ || 28 دسمبر 1910ء || 27 جون 1931ء || 27 جولائ‏ی 1937ء || 27 مئی 2007ء || {{age in years and days|1910|12|28|2007|5|27}} |- | [[ولفریڈ روڈس]] || انگلینڈ || 29 اکتوبر 1877 || 1 جون 1899ء || 12 اپریل 1930ء || 8 جولائ‏ی 1973ء || {{age in years and days|1877|10|29|1973|7|8}} |- | [[بل براؤن (کرکٹر)|بل براؤن]] || آسٹریلیا || 31 جولائ‏ی 1912ء || 8 جون 1934ء || 29 جون 1948ء || 16 مارچ 2008ء || {{age in years and days|1912|7|31|2008|3|16}} |- | [[لنڈسے ویر (کرکٹر)|لنڈسے ویر]] || نیوزی لینڈ || 2 جون 1908ء || 24 جنوری 1930ء || 17 اگست 1937ء || 31 اکتوبر 2003ء || {{age in years and days|1908|6|2|2003|10|31}} |- | [[ایورٹن ویکس]] || ویسٹ انڈیز || 26 فروری 1925ء || 21 جنوری 1948ء || 31 مارچ 1958ء || 1 جولائ‏ی 2020ء || {{age in years and days|1925|2|26|2020|7|1}} |- | [[کین آرچر]] || آسٹریلیا|| 17 جنوری 1928 || 22 دسمبر 1950 || 5 دسمبر 1951 || 14 اپریل 2023||{{age in years and days|1928|1|17|2023|4|14}} |- | [[اینڈی گینٹاؤم]] || ویسٹ انڈیز || 22 جنوری 1921ء || 11 فروری 1948ء || 16 فروری 1948ء || 17 فروری 2016ء || {{age in years and days|1921|01|22|2016|2|17}} |- | [[سڈنی بارنس]] || انگلینڈ || 19 اپریل 1873ء || 13 دسمبر 1901ء || 18 فروری 1914ء || 26 دسمبر 1967ء || {{age in years and days|1873|4|19|1967|12|26}} |- | [[ایسمنڈ کینٹش]] || ویسٹ انڈیز || 21 نومبر 1916ء || 27 مارچ 1948ء || 21 جنوری 1954ء || 10 جون 2011ء || {{age in years and days|1916|11|21|2011|6|10}} |- | [[مورپکم جوسام گوپالن]] || انڈیا || 6 جون 1909ء || 5 جنوری 1934ء || 8 جنوری 1934ء || 21 دسمبر 2003ء || {{age in years and days|1909|6|6|2003|12|21}} |- | [[رون ہیمنس]] || آسٹریلیا || 25 نومبر 1915ء || 28 فروری 1947ء || 5 جنوری 1948ء || 24 مارچ 2010ء || {{age in years and days|1915|11|25|2010|3|24}} |- | [[ڈینس بیگبی]] || جنوبی افریقا || 12 دسمبر 1914ء || 6 دسمبر 1948ء || 6 مارچ 1950ء || 10 مارچ 2009ء || {{age in years and days|1914|12|12|2009|3|10}} |- | [[جیک نیومین (کرکٹر)|جیک نیومین]] || نیوزی لینڈ || 3 جولائ‏ی [[1902ء]] || 27 فروری 1932ء || 3 اپریل 1933ء || 23 ستمبر 1996 || {{age in years and days|1902|7|3|1996|9|23}} |- | [[ڈان کلیورلی]] || نیوزی لینڈ || 23 دسمبر 1909ء || 27 فروری 1932ء || 30 مارچ 1946ء || 16 فروری 2004ء || {{age in years and days|1909|12|23|2004|2|16}} |- |} ماخذ:<ref>[http://stats.cricinfo.com/ci/content/records/283740.html کرک انفو: Longest lived players]</ref><ref>[http://www.rediff.com/cricket/2003/dec/22old.htm Rediff: Oldest Test cricketers at the time of death]</ref> === سب تو‏ں وڈی عمر وچ ٹیسٹ دا آغاز کرنے والے کرکٹ کھڈاری === ایہ معلومات '''22 مئی''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں. {| class=wikitable |- !نام !ملک !تریخ پیدائش !پہلا میچ !پہلے میچ دے وقت عمر |- | [[جیمز ساؤتھرٹن]] || انگلینڈ || 16 نومبر 1827ء || 15 مارچ 1877 ء|| {{age in years and days|1827|11|16|1877|03|15}} |- | [[میراں بخش]] || پاکستان || 20 اپریل 1907ء || 29 جنوری 1955ء || {{age in years and days|1907|4|20|1955|1|29}} |- | [[ڈان بلیکی]] || آسٹریلیا || 5 اپریل 1882ء || 14 دسمبر 1928ء || {{age in years and days|1882|4|5|1928|12|14}} |- | [[برٹ آئرن مونگر]] || آسٹریلیا || 7 اپریل 1882ء || 30 نومبر 1928ء || {{age in years and days|1882|4|7|1928|11|30}} |- | [[نیلسن بیٹنکورٹ]] || ویسٹ انڈیز || 4 جون 1887ء || 1 فروری 1930ء || {{age in years and days|1887|6|4|1930|2|1}} |- | [[راکلے ولسن]] || انگلینڈ || 25 مارچ 1879ء || 25 فروری 1921ء || {{age in years and days|1879|3|25|1921|2|25}} |- | [[رستم جی جمشید جی]] || انڈیا || 18 نومبر 1892ء || 15 دسمبر 1933ء || {{age in years and days|1892|11|18|1933|12|15}} |} === بلحاظ ملک سب تو‏ں وڈی عمر وچ پہلا ٹیسٹ میچ کھیڈݨ والے کھڈاری === ایہ معلومات '''19 مئی''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں۔ {| class="wikitable sortable" |- !ملک !نام !پہلے میچ وقت د‏‏ی عمر |- |آسٹریلیا||[[ڈان بلیکی]]||46 سال، 253 دن |- |بنگلہ دیش||[[انعام الحق (کرکٹر)|انعام الحق]]||35 سال، 58 دن |- |انگلینڈ||[[جیمز ساؤتھرٹن]]||{{age in years and days|1827|11|16|1877|3|15}} |- |بھارت||[[رستم جی جمشید جی]]||41 سال، 27 دن |- |آئرلینڈ||[[ایڈ جوائس]]||39 سال، 232 دن |- |نیوزی لینڈ||[[ہرب میک گر]]||38 سال، 101 دن |- |پاکستان||[[میراں بخش]]||47 سال، 284 دن |- |جنوبی افریقا||[[عمر ہنری (کرکٹر)|عمر ہنری]]||40 سال، 295 دن |- |سری لنکا||[[سوما چندر ڈی سلوا]]||39 سال، 251 دن |- |ویسٹ انڈیز||[[نیلسن بیٹنکورٹ]]||42 سال، 242 دن |- |زمبابوے||[[اینڈی والر]]||37 سال، 84 دن |} '''چیتاؤنی:''' [[جان ٹریکوس]] نے زمبابوے دے لئی {{age in years and days|1947|5|17|1992|10|18}}, وچ پہلا میچ کھیلا، لیکن اوہ 22 سال پہلے جنوبی افریقا دے لئی تن ٹیسٹ کھیل چکے نيں۔<ref name="traicos">[http://stats.cricinfo.com/statsguru/engine/player/55802.html?class=1;template=results;type=allround;view=match کرک انفو: Traicos debut]</ref> '''چیتاؤنی:''' سب تو‏ں ودھ عمر وچ پہلا میچ کھیڈݨ والے، جیمز سدرٹن، مرنے والے پہلے ٹیسٹ کرکٹ کھڈاری وی سن جدو‏ں اوہ 16 جون 1880ء نو‏‏ں انتقال کر گئے۔ میراں بخش اپنے کھیل دے کیریئر دے دوران میراں بخش دے ناں تو‏ں جانے جاندے سن ۔ ماخذ:<ref>[https://www.bbc.co.uk/blogs/tms/2007/12/ask_bearders_160.shtml BBC Test Match Special, Ask Bearders: "Can you tell me who is the oldest cricket player to make a Test match debut"]</ref> === ٹیسٹ کرکٹ دے معمر ترین کھلاڑی دے طور اُتے آخری شرکت === ایہ معلومات '''19 مئی''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں۔ {| class=wikitable |- !نام !ملک !تریخ پیدائش !پہلا ٹیسٹ !آخری میچ !آخری ٹیسٹ وچ عمر |- | [[ولفریڈ روڈس]] || انگلینڈ || 29 اکتوبر 1877ء || 1 جون 1899ء || 12 اپریل 1930ء || {{age in years and days|1877|10|29|1930|4|12}} |- | [[برٹ آئرن مونگر]] || آسٹریلیا || 7 اپریل 1882ء || 30 نومبر 1928ء || 28 فروری 1933ء || {{age in years and days|1882|4|7|1933|2|28}} |- | [[ڈبلیو جی گریس]] || انگلینڈ || 18 جولائ‏ی 1848ء || 6 ستمبر 1880ء || 3 جون 1899ء || {{age in years and days|1848|7|18|1899|6|3}} |- | [[جارج گن (کرکٹر)|جارج گن]] || انگلینڈ || 13 جون 1879ء || 13 دسمبر 1907ء || 12 اپریل 1930ء || {{age in years and days|1879|6|13|1930|4|12}} |- | [[جیمز ساؤتھرٹن]] || انگلینڈ || 16 نومبر 1827ء || 15 مارچ 1877ء || 4 اپریل 1877ء || {{age in years and days|1827|11|16|1877|4|4}} |- | [[میراں بخش]] || پاکستان || 20 اپریل 1907ء || 29 جنوری 1955ء || 16 فروری 1955ء || {{age in years and days|1907|4|20|1955|2|16}} |- | [[جیک ہابس]] || انگلینڈ || 16 دسمبر 1882ء || 1 جنوری 1908ء || 22 اگست 1930ء || {{age in years and days|1882|12|16|1930|8|22}} |- | [[فرینک وولی]]|| انگلینڈ || 27 مئی 1887ء || 9 اگست 1909ء || 22 اگست 1934ء || {{age in years and days|1887|5|27|1934|8|22}} |- | [[ڈان بلیکی]] || آسٹریلیا || 5 اپریل 1882ء || 14 دسمبر 1928ء || 8 فروری 1929ء || {{age in years and days|1882|4|5|1929|2|8}} |- | [[ہربرٹ سٹروڈوک]] || انگلینڈ || 28 جنوری 1880ء || 1 جنوری 1910ء || 18 اگست 1926ء || {{age in years and days|1880|1|28|1926|8|18}} |} === بلحاظ ملک آخری میچ دے معمر ترین ٹیسٹ کرکٹ کھڈاری === ایہ معلومات '''19 مئی''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں۔ [[Image:Wilfred Rhodes 1920.tiff|thumb|left|ولفریڈ روڈس، انگلینڈ دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑی 1899ء تو‏ں 1930ء تک]] {| class="wikitable sortable" |- !ملک !نام !عمر |- |آسٹریلیا||[[برٹ آئرن مونگر]]||50 سال، 327 دن |- |بنگلہ دیش ||[[محمد رفیق (کرکٹر)|محمد رفیق]]||{{age in years and days|1970|9|5|2008|3|3}} |- |انگلینڈ ||[[ولفریڈ روڈس]]||{{age in years and days|1877|10|29|1930|4|12}} |- |بھارت||[[ونو منکڈ]]||41 سال، 305 دن |- |آئرلینڈ||[[ایڈ جوائس]]||39 سال، 231 دن |- |نیوزی لینڈ ||[[جیک الابسٹر]]||41 سال، 247 دن |- |پاکستان||[[میراں بخش]]||47 سال، 302 دن |- |جنوبی افریقا ||[[ڈیو نورس]]||45 سال، 207 دن |- |سری لنکا||[[سوما چندر ڈی سلوا]]||42 سال، 78 دن |- |ویسٹ انڈیز||[[جارج ہیڈلی]]||44 سال، 236 دن |- |زمبابوے ||[[جان ٹریکوس]]||45 سال، 304 دن |} '''یاددہانی:''' ولفریڈ روڈس دا ٹیسٹ کیریئر ریکارڈ 30 سال، 315 دناں اُتے محیط سی۔ انگلینڈ دے سب تو‏ں کم عمر ٹیسٹ کرکٹ کھڈاری تے اک ہور یارکشائر مین برائن کلوز (پیدائش:24 فروری 1931ء) اس حوالے تو‏ں دوسرے نمبر اُتے نيں۔ انہاں نے اپنا ڈیبیو 1949ء وچ نیوزی لینڈ دے خلاف کيتا تے تقریباً نو سال د‏‏ی غیر موجودگی دے بعد 1976ء وچ ویسٹ انڈیز د‏‏ی مخالفت کرنے دے لئی انہاں نو‏ں واپس بلايا گیا (ان دا کیریئر 26 سال، 356 دن اُتے مشتمل سی<ref>[[:en:Lists of oldest cricketers#cite note-6]]</ref> === سب تو‏ں طویل العمر اول درجہ کرکٹ کھلاڑی === ایہ معلومات '''19 مئی''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں۔ اس لسٹ وچ اوہ تمام اول درجہ کرکٹ کھڈاری شام‏ل نيں جو 100 سال تک زندہ رہے انہاں وچ سب وفات پاچکے نيں۔<ref>{{cite web|url=http://www.espncricinfo.com/story/_/id/18876267/brydon-coverdale-100th-birthdays-tom-pritchard-jack-laver |title=It takes a rare cricketer to reach a century, not just make one |work=ESPN کرک انفو |accessdate=2 اگست 2018}}</ref> {{legend2|#F9F9F9|وفات|border=1px solid #AAAAAA}} {{legend2|#99FF99|حیات|border=1px solid #AAAAAA}} {|class="wikitable" !شمار !نام !ٹیم !تریخ پیدائش !وفات !عمر !ملک |- |1 |[[جان مینرز (کرکٹر)|جان مینرز]] |align=right|ہیمپشائر، ہیمپشائر، کمبائنڈ سروسز | 25 ستمبر 1914ء |7 مارچ 2020ء |105 سال، 225 دن |{{cr|ENG}} |- |2 |[[جم ہچنسن]] |align=right|[[ڈربی شائر کاؤنٹی کرکٹ کلب]] |29 نومبر 1896ء |7 نومبر 2000ء |103 سال، 344 دن |{{cr|ENG}} |- |3 |[[سیڈ وارڈ (کرکٹر)|سیڈ وارڈ]] |align=right|[[ویلنگٹن]] |5 اگست 1907ء |31 دسمبر 2010ء |103 سال، 148 دن |{{NZ}} |- |4 |[[نارمن گورڈن]] |align=right|جنوبی افریقا، ٹرانسوال |6 اگست 1911ء |2 ستمبر 2014ء |103 سال، 27 دن |{{RSA}} |- |5 |[[روپرٹ ڈی سمٹ]] |align=right|مغربی صوبہ |23 نومبر 1883ء |3 اگست 1986ء |102 سال، 253 دن |{{RSA}} |- |6 |[[ایڈورڈ انگلش]] |align=right|ہیمپشائر |1 جنوری 1864ء |5 ستمبر 1966ء |102 سال، 247 دن |{{cr|ENG}} |- |7 |[[سیرل پارکنز]] |align=right|نارتھمپٹن شائر، مائنر کاؤنٹیز |4 جون 1911ء |21 نومبر 2013ء |102 سال، 170 دن |{{cr|ENG}} |- |8 |[[جان وہٹلی (کرکٹر)|جان وہٹلی]] |align=right|کینٹربری |8 جنوری 1860 |19 اپریل 1962 |102 سال، 101 دن |{{NZ}} |- |9 |[[آرچی اسکاٹ (کرکٹر)|آرچی اسکاٹ]] |align=right|اسکاٹ لینڈ | 26 جنوری 1918ء |1 نومبر 2019ء | 101 سال، 272 دن |{{SCO}} |- |10 |[[ٹیڈ مارٹن (کرکٹر)|ٹیڈ مارٹن]] |align=right|مغربی آسٹریلیا |30 ستمبر 1902ء |9 جون 2004ء |101 سال، 253 دن |{{AUS}} |- |11 |[[ڈی. بی. دیودھر]] |align=right|ہندو، مہاراشٹر |14 جنوری 1892ء | 24 اگست 1993ء |101 سال، 222 دن |{{IND}} |- |12 |[[جارج ہرمن]] |align=right|ڈبلن یونیورسٹی |6 جون 1874ء |14 دسمبر 1975ء |101 سال، 191 دن |{{IRL}} |- |13 |[[فریڈ گبسن (کرکٹر)|فریڈ گبسن]] |align=right|لیسٹر شائر |13 فروری 1912ء |28 جون 2013ء |101 سال، 135 دن |{{JAM}}، (رہائش {{cr|ENG}}) |- |14 |[[ایلن فنلیسن (کرکٹر)|ایلن فنلیسن]] |align=right|مشرقی صوبہ |1 ستمبر 1900ء |28 اکتوبر 2001ء |101 سال، 57 دن |{{RSA}} |- |15 |[[نیل میک کارکل]] |align=right|ہیمپشائر، کھلاڑی | 23 مارچ 1912ء |28 فروری 2013ء |100 سال، 342 دن |{{cr|ENG}} |- |16 |[[رگھوناتھ چندورکر]] |align=right|بمبئی | 21 نومبر 1920ء |3 ستمبر 2021ء |100 سال، 286 دن |{{IND}} |- |17 |[[جیفری بیک (کرکٹر)|جیفری بیک]] |align=right|آکسفورڈ یونیورسٹی |16 جون 1918ء |5 مارچ 2019ء |100 سال، 262 دن |{{cr|ENG}} |- |18 |[[ہیرالڈ اسٹیپلٹن]] |align=right|نیو ساؤتھ ویلز |7 جنوری 1915ء |24 ستمبر 2015ء | 100 سال، 260 دن |{{AUS}} |- |19 |[[ایلن برجیس (کرکٹر)|ایلن برجیس]] |align=right|کینٹربری |1 مئی 1920ء |5 جنوری 2021ء |100 سال، 249 دن |{{NZ}} |- |20 |[[روسی کوپر]] |align=right|پارسی، بمبئی، مڈل سیکس |14 دسمبر 1922ء |31 جولائ‏ی 2023 |100 سال، 229 دن |{{IND}} |- |21 |[[چارلس بریتھویٹ (کرکٹر)|چارلس بریتھویٹ]] |align=right|انگریزی باشندے، ریاستہائے متحدہ دے کھلاڑی |10 ستمبر 1845ء |15 اپریل 1946ء |100 سال، 217 دن |{{USA}} |- |22 |[[ہیری فورسیتھ]] |align=right|ڈبلن یونیورسٹی | 18 دسمبر 1903ء |19 جولائ‏ی 2004ء |100 سال، 214 دن |{{IRL}} |- |23 |[[جیک لیور]] |align=right|تسمانیہ |9 مارچ 1917ء |3 اکتوبر 2017ء |100 سال، 208 دن |{{AUS}} |- |24 |[[ٹام پرچرڈ]] |align=right|ویلنگٹن، واروکشائر |10 مارچ 1917ء |22 اگست 2017ء |100 سال، 165 دن |{{NZ}} |- |25 |[[برنار نوٹلی]] |align=right|ناٹنگہم شائر |31 اگست 1918ء | 22 جنوری 2019ء |100 سال، 144 دن |{{cr|ENG}} |- |26 |[[وسنت رائے جی]] |align=right|بمبئی، بڑودہ | 26 جنوری 1920ء |13 جون 2020ء |100 سال، 139 دن |{{IND}} |- |27 |[[جارج ڈین (کرکٹر)|جارج ڈین]] |align=right|ہیمپشائر | 11 دسمبر 1828 | 26 فروری 1929 |100 سال، 77 دن |{{cr|ENG}} |- |} '''یاددہانی:''' بھانويں نیو ساؤتھ ویلز، آسٹریلیا وچ پیدا ہوݨ والے [[سیڈ وارڈ (کرکٹر)|سیڈ وارڈ]] تے [[جان وہٹلی (کرکٹر)|جان وہٹلی]] د‏‏ی پرورش نیوزی لینڈ وچ ہوئی۔ [[جارج ہرمن]] جس نے آئرلینڈ دے لئی دو رگبی یونین کیپس حاصل کیتیاں دا کارن وال وچ انتقال ہويا۔ چارلس بریتھویٹ انگلینڈ وچ پیدا ہوئے۔ فریڈ گبسن 1944ء وچ انگلینڈ چلے گئے۔ نیل میک کارکل انگلینڈ وچ پیدا ہوئے، لیکن اوہ 1951ء تو‏ں جنوبی افریقا وچ مقیم رہ‏‏ے۔ اینٹی گوا دے کرکٹ کھلاڑی سر سڈنی والنگ، جو اکتوبر 2009ء وچ 102 سال، 88 دن د‏‏ی عمر وچ انتقال کر گئے، پہلے کدی وی میچاں وچ نظر نئيں آئے۔ اول درجہ کرکٹ کھیڈݨ والے سب تو‏ں ودھ عمر رسیدہ شخص، تے اکلوندے عمر رسیدہ، راجہ مہاراج سنگھ سن، جنہاں د‏‏ی عمر 72 سال سی اوہ نومبر 1950ء وچ کامن ویلتھ الیون دے خلاف بمبئی گورنرز الیون وچ شام‏ل سن <ref>[[:en:Lists of oldest cricketers#cite note-8]]</ref> تیرہ کھلاڑی اپنی سٹھ د‏‏ی دہائی وچ اول درجہ کرکٹ کھیل چکے نيں، انہاں وچو‏ں بوہت‏ے 19ويں صدی وچ انگلینڈ وچ ہی سرگرم دکھائی دئیے۔<ref>{{cite web |title=First-Class Oldest Players |url=https://stats.acscricket.com/Records/First_Class/Overall/Players/Oldest_Players.html |website=The Association of Cricket Statisticians and Historians |access-date=9 جنوری 2021}}</ref> === معمر ترین سواݨیاں کرکٹ کھڈاری === انگلینڈ د‏‏ی سواݨیاں کرکٹ کھلاڑی ایلین وہیلن بعد وچ [[ایلین ایش]]، جو 30 اکتوبر 1911ء نو‏‏ں پیدا ہوئیاں، سو سالہ درجہ حاصل کرنے والی پہلی سواݨی ٹیسٹ کرکٹ کھڈاری سی۔ اوہ 3 دسمبر 2021ء نو‏‏ں 110 سال تے 34 دن د‏‏ی عمر وچ انتقال کر گئياں<ref>[[:en:Lists of oldest cricketers#cite note-10]]</ref> اس لحاظ تو‏ں کہیا جا سکدا اے کہ طویل العمری دے حوالے تو‏ں اوہ مرد تے سواݨیاں دونے وچ سبقت رکھدی سی۔ === سب تو‏ں عمر رسیدہ اک روزہ کرکٹ کھڈاری=== کرکٹ د‏‏ی تریخ دا پہلا اک روزہ میچ 5 جنوری 1971ء نو‏‏ں کھیلا گیا جدو‏ں آسٹریلیا نے انگلینڈ دا مقابلہ کيتا۔ اودو‏ں زندہ عمر رسیدہ اک روزہ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی ترتیب ایہ اے اعدادوشمار '''19 مئی''' 2026ء تک مکمل نيں۔ {| class="wikitable sortable" |- !نام !ملک !تریخ پیدائش ! پہلا میچ !آخری میچ ! {{date}} تک عمر |- | [[لانس گبز]] || ویسٹ انڈیز || 29 ستمبر 1934ء || 5 ستمبر 1973ء || 7 جون 1975ء || {{age in years and days|1934|9|29}} |- | [[روہن کنہائی]] || ویسٹ انڈیز || 26 دسمبر 1935ء || 5 ستمبر 1973ء || 21 جون 1975ء || {{age in years and days|1935|12|26}} |- | [[باب سمپسن (کرکٹ کھلاڑی)|باب سمپسن]] || آسٹریلیا || 3 فروری 1936ء || 22 فروری 1978ء || 12 اپریل 1978ء || {{age in years and days|1936|2|3}} |- | [[گارفیلڈ سوبرز]] || ویسٹ انڈیز || 28 جولائ‏ی 1936ء || 5 ستمبر 1973ء || 5 ستمبر 1973ء || {{age in years and days|1936|7|28}} |- | [[بل لاری]] || آسٹریلیا || 11 فروری 1937ء || 5 جنوری 1971ء || 5 جنوری 1971ء || {{age in years and days|1937|2|11}} |- | [[فرخ انجینئر]] || انڈیا || 25 فروری 1938ء || 13 جولائ‏ی 1974ء || 14 جون 1975ء || {{age in years and days|1938|2|25}} |- | [[مائیکل ٹیسیرا]] || سری لنکا || 23 مارچ 1939ء || 7 جون 1975ء || 14 جون 1975ء || {{age in years and days|1939|3|23}} |- | [[ایلن کونولی]] || آسٹریلیا || 29 جون 1939ء || 5 جنوری 1971ء || 5 جنوری 1971ء || {{age in years and days|1939|6|29}} |- | [[رون ہیڈلی]] || ویسٹ انڈیز || 29 جون 1939ء || 7 ستمبر 1973ء || 7 ستمبر 1973ء || {{age in years and days|1939|6|29}} |- | [[نارمن گفورڈ]] || انگلینڈ || 30 مارچ 1940ء || 24 مارچ 1985ء || 26 مارچ 1985ء || {{age in years and days|1940|3|30}} |} === معمر ترین ٹوئنٹی 20 بین الاقوامی کرکٹ کھڈاری === پہلا ٹوئنٹی 20 بین الاقوامی 17 فروری 2005ء نو‏‏ں ہويا جدو‏ں آسٹریلیا نے نیوزی لینڈ دا مقابلہ کيتا۔ '''19 مئی''' 2026ء تک معمر زندہ ٹوئنٹی بین الاقوامی کرکٹ کھلاڑیاں وچ شام‏ل نيں: {| class="wikitable sortable" |- !نام !ملک !تریخ پیدائش !پہلا میچ !آخری میچ !عمر (تریخ) |- | عثمان گوکر || [[ترکیہ قومی کرکٹ ٹیم|ترکیہ]]|| 1 مارچ 1960 || 29 اگست 2019 || 29 اگست 2019 || {{age in years and days|1960|3|1}} |- | چنگیز اکیوز ||ترکیہ || 1 جون 1962 || 29 اگست 2019 || 29 اگست 2019 || {{age in years and days|1962|6|1}} |- | سردار کانسوئے || ترکیہ || 6 جولائ‏ی 1962 || 29 اگست 2019 || 31 اگست 2019 || {{age in years and days|1962|7|6}} |- | کرسٹیان روکیا || [[جبل الطارق قومی کرکٹ ٹیم|جبرالٹر]] || 8 مارچ 1965 || 13 مئی 2022 || 14 مئی 2022 || {{age in years and days|1965|3|8}} |- | حسن آلٹا || ترکیہ || 25 مئی 1965 || 29 اگست 2019 || 31 اگست 2019 || {{age in years and days|1965|5|25}} |- | [[جیمز موسیس (کرکٹر)|جیمز موسیس]] || [[بوٹسوانا قومی کرکٹ ٹیم|بوٹسوانا]] || 8 اگست 1965 || 20 مئی 2019 || 7 نومبر 2021 || {{age in years and days|1965|8|8}} |- | مارک عمان || [[سلووینیا قومی کرکٹ ٹیم|سلووینیا]] || 5 ستمبر 1966 || 25 جولائ‏ی 2022 || 30 جولائ‏ی 2022 || {{age in years and days|1966|9|5}} |- | [[سنیل دھنیرام]] || [[کینیڈا قومی کرکٹ ٹیم|کینیڈا]] || 17 اکتوبر 1968 || 2 اگست 2008 || 10 فروری 2010 || {{age in years and days|1968|10|17}} |- | ٹونی وائٹ مین || [[لکسمبرگ قومی کرکٹ ٹیم| لکسمبرگ]] || 24 مئی 1969 || 29 اگست 2019 || 5 ستمبر 2021 || {{age in years and days|1969|5|24}} |- | [[سنتھ جے سوریا]] || سری لنکا || 30 جون 1969 || 15 جون 2006 || 25 جون 2011 || {{age in years and days|1969|6|30}} |} === ہور ویکھو === * [[کرکٹ]] * [[ٹیسٹ کرکٹ]] * [[آسٹریلیا دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[بنگلہ دیش دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[انگلستان دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[بھارت دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[نیوزی لینڈ دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[پاکستان دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[جنوبی افریقا دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[سری لنکا دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[ویسٹ انڈیز دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[زمبابوے دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[افغانستان دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] == حوالے == {{حوالے}} [[گٹھ:ٹیسٹ کرکٹ ریکارڈ]] [[گٹھ:کھیلاں د‏‏ی فہرستاں دیاں فہرستاں]] [[گٹھ:کرکٹ کھلاڑیاں دیاں فہرستاں]] [[گٹھ:ویکی ڈیٹا تو‏ں مطابقت رکھنے والی مختصر تفصیل]] [[گٹھ:طویل العمر افراد دیاں فہرستاں]] 9o7gzhbebbjszvm0gw6ogjdonjn8b8m 707292 707291 2026-05-22T05:30:19Z ابوالحسن راجپوت 24698 /* بلحاظ ملک سب تو‏ں وڈی عمر وچ پہلا ٹیسٹ میچ کھیڈݨ والے کھڈاری */ 707292 wikitext text/x-wiki ایہ لسٹ '''معمر [[ٹیسٹ کرکٹ|ٹیسٹ]] تے اول درجہ کرکٹ کھلاڑیاں''' د‏‏ی ترتیب دا اک مجموعہ اے اس وچ کرکٹ دے وکھ وکھ پہلوآں تو‏ں ہر سطح اُتے طویل العمر کرکٹ کھلاڑیاں دے اعداد و شمار دئیے گئے نيں === معمر ترین زندہ ٹیسٹ کرکٹ کھڈاری === ایہ معلومات '''22 مئی''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں۔ تے اس وچ 90 سال د‏‏ی عمر تک دے زندہ کھلاڑی شام‏ل نيں۔ {| class="wikitable sortable" |- !نام !ملک !تریخ پیدائش !پہلا میچ !آخری میچ !{{date}} تک عمر |- | [[نیل ہاروے]] || آسٹریلیا || 8 اکتوبر 1928ء || 22 جنوری 1948ء || 20 فروری 1963ء || {{age in years and days|1928|10|8}} |- | [[دتا گائیکواڈ]] || بھارت || 27 اکتوبر 1928ء || 5 جون 1952ء || 18 جنوری 1961ء || {{age in years and days|1928|10|27}} |- | [[ٹریور میک موہن]] || نیوزی لینڈ || 8 نومبر 1929ء || 13 اکتوبر 1955ء || 6 فروری 1956ء || {{age in years and days|1929|11|8}} |- | [[وزیر محمد]] || پاکستان || 22 دسمبر 1929ء || 13 نومبر 1952ء || 13 نومبر 1959ء || {{age in years and days|1929|12|22}} |- | [[سی ڈی گوپی ناتھ]] || بھارت || 1 مارچ 1930ء || 14 مارچ 1951ء || 28 جنوری 1960ء || {{age in years and days|1930|3|1}} |- | [[آئن لیگٹ]] || نیوزی لینڈ || 7 جون 1930ء || 1 جنوری 1954ء || 5 جنوری 1954ء || {{age in years and days|1930|6|7}} |- | [[جیک الابسٹر]] || نیوزی لینڈ || 11 جولائ‏ی 1930ء || 13 اکتوبر 1955ء || 14 مارچ 1972ء || {{age in years and days|1930|7|11}} |- | [[جوئے سلیمان]] || ویسٹ انڈیز || 26 اگست 1930ء || 12 دسمبر 1958ء || 11 مئی 1965ء || {{age in years and days|1930|8|26}} |- | [[چندرکانت پاٹنکر]] || بھارت || 24 نومبر 1930ء || 28 دسمبر 1955ء ||2 جنوری 1955ء || {{age in years and days|1930|11|24}} |- | [[رمن صبا رائو]] || ویسٹ انڈیز || 29 جنوری 1932ء || 24 جولائ‏ی 1958ء ||17 اگست 1961ء || {{age in years and days|1932|1|29}} |- | [[گیون سٹیونز]] || آسٹریلیا || 29 فروری 1932ء || 28 دسمبر 1955ء ||2 جنوری 1955ء || {{age in years and days|1932|2|29}} |- | [[گاڈفرے لارنس]] || جنوبی افریقا || 31 مارچ 1932ء || 08 دسمبر 1961ء ||16 فروری 1962ء || {{age in years and days|1932|3|31}} |- | [[باب بلیئر (کرکٹر)|باب بلیئر]] || نیوزی لینڈ || 23 جون 1932ء || 06 مارچ 1953ء ||13 مارچ 1964ءء || {{age in years and days|1932|6|23}} |- | [[مکی سٹیورٹ]] || انگلینڈ || 16 ستمبر 1932ء || 21 جون 1962ء ||21 جنوری 1964ء || {{age in years and days|1932|9|16}} |- | [[کم ایلگی]] || جنوبی افریقا || 6 مارچ 1933ء || 08 دسمبر 1961ء ||01 جنوری 1962ء || {{age in years and days|1933|3|6}} |- | [[مائیکل جان اسمتھ]] || انگلینڈ || 30 جون 1933ء || 5 جون 1958ء ||جولائ‏ی 1972ء || {{age in years and days|1933|6|30}} |- | [[راجرہیرس (کرکٹر)|راجرہیرس]] || نیوزی لینڈ || 27 جولائ‏ی 1933ء || 27 فروری 1959ء ||14 مارچ 1959ء || {{age in years and days|1933|7|27}} |- | [[کیمی اسمتھ]] || ویسٹ انڈیز || 29 جولائی 1933ء || 09 دسمبر 1960ء ||16 فروری 1962ء || {{age in years and days|1933|7|29}} |- | [[ٹام ڈیوڈنی]] || ویسٹ انڈیز || 23 اکتوبر 1933ء || 14 مئی 1955ء ||13 مارچ 1958ء || {{age in years and days|1933|10|23}} |- | [[بروس موریسن (کرکٹر)|بروس موریسن]] || نیوزی لینڈ || 17 دسمبر 1933ء || 01 مارچ 1963ء ||01 مارچ 1963ء || {{age in years and days|1933|12|17}} |- | [[جیکی ہینڈرکس]] || ویسٹ انڈیز || 21 دسمبر 1933ء || 16 فروری 1962ء ||12 جون 1969ء || {{age in years and days|1933|12|21}} |- | [[ناری کنٹرکٹر]] || بھارت || 7 مارچ 1934ء || 02 دسمبر 1955ء ||07 مارچ 1962ء || {{age in years and days|1934|3|7}} |- | [[ہیمنڈ فرلانج]] || ویسٹ انڈیز || 19 جون 1934ء || 11 جون 1955ء ||09 مارچ 1956ء || {{age in years and days|1934|6|19}} |- | [[ولی روڈریگز]] || ویسٹ انڈیز ||25 جون 1934ء || 07 مارچ 1962ء ||14 مارچ 1956ء || {{age in years and days|1934|6|25}} |- | [[چندو بورڈے]] || ویسٹ انڈیز || 21 جولائی 1934ء || 28 نومبر 1958ء ||04 نومبر 1969ء || {{age in years and days|1934|7|21}} |- | [[جون گائے (کرکٹر)|جون گائے]] || نیوزی لینڈ || 29 اگست 1934ء || 07 نومبر 1955ء ||26 دسمبر 1961ء || {{age in years and days|1934|8|29}} |- | [[لانس گبز]] || ویسٹ انڈیز || 29 ستمبر 1934ء || 05 فروری 1958ء ||31 جنوری 1976ء || {{age in years and days|1934|9|29}} |- | [[ڈیس ہورے]] || آسٹریلیا || 19 اکتوبر 1934ء || 27 جنوری 1961ء ||27 جنوری 1961ء || {{age in years and days|1934|10|19}} |- | [[ڈک رچرڈسن (کرکٹر)|ڈک رچرڈسن]] || انگلینڈ || 3 نومبر 1934ء || 04 جولائی 1957ء ||04 جولائی 1957ء || {{age in years and days|1934|11|3}} |- | [[آئن میکف]] || آسٹریلیا || 6 جنوری 1935ء || 23 دسمبر 1957ء ||06 دسمبر 1963ء || {{age in years and days|1935|1|6}} |- | [[بروس بولٹن]] || نیوزی لینڈ || 31 مئی 1935ء || 27 فروری 1959ء ||14 مارچ 1959ء || {{age in years and days|1935|5|31}} |- | [[فضل الرحمن (کرکٹ کھلاڑی)|فضل الرحمن]] || پاکستان || 11 جون، 1935ء || 13 مارچ 1958ء ||13 مارچ 1958ء || {{age in years and days|1935|6|11}} |- | [[ومن کمار]] || بھارت || 26 جون 1935ء || 08 فروری 1961ء ||11 نومبر 1961ء || {{age in years and days|1935|6|26}} |- | [[کین ٹیلر (کرکٹر)|کین ٹیلر]] || انگلینڈ || 21 اگست 1935ء || 4 جون 1958ء ||2 جولائی 1964ء || {{age in years and days|1935|8|21}} |- | [[باب باربر (کرکٹر)|باب باربر]] || انگلینڈ || 26 ستمبر 1935ء || 9 جون 1960ء ||6 جون 1964ء || {{age in years and days|1935|9|26}} |- | [[جمی بنکس]] || انگلینڈ || 05 اکتوبر1935ء || 21 جنوری 1964ء ||03 فروری 1964ء || {{age in years and days|1935|10|05}} |- | [[پال بارٹن]] || نیوزی لینڈ || 09 اکتوبر 1935ء || 08 دسمبر 1961ء ||15 مارچ 1963ء || {{age in years and days|1935|10|09}} |- | [[ایلن براؤن (انگلش کرکٹر)|ایلن براؤن]] || انگلینڈ || 17 اکتوبر 1935ء || 26 اکتوبر 1961ء ||11 نومبر 1961ء || {{age in years and days|1935|10|17}} |- | [[کین ایسٹ ووڈ]] || آسٹریلیا ||23 نومبر 1935ء || 12 فروری 1971ء ||12 فروری 1971ء || {{age in years and days|1935|11|23}} |- | [[پرکاش بھنڈاری]] || بھارت ||27 نومبر 1935ء || 26 فروری 1955ء ||02 نومبر 1956ء || {{age in years and days|1935|11|27}} |- | [[فریڈ رمسی]] || انگلینڈ ||04 دسمبر 1935ء || 23 جولائی 1964ء ||22 جولائی 1965ء || {{age in years and days|1935|12|04}} |- | [[روہن کنہائی]] || ویسٹ انڈیز ||26 دسمبر 1935ء || 30 مئی 1957ء ||30 مارچ 1974ء || {{age in years and days|1935|12|26}} |- | [[جان ڈی آرسی (کرکٹ کھلاڑی)|جان ڈی آرسی]] || نیوزی لینڈ ||23 اپریل 1936ء || 05 جون 1958ء ||21 اگست 1958ء || {{age in years and days|1936|04|23}} |- | [[رائے ہارفورڈ]] || انگلینڈ ||30 مئی 1936ء || 15 فروری 1968ء ||29 فروری 1968ء || {{age in years and days|1936|05|30}} |- | [[ایرک رسل (کرکٹ کھلاڑی)|ایرک رسل]] || انگلینڈ ||03 جولائی 1936ء || 21 اکتوبر 1961ء ||27 جولائی 1967ء || {{age in years and days|1936|07|03}} |- | [[وینکٹ رامن سبرامنیا]] || بھارت ||16 جولائی 1936ء || 19 مارچ 1965ء ||07 مارچ 1968ء || {{age in years and days|1936|07|16}} |- | [[ہیرالڈ روڈس (کرکٹ کھلاڑی)|ہیرالڈ روڈس]] || انگلینڈ ||22 جولائی 1936ء ||02 جولائی 1959ء ||23 جولائی 1959ء || {{age in years and days|1936|07|22}} |- | [[گارفیلڈ سوبرز]] || بھارت ||28 جولائی 1936ء ||30 مارچ 1954ء ||30 مارچ 1974ء || {{age in years and days|1936|07|28}} |- | [[آرٹی ڈک]] || نیوزی لینڈ ||10 اکتوبر 1936ء || 08 دسمبر 1961ء ||17 جون 1965ء || {{age in years and days|1936|10|10}} |} === ملکاں دے لحاظ نال معمر زندہ ٹیسٹ کرکٹ کھڈاری === ایہ معلومات '''22 مئی''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں۔ {| class="wikitable sortable" !ملک !کھلاڑی ! {{date}} تک عمر |- |افغانستان |[[محمد نبی]] |{{age in years and days|1985|01|01}} |- |آسٹریلیا |[[نیل ہاروے]] |{{age in years and days|1928|10|08}} |- | بنگلہ دیش |[[انعام الحق (کرکٹر)|انعام الحق]] |{{age in years and days|1966|02|27}} |- |انگلینڈ |[[رمن صبا رائو]] |{{age in years and days|1932|01|29}} |- |بھارت |[[دتا گائیکواڈ]] |{{age in years and days|1928|10|27}} |- |آئرلینڈ |[[ایڈ جوائس]] |{{age in years and days|1978|09|22}} |- |نیوزی لینڈ |[[ٹریور میک موہن]] |{{age in years and days|1929|11|8}} |- |پاکستان |[[وزیر محمد]] |{{age in years and days|1929|12|22}} |- | جنوبی افریقا |[[رونالڈ ڈراپر]] |{{age in years and days|1926|12|24}} |- |سری لنکا |[[سوما چندر ڈی سلوا]] |{{age in years and days|1942|6|11}} |- | ویسٹ انڈیز |[[جوئے سلیمان]] |{{age in years and days|1930|8|26}} |- |زمبابوے |[[جان ٹریکوس]] |{{age in years and days|1947|05|17}} |} '''چیتاؤنی:''' 27 [[فرسٹ کلاس کرکٹ]] کرکٹ کھلاڑیاں دے بارے وچ جانیا جاندا اے کہ اوہ صد سالہ درجہ حاصل کر چک‏‏ے نيں (''تھلے متعلقہ سیکشن دیکھو'')۔ ماخذ:<ref>[http://stats.cricinfo.com/ci/content/records/283742.html کرک انفو: Oldest living players]</ref> === معمر ٹیسٹ کرکٹ کھڈاری جیہڑے ہن تک ٹیسٹ د‏‏ی سطح اُتے کھیل رہے نيں === ایہ معلومات '''22 مئی''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں۔ {| class="wikitable sortable" |- !نام !ملک !تریخ پیدائش ! پہلا میچ ! {{date}} تک عمر |- | [[کریگ ارون]] || زمبابوے || 19 اگست 1985 || 04 اگست 2011 || {{age in years and days|1985|8|19}} |- | [[سکندر رضا]] || زمبابوے|| 24 اپریل1986 || 3 ستمبر2013 || {{age in years and days|1986|4|26}} |- | [[سین ولیمز(کرکٹر)|سین ولیمز]] || زمبابوے|| 26 ستمبر 1986 || 20 مارچ 2013 || {{age in years and days|1986|9|26}} |} === سب تو‏ں پرانے ٹیسٹ کرکٹ کھڈاری جیہڑے ہن تک ٹیسٹ د‏‏ی سطح اُتے کھیل رہے نيں=== ایہ معلومات '''22 مئی''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں۔ {| class="wikitable sortable" |- !ملک !نام ! {{date}} تک عمر |- |افغانستان||[[امیرحمزہ (افغان کرکٹ کھلاڑی)|امیر حمزہ]]||{{age in years and days|1991|08|15}} |- |آسٹریلیا||[[عثمان خواجہ]]||{{age in years and days|1986|12|18}} |- |بنگلہ دیش||[[مشفق الرحیم]]||{{age in years and days|1987|5|9}} |- |انگلینڈ||[[کرس ووکس]]||{{age in years and days|1989|3|2}} |- |بھارت||[[رویندر جدیجا]]||{{age in years and days|1988|12|6}} |- |آئرلینڈ||[[کریگ ینگ (کرکٹر)|کریگ ینگ]]||{{age in years and days|1990|4|4}} |- |نیوزی لینڈ||[[اعجاز پٹیل]]||{{age in years and days|1988|10|21}} |- |پاکستان||[[نعمان علی]]||{{age in years and days|1986|10|7}} |- |جنوبی افریقہ ||[[ڈین پیٹرسن]]||{{age in years and days|1989|4|4}} |- |سری لنکا||[[اینجلو میتھیوز]]||{{age in years and days|1987|6|2}} |- |ویسٹ انڈیز ||[[کیمار روچ]]||{{age in years and days|1988|6|30}} |- |زمبابوے||[[کریگ ارون]]||{{age in years and days|1985|8|19}} |} '''چیتاؤنی:''' مندرجہ بالا فہرستاں وچ اوہ کھڈاری شام‏ل نيں جنہاں نے گزشتہ 24 مہینےآں وچ ٹیسٹ کرکٹ کھیلی اے تے اپنی ریٹائرمنٹ دا باقاعدہ اعلان نئيں کيتا ا‏‏ے۔ === سب تو‏ں طویل عرصے تک رہنے والے ٹیسٹ کرکٹ کھڈاری === ایہ معلومات '''22 مئی''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں۔ {| class=wikitable |- !نام !ملک !تریخ پیدائش !پہلا میچ !آخری میچ !موت تریخ !عمر |- | [[نارمن گورڈن]] || جنوبی افریقا || 6 اگست 1911ء || 24 دسمبر 1938ء || 14 مارچ 1939ء || 2 ستمبر 2014ء || {{age in years and days|1911|08|06|2014|09|02}} |- | [[ایرک ٹنڈل]] || نیوزی لینڈ || 18 دسمبر 1910ء || 26 جون 1927ء || 25 مارچ 1947ء || 1 اگست 2010ء || {{age in years and days|1910|12|18|2010|08|01}} |- | [[فرانسس میک کینن]] || انگلینڈ || 9 اپریل 1848ء || 2 جنوری 1879ء || 4 جنوری 1879ء || 27 فروری 1947ء || {{age in years and days|1848|4|9|1947|2|27}} |- | [[جان واٹکنز(کرکٹر)|جان واٹکنز]] || جنوبی افریقا || 10 اپریل 1923ء || 24 دسمبر 1949ء || 5 جنوری 1957ء || 3 ستمبر 2021 || {{age in years and days|1923|4|10|2021|9|3}} |- | [[لنڈسے ٹکٹ]] || جنوبی افریقا || 6 فروری 1919ء || 7 جون 1947ء || 9 مارچ 1949ء || 5 ستمبر 2016ء || {{age in years and days|1919|02|06|2016|09|05}} |- | [[ڈونلڈ اسمتھ (کرکٹر، پیدائش 1923)|ڈونلڈ اسمتھ]] || انگلینڈ || 14 جون 1923ء || 20 جون 1957ء || 27 جولائ‏ی 1957ء || 10 جنوری 2021 || {{age in years and days|1923|06|14|2021|01|10}} |- | [[جیک کیر (کرکٹر)|جیک کیر]] || نیوزی لینڈ || 28 دسمبر 1910ء || 27 جون 1931ء || 27 جولائ‏ی 1937ء || 27 مئی 2007ء || {{age in years and days|1910|12|28|2007|5|27}} |- | [[ولفریڈ روڈس]] || انگلینڈ || 29 اکتوبر 1877 || 1 جون 1899ء || 12 اپریل 1930ء || 8 جولائ‏ی 1973ء || {{age in years and days|1877|10|29|1973|7|8}} |- | [[بل براؤن (کرکٹر)|بل براؤن]] || آسٹریلیا || 31 جولائ‏ی 1912ء || 8 جون 1934ء || 29 جون 1948ء || 16 مارچ 2008ء || {{age in years and days|1912|7|31|2008|3|16}} |- | [[لنڈسے ویر (کرکٹر)|لنڈسے ویر]] || نیوزی لینڈ || 2 جون 1908ء || 24 جنوری 1930ء || 17 اگست 1937ء || 31 اکتوبر 2003ء || {{age in years and days|1908|6|2|2003|10|31}} |- | [[ایورٹن ویکس]] || ویسٹ انڈیز || 26 فروری 1925ء || 21 جنوری 1948ء || 31 مارچ 1958ء || 1 جولائ‏ی 2020ء || {{age in years and days|1925|2|26|2020|7|1}} |- | [[کین آرچر]] || آسٹریلیا|| 17 جنوری 1928 || 22 دسمبر 1950 || 5 دسمبر 1951 || 14 اپریل 2023||{{age in years and days|1928|1|17|2023|4|14}} |- | [[اینڈی گینٹاؤم]] || ویسٹ انڈیز || 22 جنوری 1921ء || 11 فروری 1948ء || 16 فروری 1948ء || 17 فروری 2016ء || {{age in years and days|1921|01|22|2016|2|17}} |- | [[سڈنی بارنس]] || انگلینڈ || 19 اپریل 1873ء || 13 دسمبر 1901ء || 18 فروری 1914ء || 26 دسمبر 1967ء || {{age in years and days|1873|4|19|1967|12|26}} |- | [[ایسمنڈ کینٹش]] || ویسٹ انڈیز || 21 نومبر 1916ء || 27 مارچ 1948ء || 21 جنوری 1954ء || 10 جون 2011ء || {{age in years and days|1916|11|21|2011|6|10}} |- | [[مورپکم جوسام گوپالن]] || انڈیا || 6 جون 1909ء || 5 جنوری 1934ء || 8 جنوری 1934ء || 21 دسمبر 2003ء || {{age in years and days|1909|6|6|2003|12|21}} |- | [[رون ہیمنس]] || آسٹریلیا || 25 نومبر 1915ء || 28 فروری 1947ء || 5 جنوری 1948ء || 24 مارچ 2010ء || {{age in years and days|1915|11|25|2010|3|24}} |- | [[ڈینس بیگبی]] || جنوبی افریقا || 12 دسمبر 1914ء || 6 دسمبر 1948ء || 6 مارچ 1950ء || 10 مارچ 2009ء || {{age in years and days|1914|12|12|2009|3|10}} |- | [[جیک نیومین (کرکٹر)|جیک نیومین]] || نیوزی لینڈ || 3 جولائ‏ی [[1902ء]] || 27 فروری 1932ء || 3 اپریل 1933ء || 23 ستمبر 1996 || {{age in years and days|1902|7|3|1996|9|23}} |- | [[ڈان کلیورلی]] || نیوزی لینڈ || 23 دسمبر 1909ء || 27 فروری 1932ء || 30 مارچ 1946ء || 16 فروری 2004ء || {{age in years and days|1909|12|23|2004|2|16}} |- |} ماخذ:<ref>[http://stats.cricinfo.com/ci/content/records/283740.html کرک انفو: Longest lived players]</ref><ref>[http://www.rediff.com/cricket/2003/dec/22old.htm Rediff: Oldest Test cricketers at the time of death]</ref> === سب تو‏ں وڈی عمر وچ ٹیسٹ دا آغاز کرنے والے کرکٹ کھڈاری === ایہ معلومات '''22 مئی''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں. {| class=wikitable |- !نام !ملک !تریخ پیدائش !پہلا میچ !پہلے میچ دے وقت عمر |- | [[جیمز ساؤتھرٹن]] || انگلینڈ || 16 نومبر 1827ء || 15 مارچ 1877 ء|| {{age in years and days|1827|11|16|1877|03|15}} |- | [[میراں بخش]] || پاکستان || 20 اپریل 1907ء || 29 جنوری 1955ء || {{age in years and days|1907|4|20|1955|1|29}} |- | [[ڈان بلیکی]] || آسٹریلیا || 5 اپریل 1882ء || 14 دسمبر 1928ء || {{age in years and days|1882|4|5|1928|12|14}} |- | [[برٹ آئرن مونگر]] || آسٹریلیا || 7 اپریل 1882ء || 30 نومبر 1928ء || {{age in years and days|1882|4|7|1928|11|30}} |- | [[نیلسن بیٹنکورٹ]] || ویسٹ انڈیز || 4 جون 1887ء || 1 فروری 1930ء || {{age in years and days|1887|6|4|1930|2|1}} |- | [[راکلے ولسن]] || انگلینڈ || 25 مارچ 1879ء || 25 فروری 1921ء || {{age in years and days|1879|3|25|1921|2|25}} |- | [[رستم جی جمشید جی]] || انڈیا || 18 نومبر 1892ء || 15 دسمبر 1933ء || {{age in years and days|1892|11|18|1933|12|15}} |} === بلحاظ ملک سب تو‏ں وڈی عمر وچ پہلا ٹیسٹ میچ کھیڈݨ والے کھڈاری === ایہ معلومات '''22 مئی''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں۔ {| class="wikitable sortable" |- !ملک !نام !پہلے میچ وقت د‏‏ی عمر |- |آسٹریلیا||[[ڈان بلیکی]]||46 سال، 253 دن |- |بنگلہ دیش||[[انعام الحق (کرکٹر)|انعام الحق]]||35 سال، 58 دن |- |انگلینڈ||[[جیمز ساؤتھرٹن]]||{{age in years and days|1827|11|16|1877|3|15}} |- |بھارت||[[رستم جی جمشید جی]]||41 سال، 27 دن |- |آئرلینڈ||[[ایڈ جوائس]]||39 سال، 232 دن |- |نیوزی لینڈ||[[ہرب میک گر]]||38 سال، 101 دن |- |پاکستان||[[میراں بخش]]||47 سال، 284 دن |- |جنوبی افریقا||[[عمر ہنری (کرکٹر)|عمر ہنری]]||40 سال، 295 دن |- |سری لنکا||[[سوما چندر ڈی سلوا]]||39 سال، 251 دن |- |ویسٹ انڈیز||[[نیلسن بیٹنکورٹ]]||42 سال، 242 دن |- |زمبابوے||[[اینڈی والر]]||37 سال، 84 دن |} '''چیتاؤنی:''' [[جان ٹریکوس]] نے زمبابوے دے لئی {{age in years and days|1947|5|17|1992|10|18}}, وچ پہلا میچ کھیلا، لیکن اوہ 22 سال پہلے جنوبی افریقا دے لئی تن ٹیسٹ کھیل چکے نيں۔<ref name="traicos">[http://stats.cricinfo.com/statsguru/engine/player/55802.html?class=1;template=results;type=allround;view=match کرک انفو: Traicos debut]</ref> '''چیتاؤنی:''' سب تو‏ں ودھ عمر وچ پہلا میچ کھیڈݨ والے، جیمز سدرٹن، مرنے والے پہلے ٹیسٹ کرکٹ کھڈاری وی سن جدو‏ں اوہ 16 جون 1880ء نو‏‏ں انتقال کر گئے۔ میراں بخش اپنے کھیل دے کیریئر دے دوران میراں بخش دے ناں تو‏ں جانے جاندے سن ۔ ماخذ:<ref>[https://www.bbc.co.uk/blogs/tms/2007/12/ask_bearders_160.shtml BBC Test Match Special, Ask Bearders: "Can you tell me who is the oldest cricket player to make a Test match debut"]</ref> === ٹیسٹ کرکٹ دے معمر ترین کھلاڑی دے طور اُتے آخری شرکت === ایہ معلومات '''19 مئی''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں۔ {| class=wikitable |- !نام !ملک !تریخ پیدائش !پہلا ٹیسٹ !آخری میچ !آخری ٹیسٹ وچ عمر |- | [[ولفریڈ روڈس]] || انگلینڈ || 29 اکتوبر 1877ء || 1 جون 1899ء || 12 اپریل 1930ء || {{age in years and days|1877|10|29|1930|4|12}} |- | [[برٹ آئرن مونگر]] || آسٹریلیا || 7 اپریل 1882ء || 30 نومبر 1928ء || 28 فروری 1933ء || {{age in years and days|1882|4|7|1933|2|28}} |- | [[ڈبلیو جی گریس]] || انگلینڈ || 18 جولائ‏ی 1848ء || 6 ستمبر 1880ء || 3 جون 1899ء || {{age in years and days|1848|7|18|1899|6|3}} |- | [[جارج گن (کرکٹر)|جارج گن]] || انگلینڈ || 13 جون 1879ء || 13 دسمبر 1907ء || 12 اپریل 1930ء || {{age in years and days|1879|6|13|1930|4|12}} |- | [[جیمز ساؤتھرٹن]] || انگلینڈ || 16 نومبر 1827ء || 15 مارچ 1877ء || 4 اپریل 1877ء || {{age in years and days|1827|11|16|1877|4|4}} |- | [[میراں بخش]] || پاکستان || 20 اپریل 1907ء || 29 جنوری 1955ء || 16 فروری 1955ء || {{age in years and days|1907|4|20|1955|2|16}} |- | [[جیک ہابس]] || انگلینڈ || 16 دسمبر 1882ء || 1 جنوری 1908ء || 22 اگست 1930ء || {{age in years and days|1882|12|16|1930|8|22}} |- | [[فرینک وولی]]|| انگلینڈ || 27 مئی 1887ء || 9 اگست 1909ء || 22 اگست 1934ء || {{age in years and days|1887|5|27|1934|8|22}} |- | [[ڈان بلیکی]] || آسٹریلیا || 5 اپریل 1882ء || 14 دسمبر 1928ء || 8 فروری 1929ء || {{age in years and days|1882|4|5|1929|2|8}} |- | [[ہربرٹ سٹروڈوک]] || انگلینڈ || 28 جنوری 1880ء || 1 جنوری 1910ء || 18 اگست 1926ء || {{age in years and days|1880|1|28|1926|8|18}} |} === بلحاظ ملک آخری میچ دے معمر ترین ٹیسٹ کرکٹ کھڈاری === ایہ معلومات '''19 مئی''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں۔ [[Image:Wilfred Rhodes 1920.tiff|thumb|left|ولفریڈ روڈس، انگلینڈ دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑی 1899ء تو‏ں 1930ء تک]] {| class="wikitable sortable" |- !ملک !نام !عمر |- |آسٹریلیا||[[برٹ آئرن مونگر]]||50 سال، 327 دن |- |بنگلہ دیش ||[[محمد رفیق (کرکٹر)|محمد رفیق]]||{{age in years and days|1970|9|5|2008|3|3}} |- |انگلینڈ ||[[ولفریڈ روڈس]]||{{age in years and days|1877|10|29|1930|4|12}} |- |بھارت||[[ونو منکڈ]]||41 سال، 305 دن |- |آئرلینڈ||[[ایڈ جوائس]]||39 سال، 231 دن |- |نیوزی لینڈ ||[[جیک الابسٹر]]||41 سال، 247 دن |- |پاکستان||[[میراں بخش]]||47 سال، 302 دن |- |جنوبی افریقا ||[[ڈیو نورس]]||45 سال، 207 دن |- |سری لنکا||[[سوما چندر ڈی سلوا]]||42 سال، 78 دن |- |ویسٹ انڈیز||[[جارج ہیڈلی]]||44 سال، 236 دن |- |زمبابوے ||[[جان ٹریکوس]]||45 سال، 304 دن |} '''یاددہانی:''' ولفریڈ روڈس دا ٹیسٹ کیریئر ریکارڈ 30 سال، 315 دناں اُتے محیط سی۔ انگلینڈ دے سب تو‏ں کم عمر ٹیسٹ کرکٹ کھڈاری تے اک ہور یارکشائر مین برائن کلوز (پیدائش:24 فروری 1931ء) اس حوالے تو‏ں دوسرے نمبر اُتے نيں۔ انہاں نے اپنا ڈیبیو 1949ء وچ نیوزی لینڈ دے خلاف کيتا تے تقریباً نو سال د‏‏ی غیر موجودگی دے بعد 1976ء وچ ویسٹ انڈیز د‏‏ی مخالفت کرنے دے لئی انہاں نو‏ں واپس بلايا گیا (ان دا کیریئر 26 سال، 356 دن اُتے مشتمل سی<ref>[[:en:Lists of oldest cricketers#cite note-6]]</ref> === سب تو‏ں طویل العمر اول درجہ کرکٹ کھلاڑی === ایہ معلومات '''19 مئی''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں۔ اس لسٹ وچ اوہ تمام اول درجہ کرکٹ کھڈاری شام‏ل نيں جو 100 سال تک زندہ رہے انہاں وچ سب وفات پاچکے نيں۔<ref>{{cite web|url=http://www.espncricinfo.com/story/_/id/18876267/brydon-coverdale-100th-birthdays-tom-pritchard-jack-laver |title=It takes a rare cricketer to reach a century, not just make one |work=ESPN کرک انفو |accessdate=2 اگست 2018}}</ref> {{legend2|#F9F9F9|وفات|border=1px solid #AAAAAA}} {{legend2|#99FF99|حیات|border=1px solid #AAAAAA}} {|class="wikitable" !شمار !نام !ٹیم !تریخ پیدائش !وفات !عمر !ملک |- |1 |[[جان مینرز (کرکٹر)|جان مینرز]] |align=right|ہیمپشائر، ہیمپشائر، کمبائنڈ سروسز | 25 ستمبر 1914ء |7 مارچ 2020ء |105 سال، 225 دن |{{cr|ENG}} |- |2 |[[جم ہچنسن]] |align=right|[[ڈربی شائر کاؤنٹی کرکٹ کلب]] |29 نومبر 1896ء |7 نومبر 2000ء |103 سال، 344 دن |{{cr|ENG}} |- |3 |[[سیڈ وارڈ (کرکٹر)|سیڈ وارڈ]] |align=right|[[ویلنگٹن]] |5 اگست 1907ء |31 دسمبر 2010ء |103 سال، 148 دن |{{NZ}} |- |4 |[[نارمن گورڈن]] |align=right|جنوبی افریقا، ٹرانسوال |6 اگست 1911ء |2 ستمبر 2014ء |103 سال، 27 دن |{{RSA}} |- |5 |[[روپرٹ ڈی سمٹ]] |align=right|مغربی صوبہ |23 نومبر 1883ء |3 اگست 1986ء |102 سال، 253 دن |{{RSA}} |- |6 |[[ایڈورڈ انگلش]] |align=right|ہیمپشائر |1 جنوری 1864ء |5 ستمبر 1966ء |102 سال، 247 دن |{{cr|ENG}} |- |7 |[[سیرل پارکنز]] |align=right|نارتھمپٹن شائر، مائنر کاؤنٹیز |4 جون 1911ء |21 نومبر 2013ء |102 سال، 170 دن |{{cr|ENG}} |- |8 |[[جان وہٹلی (کرکٹر)|جان وہٹلی]] |align=right|کینٹربری |8 جنوری 1860 |19 اپریل 1962 |102 سال، 101 دن |{{NZ}} |- |9 |[[آرچی اسکاٹ (کرکٹر)|آرچی اسکاٹ]] |align=right|اسکاٹ لینڈ | 26 جنوری 1918ء |1 نومبر 2019ء | 101 سال، 272 دن |{{SCO}} |- |10 |[[ٹیڈ مارٹن (کرکٹر)|ٹیڈ مارٹن]] |align=right|مغربی آسٹریلیا |30 ستمبر 1902ء |9 جون 2004ء |101 سال، 253 دن |{{AUS}} |- |11 |[[ڈی. بی. دیودھر]] |align=right|ہندو، مہاراشٹر |14 جنوری 1892ء | 24 اگست 1993ء |101 سال، 222 دن |{{IND}} |- |12 |[[جارج ہرمن]] |align=right|ڈبلن یونیورسٹی |6 جون 1874ء |14 دسمبر 1975ء |101 سال، 191 دن |{{IRL}} |- |13 |[[فریڈ گبسن (کرکٹر)|فریڈ گبسن]] |align=right|لیسٹر شائر |13 فروری 1912ء |28 جون 2013ء |101 سال، 135 دن |{{JAM}}، (رہائش {{cr|ENG}}) |- |14 |[[ایلن فنلیسن (کرکٹر)|ایلن فنلیسن]] |align=right|مشرقی صوبہ |1 ستمبر 1900ء |28 اکتوبر 2001ء |101 سال، 57 دن |{{RSA}} |- |15 |[[نیل میک کارکل]] |align=right|ہیمپشائر، کھلاڑی | 23 مارچ 1912ء |28 فروری 2013ء |100 سال، 342 دن |{{cr|ENG}} |- |16 |[[رگھوناتھ چندورکر]] |align=right|بمبئی | 21 نومبر 1920ء |3 ستمبر 2021ء |100 سال، 286 دن |{{IND}} |- |17 |[[جیفری بیک (کرکٹر)|جیفری بیک]] |align=right|آکسفورڈ یونیورسٹی |16 جون 1918ء |5 مارچ 2019ء |100 سال، 262 دن |{{cr|ENG}} |- |18 |[[ہیرالڈ اسٹیپلٹن]] |align=right|نیو ساؤتھ ویلز |7 جنوری 1915ء |24 ستمبر 2015ء | 100 سال، 260 دن |{{AUS}} |- |19 |[[ایلن برجیس (کرکٹر)|ایلن برجیس]] |align=right|کینٹربری |1 مئی 1920ء |5 جنوری 2021ء |100 سال، 249 دن |{{NZ}} |- |20 |[[روسی کوپر]] |align=right|پارسی، بمبئی، مڈل سیکس |14 دسمبر 1922ء |31 جولائ‏ی 2023 |100 سال، 229 دن |{{IND}} |- |21 |[[چارلس بریتھویٹ (کرکٹر)|چارلس بریتھویٹ]] |align=right|انگریزی باشندے، ریاستہائے متحدہ دے کھلاڑی |10 ستمبر 1845ء |15 اپریل 1946ء |100 سال، 217 دن |{{USA}} |- |22 |[[ہیری فورسیتھ]] |align=right|ڈبلن یونیورسٹی | 18 دسمبر 1903ء |19 جولائ‏ی 2004ء |100 سال، 214 دن |{{IRL}} |- |23 |[[جیک لیور]] |align=right|تسمانیہ |9 مارچ 1917ء |3 اکتوبر 2017ء |100 سال، 208 دن |{{AUS}} |- |24 |[[ٹام پرچرڈ]] |align=right|ویلنگٹن، واروکشائر |10 مارچ 1917ء |22 اگست 2017ء |100 سال، 165 دن |{{NZ}} |- |25 |[[برنار نوٹلی]] |align=right|ناٹنگہم شائر |31 اگست 1918ء | 22 جنوری 2019ء |100 سال، 144 دن |{{cr|ENG}} |- |26 |[[وسنت رائے جی]] |align=right|بمبئی، بڑودہ | 26 جنوری 1920ء |13 جون 2020ء |100 سال، 139 دن |{{IND}} |- |27 |[[جارج ڈین (کرکٹر)|جارج ڈین]] |align=right|ہیمپشائر | 11 دسمبر 1828 | 26 فروری 1929 |100 سال، 77 دن |{{cr|ENG}} |- |} '''یاددہانی:''' بھانويں نیو ساؤتھ ویلز، آسٹریلیا وچ پیدا ہوݨ والے [[سیڈ وارڈ (کرکٹر)|سیڈ وارڈ]] تے [[جان وہٹلی (کرکٹر)|جان وہٹلی]] د‏‏ی پرورش نیوزی لینڈ وچ ہوئی۔ [[جارج ہرمن]] جس نے آئرلینڈ دے لئی دو رگبی یونین کیپس حاصل کیتیاں دا کارن وال وچ انتقال ہويا۔ چارلس بریتھویٹ انگلینڈ وچ پیدا ہوئے۔ فریڈ گبسن 1944ء وچ انگلینڈ چلے گئے۔ نیل میک کارکل انگلینڈ وچ پیدا ہوئے، لیکن اوہ 1951ء تو‏ں جنوبی افریقا وچ مقیم رہ‏‏ے۔ اینٹی گوا دے کرکٹ کھلاڑی سر سڈنی والنگ، جو اکتوبر 2009ء وچ 102 سال، 88 دن د‏‏ی عمر وچ انتقال کر گئے، پہلے کدی وی میچاں وچ نظر نئيں آئے۔ اول درجہ کرکٹ کھیڈݨ والے سب تو‏ں ودھ عمر رسیدہ شخص، تے اکلوندے عمر رسیدہ، راجہ مہاراج سنگھ سن، جنہاں د‏‏ی عمر 72 سال سی اوہ نومبر 1950ء وچ کامن ویلتھ الیون دے خلاف بمبئی گورنرز الیون وچ شام‏ل سن <ref>[[:en:Lists of oldest cricketers#cite note-8]]</ref> تیرہ کھلاڑی اپنی سٹھ د‏‏ی دہائی وچ اول درجہ کرکٹ کھیل چکے نيں، انہاں وچو‏ں بوہت‏ے 19ويں صدی وچ انگلینڈ وچ ہی سرگرم دکھائی دئیے۔<ref>{{cite web |title=First-Class Oldest Players |url=https://stats.acscricket.com/Records/First_Class/Overall/Players/Oldest_Players.html |website=The Association of Cricket Statisticians and Historians |access-date=9 جنوری 2021}}</ref> === معمر ترین سواݨیاں کرکٹ کھڈاری === انگلینڈ د‏‏ی سواݨیاں کرکٹ کھلاڑی ایلین وہیلن بعد وچ [[ایلین ایش]]، جو 30 اکتوبر 1911ء نو‏‏ں پیدا ہوئیاں، سو سالہ درجہ حاصل کرنے والی پہلی سواݨی ٹیسٹ کرکٹ کھڈاری سی۔ اوہ 3 دسمبر 2021ء نو‏‏ں 110 سال تے 34 دن د‏‏ی عمر وچ انتقال کر گئياں<ref>[[:en:Lists of oldest cricketers#cite note-10]]</ref> اس لحاظ تو‏ں کہیا جا سکدا اے کہ طویل العمری دے حوالے تو‏ں اوہ مرد تے سواݨیاں دونے وچ سبقت رکھدی سی۔ === سب تو‏ں عمر رسیدہ اک روزہ کرکٹ کھڈاری=== کرکٹ د‏‏ی تریخ دا پہلا اک روزہ میچ 5 جنوری 1971ء نو‏‏ں کھیلا گیا جدو‏ں آسٹریلیا نے انگلینڈ دا مقابلہ کيتا۔ اودو‏ں زندہ عمر رسیدہ اک روزہ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی ترتیب ایہ اے اعدادوشمار '''19 مئی''' 2026ء تک مکمل نيں۔ {| class="wikitable sortable" |- !نام !ملک !تریخ پیدائش ! پہلا میچ !آخری میچ ! {{date}} تک عمر |- | [[لانس گبز]] || ویسٹ انڈیز || 29 ستمبر 1934ء || 5 ستمبر 1973ء || 7 جون 1975ء || {{age in years and days|1934|9|29}} |- | [[روہن کنہائی]] || ویسٹ انڈیز || 26 دسمبر 1935ء || 5 ستمبر 1973ء || 21 جون 1975ء || {{age in years and days|1935|12|26}} |- | [[باب سمپسن (کرکٹ کھلاڑی)|باب سمپسن]] || آسٹریلیا || 3 فروری 1936ء || 22 فروری 1978ء || 12 اپریل 1978ء || {{age in years and days|1936|2|3}} |- | [[گارفیلڈ سوبرز]] || ویسٹ انڈیز || 28 جولائ‏ی 1936ء || 5 ستمبر 1973ء || 5 ستمبر 1973ء || {{age in years and days|1936|7|28}} |- | [[بل لاری]] || آسٹریلیا || 11 فروری 1937ء || 5 جنوری 1971ء || 5 جنوری 1971ء || {{age in years and days|1937|2|11}} |- | [[فرخ انجینئر]] || انڈیا || 25 فروری 1938ء || 13 جولائ‏ی 1974ء || 14 جون 1975ء || {{age in years and days|1938|2|25}} |- | [[مائیکل ٹیسیرا]] || سری لنکا || 23 مارچ 1939ء || 7 جون 1975ء || 14 جون 1975ء || {{age in years and days|1939|3|23}} |- | [[ایلن کونولی]] || آسٹریلیا || 29 جون 1939ء || 5 جنوری 1971ء || 5 جنوری 1971ء || {{age in years and days|1939|6|29}} |- | [[رون ہیڈلی]] || ویسٹ انڈیز || 29 جون 1939ء || 7 ستمبر 1973ء || 7 ستمبر 1973ء || {{age in years and days|1939|6|29}} |- | [[نارمن گفورڈ]] || انگلینڈ || 30 مارچ 1940ء || 24 مارچ 1985ء || 26 مارچ 1985ء || {{age in years and days|1940|3|30}} |} === معمر ترین ٹوئنٹی 20 بین الاقوامی کرکٹ کھڈاری === پہلا ٹوئنٹی 20 بین الاقوامی 17 فروری 2005ء نو‏‏ں ہويا جدو‏ں آسٹریلیا نے نیوزی لینڈ دا مقابلہ کيتا۔ '''19 مئی''' 2026ء تک معمر زندہ ٹوئنٹی بین الاقوامی کرکٹ کھلاڑیاں وچ شام‏ل نيں: {| class="wikitable sortable" |- !نام !ملک !تریخ پیدائش !پہلا میچ !آخری میچ !عمر (تریخ) |- | عثمان گوکر || [[ترکیہ قومی کرکٹ ٹیم|ترکیہ]]|| 1 مارچ 1960 || 29 اگست 2019 || 29 اگست 2019 || {{age in years and days|1960|3|1}} |- | چنگیز اکیوز ||ترکیہ || 1 جون 1962 || 29 اگست 2019 || 29 اگست 2019 || {{age in years and days|1962|6|1}} |- | سردار کانسوئے || ترکیہ || 6 جولائ‏ی 1962 || 29 اگست 2019 || 31 اگست 2019 || {{age in years and days|1962|7|6}} |- | کرسٹیان روکیا || [[جبل الطارق قومی کرکٹ ٹیم|جبرالٹر]] || 8 مارچ 1965 || 13 مئی 2022 || 14 مئی 2022 || {{age in years and days|1965|3|8}} |- | حسن آلٹا || ترکیہ || 25 مئی 1965 || 29 اگست 2019 || 31 اگست 2019 || {{age in years and days|1965|5|25}} |- | [[جیمز موسیس (کرکٹر)|جیمز موسیس]] || [[بوٹسوانا قومی کرکٹ ٹیم|بوٹسوانا]] || 8 اگست 1965 || 20 مئی 2019 || 7 نومبر 2021 || {{age in years and days|1965|8|8}} |- | مارک عمان || [[سلووینیا قومی کرکٹ ٹیم|سلووینیا]] || 5 ستمبر 1966 || 25 جولائ‏ی 2022 || 30 جولائ‏ی 2022 || {{age in years and days|1966|9|5}} |- | [[سنیل دھنیرام]] || [[کینیڈا قومی کرکٹ ٹیم|کینیڈا]] || 17 اکتوبر 1968 || 2 اگست 2008 || 10 فروری 2010 || {{age in years and days|1968|10|17}} |- | ٹونی وائٹ مین || [[لکسمبرگ قومی کرکٹ ٹیم| لکسمبرگ]] || 24 مئی 1969 || 29 اگست 2019 || 5 ستمبر 2021 || {{age in years and days|1969|5|24}} |- | [[سنتھ جے سوریا]] || سری لنکا || 30 جون 1969 || 15 جون 2006 || 25 جون 2011 || {{age in years and days|1969|6|30}} |} === ہور ویکھو === * [[کرکٹ]] * [[ٹیسٹ کرکٹ]] * [[آسٹریلیا دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[بنگلہ دیش دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[انگلستان دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[بھارت دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[نیوزی لینڈ دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[پاکستان دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[جنوبی افریقا دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[سری لنکا دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[ویسٹ انڈیز دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[زمبابوے دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[افغانستان دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] == حوالے == {{حوالے}} [[گٹھ:ٹیسٹ کرکٹ ریکارڈ]] [[گٹھ:کھیلاں د‏‏ی فہرستاں دیاں فہرستاں]] [[گٹھ:کرکٹ کھلاڑیاں دیاں فہرستاں]] [[گٹھ:ویکی ڈیٹا تو‏ں مطابقت رکھنے والی مختصر تفصیل]] [[گٹھ:طویل العمر افراد دیاں فہرستاں]] 29940u9tk4r7jx29g8tgycvkazbpdrl 707293 707292 2026-05-22T05:30:36Z ابوالحسن راجپوت 24698 /* ٹیسٹ کرکٹ دے معمر ترین کھلاڑی دے طور اُتے آخری شرکت */ 707293 wikitext text/x-wiki ایہ لسٹ '''معمر [[ٹیسٹ کرکٹ|ٹیسٹ]] تے اول درجہ کرکٹ کھلاڑیاں''' د‏‏ی ترتیب دا اک مجموعہ اے اس وچ کرکٹ دے وکھ وکھ پہلوآں تو‏ں ہر سطح اُتے طویل العمر کرکٹ کھلاڑیاں دے اعداد و شمار دئیے گئے نيں === معمر ترین زندہ ٹیسٹ کرکٹ کھڈاری === ایہ معلومات '''22 مئی''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں۔ تے اس وچ 90 سال د‏‏ی عمر تک دے زندہ کھلاڑی شام‏ل نيں۔ {| class="wikitable sortable" |- !نام !ملک !تریخ پیدائش !پہلا میچ !آخری میچ !{{date}} تک عمر |- | [[نیل ہاروے]] || آسٹریلیا || 8 اکتوبر 1928ء || 22 جنوری 1948ء || 20 فروری 1963ء || {{age in years and days|1928|10|8}} |- | [[دتا گائیکواڈ]] || بھارت || 27 اکتوبر 1928ء || 5 جون 1952ء || 18 جنوری 1961ء || {{age in years and days|1928|10|27}} |- | [[ٹریور میک موہن]] || نیوزی لینڈ || 8 نومبر 1929ء || 13 اکتوبر 1955ء || 6 فروری 1956ء || {{age in years and days|1929|11|8}} |- | [[وزیر محمد]] || پاکستان || 22 دسمبر 1929ء || 13 نومبر 1952ء || 13 نومبر 1959ء || {{age in years and days|1929|12|22}} |- | [[سی ڈی گوپی ناتھ]] || بھارت || 1 مارچ 1930ء || 14 مارچ 1951ء || 28 جنوری 1960ء || {{age in years and days|1930|3|1}} |- | [[آئن لیگٹ]] || نیوزی لینڈ || 7 جون 1930ء || 1 جنوری 1954ء || 5 جنوری 1954ء || {{age in years and days|1930|6|7}} |- | [[جیک الابسٹر]] || نیوزی لینڈ || 11 جولائ‏ی 1930ء || 13 اکتوبر 1955ء || 14 مارچ 1972ء || {{age in years and days|1930|7|11}} |- | [[جوئے سلیمان]] || ویسٹ انڈیز || 26 اگست 1930ء || 12 دسمبر 1958ء || 11 مئی 1965ء || {{age in years and days|1930|8|26}} |- | [[چندرکانت پاٹنکر]] || بھارت || 24 نومبر 1930ء || 28 دسمبر 1955ء ||2 جنوری 1955ء || {{age in years and days|1930|11|24}} |- | [[رمن صبا رائو]] || ویسٹ انڈیز || 29 جنوری 1932ء || 24 جولائ‏ی 1958ء ||17 اگست 1961ء || {{age in years and days|1932|1|29}} |- | [[گیون سٹیونز]] || آسٹریلیا || 29 فروری 1932ء || 28 دسمبر 1955ء ||2 جنوری 1955ء || {{age in years and days|1932|2|29}} |- | [[گاڈفرے لارنس]] || جنوبی افریقا || 31 مارچ 1932ء || 08 دسمبر 1961ء ||16 فروری 1962ء || {{age in years and days|1932|3|31}} |- | [[باب بلیئر (کرکٹر)|باب بلیئر]] || نیوزی لینڈ || 23 جون 1932ء || 06 مارچ 1953ء ||13 مارچ 1964ءء || {{age in years and days|1932|6|23}} |- | [[مکی سٹیورٹ]] || انگلینڈ || 16 ستمبر 1932ء || 21 جون 1962ء ||21 جنوری 1964ء || {{age in years and days|1932|9|16}} |- | [[کم ایلگی]] || جنوبی افریقا || 6 مارچ 1933ء || 08 دسمبر 1961ء ||01 جنوری 1962ء || {{age in years and days|1933|3|6}} |- | [[مائیکل جان اسمتھ]] || انگلینڈ || 30 جون 1933ء || 5 جون 1958ء ||جولائ‏ی 1972ء || {{age in years and days|1933|6|30}} |- | [[راجرہیرس (کرکٹر)|راجرہیرس]] || نیوزی لینڈ || 27 جولائ‏ی 1933ء || 27 فروری 1959ء ||14 مارچ 1959ء || {{age in years and days|1933|7|27}} |- | [[کیمی اسمتھ]] || ویسٹ انڈیز || 29 جولائی 1933ء || 09 دسمبر 1960ء ||16 فروری 1962ء || {{age in years and days|1933|7|29}} |- | [[ٹام ڈیوڈنی]] || ویسٹ انڈیز || 23 اکتوبر 1933ء || 14 مئی 1955ء ||13 مارچ 1958ء || {{age in years and days|1933|10|23}} |- | [[بروس موریسن (کرکٹر)|بروس موریسن]] || نیوزی لینڈ || 17 دسمبر 1933ء || 01 مارچ 1963ء ||01 مارچ 1963ء || {{age in years and days|1933|12|17}} |- | [[جیکی ہینڈرکس]] || ویسٹ انڈیز || 21 دسمبر 1933ء || 16 فروری 1962ء ||12 جون 1969ء || {{age in years and days|1933|12|21}} |- | [[ناری کنٹرکٹر]] || بھارت || 7 مارچ 1934ء || 02 دسمبر 1955ء ||07 مارچ 1962ء || {{age in years and days|1934|3|7}} |- | [[ہیمنڈ فرلانج]] || ویسٹ انڈیز || 19 جون 1934ء || 11 جون 1955ء ||09 مارچ 1956ء || {{age in years and days|1934|6|19}} |- | [[ولی روڈریگز]] || ویسٹ انڈیز ||25 جون 1934ء || 07 مارچ 1962ء ||14 مارچ 1956ء || {{age in years and days|1934|6|25}} |- | [[چندو بورڈے]] || ویسٹ انڈیز || 21 جولائی 1934ء || 28 نومبر 1958ء ||04 نومبر 1969ء || {{age in years and days|1934|7|21}} |- | [[جون گائے (کرکٹر)|جون گائے]] || نیوزی لینڈ || 29 اگست 1934ء || 07 نومبر 1955ء ||26 دسمبر 1961ء || {{age in years and days|1934|8|29}} |- | [[لانس گبز]] || ویسٹ انڈیز || 29 ستمبر 1934ء || 05 فروری 1958ء ||31 جنوری 1976ء || {{age in years and days|1934|9|29}} |- | [[ڈیس ہورے]] || آسٹریلیا || 19 اکتوبر 1934ء || 27 جنوری 1961ء ||27 جنوری 1961ء || {{age in years and days|1934|10|19}} |- | [[ڈک رچرڈسن (کرکٹر)|ڈک رچرڈسن]] || انگلینڈ || 3 نومبر 1934ء || 04 جولائی 1957ء ||04 جولائی 1957ء || {{age in years and days|1934|11|3}} |- | [[آئن میکف]] || آسٹریلیا || 6 جنوری 1935ء || 23 دسمبر 1957ء ||06 دسمبر 1963ء || {{age in years and days|1935|1|6}} |- | [[بروس بولٹن]] || نیوزی لینڈ || 31 مئی 1935ء || 27 فروری 1959ء ||14 مارچ 1959ء || {{age in years and days|1935|5|31}} |- | [[فضل الرحمن (کرکٹ کھلاڑی)|فضل الرحمن]] || پاکستان || 11 جون، 1935ء || 13 مارچ 1958ء ||13 مارچ 1958ء || {{age in years and days|1935|6|11}} |- | [[ومن کمار]] || بھارت || 26 جون 1935ء || 08 فروری 1961ء ||11 نومبر 1961ء || {{age in years and days|1935|6|26}} |- | [[کین ٹیلر (کرکٹر)|کین ٹیلر]] || انگلینڈ || 21 اگست 1935ء || 4 جون 1958ء ||2 جولائی 1964ء || {{age in years and days|1935|8|21}} |- | [[باب باربر (کرکٹر)|باب باربر]] || انگلینڈ || 26 ستمبر 1935ء || 9 جون 1960ء ||6 جون 1964ء || {{age in years and days|1935|9|26}} |- | [[جمی بنکس]] || انگلینڈ || 05 اکتوبر1935ء || 21 جنوری 1964ء ||03 فروری 1964ء || {{age in years and days|1935|10|05}} |- | [[پال بارٹن]] || نیوزی لینڈ || 09 اکتوبر 1935ء || 08 دسمبر 1961ء ||15 مارچ 1963ء || {{age in years and days|1935|10|09}} |- | [[ایلن براؤن (انگلش کرکٹر)|ایلن براؤن]] || انگلینڈ || 17 اکتوبر 1935ء || 26 اکتوبر 1961ء ||11 نومبر 1961ء || {{age in years and days|1935|10|17}} |- | [[کین ایسٹ ووڈ]] || آسٹریلیا ||23 نومبر 1935ء || 12 فروری 1971ء ||12 فروری 1971ء || {{age in years and days|1935|11|23}} |- | [[پرکاش بھنڈاری]] || بھارت ||27 نومبر 1935ء || 26 فروری 1955ء ||02 نومبر 1956ء || {{age in years and days|1935|11|27}} |- | [[فریڈ رمسی]] || انگلینڈ ||04 دسمبر 1935ء || 23 جولائی 1964ء ||22 جولائی 1965ء || {{age in years and days|1935|12|04}} |- | [[روہن کنہائی]] || ویسٹ انڈیز ||26 دسمبر 1935ء || 30 مئی 1957ء ||30 مارچ 1974ء || {{age in years and days|1935|12|26}} |- | [[جان ڈی آرسی (کرکٹ کھلاڑی)|جان ڈی آرسی]] || نیوزی لینڈ ||23 اپریل 1936ء || 05 جون 1958ء ||21 اگست 1958ء || {{age in years and days|1936|04|23}} |- | [[رائے ہارفورڈ]] || انگلینڈ ||30 مئی 1936ء || 15 فروری 1968ء ||29 فروری 1968ء || {{age in years and days|1936|05|30}} |- | [[ایرک رسل (کرکٹ کھلاڑی)|ایرک رسل]] || انگلینڈ ||03 جولائی 1936ء || 21 اکتوبر 1961ء ||27 جولائی 1967ء || {{age in years and days|1936|07|03}} |- | [[وینکٹ رامن سبرامنیا]] || بھارت ||16 جولائی 1936ء || 19 مارچ 1965ء ||07 مارچ 1968ء || {{age in years and days|1936|07|16}} |- | [[ہیرالڈ روڈس (کرکٹ کھلاڑی)|ہیرالڈ روڈس]] || انگلینڈ ||22 جولائی 1936ء ||02 جولائی 1959ء ||23 جولائی 1959ء || {{age in years and days|1936|07|22}} |- | [[گارفیلڈ سوبرز]] || بھارت ||28 جولائی 1936ء ||30 مارچ 1954ء ||30 مارچ 1974ء || {{age in years and days|1936|07|28}} |- | [[آرٹی ڈک]] || نیوزی لینڈ ||10 اکتوبر 1936ء || 08 دسمبر 1961ء ||17 جون 1965ء || {{age in years and days|1936|10|10}} |} === ملکاں دے لحاظ نال معمر زندہ ٹیسٹ کرکٹ کھڈاری === ایہ معلومات '''22 مئی''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں۔ {| class="wikitable sortable" !ملک !کھلاڑی ! {{date}} تک عمر |- |افغانستان |[[محمد نبی]] |{{age in years and days|1985|01|01}} |- |آسٹریلیا |[[نیل ہاروے]] |{{age in years and days|1928|10|08}} |- | بنگلہ دیش |[[انعام الحق (کرکٹر)|انعام الحق]] |{{age in years and days|1966|02|27}} |- |انگلینڈ |[[رمن صبا رائو]] |{{age in years and days|1932|01|29}} |- |بھارت |[[دتا گائیکواڈ]] |{{age in years and days|1928|10|27}} |- |آئرلینڈ |[[ایڈ جوائس]] |{{age in years and days|1978|09|22}} |- |نیوزی لینڈ |[[ٹریور میک موہن]] |{{age in years and days|1929|11|8}} |- |پاکستان |[[وزیر محمد]] |{{age in years and days|1929|12|22}} |- | جنوبی افریقا |[[رونالڈ ڈراپر]] |{{age in years and days|1926|12|24}} |- |سری لنکا |[[سوما چندر ڈی سلوا]] |{{age in years and days|1942|6|11}} |- | ویسٹ انڈیز |[[جوئے سلیمان]] |{{age in years and days|1930|8|26}} |- |زمبابوے |[[جان ٹریکوس]] |{{age in years and days|1947|05|17}} |} '''چیتاؤنی:''' 27 [[فرسٹ کلاس کرکٹ]] کرکٹ کھلاڑیاں دے بارے وچ جانیا جاندا اے کہ اوہ صد سالہ درجہ حاصل کر چک‏‏ے نيں (''تھلے متعلقہ سیکشن دیکھو'')۔ ماخذ:<ref>[http://stats.cricinfo.com/ci/content/records/283742.html کرک انفو: Oldest living players]</ref> === معمر ٹیسٹ کرکٹ کھڈاری جیہڑے ہن تک ٹیسٹ د‏‏ی سطح اُتے کھیل رہے نيں === ایہ معلومات '''22 مئی''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں۔ {| class="wikitable sortable" |- !نام !ملک !تریخ پیدائش ! پہلا میچ ! {{date}} تک عمر |- | [[کریگ ارون]] || زمبابوے || 19 اگست 1985 || 04 اگست 2011 || {{age in years and days|1985|8|19}} |- | [[سکندر رضا]] || زمبابوے|| 24 اپریل1986 || 3 ستمبر2013 || {{age in years and days|1986|4|26}} |- | [[سین ولیمز(کرکٹر)|سین ولیمز]] || زمبابوے|| 26 ستمبر 1986 || 20 مارچ 2013 || {{age in years and days|1986|9|26}} |} === سب تو‏ں پرانے ٹیسٹ کرکٹ کھڈاری جیہڑے ہن تک ٹیسٹ د‏‏ی سطح اُتے کھیل رہے نيں=== ایہ معلومات '''22 مئی''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں۔ {| class="wikitable sortable" |- !ملک !نام ! {{date}} تک عمر |- |افغانستان||[[امیرحمزہ (افغان کرکٹ کھلاڑی)|امیر حمزہ]]||{{age in years and days|1991|08|15}} |- |آسٹریلیا||[[عثمان خواجہ]]||{{age in years and days|1986|12|18}} |- |بنگلہ دیش||[[مشفق الرحیم]]||{{age in years and days|1987|5|9}} |- |انگلینڈ||[[کرس ووکس]]||{{age in years and days|1989|3|2}} |- |بھارت||[[رویندر جدیجا]]||{{age in years and days|1988|12|6}} |- |آئرلینڈ||[[کریگ ینگ (کرکٹر)|کریگ ینگ]]||{{age in years and days|1990|4|4}} |- |نیوزی لینڈ||[[اعجاز پٹیل]]||{{age in years and days|1988|10|21}} |- |پاکستان||[[نعمان علی]]||{{age in years and days|1986|10|7}} |- |جنوبی افریقہ ||[[ڈین پیٹرسن]]||{{age in years and days|1989|4|4}} |- |سری لنکا||[[اینجلو میتھیوز]]||{{age in years and days|1987|6|2}} |- |ویسٹ انڈیز ||[[کیمار روچ]]||{{age in years and days|1988|6|30}} |- |زمبابوے||[[کریگ ارون]]||{{age in years and days|1985|8|19}} |} '''چیتاؤنی:''' مندرجہ بالا فہرستاں وچ اوہ کھڈاری شام‏ل نيں جنہاں نے گزشتہ 24 مہینےآں وچ ٹیسٹ کرکٹ کھیلی اے تے اپنی ریٹائرمنٹ دا باقاعدہ اعلان نئيں کيتا ا‏‏ے۔ === سب تو‏ں طویل عرصے تک رہنے والے ٹیسٹ کرکٹ کھڈاری === ایہ معلومات '''22 مئی''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں۔ {| class=wikitable |- !نام !ملک !تریخ پیدائش !پہلا میچ !آخری میچ !موت تریخ !عمر |- | [[نارمن گورڈن]] || جنوبی افریقا || 6 اگست 1911ء || 24 دسمبر 1938ء || 14 مارچ 1939ء || 2 ستمبر 2014ء || {{age in years and days|1911|08|06|2014|09|02}} |- | [[ایرک ٹنڈل]] || نیوزی لینڈ || 18 دسمبر 1910ء || 26 جون 1927ء || 25 مارچ 1947ء || 1 اگست 2010ء || {{age in years and days|1910|12|18|2010|08|01}} |- | [[فرانسس میک کینن]] || انگلینڈ || 9 اپریل 1848ء || 2 جنوری 1879ء || 4 جنوری 1879ء || 27 فروری 1947ء || {{age in years and days|1848|4|9|1947|2|27}} |- | [[جان واٹکنز(کرکٹر)|جان واٹکنز]] || جنوبی افریقا || 10 اپریل 1923ء || 24 دسمبر 1949ء || 5 جنوری 1957ء || 3 ستمبر 2021 || {{age in years and days|1923|4|10|2021|9|3}} |- | [[لنڈسے ٹکٹ]] || جنوبی افریقا || 6 فروری 1919ء || 7 جون 1947ء || 9 مارچ 1949ء || 5 ستمبر 2016ء || {{age in years and days|1919|02|06|2016|09|05}} |- | [[ڈونلڈ اسمتھ (کرکٹر، پیدائش 1923)|ڈونلڈ اسمتھ]] || انگلینڈ || 14 جون 1923ء || 20 جون 1957ء || 27 جولائ‏ی 1957ء || 10 جنوری 2021 || {{age in years and days|1923|06|14|2021|01|10}} |- | [[جیک کیر (کرکٹر)|جیک کیر]] || نیوزی لینڈ || 28 دسمبر 1910ء || 27 جون 1931ء || 27 جولائ‏ی 1937ء || 27 مئی 2007ء || {{age in years and days|1910|12|28|2007|5|27}} |- | [[ولفریڈ روڈس]] || انگلینڈ || 29 اکتوبر 1877 || 1 جون 1899ء || 12 اپریل 1930ء || 8 جولائ‏ی 1973ء || {{age in years and days|1877|10|29|1973|7|8}} |- | [[بل براؤن (کرکٹر)|بل براؤن]] || آسٹریلیا || 31 جولائ‏ی 1912ء || 8 جون 1934ء || 29 جون 1948ء || 16 مارچ 2008ء || {{age in years and days|1912|7|31|2008|3|16}} |- | [[لنڈسے ویر (کرکٹر)|لنڈسے ویر]] || نیوزی لینڈ || 2 جون 1908ء || 24 جنوری 1930ء || 17 اگست 1937ء || 31 اکتوبر 2003ء || {{age in years and days|1908|6|2|2003|10|31}} |- | [[ایورٹن ویکس]] || ویسٹ انڈیز || 26 فروری 1925ء || 21 جنوری 1948ء || 31 مارچ 1958ء || 1 جولائ‏ی 2020ء || {{age in years and days|1925|2|26|2020|7|1}} |- | [[کین آرچر]] || آسٹریلیا|| 17 جنوری 1928 || 22 دسمبر 1950 || 5 دسمبر 1951 || 14 اپریل 2023||{{age in years and days|1928|1|17|2023|4|14}} |- | [[اینڈی گینٹاؤم]] || ویسٹ انڈیز || 22 جنوری 1921ء || 11 فروری 1948ء || 16 فروری 1948ء || 17 فروری 2016ء || {{age in years and days|1921|01|22|2016|2|17}} |- | [[سڈنی بارنس]] || انگلینڈ || 19 اپریل 1873ء || 13 دسمبر 1901ء || 18 فروری 1914ء || 26 دسمبر 1967ء || {{age in years and days|1873|4|19|1967|12|26}} |- | [[ایسمنڈ کینٹش]] || ویسٹ انڈیز || 21 نومبر 1916ء || 27 مارچ 1948ء || 21 جنوری 1954ء || 10 جون 2011ء || {{age in years and days|1916|11|21|2011|6|10}} |- | [[مورپکم جوسام گوپالن]] || انڈیا || 6 جون 1909ء || 5 جنوری 1934ء || 8 جنوری 1934ء || 21 دسمبر 2003ء || {{age in years and days|1909|6|6|2003|12|21}} |- | [[رون ہیمنس]] || آسٹریلیا || 25 نومبر 1915ء || 28 فروری 1947ء || 5 جنوری 1948ء || 24 مارچ 2010ء || {{age in years and days|1915|11|25|2010|3|24}} |- | [[ڈینس بیگبی]] || جنوبی افریقا || 12 دسمبر 1914ء || 6 دسمبر 1948ء || 6 مارچ 1950ء || 10 مارچ 2009ء || {{age in years and days|1914|12|12|2009|3|10}} |- | [[جیک نیومین (کرکٹر)|جیک نیومین]] || نیوزی لینڈ || 3 جولائ‏ی [[1902ء]] || 27 فروری 1932ء || 3 اپریل 1933ء || 23 ستمبر 1996 || {{age in years and days|1902|7|3|1996|9|23}} |- | [[ڈان کلیورلی]] || نیوزی لینڈ || 23 دسمبر 1909ء || 27 فروری 1932ء || 30 مارچ 1946ء || 16 فروری 2004ء || {{age in years and days|1909|12|23|2004|2|16}} |- |} ماخذ:<ref>[http://stats.cricinfo.com/ci/content/records/283740.html کرک انفو: Longest lived players]</ref><ref>[http://www.rediff.com/cricket/2003/dec/22old.htm Rediff: Oldest Test cricketers at the time of death]</ref> === سب تو‏ں وڈی عمر وچ ٹیسٹ دا آغاز کرنے والے کرکٹ کھڈاری === ایہ معلومات '''22 مئی''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں. {| class=wikitable |- !نام !ملک !تریخ پیدائش !پہلا میچ !پہلے میچ دے وقت عمر |- | [[جیمز ساؤتھرٹن]] || انگلینڈ || 16 نومبر 1827ء || 15 مارچ 1877 ء|| {{age in years and days|1827|11|16|1877|03|15}} |- | [[میراں بخش]] || پاکستان || 20 اپریل 1907ء || 29 جنوری 1955ء || {{age in years and days|1907|4|20|1955|1|29}} |- | [[ڈان بلیکی]] || آسٹریلیا || 5 اپریل 1882ء || 14 دسمبر 1928ء || {{age in years and days|1882|4|5|1928|12|14}} |- | [[برٹ آئرن مونگر]] || آسٹریلیا || 7 اپریل 1882ء || 30 نومبر 1928ء || {{age in years and days|1882|4|7|1928|11|30}} |- | [[نیلسن بیٹنکورٹ]] || ویسٹ انڈیز || 4 جون 1887ء || 1 فروری 1930ء || {{age in years and days|1887|6|4|1930|2|1}} |- | [[راکلے ولسن]] || انگلینڈ || 25 مارچ 1879ء || 25 فروری 1921ء || {{age in years and days|1879|3|25|1921|2|25}} |- | [[رستم جی جمشید جی]] || انڈیا || 18 نومبر 1892ء || 15 دسمبر 1933ء || {{age in years and days|1892|11|18|1933|12|15}} |} === بلحاظ ملک سب تو‏ں وڈی عمر وچ پہلا ٹیسٹ میچ کھیڈݨ والے کھڈاری === ایہ معلومات '''22 مئی''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں۔ {| class="wikitable sortable" |- !ملک !نام !پہلے میچ وقت د‏‏ی عمر |- |آسٹریلیا||[[ڈان بلیکی]]||46 سال، 253 دن |- |بنگلہ دیش||[[انعام الحق (کرکٹر)|انعام الحق]]||35 سال، 58 دن |- |انگلینڈ||[[جیمز ساؤتھرٹن]]||{{age in years and days|1827|11|16|1877|3|15}} |- |بھارت||[[رستم جی جمشید جی]]||41 سال، 27 دن |- |آئرلینڈ||[[ایڈ جوائس]]||39 سال، 232 دن |- |نیوزی لینڈ||[[ہرب میک گر]]||38 سال، 101 دن |- |پاکستان||[[میراں بخش]]||47 سال، 284 دن |- |جنوبی افریقا||[[عمر ہنری (کرکٹر)|عمر ہنری]]||40 سال، 295 دن |- |سری لنکا||[[سوما چندر ڈی سلوا]]||39 سال، 251 دن |- |ویسٹ انڈیز||[[نیلسن بیٹنکورٹ]]||42 سال، 242 دن |- |زمبابوے||[[اینڈی والر]]||37 سال، 84 دن |} '''چیتاؤنی:''' [[جان ٹریکوس]] نے زمبابوے دے لئی {{age in years and days|1947|5|17|1992|10|18}}, وچ پہلا میچ کھیلا، لیکن اوہ 22 سال پہلے جنوبی افریقا دے لئی تن ٹیسٹ کھیل چکے نيں۔<ref name="traicos">[http://stats.cricinfo.com/statsguru/engine/player/55802.html?class=1;template=results;type=allround;view=match کرک انفو: Traicos debut]</ref> '''چیتاؤنی:''' سب تو‏ں ودھ عمر وچ پہلا میچ کھیڈݨ والے، جیمز سدرٹن، مرنے والے پہلے ٹیسٹ کرکٹ کھڈاری وی سن جدو‏ں اوہ 16 جون 1880ء نو‏‏ں انتقال کر گئے۔ میراں بخش اپنے کھیل دے کیریئر دے دوران میراں بخش دے ناں تو‏ں جانے جاندے سن ۔ ماخذ:<ref>[https://www.bbc.co.uk/blogs/tms/2007/12/ask_bearders_160.shtml BBC Test Match Special, Ask Bearders: "Can you tell me who is the oldest cricket player to make a Test match debut"]</ref> === ٹیسٹ کرکٹ دے معمر ترین کھلاڑی دے طور اُتے آخری شرکت === ایہ معلومات '''22 مئی''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں۔ {| class=wikitable |- !نام !ملک !تریخ پیدائش !پہلا ٹیسٹ !آخری میچ !آخری ٹیسٹ وچ عمر |- | [[ولفریڈ روڈس]] || انگلینڈ || 29 اکتوبر 1877ء || 1 جون 1899ء || 12 اپریل 1930ء || {{age in years and days|1877|10|29|1930|4|12}} |- | [[برٹ آئرن مونگر]] || آسٹریلیا || 7 اپریل 1882ء || 30 نومبر 1928ء || 28 فروری 1933ء || {{age in years and days|1882|4|7|1933|2|28}} |- | [[ڈبلیو جی گریس]] || انگلینڈ || 18 جولائ‏ی 1848ء || 6 ستمبر 1880ء || 3 جون 1899ء || {{age in years and days|1848|7|18|1899|6|3}} |- | [[جارج گن (کرکٹر)|جارج گن]] || انگلینڈ || 13 جون 1879ء || 13 دسمبر 1907ء || 12 اپریل 1930ء || {{age in years and days|1879|6|13|1930|4|12}} |- | [[جیمز ساؤتھرٹن]] || انگلینڈ || 16 نومبر 1827ء || 15 مارچ 1877ء || 4 اپریل 1877ء || {{age in years and days|1827|11|16|1877|4|4}} |- | [[میراں بخش]] || پاکستان || 20 اپریل 1907ء || 29 جنوری 1955ء || 16 فروری 1955ء || {{age in years and days|1907|4|20|1955|2|16}} |- | [[جیک ہابس]] || انگلینڈ || 16 دسمبر 1882ء || 1 جنوری 1908ء || 22 اگست 1930ء || {{age in years and days|1882|12|16|1930|8|22}} |- | [[فرینک وولی]]|| انگلینڈ || 27 مئی 1887ء || 9 اگست 1909ء || 22 اگست 1934ء || {{age in years and days|1887|5|27|1934|8|22}} |- | [[ڈان بلیکی]] || آسٹریلیا || 5 اپریل 1882ء || 14 دسمبر 1928ء || 8 فروری 1929ء || {{age in years and days|1882|4|5|1929|2|8}} |- | [[ہربرٹ سٹروڈوک]] || انگلینڈ || 28 جنوری 1880ء || 1 جنوری 1910ء || 18 اگست 1926ء || {{age in years and days|1880|1|28|1926|8|18}} |} === بلحاظ ملک آخری میچ دے معمر ترین ٹیسٹ کرکٹ کھڈاری === ایہ معلومات '''19 مئی''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں۔ [[Image:Wilfred Rhodes 1920.tiff|thumb|left|ولفریڈ روڈس، انگلینڈ دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑی 1899ء تو‏ں 1930ء تک]] {| class="wikitable sortable" |- !ملک !نام !عمر |- |آسٹریلیا||[[برٹ آئرن مونگر]]||50 سال، 327 دن |- |بنگلہ دیش ||[[محمد رفیق (کرکٹر)|محمد رفیق]]||{{age in years and days|1970|9|5|2008|3|3}} |- |انگلینڈ ||[[ولفریڈ روڈس]]||{{age in years and days|1877|10|29|1930|4|12}} |- |بھارت||[[ونو منکڈ]]||41 سال، 305 دن |- |آئرلینڈ||[[ایڈ جوائس]]||39 سال، 231 دن |- |نیوزی لینڈ ||[[جیک الابسٹر]]||41 سال، 247 دن |- |پاکستان||[[میراں بخش]]||47 سال، 302 دن |- |جنوبی افریقا ||[[ڈیو نورس]]||45 سال، 207 دن |- |سری لنکا||[[سوما چندر ڈی سلوا]]||42 سال، 78 دن |- |ویسٹ انڈیز||[[جارج ہیڈلی]]||44 سال، 236 دن |- |زمبابوے ||[[جان ٹریکوس]]||45 سال، 304 دن |} '''یاددہانی:''' ولفریڈ روڈس دا ٹیسٹ کیریئر ریکارڈ 30 سال، 315 دناں اُتے محیط سی۔ انگلینڈ دے سب تو‏ں کم عمر ٹیسٹ کرکٹ کھڈاری تے اک ہور یارکشائر مین برائن کلوز (پیدائش:24 فروری 1931ء) اس حوالے تو‏ں دوسرے نمبر اُتے نيں۔ انہاں نے اپنا ڈیبیو 1949ء وچ نیوزی لینڈ دے خلاف کيتا تے تقریباً نو سال د‏‏ی غیر موجودگی دے بعد 1976ء وچ ویسٹ انڈیز د‏‏ی مخالفت کرنے دے لئی انہاں نو‏ں واپس بلايا گیا (ان دا کیریئر 26 سال، 356 دن اُتے مشتمل سی<ref>[[:en:Lists of oldest cricketers#cite note-6]]</ref> === سب تو‏ں طویل العمر اول درجہ کرکٹ کھلاڑی === ایہ معلومات '''19 مئی''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں۔ اس لسٹ وچ اوہ تمام اول درجہ کرکٹ کھڈاری شام‏ل نيں جو 100 سال تک زندہ رہے انہاں وچ سب وفات پاچکے نيں۔<ref>{{cite web|url=http://www.espncricinfo.com/story/_/id/18876267/brydon-coverdale-100th-birthdays-tom-pritchard-jack-laver |title=It takes a rare cricketer to reach a century, not just make one |work=ESPN کرک انفو |accessdate=2 اگست 2018}}</ref> {{legend2|#F9F9F9|وفات|border=1px solid #AAAAAA}} {{legend2|#99FF99|حیات|border=1px solid #AAAAAA}} {|class="wikitable" !شمار !نام !ٹیم !تریخ پیدائش !وفات !عمر !ملک |- |1 |[[جان مینرز (کرکٹر)|جان مینرز]] |align=right|ہیمپشائر، ہیمپشائر، کمبائنڈ سروسز | 25 ستمبر 1914ء |7 مارچ 2020ء |105 سال، 225 دن |{{cr|ENG}} |- |2 |[[جم ہچنسن]] |align=right|[[ڈربی شائر کاؤنٹی کرکٹ کلب]] |29 نومبر 1896ء |7 نومبر 2000ء |103 سال، 344 دن |{{cr|ENG}} |- |3 |[[سیڈ وارڈ (کرکٹر)|سیڈ وارڈ]] |align=right|[[ویلنگٹن]] |5 اگست 1907ء |31 دسمبر 2010ء |103 سال، 148 دن |{{NZ}} |- |4 |[[نارمن گورڈن]] |align=right|جنوبی افریقا، ٹرانسوال |6 اگست 1911ء |2 ستمبر 2014ء |103 سال، 27 دن |{{RSA}} |- |5 |[[روپرٹ ڈی سمٹ]] |align=right|مغربی صوبہ |23 نومبر 1883ء |3 اگست 1986ء |102 سال، 253 دن |{{RSA}} |- |6 |[[ایڈورڈ انگلش]] |align=right|ہیمپشائر |1 جنوری 1864ء |5 ستمبر 1966ء |102 سال، 247 دن |{{cr|ENG}} |- |7 |[[سیرل پارکنز]] |align=right|نارتھمپٹن شائر، مائنر کاؤنٹیز |4 جون 1911ء |21 نومبر 2013ء |102 سال، 170 دن |{{cr|ENG}} |- |8 |[[جان وہٹلی (کرکٹر)|جان وہٹلی]] |align=right|کینٹربری |8 جنوری 1860 |19 اپریل 1962 |102 سال، 101 دن |{{NZ}} |- |9 |[[آرچی اسکاٹ (کرکٹر)|آرچی اسکاٹ]] |align=right|اسکاٹ لینڈ | 26 جنوری 1918ء |1 نومبر 2019ء | 101 سال، 272 دن |{{SCO}} |- |10 |[[ٹیڈ مارٹن (کرکٹر)|ٹیڈ مارٹن]] |align=right|مغربی آسٹریلیا |30 ستمبر 1902ء |9 جون 2004ء |101 سال، 253 دن |{{AUS}} |- |11 |[[ڈی. بی. دیودھر]] |align=right|ہندو، مہاراشٹر |14 جنوری 1892ء | 24 اگست 1993ء |101 سال، 222 دن |{{IND}} |- |12 |[[جارج ہرمن]] |align=right|ڈبلن یونیورسٹی |6 جون 1874ء |14 دسمبر 1975ء |101 سال، 191 دن |{{IRL}} |- |13 |[[فریڈ گبسن (کرکٹر)|فریڈ گبسن]] |align=right|لیسٹر شائر |13 فروری 1912ء |28 جون 2013ء |101 سال، 135 دن |{{JAM}}، (رہائش {{cr|ENG}}) |- |14 |[[ایلن فنلیسن (کرکٹر)|ایلن فنلیسن]] |align=right|مشرقی صوبہ |1 ستمبر 1900ء |28 اکتوبر 2001ء |101 سال، 57 دن |{{RSA}} |- |15 |[[نیل میک کارکل]] |align=right|ہیمپشائر، کھلاڑی | 23 مارچ 1912ء |28 فروری 2013ء |100 سال، 342 دن |{{cr|ENG}} |- |16 |[[رگھوناتھ چندورکر]] |align=right|بمبئی | 21 نومبر 1920ء |3 ستمبر 2021ء |100 سال، 286 دن |{{IND}} |- |17 |[[جیفری بیک (کرکٹر)|جیفری بیک]] |align=right|آکسفورڈ یونیورسٹی |16 جون 1918ء |5 مارچ 2019ء |100 سال، 262 دن |{{cr|ENG}} |- |18 |[[ہیرالڈ اسٹیپلٹن]] |align=right|نیو ساؤتھ ویلز |7 جنوری 1915ء |24 ستمبر 2015ء | 100 سال، 260 دن |{{AUS}} |- |19 |[[ایلن برجیس (کرکٹر)|ایلن برجیس]] |align=right|کینٹربری |1 مئی 1920ء |5 جنوری 2021ء |100 سال، 249 دن |{{NZ}} |- |20 |[[روسی کوپر]] |align=right|پارسی، بمبئی، مڈل سیکس |14 دسمبر 1922ء |31 جولائ‏ی 2023 |100 سال، 229 دن |{{IND}} |- |21 |[[چارلس بریتھویٹ (کرکٹر)|چارلس بریتھویٹ]] |align=right|انگریزی باشندے، ریاستہائے متحدہ دے کھلاڑی |10 ستمبر 1845ء |15 اپریل 1946ء |100 سال، 217 دن |{{USA}} |- |22 |[[ہیری فورسیتھ]] |align=right|ڈبلن یونیورسٹی | 18 دسمبر 1903ء |19 جولائ‏ی 2004ء |100 سال، 214 دن |{{IRL}} |- |23 |[[جیک لیور]] |align=right|تسمانیہ |9 مارچ 1917ء |3 اکتوبر 2017ء |100 سال، 208 دن |{{AUS}} |- |24 |[[ٹام پرچرڈ]] |align=right|ویلنگٹن، واروکشائر |10 مارچ 1917ء |22 اگست 2017ء |100 سال، 165 دن |{{NZ}} |- |25 |[[برنار نوٹلی]] |align=right|ناٹنگہم شائر |31 اگست 1918ء | 22 جنوری 2019ء |100 سال، 144 دن |{{cr|ENG}} |- |26 |[[وسنت رائے جی]] |align=right|بمبئی، بڑودہ | 26 جنوری 1920ء |13 جون 2020ء |100 سال، 139 دن |{{IND}} |- |27 |[[جارج ڈین (کرکٹر)|جارج ڈین]] |align=right|ہیمپشائر | 11 دسمبر 1828 | 26 فروری 1929 |100 سال، 77 دن |{{cr|ENG}} |- |} '''یاددہانی:''' بھانويں نیو ساؤتھ ویلز، آسٹریلیا وچ پیدا ہوݨ والے [[سیڈ وارڈ (کرکٹر)|سیڈ وارڈ]] تے [[جان وہٹلی (کرکٹر)|جان وہٹلی]] د‏‏ی پرورش نیوزی لینڈ وچ ہوئی۔ [[جارج ہرمن]] جس نے آئرلینڈ دے لئی دو رگبی یونین کیپس حاصل کیتیاں دا کارن وال وچ انتقال ہويا۔ چارلس بریتھویٹ انگلینڈ وچ پیدا ہوئے۔ فریڈ گبسن 1944ء وچ انگلینڈ چلے گئے۔ نیل میک کارکل انگلینڈ وچ پیدا ہوئے، لیکن اوہ 1951ء تو‏ں جنوبی افریقا وچ مقیم رہ‏‏ے۔ اینٹی گوا دے کرکٹ کھلاڑی سر سڈنی والنگ، جو اکتوبر 2009ء وچ 102 سال، 88 دن د‏‏ی عمر وچ انتقال کر گئے، پہلے کدی وی میچاں وچ نظر نئيں آئے۔ اول درجہ کرکٹ کھیڈݨ والے سب تو‏ں ودھ عمر رسیدہ شخص، تے اکلوندے عمر رسیدہ، راجہ مہاراج سنگھ سن، جنہاں د‏‏ی عمر 72 سال سی اوہ نومبر 1950ء وچ کامن ویلتھ الیون دے خلاف بمبئی گورنرز الیون وچ شام‏ل سن <ref>[[:en:Lists of oldest cricketers#cite note-8]]</ref> تیرہ کھلاڑی اپنی سٹھ د‏‏ی دہائی وچ اول درجہ کرکٹ کھیل چکے نيں، انہاں وچو‏ں بوہت‏ے 19ويں صدی وچ انگلینڈ وچ ہی سرگرم دکھائی دئیے۔<ref>{{cite web |title=First-Class Oldest Players |url=https://stats.acscricket.com/Records/First_Class/Overall/Players/Oldest_Players.html |website=The Association of Cricket Statisticians and Historians |access-date=9 جنوری 2021}}</ref> === معمر ترین سواݨیاں کرکٹ کھڈاری === انگلینڈ د‏‏ی سواݨیاں کرکٹ کھلاڑی ایلین وہیلن بعد وچ [[ایلین ایش]]، جو 30 اکتوبر 1911ء نو‏‏ں پیدا ہوئیاں، سو سالہ درجہ حاصل کرنے والی پہلی سواݨی ٹیسٹ کرکٹ کھڈاری سی۔ اوہ 3 دسمبر 2021ء نو‏‏ں 110 سال تے 34 دن د‏‏ی عمر وچ انتقال کر گئياں<ref>[[:en:Lists of oldest cricketers#cite note-10]]</ref> اس لحاظ تو‏ں کہیا جا سکدا اے کہ طویل العمری دے حوالے تو‏ں اوہ مرد تے سواݨیاں دونے وچ سبقت رکھدی سی۔ === سب تو‏ں عمر رسیدہ اک روزہ کرکٹ کھڈاری=== کرکٹ د‏‏ی تریخ دا پہلا اک روزہ میچ 5 جنوری 1971ء نو‏‏ں کھیلا گیا جدو‏ں آسٹریلیا نے انگلینڈ دا مقابلہ کيتا۔ اودو‏ں زندہ عمر رسیدہ اک روزہ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی ترتیب ایہ اے اعدادوشمار '''19 مئی''' 2026ء تک مکمل نيں۔ {| class="wikitable sortable" |- !نام !ملک !تریخ پیدائش ! پہلا میچ !آخری میچ ! {{date}} تک عمر |- | [[لانس گبز]] || ویسٹ انڈیز || 29 ستمبر 1934ء || 5 ستمبر 1973ء || 7 جون 1975ء || {{age in years and days|1934|9|29}} |- | [[روہن کنہائی]] || ویسٹ انڈیز || 26 دسمبر 1935ء || 5 ستمبر 1973ء || 21 جون 1975ء || {{age in years and days|1935|12|26}} |- | [[باب سمپسن (کرکٹ کھلاڑی)|باب سمپسن]] || آسٹریلیا || 3 فروری 1936ء || 22 فروری 1978ء || 12 اپریل 1978ء || {{age in years and days|1936|2|3}} |- | [[گارفیلڈ سوبرز]] || ویسٹ انڈیز || 28 جولائ‏ی 1936ء || 5 ستمبر 1973ء || 5 ستمبر 1973ء || {{age in years and days|1936|7|28}} |- | [[بل لاری]] || آسٹریلیا || 11 فروری 1937ء || 5 جنوری 1971ء || 5 جنوری 1971ء || {{age in years and days|1937|2|11}} |- | [[فرخ انجینئر]] || انڈیا || 25 فروری 1938ء || 13 جولائ‏ی 1974ء || 14 جون 1975ء || {{age in years and days|1938|2|25}} |- | [[مائیکل ٹیسیرا]] || سری لنکا || 23 مارچ 1939ء || 7 جون 1975ء || 14 جون 1975ء || {{age in years and days|1939|3|23}} |- | [[ایلن کونولی]] || آسٹریلیا || 29 جون 1939ء || 5 جنوری 1971ء || 5 جنوری 1971ء || {{age in years and days|1939|6|29}} |- | [[رون ہیڈلی]] || ویسٹ انڈیز || 29 جون 1939ء || 7 ستمبر 1973ء || 7 ستمبر 1973ء || {{age in years and days|1939|6|29}} |- | [[نارمن گفورڈ]] || انگلینڈ || 30 مارچ 1940ء || 24 مارچ 1985ء || 26 مارچ 1985ء || {{age in years and days|1940|3|30}} |} === معمر ترین ٹوئنٹی 20 بین الاقوامی کرکٹ کھڈاری === پہلا ٹوئنٹی 20 بین الاقوامی 17 فروری 2005ء نو‏‏ں ہويا جدو‏ں آسٹریلیا نے نیوزی لینڈ دا مقابلہ کيتا۔ '''19 مئی''' 2026ء تک معمر زندہ ٹوئنٹی بین الاقوامی کرکٹ کھلاڑیاں وچ شام‏ل نيں: {| class="wikitable sortable" |- !نام !ملک !تریخ پیدائش !پہلا میچ !آخری میچ !عمر (تریخ) |- | عثمان گوکر || [[ترکیہ قومی کرکٹ ٹیم|ترکیہ]]|| 1 مارچ 1960 || 29 اگست 2019 || 29 اگست 2019 || {{age in years and days|1960|3|1}} |- | چنگیز اکیوز ||ترکیہ || 1 جون 1962 || 29 اگست 2019 || 29 اگست 2019 || {{age in years and days|1962|6|1}} |- | سردار کانسوئے || ترکیہ || 6 جولائ‏ی 1962 || 29 اگست 2019 || 31 اگست 2019 || {{age in years and days|1962|7|6}} |- | کرسٹیان روکیا || [[جبل الطارق قومی کرکٹ ٹیم|جبرالٹر]] || 8 مارچ 1965 || 13 مئی 2022 || 14 مئی 2022 || {{age in years and days|1965|3|8}} |- | حسن آلٹا || ترکیہ || 25 مئی 1965 || 29 اگست 2019 || 31 اگست 2019 || {{age in years and days|1965|5|25}} |- | [[جیمز موسیس (کرکٹر)|جیمز موسیس]] || [[بوٹسوانا قومی کرکٹ ٹیم|بوٹسوانا]] || 8 اگست 1965 || 20 مئی 2019 || 7 نومبر 2021 || {{age in years and days|1965|8|8}} |- | مارک عمان || [[سلووینیا قومی کرکٹ ٹیم|سلووینیا]] || 5 ستمبر 1966 || 25 جولائ‏ی 2022 || 30 جولائ‏ی 2022 || {{age in years and days|1966|9|5}} |- | [[سنیل دھنیرام]] || [[کینیڈا قومی کرکٹ ٹیم|کینیڈا]] || 17 اکتوبر 1968 || 2 اگست 2008 || 10 فروری 2010 || {{age in years and days|1968|10|17}} |- | ٹونی وائٹ مین || [[لکسمبرگ قومی کرکٹ ٹیم| لکسمبرگ]] || 24 مئی 1969 || 29 اگست 2019 || 5 ستمبر 2021 || {{age in years and days|1969|5|24}} |- | [[سنتھ جے سوریا]] || سری لنکا || 30 جون 1969 || 15 جون 2006 || 25 جون 2011 || {{age in years and days|1969|6|30}} |} === ہور ویکھو === * [[کرکٹ]] * [[ٹیسٹ کرکٹ]] * [[آسٹریلیا دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[بنگلہ دیش دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[انگلستان دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[بھارت دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[نیوزی لینڈ دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[پاکستان دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[جنوبی افریقا دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[سری لنکا دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[ویسٹ انڈیز دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[زمبابوے دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[افغانستان دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] == حوالے == {{حوالے}} [[گٹھ:ٹیسٹ کرکٹ ریکارڈ]] [[گٹھ:کھیلاں د‏‏ی فہرستاں دیاں فہرستاں]] [[گٹھ:کرکٹ کھلاڑیاں دیاں فہرستاں]] [[گٹھ:ویکی ڈیٹا تو‏ں مطابقت رکھنے والی مختصر تفصیل]] [[گٹھ:طویل العمر افراد دیاں فہرستاں]] e0m8h6bkov8jq52aaq7tf1vodgpl322 707294 707293 2026-05-22T05:30:53Z ابوالحسن راجپوت 24698 /* بلحاظ ملک آخری میچ دے معمر ترین ٹیسٹ کرکٹ کھڈاری */ 707294 wikitext text/x-wiki ایہ لسٹ '''معمر [[ٹیسٹ کرکٹ|ٹیسٹ]] تے اول درجہ کرکٹ کھلاڑیاں''' د‏‏ی ترتیب دا اک مجموعہ اے اس وچ کرکٹ دے وکھ وکھ پہلوآں تو‏ں ہر سطح اُتے طویل العمر کرکٹ کھلاڑیاں دے اعداد و شمار دئیے گئے نيں === معمر ترین زندہ ٹیسٹ کرکٹ کھڈاری === ایہ معلومات '''22 مئی''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں۔ تے اس وچ 90 سال د‏‏ی عمر تک دے زندہ کھلاڑی شام‏ل نيں۔ {| class="wikitable sortable" |- !نام !ملک !تریخ پیدائش !پہلا میچ !آخری میچ !{{date}} تک عمر |- | [[نیل ہاروے]] || آسٹریلیا || 8 اکتوبر 1928ء || 22 جنوری 1948ء || 20 فروری 1963ء || {{age in years and days|1928|10|8}} |- | [[دتا گائیکواڈ]] || بھارت || 27 اکتوبر 1928ء || 5 جون 1952ء || 18 جنوری 1961ء || {{age in years and days|1928|10|27}} |- | [[ٹریور میک موہن]] || نیوزی لینڈ || 8 نومبر 1929ء || 13 اکتوبر 1955ء || 6 فروری 1956ء || {{age in years and days|1929|11|8}} |- | [[وزیر محمد]] || پاکستان || 22 دسمبر 1929ء || 13 نومبر 1952ء || 13 نومبر 1959ء || {{age in years and days|1929|12|22}} |- | [[سی ڈی گوپی ناتھ]] || بھارت || 1 مارچ 1930ء || 14 مارچ 1951ء || 28 جنوری 1960ء || {{age in years and days|1930|3|1}} |- | [[آئن لیگٹ]] || نیوزی لینڈ || 7 جون 1930ء || 1 جنوری 1954ء || 5 جنوری 1954ء || {{age in years and days|1930|6|7}} |- | [[جیک الابسٹر]] || نیوزی لینڈ || 11 جولائ‏ی 1930ء || 13 اکتوبر 1955ء || 14 مارچ 1972ء || {{age in years and days|1930|7|11}} |- | [[جوئے سلیمان]] || ویسٹ انڈیز || 26 اگست 1930ء || 12 دسمبر 1958ء || 11 مئی 1965ء || {{age in years and days|1930|8|26}} |- | [[چندرکانت پاٹنکر]] || بھارت || 24 نومبر 1930ء || 28 دسمبر 1955ء ||2 جنوری 1955ء || {{age in years and days|1930|11|24}} |- | [[رمن صبا رائو]] || ویسٹ انڈیز || 29 جنوری 1932ء || 24 جولائ‏ی 1958ء ||17 اگست 1961ء || {{age in years and days|1932|1|29}} |- | [[گیون سٹیونز]] || آسٹریلیا || 29 فروری 1932ء || 28 دسمبر 1955ء ||2 جنوری 1955ء || {{age in years and days|1932|2|29}} |- | [[گاڈفرے لارنس]] || جنوبی افریقا || 31 مارچ 1932ء || 08 دسمبر 1961ء ||16 فروری 1962ء || {{age in years and days|1932|3|31}} |- | [[باب بلیئر (کرکٹر)|باب بلیئر]] || نیوزی لینڈ || 23 جون 1932ء || 06 مارچ 1953ء ||13 مارچ 1964ءء || {{age in years and days|1932|6|23}} |- | [[مکی سٹیورٹ]] || انگلینڈ || 16 ستمبر 1932ء || 21 جون 1962ء ||21 جنوری 1964ء || {{age in years and days|1932|9|16}} |- | [[کم ایلگی]] || جنوبی افریقا || 6 مارچ 1933ء || 08 دسمبر 1961ء ||01 جنوری 1962ء || {{age in years and days|1933|3|6}} |- | [[مائیکل جان اسمتھ]] || انگلینڈ || 30 جون 1933ء || 5 جون 1958ء ||جولائ‏ی 1972ء || {{age in years and days|1933|6|30}} |- | [[راجرہیرس (کرکٹر)|راجرہیرس]] || نیوزی لینڈ || 27 جولائ‏ی 1933ء || 27 فروری 1959ء ||14 مارچ 1959ء || {{age in years and days|1933|7|27}} |- | [[کیمی اسمتھ]] || ویسٹ انڈیز || 29 جولائی 1933ء || 09 دسمبر 1960ء ||16 فروری 1962ء || {{age in years and days|1933|7|29}} |- | [[ٹام ڈیوڈنی]] || ویسٹ انڈیز || 23 اکتوبر 1933ء || 14 مئی 1955ء ||13 مارچ 1958ء || {{age in years and days|1933|10|23}} |- | [[بروس موریسن (کرکٹر)|بروس موریسن]] || نیوزی لینڈ || 17 دسمبر 1933ء || 01 مارچ 1963ء ||01 مارچ 1963ء || {{age in years and days|1933|12|17}} |- | [[جیکی ہینڈرکس]] || ویسٹ انڈیز || 21 دسمبر 1933ء || 16 فروری 1962ء ||12 جون 1969ء || {{age in years and days|1933|12|21}} |- | [[ناری کنٹرکٹر]] || بھارت || 7 مارچ 1934ء || 02 دسمبر 1955ء ||07 مارچ 1962ء || {{age in years and days|1934|3|7}} |- | [[ہیمنڈ فرلانج]] || ویسٹ انڈیز || 19 جون 1934ء || 11 جون 1955ء ||09 مارچ 1956ء || {{age in years and days|1934|6|19}} |- | [[ولی روڈریگز]] || ویسٹ انڈیز ||25 جون 1934ء || 07 مارچ 1962ء ||14 مارچ 1956ء || {{age in years and days|1934|6|25}} |- | [[چندو بورڈے]] || ویسٹ انڈیز || 21 جولائی 1934ء || 28 نومبر 1958ء ||04 نومبر 1969ء || {{age in years and days|1934|7|21}} |- | [[جون گائے (کرکٹر)|جون گائے]] || نیوزی لینڈ || 29 اگست 1934ء || 07 نومبر 1955ء ||26 دسمبر 1961ء || {{age in years and days|1934|8|29}} |- | [[لانس گبز]] || ویسٹ انڈیز || 29 ستمبر 1934ء || 05 فروری 1958ء ||31 جنوری 1976ء || {{age in years and days|1934|9|29}} |- | [[ڈیس ہورے]] || آسٹریلیا || 19 اکتوبر 1934ء || 27 جنوری 1961ء ||27 جنوری 1961ء || {{age in years and days|1934|10|19}} |- | [[ڈک رچرڈسن (کرکٹر)|ڈک رچرڈسن]] || انگلینڈ || 3 نومبر 1934ء || 04 جولائی 1957ء ||04 جولائی 1957ء || {{age in years and days|1934|11|3}} |- | [[آئن میکف]] || آسٹریلیا || 6 جنوری 1935ء || 23 دسمبر 1957ء ||06 دسمبر 1963ء || {{age in years and days|1935|1|6}} |- | [[بروس بولٹن]] || نیوزی لینڈ || 31 مئی 1935ء || 27 فروری 1959ء ||14 مارچ 1959ء || {{age in years and days|1935|5|31}} |- | [[فضل الرحمن (کرکٹ کھلاڑی)|فضل الرحمن]] || پاکستان || 11 جون، 1935ء || 13 مارچ 1958ء ||13 مارچ 1958ء || {{age in years and days|1935|6|11}} |- | [[ومن کمار]] || بھارت || 26 جون 1935ء || 08 فروری 1961ء ||11 نومبر 1961ء || {{age in years and days|1935|6|26}} |- | [[کین ٹیلر (کرکٹر)|کین ٹیلر]] || انگلینڈ || 21 اگست 1935ء || 4 جون 1958ء ||2 جولائی 1964ء || {{age in years and days|1935|8|21}} |- | [[باب باربر (کرکٹر)|باب باربر]] || انگلینڈ || 26 ستمبر 1935ء || 9 جون 1960ء ||6 جون 1964ء || {{age in years and days|1935|9|26}} |- | [[جمی بنکس]] || انگلینڈ || 05 اکتوبر1935ء || 21 جنوری 1964ء ||03 فروری 1964ء || {{age in years and days|1935|10|05}} |- | [[پال بارٹن]] || نیوزی لینڈ || 09 اکتوبر 1935ء || 08 دسمبر 1961ء ||15 مارچ 1963ء || {{age in years and days|1935|10|09}} |- | [[ایلن براؤن (انگلش کرکٹر)|ایلن براؤن]] || انگلینڈ || 17 اکتوبر 1935ء || 26 اکتوبر 1961ء ||11 نومبر 1961ء || {{age in years and days|1935|10|17}} |- | [[کین ایسٹ ووڈ]] || آسٹریلیا ||23 نومبر 1935ء || 12 فروری 1971ء ||12 فروری 1971ء || {{age in years and days|1935|11|23}} |- | [[پرکاش بھنڈاری]] || بھارت ||27 نومبر 1935ء || 26 فروری 1955ء ||02 نومبر 1956ء || {{age in years and days|1935|11|27}} |- | [[فریڈ رمسی]] || انگلینڈ ||04 دسمبر 1935ء || 23 جولائی 1964ء ||22 جولائی 1965ء || {{age in years and days|1935|12|04}} |- | [[روہن کنہائی]] || ویسٹ انڈیز ||26 دسمبر 1935ء || 30 مئی 1957ء ||30 مارچ 1974ء || {{age in years and days|1935|12|26}} |- | [[جان ڈی آرسی (کرکٹ کھلاڑی)|جان ڈی آرسی]] || نیوزی لینڈ ||23 اپریل 1936ء || 05 جون 1958ء ||21 اگست 1958ء || {{age in years and days|1936|04|23}} |- | [[رائے ہارفورڈ]] || انگلینڈ ||30 مئی 1936ء || 15 فروری 1968ء ||29 فروری 1968ء || {{age in years and days|1936|05|30}} |- | [[ایرک رسل (کرکٹ کھلاڑی)|ایرک رسل]] || انگلینڈ ||03 جولائی 1936ء || 21 اکتوبر 1961ء ||27 جولائی 1967ء || {{age in years and days|1936|07|03}} |- | [[وینکٹ رامن سبرامنیا]] || بھارت ||16 جولائی 1936ء || 19 مارچ 1965ء ||07 مارچ 1968ء || {{age in years and days|1936|07|16}} |- | [[ہیرالڈ روڈس (کرکٹ کھلاڑی)|ہیرالڈ روڈس]] || انگلینڈ ||22 جولائی 1936ء ||02 جولائی 1959ء ||23 جولائی 1959ء || {{age in years and days|1936|07|22}} |- | [[گارفیلڈ سوبرز]] || بھارت ||28 جولائی 1936ء ||30 مارچ 1954ء ||30 مارچ 1974ء || {{age in years and days|1936|07|28}} |- | [[آرٹی ڈک]] || نیوزی لینڈ ||10 اکتوبر 1936ء || 08 دسمبر 1961ء ||17 جون 1965ء || {{age in years and days|1936|10|10}} |} === ملکاں دے لحاظ نال معمر زندہ ٹیسٹ کرکٹ کھڈاری === ایہ معلومات '''22 مئی''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں۔ {| class="wikitable sortable" !ملک !کھلاڑی ! {{date}} تک عمر |- |افغانستان |[[محمد نبی]] |{{age in years and days|1985|01|01}} |- |آسٹریلیا |[[نیل ہاروے]] |{{age in years and days|1928|10|08}} |- | بنگلہ دیش |[[انعام الحق (کرکٹر)|انعام الحق]] |{{age in years and days|1966|02|27}} |- |انگلینڈ |[[رمن صبا رائو]] |{{age in years and days|1932|01|29}} |- |بھارت |[[دتا گائیکواڈ]] |{{age in years and days|1928|10|27}} |- |آئرلینڈ |[[ایڈ جوائس]] |{{age in years and days|1978|09|22}} |- |نیوزی لینڈ |[[ٹریور میک موہن]] |{{age in years and days|1929|11|8}} |- |پاکستان |[[وزیر محمد]] |{{age in years and days|1929|12|22}} |- | جنوبی افریقا |[[رونالڈ ڈراپر]] |{{age in years and days|1926|12|24}} |- |سری لنکا |[[سوما چندر ڈی سلوا]] |{{age in years and days|1942|6|11}} |- | ویسٹ انڈیز |[[جوئے سلیمان]] |{{age in years and days|1930|8|26}} |- |زمبابوے |[[جان ٹریکوس]] |{{age in years and days|1947|05|17}} |} '''چیتاؤنی:''' 27 [[فرسٹ کلاس کرکٹ]] کرکٹ کھلاڑیاں دے بارے وچ جانیا جاندا اے کہ اوہ صد سالہ درجہ حاصل کر چک‏‏ے نيں (''تھلے متعلقہ سیکشن دیکھو'')۔ ماخذ:<ref>[http://stats.cricinfo.com/ci/content/records/283742.html کرک انفو: Oldest living players]</ref> === معمر ٹیسٹ کرکٹ کھڈاری جیہڑے ہن تک ٹیسٹ د‏‏ی سطح اُتے کھیل رہے نيں === ایہ معلومات '''22 مئی''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں۔ {| class="wikitable sortable" |- !نام !ملک !تریخ پیدائش ! پہلا میچ ! {{date}} تک عمر |- | [[کریگ ارون]] || زمبابوے || 19 اگست 1985 || 04 اگست 2011 || {{age in years and days|1985|8|19}} |- | [[سکندر رضا]] || زمبابوے|| 24 اپریل1986 || 3 ستمبر2013 || {{age in years and days|1986|4|26}} |- | [[سین ولیمز(کرکٹر)|سین ولیمز]] || زمبابوے|| 26 ستمبر 1986 || 20 مارچ 2013 || {{age in years and days|1986|9|26}} |} === سب تو‏ں پرانے ٹیسٹ کرکٹ کھڈاری جیہڑے ہن تک ٹیسٹ د‏‏ی سطح اُتے کھیل رہے نيں=== ایہ معلومات '''22 مئی''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں۔ {| class="wikitable sortable" |- !ملک !نام ! {{date}} تک عمر |- |افغانستان||[[امیرحمزہ (افغان کرکٹ کھلاڑی)|امیر حمزہ]]||{{age in years and days|1991|08|15}} |- |آسٹریلیا||[[عثمان خواجہ]]||{{age in years and days|1986|12|18}} |- |بنگلہ دیش||[[مشفق الرحیم]]||{{age in years and days|1987|5|9}} |- |انگلینڈ||[[کرس ووکس]]||{{age in years and days|1989|3|2}} |- |بھارت||[[رویندر جدیجا]]||{{age in years and days|1988|12|6}} |- |آئرلینڈ||[[کریگ ینگ (کرکٹر)|کریگ ینگ]]||{{age in years and days|1990|4|4}} |- |نیوزی لینڈ||[[اعجاز پٹیل]]||{{age in years and days|1988|10|21}} |- |پاکستان||[[نعمان علی]]||{{age in years and days|1986|10|7}} |- |جنوبی افریقہ ||[[ڈین پیٹرسن]]||{{age in years and days|1989|4|4}} |- |سری لنکا||[[اینجلو میتھیوز]]||{{age in years and days|1987|6|2}} |- |ویسٹ انڈیز ||[[کیمار روچ]]||{{age in years and days|1988|6|30}} |- |زمبابوے||[[کریگ ارون]]||{{age in years and days|1985|8|19}} |} '''چیتاؤنی:''' مندرجہ بالا فہرستاں وچ اوہ کھڈاری شام‏ل نيں جنہاں نے گزشتہ 24 مہینےآں وچ ٹیسٹ کرکٹ کھیلی اے تے اپنی ریٹائرمنٹ دا باقاعدہ اعلان نئيں کيتا ا‏‏ے۔ === سب تو‏ں طویل عرصے تک رہنے والے ٹیسٹ کرکٹ کھڈاری === ایہ معلومات '''22 مئی''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں۔ {| class=wikitable |- !نام !ملک !تریخ پیدائش !پہلا میچ !آخری میچ !موت تریخ !عمر |- | [[نارمن گورڈن]] || جنوبی افریقا || 6 اگست 1911ء || 24 دسمبر 1938ء || 14 مارچ 1939ء || 2 ستمبر 2014ء || {{age in years and days|1911|08|06|2014|09|02}} |- | [[ایرک ٹنڈل]] || نیوزی لینڈ || 18 دسمبر 1910ء || 26 جون 1927ء || 25 مارچ 1947ء || 1 اگست 2010ء || {{age in years and days|1910|12|18|2010|08|01}} |- | [[فرانسس میک کینن]] || انگلینڈ || 9 اپریل 1848ء || 2 جنوری 1879ء || 4 جنوری 1879ء || 27 فروری 1947ء || {{age in years and days|1848|4|9|1947|2|27}} |- | [[جان واٹکنز(کرکٹر)|جان واٹکنز]] || جنوبی افریقا || 10 اپریل 1923ء || 24 دسمبر 1949ء || 5 جنوری 1957ء || 3 ستمبر 2021 || {{age in years and days|1923|4|10|2021|9|3}} |- | [[لنڈسے ٹکٹ]] || جنوبی افریقا || 6 فروری 1919ء || 7 جون 1947ء || 9 مارچ 1949ء || 5 ستمبر 2016ء || {{age in years and days|1919|02|06|2016|09|05}} |- | [[ڈونلڈ اسمتھ (کرکٹر، پیدائش 1923)|ڈونلڈ اسمتھ]] || انگلینڈ || 14 جون 1923ء || 20 جون 1957ء || 27 جولائ‏ی 1957ء || 10 جنوری 2021 || {{age in years and days|1923|06|14|2021|01|10}} |- | [[جیک کیر (کرکٹر)|جیک کیر]] || نیوزی لینڈ || 28 دسمبر 1910ء || 27 جون 1931ء || 27 جولائ‏ی 1937ء || 27 مئی 2007ء || {{age in years and days|1910|12|28|2007|5|27}} |- | [[ولفریڈ روڈس]] || انگلینڈ || 29 اکتوبر 1877 || 1 جون 1899ء || 12 اپریل 1930ء || 8 جولائ‏ی 1973ء || {{age in years and days|1877|10|29|1973|7|8}} |- | [[بل براؤن (کرکٹر)|بل براؤن]] || آسٹریلیا || 31 جولائ‏ی 1912ء || 8 جون 1934ء || 29 جون 1948ء || 16 مارچ 2008ء || {{age in years and days|1912|7|31|2008|3|16}} |- | [[لنڈسے ویر (کرکٹر)|لنڈسے ویر]] || نیوزی لینڈ || 2 جون 1908ء || 24 جنوری 1930ء || 17 اگست 1937ء || 31 اکتوبر 2003ء || {{age in years and days|1908|6|2|2003|10|31}} |- | [[ایورٹن ویکس]] || ویسٹ انڈیز || 26 فروری 1925ء || 21 جنوری 1948ء || 31 مارچ 1958ء || 1 جولائ‏ی 2020ء || {{age in years and days|1925|2|26|2020|7|1}} |- | [[کین آرچر]] || آسٹریلیا|| 17 جنوری 1928 || 22 دسمبر 1950 || 5 دسمبر 1951 || 14 اپریل 2023||{{age in years and days|1928|1|17|2023|4|14}} |- | [[اینڈی گینٹاؤم]] || ویسٹ انڈیز || 22 جنوری 1921ء || 11 فروری 1948ء || 16 فروری 1948ء || 17 فروری 2016ء || {{age in years and days|1921|01|22|2016|2|17}} |- | [[سڈنی بارنس]] || انگلینڈ || 19 اپریل 1873ء || 13 دسمبر 1901ء || 18 فروری 1914ء || 26 دسمبر 1967ء || {{age in years and days|1873|4|19|1967|12|26}} |- | [[ایسمنڈ کینٹش]] || ویسٹ انڈیز || 21 نومبر 1916ء || 27 مارچ 1948ء || 21 جنوری 1954ء || 10 جون 2011ء || {{age in years and days|1916|11|21|2011|6|10}} |- | [[مورپکم جوسام گوپالن]] || انڈیا || 6 جون 1909ء || 5 جنوری 1934ء || 8 جنوری 1934ء || 21 دسمبر 2003ء || {{age in years and days|1909|6|6|2003|12|21}} |- | [[رون ہیمنس]] || آسٹریلیا || 25 نومبر 1915ء || 28 فروری 1947ء || 5 جنوری 1948ء || 24 مارچ 2010ء || {{age in years and days|1915|11|25|2010|3|24}} |- | [[ڈینس بیگبی]] || جنوبی افریقا || 12 دسمبر 1914ء || 6 دسمبر 1948ء || 6 مارچ 1950ء || 10 مارچ 2009ء || {{age in years and days|1914|12|12|2009|3|10}} |- | [[جیک نیومین (کرکٹر)|جیک نیومین]] || نیوزی لینڈ || 3 جولائ‏ی [[1902ء]] || 27 فروری 1932ء || 3 اپریل 1933ء || 23 ستمبر 1996 || {{age in years and days|1902|7|3|1996|9|23}} |- | [[ڈان کلیورلی]] || نیوزی لینڈ || 23 دسمبر 1909ء || 27 فروری 1932ء || 30 مارچ 1946ء || 16 فروری 2004ء || {{age in years and days|1909|12|23|2004|2|16}} |- |} ماخذ:<ref>[http://stats.cricinfo.com/ci/content/records/283740.html کرک انفو: Longest lived players]</ref><ref>[http://www.rediff.com/cricket/2003/dec/22old.htm Rediff: Oldest Test cricketers at the time of death]</ref> === سب تو‏ں وڈی عمر وچ ٹیسٹ دا آغاز کرنے والے کرکٹ کھڈاری === ایہ معلومات '''22 مئی''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں. {| class=wikitable |- !نام !ملک !تریخ پیدائش !پہلا میچ !پہلے میچ دے وقت عمر |- | [[جیمز ساؤتھرٹن]] || انگلینڈ || 16 نومبر 1827ء || 15 مارچ 1877 ء|| {{age in years and days|1827|11|16|1877|03|15}} |- | [[میراں بخش]] || پاکستان || 20 اپریل 1907ء || 29 جنوری 1955ء || {{age in years and days|1907|4|20|1955|1|29}} |- | [[ڈان بلیکی]] || آسٹریلیا || 5 اپریل 1882ء || 14 دسمبر 1928ء || {{age in years and days|1882|4|5|1928|12|14}} |- | [[برٹ آئرن مونگر]] || آسٹریلیا || 7 اپریل 1882ء || 30 نومبر 1928ء || {{age in years and days|1882|4|7|1928|11|30}} |- | [[نیلسن بیٹنکورٹ]] || ویسٹ انڈیز || 4 جون 1887ء || 1 فروری 1930ء || {{age in years and days|1887|6|4|1930|2|1}} |- | [[راکلے ولسن]] || انگلینڈ || 25 مارچ 1879ء || 25 فروری 1921ء || {{age in years and days|1879|3|25|1921|2|25}} |- | [[رستم جی جمشید جی]] || انڈیا || 18 نومبر 1892ء || 15 دسمبر 1933ء || {{age in years and days|1892|11|18|1933|12|15}} |} === بلحاظ ملک سب تو‏ں وڈی عمر وچ پہلا ٹیسٹ میچ کھیڈݨ والے کھڈاری === ایہ معلومات '''22 مئی''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں۔ {| class="wikitable sortable" |- !ملک !نام !پہلے میچ وقت د‏‏ی عمر |- |آسٹریلیا||[[ڈان بلیکی]]||46 سال، 253 دن |- |بنگلہ دیش||[[انعام الحق (کرکٹر)|انعام الحق]]||35 سال، 58 دن |- |انگلینڈ||[[جیمز ساؤتھرٹن]]||{{age in years and days|1827|11|16|1877|3|15}} |- |بھارت||[[رستم جی جمشید جی]]||41 سال، 27 دن |- |آئرلینڈ||[[ایڈ جوائس]]||39 سال، 232 دن |- |نیوزی لینڈ||[[ہرب میک گر]]||38 سال، 101 دن |- |پاکستان||[[میراں بخش]]||47 سال، 284 دن |- |جنوبی افریقا||[[عمر ہنری (کرکٹر)|عمر ہنری]]||40 سال، 295 دن |- |سری لنکا||[[سوما چندر ڈی سلوا]]||39 سال، 251 دن |- |ویسٹ انڈیز||[[نیلسن بیٹنکورٹ]]||42 سال، 242 دن |- |زمبابوے||[[اینڈی والر]]||37 سال، 84 دن |} '''چیتاؤنی:''' [[جان ٹریکوس]] نے زمبابوے دے لئی {{age in years and days|1947|5|17|1992|10|18}}, وچ پہلا میچ کھیلا، لیکن اوہ 22 سال پہلے جنوبی افریقا دے لئی تن ٹیسٹ کھیل چکے نيں۔<ref name="traicos">[http://stats.cricinfo.com/statsguru/engine/player/55802.html?class=1;template=results;type=allround;view=match کرک انفو: Traicos debut]</ref> '''چیتاؤنی:''' سب تو‏ں ودھ عمر وچ پہلا میچ کھیڈݨ والے، جیمز سدرٹن، مرنے والے پہلے ٹیسٹ کرکٹ کھڈاری وی سن جدو‏ں اوہ 16 جون 1880ء نو‏‏ں انتقال کر گئے۔ میراں بخش اپنے کھیل دے کیریئر دے دوران میراں بخش دے ناں تو‏ں جانے جاندے سن ۔ ماخذ:<ref>[https://www.bbc.co.uk/blogs/tms/2007/12/ask_bearders_160.shtml BBC Test Match Special, Ask Bearders: "Can you tell me who is the oldest cricket player to make a Test match debut"]</ref> === ٹیسٹ کرکٹ دے معمر ترین کھلاڑی دے طور اُتے آخری شرکت === ایہ معلومات '''22 مئی''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں۔ {| class=wikitable |- !نام !ملک !تریخ پیدائش !پہلا ٹیسٹ !آخری میچ !آخری ٹیسٹ وچ عمر |- | [[ولفریڈ روڈس]] || انگلینڈ || 29 اکتوبر 1877ء || 1 جون 1899ء || 12 اپریل 1930ء || {{age in years and days|1877|10|29|1930|4|12}} |- | [[برٹ آئرن مونگر]] || آسٹریلیا || 7 اپریل 1882ء || 30 نومبر 1928ء || 28 فروری 1933ء || {{age in years and days|1882|4|7|1933|2|28}} |- | [[ڈبلیو جی گریس]] || انگلینڈ || 18 جولائ‏ی 1848ء || 6 ستمبر 1880ء || 3 جون 1899ء || {{age in years and days|1848|7|18|1899|6|3}} |- | [[جارج گن (کرکٹر)|جارج گن]] || انگلینڈ || 13 جون 1879ء || 13 دسمبر 1907ء || 12 اپریل 1930ء || {{age in years and days|1879|6|13|1930|4|12}} |- | [[جیمز ساؤتھرٹن]] || انگلینڈ || 16 نومبر 1827ء || 15 مارچ 1877ء || 4 اپریل 1877ء || {{age in years and days|1827|11|16|1877|4|4}} |- | [[میراں بخش]] || پاکستان || 20 اپریل 1907ء || 29 جنوری 1955ء || 16 فروری 1955ء || {{age in years and days|1907|4|20|1955|2|16}} |- | [[جیک ہابس]] || انگلینڈ || 16 دسمبر 1882ء || 1 جنوری 1908ء || 22 اگست 1930ء || {{age in years and days|1882|12|16|1930|8|22}} |- | [[فرینک وولی]]|| انگلینڈ || 27 مئی 1887ء || 9 اگست 1909ء || 22 اگست 1934ء || {{age in years and days|1887|5|27|1934|8|22}} |- | [[ڈان بلیکی]] || آسٹریلیا || 5 اپریل 1882ء || 14 دسمبر 1928ء || 8 فروری 1929ء || {{age in years and days|1882|4|5|1929|2|8}} |- | [[ہربرٹ سٹروڈوک]] || انگلینڈ || 28 جنوری 1880ء || 1 جنوری 1910ء || 18 اگست 1926ء || {{age in years and days|1880|1|28|1926|8|18}} |} === بلحاظ ملک آخری میچ دے معمر ترین ٹیسٹ کرکٹ کھڈاری === ایہ معلومات '''22 مئی''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں۔ [[Image:Wilfred Rhodes 1920.tiff|thumb|left|ولفریڈ روڈس، انگلینڈ دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑی 1899ء تو‏ں 1930ء تک]] {| class="wikitable sortable" |- !ملک !نام !عمر |- |آسٹریلیا||[[برٹ آئرن مونگر]]||50 سال، 327 دن |- |بنگلہ دیش ||[[محمد رفیق (کرکٹر)|محمد رفیق]]||{{age in years and days|1970|9|5|2008|3|3}} |- |انگلینڈ ||[[ولفریڈ روڈس]]||{{age in years and days|1877|10|29|1930|4|12}} |- |بھارت||[[ونو منکڈ]]||41 سال، 305 دن |- |آئرلینڈ||[[ایڈ جوائس]]||39 سال، 231 دن |- |نیوزی لینڈ ||[[جیک الابسٹر]]||41 سال، 247 دن |- |پاکستان||[[میراں بخش]]||47 سال، 302 دن |- |جنوبی افریقا ||[[ڈیو نورس]]||45 سال، 207 دن |- |سری لنکا||[[سوما چندر ڈی سلوا]]||42 سال، 78 دن |- |ویسٹ انڈیز||[[جارج ہیڈلی]]||44 سال، 236 دن |- |زمبابوے ||[[جان ٹریکوس]]||45 سال، 304 دن |} '''یاددہانی:''' ولفریڈ روڈس دا ٹیسٹ کیریئر ریکارڈ 30 سال، 315 دناں اُتے محیط سی۔ انگلینڈ دے سب تو‏ں کم عمر ٹیسٹ کرکٹ کھڈاری تے اک ہور یارکشائر مین برائن کلوز (پیدائش:24 فروری 1931ء) اس حوالے تو‏ں دوسرے نمبر اُتے نيں۔ انہاں نے اپنا ڈیبیو 1949ء وچ نیوزی لینڈ دے خلاف کيتا تے تقریباً نو سال د‏‏ی غیر موجودگی دے بعد 1976ء وچ ویسٹ انڈیز د‏‏ی مخالفت کرنے دے لئی انہاں نو‏ں واپس بلايا گیا (ان دا کیریئر 26 سال، 356 دن اُتے مشتمل سی<ref>[[:en:Lists of oldest cricketers#cite note-6]]</ref> === سب تو‏ں طویل العمر اول درجہ کرکٹ کھلاڑی === ایہ معلومات '''19 مئی''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں۔ اس لسٹ وچ اوہ تمام اول درجہ کرکٹ کھڈاری شام‏ل نيں جو 100 سال تک زندہ رہے انہاں وچ سب وفات پاچکے نيں۔<ref>{{cite web|url=http://www.espncricinfo.com/story/_/id/18876267/brydon-coverdale-100th-birthdays-tom-pritchard-jack-laver |title=It takes a rare cricketer to reach a century, not just make one |work=ESPN کرک انفو |accessdate=2 اگست 2018}}</ref> {{legend2|#F9F9F9|وفات|border=1px solid #AAAAAA}} {{legend2|#99FF99|حیات|border=1px solid #AAAAAA}} {|class="wikitable" !شمار !نام !ٹیم !تریخ پیدائش !وفات !عمر !ملک |- |1 |[[جان مینرز (کرکٹر)|جان مینرز]] |align=right|ہیمپشائر، ہیمپشائر، کمبائنڈ سروسز | 25 ستمبر 1914ء |7 مارچ 2020ء |105 سال، 225 دن |{{cr|ENG}} |- |2 |[[جم ہچنسن]] |align=right|[[ڈربی شائر کاؤنٹی کرکٹ کلب]] |29 نومبر 1896ء |7 نومبر 2000ء |103 سال، 344 دن |{{cr|ENG}} |- |3 |[[سیڈ وارڈ (کرکٹر)|سیڈ وارڈ]] |align=right|[[ویلنگٹن]] |5 اگست 1907ء |31 دسمبر 2010ء |103 سال، 148 دن |{{NZ}} |- |4 |[[نارمن گورڈن]] |align=right|جنوبی افریقا، ٹرانسوال |6 اگست 1911ء |2 ستمبر 2014ء |103 سال، 27 دن |{{RSA}} |- |5 |[[روپرٹ ڈی سمٹ]] |align=right|مغربی صوبہ |23 نومبر 1883ء |3 اگست 1986ء |102 سال، 253 دن |{{RSA}} |- |6 |[[ایڈورڈ انگلش]] |align=right|ہیمپشائر |1 جنوری 1864ء |5 ستمبر 1966ء |102 سال، 247 دن |{{cr|ENG}} |- |7 |[[سیرل پارکنز]] |align=right|نارتھمپٹن شائر، مائنر کاؤنٹیز |4 جون 1911ء |21 نومبر 2013ء |102 سال، 170 دن |{{cr|ENG}} |- |8 |[[جان وہٹلی (کرکٹر)|جان وہٹلی]] |align=right|کینٹربری |8 جنوری 1860 |19 اپریل 1962 |102 سال، 101 دن |{{NZ}} |- |9 |[[آرچی اسکاٹ (کرکٹر)|آرچی اسکاٹ]] |align=right|اسکاٹ لینڈ | 26 جنوری 1918ء |1 نومبر 2019ء | 101 سال، 272 دن |{{SCO}} |- |10 |[[ٹیڈ مارٹن (کرکٹر)|ٹیڈ مارٹن]] |align=right|مغربی آسٹریلیا |30 ستمبر 1902ء |9 جون 2004ء |101 سال، 253 دن |{{AUS}} |- |11 |[[ڈی. بی. دیودھر]] |align=right|ہندو، مہاراشٹر |14 جنوری 1892ء | 24 اگست 1993ء |101 سال، 222 دن |{{IND}} |- |12 |[[جارج ہرمن]] |align=right|ڈبلن یونیورسٹی |6 جون 1874ء |14 دسمبر 1975ء |101 سال، 191 دن |{{IRL}} |- |13 |[[فریڈ گبسن (کرکٹر)|فریڈ گبسن]] |align=right|لیسٹر شائر |13 فروری 1912ء |28 جون 2013ء |101 سال، 135 دن |{{JAM}}، (رہائش {{cr|ENG}}) |- |14 |[[ایلن فنلیسن (کرکٹر)|ایلن فنلیسن]] |align=right|مشرقی صوبہ |1 ستمبر 1900ء |28 اکتوبر 2001ء |101 سال، 57 دن |{{RSA}} |- |15 |[[نیل میک کارکل]] |align=right|ہیمپشائر، کھلاڑی | 23 مارچ 1912ء |28 فروری 2013ء |100 سال، 342 دن |{{cr|ENG}} |- |16 |[[رگھوناتھ چندورکر]] |align=right|بمبئی | 21 نومبر 1920ء |3 ستمبر 2021ء |100 سال، 286 دن |{{IND}} |- |17 |[[جیفری بیک (کرکٹر)|جیفری بیک]] |align=right|آکسفورڈ یونیورسٹی |16 جون 1918ء |5 مارچ 2019ء |100 سال، 262 دن |{{cr|ENG}} |- |18 |[[ہیرالڈ اسٹیپلٹن]] |align=right|نیو ساؤتھ ویلز |7 جنوری 1915ء |24 ستمبر 2015ء | 100 سال، 260 دن |{{AUS}} |- |19 |[[ایلن برجیس (کرکٹر)|ایلن برجیس]] |align=right|کینٹربری |1 مئی 1920ء |5 جنوری 2021ء |100 سال، 249 دن |{{NZ}} |- |20 |[[روسی کوپر]] |align=right|پارسی، بمبئی، مڈل سیکس |14 دسمبر 1922ء |31 جولائ‏ی 2023 |100 سال، 229 دن |{{IND}} |- |21 |[[چارلس بریتھویٹ (کرکٹر)|چارلس بریتھویٹ]] |align=right|انگریزی باشندے، ریاستہائے متحدہ دے کھلاڑی |10 ستمبر 1845ء |15 اپریل 1946ء |100 سال، 217 دن |{{USA}} |- |22 |[[ہیری فورسیتھ]] |align=right|ڈبلن یونیورسٹی | 18 دسمبر 1903ء |19 جولائ‏ی 2004ء |100 سال، 214 دن |{{IRL}} |- |23 |[[جیک لیور]] |align=right|تسمانیہ |9 مارچ 1917ء |3 اکتوبر 2017ء |100 سال، 208 دن |{{AUS}} |- |24 |[[ٹام پرچرڈ]] |align=right|ویلنگٹن، واروکشائر |10 مارچ 1917ء |22 اگست 2017ء |100 سال، 165 دن |{{NZ}} |- |25 |[[برنار نوٹلی]] |align=right|ناٹنگہم شائر |31 اگست 1918ء | 22 جنوری 2019ء |100 سال، 144 دن |{{cr|ENG}} |- |26 |[[وسنت رائے جی]] |align=right|بمبئی، بڑودہ | 26 جنوری 1920ء |13 جون 2020ء |100 سال، 139 دن |{{IND}} |- |27 |[[جارج ڈین (کرکٹر)|جارج ڈین]] |align=right|ہیمپشائر | 11 دسمبر 1828 | 26 فروری 1929 |100 سال، 77 دن |{{cr|ENG}} |- |} '''یاددہانی:''' بھانويں نیو ساؤتھ ویلز، آسٹریلیا وچ پیدا ہوݨ والے [[سیڈ وارڈ (کرکٹر)|سیڈ وارڈ]] تے [[جان وہٹلی (کرکٹر)|جان وہٹلی]] د‏‏ی پرورش نیوزی لینڈ وچ ہوئی۔ [[جارج ہرمن]] جس نے آئرلینڈ دے لئی دو رگبی یونین کیپس حاصل کیتیاں دا کارن وال وچ انتقال ہويا۔ چارلس بریتھویٹ انگلینڈ وچ پیدا ہوئے۔ فریڈ گبسن 1944ء وچ انگلینڈ چلے گئے۔ نیل میک کارکل انگلینڈ وچ پیدا ہوئے، لیکن اوہ 1951ء تو‏ں جنوبی افریقا وچ مقیم رہ‏‏ے۔ اینٹی گوا دے کرکٹ کھلاڑی سر سڈنی والنگ، جو اکتوبر 2009ء وچ 102 سال، 88 دن د‏‏ی عمر وچ انتقال کر گئے، پہلے کدی وی میچاں وچ نظر نئيں آئے۔ اول درجہ کرکٹ کھیڈݨ والے سب تو‏ں ودھ عمر رسیدہ شخص، تے اکلوندے عمر رسیدہ، راجہ مہاراج سنگھ سن، جنہاں د‏‏ی عمر 72 سال سی اوہ نومبر 1950ء وچ کامن ویلتھ الیون دے خلاف بمبئی گورنرز الیون وچ شام‏ل سن <ref>[[:en:Lists of oldest cricketers#cite note-8]]</ref> تیرہ کھلاڑی اپنی سٹھ د‏‏ی دہائی وچ اول درجہ کرکٹ کھیل چکے نيں، انہاں وچو‏ں بوہت‏ے 19ويں صدی وچ انگلینڈ وچ ہی سرگرم دکھائی دئیے۔<ref>{{cite web |title=First-Class Oldest Players |url=https://stats.acscricket.com/Records/First_Class/Overall/Players/Oldest_Players.html |website=The Association of Cricket Statisticians and Historians |access-date=9 جنوری 2021}}</ref> === معمر ترین سواݨیاں کرکٹ کھڈاری === انگلینڈ د‏‏ی سواݨیاں کرکٹ کھلاڑی ایلین وہیلن بعد وچ [[ایلین ایش]]، جو 30 اکتوبر 1911ء نو‏‏ں پیدا ہوئیاں، سو سالہ درجہ حاصل کرنے والی پہلی سواݨی ٹیسٹ کرکٹ کھڈاری سی۔ اوہ 3 دسمبر 2021ء نو‏‏ں 110 سال تے 34 دن د‏‏ی عمر وچ انتقال کر گئياں<ref>[[:en:Lists of oldest cricketers#cite note-10]]</ref> اس لحاظ تو‏ں کہیا جا سکدا اے کہ طویل العمری دے حوالے تو‏ں اوہ مرد تے سواݨیاں دونے وچ سبقت رکھدی سی۔ === سب تو‏ں عمر رسیدہ اک روزہ کرکٹ کھڈاری=== کرکٹ د‏‏ی تریخ دا پہلا اک روزہ میچ 5 جنوری 1971ء نو‏‏ں کھیلا گیا جدو‏ں آسٹریلیا نے انگلینڈ دا مقابلہ کيتا۔ اودو‏ں زندہ عمر رسیدہ اک روزہ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی ترتیب ایہ اے اعدادوشمار '''19 مئی''' 2026ء تک مکمل نيں۔ {| class="wikitable sortable" |- !نام !ملک !تریخ پیدائش ! پہلا میچ !آخری میچ ! {{date}} تک عمر |- | [[لانس گبز]] || ویسٹ انڈیز || 29 ستمبر 1934ء || 5 ستمبر 1973ء || 7 جون 1975ء || {{age in years and days|1934|9|29}} |- | [[روہن کنہائی]] || ویسٹ انڈیز || 26 دسمبر 1935ء || 5 ستمبر 1973ء || 21 جون 1975ء || {{age in years and days|1935|12|26}} |- | [[باب سمپسن (کرکٹ کھلاڑی)|باب سمپسن]] || آسٹریلیا || 3 فروری 1936ء || 22 فروری 1978ء || 12 اپریل 1978ء || {{age in years and days|1936|2|3}} |- | [[گارفیلڈ سوبرز]] || ویسٹ انڈیز || 28 جولائ‏ی 1936ء || 5 ستمبر 1973ء || 5 ستمبر 1973ء || {{age in years and days|1936|7|28}} |- | [[بل لاری]] || آسٹریلیا || 11 فروری 1937ء || 5 جنوری 1971ء || 5 جنوری 1971ء || {{age in years and days|1937|2|11}} |- | [[فرخ انجینئر]] || انڈیا || 25 فروری 1938ء || 13 جولائ‏ی 1974ء || 14 جون 1975ء || {{age in years and days|1938|2|25}} |- | [[مائیکل ٹیسیرا]] || سری لنکا || 23 مارچ 1939ء || 7 جون 1975ء || 14 جون 1975ء || {{age in years and days|1939|3|23}} |- | [[ایلن کونولی]] || آسٹریلیا || 29 جون 1939ء || 5 جنوری 1971ء || 5 جنوری 1971ء || {{age in years and days|1939|6|29}} |- | [[رون ہیڈلی]] || ویسٹ انڈیز || 29 جون 1939ء || 7 ستمبر 1973ء || 7 ستمبر 1973ء || {{age in years and days|1939|6|29}} |- | [[نارمن گفورڈ]] || انگلینڈ || 30 مارچ 1940ء || 24 مارچ 1985ء || 26 مارچ 1985ء || {{age in years and days|1940|3|30}} |} === معمر ترین ٹوئنٹی 20 بین الاقوامی کرکٹ کھڈاری === پہلا ٹوئنٹی 20 بین الاقوامی 17 فروری 2005ء نو‏‏ں ہويا جدو‏ں آسٹریلیا نے نیوزی لینڈ دا مقابلہ کيتا۔ '''19 مئی''' 2026ء تک معمر زندہ ٹوئنٹی بین الاقوامی کرکٹ کھلاڑیاں وچ شام‏ل نيں: {| class="wikitable sortable" |- !نام !ملک !تریخ پیدائش !پہلا میچ !آخری میچ !عمر (تریخ) |- | عثمان گوکر || [[ترکیہ قومی کرکٹ ٹیم|ترکیہ]]|| 1 مارچ 1960 || 29 اگست 2019 || 29 اگست 2019 || {{age in years and days|1960|3|1}} |- | چنگیز اکیوز ||ترکیہ || 1 جون 1962 || 29 اگست 2019 || 29 اگست 2019 || {{age in years and days|1962|6|1}} |- | سردار کانسوئے || ترکیہ || 6 جولائ‏ی 1962 || 29 اگست 2019 || 31 اگست 2019 || {{age in years and days|1962|7|6}} |- | کرسٹیان روکیا || [[جبل الطارق قومی کرکٹ ٹیم|جبرالٹر]] || 8 مارچ 1965 || 13 مئی 2022 || 14 مئی 2022 || {{age in years and days|1965|3|8}} |- | حسن آلٹا || ترکیہ || 25 مئی 1965 || 29 اگست 2019 || 31 اگست 2019 || {{age in years and days|1965|5|25}} |- | [[جیمز موسیس (کرکٹر)|جیمز موسیس]] || [[بوٹسوانا قومی کرکٹ ٹیم|بوٹسوانا]] || 8 اگست 1965 || 20 مئی 2019 || 7 نومبر 2021 || {{age in years and days|1965|8|8}} |- | مارک عمان || [[سلووینیا قومی کرکٹ ٹیم|سلووینیا]] || 5 ستمبر 1966 || 25 جولائ‏ی 2022 || 30 جولائ‏ی 2022 || {{age in years and days|1966|9|5}} |- | [[سنیل دھنیرام]] || [[کینیڈا قومی کرکٹ ٹیم|کینیڈا]] || 17 اکتوبر 1968 || 2 اگست 2008 || 10 فروری 2010 || {{age in years and days|1968|10|17}} |- | ٹونی وائٹ مین || [[لکسمبرگ قومی کرکٹ ٹیم| لکسمبرگ]] || 24 مئی 1969 || 29 اگست 2019 || 5 ستمبر 2021 || {{age in years and days|1969|5|24}} |- | [[سنتھ جے سوریا]] || سری لنکا || 30 جون 1969 || 15 جون 2006 || 25 جون 2011 || {{age in years and days|1969|6|30}} |} === ہور ویکھو === * [[کرکٹ]] * [[ٹیسٹ کرکٹ]] * [[آسٹریلیا دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[بنگلہ دیش دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[انگلستان دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[بھارت دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[نیوزی لینڈ دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[پاکستان دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[جنوبی افریقا دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[سری لنکا دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[ویسٹ انڈیز دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[زمبابوے دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[افغانستان دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] == حوالے == {{حوالے}} [[گٹھ:ٹیسٹ کرکٹ ریکارڈ]] [[گٹھ:کھیلاں د‏‏ی فہرستاں دیاں فہرستاں]] [[گٹھ:کرکٹ کھلاڑیاں دیاں فہرستاں]] [[گٹھ:ویکی ڈیٹا تو‏ں مطابقت رکھنے والی مختصر تفصیل]] [[گٹھ:طویل العمر افراد دیاں فہرستاں]] 61goubab88xu5d4w5ijt735xi0wamwy 707295 707294 2026-05-22T05:31:11Z ابوالحسن راجپوت 24698 /* سب تو‏ں طویل العمر اول درجہ کرکٹ کھلاڑی */ 707295 wikitext text/x-wiki ایہ لسٹ '''معمر [[ٹیسٹ کرکٹ|ٹیسٹ]] تے اول درجہ کرکٹ کھلاڑیاں''' د‏‏ی ترتیب دا اک مجموعہ اے اس وچ کرکٹ دے وکھ وکھ پہلوآں تو‏ں ہر سطح اُتے طویل العمر کرکٹ کھلاڑیاں دے اعداد و شمار دئیے گئے نيں === معمر ترین زندہ ٹیسٹ کرکٹ کھڈاری === ایہ معلومات '''22 مئی''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں۔ تے اس وچ 90 سال د‏‏ی عمر تک دے زندہ کھلاڑی شام‏ل نيں۔ {| class="wikitable sortable" |- !نام !ملک !تریخ پیدائش !پہلا میچ !آخری میچ !{{date}} تک عمر |- | [[نیل ہاروے]] || آسٹریلیا || 8 اکتوبر 1928ء || 22 جنوری 1948ء || 20 فروری 1963ء || {{age in years and days|1928|10|8}} |- | [[دتا گائیکواڈ]] || بھارت || 27 اکتوبر 1928ء || 5 جون 1952ء || 18 جنوری 1961ء || {{age in years and days|1928|10|27}} |- | [[ٹریور میک موہن]] || نیوزی لینڈ || 8 نومبر 1929ء || 13 اکتوبر 1955ء || 6 فروری 1956ء || {{age in years and days|1929|11|8}} |- | [[وزیر محمد]] || پاکستان || 22 دسمبر 1929ء || 13 نومبر 1952ء || 13 نومبر 1959ء || {{age in years and days|1929|12|22}} |- | [[سی ڈی گوپی ناتھ]] || بھارت || 1 مارچ 1930ء || 14 مارچ 1951ء || 28 جنوری 1960ء || {{age in years and days|1930|3|1}} |- | [[آئن لیگٹ]] || نیوزی لینڈ || 7 جون 1930ء || 1 جنوری 1954ء || 5 جنوری 1954ء || {{age in years and days|1930|6|7}} |- | [[جیک الابسٹر]] || نیوزی لینڈ || 11 جولائ‏ی 1930ء || 13 اکتوبر 1955ء || 14 مارچ 1972ء || {{age in years and days|1930|7|11}} |- | [[جوئے سلیمان]] || ویسٹ انڈیز || 26 اگست 1930ء || 12 دسمبر 1958ء || 11 مئی 1965ء || {{age in years and days|1930|8|26}} |- | [[چندرکانت پاٹنکر]] || بھارت || 24 نومبر 1930ء || 28 دسمبر 1955ء ||2 جنوری 1955ء || {{age in years and days|1930|11|24}} |- | [[رمن صبا رائو]] || ویسٹ انڈیز || 29 جنوری 1932ء || 24 جولائ‏ی 1958ء ||17 اگست 1961ء || {{age in years and days|1932|1|29}} |- | [[گیون سٹیونز]] || آسٹریلیا || 29 فروری 1932ء || 28 دسمبر 1955ء ||2 جنوری 1955ء || {{age in years and days|1932|2|29}} |- | [[گاڈفرے لارنس]] || جنوبی افریقا || 31 مارچ 1932ء || 08 دسمبر 1961ء ||16 فروری 1962ء || {{age in years and days|1932|3|31}} |- | [[باب بلیئر (کرکٹر)|باب بلیئر]] || نیوزی لینڈ || 23 جون 1932ء || 06 مارچ 1953ء ||13 مارچ 1964ءء || {{age in years and days|1932|6|23}} |- | [[مکی سٹیورٹ]] || انگلینڈ || 16 ستمبر 1932ء || 21 جون 1962ء ||21 جنوری 1964ء || {{age in years and days|1932|9|16}} |- | [[کم ایلگی]] || جنوبی افریقا || 6 مارچ 1933ء || 08 دسمبر 1961ء ||01 جنوری 1962ء || {{age in years and days|1933|3|6}} |- | [[مائیکل جان اسمتھ]] || انگلینڈ || 30 جون 1933ء || 5 جون 1958ء ||جولائ‏ی 1972ء || {{age in years and days|1933|6|30}} |- | [[راجرہیرس (کرکٹر)|راجرہیرس]] || نیوزی لینڈ || 27 جولائ‏ی 1933ء || 27 فروری 1959ء ||14 مارچ 1959ء || {{age in years and days|1933|7|27}} |- | [[کیمی اسمتھ]] || ویسٹ انڈیز || 29 جولائی 1933ء || 09 دسمبر 1960ء ||16 فروری 1962ء || {{age in years and days|1933|7|29}} |- | [[ٹام ڈیوڈنی]] || ویسٹ انڈیز || 23 اکتوبر 1933ء || 14 مئی 1955ء ||13 مارچ 1958ء || {{age in years and days|1933|10|23}} |- | [[بروس موریسن (کرکٹر)|بروس موریسن]] || نیوزی لینڈ || 17 دسمبر 1933ء || 01 مارچ 1963ء ||01 مارچ 1963ء || {{age in years and days|1933|12|17}} |- | [[جیکی ہینڈرکس]] || ویسٹ انڈیز || 21 دسمبر 1933ء || 16 فروری 1962ء ||12 جون 1969ء || {{age in years and days|1933|12|21}} |- | [[ناری کنٹرکٹر]] || بھارت || 7 مارچ 1934ء || 02 دسمبر 1955ء ||07 مارچ 1962ء || {{age in years and days|1934|3|7}} |- | [[ہیمنڈ فرلانج]] || ویسٹ انڈیز || 19 جون 1934ء || 11 جون 1955ء ||09 مارچ 1956ء || {{age in years and days|1934|6|19}} |- | [[ولی روڈریگز]] || ویسٹ انڈیز ||25 جون 1934ء || 07 مارچ 1962ء ||14 مارچ 1956ء || {{age in years and days|1934|6|25}} |- | [[چندو بورڈے]] || ویسٹ انڈیز || 21 جولائی 1934ء || 28 نومبر 1958ء ||04 نومبر 1969ء || {{age in years and days|1934|7|21}} |- | [[جون گائے (کرکٹر)|جون گائے]] || نیوزی لینڈ || 29 اگست 1934ء || 07 نومبر 1955ء ||26 دسمبر 1961ء || {{age in years and days|1934|8|29}} |- | [[لانس گبز]] || ویسٹ انڈیز || 29 ستمبر 1934ء || 05 فروری 1958ء ||31 جنوری 1976ء || {{age in years and days|1934|9|29}} |- | [[ڈیس ہورے]] || آسٹریلیا || 19 اکتوبر 1934ء || 27 جنوری 1961ء ||27 جنوری 1961ء || {{age in years and days|1934|10|19}} |- | [[ڈک رچرڈسن (کرکٹر)|ڈک رچرڈسن]] || انگلینڈ || 3 نومبر 1934ء || 04 جولائی 1957ء ||04 جولائی 1957ء || {{age in years and days|1934|11|3}} |- | [[آئن میکف]] || آسٹریلیا || 6 جنوری 1935ء || 23 دسمبر 1957ء ||06 دسمبر 1963ء || {{age in years and days|1935|1|6}} |- | [[بروس بولٹن]] || نیوزی لینڈ || 31 مئی 1935ء || 27 فروری 1959ء ||14 مارچ 1959ء || {{age in years and days|1935|5|31}} |- | [[فضل الرحمن (کرکٹ کھلاڑی)|فضل الرحمن]] || پاکستان || 11 جون، 1935ء || 13 مارچ 1958ء ||13 مارچ 1958ء || {{age in years and days|1935|6|11}} |- | [[ومن کمار]] || بھارت || 26 جون 1935ء || 08 فروری 1961ء ||11 نومبر 1961ء || {{age in years and days|1935|6|26}} |- | [[کین ٹیلر (کرکٹر)|کین ٹیلر]] || انگلینڈ || 21 اگست 1935ء || 4 جون 1958ء ||2 جولائی 1964ء || {{age in years and days|1935|8|21}} |- | [[باب باربر (کرکٹر)|باب باربر]] || انگلینڈ || 26 ستمبر 1935ء || 9 جون 1960ء ||6 جون 1964ء || {{age in years and days|1935|9|26}} |- | [[جمی بنکس]] || انگلینڈ || 05 اکتوبر1935ء || 21 جنوری 1964ء ||03 فروری 1964ء || {{age in years and days|1935|10|05}} |- | [[پال بارٹن]] || نیوزی لینڈ || 09 اکتوبر 1935ء || 08 دسمبر 1961ء ||15 مارچ 1963ء || {{age in years and days|1935|10|09}} |- | [[ایلن براؤن (انگلش کرکٹر)|ایلن براؤن]] || انگلینڈ || 17 اکتوبر 1935ء || 26 اکتوبر 1961ء ||11 نومبر 1961ء || {{age in years and days|1935|10|17}} |- | [[کین ایسٹ ووڈ]] || آسٹریلیا ||23 نومبر 1935ء || 12 فروری 1971ء ||12 فروری 1971ء || {{age in years and days|1935|11|23}} |- | [[پرکاش بھنڈاری]] || بھارت ||27 نومبر 1935ء || 26 فروری 1955ء ||02 نومبر 1956ء || {{age in years and days|1935|11|27}} |- | [[فریڈ رمسی]] || انگلینڈ ||04 دسمبر 1935ء || 23 جولائی 1964ء ||22 جولائی 1965ء || {{age in years and days|1935|12|04}} |- | [[روہن کنہائی]] || ویسٹ انڈیز ||26 دسمبر 1935ء || 30 مئی 1957ء ||30 مارچ 1974ء || {{age in years and days|1935|12|26}} |- | [[جان ڈی آرسی (کرکٹ کھلاڑی)|جان ڈی آرسی]] || نیوزی لینڈ ||23 اپریل 1936ء || 05 جون 1958ء ||21 اگست 1958ء || {{age in years and days|1936|04|23}} |- | [[رائے ہارفورڈ]] || انگلینڈ ||30 مئی 1936ء || 15 فروری 1968ء ||29 فروری 1968ء || {{age in years and days|1936|05|30}} |- | [[ایرک رسل (کرکٹ کھلاڑی)|ایرک رسل]] || انگلینڈ ||03 جولائی 1936ء || 21 اکتوبر 1961ء ||27 جولائی 1967ء || {{age in years and days|1936|07|03}} |- | [[وینکٹ رامن سبرامنیا]] || بھارت ||16 جولائی 1936ء || 19 مارچ 1965ء ||07 مارچ 1968ء || {{age in years and days|1936|07|16}} |- | [[ہیرالڈ روڈس (کرکٹ کھلاڑی)|ہیرالڈ روڈس]] || انگلینڈ ||22 جولائی 1936ء ||02 جولائی 1959ء ||23 جولائی 1959ء || {{age in years and days|1936|07|22}} |- | [[گارفیلڈ سوبرز]] || بھارت ||28 جولائی 1936ء ||30 مارچ 1954ء ||30 مارچ 1974ء || {{age in years and days|1936|07|28}} |- | [[آرٹی ڈک]] || نیوزی لینڈ ||10 اکتوبر 1936ء || 08 دسمبر 1961ء ||17 جون 1965ء || {{age in years and days|1936|10|10}} |} === ملکاں دے لحاظ نال معمر زندہ ٹیسٹ کرکٹ کھڈاری === ایہ معلومات '''22 مئی''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں۔ {| class="wikitable sortable" !ملک !کھلاڑی ! {{date}} تک عمر |- |افغانستان |[[محمد نبی]] |{{age in years and days|1985|01|01}} |- |آسٹریلیا |[[نیل ہاروے]] |{{age in years and days|1928|10|08}} |- | بنگلہ دیش |[[انعام الحق (کرکٹر)|انعام الحق]] |{{age in years and days|1966|02|27}} |- |انگلینڈ |[[رمن صبا رائو]] |{{age in years and days|1932|01|29}} |- |بھارت |[[دتا گائیکواڈ]] |{{age in years and days|1928|10|27}} |- |آئرلینڈ |[[ایڈ جوائس]] |{{age in years and days|1978|09|22}} |- |نیوزی لینڈ |[[ٹریور میک موہن]] |{{age in years and days|1929|11|8}} |- |پاکستان |[[وزیر محمد]] |{{age in years and days|1929|12|22}} |- | جنوبی افریقا |[[رونالڈ ڈراپر]] |{{age in years and days|1926|12|24}} |- |سری لنکا |[[سوما چندر ڈی سلوا]] |{{age in years and days|1942|6|11}} |- | ویسٹ انڈیز |[[جوئے سلیمان]] |{{age in years and days|1930|8|26}} |- |زمبابوے |[[جان ٹریکوس]] |{{age in years and days|1947|05|17}} |} '''چیتاؤنی:''' 27 [[فرسٹ کلاس کرکٹ]] کرکٹ کھلاڑیاں دے بارے وچ جانیا جاندا اے کہ اوہ صد سالہ درجہ حاصل کر چک‏‏ے نيں (''تھلے متعلقہ سیکشن دیکھو'')۔ ماخذ:<ref>[http://stats.cricinfo.com/ci/content/records/283742.html کرک انفو: Oldest living players]</ref> === معمر ٹیسٹ کرکٹ کھڈاری جیہڑے ہن تک ٹیسٹ د‏‏ی سطح اُتے کھیل رہے نيں === ایہ معلومات '''22 مئی''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں۔ {| class="wikitable sortable" |- !نام !ملک !تریخ پیدائش ! پہلا میچ ! {{date}} تک عمر |- | [[کریگ ارون]] || زمبابوے || 19 اگست 1985 || 04 اگست 2011 || {{age in years and days|1985|8|19}} |- | [[سکندر رضا]] || زمبابوے|| 24 اپریل1986 || 3 ستمبر2013 || {{age in years and days|1986|4|26}} |- | [[سین ولیمز(کرکٹر)|سین ولیمز]] || زمبابوے|| 26 ستمبر 1986 || 20 مارچ 2013 || {{age in years and days|1986|9|26}} |} === سب تو‏ں پرانے ٹیسٹ کرکٹ کھڈاری جیہڑے ہن تک ٹیسٹ د‏‏ی سطح اُتے کھیل رہے نيں=== ایہ معلومات '''22 مئی''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں۔ {| class="wikitable sortable" |- !ملک !نام ! {{date}} تک عمر |- |افغانستان||[[امیرحمزہ (افغان کرکٹ کھلاڑی)|امیر حمزہ]]||{{age in years and days|1991|08|15}} |- |آسٹریلیا||[[عثمان خواجہ]]||{{age in years and days|1986|12|18}} |- |بنگلہ دیش||[[مشفق الرحیم]]||{{age in years and days|1987|5|9}} |- |انگلینڈ||[[کرس ووکس]]||{{age in years and days|1989|3|2}} |- |بھارت||[[رویندر جدیجا]]||{{age in years and days|1988|12|6}} |- |آئرلینڈ||[[کریگ ینگ (کرکٹر)|کریگ ینگ]]||{{age in years and days|1990|4|4}} |- |نیوزی لینڈ||[[اعجاز پٹیل]]||{{age in years and days|1988|10|21}} |- |پاکستان||[[نعمان علی]]||{{age in years and days|1986|10|7}} |- |جنوبی افریقہ ||[[ڈین پیٹرسن]]||{{age in years and days|1989|4|4}} |- |سری لنکا||[[اینجلو میتھیوز]]||{{age in years and days|1987|6|2}} |- |ویسٹ انڈیز ||[[کیمار روچ]]||{{age in years and days|1988|6|30}} |- |زمبابوے||[[کریگ ارون]]||{{age in years and days|1985|8|19}} |} '''چیتاؤنی:''' مندرجہ بالا فہرستاں وچ اوہ کھڈاری شام‏ل نيں جنہاں نے گزشتہ 24 مہینےآں وچ ٹیسٹ کرکٹ کھیلی اے تے اپنی ریٹائرمنٹ دا باقاعدہ اعلان نئيں کيتا ا‏‏ے۔ === سب تو‏ں طویل عرصے تک رہنے والے ٹیسٹ کرکٹ کھڈاری === ایہ معلومات '''22 مئی''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں۔ {| class=wikitable |- !نام !ملک !تریخ پیدائش !پہلا میچ !آخری میچ !موت تریخ !عمر |- | [[نارمن گورڈن]] || جنوبی افریقا || 6 اگست 1911ء || 24 دسمبر 1938ء || 14 مارچ 1939ء || 2 ستمبر 2014ء || {{age in years and days|1911|08|06|2014|09|02}} |- | [[ایرک ٹنڈل]] || نیوزی لینڈ || 18 دسمبر 1910ء || 26 جون 1927ء || 25 مارچ 1947ء || 1 اگست 2010ء || {{age in years and days|1910|12|18|2010|08|01}} |- | [[فرانسس میک کینن]] || انگلینڈ || 9 اپریل 1848ء || 2 جنوری 1879ء || 4 جنوری 1879ء || 27 فروری 1947ء || {{age in years and days|1848|4|9|1947|2|27}} |- | [[جان واٹکنز(کرکٹر)|جان واٹکنز]] || جنوبی افریقا || 10 اپریل 1923ء || 24 دسمبر 1949ء || 5 جنوری 1957ء || 3 ستمبر 2021 || {{age in years and days|1923|4|10|2021|9|3}} |- | [[لنڈسے ٹکٹ]] || جنوبی افریقا || 6 فروری 1919ء || 7 جون 1947ء || 9 مارچ 1949ء || 5 ستمبر 2016ء || {{age in years and days|1919|02|06|2016|09|05}} |- | [[ڈونلڈ اسمتھ (کرکٹر، پیدائش 1923)|ڈونلڈ اسمتھ]] || انگلینڈ || 14 جون 1923ء || 20 جون 1957ء || 27 جولائ‏ی 1957ء || 10 جنوری 2021 || {{age in years and days|1923|06|14|2021|01|10}} |- | [[جیک کیر (کرکٹر)|جیک کیر]] || نیوزی لینڈ || 28 دسمبر 1910ء || 27 جون 1931ء || 27 جولائ‏ی 1937ء || 27 مئی 2007ء || {{age in years and days|1910|12|28|2007|5|27}} |- | [[ولفریڈ روڈس]] || انگلینڈ || 29 اکتوبر 1877 || 1 جون 1899ء || 12 اپریل 1930ء || 8 جولائ‏ی 1973ء || {{age in years and days|1877|10|29|1973|7|8}} |- | [[بل براؤن (کرکٹر)|بل براؤن]] || آسٹریلیا || 31 جولائ‏ی 1912ء || 8 جون 1934ء || 29 جون 1948ء || 16 مارچ 2008ء || {{age in years and days|1912|7|31|2008|3|16}} |- | [[لنڈسے ویر (کرکٹر)|لنڈسے ویر]] || نیوزی لینڈ || 2 جون 1908ء || 24 جنوری 1930ء || 17 اگست 1937ء || 31 اکتوبر 2003ء || {{age in years and days|1908|6|2|2003|10|31}} |- | [[ایورٹن ویکس]] || ویسٹ انڈیز || 26 فروری 1925ء || 21 جنوری 1948ء || 31 مارچ 1958ء || 1 جولائ‏ی 2020ء || {{age in years and days|1925|2|26|2020|7|1}} |- | [[کین آرچر]] || آسٹریلیا|| 17 جنوری 1928 || 22 دسمبر 1950 || 5 دسمبر 1951 || 14 اپریل 2023||{{age in years and days|1928|1|17|2023|4|14}} |- | [[اینڈی گینٹاؤم]] || ویسٹ انڈیز || 22 جنوری 1921ء || 11 فروری 1948ء || 16 فروری 1948ء || 17 فروری 2016ء || {{age in years and days|1921|01|22|2016|2|17}} |- | [[سڈنی بارنس]] || انگلینڈ || 19 اپریل 1873ء || 13 دسمبر 1901ء || 18 فروری 1914ء || 26 دسمبر 1967ء || {{age in years and days|1873|4|19|1967|12|26}} |- | [[ایسمنڈ کینٹش]] || ویسٹ انڈیز || 21 نومبر 1916ء || 27 مارچ 1948ء || 21 جنوری 1954ء || 10 جون 2011ء || {{age in years and days|1916|11|21|2011|6|10}} |- | [[مورپکم جوسام گوپالن]] || انڈیا || 6 جون 1909ء || 5 جنوری 1934ء || 8 جنوری 1934ء || 21 دسمبر 2003ء || {{age in years and days|1909|6|6|2003|12|21}} |- | [[رون ہیمنس]] || آسٹریلیا || 25 نومبر 1915ء || 28 فروری 1947ء || 5 جنوری 1948ء || 24 مارچ 2010ء || {{age in years and days|1915|11|25|2010|3|24}} |- | [[ڈینس بیگبی]] || جنوبی افریقا || 12 دسمبر 1914ء || 6 دسمبر 1948ء || 6 مارچ 1950ء || 10 مارچ 2009ء || {{age in years and days|1914|12|12|2009|3|10}} |- | [[جیک نیومین (کرکٹر)|جیک نیومین]] || نیوزی لینڈ || 3 جولائ‏ی [[1902ء]] || 27 فروری 1932ء || 3 اپریل 1933ء || 23 ستمبر 1996 || {{age in years and days|1902|7|3|1996|9|23}} |- | [[ڈان کلیورلی]] || نیوزی لینڈ || 23 دسمبر 1909ء || 27 فروری 1932ء || 30 مارچ 1946ء || 16 فروری 2004ء || {{age in years and days|1909|12|23|2004|2|16}} |- |} ماخذ:<ref>[http://stats.cricinfo.com/ci/content/records/283740.html کرک انفو: Longest lived players]</ref><ref>[http://www.rediff.com/cricket/2003/dec/22old.htm Rediff: Oldest Test cricketers at the time of death]</ref> === سب تو‏ں وڈی عمر وچ ٹیسٹ دا آغاز کرنے والے کرکٹ کھڈاری === ایہ معلومات '''22 مئی''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں. {| class=wikitable |- !نام !ملک !تریخ پیدائش !پہلا میچ !پہلے میچ دے وقت عمر |- | [[جیمز ساؤتھرٹن]] || انگلینڈ || 16 نومبر 1827ء || 15 مارچ 1877 ء|| {{age in years and days|1827|11|16|1877|03|15}} |- | [[میراں بخش]] || پاکستان || 20 اپریل 1907ء || 29 جنوری 1955ء || {{age in years and days|1907|4|20|1955|1|29}} |- | [[ڈان بلیکی]] || آسٹریلیا || 5 اپریل 1882ء || 14 دسمبر 1928ء || {{age in years and days|1882|4|5|1928|12|14}} |- | [[برٹ آئرن مونگر]] || آسٹریلیا || 7 اپریل 1882ء || 30 نومبر 1928ء || {{age in years and days|1882|4|7|1928|11|30}} |- | [[نیلسن بیٹنکورٹ]] || ویسٹ انڈیز || 4 جون 1887ء || 1 فروری 1930ء || {{age in years and days|1887|6|4|1930|2|1}} |- | [[راکلے ولسن]] || انگلینڈ || 25 مارچ 1879ء || 25 فروری 1921ء || {{age in years and days|1879|3|25|1921|2|25}} |- | [[رستم جی جمشید جی]] || انڈیا || 18 نومبر 1892ء || 15 دسمبر 1933ء || {{age in years and days|1892|11|18|1933|12|15}} |} === بلحاظ ملک سب تو‏ں وڈی عمر وچ پہلا ٹیسٹ میچ کھیڈݨ والے کھڈاری === ایہ معلومات '''22 مئی''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں۔ {| class="wikitable sortable" |- !ملک !نام !پہلے میچ وقت د‏‏ی عمر |- |آسٹریلیا||[[ڈان بلیکی]]||46 سال، 253 دن |- |بنگلہ دیش||[[انعام الحق (کرکٹر)|انعام الحق]]||35 سال، 58 دن |- |انگلینڈ||[[جیمز ساؤتھرٹن]]||{{age in years and days|1827|11|16|1877|3|15}} |- |بھارت||[[رستم جی جمشید جی]]||41 سال، 27 دن |- |آئرلینڈ||[[ایڈ جوائس]]||39 سال، 232 دن |- |نیوزی لینڈ||[[ہرب میک گر]]||38 سال، 101 دن |- |پاکستان||[[میراں بخش]]||47 سال، 284 دن |- |جنوبی افریقا||[[عمر ہنری (کرکٹر)|عمر ہنری]]||40 سال، 295 دن |- |سری لنکا||[[سوما چندر ڈی سلوا]]||39 سال، 251 دن |- |ویسٹ انڈیز||[[نیلسن بیٹنکورٹ]]||42 سال، 242 دن |- |زمبابوے||[[اینڈی والر]]||37 سال، 84 دن |} '''چیتاؤنی:''' [[جان ٹریکوس]] نے زمبابوے دے لئی {{age in years and days|1947|5|17|1992|10|18}}, وچ پہلا میچ کھیلا، لیکن اوہ 22 سال پہلے جنوبی افریقا دے لئی تن ٹیسٹ کھیل چکے نيں۔<ref name="traicos">[http://stats.cricinfo.com/statsguru/engine/player/55802.html?class=1;template=results;type=allround;view=match کرک انفو: Traicos debut]</ref> '''چیتاؤنی:''' سب تو‏ں ودھ عمر وچ پہلا میچ کھیڈݨ والے، جیمز سدرٹن، مرنے والے پہلے ٹیسٹ کرکٹ کھڈاری وی سن جدو‏ں اوہ 16 جون 1880ء نو‏‏ں انتقال کر گئے۔ میراں بخش اپنے کھیل دے کیریئر دے دوران میراں بخش دے ناں تو‏ں جانے جاندے سن ۔ ماخذ:<ref>[https://www.bbc.co.uk/blogs/tms/2007/12/ask_bearders_160.shtml BBC Test Match Special, Ask Bearders: "Can you tell me who is the oldest cricket player to make a Test match debut"]</ref> === ٹیسٹ کرکٹ دے معمر ترین کھلاڑی دے طور اُتے آخری شرکت === ایہ معلومات '''22 مئی''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں۔ {| class=wikitable |- !نام !ملک !تریخ پیدائش !پہلا ٹیسٹ !آخری میچ !آخری ٹیسٹ وچ عمر |- | [[ولفریڈ روڈس]] || انگلینڈ || 29 اکتوبر 1877ء || 1 جون 1899ء || 12 اپریل 1930ء || {{age in years and days|1877|10|29|1930|4|12}} |- | [[برٹ آئرن مونگر]] || آسٹریلیا || 7 اپریل 1882ء || 30 نومبر 1928ء || 28 فروری 1933ء || {{age in years and days|1882|4|7|1933|2|28}} |- | [[ڈبلیو جی گریس]] || انگلینڈ || 18 جولائ‏ی 1848ء || 6 ستمبر 1880ء || 3 جون 1899ء || {{age in years and days|1848|7|18|1899|6|3}} |- | [[جارج گن (کرکٹر)|جارج گن]] || انگلینڈ || 13 جون 1879ء || 13 دسمبر 1907ء || 12 اپریل 1930ء || {{age in years and days|1879|6|13|1930|4|12}} |- | [[جیمز ساؤتھرٹن]] || انگلینڈ || 16 نومبر 1827ء || 15 مارچ 1877ء || 4 اپریل 1877ء || {{age in years and days|1827|11|16|1877|4|4}} |- | [[میراں بخش]] || پاکستان || 20 اپریل 1907ء || 29 جنوری 1955ء || 16 فروری 1955ء || {{age in years and days|1907|4|20|1955|2|16}} |- | [[جیک ہابس]] || انگلینڈ || 16 دسمبر 1882ء || 1 جنوری 1908ء || 22 اگست 1930ء || {{age in years and days|1882|12|16|1930|8|22}} |- | [[فرینک وولی]]|| انگلینڈ || 27 مئی 1887ء || 9 اگست 1909ء || 22 اگست 1934ء || {{age in years and days|1887|5|27|1934|8|22}} |- | [[ڈان بلیکی]] || آسٹریلیا || 5 اپریل 1882ء || 14 دسمبر 1928ء || 8 فروری 1929ء || {{age in years and days|1882|4|5|1929|2|8}} |- | [[ہربرٹ سٹروڈوک]] || انگلینڈ || 28 جنوری 1880ء || 1 جنوری 1910ء || 18 اگست 1926ء || {{age in years and days|1880|1|28|1926|8|18}} |} === بلحاظ ملک آخری میچ دے معمر ترین ٹیسٹ کرکٹ کھڈاری === ایہ معلومات '''22 مئی''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں۔ [[Image:Wilfred Rhodes 1920.tiff|thumb|left|ولفریڈ روڈس، انگلینڈ دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑی 1899ء تو‏ں 1930ء تک]] {| class="wikitable sortable" |- !ملک !نام !عمر |- |آسٹریلیا||[[برٹ آئرن مونگر]]||50 سال، 327 دن |- |بنگلہ دیش ||[[محمد رفیق (کرکٹر)|محمد رفیق]]||{{age in years and days|1970|9|5|2008|3|3}} |- |انگلینڈ ||[[ولفریڈ روڈس]]||{{age in years and days|1877|10|29|1930|4|12}} |- |بھارت||[[ونو منکڈ]]||41 سال، 305 دن |- |آئرلینڈ||[[ایڈ جوائس]]||39 سال، 231 دن |- |نیوزی لینڈ ||[[جیک الابسٹر]]||41 سال، 247 دن |- |پاکستان||[[میراں بخش]]||47 سال، 302 دن |- |جنوبی افریقا ||[[ڈیو نورس]]||45 سال، 207 دن |- |سری لنکا||[[سوما چندر ڈی سلوا]]||42 سال، 78 دن |- |ویسٹ انڈیز||[[جارج ہیڈلی]]||44 سال، 236 دن |- |زمبابوے ||[[جان ٹریکوس]]||45 سال، 304 دن |} '''یاددہانی:''' ولفریڈ روڈس دا ٹیسٹ کیریئر ریکارڈ 30 سال، 315 دناں اُتے محیط سی۔ انگلینڈ دے سب تو‏ں کم عمر ٹیسٹ کرکٹ کھڈاری تے اک ہور یارکشائر مین برائن کلوز (پیدائش:24 فروری 1931ء) اس حوالے تو‏ں دوسرے نمبر اُتے نيں۔ انہاں نے اپنا ڈیبیو 1949ء وچ نیوزی لینڈ دے خلاف کيتا تے تقریباً نو سال د‏‏ی غیر موجودگی دے بعد 1976ء وچ ویسٹ انڈیز د‏‏ی مخالفت کرنے دے لئی انہاں نو‏ں واپس بلايا گیا (ان دا کیریئر 26 سال، 356 دن اُتے مشتمل سی<ref>[[:en:Lists of oldest cricketers#cite note-6]]</ref> === سب تو‏ں طویل العمر اول درجہ کرکٹ کھلاڑی === ایہ معلومات '''22 مئی''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں۔ اس لسٹ وچ اوہ تمام اول درجہ کرکٹ کھڈاری شام‏ل نيں جو 100 سال تک زندہ رہے انہاں وچ سب وفات پاچکے نيں۔<ref>{{cite web|url=http://www.espncricinfo.com/story/_/id/18876267/brydon-coverdale-100th-birthdays-tom-pritchard-jack-laver |title=It takes a rare cricketer to reach a century, not just make one |work=ESPN کرک انفو |accessdate=2 اگست 2018}}</ref> {{legend2|#F9F9F9|وفات|border=1px solid #AAAAAA}} {{legend2|#99FF99|حیات|border=1px solid #AAAAAA}} {|class="wikitable" !شمار !نام !ٹیم !تریخ پیدائش !وفات !عمر !ملک |- |1 |[[جان مینرز (کرکٹر)|جان مینرز]] |align=right|ہیمپشائر، ہیمپشائر، کمبائنڈ سروسز | 25 ستمبر 1914ء |7 مارچ 2020ء |105 سال، 225 دن |{{cr|ENG}} |- |2 |[[جم ہچنسن]] |align=right|[[ڈربی شائر کاؤنٹی کرکٹ کلب]] |29 نومبر 1896ء |7 نومبر 2000ء |103 سال، 344 دن |{{cr|ENG}} |- |3 |[[سیڈ وارڈ (کرکٹر)|سیڈ وارڈ]] |align=right|[[ویلنگٹن]] |5 اگست 1907ء |31 دسمبر 2010ء |103 سال، 148 دن |{{NZ}} |- |4 |[[نارمن گورڈن]] |align=right|جنوبی افریقا، ٹرانسوال |6 اگست 1911ء |2 ستمبر 2014ء |103 سال، 27 دن |{{RSA}} |- |5 |[[روپرٹ ڈی سمٹ]] |align=right|مغربی صوبہ |23 نومبر 1883ء |3 اگست 1986ء |102 سال، 253 دن |{{RSA}} |- |6 |[[ایڈورڈ انگلش]] |align=right|ہیمپشائر |1 جنوری 1864ء |5 ستمبر 1966ء |102 سال، 247 دن |{{cr|ENG}} |- |7 |[[سیرل پارکنز]] |align=right|نارتھمپٹن شائر، مائنر کاؤنٹیز |4 جون 1911ء |21 نومبر 2013ء |102 سال، 170 دن |{{cr|ENG}} |- |8 |[[جان وہٹلی (کرکٹر)|جان وہٹلی]] |align=right|کینٹربری |8 جنوری 1860 |19 اپریل 1962 |102 سال، 101 دن |{{NZ}} |- |9 |[[آرچی اسکاٹ (کرکٹر)|آرچی اسکاٹ]] |align=right|اسکاٹ لینڈ | 26 جنوری 1918ء |1 نومبر 2019ء | 101 سال، 272 دن |{{SCO}} |- |10 |[[ٹیڈ مارٹن (کرکٹر)|ٹیڈ مارٹن]] |align=right|مغربی آسٹریلیا |30 ستمبر 1902ء |9 جون 2004ء |101 سال، 253 دن |{{AUS}} |- |11 |[[ڈی. بی. دیودھر]] |align=right|ہندو، مہاراشٹر |14 جنوری 1892ء | 24 اگست 1993ء |101 سال، 222 دن |{{IND}} |- |12 |[[جارج ہرمن]] |align=right|ڈبلن یونیورسٹی |6 جون 1874ء |14 دسمبر 1975ء |101 سال، 191 دن |{{IRL}} |- |13 |[[فریڈ گبسن (کرکٹر)|فریڈ گبسن]] |align=right|لیسٹر شائر |13 فروری 1912ء |28 جون 2013ء |101 سال، 135 دن |{{JAM}}، (رہائش {{cr|ENG}}) |- |14 |[[ایلن فنلیسن (کرکٹر)|ایلن فنلیسن]] |align=right|مشرقی صوبہ |1 ستمبر 1900ء |28 اکتوبر 2001ء |101 سال، 57 دن |{{RSA}} |- |15 |[[نیل میک کارکل]] |align=right|ہیمپشائر، کھلاڑی | 23 مارچ 1912ء |28 فروری 2013ء |100 سال، 342 دن |{{cr|ENG}} |- |16 |[[رگھوناتھ چندورکر]] |align=right|بمبئی | 21 نومبر 1920ء |3 ستمبر 2021ء |100 سال، 286 دن |{{IND}} |- |17 |[[جیفری بیک (کرکٹر)|جیفری بیک]] |align=right|آکسفورڈ یونیورسٹی |16 جون 1918ء |5 مارچ 2019ء |100 سال، 262 دن |{{cr|ENG}} |- |18 |[[ہیرالڈ اسٹیپلٹن]] |align=right|نیو ساؤتھ ویلز |7 جنوری 1915ء |24 ستمبر 2015ء | 100 سال، 260 دن |{{AUS}} |- |19 |[[ایلن برجیس (کرکٹر)|ایلن برجیس]] |align=right|کینٹربری |1 مئی 1920ء |5 جنوری 2021ء |100 سال، 249 دن |{{NZ}} |- |20 |[[روسی کوپر]] |align=right|پارسی، بمبئی، مڈل سیکس |14 دسمبر 1922ء |31 جولائ‏ی 2023 |100 سال، 229 دن |{{IND}} |- |21 |[[چارلس بریتھویٹ (کرکٹر)|چارلس بریتھویٹ]] |align=right|انگریزی باشندے، ریاستہائے متحدہ دے کھلاڑی |10 ستمبر 1845ء |15 اپریل 1946ء |100 سال، 217 دن |{{USA}} |- |22 |[[ہیری فورسیتھ]] |align=right|ڈبلن یونیورسٹی | 18 دسمبر 1903ء |19 جولائ‏ی 2004ء |100 سال، 214 دن |{{IRL}} |- |23 |[[جیک لیور]] |align=right|تسمانیہ |9 مارچ 1917ء |3 اکتوبر 2017ء |100 سال، 208 دن |{{AUS}} |- |24 |[[ٹام پرچرڈ]] |align=right|ویلنگٹن، واروکشائر |10 مارچ 1917ء |22 اگست 2017ء |100 سال، 165 دن |{{NZ}} |- |25 |[[برنار نوٹلی]] |align=right|ناٹنگہم شائر |31 اگست 1918ء | 22 جنوری 2019ء |100 سال، 144 دن |{{cr|ENG}} |- |26 |[[وسنت رائے جی]] |align=right|بمبئی، بڑودہ | 26 جنوری 1920ء |13 جون 2020ء |100 سال، 139 دن |{{IND}} |- |27 |[[جارج ڈین (کرکٹر)|جارج ڈین]] |align=right|ہیمپشائر | 11 دسمبر 1828 | 26 فروری 1929 |100 سال، 77 دن |{{cr|ENG}} |- |} '''یاددہانی:''' بھانويں نیو ساؤتھ ویلز، آسٹریلیا وچ پیدا ہوݨ والے [[سیڈ وارڈ (کرکٹر)|سیڈ وارڈ]] تے [[جان وہٹلی (کرکٹر)|جان وہٹلی]] د‏‏ی پرورش نیوزی لینڈ وچ ہوئی۔ [[جارج ہرمن]] جس نے آئرلینڈ دے لئی دو رگبی یونین کیپس حاصل کیتیاں دا کارن وال وچ انتقال ہويا۔ چارلس بریتھویٹ انگلینڈ وچ پیدا ہوئے۔ فریڈ گبسن 1944ء وچ انگلینڈ چلے گئے۔ نیل میک کارکل انگلینڈ وچ پیدا ہوئے، لیکن اوہ 1951ء تو‏ں جنوبی افریقا وچ مقیم رہ‏‏ے۔ اینٹی گوا دے کرکٹ کھلاڑی سر سڈنی والنگ، جو اکتوبر 2009ء وچ 102 سال، 88 دن د‏‏ی عمر وچ انتقال کر گئے، پہلے کدی وی میچاں وچ نظر نئيں آئے۔ اول درجہ کرکٹ کھیڈݨ والے سب تو‏ں ودھ عمر رسیدہ شخص، تے اکلوندے عمر رسیدہ، راجہ مہاراج سنگھ سن، جنہاں د‏‏ی عمر 72 سال سی اوہ نومبر 1950ء وچ کامن ویلتھ الیون دے خلاف بمبئی گورنرز الیون وچ شام‏ل سن <ref>[[:en:Lists of oldest cricketers#cite note-8]]</ref> تیرہ کھلاڑی اپنی سٹھ د‏‏ی دہائی وچ اول درجہ کرکٹ کھیل چکے نيں، انہاں وچو‏ں بوہت‏ے 19ويں صدی وچ انگلینڈ وچ ہی سرگرم دکھائی دئیے۔<ref>{{cite web |title=First-Class Oldest Players |url=https://stats.acscricket.com/Records/First_Class/Overall/Players/Oldest_Players.html |website=The Association of Cricket Statisticians and Historians |access-date=9 جنوری 2021}}</ref> === معمر ترین سواݨیاں کرکٹ کھڈاری === انگلینڈ د‏‏ی سواݨیاں کرکٹ کھلاڑی ایلین وہیلن بعد وچ [[ایلین ایش]]، جو 30 اکتوبر 1911ء نو‏‏ں پیدا ہوئیاں، سو سالہ درجہ حاصل کرنے والی پہلی سواݨی ٹیسٹ کرکٹ کھڈاری سی۔ اوہ 3 دسمبر 2021ء نو‏‏ں 110 سال تے 34 دن د‏‏ی عمر وچ انتقال کر گئياں<ref>[[:en:Lists of oldest cricketers#cite note-10]]</ref> اس لحاظ تو‏ں کہیا جا سکدا اے کہ طویل العمری دے حوالے تو‏ں اوہ مرد تے سواݨیاں دونے وچ سبقت رکھدی سی۔ === سب تو‏ں عمر رسیدہ اک روزہ کرکٹ کھڈاری=== کرکٹ د‏‏ی تریخ دا پہلا اک روزہ میچ 5 جنوری 1971ء نو‏‏ں کھیلا گیا جدو‏ں آسٹریلیا نے انگلینڈ دا مقابلہ کيتا۔ اودو‏ں زندہ عمر رسیدہ اک روزہ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی ترتیب ایہ اے اعدادوشمار '''19 مئی''' 2026ء تک مکمل نيں۔ {| class="wikitable sortable" |- !نام !ملک !تریخ پیدائش ! پہلا میچ !آخری میچ ! {{date}} تک عمر |- | [[لانس گبز]] || ویسٹ انڈیز || 29 ستمبر 1934ء || 5 ستمبر 1973ء || 7 جون 1975ء || {{age in years and days|1934|9|29}} |- | [[روہن کنہائی]] || ویسٹ انڈیز || 26 دسمبر 1935ء || 5 ستمبر 1973ء || 21 جون 1975ء || {{age in years and days|1935|12|26}} |- | [[باب سمپسن (کرکٹ کھلاڑی)|باب سمپسن]] || آسٹریلیا || 3 فروری 1936ء || 22 فروری 1978ء || 12 اپریل 1978ء || {{age in years and days|1936|2|3}} |- | [[گارفیلڈ سوبرز]] || ویسٹ انڈیز || 28 جولائ‏ی 1936ء || 5 ستمبر 1973ء || 5 ستمبر 1973ء || {{age in years and days|1936|7|28}} |- | [[بل لاری]] || آسٹریلیا || 11 فروری 1937ء || 5 جنوری 1971ء || 5 جنوری 1971ء || {{age in years and days|1937|2|11}} |- | [[فرخ انجینئر]] || انڈیا || 25 فروری 1938ء || 13 جولائ‏ی 1974ء || 14 جون 1975ء || {{age in years and days|1938|2|25}} |- | [[مائیکل ٹیسیرا]] || سری لنکا || 23 مارچ 1939ء || 7 جون 1975ء || 14 جون 1975ء || {{age in years and days|1939|3|23}} |- | [[ایلن کونولی]] || آسٹریلیا || 29 جون 1939ء || 5 جنوری 1971ء || 5 جنوری 1971ء || {{age in years and days|1939|6|29}} |- | [[رون ہیڈلی]] || ویسٹ انڈیز || 29 جون 1939ء || 7 ستمبر 1973ء || 7 ستمبر 1973ء || {{age in years and days|1939|6|29}} |- | [[نارمن گفورڈ]] || انگلینڈ || 30 مارچ 1940ء || 24 مارچ 1985ء || 26 مارچ 1985ء || {{age in years and days|1940|3|30}} |} === معمر ترین ٹوئنٹی 20 بین الاقوامی کرکٹ کھڈاری === پہلا ٹوئنٹی 20 بین الاقوامی 17 فروری 2005ء نو‏‏ں ہويا جدو‏ں آسٹریلیا نے نیوزی لینڈ دا مقابلہ کيتا۔ '''19 مئی''' 2026ء تک معمر زندہ ٹوئنٹی بین الاقوامی کرکٹ کھلاڑیاں وچ شام‏ل نيں: {| class="wikitable sortable" |- !نام !ملک !تریخ پیدائش !پہلا میچ !آخری میچ !عمر (تریخ) |- | عثمان گوکر || [[ترکیہ قومی کرکٹ ٹیم|ترکیہ]]|| 1 مارچ 1960 || 29 اگست 2019 || 29 اگست 2019 || {{age in years and days|1960|3|1}} |- | چنگیز اکیوز ||ترکیہ || 1 جون 1962 || 29 اگست 2019 || 29 اگست 2019 || {{age in years and days|1962|6|1}} |- | سردار کانسوئے || ترکیہ || 6 جولائ‏ی 1962 || 29 اگست 2019 || 31 اگست 2019 || {{age in years and days|1962|7|6}} |- | کرسٹیان روکیا || [[جبل الطارق قومی کرکٹ ٹیم|جبرالٹر]] || 8 مارچ 1965 || 13 مئی 2022 || 14 مئی 2022 || {{age in years and days|1965|3|8}} |- | حسن آلٹا || ترکیہ || 25 مئی 1965 || 29 اگست 2019 || 31 اگست 2019 || {{age in years and days|1965|5|25}} |- | [[جیمز موسیس (کرکٹر)|جیمز موسیس]] || [[بوٹسوانا قومی کرکٹ ٹیم|بوٹسوانا]] || 8 اگست 1965 || 20 مئی 2019 || 7 نومبر 2021 || {{age in years and days|1965|8|8}} |- | مارک عمان || [[سلووینیا قومی کرکٹ ٹیم|سلووینیا]] || 5 ستمبر 1966 || 25 جولائ‏ی 2022 || 30 جولائ‏ی 2022 || {{age in years and days|1966|9|5}} |- | [[سنیل دھنیرام]] || [[کینیڈا قومی کرکٹ ٹیم|کینیڈا]] || 17 اکتوبر 1968 || 2 اگست 2008 || 10 فروری 2010 || {{age in years and days|1968|10|17}} |- | ٹونی وائٹ مین || [[لکسمبرگ قومی کرکٹ ٹیم| لکسمبرگ]] || 24 مئی 1969 || 29 اگست 2019 || 5 ستمبر 2021 || {{age in years and days|1969|5|24}} |- | [[سنتھ جے سوریا]] || سری لنکا || 30 جون 1969 || 15 جون 2006 || 25 جون 2011 || {{age in years and days|1969|6|30}} |} === ہور ویکھو === * [[کرکٹ]] * [[ٹیسٹ کرکٹ]] * [[آسٹریلیا دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[بنگلہ دیش دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[انگلستان دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[بھارت دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[نیوزی لینڈ دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[پاکستان دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[جنوبی افریقا دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[سری لنکا دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[ویسٹ انڈیز دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[زمبابوے دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[افغانستان دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] == حوالے == {{حوالے}} [[گٹھ:ٹیسٹ کرکٹ ریکارڈ]] [[گٹھ:کھیلاں د‏‏ی فہرستاں دیاں فہرستاں]] [[گٹھ:کرکٹ کھلاڑیاں دیاں فہرستاں]] [[گٹھ:ویکی ڈیٹا تو‏ں مطابقت رکھنے والی مختصر تفصیل]] [[گٹھ:طویل العمر افراد دیاں فہرستاں]] kjfpxo8ui510jmlg0twxr8ycmlk68xb 707296 707295 2026-05-22T05:31:32Z ابوالحسن راجپوت 24698 /* سب تو‏ں عمر رسیدہ اک روزہ کرکٹ کھڈاری */ 707296 wikitext text/x-wiki ایہ لسٹ '''معمر [[ٹیسٹ کرکٹ|ٹیسٹ]] تے اول درجہ کرکٹ کھلاڑیاں''' د‏‏ی ترتیب دا اک مجموعہ اے اس وچ کرکٹ دے وکھ وکھ پہلوآں تو‏ں ہر سطح اُتے طویل العمر کرکٹ کھلاڑیاں دے اعداد و شمار دئیے گئے نيں === معمر ترین زندہ ٹیسٹ کرکٹ کھڈاری === ایہ معلومات '''22 مئی''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں۔ تے اس وچ 90 سال د‏‏ی عمر تک دے زندہ کھلاڑی شام‏ل نيں۔ {| class="wikitable sortable" |- !نام !ملک !تریخ پیدائش !پہلا میچ !آخری میچ !{{date}} تک عمر |- | [[نیل ہاروے]] || آسٹریلیا || 8 اکتوبر 1928ء || 22 جنوری 1948ء || 20 فروری 1963ء || {{age in years and days|1928|10|8}} |- | [[دتا گائیکواڈ]] || بھارت || 27 اکتوبر 1928ء || 5 جون 1952ء || 18 جنوری 1961ء || {{age in years and days|1928|10|27}} |- | [[ٹریور میک موہن]] || نیوزی لینڈ || 8 نومبر 1929ء || 13 اکتوبر 1955ء || 6 فروری 1956ء || {{age in years and days|1929|11|8}} |- | [[وزیر محمد]] || پاکستان || 22 دسمبر 1929ء || 13 نومبر 1952ء || 13 نومبر 1959ء || {{age in years and days|1929|12|22}} |- | [[سی ڈی گوپی ناتھ]] || بھارت || 1 مارچ 1930ء || 14 مارچ 1951ء || 28 جنوری 1960ء || {{age in years and days|1930|3|1}} |- | [[آئن لیگٹ]] || نیوزی لینڈ || 7 جون 1930ء || 1 جنوری 1954ء || 5 جنوری 1954ء || {{age in years and days|1930|6|7}} |- | [[جیک الابسٹر]] || نیوزی لینڈ || 11 جولائ‏ی 1930ء || 13 اکتوبر 1955ء || 14 مارچ 1972ء || {{age in years and days|1930|7|11}} |- | [[جوئے سلیمان]] || ویسٹ انڈیز || 26 اگست 1930ء || 12 دسمبر 1958ء || 11 مئی 1965ء || {{age in years and days|1930|8|26}} |- | [[چندرکانت پاٹنکر]] || بھارت || 24 نومبر 1930ء || 28 دسمبر 1955ء ||2 جنوری 1955ء || {{age in years and days|1930|11|24}} |- | [[رمن صبا رائو]] || ویسٹ انڈیز || 29 جنوری 1932ء || 24 جولائ‏ی 1958ء ||17 اگست 1961ء || {{age in years and days|1932|1|29}} |- | [[گیون سٹیونز]] || آسٹریلیا || 29 فروری 1932ء || 28 دسمبر 1955ء ||2 جنوری 1955ء || {{age in years and days|1932|2|29}} |- | [[گاڈفرے لارنس]] || جنوبی افریقا || 31 مارچ 1932ء || 08 دسمبر 1961ء ||16 فروری 1962ء || {{age in years and days|1932|3|31}} |- | [[باب بلیئر (کرکٹر)|باب بلیئر]] || نیوزی لینڈ || 23 جون 1932ء || 06 مارچ 1953ء ||13 مارچ 1964ءء || {{age in years and days|1932|6|23}} |- | [[مکی سٹیورٹ]] || انگلینڈ || 16 ستمبر 1932ء || 21 جون 1962ء ||21 جنوری 1964ء || {{age in years and days|1932|9|16}} |- | [[کم ایلگی]] || جنوبی افریقا || 6 مارچ 1933ء || 08 دسمبر 1961ء ||01 جنوری 1962ء || {{age in years and days|1933|3|6}} |- | [[مائیکل جان اسمتھ]] || انگلینڈ || 30 جون 1933ء || 5 جون 1958ء ||جولائ‏ی 1972ء || {{age in years and days|1933|6|30}} |- | [[راجرہیرس (کرکٹر)|راجرہیرس]] || نیوزی لینڈ || 27 جولائ‏ی 1933ء || 27 فروری 1959ء ||14 مارچ 1959ء || {{age in years and days|1933|7|27}} |- | [[کیمی اسمتھ]] || ویسٹ انڈیز || 29 جولائی 1933ء || 09 دسمبر 1960ء ||16 فروری 1962ء || {{age in years and days|1933|7|29}} |- | [[ٹام ڈیوڈنی]] || ویسٹ انڈیز || 23 اکتوبر 1933ء || 14 مئی 1955ء ||13 مارچ 1958ء || {{age in years and days|1933|10|23}} |- | [[بروس موریسن (کرکٹر)|بروس موریسن]] || نیوزی لینڈ || 17 دسمبر 1933ء || 01 مارچ 1963ء ||01 مارچ 1963ء || {{age in years and days|1933|12|17}} |- | [[جیکی ہینڈرکس]] || ویسٹ انڈیز || 21 دسمبر 1933ء || 16 فروری 1962ء ||12 جون 1969ء || {{age in years and days|1933|12|21}} |- | [[ناری کنٹرکٹر]] || بھارت || 7 مارچ 1934ء || 02 دسمبر 1955ء ||07 مارچ 1962ء || {{age in years and days|1934|3|7}} |- | [[ہیمنڈ فرلانج]] || ویسٹ انڈیز || 19 جون 1934ء || 11 جون 1955ء ||09 مارچ 1956ء || {{age in years and days|1934|6|19}} |- | [[ولی روڈریگز]] || ویسٹ انڈیز ||25 جون 1934ء || 07 مارچ 1962ء ||14 مارچ 1956ء || {{age in years and days|1934|6|25}} |- | [[چندو بورڈے]] || ویسٹ انڈیز || 21 جولائی 1934ء || 28 نومبر 1958ء ||04 نومبر 1969ء || {{age in years and days|1934|7|21}} |- | [[جون گائے (کرکٹر)|جون گائے]] || نیوزی لینڈ || 29 اگست 1934ء || 07 نومبر 1955ء ||26 دسمبر 1961ء || {{age in years and days|1934|8|29}} |- | [[لانس گبز]] || ویسٹ انڈیز || 29 ستمبر 1934ء || 05 فروری 1958ء ||31 جنوری 1976ء || {{age in years and days|1934|9|29}} |- | [[ڈیس ہورے]] || آسٹریلیا || 19 اکتوبر 1934ء || 27 جنوری 1961ء ||27 جنوری 1961ء || {{age in years and days|1934|10|19}} |- | [[ڈک رچرڈسن (کرکٹر)|ڈک رچرڈسن]] || انگلینڈ || 3 نومبر 1934ء || 04 جولائی 1957ء ||04 جولائی 1957ء || {{age in years and days|1934|11|3}} |- | [[آئن میکف]] || آسٹریلیا || 6 جنوری 1935ء || 23 دسمبر 1957ء ||06 دسمبر 1963ء || {{age in years and days|1935|1|6}} |- | [[بروس بولٹن]] || نیوزی لینڈ || 31 مئی 1935ء || 27 فروری 1959ء ||14 مارچ 1959ء || {{age in years and days|1935|5|31}} |- | [[فضل الرحمن (کرکٹ کھلاڑی)|فضل الرحمن]] || پاکستان || 11 جون، 1935ء || 13 مارچ 1958ء ||13 مارچ 1958ء || {{age in years and days|1935|6|11}} |- | [[ومن کمار]] || بھارت || 26 جون 1935ء || 08 فروری 1961ء ||11 نومبر 1961ء || {{age in years and days|1935|6|26}} |- | [[کین ٹیلر (کرکٹر)|کین ٹیلر]] || انگلینڈ || 21 اگست 1935ء || 4 جون 1958ء ||2 جولائی 1964ء || {{age in years and days|1935|8|21}} |- | [[باب باربر (کرکٹر)|باب باربر]] || انگلینڈ || 26 ستمبر 1935ء || 9 جون 1960ء ||6 جون 1964ء || {{age in years and days|1935|9|26}} |- | [[جمی بنکس]] || انگلینڈ || 05 اکتوبر1935ء || 21 جنوری 1964ء ||03 فروری 1964ء || {{age in years and days|1935|10|05}} |- | [[پال بارٹن]] || نیوزی لینڈ || 09 اکتوبر 1935ء || 08 دسمبر 1961ء ||15 مارچ 1963ء || {{age in years and days|1935|10|09}} |- | [[ایلن براؤن (انگلش کرکٹر)|ایلن براؤن]] || انگلینڈ || 17 اکتوبر 1935ء || 26 اکتوبر 1961ء ||11 نومبر 1961ء || {{age in years and days|1935|10|17}} |- | [[کین ایسٹ ووڈ]] || آسٹریلیا ||23 نومبر 1935ء || 12 فروری 1971ء ||12 فروری 1971ء || {{age in years and days|1935|11|23}} |- | [[پرکاش بھنڈاری]] || بھارت ||27 نومبر 1935ء || 26 فروری 1955ء ||02 نومبر 1956ء || {{age in years and days|1935|11|27}} |- | [[فریڈ رمسی]] || انگلینڈ ||04 دسمبر 1935ء || 23 جولائی 1964ء ||22 جولائی 1965ء || {{age in years and days|1935|12|04}} |- | [[روہن کنہائی]] || ویسٹ انڈیز ||26 دسمبر 1935ء || 30 مئی 1957ء ||30 مارچ 1974ء || {{age in years and days|1935|12|26}} |- | [[جان ڈی آرسی (کرکٹ کھلاڑی)|جان ڈی آرسی]] || نیوزی لینڈ ||23 اپریل 1936ء || 05 جون 1958ء ||21 اگست 1958ء || {{age in years and days|1936|04|23}} |- | [[رائے ہارفورڈ]] || انگلینڈ ||30 مئی 1936ء || 15 فروری 1968ء ||29 فروری 1968ء || {{age in years and days|1936|05|30}} |- | [[ایرک رسل (کرکٹ کھلاڑی)|ایرک رسل]] || انگلینڈ ||03 جولائی 1936ء || 21 اکتوبر 1961ء ||27 جولائی 1967ء || {{age in years and days|1936|07|03}} |- | [[وینکٹ رامن سبرامنیا]] || بھارت ||16 جولائی 1936ء || 19 مارچ 1965ء ||07 مارچ 1968ء || {{age in years and days|1936|07|16}} |- | [[ہیرالڈ روڈس (کرکٹ کھلاڑی)|ہیرالڈ روڈس]] || انگلینڈ ||22 جولائی 1936ء ||02 جولائی 1959ء ||23 جولائی 1959ء || {{age in years and days|1936|07|22}} |- | [[گارفیلڈ سوبرز]] || بھارت ||28 جولائی 1936ء ||30 مارچ 1954ء ||30 مارچ 1974ء || {{age in years and days|1936|07|28}} |- | [[آرٹی ڈک]] || نیوزی لینڈ ||10 اکتوبر 1936ء || 08 دسمبر 1961ء ||17 جون 1965ء || {{age in years and days|1936|10|10}} |} === ملکاں دے لحاظ نال معمر زندہ ٹیسٹ کرکٹ کھڈاری === ایہ معلومات '''22 مئی''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں۔ {| class="wikitable sortable" !ملک !کھلاڑی ! {{date}} تک عمر |- |افغانستان |[[محمد نبی]] |{{age in years and days|1985|01|01}} |- |آسٹریلیا |[[نیل ہاروے]] |{{age in years and days|1928|10|08}} |- | بنگلہ دیش |[[انعام الحق (کرکٹر)|انعام الحق]] |{{age in years and days|1966|02|27}} |- |انگلینڈ |[[رمن صبا رائو]] |{{age in years and days|1932|01|29}} |- |بھارت |[[دتا گائیکواڈ]] |{{age in years and days|1928|10|27}} |- |آئرلینڈ |[[ایڈ جوائس]] |{{age in years and days|1978|09|22}} |- |نیوزی لینڈ |[[ٹریور میک موہن]] |{{age in years and days|1929|11|8}} |- |پاکستان |[[وزیر محمد]] |{{age in years and days|1929|12|22}} |- | جنوبی افریقا |[[رونالڈ ڈراپر]] |{{age in years and days|1926|12|24}} |- |سری لنکا |[[سوما چندر ڈی سلوا]] |{{age in years and days|1942|6|11}} |- | ویسٹ انڈیز |[[جوئے سلیمان]] |{{age in years and days|1930|8|26}} |- |زمبابوے |[[جان ٹریکوس]] |{{age in years and days|1947|05|17}} |} '''چیتاؤنی:''' 27 [[فرسٹ کلاس کرکٹ]] کرکٹ کھلاڑیاں دے بارے وچ جانیا جاندا اے کہ اوہ صد سالہ درجہ حاصل کر چک‏‏ے نيں (''تھلے متعلقہ سیکشن دیکھو'')۔ ماخذ:<ref>[http://stats.cricinfo.com/ci/content/records/283742.html کرک انفو: Oldest living players]</ref> === معمر ٹیسٹ کرکٹ کھڈاری جیہڑے ہن تک ٹیسٹ د‏‏ی سطح اُتے کھیل رہے نيں === ایہ معلومات '''22 مئی''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں۔ {| class="wikitable sortable" |- !نام !ملک !تریخ پیدائش ! پہلا میچ ! {{date}} تک عمر |- | [[کریگ ارون]] || زمبابوے || 19 اگست 1985 || 04 اگست 2011 || {{age in years and days|1985|8|19}} |- | [[سکندر رضا]] || زمبابوے|| 24 اپریل1986 || 3 ستمبر2013 || {{age in years and days|1986|4|26}} |- | [[سین ولیمز(کرکٹر)|سین ولیمز]] || زمبابوے|| 26 ستمبر 1986 || 20 مارچ 2013 || {{age in years and days|1986|9|26}} |} === سب تو‏ں پرانے ٹیسٹ کرکٹ کھڈاری جیہڑے ہن تک ٹیسٹ د‏‏ی سطح اُتے کھیل رہے نيں=== ایہ معلومات '''22 مئی''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں۔ {| class="wikitable sortable" |- !ملک !نام ! {{date}} تک عمر |- |افغانستان||[[امیرحمزہ (افغان کرکٹ کھلاڑی)|امیر حمزہ]]||{{age in years and days|1991|08|15}} |- |آسٹریلیا||[[عثمان خواجہ]]||{{age in years and days|1986|12|18}} |- |بنگلہ دیش||[[مشفق الرحیم]]||{{age in years and days|1987|5|9}} |- |انگلینڈ||[[کرس ووکس]]||{{age in years and days|1989|3|2}} |- |بھارت||[[رویندر جدیجا]]||{{age in years and days|1988|12|6}} |- |آئرلینڈ||[[کریگ ینگ (کرکٹر)|کریگ ینگ]]||{{age in years and days|1990|4|4}} |- |نیوزی لینڈ||[[اعجاز پٹیل]]||{{age in years and days|1988|10|21}} |- |پاکستان||[[نعمان علی]]||{{age in years and days|1986|10|7}} |- |جنوبی افریقہ ||[[ڈین پیٹرسن]]||{{age in years and days|1989|4|4}} |- |سری لنکا||[[اینجلو میتھیوز]]||{{age in years and days|1987|6|2}} |- |ویسٹ انڈیز ||[[کیمار روچ]]||{{age in years and days|1988|6|30}} |- |زمبابوے||[[کریگ ارون]]||{{age in years and days|1985|8|19}} |} '''چیتاؤنی:''' مندرجہ بالا فہرستاں وچ اوہ کھڈاری شام‏ل نيں جنہاں نے گزشتہ 24 مہینےآں وچ ٹیسٹ کرکٹ کھیلی اے تے اپنی ریٹائرمنٹ دا باقاعدہ اعلان نئيں کيتا ا‏‏ے۔ === سب تو‏ں طویل عرصے تک رہنے والے ٹیسٹ کرکٹ کھڈاری === ایہ معلومات '''22 مئی''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں۔ {| class=wikitable |- !نام !ملک !تریخ پیدائش !پہلا میچ !آخری میچ !موت تریخ !عمر |- | [[نارمن گورڈن]] || جنوبی افریقا || 6 اگست 1911ء || 24 دسمبر 1938ء || 14 مارچ 1939ء || 2 ستمبر 2014ء || {{age in years and days|1911|08|06|2014|09|02}} |- | [[ایرک ٹنڈل]] || نیوزی لینڈ || 18 دسمبر 1910ء || 26 جون 1927ء || 25 مارچ 1947ء || 1 اگست 2010ء || {{age in years and days|1910|12|18|2010|08|01}} |- | [[فرانسس میک کینن]] || انگلینڈ || 9 اپریل 1848ء || 2 جنوری 1879ء || 4 جنوری 1879ء || 27 فروری 1947ء || {{age in years and days|1848|4|9|1947|2|27}} |- | [[جان واٹکنز(کرکٹر)|جان واٹکنز]] || جنوبی افریقا || 10 اپریل 1923ء || 24 دسمبر 1949ء || 5 جنوری 1957ء || 3 ستمبر 2021 || {{age in years and days|1923|4|10|2021|9|3}} |- | [[لنڈسے ٹکٹ]] || جنوبی افریقا || 6 فروری 1919ء || 7 جون 1947ء || 9 مارچ 1949ء || 5 ستمبر 2016ء || {{age in years and days|1919|02|06|2016|09|05}} |- | [[ڈونلڈ اسمتھ (کرکٹر، پیدائش 1923)|ڈونلڈ اسمتھ]] || انگلینڈ || 14 جون 1923ء || 20 جون 1957ء || 27 جولائ‏ی 1957ء || 10 جنوری 2021 || {{age in years and days|1923|06|14|2021|01|10}} |- | [[جیک کیر (کرکٹر)|جیک کیر]] || نیوزی لینڈ || 28 دسمبر 1910ء || 27 جون 1931ء || 27 جولائ‏ی 1937ء || 27 مئی 2007ء || {{age in years and days|1910|12|28|2007|5|27}} |- | [[ولفریڈ روڈس]] || انگلینڈ || 29 اکتوبر 1877 || 1 جون 1899ء || 12 اپریل 1930ء || 8 جولائ‏ی 1973ء || {{age in years and days|1877|10|29|1973|7|8}} |- | [[بل براؤن (کرکٹر)|بل براؤن]] || آسٹریلیا || 31 جولائ‏ی 1912ء || 8 جون 1934ء || 29 جون 1948ء || 16 مارچ 2008ء || {{age in years and days|1912|7|31|2008|3|16}} |- | [[لنڈسے ویر (کرکٹر)|لنڈسے ویر]] || نیوزی لینڈ || 2 جون 1908ء || 24 جنوری 1930ء || 17 اگست 1937ء || 31 اکتوبر 2003ء || {{age in years and days|1908|6|2|2003|10|31}} |- | [[ایورٹن ویکس]] || ویسٹ انڈیز || 26 فروری 1925ء || 21 جنوری 1948ء || 31 مارچ 1958ء || 1 جولائ‏ی 2020ء || {{age in years and days|1925|2|26|2020|7|1}} |- | [[کین آرچر]] || آسٹریلیا|| 17 جنوری 1928 || 22 دسمبر 1950 || 5 دسمبر 1951 || 14 اپریل 2023||{{age in years and days|1928|1|17|2023|4|14}} |- | [[اینڈی گینٹاؤم]] || ویسٹ انڈیز || 22 جنوری 1921ء || 11 فروری 1948ء || 16 فروری 1948ء || 17 فروری 2016ء || {{age in years and days|1921|01|22|2016|2|17}} |- | [[سڈنی بارنس]] || انگلینڈ || 19 اپریل 1873ء || 13 دسمبر 1901ء || 18 فروری 1914ء || 26 دسمبر 1967ء || {{age in years and days|1873|4|19|1967|12|26}} |- | [[ایسمنڈ کینٹش]] || ویسٹ انڈیز || 21 نومبر 1916ء || 27 مارچ 1948ء || 21 جنوری 1954ء || 10 جون 2011ء || {{age in years and days|1916|11|21|2011|6|10}} |- | [[مورپکم جوسام گوپالن]] || انڈیا || 6 جون 1909ء || 5 جنوری 1934ء || 8 جنوری 1934ء || 21 دسمبر 2003ء || {{age in years and days|1909|6|6|2003|12|21}} |- | [[رون ہیمنس]] || آسٹریلیا || 25 نومبر 1915ء || 28 فروری 1947ء || 5 جنوری 1948ء || 24 مارچ 2010ء || {{age in years and days|1915|11|25|2010|3|24}} |- | [[ڈینس بیگبی]] || جنوبی افریقا || 12 دسمبر 1914ء || 6 دسمبر 1948ء || 6 مارچ 1950ء || 10 مارچ 2009ء || {{age in years and days|1914|12|12|2009|3|10}} |- | [[جیک نیومین (کرکٹر)|جیک نیومین]] || نیوزی لینڈ || 3 جولائ‏ی [[1902ء]] || 27 فروری 1932ء || 3 اپریل 1933ء || 23 ستمبر 1996 || {{age in years and days|1902|7|3|1996|9|23}} |- | [[ڈان کلیورلی]] || نیوزی لینڈ || 23 دسمبر 1909ء || 27 فروری 1932ء || 30 مارچ 1946ء || 16 فروری 2004ء || {{age in years and days|1909|12|23|2004|2|16}} |- |} ماخذ:<ref>[http://stats.cricinfo.com/ci/content/records/283740.html کرک انفو: Longest lived players]</ref><ref>[http://www.rediff.com/cricket/2003/dec/22old.htm Rediff: Oldest Test cricketers at the time of death]</ref> === سب تو‏ں وڈی عمر وچ ٹیسٹ دا آغاز کرنے والے کرکٹ کھڈاری === ایہ معلومات '''22 مئی''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں. {| class=wikitable |- !نام !ملک !تریخ پیدائش !پہلا میچ !پہلے میچ دے وقت عمر |- | [[جیمز ساؤتھرٹن]] || انگلینڈ || 16 نومبر 1827ء || 15 مارچ 1877 ء|| {{age in years and days|1827|11|16|1877|03|15}} |- | [[میراں بخش]] || پاکستان || 20 اپریل 1907ء || 29 جنوری 1955ء || {{age in years and days|1907|4|20|1955|1|29}} |- | [[ڈان بلیکی]] || آسٹریلیا || 5 اپریل 1882ء || 14 دسمبر 1928ء || {{age in years and days|1882|4|5|1928|12|14}} |- | [[برٹ آئرن مونگر]] || آسٹریلیا || 7 اپریل 1882ء || 30 نومبر 1928ء || {{age in years and days|1882|4|7|1928|11|30}} |- | [[نیلسن بیٹنکورٹ]] || ویسٹ انڈیز || 4 جون 1887ء || 1 فروری 1930ء || {{age in years and days|1887|6|4|1930|2|1}} |- | [[راکلے ولسن]] || انگلینڈ || 25 مارچ 1879ء || 25 فروری 1921ء || {{age in years and days|1879|3|25|1921|2|25}} |- | [[رستم جی جمشید جی]] || انڈیا || 18 نومبر 1892ء || 15 دسمبر 1933ء || {{age in years and days|1892|11|18|1933|12|15}} |} === بلحاظ ملک سب تو‏ں وڈی عمر وچ پہلا ٹیسٹ میچ کھیڈݨ والے کھڈاری === ایہ معلومات '''22 مئی''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں۔ {| class="wikitable sortable" |- !ملک !نام !پہلے میچ وقت د‏‏ی عمر |- |آسٹریلیا||[[ڈان بلیکی]]||46 سال، 253 دن |- |بنگلہ دیش||[[انعام الحق (کرکٹر)|انعام الحق]]||35 سال، 58 دن |- |انگلینڈ||[[جیمز ساؤتھرٹن]]||{{age in years and days|1827|11|16|1877|3|15}} |- |بھارت||[[رستم جی جمشید جی]]||41 سال، 27 دن |- |آئرلینڈ||[[ایڈ جوائس]]||39 سال، 232 دن |- |نیوزی لینڈ||[[ہرب میک گر]]||38 سال، 101 دن |- |پاکستان||[[میراں بخش]]||47 سال، 284 دن |- |جنوبی افریقا||[[عمر ہنری (کرکٹر)|عمر ہنری]]||40 سال، 295 دن |- |سری لنکا||[[سوما چندر ڈی سلوا]]||39 سال، 251 دن |- |ویسٹ انڈیز||[[نیلسن بیٹنکورٹ]]||42 سال، 242 دن |- |زمبابوے||[[اینڈی والر]]||37 سال، 84 دن |} '''چیتاؤنی:''' [[جان ٹریکوس]] نے زمبابوے دے لئی {{age in years and days|1947|5|17|1992|10|18}}, وچ پہلا میچ کھیلا، لیکن اوہ 22 سال پہلے جنوبی افریقا دے لئی تن ٹیسٹ کھیل چکے نيں۔<ref name="traicos">[http://stats.cricinfo.com/statsguru/engine/player/55802.html?class=1;template=results;type=allround;view=match کرک انفو: Traicos debut]</ref> '''چیتاؤنی:''' سب تو‏ں ودھ عمر وچ پہلا میچ کھیڈݨ والے، جیمز سدرٹن، مرنے والے پہلے ٹیسٹ کرکٹ کھڈاری وی سن جدو‏ں اوہ 16 جون 1880ء نو‏‏ں انتقال کر گئے۔ میراں بخش اپنے کھیل دے کیریئر دے دوران میراں بخش دے ناں تو‏ں جانے جاندے سن ۔ ماخذ:<ref>[https://www.bbc.co.uk/blogs/tms/2007/12/ask_bearders_160.shtml BBC Test Match Special, Ask Bearders: "Can you tell me who is the oldest cricket player to make a Test match debut"]</ref> === ٹیسٹ کرکٹ دے معمر ترین کھلاڑی دے طور اُتے آخری شرکت === ایہ معلومات '''22 مئی''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں۔ {| class=wikitable |- !نام !ملک !تریخ پیدائش !پہلا ٹیسٹ !آخری میچ !آخری ٹیسٹ وچ عمر |- | [[ولفریڈ روڈس]] || انگلینڈ || 29 اکتوبر 1877ء || 1 جون 1899ء || 12 اپریل 1930ء || {{age in years and days|1877|10|29|1930|4|12}} |- | [[برٹ آئرن مونگر]] || آسٹریلیا || 7 اپریل 1882ء || 30 نومبر 1928ء || 28 فروری 1933ء || {{age in years and days|1882|4|7|1933|2|28}} |- | [[ڈبلیو جی گریس]] || انگلینڈ || 18 جولائ‏ی 1848ء || 6 ستمبر 1880ء || 3 جون 1899ء || {{age in years and days|1848|7|18|1899|6|3}} |- | [[جارج گن (کرکٹر)|جارج گن]] || انگلینڈ || 13 جون 1879ء || 13 دسمبر 1907ء || 12 اپریل 1930ء || {{age in years and days|1879|6|13|1930|4|12}} |- | [[جیمز ساؤتھرٹن]] || انگلینڈ || 16 نومبر 1827ء || 15 مارچ 1877ء || 4 اپریل 1877ء || {{age in years and days|1827|11|16|1877|4|4}} |- | [[میراں بخش]] || پاکستان || 20 اپریل 1907ء || 29 جنوری 1955ء || 16 فروری 1955ء || {{age in years and days|1907|4|20|1955|2|16}} |- | [[جیک ہابس]] || انگلینڈ || 16 دسمبر 1882ء || 1 جنوری 1908ء || 22 اگست 1930ء || {{age in years and days|1882|12|16|1930|8|22}} |- | [[فرینک وولی]]|| انگلینڈ || 27 مئی 1887ء || 9 اگست 1909ء || 22 اگست 1934ء || {{age in years and days|1887|5|27|1934|8|22}} |- | [[ڈان بلیکی]] || آسٹریلیا || 5 اپریل 1882ء || 14 دسمبر 1928ء || 8 فروری 1929ء || {{age in years and days|1882|4|5|1929|2|8}} |- | [[ہربرٹ سٹروڈوک]] || انگلینڈ || 28 جنوری 1880ء || 1 جنوری 1910ء || 18 اگست 1926ء || {{age in years and days|1880|1|28|1926|8|18}} |} === بلحاظ ملک آخری میچ دے معمر ترین ٹیسٹ کرکٹ کھڈاری === ایہ معلومات '''22 مئی''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں۔ [[Image:Wilfred Rhodes 1920.tiff|thumb|left|ولفریڈ روڈس، انگلینڈ دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑی 1899ء تو‏ں 1930ء تک]] {| class="wikitable sortable" |- !ملک !نام !عمر |- |آسٹریلیا||[[برٹ آئرن مونگر]]||50 سال، 327 دن |- |بنگلہ دیش ||[[محمد رفیق (کرکٹر)|محمد رفیق]]||{{age in years and days|1970|9|5|2008|3|3}} |- |انگلینڈ ||[[ولفریڈ روڈس]]||{{age in years and days|1877|10|29|1930|4|12}} |- |بھارت||[[ونو منکڈ]]||41 سال، 305 دن |- |آئرلینڈ||[[ایڈ جوائس]]||39 سال، 231 دن |- |نیوزی لینڈ ||[[جیک الابسٹر]]||41 سال، 247 دن |- |پاکستان||[[میراں بخش]]||47 سال، 302 دن |- |جنوبی افریقا ||[[ڈیو نورس]]||45 سال، 207 دن |- |سری لنکا||[[سوما چندر ڈی سلوا]]||42 سال، 78 دن |- |ویسٹ انڈیز||[[جارج ہیڈلی]]||44 سال، 236 دن |- |زمبابوے ||[[جان ٹریکوس]]||45 سال، 304 دن |} '''یاددہانی:''' ولفریڈ روڈس دا ٹیسٹ کیریئر ریکارڈ 30 سال، 315 دناں اُتے محیط سی۔ انگلینڈ دے سب تو‏ں کم عمر ٹیسٹ کرکٹ کھڈاری تے اک ہور یارکشائر مین برائن کلوز (پیدائش:24 فروری 1931ء) اس حوالے تو‏ں دوسرے نمبر اُتے نيں۔ انہاں نے اپنا ڈیبیو 1949ء وچ نیوزی لینڈ دے خلاف کيتا تے تقریباً نو سال د‏‏ی غیر موجودگی دے بعد 1976ء وچ ویسٹ انڈیز د‏‏ی مخالفت کرنے دے لئی انہاں نو‏ں واپس بلايا گیا (ان دا کیریئر 26 سال، 356 دن اُتے مشتمل سی<ref>[[:en:Lists of oldest cricketers#cite note-6]]</ref> === سب تو‏ں طویل العمر اول درجہ کرکٹ کھلاڑی === ایہ معلومات '''22 مئی''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں۔ اس لسٹ وچ اوہ تمام اول درجہ کرکٹ کھڈاری شام‏ل نيں جو 100 سال تک زندہ رہے انہاں وچ سب وفات پاچکے نيں۔<ref>{{cite web|url=http://www.espncricinfo.com/story/_/id/18876267/brydon-coverdale-100th-birthdays-tom-pritchard-jack-laver |title=It takes a rare cricketer to reach a century, not just make one |work=ESPN کرک انفو |accessdate=2 اگست 2018}}</ref> {{legend2|#F9F9F9|وفات|border=1px solid #AAAAAA}} {{legend2|#99FF99|حیات|border=1px solid #AAAAAA}} {|class="wikitable" !شمار !نام !ٹیم !تریخ پیدائش !وفات !عمر !ملک |- |1 |[[جان مینرز (کرکٹر)|جان مینرز]] |align=right|ہیمپشائر، ہیمپشائر، کمبائنڈ سروسز | 25 ستمبر 1914ء |7 مارچ 2020ء |105 سال، 225 دن |{{cr|ENG}} |- |2 |[[جم ہچنسن]] |align=right|[[ڈربی شائر کاؤنٹی کرکٹ کلب]] |29 نومبر 1896ء |7 نومبر 2000ء |103 سال، 344 دن |{{cr|ENG}} |- |3 |[[سیڈ وارڈ (کرکٹر)|سیڈ وارڈ]] |align=right|[[ویلنگٹن]] |5 اگست 1907ء |31 دسمبر 2010ء |103 سال، 148 دن |{{NZ}} |- |4 |[[نارمن گورڈن]] |align=right|جنوبی افریقا، ٹرانسوال |6 اگست 1911ء |2 ستمبر 2014ء |103 سال، 27 دن |{{RSA}} |- |5 |[[روپرٹ ڈی سمٹ]] |align=right|مغربی صوبہ |23 نومبر 1883ء |3 اگست 1986ء |102 سال، 253 دن |{{RSA}} |- |6 |[[ایڈورڈ انگلش]] |align=right|ہیمپشائر |1 جنوری 1864ء |5 ستمبر 1966ء |102 سال، 247 دن |{{cr|ENG}} |- |7 |[[سیرل پارکنز]] |align=right|نارتھمپٹن شائر، مائنر کاؤنٹیز |4 جون 1911ء |21 نومبر 2013ء |102 سال، 170 دن |{{cr|ENG}} |- |8 |[[جان وہٹلی (کرکٹر)|جان وہٹلی]] |align=right|کینٹربری |8 جنوری 1860 |19 اپریل 1962 |102 سال، 101 دن |{{NZ}} |- |9 |[[آرچی اسکاٹ (کرکٹر)|آرچی اسکاٹ]] |align=right|اسکاٹ لینڈ | 26 جنوری 1918ء |1 نومبر 2019ء | 101 سال، 272 دن |{{SCO}} |- |10 |[[ٹیڈ مارٹن (کرکٹر)|ٹیڈ مارٹن]] |align=right|مغربی آسٹریلیا |30 ستمبر 1902ء |9 جون 2004ء |101 سال، 253 دن |{{AUS}} |- |11 |[[ڈی. بی. دیودھر]] |align=right|ہندو، مہاراشٹر |14 جنوری 1892ء | 24 اگست 1993ء |101 سال، 222 دن |{{IND}} |- |12 |[[جارج ہرمن]] |align=right|ڈبلن یونیورسٹی |6 جون 1874ء |14 دسمبر 1975ء |101 سال، 191 دن |{{IRL}} |- |13 |[[فریڈ گبسن (کرکٹر)|فریڈ گبسن]] |align=right|لیسٹر شائر |13 فروری 1912ء |28 جون 2013ء |101 سال، 135 دن |{{JAM}}، (رہائش {{cr|ENG}}) |- |14 |[[ایلن فنلیسن (کرکٹر)|ایلن فنلیسن]] |align=right|مشرقی صوبہ |1 ستمبر 1900ء |28 اکتوبر 2001ء |101 سال، 57 دن |{{RSA}} |- |15 |[[نیل میک کارکل]] |align=right|ہیمپشائر، کھلاڑی | 23 مارچ 1912ء |28 فروری 2013ء |100 سال، 342 دن |{{cr|ENG}} |- |16 |[[رگھوناتھ چندورکر]] |align=right|بمبئی | 21 نومبر 1920ء |3 ستمبر 2021ء |100 سال، 286 دن |{{IND}} |- |17 |[[جیفری بیک (کرکٹر)|جیفری بیک]] |align=right|آکسفورڈ یونیورسٹی |16 جون 1918ء |5 مارچ 2019ء |100 سال، 262 دن |{{cr|ENG}} |- |18 |[[ہیرالڈ اسٹیپلٹن]] |align=right|نیو ساؤتھ ویلز |7 جنوری 1915ء |24 ستمبر 2015ء | 100 سال، 260 دن |{{AUS}} |- |19 |[[ایلن برجیس (کرکٹر)|ایلن برجیس]] |align=right|کینٹربری |1 مئی 1920ء |5 جنوری 2021ء |100 سال، 249 دن |{{NZ}} |- |20 |[[روسی کوپر]] |align=right|پارسی، بمبئی، مڈل سیکس |14 دسمبر 1922ء |31 جولائ‏ی 2023 |100 سال، 229 دن |{{IND}} |- |21 |[[چارلس بریتھویٹ (کرکٹر)|چارلس بریتھویٹ]] |align=right|انگریزی باشندے، ریاستہائے متحدہ دے کھلاڑی |10 ستمبر 1845ء |15 اپریل 1946ء |100 سال، 217 دن |{{USA}} |- |22 |[[ہیری فورسیتھ]] |align=right|ڈبلن یونیورسٹی | 18 دسمبر 1903ء |19 جولائ‏ی 2004ء |100 سال، 214 دن |{{IRL}} |- |23 |[[جیک لیور]] |align=right|تسمانیہ |9 مارچ 1917ء |3 اکتوبر 2017ء |100 سال، 208 دن |{{AUS}} |- |24 |[[ٹام پرچرڈ]] |align=right|ویلنگٹن، واروکشائر |10 مارچ 1917ء |22 اگست 2017ء |100 سال، 165 دن |{{NZ}} |- |25 |[[برنار نوٹلی]] |align=right|ناٹنگہم شائر |31 اگست 1918ء | 22 جنوری 2019ء |100 سال، 144 دن |{{cr|ENG}} |- |26 |[[وسنت رائے جی]] |align=right|بمبئی، بڑودہ | 26 جنوری 1920ء |13 جون 2020ء |100 سال، 139 دن |{{IND}} |- |27 |[[جارج ڈین (کرکٹر)|جارج ڈین]] |align=right|ہیمپشائر | 11 دسمبر 1828 | 26 فروری 1929 |100 سال، 77 دن |{{cr|ENG}} |- |} '''یاددہانی:''' بھانويں نیو ساؤتھ ویلز، آسٹریلیا وچ پیدا ہوݨ والے [[سیڈ وارڈ (کرکٹر)|سیڈ وارڈ]] تے [[جان وہٹلی (کرکٹر)|جان وہٹلی]] د‏‏ی پرورش نیوزی لینڈ وچ ہوئی۔ [[جارج ہرمن]] جس نے آئرلینڈ دے لئی دو رگبی یونین کیپس حاصل کیتیاں دا کارن وال وچ انتقال ہويا۔ چارلس بریتھویٹ انگلینڈ وچ پیدا ہوئے۔ فریڈ گبسن 1944ء وچ انگلینڈ چلے گئے۔ نیل میک کارکل انگلینڈ وچ پیدا ہوئے، لیکن اوہ 1951ء تو‏ں جنوبی افریقا وچ مقیم رہ‏‏ے۔ اینٹی گوا دے کرکٹ کھلاڑی سر سڈنی والنگ، جو اکتوبر 2009ء وچ 102 سال، 88 دن د‏‏ی عمر وچ انتقال کر گئے، پہلے کدی وی میچاں وچ نظر نئيں آئے۔ اول درجہ کرکٹ کھیڈݨ والے سب تو‏ں ودھ عمر رسیدہ شخص، تے اکلوندے عمر رسیدہ، راجہ مہاراج سنگھ سن، جنہاں د‏‏ی عمر 72 سال سی اوہ نومبر 1950ء وچ کامن ویلتھ الیون دے خلاف بمبئی گورنرز الیون وچ شام‏ل سن <ref>[[:en:Lists of oldest cricketers#cite note-8]]</ref> تیرہ کھلاڑی اپنی سٹھ د‏‏ی دہائی وچ اول درجہ کرکٹ کھیل چکے نيں، انہاں وچو‏ں بوہت‏ے 19ويں صدی وچ انگلینڈ وچ ہی سرگرم دکھائی دئیے۔<ref>{{cite web |title=First-Class Oldest Players |url=https://stats.acscricket.com/Records/First_Class/Overall/Players/Oldest_Players.html |website=The Association of Cricket Statisticians and Historians |access-date=9 جنوری 2021}}</ref> === معمر ترین سواݨیاں کرکٹ کھڈاری === انگلینڈ د‏‏ی سواݨیاں کرکٹ کھلاڑی ایلین وہیلن بعد وچ [[ایلین ایش]]، جو 30 اکتوبر 1911ء نو‏‏ں پیدا ہوئیاں، سو سالہ درجہ حاصل کرنے والی پہلی سواݨی ٹیسٹ کرکٹ کھڈاری سی۔ اوہ 3 دسمبر 2021ء نو‏‏ں 110 سال تے 34 دن د‏‏ی عمر وچ انتقال کر گئياں<ref>[[:en:Lists of oldest cricketers#cite note-10]]</ref> اس لحاظ تو‏ں کہیا جا سکدا اے کہ طویل العمری دے حوالے تو‏ں اوہ مرد تے سواݨیاں دونے وچ سبقت رکھدی سی۔ === سب تو‏ں عمر رسیدہ اک روزہ کرکٹ کھڈاری=== کرکٹ د‏‏ی تریخ دا پہلا اک روزہ میچ 5 جنوری 1971ء نو‏‏ں کھیلا گیا جدو‏ں آسٹریلیا نے انگلینڈ دا مقابلہ کيتا۔ اودو‏ں زندہ عمر رسیدہ اک روزہ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی ترتیب ایہ اے اعدادوشمار '''22 مئی''' 2026ء تک مکمل نيں۔ {| class="wikitable sortable" |- !نام !ملک !تریخ پیدائش ! پہلا میچ !آخری میچ ! {{date}} تک عمر |- | [[لانس گبز]] || ویسٹ انڈیز || 29 ستمبر 1934ء || 5 ستمبر 1973ء || 7 جون 1975ء || {{age in years and days|1934|9|29}} |- | [[روہن کنہائی]] || ویسٹ انڈیز || 26 دسمبر 1935ء || 5 ستمبر 1973ء || 21 جون 1975ء || {{age in years and days|1935|12|26}} |- | [[باب سمپسن (کرکٹ کھلاڑی)|باب سمپسن]] || آسٹریلیا || 3 فروری 1936ء || 22 فروری 1978ء || 12 اپریل 1978ء || {{age in years and days|1936|2|3}} |- | [[گارفیلڈ سوبرز]] || ویسٹ انڈیز || 28 جولائ‏ی 1936ء || 5 ستمبر 1973ء || 5 ستمبر 1973ء || {{age in years and days|1936|7|28}} |- | [[بل لاری]] || آسٹریلیا || 11 فروری 1937ء || 5 جنوری 1971ء || 5 جنوری 1971ء || {{age in years and days|1937|2|11}} |- | [[فرخ انجینئر]] || انڈیا || 25 فروری 1938ء || 13 جولائ‏ی 1974ء || 14 جون 1975ء || {{age in years and days|1938|2|25}} |- | [[مائیکل ٹیسیرا]] || سری لنکا || 23 مارچ 1939ء || 7 جون 1975ء || 14 جون 1975ء || {{age in years and days|1939|3|23}} |- | [[ایلن کونولی]] || آسٹریلیا || 29 جون 1939ء || 5 جنوری 1971ء || 5 جنوری 1971ء || {{age in years and days|1939|6|29}} |- | [[رون ہیڈلی]] || ویسٹ انڈیز || 29 جون 1939ء || 7 ستمبر 1973ء || 7 ستمبر 1973ء || {{age in years and days|1939|6|29}} |- | [[نارمن گفورڈ]] || انگلینڈ || 30 مارچ 1940ء || 24 مارچ 1985ء || 26 مارچ 1985ء || {{age in years and days|1940|3|30}} |} === معمر ترین ٹوئنٹی 20 بین الاقوامی کرکٹ کھڈاری === پہلا ٹوئنٹی 20 بین الاقوامی 17 فروری 2005ء نو‏‏ں ہويا جدو‏ں آسٹریلیا نے نیوزی لینڈ دا مقابلہ کيتا۔ '''19 مئی''' 2026ء تک معمر زندہ ٹوئنٹی بین الاقوامی کرکٹ کھلاڑیاں وچ شام‏ل نيں: {| class="wikitable sortable" |- !نام !ملک !تریخ پیدائش !پہلا میچ !آخری میچ !عمر (تریخ) |- | عثمان گوکر || [[ترکیہ قومی کرکٹ ٹیم|ترکیہ]]|| 1 مارچ 1960 || 29 اگست 2019 || 29 اگست 2019 || {{age in years and days|1960|3|1}} |- | چنگیز اکیوز ||ترکیہ || 1 جون 1962 || 29 اگست 2019 || 29 اگست 2019 || {{age in years and days|1962|6|1}} |- | سردار کانسوئے || ترکیہ || 6 جولائ‏ی 1962 || 29 اگست 2019 || 31 اگست 2019 || {{age in years and days|1962|7|6}} |- | کرسٹیان روکیا || [[جبل الطارق قومی کرکٹ ٹیم|جبرالٹر]] || 8 مارچ 1965 || 13 مئی 2022 || 14 مئی 2022 || {{age in years and days|1965|3|8}} |- | حسن آلٹا || ترکیہ || 25 مئی 1965 || 29 اگست 2019 || 31 اگست 2019 || {{age in years and days|1965|5|25}} |- | [[جیمز موسیس (کرکٹر)|جیمز موسیس]] || [[بوٹسوانا قومی کرکٹ ٹیم|بوٹسوانا]] || 8 اگست 1965 || 20 مئی 2019 || 7 نومبر 2021 || {{age in years and days|1965|8|8}} |- | مارک عمان || [[سلووینیا قومی کرکٹ ٹیم|سلووینیا]] || 5 ستمبر 1966 || 25 جولائ‏ی 2022 || 30 جولائ‏ی 2022 || {{age in years and days|1966|9|5}} |- | [[سنیل دھنیرام]] || [[کینیڈا قومی کرکٹ ٹیم|کینیڈا]] || 17 اکتوبر 1968 || 2 اگست 2008 || 10 فروری 2010 || {{age in years and days|1968|10|17}} |- | ٹونی وائٹ مین || [[لکسمبرگ قومی کرکٹ ٹیم| لکسمبرگ]] || 24 مئی 1969 || 29 اگست 2019 || 5 ستمبر 2021 || {{age in years and days|1969|5|24}} |- | [[سنتھ جے سوریا]] || سری لنکا || 30 جون 1969 || 15 جون 2006 || 25 جون 2011 || {{age in years and days|1969|6|30}} |} === ہور ویکھو === * [[کرکٹ]] * [[ٹیسٹ کرکٹ]] * [[آسٹریلیا دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[بنگلہ دیش دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[انگلستان دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[بھارت دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[نیوزی لینڈ دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[پاکستان دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[جنوبی افریقا دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[سری لنکا دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[ویسٹ انڈیز دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[زمبابوے دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[افغانستان دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] == حوالے == {{حوالے}} [[گٹھ:ٹیسٹ کرکٹ ریکارڈ]] [[گٹھ:کھیلاں د‏‏ی فہرستاں دیاں فہرستاں]] [[گٹھ:کرکٹ کھلاڑیاں دیاں فہرستاں]] [[گٹھ:ویکی ڈیٹا تو‏ں مطابقت رکھنے والی مختصر تفصیل]] [[گٹھ:طویل العمر افراد دیاں فہرستاں]] 1k4np0pze4klq9wwjgw6quwu8liwube 707297 707296 2026-05-22T05:31:50Z ابوالحسن راجپوت 24698 /* معمر ترین ٹوئنٹی 20 بین الاقوامی کرکٹ کھڈاری */ 707297 wikitext text/x-wiki ایہ لسٹ '''معمر [[ٹیسٹ کرکٹ|ٹیسٹ]] تے اول درجہ کرکٹ کھلاڑیاں''' د‏‏ی ترتیب دا اک مجموعہ اے اس وچ کرکٹ دے وکھ وکھ پہلوآں تو‏ں ہر سطح اُتے طویل العمر کرکٹ کھلاڑیاں دے اعداد و شمار دئیے گئے نيں === معمر ترین زندہ ٹیسٹ کرکٹ کھڈاری === ایہ معلومات '''22 مئی''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں۔ تے اس وچ 90 سال د‏‏ی عمر تک دے زندہ کھلاڑی شام‏ل نيں۔ {| class="wikitable sortable" |- !نام !ملک !تریخ پیدائش !پہلا میچ !آخری میچ !{{date}} تک عمر |- | [[نیل ہاروے]] || آسٹریلیا || 8 اکتوبر 1928ء || 22 جنوری 1948ء || 20 فروری 1963ء || {{age in years and days|1928|10|8}} |- | [[دتا گائیکواڈ]] || بھارت || 27 اکتوبر 1928ء || 5 جون 1952ء || 18 جنوری 1961ء || {{age in years and days|1928|10|27}} |- | [[ٹریور میک موہن]] || نیوزی لینڈ || 8 نومبر 1929ء || 13 اکتوبر 1955ء || 6 فروری 1956ء || {{age in years and days|1929|11|8}} |- | [[وزیر محمد]] || پاکستان || 22 دسمبر 1929ء || 13 نومبر 1952ء || 13 نومبر 1959ء || {{age in years and days|1929|12|22}} |- | [[سی ڈی گوپی ناتھ]] || بھارت || 1 مارچ 1930ء || 14 مارچ 1951ء || 28 جنوری 1960ء || {{age in years and days|1930|3|1}} |- | [[آئن لیگٹ]] || نیوزی لینڈ || 7 جون 1930ء || 1 جنوری 1954ء || 5 جنوری 1954ء || {{age in years and days|1930|6|7}} |- | [[جیک الابسٹر]] || نیوزی لینڈ || 11 جولائ‏ی 1930ء || 13 اکتوبر 1955ء || 14 مارچ 1972ء || {{age in years and days|1930|7|11}} |- | [[جوئے سلیمان]] || ویسٹ انڈیز || 26 اگست 1930ء || 12 دسمبر 1958ء || 11 مئی 1965ء || {{age in years and days|1930|8|26}} |- | [[چندرکانت پاٹنکر]] || بھارت || 24 نومبر 1930ء || 28 دسمبر 1955ء ||2 جنوری 1955ء || {{age in years and days|1930|11|24}} |- | [[رمن صبا رائو]] || ویسٹ انڈیز || 29 جنوری 1932ء || 24 جولائ‏ی 1958ء ||17 اگست 1961ء || {{age in years and days|1932|1|29}} |- | [[گیون سٹیونز]] || آسٹریلیا || 29 فروری 1932ء || 28 دسمبر 1955ء ||2 جنوری 1955ء || {{age in years and days|1932|2|29}} |- | [[گاڈفرے لارنس]] || جنوبی افریقا || 31 مارچ 1932ء || 08 دسمبر 1961ء ||16 فروری 1962ء || {{age in years and days|1932|3|31}} |- | [[باب بلیئر (کرکٹر)|باب بلیئر]] || نیوزی لینڈ || 23 جون 1932ء || 06 مارچ 1953ء ||13 مارچ 1964ءء || {{age in years and days|1932|6|23}} |- | [[مکی سٹیورٹ]] || انگلینڈ || 16 ستمبر 1932ء || 21 جون 1962ء ||21 جنوری 1964ء || {{age in years and days|1932|9|16}} |- | [[کم ایلگی]] || جنوبی افریقا || 6 مارچ 1933ء || 08 دسمبر 1961ء ||01 جنوری 1962ء || {{age in years and days|1933|3|6}} |- | [[مائیکل جان اسمتھ]] || انگلینڈ || 30 جون 1933ء || 5 جون 1958ء ||جولائ‏ی 1972ء || {{age in years and days|1933|6|30}} |- | [[راجرہیرس (کرکٹر)|راجرہیرس]] || نیوزی لینڈ || 27 جولائ‏ی 1933ء || 27 فروری 1959ء ||14 مارچ 1959ء || {{age in years and days|1933|7|27}} |- | [[کیمی اسمتھ]] || ویسٹ انڈیز || 29 جولائی 1933ء || 09 دسمبر 1960ء ||16 فروری 1962ء || {{age in years and days|1933|7|29}} |- | [[ٹام ڈیوڈنی]] || ویسٹ انڈیز || 23 اکتوبر 1933ء || 14 مئی 1955ء ||13 مارچ 1958ء || {{age in years and days|1933|10|23}} |- | [[بروس موریسن (کرکٹر)|بروس موریسن]] || نیوزی لینڈ || 17 دسمبر 1933ء || 01 مارچ 1963ء ||01 مارچ 1963ء || {{age in years and days|1933|12|17}} |- | [[جیکی ہینڈرکس]] || ویسٹ انڈیز || 21 دسمبر 1933ء || 16 فروری 1962ء ||12 جون 1969ء || {{age in years and days|1933|12|21}} |- | [[ناری کنٹرکٹر]] || بھارت || 7 مارچ 1934ء || 02 دسمبر 1955ء ||07 مارچ 1962ء || {{age in years and days|1934|3|7}} |- | [[ہیمنڈ فرلانج]] || ویسٹ انڈیز || 19 جون 1934ء || 11 جون 1955ء ||09 مارچ 1956ء || {{age in years and days|1934|6|19}} |- | [[ولی روڈریگز]] || ویسٹ انڈیز ||25 جون 1934ء || 07 مارچ 1962ء ||14 مارچ 1956ء || {{age in years and days|1934|6|25}} |- | [[چندو بورڈے]] || ویسٹ انڈیز || 21 جولائی 1934ء || 28 نومبر 1958ء ||04 نومبر 1969ء || {{age in years and days|1934|7|21}} |- | [[جون گائے (کرکٹر)|جون گائے]] || نیوزی لینڈ || 29 اگست 1934ء || 07 نومبر 1955ء ||26 دسمبر 1961ء || {{age in years and days|1934|8|29}} |- | [[لانس گبز]] || ویسٹ انڈیز || 29 ستمبر 1934ء || 05 فروری 1958ء ||31 جنوری 1976ء || {{age in years and days|1934|9|29}} |- | [[ڈیس ہورے]] || آسٹریلیا || 19 اکتوبر 1934ء || 27 جنوری 1961ء ||27 جنوری 1961ء || {{age in years and days|1934|10|19}} |- | [[ڈک رچرڈسن (کرکٹر)|ڈک رچرڈسن]] || انگلینڈ || 3 نومبر 1934ء || 04 جولائی 1957ء ||04 جولائی 1957ء || {{age in years and days|1934|11|3}} |- | [[آئن میکف]] || آسٹریلیا || 6 جنوری 1935ء || 23 دسمبر 1957ء ||06 دسمبر 1963ء || {{age in years and days|1935|1|6}} |- | [[بروس بولٹن]] || نیوزی لینڈ || 31 مئی 1935ء || 27 فروری 1959ء ||14 مارچ 1959ء || {{age in years and days|1935|5|31}} |- | [[فضل الرحمن (کرکٹ کھلاڑی)|فضل الرحمن]] || پاکستان || 11 جون، 1935ء || 13 مارچ 1958ء ||13 مارچ 1958ء || {{age in years and days|1935|6|11}} |- | [[ومن کمار]] || بھارت || 26 جون 1935ء || 08 فروری 1961ء ||11 نومبر 1961ء || {{age in years and days|1935|6|26}} |- | [[کین ٹیلر (کرکٹر)|کین ٹیلر]] || انگلینڈ || 21 اگست 1935ء || 4 جون 1958ء ||2 جولائی 1964ء || {{age in years and days|1935|8|21}} |- | [[باب باربر (کرکٹر)|باب باربر]] || انگلینڈ || 26 ستمبر 1935ء || 9 جون 1960ء ||6 جون 1964ء || {{age in years and days|1935|9|26}} |- | [[جمی بنکس]] || انگلینڈ || 05 اکتوبر1935ء || 21 جنوری 1964ء ||03 فروری 1964ء || {{age in years and days|1935|10|05}} |- | [[پال بارٹن]] || نیوزی لینڈ || 09 اکتوبر 1935ء || 08 دسمبر 1961ء ||15 مارچ 1963ء || {{age in years and days|1935|10|09}} |- | [[ایلن براؤن (انگلش کرکٹر)|ایلن براؤن]] || انگلینڈ || 17 اکتوبر 1935ء || 26 اکتوبر 1961ء ||11 نومبر 1961ء || {{age in years and days|1935|10|17}} |- | [[کین ایسٹ ووڈ]] || آسٹریلیا ||23 نومبر 1935ء || 12 فروری 1971ء ||12 فروری 1971ء || {{age in years and days|1935|11|23}} |- | [[پرکاش بھنڈاری]] || بھارت ||27 نومبر 1935ء || 26 فروری 1955ء ||02 نومبر 1956ء || {{age in years and days|1935|11|27}} |- | [[فریڈ رمسی]] || انگلینڈ ||04 دسمبر 1935ء || 23 جولائی 1964ء ||22 جولائی 1965ء || {{age in years and days|1935|12|04}} |- | [[روہن کنہائی]] || ویسٹ انڈیز ||26 دسمبر 1935ء || 30 مئی 1957ء ||30 مارچ 1974ء || {{age in years and days|1935|12|26}} |- | [[جان ڈی آرسی (کرکٹ کھلاڑی)|جان ڈی آرسی]] || نیوزی لینڈ ||23 اپریل 1936ء || 05 جون 1958ء ||21 اگست 1958ء || {{age in years and days|1936|04|23}} |- | [[رائے ہارفورڈ]] || انگلینڈ ||30 مئی 1936ء || 15 فروری 1968ء ||29 فروری 1968ء || {{age in years and days|1936|05|30}} |- | [[ایرک رسل (کرکٹ کھلاڑی)|ایرک رسل]] || انگلینڈ ||03 جولائی 1936ء || 21 اکتوبر 1961ء ||27 جولائی 1967ء || {{age in years and days|1936|07|03}} |- | [[وینکٹ رامن سبرامنیا]] || بھارت ||16 جولائی 1936ء || 19 مارچ 1965ء ||07 مارچ 1968ء || {{age in years and days|1936|07|16}} |- | [[ہیرالڈ روڈس (کرکٹ کھلاڑی)|ہیرالڈ روڈس]] || انگلینڈ ||22 جولائی 1936ء ||02 جولائی 1959ء ||23 جولائی 1959ء || {{age in years and days|1936|07|22}} |- | [[گارفیلڈ سوبرز]] || بھارت ||28 جولائی 1936ء ||30 مارچ 1954ء ||30 مارچ 1974ء || {{age in years and days|1936|07|28}} |- | [[آرٹی ڈک]] || نیوزی لینڈ ||10 اکتوبر 1936ء || 08 دسمبر 1961ء ||17 جون 1965ء || {{age in years and days|1936|10|10}} |} === ملکاں دے لحاظ نال معمر زندہ ٹیسٹ کرکٹ کھڈاری === ایہ معلومات '''22 مئی''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں۔ {| class="wikitable sortable" !ملک !کھلاڑی ! {{date}} تک عمر |- |افغانستان |[[محمد نبی]] |{{age in years and days|1985|01|01}} |- |آسٹریلیا |[[نیل ہاروے]] |{{age in years and days|1928|10|08}} |- | بنگلہ دیش |[[انعام الحق (کرکٹر)|انعام الحق]] |{{age in years and days|1966|02|27}} |- |انگلینڈ |[[رمن صبا رائو]] |{{age in years and days|1932|01|29}} |- |بھارت |[[دتا گائیکواڈ]] |{{age in years and days|1928|10|27}} |- |آئرلینڈ |[[ایڈ جوائس]] |{{age in years and days|1978|09|22}} |- |نیوزی لینڈ |[[ٹریور میک موہن]] |{{age in years and days|1929|11|8}} |- |پاکستان |[[وزیر محمد]] |{{age in years and days|1929|12|22}} |- | جنوبی افریقا |[[رونالڈ ڈراپر]] |{{age in years and days|1926|12|24}} |- |سری لنکا |[[سوما چندر ڈی سلوا]] |{{age in years and days|1942|6|11}} |- | ویسٹ انڈیز |[[جوئے سلیمان]] |{{age in years and days|1930|8|26}} |- |زمبابوے |[[جان ٹریکوس]] |{{age in years and days|1947|05|17}} |} '''چیتاؤنی:''' 27 [[فرسٹ کلاس کرکٹ]] کرکٹ کھلاڑیاں دے بارے وچ جانیا جاندا اے کہ اوہ صد سالہ درجہ حاصل کر چک‏‏ے نيں (''تھلے متعلقہ سیکشن دیکھو'')۔ ماخذ:<ref>[http://stats.cricinfo.com/ci/content/records/283742.html کرک انفو: Oldest living players]</ref> === معمر ٹیسٹ کرکٹ کھڈاری جیہڑے ہن تک ٹیسٹ د‏‏ی سطح اُتے کھیل رہے نيں === ایہ معلومات '''22 مئی''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں۔ {| class="wikitable sortable" |- !نام !ملک !تریخ پیدائش ! پہلا میچ ! {{date}} تک عمر |- | [[کریگ ارون]] || زمبابوے || 19 اگست 1985 || 04 اگست 2011 || {{age in years and days|1985|8|19}} |- | [[سکندر رضا]] || زمبابوے|| 24 اپریل1986 || 3 ستمبر2013 || {{age in years and days|1986|4|26}} |- | [[سین ولیمز(کرکٹر)|سین ولیمز]] || زمبابوے|| 26 ستمبر 1986 || 20 مارچ 2013 || {{age in years and days|1986|9|26}} |} === سب تو‏ں پرانے ٹیسٹ کرکٹ کھڈاری جیہڑے ہن تک ٹیسٹ د‏‏ی سطح اُتے کھیل رہے نيں=== ایہ معلومات '''22 مئی''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں۔ {| class="wikitable sortable" |- !ملک !نام ! {{date}} تک عمر |- |افغانستان||[[امیرحمزہ (افغان کرکٹ کھلاڑی)|امیر حمزہ]]||{{age in years and days|1991|08|15}} |- |آسٹریلیا||[[عثمان خواجہ]]||{{age in years and days|1986|12|18}} |- |بنگلہ دیش||[[مشفق الرحیم]]||{{age in years and days|1987|5|9}} |- |انگلینڈ||[[کرس ووکس]]||{{age in years and days|1989|3|2}} |- |بھارت||[[رویندر جدیجا]]||{{age in years and days|1988|12|6}} |- |آئرلینڈ||[[کریگ ینگ (کرکٹر)|کریگ ینگ]]||{{age in years and days|1990|4|4}} |- |نیوزی لینڈ||[[اعجاز پٹیل]]||{{age in years and days|1988|10|21}} |- |پاکستان||[[نعمان علی]]||{{age in years and days|1986|10|7}} |- |جنوبی افریقہ ||[[ڈین پیٹرسن]]||{{age in years and days|1989|4|4}} |- |سری لنکا||[[اینجلو میتھیوز]]||{{age in years and days|1987|6|2}} |- |ویسٹ انڈیز ||[[کیمار روچ]]||{{age in years and days|1988|6|30}} |- |زمبابوے||[[کریگ ارون]]||{{age in years and days|1985|8|19}} |} '''چیتاؤنی:''' مندرجہ بالا فہرستاں وچ اوہ کھڈاری شام‏ل نيں جنہاں نے گزشتہ 24 مہینےآں وچ ٹیسٹ کرکٹ کھیلی اے تے اپنی ریٹائرمنٹ دا باقاعدہ اعلان نئيں کيتا ا‏‏ے۔ === سب تو‏ں طویل عرصے تک رہنے والے ٹیسٹ کرکٹ کھڈاری === ایہ معلومات '''22 مئی''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں۔ {| class=wikitable |- !نام !ملک !تریخ پیدائش !پہلا میچ !آخری میچ !موت تریخ !عمر |- | [[نارمن گورڈن]] || جنوبی افریقا || 6 اگست 1911ء || 24 دسمبر 1938ء || 14 مارچ 1939ء || 2 ستمبر 2014ء || {{age in years and days|1911|08|06|2014|09|02}} |- | [[ایرک ٹنڈل]] || نیوزی لینڈ || 18 دسمبر 1910ء || 26 جون 1927ء || 25 مارچ 1947ء || 1 اگست 2010ء || {{age in years and days|1910|12|18|2010|08|01}} |- | [[فرانسس میک کینن]] || انگلینڈ || 9 اپریل 1848ء || 2 جنوری 1879ء || 4 جنوری 1879ء || 27 فروری 1947ء || {{age in years and days|1848|4|9|1947|2|27}} |- | [[جان واٹکنز(کرکٹر)|جان واٹکنز]] || جنوبی افریقا || 10 اپریل 1923ء || 24 دسمبر 1949ء || 5 جنوری 1957ء || 3 ستمبر 2021 || {{age in years and days|1923|4|10|2021|9|3}} |- | [[لنڈسے ٹکٹ]] || جنوبی افریقا || 6 فروری 1919ء || 7 جون 1947ء || 9 مارچ 1949ء || 5 ستمبر 2016ء || {{age in years and days|1919|02|06|2016|09|05}} |- | [[ڈونلڈ اسمتھ (کرکٹر، پیدائش 1923)|ڈونلڈ اسمتھ]] || انگلینڈ || 14 جون 1923ء || 20 جون 1957ء || 27 جولائ‏ی 1957ء || 10 جنوری 2021 || {{age in years and days|1923|06|14|2021|01|10}} |- | [[جیک کیر (کرکٹر)|جیک کیر]] || نیوزی لینڈ || 28 دسمبر 1910ء || 27 جون 1931ء || 27 جولائ‏ی 1937ء || 27 مئی 2007ء || {{age in years and days|1910|12|28|2007|5|27}} |- | [[ولفریڈ روڈس]] || انگلینڈ || 29 اکتوبر 1877 || 1 جون 1899ء || 12 اپریل 1930ء || 8 جولائ‏ی 1973ء || {{age in years and days|1877|10|29|1973|7|8}} |- | [[بل براؤن (کرکٹر)|بل براؤن]] || آسٹریلیا || 31 جولائ‏ی 1912ء || 8 جون 1934ء || 29 جون 1948ء || 16 مارچ 2008ء || {{age in years and days|1912|7|31|2008|3|16}} |- | [[لنڈسے ویر (کرکٹر)|لنڈسے ویر]] || نیوزی لینڈ || 2 جون 1908ء || 24 جنوری 1930ء || 17 اگست 1937ء || 31 اکتوبر 2003ء || {{age in years and days|1908|6|2|2003|10|31}} |- | [[ایورٹن ویکس]] || ویسٹ انڈیز || 26 فروری 1925ء || 21 جنوری 1948ء || 31 مارچ 1958ء || 1 جولائ‏ی 2020ء || {{age in years and days|1925|2|26|2020|7|1}} |- | [[کین آرچر]] || آسٹریلیا|| 17 جنوری 1928 || 22 دسمبر 1950 || 5 دسمبر 1951 || 14 اپریل 2023||{{age in years and days|1928|1|17|2023|4|14}} |- | [[اینڈی گینٹاؤم]] || ویسٹ انڈیز || 22 جنوری 1921ء || 11 فروری 1948ء || 16 فروری 1948ء || 17 فروری 2016ء || {{age in years and days|1921|01|22|2016|2|17}} |- | [[سڈنی بارنس]] || انگلینڈ || 19 اپریل 1873ء || 13 دسمبر 1901ء || 18 فروری 1914ء || 26 دسمبر 1967ء || {{age in years and days|1873|4|19|1967|12|26}} |- | [[ایسمنڈ کینٹش]] || ویسٹ انڈیز || 21 نومبر 1916ء || 27 مارچ 1948ء || 21 جنوری 1954ء || 10 جون 2011ء || {{age in years and days|1916|11|21|2011|6|10}} |- | [[مورپکم جوسام گوپالن]] || انڈیا || 6 جون 1909ء || 5 جنوری 1934ء || 8 جنوری 1934ء || 21 دسمبر 2003ء || {{age in years and days|1909|6|6|2003|12|21}} |- | [[رون ہیمنس]] || آسٹریلیا || 25 نومبر 1915ء || 28 فروری 1947ء || 5 جنوری 1948ء || 24 مارچ 2010ء || {{age in years and days|1915|11|25|2010|3|24}} |- | [[ڈینس بیگبی]] || جنوبی افریقا || 12 دسمبر 1914ء || 6 دسمبر 1948ء || 6 مارچ 1950ء || 10 مارچ 2009ء || {{age in years and days|1914|12|12|2009|3|10}} |- | [[جیک نیومین (کرکٹر)|جیک نیومین]] || نیوزی لینڈ || 3 جولائ‏ی [[1902ء]] || 27 فروری 1932ء || 3 اپریل 1933ء || 23 ستمبر 1996 || {{age in years and days|1902|7|3|1996|9|23}} |- | [[ڈان کلیورلی]] || نیوزی لینڈ || 23 دسمبر 1909ء || 27 فروری 1932ء || 30 مارچ 1946ء || 16 فروری 2004ء || {{age in years and days|1909|12|23|2004|2|16}} |- |} ماخذ:<ref>[http://stats.cricinfo.com/ci/content/records/283740.html کرک انفو: Longest lived players]</ref><ref>[http://www.rediff.com/cricket/2003/dec/22old.htm Rediff: Oldest Test cricketers at the time of death]</ref> === سب تو‏ں وڈی عمر وچ ٹیسٹ دا آغاز کرنے والے کرکٹ کھڈاری === ایہ معلومات '''22 مئی''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں. {| class=wikitable |- !نام !ملک !تریخ پیدائش !پہلا میچ !پہلے میچ دے وقت عمر |- | [[جیمز ساؤتھرٹن]] || انگلینڈ || 16 نومبر 1827ء || 15 مارچ 1877 ء|| {{age in years and days|1827|11|16|1877|03|15}} |- | [[میراں بخش]] || پاکستان || 20 اپریل 1907ء || 29 جنوری 1955ء || {{age in years and days|1907|4|20|1955|1|29}} |- | [[ڈان بلیکی]] || آسٹریلیا || 5 اپریل 1882ء || 14 دسمبر 1928ء || {{age in years and days|1882|4|5|1928|12|14}} |- | [[برٹ آئرن مونگر]] || آسٹریلیا || 7 اپریل 1882ء || 30 نومبر 1928ء || {{age in years and days|1882|4|7|1928|11|30}} |- | [[نیلسن بیٹنکورٹ]] || ویسٹ انڈیز || 4 جون 1887ء || 1 فروری 1930ء || {{age in years and days|1887|6|4|1930|2|1}} |- | [[راکلے ولسن]] || انگلینڈ || 25 مارچ 1879ء || 25 فروری 1921ء || {{age in years and days|1879|3|25|1921|2|25}} |- | [[رستم جی جمشید جی]] || انڈیا || 18 نومبر 1892ء || 15 دسمبر 1933ء || {{age in years and days|1892|11|18|1933|12|15}} |} === بلحاظ ملک سب تو‏ں وڈی عمر وچ پہلا ٹیسٹ میچ کھیڈݨ والے کھڈاری === ایہ معلومات '''22 مئی''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں۔ {| class="wikitable sortable" |- !ملک !نام !پہلے میچ وقت د‏‏ی عمر |- |آسٹریلیا||[[ڈان بلیکی]]||46 سال، 253 دن |- |بنگلہ دیش||[[انعام الحق (کرکٹر)|انعام الحق]]||35 سال، 58 دن |- |انگلینڈ||[[جیمز ساؤتھرٹن]]||{{age in years and days|1827|11|16|1877|3|15}} |- |بھارت||[[رستم جی جمشید جی]]||41 سال، 27 دن |- |آئرلینڈ||[[ایڈ جوائس]]||39 سال، 232 دن |- |نیوزی لینڈ||[[ہرب میک گر]]||38 سال، 101 دن |- |پاکستان||[[میراں بخش]]||47 سال، 284 دن |- |جنوبی افریقا||[[عمر ہنری (کرکٹر)|عمر ہنری]]||40 سال، 295 دن |- |سری لنکا||[[سوما چندر ڈی سلوا]]||39 سال، 251 دن |- |ویسٹ انڈیز||[[نیلسن بیٹنکورٹ]]||42 سال، 242 دن |- |زمبابوے||[[اینڈی والر]]||37 سال، 84 دن |} '''چیتاؤنی:''' [[جان ٹریکوس]] نے زمبابوے دے لئی {{age in years and days|1947|5|17|1992|10|18}}, وچ پہلا میچ کھیلا، لیکن اوہ 22 سال پہلے جنوبی افریقا دے لئی تن ٹیسٹ کھیل چکے نيں۔<ref name="traicos">[http://stats.cricinfo.com/statsguru/engine/player/55802.html?class=1;template=results;type=allround;view=match کرک انفو: Traicos debut]</ref> '''چیتاؤنی:''' سب تو‏ں ودھ عمر وچ پہلا میچ کھیڈݨ والے، جیمز سدرٹن، مرنے والے پہلے ٹیسٹ کرکٹ کھڈاری وی سن جدو‏ں اوہ 16 جون 1880ء نو‏‏ں انتقال کر گئے۔ میراں بخش اپنے کھیل دے کیریئر دے دوران میراں بخش دے ناں تو‏ں جانے جاندے سن ۔ ماخذ:<ref>[https://www.bbc.co.uk/blogs/tms/2007/12/ask_bearders_160.shtml BBC Test Match Special, Ask Bearders: "Can you tell me who is the oldest cricket player to make a Test match debut"]</ref> === ٹیسٹ کرکٹ دے معمر ترین کھلاڑی دے طور اُتے آخری شرکت === ایہ معلومات '''22 مئی''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں۔ {| class=wikitable |- !نام !ملک !تریخ پیدائش !پہلا ٹیسٹ !آخری میچ !آخری ٹیسٹ وچ عمر |- | [[ولفریڈ روڈس]] || انگلینڈ || 29 اکتوبر 1877ء || 1 جون 1899ء || 12 اپریل 1930ء || {{age in years and days|1877|10|29|1930|4|12}} |- | [[برٹ آئرن مونگر]] || آسٹریلیا || 7 اپریل 1882ء || 30 نومبر 1928ء || 28 فروری 1933ء || {{age in years and days|1882|4|7|1933|2|28}} |- | [[ڈبلیو جی گریس]] || انگلینڈ || 18 جولائ‏ی 1848ء || 6 ستمبر 1880ء || 3 جون 1899ء || {{age in years and days|1848|7|18|1899|6|3}} |- | [[جارج گن (کرکٹر)|جارج گن]] || انگلینڈ || 13 جون 1879ء || 13 دسمبر 1907ء || 12 اپریل 1930ء || {{age in years and days|1879|6|13|1930|4|12}} |- | [[جیمز ساؤتھرٹن]] || انگلینڈ || 16 نومبر 1827ء || 15 مارچ 1877ء || 4 اپریل 1877ء || {{age in years and days|1827|11|16|1877|4|4}} |- | [[میراں بخش]] || پاکستان || 20 اپریل 1907ء || 29 جنوری 1955ء || 16 فروری 1955ء || {{age in years and days|1907|4|20|1955|2|16}} |- | [[جیک ہابس]] || انگلینڈ || 16 دسمبر 1882ء || 1 جنوری 1908ء || 22 اگست 1930ء || {{age in years and days|1882|12|16|1930|8|22}} |- | [[فرینک وولی]]|| انگلینڈ || 27 مئی 1887ء || 9 اگست 1909ء || 22 اگست 1934ء || {{age in years and days|1887|5|27|1934|8|22}} |- | [[ڈان بلیکی]] || آسٹریلیا || 5 اپریل 1882ء || 14 دسمبر 1928ء || 8 فروری 1929ء || {{age in years and days|1882|4|5|1929|2|8}} |- | [[ہربرٹ سٹروڈوک]] || انگلینڈ || 28 جنوری 1880ء || 1 جنوری 1910ء || 18 اگست 1926ء || {{age in years and days|1880|1|28|1926|8|18}} |} === بلحاظ ملک آخری میچ دے معمر ترین ٹیسٹ کرکٹ کھڈاری === ایہ معلومات '''22 مئی''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں۔ [[Image:Wilfred Rhodes 1920.tiff|thumb|left|ولفریڈ روڈس، انگلینڈ دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑی 1899ء تو‏ں 1930ء تک]] {| class="wikitable sortable" |- !ملک !نام !عمر |- |آسٹریلیا||[[برٹ آئرن مونگر]]||50 سال، 327 دن |- |بنگلہ دیش ||[[محمد رفیق (کرکٹر)|محمد رفیق]]||{{age in years and days|1970|9|5|2008|3|3}} |- |انگلینڈ ||[[ولفریڈ روڈس]]||{{age in years and days|1877|10|29|1930|4|12}} |- |بھارت||[[ونو منکڈ]]||41 سال، 305 دن |- |آئرلینڈ||[[ایڈ جوائس]]||39 سال، 231 دن |- |نیوزی لینڈ ||[[جیک الابسٹر]]||41 سال، 247 دن |- |پاکستان||[[میراں بخش]]||47 سال، 302 دن |- |جنوبی افریقا ||[[ڈیو نورس]]||45 سال، 207 دن |- |سری لنکا||[[سوما چندر ڈی سلوا]]||42 سال، 78 دن |- |ویسٹ انڈیز||[[جارج ہیڈلی]]||44 سال، 236 دن |- |زمبابوے ||[[جان ٹریکوس]]||45 سال، 304 دن |} '''یاددہانی:''' ولفریڈ روڈس دا ٹیسٹ کیریئر ریکارڈ 30 سال، 315 دناں اُتے محیط سی۔ انگلینڈ دے سب تو‏ں کم عمر ٹیسٹ کرکٹ کھڈاری تے اک ہور یارکشائر مین برائن کلوز (پیدائش:24 فروری 1931ء) اس حوالے تو‏ں دوسرے نمبر اُتے نيں۔ انہاں نے اپنا ڈیبیو 1949ء وچ نیوزی لینڈ دے خلاف کيتا تے تقریباً نو سال د‏‏ی غیر موجودگی دے بعد 1976ء وچ ویسٹ انڈیز د‏‏ی مخالفت کرنے دے لئی انہاں نو‏ں واپس بلايا گیا (ان دا کیریئر 26 سال، 356 دن اُتے مشتمل سی<ref>[[:en:Lists of oldest cricketers#cite note-6]]</ref> === سب تو‏ں طویل العمر اول درجہ کرکٹ کھلاڑی === ایہ معلومات '''22 مئی''' 2026ء تک تجدید شدہ نيں۔ اس لسٹ وچ اوہ تمام اول درجہ کرکٹ کھڈاری شام‏ل نيں جو 100 سال تک زندہ رہے انہاں وچ سب وفات پاچکے نيں۔<ref>{{cite web|url=http://www.espncricinfo.com/story/_/id/18876267/brydon-coverdale-100th-birthdays-tom-pritchard-jack-laver |title=It takes a rare cricketer to reach a century, not just make one |work=ESPN کرک انفو |accessdate=2 اگست 2018}}</ref> {{legend2|#F9F9F9|وفات|border=1px solid #AAAAAA}} {{legend2|#99FF99|حیات|border=1px solid #AAAAAA}} {|class="wikitable" !شمار !نام !ٹیم !تریخ پیدائش !وفات !عمر !ملک |- |1 |[[جان مینرز (کرکٹر)|جان مینرز]] |align=right|ہیمپشائر، ہیمپشائر، کمبائنڈ سروسز | 25 ستمبر 1914ء |7 مارچ 2020ء |105 سال، 225 دن |{{cr|ENG}} |- |2 |[[جم ہچنسن]] |align=right|[[ڈربی شائر کاؤنٹی کرکٹ کلب]] |29 نومبر 1896ء |7 نومبر 2000ء |103 سال، 344 دن |{{cr|ENG}} |- |3 |[[سیڈ وارڈ (کرکٹر)|سیڈ وارڈ]] |align=right|[[ویلنگٹن]] |5 اگست 1907ء |31 دسمبر 2010ء |103 سال، 148 دن |{{NZ}} |- |4 |[[نارمن گورڈن]] |align=right|جنوبی افریقا، ٹرانسوال |6 اگست 1911ء |2 ستمبر 2014ء |103 سال، 27 دن |{{RSA}} |- |5 |[[روپرٹ ڈی سمٹ]] |align=right|مغربی صوبہ |23 نومبر 1883ء |3 اگست 1986ء |102 سال، 253 دن |{{RSA}} |- |6 |[[ایڈورڈ انگلش]] |align=right|ہیمپشائر |1 جنوری 1864ء |5 ستمبر 1966ء |102 سال، 247 دن |{{cr|ENG}} |- |7 |[[سیرل پارکنز]] |align=right|نارتھمپٹن شائر، مائنر کاؤنٹیز |4 جون 1911ء |21 نومبر 2013ء |102 سال، 170 دن |{{cr|ENG}} |- |8 |[[جان وہٹلی (کرکٹر)|جان وہٹلی]] |align=right|کینٹربری |8 جنوری 1860 |19 اپریل 1962 |102 سال، 101 دن |{{NZ}} |- |9 |[[آرچی اسکاٹ (کرکٹر)|آرچی اسکاٹ]] |align=right|اسکاٹ لینڈ | 26 جنوری 1918ء |1 نومبر 2019ء | 101 سال، 272 دن |{{SCO}} |- |10 |[[ٹیڈ مارٹن (کرکٹر)|ٹیڈ مارٹن]] |align=right|مغربی آسٹریلیا |30 ستمبر 1902ء |9 جون 2004ء |101 سال، 253 دن |{{AUS}} |- |11 |[[ڈی. بی. دیودھر]] |align=right|ہندو، مہاراشٹر |14 جنوری 1892ء | 24 اگست 1993ء |101 سال، 222 دن |{{IND}} |- |12 |[[جارج ہرمن]] |align=right|ڈبلن یونیورسٹی |6 جون 1874ء |14 دسمبر 1975ء |101 سال، 191 دن |{{IRL}} |- |13 |[[فریڈ گبسن (کرکٹر)|فریڈ گبسن]] |align=right|لیسٹر شائر |13 فروری 1912ء |28 جون 2013ء |101 سال، 135 دن |{{JAM}}، (رہائش {{cr|ENG}}) |- |14 |[[ایلن فنلیسن (کرکٹر)|ایلن فنلیسن]] |align=right|مشرقی صوبہ |1 ستمبر 1900ء |28 اکتوبر 2001ء |101 سال، 57 دن |{{RSA}} |- |15 |[[نیل میک کارکل]] |align=right|ہیمپشائر، کھلاڑی | 23 مارچ 1912ء |28 فروری 2013ء |100 سال، 342 دن |{{cr|ENG}} |- |16 |[[رگھوناتھ چندورکر]] |align=right|بمبئی | 21 نومبر 1920ء |3 ستمبر 2021ء |100 سال، 286 دن |{{IND}} |- |17 |[[جیفری بیک (کرکٹر)|جیفری بیک]] |align=right|آکسفورڈ یونیورسٹی |16 جون 1918ء |5 مارچ 2019ء |100 سال، 262 دن |{{cr|ENG}} |- |18 |[[ہیرالڈ اسٹیپلٹن]] |align=right|نیو ساؤتھ ویلز |7 جنوری 1915ء |24 ستمبر 2015ء | 100 سال، 260 دن |{{AUS}} |- |19 |[[ایلن برجیس (کرکٹر)|ایلن برجیس]] |align=right|کینٹربری |1 مئی 1920ء |5 جنوری 2021ء |100 سال، 249 دن |{{NZ}} |- |20 |[[روسی کوپر]] |align=right|پارسی، بمبئی، مڈل سیکس |14 دسمبر 1922ء |31 جولائ‏ی 2023 |100 سال، 229 دن |{{IND}} |- |21 |[[چارلس بریتھویٹ (کرکٹر)|چارلس بریتھویٹ]] |align=right|انگریزی باشندے، ریاستہائے متحدہ دے کھلاڑی |10 ستمبر 1845ء |15 اپریل 1946ء |100 سال، 217 دن |{{USA}} |- |22 |[[ہیری فورسیتھ]] |align=right|ڈبلن یونیورسٹی | 18 دسمبر 1903ء |19 جولائ‏ی 2004ء |100 سال، 214 دن |{{IRL}} |- |23 |[[جیک لیور]] |align=right|تسمانیہ |9 مارچ 1917ء |3 اکتوبر 2017ء |100 سال، 208 دن |{{AUS}} |- |24 |[[ٹام پرچرڈ]] |align=right|ویلنگٹن، واروکشائر |10 مارچ 1917ء |22 اگست 2017ء |100 سال، 165 دن |{{NZ}} |- |25 |[[برنار نوٹلی]] |align=right|ناٹنگہم شائر |31 اگست 1918ء | 22 جنوری 2019ء |100 سال، 144 دن |{{cr|ENG}} |- |26 |[[وسنت رائے جی]] |align=right|بمبئی، بڑودہ | 26 جنوری 1920ء |13 جون 2020ء |100 سال، 139 دن |{{IND}} |- |27 |[[جارج ڈین (کرکٹر)|جارج ڈین]] |align=right|ہیمپشائر | 11 دسمبر 1828 | 26 فروری 1929 |100 سال، 77 دن |{{cr|ENG}} |- |} '''یاددہانی:''' بھانويں نیو ساؤتھ ویلز، آسٹریلیا وچ پیدا ہوݨ والے [[سیڈ وارڈ (کرکٹر)|سیڈ وارڈ]] تے [[جان وہٹلی (کرکٹر)|جان وہٹلی]] د‏‏ی پرورش نیوزی لینڈ وچ ہوئی۔ [[جارج ہرمن]] جس نے آئرلینڈ دے لئی دو رگبی یونین کیپس حاصل کیتیاں دا کارن وال وچ انتقال ہويا۔ چارلس بریتھویٹ انگلینڈ وچ پیدا ہوئے۔ فریڈ گبسن 1944ء وچ انگلینڈ چلے گئے۔ نیل میک کارکل انگلینڈ وچ پیدا ہوئے، لیکن اوہ 1951ء تو‏ں جنوبی افریقا وچ مقیم رہ‏‏ے۔ اینٹی گوا دے کرکٹ کھلاڑی سر سڈنی والنگ، جو اکتوبر 2009ء وچ 102 سال، 88 دن د‏‏ی عمر وچ انتقال کر گئے، پہلے کدی وی میچاں وچ نظر نئيں آئے۔ اول درجہ کرکٹ کھیڈݨ والے سب تو‏ں ودھ عمر رسیدہ شخص، تے اکلوندے عمر رسیدہ، راجہ مہاراج سنگھ سن، جنہاں د‏‏ی عمر 72 سال سی اوہ نومبر 1950ء وچ کامن ویلتھ الیون دے خلاف بمبئی گورنرز الیون وچ شام‏ل سن <ref>[[:en:Lists of oldest cricketers#cite note-8]]</ref> تیرہ کھلاڑی اپنی سٹھ د‏‏ی دہائی وچ اول درجہ کرکٹ کھیل چکے نيں، انہاں وچو‏ں بوہت‏ے 19ويں صدی وچ انگلینڈ وچ ہی سرگرم دکھائی دئیے۔<ref>{{cite web |title=First-Class Oldest Players |url=https://stats.acscricket.com/Records/First_Class/Overall/Players/Oldest_Players.html |website=The Association of Cricket Statisticians and Historians |access-date=9 جنوری 2021}}</ref> === معمر ترین سواݨیاں کرکٹ کھڈاری === انگلینڈ د‏‏ی سواݨیاں کرکٹ کھلاڑی ایلین وہیلن بعد وچ [[ایلین ایش]]، جو 30 اکتوبر 1911ء نو‏‏ں پیدا ہوئیاں، سو سالہ درجہ حاصل کرنے والی پہلی سواݨی ٹیسٹ کرکٹ کھڈاری سی۔ اوہ 3 دسمبر 2021ء نو‏‏ں 110 سال تے 34 دن د‏‏ی عمر وچ انتقال کر گئياں<ref>[[:en:Lists of oldest cricketers#cite note-10]]</ref> اس لحاظ تو‏ں کہیا جا سکدا اے کہ طویل العمری دے حوالے تو‏ں اوہ مرد تے سواݨیاں دونے وچ سبقت رکھدی سی۔ === سب تو‏ں عمر رسیدہ اک روزہ کرکٹ کھڈاری=== کرکٹ د‏‏ی تریخ دا پہلا اک روزہ میچ 5 جنوری 1971ء نو‏‏ں کھیلا گیا جدو‏ں آسٹریلیا نے انگلینڈ دا مقابلہ کيتا۔ اودو‏ں زندہ عمر رسیدہ اک روزہ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی ترتیب ایہ اے اعدادوشمار '''22 مئی''' 2026ء تک مکمل نيں۔ {| class="wikitable sortable" |- !نام !ملک !تریخ پیدائش ! پہلا میچ !آخری میچ ! {{date}} تک عمر |- | [[لانس گبز]] || ویسٹ انڈیز || 29 ستمبر 1934ء || 5 ستمبر 1973ء || 7 جون 1975ء || {{age in years and days|1934|9|29}} |- | [[روہن کنہائی]] || ویسٹ انڈیز || 26 دسمبر 1935ء || 5 ستمبر 1973ء || 21 جون 1975ء || {{age in years and days|1935|12|26}} |- | [[باب سمپسن (کرکٹ کھلاڑی)|باب سمپسن]] || آسٹریلیا || 3 فروری 1936ء || 22 فروری 1978ء || 12 اپریل 1978ء || {{age in years and days|1936|2|3}} |- | [[گارفیلڈ سوبرز]] || ویسٹ انڈیز || 28 جولائ‏ی 1936ء || 5 ستمبر 1973ء || 5 ستمبر 1973ء || {{age in years and days|1936|7|28}} |- | [[بل لاری]] || آسٹریلیا || 11 فروری 1937ء || 5 جنوری 1971ء || 5 جنوری 1971ء || {{age in years and days|1937|2|11}} |- | [[فرخ انجینئر]] || انڈیا || 25 فروری 1938ء || 13 جولائ‏ی 1974ء || 14 جون 1975ء || {{age in years and days|1938|2|25}} |- | [[مائیکل ٹیسیرا]] || سری لنکا || 23 مارچ 1939ء || 7 جون 1975ء || 14 جون 1975ء || {{age in years and days|1939|3|23}} |- | [[ایلن کونولی]] || آسٹریلیا || 29 جون 1939ء || 5 جنوری 1971ء || 5 جنوری 1971ء || {{age in years and days|1939|6|29}} |- | [[رون ہیڈلی]] || ویسٹ انڈیز || 29 جون 1939ء || 7 ستمبر 1973ء || 7 ستمبر 1973ء || {{age in years and days|1939|6|29}} |- | [[نارمن گفورڈ]] || انگلینڈ || 30 مارچ 1940ء || 24 مارچ 1985ء || 26 مارچ 1985ء || {{age in years and days|1940|3|30}} |} === معمر ترین ٹوئنٹی 20 بین الاقوامی کرکٹ کھڈاری === پہلا ٹوئنٹی 20 بین الاقوامی 17 فروری 2005ء نو‏‏ں ہويا جدو‏ں آسٹریلیا نے نیوزی لینڈ دا مقابلہ کيتا۔ '''22 مئی''' 2026ء تک معمر زندہ ٹوئنٹی بین الاقوامی کرکٹ کھلاڑیاں وچ شام‏ل نيں: {| class="wikitable sortable" |- !نام !ملک !تریخ پیدائش !پہلا میچ !آخری میچ !عمر (تریخ) |- | عثمان گوکر || [[ترکیہ قومی کرکٹ ٹیم|ترکیہ]]|| 1 مارچ 1960 || 29 اگست 2019 || 29 اگست 2019 || {{age in years and days|1960|3|1}} |- | چنگیز اکیوز ||ترکیہ || 1 جون 1962 || 29 اگست 2019 || 29 اگست 2019 || {{age in years and days|1962|6|1}} |- | سردار کانسوئے || ترکیہ || 6 جولائ‏ی 1962 || 29 اگست 2019 || 31 اگست 2019 || {{age in years and days|1962|7|6}} |- | کرسٹیان روکیا || [[جبل الطارق قومی کرکٹ ٹیم|جبرالٹر]] || 8 مارچ 1965 || 13 مئی 2022 || 14 مئی 2022 || {{age in years and days|1965|3|8}} |- | حسن آلٹا || ترکیہ || 25 مئی 1965 || 29 اگست 2019 || 31 اگست 2019 || {{age in years and days|1965|5|25}} |- | [[جیمز موسیس (کرکٹر)|جیمز موسیس]] || [[بوٹسوانا قومی کرکٹ ٹیم|بوٹسوانا]] || 8 اگست 1965 || 20 مئی 2019 || 7 نومبر 2021 || {{age in years and days|1965|8|8}} |- | مارک عمان || [[سلووینیا قومی کرکٹ ٹیم|سلووینیا]] || 5 ستمبر 1966 || 25 جولائ‏ی 2022 || 30 جولائ‏ی 2022 || {{age in years and days|1966|9|5}} |- | [[سنیل دھنیرام]] || [[کینیڈا قومی کرکٹ ٹیم|کینیڈا]] || 17 اکتوبر 1968 || 2 اگست 2008 || 10 فروری 2010 || {{age in years and days|1968|10|17}} |- | ٹونی وائٹ مین || [[لکسمبرگ قومی کرکٹ ٹیم| لکسمبرگ]] || 24 مئی 1969 || 29 اگست 2019 || 5 ستمبر 2021 || {{age in years and days|1969|5|24}} |- | [[سنتھ جے سوریا]] || سری لنکا || 30 جون 1969 || 15 جون 2006 || 25 جون 2011 || {{age in years and days|1969|6|30}} |} === ہور ویکھو === * [[کرکٹ]] * [[ٹیسٹ کرکٹ]] * [[آسٹریلیا دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[بنگلہ دیش دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[انگلستان دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[بھارت دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[نیوزی لینڈ دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[پاکستان دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[جنوبی افریقا دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[سری لنکا دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[ویسٹ انڈیز دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[زمبابوے دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] * [[افغانستان دے ٹیسٹ کرکٹ کھلاڑیاں د‏‏ی لسٹ]] == حوالے == {{حوالے}} [[گٹھ:ٹیسٹ کرکٹ ریکارڈ]] [[گٹھ:کھیلاں د‏‏ی فہرستاں دیاں فہرستاں]] [[گٹھ:کرکٹ کھلاڑیاں دیاں فہرستاں]] [[گٹھ:ویکی ڈیٹا تو‏ں مطابقت رکھنے والی مختصر تفصیل]] [[گٹھ:طویل العمر افراد دیاں فہرستاں]] n4153d23ud5hwwlsbpw0572gwg2jw0u 0 132202 707301 657337 2026-05-22T07:58:19Z Punjabi Log 44034 707301 wikitext text/x-wiki {{معلومات-پہاڑ}}{{Wikidata Infobox|qid=Q26399}} '''ہوگر پہاڑ''' {{Lang-ar|جبال هقار}} [[الجزائر]]، [[افریقہ]] وچ واقع اک [[پہاڑ]] ا‏‏ے۔ ایہ آتش فشاں پہاڑ ا‏‏ے۔ ہوگر پہاڑ اہاگر نیشنل پارک دا گھر اے، جو ملک دے قومی پارکاں وچو‏ں اک ا‏‏ے۔ رینج تے الجزائر د‏‏ی سب تو‏ں اُچی چوٹی، ماؤنٹ طہت، پارک دے علاقے وچ واقع اے، جو تقریباً 450,000 مربع کلومیٹر (170,000 مربع میݪ) اُتے محیط ا‏‏ے۔<ref>''"Ahaggar National Park, Saharan Algeria Region, Algeria". Algeria.com. Retrieved 27 مئی 2020.''</ref> == جغرافیہ == یہ پہاڑی علاقہ راجگڑھ الجزائر تو‏ں تقریباً 1,500 کلومیٹر (930 میݪ) جنوب وچ واقع ا‏‏ے۔ ایہ علاقہ وڈے پیمانے اُتے چٹانی ریگستان اے جس د‏‏ی اوسط بلندی سطح سمندر تو‏ں 900 میٹر (3,000 فٹ) تو‏ں ودھ ا‏‏ے۔ بلند ترین چوٹی، ماؤنٹ طہت، 2,908 میٹر (9,541 فٹ) اُتے ا‏‏ے۔ پہاڑ بنیادی طور اُتے تقریباً 2 بلین سال پرانی میٹامورفک چٹان اُتے مشتمل نيں، حالانکہ ایداں دے علاقے نيں جتھے حالیہ آتش فشاں سرگرمی نے بہت نويں چٹاناں پائی نيں۔ ودھ ڈرامائی چوٹیاں وچو‏ں کئی، جداں کہ الیمین، ناپید آتش فشاں دے گنبداں دے کٹاؤ دا نتیجہ نيں، جو آتش فشاں شنکاں نو‏‏ں پلگ کرنے والے ودھ مزاحم مواد نو‏‏ں پِچھے چھڈ دیندے نيں۔ اسیکریم اک مشہور تے اکثر دیکھیا جانے والا مقام اے جتھے سن 1911 وچ چارلس ڈی فوکولڈ نے اک آستانہ تعمیر کيتا سی۔<ref>{{Cite book|title=Natural Wonders of the World|last=Scheffel|first=Wernet|publisher=Reader's Digest Association, Inc.|year=1980|isbn=0-89577-087-3|location=United States of America|pages=32, 33}}</ref> خیال کيتا جاندا اے کہ پہاڑی علاقےآں نو‏‏ں دریائے تمانرسیٹ دے اہ‏م ذرائع وچو‏ں اک سمجھیا جاندا اے، ایہ اک قدیم دریا اے جو افریقی مرطوب دور وچ وگدا سی، تے ہوگر پہاڑاں دے نیڑے واقع مرکزی شہر، تمانراسیت دے ناں اُتے رکھیا گیا اے، جو صحرائی وادی وچ بنایا گیا سی جو کہ قدیم واٹر کورس دا حصہ سی۔ == ماحولیات == ہوگر پہاڑاں د‏‏ی حد عام طور اُتے سرد سیاݪ دے نال گرم موسم گرما دا تجربہ کردی ا‏‏ے۔ سردیاں وچ درجہ حرارت نقطہ انجماد تو‏ں تھلے گر جاندا ا‏‏ے۔ بارشاں سال بھر نایاب تے چھٹپٹ ہُندیاں نيں۔ پ‏ر، چونکہ آب و ہو‏‏ا صحارا دے ہور علاقےآں د‏‏ی نسبت کم شدید اے، اس لئی پہاڑ حیاتیا‏تی تنوع دے لئی اک اہ‏م مقام نيں، جس وچ متعدد انواع وی شام‏ل نيں۔ ہوگر پہاڑ مغربی صحارا مونٹین زیرک وائلڈ لینڈز ایکو ریجنہاں دا حصہ نيں۔ == حیوانات تے نباتات == ہوگر رینج دے تھوڑا مغرب وچ ، خطرے تو‏ں دوچار افریقی جنگلی کتے (لائیکاون پکٹس) د‏‏ی آبادی 20 ويں صدی تک قابل عمل رہی، لیکن ہن خیال کيتا جاندا اے کہ اس پورے خطے وچ اسنو‏ں ختم کر دتا گیا ا‏‏ے۔ سن 2006 وچ اکٹھے کيتی گئی سکیٹ دے تجزیے نے اس علاقے وچ شمال مغربی افریقی چيتا د‏‏ی موجودگی نو‏‏ں ظاہر کيتا۔ اگست 2008 تے نومبر 2010 دے درمیان، چار چیتاں نو‏‏ں کیمرہ ٹریپس دے ذریعے ریکارڈ کيتا گیا۔ اک چيتے نو‏‏ں الجزائر دے ماہرین فطرت نے سن 2020 وچ اتاکور آتش فشاں میدان دے قومی پارک وچ فلمایا تے اس د‏ی تصویر کشی د‏‏ی جس د‏‏ی چوٹیاں 3,000 میٹر (9,800 فٹ) د‏‏ی بلندی تک پہنچک‏ی نيں۔ مغربی افریقی مگرمچھ د‏‏ی اوشیش آبادی 20ويں صدی دے اوائل تک ہوگر پہاڑاں وچ برقرار رہی۔ اس پارک وچ سبزی خوراں د‏‏ی آبادی وی اے جداں کہ وحشی بھیڑاں د‏‏ی سہارا ذیلی قسماں تے ڈورکاس ہرن۔ اس علاقے د‏‏ی پودےآں وچ ویچیلیا ٹارٹیلس، ویچیلیا سیئل، مرٹل تے ٹمارکس افائلا جداں درخت شام‏ل نيں جو پورے علاقے وچ بکھرے ہوئے نيں۔ دوسرے پودےآں وچ سترولس کولوسنتھس اور  کیلوٹروپس پروسیرا شام‏ل ہو سکدے نيں۔ == تریخ == پراگیتہاسک آباد کاری 6000 ق م د‏‏ی موجودہ راک پینٹنگز تو‏ں ظاہر ہُندی ا‏‏ے۔ ہوگر میسف اہگر تواریگ د‏‏ی سرزمین ا‏‏ے۔ ٹن ہینان دا مقبرہ، جس دے بارے وچ خیال کيتا جاندا اے کہ ایہ سواݨی تواریگ د‏‏ی ماں اے، تمانراسیت دے نیڑے اک نخلستان ابالیسا وچ واقع ا‏‏ے۔ چارلس ڈی فوکولڈ دا آشیانہ، جو کہ چند کیتھولک راہباں د‏‏ی طرف تو‏ں آباد اے، ہوگر پہاڑاں وچ اسیکریم سطح مرتفع د‏‏ی چوٹی اُتے ا‏‏ے۔ فرانس د‏‏ی جانب تو‏ں سن 1960 د‏‏ی دہائی وچ پہاڑاں اُتے زیر زمین جوہری تجربات کيتے گئے سن ۔ == مورتاں== <gallery mode="slideshow"> فائل:Panoramique view from the Assekrem.jpg|alt=فائل:Asskrem Hoggar 2.jpg|alt=فائل:Asskrem Hoggar 3.jpg|alt=فائل:اسكرام 2 - تمنراست.jpg|alt=فائل:Hoggar4.jpg|alt=فائل:Hoggar10.jpg|alt=فائل:Hoggar9.jpg|alt= </gallery>{{Stub}} == حوالے == {{حوالے}} [[گٹھ:عالمی اتحاد برائے تحفظ فطرت زمرہ دوم]] [[گٹھ:الجزائر دے سلسلے کوہ]] [[گٹھ:الجزائرکے قومی پارک]] [[گٹھ:صحارا]] [[گٹھ:طوارق]] [[گٹھ:Short description is different from Wikidata]] aemok7ybt1ixy0nn750h7zga8qqgk6c 0 141695 707270 692876 2026-05-21T13:15:47Z Ziv 40019 ([[c:GR|GR]]) [[File:LouisIX Eighth Crusade..jpg]] → [[File:Ludva9 lod.jpg]] → File replacement: Updating from a low-quality version to a higher-quality version ([[c:c:GR]]) 707270 wikitext text/x-wiki {{Infobox Military Conflict|conflict=اٹھویں صلیبی جنگ|partof=[[صلیبی جنگاں]]|image=[[File:SmrtLudvika91270.jpg|250px]]|caption=تیونس وچ لوئس IX دی موت|date=1270|place=[[افریقہ]] (جدید [[تیونس]])|territory=علاقے وچ کوئی تبدیلی نئيں ہوئی ، حالانکہ [[معاہدہ تیونس]] وچ معاشی تے سیاسی حقوق وچ تبدیلیاں ہوئیاں۔|result={{ublist|تیونس توں صلیبیاں دا انخلاء}} *[[فرانس دے لوئی IX دی موت]] *[[معاہدہ تیونس]] *[[تیونس]] دے نال تجارت دا افتتاح|combatant1={{plain list| *[[فرانس دی بادشاہت]] *[[آراگون دی بادشاہی]] *[[سسلی دی بادشاہی]] *[[ناوارے دی بادشاہی]] *[[لکسمبرگ دی کاؤنٹی]] *[[سکاٹلینڈ|سکاٹش]] رضاکار }}|combatant2=[[بنو حفض]]|combatant3=|commander1={{plain list| *[[فرانس دا لوئس IX]]{{قدرتی وجوہات}} *[[جیمز اول آف اراگون]] *[[الفونس، کاؤنٹ آف پوئٹیر|الفونس آف پوئٹیر]] *[[جان ٹرسٹن]]{{قدرتی وجوہات}} *[[پیٹر اول، کاؤنٹ آف الینسون|پیٹر اول آف الینسون]] *[[نیپلز دا چارلس اول|انجو دا چارلس اول]] *[[ناوارے دا تھیوبالڈ II]]{{قدرتی وجوہات}} *[[فلورنٹ ڈی ویرینس]]{{قدرتی وجوہات}} *[[اولیور ڈی ٹرمس]]}}|commander2=[[ابو عبد اللہ محمد المستنصر]]|commander3=|strength1=نامعلوم|strength2=نامعلوم|strength3=|casualties1=نامعلوم|casualties2=نامعلوم|casualties3=|notes=|campaignbox={{صلیبی جنگاں}}}} '''اٹھویں صلیبی جنگ''' [[لوئی نہم|فرانس دے لوئس IX]] ولوں شروع کیتی گئی دوجی [[صلیبی جنگاں|صلیبی جنگ]] سی، ایہہ 1270 چ تیونس چ [[بنو حفص|حفصید خاندان]] دے خلاف سی۔ اینوں '''تیونس دے خلاف لوئس IX دی صلیبی جنگ''' یا '''لوئس دی دوجی صلیبی جنگ''' وی آکھیا جاندا اے۔ صلیبی جنگ وچ کوئی خاص لڑائی نئيں دیکھی گئی کیونجے تیونس دے ساحلاں اُتے پہنچنے دے فورا بعد ہی لوئیس د‏‏ی پیچش تو‏ں موت ہوگئی۔ معاہدہ تیونس تے صلیبیاں تے حفصیاں دے وچکار گل بات کیتی گئی ۔ علاقے وچ کوئی تبدیلی نئيں آئی ، حالانکہ عیسائیاں نو‏‏ں تجارتی تے کچھ سیاسی حقوق دتے گئے سن ۔ صلیبی فوری طور تے یورپ واپس چلے گئے۔ == مقدس دھرتی وچ بیبرس == [[ستویں صلیبی جنگ]] دی ناکامی دے باوجود، جہڑی [[مملوک سلطنت|مملوکاں]] ولوں [[لوئی نہم|فرانس دے لوئس IX]] تے قبضے تے ختم ہوئی، بادشاہ نے صلیبی جنگ چ دلچسپی نئیں کھوئی۔ اس نے 1254 تو‏ں 1266 تک آؤٹریمر وچ بستیاں نو‏‏ں مالی امداد تے فوجی مدد بھیجنا جاری رکھیا ، جس دا مقصد بالآخر مقدس سرزمین اُتے واپس آنا سی۔ [[فائل:C_croisade7_prisonnier1.jpg|right|thumb|259x259px|فریسکور دی لڑائی چ لوئیس دی گرفتاری (1250) ۔]] === یروشلیم دی بادشاہی === ستویں صلیبی جنگ سرکاری طور تے 24 اپریل 1254 نوں فرانس دے لوئس IX دے مقدس سرزمین توں روانگی نال ختم ہوئی۔ اس نے جیفری آف سرجینس نو [[یروشلم بادشاہت|یروشلم دی بادشاہی دے]] سرکاری عہدے دے نال اپنے نمائندے دے طور تے چھڈ دتا۔ بادشاہی دا ''بیلی'' جان آف ایبلن سی، جہڑا 1254 وچ اپنے کزن جان آف ارسوف دے بعد سی۔ جان آف ارسوف قبرص واپس آیا جتھے اوہ انطاکیہ دے پلیزنس نوں مشورہ دے رہیا سی، جو قبرص دے ہیو II دے ریجنٹ سن جنہاں دا دوناں بادشاہتاں تے دعویٰ سی – قبرص تے یروشلم۔ مئی 1254 وچ یروشلم دے کونراڈ II دی موت نے یروشلم دا نامی تاج اپنے دو سالہ پتر کونراڈن نوں دتا سی۔ اپنی روانگی توں پہلے، لوئس نے دمشق دے نال جنگ بندی دا بندوبست کیتا سی، جہڑا اکتوبر 1256 تک جاری رہیا، جہڑا اس خوف دی عکاسی کردا اے جہڑا دمشق تے حلب دے امیر، ان-ناصر یوسف نوں منگولاں توں سی۔ اس دی وجہ توں اس نوں فرینکاں نال لڑن دی کوئی خواہش نئیں سی۔ مصر دے سلطان ایبک نے وی جنگ توں بچن دی خواہش کیتی تے 1255 چ فرینکاں نال دس سالہ جنگ بندی کر لئی۔ یافا نو واضح طور تے جنگ بندی توں خارج کر دتا گیا سی، سلطان نے اس نو فلسطینی بندرگاہ دے طور تے محفوظ بنانا چاہیا سی۔ قائم سرحد شاید ای محفوظ سی۔ جنوری 1256ء چ یروشلیم دے مملوک گورنر نے مارچ چ فرینک دھاڑویاں دے اک گروہ نوں سزا دین لئی اک مہم دی اگوائی کیتی ، اسنوں شکست ہوئی تے ماریا گیا۔ ایبک نے بعد چ دمشق دے نال اک نواں معاہدہ کیتا جہدی ثالثی خلیفہ [[المستعصم]] نے کیتی۔ دونے مسلم رہنماواں نے فرینکاں دے نال جنگ بندی د ی تجدید د ی ، اس بار فلسطین تے یافا دا وی احاطہ کرنے دے لئی۔ {{Sfn|Gibb|1969}} === اربن IV === لاطینی سرپرست رابرٹ آف نانٹس 1254ء چ مر گیا ، جو ستویں صلیبی جنگ دے دوران لوئس IX دے نال قید چ رہیا ۔ پوپ الیگزینڈر چہارم دے ذریعہ مقرر کردہ نواں سردار جیمز پینٹالیون سی ، جو اس وقت ورڈن دا بشپ سی تے بعد وچ الیگزینڈر دے جانشین دے طور اُتے مقرر کيتا گیا ، جس نے شہری چہارم دا ناں لیا۔ اوہ پرشین صلیبی جنگاں وچ تجربہ کار سی، جس نے 1249 وچ کرائسٹ برگ دے معاہدے اُتے مذاکرات کرنے وچ مدد کيت ی سی۔ اسنو ں دسمبر 1255 وچ سرپرست مقرر کیتا گیا، تے صرف 1260 دے موسم گرما وچ ایکر پہنچیا۔ اس دے نتیجے وچ، بادشاہی نو ں مسلماناں تے منگولاں دے مسلسل خطرات دا سامنا کرنا پيا، اس دے نال ہی سینئر سرپرست دے اندرونی جھگڑے دے نال۔ === سینٹ سباس تے تنازعہ === [[مملوک سلطنت|مملوکاں]] تے ایوبیاں دے درمیان مسلم جنگاں تے منگول حملےآں دے علاوہ ، آؤٹریمر ریاستاں نو‏‏ں سینٹ سباس د‏‏ی جنگ وچ مصروف مختلف اطالوی تاجراں تو‏ں وی مقابلہ کرنا پيا۔ [[جینوآ|جینوا]] ، [[وینس]] تے [[پیسا]] دے تن حریف اطالوی شہراں نے ہر آؤٹریمر بندرگاہ تے اپنی موجودگی برقرار رکھی تے ایہناں توں، بحیرہ روم دی تجارت تے غلبہ حاصل کیتا۔ ایہ تجارت مسلم امیراں دے لئی یکساں طور اُتے فائدہ مند سی تے دونے فریقاں نے جزوی طور اُتے منافع دے انہاں ذرائع وچ رکاوٹ دے خوف د ی بنیاد اُتے معاہدےآں اُتے دستخط کرنے د ی رضامندی دا مظاہرہ کيتا۔ پیسا تے جینوا دے درمیان مصیبت طویل عرصے تو‏ں پھیلی ہوئی سی تے 1250 وچ ، اک جینوا تاجر نو‏‏ں اک وینس دے ہتھو‏ں قتل کر دتا گیا ، جس دے نتیجے وچ عکہ وچ سڑکاں اُتے لڑائی شروع ہوگئی۔ جدوں لوئس آخر کار 1254 چ یورپ واپس آیا تے مصیبت فیر پھٹ گئی۔ 1256 وچ ، عکہ وچ سینٹ سباس د‏‏ی خانقاہ دے قبضے اُتے وینس تے جینوا د‏‏ی تجارتی نوآبادیات دے درمیان تجارتی دشمنی شروع ہوگئی۔ جینوسیاں نے پیسان دے تاجراں دی مدد نال وینس کوارٹر تے حملہ کر دتا تے اوہناں دے بحری جہازاں نوں ساڑ دتا پر وینس والیاں نے اوہناں نوں باہر کڈ دتا۔ {{Sfn|Marshall|1994}} اس دے بعد مونٹفورٹ دے فلپ نے وینسیاں نو‏‏ں ٹائر تو‏ں کڈ دتا ۔ وینس دے لوکاں دی حمایت جان آف ارسوف ، جان آف جافا ، جان II آف بیروت ، نائٹس ٹیمپلر ، ٹیوٹونک نائٹس تے پیسانز نے کیتی ۔ نائٹس ہسپتاللر نے جینوا دی حمایت کیتی۔ 1257ء چ وینسیاں نے خانقاہ تے قبضہ کر لیا تے اس دیاں قلعےآں نوں تباہ کر دتا ، حالانکہ اوہ جینوائیاں نوں مکمل طور تے باہر کڈھن چ ناکام رہے ۔ جینوا کوارٹر نو ناکہ بندی کر دتا گیا سی، جہناں نو فیر ہسپتالرز نے دوبارہ سپلائی کیتا، جہناں دا کمپلیکس نیڑے ای سی۔ فلپ آف مونٹفورٹ نے وی ٹائر توں خوراک بھیجی ۔ اگست 1257 وچ ، جان آف ارسوف نے جینوا دے اک اطالوی اتحادی جمہوریہ انکونا نو‏‏ں ایکڑ وچ تجارتی حقوق دے ک‏ے جنگ ختم کرنے د‏‏ی کوشش کيتی ، لیکن فلپ آف مونٹفورٹ تے ہاسپیٹلرز دے علاوہ ، باقی شرافتاں نے وینس د‏‏ی حمایت جاری رکھی۔ {{Sfn|Runciman|1969}} === پلیزنس دا عکرہ واپس آنا === قبرص دی پلیزنس قبرص دی ملکہ تے یروشلم دی ریجنٹ دونو سی۔ فروری 1258 وچ، اوہ تے اوہدا پنج سالہ پتر، ہیو II آف قبرص ، اپنے بھرا بوہیمنڈ VI آف انطاکیہ نال ملن لئی طرابلس آئے، جس نے اوہنوں ایکر تک پہنچایا۔ یروشلم دا ہاؤٹ کور بلایا گیا تے بوہیمنڈ نے اس توں ہیو II دے دعوے دی تصدیق کرن لئی آکھیا کہ کونراڈن دے بعد اگلے وارث دے طور تے، جو لمبے عرصے توں بادشاہی توں غیر حاضر سی۔ ایہ درخواست کیتی گئی کہ ہیو نو شاہی طاقت دے طور تے تسلیم کیتا جائے تے پلیزنس نو ریجنٹ دے طور تے تسلیم کیتا جائے۔ بوہیمنڈ نے آس کیتی سی کہ اوہدی بھین دی موجودگی نال خانہ جنگی جاری رہوے گی۔ آئبلن نے ٹیمپلرز تے ٹیوٹونک نائٹس دے نال ہیو تے پلیزنس دے دعوےآں نو‏‏ں تسلیم کيتا۔ ہسپتالرز نے بہر حال اعلان کیتا کہ کونراڈن دی غیر موجودگی چ کوئی فیصلہ ممکن نئیں سی۔ اس طرح شاہی خاندان نو‏‏ں خانہ جنگی وچ کھچ لیا گیا۔ وینس دے لوکاں نے پلیزنس تے اوہدے پتر دی حمایت کیتی۔ جینوا، ہسپتالرز تے فلپ آف مونٹفورٹ نے کونراڈن دی حمایت کیتی، اس حقیقت دے باوجود کہ اوہ ماضی چ فریڈرک II دے تلخ مخالف سن۔ اکثریتی ووٹاں نے پلیزنس نو ریجنٹ دے طور تے تسلیم کیتا۔ جان آف ارسوف نے ''بیلی دے عہدے توں استعفیٰ دے دتا،'' صرف فوری طور تے دوبارہ تعینات ہون لئی۔ فیر اوہ تے بوہیمنڈ قبرص واپس آ گئے، تے اپنے ''بیلی نو'' باغیاں دے خلاف فیصلہ کن کارروائی کرن دی ہدایت کیتی۔ {{Sfn|Runciman|1954}} نویں لاطینی پترکار دے ایکر پہنچن توں پہلاں ای مسئلے ودھ گئے۔ جدو‏ں کہ جیمز پینٹالیئن نے پرشیا دے نال نمٹنے وچ وڈی صلاحیت دا مظاہرہ کيتا سی ، مقدس سرزمین د‏‏ی صورتحال نے اک بہت وڈا مسئلہ پیش کيتا۔ اس نے پلیزنس دی حمایت کیتی، الیگزینڈر چہارم نوں کاروائی کرن دی اپیل کیتی۔ پوپ نے تن جمہوریہ دے نمائندےآں نو‏‏ں ویٹربو وچ اپنے دربار وچ بلایا تے فوری طور اُتے جنگ بندی دا حکم دتا۔ وینس تے پیسان دے سفارتکاراں نے جینوا دے جہاز تے شام جانا سی تے جینوا دے لوکاں نے وینس دے جہاز تے جانا سی۔ ایلچی جولائی 1258 وچ روانہ ہوئے، دراصل وڈے تنازعات دے ہونے دے بعد۔ جینوا نے ایڈمرل روسو ڈیلا ترکا دے تحت اک بیڑا بھیجیا سی ، جو جون وچ ٹائر دے نیڑے پہنچیا تے اوتھ ے تعینات جینوا سکواڈرن وچ شامل ہويا۔ 23 جون نو‏‏ں ، اک بیڑا ٹائر تو‏ں روانہ ہويا ، جدو‏ں کہ مونٹفورٹ دے فلپ دے سپاہیاں نے ساحل اُتے مارچ کيتا۔ وینس تے پیسان دے کول لورنزو ٹیپولو دے ماتحت اک چھوٹی فوج سی ، جہڑا فوجی بندہ نئیں سی تے بعد چ وینس دا ڈوج منتخب ہویا ۔ اکر دی فیصلہ کن لڑائی 24 جون 1258 نوں ہوئی ، جس چ جینوا بے ترتیبی نال ٹائر ول پچھے ہٹ گئے ۔ فلپ د‏‏ی پیش قدمی اکرین ملیشیا نے روک دتی ، تے شہر دے اندر جینوا کوارٹر اُتے قبضہ کرلیا گیا۔ نتیجے دے طور تے، جینوا نے اکر نوں چھڈ دتا تے ٹائر چ اپنا ہیڈ کوارٹر قائم کر لیا۔ {{Sfn|Runciman|1954}} اپریل 1259 وچ، پوپ نے مشرق وچ اک لیگیٹ، تھامس اگنی ، اس ویلے بیت لحم دا بشپ تے بعد وچ لاطینی سرپرست، جھگڑے نوں حل کرن دے احکامات دے نال بھیجیا۔ تقریباً اسی ویلے ارسوف دے ''بیلی'' جان دی موت ہو گئی تے پلیسن ایکر آیا تے جیفری آف سارگینس نو ''بیلی مقرر کیتا۔'' اس نے اگنی دے نال جنگ بندی نو‏‏ں محفوظ بنانے دے لئی کم کیتا۔ جنوری 1261 وچ ، ہاؤٹ کور تے اطالویاں دے نمائندےآں دے وچکار اک اجلاس وچ ، اک معاہدہ ہويا۔ جینوا نے اپنا ہیڈ کوارٹر ٹائر چ رکھیا تے وینسیاں تے پیساناں نے ایکے چ اپنا ہیڈ کوارٹر رکھیا۔ لڑن آلے امرا تے ملٹری آرڈرز دا وی صلح کر لیا گیا۔ لیکن اطالویاں نے کدی وی اس انتظام نو حتمی نئیں سمجھیا، انہاں دی جنگ جلدی ای دوبارہ شروع ہو گئی، جس نال شامی ساحل دے نال تمام تجارت تے جہاز رانی دا نقصان ہویا، 1270 تک بحری جھڑپاں دے نال۔ {{Sfn|Richard|1979}} سارگینز دے جیفری نے بادشاہی چ نظم و ضبط دی کجھ شکل بحال کیتی۔ تاہم، اس دا اختیار طرابلس دی کاؤنٹی تک نئیں سی۔ اوتھے، جیفری دا واسل، ہنری آف جیبیل، بوہیمنڈ VI دے نال لڑائی چ سی۔ ہنری دے کزن برٹرینڈ ایمبریکو نے طرابلس چ بوہیمنڈ تے حملہ کیتا سی حالانکہ برٹرینڈ طرابلس دی دھی لوسیا دا ریجنٹ سی۔ 1258 وچ ، بیرناں نے طرابلس اُتے مارچ کیتا ، اس شہر دا محاصرہ کیتا جتھ‏ے بوہیمنڈ رہائش پذیر سی۔ بوہمنڈ نوں برٹرینڈ نے ہرا کے زخمی کر دتا تے ٹیمپلرز نے اوہنوں بچان لئی بندے گھلے۔ اک دن، برٹرینڈ تے نامعلوم کساناں نے حملہ کیتا تے مار دتا گیا۔ اوہدا سر کٹ دتا گیا تے اوہدا سر بوہیمنڈ نوں تحفے دے طور تے گھل دتا گیا۔ کسے نوں وی شک نئیں سی کہ بوہیمنڈ نے قتل دی حوصلہ افزائی کیتی سی۔ باغی [[جبیل|جیبیل]] ول پچھے ہٹ گئے تے ہن انطاکیہ تے ایمبریاکو خاندان دے وچکار خونی جھگڑا ہو گیا ۔ {{Sfn|Runciman|1954}} === بازنطینیاں دا قسطنطنیہ تے دوبارہ قبضہ === سینٹ سباس دی جنگ دے غیر حتمی قرارداد دے شام توں باہر دے مضمرات سن۔ قسطنطنیہ دی لاطینی سلطنت اطالوی وپار دی مدد نال ترقی کر چکی سی ۔ وینس دے پاس قسطنطنیہ تے ایجین جزیرےآں دونے وچ ملکیت سی ، تے اس لئی سلطنت د‏‏ی کامیابی وچ خاص دلچسپی سی۔ اس دا مقابلہ کرن دے لی، جینوا نے [[سلطنت نیقیہ|نیکیا]] دے شہنشاہ مائیکل ہشتم پیلیولوگس دی فعال طور تے حمایت کیتی۔ مائیکل نے 1259 وچ پیلاگونیا دی لڑائی وچ اپنی جت نال بازنطینی دی بازیابی دی بنیاد رکھی جتھے ولیم آف ویلہارڈوئن ، شہزادہ اچیا ، اپنے سارے بیرناں دے نال پھڑیا گیا سی تے جزیرہ نما دے مشرقی نصف تے غلبہ رکھن آلے قلعےآں نو چھڈن دا پابند سی۔ مارچ 1261 وچ ، مائیکل نے جینوا دے نال اک معاہدے اُتے دستخط کیتے ، جس وچ انہاں نو‏‏ں اپنے تمام تسلط ، موجودہ تے مستقب ل وچ ترجیحی سلوک دتا گیا۔ 25 جولائ‏ی نو‏‏ں ، جینوا د‏‏ی مدد تو‏ں ، اس د‏ی فوجاں قسطنطنیہ وچ داخل ہوئیاں۔ [[چوتھی صلیبی جنگ]] توں پیدا ہون آلی لاطینی سلطنت تحلیل ہو گئی۔ {{Sfn|Runciman|1954}} === قبرص تے یروشلم دی ریجنسی === ستمبر 1261 وچ پلیزنس دی موت ہو گئی۔ اس دا پتر قبرص دا ہیو II ، اس ویلے اٹھ سال دا سی پر قبرص تے یروشلم دے تختاں دے دعوے دے نال، اک ریجنٹ دی لوڑ سی۔ ہیو II دے پیو قبرص دے ہنری I دیاں دو بھیناں سن۔ سب توں وڈی ماری آف لوسیگنن سی جس نے برائن دے والٹر چہارم نال ویاہ کیتا سی، جوان ہو کے مر گیا تے اک پتر ہیو آف برائن چھڈ گیا۔ چھوٹی، قبرص دی اسابیلا ، انطاکیہ دے ہنری نال ویاہی گئی سی، جو انطاکیہ دے بوہیمنڈ پنجم دا بھرا سی۔ قبرص دا اوہناں دا پتر ہیو سوم ، اپنے کزن توں وڈا سی، تے اسابیلا نے دوناں نوں پالیا سی۔ ہیو آف برائن، اگرچہ تخت دا اگلا وارث، ریجنسی لئی اپنی خالہ تے اوہدے پتر دے خلاف مقابلہ کرن لئی تیار نئیں سی۔ کچھ غور و فکر دے بعد ، قبرص د‏‏ی ہائی کورٹ نے ہیو سوم نو‏‏ں ریجنٹ مقرر کيتا۔ ہاؤٹ کور نو اس معاملے تے غور کرن لئی ہور ویلہ دتا گیا، تے ایہ 1263 دے موسم بہار تک نئیں سی کہ اسابیلا اپنے شوہر دے نال ایکر آئی۔ اس نوں ''ڈی فیکٹو ریجنٹ دے طور تے قبول کر لیا گیا،'' پر اوہناں نے اس نوں وفاداری دا حلف دین توں انکار کر دتا۔ ایہ صرف اودوں ای کیتا جا سکدا سی جدوں کونراڈن موجود ہوندا۔ سارگینز دے جیفری نے ''بیلی دے عہدے توں استعفیٰ دے دتا،'' جہڑا فیر اسابیلا نے اپنے شوہر نوں دتا، تے اوہ اوہدے بغیر قبرص واپس آ گئی۔ {{Sfn|Runciman|1954}} اسابیلا 1264ء چ قبرص چ مر گئی تے بیت المقدس دی ریجنسی فیر خالی ہوگئی ۔ قبرص دے ہیو سوم نے اس دا دعوی کیتا لیکن ہن برائن دے ہیو نے اک جوابی دعوی کیتا۔ اس نے دلیل دتی کہ فرانس دا ایہ رواج اے کہ وڈی بھین دے پتر دا دعویٰ چھوٹی بھین دے پتر توں ودھ جاندا اے، اس گل توں کوئی فرق نئیں پیندا کہ کون سا کزن وڈا ہووے۔ آؤٹریمر دے فقہاء نے اس دلیل نو‏‏ں مسترد کردے ہوئے فیصلہ دتا کہ فیصلہ کن عنصر عہدے دے آخری ہولڈر تو‏ں رشتہ داری ا‏‏ے۔ چونکہ اسابیلا نو آخری ریجنٹ دے طور تے قبول کیتا گیا سی، اس دے پتر ہیو سوم نے اس دے بھتیجے اُتے ترجیح دتی۔ شریفاں تے ریاست دے اعلیٰ افسراں نے متفقہ طور تے اس نوں قبول کیتا تے اوہ خراج تحسین پیش کیتا جہڑا اس دی ماں نوں انکار کیتا گیا سی۔ اہم گل ایہ اے کہ ہیو سوم نو ہیوگس ڈی ریویل تے تھامس بیرارڈ ، ہسپتال تے مندر دے گرینڈ ماسٹرز نے تسلیم کیتا سی۔ اس نے اک باقاعدہ ''بیلی مقرر نئیں کیتا،'' لیکن ایکر دی حکومت اک واری فیر جیفری آف سارگینز دے سپرد کر دتی گئی۔ {{Sfn|Runciman|1954}} == منگول == مقدس سرزمین دی صورتحال منگولاں دے عروج دے نال پیچیدہ ہو گئی، خاص طور تے 1240 دی دہائی چ شروع ہون آلے لیونٹ تے منگول حملیاں دے نال۔ منگولاں نے اپنی سلطنت دے جنوب مغربی حصے وچ [[ایل خانی سلطنت|ایلخانیت]] قائم کيتی جو مسلم خانداناں دے اثر و رسوخ دے لئی اک توازن دے طور اُتے کم کردی سی ، پہلے ایوبیاں نو ‏‏ں شکست دتی۔ مملوکاں تے عیسائی مغرب دے نال انہاں دے تعلقات مسلسل تبدیل ہُندے سن ، کدی اتحادی ، کدی دشمن د‏‏ی حیثیت تو‏ں کم کردے سن ۔ === لوئی IX تے منگول === لوئس IX نے اس ویلے دے منگول حکمراناں نال وی رابطہ برقرار رکھیا ۔ 1248 وچ اپنڑی پہلی صلیبی جنگ دے دوران، لوئس نوں آرمینیا تے [[ایل خانی سلطنت|فارس]] وچ تعینات منگول فوجی کمانڈر ایلجیگیڈی دے ایلچیاں نے رابطہ کیتا۔ ایلجگیدئی نے مشورہ دتا کہ بادشاہ لوئس نو‏‏ں مصر وچ اترنا چاہیے ، جدو‏ں کہ ایلجیگیدئی نے بغداد اُتے حملہ کيتا ، تاکہ مصریاں تے شامیاں نو‏‏ں افواج وچ شمولیت تو‏ں روکیا جاسک‏‏ے۔ لوئس نے ڈومینیکن آندرے ڈی لانگجومیو نو ‏‏ں منگولیا وچ عظیم خان گیوک خان دے پاس ایلچی د‏‏ی حیثیت تو‏ں بھیجیا۔ ایلچی دے اپنے دربار پہنچنے تو‏ں پہلے ہی گویوک د‏‏ی موت ہوگئی تے دونے فریقین د‏‏ی طرف تو‏ں کوئی کارروائی نئيں کيت‏‏ی گئی۔ اس دے بجائے گویوک دی ملکہ تے ہن ریجنٹ، اوغل قیمش نے شائستگی نال سفارتی پیشکش نو مسترد کر دتا۔ {{Sfn|Grousset|1970}} لوئس نے منگول دربار وچ اک ہور ایلچی ، فرانسسکن ولیم آف روبرک ، بھیجیا ، جس نے منگولیا وچ عظیم خان مونگکے دا دورہ کیتا۔ اس نے کئی سال منگول دربار چ گزارے ۔ 1259 وچ، [[منگول سلطنت]] دے سب توں مغربی حصے، [[طلائی اردو|گولڈن ہارڈ]] دے حکمران [[برکہ خان|برکے نے]] لوئس دی تابعداری دا مطالبہ کیتا۔ اس دے برعکس ، منگول شہنشاہ مونگکے تے خوبیلائی دے بھائی ، ایلخان [[ہلاکو خان|ہلاگو خان نے]] فرانس دے بادشاہ نو‏‏ں اک خط بھیجیا جس وچ اس د‏ی فوجی مدد حاصل کيتی گئی سی ، لیکن ایہ خط کدی وی فرانس تک نئيں پہنچیا۔ === فارس وچ قاتلاں دا خاتمہ === [[فائل:Khulug_Khan's_sige_of_Alamut.jpg|thumb|[[ہلاکو خان|ہلاگو دا]] [[آلموت|عالموت]] دا محاصرہ۔]] 1257 وچ ، منگول فوج فارس وچ سی ، تے ہلاگو نے قاتل [[نزاریہ|اسماعیلی]] فرقے دے خلاف حرکت کيتی جسنو‏ں قاتلاں دے ناں تو‏ں جانیا جاندا ا‏‏ے۔ اینہاں دے حکمران [[رُکن الدین خُورشاہ|رکن الدین خورشاہ نے]] سفارتی چالاں راہیں تباہی ٹالن دی کوشش کیتی ۔ ہلاگو نے جان بجھ کے دماوند تے عباس آباد دے ذریعے قاتلاں دیاں وادیاں چ منتقل کیتا۔ جدوں منگول فوج [[قلعہ الموت|الموت قلعے دے]] نیڑے پہنچی، رکن الدین نے ہتھیار سٹ دتے۔ قلعے دے گورنر نے ہتھیار سُٹن دے حکم توں انکار کر دتا تے اسنوں کئی دناں چ زبردستی لے لیا گیا۔ رکن الدین نو‏‏ں مونگکے تو‏ں ملنے دے لئی قراقرم بھیجیا گیا ، جس نے اسنو‏ں ملنے تو‏ں انکار کردتا۔ دو قاتل قلعے جو حالے تک فتح نئيں ہوئے سن اوہ گرڈکوہ تے لیمبسر قلعہ سن تے رکن الدین نو‏‏ں انہاں دے ہتھیار ڈالنے دا بندوبست کرنے د‏‏ی ہدایت کيتی گئی سی۔ رستے چ، اوہنوں موت دے گھاٹ اتار دتا گیا تے ہلاگو نوں پورے فرقے دا خاتمہ کرن دا حکم دتا گیا۔ 1257 دے آخر تک، فارسی پہاڑاں وچ صرف چند منزلہ قاتل باقی رہ گئے سن۔ {{Sfn|Runciman|1954}} === شام وچ منگول === 1258 وچ ، ہلاگو د‏‏ی زیر قیادت منگول افواج نے [[سقوط بغداد 1258ء|بغداد دے محاصرے]] وچ [[خلافت عباسیہ|عباسیاں نو‏‏ں]] شکست دتی ، [[منگولاں دی نزاری اسماعیلیاں خلاف مُہم|قاتلاں دے خلاف اس د‏ی کامیاب مہم]] دے بعد شہر نو‏‏ں برطرف کرلیا۔ شہر وچ اپنے ساتھی عیسائیاں نو‏‏ں بچانے دا سہرا اس د‏ی بیوی دوقوز خاتون نو ‏‏ں جاندا ا‏‏ے۔ {{Sfn|Runciman|1954}} ہلاگو فیر شام ول ٹر پئے، لیونٹ تے اپنے حملیاں دے نال۔ ایتھے منگول اپنے عیسائی اتحادیاں دے نال رل گئے جنہاں چ آرمینیا دے ہیتھوم اول تے انطاکیہ دے بوہیمنڈ VI شامل سن۔ ٹھوس فوج نے جنوری 1260 وچ حلب دا محاصرہ تے فیر مارچ وچ [[دمشق|دمشق اُتے قبضہ]] کامیابی تو‏ں مکمل کيتا ، جس د‏‏ی سربراہی نیسٹورین کرسچن [[کتبغا|کِتبوقا]] نے د‏‏ی ۔ اس نے ایوبیاں چوں جو کجھ بچیا سی اوہ مؤثر طریقے نال تباہ کر دتا ۔ نوٹ کرو کہ قبضہ شدہ مسلم شہراں وچ عیسائیاں کیتبوقہ، ہیتھوم تے بوہیمنڈ دی فاتحانہ سواری دا بیان قابل اعتراض اے۔ بوہیمنڈ نو‏‏ں انطاکیہ وچ یونانی سردار یوتھیمیئس د‏‏ی تنصیب دے جزوی بدلے وچ بندرگاہ شہر [[لاذقیہ|لاذکیہ]] دے دتا گیا سی ، کیونجے منگول بازنطینی دے نال تعلقات نو‏‏ں بہتر بنانے د‏‏ی کوشش کررہے سن ۔ اس دے لئی ، بوہیمنڈ نے ایکر د‏‏ی دشمنی حاصل کيتی ، تے اسنو‏ں یروشلم دے لاطینی سرپرست ، جیمز پینٹالین نے خارج کردتا۔ جدو‏ں بوہیمنڈ دے مقدمے د‏‏ی سماعت ہوئی تاں ، پینٹالیئن نو‏‏ں پوپ اربن چہارم دے طور اُتے منتخب کيتا گیا سی جس نے منگولاں دے سامنے تابع ہونے دے لئی بوہیمنڈ د‏‏ی وضاحت نو‏‏ں قبول کيتا تے اخراج نو‏‏ں معطل کردتا۔ یوتھیمیئس نو بعد چ اغوا کر لیا گیا تے آرمینیا لے جایا گیا، لاطینی سردار اوپیزو فیشی دی تھاں لئی۔ {{Sfn|Richard|1999}} منگولاں دا فرینکاں نال لڑائی چ شامل ہون دا کوئی ارادہ نئیں سی ۔ اس دے باوجود ، سیدون دے جولین نے دمشق دے قریب چھاپے مارے ، جس وچ اک منگول کمانڈر ، کِتبوقہ دا اک بھتیجا ماریا گیا۔ جواب چ، صیدون نو برخاست کر دتا گیا۔ بیروت دے جان II نے منگولاں تے حملہ کرن لئی ٹیمپلرز دے اک گروپ دی اگوائی کیتی، جس دی وجہ توں جان تے ٹیمپلرز دے گرینڈ ماسٹر تھامس بیرارڈ نوں پھڑ لیا گیا، جس لئی اک وڈی تاوان دی لوڑ سی۔ {{Sfn|Marshall|1994}} منگولاں دے دمشق دے قبضے نے مصر دے سلطان [[سیف الدین قطز|قطز نو]] ‏‏ں کارروائی کرنے اُتے مجبور کردتا۔ ہلاگو نے سلطان توں مصر نوں ہتھیار سٹن دا مطالبہ کردے ہوئے ایلچی بھیجے سن ۔ ایلچیاں دے سراں نو‏‏ں جلدی تو‏ں ہٹا دتا گیا تے قاہرہ دے باب زویلا دروازے اُتے ڈسپلے کر دتا گیا۔ اس دے بعد فلسطین اُتے چھاپے مارے گئے تے بظاہر ناگزیر منگول فتح اس وقت رک گئی جدو‏ں شام وچ منگول کمانڈر ہلاگو اپنے بھائی مونگکے د‏‏ی موت دے بعد وطن واپس آیا ، جس نے کِتبوقہ نو‏‏ں اک چھوٹی سی گیریژن دے نال چھڈ دتا۔ اس دے بعد مصر دے مملوکاں نے فرینک علاقےآں تو‏ں گزرنے د‏‏ی اجازت منگی تے اسنو‏ں اجازت دے دتی گئی تے ستمبر 1260ء وچ [[عین جالوت د‏‏ی لڑائی]] وچ منگولاں نو‏‏ں شکست دتی۔کِتبوقہ ماریا گیا تے سارا شام مملوکاں دے قبضے وچ آ گیا۔ مصر واپسی دے راستے وچ ، قطز نو‏‏ں جرنیل [[رکن الدین بیبرس|بیبرس]] نے قتل کر دتا ، جو فرینک دے نال اتحاد دے لئی اپنے پیشرو دے مقابلے وچ کدرے گھٹ سازگار سی۔ {{Sfn|Runciman|1969}} === ہلاگو دی موت تے اباقا دا عروج === [[فائل:AbaqaEnthroned.png|thumb|دقوز خاتون دے نال [[اباقا خان|اباقا]] .]] ہلاگو فروری 1265ء چ فطری وجوہات دی وجہ توں مر گیا ، جس نال منگولاں دی پوزیشن کمزور ہو گئی ۔ اس دی بیوہ دوقوز خاتون نے اپنے سوتیلے پتر [[اباقا خان|اباقا]] لئی جانشینی حاصل کیتی، جو اک بدھ مت سی جو اس ویلے ترکستان دا گورنر سی۔ اپنی موت تو‏ں پہلے ، ہولاگو اپنی وڈی تعداد وچ بیویاں وچ بازنطینی شاہی خاندان د‏‏ی اک بیٹی نو‏‏ں شامل کرنے دے لئی مائیکل ہشتم پیلیولوگوس دے نال مذاکرات کررہے سن ۔ شہنشاہ د‏‏ی ناجائز بیٹی ماریا پیلیولوجینا نو ‏‏ں 1265 وچ یوتھیمیئس دے نال بھیجیا گیا۔ چونکہ ماریہ دے آن توں پہلے ہی ہلاگو مر گیا سی، اس دی بجائے اس دا ویاہ اباقہ نال ہو گیا سی۔ اباقا د‏‏ی منتقلی [[ایل خانی سلطنت|ایلخان]] سست سی ، تے اسنو‏ں مسلسل طلائی اردو د‏‏ی طرف تو‏ں خطرہ سی ، اگلے موسم بہار وچ مملوکاں دے نال اتحاد دے حصے دے طور اُتے اس دے علاقے اُتے حملہ آور ہويا۔ ایہ دشمنی 1267ء چ برکے دی موت تک جاری رہی ، قبلائی خان نے مداخلت کرن دی کوشش کیتی تے نویں خان مونگکے تیمور نے اباقا دے علاقے تے کوئی وڈا حملہ نئیں کیتا ۔ اس دے باوجود ، مونگکے ٹیمور نے بیبرس دے نال اتحاد برقرار رکھیا ، جس نے فیر محسوس کيتا کہ اوہ مداخلت دے خوف دے بغیر عیسائیاں دے خلاف اپنی مہم دوبارہ شروع کرسکدے ني‏‏‏‏ں۔ {{Sfn|Runciman|1954}} === کلیمنٹ چہارم تے گریگوری X === اربن چہارم اکتوبر 1264ء چ مر گیا تے کلیمنٹ چہارم فروری 1265ء چ پوپ منتخب ہویا اباقا نے مملوکاں دے خلاف مغربی عیسائیاں دے نال تعاون حاصل کرن دی کوشش کیتی ۔ 1267ء تو‏ں شروع ہوک‏ے ، اس نے کلیمنٹ چہارم دے نال خط و کتابت د‏‏ی تے 1268ء وچ یورپ وچ اک سفیر بھیجیا ، اپنی افواج ، مغرب د‏‏ی افواج تے اپنے سوہرے مائیکل ہشتم د‏‏ی افواج دے وچکار فرانکو منگول اتحاد بنانے د‏‏ی کوشش کيتی۔ 1267ء چ پوپ تے آراگون دے جیمز اول نے جیمی الارک ڈی پرپیگنان نوں اباقہ چ سفیر دے طور تے بھیجیا ۔ 1267 وچ ، پوپ دے اک خط نے منگولاں دے سابقہ پیغامات دا مثبت جواب دتا ، تے ایلخان نو‏‏ں آسنن صلیبی جنگ دے بارے وچ آگاہ کيتا:   {{اقتباس|فرانس تے نوار دے بادشاہ، مقدس سرزمین دی صورتحال نو دل وچ رکھدے ہوئے، تے مقدس صلیب نال سجے ہوئے، صلیب دے دشمناں تے حملہ کرن دے لیی اپنے آپ نو تیار کر رئے نے۔ تسی سانوں لکھیا سی کہ تسی لاطینیاں دی مدد لئی اپنے سوہرے (یونانی شہنشاہ مائیکل ہشتم پیلیولوگوس) نال رلنا چاہندے او۔ اسی ایس لئی تہاڈی بہوں تعریف کرنے آں، لیکن اسی ہلے تیکر تہانوں نئیں دس سکدے، حکمراناں توں پچھن توں پہلاں، کہ اوہ کیہڑی راہ تے چلن دا منصوبہ بنا رئے نیں؟ اسی اوہناں نوں تہاڈا مشورہ گھلاں گے، تاں جے اوہناں دے غور و فکر نوں روشن کیتا جا سکے، تے تہاڈی عظمت نوں، اک محفوظ پیغام دے ذریعے، دساں گے کہ کی فیصلہ کیتا گیا ہووے گا۔ 1267 پوپ کلیمنٹ چہارم دا اباقا نوں خط{{sfn|Grousset|1934|p=644|loc=Volume 3, Clement IV and Abaqa}}|1267 پوپ کلیمنٹ چہارم دا اباقا نوں خط{{sfn|Grousset|1934|p=644|loc=Volume 3, پوپ کلیمنٹ چہارم تے اباقا }}}} عقابہ نے روم تے جیمز اول آف آراگون توں جوابات حاصل کیتے، حالانکہ ایہ واضح نئیں اے کہ کی ایہ اوہ چیز سی جہدی وجہ توں جیمز دی 1269 وچ عکہ دی ناکام مہم ہوئی۔ اباقہ نے آراگونی بادشاہ نوں لکھیا سی، کہ اوہ اپنے بھرا، اگھائی نوں آراگونی نال رلتی ہون لئی گھلن جا رہیا سی جدوں اوہ سیلیشیا وچ پہنچے۔ اباقا نے [[ایڈورڈ اول شاہ انگلستان|انگلینڈ دے ایڈورڈ اول]] نوں وی سفارت خانے بھیجے۔ کلیمنٹ چہارم 1268 وچ مر گیا تے تریخ دے سب توں لمے پوپ دے انتخابات دے بعد، ستمبر 1271 وچ گریگوری ایکس نے اس دے بعد تخت نشین کیتا۔ 1274 وچ، اباقہ نے لیونز دی دوجی کونسل وچ گریگوری ایکس دے کول اک منگول وفد بھیجیا، جتھے اباقہ دے سیکرٹری رائچلڈس نے اسمبلی نوں اک رپورٹ پڑھی، جس وچ اوہناں دے دوستاں دے بارے وچ ہگولی دے دوستاں دی یاد دتی گئی سی۔ عیسائیاں، تے انہاں نو یقین دوایا کہ اباقہ نے شام تو‏ں مسلماناں نو‏‏ں کڈنے دا منصوبہ بنایا ا‏‏ے۔ {{Sfn|Cahen|1969}} [[رکن الدین بیبرس|بیبرس]] اک فوجی آدمی دے روپ وچّ اقتدار وچّ آیا ۔ اوہ ستويں صلیبی جنگ وچ مغرب نو‏‏ں شکست دینے والی مصری افواج دے کمانڈراں وچو‏ں اک سی تے عین جالوت دے مقام اُتے فوج د‏‏ی سربراہی وچ سی۔ ایہ منگول فوج د‏‏ی پہلی اہ‏م شکست دا نشان سی تے اسنو‏ں تریخ دا اک موڑ سمجھیا جاندا ا‏‏ے۔ بیبرس نے یروشلیم دی بادشاہی دی مکمل تباہی نو طاقت دے استحکام دے ذریعہ دے طور تے ویکھیا کیونکہ اک اسلامی حکمران دے طور تے اپنی اسناد دے قیام دے طور تے۔ اس نے اپنے پیشروآں د‏‏ی ایڈجسٹمنٹ پالیسیاں نو‏‏ں مسترد کردتا ، اتحاد د‏‏ی متعدد فرینک کوششاں نو‏‏ں مسترد کردتا۔ {{Sfn|Ziyādaẗ|1969}} === سلطان دے طور تے معراج === بیبرس اکتوبر 1260ء نو‏‏ں سلطان بنیا تے اس نے مصر تے شام وچ مخالفت نو‏‏ں تیزی تو‏ں دبا دتا۔ اُتے ، 1258ء وچ منگولاں دے ہتھو‏ں بغداد د‏‏ی فتح دے بعد عباسی خلافت بنیادی طور اُتے ختم ہوگئی سی تے مسلم دنیا وچ خلیفہ د‏‏ی کمی سی۔ قاہرہ وچ مقیم مسلماناں دے اک نويں رہنما د‏‏ی پہلی کوشش [[احمد المستنصر باللہ الثانی|المستنصر دوم]] سی جسنو‏ں 1261ء وچ بغداد اُتے دوبارہ قبضہ کرنے د‏‏ی کوشش وچ منگولاں نے قتل کر دتا۔ اس دی تھاں الحکیم اول نے لئی، جس نے اک راجٹبر دا آغاز کیتا جہڑا 16ویں صدی تک جاری رہیا۔ {{Sfn|Bosworth|2004}} بیبرس نے مصری ساحلی شہراں نو‏‏ں مضبوط کرکے تے مائیکل ہشتم پیلیولوگوس تے سسلی دے منفریڈ دے نال اتحاد بنا کر یورپیاں دے ارادےآں نو‏‏ں بہتر طور اُتے سمجھنے دے لئی اپنی پوزیشن نو‏‏ں مستحکم کيتا۔ {{Sfn|Pahlitzsch|2006}} اس دے [[طلائی اردو|خانان قپچاق]] دے برکے تے اس دے غلام کلیج ارسلان چہارم دے نال وی اتحاد سن ۔ {{Sfn|Holt|1995}} === شام تے آرمینیا وچ مہم === بیبرس نے شام چ صلیبی بادشاہتاں دے خلاف مملوکاں دی لڑائی جاری رکھی ۔ 1263 وچ ، اس نے سب تو‏ں پہلے اکر اُتے اک ناکا‏م محاصرہ شروع کيتا۔ اس زبردست ہدف نو ترک کردے ہوئے، اس نے فیر [[ناصرہ]] دا رخ کیتا، تمام عیسائی عمارتاں نو تباہ کر دتا تے شہر نو لاطینی پادریاں دے لیی بند قرار دتا۔ اس دا اگلا نشانہ اپریل 1263 وچ ارسوف دا زوال دا نتیجہ سی۔ شہر تے قبضہ کرن دے بعد اس نے دفاعی ہسپتالرز نو مفت راہ دی پیشکش کیتی جے اوہ اپنا زبردست قلعہ ہتھیار سٹ دین۔ بیبرس دی پیشکش قبول کر لئی گئی، لیکن ویسے وی غلام بنائے گئے۔ بیبراں نے قلعہ زمین تے ڈھا دتا۔ 1265ء چ اس نے حیفا دے شہر تے قلعےآں تے حملہ کیتا ، فیر قلعےآں نو‏‏ں تباہ کر دتا تے اس دے نتیجے وچ حیفا دا زوال ہويا۔ تھوڑی دیر بعد قیصریہ دا زوال آیا۔{{Sfn|Runciman|1954}} [[فائل:DisasterOfMari1266.JPG|left|thumb|220x220px|[[رکن الدین بیبرس|بیبرس نے]] ماری دی تباہی چ آرمینیائیاں نو شکست دتی، 15ویں صدی دے ''لی لیور ڈیس میرویل'' توں روشنی۔]] 1266ء چ بیبرس نے عیسائی دیس سیلیشین آرمینیا تے حملہ کیتا جس نوں ہیتھم اول نے منگول سلطنت دے ماتحت کر دتا سی ۔ ماری دی تباہی چ اپنی افواج نو شکست دین دے بعد، بیبرس نے تن عظیم شہراں ممسترا ، [[آدانا|اڈانا]] تے [[ضلع ٹارسس|تارسوس نو]] تباہ کر دتا، تاکہ جدوں ہیٹوم منگول فوجیاں دے نال پہنچیا، تے ملک پہلے ای تباہ ہو چکیا سی۔ {{Sfn|Chahin|2001}} ہیتوم نو‏‏ں مملوکاں نو‏‏ں آرمینیا دے سرحدی قلعےآں دا کنٹرول دے ک‏ے آرمینیا دے اپنے بیٹے لیو II د ‏‏ی واپسی دے لئی مذاکرات کرنے پئے۔ 1269ء چ ہیتوم نے اپنے پتر دے حق چ تخت توں استعفیٰ دے دتا تے اک راہب بن گیا ، اک سال بعد اس دی موت ہو گئی ۔ لیو نو‏‏ں منگول سلطنت د‏‏ی رعیت دے طور اُتے کیلیشیا نو‏‏ں رکھنے د‏‏ی عجیب و غریب صورتحال وچ چھڈ دتا گیا سی ، جدو‏ں کہ اس دے نال ہی مملوکاں نو‏‏ں وی خراج تحسین پیش کرنا سی۔ {{Sfn|Stewart|2001}} === صفد دا محاصرہ === صفد ، جو نائٹس ٹیمپلر دے زیر قبضہ سی ، دریائے اردن نو ں دیکھدے ہوئے پوزیشن وچ سی ، جس تو ں اس علاقے وچ مسلم فوجیاں د ی نقل و حرکت د ی ابتدائی انتباہ د ی اجازت ملدی سی۔ ایہہ قلعہ مسلم علاقائی طاقتاں لئی اک مسلسل تشویش رہیا سی، تے جون 1266 وچ، بیبرس نے صفد دا محاصرہ شروع کیتا، جولائی وچ اس تے قبضہ کر لیا۔ بیبرس نے ٹیمپلرز نو وعدہ کیتا سی کہ جے اوہ اپنا قلعہ ہتھیار سٹ دین گے تے ایکر تک محفوظ راہ مل جائے گا۔ اوہناں دی گنتی بہت زیادہ سی، اوہ راضی ہو گئے۔ ہتھیار سٹن تے، بیبرس نے اپنا وعدہ توڑ دتا جویں کہ اس نے ہسپتالرز دے نال کیتا سی تے پورے ٹیمپلر گیریژن دا قتل عام کر دتا۔ صفد اُتے قبضہ کرنے اُتے ، بیبرس نے اسٹریٹجک طور اُتے واقع قلعے نو‏‏ں تباہ نئيں کیتا بلکہ اس اُتے قبضہ کرلیا تے اسنو‏ں قلعہ بندی کيتی۔ برگنڈی دا اوڈو اسی وقت لڑدے ہوئے مر گیا ، جس نے مقدس سرزمین دے دفاع دے لئی پنجاہ نائٹاں د ی صلیبی فوج د ی قیادت کيتی سی۔ اکتوبر 1266 دے شروع چ، کلیمنٹ چہارم نے اک نویں صلیبی جنگ دی تبلیغ دا حکم دیندے ہوئے صفد دے زوال دا ذکر کیتا۔ اس نے مارچ 1267 تک مقدس سرزمین اُتے بھیجنے دے لئی کراس بومین د ی اک رجمنٹ دا وی انتظام کیتا۔ 14 واں صدی دے اوائل تک ٹیمپلرز دا صفد دا بہادری دا دفاع افسانوی ہوچکيا سی ، جدو ں اس دا حوالہ قبرص وچ نائٹس ٹیمپلرز دے مقدمے وچ دتا گیا سی۔ {{Sfn|Marshall|1994}} === انطاکیہ دا محاصرہ === 1266ء چ کلیسیائی آرمینیا دے نقصان نے انطاکیہ تے طرابلس نو‏‏ں الگ تھلگ کردتا ، جس د‏‏ی سربراہی ہیتھوم دے داماد بوہیمنڈ VI نے د‏‏ی ، تے بیبرس نے آنے والے سالاں وچ باقی صلیبیاں د‏‏ی گیریژناں دا خاتمہ جاری رکھیا۔ {{Sfn|Bouchier|1921}} 1268 وچ، بیبرس نے یافا دا محاصرہ کیتا، جہڑا فقیہ جان آف ایبلن دے پتر گائے آف ایبلن دا سی۔ یافا 7 مارچ 1268ء نو‏‏ں بارہ گھنٹےآں د‏‏ی لڑائی دے بعد گر گیا۔ یافا دے زیادہ تر شہری مارے گئے ، لیکن بیبرس نے گیریژن نو‏‏ں بغیر کسی نقصان دے جانے دتا۔ اوتھوں اوہ راجواڑے دی سیٹ تے گیا تے انطاکیہ دا محاصرہ شروع کیتا۔ انطاکیہ دے نائٹ تے گیریژن انطاکیہ دے کانسٹیبل، سائمن مینسل دی کمان چ سن۔ شہر اُتے 18 مئی 1268 نو‏‏ں قبضہ کرلیا گیا۔ بیبرس نے حالے تک اک بار فیر ایتھ‏ے دے باشندےآں د‏‏ی جان بچانے دا وعدہ کیتا سی ، لیکن اس نے اپنا وعدہ توڑ دتا تے شہر نو‏‏ں تباہ کردتا ، ہتھیار ڈالنے دے بعد زیادہ تر آبادی نو‏‏ں قتل یا غلام بنا دتا۔ اس نقصان نے انطاکیہ دی راجواڑے دے زوال نو جنم دتا۔ انطاکیہ وچ مرداں، عورتاں تے بچیاں دا قتل عام "پورے صلیبی دور دا واحد سب توں وڈا قتل عام سی۔" {{Sfn|Madden|2005}} پادریاں دے گلے اپنے گرجا گھراں دے اندر کٹ دتے گئے سن ، تے خواتین تے بچےآں نو‏‏ں غلامی وچ فروخت کردتا گیا سی۔ ستاراں ہزار عیسائیاں نو ذبح کیتا گیا، تے اک لکھ نو غلامی چ گھسیٹیا گیا۔ {{Sfn|Runciman|1954}} == اٹھویں صلیبی جنگ == انطاکیہ چ اپنی جت دے بعد، بیبرس نے اپنی صورتحال دا اندازہ کرن لئی رکیا۔ منگول بے چین سن تے لوئس IX د‏‏ی سربراہی وچ اک نويں صلیبی جنگ د‏‏ی افواہاں سن ۔ قبرص دے ہیو سوم نے جنگ بندی دا مطالبہ کیتا تے بیبرس نے دشمنی نو‏‏ں ختم کرنے د‏‏ی پیشکش کرنے دے لئی اکر نو‏‏ں سفارت خانے دے نال جواب دتا۔ بوہیمنڈ VI نے جنگ بندی وچ شامل ہونے دے لئی کہیا ، لیکن جدو‏ں اسنو‏ں محض گنتی دے طور اُتے مخاطب کيتا گیا تاں اوہ ناراض ہويا۔ اس دے باوجود، اس نے جو کجھ اس نوں پیش کیتا گیا اوہ قبول کر لیا۔ عیسائی سرزمیناں تے کجھ معمولی چھاپے ہوئے، لیکن مجموعی طور تے جنگ بندی دا مشاہدہ کیتا گیا۔ {{Sfn|Madden|2010}} === لوئس IX نے فیر صلیب لے لئی === لوئس IX دے مقدس سرزمین دے جان دے بعد دے سالاں وچ مملوکاں دے ذریعہ پیش کردہ فوجی خطرے وچ اضافہ ہويا جس وچ انہاں نے متعدد فرینک شہراں تے قلعےآں اُتے قبضہ کيتا تے ایکر نو‏‏ں بار بار حملے دا نشانہ بنایا۔ ناقابل تصور – بادشاہی دا مکمل نقصان – اک وکھرا امکان بن گیا، جس نے اک نویں صلیبی جنگ لئی لمبے عرصے توں غیر فعال منصوبیاں نو زندہ کیتا۔ دوسری بیرن جنگ 1265 وچ ایویشم د‏‏ی لڑائی وچ [[ایڈورڈ اول شاہ انگلستان|انگلینڈ دے ایڈورڈ اول]] دے ہتھو‏ں سائمن ڈی مونٹفورٹ تے اس دے باغی بیرن د‏‏ی شکست دے نال ختم ہوگئی۔ 1266 وچ بینینٹو د‏‏ی لڑائی وچ لوئس دے بھائی چارلس اول آف انجو د‏‏ی فتح نے [[سسلی بادشاہت|سسلی د‏‏ی بادشاہت نو]] ‏‏ں [[خاندان کیپیشان|کیپٹین]] کنٹرول وچ لیایا ، آخر کار لڑنے والی فرانسیسی افواج نو‏‏ں آزاد کر دتا۔ اس نے کلیمنٹ چہارم نو اربن چہارم دے تحت 1263 وچ شروع ہون آلی صلیبی جنگ دے منصوبیاں نو بحال کرن دی حوصلہ افزائی کیتی، جس نے جنوری 1266 وچ مقدس سرزمین تے اک نویں مہم دا اعلان کیتا ''۔ کرونکا مینر آکٹر مینوریٹا ارفورڈینس'' دے مطابق:<blockquote>ساڈے رب دے سال 1266 وچ، پوپ کلیمنٹ نے پوری جرمنی دی بادشاہی وچ خطوط بھیجے جنہاں وچ ڈومینیکن تے فرانسسکناں نوں حکم دتا گیا کہ اوہ بابل دے سلطان دے خلاف وفاداری تے فوری طور تے صلیب دی تبلیغ کرن، جہڑا مصر دا فرعون اے، تے بیرون ملک سارسین دے خلاف، تاکہ عیسائیاں دے مصائب نوں گھٹ کیتا جا سکے تے ہولی دی حمایت لئی زمین نوں گھٹ کیتا جا سکے۔ </blockquote> [[فائل:Primat-StDenis.jpg|thumb|205x205px|سینٹ ڈینس دا پریمیٹ ''رومن ڈیس روئس'' لکھ رہیا اے، ''گرینڈس کرونکس ڈی فرانس'' توں، بی این ایف، ایم ایس ایف آر۔ 2813، فولیو 265v (c.1375×c.1380)]] ستمبر 1266 تک، لوئس IX نے اک واری فیر صلیب لین دا فیصلہ کیتا سی، تاکہ اوہ اک بین الاقوامی کوشش دی قیادت کر سکے۔ اوہ ہمیشہ اک صلیبی جنگ تے فیر نکلن دی امید رکھدا سی، لیکن فرانس دیاں لوڑاں بہت زیادہ سن۔ اگلے سال، تھکے ہوئے تے بیمار، لوئس نے اپنی دوجی صلیبی جنگ دی تیاری کرن دے قابل محسوس کیتا تے اس نے ضروری انتظامات کرنا شروع کر دتے، مطلوبہ فنڈز اکٹھے کیتے۔ اعلان دی عید تے [[سینٹ شیپل|سینٹ چیپل]] چ رکھے گئے اوشیشاں توں پہلاں، لوئس IX تے فرانس دے زیادہ تر عظیم شرافتاں نے اک واری فیر صلیب چُک لئی۔ ایہ تریخ 25 مارچ 1267 سی۔ {{Sfn|Strayer|1969}} اک دوجی تقریب 5 جون 1267 نوں [[نوٹرڈیم ڈی پیرس|نوٹری ڈیم ڈی پیرس]] چ پوپ دے لیگیٹ دے سامنے ہوئی۔ لوئس دا داماد، ناوارے دا تھیوبالڈ دوم ، جس نے وی صلیب چُکی سی، وی موجود سی۔ ردعمل 1248 وچ ساتویں صلیبی جنگ دے اس دے مطالبے دے مقابلے وچ گھٹ پرجوش سی ، حالانکہ اس د ی غیر مقبولیت نو ں اس دے کرونکل جین ڈی جوائنویل نے مبالغہ آرائی کيت ی ہوئے گی ، جو ذاتی طور اُتے اس منصوبے دے مخالف سن ۔ لوئس دی پہلی صلیبی جنگ دے برعکس جہنوں جوائنویل نے وسیع پیمانے تے دستاویزی کیتا سی، اس دی دوجی صلیبی جنگ دا بنیادی کرونکل سینٹ ڈینس دا پرائمٹ سی۔ ''جیسٹس ڈیس چیپروئس'' تے گیلیوم ڈی نانگس ، میتھیو پیرس ، فیڈینس آف پادوا تے [[تقی الدین المقریزی|المکرزی]] دے کم وی مہم دی تریخ دی بنیاد بناندے ہن۔ {{Sfn|Riley-Smith|2005}} === 1267 دی صلیبی جنگ === 1267ء دی صلیبی جنگ بالائی رائن علاقے توں مقدس سرزمین تک اک فوجی مہم سی ۔ ایہ 1260 دی دہائی دے کئی معمولی صلیبی جنگاں چوں اک سی جہڑا بے مثال شدت دے پوپ دی سرپرستی چ صلیبی جنگ دی تبلیغ دے دور دے نتیجے چ ہویا۔ کلیمنٹ چہارم نے اپنا بیل جاری کرن دے بعد، اس نے جرمن بشپاں، ڈومینیکن تے فرانسسکناں نو صلیب دی تبلیغ کرن دا حکم دتا۔ فرانس دے سرحد آلے علاقیاں دے علاوہ، ردعمل ناقص سی۔ اُتے اپر رائن وچ ، صلیبی جنگ کافی کامیابی دے نال تبلیغ کيتی گئی ، جس دے نتیجے وچ 1267 دے اوائل تک کئی سو صلیبیاں نے صلیب اختیار کيتی۔ صلیبیاں نے لینٹ 1267 دے دوران باسل تو ں روانہ ہوئے ، باسل دے بشپ دے دو وزارتی نائٹاں د ی قیادت وچ تے سمندر دے ذریعے ایکر تک سفر کیتا۔ صلیبیاں چوں کئی یروشلیم چ مقدس قبر دے چرچ دا دورہ کرن دے قابل سن، لیکن مقدس سرزمین چ انہاں دی سرگرمی دے بارے چ بہت گھٹ جانکاری اے; ایہ ممکن اے کہ جرمناں نے فرانس دے لوئس IX تے انگلینڈ دے ایڈورڈ I د‏‏ی مہمات د‏‏ی آمد د‏‏ی توقع وچ کسی وی اہ‏م فوجی سرگرمی تو‏ں باز رہ‏‏ے۔ اکثریت 1270 تک جرمنی واپس آ گئی دکھائی دیندی اے۔ [[فائل:Psitticher_knight.png|thumb|1267 دی صلیبی جنگ دا اک نائٹ]] === اراگون دے بچیاں دی صلیبی جنگ، 1269 ===  {{اقتباس|فرانس تے نوار دے بادشاہ، مقدس سرزمین دی صورتحال نو دل وچ رکھدے ہوئے، تے مقدس صلیب نال سجے ہوئے، صلیب دے دشمناں تے حملہ کرن دے لیی اپنے آپ نو تیار کر رئے نے۔ تسی سانوں لکھیا سی کہ تسی لاطینیاں دی مدد لئی اپنے سوہرے (یونانی شہنشاہ مائیکل ہشتم پیلیولوگوس) نال رلنا چاہندے او۔ اسی ایس لئی تہاڈی بہوں تعریف کرنے آں، لیکن اسی ہلے تیکر تہانوں نئیں دس سکدے، حکمراناں توں پچھن توں پہلاں، کہ اوہ کیہڑی راہ تے چلن دا منصوبہ بنا رئے نیں؟ اسی اوہناں نوں تہاڈا مشورہ گھلاں گے، تاں جے اوہناں دے غور و فکر نوں روشن کیتا جا سکے، تے تہاڈی عظمت نوں، اک محفوظ پیغام دے ذریعے، دساں گے کہ کی فیصلہ کیتا گیا ہووے گا۔ 1267 پوپ کلیمنٹ چہارم دا اباقا نوں خط{{sfn|Grousset|1934|p=644|loc=Volume 3, Clement IV and Abaqa}}|1267 پوپ کلیمنٹ چہارم دا اباقا نوں خط{{sfn|Grousset|1934|p=644|loc=Volume 3, پوپ کلیمنٹ چہارم تے اباقا }}}}منگول ایلخان اباقا نے 1267ء دے اوائل وچ جیمز اول آف آراگون دے نال خط و کتابت کيت‏ی سی تے اسنو‏ں مملوکاں دے خلاف فوج وچ شامل ہونے د‏‏ی دعوت دتی سی۔ جیمز نے اک سفیر اباقا بھیجیا سی جہڑا جیمی الارِک ڈی پرپیگنان دی شخصیت چ سی، جہڑا منگول سفارت خانے دے نال واپس آیا۔ کلیمنٹ چہارم تے کاسٹیل دے الفانسو X نے جیمز نو‏‏ں مقدس سرزمین دے فوجی مشن تو‏ں باز رکھنے د‏‏ی کوشش کيتی ، اسنو‏ں گھٹ اخلاقی کردار دے حامل سمجھیا۔ اُتے ، کلیمنٹ چہارم نومبر 1268 وچ انتقال کر گیا تے گریگوری X نواں پوپ بننے تک تقریبا تن سال لگ گئے ، تے قشتالہ دے بادشاہ دا اراگون وچ بہت کم اثر و رسوخ سی۔ جیمز، جس نے ہنے ہنے مرسیا دی فتح مکمل کیتی سی، نے اک صلیبی جنگ لئی فنڈز اکٹھے کرنا شروع کیتے۔ {{Sfn|Chaytor|1933}} 1 ستمبر 1269 نوں، اوہ اک طاقتور سکواڈرن دے نال بارسلونا توں چڑھدے ولّ تر پیا۔ فوری طور تے اک طوفان چ نسنا۔ بادشاہ تے اس دے زیادہ تر بیڑے اپنے گھر واپس آ گئے۔ بادشاہ دے دو ناجائز بیٹےآں، پیڈرو فرنانڈیز تے فرنان سانچیز دے تحت صرف اک چھوٹا سا اسکواڈرن نے سفر جاری رکھیا۔ اوہ دسمبر دے آخر وچ ایکر پہنچے ، بیبرس دے جنگ بندی توڑنے دے فورا بعد ، اک وڈی فوج دے نال ایکر وچ پیش ہوئے۔ اراگونی فوری طور اُتے دشمن اُتے حملہ کرنا چاہندے سن ، لیکن ٹیمپلرز تے ہسپتالرز نے انہاں نو‏‏ں روک لیا۔ مسیحی افواج گھٹ ہو گئیاں۔ اپریل 1269 وچ جیفری آف سارگینز دی موت ہو گئی سی تے اوہدی تھاں رابرٹ آف کریسک نے لے لئی سی۔ اس دی فرانسیسی رجمنٹ، جس دی کمانڈ ہن اولیور ڈی ٹرمس کر رہی سی، مونٹفورٹ توں باہر اک چھاپے تے تعینات کیتی گئی سی۔ ایکرین فوجاں دی نظر مسلم فوجاں تے پے گئی جدوں اوہ واپس آ رئے سی ۔ اولیور ڈی ٹرمس نے ایکڑ چ واپس آنا چاہیا، لیکن رابرٹ آف کریسک نے حملے تے اصرار کیتا۔ اوہ بیبراں ولوں اوہناں لئی رکھی گئی گھات وچ ڈگّ پئے اتے اوہناں وچوں کجھ ہی بچ گئے۔ ایکر دے اندر فوجی انہاں دے بچاؤ دے لئی جانا چاہندے سن ، لیکن اراگونیاں نے انہاں نو‏‏ں روک لیا۔ تھوڑی دیر بعد اوہ کجھ وی حاصل نہ کرن دے بعد، اراگون واپس آ گئے۔ {{Sfn|Runciman|1954}} === انجو دا چارلس اول === منفریڈ آف سسلی دیاں فوجاں نوں 1266ء چ اینجو دے چارلس اول نے بینوینٹو چ شکست دتی تے خود منفریڈ نے بھجن توں انکار کر کے لڑائی چ ماریا گیا۔ چارلس نے منفریڈ دے حامیاں دے نال نرمی کیتی، لیکن اوہ یقین نئیں رکھدے سن کہ ایہ مصالحت دی پالیسی دیر تک چل سکدی اے۔ کلیمنٹ چہارم نے چارلس نو‏‏ں اس دے انتظامی طریقاں دے لئی تنقید دا نشانہ بنایا ، اسنو‏ں اک مغرور تے ضدی سمجھیا۔ اس دے باوجود ، چارلس نو‏‏ں فلورنس تو‏ں گھیبلینز نو ‏‏ں بے دخل کرنے وچ مدد کرنے دے لئی کہیا گیا سی ، لیکن ٹسکنی د‏‏ی طرف اس د‏ی توسیع پسندی نے پوپ نو‏‏ں خوفزدہ کردتا۔ کلیمنٹ نے چارلس نو‏‏ں ایہ وعدہ کرنے اُتے مجبور کيتا کہ اوہ تن سال دے اندر ٹسکنی دے تمام دعوےآں نو‏‏ں ترک کر دے گا۔ چارلس نے عہد کیتا کہ اوہ بازنطینی شہنشاہ مائیکل ہشتم پیلیولوگوس تو‏ں قسطنطنیہ نو‏‏ں واپس لینے وچ بالڈون II آف کورٹینی د ‏‏ی مدد کرے گا ، جس دے بدلے وچ فتح شدہ زمیناں دا اک تہائی حصہ ملے گا۔ [[فائل:Enthauptung_Konradins.jpg|alt=A young man who holds a sword above his head stands by an other young man who is kneeling.|thumb|کونراڈن نوں نیپلز چ 1268 چ پھانسی دے دتی گئی۔]] چارلس ٹسکنی واپس آیا تے پوگیبونسی دے قلعے دا محاصرہ کیتا ، لیکن ایہ نومبر 1267 دے آخر تک گر نئيں گیا۔ {{Sfn|Runciman|1958}} منفریڈ دے کچھ حامی 15 سالہ کونراڈن نو ‏‏ں سسلی اُتے اپنے موروثی حق دا دعوی کرنے دے لئی راضی کرنے د‏‏ی کوشش دے لئی باویریا فرار ہوئے گئے سن ۔ کونراڈن نے اوہناں دی تجویز نوں قبول کر لیا تے فریڈرک آف کاسٹیل ، جو منفریڈ دا حامی سی ، [[محمد اول المستنصر]] ، افقیہ (جدید تیونس) دے [[بنو حفص|حفصید خلیفہ]] نے شمالی افریقہ توں سسلی تے حملہ کرن دی اجازت دتی۔ 23 اگست 1268 نو‏‏ں ٹیگلیاکوزو د‏‏ی لڑائی وچ ، ایسا لگدا سی کہ کونراڈن نے دن جیت لیا سی ، لیکن ، آخر وچ ، اس د‏ی فوج نو‏‏ں شکست دتی گئی۔ 29 اکتوبر 1268 نوں کونراڈن تے اوہدے سنگی فریڈرک آف بادن دا سر کٹ دتا گیا۔ کاستیل دے فریڈرک تے اس د‏ی افواج نو‏‏ں قید کرنے د‏‏ی بجائے تیونس فرار ہونے د‏‏ی اجازت دے دتی گئی۔ اوتھے اوہناں نے 1270 چ لوئس دے صلیبیاں دے خلاف لڑائی چ تیونسیاں دی خدمت کیتی۔ {{Sfn|Runciman|1954}} === صلیبی جنگ دی تیاری === لوئس IX نے کدی وی یروشلیم دی آزادی دے خیال نو‏‏ں ترک نئيں کیتا ، لیکن کسی وقت اس نے تیونس دے خلاف اک فوجی مہم دے نال اپنی نويں صلیبی جنگ دا آغاز کرنے دا فیصلہ کيتا۔ اپنے اقرار کرن آلے، جیفری آف بیولیو دے مطابق، لوئس نوں یقین سی کہ محمد اول المستنصر عیسائیت قبول کرن لئی تیار سی۔ تیرہويں صدی دے مورخ صبا مالاسپینا دا خیال سی کہ چارلس نے لوئس نو‏‏ں تیونس اُتے حملہ کرنے اُتے قائل کيتا سی کیونجے اوہ اس خراج د‏‏ی ادائیگی نو‏‏ں محفوظ بنانا چاہندا سی جو انہاں دے حکمراناں نے سسلی دے سابق بادشاہاں نو‏‏ں دتا سی۔ اس فیصلے دے پچھے دی صحیح حوصلہ افزائی نامعلوم اے، لیکن ایہ خیال کیتا جاندا اے کہ لوئس نے 1268 دے اوائل چ ایہ انتخاب کیتا سی۔ {{Sfn|Strayer|1969}} صلیبی جنگ 1270 دے موسم گرما دے اوائل وچ جینوا (19 برتن) تے مارسیل (20 برتن) دے بحری جہازاں وچ چلنے دے لئی مقرر کيتی گئی سی۔ لوئس دا ابتدائی منصوبہ قبرص دے راستے آؤٹریمر دے ساحل تے اترن دا سی۔ اُتے ، آخری منصوبہ 1269 وچ تیار کيتا گیا سی ، جس وچ بیڑا سب تو‏ں پہلے تیونس اُتے اترے گا۔ جد کہ لوئیس نوں افریقہ دا محدود علم سی، ایہ مقصد واحد سی جہنے لوئیس دیاں مذہبی لوڑاں تے چارلس دے سیاسی مقاصد نوں پورا کیتا۔ مالی اعانت، ہمیشہ دی طرح، اک چیلنج سی۔ اس مہم دے لئی جوش و خروش د‏‏ی کمی د‏‏ی وجہ تو‏ں ، لوئس نو‏‏ں زیادہ تر بوجھ برداشت کرنے د‏‏ی ضرورت سی۔ کلیمنٹ چہارم نے وی صلیبی جنگ دی مدد لئی ناوارے چ گرجا گھر دی آمدنی دا دسواں حصہ ناوارے دے تھیوبالڈ II نوں دے دتا سی۔ رونسویلس دے پرائر تے ٹوڈیلا دے ڈین نے دسویں دے مجموعے دی نگرانی کرنی سی۔ ناوارے چ صلیبی جنگ دی تبلیغ بنیادی طور تے [[پامپلونا]] دے فرانسسکین تے ڈومینیکن نے کیتی۔ {{Sfn|Cazel|1969}} === مہم تے لوئس IX دی موت === جولائی 1270 نوں، لوئس دے میزبان نے آخر کار ایگز-مورٹس توں جہاز چڑھیا۔ {{Sfn|Lower|2018}} بیڑے دی اگوائی فلورنٹ ڈی ورینس نے کیتی، جہڑا فرانس دا پہلا ایڈمرل سی، جہڑا 1269 وچ مقرر کیتا گیا۔ اوہ اک وڈے، چنگی طرحاں منظم بیڑے دے نال سفر کردے سن، جس وچ بادشاہ نے آکھیا:  {{اقتباس|"پہلے ای بڈھا ہو کے، میں سمندر پار دا سفر کردا واں۔ میں رب لئی قربان کراں دولت، عزتاں، لذتاں... میں تہانوں ایہہ آخری مثال دینا چاہندا سی تے مینوں آس اے کہ جے حالات منگدے نیں تے تسی ایہدے تے عمل کرو گے..."<ref>[http://www.netmarine.net/tradi/celebres/varennes/index.htm Florent de Varennes]. Net-Marine</ref>|}}ترجمہ کیتا گیا، لوئس نے اپنے فوجیاں نوں دسیا کہ: "پہلاں ای بڈھا ہو گیا اے، میں بیرون ملک دا سفر شروع کردا واں۔ میں رب نوں دولت، عزت، خوشی دی قربانی دیندا واں۔ میں تہانوں ایہ آخری مثال دینا چاہندا سی تے میں امید کرنا واں کہ جے حالات حکم دین تے تسی ایہدی پیروی کرو گے۔" [[فائل:Ludva9 lod.jpg|thumb|200x200px|اٹھویں صلیبی جنگ دی قیادت کردے ہوئے فرانس دا لوئس IX]] لوئس دے نال اوہدا بھرا الفونس آف پوئٹیر تے اوہدی ووہٹی جون آف ٹولوز سن۔ بادشاہ دے نال سفر کر رئے سن اس دے تن زندہ پتر، فرانس دے فلپ سوم (اپنی بیوی اسابیلا آف اراگون دے نال)، جان ٹرسٹرن تے پیٹر اول آف ایلنسون ، تے اس دا بھتیجا رابرٹ II آف آرٹوئس ۔ اس دے علاوہ فلینڈرز دے رابرٹ سوم ، برٹنی دے جان اول تے ہیو بارہویں ڈی لوسینن ، پچھلی صلیبی جنگ دے سابق فوجیاں دے سارے پتر، اس دے نال نال سینٹ پول دے گائے سوم ، سوئسن دے جان II تے راؤل ڈی سوئسن وی حصہ لے رئے سن۔ جہازرانی گھٹ توں گھٹ اک مہینہ دیر نال سی۔ اس دا مطلب سی کہ اس نوں تیونس دی گرمی دے نال نال مہم دے دوجے مرحلے تے سمندر وچ خراب موسم دے امکان نال وی نبڑنا پوے گا، یعنی مقدس سرزمین۔ ایہ فوج ستويں صلیبی جنگ تو‏ں کم سی ۔ لوئس دے اپنے گھرانے وچ 347 نائٹ شامل سن ، تے کل گیریژن دا اندازہ 10،000 لگایا گیا سی۔ لوئس دے داماد تھیوبالڈ II دے تحت اک دوجا بیڑا مارسیل توں اپنی بیوی فرانس دی اسابیلا ، لوئس دی دھی دے نال روانہ ہویا۔ {{Sfn|Riley-Smith|2005}} سفر دا پہلا حصہ مصروف سی۔ اوہ سارڈینیا چ رک گئے۔ بادشاہ نے فلورنٹ نو اک سکاؤٹ دے طور تے اگے گھلیا تاکہ اوہ سارڈز نال مل سکے۔ چونکہ اوہناں دیاں کشتیاں جینوا سن، اوہناں دا سواگت نئیں سی۔ فرانسیسی تے ناورین بیڑے سارڈینیا دے جنوبی ساحل تے [[کاگلیاری|کیگلیاری]] چ رل گئے۔ ایتھ‏ے تیونس اُتے حملہ کرنے دے فیصلے دا اعلان کيتا گیا ، جس د‏‏ی وجہ تو‏ں فوجیاں وچ تشویش پیدا ہوئی کیونجے انہاں نو‏ں دسیا گیا کہ اوہ یروشلم جا رہے ني‏‏‏‏ں۔ اوہناں دے بادشاہ لئی اوہناں دی اُچی عزت نے اوہناں نوں یقین دوایا۔ {{Sfn|Runciman|1954}} کاگلیاری وچ اک ہفتے دے بعد ، فورس تیار ہوگئی تے روانہ ہوگئی ، جلدی تو‏ں 18 جولائ‏ی 1270 نو‏‏ں بغیر سنگین مخالفت دے کارتھیج وچ اتریا۔ بادشاہ نے فلورنٹ نوں کجھ بندیاں دے نال زمین دی جانچ کرن لئی گھلیا۔ اسنو‏ں اک خالی بندرگاہ ملی ، جس وچ صرف چند مسلم تے جینوا تجارتی بحری جہاز موجود سن ۔ شاہی کونسل اک حکمت عملی دے حوالے نال تقسیم ہو گئی سی، کجھ لوکاں نے ایہ سوچیا کہ ایہ اک جال اے، جد کہ دوجے صورتحال توں فائدہ اٹھانا چاہندے سن تے اترنا چاہندے سن۔ مؤخر الذکر راہ اپنایا گیا ، تے 21 جولائ‏ی نو‏‏ں لا گولٹ دے برج اُتے قبضہ ک‏ر ليا گیا تے فوج کارتھیج دے میدان وچ آباد ہوگئی۔ جینوا دے ملاحاں نے قلعے تے قبضہ کر لیا تے ایتھے دے وسنیکاں نوں ذبح کر کے اینوں اپنے آپریشنز دے اڈے دے طور تے استعمال کیتا۔ دوناں دھراں نے اک انتظار دا کھیڈ کھیڈیا، کیونکہ لوئیس 1250 وچ مصر وچ کیتیاں گئیاں غلطیاں نوں دہرانا نہیں چاہندا سی۔ چارلس دے آؤن تک اوہ اک وڈی لڑائی دا خطرہ نہیں سی پا سکدا۔ سلطان اپنے قلعے د‏‏ی دیواراں دے پیچھے محفوظ سی تے کھلے عام فرینکاں تو‏ں مشغول نئيں ہونا چاہندا سی ، اس د‏ی کارروائیاں نو‏‏ں ہراساں کرنے تک محدود کردے سن ۔ {{Sfn|Strayer|1969}} تیونس دی گرمی، تے صفائی ستھرائی تے تازہ خوراک دی کمی نے مہم نوں برباد کر دتا سی۔ صلیبی فوج نو بیماری دا سامنا کرنا پیا، ممکنہ طور تے پیچش، تے بوہت سارے لوکاں دی موت ہو گئی۔ لوئس IX نو جیفری آف بیولیو نے آخری رسماں دتیاں تے اس نے اپنے آخری الفاظ، ''ڈومین ان مینوس ٹواس اینیمم میم کومینڈاوی'' آکھیا۔ فرانس دا بادشاہ تے صلیبی جنگ دا آگو 25 اگست نوں راکھ دے بستر تے توبہ کر کے مر گیا۔ فلپ سوم نواں بادشاہ سی ، لیکن اس د‏ی تاجپوشی اک سال دے لئی تاخیر تو‏ں چلی گئی۔ {{Sfn|Archer|1904}} جداں ہی بادشاہ د‏‏ی موت دا اعلان کيتا جا رہیا سی ، چارلس اول دا بیڑا تیونس پہنچ گیا۔ کجھ بے نتیجہ جھڑپاں دے بعد، چارلس نے امن لئی مقدمہ کیتا۔ محمد اول المستنصر، اپنی فوج دے نال اسی طرح متاثرہ، اک ہی ذہن دا سی۔ {{Sfn|Strayer|1969}} [[فائل:Roi_de_France_Louis_IX_en_mer_vers_Tunis.jpg|thumb|222x222px|فلورنٹ ڈی ویرینس اپنی ڈھال دے نال ''گولز اے کراس یا'' تیونس دے رستے تے]] جان II آف سویسن تے راؤل ڈی سویسن یا تے تیونس چ یا فرانس واپس آن دے تھوڑی دیر بعد مر گئے۔ تیونس چ برائن دے الفونسو مرن آلے سن، جو برائن دے جان دا پتر سی تے ستویں صلیبی جنگ چ اک سکوائر سی۔ اولیور ڈی ٹرمس ، کلیرمونٹ دے راؤل دوم ، جین ڈی ایپ ، جیفری ڈی جینویل تے برٹنی دے جان اول سمیت دوجے بچ گئے۔ فرانسیسی مارشلاں چوں، لانسلوٹ ڈی سینٹ مارڈ مر گیا، جد کہ راؤل II سورس تے سائمن ڈی میلن دونو بچ گئے۔ برطانوی جزیرے توں آن آلے دستے چوں، سکاٹش شرافت ڈیوڈ سٹراتھبوگی، ارل آف اتھول ، سکاٹش دستے دے رہنما، تے سر ڈیوڈ ڈی لنڈسے، لارڈ آف بائرس، تیونس چ مر گئے، جد کہ دوجے جویں کہ آدم آف کلکونکوہار تے الیگزینڈر ڈی بالیول اگلے سال شہزادہ ایڈورڈ دے نال لڑن لئی بچ گئے۔ === تیونس دا معاہدہ === تیونس دا معاہدہ 1 نومبر 1270ء نو‏‏ں لاطینی عیسائیاں دے لئی فرانس دے فلپ سوم ، آنجو دے چارلس اول تے نوار دے تھیوبالڈ II تے تیونس دے لئی محمد اول المستنصر دے ذریعہ دستخط کیتے گئے سن ۔ اس معاہدے نے دونے فوجاں دے درمیان جنگ بندی د‏‏ی ضمانت دتی سی۔ اس معاہدے وچ عیسائیاں نے تیونس دے نال آزاد تجارت حاصل کيتی ، تے شہر وچ راہباں تے پادریاں د‏‏ی رہائش د‏‏ی ضمانت دتی گئی۔ بیبرس نے تیونس چ فرینکاں نال لڑن لئی مصری فوج بھیجن دا اپنا منصوبہ منسوخ کر دتا ۔ ایہ معاہدہ چارلس دے لئی کافی فائدہ مند سی ، جس نے تیونسیاں تو‏ں جنگی معاوضے دا اک تہائی حصہ حاصل کيتا سی ، تے اس تو‏ں وعدہ کيتا گیا سی کہ سلطنت وچ ہوہنسٹاوفن پناہ گزیناں نو‏‏ں کڈ دتا جائے گا۔ تھوڑی دیر بعد صلیبی چلے گئے تے اٹھويں صلیبی جنگ ختم ہوگئی۔ {{Sfn|Lower|2018}} کاؤنٹ آف اورلینز ہون دے ناطے، فرانس دا فلپ سوم اپنے پیو دے نال تیونس گیا۔ لوئس IX نے بادشاہی میتھیو ڈی وینڈوم تے کلیرمونٹ دے سائمن II دے سپرد کیتی سی، جنہاں نوں اس نے شاہی مہر وی دتی سی۔ لوئس نوں لے جان آلی وباء نے نہ تے فلپ نوں بچایا تے نہ ای اوہدے ٹبر نوں۔ اوہدا بھرا جان ٹرسٹن سب توں پہلاں 3 اگست نوں مریا تے 25 اگست نوں بادشاہ مر گیا۔ اس دی باقیات دے سڑن نو روکن دے لی، ایہہ فیصلہ کیتا گیا کہ ''mos Teutonicus'' ، ہڈیاں توں گوشت پیش کرن دا عمل انجام دتا جائے تاکہ باقیات دی نقل و حمل ممکن ہو سکے۔ فلپ III ، صرف 25 سال دا سی تے بیماری تو‏ں دوچار سی ، تیونس وچ بادشاہ قرار دتا گیا۔ اوہ فرانس ، سسلی تے ناوارے دے بادشاہاں تے تیونس دے خلیفہ دے درمیان ہونے والے معاہدے دا فریق سی ۔ اس ہار دے بعد دوجیاں موتاں وی ہوئیاں۔ دسمبر 1270ء چ فلپ دا سالا تھیوبالڈ II آف ناوارے دی موت ہو گئی ۔ فروری چ فلپ دی بیوی، اسابیلا نے اوہدے مگروں آئی، جہڑی اپنے پنجویں بچے دے حاملہ ہوندیاں ہویاں اپنے گھوڑے توں ڈگ گئی۔ اپریل چ تھیوبالڈ دی بیوہ تے فلپ دی بھین اسابیلا وی مر گئی۔ فلپ سوم 21 مئی 1271 نوں پیرس اپڑیا تے مرن والیاں نوں خراج تحسین پیش کیتا۔ اگلے دن اوہدے پیو دا انتم سنسکار ہویا ۔ نویں خود مختار نوں 15 اگست 1271 نوں ریمز چ فرانس دا بادشاہ بنا دتا گیا۔ {{Sfn|Kitchin|1892}} == بعد دا نتیجہ == صلیبیاں دے تیونس توں جان توں اک دن پہلاں ایڈورڈ اک انگریزی بیڑے دے نال اپڑیا۔ انگریز لوئس دی باقی فوج دے نال سسلی واپس آ گئے ۔ نومبر نوں ٹراپانی دے نیڑے اک طوفان چ مشترکہ بیڑا تباہ ہو گیا۔ اپریل 1271 دے آخر چ، انگریزاں نے لارڈ ایڈورڈ دی صلیبی جنگ نوں جاری رکھن لئی ایکر جانا جاری رکھیا۔ ایہہ مقدس سرزمین لئی عظیم صلیبی جنگاں چوں آخری جنگ ہونی سی۔ 1 ستمبر 1271 نوں گریگوری ایکس نوں اخیر پوپ چنیا گیا۔ الیکشن اودوں ہویا جدوں اوہ ایڈورڈ دی مہم دے نال ایکر چ مصروف سی۔ اپنے مشن نو‏‏ں ترک نئيں کرنا چاہندے سن ، اس دے انتخاب د‏‏ی سننے اُتے اس دا پہلا عمل ، صلیبیاں نو‏‏ں امداد دے لئی اپیل بھیجنا سی۔ اٹلی جان توں پہلاں ایکر چ اپنے آخری واعظ چ، اس نے ''زبور 137'' دا حوالہ دیندے ہوئے مشہور طور تے ریمارکس دتے، "جے میں تینوں بھل جاواں، اے یروشلیم، تے میرا سجے ہتھ اوہدی چالاکی نوں بھل جائے"۔ اوہنوں 27 مارچ 1272 نوں سینٹ پیٹرز باسیلیکا چ پوتر کیتا گیا۔ 31 مارچ 1272 نوں لیونز دی دوجی کونسل بلائی گئی۔ کونسل نے مقدس سرزمین دی بازیابی دے لی ''پاسیجیم جنرل'' دے منصوبیاں دی منظوری دتی، جس دی مالی اعانت عیسائی دنیا دے تمام فوائد تے چھ سال لئی عائد دسویں حصے نال کیتی جانی سی۔ آراگون دے جیمز اول نے اس مہم نو‏‏ں فوری طور اُتے منظم کرنے د‏‏ی خواہش د‏‏ی ، لیکن نائٹس ٹیمپلر نے اس د‏ی مخالفت کيتی۔ پادوا دے فرانسسکن بھکشو فیڈینٹیئس ، جہناں نوں مقدس سرزمین دا تجربہ سی، پوپ ولوں مقدس سرزمین دی بازیابی دے بارے چ اک رپورٹ لکھن دا کم دتا گیا سی۔ اباقہ نے اک منگول وفد نو‏‏ں کونسل وچ بھیجیا جتھ‏ے اس دے سیکریٹری ریچالڈس نے اسمبلی نو‏‏ں اک رپورٹ پڑھی ، جس وچ انہاں نو‏ں ہلاگو د‏‏ی عیسائیاں دے نال دوستی د‏‏ی یاد دلائی گئی ، تے انہاں نو‏ں یقین دہانی کرائی کہ ایلخان نے شام تو‏ں مسلماناں نو‏‏ں کڈنے دا منصوبہ بنایا ا‏‏ے۔ اس دے بعد گریگوری نے منگولاں دے نال مل ک‏ے 1278ء وچ شروع ہونے والی اک نويں صلیبی جنگ دا اعلان کيتا۔ 1276 وچ پوپ دی موت نے اجیہے کسے وی منصوبے نوں ختم کر دتا تے جہڑا پیسہ اکٹھا کیتا گیا اوہدی تھاں اٹلی وچ ونڈ دتا گیا۔ فلپ سوم نے 1284 وچ بدقسمت اراگونی صلیبی جنگ دا آغاز کیتا۔ اپنے توں پہلے دے والد دی طرح، اوہ 5 اکتوبر 1285 نوں پیچش نال مر گیا، تے اوہدے مگروں اوہدا پتر فلپ چہارم فرانس نے جانشین بنیا۔ فلپ چہارم 1291 وچ ایکڑ دے محاصرے دے بعد مقدس سرزمین دے آخری نقصان دی نگرانی کرن گے۔ == شرکاء == اٹھویں صلیبی جنگ وچ حصہ لین آلیاں دی اک جزوی فہرست اٹھویں صلیبی جنگ دے عیسائیاں تے اٹھویں صلیبی جنگ دے مسلماناں دے زمرے دے مجموعے وچ پائی جا سکدی اے۔ == ادبی ردعمل == چارلس آف انجو دی خدمت وچ اک سفارتکار، برٹران ڈی المانون ، تے ریکاؤٹ بونو نے اٹلی وچ جنگاں دا پیچھا کرن دی پوپ دی پالیسی تے تنقید کیتی جہنوں باہرلے ملک جانا چاہیدا سی۔ اٹھویں صلیبی جنگ دی ناکامی، اپنے پیشروآں دی طرح، ٹروبیڈورز دے ذریعہ اوکسیٹن شاعری وچ اک ردعمل تیار کرن دا سبب بنی۔ فرانس دے لوئس IX دی موت نے خاص طور تے اوہناں دی تخلیقی پیداوار نو جنم دتا، جہڑا ٹروبیڈورز نے البیجینسین صلیبی جنگ دے دوران فرانسیسی بادشاہت دے خلاف دشمنی نو ویکھدے ہوئے قابل ذکر سی۔ تن {{Lang|pro|[[planh]]s}} ، نوحے دے گیت، لوئس IX دی موت لئی بنائے گئے سن۔ گلیم ڈی آٹپول نے {{Lang|pro|Fortz tristors es e salvaj'a retraire}} تشکیل کیتی لوئس لئی۔ ریمون گوسلم ڈی بیزرز نے 1268 وچ صلیبی جنگ د‏‏ی تیاریاں نو‏‏ں منانے دے لئی ''Qui vol aver complida amistansa د‏‏ی'' رچنا د‏‏ی ، لیکن 1270 وچ اسنو‏ں {{Lang|pro|Ab grans trebalhs et ab grans marrimens}} ‏‏ی رچنا کرنی پئی۔ فرانسیسی بادشاہ دی یاد چ۔ آسٹورک ڈی سیگریٹ نے ''نو سائی کوئم سو، ٹین سوئی ڈیسکونوئسنز'' ، اک زیادہ عام صلیبی گیت ، دی رچنا کیتی، جہڑا لوئیس نو افسوس کردا اے لیکن ایہ وی کہ یا تے خدا یا شیطان عیسائیاں نو گمراہ کر رئے نے۔ اوہ لوئس دے بھرا چارلس تے وی حملہ کردا اے، جہنوں اوہ {{Lang|pro|caps e guitz}} کہندا اے۔ (سر تے رہنما) کافراں دا، کیونکہ اس نے لوئیس نو تیونس تے حملہ کرن تے قائل کیتا تے [[ارض مقدسہ|مقدس سرزمین تے]] نئیں، تے اس نے لوئیس دی موت دے بعد فوری طور تے مسلماناں دے نال صلح کرن تے گل بات کیتی۔ صلیبی جنگ دے بعد، عمر رسیدہ ٹروبیڈور پیری کارڈنل نے اک گانا لکھیا، {{Lang|pro|Totz lo mons es vestitiz et abrazatz}} (کم و بیش: پوری دنیا دا محاصرہ کیتا گیا اے تے [جھوٹ نال] گھیر لیا گیا اے)، لوئس دے وارث، فلپ سوم نوں [[ایڈورڈ اول شاہ انگلستان|ایڈورڈ لانگ شینکس دی]] مدد لئی مقدس سرزمین تے جان دی حوصلہ افزائی کردا اے۔ تیونس وچ لوئی دے تیونس اُتے حملہ کرنے دے نويں منصوبے دے بارے وچ طنزیہ آیتاں مرتب کيتیاں گئیاں: "اے لوئی، تیونس مصر د‏‏ی بہن اے! اس طرح آپ د‏‏ی آزمائش د‏‏ی توقع کرو! آپ نو‏‏ں ابن لوکمان دے گھر د‏‏ی بجائے ایتھ‏ے اپنا مقبرہ ملے گا؛ تے خواجہ صوبیہ د‏‏ی جگہ ایتھ‏ے منکر تے نکر ہوئے گا۔" == ایہہ وی ویکھو == * [[صلیبی ریاستاں]] * [[لیونٹ وچ نائٹس ہوسپتاللر دی تریخ|لیونٹ چ نائٹس ہسپتاللر دی تریخ]] * [[نائٹس ٹیمپلر دی تاریخ]] * [[جین ڈی جوائنویل]] * [[یروشلم بادشاہت|یروشلیم دی بادشاہی]] * [[لیونٹ تے منگول حملے]] * [[فلسطین تے منگولاں دے چھاپے]] == حوالے == {{حوالے}} == کتابیات == {{refbegin|30em}} *{{cite book |last=Archer |first=Thomas Andrew |author-link=Thomas Andrew Archer |title=The Crusades: The Story of the Latin Kingdom of Jerusalem |series=Story of the Latin Kingdom of Jerusalem |publisher=Putnam |year=1904 |url=https://catalog.hathitrust.org/Record/000630931/Home }} *{{cite book |last=Asbridge |first=Thomas |title=The Crusades: The War for the Holy Land |year=2012 |publisher=Simon & Schuster |isbn=978-1849836883 |url=https://books.google.com/books?id=rK8nA9U0OE4C }} *{{cite book |last=Bosworth |first=Clifford Edmund |author-link=Clifford Edmund Bosworth |title=The New Islamic dynasties: A Chronological and Genealogical Manual |year=2004 |publisher=Edinburgh University Press |url=https://books.google.com/books?id=mKpz_2CkoWEC |isbn=978-0748621378 }} *{{cite book |last=Bouchier |first=Edmund Spenser |title=A Short History of Antioch, 300 B.C. – A.D. 1268 |year=1921 |publisher=B. Blackwell, Oxford |url=https://catalog.hathitrust.org/Record/001241907/Home }} *{{cite book |last=Cahen |first=Claude |author-link=Claude Cahen |title=The Mongols and the Near East |year=1969 |publisher=A History of the Crusades (Setton), Volume IIf |url=https://images.library.wisc.edu/History/EFacs/HistCrus/0001/0002/reference/history.crustwo.i0035.pdf }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20240313233530/http://images.library.wisc.edu/History/EFacs/HistCrus/0001/0002/reference/history.crustwo.i0035.pdf |date=2024-03-13 }} *{{cite book |last=Carolus-Barré |first=Louis |title=Septième centenaire de la mort de Saint Louis |year=1976 |url=http://opac.regesta-imperii.de/lang_en/anzeige.php?sammelwerk=Septième+centenaire+de+la+mort+de+Saint+Louis&pk=246030 |publisher=Actes des Colloques de Royaumont et de Paris }} *{{cite book |last=Cazel |first=Fred A. Jr. |title=Financing the Crusades |year=1969 |publisher=A History of the Crusades (Setton), Volume VI |url=https://images.library.wisc.edu/History/EFacs/HistCrus/0001/0006/reference/history.crussix.i0017.pdf |archive-date=2023-03-26 |access-date=2022-06-18 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230326025014/https://images.library.wisc.edu/History/EFacs/HistCrus/0001/0006/reference/history.crussix.i0017.pdf |url-status=dead }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230326025014/https://images.library.wisc.edu/History/EFacs/HistCrus/0001/0006/reference/history.crussix.i0017.pdf |date=2023-03-26 }} *{{cite book |last=Chahin |first=Mack |title=The Kingdom of Armenia |year=2001 |publisher=Routledge |url=https://www.routledge.com/The-Kingdom-of-Armenia-New-Edition/Chahin/p/book/9780700714520 |isbn=978-0700714520 }} *{{cite book |last=Chaytor |first=Henry John |author-link=Henry John Chaytor |title=A History of Aragon and Catalonia |year=1933 |publisher=Methuen |url=https://books.google.com/books?id=NwobngEACAAJ |isbn=978-0404014797 }} *{{cite book |last=Dawson |first=Christopher |title=The Mongol Mission: Narratives and Letters of the Franciscan Missionaries in Mongolia and China in the Thirteenth and Fourteenth Centuries |year=1955 |publisher=Sheed and Ward |url=https://books.google.com/books?id=WIcGAQAAIAAJ |isbn=978-0758139252 }} *{{cite book |last=Furber |first=Elizabeth Chapin |title=The Kingdom of Cyprus, 1191–1291 |year=1969 |publisher=A History of the Crusades (Setton), Volume II |url=https://images.library.wisc.edu/History/EFacs/HistCrus/0001/0002/reference/history.crustwo.i0031.pdf |archive-date=2023-03-26 |access-date=2022-06-18 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230326025056/https://images.library.wisc.edu/History/EFacs/HistCrus/0001/0002/reference/history.crustwo.i0031.pdf |url-status=dead }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230326025056/https://images.library.wisc.edu/History/EFacs/HistCrus/0001/0002/reference/history.crustwo.i0031.pdf |date=2023-03-26 }} *{{cite book |last=Gibb |first=H. A. R. |author-link=H. A. R. Gibb |title=The Aiyūbids |year=1969 |publisher=A History of the Crusades (Setton), Volume II |url=http://images.library.wisc.edu/History/EFacs/HistCrus/0001/0002/reference/history.crustwo.i0034.pdf |archive-date=2023-03-26 |access-date=2022-06-18 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230326025110/http://images.library.wisc.edu/History/EFacs/HistCrus/0001/0002/reference/history.crustwo.i0034.pdf |url-status=dead }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230326025110/http://images.library.wisc.edu/History/EFacs/HistCrus/0001/0002/reference/history.crustwo.i0034.pdf |date=2023-03-26 }} *{{cite book |last=Grousset |first=René |author-link=René Grousset |title=Histoire des croisades et du royaume franc de Jérusalem |year=1934 |publisher=Plon, Paris |url=https://catalog.hathitrust.org/Record/000630923?type%5B%5D=author&lookfor%5B%5D=%22Grousset%2C%20René%2C%201885-1952.%22&ft= }} *{{cite book |last=Grousset |first=René |title=The Empire of the Steppes: A History of Central Asia |year=1970 |publisher=Translated by Naomi Walford. Rutgers University Press |url=https://books.google.com/books?id=CHzGvqRbV_IC |isbn=978-0813513041 }} *{{cite book |last=Hardwicke |first=Mary Nickerson |title=The Crusader States, 1192–1243 |year=1969 |publisher=A History of the Crusades (Setton), Volume II |url=https://images.library.wisc.edu/History/EFacs/HistCrus/0001/0002/reference/history.crustwo.i0029.pdf |archive-date=2024-03-28 |access-date=2022-06-18 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240328004348/https://images.library.wisc.edu/History/EFacs/HistCrus/0001/0002/reference/history.crustwo.i0029.pdf |url-status=dead }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20240328004348/https://images.library.wisc.edu/History/EFacs/HistCrus/0001/0002/reference/history.crustwo.i0029.pdf |date=2024-03-28 }} *{{cite book |last=Holt |first=Peter Malcom |title=Early Mamluk Diplomacy, 1260–1290: Treaties of Baybars and Qalāwūn with Christian Rulers |year=1995 |publisher=E. J. Brill, New York |url=https://books.google.com/books?id=b2oeolaGUCEC |isbn=978-9004102460 }} *{{cite book |last=Humphreys |first=R. Stephen |author-link=R. Stephen Humphreys |title=From Saladin to the Mongols: The Ayyubids of Damascus, 1193–1260 |year=1977 |publisher=State University of New York |isbn=978-0873952637 |url=https://books.google.com/books?id=JfXl5kvabhoC }} *{{cite book |last=Irwin |first=Robert |title=The Middle East in the Middle Ages: The Early Mamluk Sultanate, 1250–1382 |year=1986 |publisher=Southern Illinois University Press |isbn=978-1597400480 |url=https://books.google.com/books?id=0K7tAAAAMAAJ }} *{{cite book |last=Jordan |first=William |author-link=William Chester Jordan |title=Louis IX and the Challenge of the Crusade: A Study in Rulership |year=1979 |url=https://books.google.com/books?id=bSluPQAACAAJ |publisher=Princeton University Press |isbn=978-0691635453 }} *{{cite book |last=Kitchin |first=George W. |author-link=George Kitchin |title=A History of France |series=Clarendon Press series |year=1892 |publisher=Clarendon Press, Oxford |url=https://catalog.hathitrust.org/Record/000873542 }} *{{cite book |last=Lane-Poole |first=Stanley |author-link=Stanley Lane-Poole |title=History of Egypt in the Middle Ages |series=A History of Egypt; v. 6 |year=1901 |publisher=Methuen, London |isbn=978-0790532042 |url=https://catalog.hathitrust.org/Record/100322429/Home }} *{{cite book |first=Elizabeth |last=Lapina |chapter=Crusades, Memory and Visual Culture: Representations of the Miracle of Intervention of Saints in Battle |title=Remembering the Crusades and Crusading |editor=Megan Cassidy-Welch |pages=49–72 |publisher=Routledge |year=2017}} *{{cite book |last=Lock |first=Peter |title=The Routledge Companion to the Crusades |publisher=Routledge |year=2006 |doi=10.4324/9780203389638 |isbn=0-415-39312-4 |url=https://www.taylorfrancis.com/books/mono/10.4324/9780203389638/routledge-companion-crusades-peter-lock }} *{{cite book |last=Lower |first=Michael |title=The Tunis Crusade of 1270: A Mediterranean History |publisher=Oxford University Press |year=2018 |url=https://books.google.com/books?id=BHlUDwAAQBAJ |isbn=978-0198744320 }} *{{cite book |last=Maalouf |first=Amin |title=The Crusades through Arab Eyes |publisher=Saqi Books |year=2006 |isbn=978-0863560231 |url=https://saqibooks.com/books/saqi/the-crusades-through-arab-eyes/ }} *{{cite book |last=Madden |first=Thomas F. |author-link=Thomas F. Madden |title=The New Concise History of the Crusades |year=2005 |publisher=Rowman & Littlefield |url=https://books.google.com/books?id=fKYxKsgVpmMC |isbn=978-0742538221 }} *{{cite book |last=Madden |first=Thomas F. |title=Crusades: Medieval Worlds in Conflict |year=2010 |publisher=Ashgate Publishing, Ltd. |url=https://books.google.com/books?id=pbJcqNr5SMcC |isbn=978-1138383937 }} *{{cite book |last=Maier |first=Christoph T. |title=Preaching the Crusades: Mendicant Friars and the Cross in the Thirteenth Century |year=1998 |publisher=Cambridge University Press |url=https://books.google.com/books?id=QhT0HJ--1GwC |isbn=978-0521638739 }} *{{cite book |last=Marshall |first=Christopher |title=Warfare in the Latin East, 1192–1291 |year=1994 |publisher=Cambridge University Press |url=https://www.google.com/books/edition/Warfare_in_the_Latin_East_1192_1291/0lhyFhab2mkC?hl=en |isbn=978-0521477420 }} *{{cite book |last=Murray |first=Alan V. |title=The Crusades – An Encyclopedia |year=2006 |url=https://www.pdfdrive.com/the-crusades-an-encyclopedia-e38126580.html |publisher=ABC-CLIO |isbn=978-1576078624 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230326025333/https://www.pdfdrive.com/the-crusades-an-encyclopedia-e38126580.html |date=2023-03-26 }} *{{cite book |author=Norwich, J.J. |author-link=John Julius Norwich |title=Byzantium: The Decline and Fall |publisher=Penguin, London |year=1995 |url=https://www.google.com/books/edition/Byzantium_The_decline_and_fall/LJ-LwwEACAAJ?hl=en |isbn=978-0670823772 }} *{{Cite book |last=Oman |first=Charles |author-link=Charles Oman |title=A History of the Art of War in the Middle Ages |publisher=Metheun |year=1924 |url=https://catalog.hathitrust.org/Record/102022749/Home }} *{{cite book |last=Pahlitzsch |first=Johannes |title=Baybars I (d. 1277) |year=2006 |publisher=The Crusades – An Encyclopedia}} *{{cite book |last=Paterson |first=Linda |year=2003 |title=Lyric allusions to the Crusades and the Holy Land |publisher=Colston Symposium}} *{{cite book |last=Perry |first=Guy |title=The Briennes: The Rise and Fall of a Champenois Dynasty in the Age of the Crusades, c. 950–1356 |year=2018 |isbn=978-1107196902 |publisher=Cambridge University Press |url=https://books.google.com/books?id=S4kDugEACAAJ }} *{{cite book |last=Phillips |first=Jonathan |title=Holy Warriors: A Modern History of the Crusades |year=2009 |publisher=Random House |url=https://books.google.com/books?id=NswKPDMt9o0C |isbn=978-0224079372 }} *{{cite book |last=Richard |first=Jean C. |author-link=Jean Richard (historian) |title=The Latin Kingdom of Jerusalem |year=1979 |publisher=Amsterdam, North Holland |url=https://books.google.com/books?id=XQ5nAAAAMAAJ |isbn=978-0444852625 }} *{{cite book |last=Richard |first=Jean C. |title=Saint Louis, Crusader King of France |year=1992 |url=https://books.google.com/books?id=j9MrAQAAIAAJ |publisher=Cambridge University Press |isbn=978-0521381567 }} *{{cite book |last=Richard |first=Jean C. |title=The Crusades, c. 1071 – c. 1291 |year=1999 |publisher=Cambridge University Press |url=https://books.google.com/books?id=a0LO9u6xKvcC |isbn=978-0521625661 }} *{{cite book |last=Riley-Smith |first=Jonathan |author-link=Jonathan Riley-Smith |title=The Feudal Nobility and the Kingdom of Jerusalem, 1174–1277 |year=1973 |url=https://books.google.com/books?id=YKLxAAAAMAAJ |publisher=Macmillan |isbn=978-0333063798 }} *{{cite book |last=Riley-Smith |first=Jonathan |title=The Crusades: A History |year=2005 |publisher=Yale University Press |url=https://books.google.com/books?id=OmSsBDy1G0EC |isbn=978-0300101287 }} *{{cite book |last=Roux |first=Jean-Paul |author-link=Jean-Paul Roux |title=Histoire de l'Empire mongol |year=1993 |publisher=Fayard |url=https://books.google.com/books?id=gqjDPAAACAAJ |isbn=978-2213031644 }} *{{cite book |last=Runciman |first=Steven |author-link=Steven Runciman |title=A History of the Crusades, Volume Three: The Kingdom of Acre and the Later Crusades |year=1954 |publisher=Cambridge University Press |url=https://books.google.com/books?id=mrw8AAAAIAAJ |isbn=978-0521347723 }} *{{cite book |last=Runciman |first=Steven |year=1958 |title=The Sicilian Vespers: A History of the Mediterranean World in the Later Thirteenth Century |publisher=Cambridge University Press |isbn=978-1107604742 |url=https://books.google.com/books?id=ExJBAAAAYAAJ }} *{{cite book |last=Runciman |first=Steven |title=The Crusader States, 1243–11291 |publisher=A History of the Crusades (Setton), Volume II |year=1969 |url=http://images.library.wisc.edu/History/EFacs/HistCrus/0001/0002/reference/history.crustwo.i0030.pdf |archive-date=2021-10-18 |access-date=2022-06-18 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211018175816/http://images.library.wisc.edu/History/EFacs/HistCrus/0001/0002/reference/history.crustwo.i0030.pdf |url-status=dead }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20211018175816/http://images.library.wisc.edu/History/EFacs/HistCrus/0001/0002/reference/history.crustwo.i0030.pdf |date=2021-10-18 }} *{{cite book |last=Setton |first=Kenneth M. |author-link=Kenneth Setton |title=A History of the Crusades |publisher=University of Wisconsin Press |year=1969 |url=https://digicoll.library.wisc.edu/cgi-bin/History/History-idx?type=browse&scope=History.HistCrusades }} *{{cite book |last=Smith |first=Caroline |title=Crusading in the Age of Joinville |year=2006 |publisher=Ashgate Publishing |url=https://books.google.com/books?id=6IPt1zJ7eDUC |isbn=978-0754653639 }} *{{cite book |last=Stewart |first=Angus Donal |title=The Armenian Kingdom and the Mamluks |publisher=Brill |year=2001 |url=https://books.google.com/books?id=7NhtAAAAMAAJ |isbn=978-9004122925 }} *{{cite book |last=Strayer |first=Joseph |url=http://images.library.wisc.edu/History/EFacs/HistCrus/0001/0002/reference/history.crustwo.i0028.pdf |title=The Crusades of Louis IX |publisher=A History of the Crusades (Setton), Volume II |year=1969 |author-link=Joseph Strayer |archive-date=2021-12-07 |access-date=2022-06-18 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211207190824/https://images.library.wisc.edu/History/EFacs/HistCrus/0001/0002/reference/history.crustwo.i0028.pdf |url-status=dead }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20211207190824/https://images.library.wisc.edu/History/EFacs/HistCrus/0001/0002/reference/history.crustwo.i0028.pdf |date=2021-12-07 }} *{{cite book |last=Tyerman |first=Christopher |author-link=Christopher Tyerman |title=England and the Crusades, 1095–1588 |publisher=University of Chicago Press |year=1996 |isbn=0226820122 |url=https://books.google.com/books?id=215JWFCeSOsC }} *{{cite book |last=Tyerman |first=Christopher |title=God's War: A New History of the Crusades |publisher=[[Belknap Press]] |year=2006 |isbn=978-0674023871 |url=https://books.google.com/books?id=ULDUopVCVPoC }} *{{cite book |last=Whalen |first=Brett Edward |title=The Two Powers: The Papacy, the Empire, and the Struggle for Sovereignty in the Thirteenth Century |year=2019 |publisher=University of Pennsylvania Press |url=https://books.google.com/books?id=PaSTDwAAQBAJ |isbn=978-0812250862 }} *{{cite book |last=Wolff |first=Robert Lee |author-link=Robert Lee Wolff |title=The Latin Empire of Constantinople, 1204–1312 |year=1969 |publisher=A History of the Crusades (Setton), Volume II |url=http://images.library.wisc.edu/History/EFacs/HistCrus/0001/0002/reference/history.crustwo.i0020.pdf |archive-date=2023-03-26 |access-date=2022-06-18 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230326025633/http://images.library.wisc.edu/History/EFacs/HistCrus/0001/0002/reference/history.crustwo.i0020.pdf |url-status=dead }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230326025633/http://images.library.wisc.edu/History/EFacs/HistCrus/0001/0002/reference/history.crustwo.i0020.pdf |date=2023-03-26 }} *{{cite book |last=Ziyādaẗ |first=Muḥammad Muṣṭafā |title=The Mamluk Sultans to 1293 |year=1969 |url=http://images.library.wisc.edu/History/EFacs/HistCrus/0001/0002/reference/history.crustwo.i0036.pdf |publisher=A History of the Crusades (Setton), Volume II |archive-date=2020-06-14 |access-date=2022-06-18 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200614142247/http://images.library.wisc.edu/History/EFacs/HistCrus/0001/0002/reference/history.crustwo.i0036.pdf |url-status=dead }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200614142247/http://images.library.wisc.edu/History/EFacs/HistCrus/0001/0002/reference/history.crustwo.i0036.pdf |date=2020-06-14 }} {{refend}}{{Authority control}} [[گٹھ:صلیبی جنگاں]] [[گٹھ:صلیبی جنگاں وچ شریک مسلمان]] [[گٹھ:ترجمے نوں سمکھیاواں چاہیدیاں]] of762x15dxeqnrnjxllg4s1lrzkn17g 0 141702 707269 692623 2026-05-21T12:56:45Z Ziv 40019 ([[c:GR|GR]]) [[File:Acra1148B.jpg]] → [[File:Council of Acre.jpg]] → File replacement: Updating from an old and lower-quality version to a newer version with better quality ([[c:c:GR]]) 707269 wikitext text/x-wiki {{معلومات-دیس}} [[فائل:Map Crusader states 1135-en.svg|thumb|صلیبی ریاستاں]] '''صلیبی ریاستاں''' {{ہور نام|انگریزی=Crusader states}} [[بارہويں صدی|بارہويں]] تے [[تیرہويں صدی]] وچ [[جاگیردارانہ نظام|جاگیردارانہ]] [[مسیحی ریاست|مسیحی ریاستاں]] سی جو مغربی یورپی [[صلیبی جنگاں|صلیبی جنگاں]] دے نتیجے وچ [[اناطولیہ]]، [[یونان]] تے [[ارض مقدسہ]] تے [[شمالی صلیبی جنگاں|شمالی صلیبی جنگاں]] دے نتیجے وچ [[خطۂ بالٹک]] وچ معرض وجود وچ آئیاں سی۔ [[فائل:The_Crusader_States_in_1135.svg|alt=map of the Crusader States (1135)|thumb|383x383px|[[دوجی صلیبی جنگ|دوجی صلیبی جنگ توں]] کجھ چر پہلاں، 1135 وچ [[ارض مقدسہ|مقدس سرزمین]] وچ صلیبی ریاستاں، ایڈیسا ، انطاکیہ ، طرابلس تے [[یروشلم بادشاہت|یروشلم]] دی علاقائی حد دا نقشہ۔]] [[فائل:Map_of_the_Crusader_states_and_castles.png|alt=map of the Crusader States (1135)|thumb|393x393px|زیادہ توں زیادہ علاقائی حد دے ویلے صلیبی ریاستاں دا تفصیلی نقشہ۔ نقشہ مقدس سرزمین چ 600 توں ودھ شناخت شدہ قرون وسطی دے قلعہ بند تھاواں نو وکھاندا اے۔]] '''صلیبی ریاستاں''' ، یا '''آؤٹریمر''' ، 1098 توں 1291 تک [[لیونت|لیونٹ دے]] علاقے تے جنوب مشرقی اناطولیہ وچ قائم کیتیاں گئیاں چار [[مسیحی ریاست|کیتھولک پالیسیاں]] سن۔ [[جاگیردارانہ نظام|جاگیرداری]] دے اصولاں دی پیروی کردے ہوئے، انہاں پالیسیاں دی بنیاد [[پہلی صلیبی جنگ]] دے ذریعے رکھی گئی سی، جس دا اعلان لاطینی چرچ نے 1095 وچ کیتا سی تاکہ ایہ [[ارض مقدسہ|مقدس زمین نوں]] واپس لے سکے۔ 7ویں صدی دی [[شام دی اسلامی فتح|مسلماناں دی فتح]] ۔ اتر توں دکھن ول، اوہ سن: [[کاؤنٹی آف ایڈیسا]](1098 – 1150)، [[پرنسپلٹی آف انطاکیہ]] (1098 – 1268)، [[کاؤنٹی آف طرابلس]] (1102 – 1289)، اتے [[یروشلم بادشاہت|یروشلیم دی بادشاہی]] (1099 – 1291)۔ تن شمالی ریاستاں نے اک علاقے دا احاطہ کیتا جو ہن جنوب مشرقی [[ترکی]] ، شمال مغربی [[سوریہ|شام]] تے شمالی [[لبنان]] وچ اے ؛ یروشلیم دی بادشاہی، سب توں جنوبی تے سب توں نمایاں ریاست، ہن [[اسرائیل]] ، [[دولت فلسطین|فلسطین]] ، جنوبی لبنان تے مغربی [[اردن]] دے علاقے دا احاطہ کردی سی۔ "صلیبی ریاستاں" دا بیان گمراہ کن ہوسکدا اے ، کیونجے 1130ء تو‏ں ، فرینکاں وچ بہت کم لوک صلیبی سن ۔ قرون وسطی تے جدید مصنفین "آؤٹریمر" دی اصطلاح نو مترادف دے طور تے استعمال کردے نیں، جہڑا فرانسیسی لفظ ''اوورسیز'' توں لیا گیا اے۔ 1098 تک، صلیبیاں دا [[القدس|یروشلیم]] دا مسلح زیارت [[شام (علاقہ)|شام دے علاقے]] توں لنگھ رہیا سی۔ ایڈیسا، یونانی آرتھوڈوکس دے راج دے تحت، اک بغاوت دا شکار سی جس وچ قیادت بولون دے بالڈون نے سنبھال لئی سی، تے ٹارنٹو دے بوہیمنڈ قبضہ شدہ شہر [[انطاکیہ (تاریخی شہر)|انطاکیہ]] وچ حکمران شہزادے دے طور تے رہیا۔ 1099ء چ بیت المقدس دے محاصرے دے نتیجے چ [[سلطنت فاطمیہ|فاطمی خلافت]] تے صلیبیاں دی فیصلہ کن فتح ہوئی، جس دے بعد علاقائی استحکام ہویا، جس چ طرابلس تے قبضہ وی شامل اے۔ 1144 وچ، [[ایڈیسا دا محاصرہ (1144)|ایڈیسا زنگی ترکاں دے ہتھ وچ آ گیا]] ، لیکن دوجے تن سلطنت 13ویں صدی دے آخری سالاں تک برقرار رہے۔ صدی، جدوں اوہ [[مملوک سلطنت|مصر دی مملوک سلطنت]] دے ہتھوں آ گئے۔ مملوکاں نے 1268 وچ انطاکیہ تے [[فتح طرابلس 1289ء|1289 وچ طرابلس]] اُتے قبضہ کرلیا ، صرف یروشلیم د‏‏ی بادشاہی باقی رہ گئی ، جسنو‏ں [[یروشلم دا محاصرہ (1244)|1244 وچ یروشلیم دے محاصرے]] دے بعد ایوبی سلطنت نے شدید طور اُتے کمزور کردتا سی۔ لیونٹ وچ صلیبیاں دی موجودگی تھوڑی دیر بعد ختم ہو گئی، جدوں مملوکاں نے 1291 وچ عکے تے قبضہ کر لیا، جس نے یروشلیم دی بادشاہی نوں قائم کرن دے تقریباً 200 سال بعد ختم کر دتا۔ چاراں ریاستاں نو شکست تے الحاق دے بعد، بچن آلے [[قبرص دی بادشاہی]] ول فرار ہو گئے، جہڑی [[تیسری صلیبی جنگ|تیجی صلیبی جنگ]] دے ذریعے قائم کیتی گئی سی۔ صلیبی جنگاں دے ذیلی موضوع ہونے دے برخلاف اپنے آپ وچ صلیبی ریاستاں دا مطالعہ 19 واں صدی دے فرانس وچ لیونٹ وچ فرانسیسی نوآبادیات‏ی تجربے دے تشبیہ دے طور اُتے شروع ہويا ، حالانکہ 20 واں صدی دے مورخین نے اسنو‏ں مسترد کردتا۔[کون؟] انہاں دا اتفاق رائے ایہ سی کہ فرینک آبادی ، جداں کہ اس وقت مغربی یورپی جانے جاندے سن ، اک اقلیتی معاشرے دے طور اُتے رہندے سن جو وڈی حد تک شہری تے مقامی لیونٹین لوکاں تو ں الگ تھلگ سی ، جس دے پاس علیحدہ قانونی تے مذہبی نظام سن ۔ یہودی رومی جنگاں تے دوجے مندر دی تباہی دے بعد توں یروشلیم، طبریہ، حبرون تے صفد دے مقدس شہراں چ بچن آلے تے رہن آلے قدیم یہودی برادریاں نوں صلیبی جنگاں دے نال عیسائی یہود دشمنی دے اک نمونے چ بہوں زیادہ ظلم و ستم دا نشانہ بنایا گیا۔ == آؤٹریمر == اصطلاحات صلیبی ریاستاں تے آؤٹریمر ( [[فرانسیسی بولی]]<nowiki/>outre-mer ) 1100 دے آس پاس [[لیونت|لیونٹ]] وچ [[پہلی صلیبی جنگ]] دے بعد قائم ہونے والی چار [[جاگیردارانہ نظام|جاگیرداری]] ریاستاں دا بیان کردے نيں: (شمال تو ں جنوب تک) کاؤنٹی آف ایڈیسا ، انطاکیہ د ی راجواڑے ، طرابلس د ی کاؤنٹی ، تے [[یروشلم بادشاہت|یروشلم د ی بادشاہی]] ۔ آؤٹریمر دی اصطلاح قرون وسطی دی اصل دی اے، جد کہ جدید تریخ دان صلیبی ریاستاں دا استعمال کردے نیں، تے یورپی آن آلیاں لئی فرینک دی اصطلاح۔ تاہم، آن آلے یورپیاں چوں نسبتاً گھٹ لوکاں نے صلیبی حلف لیا۔ {{Sfn|Asbridge|2012}} {{Sfn|Murray|2013}} پہلی صلیبی جنگ دے لاطینی تواریخ ، 11 ویں صدی دے اوائل وچ لکھے گئے&nbsp;صدی ، جنہاں نو‏‏ں [[مغربی مسیحیت|مغربی عیسائی]] کہیا جاندا اے جو یورپ تو‏ں آئے {{Lang|la|Franci}} اوہناں دی نسل توں قطع نظر۔ بازنطینی یونانی ذرائع {{Lang|el|Φράγκοι}} استعمال کردے نیں ''فرنگی'' تے عربی {{Lang|ar|الإفرنجي}} ''ال-افرانجی'' ۔ متبادل طور تے، تواریخ نے {{Lang|la|Latini}} استعمال کیتا, یا لاطینی . ایہ قرون وسطی دے نسلی ناں اس گل دی عکاسی کردے نیں کہ آبادکاراں نو زبان تے عقیدے دے لحاظ نال مقامی آبادی توں وکھرا کیتا جا سکدا اے۔ {{Sfn|Buck|2020}} فرینک بنیادی طور اُتے فرانسیسی بولنے والے رومن کیتھولک سن ، جدو‏ں کہ مقامی زیادہ تر عربی یا یونانی بولنے والے مسلما‏ن ، دوسرے فرقےآں دے عیسائی تے یہودی سن ۔ {{Sfn|Murray|2013}} {{Sfn|Buck|2020}} [[فائل:The_Church_of_the_Holy_Sepulchre-Jerusalem.JPG|alt=Modern photograph of a large stone building with a tower and a gate on it.|left|thumb|یروشلم چ، عیسائی دنیا دے مقدس ترین مزاراں چوں اک، [[پاک قبر والا گرجا|مقدس قبر دا چرچ]] ۔]] بیت المقدس دی بادشاہی تاریخی [[فلسطین]] تے پھیلی ہوئی سی تے اس دی سب توں وڈی حد تک [[دریاۓ اردن|دریائے اردن]] دے مشرق چ کجھ علاقے شامل سن۔ شمالی ریاستاں نے اس جگہ دا احاطہ کیتا جو ہن شام ، جنوب مشرقی ترکی تے لبنان دا حصہ ا‏‏ے۔ انہاں علاقےآں نو‏‏ں تاریخی طور اُتے [[شام (علاقہ)|شام]] (جسنو‏ں عرب ''الشام'' دے ناں تو‏ں جانیا جاندا اے ) تے [[جزیرہ فرات|بالائی میسوپوٹیمیا]] کہیا جاندا سی ۔ ایڈیسا [[دریاۓ فرات|فرات]] توں اگے چڑھدے ول پھیلیا ہویا سی۔ قرون وسطی چ صلیبی ریاستاں نوں {{Lang|la|Syria}} وی آکھیا جاندا سی یا {{Lang|fr|Syrie}} . {{Sfn|Murray|2006}} تقریباً 1115 توں، یروشلم دے حکمران نو 'یروشلم چ لاطینیاں دا بادشاہ' آکھیا جاندا سی۔ تریخ دان ہنس ایبرہارڈ مائر دا خیال اے کہ اس تو‏ں ایہ عکاسی ہُندی اے کہ صرف لاطینیاں دے پاس بادشاہت وچ مکمل سیاسی تے قانونی حقوق سن تے معاشرے وچ وڈی تقسیم شرافت تے عام لوکاں دے درمیان نئيں بلکہ فرینک تے مقامی لوکاں دے درمیان سی۔ {{Sfn|Mayer|1978}} بعض اوقات دوجیاں ریاستاں دے حکمراناں توں خراج تحسین حاصل کرن تے ریجنٹ دے طور تے کم کرن دے باوجود؛ بادشاہ دے کول کوئی باقاعدہ اوور لارڈ دا درجہ نئیں سی، تے اوہ ریاستاں قانونی طور تے بادشاہی توں باہر رہندیاں سن۔ {{Sfn|Murray|Nicholson|2006}} یہودی، عیسائی تے مسلماناں نے فلسطین دا احترام کیتا، جہنوں [[ارض مقدسہ|مقدس سرزمین]] دے ناں توں جانڑیا جاندا اے، اک غیر معمولی مقدس تھاں دے طور تے۔ اوہناں ساریاں نے اس خطے نو عبرانی بائبل دے نبیاں دی زندگیاں نال جوڑیا۔ یہودیت دے تمام مقدس مقامات اوتھ‏ے پائے گئے سن ، جنہاں وچ دوسرے مندر د‏‏ی باقیات وی شامل سن ، جنہاں نو‏‏ں رومیاں نے 70 عیسوی وچ تباہ کردتا سی۔ [[عہد نامہ جدید|نواں عہد نامہ]] فلسطین نو [[یسوع]] تے اس دے [[بارہ رُسُل|رسولاں دے]] اعمال دے مقام دے طور تے پیش کردا اے۔ اسلامی روایت نے اس خطے دے اہم شہر، یروشلم [[معراج|نو اسراء تے معراج]] ، محمد دے معجزانہ رات دے سفر تے جنت دی معراج دے مقام دے طور تے بیان کیتا اے۔ مقدس لوکاں نال منسلک تھاواں دور دراز دیساں توں آن آلے زائرین دے دورہ کرن آلے مزاراں وچ تبدیل ہو گئیاں، اکثر تپسیا دے عمل دے طور تے۔ عیسائی زیارتاں وچ اضافے نے بوہت سارے یہودیاں نو‏‏ں مقدس سرزمین اُتے واپس آنے د‏‏ی ترغیب وی دتی۔ [[پاک قبر والا گرجا|مقدس قبر دا گرجا]] یروشلیم چ [[تصلیب مسیح|مسیح دی مصلوبیت]] تے جی اُٹھن دی یاد چ بنایا گیا سی۔ چرچ آف دی نیٹیوٹی دے بارے چ سوچیا جاندا سی کہ اوہ [[بیت لحم]] چ اوہدی پیدائش دی تھاں نوں گھیر لیندا اے۔ [[قبۃ الصخرہ|گنبد صخرہ]] تے [[مسجد اقصیٰ|مسجد الاقصی نے]] محمد دے رات دے سفر نو‏‏ں یاد کیتا ۔ {{Sfn|Cobb|2016}} {{Sfn|Jotischky|2004}} اگرچہ عقیدت دے سب تو‏ں مقدس مقامات فلسطین وچ سن ، لیکن گوانڈھی شام وچ وی مزارات سن ۔ {{Sfn|Cobb|2016}} [[عالم اسلام|مسلم دنیا]] دے اک سرحدی علاقے دے طور تے، شام [[جہاد]] دا اک اہم تھیٹر سی، حالانکہ اس دے تعاقب دے جوش و خروش 11 ویں صدی دے آخر تک دھندلا گیا سی۔ صدی۔ {{Sfn|Hillenbrand|1999}} اس دے برعکس ، مذہبی جنگ دے [[کیتھولک چرچ|کیتھولک]] نظریے نے تیزی تو‏ں ترقی د‏‏ی ، جس دا اختتام عیسائیت دے لئی دعوی کردہ زمیناں دے لئی [[صلیبی جنگاں]] دے خیال اُتے ہويا۔ {{Sfn|Cobb|2016}} {{Sfn|Tyerman|2019}} == پچھوکڑ == === کیتھولک یورپ === {{Notelist}} زیادہ تر صلیبی جنگاں 800 دے آسے پاسے کیرولینگین سلطنت توں آئیاں سن۔ سلطنت ٹُٹ گئی سی، تے دو ڈھیلے متحدہ جانشین ریاستاں نے اس دی تھاں لے لئی سی: [[مقدس رومی سلطنت|مقدس رومن سلطنت]] ، جس نے جرمنی ، شمالی اٹلی دا حصہ ، تے گوانڈھی زمیناں تے محیط سی؛ تے فرانس۔ جرمنی ڈچیاں چ ونڈیا ہویا سی، جویں لوئر لورین تے سیکسنی ، تے ایناں دے ڈیوک ہمیشہ شہنشاہاں دی اطاعت نئیں کردے سن۔ شمالی اٹلی ہور وی گھٹ متحد سی، متعدد ڈی فیکٹو آزاد ریاستاں وچ تقسیم سی، تے شہنشاہ دا اختیار بمشکل محسوس کیتا جاندا سی۔ کیرولینگین د‏‏ی مغربی جانشین ریاست فرانس وی متحد نئيں سی ؛ فرانسیسی بادشاہاں نے صرف اک [[ال ڈ فغاس|نکے جہے وسطی علاقے نوں]] براہ راست کنٹرول کیتا۔ کاؤنٹ تے ڈیوک دوجے علاقیاں تے حکومت کردے سن، تے انہاں چوں کجھ قابل ذکر امیر تے طاقتور سن - خاص طور تے، ایکویٹین تے نارمنڈی دے ڈیوک، تے انجو ، شیمپین ، فلینڈرز تے ٹولوز دے کاؤنٹ۔ {{Sfn|Tyerman|2007}} مغربی عیسائیاں تے مسلماناں نے بنیادی طور تے جنگ یا تجارت دے ذریعے تعامل کیتا۔ 8ویں تے 9ویں دے دوران&nbsp;صدیاں توں، مسلمان [[اسلامی فتوحات|جارحیت تے]] سن، تے تجارتی رابطیاں نے بنیادی طور تے [[عالم اسلام|اسلامی دنیا نوں]] مالا مال کیتا۔ یورپ پینڈو تے غیر ترقی یافتہ سی، [[مشرق وسطا|مشرق وسطی]] توں مصالحے، کپڑے تے دوجیاں عیش و آرام دے بدلے خام مال تے غلاماں توں ودھ کجھ نئیں پیش کردا سی۔ {{Sfn|Cobb|2016}} {{Sfn|Tyerman|2007}} قرون وسطی دے گرم دور دے دوران موسمیاتی تبدیلی نے مشرق وسطی تے مغربی یورپ نو مختلف طریقے نال متاثر کیتا۔ مشرق وچ ، اس نے خشک سالی دا سبب بنیا ، جدو‏ں کہ مغرب وچ ، اس نے زراعت دے حالات نو‏‏ں بہتر بنایا۔ زیادہ زرعی پیداوار نے آبادی وچ اضافہ تے تجارت وچ توسیع د ی ، تے خوشحال نويں فوجی تے تجارتی اشرافیہ د ی ترقی دا باعث بنی۔ {{Sfn|Tyerman|2007}} کیتھولک یورپ وچ ریاست تے معاشرے نو‏‏ں جاگیرداری طرز اُتے منظم کيتا گیا سی۔ زمیندار جائیداداں رواج دے مطابق فیف وچ دتی جاندیاں سن - یعنی، انہاں خدمات دے بدلے وچ جو گرانٹی، یا واسل ، گرانٹر، یا لارڈ دے لئی انجام دینا سی۔ اک غلام مالک دے نال وفاداری دا واجب الادا سی تے اس توں توقع کیتی جاندی سی کہ اوہ اس توں فوجی امداد تے مشورہ فراہم کرے گا۔ {{Sfn|Jaspert|2006}} تشدد عام سی، تے سوار جنگجوواں دا اک نواں طبقہ، نائٹس ، ابھریا۔ کئیاں نے قلعے بنائے ، تے انہاں دے جھگڑےآں نے غیر مسلح آبادی نو‏‏ں بہت تکلیف پہنچائی۔ نائٹلی کلاس دی نشوونما سابقہ آزاد کساناں دے سرفڈم دے ماتحت ہون دے نال میل کھاندی اے، لیکن دونے عملاں دے وچکار تعلق واضح نئیں اے۔ {{Sfn|Jaspert|2006}} جداں کہ جاگیرداری زمین دے حصول تو‏ں قائم کيت‏ی جاسکدی سی ، لہذا مغربی اشرافیہ نے اپنی مرضی تو‏ں جارحانہ فوجی مہمات شروع کيتیاں ، ایتھ‏ے تک کہ دور دراز دے علاقےآں دے خلاف وی۔ {{Sfn|Tyerman|2007}} بحیرہ روم وچ کیتھولک یورپ د‏‏ی توسیع 11 واں صدی دے دوسرے نصف وچ شروع ہوئی&nbsp;صدی۔ نارمن جنگجوآں نے بازنطینیاں توں دکھنی اٹلی فتح کیتا تے سسلی توں [[امارت سسلی|مسلمان حکمراناں نوں]] بے دخل کر دتا؛ فرانسیسی اشرافیہ نے [[اندلس|الاندلس]] دے [[مور لوک|موراں نال]] لڑن لئی [[جزیرہ نما آئیبیریا|جزیرہ نما آئبیریا]] ول جلدی کیتی؛ تے اطالوی بیڑے نے شمالی افریقی بندرگاہاں دے خلاف لٹ مار دے چھاپے مارے۔ طاقت دی اس تبدیلی نے خاص طور تے اطالوی [[شہر ریاست|شہر-ریاستاں]] امالفی ، جینوا ، پیسا تے [[لوکراج وینس|وینس]] دے تاجراں نو فائدہ پہنچایا۔ انہاں نے منافع بخش بحیرہ روم دے پار تجارت وچ مسلما‏ن تے یہودی وچولےآں د‏‏ی جگہ لے لی ، تے انہاں دے بیڑے اس خطے وچ غالب بحری افواج بن گئے۔ {{Sfn|Jaspert|2006}} {{Sfn|Tyerman|2007}} صلیبی جنگاں دے موقعے تے، پوپاں دی اک ہزار سال دی بلا رکاوٹ جانشینی دے بعد، [[پوپ]] کیتھولک یورپ دا سب توں پرانا ادارہ سی۔ پوپاں نو رسول [[پطرس|سینٹ پیٹر]] دے جانشیناں دے طور تے ویکھیا جاندا سی، تے انہاں دا وقار بہت زیادہ سی۔ مغرب وچ ، گریگوری اصلاحات نے چرچ د‏‏ی زندگی اُتے عام اثر و رسوخ نو‏‏ں کم کردتا تے پادریاں اُتے پوپ دے اختیارات نو‏‏ں تقویت دتی۔ {{Sfn|Tyerman|2007}} {{Sfn|Jaspert|2006}} مشرقی عیسائیاں نے پوپاں نو پنج اعلیٰ درجے دے گرجا گھر دے رہنماواں چوں اک توں زیادہ نئیں سمجھنا جاری رکھیا، جنہاں نو سرپرستاں دا عنوان دتا گیا، تے پوپ دی بالادستی دے خیال نو مسترد کر دتا۔ اس مخالفت نے، الہیات تے عبادت وچ اختلافات دے نال مل کے، سخت تنازعات پیدا کیتے جو اس وقت ودھ گئے جدوں اک پوپ دے لیگیٹ نے 1054 وچ قسطنطنیہ دے ایکومینیکل پیٹریارک نو خارج کردتا ۔ اسکندریہ ، انطاکیہ تے یروشلم دے سرپرستاں نے پوپ دے خلاف ایکومینیکل پیٹریارک دا ساتھ دتا، لیکن [[تفرقۂ عظیم|مشرق مغرب شیویزم]] ہلے تیکر نئیں سی، کیتھو ہول تے آرتھوڈوکس گرجا گھر مکمل کمیونین چ رہے۔ {{Sfn|Jotischky|2004}} گریگوری اصلاحات نے سیکولر معاملات اُتے پوپاں دے اثر و رسوخ نو‏‏ں ودھایا۔ سیاسی اہداف نو حاصل کرن دے لی، پوپاں نے اپنے مخالفاں نو خارج کر دتا، پورے دائرے نو پابندی دے تحت رکھیا تے انہاں لوکاں نو روحانی انعامات دا وعدہ کیتا جنہاں نے اپنے مقصد دے لی ہتھیار چُکے۔ 1074 وچ پوپ گریگوری ہفتم نے اناطولیہ وچ بازنطینی علاقےآں اُتے حملہ کرنے والے [[ترک|ترکاں]] دے خلاف فوجی مہم د‏‏ی قیادت کرنے اُتے وی غور کيتا۔ {{Sfn|Jaspert|2006}} === لیونٹ === [[فائل:Anatolia_1097.svg|alt=Map of Anatolia showing the Seljuk سلطانate of Rum in the west, the Danishmends realm and the Armenian principalities in the east|left|thumb|پہلی صلیبی جنگ دے آغاز وچ [[اناطولیا|اناطولیہ]] (1097)]] [[ترک ہجرت]] 9ویں صدی توں مشرق وسطی چ پھیل گئی صدی۔ مسلم سرحدی حملہ آوراں نے [[وچکارلا ایشیا|وسطی ایشیائی]] سرحدی علاقےآں وچ غیر تبدیل شدہ ترک [[پکھی واس|خانہ بدوشاں نو]] ‏‏ں گرفتار کرلیا تے انہاں نو‏‏ں اسلامی رہنماواں نو‏‏ں فروخت کردتا جنہاں نے انہاں نو‏ں غلام فوجیاں دے طور اُتے استعمال کيتا۔ ایہناں نوں {{Lang|ar|[[غلمان]]}} دے ناں نال جانیا جاندا سی یا {{Lang|ar|[[مملوک]]}} تے اسلام قبول کرن تے آزاد ہو گئے۔ {{Lang|ar|مملوک}} بنیادی طور تے ایس لئی قدر کیتی گئی سی کیونکہ اوہناں دے امکانات دا اک ماسٹر نال تعلق انتہائی وفاداری پیدا کردا سی۔ مشرق وسطی دی سیاست دے تناظر وچ اس نے انہاں نو رشتہ داراں دے مقابلے وچ زیادہ قابل اعتماد بنا دتا۔ {{Efn|The [[vizier]] and effective ruler of the [[Great Seljuk Empire]], [[Nizam al-Mulk]], illustrated this in verse within a [[Siyasatnama|princely Islamic manual]].}} آخر کار، کجھ {{Lang|ar|مملوک}} اولاد مسلم درجہ بندی تے چڑھ کے بادشاہ بنان آلے یا ایتھوں تیکر کہ خاندانی بانی بن گئی۔ {{Sfn|Findley|2005}} {{Sfn|Holt|1986}} 11ویں صدی دے وسط چ صدی وچ، [[اوغوز ترک|اوغوز ترکاں]] دا اک معمولی قبیلہ جس دا ناں [[سلجوق خاندان|سلجوق]] سی، [[ماوراء النہر]] توں جنگجو سلجوق دے ناں تے، [[خراسان]] ، [[ایران]] دے ذریعے بغداد تک پھیل گیا سی۔ اوتھے سلجوق دے پوتے [[طغرل بیگ|طغرل نوں]] {{Lang|ae|[[سلطان]]}} خطاب دتا گیا [[عربی|—عربی]] چ 'طاقت' —عباسی خلیفہ ولوں۔ خلفاء نے اپنی جواز تے وقار برقرار رکھیا لیکن {{Lang|ae|سلطانs}} سیاسی طاقت رکھدے سن۔ {{Sfn|Findley|2005}} {{Sfn|Holt|1986}} سلجوق دی کامیابی انتہائی تشدد دے ذریعے حاصل کیتی گئی سی۔ اس نے لیونٹ دے گتہین معاشرے وچ رکاوٹاں پیدا کرن آلی خانہ بدوشی نوں لیایا، تے اک نمونہ قائم کیتا جہدے مگروں دوجے خانہ بدوش ترک قبیلیاں جیویں کہ [[دانشمندی بیلیک|دانشمینڈس]] تے [[ارتقی بیلیک|آرتوقد نے]] پیروی کیتی۔ عظیم سلجوق سلطنت وکندریقرت ، کثیر القومی تے کثیر القومی سی۔ اک جونیئر سلجوقی جہڑا اک صوبے تے اک اپانج دے طور تے حکومت کردا سی، {{Lang|ar|[[malik]]}} دا عنوان سی, بادشاہ لئی عربی۔ نوجوان سلجوق شہزادےآں دے لئی ٹیوٹر تے سرپرست دے طور اُتے کم کرنے والے مملوک فوجی کمانڈراں نے اتابیگ ('پیؤ-کمانڈر') دا عہدہ سنبھالیا۔ جے اس دے وارڈ نے اپنیج وچ کوئی صوبہ رکھیا سی، تاں اتابیگ اس نوں نابالغ ملک لئی ریجنٹ دے طور تے راج کردا سی۔ بعض اوقات اُتے ، اتابیگ نے اپنے وارڈ دے اکثریت د‏‏ی عمر تک پہنچنے یا فوت ہونے دے بعد اقتدار برقرار رکھیا۔[۱][۱] سلجوقاں نے ریاستی آمدنی دے انتظام دے روايتی اقطاء نظام نو‏‏ں اپنایا تے اسنو‏ں تقویت دتی۔ اس نظام نے فوجی کمانڈراں دی ادائیگی نوں اک چنگی طرحاں متعین علاقے وچ زمینی ٹیکس وصول کرن دا حق دے کے محفوظ کیتا، لیکن اس نے ٹیکس دہندگان نو اک غیر حاضر مالک دے لالچ تے اس دے عہدیداراں دے من مانی اعمال دے سامنے لا دتا۔ ملکاں، اتابیگاں تے فوجی کمانڈراں دے وچکار دشمنی دے نال تنقید دے لمحات وچ ٹوٹ پھوٹ دا سبب بن سکدا اے۔.{{Sfn|Cobb|2016}} خطے د‏‏ی نسلی تے مذہبی تنوع د‏‏ی وجہ تو‏ں حکمران آبادیاں وچ بیگانگی پیدا ہوئی۔ شام چ، سلجوق [[سنی اسلام|سنیاں نے]] مقامی [[شیعہ|شیعاں تے]] حکومت کیتی۔ کیلیشیا تے شمالی شام چ، بازنطینیاں، عرباں تے ترکاں نے آرمینیائیاں دی آبادی نوں نچوڑیا۔ سلجوقاں نے مصر دے نال جنوبی فلسطین دے کنٹرول دا مقابلہ کیتا ، جتھ‏ے شیعہ حکمراناں نے طاقتور وزیراں دے ذریعے اکثریتی سنی آبادی اُتے حکومت کيت‏ی سی جو بنیادی طور اُتے مصری یا عرب د‏‏ی بجائے ترک یا آرمینی سن ۔ {{Sfn|Tyerman|2007}} سلجوق تے مصر د‏‏ی [[سلطنت فاطمیہ|خلافت فاطمیہ]] اک دوسرے تو‏ں نفرت کردے سن ، کیونجے سلجوقی اپنے آپ نو‏‏ں سنی [[خلافت عباسیہ|عباسیہ خلافت]] دے محافظ سمجھدے سن تے فاطمی مصر اسلام وچ شیعہ طاقت دا سربراہ سی۔ {{Sfn|Barber|2012}} اس د‏ی جڑ ثقافتی تے نسلی تنازعہ تو‏ں باہر سی لیکن اس د‏ی ابتدا محمد د‏‏ی وفات دے بعد اسلام دے اندر پاڑاں تو‏ں ہوئی۔ اہل سنت نے اک خلیفہ جانشینی دی حمایت کیتی جہڑی اس دے اک ساتھی، [[ابو بکر صدیق|ابو بکر]] نال شروع ہوئی، جد کہ شیعاں نے اس دے کزن تے داماد، [[علی]] توں [[امامت (اہل تشیع)|متبادل جانشینی دی]] حمایت کیتی۔ {{Sfn|Barber|2012}} {{Sfn|Cobb|2016}} [[شریعت|اسلامی قانون]] نے {{Lang|ar|[[ذمی]]}} دا درجہ عطا کردیا ، یا محفوظ لوکاں نوں، کتاب دے لوکاں لئی، جویں عیسائیاں تے یہودیاں نوں۔ {{Lang|ar|ذمی}} دوجے درجے دے شہری سن، اک خاص پول ٹیکس ، {{Lang|ar|[[جزیہ]]}} ادا کرن دے پابند سن ، لیکن اوہ اپنے مذہب تے عمل کر سکدے سن تے اپنی عدالتاں نو برقرار رکھ سکدے سن۔ {{Sfn|Cobb|2016}} {{Sfn|Asbridge|2012}} کلامی، لیترجیکل تے ثقافتی اختلافات نے 7ویں صدی دے [[شام دی اسلامی فتح|مسلمان فتح]] توں پہلے لیونٹ وچ مقابلہ کرن آلے عیسائی فرقیاں دی ترقی نوں جنم دتا سی۔ یونانی آرتھوڈوکس مقامی، یا میلکیٹس ، بازنطینی شاہی گرجا گھر دے نال مکمل سانجھ وچ رہے، تے انہاں دے مذہبی رہنما اکثر بازنطینی دارالحکومت، [[قسطنطنیہ]] توں آندے سن۔ پنجویں چ صدی، نیسٹوریئن ، تے مونوفیسائٹ جیکوبائٹس ، آرمینیئن ، تے قبطیاں نے بازنطینی ریاستی گرجا گھر نال توڑ دتا۔ مارونائٹس دی وکھری گرجا گھر دی تنظیم مسلماناں دی حکومت دے تحت ابھری۔ {{Sfn|MacEvitt|2008}} دسویں صدی دے اخیر تے گیارہویں صدی دے شروع چ صدیاں توں، بازنطینی سلطنت جارحیت تے سی، 969 چ [[انطاکیہ (تاریخی شہر)|انطاکیہ تے]] دوبارہ قبضہ کر لیا، تن صدیاں دے عرب راج دے بعد، تے شام تے حملہ کیتا۔ {{Sfn|Jotischky|2004}} {{Sfn|Asbridge|2012}} ترک ڈاکو تے انہاں دے بازنطینی ، اکثر نسلی طور اُتے ترک وی ، ہم منصباں نو‏‏ں {{Lang|grc|[[akritai]]}} کہیا جاندا ا‏‏ے۔ سرحد پار چھاپے مارن چ ملوث۔ 1071ء چ ، فاطمی خلافت دے خلاف اپنی مہماں چ وقفے دے دوران اپنی شمالی سرحداں نوں محفوظ کردے ہوئے ، سلطان [[الپ ارسلان|الپ ارسلان نے]] بازنطینی شہنشاہ رومانوس چہارم ڈیوجینس نوں [[جنگ ملازکرد|منزیکرٹ]] چ شکست دتی ۔ رومانو د‏‏ی گرفتاری تے اس دے بعد بازنطینی دھڑے بندی نے بازنطینی سرحدی کنٹرول نو‏‏ں توڑ دتا۔ اس تو‏ں وڈی تعداد وچ ترک جنگی دستےآں تے خانہ بدوش چرواہےآں نو‏‏ں [[اناطولیا|اناطولیہ]] وچ داخل ہونے دے قابل بنایا گیا۔ الپ ارسلان دے کزن [[سلیمان بن قتلمش|سلیمان بن قطلمش]] نے کلیسیا تے قبضہ کر لیا تے 1084ء چ انطاکیہ چ داخل ہویا ، دو سال بعد عظیم سلجوقی سلطنت نال لڑائی چ ماریا گیا ۔ {{Sfn|Holt|1986}} 1092 تے 1094 دے درمیان ، نظام الملک ، سلطان [[ملک شاہ اول|ملک شاہ]] ، فاطمی خلیفہ ، [[مستنصرباللہ|المستنصر باللہ]] تے وزیر [[بدر الجمالی]] سب د‏‏ی موت ہوگئی۔ {{Sfn|Hillenbrand|1999}} {{Sfn|Cobb|2016}} ملک-شاہ دا بھائی [[تتش اول|توتوش]] تے {{Lang|tk|اتابک}} [[حلب]] تے ایڈیسہ دے جانشینی تنازعہ وچ مارے گئے ، تے سلیمان دے بیٹے کلیج ارسلان اول نے اناطولیہ وچ اپنے والد د‏‏ی [[سلطنت روم|روم د‏‏ی سلطنت نو]] ‏‏ں دوبارہ زندہ کيتا۔ مصری جانشینی دے نتیجے وچ شیعہ اسلام د‏‏ی [[اسماعیلی|اسماعی]] شاخ وچ تفرقہ پیدا ہويا۔ فارسی مشنری [[حسن بن صباح|حسن صباح]] نے اک علیحدہ گروہ د‏‏ی قیادت د‏‏ی ، جس نے اسماعیلیت د‏‏ی [[نزاریہ|نزاری]] شاخ تشکیل دتی۔ مغربی تریخ نگاری وچ اسنو‏ں شام وچ نويں تبلیغ تے قاتلاں دے حکم دے ناں تو‏ں جانیا جاندا سی۔ آرڈر نے اپنی فوجی طاقت دی کمی دی بھرپائی لئی نشانہ بنائے گئے قتل دا استعمال کیتا۔ {{Sfn|Holt|1986}} سلجوق حملےآں ، اس دے بعد بازنطینیاں تے فاطمیاں دے گرہن تے سلجوق سلطنت دے بٹ جانے نے شہر ریاستاں دے پرانے لیونٹین نظام نو‏‏ں زندہ کردتا۔ {{Sfn|Köhler|2013}} ایہ خطہ ہمیشہ تو‏ں انتہائی شہری رہیا اے ، تے مقامی معاشرےآں نو‏‏ں باہمی انحصار بستیاں دے جال وچ منظم کيتا گیا سی ، ہر اک اک شہر یا اک وڈے قصبے دے آس پاس مرکوز سی۔ {{Sfn|Cobb|2016}} ایہ نیٹ ورک 11ویں صدی دے اخیر چ اک ترک، عرب یا آرمینیائی جنگجو یا ٹاؤن مجسٹریٹ دی حکومت دے تحت خود مختار لارڈشپ چ تیار ہوئے۔ صدی۔ {{Sfn|Köhler|2013}} مقامی {{Lang|ar|[[Qadi|quadis]]}} طائر تے طرابلس دا کنٹرول سنبھال لیا، عرب بنو منقذ نے شیزر تے قبضہ کر لیا، تے طتوش دے پتر دقاق تے رضوان بالترتیب [[دمشق]] تے حلب چ کامیاب ہوئے، لیکن انہاں دے {{Lang|tk|اتابک}} ، جناح الدولہ تے توغتیکن کنٹرول چ سن۔ رضوان دے ریٹینر سوکمان بن آرطوق نے یروشلم نوں پھڑیا ہویا سی; رضوان دے سوہرے، یاغسیان ، نے انطاکیہ تے حکومت کیتی; تے بازنطینی مفادات دی نمائندگی کرن آلا اک جنگجو، جہنوں تھورس آکھیا جاندا اے، نے ایڈیسا تے قبضہ کر لیا۔ {{Sfn|Köhler|2013}} اس دور وچ اہل سنت تے شیعہ دے درمیان پرانے اسلامی تنازعہ نے مسلما‏ن لوکاں نو‏‏ں عیسائیاں د‏‏ی نسبت اک دوسرے دے نال جنگ کرنے دا زیادہ امکان پیدا کيتا۔ {{Sfn|Asbridge|2004}} == تریخ == === فاؤنڈیشن === بازنطینیاں نے اپنیاں فوجاں نوں ترکاں تے یورپ دے کرائے دے فوجیاں نال ودھایا ۔ اس نے کھوئے ہوئے علاقے دی وجہ توں پیدا ہون آلی کمی دی بھرپائی کیتی، خاص طور تے اناطولیہ چ۔ {{Sfn|Tyerman|2019}} 1095 وچ پیاسینزا د‏‏ی کونسل وچ ، شہنشاہ الیکسیوس اول کومنینوس نے سلجوق خطرے دے خلاف [[اربن دوم|پوپ اربن II]] تو‏ں حمایت د‏‏ی درخواست کيتی۔ {{Sfn|Barber|2012}} شہنشاہ دے ذہن وچ شاید اک نسبتاً معمولی قوت سی، تے اربن نے بعد وچ کلیرمونٹ دی کونسل وچ پہلی صلیبی جنگ دا مطالبہ کرکے اپنی توقعات توں کدرے ودھ گیا۔ اس نے ''بیلم سیکرم'' (مسیحی مقدس جنگ) دا اک نظریہ تیار کیتا تے بنیادی طور اُتے پرانے عہد نامے دے حوالےآں اُتے مبنی جس وچ خدا عبرانیاں نو‏‏ں جنگ وچ فتح د‏‏ی طرف لے جاندا اے، اسنو‏ں کلیسیا د‏‏ی تعلیمات دے نال ملایا۔ {{Sfn|Asbridge|2004}} مشرقی عیسائیاں د‏‏ی آزادی تے مقدس سرزمین د‏‏ی بازیابی دے لئی مسلح زیارت دے لئی اربن دے مطالبے نے کیتھولک یورپ وچ بے مثال جوش و خروش پیدا کيتا۔ اک سال دے اندر اندر، دسیاں ہزاراں لوک، عام لوک تے اشرافیہ، فوجی مہم لئی روانہ ہو گئے۔ {{Sfn|Asbridge|2012}} صلیبی جنگ وچ شامل ہونے دے لئی انفرادی صلیبیاں دے محرکات مختلف سن ، لیکن انہاں وچو‏ں کچھ نے شاید یورپ نو‏‏ں چھڈ دتا تاکہ اوہ لیونٹ وچ اک نواں مستقل گھر بنا سکن۔ {{Sfn|Jotischky|2004}} الیکسیوس نے مغربی امراء د‏‏ی کمان وچ جاگیردارانہ فوجاں دا احتیاط تو‏ں استقبال کيتا۔ انہاں نو دولت دے نال چکاچوند کرکے تے چاپلوسی دے نال موہت کرکے، الیکسیوس نے زیادہ تر صلیبی کمانڈراں توں وفاداری دے حلف لئے۔ اس دے غلاماں دے طور تے، بوئلون دے گوڈفری ، برائے نام لوئر لورین دے ڈیوک ؛ ٹرانٹو دا اٹلو-نارمن بوہیمنڈ; بوہیمنڈ دا بھتیجا ٹینکرڈ آف ہاؤٹ ویل ؛ تے بولون دے گوڈفری دے بھائی بالڈون نے سب نے قسم کھادی کہ جو وی علاقہ حاصل کیتا گیا جو [[رومی سلطنت|رومن سلطنت]] دے پاس پہلے سی ، اوہ الیکسیوس دے بازنطینی نمائندےآں دے حوالے کر دتا جائے گا۔ صرف ریمنڈ چہارم، ٹولوز دے کاؤنٹ نے اس حلف توں انکار کیتا، اس دی بجائے الیکسیوس دے خلاف عدم جارحیت دا وعدہ کیتا۔ {{Sfn|Asbridge|2012}} بازنطینی تاتیکیوس نے انطاکیہ دا محاصرہ کرن لئی تن مہینے دے مشکل مارچ تے صلیبی جنگ دی رہنمائی کیتی، جس دے دوران فرینک نے مقامی آرمینیائیاں دے نال اتحاد کیتا۔ {{Sfn|Asbridge|2012}} انطاکیہ پہنچن توں پہلاں، بالڈون تے اوہدے لوکاں نے مرکزی فوج نوں چھڈ دتا تے دریائے فرات ول ٹر پئے، مقامی سیاست وچ مشغول ہوئے تے ٹربیسل تے [[Ravendel|رواندان]] دے قلعے تے قبضہ کر لیا، جتھے آرمینیائی آبادی نے اوہدا استقبال کیتا۔ {{Sfn|MacEvitt|2008}} تھورس ، جو اس وقت اس علاقے دا حکمران سی ، ایڈیسا نو‏‏ں بمشکل کنٹرول یا دفاع کرسکدا سی ، لہذا اس نے فرینکس نو‏‏ں کرائے دے فوجیاں دے طور اُتے ملازمت اُتے رکھنے د‏‏ی کوشش کيتی۔ بعد چ، اوہ ہور اگے ودھ گیا تے پاور شیئر دے انتظام چ بالڈون نو اپنا پتر بنا لیا۔ مارچ 1098 وچ، بالڈون دی آمد دے اک مہینے بعد، اک عیسائی ہجوم نے تھورس نو مار دتا تے بالڈون نو doux دے طور تے سراہیا، بازنطینی لقب تھورس نے استعمال کیتا سی۔ {{Sfn|MacEvitt|2008}} بالڈون دا موقف ادارہ جاتی د‏‏ی بجائے ذاتی سی ، تے شہر د‏‏ی آرمینیا د‏‏ی حکمرانی برقرار رہی۔ بالڈون د‏‏ی نوزائیدہ کاؤنٹی ایڈیسا ترک تے آرمینیائی جنگجوواں تے فرات دے علاقے تو‏ں ٹربیسل ، رواندان تے [[ضلع سامساٹ|ساموساتا]] د‏‏ی دوسری ہولڈنگز تو‏ں وکھ جیباں اُتے مشتمل سی۔ {{Sfn|MacEvitt|2008}} [[فائل:Godefroi1099.jpg|alt=A miniature depicting Godfrey of Bouillon during the siege of Jerusalem|right|thumb|یروشلیم دے محاصرے دے دوران بوئلون دے گوڈفری (14ویں صدی ''دے رومن ڈی گوڈفرو ڈی بویلون'' توں)]] جدوں صلیبیاں نے انطاکیہ دی طرف مارچ کیتا، شامی مسلماناں نے سلطان [[برکیاروق|برکیارق توں]] مدد منگی، لیکن اوہ اپنے بھرا [[محمد اول تپار|محمد تپر]] دے نال طاقت دی جدوجہد چ مصروف سی۔ {{Sfn|Hillenbrand|1999}} انطاکیہ وچ ، بوہیمنڈ نے دوسرے رہنماواں نو‏‏ں قائل کیتا کہ جے اوہ اس اُتے قبضہ کرسکدا اے تاں شہر اس دا ہونا چاہیے ، تے الیکسیوس اس دا دعوی کرنے نئيں آیا۔ اسٹیفن دے بعد، کاؤنٹ آف بلوئس (جہڑا فرار ہو رہیا سی) نے اس نوں شکست آسنن دسیا سی، اسٹیفن دے بعد، الیکسیوس نے محاصرے چ شامل ہون دی بجائے واپس لے لیا۔ جون 1098 وچ ، بوہیمونڈ نے اک سرکش آرمینیائی ٹاور کمانڈر نو‏‏ں قائل کیتا کہ اوہ صلیبیاں نو‏‏ں شہر وچ آنے دے۔ اوہناں نے مسلمان وسنیکاں نوں تے غلطی نال کجھ مقامی عیسائیاں نوں ذبح کر دتا۔ {{Sfn|Asbridge|2012}} {{Sfn|Tyerman|2019}} صلیبی جنگ دے رہنماواں نے انطاکیہ نو‏‏ں الیکسیوس نو‏‏ں واپس کرنے دا فیصلہ کيتا جداں کہ انہاں نے قسطنطنیہ وچ قسم کھادی سی ، {{Sfn|France|1970}} لیکن جدو‏ں انہاں نو‏ں الیکسیوس دے انخلاء دا پتہ چلیا تاں ، بوہیمنڈ نے اپنے لئی اس شہر دا دعوی کيتا۔ بازنطینی اتحاد دی حمایت کرن آلے ریمنڈ دے علاوہ دوجے رہنماواں نے وی اتفاق کیتا ۔ اس تنازعے دے نتیجے وچ شمالی شام وچ مارچ رک گیا۔ صلیبی مسلم طاقتاں دے نال بار بار سفارتی تعلقات دے ذریعے مسلم سیاست د‏‏ی افراتفری د‏‏ی حالت تو‏ں آگاہ ہو رہے سن ۔ ریمنڈ نے اک نکی جہی مہم چ حصہ لیا۔ اس نے شیزر نو‏‏ں بائی پاس کیتا تے خراج د‏‏ی ادائیگی نو‏‏ں نافذ کرنے دے لئی [[عرقی بن کنعان|عرقہ]] دا محاصرہ کرلیا۔ {{Sfn|France|1970}} ریمنڈ د‏‏ی غیر موجودگی وچ ، بوہیمنڈ نے ریمنڈ د‏‏ی آخری فوجاں نو‏‏ں انطاکیہ تو‏ں کڈ دتا تے انطاکیہ د‏‏ی ترقی پذیر راجواڑے وچ اپنی حکمرانی نو‏‏ں مستحکم کردتا۔ غریب فرینک ، گوڈفری تے رابرٹ دوم دے دباؤ دے تحت ، کاؤنٹ آف فلینڈرز نے ہچکچاہٹ دے نال آخر کار ناکام محاصرے وچ شمولیت اختیار کيتی۔ الیکسیوس نے صلیبی جنگ نو‏‏ں یروشلم دے مارچ نو‏‏ں تاخیر کرنے دے لئی کہیا ، تاکہ بازنطینی مدد کرسک‏‏ے۔ ریمنڈ د‏‏ی اس حکمت عملی د‏‏ی حمایت تو‏ں صلیبی جنگ دے رہنماواں وچ تقسیم وچ اضافہ ہويا تے عام صلیبی جنگجوواں وچ اس د‏ی ساکھ نو‏‏ں نقصان پہنچیا۔ {{Sfn|Tyerman|2007}} {{Sfn|Asbridge|2012}} صلیبیاں نے بحیرہ روم دے ساحل دے نال نال یروشلیم تک مارچ کیتا ۔ 15 نوں&nbsp;جولائی 1099ء چ صلیبیاں نے محاصرے دے بعد شہر تے قبضہ کر لیا جہڑا بمشکل اک مہینے توں زیادہ عرصے تک چلیا ۔ ہزاراں مسلماناں تے یہودی مارے گئے تے بچن والیاں نوں غلامی چ ویچ دتا گیا۔ شہر نو اک کلیسیائی ریاست دے طور تے چلان دی تجاویز نو مسترد کر دتا گیا۔ ریمنڈ نے شاہی خطاب توں انکار کر دتا، تے دعوی کیتا کہ صرف مسیح یروشلیم وچ تاج پا سکدا اے۔ ایہ زیادہ مقبول گوڈفری نو‏‏ں تخت سنبھالنے تو‏ں روکنے دے لئی ہوسکدا اے ، لیکن گوڈفری نے یروشلم دے پہلے فرینک حکمران دے طور اُتے اعلان کرنے اُتے ''ایڈوکیٹس سانکٹی سیپلچری'' ('مقدس قبر دا محافظ') دا خطاب اختیار کيتا۔ {{Sfn|Jotischky|2004}} مغربی یورپ وچ اک {{Lang|la|[[advocatus]]}} چرچ دی جائیداداں دے تحفظ تے انتظام لئی ذمہ دار اک عام بندہ سی۔ {{Sfn|Holt|1986}} انہاں تن صلیبی ریاستاں دی بنیاد نے لیونٹ دی سیاسی صورتحال نو گہرائی نال نئیں بدلیا۔ فرینک حکمراناں نے شہراں وچ مقامی جنگجوواں دی جگہ لئی، لیکن وڈے پیمانے تے نوآبادیات دے بعد نئیں، تے نویں فاتحین نے دیہی علاقیاں وچ بستیاں تے جائیداد دی روایتی تنظیم نوں تبدیل نئیں کیتا۔[1] مسلم رہنماواں دا قتل عام کیتا گیا یا جلاوطنی تے مجبور کیتا گیا، تے مقامی لوکاں، جو چنگی طرحاں منظم جنگی بینڈاں دی حکومت دے عادی سن، نے اپنے نویں مغربی سرداراں دے خلاف تھوڑی جہی مزاحمت پیش کیتی۔ عیسائیت دے کینن قانون نے اس گل نو‏‏ں تسلیم کيتا سی کہ عیسائیاں تے مسلماناں دے درمیان امن معاہدے تے جنگ بندی درست ني‏‏‏‏ں۔ فرینک نائٹ ترک سوار جنگجوواں نو‏‏ں واقف اخلاقی اقدار دے نال اپنے ہم مرتبہ سمجھدے سن تے اس واقفیت نے مسلم رہنماواں دے نال انہاں دے مذاکرات نو‏‏ں آسان بنا دتا۔ اک شہر دی فتح اکثر گوانڈھی مسلمان حکمراناں دے نال اک معاہدے دے نال ہوندی سی جہناں نو امن دے لیی خراج ادا کرن تے مجبور کیتا جاندا سی۔ اناطولیہ چ 1101 دی صلیبی جنگ، مسلح زائرین دے صرف نکے گروپ آؤٹریمر لئی روانہ ہوئے۔.{{Sfn|Tyerman|2019}} === استحکام (1099 توں 1130) === [[فائل:Montreal_Castle_03.jpg|alt=A photograph of the Montreal castle on a hill|thumb|مونٹریال دا قلعہ]] سلجوقاں دے نال فاطمیہ د‏‏ی دشمنی نے اک دہائی تو‏ں زیادہ عرصے تک مسلماناں دے اقدامات وچ رکاوٹ پیدا کيتی۔ اپنے دشمناں تو‏ں زیادہ تعداد وچ ، فرینک اک کمزور پوزیشن وچ رہے ، لیکن اوہ اپنے آرمینیائی ، عرب تے ترک گوانڈھیاں دے نال عارضی اتحاد بنا سکدے سن ۔ ہر صلیبی ریاست دے وجود دے پہلے سالاں دے دوران اپنا اسٹریٹجک مقصد سی ۔ یروشلم نوں بحیرہ روم تک بلا رکاوٹ رسائی دی لوڑ سی; انطاکیہ کیلیشیا تے دریائے اورونٹس دے اوپری رستے دے نال دے علاقے تے قبضہ کرنا چاہندا سی; تے ایڈیسا نے اپر فرات دی وادی نوں قابو کرن دی خواہش کیتی۔ {{Sfn|Tyerman|2019}} سب تو‏ں طاقتور شامی مسلم حکمران ، دمشق دے توگتکن نے فرینکاں تو‏ں نمٹنے دے لئی اک عملی اپروچ اختیار کيتی۔ بحث شدہ علاقےآں وچ دمشقی-یروشلم دے کنڈومینیم (مشترکہ حکومت) دے قیام دے اس دے معاہداں نے دوسرے مسلم رہنماواں دے لئی مثالاں پیدا کيتیاں۔ {{Sfn|Cobb|2016}} {{Sfn|Köhler|2013}} اگست 1099 وچ، گوڈفری نے فاطمی وزیر ، الافدال شاہانشاہ نوں اسکالون وچ شکست دتی۔ جدوں ڈیمبرٹ آف پیسا ، پوپ دے لیگیٹ، 120 دے نال لیونٹ پہنچے&nbsp;پیسان جہازاں، گوڈفری نے یروشلم دے پیٹرآرکیٹ لئی اس دی حمایت کرکے بہت ضروری بحری حمایت حاصل کیتی، اس دے نال نال اس نوں یروشلم دے کجھ حصے تے پیساناں نوں جافا دی بندرگاہ دا اک حصہ دتا۔ ڈیمبرٹ نے اک کلیسیائی پرنسپلٹی بنان دے خیال نو زندہ کیتا تے گوڈفری تے بوہیمنڈ توں وفاداری دے حلف لئے۔ جدوں گوڈفری 1100 وچ مر گیا، تے اوہدے رکھوالیاں نے اپنے بھرا بالڈون لئی اوہدی وراثت نوں محفوظ کرن لئی ٹاور آف ڈیوڈ تے قبضہ کر لیا۔ ڈیمبرٹ تے ٹینکریڈ نے لوتھرنگیاں دے خلاف بوہیمنڈ د‏‏ی مدد منگی ، لیکن انطاکیہ دے شمالی مارچاں نو‏‏ں محفوظ رکھدے ہوئے ڈینش مینڈس نے غازی گموشتگین دے تحت بوہیمنڈ اُتے قبضہ ک‏ر ليا۔ یروشلم جان توں پہلاں، بالڈون نے ایڈیسا نوں اپنے کزن، بالڈون آف بورک نوں دے دتا۔ اس دی آمد نے ڈیمبرٹ نو ناکام بنا دتا، جس نے کرسمس دے دن 1100 نو بالڈون نو یروشلم دے پہلے لاطینی بادشاہ دے طور تے تاج پہنایا۔ تقریب انجام دے کے، پیٹریارک نے مقدس سرزمین تے حکومت کرن دے اپنے دعوے نو ترک کر دتا۔ {{Sfn|Barber|2012}} {{Sfn|Asbridge|2012}} ٹینکرڈ بالڈون دے خلاف سرکش رہیا جدوں تک کہ مارچ 1101 وچ اینٹیوچین دے اک وفد نے اس نوں ریجنسی دی پیشکش نئیں کیتی۔ اس نے اپنی گلیل دی راجواڑے بادشاہ نوں دے دتی، لیکن جے اوہ پندراں مہینے دے اندر انطاکیہ توں واپس آیا تے اس نوں اک جاگیر دے طور تے دوبارہ حاصل کرن دا حق محفوظ رکھیا۔ اگلے دو سالاں تک، ٹینکریڈ نے انطاکیہ تے حکومت کیتی۔ اس نے بازنطینی کیلیشیا تے شام دے کجھ حصےآں تے مل مار لیا ۔ {{Sfn|Barber|2012}} فاطمی خلافت نے 1101ء ، 1102ء تے 1105ء چ بیت المقدس تے حملہ کیتا ، آخری موقع تے توغتکن دے نال اتحاد چ ۔ بالڈون میں ایہناں حملیاں نو پسپا کیتا تے جینوا، وینس تے ناروے دے بیڑے دے نال فلسطینی ساحل دے سارے شہراں نو فتح کر لیا سوائے ٹائر تے اسکالون دے ۔ {{Sfn|Asbridge|2012}} ریمنڈ نے چوتھی صلیبی ریاست ، کاؤنٹی آف طرابلس دی نیہہ رکھی ۔ اس نے تارتوس تے [[جبیل|جبلٹ]] تے مل مار لیا تے طرابلس دا محاصرہ کر لیا ۔ اس دے کزن ولیم دوم اردن نے 1105 وچ ریمنڈ د‏‏ی موت دے بعد محاصرہ جاری رکھیا۔ ایہ محاصرہ 1109 وچ مکمل ہويا جدو‏ں ریمنڈ دا بیٹا برٹرینڈ آیا۔ بالڈون نے اک معاہدے دی دلالی کیتی، اوہناں دے وچکار علاقہ ونڈیا، جدوں تک کہ ولیم جورڈن دی موت نے کاؤنٹی نوں متحد نئیں کیتا۔ برٹرینڈ نے بالڈون دی حکمرانی نوں منیا، حالانکہ ولیم جورڈن ٹینکریڈ دا غلام سی۔ {{Sfn|Jotischky|2004}} جدو‏ں 1103ء وچ بوہیمنڈ نو‏‏ں تاوان دے لئی رہا کیتا گیا تاں اس نے ٹینکریڈ نو‏‏ں زمیناں تے تحائف تو‏ں معاوضہ دتا۔ بورک دے بالڈون تے اس دے کزن تے واسل، کورٹنی دے جوسلین ، بوہیمنڈ دے نال [[ضلع حران|ہرران]] چ حلب دے رضوان تے حملہ کردے ہوئے پھڑے گئے۔ ٹینکریڈ نے ایڈیسا دی ریجنسی سنبھال لئی۔ بازنطینیاں نے اس موقع تو‏ں فائدہ اٹھاندے ہوئے کیلیشیا نو‏‏ں دوبارہ فتح ک‏ر ليا۔ اوہناں نے بندرگاہ تے قبضہ کر لیا پر لاؤڈیکیا دا قلعہ نئیں۔ بوہیمنڈ اتحادیاں نوں بھرتی کرن تے سامان اکٹھا کرن لئی اٹلی واپس آیا۔ ٹینکریڈ نے انطاکیہ وچ قیادت سنبھالی، تے اس دے کزن رچرڈ آف سالرنو نے ایڈیسا وچ وی ایہی کیتا۔ 1107 وچ ، بوہیمنڈ نے ایڈریاٹک سمندر پار کیتا تے [[بلقان|جزیرہ نما بلقان]] وچ [[دورس|ڈیراچیون دا]] محاصرہ کرنے وچ ناکام رہیا ۔ نتیجے وچ ڈیول دے معاہدے نے بوہیمنڈ نو لاؤڈیکیا تے کیلیشیا نو الیکسیوس نو بحال کرن تے مجبور کیتا، اس دا غلام بنن تے انطاکیہ دے یونانی سردار نو بحال کرن تے مجبور کیتا۔ بوہیمنڈ کدی واپس نئیں آیا۔ اوہ مر گیا، اک نابالغ پتر بوہمنڈ نوں چھڈ کے<nowiki><span typeof="mw:Entity" id="mwAyQ">&</nowiki>nbsp;<nowiki></span></nowiki>II . ٹینکریڈ نے انطاکیہ دے ریجنٹ دے طور تے جاری رکھیا تے معاہدے نو نظر انداز کر دتا۔ رچرڈ دا پتر، سالرنو دا راجر ، 1112 وچ ٹینکریڈ دی موت تے ریجنٹ دے طور تے کامیاب ہویا۔ {{Sfn|Barber|2012}} {{Sfn|Tyerman|2007}} طرابلس دے زوال نے سلطان محمد تپار نو‏‏ں {{Lang|tk|اتابک}} مقرر کرنے د‏‏ی ترغیب دتی موصل، مودود ، فرینکاں دے خلاف جہاد کرن لئی۔ 1110ء تے 1113ء دے درمیان ، مودود نے میسوپوٹیمیا تے شام وچ چار مہمات چلائیاں ، لیکن اس د‏ی متضاد فوجاں دے کمانڈراں دے درمیان دشمنی نے اسنو‏ں ہر موقع اُتے حملہ ترک کرنے اُتے مجبور کيتا۔ {{Sfn|Köhler|2013}} {{Sfn|Cobb|2016}} چونکہ ایڈیسا موصل دا وڈا حریف سی ، مودود نے اس شہر دے خلاف دو مہمات د‏‏ی ہدایت کيتی۔ {{Sfn|Köhler|2013}} انہاں نے تباہی مچائی، تے کاؤنٹی دا مشرقی علاقہ کدی وی بحال نئیں ہو سکیا۔ {{Sfn|Jotischky|2004}} شامی مسلمان حکمراناں نے سلطان د‏‏ی مداخلت نو‏‏ں اپنی خود مختاری دے لئی خطرہ سمجھیا تے فرینکاں دے نال تعاون کیتا۔ اک قاتل ، ممکنہ طور اُتے اک نزاری ، نے مودود نو‏‏ں قتل کرنے دے بعد ، محمد تاپر نے دو فوجاں شام روانہ کيتیاں ، لیکن دونے مہمات ناکام رہیاں۔ {{Sfn|Holt|1986}} چونکہ حلب فرینک حملےآں دے لئی کمزور رہیا ، اس لئی شہر دے رہنماواں نے بیرونی تحفظ حاصل کيتا۔ انہاں نے مہم جوئی آرطقید شہزادےآں ، الغازی تے بالاک دے نال اتحاد کيتا ، جنہاں نے 1119ء تے 1124ء دے درمیان فرینکاں نو‏‏ں انتہائی اہ‏م شکستاں دا سامنا کيتا ، لیکن شاذ و نادر ہی فرینکاں دے جوابی حملےآں نو‏‏ں روک سک‏‏ے۔ {{Sfn|Hillenbrand|1999}} {{Sfn|Cobb|2016}} 1118 وچ بالڈون آف بورک نے بالڈون دے بعد بادشاہ بنیا میں یروشلم دے بادشاہ دے طور تے، جوسلین نو ایڈیسا چ اپنا جانشین قرار دتا۔ {{Lang|la|[[Battle of Ager Sanguinis|Ager Sanguinis]]}} چ راجر دے مارے جان دے بعد ('خون دا میدان')، بالڈون II نے غیر حاضر بوہیمنڈ دے لیی انطاکیہ دی ریجنسی سنبھال لئی II. عوامی رائے نے آؤٹریمر نو‏‏ں متاثر کرنے والی آفات دا اک سلسلہ - دشمن افواج د‏‏ی طرف تو‏ں شکست تے ٹڈی دل د‏‏ی طاعون - نو‏‏ں فرینک دے گناہواں د‏‏ی سزا دے طور اُتے منسوب کيتا۔ اخلاقی معیارات نو‏‏ں بہتر بنانے دے لئی ، بیت المقدس دے کلیسیائی تے سیکولر رہنماواں نے نابلس وچ اک کونسل جمع کيتی تے کیتھولک تے مسلماناں دے درمیان زنا ، لواط ، دو زوجگی تے جنسی تعلقات دے خلاف فرمان جاری کیتے۔ {{Sfn|Barber|2012}} گہرے مذہبی جنگجوواں دے لئی اک خانقاہی آرڈر دے بارے وچ متقی نائٹاں دے اک گروہ د ی تجویز ممکنہ طور اُتے سب تو ں پہلے نابلس د ی کونسل وچ تبادلہ خیال کيتی گئی سی۔ چرچ دے رہنماواں نے جلدی ای مسلح راہباں دے خیال دی حمایت کیتی، تے اک دہائی دے اندر، دو فوجی آرڈر ، نائٹس ٹیمپلر تے ہسپتاللر ، تشکیل دتے گئے۔ {{Sfn|Barber|2012}} {{Sfn|Tyerman|2007}} چونکہ فاطمی خلافت ہن یروشلم دے لئی کوئی وڈا خطرہ نئيں سی ، لیکن انطاکیہ تے ایڈیسا حملے دے لئی کمزور سن ، شمالی صلیبی ریاستاں دے دفاع نے بالڈون دا زیادہ تر حصہ لے لیا۔ II دا ویلہ۔ اس دی غیر موجودگی، حکومت تے اس دا اثر، تے اس دے رشتہ داراں تے انہاں دے غلاماں نو اقتدار دے عہدےآں اُتے رکھنے نے یروشلم وچ مخالفت پیدا کيتی۔ بالڈون دی سولھاں مہینے دی قید دی وجہ توں کجھ شرافت نے ناکام جمع کرن دی کوشش کیتی، جس چ فلیمش کاؤنٹ ، چارلس دی گڈ ، نوں ممکنہ متبادل سمجھیا گیا۔ چارلس نے پیشکش نوں مسترد کر دتا۔ {{Sfn|Jotischky|2004}} {{Sfn|Barber|2012}} بالڈون دیاں چار دھیاں سن۔ 1126 وچ، بوہیمنڈ اکثریت دی عمر تک پہنچ گیا تے انطاکیہ وچ دوجی سب توں وڈی، ایلس نال ویاہ کر لیا۔ {{Sfn|Barber|2012}} حلب انارکی وچ ڈب گیا سی ، لیکن جوسلین دے نال تنازعہ د‏‏ی وجہ تو‏ں بوہیمنڈ II اس تو‏ں استحصال نئيں کرسکیا۔ نواں {{Lang|tk|اتابک}} موصل دے [[عماد الدین زنگی|عماد الدین زنگی نے]] 1128 وچ حلب تے قبضہ کر لیا۔ دو وڈے مسلم مراکز دا اتحاد خاص طور تے گوانڈھی ایڈیسا لئی خطرناک سی، {{Sfn|Tyerman|2019}} {{Sfn|Barber|2012}} لیکن اس نے دمشق دے نویں حکمران، تاج الملوک بوری نوں وی پریشان کیتا۔ {{Sfn|Cobb|2016}} بالڈون دی سب توں وڈی دھی میلیسینڈی اوہدی وارث سی۔ اس نے اس دا ویاہ انجو دے فولک نال کیتا، جس دے بادشاہی لئی مفید مغربی رابطے وڈے پیمانے تے سن۔ فولک دے آن دے بعد ، بالڈون نے دمشق اُتے حملے دے لئی اک وڈی فوج اکٹھی کيتی۔ اس فورس چ دوجے صلیبی ریاستاں دے رہنما، تے فولک ولوں فراہم کردہ اک اہم اینجیوین دستہ شامل سی۔ اس مہم نو‏‏ں اس وقت ترک کردتا گیا جدو‏ں فرینکاں د‏‏ی چارہ تلاش کرنے والی جماعتاں تباہ ہوگئياں ، تے خراب موسم نے سڑکاں نو‏‏ں گزرنے دے قابل نئيں بنا دتا۔ 1130 وچ بوہیمنڈ II نوں سلیشیا وچ چھاپے ماردے ہوئے مار دتا گیا، جس نال ایلس اپنی بچی دھی، کانسٹینس دے نال رہِ گئی۔ بالڈون II نے ایلس دے کنٹرول توں انکار کر دتا، اس دی بجائے 1131 وچ اپنی موت تک ریجنسی دوبارہ شروع کر دتی۔ {{Sfn|Barber|2012}} {{Sfn|Jotischky|2004}} === احیاء مسلماناں (1131 توں 1174) === اپنی موت دے بستر تے بالڈون نے فولک، میلیسینڈے، تے اوہناں دا بچہ پتر بالڈون آکھیا&amp;nbsp;III سانجھے وارث۔ فولک نے اس انتظام نو منسوخ کرن دا ارادہ کیتا، لیکن اپنے ہم وطناں دے نال اس دی طرفداری نے بادشاہی وچ شدید عدم اطمینان پیدا کیتا۔ 1134 وچ، اس نے ہیو II آف جافا دی بغاوت نو دبا دتا، جو میلیسینڈ دا رشتہ دار سی، لیکن فیر وی سانجھی وراثت قبول کرن تے مجبور سی۔ اس نے انطاکیہ وچ ریجنسی سنبھالن لئی اپنی سالی ایلس دیاں بار بار کوششاں نوں وی ناکام بنا دتا، جس وچ طرابلس دے پونس تے جوسلین دے نال اتحاد وی شامل سن۔&amp;nbsp;ایڈیسا دا II ۔ {{Sfn|Barber|2012}} انطاکیہ دی کمزور پوزیشن توں فائدہ اٹھاندے ہوئے، لیو ، اک سلیشیائی آرمینیائی حکمران، نے کلیسیائی میدان تے قبضہ کر لیا۔ {{Sfn|Lilie|2004}} 1133 وچ، اینٹیوچین شرافت نے فولک نوں کانسٹنس لئی شوہر دی تجویز پیش کرن لئی آکھیا، تے اس نے ایکویٹین دے ولیم IX دا چھوٹا پتر، ریمنڈ آف پوئٹیئرز نوں چنیا۔ ریمنڈ آخر کار تن سال بعد انطاکیہ پہنچیا تے کانسٹنس نال ویاہ کر لیا۔ {{Sfn|Barber|2012}} اس نے کیلیشیا دے کچھ حصےآں نو‏‏ں آرمینیائیاں تو‏ں دوبارہ فتح ک‏ر ليا۔ {{Sfn|Lilie|2004}} 1137 وچ ، پونس دمشقی تو‏ں لڑدے ہوئے ماریا گیا ، تے زنگی نے طرابلس اُتے حملہ کيتا۔ فولک نے مداخلت کیتی، لیکن زینگی دے فوجاں نے پونس دے جانشین ریمنڈ نو پھڑ لیا&amp;nbsp;II ، تے مونٹفرینڈ دے سرحدی قلعے وچ فولک دا محاصرہ کیتا۔ فولک نے قلعہ ہتھیار سٹ دتے تے زینگ نوں 50,000 ادا کیتے دینار اس دی تے ریمنڈ دی آزادی لئی۔ {{Sfn|Barber|2012}} شہنشاہ الیکسیوس دے پتر تے جانشین، جان II کومنینوس نے کیلیشیا تے انطاکیہ تے بازنطینی دعویاں نو دوبارہ قائم کیتا۔ اس دی فوجی مہم نے پوئٹیرز دے ریمنڈ نو خراج تحسین پیش کرن تے اس گل تے اتفاق کرن تے مجبور کیتا کہ جے بازنطینیاں نے اس دے لیی حلب، حمص تے شیزر تے قبضہ کر لیا تے اوہ معاوضے دے طور تے انطاکیہ نو ہتھیار سٹ دیوے گا۔ {{Sfn|Lilie|2004}} اگلے سال بازنطینیاں تے فرینکاں نے مشترکہ طور اُتے حلب تے شیزر دا محاصرہ کیتا لیکن اوہ قصبےآں نو‏‏ں نئيں لے سکدے سن ۔ زینگ نے جلد ہی دمشقی لوکاں تو‏ں حمص اُتے قبضہ کرلیا ، لیکن دمشقی - یروشلیمی اتحاد نے اس د‏ی جنوب د‏‏ی طرف توسیع نو‏‏ں روک دتا۔ {{Sfn|Cobb|2016}} [[فائل:Council of Acre.jpg|alt=Miniature depicting Louis VIII and Conrad III meeting Melisende and Fulk|right|thumb|کنگز لوئس&nbsp;ہشتم تے کونراڈ&nbsp;III ملکہ میلیسینڈے تے بادشاہ بالڈون نال ملدے نیں&nbsp;13ویں صدی دے کوڈکس توں ایکڑ چ III]] جوسلین نے آرتوقد کارا ارسلان دے نال اتحاد کیتا، جہڑا اپر میسوپوٹیمیا چ زنگی دا پرنسپل مسلمان حریف سی۔ جدو‏ں جوسلین فرات دے مغرب وچ ٹربیسل وچ رہ رہیا سی ، زنگی نے 1144 دے آخر وچ دریا دے مشرق وچ فرینک زمیناں اُتے حملہ کيتا ، سال دے اختتام تو‏ں پہلے ، اس نے ایڈیسا شہر سمیت اس خطے اُتے قبضہ ک‏ر ليا۔ {{Sfn|Cobb|2016}} {{Sfn|Holt|1986}} ایڈیسا نو کھون نال انطاکیہ نو سامری طور تے خطرہ ہویا تے جنوب چ یروشلیم دی توسیع دے مواقع محدود ہو گئے۔ ستمبر 1146ء چ زنگی نوں ممکنہ طور تے دمشق دے حکم تے قتل کر دتا گیا ۔ اس دی سلطنت اس دے دو بیٹےآں وچ تقسیم ہوگئی تے اس دے بعد حلب وچ چھوٹا [[نور الدین زنگی|نور الدین]] اس دا جانشین بنیا۔ ایڈیسا وچ پاور ویکیوم نے جوسلین نو‏‏ں شہر واپس آنے د‏‏ی اجازت دتی ، لیکن اوہ قلعہ اُتے قبضہ کرنے وچ ناکا‏م رہیا۔ جدو‏ں نور الدین پہنچیا تاں ، فرینک پھنس گئے ، جوسلن فرار ہوگئے تے اس دے بعد د‏‏ی بوری نے شہر نو‏‏ں ویران چھڈ دتا۔ {{Sfn|Barber|2012}} ایڈیسا دے زوال نے مغربی رائے نو‏‏ں جھٹکا دتا ، جس د‏‏ی وجہ تو‏ں پہلی صلیبی جنگ دے بعد سب تو‏ں وڈا فوجی رد عمل ہويا۔ [[دوجی صلیبی جنگ|نویں صلیبی جنگ چ]] دو عظیم فوجاں شامل سن جنہاں دی اگوائی فرانس دے لوئس ہفتم تے جرمنی دے کونراڈ سوم نے کیتی سی، جہڑیاں 1148 چ ایکر پہنچیاں۔ مشکل مارچ نے دو حکمراناں دیاں فوجاں نوں بہوں گھٹ کر دتا سی۔ اک قیادت دی کانفرنس وچ، جس وچ بیوہ میلیسینڈ تے اوہدا پتر بالڈون III شامل سن ، اوہ دور ایڈیسا نو بازیاب کرن دی کوشش کرن دی بجائے دمشق تے حملہ کرن تے اتفاق کیتا۔ دمشق تے حملہ ذلت آمیز شکست تے پسپائی تے ختم ہویا۔ {{Sfn|Barber|2012}} غیر متوقع ناکامی دے بعد قربانی دا بکرا بن گیا ، جس وچ بوہت سارے مغربی لوکاں نے فرینک نو‏‏ں ذمہ دار ٹھہرایا۔ اگلے دہائیاں وچ مقدس سرزمین دے لئی لڑنے دے لئی یورپ تو‏ں گھٹ صلیبی آئے۔ {{Sfn|Tyerman|2007}} پوئٹیر دے ریمنڈ نے حلب دے خلاف نزاری تے جوسلن نے رم سلجوقاں دے نال افواج وچ شمولیت اختیار کيتی۔ نور الدین نے انطاکیہ اُتے حملہ کیتا تے ریمنڈ نو ‏‏ں شکست ہوئی تے 1149ء وچ عناب وچ ماریا گیا۔ {{Sfn|Köhler|2013}} اگلے سال جوسلین نو‏‏ں گرفتار کرلیا گیا تے اسنو‏ں تشدد دا نشانہ بنایا گیا تے بعد وچ اس د‏ی موت ہوگئی۔ بیٹریس آف ساون ، اس دی بیوی، نے بالڈون دی رضامندی نال ایڈیسا دی کاؤنٹی دی باقیات بازنطینیاں نوں ویچ دتیاں۔ پہلے ای 21 سال دی عمر چ تے اکلے حکومت کرن دے خواہشمند، بالڈون نے 1152 چ میلیسینڈ دی ریٹائرمنٹ تے مجبور کیتا۔ انطاکیہ چ، کانسٹنس نے 1153 تک دوبارہ ویاہ کرن دے دباء دا مقابلہ کیتا جدوں اس نے فرانسیسی شریف رینالڈ آف چیٹیلون نوں اپنا دوجا شوہر چنیا۔ {{Sfn|Barber|2012}} 1149 توں سارے فاطمی خلیفہ بچے سن تے فوجی کمانڈر اقتدار لئی مقابلہ کر رہے سن ۔ اسکالون ، فاطمیاں دا آخری فلسطینی بریج ہیڈ ، نے مصر دے خلاف فرینک چھاپےآں وچ رکاوٹ پیدا کيتی ، لیکن بالڈون نے 1153 وچ اس قصبے اُتے قبضہ کرلیا ، دمشقی لوکاں نو‏‏ں ہور فرینک توسیع دا خوف سی ، تے نور الدین نے اک سال بعد اس شہر اُتے آسانی تو‏ں قبضہ ک‏ر ليا۔ اوہ اوہ خراج معاف کردا رہیا جو دمشق دے سابقہ حکمراناں نے یروشلیم دے بادشاہاں نو‏‏ں دتا سی ۔ بالڈون نے مصریاں توں وی خراج لیا۔ {{Sfn|Cobb|2016}} {{Sfn|Holt|1986}} رینالڈ کول مالی وسائل دی کمی سی۔ اس نے انطاکیہ دے لاطینی پیٹریارک ، ایمری آف لیموز نو ‏‏ں اپنی دولت نو‏‏ں منظور کرنے دے لئی تشدد دا نشانہ بنایا تے بازنطینی دے کلیسیائی آرمینیائیاں اُتے حملہ کيتا۔ جدوں شہنشاہ مینوئل اول کومنینوس نے ادائیگی چ تاخیر کیتی جہدا وعدہ کیتا گیا سی، رینالڈ نے بازنطینی قبرص نوں لُٹ لیا۔ تھیری، کاؤنٹ آف فلینڈرز ، نے مہم چلان لئی مغرب توں فوجی طاقت لیاندی۔ طرابلس دے تھیری ، بالڈون ، رینالڈ تے ریمنڈ سوم نے شیزر تے حملہ کیتا ۔ بالڈون نے شہر تھیری نوں پیش کیتا، جس نے رینالڈ دے مطالبے توں انکار کر دتا کہ اوہ اس دا غلام بنے، تے محاصرہ ترک کر دتا گیا۔ {{Sfn|Barber|2012}} نور الدین دے 1157ء وچ شیزر اُتے قبضہ کرنے دے بعد ، نزاری شام د‏‏ی آخری آزاد مسلم طاقت رہی۔ چونکہ مغرب تو‏ں اک نويں صلیبی جنگ دے امکانات ناقص سن ، یروشلم دے فرینکاں نے بازنطینیاں دے نال شادی دے اتحاد د‏‏ی کوشش کيتی۔ بالڈون نے مینوئل دی بھتیجی، تھیوڈورا نال ویاہ کیتا، تے اک اہم جہیز حاصل کیتا۔ اس دی رضامندی نال، مینوئل نے رینالڈ نوں بازنطینی حکومت نوں قبول کرن تے مجبور کیتا۔ {{Sfn|Köhler|2013}} {{Sfn|Lilie|2004}} بے اولاد بالڈون III 1163 وچ مر گیا۔ اوہدے نکے بھرا [[امالریک اول|املرک نوں]] اپنی تاجپوشی توں پہلاں اپنی بیوی اگنس آف کورٹنی نوں رشتے داری دی بنیاد تے مسترد کرنا پیا، پر اوہناں دے دو بچیاں، بالڈون دا حق<nowiki><span typeof="mw:Entity" id="mwBBg">&</nowiki>nbsp;<nowiki></span></nowiki>IV تے سبیلا ، بادشاہی دا وارث بنن دی تصدیق کیتی گئی۔ {{Sfn|Barber|2012}} خلافت فاطمیہ دے حریف وزیر ، شاور تے درغام سن ، جو دونے بیرونی حمایت حاصل کرنے دے خواہاں سن ۔ اس تو‏ں املریک تے نور الدین نو‏‏ں مداخلت کرنے دا موقع مل گیا۔ املریک نے 1163 تے 1169 دے درمیان مصر تے پنج حملے کیتے ، آخری موقع تے اک بازنطینی بیڑے دے نال تعاون کیتا ، لیکن اوہ برج ہیڈ قائم نئيں کر سکیا ۔ نور الدین نے اپنے [[کرد]] جرنیل [[شیر کوہ|شیرکوہ نو]] ‏‏ں مصر وچ فوجی کارروائیاں د‏‏ی ہدایت دے لئی مقرر کيتا۔ شیرکوہ دی موت توں کجھ ہفتے پہلاں 1169ء چ فاطمی خلیفہ [[العاضد|العدید نے]] اسنوں وزیر بنا دتا ۔ {{Sfn|Barber|2012}} {{Sfn|Holt|1986}} اس دے بھتیجے [[صلاح الدین ایوبی]] ، جس نے ستمبر 1171 وچ العدی د‏‏ی وفات دے وقت شیعہ خلافت دا خاتمہ کيتا ، شرکوہ دے بعد تخت نشین ہويا۔ {{Sfn|Holt|1986}} {{Sfn|Cobb|2016}} مارچ 1171 وچ ، املریک نے مصر اُتے اک ہور حملے دے لئی بازنطینی فوجی حمایت حاصل کرنے دے لئی قسطنطنیہ وچ مینوئل دا دورہ کیتا۔ اس مقصد دے لئی ، اس نے بیت المقدس واپس آنے تو‏ں پہلے شہنشاہ تو‏ں وفاداری د‏‏ی قسم کھادی ، لیکن وینس تے سسلی دے نال تنازعات نے بازنطینیاں نو‏‏ں لیونٹ وچ مہم چلانے تو‏ں روک دتا۔ {{Sfn|Lilie|2004}} {{Sfn|Barber|2012}} نظریاتی طور اُتے ، صلاح الدین نور الدین دا لیفٹینینٹ سی ، لیکن باہمی عدم اعتماد نے صلیبی ریاستاں دے خلاف انہاں دے تعاون وچ رکاوٹ پیدا کيتی۔ جدوں صلاح الدین نے اوہنوں مشکوک طور تے نکے آمدنی دی ادائیگی کیتی، نور الدین نے مصر تے حملے لئی فوجاں اکٹھیاں کرنیاں شروع کر دتیاں، پر اوہ مئی 1174 وچ مر گیا۔ اوہ اک 11 سالہ پتر، اس صالح اسماعیل الملک نوں چھڈ گیا۔ دو مہینیاں دے اندر اندر، املرک مر گیا۔ اس دا پتر تے جانشین، بالڈون IV، 13 سال دا سی تے کوڑھی سی۔ {{Sfn|Holt|1986}} {{Sfn|Barber|2012}} نابالغ حکمراناں دے تخت نشینی نے بیت المقدس تے مسلم شام دونے وچ اختلاف پیدا کيتا۔ یروشلم وچ ، سینیشل میل آف پلانسی نے کنٹرول سنبھال لیا ، لیکن نامعلوم حملہ آوراں نے ایکر د ی سڑکاں اُتے اسنو ں قتل کردتا۔ بیرنیج دی رضامندی نال، املریک دا کزن، ریمنڈ طرابلس دا III، بالڈون لئی ریجنسی سنبھالیا IV {{Lang|fr|بیللی}} دے طور تے . اوہ بادشاہی دی سب توں امیر وارث، بیورس دی ایسچیوا نال ویاہ کر کے تے گلیل حاصل کر کے سب توں طاقتور بیرن بن گیا۔ {{Sfn|Holt|1986}} {{Sfn|Barber|2012}} نور الدین د‏‏ی سلطنت جلدی تو‏ں بٹ گئی۔ اس دے [[خواجہ سرا|خواجہ]] رازدار گوموشتکن اس صالح نو‏‏ں دمشق تو‏ں حلب لے گئے۔ گوموشتکن دے حریف، ابن المقدم نے دمشق تے قبضہ کر لیا لیکن جلدی ای اسنوں صلاح الدین دے حوالے کر دتا۔ 1176ء تک ، صلاح الدین نے گومشتکن تے عصالح دے رشتہ داراں ، [[زنگی سلسلہ شاہی|زنگیداں دے]] خلاف جنگ دے ذریعے مسلم شام دے زیادہ تر حصے نو‏‏ں دوبارہ متحد کيتا۔ {{Sfn|Köhler|2013}} {{Sfn|Holt|1986}} اسی سال ، شہنشاہ مینوئل نے مقدس سرزمین د‏‏ی جانب اناطولیہ دے زیارتی راستے نو‏‏ں دوبارہ کھولنے دے لئی روم د‏‏ی سلطنت اُتے حملہ کيتا۔ میریوکیفالون چ اوہدی ہار نے بازنطینیاں دی کیلیشیا تے قبضہ کمزور کر دتا ۔ {{Sfn|Lilie|2004}} بظاہر شام وچ طاقت دے توازن نو‏‏ں برقرار رکھنا ریمنڈ د‏‏ی ریجنسی دے دوران بنیادی تشویش سی۔ جدو‏ں صلاح الدین نے 1174ء وچ حلب دا محاصرہ کیتا تاں ریمنڈ نے اک امدادی فوج د‏‏ی قیادت شہر د‏‏ی طرف لے گئی؛ اگلے سال جدوں اک متحد زنگڈ فوج نے صلاح الدین ایوبی دے سلطنت تے حملہ کیتا تے اس نے صلاح الدین ایوبی نال جنگ بندی تے دستخط کیتے ۔ {{Sfn|Köhler|2013}} گموشتکن نے رینالڈ آف چیٹیلون تے بالڈون دے ماما، جوسلین سوم آف کورٹنی نو اک وڈی تاوان دے لیی رہائی دتی۔ اوہ یروشلم ول جلدی کر گئے، تے رینالڈ نے ملی دی سٹیفنی نال ویاہ کرکے اولٹریجورڈن نوں پھڑ لیا۔ چونکہ بالڈون، اک کوڑھی، بچے پیدا کرن دی توقع نئیں سی، اس دی بھین دی شادی اس بیماری توں اس دی ناگزیر وقت توں پہلاں موت توں پہلاں طے کیتی جانی سی۔ اس دے ریجنٹ، ریمنڈ نے سبیلا دے شوہر لئی مونٹفیریٹ دے ولیم نوں چنیا۔ ولیم [[مقدس رومی شہنشاہ|مقدس رومن شہنشاہ]] [[فریڈرک باربروسا]] تے لوئس دوناں دا کزن سی فرانس دا VII۔ 1176 وچ، بالڈون 15 سال دی عمر اتے اکثریت تک پہنچ گیا، جس نال ریمنڈ دی ریجنسی ختم ہو گئی۔ اس نے مصر اُتے حملے دے منصوبےآں اُتے دوبارہ غور کیتا تے بازنطینیاں دے نال اپنے والد دے معاہدے د‏‏ی تجدید کيتی۔ مینوئل نے 70 گیلیاں دے بیڑے دے علاوہ معاون جہازاں نو آؤٹریمر ول بھیجیا۔ جداں کہ ولیم مر گیا سی ، تے بالڈون د‏‏ی صحت خراب ہو رہی سی ، فرینک نے بالڈون دے صلیبی کزن فلپ اول ، کاؤنٹ آف فلینڈرز نو‏‏ں ریجنسی تے مصری حملے د‏‏ی کمانڈ د‏‏ی پیش کش کيتی۔ اوہ فلینڈرز واپس آن لئی آزاد ہونا چاہندا سی تے دوناں پیشکشاں نو مسترد کر دتا۔ {{Sfn|Barber|2012}} {{Sfn|Jotischky|2004}} حملے دا منصوبہ ترک کردتا گیا ، تے بازنطینی بیڑا قسطنطنیہ دے لئی روانہ ہويا۔ {{Sfn|Lilie|2004}} بالڈون نے ہیو III، ڈیوک آف برگنڈی ، تے سبیلا دے وچکار شادی دے بارے وچ گل بات کیتی، لیکن فرانس وچ جانشینی دے بحران نے اس نوں جہاز رانی توں روک دتا۔ بالڈون دے ماں تے پیو دے رشتہ داراں دے وچکار کشیدگی ودھ گئی۔ جدو‏ں ریمنڈ تے بوہیمنڈ ، دونے اس دے والد د‏‏ی طرف تو‏ں تعلق رکھدے سن ، 1180 وچ ایسٹر تو‏ں پہلے غیر متوقع طور اُتے یروشلم آئے تاں ، بالڈون گھبرا گیا ، اس خوف تو‏ں کہ اوہ اسنو‏ں معزول کرنے تے سبیلا نو‏‏ں اپنے کنٹرول وچ تخت اُتے بلند کرنے دے لئی پہنچے ني‏‏‏‏ں۔ اوہناں دی بغاوت نو روکن لئی، اس نے پوئٹو دے اک نوجوان اشرافیہ، گائی آف لوسیگنن نال اس دی شادی دی منظوری دتی۔ گائے دے بھرا ایمری نے یروشلم دے کانسٹیبل دا عہدہ سنبھالیا سی، تے اوہناں دے ٹبر دے ہاؤس آف پلانٹیجنیٹ نال نیڑے دے تعلقات سن۔ بالڈون دی ماں تے اوہدے گروہ نے ریمنڈ، بوہیمنڈ تے بااثر ایبلن خاندان نو حاشیے تے رکھ دتا۔ {{Sfn|Jotischky|2004}} {{Sfn|Barber|2012}} رم دے سلجوقاں دے خلاف فوجی مہم د‏‏ی تیاری دے لئی ، صلاح الدین نے بالڈون دے نال دو سالہ جنگ بندی دا اختتام کيتا تے ، طرابلس دے ساحل دے نال اک مختصر لیکن تباہ کن مہم شروع کرنے دے بعد ، ریمنڈ دے نال۔ فرینک - مسلم تعلقات د‏‏ی تریخ وچ پہلی بار ، فرینک امن دے لئی شرائط مقرر نئيں کرسک‏‏ے۔ {{Sfn|Köhler|2013}} {{Sfn|Barber|2012}} 1180ء تے 1183ء دے درمیان ، صلاح الدین نے ارطقداں اُتے اپنی حکمرانی دا دعوی کيتا ، رم سلجوقاں دے نال امن معاہدہ کيتا ، حلب نو‏‏ں زنگیاں تو‏ں قبضہ کرلیا تے مصری بحریہ نو‏‏ں دوبارہ قائم کيتا۔ دراں اثنا ، 1182ء وچ جنگ بندی دے ختم ہونے دے بعد ، صلاح الدین نے قاہرہ تے دمشق دونے نو‏‏ں اپنے قبضے وچ لے ک‏ے اپنے پاس موجود اسٹریٹجک فائدے دا مظاہرہ کيتا۔ جدوں اس نے اولٹریجورڈن وچ بالڈون دا سامنا کیتا، شام توں اس دے فوجیاں نے گلیل نوں لٹ لیا۔ {{Sfn|Holt|1986}} {{Sfn|Barber|2012}} فرینکاں نے دفاعی حکمت عملی اختیار کيتی تے اپنے قلعےآں نو‏‏ں مضبوط کيتا۔ فروری 1183 وچ ، یروشلیم د‏‏ی اک اسمبلی نے دفاعی فنڈنگ دے لئی اک غیر معمولی ٹیکس عائد کيتا۔ رینالڈ واحد فرینک حکمران سی جس نے اک جارحانہ پالیسی دا پیچھا کیتا۔ اس نے اک مصری قافلے تے حملہ کیتا تے [[لال سمندر]] تے بحری چھاپے لئی اک بیڑا بنایا۔ {{Sfn|Barber|2012}} 1180ء چ مینوئل دی موت دے بعد بازنطینی اثر و رسوخ چ کمی آئی ، بوہیمنڈ نے اپنی بازنطینی بیوی تھیوڈورا نو ‏‏ں پسپا کردتا تے سبیل تو‏ں شادی کرلئی ، جو اک اینٹیوچین شریف عورت سی جس د‏‏ی شہرت خراب سی۔ پیٹریارک ایمیری نے اس نوں خارج کر دتا تے اینٹیوچین امرا جنہاں نے ویاہ دی مخالفت کیتی سی، کلیسیائی آرمینیائی شہزادے، روبن دے کول نس گئے۔&amp;nbsp;III . {{Sfn|Lilie|2004}} {{Sfn|Burgtorf|2016}} صلاح الدین نے بوہیمنڈ نو‏‏ں جنگ بندی د‏‏ی منظوری دتی تے یروشلم اُتے حملے د‏‏ی تیاریاں کيتیاں جتھ‏ے گائے نے دفاع د‏‏ی کمان سنبھالی۔ {{Sfn|Barber|2012}} جدو‏ں صلاح الدین نے گلیل اُتے حملہ کيتا تاں ، فرینکاں نے اس دے نال جواب دتا جو ولیم آف ٹائر نے اپنے عصری تاریخ وچ اپنی سب تو‏ں وڈی فوج دے طور اُتے بیان کيتا سی لیکن جنگ لڑنے تو‏ں پرہیز کیتا۔ کئی دناں دی شدید لڑائی دے بعد، صلاح الدین ایوبی دمشق دی طرف واپس چلا گیا۔ بالڈون نے گائے نو {{Lang|fr|بیللی}} عہدے توں برخاست کر دتا ، بظاہر اس لئی کہ گائے نے فوج وچ دھڑے بندی اُتے قابو پان وچ ناکام ثابت کیتا سی۔ نومبر 1183 وچ، بالڈون نے گائے دے پنج سالہ سوتیلے پتر نو، جہنوں بالڈون وی آکھیا جاندا اے ، شریک حکمران بنایا، تے گائے تے سبیلا دی شادی نو منسوخ کرن دی کوشش کردے ہوئے اوہنوں بادشاہ دا تاج پہنایا۔ گائے تے سبیلا اسکالون نس گئے، تے اس دے حامیاں نے اک جنرل کونسل وچ انہاں دی طرفوں مداخلت کیتی۔ یورپ چ اک سفارت خانے نوں پیسے دی پیشکشاں نال ملیا پر فوجی مدد دی پیشکش نئیں کیتی گئی۔ پہلے ای مر رہیا اے، بالڈون IV نے ریمنڈ {{Lang|fr|بیللی}} مقرر کیتا لئی سال، لیکن جوسلین نو بیمار بالڈون دے نال چارج کیتا وی دی سرپرستی۔ چونکہ اس گل اُتے کوئی اتفاق رائے نئيں سی کہ جے لڑکا بادشاہ مر گیا تاں کیہ ہونا چاہیدا اے ، لہذا ایہ فیصلہ پوپ ، مقدس رومن شہنشاہ ، فرانس تے انگلینڈ دے بادشاہاں اُتے ہوئے گا کہ آیا اس د ی ماں سبیلا یا اس د ی سوتیلی بہن اسابیلا دے پاس تخت اُتے زیادہ مضبوط دعوی ا ے۔ بوہمنڈ اس ویلے دے آسے پاسے ایکر چ رہ رئے سی، مبینہ طور تے کیونکہ بالڈون IV جانشینی دے بارے چ اپنے فیصلیاں لئی بوہیمنڈ دی حمایت حاصل کرنا چاہندا سی۔ {{Sfn|Barber|2012}} {{Sfn|Jotischky|2004}} انطاکیہ واپس آکے، بوہیمنڈ نے کیلیشیا دے روبن نوں اغوا کر لیا تے اوہنوں اپنا غلام بنن تے مجبور کیتا۔ {{Sfn|Burgtorf|2016}} [[فائل:Saladin_Guy.jpg|alt=13th century drawing of mounted warriors fighting|left|thumb|صلاح الدین تے گائے میتھیو پیرس دے کرونکل دے 13ویں صدی دے مخطوطے توں لڑدے نیں]] صلاح الدین نے بیت المقدس دے نال چار سالہ جنگ بندی تے دستخط کیتے تے موصل تے حملہ کر دتا ۔ اوہ شہر تے قبضہ نئیں کر سکیا پر مارچ 1186 وچ موصل دے زنگید حکمران، [[عزالدین مسعود|عز الدین مسعود]] توں وفاداری دا حلف لیا۔ کجھ مہینے بعد، بالڈون وی مر گیا، تے یروشلم چ طاقت دی جدوجہد شروع ہو گئی۔ ریمنڈ نے [[نابلس]] دے بیرناں نو اک جنرل کونسل لئی بلایا۔ اس د‏ی غیر موجودگی وچ ، جوسلین تے رینالڈ د‏‏ی سربراہی وچ سبیلا دے حامیاں نے بیت المقدس ، عکہ تے بیروت دا مکمل کنٹرول سنبھال لیا۔ یروشلیم دے پیٹرارک ہیراکلیئس نے اس دی ملکہ دا تاج پہنایا تے گائی نوں اس دا شریک حکمران مقرر کیتا۔ نیبلس چ جمع ہون آلے بیرناں نے اسابیلا دے شوہر ہمفری چہارم آف ٹورون نوں تاج دی پیشکش کیتی، لیکن اوہ خانہ جنگی توں بچن لئی سبیلا دے سامنے آ گیا۔ اس دے فرار ہون دے بعد، ایبلن دے بالڈون تے ریمنڈ دے علاوہ تمام بیرناں نے شاہی جوڑے دے نال وفاداری دی قسم کھادی۔ بالڈون جلاوطنی چ چلا گیا تے ریمنڈ نے صلاح الدین ایوبی نال اتحاد کر لیا۔ رینالڈ نے اک ہور قافلے اُتے قبضہ کرلیا ، جس نے جنگ بندی د‏‏ی خلاف ورزی د‏‏ی تے صلاح الدین نو‏‏ں جہاد دے لئی اپنی افواج جمع کرنے د‏‏ی ترغیب دتی۔ ریمنڈ نے مسلم فوجاں نو‏‏ں گلیل تو‏ں گزرنے د‏‏ی اجازت دتی تاکہ اوہ عکہ دے آس پاس حملہ کرسکن۔ اس دے نتیجے وچ کریسن دی لڑائی وچ فرینک دی ہار تے اس دا صدمہ اس نوں گائی دے نال مفاہمت دی طرف لے گیا۔ {{Sfn|Barber|2012}} {{Sfn|Tyerman|2007}} گائے نے ہن اک وڈی فوج اکٹھی کیتی، اپنی بادشاہی دے سارے دستیاب وسائل دا ارتکاب کیتا۔ قیادت ہتھکنڈیاں تے تقسیم ہو گئی۔ رینالڈ نے اک جارحیت اُتے زور دتا ، جدو‏ں کہ ریمنڈ نے دفاعی احتیاط د‏‏ی تجویز پیش کيت‏ی ، حالانکہ صلاح الدین ایوبیاس وچ اپنے قلعے دا محاصرہ کررہے سن ۔ بندے نے محاصرے نال نبڑن دا فیصلہ کیتا۔ ٹبریاس دی طرف مارچ مشکل سی، تے صلاح الدین ایوبی دے فوجاں نے 4 نوں [[حطین دی لڑائی|ہارنز آف ہٹن تے]] تھکی ہوئی فرینک فوج نوں مغلوب کر دتا۔ جولائی 1187۔ ہیٹن فرینکاں لئی اک وڈی ہار سی۔ تقریباً تمام وڈے فرینک رہنماواں نو قیدی بنا لیا گیا، لیکن صرف رینالڈ تے فوجی احکامات دے مسلح راہباں نو پھانسی دے دتی گئی۔ ریمنڈ انہاں چند فرینک رہنماواں وچو‏ں سی جو قید تو‏ں بچ گئے سن ۔ اوہ طرابلس پہنچن دے بعد گمبھیر طور تے بیمار ہو گیا ۔ حطین دے چند مہینےآں دے بعد ، صلاح الدین نے تقریباً پوری بادشاہی نو‏‏ں فتح کرلیا۔ [[فتح بیت المقدس|یروشلیم دے شہر نے 2 نوں ہتھیار سٹ دتے]] اکتوبر 1187۔ فتح دے بعد کوئی قتل عام نئیں ہویا، لیکن دسیاں ہزاراں فرینک غلام بنائے گئے۔ اوہ لوک جیہڑے اک مفت راہ تے گل بات کر سکدے سن یا اوہناں نوں تاوان دتا گیا سی، اوہ صور، طرابلس یا انطاکیہ ول ہجوم بنا لیندے سن۔ مونٹفرٹ دے کونراڈ نے ٹائر دے دفاع دی کمانڈ کیتی۔ اوہ ولیم دا بھرا سی تے ہیٹن دے کجھ دن بعد ای اوتھے آیا۔ بے اولاد ریمنڈ مر گیا، تے بوہیمنڈ دا نکا پتر، جہنوں بوہیمنڈ وی آکھیا جاندا اے، نے طرابلس چ اقتدار سنبھالیا۔ {{Sfn|Barber|2012}} ہیٹن چ فرینکاں دی تباہ کن شکست دی خبر اٹلی پہنچن دے بعد، پوپ گریگوری ہشتم نے اک [[تیسری صلیبی جنگ|نویں صلیبی جنگ]] دا مطالبہ کیتا۔ پرجوش واعظاں نے مذہبی جوش و خروش پیدا کیتا، تے ایہ ممکن اے کہ پچھلے صلیبی جنگاں لئی بھرتی دے دوران زیادہ لوکاں نے صلیبی حلف لیا۔ {{Sfn|Tyerman|2019}} خراب موسم تے اس دے فوجیاں وچ ودھدی ہوئی عدم اطمینان نے صلاح الدین ایوبی نو‏‏ں صور دا محاصرہ ترک کرنے تے 1188 دے اوائل وچ اپنے افراد نو‏‏ں عراق ، شام تے مصر واپس جانے د‏‏ی اجازت دینے اُتے مجبور کردتا۔مئی وچ ، صلاح الدین نے اپنی توجہ طرابلس تے انطاکیہ د‏‏ی طرف موڑ دتی۔ ولیم II آف سسلی دے بیڑے دی آمد نے طرابلس نوں بچا لیا۔ صلاح الدین نے گائے نو اس شرط تے رہا کیتا کہ اوہ بیرون ملک جائے تے کدی وی اس دے خلاف ہتھیار نہ رکھے۔ {{Sfn|Barber|2012}} تریخ دان تھامس اسبرج نے تجویز پیش کیتی اے کہ صلاح الدین نے ممکنہ طور تے پیش گوئی کیتی سی کہ گائی تے کونراڈ دے وچکار طاقت دی جدوجہد ناگزیر سی تے ایہ فرینکاں نو کمزور کر سکدی اے۔ بے شک، گائے یورپ جان چ ناکام رہیا۔ {{Sfn|Asbridge|2012}} اکتوبر وچ ، بوہیمنڈ نے صلاح الدین تو‏ں ست ماہ دے جنگ بندی دے لئی کہیا ، جے مدد نئيں پہنچی تاں انطاکیہ شہر نو‏‏ں ہتھیار ڈالنے د‏‏ی پیشکش کيتی۔ صلاح الدین دے سوانح نگار [[عزالدین ابن الاثیر الجزری|علی بن اثیر نے]] فرینک قلعےآں نو‏‏ں تابعداری دے لئی بھکھے رہنے دے بعد لکھیا اے کہ "مسلماناں نے [[عقبہ|عیلہ]] تو‏ں لے ک‏ے بیروت دے دور ترین ضلعےآں تک سب کچھ صرف صور د‏‏ی رکاوٹ دے نال تے انطاکیہ دے تمام انحصار دے نال ہی حاصل کيتا ، القصیر دے علاوہ "۔ {{Sfn|Barber|2012}} === بحالی تے خانہ جنگی (1189 توں 1243) === [[فائل:Map_Crusader_states_1190-en.svg|alt=Map presenting Tyre and the regions of Antioch and Tripoli as the last remnants of the crusader states, surrounded by Saladin's empire|thumb|صلیبی ریاستاں صلاح الدین ایوبی دیاں فتوحات دے بعد تے تیجی صلیبی جنگ توں پہلے]] گائے آف لوسگنن، اوہدا بھرا ایمری، تے جیرارڈ ڈی رائڈفورٹ ، ٹیمپلرز دے گرینڈ ماسٹر ، نے انطاکیہ چ تقریباً 600 نائٹ اکٹھے کیتے۔ اوہ ٹائر دے نیڑے گئے، لیکن مونٹفرٹ دے کونراڈ نے انہاں نو داخلے توں انکار کر دتا، اس گل تے یقین کیتا کہ جدوں صلاح الدین نے اپنی بادشاہی فتح کیتی تے گائے نے حکومت کرن دا اپنا دعویٰ کھو دتا سی۔ گائے تے اوہدے سنگیاں نوں پتہ سی کہ مغربی صلیبی جلدی ای پہنچ جان گے تے اگست 1189 وچ ایکر تے اک ٹوکن حرکت دا خطرہ سی۔ یورپ دے کئی حصیاں توں صلیبی گروپاں نے اوہناں نال رلتی ہو گئے۔ اینہاں دی چال نے صلاح الدین ایوبی نوں حیران کر دتا تے اینوں انطاکیہ تے دوبارہ حملہ کرن توں روک دتا۔ {{Sfn|Barber|2012}} {{Sfn|Tyerman|2007}} تن وڈیاں صلیبی فوجاں 1189–1190 وچ مقدس سرزمین دے لئی روانہ ہوئیاں۔ فریڈرک باربروسا دی صلیبی جنگ جون 1190ء چ اچانک مک گئی جدوں اوہ اناطولیہ چ دریائے سالیف چ ڈب گیا۔ اس دی فوج دے صرف ٹکڑے ہی آؤٹریمر تک پہنچے۔ [[فلپ آگسٹس|فرانس دا فلپ II]] اپریل 1191 وچ اکر تے اتریا تے [[رچرڈ اول شاہ انگلستان|انگلینڈ دا رچرڈ I]] مئی وچ اپڑیا۔ اپنے سفر دے دوران، رچرڈ نے جزیرے دے خود اعلان کردہ شہنشاہ اسحاق کومنینوس توں قبرص تے قبضہ کر لیا سی۔ {{Sfn|Barber|2012}} گائی تے کونراڈ نے صلح کر لئی سی ، لیکن انہاں دا تنازعہ اس وقت واپس آ گیا جدو ں یروشلم د ی سبیلا تے گائی تو ں اس د ی دو بیٹیاں مر گئیاں۔ کونراڈ نے ہچکچاہٹ آلی اسابیلا، سبیلا دی سوتیلی بھین تے وارث نال ویاہ کیتا، حالانکہ اوہ ٹورون دے ہمفری نال ویاہ کر چکی سی، تے اوہدیاں دو زندہ بیویاں دے بارے چ گپ شپ کیتی۔ {{Sfn|Barber|2012}} {{Sfn|Jotischky|2004}} اک گھٹیا محاصرے دے بعد ، مسلم گیریژن نے عکہ نو‏‏ں ہتھیار ڈال دتے ، تے فلپ تے زیادہ تر فرانسیسی فوج یورپ واپس آ گئی۔ رچرڈ نے صلیبی جنگ نو ارسوف چ فتح حاصل کیتی، جس چ جافا، اسکالون تے داروم تے قبضہ کیتا گیا۔ اندرونی اختلافات نے رچرڈ نو‏‏ں گائی نو‏‏ں ترک کرنے تے کونراڈ د‏‏ی بادشاہت نو‏‏ں قبول کرنے اُتے مجبور کردتا۔ گائے نوں قبرص دے قبضے نال معاوضہ دتا گیا سی۔ اپریل 1192 چ کونراڈ نوں ٹائر چ قتل کر دتا گیا۔ اک ہفتے دے اندر، بیوہ اسابیلا نے ہنری، کاؤنٹ آف شیمپین نال ویاہ کر لیا۔ {{Sfn|Barber|2012}} صلاح الدین نے اک سخت جنگ وچ شکست دا خطرہ نئيں اٹھایا ، تے رچرڈ نو ں یروشلم د ی طرف بنجر زمیناں دے پار تھکا دینے والے مارچ دا خوف سی۔ جدوں اوہ بیمار ہو گیا تے اپنے معاملات وچ حصہ لین لئی گھر واپس آن دی لوڑ سی، ستمبر 1192 وچ تن سالہ جنگ بندی تے اتفاق کیتا گیا۔ فرینکاں نے ٹائر تے جافا دے وچکار زمین رکھی، لیکن اسکالون نوں ختم کر دتا؛ یروشلیم لئی عیسائیاں دے زیارتاں دی اجازت سی۔ جنگ بندی تے فرینکاں دا اعتماد بوہتا نئیں سی۔ اپریل 1193 وچ، جیفری ڈی ڈونجون ، نائٹس ہسپتاللر دے سربراہ، نے اک خط وچ لکھیا، 'اسی پک نال جاننے آں کہ زمین دے نقصان دے بعد توں مسیح دی وراثت آسانی نال دوبارہ حاصل نئیں کیتی جا سکدی۔ جنگ بندی دے دوران عیسائیاں دے کول موجود زمین عملی طور تے بے آباد اے۔' {{Sfn|Barber|2012}} {{Sfn|Cobb|2016}} فرینک د‏‏ی اسٹریٹجک پوزیشن ضروری طور اُتے نقصان دہ نئيں سی: انہاں نے ساحلی قصبےآں تے انہاں د‏‏ی سرحداں نو‏‏ں چھوٹا رکھیا۔ اینہاں دے انکلیو شمال چ ارطوقیاں ، زینگیداں ، رم دے سلجوقاں ، کلیسیائی آرمینیائیاں یا جارجیا دے مقابلے چ ایوبیاں دی سلطنت لئی اک معمولی خطرہ پیش کردے سن ۔ مارچ 1193ء چ صلاح الدین ایوبی دی موت دے بعد ، اس دے بیٹےآں چوں کوئی وی اس دے ایوبی رشتے داراں تے اختیار نئیں سنبھال سکیا ، تے خاندانی جھگڑا تقریباً اک دہائی تک جاری رہیا ۔ {{Sfn|Cobb|2016}} {{Sfn|Holt|1986}} ایوبیاں نے فرینکاں دے نال تقریباً مسلسل جنگ بندی اُتے اتفاق کيتا تے امن برقرار رکھنے دے لئی علاقائی مراعات د‏‏ی پیش کش کيتی۔ {{Sfn|Köhler|2013}} [[فائل:Anatolia1200.png|alt=Map of Lesser Armenia and its surroundings in 1200|right|thumb|1200 وچ لیزر آرمینیا دا نقشہ]] بوہیمنڈ انطاکیہ دے III نے 1192 وچ صلاح الدین ایوبی دے نال اپنے جنگ بندی وچ اپنے سرکش سلیشیائی آرمینیائی واسل لیو نو شامل نئیں کیتا۔ لیو روبن سی۔ III دا بھرا۔ جدوں روبن مر گیا، تے لیو نے اپنی دھی تے وارث، ایلس دی تھاں لئی۔ 1191 وچ، صلاح الدین نے شمالی شامی قلعے باگراس تے تن سالہ قبضہ چھڈ دتا، تے لیو نے ٹیمپلرز تے بوہیمنڈ دے دعویاں نو نظر انداز کردے ہوئے اس تے قبضہ کر لیا۔ 1194ء چ بوہیمنڈ نے باگراس دی واپسی دے بارے چ گل بات کرن لئی لیو دی دعوت قبول کر لئی پر لیو نے اسنوں قید کر دتا تے انطاکیہ توں اسدی رہائی دا مطالبہ کیتا ۔ یونانی آبادی تے اطالوی برادری نے آرمینیائیاں نو مسترد کر دتا، تے بوہیمنڈ دے وڈے پتر، ریمنڈ دے تحت اک کمیون تشکیل دتا۔ بوہیمنڈ نو‏‏ں اس وقت رہا کیتا گیا سی جدو‏ں اس نے باگراس نو‏‏ں ضائع کردتا تے ریمنڈ نو‏‏ں ایلس تو‏ں شادی کرنے دے بعد سلیشیا اُتے اپنے دعوے نو‏‏ں ترک کردتا۔ اس شادی دا کوئی وی مرد وارث انطاکیہ تے آرمینیا دوناں دا وارث ہون دی توقع کیتی جاندی سی۔ جدوں 1197 وچّ ریمنڈ دی موت ہو گئی تاں بوہیمنڈ نے ایلس اتے ریمنڈ دے مرن توں بعد دے پتر ریمنڈ-روپن نوں کیلیشیا بھیج دتا۔ ریمنڈ دا چھوٹا بھرا بوہیمنڈ IV انطاکیہ آیا، تے کمیون نے اس نوں اپنے پیو دا وارث تسلیم کیتا۔ {{Sfn|Burgtorf|2016}} ستمبر 1197 وچ ، ہنری آف شیمپین د‏‏ی موت بادشاہت دے نويں دارالحکومت ایکر وچ محل د‏‏ی کھڑکی تو‏ں گرنے تو‏ں ہوگئی۔ بیوہ اسابیلا نے قبرص چ گائے دے بعد لوسگنان دے ایمری نال ویاہ کیتا۔ {{Sfn|Asbridge|2012}} صلاح الدین دے مہتواکانکشی بھائی [[ملک عادل|العادل اول نے]] 1200 تک مصر تے دمشق نو‏‏ں اپنی حکومت دے تحت متحد کيتا۔ اس نے فرینکاں دے نال جنگ بندی نو‏‏ں ودھایا تے وینس تے پیسا دے نال تجارتی رابطےآں نو‏‏ں ودھایا۔ {{Sfn|Holt|1986}} بوہیمنڈ&nbsp;III 1201 وچ مر گیا۔ انطاکیہ دے کمیون نے بوہیمنڈ نال اپنی وفاداری نو نواں کیتا۔ IV، اگرچہ کئی شرافتاں نے ریمنڈ-روپن دی حمایت کرن تے مجبور محسوس کیتا تے کلیشیا چ اوہدے نال رلتی ہو گئے۔ سلیشیا دے لیو نے انطاکیہ اُتے ریمنڈ-روپن دے دعوے نو‏‏ں ثابت کرنے دے لئی فوجی مہمات دا اک سلسلہ شروع کيتا۔ بوہیمنڈ نے صلاح الدین دے پتر حلب دے ازظاہر غازی نال تے سلیمان نال اتحاد کیتا&amp;nbsp;II ، رم دا سلطان۔ چونکہ نہ تاں بوہیمنڈ تے نہ ہی لیو دشمن دے حملےآں یا باغی اشرافیہ دے خلاف اپنے ٹریپولیٹن یا کلیسیائی اندرونی علاقےآں دا دفاع کرنے تے بیک وقت انطاکیہ نو ں گیریژن کرنے دے لئی کافی فوج جمع کرسکدے سن ، لہذا انطاکیہ جانشینی د ی جنگ اک دہائی تو ں زیادہ عرصے تک جاری رہی۔ {{Sfn|Burgtorf|2016}} فرینک جاندے سن کہ اوہ مصر نوں فتح کیتے بغیر مقدس سرزمین نوں واپس نئیں لے سکدے۔ [[چوتھی صلیبی جنگ]] دے آگوآں نے مصر تے حملہ کرن دی منصوبہ بندی کیتی پر اس دے بجائے قسطنطنیہ نوں لٹ لیا ۔ {{Sfn|Cobb|2016}} ایمری تے اسابیلا 1205 وچ مر گئے۔ اسابیلا دی دھی کونراڈ، ماریہ آف مونٹفرٹ ، کامیاب ہو گئی، تے اسابیلا دا سوتیلا بھرا، جان آف ایبلن ، ریجنٹ بن گیا۔ ریجنسی 1210 وچ ماریہ دے جان آف برائن نال ویاہ نال ختم ہو گئی، جو اک فرانسیسی اشرافیہ تے تجربہ کار فوجی سی۔ دو سال بعد اس دی موت دے بعد، جان نے اوہناں دی بچی دھی، اسابیلا لئی ریجنٹ دے طور تے حکومت کیتی&amp;nbsp;II . {{Sfn|Asbridge|2012}} اس نے کیلیشیا دے خلاف اک فوجی مہم وچ حصہ لیا ، لیکن اس تو‏ں لیو د‏‏ی طاقت نو‏‏ں کوئی نقصان نئيں پہنچیا۔ لیو تے ریمنڈ-روپن نے تباہ کن چھاپےآں دے نال انطاکیہ نو‏‏ں تھکا دتا سی تے 1216 وچ شہر اُتے قبضہ ک‏ر ليا سی ، ریمنڈ-روپن نو‏‏ں شہزادے دے طور اُتے تعینات کيتا گیا سی تے لیو نے باگراس نو‏‏ں ٹیمپلرز نو‏‏ں بحال کردتا سی۔ ریمنڈ روپن اپنے غریب راجواڑے وچ اشرافیہ د‏‏ی وفاداری د‏‏ی ادائیگی نئيں کرسکدا سی تے بوہیمنڈ نے 1219 وچ مقامی حمایت دے نال انطاکیہ نو‏‏ں دوبارہ حاصل کيتا۔ {{Sfn|Burgtorf|2016}} انطاکیہ تے طرابلس دے وچکار ذاتی اتحاد دیرپا ثابت ہويا ، لیکن حقیقت وچ دونے صلیبی ریاستاں چھوٹے شہر ریاستاں وچ تقسیم ہوگئياں۔ {{Sfn|Tyerman|2019}} ریمنڈ-روپین لیو دی مدد لئی، سلیشیا بھجّ گیا، اتے جدوں لیو مئی وچ مر گیا، لیو دی بچی دھی اسابیلا دے خلاف تخت حاصل کرن دی کوشش کیتی۔ {{Sfn|Burgtorf|2016}} جان آف برائن اک اجتماع صلیبی جنگ دا رہنما سی لیکن فریڈرک&amp;nbsp;II ، جرمنی تے سسلی دے حکمران، توں توقع کیتی جاندی سی کہ اوہ اپنڑی آمد تے کنٹرول سنبھال لوے گا; پوپ دے لیگیٹ، کارڈنل پیلاگیس ، نے مغرب توں مالیات نو کنٹرول کیتا۔ صلیبیاں نے مصر تے حملہ کیتا تے نومبر 1219ء چ ڈیمیٹا تے قبضہ کرلئیا ، مصر دے نویں سلطان [[الملک الکامل ناصر الدین محمد|الکامل نے]] بار بار صلیبیاں دے انخلاء دے بدلے بیت المقدس تے مقدس سرزمین دی واپسی دی پیشکش کیتی ۔ اپنی جنگ بندی دی تجاویز نو نافذ کرن دی اس دی صلاحیت قابل اعتراض سی کیونکہ اس دے بھائی [[المعظم عیسی شرف الدین|المعظم عیسی نے]] مقدس سرزمین تے حکومت کیتی۔ صلیبیاں نو‏‏ں معلوم سی کہ اس علاقے اُتے انہاں دا قبضہ اس وقت تک محفوظ نئيں رہے گا جدو‏ں تک اولٹریجوردین وچ قلعے مسلماناں دے ہتھو‏ں وچ رہن گے۔ انہاں دے کیمپ وچ انہاں د‏‏ی ناگزیر فتح دے بارے وچ پیش گوئیاں پھیل گئیاں ، تے العادل د‏‏ی پیشکش نو‏‏ں مسترد کردتا گیا۔ اکیس مہینےآں دے تعطل دے بعد ، صلیبیاں نے دریائے نیل دے سیلاب تے مصری فوج دے درمیان پھنس جانے تو‏ں پہلے قاہرہ اُتے مارچ کيتا۔ صلیبیاں نے محفوظ طرز عمل دے بدلے وچ ڈیمیٹا نو‏‏ں ہتھیار ڈال دتے ، جس تو‏ں صلیبی جنگ ختم ہوگئی۔ {{Sfn|Tyerman|2019}} ڈیمیٹا وچ رہندے ہوئے، کارڈنل پیلاگیس نے سلیشیا وچ ریمنڈ-روپن نوں کمک بھیجی، لیکن بابرون دا قسطنطنیہ ، جو سلیشیا دی ملکہ لئی ریجنٹ سی، نے جلدی نال کم کیتا۔ اسنے ریمنڈ-روپین نوں پھڑ لیا، جو جیل وچّ ہی مر گیا۔ ملکہ دا ویاہ بوہیمنڈ دے پتر فلپ نال ہویا سی تاں جے کیلیشیا تے انطاکیہ دے وچکار اتحاد نوں مضبوط کیتا جا سکے۔ نظر انداز کیتے گئے آرمینیائی اشرافیہ دے 1224 دے آخر وچ فلپ دے قتل دے بعد دونے قوماں دے وچکار اک جھگڑا دوبارہ شروع ہو گیا۔ حلب وچ آرمینیائیاں تے اس دے سابقہ ایوبی اتحادیاں دے وچکار اتحاد نے بوہیمنڈ د‏‏ی انتقام د‏‏ی کوششاں نو‏‏ں ناکام بنا دتا۔ {{Sfn|Burgtorf|2016}} [[فائل:BritLibRoyal14CVIIFol123FredIIAndIsabellaWed.jpg|alt=13th-century manuscript depicting the marriage of Frederick and Isabella|left|thumb|فریڈرک تے اسابیلا دی شادی دا 13ویں صدی دا اک مخطوطہ]] فریڈرک نے 1220ء چ روم چ اپنے شاہی تاجپوشی تے اپنے صلیبی حلف دی تجدید کیتی۔ اوہ مصری صلیبی جنگ چ شامل نئیں ہویا پر یروشلیم دے شہر دے حوالے نال العادل دے نال مذاکرات دوبارہ شروع کر دتے ۔ 1225 وچ فریڈرک نے اسابیلا نال ویاہ کر لیا II تے یروشلم دے بادشاہ دا خطاب سنبھالیا۔ دو سال بعد ، العادل نے المعظم دے خلاف فرینک حمایت دے بدلے صلاح الدین ایوبی دے فتح شدہ تمام زمیناں نو‏‏ں ترک کرنے دا وعدہ کيتا۔ اک وبا نے فریڈرک نو‏‏ں صلیبی جنگ دے لئی روانہ ہونے تو‏ں روک دتا ، تے پوپ گریگوری IX نے اسنو‏ں بار بار حلف توڑنے د‏‏ی وجہ تو‏ں خارج کردتا۔ اپریل 1228 وچ، اسابیلا کونراڈ نوں جنم دین دے بعد مر گئی۔ پوپ دے نال مفاہمت دی کوشش کیتے بغیر، فریڈرک نے صلیبی جنگ لئی روانہ ہو گیا۔ بیرنیل جاگیراں نو‏‏ں ضبط کرنے د‏‏ی اس د‏ی کوششاں نے اسنو‏ں فرینک اشرافیہ دے نال تنازعہ وچ ڈال دتا۔ چونکہ المعظم مر گیا سی ، فریڈرک نے العادل دے سابقہ وعدے اُتے جزوی عملدرآمد حاصل کرنے دے لئی اپنی سفارتی مہارت دا زیادہ تو‏ں زیادہ فائدہ اٹھایا۔ انہاں نے دس سال، دس مہینے تے دس دن (مسلماناں تے عیسائیاں دے درمیان امن معاہدے دے لئی زیادہ تو‏ں زیادہ مدت، مسلم رواج دے مطابق) دے لئی جنگ بندی اُتے دستخط کیتے۔ اس نے بیت المقدس ، بیت لحم ، [[ناصرہ|ناصرت]] تے صیدون نو‏‏ں فرینکاں نو‏‏ں بحال کردتا جدو‏ں کہ مسلماناں نو‏‏ں [[حرم شریف|ٹیمپل ماؤنٹ]] عطا کيتا۔ مقامی فرینک اس معاہدے دے بارے وچ پرجوش نئيں سن کیونجے ایہ قابل اعتراض سی کہ آیا اس دا دفاع کیتا جاسکدا ا ے۔ فریڈرک مئی 1229 چ اٹلی چلا گیا، تے کدی واپس نئیں آیا۔ {{Sfn|Jotischky|2004}} {{Sfn|Holt|1986}} اس نے رچرڈ فیلانجیری نو اک فوج دے نال یروشلم دی بادشاہی تے حکومت کرن دے لی بھیجیا {{Lang|fr|بیللی}} . ایبلن نے بیرناں نال مشورہ کیتے بغیر اپنے لیفٹینینٹ دی تقرری دے فریڈرک دے حق توں انکار کر دتا، تے آؤٹریمر اک خانہ جنگی چ ڈُب گیا، جہنوں لومبارڈز دی جنگ آکھیا جاندا اے۔ فیلانجیری نے بیروت تے ٹائر تے قبضہ کر لیا ، لیکن ایبلن تے انہاں دے اتحادیاں نے عکہ نو‏‏ں مضبوطی تو‏ں برقرار رکھیا تے اپنے مفادات د‏‏ی حفاظت دے لئی اک کمیون قائم کيتا۔ {{Sfn|Jotischky|2004}} پوپ گریگوری&nbsp;IX نے جنگ بندی دی میعاد ختم ہون دی تیاری چ اک نویں صلیبی جنگ دا مطالبہ کیتا۔ 1239ء تو‏ں 1241ء دے درمیان امیر فرانسیسی تے انگریزی امرا جداں ناوارے دے تھیوبالڈ اول تے کارنوال دے رچرڈ نے مقدس سرزمین اُتے وکھ وکھ فوجی مہماں د‏‏ی قیادت کيتی۔ انہاں نے فریڈرک دے زبردستی سفارتکاری دے حربےآں اُتے عمل کيتا تے الکامیل د‏‏ی موت دے بعد جانشینی دے تنازعات وچ اک دوسرے دے خلاف حریف دھڑےآں نو‏‏ں کھیل دتا۔ الکامیل دے پتر، الصالح ایوب دے نال رچرڈ دے معاہدے نے دریائے اردن دے مغرب چ زیادہ تر زمین فرینکاں نوں بحال کر دتی۔ {{Sfn|Tyerman|2019}} {{Sfn|Asbridge|2012}} کونراڈ 1243 وچ اکثریت دی عمر تک پہنچ گیا لیکن آؤٹریمر دا دورہ کرنے وچ ناکام رہیا۔ ایہ استدلال کردے ہوئے کہ کونراڈ دا وارث مبینہ اس دی غیر موجودگی وچ حکومت کرن دا حقدار سی، یروشلم دے بیرناں نے اس دی ماں دی ماسی، ایلس آف شیمپین نوں ریجنٹ دے طور تے چنیا۔ اسی سال ، انہاں نے ٹائر اُتے قبضہ ک‏ر ليا ، جو بادشاہت وچ فریڈرک دے اختیار دا آخری مرکز سی۔ {{Sfn|Jotischky|2004}} === مملوکاں ولوں تباہی (1244ء توں 1291ء) === [[منگول سلطنت]] دا مغربی توسیع مشرق وسطی تک پہنچی جدو‏ں منگولاں نے 1227ء وچ [[خوارزم شاہی سلطنت|خوارزمی سلطنت نو]] ‏‏ں وسطی ایشیا وچ فتح ک‏ر ليا۔خوارزمی فوج دا اک حصہ مشرقی اناطولیہ نو‏‏ں فرار ہوگیا تے انہاں بے مالک ترک فوجیاں نے گوانڈھی حکمراناں نو‏‏ں ادائیگی دے لئی اپنی خدمات پیش کيتیاں۔ {{Sfn|Holt|1986}} مغربی عیسائی منگولاں نو‏‏ں مسلماناں دے خلاف ممکنہ اتحادی سمجھدے سن کیونجے کچھ منگول قبیلے نیسٹوری عیسائیت د‏‏ی پابند سن ۔ در حقیقت ، زیادہ تر منگول کافر سن جنہاں نو‏‏ں اپنے [[خاقان|عظیم خان]] دے آفاقی حکومت دے الہی حق اُتے مضبوط یقین سی ، تے انہاں نے عیسائیاں تے مسلماناں دونے تو‏ں غیر مشروط تابعداری دا مطالبہ کيتا۔ {{Sfn|Jotischky|2004}} اس صالح ایوب نے خوارزمیاں نو‏‏ں ملازمت اُتے رکھیا تے نويں {{Lang|ar|مملوک}} ‏‏ں گیریژن وچ رکھیا مصر وچ فوجیاں، اپنے چاچے الصالح اسماعیل، دمشق دے امیر نوں خوفزدہ کردے ہوئے۔ اسماعیل نے فرینکاں دے اتحاد نو‏‏ں اک وعدے تو‏ں خرید لیا کہ اوہ تمام زمیناں جو صلاح الدین نے دوبارہ فتح کيتیاں سن ' د‏‏ی بحالی دے لئی۔ کیتھولک پادریاں نے چٹان دے گنبد تے قبضہ کر لیا ، لیکن جولائی 1244ء چ مصر ول مارچ کرن آلے خوارزمیاں نے [[یروشلم دا محاصرہ (1244)|بیت المقدس نوں غیر متوقع طور تے لٹ لیا]] ۔ فرینکاں نے ساریاں دستیاب فوجاں اکٹھیاں کر لئیاں تے غزہ دے نیڑے اسماعیل نال رل گئے پر خوارزمیاں تے مصریاں نے 18&nbsp;اکتوبر۔ کجھ فرینک جنگ دے میدان چوں بچ گئے۔ اس-صلاح نے صلیبیاں دے زیادہ تر سرزمین اُتے قبضہ کرلیا ، جس تو‏ں فرینکاں نو‏‏ں چند ساحلی قصبےآں تک محدود کردتا گیا۔ {{Sfn|Cobb|2016}} {{Sfn|Asbridge|2012}} [[لوئی نہم|فرانس دے لوئس IX نے]] 1249 وچ مصر دے خلاف اک [[ستویں صلیبی جنگ|ناکام صلیبی جنگ]] دا آغاز کیتا۔ اوہ اپنی فوج دے باقیات دے نال ڈیمیٹا دے نیڑے گرفتار ہو گیا سی، تے [[بحری مملوک|بحری مملوکاں دے]] مصر وچ اقتدار سنبھالنے دے چند دن بعد مئی وچ اس-صالح دے بیٹے المظام دے قتل دے ذریعے تاوان دتا گیا سی {{Sfn|Holt|1986}} 2015 ]۔ {{Sfn|Holt|1986}} لوئس نے آؤٹریمر چ چار ہور سال گزارے۔ سلطنت دے موثر حکمران دے طور اُتے ، اس نے شامی ایوبیاں تے مصری مملوکاں دونے دے نال مذاکرات کیتے تے ساحلی قصبےآں نو‏‏ں دوبارہ مضبوط کيتا۔ اس نے ایکے توں عظیم خان گیوک نوں اک سفارت خانہ بھیجیا، جس نے منگولاں نوں مسلم مخالف اتحاد دی پیشکش کیتی۔ {{Sfn|Jotischky|2004}} [[فائل:Krak_des_Chevaliers_01.jpg|alt=Modern photograph of Krak des Chevaliers castle|thumb|کراک ڈیس شیولیئرز]] ریجنسی دے حریف امیدواراں دے وچکار جھگڑے تے وینس تے جینوا دے وچکار تجارتی تنازعات دے نتیجے وچ 1256 وچ اک نويں خانہ جنگی شروع ہوئی جسنو ں سینٹ سباس د ی جنگ دے ناں تو ں جانیا جاندا ا ے۔ وینس دے حامی بوہیمنڈ<nowiki><span typeof="mw:Entity" id="mwBgU">&</nowiki>nbsp;<nowiki></span></nowiki>VI دے اپنے جینوا دے واصلاں ایمبریاکی دے نال تنازعہ نے طرابلس تے انطاکیہ تک جنگ لے آئی۔ {{Sfn|Tyerman|2007}} 1258 وچ {{Lang|tk|[[Ilkhan (title)|Ilkhan]]}} عظیم خان مونگکے دے نکے بھرا [[ہلاکو خان|ہلاگو]] نے [[سقوط بغداد 1258ء|بغداد نوں برطرف کر دتا]] تے خلافت عباسیہ نوں ختم کر دتا۔ دو سال بعد، ہیتھم<nowiki><span typeof="mw:Entity" id="mwBhE">&</nowiki>nbsp;<nowiki></span></nowiki>کیلیشیا تے بوہیمنڈ دا میں&nbsp;VI نے حلب دی بوری وچ منگولاں دے نال مل کے، جدوں بوہیمنڈ نے [[جامع مسجد حلب|اس دی مسجد]] نوں اگ لا دتی، تے شمالی شام دی فتح وچ۔ منگولاں نے عیسائیاں نوں اوہناں دی {{Lang|ar|dhimmi}} توں آزاد کر دتا حیثیت، تے مقامی عیسائی آبادی نے فاتحین دے نال تعاون کیتا۔ بیت المقدس غیر جانبدار رہیا جدو‏ں مصر دے مملوک ہلاگو دے بعد منگولاں دا مقابلہ کرنے دے لئی منتقل ہوئے ، تے منگول جانشینی تو‏ں نمٹنے دے لئی منگکے د‏‏ی موت اُتے اس د‏ی زیادہ تر فوج مشرق د‏‏ی طرف منتقل ہوگئی۔ مملوکاں نے [[عین جالوت دی لڑائی|عین جلوت چ]] بہت گھٹ منگول فوج نوں شکست دتی ۔ اوہناں دی واپسی تے، مملوک سلطان [[سیف الدین قطز|قطز نوں]] قتل کر دتا گیا تے اوہدی تھاں جرنیل [[رکن الدین بیبرس|بیبرس نوں]] لے لیا گیا۔ بیبرس نے مصر تے شام نو‏‏ں متحد کرکے صلاح الدین ایوبی د‏‏ی سلطنت نو‏‏ں بحال کيتا تے [[طلائی اردو|گولڈن ہارڈ]] دے منگولاں دے نال اتحاد دے ذریعے ہلاگو نو‏‏ں قابو وچ رکھیا۔ {{Sfn|Holt|1986}} {{Sfn|Cobb|2016}} اس نے مصر وچ حکمرانی د‏‏ی اصلاح د‏‏ی ، اشرافیہ {{Lang|ar|مملوک}} نو‏‏ں اقتدار دتا۔ . فرینکاں دے کول اس نویں خطرے دا مقابلہ کرن دی فوجی صلاحیت نئیں سی ۔ اک منگول گیریژن انطاکیہ وچ تعینات سی ، تے انفرادی فرینک بیرناں نے بیبراں دے نال وکھ جنگ بندی دا اختتام کيتا۔ صلیبی ریاستاں نو فتح کرن دا عزم کردے ہوئے، اس نے 1265 وچ قیصریہ تے ارسوف تے 1266 وچ صفد تے قبضہ کر لیا، تے 1268 وچ انطاکیہ نو لُٹ لیا ۔ یافا نے ہتھیار سُٹ دتے تے بائیبرز نے کراک ڈیس شیوالیئرز تے مونٹفورٹ دے قلعےآں تے قبضہ کرکے فوجی احکامات نو کمزور کر دتا تے فیر اپنی توجہ منگول دے [[ایل خانی سلطنت|قلعے]] تے واپس آ گئی۔ حیاتی۔ فرینکاں تے مقامی عیسائیاں دے قتل عام باقاعدگی نال مملوک فتح دے بعد ہوندے سن۔ {{Sfn|Jotischky|2004}} {{Sfn|Tyerman|2007}} 1268 وچ، نوے سسلی دے بادشاہ چارلس اول آف انجو نے ٹیگلیاکوزو وچ اپنی فتح دے بعد نیپلز وچ یروشلم دے ٹائٹلر بادشاہ کونراڈن نو پھانسی دے دتی۔ {{Sfn|Tyerman|2019}} اسابیلا&nbsp;قبرص دے میرے پڑپوتے ہیو سوم تے انطاکیہ دی اوہدی پوتی ماریہ نے جانشینی تے تنازعہ کیتا۔ بیرناں نے ہیو نوں ترجیح دتی پر 1277 چ ماریہ نے اپنا دعویٰ چارلس نوں ویچ دتا۔ اس نے سان سیورینو دے راجر نو {{Lang|fr|بیللی}} دے طور تے کم کرن لئی بھیجیا . ٹیمپلرز د‏‏ی حمایت تو‏ں ، اس نے ایک تک ہیو د‏‏ی رسائی نو‏‏ں روک دتا ، جس تو‏ں اسنو‏ں قبرص د‏‏ی طرف پِچھے ہٹنے اُتے مجبور ہونا پيا ، جس تو‏ں اک بار فیر بادشاہت نو‏‏ں رہائشی بادشاہ دے بغیر چھڈ دتا گیا۔ {{Sfn|Jotischky|2004}} ایلخانی سلطنت دے منگولاں نے مملوک مخالف اتحاد د‏‏ی تجویز پیش کردے ہوئے یورپ وچ سفارت خانےآں نو‏‏ں بھیجیا ، لیکن وڈے مغربی حکمران مقدس سرزمین دے لئی اک نويں صلیبی جنگ شروع کرنے تو‏ں ہچکچا رہے سن ۔ سسلی ویسپرز دی لڑائی نے لہندے چ چارلس دی پوزیشن نوں کمزور کر دتا ۔ 1285 وچ اس د‏ی موت دے بعد ، قبرص دے ہنری دوم نو‏‏ں یروشلم دا برائے نام بادشاہ تسلیم کيتا گیا ، لیکن رمپ بادشاہت حقیقت وچ خود مختار اربابیاں دا اک موزیک سی ، جنہاں وچو‏ں کچھ مملوک د‏‏ی حکمرانی دے تحت سن ۔ {{Sfn|Tyerman|2007}} 1285 وچ ، جنگجو {{Lang|tk|Ilkhan}} د‏‏ی موت [[اباقا خان|اباقہ]] ، جینوا دے نال پیسان تے وینس جنگاں دے نال مل ک ے ، آخر کار مملوک سلطان ، [[منصور قلاوون|المنصور قلاون نو ں]] فرینکاں نو‏‏ں کڈنے دا موقع دتا۔ 1289ء چ اس نے جینوا دے قبضے چ طرابلس نوں [[فتح طرابلس 1289ء|تباہ کر دتا]] ، اسدے وسنیکاں نوں غلام یا قتل کر دتا ۔ 1290ء چ اطالوی صلیبی فوجیاں نے عکہ چ مسلمان تاجراں نوں قتل کر کے یروشلیم نال اس دی جنگ بندی توڑ دتی ۔ قلاوون د‏‏ی موت نے 1291ء وچ شہر دے کامیاب مملوک محاصرے وچ کوئی رکاوٹ نئيں پائی ، جو لوک فرار کرسکدے سن اوہ قبرص فرار ہوئے گئے ، جدو‏ں کہ جو نئيں کرسکدے سن انہاں نو‏‏ں ذبح کردتا گیا یا غلامی وچ فروخت کردتا گیا۔ مغرب دی حمایت دی امید دے بغیر، صور، بیروت تے صیدون نے بغیر لڑائی دے ہتھیار سُٹ دتے۔ مملوک پالیسی فرینکاں دے تمام جسمانی ثبوتاں نو‏‏ں تباہ کرنا سی ؛ بندرگاہاں تے قلعہ بند شہراں دی تباہی نے قدیم دور چ جڑاں رکھن آلے ساحلی شہر دی تہذیب دی تریخ نو توڑ دتا۔ {{Sfn|Jotischky|2004}} == حکومت تے ادارے == جدید تریخ نگاری نے یروشلیم دی بادشاہی تے توجہ مرکوز کیتی اے۔ ممکنہ طور تے ایہ اس گل نال متعلق اے کہ ایہ پہلی صلیبی جنگ دا مقصد سی، اس دے نال نال شہر دے قرون وسطی دے عیسائیت دا مرکز تے سربراہ شہر ہون دا تصور وی اے۔ تاہم، بادشاہی دی تحقیق دوجیاں لاطینی بستیاں دی ترقی لئی اک جامع مشترکہ سانچہ فراہم نئیں کردی۔ {{Sfn|Asbridge|2000}} یروشلیم د‏‏ی شاہی انتظامیہ اس شہر وچ قائم رہی جدو‏ں تک کہ ایہ کھو نئيں گیا ، تے فیر عکہ وچ ۔ اس چ زیادہ تر یورپی حکمراناں دے عام گھریلو افسر شامل سن: اک پادری دی اگوائی چ چانسلر ، کانسٹیبل ، مارشل ، چیمبرلین ، چانسلر ، سینیشل تے بٹلر ۔ شاہی علاقے دا انتظام براہ راست وسکونٹ دے ذریعہ کیتا جاندا سی ۔ {{Sfn|Murray|Nicholson|2006}} تحریری قانون دے تمام ٹھوس ثبوت 1187 وچ کھو گئے جدو‏ں فرینکاں نے بیت المقدس دا شہر مسلماناں تو‏ں کھو دتا۔ {{Sfn|Prawer|1972}} انطاکیہ دے شہزادےآں د‏‏ی عدالتاں وی اسی طرح د‏‏ی سن تے انہاں نے اٹلو-نارمن قوانین تشکیل دتے جو بعد وچ سلیشیئن آرمینیا نے وی اپنائے سن ، جنہاں نو‏ں انطاکیہ دے اسیز دے ناں تو‏ں جانیا جاندا ا‏‏ے۔ ایہ 13ويں صدی دے آرمینیائی ترجمےآں وچ بچ گئے ني‏‏‏‏ں۔ انطاکیہ دے مختلف فرینک ، شامی ، یونانی ، یہودی ، آرمینی تے مسلم باشندےآں دے درمیان تعلقات عام طور اُتے اچھے سن ۔ {{Sfn|Burgtorf|2006}} منفرد طور تے زمین توں بند ایڈیسا دے مختصر وجود دا مطلب اے کہ ایہ سب توں گھٹ مطالعہ کیتا گیا اے، لیکن ایہدی تریخ لاطینی ذرائع دے علاوہ آرمینیائی تے سریانی تواریخ توں وی پتہ لگ سکدی اے۔ یروشلم دی طرح سیاسی اداریاں نے بانیاں دی شمالی فرانسیسی جڑاں دی عکاسی کیتی اے، حالانکہ شہری کونسلاں دی رکنیت چ مقامی عیسائی شامل سن۔ آبادی متنوع سی، جس چ آرمینیائی آرتھوڈوکس، یونانی جنہاں نو ملکائٹس آکھیا جاندا اے، شامی آرتھوڈوکس جنہاں نو جیکوبائٹس آکھیا جاندا اے، تے مسلمان شامل سن۔ {{Sfn|MacEvitt|2006}} طرابلس وچ ، چوتھی فرینک ریاست ، ریمنڈ آف سینٹ گیلس تے اس دے جانشیناں نے براہ راست کئی قصبےآں اُتے حکومت کيت‏ی ، باقی لینگویڈوک تے پرووینس تو‏ں شروع ہونے والے لارڈز نو‏‏ں جاگیر دے طور اُتے عطا کيتا ، تے بحری حمایت دے بدلے گیبلٹ نو‏‏ں جینوا نو‏‏ں دے دتا گیا۔ بارہویں وچ صدی وچ اس نظام نے کل 300 نائٹ فراہم کیتے، جو انطاکیہ یا یروشلم دے مقابلے وچ بہت چھوٹی فوج سی۔ لبنانی گرجا گھراں وچ آرکیٹیکچرل تے فنکارانہ سرگرمی اس گل دا ثبوت فراہ‏م کردی اے کہ مقامی آبادیاں فرینک حکمرانی دے تحت خوشحال رہیاں ، جزوی طور اُتے 1187–1188 وچ صلاح الدین د‏‏ی فتوحات دے بدترین اثرات تو‏ں دور ہونے د‏‏ی وجہ تو‏ں۔ ایہ عربی بولن آلے ملکائٹس، مونوفیسائٹس ، نیسٹورین، شامی، تے وڈی تعداد چ سریانی بولن آلے مارونائٹس سن جنہاں دے اپنے کلیرکی درجہ بندی سن۔ یونانی آرتھوڈوکس گرجا گھر نوں یروشلم دی طرح پابندی لا دتی گئی سی۔ شمال چ سرحدی علاقیاں چ اسماعیلی سمیت [[دروز]] تے [[علوی نصیری فرقہ|علویاں]] دی اسی طرح دی خود مختار مسلم برادریاں سن۔ کثیر نسلی ڈھانچہ طرابلس تے 12ویں صدی چ زیادہ واضح ہو سکدا اے۔ صدی چ اک جنوبی فرانسیسی رہتل ہو سکدی اے، حالانکہ ایہ خصوصیت ویلے دے نال دھندلا گئی۔ {{Sfn|Richard|2006}} یروشلیم دے بادشاہ دا سب توں وڈا کردار 12ویں صدی دے ابتدائی دہائیاں چ تقریباً مسلسل جنگ دے دوران جاگیرداری میزبان دے رہنما دے طور تے سی۔ صدی۔ بادشاہ شاذ و نادر ہی زمین یا لارڈشپ دیندے سن ، تے جو اوہ دیندے سن اوہ اکثر خالی ہو جاندے سن تے شرح اموات د ی وجہ تو ں تاج اُتے واپس آ جاندے سن ۔ اوہناں دے پیروکاراں دی وفاداری دا انعام شہر دی آمدنی نال ملدا سی۔ اس دے ذریعے ، پہلے پنج حکمراناں دا ڈومین شرافت د‏‏ی مشترکہ ملکیت تو‏ں وڈا سی۔ یروشلیم دے انہاں بادشاہاں دے کول تقابلی مغربی بادشاہاں دے مقابلے چ زیادہ اندرونی طاقت سی، لیکن انہاں دے کول اینے وڈے دائرے تے حکومت کرن دے لیی ضروری اہلکاراں تے انتظامی نظام دی کمی سی۔ {{Sfn|Prawer|1972}} [[فائل:Principado_de_Galileen.jpg|alt=Map of the feudatories of the king of Jerusalem in 1187|right|thumb|یروشلیم دے بادشاہ دی جاگیرداریاں 1187ء چ]] صدی دے دوسرے سہ ماہی وچ ، رینالڈ آف چیٹیلون ، لارڈ آف اولٹریجورڈن ، تے ریمنڈ سوم ، کاؤنٹ آف طرابلس ، گلیل دے شہزادے جداں میگنیٹس نے بارونیل خاندان قائم کیتے تے اکثر خود مختار حکمراناں دے طور اُتے کم کیتا۔ شاہی طاقتاں نو ختم کر دتا گیا، تے جاگیرداریاں دے اندر حکومت شروع کر دتی گئی۔ باقی مرکزی کنٹرول ہائی کورٹ یا {{Lang|fr|[[Haute Cour]]}} چ استعمال کیتا جاندا سی۔ ، جس نو لاطینی چ {{Lang|la|Curia generalis}} ناں توں وی جانڑیا جاندا سی تے {{Lang|la|[[Curia regis]]}} ، یا فرانسیسی دی مقامی بولی چ {{Lang|fr|[[parlement]]}} دے طور تے . ایہ ملاقاتاں بادشاہ تے کرایہ داراں دے وچکار ہوندیاں سن۔ وکیل دینے دے لئی واسل دا فرض اک استحقاق وچ تبدیل ہو گیا تے فیر بادشاہ د ی جائزیت عدالت دے معاہدے اُتے منحصر سی۔ {{Sfn|Prawer|1972}} ہائی کورٹ عظیم بیرناں تے بادشاہ دے براہ راست غلام سن ۔ اس چ بادشاہ تے تن کرایہ داراں دی کورم سی۔ 1162 وچ، {{Lang|fr|[[assise sur la ligece]]}} (تقریبا، 'اسیز آن لیج-ہومیج') نے عدالت دی رکنیت نو تمام 600 یا اس توں زیادہ فیف ہولڈرز تک ودھایا۔ بادشاہ نوں براہ راست خراج تحسین پیش کرن آلے {{Lang|fr|Haute Cour}} دے ممبر بن گئے . بارہویں دے اخیر تک صدی وچ ، انہاں دے نال فوجی احکامات دے رہنماواں نے شمولیت اختیار کيتی تے 13 واں صدی وچ صدی اطالوی کمیونز۔ {{Sfn|Prawer|1972}} تیسری صلیبی جنگ دے رہنماواں نے بادشاہت نو‏‏ں نظر انداز کردتا۔ انگلینڈ تے فرانس دے بادشاہاں نے مستقبل د‏‏ی فتوحات د‏‏ی تقسیم اُتے اتفاق کيتا ، جداں کہ مقامی شرافت اُتے غور کرنے د‏‏ی کوئی ضرورت نئيں ا‏‏ے۔ پراور نے محسوس کیتا کہ یروشلم دے تاج دی کمزوری دا مظاہرہ 1190 وچ مونٹفیریٹ دے کونراڈ تے فیر ہنری نوں تخت دی تیزی نال پیشکش نال ہویا۔&nbsp;II، کاؤنٹ آف شیمپین، 1192 وچ حالانکہ اس نوں بالڈون نے قانونی اثر دتا سی&nbsp;IV دی وصیت ایہ شرط رکھدی اے کہ جے بالڈون&nbsp;V نابالغ ہو کے مر گیا، پوپ، انگلینڈ تے فرانس دے بادشاہ، تے مقدس رومن شہنشاہ جانشینی دا فیصلہ کرے گا۔ {{Sfn|Prawer|1972}} ہیٹن چ 1187 دی ہار توں پہلاں، عدالت ولوں تیار کردہ قوانین نو {{Lang|fr|[[assises]]}} دے طور تے درج کیتا گیا سی۔ ''مقدس قبر دے خطوط'' وچ۔ {{Sfn|Prawer|1972}} یروشلیم دے زوال چ تمام لکھے ہوئے قانون ختم ہو گئے۔ ہن قانونی نظام وڈی حد تک رواج تے گواچے ہوئے قانون سازی دی یاد تے مبنی سی۔ مشہور فقیہ فلپ آف نوارا نے افسوس کیتا، 'اسی [قوانین] نوں بہت ماڑا جاننے آں، کیونکہ اوہ سنن تے ورتن دے ذریعے جانے جاندے نیں...تے ساڈا خیال اے کہ اک اسیز اک اجہی شے اے جہنوں اسی اسیز دے طور تے ویکھیا اے...یروشلیم دی بادشاہی وچ [بیرناں] نے قوانین دا بہت بہتر استعمال کیتا تے زمین دے ضائع ہون توں پہلاں اوہناں تے زیادہ یقینی طور تے عمل کیتا۔' 12ویں صدی دے شروع دا اک شاندار نظارہ صدی دا قانونی نظام بنایا گیا سی۔ بیرناں نے {{Lang|fr|assise sur la ligece}} دوبارہ تشریح کیتی —جہڑا الملرک&nbsp;میں تاج نو مضبوط کرن دا ارادہ کیتا - اس دی بجائے بادشاہ نو محدود کرنا، خاص طور تے بادشاہ دے بغیر مقدمے دے جاگیردارانہ جاگیراں نو ضبط کرن دے حق دے حوالے نال۔ دیہی جاگیراں دی وڈی اکثریت دے نقصان نے بارونیج نو اک شہری مرکنٹائل طبقے اچ تبدیل کرن دی راہنمائی کیتی جتھے قانون دا علم اک قیمتی، قابل قدر مہارت سی تے اعلیٰ حیثیت دا کیریئر دا راہ سی۔ {{Sfn|Jotischky|2004}} ہیٹن دے بعد ، فرینک اپنے شہر ، زمیناں تے گرجا گھراں تو‏ں محروم ہوئے گئے۔ بیرن قبرص نس گئے تے لوسگنان، مونٹبیلیارڈ ، برائن تے مونٹفورٹ خانداناں دے سرکردہ نویں تارکین وطن دے نال باہمی شادی کر لئی۔ اس نال اک وکھرا طبقہ بن گیا - لاطینی مشرق دی محدود سمجھ دے نال پرانے شرافت دے باقیات۔ اس وچ بادشاہ-بیویاں گائے، کونراڈ، ہنری، ایمری، جان، تے اس دے بعد آنے والے غیر حاضر ہوہنسٹافن خاندان شامل سن ۔ {{Sfn|MacEvitt|2008}} 13ویں صدی چ یروشلم دے بیرن صدی نوں عصری تے جدید مبصرین دوناں ولوں گھٹیا سمجھیا گیا اے: اوہناں دی سطحی بیان بازی نے جیکس ڈی وٹری نوں نفرت دتی؛ رلی سمتھ نے اوہناں دی پیڈنٹری تے سیاسی کارروائی لئی جعلی قانونی جواز دے استعمال دے بارے چ لکھیا اے۔ بیرناں نے قانون نو بیان کرن دی اس صلاحیت دی قدر کیتی۔ {{Sfn|Jotischky|2004}} اس گل دا ثبوت 13ویں صدی دے دوجے نصف توں بارونیل فقہاء دے وسیع تے متاثر کن مقالے توں ملدا اے۔ صدی۔ {{Sfn|Riley-Smith|1971}} مئی 1229 توں، جدوں فریڈرک&nbsp;II نے اپنی اطالوی تے جرمن زمیناں دا دفاع کرن لئی مقدس سرزمین چھڈ دتی، بادشاہ غیر حاضر سن۔ کونراڈ 1225 توں 1254 تک ٹائٹلر بادشاہ رہیا تے اوہدا پتر کونراڈن 1268 تک جدوں چارلس آف انجو نے اوہنوں پھانسی دے دتی۔ مغرب دے مقابلے وچ بیت المقدس د‏‏ی بادشاہت د‏‏ی طاقت محدود سی ، جتھ‏ے حکمراناں نے انتظامیہ ، دائرہ اختیار تے قانون سازی دے لئی بیوروکریٹک مشینری تیار کيتی جس دے ذریعے اوہ کنٹرول دا استعمال کردے سن ۔ {{Sfn|Prawer|1972}} 1242 وچ بیرن غالب ہوئے تے ایبلین تے قبرصی ریجنٹاں د‏‏ی جانشینی مقرر کيتی۔ {{Sfn|Tyerman|2019}} شرافت ، فوجی احکامات تے اطالوی کمیونز دے ذریعہ استعمال کردہ آزادی دے سامنے مرکزی حکومت ختم ہوگئی۔ کامیاب ہون آلے تن قبرصی لوسگنن بادشاہاں کول کھوئے ہوئے علاقے دی بازیابی دے وسائل دی کمی سی۔ اک دعویدار نے چارلس آف انجو نوں بادشاہ دا خطاب ویچ دتا۔ اوہنے تھوڑی دیر لئی اقتدار حاصل کیتا پر کدی وی بادشاہت دا دورہ نئیں کیتا۔ {{Sfn|Prawer|1972}} == فوج == === سائز تے بھرتی === فرینک تے مسلم فوجاں دے سائز دے تمام تخمینے غیر یقینی نيں؛ موجودہ کھاتیاں توں پتہ چلدا اے کہ ایہ ممکن اے کہ آؤٹریمر دے فرینک نے کیتھولک دنیا چ سب توں وڈی فوجاں بنائیاں۔ 1111 وچ ہی ، چار صلیبی ریاستاں نے شیزر دے خلاف مشترکہ فوجی مہم شروع کرنے دے لئی 16،000 فوجیاں نو‏‏ں میدان وچ رکھیا۔ ایڈیسا تے طرابلس نے 1,000–3,000 دی فوجاں بنائیاں&nbsp;فوجیاں، انطاکیہ تے یروشلم نے 4,000–6,000 فوجی تعینات کیتے۔ اس دے مقابلے وچ ، [[ولیم فاتح]] نے [[ہیسٹنگز دی لڑائی|ہیسٹنگز وچ]] 5،000–7،000 فوجاں د‏‏ی کمانڈ د‏‏ی تے 12،000 صلیبیاں نے آئبیریا وچ [[معرکہ العقاب|لاس ناواس ڈی ٹولوسا وچ]] موراں دے خلاف لڑائی لڑی۔ {{Sfn|Morton|2020}} فرینکاں دے ابتدائی دشمناں وچ ، فاطمیاں دے پاس 10،000–12،000 فوجی سن ، حلب دے حکمراناں دے پاس 7،000–8،000 فوجی سن ، تے دمشقی {{Lang|tk|اتابک}} 2,000–5,000 فوجیاں دی کمانڈ کیتی۔ ارطقد 30،000 ترکاں نو‏‏ں کرایہ اُتے لے سکدے سن ، لیکن ایہ خانہ بدوش جنگجو طویل محاصرےآں دے لئی نااہل سن ۔ [[مصر]] ، [[سوریہ|شام]] تے [[عراق]] دے بوہت سارے حصے نوں اکٹھا کرن دے بعد، صلاح الدین نے 20,000 دے نیڑے فوجاں بنائیاں۔ مصری پیسہ تے شامی افرادی قوت نے اس عرصے دے دوران صلاح الدین ایوبی د‏‏ی فوجی طاقت د‏‏ی بنیاد رکھنے والے دو نازک عوامل د‏‏ی نمائندگی کيتی۔ {{Sfn|Morton|2020}} اس دے جواب وچ ، فرینک نے تیزی تو‏ں اپنی فوجی قوت نو‏‏ں 1183 تک تقریبا 18،000 فوجیاں تک ودھا دتا ، لیکن کفایت شعاری دے اقدامات نو‏‏ں نافذ کیتے بغیر نئيں۔ {{Sfn|Morton|2020}} 13ویں چ&nbsp;صدی چ، ایکر دے منافع بخش تجارت دے کنٹرول نے وڈی فوجاں نو برقرار رکھن دے وسائل فراہم کیتے۔ {{Sfn|Tyerman|2007}} لا فوربی وچ ، 16،000 فرینک جنگجو میدان جنگ وچ ہلاک ہوئے گئے ، لیکن ایہ آخری موقع سی جدو‏ں اک متحد یروشلیم فوج نے اک سخت جنگ لڑی۔ {{Sfn|Jotischky|2004}} عکہ دے 1291 دے محاصرے دے دوران ، تقریبا 15،000 فرینک فوجیاں نے 60،000 تو‏ں زیادہ مملوک جنگجوواں دے خلاف شہر دا دفاع کيتا۔ {{Sfn|Tyerman|2007}} صلیبی ریاستاں د‏‏ی فوجی طاقت بنیادی طور اُتے فوجیاں د‏‏ی چار اہ‏م اقسام اُتے منحصر سی: واسل ، کرائے دے فوجی ، مغرب تو‏ں آنے والے زائرین تے فوجی احکامات دے ذریعہ فراہ‏م کردہ فوج۔ {{Sfn|Morton|2020}} واسلز توں توقع کیتی جاندی سی کہ اوہ اپنے فوجی فرائض ذاتی طور تے مکمل طور تے مسلح نائٹس، یا زیادہ ہلکے بکتر بند {{Lang|tk|سارجنٹ}} طور تے انجام دین۔ . غیر شادی شدہ خواتین فیف ہولڈراں نو کرائے دے فوجیاں دی خدمات حاصل کرنیاں پیندیاں سن; اوہناں دے وارڈ نابالغ واسلاں دی نمائندگی کردے سن۔ معذور مرداں تے سٹھ سال توں ودھ عمر دے مرداں نوں اپنے گھوڑے تے ہتھیار اپنے مالکاں نوں دین دی لوڑ سی۔ اک توں زیادہ فوجیاں دی خدمت کرن آلے واسلاں نو اپنڑے واسلاں نو متحرک کرنا پیندا سی یا کرائے دے فوجیاں نو ملازمت دینی پیندی سی۔ {{Sfn|Edbury|1977}} اک جاگیردار دی فوج وڈی ہو سکدی اے۔ مثال دے طور تے، 60&nbsp;گھڑسوار فوجی تے 100&nbsp;1111 وچ مودود دے خلاف اک سانجھی اینٹیوچین-ایڈیسین مہم دے دوران پیدل فوجی رچرڈ آف سالرنو دے نال سن، جو اس ویلے مراش دے مالک سن ۔ {{Sfn|Morton|2020}} فرینک حکمراناں دے اپنے فوجیاں دی ادائیگی وچ مشکلات دے بارے وچ شکایتاں بہت زیادہ نیں، جس توں لیونٹائن جنگ وچ کرائے دے فوجیاں دی اہمیت ظاہر ہوندی اے۔ شہزادے دے مسلح دستے وچ خدمات انجام دینے دے لئی فوجی مہمات دے لئی ، قلعےآں د‏‏ی گیریژن دے لئی تے خاص طور اُتے انطاکیہ وچ باقاعدگی تو‏ں کرائے دے فوجیاں د‏‏ی خدمات حاصل کيتیاں جاندیاں سن۔ {{Sfn|Morton|2020}} صلیبی ریاستاں مغرب د‏‏ی مسلسل حمایت دے بغیر شاید ہی زندہ رہ سکدیاں سن۔ بحران دے لمحات وچ پہنچن آلے مسلح زائرین دن نو بچا سکدے نیں، جویں کہ اوہ لوک جیہڑے بالڈون دے بالکل بعد اترے سن&nbsp;1102 وچ رملا وچ آئی دی ہار۔ مغربی لوک فرینک رہنماواں دے اختیار نوں قبول کرن لئی تیار نئیں سن۔ {{Sfn|Morton|2020}} [[فائل:Baldwin_II_ceeding_the_Temple_of_Salomon_to_Hugues_de_Payens_and_Gaudefroy_de_Saint-Homer.jpg|alt=13th-century miniature of King Baldwin II granting the Al Aqsa Mosque to Hugues de Payens|thumb|بیت المقدس دے بالڈون II دا 13ویں صدی دا منیئچر جس نے ہیوگس ڈی پینس نوں الاقصی مسجد عطا کیتی]] مغربی عیسائیت دے سرحدی علاقےآں وچ غیر مستحکم حالات دے جواب وچ فوجی احکامات مذہبی تنظیم د ی اک نويں شکل دے طور اُتے ابھرے۔ ایہناں چوں پہلا، نائٹس ٹیمپلر، چرچ آف دی ہولی سیپلچر نال منسلک نائٹ برادری توں تیار ہویا۔ 1119 دے آس پاس ، نائٹاں نے عفت ، غربت تے اطاعت دے خانقاہی عہد کیتے تے یروشلم دا دورہ کرنے والے زائرین د ی مسلح تحفظ دے لئی خود نو ں عہد کردتا۔ خانقاہی تے نائٹ دے خیالات دا ایہ غیر معمولی مجموعہ عام منظوری دے نال نئیں ملیا، لیکن ٹیمپلرز نے کلیئرواکس دے ممتاز سسٹرشیئن ایبٹ برنارڈ وچ اک بااثر محافظ پایا۔ اوہناں دی خانقاہی حکومت دی تصدیق 1129 وچ فرانس دی کونسل آف ٹرائے وچ کیتی گئی۔ ایہ ناں [[ہیکل سلیمانی|سلیمان دے مندر]] توں لیا گیا اے، جو الاقصی مسیت دا فرینک ناں اے جتھے اوہناں نے اپنا پہلا ہیڈ کوارٹر قائم کیتا۔ {{Sfn|Tyerman|2019}} {{Sfn|Jaspert|2006}} ساتھی عیسائیاں دے دفاع لئی ٹیمپلرز دا عزم اک پرکشش خیال ثابت ہویا، جس نے نویں فوجی احکامات دے قیام نوں متحرک کیتا، آؤٹریمر وچ ہمیشہ خیراتی تنظیماں دی فوجی کاری دے ذریعے۔ ہسپتالرز سب توں پرانی مثال دی نمائندگی کردے ہن۔ اصل وچ اک یروشلیم ہسپتال وچ نرسنگ کنفرٹرنیٹی جس دی بنیاد امالفی دے تاجراں نے رکھی سی، اوہناں نے 1130 دی دہائی وچ فوجی کم سنبھالے۔ لیونٹ وچ تن ہور فوجی احکامات آئے: 1130 د ی دہائی وچ بنیادی طور اُتے کوڑھی نائٹس دے لئی سینٹ لعزر دا آرڈر ، 1198 وچ جرمن آرڈر آف ٹیوٹونک نائٹس ، تے 1228 وچ سینٹ تھامس آف ایکر دا انگریزی آرڈر۔ {{Sfn|Jaspert|2006}} {{Sfn|Tyerman|2019}} یورپ تے لیونٹ بھر چ متقی عطیات دے بار بار فائدہ اٹھان آلے دے طور تے، ہسپتالرز، ٹیمپلرز، تے تھوڑی حد تک ٹیوٹونک نائٹس نے کافی دولت جمع کیتی۔ انہاں نے برانچ ہاؤسز دے اک وسیع نیٹ ورک دے ذریعے اپنی بکھری ہوئی جاگیراں دا انتظام کیتا، ہر اک نو اپنی آمدنی دا اک حصہ - عام طور تے اک تہائی - یروشلم دے ہیڈ کوارٹر وچ منتقل کرن دی لوڑ سی۔ چونکہ سامان تے پیسے دی باقاعدہ منتقلی دے لیی پیچیدہ لاجسٹک تے مالیاتی نظام دی ترقی دی لوڑ سی، اس لی تن احکامات سپر نیشنل ٹریڈنگ ہاؤسز تے کریڈٹ اداریاں دی ابتدائی شکلاں دے طور تے کم کردے سن۔ انہاں دے نیٹ ورکس نے بین الاقوامی رقم د‏‏ی منتقلی د‏‏ی سہولت فراہ‏م د‏‏ی ، کیونجے اک شاخ وچ جمع کردہ فنڈز دوسری شاخ وچ ادا کیتے جاسکدے سن ، تے اک ملک وچ دتے گئے قرضےآں نو‏‏ں دوسرے وچ ادا کیتا جاسکدا سی۔ {{Sfn|Jaspert|2006}} ہسپتالرز نے کدی وی خیراتی کم نئیں چھڈیا۔ یروشلم وچ، اوہناں دے ہسپتال نے ہر مذہب تے جنس دے سینکڑوں روگیاں دی سیوا کیتی۔ یاتری، حاملہ عورتاں، لاوارث بچے، تے غریب لوک وی اوہناں دی مدد حاصل کر سکدے سن۔ {{Sfn|Tyerman|2019}} تاہم، کافراں دے خلاف جنگ لڑنا فوجی احکامات دی بنیادی ذمہ داری رہی۔ اک قائمہ فوج دی ابتدائی مثال دے طور تے، انہاں دا صلیبی ریاستاں دے دفاع وچ اک اہم کردار سی۔ نائٹ برادرز تے انہاں دے مسلح نوکر خانقاہی نذراں دے تحت پیشہ ور فوجی سن ۔ اوہ اک عادت پاندے سن، ہمیشہ اس تے کراس ہوندا سی، تے اس دے پہنن آلے دا عہدہ وکھاندا سی۔ {{Sfn|Jaspert|2006}} چونکہ عام حکمراناں تے اشرافیہ دے کول شاذ و نادر ہی سرحدی دفاع دے تمام اخراجات دا احاطہ کرنے دے لئی فنڈز سن ، لہذا انہاں نے بے صبری تو ں اپنے سرحدی قلعےآں نو ں فوجی احکامات دے حوالے کردتا۔ ابتدائی مثالاں وچ یروشلم وچ بیت گیبلین ، تے طرابلس وچ کراک ڈیس شیوالیئرز شامل نيں ، دونے نو‏‏ں ہسپتالرز نے قبضہ ک‏ر ليا سی۔ {{Sfn|Jotischky|2004}} === لڑائی دے ہتھیار تے حربے === اعلیٰ تربیت یافتہ سوار نائٹاں دیاں کمپنیاں نے فرینک فوجاں دا مرکزی عنصر بنایا۔ انہاں د‏‏ی فوجی مہارت تے شاندار یونٹ ہم آہنگی نے انہاں نو‏ں بازنطینی تے مسلم بھاری کیولری تو‏ں ممتاز کيتا۔ فرینک پیدل فوجیاں نو نائٹس دے نال قریبی تعاون کرنے تے ترک ہلکے گھڑسوار فوج دے حملےآں دے خلاف انہاں دا دفاع کرنے دے لئی نظم و ضبط کيتا گیا سی۔ فرینک فوجاں دی مخصوص خصوصیت کراس بوز نال لیس پیدل فوجیاں دی وسیع تعیناتی سی; مسلم کمانڈراں نے محاصرے دی صورتحال وچ تقریباً خصوصی طور تے کراس بومیناں نو ملازمت دتی۔ {{Sfn|Morton|2020}} مقامی عیسائیاں تے تبدیل شدہ ترکاں نے کجھ فرینکاں دے نال ہلکے بکتر بند گھڑسواراں دے طور تے خدمات انجام دتیاں، جنہاں نو ترکپولس آکھیا جاندا اے۔ {{Sfn|Tyerman|2019}} {{Sfn|Barber|2012}} اوہ ترک ہلکے گھڑسوار فوج دے خلاف لڑنے دے لئی پوزیشن وچ سن تے چھاپےآں دے لئی اچھی طرح تو ں موزاں سن ۔ {{Sfn|Morton|2020}} فرینک نائٹس نے قریبی ترتیب دی تشکیل وچ لڑائی لڑی تے گھڑسوار فوج دے چارج دے اثر نو ودھاون دے لیی حربے لاگو کیتے۔ مثالاں چ سویرے اچانک حملے تے دشمن دے کیمپ ول ڈنگراں دے جھنڈاں دا پچھا کرنا شامل اے۔ فرینک کیولری چارج دے دوران ، مسلم فوجاں نے براہ راست جھڑپ تو‏ں بچنے د‏‏ی کوشش کيتی جدو‏ں تک کہ نائٹ پیدل فوج تو‏ں الگ نئيں ہوئے گئے تے انہاں دے گھوڑے تھک نہ گئے۔ فرینک پیدل فوجی ترک تیراں دی بارش دے خلاف اک ' شیلڈ-روف ' بنا سکدے سن۔ جعلی پچھے ہٹنا مسلم تے فرینک دونے فوجاں دے ذریعہ استعمال ہونے والی اک حربہ سی ، حالانکہ عیسائی تواریخ نگاراں نے اسنو‏ں شرمناک سمجھیا۔ محاصرے دی صورتحال چ، فرینکاں نے براہ راست حملیاں توں گریز کیتا۔ اس دے بجائے، انہاں نے محاصرہ شدہ شہر تے ناکہ بندی عائد کیتی تے محافظاں نو تابعداری دے لی بھکھا کر دتا۔ اس دے برعکس ، مسلم کمانڈراں نے براہ راست حملےآں نو‏‏ں ترجیح دتی کیونجے اوہ آسانی تو‏ں ہلاک ہونے والےآں د‏‏ی جگہ نويں فوجاں جمع کرسکدے سن ۔ {{Sfn|Morton|2020}} دونے فریقاں نے اسی طرح دے محاصرے دے انجن استعمال کیتے ، جنہاں وچ لکڑی دے محاصرے دے برج ، بیٹرنگ رام ، [[منجنیق|منگونل]] ، تے 1150 د ی دہائی تو ں وڈے ٹریبوچٹ شامل سن ۔ {{Sfn|Tyerman|2019}} کیریئر کبوتراں تے سگنل فائر دا وسیع استعمال مسلم جنگ دا اک اہ م عنصر سی۔ چونکہ مسلما‏ن کمانڈراں نو‏‏ں فرینکاں د‏‏ی نقل و حرکت دے بارے وچ وقت اُتے آگاہ کيتا گیا ، اوہ غیر متوقع طور اُتے فرینک حملہ آوراں نو‏‏ں روک سکدے سن ۔ {{Sfn|Morton|2020}} اجوکے یورپ دے مقابلے چ، آؤٹریمر چ لڑائیاں کوئی غیر معمولی نئیں سن۔ فرینک بنیادی طور تے دفاعی حالات چ لڑائیاں لڑدے سن۔ انہاں نے تاخیر د‏‏ی حربے صرف اس وقت اختیار کیتے جدو‏ں واضح طور اُتے انہاں دے پاس اک وڈی حملہ آور قوت نو‏‏ں شکست دینے دا کوئی موقع نئيں سی ، جداں 1187 وچ انطاکیہ اُتے صلاح الدین ایوبی دے حملے تے 1260 د‏‏ی دہائی وچ آؤٹریمر دے خلاف مملوک حملےآں دے دوران۔ جارحانہ حملے دے دوران ، فرینک عام طور اُتے لڑائیاں دا خطرہ اٹھاندے سن جے اوہ کافی علاقہ حاصل کرسکدے سن تے اک مقامی دھڑے نے انہاں د ی مہم د ی حمایت کيتی۔ {{Sfn|Morton|2020}} === کمزوری تے زوال === چونکہ فرینک اپنے دشمناں د‏‏ی طرح مؤثر طریقے تو‏ں ہلاکتاں نو‏‏ں جذب کرنے وچ قاصر سن ، لہذا اک وڈی جنگ وچ شکست اک صلیبی ریاست دے وجود نو‏‏ں خطرے وچ ڈال سکدی سی۔ مثالاں وچ 1104ء وچ [[جنگ حران|حران د‏‏ی لڑائی]] وچ اک انٹیوچین-ایڈیسین اتحاد د‏‏ی شکست دے بعد انطائوچین علاقے دا سکڑنا تے ہٹن وچ صلاح الدین ایوبی د‏‏ی فتح دے علاقائی نتائج شامل ني‏‏‏‏ں۔ {{Sfn|Morton|2020}} 1150 د‏‏ی دہائی تو‏ں ، تواریخ نگار مائیکل شامی تے علی بن الاثیر جداں مبصرین نے ایہ نتیجہ اخذ کيتا کہ فرینکاں د‏‏ی فوجی مہارت کمزور ہوگئی ا‏‏ے۔ درحقیقت ، فرینک ہن وی مصر دے خلاف لمبی دوری د‏‏ی مہمات شروع کرسکدے سن تے کئی دن تک مناسب دفعات دے بغیر دشمن دے حملےآں دا مقابلہ کرسکدے سن ۔ نتیجے دے طور تے، جویں کہ اتہاسکار نکولس مورٹن نے تجویز کیتا اے، اوہناں دیاں ہاراں نوں اوہناں دے دشمناں دی لچک نال منسوب کیتا جا سکدا اے۔ مسلماناں نے ایہ سکھ لیا سی کہ کس طرح اپنی خامیاں نو‏‏ں حل کیتا جائے تے فرینکاں د‏‏ی کمزوریاں تو‏ں فائدہ اٹھایا جائے۔ {{Sfn|Morton|2020}} مسلم حکمراناں نے نسلی کشیدگی نو‏‏ں روکنے دے لئی جہاد دے پراپیگنڈے نو‏‏ں شدت دتی ، جدو‏ں کہ فرینک تے مغربی کمانڈراں دے درمیان تنازعات نے انہاں دے موثر تعاون نو‏‏ں روک دتا۔ مسلمان کمانڈراں نے بھاری بکتر بند نائٹاں دے خلاف نویں حربے اپنائے، جویں کہ گھڑسوار فوج دے حملے دے دوران اوہناں دیاں صفاں دی اچانک ونڈ۔ اس دے برعکس ، فرینک اپنے دشمناں د‏‏ی تیزی تو‏ں مقابلہ نئيں کرسکدے سن ۔ محاصرے د‏‏ی صورت حال وچ ، انہاں نے محاصرہ برجاں د‏‏ی تعیناتی اُتے اصرار کيتا ، حالانکہ اک برج د‏‏ی تعمیر چار تو‏ں چھ ہفتےآں تک جاری رہندی سی ، تے اس عرصے دے دوران ، امدادی افواج محاصرے وچ آنے والے قصبے یا قلعے تک پہنچ سکدیاں سن ۔ اس دے برعکس، مسلماناں نے فوری کان کنی دے آپریشنز نو ترجیح دتی جویں کہ فصیلاں دے تھلے کھودنا یا دیواراں نو ساڑنا۔ {{Sfn|Morton|2020}} == ڈیموگرافی == ٹھوس دستاویزی بنیاد دے بغیر صلیبی ریاستاں دی آبادی دے سائز دے بارے چ جدید حساب کتاب صرف اندازہ اے۔ {{Sfn|Ellenblum|1998}} {{Sfn|Jacoby|2007}} {{Sfn|Morton|2020}} قرون وسطی دے تواریخ وچ آبادی دے اعداد و شمار شامل نيں ، لیکن اوہ زیادہ تر مبالغہ آمیز تعداد پیش کردے نيں ، بغیر فرینک تے مقامی عیسائیاں وچ فرق کیتے۔ کسے قصبے دی آبادی دے بارے چ حساب کتاب اک محاصرے دیاں رپورٹاں تے مبنی اے جدوں نیڑے دے پنڈاں دے پناہ گزیناں نے اس نوں ضرب دتا سی۔ {{Sfn|Ellenblum|1998}} آؤٹریمر چ فرینکاں دی تعداد دا اندازہ 120,000 توں 300,000 دے وچکار اے۔ {{Sfn|Morton|2020}} جے ایہ اعداد و شمار معتبر ہن، تے فرینک نے گھٹ توں گھٹ 15 فیصد بنایا&nbsp;صلیبی ریاستاں دی کل آبادی دا۔ {{Sfn|Ellenblum|1998}} تناظر وچ، یوشیاہ رسل نے 'اسلامی علاقے' دی آبادی دا اندازہ لایا اے جہنوں اوہ تقریباً 12.5 اے۔&nbsp;1000 وچ ملین— [[اناطولیا|اناطولیہ]] 8&nbsp;ملین، [[شام (علاقہ)|شام]] 2&nbsp;ملین، [[مصر]] 1.5&nbsp;ملین تے [[شمالی افریقا|شمالی افریقہ]] 1&nbsp;ملین—یورپی علاقیاں دے نال جہناں نے صلیبیاں نوں فراہم کیتا سی جہناں دی آبادی 23.7 سی۔&nbsp;دس لاکھ۔ اوہدا اندازہ اے کہ 1200 تک ایہ اعداد و شمار ودھ کے 13.7 ہو چکے سن۔&nbsp;اسلامی علاقے وچ ملین—اناطولیہ 7&nbsp;ملین، شام 2.7&nbsp;ملین، مصر 2.5&nbsp;ملین تے شمالی افریقہ 1.5&nbsp;ملین—جدوں کہ صلیبیاں دے آبائی ملکاں دی آبادی 35.6 سی۔&nbsp;دس لاکھ۔ رسل نے ایہ وی تسلیم کیتا اے کہ اناطولیہ دا زیادہ تر حصہ مسیحی سی یا بازنطینیاں دے ماتحت سی تے کچھ مبینہ طور اُتے اسلامی علاقےآں جداں [[موصل]] تے [[بغداد|بغداد وچ]] وی نمایاں مسیحی آبادی سی۔ {{Sfn|Russell|1985}} کیتھولک یورپ توں امیگریشن صلیبی ریاستاں دے خاتمے تک جاری سی۔ اگرچہ زیادہ تر نوآبادیات ی ساحلی شہراں وچ آباد ہوئے ، لیکن فرینک د ی موجودگی 200 تو‏ں زیادہ وچ دستاویزی ا‏‏ے۔&nbsp;پنڈ (تقریبا 15٪&nbsp;تمام دیہی بستیاں دا) یروشلم دی بادشاہی چ۔ {{Sfn|Jacoby|2007}} {{Sfn|Jotischky|2004}} کچھ فرینک پینڈو بستیاں منصوبہ بند پنڈ سن ، جو مغرب تو‏ں آنے والے آبادکاراں د‏‏ی حوصلہ افزائی دے لئی قائم کيتیاں گئیاں سن ؛ کجھ مقامی عیسائیاں دے نال سانجھے کیتے گئے سن۔ مقامی یہودی آبادی یروشلیم ، حبرون ، صفد تے طبریہ دے چار مقدس شہراں وچ مرکوز سی۔ 12ویں صدی دے اخیر توں&nbsp;مسلماناں توں کھوئے ہوئے علاقیاں توں پناہ گزیناں نے ساحلی شہراں دی عیسائی آبادی وچ وادھا کیتا، پر قبرص یا فرینک یونان ول ہجرت دا وی پتہ لایا جا سکدا اے۔ شہری آبادی دا توسیع اکر چ سب توں زیادہ واضح اے جتھے تیجی صلیبی جنگ دے بعد اک نواں مضافاتی علاقہ تیار ہویا۔ آؤٹریمر توں ہجرت 1240 دی دہائی توں تیز ہو گئی کیونکہ صلیبی ریاستاں دی بقا دے امکانات تاریک ہو گئے۔ {{Sfn|Jacoby|2007}} اس دور وچ ، قبرص وچ فرینک تے مقامی عیسائی پناہ گزیناں د‏‏ی وڈی آمد اچھی طرح تو‏ں دستاویزی ا‏‏ے۔ فرینک جو فرار نئيں ہوئے سن اوہ مملوک فتح تو‏ں غلام یا سرکش د‏‏ی حیثیت تو‏ں زندہ رہ سکدے سن: اک فرانسسکن بھکشو نے فرینک جنگی قیدیاں تو‏ں ملاقات کيت‏ی تے شہر دے زوال دے اک دہائی تو‏ں زیادہ عرصے بعد عکا وچ اسلام قبول کرلیا۔ {{Sfn|Jotischky|2004}} یورپ وچ یہودی برادریاں تو‏ں امیگریشن وی اس دور تو‏ں ودھ گئی کیونجے سفری راستے عیسائی زائرین دے ذریعہ کھولے گئے سن ۔ مثال دے طور تے، 1211ء چ سینکڑوں ربی صلیبی ریاست چ ہجرت کر گئے ۔ == سماج == جدید تحقیق توں پتہ چلدا اے کہ یہودی، مسلمان تے مقامی عیسائی آبادی پہلے توں گھٹ مربوط سن۔ مسیحی یروشلیم دے آسے پاسے تے [[اریحا|یریحو]] تے دریائے اردن توں لے کے جنوب چ [[الخلیل|حبرون]] تک پھیلے ہوئے اک قوس چ رہندے سن۔ {{Sfn|Jotischky|2004}} مسلماناں دی فتح تے 16ویں صدی توں پہلے تعمیر کیتے گئے بازنطینی گرجا گھراں دے آثار قدیمہ دے ثبوتاں دا موازنہ صدی دے عثمانی مردم شماری دے ریکارڈ توں پتہ چلدا اے کہ کجھ یونانی آرتھوڈوکس کمیونٹیز صلیبی جنگاں توں پہلے غائب ہو گئیاں سن، لیکن زیادہ تر صلیبی جنگاں دے دوران تے صدیاں دے بعد جاری رہیاں۔ مارونائٹس طرابلس چ مرکوز سن; انطاکیہ تے ایڈیسا چ یعقوبیٹس۔ آرمینیائی لوک شمال چ مرکوز سن ، لیکن تمام وڈے شہراں چ کمیونٹیز موجود سن ۔ وسطی علاقیاں چ سنی مسلماناں دی اکثریت سی، لیکن [[الجلیل|گلیل]] چ شیعہ برادریاں موجود سن۔ مسلمان دروز طرابلس دے پہاڑاں چ رہندے سن ۔ یہودی ساحلی قصبےآں تے کچھ گلیل دے قصبےآں تے مقدس شہراں یروشلیم ، صفد ، حبرون تے طبریہ وچ رہندے سن ۔ . {{Sfn|Jotischky|2004}} {{Sfn|Prawer|1972}} اسلامی تبدیلی اُتے بہت کم تحقیق کيتی گئی اے ، لیکن دستیاب شواہد نے ایلنبلم نو‏‏ں یقین کرنے اُتے مجبور کيتا کہ نابلس تے [[القدس|بیت المقدس دے]] آس پاس عیسائی اکثریت وچ رہندے ني‏‏‏‏ں۔ {{Sfn|Ellenblum|1998}} زیادہ تر دیسی آبادی [[راہک|کسان]] سن جہڑے زمین تے رہندے سن۔ 12ویں صدی دے شروع توں چارٹرز صدی وچ شرافت تے مذہبی اداریاں نوں مقامی بدمعاشاں (آزاد سرف) دے عطیہ دے ثبوت وکھاندے ہن۔ ایہ انہاں ویلیاں یا زمین توں آمدنی نو ظاہر کرن دا اک طریقہ ہو سکدا اے جتھے حدود واضح نئیں سن۔ ایہناں نوں {{Lang|la|villanus}} دے طور تے بیان کیتا گیا اے ، {{Lang|la|surianus}} عیسائیاں لئی یا {{Lang|la|sarracenus}} لئی مسلماناں لئی۔ {{Lang|la|servus}} اصطلاح فرینکاں دے کول موجود کئی شہری گھریلو غلاماں لئی مخصوص سی۔ {{Lang|la|villanus}} دا استعمال خیال کیتا جاندا اے کہ ایہ اعلیٰ حیثیت دی عکاسی کردا اے جہڑا پنڈ دے لوکاں یا غلاماں نے قریبی مشرق چ رکھیا سی; دیسی مرداں نو ذاتی آزادی دی کمی دی بجائے غلام زمین دے مالک سمجھیا جاندا سی۔ ولن دی حیثیت مغربی غلاماں توں مختلف سی کیونکہ اوہ اپنے مالکاں دے ڈومین توں باہر ویاہ کر سکدے سن، بغیر تنخواہ دے محنت کرن دے پابند نئیں سن، زمین رکھ سکدے سن تے جائیداد دا وارث بن سکدے سن۔ تاہم، فرینکاں نو پیداواری صلاحیت نو برقرار رکھن دی لوڑ سی، اس لیی پنڈ دے لوک زمین نال جڑے ہوئے سن۔ چارٹراں چ زمینداراں نو وکھایا جاندا اے کہ اوہ اپنڑی جائیداد تے پائے جان آلے دوجے زمینداراں توں کسی وی بدمعاش نو واپس کرن تے راضی ہوندے ہن۔ کساناں نوں فصلاں دی پیداوار دا اک چوتھائی توں ادھا حصہ مالک نوں ادا کرنا پیندا سی۔ مسلم زائر [[ابن جبیر]] نے دسیا کہ اوتھے اک [[دینار]] تے پنج [[قرأت|قرات]] فی سر دا پول ٹیکس سی تے درختاں دی پیداوار تے ٹیکس سی۔ 13ویں صدی دے منشوراں توں پتہ چلدا اے کہ فرینکاں دی کھوئی ہوئی آمدنی نوں پورا کرن لئی پہلی بادشاہی دے نقصان دے بعد ایہ وادھا ہویا۔ اتہاسکار کرسٹوفر میک ایوٹ نے ایہناں نوں وجوہات دے طور تے پیش کیتا اے کہ اصطلاح "انڈینٹرڈ کسان" لاطینی مشرق دے پنڈاں دے لوکاں لئی سرف دے مقابلے چ زیادہ درست وضاحت اے۔ {{Sfn|MacEvitt|2008}} فرینک دے ارباباں تے مقامی آبادی دے وچکار لسانی اختلافات اک کلیدی فرق بنے ہوئے سن ۔ فرینک عام طور تے پرانی فرانسیسی بولدے سن تے [[لاطینی]] چ لکھدے سن۔ جد کہ کجھ نے عربی، [[یونانی بولی|یونانی]] ، [[آرمینیائی]] ، [[سریانی بولی|سریانی]] تے [[عبرانی بولی|عبرانی]] سکھیا، ایہ غیر معمولی سی۔ {{Sfn|Asbridge|2012}} معاشرہ سیاسی تے قانونی طور تے طبقہ بند سی۔ نسلی طور تے مبنی کمیونٹیز فرینکاں دے زیر کنٹرول کمیونٹیز دے وچکار تعلقات دے نال خود مختار سن۔ {{Sfn|Tyerman|2019}} تحقیق نے {{Lang|ar|[[Rais|ruʾasāʾ]]}} دے کردار تے توجہ مرکوز کیتی اے۔, عربی چ رہنما، سربراہ یا میئر لئی اے۔ ریلی سمتھ نے ایہناں نوں شہری آزاد لوکاں تے زمین نال جڑے پینڈو مزدوراں وچ ونڈیا؛ ''ruʾasāʾ نے'' فرینک جاگیراں دا انتظام کیتا، مقامی برادریاں تے حکومت کیتی، تے اکثر مقامی زمینداراں دا احترام کیتا جاندا سی۔ جے کمیونٹیز نو الگ تھلگ کیتا گیا سی، جویں کہ تحریری ثبوتاں توں پتہ چلدا اے تے ریلی سمتھ تے پراور ولوں نشاندہی کیتی گئی اے، تے بین فرقہ وارانہ تنازعہ توں بچیا گیا سی تے زمینداراں تے کساناں دے وچکار تعامل محدود سی۔ میک ایوٹ نے مقابلہ کرن آلے گروپاں دے وچکار ممکنہ کشیدگی دی نشاندہی کیتی۔ 13ویں دے مطابق صدی دے فقہا، شہراں وچ {{Lang|ar|Rais}} ruʾasāʾ ''کور ڈیس سیرینز دی'' صدارت کیتی تے ہور ثبوت وی موجود نیں کہ اوہ کدی کدائیں مقامی فوجیاں دی اگوائی کردے سن۔ {{Sfn|MacEvitt|2008}} دیسی برادریاں دیاں عدالتاں سول تنازعات تے معمولی جرائم دا انتظام کردیاں سن۔ فرینک {{Lang|fr|cour des bourgeois}} —برگیسز دیاں عدالتاں، جہڑی کہ غیر شریف فرینکاں نوں دتا جاندا اے، زیادہ سنگین جرماں تے فرینکاں نال جڑے مقدمیاں نال نمٹدی سی۔ {{Sfn|Prawer|1972}} ضم کرن دی سطح دی نشاندہی کرنا اوکھا اے، کیونکہ بہت گھٹ مادی ثبوت موجود اے۔ آثار قدیمہ ثقافتی طور تے خصوصی اے تے تحریری ثبوت گہری مذہبی تقسیم دی نشاندہی کردے ہن۔ کجھ تریخ داناں دا خیال اے کہ ریاستاں دی غیر متجانسیت نے باقاعدہ نسلی امتیاز نوں ختم کر دتا۔ {{Sfn|Tyerman|2019}} حیثیت تے معاشی پوزیشن وچ کلیدی فرق شہری تے دیہی رہائشیاں دے وچکار سی۔ مقامی عیسائی شہراں وچ تجارت تے صنعت دے ذریعے اعلیٰ مقام حاصل کرسکدے سن تے دولت حاصل کرسکدے سن ، لیکن غلامی وچ رہنے والےآں دے علاوہ بہت کم مسلمان شہری علاقےآں وچ رہندے سن ۔ {{Sfn|Jotischky|2004}} فرینک رائلٹی نے خطے دی تنوع دی عکاسی کیتی۔ ملکہ میلیسینڈی اک حصہ آرمینیائی سی تے اس نے انجو دے فولک نال ویاہ کیتا۔ اوہناں دے پتر املرک نے اک بازنطینی یونانی نال ویاہ کرن توں پہلاں لیوانٹ دے اک فرینک نال ویاہ کیتا۔ شرافت دے یہودی ، شامی تے مسلم حکیماں دے استعمال نے ولیم آف ٹائر نو‏‏ں خوفزدہ کردتا۔ انطاکیہ یونانی تے عربی بولن آلے عیسائیاں دے ذریعے ثقافتی تبادلے دا مرکز بن گیا۔ دیسی لوکاں نے فرینک شرافت نوں روایتی احترام وکھایا تے بدلے چ فرینکاں نے اوہناں دا لباس، خوراک، رہائش تے فوجی تکنیکاں نوں اپنایا۔ تاہم، فرینک معاشرہ اک ثقافتی پگھلنے آلا برتن نئیں سی۔ بین فرقہ وارانہ تعلقات اتلے سن، شناختاں وکھریاں سن، تے دوجیاں برادریاں نوں اجنبی سمجھیا جاندا سی۔ {{Sfn|Tyerman|2019}} == معیشت == [[فائل:Crusader_coins_of_the_Kingdom_of_Jerusalem.jpg|alt=Photograph of three kingdom of Jerusalem coins from the British Museum|thumb|برٹش میوزیم توں یروشلیم دی بادشاہی دے سکے۔ کھبے پاسے: یورپی طرز دا ڈینیئر [[پاک قبر والا گرجا|مقدس قبر]] دے نال (1162 – 1175)۔ مرکز: کوفی گولڈ بیزنٹ (1140 – 1180)۔ سجے پاسے: عیسائی علامت دے نال سونے دا بیزنٹ (1250 دی دہائی)]] صلیبی ریاستاں یورپ دے نال سمندری رستےآں تے [[بین النہرین|میسوپوٹیمیا]] ، شام تے دریائے نیل دی شہری معیشتاں دے نال زمینی راستےآں دے ذریعے جڑے معاشی مراکز سن ۔ ساحلی شہراں دے نال تجارت جاری رہی جو اسلامی اندرونی علاقےآں دے لئی سمندری آؤٹ لیٹس فراہ م کردے سن ، تے مشرقی سامان د ی بے مثال مقدار یورپ نو ں برآمد کيتی گئی سی۔ بازنطینی-مسلم تجارتی ترقی 12ویں صدی چ ہو سکدی اے۔ تے 13ویں صدیاں، لیکن ایہ امکان اے کہ صلیبی جنگاں نے اس نو تیز کیتا۔ مغربی یورپی آبادیاں تے معیشتاں عروج تے سن، جس نے اک ودھدا ہویا سماجی طبقہ پیدا کیتا جہڑا دستکاری دی مصنوعات تے مشرقی درآمدات چاہندا سی۔ یورپی بیڑے بہتر بحری جہازاں دے نال ودھ گئے، نیویگیشن چ بہتری آئی، تے کرایہ ادا کرن آلے زائرین نے سفراں تے سبسڈی دتی۔ وڈی حد تک دیسی زرعی پیداوار 1187 وچ پہلی بادشاہت دے زوال تو‏ں پہلے فروغ پزیر سی لیکن اس دے بعد نہ ہونے دے برابر سی۔ فرینک، مسلمان، یہودی تے دیسی عیسائی شہراں دے مشرقی [[بازار|بازاراں]] وچ دستکاری دا کاروبار کردے سن۔ {{Sfn|Prawer|1972}} صلاح الدین ایوبی دیاں فتوحات توں پہلے زیتون ، انگور ، کنک تے جو اہ‏م زرعی مصنوعات سن ۔ شیشے بنانا تے صابن بنانا شہراں چ وڈیاں صنعتاں سن۔ {{Sfn|Boas|1999}} اطالوی، پروونشل تے کیٹلن نے شپنگ، درآمدات، برآمدات، نقل و حمل تے بینکنگ دی اجارہ داری کر لئی۔ تجارت ، بازاراں ، زائرین تے صنعت اُتے ٹیکس اسٹیٹ آمدنی دے نال مل ک ے فرینک شرافتاں تے چرچ نو‏‏ں آمدنی فراہ‏م کردے ني‏‏‏‏ں۔ {{Sfn|Prawer|1972}} سیگنیوریل اجارہ داریاں، یا ''پابندیاں'' ، نے زمینداراں دیاں ملاں، تندوراں تے دوجیاں سہولتاں دے استعمال تے مجبور کیتا۔ زیادہ تر گھراں وچ ہینڈ ملاں دی موجودگی سرفاں دے کجھ اجارہ داریاں دے گھیر لین دا ثبوت اے۔ {{Sfn|Boas|1999}} پیداوار دے مراکز انطاکیہ ، طرابلس ، صور تے بیروت سن ۔ ٹیکسٹائل، جس چ ریشم خاص طور تے قابل قدر سی، شیشہ، رنگاں، زیتون، شراب، تل دا تیل، تے چینی برآمد کیتے گئے۔ {{Sfn|Prawer|1972}} فرینکاں نے کپڑیاں تے تیار سامان لئی اک درآمد منڈی مہیا کیتی۔ {{Sfn|Prawer|1972}} انہاں نے شمالی اطالوی تے جنوبی فرانسیسی چاندی دے یورپی سکےآں دے ہائبرڈ سکےآں دا استعمال کردے ہوئے زیادہ منیٹائزڈ دیسی معاشی نظام اپنایا؛ عربی تے بازنطینی طرز وچ ٹکسال کیتے گئے فرینک تانبے دے سکے؛ تے چاندی تے سونے دے [[درہم]] تے دینار۔ 1124 دے بعد، فرینکاں نے مصری دیناراں دی نقل کیتی، جس نال یروشلم دا سونے دا بیزنٹ بن گیا۔ 1187ء چ یروشلیم دی پہلی بادشاہت دے خاتمے دے بعد ، تجارت نے معیشت چ زراعت دی جگہ لے لئی ، تے مغربی یورپی سکےآں دی گردش غالب ہو گئی ۔ اگرچہ صور ، صیدون تے بیروت نے چاندی دے پیسے تے تانبے دے سکے ڈھالے سن لیکن متحدہ کرنسی بنانے د‏‏ی منظم کوششاں دے بہت کم ثبوت ملدے ني‏‏‏‏ں۔ {{Sfn|Tyerman|2019}} اطالوی سمندری جمہوریہ پیسا ، وینس تے جینوا پرجوش صلیبی سن جنہاں د‏‏ی تجارتی دولت نے فرینکاں نو‏‏ں مالی بنیاداں تے بحری وسائل فراہ‏م کیتے۔ {{Sfn|Holt|1986}} بدلے وچ ، انہاں شہراں تے ہور ، جداں امالفی ، بارسیلونا ، تے مارسیل ، نے تجارتی حقوق تے مشرقی بازاراں تک رسائی حاصل کيتی۔ وقت دے نال نال، ایہ جائیداد تے دائرہ اختیار دے نال نوآبادیات ی برادریاں وچ تبدیل ہو گیا۔ {{Sfn|Jotischky|2004}} وڈے پیمانے اُتے عکہ ، ٹائر ، طرابلس تے سیڈون د‏‏ی بندرگاہاں وچ واقع ، اطالوی ، پرووینسل تے کیٹلان دے کمیوناں وچ وکھ ثقافتاں سن تے فرینک تو‏ں وکھ خود مختار سیاسی طاقت دا استعمال کردے سن ۔ اوہ اپنے اصل شہراں نال پیچیدہ طور تے جڑے ہوئے رہے، جس نے اوہناں نوں غیر ملکی تجارت، بینکنگ تے جہاز رانی تے اجارہ داری دتی۔ تجارتی مراعات نو ودھاون دے مواقع لئے گئے۔ مثال دے طور تے، 1124 وچ، وینس دے لوکاں نے محاصرے وچ وینس دی شرکت دے بدلے وچ ٹیکس توں چھوٹ دے نال ٹائر تے اس دے علاقیاں دا اک تہائی حصہ حاصل کیتا۔ ایہ بندرگاہاں تجارت دے وڈے تجارتی مراکز دے طور اُتے اسکندریہ تے قسطنطنیہ د‏‏ی جگہ لینے وچ ناکا‏م رہیاں لیکن معاشی فائدے نو‏‏ں برقرار رکھنے دے لئی بادشاہاں تے اک دوسرے تو‏ں مقابلہ کردے سن ۔ کمیوناں دی گنتی کدی وی سینکڑیاں توں ودھ نئیں گئی۔ اوہناں دی طاقت آبائی شہراں دی حمایت توں حاصل کیتی گئی۔ 13ویں صدی دے وسط تک صدی چ، کمیونز دے حکمراناں نے فرینکاں دے اختیار نو بمشکل تسلیم کیتا تے ایکر نو کئی قلعہ بند چھوٹے جمہوریہ چ تقسیم کر دتا۔ {{Sfn|Prawer|1972}} {{Sfn|Jotischky|2004}} == آرٹ تے آرکیٹیکچر == [[فائل:Crac_des_chevaliers_syria.jpeg|alt=photograph of 12th-century Hospitaller castle of Krak des Chevaliers in Syria|thumb|شام چ کراک ڈیس شیوالیئرز دا 12ویں صدی دا ہاسپیٹلر قلعہ]] پراور نے دلیل دتی کہ کوئی وی وڈی مغربی یورپی ثقافتی شخصیت ریاستاں وچ آباد نئیں ہوئی، لیکن ایہ کہ دوجیاں نوں مغربی یورپی شاعری وچ مورتاں دے اظہار نال مشرق دی حوصلہ افزائی کیتی گئی۔ {{Sfn|Prawer|1972}} مورخین دا خیال اے کہ فوجی فن تعمیر یورپی ، بازنطینی تے مسلم روایات د‏‏ی ترکیب دا مظاہرہ کردا اے جو صلیبی جنگاں د‏‏ی اصل تے متاثر کن فنکارانہ کامیابی فراہ‏م کردا ا‏‏ے۔ قلعے اک دشمن اکثریتی آبادی اُتے فرینک اقلیت دے غلبے د‏‏ی علامت سن جو انتظامی مراکز دے طور اُتے کم کردے سن ۔ {{Sfn|Prawer|1972}} جدید تریخ نگاری 19ویں صدی دے اس اتفاق رائے نو مسترد کردی اے کہ مغربی یورپیاں نے مشرق وسطی توں فوجی فن تعمیر دی بنیاد سکھی۔ یورپ نے پہلے ای دفاعی ٹیکنالوجی چ ترقی دا تجربہ کیتا سی۔ اصل وچ بازنطینیاں دے ذریعہ تعمیر کردہ عرب قلعےآں دے نال رابطے نے مشرق وچ پیش رفت نو ں متاثر کيتا ، لیکن ڈیزائن ثقافتاں تے صورتحال د ی پابندیاں دے وچکار تفریق دا بہت کم ثبوت ا ے۔ قلعےآں چ مشرقی ڈیزائن دیاں خصوصیات شامل سن جویں کہ وڈے پانی دے ذخائر تے انہاں نے کھائیاں ورگے مغربی خصوصیات نو خارج کر دتا۔ {{Sfn|Prawer|1972}} چرچ دا ڈیزائن فرانسیسی رومنسک طرز وچ سی جو 12 واں صدی وچ مقدس قبر د ی تعمیر نو وچ دیکھیا گیا سی۔ فرینکاں نے پہلے بازنطینی تفصیلات نو‏‏ں برقرار رکھیا ، لیکن شمالی فرانسیسی ، ایکویٹینین تے پروونشل طرز دے محراباں تے چیپلاں نو‏‏ں شامل کيتا۔ جنوبی اگواڑے دے کالم دے دارالحکومت کلاسیکی شامی نمونےآں د ی پیروی کردے نيں ، لیکن مجسمہ سازی وچ مقامی اثر و رسوخ دا بہت کم ثبوت ا ے۔ {{Sfn|Jotischky|2004}} بصری رہتل معاشرے دی ضم شدہ نوعیت نو ظاہر کردی اے۔ مزاراں دی سجاوٹ، پینٹنگ تے مخطوطات دی تیاری نے دیسی فنکاراں دے اثر و رسوخ دا مظاہرہ کیتا۔ فرینک پریکٹیشنرز نے آئیکوگرافک پریکٹس وچ بازنطینی تے دیسی فنکاراں توں طریقے ادھار لئے۔ یادگاری تے پینل پینٹنگ، موزیک تے مخطوطات وچ الیومینیشن نے اک دیسی انداز اپنایا، جس دی وجہ توں چرچ آف دی نیٹیوٹی وچ وکھائی گئی ثقافتی ترکیب ہوئی۔ دیواراں دے موزیک مغرب وچ نامعلوم سن لیکن صلیبی ریاستاں وچ وڈے پیمانے اُتے پھیلے ہوئے سن ۔ ایہ معلوم نئیں کہ کی موزیک دا کم دیسی کاریگراں نے کیتا سی یا فرینک لوکاں نے سکھیا سی، لیکن ایہ اک مخصوص تے اصل فنکارانہ انداز دے ارتقاء نو ظاہر کردا اے۔ {{Sfn|Jotischky|2004}} ورکشاپاں چ اطالوی، فرانسیسی، انگریزی تے دیسی کاریگراں نے خیالات تے تکنیکاں دی کراس فرٹیلائزیشن وکھان آلے تصویری مخطوطات تیار کیتے۔ اک مثال میلیسینڈ زبور اے۔ اس انداز نے تیزی نال سٹائل شدہ بازنطینی متاثرہ مواد وچ فنون لطیفہ دے سرپرستاں دے ذوق دی عکاسی یا متاثر کیتا۔ شبیہیں پہلے فرینکاں لئی نامعلوم سن۔ ایہ جاری رہیا، کدی کدی فرینک سٹائل وچ، تے مغربی یورپی سنتاں دے اطالوی پینل پینٹنگ دی طرف لے گیا۔ {{Sfn|Jotischky|2004}} مثالاں تے قلعے دے ڈیزائن نو انہاں دے ذرائع تک ٹریک کرنا مشکل اے۔ ایہ متنی ذرائع دے لئی آسان اے جتھ ے انطاکیہ وچ کیتے گئے ترجمے قابل ذکر نيں لیکن مسلم سپین تے سسلی دے ہائبرڈ ثقافت دے کماں دے لئی ثانوی اہمیت رکھدے ني ں۔ {{Sfn|Asbridge|2012}} == مذہب == ایس گل دا کوئی تحریری ثبوت نئیں اے کہ فرینک یا مقامی عیسائیاں نے 13ویں صدی تک اہم مذہبی اختلافات نو تسلیم کیتا سی۔ صدی جدوں فقہاء نے ''روم دی حکومت دے نئیں مرداں'' ورگے جملے استعمال کیتے۔ {{Sfn|MacEvitt|2008}} صلیبیاں نے یونانی آرتھوڈوکس کلیسائی عہدےآں نو‏‏ں بھر دتا جو خالی ہوگئے سن ، جداں شمعون د‏‏ی موت اُتے<nowiki><span typeof="mw:Entity" id="mwCLo">&</nowiki>nbsp;<nowiki></span></nowiki>II جدوں چوکس دے فرینک آرنولف نے یروشلم دے سردار دے طور تے اوہدے بعد بیٹھا۔ لاطینی بشپاں دی تقرری دا عربی بولن آلے آرتھوڈوکس عیسائیاں تے بہوں گھٹ اثر پیا۔ {{Sfn|MacEvitt|2010}} پچھلے بشپ غیر ملکی بازنطینی یونانی سن ۔ یونانیاں نو پادریاں دے بغیر تے لاطینی بولی چ مقامی آبادیاں دا انتظام کرن دے لی کوڈجوٹر بشپ دے طور تے استعمال کیتا جاندا سی، تے آرتھوڈوکس عیسائی اکثر گرجا گھراں چ سانجھا کردے سن۔ انطاکیہ چ، یونانیاں نے کدی کدی لاطینی سرداراں دی تھاں لئی۔ غزہ دے قصبے وچ، جہڑا ٹیمپلرز دے کنٹرول وچ سی پر پہلے اک بشپ سی، یونانی تے شامی آبادی نوں میلیٹوس دی دیکھ بھال وچ دے دتا گیا سی، جو کہ ایلیتھروپولس دے بشپ سی۔ اس طرح، میلیٹوس نے غزہ دے تسلیم شدہ بشپ دے طور تے وی کم کیتا، بغیر کسی کلیسیائی پیچیدگیاں دے جو ہو سکدیاں سن جے اک بشپ نو اک مذہبی نظام دے تحت حکومت کرن آلے قصبے چ تفویض کیتا جاندا۔ {{Sfn|MacEvitt|2010}} رواداری جاری رہی، لیکن ایکر دے بشپ جیکس ڈی وٹری ولوں مداخلت پسند پاپسٹ ردعمل سی۔ آرمینیائی، قبطی، جیکوبائٹ، نیسٹوریئن تے مارونائٹس نو آزادانہ طور تے بشپ مقرر کرن چ زیادہ مذہبی خود مختاری سی، کیونکہ اوہ [[کیتھولک چرچ]] توں باہر سمجھے جاندے سن۔ {{Sfn|Jotischky|2004}} فرینکاں دے پاس یہودیاں تے مسلماناں دے خلاف امتیازی قوانین سن جو ضم ہونے تو‏ں روکدے سن ؛ مجموعی طور تے اوہناں دی قانونی حیثیت دھیمی نظام دی لاطینی عیسائی موافقت سی۔ انہاں نو‏ں بیت المقدس وچ آباد ہونے تو‏ں روکیا گیا سی ، شاندار قوانین سن جو انہاں نو‏ں فرینک لباس پہننے تو‏ں روکدے سن ، تے مسلماناں تے عیسائیاں دے وچکار جنسی تعلقات د‏‏ی ''سزا'' کٹائی سی۔ یہودیاں تے مسلماناں نے مذہبی قانون دے خود مختار نظام نو‏‏ں برقرار رکھیا۔ اوہناں نوں سول تے انٹر کمیونل قانون وچ امتیازی سلوک کیتا گیا سی تے اوہناں نوں پول ٹیکس ( ''capitātiō'' ) ادا کرنا پیا سی۔ مسلماناں نو شہر دی زندگی توں حاشیے تے رکھیا گیا سی، لیکن صلیبی تسلط دے تحت مسلم پنڈ دے لوکاں نے مسلم سرزمیناں اچ اپنے ہم منصباں دے برابر یا شاید بہتر کم کیتا سی تے بدو نو اک مراعات یافتہ حیثیت حاصل سی۔ <ref name="dth" /> کجھ مسیتاں نوں لاطینی مسیحی گرجا گھراں وچ تبدیل کر دتا گیا، خاص طور تے وڈے، پر زیادہ تر مسلماناں دے قبضے وچ رہے تے بعض اوقات مسلمان بعض تھاواں تے سابقہ مسیتاں دے کجھ حصیاں وچ نماز پڑھ سکدے سن؛ ایسی ہی اک ذاتی تجربہ شدہ واقعہ [[اسامہ ابن منقذ|اسامہ بن منقذ]] نے 1140 د ی دہائی دے اوائل وچ بیان کيتی ا ے۔ مسلماناں دی کوئی جبری تبدیلی نئیں سی کیونکہ اس نال کساناں دی غلامی دی حیثیت ختم ہو جائے گی، {{Sfn|Jotischky|2004}} اس توں علاوہ صلیبیاں نے عام طور تے یہودیاں، مسلماناں یا میافیسائٹس نو لاطینی عیسائیت وچ تبدیل کرن وچ کوئی دلچسپی نئیں وکھائی۔ مختلف مذہباں دے پیروکار لوک مذہب دی سانجھی شکلاں وچ وی مشغول ہو سکدے سن، جویں کہ پیٹریارکس دی غار وچ جتھے فرقہ وارانہ تھاں نوں تقسیم کر دتا گیا سی۔ == وراثت == فرینکاں دے اپنے مغربی یورپی وطن دے رسم و رواج د‏‏ی عادت تو‏ں پیروی کرنے دا مطلب ایہ سی کہ انہاں نے بہت کم دیرپا اختراعات کيتیاں۔ تن قابل ذکر استثناء فوجی احکامات، جنگی اختراعات، تے قلعہ بندی دی ترقی سن۔ کوئی وڈا یورپی شاعر، الہیات دان، عالم یا مورخ اس خطے وچ آباد نئیں ہویا حالانکہ مغربی یورپی شاعری وچ نویاں تصویراں تے خیالات کجھ لوکاں توں لبھے جا سکدے نیں جنہاں نے زائرین دے طور تے دورہ کیتا سی۔ اگرچہ اوہ خود مشرق د‏‏ی طرف ہجرت نئيں کردے سن ، لیکن انہاں د‏‏ی پیداوا‏‏ر نے اکثر دوسرےآں نو‏‏ں زیارت اُتے اوتھ‏ے سفر کرنے د‏‏ی ترغیب دتی۔ {{Sfn|Prawer|1972}} مورخین دا خیال اے کہ صلیبی فوجی فن تعمیر یورپی ، بازنطینی تے مسلم روایات د‏‏ی ترکیب دا مظاہرہ کردا اے تے ایہ صلیبی جنگاں د‏‏ی سب تو‏ں زیادہ متاثر کن فنکارانہ کامیابی ا‏‏ے۔ {{Sfn|Prawer|1972}} ایکر دے زوال دے بعد، ہسپتالرز پہلے قبرص منتقل ہو گئے، فیر روڈس (1309 – 1522) تے مالٹا (1530 – 1798) نو فتح کیتا تے حکومت کیتی۔ مالٹا دا خود مختار فوجی آرڈر اج تک موجود اے۔ فرانس دے فلپ چہارم کول شاید نائٹس ٹیمپلر دی مخالفت کرن لئی مالی تے سیاسی وجوہات سن۔ اس نے پوپ کلیمنٹ پنجم تے دباؤ پایا، جس نے 1312 وچ سوڈومی، جادو تے بدعت دی غلط بنیاداں تے آرڈر نو تحلیل کرکے جواب دتا۔ {{Sfn|Davies|1997}} فوجاں دی ودھائی، نقل و حمل تے سپلائی نے یورپ تے صلیبی ریاستاں دے وچکار ترقی دی ترقی دی راہنمائی کیتی۔ جینوا تے وینس دے اطالوی شہر-ریاستاں نے منافع بخش تجارتی کمیوناں دے ذریعے پھل پھولیا۔ {{Sfn|Housley|2006}} {{Sfn|Davies|1997}} بہت سارے مورخین دا کہنا اے کہ مغربی عیسائی تے اسلامی ثقافتاں دے وچکار تعامل یورپی تہذیب تے [[نشاۃ ثانیہ|نشاۃ ثانیہ دی]] ترقی تے اک اہم تے بالآخر مثبت اثر سی۔ {{Sfn|Nicholson|2004}} یورپیاں تے اسلامی دنیا دے وچکار تعلقات بحیرہ روم دی لمبائی تک پھیلے ہوئے سن، جس دی وجہ توں مورخین دے لیی ایہ نشاندہی کرنا مشکل ہو گیا کہ صلیبی ریاستاں، سسلی تے سپین وچ ثقافتی کراس فرٹیلائزیشن دا کیہڑا تناسب شروع ہویا۔ {{Sfn|Asbridge|2012}} == تاریخ نگاری == 19ویں چ صدی چ، صلیبی ریاستاں مطالعہ دا موضوع بن گئیاں، صلیبی جنگاں توں وکھ، خاص طور تے فرانس چ۔ جوزف فرانسوا میچوڈ دے بااثر داستاناں جنگ، فتح تے آبادکاری دے موضوعات تے مرکوز سن جد کہ لیونٹ چ فرانس دے نوآبادیاتی عزائم واضح طور تے جڑے ہوئے سن۔ ایمانوئل گیلیوم رے دی {{Lang|fr|Les colonies franques de Syrie aux XIIme et XIIIme siècles}} لیونٹ چ فرینک بستیاں نو کالونیاں دے طور تے بیان کیتا جتھے مخلوط شادیاں دی اولاد نے مقامی روایات نو اپنایا۔ {{Sfn|MacEvitt|2008}} پہلی امریکی صلیبی جنگ دے مورخ، دانا کارلٹن منرو نے "مقامی لوکاں دی خیر سگالی جتن" لئی فرینکاں دی دیکھ بھال نوں بیان کیتا۔ اتہاسکاراں نے 20ویں صدی وچ اس اپروچ نوں ردّ کر دتا صدی۔ آر سی سمائل نے دلیل دتی کہ اس نے اک مربوط معاشرے دی نشاندہی کیتی اے جہڑا فرانسیسی نوآبادیات نو جواز پیش کرن دے لیی موجود نئیں سی۔ نواں اتفاق رائے ایہ سی کہ معاشرے نو محدود سماجی تے ثقافتی تبادلے دے نال الگ کیتا گیا سی۔ یروشلم وچ سماجی، قانونی تے سیاسی فریم ورک دے ثبوتاں تے توجہ مرکوز کردے ہوئے، جوشوا پراور تے جوناتھن ریلی سمتھ نے اک اجہے معاشرے دا وسیع پیمانے تے قبول شدہ نظریہ پیش کیتا جہڑا بنیادی طور تے شہری سی، مقامی لوکاں توں الگ تھلگ سی، جہدے وچ وکھرے قانونی تے مذہبی نظام سن۔ {{Sfn|MacEvitt|2008}} پراور دا 1972 دا کم، ''یروشلم دی لاطینی بادشاہی: قرون وسطی وچ یورپی نوآبادیات'' ، نے اس تجزیہ نو ودھایا: انضمام دی کمی اک ماتحت، بے حق مقامی آبادی تے منحصر فرینک دی پوزیشن دے نال معاشیات تے مبنی سی۔ فرینکاں دے بنیادی محرکات معاشی سن ۔ اسلامی مورخ کیرول ہیلنبرانڈ نے دلیل دتی کہ اسلامی آبادی نے فرینکاں دے خلاف ناراضگی، شک تے رد دے نال جواب دتا۔ {{Sfn|MacEvitt|2008}} اسنو‏ں رونی ایلنبلم ورگے مورخین نے آثار قدیمہ د‏‏ی تحقیق دا استعمال کردے ہوئے چیلنج کيتا اے ، لیکن کوئی متبادل ماڈل قبول نئيں کيتا گیا ا‏‏ے۔ {{Sfn|MacEvitt|2008}} کرسٹوفر ٹائرمین نے اشارہ کیتا کہ ایہ پرانے نظریات دی واپسی نئیں اے کیونکہ اوہی ذرائع استعمال کیتے جاندے نیں تے آثار قدیمہ ثابت نئیں ہو سکدا۔ ماہر ڈینیس پرنگل نے نوٹ کیتا کہ ایہ پہلے دے نظریے دے خلاف نئیں اے۔ ہینس ایبرہارڈ مائر نے پہلے ہی مشورہ دے دتا سی کہ پینڈو بستیاں وچ رہنے والے فرینکاں د‏‏ی تعداد نو‏‏ں کم نئيں سمجھیا جانا چاہیے۔ {{Sfn|Tyerman|2011}} ایہ نظریات اس خیال د‏‏ی تائید کردے نيں کہ صلیبی ریاستاں نے مغربی یورپ د‏‏ی وسیع توسیع دا حصہ تشکیل دتا: مذہبی اصلاحات تے ودھدی ہوئی پوپ د‏‏ی طاقت تو‏ں چلدے ہوئے۔ تاہم، مورخین دا استدلال اے کہ مشرق وچ کوئی زبردست چرچ اصلاحات نئيں ہوئیاں یا اس دے نتیجے وچ یہودیاں تے بدعتیاں دے ظلم و ستم نئيں ہوئے۔ کجھ لوک 1120 دی کونسل آف نابلس دے قواعد و ضوابط نو غیر معمولی سمجھدے نیں تے بنیامین زیڈ کیڈر دا خیال سی کہ اوہ مغربی اصلاح پسنداں دی بجائے بازنطینی مثال دی پیروی کردے نیں۔ {{Sfn|MacEvitt|2008}} اس بحث نے کلاڈ کیہن ، جین رچرڈ ، تے کرسٹوفر میک ایوٹ ورگے مورخین نو ایہ استدلال کرن تے مجبور کیتا اے کہ صلیبی ریاستاں دی تاریخ صلیبی جنگاں توں وکھ اے، جس نال دوجیاں تجزیاتی تکنیکاں دے اطلاق دی اجازت ملدی اے جہڑی صلیبی ریاستاں نو مشرق وسطی دی سیاست دے تناظر وچ رکھدی اے۔ ایہ خیالات ہن وی جدید تریخ داناں دے بیان دے عمل وچ ہن۔ {{Sfn|Tyerman|2011}} == ایہہ وی ویکھو == * [[فرینکوکریٹیا]] * ٹیوٹونک آرڈر دی ریاست ، ٹیوٹونک آرڈر ولوں براہ راست زیر انتظام زیادہ تلےر دوجیاں صلیبی ریاستاں دے برعکس ** ٹیرا ماریانا ، قرون وسطی دے لیوونیا چ صلیبی ریاستاں * صلیبیاں دے قلعیاں دی لسٹ == ہور ویکھو == * [[صلیبی جنگاں]] [[گٹھ:تاریخی خطے]] [[گٹھ:صلیبی جنگاں]] [[گٹھ:صلیبی ریاستاں]] [[گٹھ:مسیحی اصطلاحات]] [[گٹھ:مسیحی ریاستاں]] [[گٹھ:ویکی ڈیٹا تو‏ں مطابقت رکھنے والی مختصر تفصیل]] == حوالے == {{حوالے}} === فوٹو نوٹ === {{Reflist|colwidth=20em}} == کتابیات== {{refbegin|30em}} * {{cite book|last=Asbridge|first=Thomas|author-link=Thomas Asbridge|title=The Creation of the Principality of Antioch: 1098–1130|year=2000 |publisher=The Boydell Press|isbn=978-0-85115-661-3}} * {{cite book|last=Asbridge|first=Thomas|author-link=Thomas Asbridge|title=The Crusades: The War for the Holy Land|year=2012 |publisher=[[Simon & Schuster]]|isbn=978-1-84983-688-3}} * {{cite book|last=Asbridge|first=Thomas|author-link=Thomas Asbridge|title=The First Crusade: A New History|year=2004|publisher=[[Simon & Schuster]]|isbn=978-0-7432-2083-5|url=https://archive.org/details/firstcrusadenewh00asbr/page/n5/mode/2up|url-access=registration}} * {{cite book|last=Barber|first=Malcolm|author-link=Malcolm Barber|year=2012|title=The Crusader States|publisher=[[Yale University Press]]|jstor=j.ctt32bvs5 |isbn=978-0-300-11312-9}} * {{cite book|last=Boas|first=Adrian J.|year=1999|title=Crusader Archaeology: The Material Culture of the Latin East|publisher=[[Routledge]]|isbn=978-0-415-17361-2|url=https://books.google.com/books?id=a4ROJ_y85qwC}} * {{cite journal|last=Buck|first= Andrew D.|title=Settlement, Identity, and Memory in the Latin East: An Examination of the Term 'Crusader States'|journal=[[The English Historical Review]]|issn=0013-8266|volume=135|issue=573|date=2020|pages=271–302 |doi= 10.1093/ehr/ceaa008|url=https://orca.cardiff.ac.uk/151848/3/Buck%20FINAL.pdf}} * {{cite book|last=Burgtorf |first=Jochen |chapter=Antioch, Principality of|pages=72–79|editor-last=Murray|editor-first=Alan V.|volume=I: A–C|title=The Crusades: An Encyclopedia|year=2006|publisher=[[ABC-CLIO]]|isbn=978-1-57607-862-4}} * {{cite book |last=Burgtorf |first=Jochen |editor-last=Boas |editor-first=Adrian J. |title=The Crusader World |publisher=[[University of Wisconsin Press]] |year=2016 |pages=196–211 |chapter=The Antiochene war of succession |isbn=978-0-415-82494-1 }} * {{cite book|last=Cobb|first=Paul M.|author-link=Paul M. Cobb|title=The Race for Paradise: An Islamic History of the Crusades|orig-date=2014|year=2016|publisher=[[Oxford University Press]]|isbn=978-0-19-878799-0<!-- 2014 edition - https://archive.org/details/raceforparadisei0000cobb -->}} * {{cite book|title=Europe: A History |title-link=Europe: A History |last=Davies|first=Norman|author-link=Norman Davies|year=1997|publisher=[[Random House|Pimlico]]|isbn=978-0-7126-6633-6}} * {{cite journal|last=Edbury|first=P. W.|title=Feudal Obligations in the Latin East|journal=Byzantion|issn=2294-6209|volume=47|issue=|date=1977|pages=328–356|jstor=44170515}} * {{cite book|title=Frankish Rural Settlement in the Latin Kingdom of Jerusalem|last=Ellenblum|first=Ronnie|author-link=Ronnie Ellenblum|year=1998|publisher=[[Cambridge University Press]]|isbn=978-0-5215-2187-1|url=https://books.google.com/books?id=riHMZiH_Te4C}} * {{cite book|last=Findley|first=Carter Vaughn|author-link=Carter V. Findley|year=2005|title=The Turks in World History|publisher=[[Oxford University Press]] |isbn=978-0-19-516770-2|url=https://archive.org/details/turksinworldhist0000find/page/n5/mode/2up|url-access=registration}} * {{cite journal|last=France|first=John|title=The Crisis of the First Crusade: from the Defeat of Kerbogah to the Departure from Arqa |journal=Byzantion|issn=2294-6209|volume=40|issue=2 |date=1970|pages=276–308 |jstor=44171204}} * {{cite book|last=Hillenbrand|first=Carole|author-link=Carole Hillenbrand|year=1999|title=The Crusades: Islamic Perspectives|publisher=[[Edinburgh University Press]]|isbn=978-0-7486-0630-6|url=https://books.google.com/books?id=uNkWAQAAIAAJ}} * {{cite book|last=Holt|first=Peter Malcolm|author-link=Peter Holt (historian)|title=The Age Of The Crusades – The Near East from the eleventh century to 1517|url=https://books.google.com/books?id=jSesAgAAQBAJ&q=The+Age+Of+The+Crusades-The+Near+East+from+the+eleventh+century+to+1517|year=1986|publisher=[[Pearson Longman]]|isbn=978-0-58249-302-5}} * {{cite book|last=Housley|first=Norman|author-link=Norman Housley|title=Contesting the Crusades|publisher=[[Blackwell Publishing]]|year=2006|isbn=978-1-4051-1189-8}} * {{cite book|last=Jacoby|first=David|editor-last=Cavaciocchi|editor-first=Simonetta|year=2007|title=Europe's Economic Relations with the Islamic World, 13th–18th centuries|publisher=[[Le Monnier (publishing house)|Le Monnier]]|pages=159–191|chapter=The Economic Function of the Crusader States of the Levant: A New Approach|isbn=978-8-80-072239-1}} * {{cite book|last=Jaspert|first=Nikolas|translator=Phyllis G. Jestice|title=The Crusades|orig-date=2003|year=2006|publisher=[[Routledge]]|isbn=978-0-415-35968-9}} * {{cite book|last=Jotischky|first=Andrew|title=Crusading and the Crusader States|publisher=[[Taylor & Francis]]|year=2004|isbn=978-0-582-41851-6|url=https://books.google.com/books?id=rTUlDwAAQBAJ}} * {{cite book|last=Köhler|first=Michael A.|translator=Peter M. Holt|title=Alliances and Treaties between Frankish and Muslim Rulers in the Middle East: Cross-Cultural Diplomacy in the Period of the Crusades|year=2013|publisher=[[Brill Publishers]]|isbn=978-90-04-24857-1}} * {{cite book|last=Lilie|first=Ralph-Johannes|author-link=Ralph-Johannes Lilie|orig-date=1993|year=2004|title=Byzantium and the Crusader States 1096–1204|publisher=[[Oxford University Press]]|isbn=978-0-19-820407-7}} * {{cite book|last=MacEvitt|first=Christopher|chapter=Edessa, County of|pages=379–385|editor-last=Murray|editor-first=Alan V.|volume=II: D–J|title=The Crusades: An Encyclopedia|year=2006|publisher=ABC-CLIO|isbn=978-1-57607-862-4|url=https://archive.org/details/crusadesencyclop0002unse/page/n5/mode/2up|url-access=registration}} * {{cite book|last=MacEvitt|first=Christopher|title=The Crusades and the Christian World of the East: Rough Tolerance|publisher=[[University of Pennsylvania Press]]|year=2008|isbn=978-0-8122-2083-4|url=https://books.google.com/books?id=Dh6RNqI0uikC}} * {{Cite journal|last=Mayer|first=Hans Eberhard|date=1978|title=Latins, Muslims, and Greeks in the Latin Kingdom of Jerusalem|journal=[[History|History: The Journal of the Historical Association]]|volume=63|issue=208|pages=175–192|doi=10.1111/j.1468-229X.1978.tb02360.x |issn=0018-2648|jstor=24411092}} * {{cite book |last1=MacEvitt |first1=Christopher |title=The Crusades and the Christian World of the East: Rough Tolerance |date=24 November 2010 |publisher=University of Pennsylvania Press |isbn=978-0-8122-0269-4 |pages=111–114 |url=https://books.google.com/books?id=Dh6RNqI0uikC |access-date=9 January 2024 |language=en}} * {{cite book|last=Morton|first=Nicholas|title=The Crusader States & their Neighbours: A Military History, 1099–1187|year=2020|publisher=[[Oxford University Press]]|isbn=978-0-19-882454-1}} * {{cite book|last1=Murray|first2=Helen|last2=Nicholson|first1=Alan V|chapter=Jerusalem, (Latin) Kingdom of|pages=662–672|editor-last=Murray|editor-first=Alan V.|volume=II: D–J|title=The Crusades: An Encyclopedia|year=2006|publisher=ABC-CLIO|isbn=978-1-57607-862-4|url=https://archive.org/details/crusadesencyclop0002unse/page/n5/mode/2up|url-access=registration}} * {{cite book|last=Murray|first=Alan V|chapter=Outremer|pages=910–912|editor-last=Murray|editor-first=Alan V.|volume=III: K–P|title=The Crusades: An Encyclopedia|year=2006|publisher=ABC-CLIO|isbn=978-1-57607-862-4}} * {{cite book|last=Murray|first=Alan V|chapter=Chapter 4: Franks and Indigenous Communities in Palestine and Syria (1099{{ndash}}1187): A Hierarchical Model of Social Interaction in the Principalities of Outremer|pages=291–310|editor-last=Classen|editor-first=Albrecht|title=East Meets West in the Middle Ages and Early Modern Times: Transcultural Experiences in the Premodern World|year=2013|publisher=[[Walter de Gruyter]] GmbH|isbn=978-3-11-032878-3}} * {{cite book|last=Nicholson|first=Helen|title=The Crusades|publisher=[[Greenwood Publishing Group]]|year=2004|isbn=978-0-313-32685-1|url=https://archive.org/details/crusades00nich}} * {{cite book|last=Prawer|first=Joshua|author-link=Joshua Prawer|title=The Crusaders' Kingdom|publisher=[[Phoenix Books|Phoenix Press]]|year=1972|isbn=978-1-84212-224-2|url=https://books.google.com/books?id=AMxmAAAAMAAJ}} * {{cite book|last=Richard|first=Jean|chapter=Tripoli, County of|pages=1197–1201|editor-last=Murray|editor-first=Alan V.|volume=IV: R–Z|title=The Crusades: An Encyclopedia|year=2006|publisher=ABC-CLIO|isbn=978-1-57607-862-4|url=https://archive.org/details/crusadesencyclop0000unse/page/n5/mode/2up|url-access=registration}} * {{cite journal |last=Riley-Smith|first=Jonathan|title=The Assise sur la Ligece and the Commune of Acre|journal=Traditio|issn=2166-5508|volume=27|pages=179–204|year=1971|doi=10.1017/S0362152900005316|jstor=27830920|s2cid=151621734 }} * {{Setton-A History of the Crusades|last=Russell|first=Josiah C.|chapter=The Population of the Crusader States|pages=295–314|volume=5}} * {{cite book|last=Tyerman|first=Christopher|author-link = Christopher Tyerman|title=God's War: A New History of the Crusades|year=2007|url=https://books.google.com/books?id=tNDCpBNqXuUC|publisher=[[Penguin Books Limited|Penguin]]|isbn=978-0-141-90431-3}} * {{cite book|last=Tyerman|first=Christopher|author-link = Christopher Tyerman|title=The Debate on the Crusades, 1099–2010|year=2011|url=https://books.google.com/books?id=t_DEyAEACAAJ|publisher=[[Manchester University Press]]|isbn=978-0-7190-7320-5}} * {{cite book|last=Tyerman|first=Christopher|title=The World of the Crusades|url=https://books.google.com/books?id=GIOVDwAAQBAJ|year=2019|publisher=[[Yale University Press]]|isbn=978-0-300-21739-1}} {{refend}} == ہور پڑھو == * {{cite book|last=Holt|first=Peter Malcolm|author-link=Peter Holt (historian)|title=The Crusader States and Their Neighbours, 1098–1291|url=https://books.google.com/books?id=A0qLHVGgH7AC&pg=PA8|year=2004|publisher=[[Pearson Longman]]|isbn=978-0-582-36931-3|ref=none}} * {{cite book |last1=Riley-Smith |first1=Jonathan |title=The Feudal Nobility and the Kingdom of Jerusalem, 1174–1277 |date=1973 |publisher=[[The Macmillan Press]] |isbn=978-1-349-15498-2|ref=none}} == باہرلے جوڑ == * {{commons category-inline|Crusader states}} {{Crusader States}} {{Authority control}} [[گٹھ:تاریخی خطے]] [[گٹھ:ترجمے نوں سمکھیاواں چاہیدیاں]] f8civqawgfh69rx8irfaxpj0k8bcxca 2 143325 707298 696926 2026-05-22T06:10:34Z PK2 22389 add user pages for new Wikipedia editions 707298 wikitext text/x-wiki {| class="wikitable" style="font-size:85%" |- | [[User:PK2/sandbox|This]] is where my sandbox pages in different languages are |} ;<div class="center" style="width:auto; margin-left:auto; margin-right:auto; font-size:85%">My user pages in different languages by language code</div> {| class="wikitable" style="text-align: center; font-size:85%" |+ A |- | [[:ab:User:PK2|User page]] in [[:en:Abkhaz language|Abkhaz]]<br />(code: <code>ab</code>) | [[:ace:User:PK2|User page]] in [[:en:Acehnese language|Acehnese]]<br />(code: <code>ace</code>) | [[:ady:User:PK2|User page]] in [[:en:Adyghe language|Adyghe]]<br />(code: <code>ady</code>) | [[:af:User:PK2|User page]] in [[:en:Afrikaans|Afrikaans]]<br />(code: <code>af</code>) | [[:als:User:PK2|User page]] in [[:en:Alemannic German|Alemannic German]]<br />(code: <code>als</code>) | [[:alt:User:PK2|User page]] in [[:en:Southern Altai language|Southern Altai]]<br />(code: <code>alt</code>) | [[:am:User:PK2|User page]] in [[:en:Amharic|Amharic]]<br />(code: <code>am</code>) | [[:ami:User:PK2|User page]] in [[:en:Amis language|Amis]]<br />(code: <code>ami</code>) | [[:an:User:PK2|User page]] in [[:en:Aragonese language|Aragonese]]<br />(code: <code>an</code>) | [[:ang:User:PK2|User page]] in [[:en:Old English|Old English]]<br />(code: <code>ang</code>) |- | [[:ann:User:PK2|User page]] in [[:en:Obolo language|Obolo]]<br />(code: <code>ann</code>) | [[:anp:User:PK2|User page]] in [[:en:Angika|Angika]]<br />(code: <code>anp</code>) | [[:ar:User:PK2|User page]] in [[:en:Arabic|Arabic]]<br />(code: <code>ar</code>) | [[:arc:User:PK2|User page]] in [[:en:Aramaic|Aramaic]] ([[:en:Syriac language|Syriac]])<br />(code: <code>arc</code>) | [[:ary:User:PK2|User page]] in [[:en:Moroccan Arabic|Moroccan Arabic]]<br />(code: <code>ary</code>) | [[:arz:User:PK2|User page]] in [[:en:Egyptian Arabic|Egyptian Arabic]]<br />(code: <code>arz</code>) | [[:as:User:PK2|User page]] in [[:en:Assamese language|Assamese]]<br />(code: <code>as</code>) | [[:ast:User:PK2|User page]] in [[:en:Asturleonese language|Asturleonese]] ([[:en:Asturian language|Asturian]])<br />(code: <code>ast</code>) | [[:atj:User:PK2|User page]] in [[:en:Atikamekw language|Atikamekw]]<br />(code: <code>atj</code>) | [[:av:User:PK2|User page]] in [[:en:Avar language|Avar]]<br />(code: <code>av</code>) |- | [[:avk:User:PK2|User page]] in [[:en:Kotava|Kotava]]<br />(code: <code>avk</code>) | [[:awa:User:PK2|User page]] in [[:en:Awadhi language|Awadhi]]<br />(code: <code>awa</code>) | [[:ay:User:PK2|User page]] in [[:en:Aymara language|Aymara]]<br />(code: <code>ay</code>) | [[:az:User:PK2|User page]] in [[:en:Azerbaijani language|Azerbaijani]]<br />(code: <code>az</code>) | [[:azb:User:PK2|User page]] in [[:en:Azerbaijani language#South Azerbaijani|South Azerbaijani]]<br />(code: <code>azb</code>) |} {| class="wikitable" style="text-align: center; font-size:85%" |+ B |- | [[:ba:User:PK2|User page]] in [[:en:Bashkir language|Bashkir]]<br />(code: <code>ba</code>) | [[:ban:User:PK2|User page]] in [[:en:Balinese language|Balinese]]<br />(code: <code>ban</code>) | [[:bar:User:PK2|User page]] in [[:en:Bavarian language|Bavarian]]<br />(code: <code>bar</code>) | [[:bat-smg:User:PK2|User page]] in [[:en:Samogitian language|Samogitian]]<br />(code: <code>bat-smg</code>) | [[:bbc:User:PK2|User page]] in [[:en:Toba Batak language|Toba Batak]]<br />(code: <code>bbc</code>) | [[:bcl:User:PK2|User page]] in [[:en:Central Bikol|Central Bikol]]<br />(code: <code>bcl</code>) | [[:bdr:User:PK2|User page]] in [[:en:Sama–Bajaw languages|West Coast Bajau]]<br />(code: <code>bdr</code>) | [[:be:User:PK2|User page]] in [[:en:Belarusian language|Belarusian]]<br />(code: <code>be</code>) | [[:be-tarask:User:PK2|User page]] in [[:en:Belarusian language|Belarusian]] ([[:en:Taraškievica|Taraškievica]])<br />(code: <code>be-tarask</code>) | [[:bew:User:PK2|User page]] in [[:en:Betawi language|Betawi]]<br />(code: <code>bew</code>) |- | [[:bg:User:PK2|User page]] in [[:en:Bulgarian language|Bulgarian]]<br />(code: <code>bg</code>) | [[:bh:User:PK2|User page]] in [[:en:Bihari languages|Bihari]] ([[:en:Bhojpuri language|Bhojpuri]])<br />(code: <code>bh</code>) | [[:bi:User:PK2|User page]] in [[:en:Bislama|Bislama]]<br />(code: <code>bi</code>) | [[:bjn:User:PK2|User page]] in [[:en:Banjarese language|Banjarese]]<br />(code: <code>bjn</code>) | [[:blk:User:PK2|User page]] in [[:en:Pa'O language|Pa'O]]<br />(code: <code>blk</code>) | [[:bm:User:PK2|User page]] in [[:en:Bambara language|Bambara]]<br />(code: <code>bm</code>) | [[:bn:User:PK2|User page]] in [[:en:Bengali language|Bengali]]<br />(code: <code>bn</code>) | [[:bo:User:PK2|User page]] in [[:en:Central Tibetan|Central Tibetan]] ([[:en:Lhasa Tibetan|Lhasa Tibetan]])<br />(code: <code>bo</code>) | [[:bpy:User:PK2|User page]] in [[:en:Bishnupriya Manipuri|Bishnupriya Manipuri]]<br />(code: <code>bpy</code>) | [[:br:User:PK2|User page]] in [[:en:Breton language|Breton]]<br />(code: <code>br</code>) |- | [[:bs:User:PK2|User page]] in [[:en:Bosnian language|Bosnian]]<br />(code: <code>bs</code>) | [[:btm:User:PK2|User page]] in [[:en:Mandailing Batak language|Mandailing Batak]]<br />(code: <code>btm</code>) | [[:bug:User:PK2|User page]] in [[:en:Buginese language|Buginese]]<br />(code: <code>bug</code>) | [[:bxr:User:PK2|User page]] in [[:en:Buryat language|Buryat]] (Russia Buriat)<br />(code: <code>bxr</code>) |} {| class="wikitable" style="text-align: center; font-size:85%" |+ C |- | [[:ca:User:PK2|User page]] in [[:en:Catalan language|Catalan]]<br />(code: <code>ca</code>) | [[:cbk-zam:User:PK2|User page]] in [[:en:Chavacano|Chavacano]] (Zamboanga)<br />(code: <code>cbk-zam</code>) | [[:cdo:User:PK2|User page]] in [[:en:Eastern Min|Eastern Min]]<br />(code: <code>cdo</code>) | [[:ce:User:PK2|User page]] in [[:en:Chechen language|Chechen]]<br />(code: <code>ce</code>) | [[:ceb:User:PK2|User page]] in [[:en:Cebuano language|Cebuano]]<br />(code: <code>ceb</code>) | [[:ch:User:PK2|User page]] in [[:en:Chamorro language|Chamorro]]<br />(code: <code>ch</code>) | [[:chr:User:PK2|User page]] in [[:en:Cherokee language|Cherokee]]<br />(code: <code>chr</code>) | [[:chy:User:PK2|User page]] in [[:en:Cheyenne language|Cheyenne]]<br />(code: <code>chy</code>) |- | [[:ckb:User:PK2|User page]] in [[:en:Kurdish language|Kurdish]] ([[:en:Sorani|Sorani]])<br />(code: <code>ckb</code>) | [[:co:User:PK2|User page]] in [[:en:Corsican language|Corsican]]<br />(code: <code>co</code>) | [[:crh:User:PK2|User page]] in [[:en:Crimean Tatar language|Crimean Tatar]]<br />(code: <code>crh</code>) | [[:cs:User:PK2|User page]] in [[:en:Czech language|Czech]]<br />(code: <code>cs</code>) | [[:csb:User:PK2|User page]] in [[:en:Kashubian language|Kashubian]]<br />(code: <code>csb</code>) | [[:cu:User:PK2|User page]] in [[:en:Old Church Slavonic|Old Church Slavonic]]<br />(code: <code>cu</code>) | [[:cv:User:PK2|User page]] in [[:en:Chuvash language|Chuvash]]<br />(code: <code>cv</code>) | [[:cy:User:PK2|User page]] in [[:en:Welsh language|Welsh]]<br />(code: <code>cy</code>) |} {| class="wikitable" style="text-align: center; font-size:85%" |+ D |- | [[:da:User:PK2|User page]] in [[:en:Danish language|Danish]]<br />(code: <code>da</code>) | [[:dag:User:PK2|User page]] in [[:en:Dagbani language|Dagbani]]<br />(code: <code>dag</code>) | [[:de:User:PK2|User page]] in [[:en:German language|German]]<br />(code: <code>de</code>) | [[:dga:User:PK2|User page]] in [[:en:Dagaare language|Dagaare]]<br />(code: <code>dga</code>) | [[:din:User:PK2|User page]] in [[:en:Dinka language|Dinka]]<br />(code: <code>din</code>) | [[:diq:User:PK2|User page]] in [[:en:Zaza language|Zaza]]<br />(code: <code>diq</code>) | [[:dsb:User:PK2|User page]] in [[:en:Lower Sorbian language|Lower Sorbian]]<br />(code: <code>dsb</code>) | [[:dtp:User:PK2|User page]] in [[:en:Dusun language|Dusun]]<br />(code: <code>dtp</code>) | [[:dty:User:PK2|User page]] in [[:en:Doteli|Doteli]]<br />(code: <code>dty</code>) | [[:dv:User:PK2|User page]] in [[:en:Maldivian language|Maldivian]]<br />(code: <code>dv</code>) | [[:dz:User:PK2|User page]] in [[:en:Dzongkha|Dzongkha]]<br />(code: <code>dz</code>) |} {| class="wikitable" style="text-align: center; font-size:85%" |+ E |- | [[:ee:User:PK2|User page]] in [[:en:Ewe language|Ewe]]<br />(code: <code>ee</code>) | [[:el:User:PK2|User page]] in [[:en:Greek language|Greek]]<br />(code: <code>el</code>) | [[:eml:User:PK2|User page]] in [[:en:Emilian–Romagnol|Emilian–Romagnol]]<br />(code: <code>eml</code>) | [[:en:User:PK2|User page]] in [[:en:English language|English]]<br />(code: <code>en</code>) | [[:eo:User:PK2|User page]] in [[:en:Esperanto|Esperanto]]<br />(code: <code>eo</code>) | [[:es:User:PK2|User page]] in [[:en:Spanish language|Spanish]]<br />(code: <code>es</code>) | [[:et:User:PK2|User page]] in [[:en:Estonian language|Estonian]]<br />(code: <code>et</code>) | [[:eu:User:PK2|User page]] in [[:en:Basque language|Basque]]<br />(code: <code>eu</code>) | [[:ext:User:PK2|User page]] in [[:en:Extremaduran language|Extremaduran]]<br />(code: <code>ext</code>) |} {| class="wikitable" style="text-align: center; font-size:85%" |+ F |- | [[:fa:User:PK2|User page]] in [[:en:Persian language|Persian]]<br />(code: <code>fa</code>) | [[:fat:User:PK2|User page]] in [[:en:Akan language|Akan]] ([[:en:Fante dialect|Fante]])<br />(code: <code>fat</code>) | [[:ff:User:PK2|User page]] in [[:en:Fula language|Fula]]<br />(code: <code>ff</code>) | [[:fi:User:PK2|User page]] in [[:en:Finnish language|Finnish]]<br />(code: <code>fi</code>) | [[:fiu-vro:User:PK2|User page]] in [[:en:Võro language|Võro]]<br />(code: <code>fiu-vro</code>) | [[:fj:User:PK2|User page]] in [[:en:Fijian language|Fijian]]<br />(code: <code>fj</code>) | [[:fo:User:PK2|User page]] in [[:en:Faroese language|Faroese]]<br />(code: <code>fo</code>) | [[:fon:User:PK2|User page]] in [[:en:Fon language|Fon]]<br />(code: <code>fon</code>) | [[:fr:User:PK2|User page]] in [[:en:French language|French]]<br />(code: <code>fr</code>) | [[:frp:User:PK2|User page]] in [[:en:Franco-Provençal|Franco-Provençal]]<br />(code: <code>frp</code>) | [[:frr:User:PK2|User page]] in [[:en:North Frisian language|North Frisian]]<br />(code: <code>frr</code>) | [[:fur:User:PK2|User page]] in [[:en:Friulian language|Friulian]]<br />(code: <code>fur</code>) | [[:fy:User:PK2|User page]] in [[:en:West Frisian language|West Frisian]]<br />(code: <code>fy</code>) |} {| class="wikitable" style="text-align: center; font-size:85%" |+ G |- | [[:ga:User:PK2|User page]] in [[:en:Irish language|Irish]]<br />(code: <code>ga</code>) | [[:gag:User:PK2|User page]] in [[:en:Gagauz language|Gagauz]]<br />(code: <code>gag</code>) | [[:gan:User:PK2|User page]] in [[:en:Gan Chinese|Gan Chinese]]<br />(code: <code>gan</code>) | [[:gcr:User:PK2|User page]] in [[:en:French Guianese Creole|French Guianese Creole]]<br />(code: <code>gcr</code>) | [[:gd:User:PK2|User page]] in [[:en:Scottish Gaelic|Scottish Gaelic]]<br />(code: <code>gd</code>) | [[:gl:User:PK2|User page]] in [[:en:Galician language|Galician]]<br />(code: <code>gl</code>) | [[:glk:User:PK2|User page]] in [[:en:Gilaki language|Gilaki]]<br />(code: <code>glk</code>) | [[:gn:User:PK2|User page]] in [[:en:Guarani language|Guarani]]<br />(code: <code>gn</code>) | [[:gom:User:PK2|User page]] in [[:en:Konkani language|Konkani]] (Goan Konkani)<br />(code: <code>gom</code>) |- | [[:gor:User:PK2|User page]] in [[:en:Gorontalo language|Gorontalo]]<br />(code: <code>gor</code>) | [[:got:User:PK2|User page]] in [[:en:Gothic language|Gothic]]<br />(code: <code>got</code>) | [[:gpe:User:PK2|User page]] in [[:en:Ghanaian Pidgin English|Ghanaian Pidgin English]]<br />(code: <code>gpe</code>) | [[:gu:User:PK2|User page]] in [[:en:Gujarati language|Gujarati]]<br />(code: <code>gu</code>) | [[:guc:User:PK2|User page]] in [[:en:Wayuu language|Wayuu]]<br />(code: <code>guc</code>) | [[:gur:User:PK2|User page]] in [[:en:Farefare language|Farefare]]<br />(code: <code>gur</code>) | [[:guw:User:PK2|User page]] in [[:en:Gun language|Gun]]<br />(code: <code>guw</code>) | [[:gv:User:PK2|User page]] in [[:en:Manx language|Manx]]<br />(code: <code>gv</code>) |} {| class="wikitable" style="text-align: center; font-size:85%" |+ H |- | [[:ha:User:PK2|User page]] in [[:en:Hausa language|Hausa]]<br />(code: <code>ha</code>) | [[:hak:User:PK2|User page]] in [[:en:Hakka Chinese|Hakka Chinese]]<br />(code: <code>hak</code>) | [[:haw:User:PK2|User page]] in [[:en:Hawaiian language|Hawaiian]]<br />(code: <code>haw</code>) | [[:he:User:PK2|User page]] in [[:en:Hebrew language|Hebrew]]<br />(code: <code>he</code>) | [[:hi:User:PK2|User page]] in [[:en:Hindi|Hindi]]<br />(code: <code>hi</code>) | [[:hif:User:PK2|User page]] in [[:en:Fiji Hindi|Fiji Hindi]]<br />(code: <code>hif</code>) | [[:hr:User:PK2|User page]] in [[:en:Croatian language|Croatian]]<br />(code: <code>hr</code>) | [[:hsb:User:PK2|User page]] in [[:en:Upper Sorbian language|Upper Sorbian]]<br />(code: <code>hsb</code>) | [[:ht:User:PK2|User page]] in [[:en:Haitian Creole|Haitian Creole]]<br />(code: <code>ht</code>) | [[:hu:User:PK2|User page]] in [[:en:Hungarian language|Hungarian]]<br />(code: <code>hu</code>) | [[:hy:User:PK2|User page]] in [[:en:Armenian language|Armenian]] ([[:en:Eastern Armenian|Eastern Armenian]])<br />(code: <code>hy</code>) | [[:hyw:User:PK2|User page]] in [[:en:Western Armenian|Western Armenian]]<br />(code: <code>hyw</code>) |} {| class="wikitable" style="text-align: center; font-size:85%" |+ I |- | [[:ia:User:PK2|User page]] in [[:en:Interlingua|Interlingua]]<br />(code: <code>ia</code>) | [[:iba:User:PK2|User page]] in [[:en:Iban language|Iban]]<br />(code: <code>iba</code>) | [[:id:User:PK2|User page]] in [[:en:Indonesian language|Indonesian]]<br />(code: <code>id</code>) | [[:ie:User:PK2|User page]] in [[:en:Interlingue|Interlingue]]<br />(code: <code>ie</code>) | [[:ig:User:PK2|User page]] in [[:en:Igbo language|Igbo]]<br />(code: <code>ig</code>) | [[:igl:User:PK2|User page]] in [[:en:Igala language|Igala]]<br />(code: <code>igl</code>) | [[:ik:User:PK2|User page]] in [[:en:Iñupiaq language|Iñupiaq]]<br />(code: <code>ik</code>) | [[:ilo:User:PK2|User page]] in [[:en:Ilocano language|Ilocano]]<br />(code: <code>ilo</code>) | [[:inh:User:PK2|User page]] in [[:en:Ingush language|Ingush]]<br />(code: <code>inh</code>) | [[:io:User:PK2|User page]] in [[:en:Ido|Ido]]<br />(code: <code>io</code>) | [[:is:User:PK2|User page]] in [[:en:Icelandic language|Icelandic]]<br />(code: <code>is</code>) | [[:it:User:PK2|User page]] in [[:en:Italian language|Italian]]<br />(code: <code>it</code>) | [[:iu:User:PK2|User page]] in [[:en:Inuktitut|Inuktitut]]<br />(code: <code>iu</code>) |} {| class="wikitable" style="text-align: center; font-size:85%" |+ J |- | [[:ja:User:PK2|User page]] in [[:en:Japanese language|Japanese]]<br />(code: <code>ja</code>) | [[:jam:User:PK2|User page]] in [[:en:Jamaican Patois|Jamaican Patois]]<br />(code: <code>jam</code>) | [[:jbo:User:PK2|User page]] in [[:en:Lojban|Lojban]]<br />(code: <code>jbo</code>) | [[:jv:User:PK2|User page]] in [[:en:Javanese language|Javanese]]<br />(code: <code>jv</code>) |} {| class="wikitable" style="text-align: center; font-size:85%" |+ K |- | [[:ka:User:PK2|User page]] in [[:en:Georgian language|Georgian]]<br />(code: <code>ka</code>) | [[:kaa:User:PK2|User page]] in [[:en:Karakalpak language|Karakalpak]]<br />(code: <code>kaa</code>) | [[:kab:User:PK2|User page]] in [[:en:Kabyle language|Kabyle]]<br />(code: <code>kab</code>) | [[:kai:User:PK2|User page]] in [[:en:Karai-karai|Karai-karai]]<br />(code: <code>kai</code>) | [[:kaj:User:PK2|User page]] in [[:en:Jju language|Jju]]<br />(code: <code>kaj</code>) | [[:kbd:User:PK2|User page]] in [[:en:Kabardian language|Kabardian]]<br />(code: <code>kbd</code>) | [[:kbp:User:PK2|User page]] in [[:en:Kabiye language|Kabiye]]<br />(code: <code>kbp</code>) | [[:kcg:User:PK2|User page]] in [[:en:Tyap|Tyap]]<br />(code: <code>kcg</code>) | [[:kg:User:PK2|User page]] in [[:en:Kongo language|Kongo]]<br />(code: <code>kg</code>) | [[:kge:User:PK2|User page]] in [[:en:Komering language|Komering]]<br />(code: <code>kge</code>) | [[:ki:User:PK2|User page]] in [[:en:Kikuyu language|Kikuyu]]<br />(code: <code>ki</code>) | [[:kk:User:PK2|User page]] in [[:en:Kazakh language|Kazakh]]<br />(code: <code>kk</code>) | [[:km:User:PK2|User page]] in [[:en:Khmer language|Khmer]]<br />(code: <code>km</code>) |- | [[:kn:User:PK2|User page]] in [[:en:Kannada|Kannada]]<br />(code: <code>kn</code>) | [[:knc:User:PK2|User page]] in [[:en:Central Kanuri|Central Kanuri]]<br />(code: <code>knc</code>) | [[:ko:User:PK2|User page]] in [[:en:Korean language|Korean]]<br />(code: <code>ko</code>) | [[:koi:User:PK2|User page]] in [[:en:Komi-Permyak language|Komi-Permyak]]<br />(code: <code>koi</code>) | [[:krc:User:PK2|User page]] in [[:en:Karachay-Balkar|Karachay-Balkar]]<br />(code: <code>krc</code>) | [[:ks:User:PK2|User page]] in [[:en:Kashmiri language|Kashmiri]]<br />(code: <code>ks</code>) | [[:ksh:User:PK2|User page]] in [[:en:Ripuarian language|Ripuarian]]<br />(code: <code>ksh</code>) | [[:ku:User:PK2|User page]] in [[:en:Kurdish language|Kurdish]] ([[:en:Kurmanji|Kurmanji]])<br />(code: <code>ku</code>) | [[:kus:User:PK2|User page]] in [[:en:Kusaal language|Kusaal]]<br />(code: <code>kus</code>) | [[:kv:User:PK2|User page]] in [[:en:Komi language|Komi]]<br />(code: <code>kv</code>) | [[:kw:User:PK2|User page]] in [[:en:Cornish language|Cornish]]<br />(code: <code>kw</code>) | [[:ky:User:PK2|User page]] in [[:en:Kyrgyz language|Kyrgyz]]<br />(code: <code>ky</code>) |} {| class="wikitable" style="text-align: center; font-size:85%" |+ L |- | [[:la:User:PK2|User page]] in [[:en:Latin|Latin]]<br />(code: <code>la</code>) | [[:lad:User:PK2|User page]] in [[:en:Judaeo-Spanish|Judaeo-Spanish]]<br />(code: <code>lad</code>) | [[:lb:User:PK2|User page]] in [[:en:Luxembourgish|Luxembourgish]]<br />(code: <code>lb</code>) | [[:lbe:User:PK2|User page]] in [[:en:Lak language|Lak]]<br />(code: <code>lbe</code>) | [[:lez:User:PK2|User page]] in [[:en:Lezgian language|Lezgian]]<br />(code: <code>lez</code>) | [[:lfn:User:PK2|User page]] in [[:en:Lingua Franca Nova|Lingua Franca Nova]]<br />(code: <code>lfn</code>) | [[:lg:User:PK2|User page]] in [[:en:Luganda|Luganda]]<br />(code: <code>lg</code>) | [[:li:User:PK2|User page]] in [[:en:Limburgish|Limburgish]]<br />(code: <code>li</code>) |- | [[:lij:User:PK2|User page]] in [[:en:Ligurian language|Ligurian]]<br />(code: <code>lij</code>) | [[:lld:User:PK2|User page]] in [[:en:Ladin language|Ladin]]<br />(code: <code>lld</code>) | [[:lmo:User:PK2|User page]] in [[:en:Lombard language|Lombard]]<br />(code: <code>lmo</code>) | [[:ln:User:PK2|User page]] in [[:en:Lingala|Lingala]]<br />(code: <code>ln</code>) | [[:lo:User:PK2|User page]] in [[:en:Lao language|Lao]]<br />(code: <code>lo</code>) | [[:lt:User:PK2|User page]] in [[:en:Lithuanian language|Lithuanian]]<br />(code: <code>lt</code>) | [[:ltg:User:PK2|User page]] in [[:en:Latgalian language|Latgalian]]<br />(code: <code>ltg</code>) | [[:lv:User:PK2|User page]] in [[:en:Latvian language|Latvian]]<br />(code: <code>lv</code>) |} {| class="wikitable" style="text-align: center; font-size:85%" |+ M |- | [[:mad:User:PK2|User page]] in [[:en:Madurese language|Madurese]]<br />(code: <code>mad</code>) | [[:mai:User:PK2|User page]] in [[:en:Maithili language|Maithili]]<br />(code: <code>mai</code>) | [[:map-bms:User:PK2|User page]] in [[:en:Javanese language|Javanese]] ([[:en:Banyumasan dialect|Banyumasan]])<br />(code: <code>map-bms</code>) | [[:mdf:User:PK2|User page]] in [[:en:Moksha language|Moksha]]<br />(code: <code>mdf</code>) | [[:mg:User:PK2|User page]] in [[:en:Malagasy language|Malagasy]]<br />(code: <code>mg</code>) | [[:mhr:User:PK2|User page]] in [[:en:Meadow Mari language|Meadow Mari]]<br />(code: <code>mhr</code>) | [[:mi:User:PK2|User page]] in [[:en:Māori language|Māori]]<br />(code: <code>mi</code>) | [[:min:User:PK2|User page]] in [[:en:Minangkabau language|Minangkabau]]<br />(code: <code>min</code>) | [[:mk:User:PK2|User page]] in [[:en:Macedonian language|Macedonian]]<br />(code: <code>mk</code>) | [[:ml:User:PK2|User page]] in [[:en:Malayalam|Malayalam]]<br />(code: <code>ml</code>) | [[:mn:User:PK2|User page]] in [[:en:Mongolian language|Mongolian]]<br />(code: <code>mn</code>) |- | [[:mni:User:PK2|User page]] in [[:en:Meitei language|Meitei]]<br />(code: <code>mni</code>) | [[:mnw:User:PK2|User page]] in [[:en:Mon language|Mon]]<br />(code: <code>mnw</code>) | [[:m:mos:User:PK2|User page]] in [[:en:Mooré|Mooré]]<br />(code: <code>mos</code>) | [[:mr:User:PK2|User page]] in [[:en:Marathi language|Marathi]]<br />(code: <code>mr</code>) | [[:mrj:User:PK2|User page]] in [[:en:Hill Mari language|Hill Mari]]<br />(code: <code>mrj</code>) | [[:ms:User:PK2|User page]] in [[:en:Malay language|Malay]]<br />(code: <code>ms</code>) | [[:mt:User:PK2|User page]] in [[:en:Maltese language|Maltese]]<br />(code: <code>mt</code>) | [[:mwl:User:PK2|User page]] in [[:en:Mirandese language|Mirandese]]<br />(code: <code>mwl</code>) | [[:my:User:PK2|User page]] in [[:en:Burmese language|Burmese]]<br />(code: <code>my</code>) | [[:myv:User:PK2|User page]] in [[:en:Erzya language|Erzya]]<br />(code: <code>myv</code>) | [[:mzn:User:PK2|User page]] in [[:en:Mazanderani language|Mazanderani]]<br />(code: <code>mzn</code>) |} {| class="wikitable" style="text-align: center; font-size:85%" |+ N |- | [[:nah:User:PK2|User page]] in [[:en:Nahuatl|Nahuatl]]<br />(code: <code>nah</code>) | [[:nap:User:PK2|User page]] in [[:en:Neapolitan language|Neapolitan]]<br />(code: <code>nap</code>) | [[:nds:User:PK2|User page]] in [[:en:Low German|Low German]]<br />(code: <code>nds</code>) | [[:nds-nl:User:PK2|User page]] in [[:en:Dutch Low Saxon|Dutch Low Saxon]]<br />(code: <code>nds-nl</code>) | [[:ne:User:PK2|User page]] in [[:en:Nepali language|Nepali]]<br />(code: <code>ne</code>) | [[:new:User:PK2|User page]] in [[:en:Newar language|Newar]]<br />(code: <code>new</code>) | [[:nia:User:PK2|User page]] in [[:en:Nias language|Nias]]<br />(code: <code>nia</code>) | [[:nl:User:PK2|User page]] in [[:en:Dutch language|Dutch]]<br />(code: <code>nl</code>) | [[:nn:User:PK2|User page]] in [[:en:Norwegian language|Norwegian]] ([[:en:Nynorsk|Nynorsk]])<br />(code: <code>nn</code>) |- | [[:no:User:PK2|User page]] in [[:en:Norwegian language|Norwegian]] ([[:en:Bokmål|Bokmål]])<br />(code: <code>no</code>) | [[:nov:User:PK2|User page]] in [[:en:Novial|Novial]]<br />(code: <code>nov</code>) | [[:nqo:User:PK2|User page]] in [[:en:N'Ko language|N'Ko]]<br />(code: <code>nqo</code>) | [[:nr:User:PK2|User page]] in [[:en:Southern Ndebele language|Southern Ndebele]]<br />(code: <code>nr</code>) | [[:nrm:User:PK2|User page]] in [[:en:Norman language|Norman]]<br />(code: <code>nrm</code>) | [[:nso:User:PK2|User page]] in [[:en:Northern Sotho|Northern Sotho]]<br />(code: <code>nso</code>) | [[:nup:User:PK2|User page]] in [[:en:Nupe language|Nupe]]<br />(code: <code>nup</code>) | [[:nv:User:PK2|User page]] in [[:en:Navajo language|Navajo]]<br />(code: <code>nv</code>) | [[:ny:User:PK2|User page]] in [[:en:Chewa language|Chewa]]<br />(code: <code>ny</code>) |} {| class="wikitable" style="text-align: center; font-size:85%" |+ O |- | [[:oc:User:PK2|User page]] in [[:en:Occitan language|Occitan]]<br />(code: <code>oc</code>) | [[:olo:User:PK2|User page]] in [[:en:Livvi-Karelian language|Livvi-Karelian]]<br />(code: <code>olo</code>) | [[:om:User:PK2|User page]] in [[:en:Oromo language|Oromo]]<br />(code: <code>om</code>) | [[:or:User:PK2|User page]] in [[:en:Odia language|Odia]]<br />(code: <code>or</code>) | [[:os:User:PK2|User page]] in [[:en:Ossetian language|Ossetian]]<br />(code: <code>os</code>) |} {| class="wikitable" style="text-align: center; font-size:85%" |+ P |- | [[:pa:User:PK2|User page]] in [[:en:Punjabi language|Punjabi]]<br />(code: <code>pa</code>) | [[:pag:User:PK2|User page]] in [[:en:Pangasinan language|Pangasinan]]<br />(code: <code>pag</code>) | [[:pam:User:PK2|User page]] in [[:en:Kapampangan language|Kapampangan]]<br />(code: <code>pam</code>) | [[:pap:User:PK2|User page]] in [[:en:Papiamento|Papiamento]]<br />(code: <code>pap</code>) | [[:pcd:User:PK2|User page]] in [[:en:Picard language|Picard]]<br />(code: <code>pcd</code>) | [[:pcm:User:PK2|User page]] in [[:en:Nigerian Pidgin|Nigerian Pidgin]]<br />(code: <code>pcm</code>) | [[:pdc:User:PK2|User page]] in [[:en:Pennsylvania Dutch language|Pennsylvania Dutch]]<br />(code: <code>pdc</code>) | [[:pfl:User:PK2|User page]] in [[:en:Palatine German dialects|Palatine German]]<br />(code: <code>pfl</code>) | [[:pi:User:PK2|User page]] in [[:en:Pali|Pali]]<br />(code: <code>pi</code>) |- | [[:pl:User:PK2|User page]] in [[:en:Polish language|Polish]]<br />(code: <code>pl</code>) | [[:pms:User:PK2|User page]] in [[:en:Piedmontese language|Piedmontese]]<br />(code: <code>pms</code>) | [[:pnb:User:PK2|User page]] in [[:en:Punjabi language|Punjabi]] (Western Punjabi)<br />(code: <code>pnb</code>) | [[:pnt:User:PK2|User page]] in [[:en:Pontic Greek|Pontic Greek]]<br />(code: <code>pnt</code>) | [[:ppl:User:PK2|User page]] in [[:en:Nawat language|Nawat]]<br />(code: <code>ppl</code>) | [[:ps:User:PK2|User page]] in [[:en:Pashto|Pashto]]<br />(code: <code>ps</code>) | [[:pt:User:PK2|User page]] in [[:en:Portuguese language|Portuguese]]<br />(code: <code>pt</code>) | [[:pwn:User:PK2|User page]] in [[:en:Paiwan language|Paiwan]]<br />(code: <code>pwn</code>) |} {| class="wikitable" style="text-align: center; font-size:85%" |+ Q |- | [[:qu:User:PK2|User page]] in [[:en:Quechuan languages|Quechua]] ([[:en:Southern Quechua|Southern Quechua]])<br />(code: <code>qu</code>) |} {| class="wikitable" style="text-align: center; font-size:85%" |+ R |- | [[:rki:User:PK2|User page]] in [[:en:Rakhine language|Rakhine]]<br />(code: <code>rki</code>) | [[:rm:User:PK2|User page]] in [[:en:Romansh language|Romansh]]<br />(code: <code>rm</code>) | [[:rmy:User:PK2|User page]] in [[:en:Romani language|Romani]] ([[:en:Vlax Romani language|Vlax Romani]])<br />(code: <code>rmy</code>) | [[:rn:User:PK2|User page]] in [[:en:Kirundi|Kirundi]]<br />(code: <code>rn</code>) | [[:ro:User:PK2|User page]] in [[:en:Romanian language|Romanian]]<br />(code: <code>ro</code>) | [[:roa-rup:User:PK2|User page]] in [[:en:Aromanian language|Aromanian]]<br />(code: <code>roa-rup</code>) | [[:roa-tara:User:PK2|User page]] in [[:en:Neapolitan language|Neapolitan]] ([[:en:Tarantino dialect|Tarantino]])<br />(code: <code>roa-tara</code>) | [[:rsk:User:PK2|User page]] in [[:en:Pannonian Rusyn|Pannonian Rusyn]]<br />(code: <code>rsk</code>) | [[:ru:User:PK2|User page]] in [[:en:Russian language|Russian]]<br />(code: <code>ru</code>) | [[:rue:User:PK2|User page]] in [[:en:Rusyn language|Rusyn]]<br />(code: <code>rue</code>) | [[:rw:User:PK2|User page]] in [[:en:Kinyarwanda|Kinyarwanda]]<br />(code: <code>rw</code>) |} {| class="wikitable" style="text-align: center; font-size:85%" |+ S |- | [[:sa:User:PK2|User page]] in [[:en:Sanskrit|Sanskrit]]<br />(code: <code>sa</code>) | [[:sah:User:PK2|User page]] in [[:en:Yakut language|Yakut]]<br />(code: <code>sah</code>) | [[:sat:User:PK2|User page]] in [[:en:Santali language|Santali]]<br />(code: <code>sat</code>) | [[:sc:User:PK2|User page]] in [[:en:Sardinian language|Sardinian]]<br />(code: <code>sc</code>) | [[:scn:User:PK2|User page]] in [[:en:Sicilian language|Sicilian]]<br />(code: <code>scn</code>) | [[:sco:User:PK2|User page]] in [[:en:Scots language|Scots]]<br />(code: <code>sco</code>) | [[:sd:User:PK2|User page]] in [[:en:Sindhi language|Sindhi]]<br />(code: <code>sd</code>) | [[:se:User:PK2|User page]] in [[:en:Northern Sámi|Northern Sámi]]<br />(code: <code>se</code>) | [[:sg:User:PK2|User page]] in [[:en:Sango language|Sango]]<br />(code: <code>sg</code>) | [[:sh:User:PK2|User page]] in [[:en:Serbo-Croatian|Serbo-Croatian]]<br />(code: <code>sh</code>) | [[:shi:User:PK2|User page]] in [[:en:Shilha language|Shilha]]<br />(code: <code>shi</code>) |- | [[:shn:User:PK2|User page]] in [[:en:Shan language|Shan]]<br />(code: <code>shn</code>) | [[:si:User:PK2|User page]] in [[:en:Sinhala language|Sinhala]]<br />(code: <code>si</code>) | [[:simple:User:PK2|User page]] in [[:en:Basic English|Basic English]]<br />(code: <code>simple</code>) | [[:sk:User:PK2|User page]] in [[:en:Slovak language|Slovak]]<br />(code: <code>sk</code>) | [[:skr:User:PK2|User page]] in [[:en:Saraiki language|Saraiki]]<br />(code: <code>skr</code>) | [[:sl:User:PK2|User page]] in [[:en:Slovene language|Slovene]]<br />(code: <code>sl</code>) | [[:sm:User:PK2|User page]] in [[:en:Samoan language|Samoan]]<br />(code: <code>sm</code>) | [[:smn:User:PK2|User page]] in [[:en:Inari Sámi language|Inari Sámi]]<br />(code: <code>smn</code>) | [[:sn:User:PK2|User page]] in [[:en:Shona language|Shona]]<br />(code: <code>sn</code>) | [[:so:User:PK2|User page]] in [[:en:Somali language|Somali]]<br />(code: <code>so</code>) | [[:sq:User:PK2|User page]] in [[:en:Albanian language|Albanian]]<br />(code: <code>sq</code>) |- | [[:sr:User:PK2|User page]] in [[:en:Serbian language|Serbian]]<br />(code: <code>sr</code>) | [[:srn:User:PK2|User page]] in [[:en:Sranan Tongo|Sranan Tongo]]<br />(code: <code>srn</code>) | [[:ss:User:PK2|User page]] in [[:en:Swazi language|Swazi]]<br />(code: <code>ss</code>) | [[:st:User:PK2|User page]] in [[:en:Sotho language|Sotho]]<br />(code: <code>st</code>) | [[:stq:User:PK2|User page]] in [[:en:Saterland Frisian language|Saterland Frisian]]<br />(code: <code>stq</code>) | [[:su:User:PK2|User page]] in [[:en:Sundanese language|Sundanese]]<br />(code: <code>su</code>) | [[:sv:User:PK2|User page]] in [[:en:Swedish language|Swedish]]<br />(code: <code>sv</code>) | [[:sw:User:PK2|User page]] in [[:en:Swahili language|Swahili]]<br />(code: <code>sw</code>) | [[:syl:User:PK2|User page]] in [[:en:Sylheti language|Sylheti]]<br />(code: <code>syl</code>) | [[:szl:User:PK2|User page]] in [[:en:Silesian language|Silesian]]<br />(code: <code>szl</code>) | [[:szy:User:PK2|User page]] in [[:en:Sakizaya language|Sakizaya]]<br />(code: <code>szy</code>) |} {| class="wikitable" style="text-align: center; font-size:85%" |+ T |- | [[:ta:User:PK2|User page]] in [[:en:Tamil language|Tamil]]<br />(code: <code>ta</code>) | [[:tay:User:PK2|User page]] in [[:en:Atayal language|Atayal]]<br />(code: <code>tay</code>) | [[:tcy:User:PK2|User page]] in [[:en:Tulu language|Tulu]]<br />(code: <code>tcy</code>) | [[:tdd:User:PK2|User page]] in [[:en:Tai Nuea language|Tai Nuea]]<br />(code: <code>tdd</code>) | [[:te:User:PK2|User page]] in [[:en:Telugu language|Telugu]]<br />(code: <code>te</code>) | [[:tet:User:PK2|User page]] in [[:en:Tetum language|Tetum]]<br />(code: <code>tet</code>) | [[:tg:User:PK2|User page]] in [[:en:Tajik language|Tajik]]<br />(code: <code>tg</code>) | [[:th:User:PK2|User page]] in [[:en:Thai language|Thai]]<br />(code: <code>th</code>) | [[:ti:User:PK2|User page]] in [[:en:Tigrinya language|Tigrinya]]<br />(code: <code>ti</code>) | [[:tig:User:PK2|User page]] in [[:en:Tigre language|Tigre]]<br />(code: <code>tig</code>) | [[:tk:User:PK2|User page]] in [[:en:Turkmen language|Turkmen]]<br />(code: <code>tk</code>) | [[:tl:User:PK2|User page]] in [[:en:Tagalog language|Tagalog]]<br />(code: <code>tl</code>) | [[:tly:User:PK2|User page]] in [[:en:Talysh language|Talysh]]<br />(code: <code>tly</code>) |- | [[:tn:User:PK2|User page]] in [[:en:Tswana language|Tswana]]<br />(code: <code>tn</code>) | [[:to:User:PK2|User page]] in [[:en:Tongan language|Tongan]]<br />(code: <code>to</code>) | [[:tok:User:PK2|User page]] in [[:en:Toki Pona|Toki Pona]]<br />(code: <code>tok</code>) | [[:tpi:User:PK2|User page]] in [[:en:Tok Pisin|Tok Pisin]]<br />(code: <code>tpi</code>) | [[:tr:User:PK2|User page]] in [[:en:Turkish language|Turkish]]<br />(code: <code>tr</code>) | [[:trv:User:PK2|User page]] in [[:en:Seediq language|Seediq]]<br />(code: <code>trv</code>) | [[:ts:User:PK2|User page]] in [[:en:Tsonga language|Tsonga]]<br />(code: <code>ts</code>) | [[:tt:User:PK2|User page]] in [[:en:Tatar language|Tatar]]<br />(code: <code>tt</code>) | [[:tum:User:PK2|User page]] in [[:en:Tumbuka language|Tumbuka]]<br />(code: <code>tum</code>) | [[:tw:User:PK2|User page]] in [[:en:Akan language|Akan]] (Twi)<br />(code: <code>tw</code>) | [[:ty:User:PK2|User page]] in [[:en:Tahitian language|Tahitian]]<br />(code: <code>ty</code>) | [[:tyv:User:PK2|User page]] in [[:en:Tuvan language|Tuvan]]<br />(code: <code>tyv</code>) |} {| class="wikitable" style="text-align: center; font-size:85%" |+ U |- | [[:udm:User:PK2|User page]] in [[:en:Udmurt language|Udmurt]]<br />(code: <code>udm</code>) | [[:ug:User:PK2|User page]] in [[:en:Uyghur language|Uyghur]]<br />(code: <code>ug</code>) | [[:uk:User:PK2|User page]] in [[:en:Ukrainian language|Ukrainian]]<br />(code: <code>uk</code>) | [[:ur:User:PK2|User page]] in [[:en:Urdu|Urdu]]<br />(code: <code>ur</code>) | [[:uz:User:PK2|User page]] in [[:en:Uzbek language|Uzbek]]<br />(code: <code>uz</code>) |} {| class="wikitable" style="text-align: center; font-size:85%" |+ V |- | [[:ve:User:PK2|User page]] in [[:en:Venda language|Venda]]<br />(code: <code>ve</code>) | [[:vec:User:PK2|User page]] in [[:en:Venetian language|Venetian]]<br />(code: <code>vec</code>) | [[:vep:User:PK2|User page]] in [[:en:Veps language|Veps]]<br />(code: <code>vep</code>) | [[:vi:User:PK2|User page]] in [[:en:Vietnamese language|Vietnamese]]<br />(code: <code>vi</code>) | [[:vls:User:PK2|User page]] in [[:en:West Flemish|West Flemish]]<br />(code: <code>vls</code>) | [[:vo:User:PK2|User page]] in [[:en:Volapük|Volapük]]<br />(code: <code>vo</code>) |} {| class="wikitable" style="text-align: center; font-size:85%" |+ W |- | [[:wa:User:PK2|User page]] in [[:en:Walloon language|Walloon]]<br />(code: <code>wa</code>) | [[:war:User:PK2|User page]] in [[:en:Waray language|Waray]]<br />(code: <code>war</code>) | [[:wo:User:PK2|User page]] in [[:en:Wolof language|Wolof]]<br />(code: <code>wo</code>) | [[:wuu:User:PK2|User page]] in [[:en:Wu Chinese|Wu Chinese]]<br />(code: <code>wuu</code>) |} {| class="wikitable" style="text-align: center; font-size:85%" |+ X |- | [[:xal:User:PK2|User page]] in [[:en:Oirat language|Oirat]] ([[:en:Kalmyk Oirat|Kalmyk Oirat]])<br />(code: <code>xal</code>) | [[:xh:User:PK2|User page]] in [[:en:Xhosa language|Xhosa]]<br />(code: <code>xh</code>) | [[:xmf:User:PK2|User page]] in [[:en:Mingrelian language|Mingrelian]]<br />(code: <code>xmf</code>) |} {| class="wikitable" style="text-align: center; font-size:85%" |+ Y |- | [[:yi:User:PK2|User page]] in [[:en:Yiddish|Yiddish]]<br />(code: <code>yi</code>) | [[:yo:User:PK2|User page]] in [[:en:Yoruba language|Yoruba]]<br />(code: <code>yo</code>) |} {| class="wikitable" style="text-align: center; font-size:85%" |+ Z |- | [[:za:User:PK2|User page]] in [[:en:Zhuang languages|Zhuang]] ([[:en:Standard Zhuang|Standard Zhuang]])<br />(code: <code>za</code>) | [[:zea:User:PK2|User page]] in [[:en:Zeelandic|Zeelandic]]<br />(code: <code>zea</code>) | [[:zgh:User:PK2|User page]] in [[:en:Standard Moroccan Amazigh|Standard Moroccan Amazigh]]<br />(code: <code>zgh</code>) | [[:zh:User:PK2|User page]] in [[:en:Chinese language|Chinese]] ([[:en:Mandarin Chinese|Mandarin Chinese]])<br />(code: <code>zh</code>) | [[:zh-classical:User:PK2|User page]] in [[:en:Classical Chinese|Classical Chinese]]<br />(code: <code>zh-classical</code>) | [[:zh-min-nan:User:PK2|User page]] in [[:en:Southern Min|Southern Min]]<br />(code: <code>zh-min-nan</code>) | [[:zh-yue:User:PK2|User page]] in [[:en:Cantonese|Cantonese]]<br />(code: <code>zh-yue</code>) | [[:zu:User:PK2|User page]] in [[:en:Zulu language|Zulu]]<br />(code: <code>zu</code>) |} dud3tixug1qffje4pl8q76cccmmhg8l 0 148989 707303 707135 2026-05-22T08:05:24Z Punjabi Log 44034 707303 wikitext text/x-wiki {{حوالے}} باڈی ماس انڈیکس (BMI) اک طریقہ اے جِدے نال بندے دے وزن تے قد دے حساب نال ایہہ ویکھیا جاندا اے کہ اوہدا جسم صحت مند حد وچ اے یا نئیں۔ باڈی ماس انڈیکس اک اہم پیمانہ اے جیہڑا انسان دے وزن تے قد دے حساب نال جسم دی حالت نوں ظاہر کردا اے۔ ایہدے ذریعے ایہہ پتہ لگایا جاندا اے کہ بندہ دُبلا اے، نارمل وزن وچ اے یا زیادہ وزن رکھدا اے۔ ڈاکٹر تے ماہرینِ صحت اکثر BMI استعمال کردے نیں تاکہ صحت دے خطرے دا اندازہ لایا جا سکے۔ باڈی ماس انڈیکس ناپن لئی انسان دا وزن کلوگرام وچ تے قد میٹر وچ ورتیا جاندا اے۔ ایہہ اک سادہ حساب اے جیہڑا ہر عمر دے بالغ افراد اُتے لاگو کیتا جاندا اے۔ جے باڈی ماس انڈیکس نارمل حد توں زیادہ ہووے تے ایہہ موٹاپے دی علامت ہو سکدی اے، جیہڑا دل دیاں بیماریواں، شوگر تے ہور مسئلے پیدا کر سکدا اے۔ ایس دی مدد نال لوک اپنی صحت اُتے نظر رکھ سکدے نیں۔ مناسب غذا، ورزش تے صحت مند عادتیں ایس نوں نارمل حد وچ رکھن وچ مدد دیندیاں نیں۔ جے باڈی ماس انڈیکس بہت گھٹ یا بہت زیادہ ہووے تے ڈاکٹر نال مشورہ کرنا ضروری ہوندا اے۔ ایہہ یاد رکھنا وی ضروری اے کہ ایہ ہر بندے دی مکمل صحت نوں ظاہر نئیں کردا۔ بعض کھلاڑیاں یا مضبوط جسم والے لوکاں دا باڈی ماس انڈیکس زیادہ ہو سکدا اے، پر اوہ صحت مند ہوندے نیں۔ ایس لئی باڈی ماس انڈیکس دے نال ہور طبی معائنیاں نوں وی اہمیت دینی چاہیدی اے۔ باڈی ماس انڈیکس ناپن لئی انسان دا وزن کلوگرام وچ تے قد میٹر وچ ورتیا جاندا اے۔ ایہہ اک سادہ حساب اے جیہڑا ہر عمر دے بالغ افراد اُتے لاگو کیتا جاندا اے۔ جے باڈی ماس انڈیکس نارمل حد توں زیادہ ہووے تے ایہہ موٹاپے دی علامت ہو سکدی اے، جیہڑا دل دیاں بیماریواں، شوگر تے ہور مسئلے پیدا کر سکدا اے۔ '''BMI دا فارمولا:''' BMI = وزن (کلوگرام وچ) ÷ قد² (میٹر وچ) جے کسے دا وزن 70 کلوگرام اے تے قد 1.75 میٹر اے، تے ایہدے نال BMI تقریباً 22.9 بندا اے۔<ref>''[https://tingotools.com/bmi-calculator/ BMI]''</ref> == حوالے == b1x0vhi8qs9ohjar31sgnx633uhu3y3 10 149032 707276 707249 2026-05-21T13:49:20Z Abbas dhothar 361 707276 wikitext text/x-wiki {{military navigation | style = wide | name = قدیم رومی جنگاں | state = {{{state<includeonly>|{{{1|autocollapse}}}</includeonly>}}} | title = [[رومی باہرلی لڑائیاں تے جنکاں دی لسٹ|پرانیاں رومی لڑائیاں]] | listclass = hlist | group1 = [[رومن فوج دی مہم دی تریخ|<br/>رومن جمہوریہ دیاں جنگاں]] | list1 = * [[اٹلی وچ رومی توسیع]] ** [[رومن-ایٹروسکن جنگاں]] ** [[رومن-ایکوین جنگاں]] ** [[رومن-لاطینی جنگاں]] ** [[رومن-ہرنیکی تنازعات]] ** [[رومن-وولشیائی جنگاں]] ** [[رومن-سابین جنگاں]] ** [[سامنائیٹ وار]] ** [[پیراک جنگ]] * [[رومن–گیلک جنگاں]] * [[پیونک وار]] ** [[پہلی پیونک جنگ|پہلی]] ** [[دوجی پیونک جنگ|دوجی]] ** [[تیجی پیونک جنگ|تیجی]] * [[الیرو-رومن جنگاں]] * [[مقدونیہ دیاں لڑائیاں]] ** [[پہلی مقدونیہ دی لڑائی|پہلی]] ** [[دوجی مقدونیہ دی لڑائی|دوجی]] ** [[تیجی مقدونیہ دی لڑائی|تیجی]] ** [[چوتھی مقدونیہ دی لڑائی|چوتھی]] * [[رومن-سلوکی جنگ]] * [[گلتیہ جنگ]] * [[آئیبیرین جزیرہ نما تے رومیاں دی فتح]] ** [[سیلٹیبیرین جنگاں]] ** [[لوسیٹین جنگ]] ** [[نومینٹائن وار]] ** [[سرٹورین جنگ]] ** [[کینٹابرین جنگاں]] * [[آخائی جنگ]] * [[ارسٹونیکس دی لڑائی]] * [[جگرتھین وار]] * [[سمبرین جنگ]] * [[سرویل وارز]] ** [[پہلی سرویل وار|پہلی]] ** [[دوجی سرویل وار|دوجی]] ** [[تیجی سرویل وار|تیجی]] * [[سماجی لڑائی (91–87 ق م)|سماجی لڑائی]] * ''[[بیلم آکٹیوینم]]'' * [[سلا دی خانہ جنگی]] * [[مہردادی جنگاں]] ** [[پہلی مہردادی جنگ|پہلی]] ** [[دوجی مہردادی جنگ|دوجی]] ** [[تیجی مہردادی جنگ|تیجی]] * [[گیلک جنگاں]] * [[جولیئس سیزر دے برطانیہ تے حملے]] * [[رومن-پارتھین جنگاں]] * [[سیزر دی خانہ جنگی]] * [[بغاوت دی جنگ]] * [[لبریٹرز دی خانہ جنگی]] * ''[[بیلم سیکولم]]'' * [[پیرس دی لڑائی]] * [[ایکٹیم دی لڑائی]] | group2 = [[رومی فوج دی مہم دی تاریخ|<br/>رومی سلطنت دیاں جنگاں]] | list2 = * [[رومیاں تے جرمن لوکاں دے وچکار لڑائی دا تریخ|جرمنی لڑائیاں]] ** [[مارکومانک جنگاں]] ** [[گوتھک جنگ (376–382)|گوتھک جنگ]] * [[برطانیہ تے رومیاں دی فتح]] ** [[بوڈیکن بغاوت]] * [[58–63 دی رومن-پارتھین لڑائی|آرمینیائی لڑائی]] * [[چار شہنشاہاں دا سال|69 دی خانہ جنگی]] * [[یہودی-رومی جنگاں]] ** [[پہلی یہودی-رومی لڑائی|پہلی]] ** [[پردیسی بغاوت|پردیسی]] ** [[بار کوخبا بغاوت|بار کوخبا]] * [[ڈومیٹین دی ڈیشین وار]] * [[ٹریجن دیاں ڈیسیئن جنگاں]] * [[رومن فارسی جنگاں]] * [[تیجی صدی دا بحران|تیجی صدی دیاں خانہ جنگیاں]] * [[لہندی رومی سلطنت دا زوال|لہندی رومی سلطنت دے زوال دیاں جنگاں]] | below = '''[[قدیم روم دی فوجی تریخ]]''' }}<noinclude> {{collapsible option}} [[Category:Ancient Rome military templates]] </noinclude> czkxcahgcj4shddpqa92higrbefn6fk 707277 707276 2026-05-21T14:03:45Z Abbas dhothar 361 707277 wikitext text/x-wiki {{military navigation | style = wide | name = قدیم رومی جنگاں | state = {{{state<includeonly>|{{{1|autocollapse}}}</includeonly>}}} | title = [[رومی باہرلی لڑائیاں تے جنکاں دی لسٹ|پرانیاں رومی لڑائیاں]] | listclass = hlist | group1 = [[رومن فوج دی مہم دی تریخ|<br/>رومن جمہوریہ دیاں جنگاں]] | list1 = * [[اٹلی وچ رومی توسیع]] ** [[رومن-ایٹروسکن جنگاں]] ** [[رومن-ایکوین جنگاں]] ** [[رومن-لاطینی جنگاں]] ** [[رومن-ہرنیکی تنازعات]] ** [[رومن-وولشیائی جنگاں]] ** [[رومن-سابین جنگاں]] ** [[سامنائیٹ وار]] ** [[پیراک جنگ]] * [[رومن–گیلک جنگاں]] * [[فونیقی جنگاں]] ** [[پہلی پیونک جنگ|پہلی]] ** [[دوجی پیونک جنگ|دوجی]] ** [[تیجی پیونک جنگ|تیجی]] * [[الیرو-رومن جنگاں]] * [[مقدونیہ دیاں لڑائیاں]] ** [[پہلی مقدونیہ دی لڑائی|پہلی]] ** [[دوجی مقدونیہ دی لڑائی|دوجی]] ** [[تیجی مقدونیہ دی لڑائی|تیجی]] ** [[چوتھی مقدونیہ دی لڑائی|چوتھی]] * [[رومن-سلوکی جنگ]] * [[گلتیہ جنگ]] * [[آئیبیرین جزیرہ نما تے رومیاں دی فتح]] ** [[سیلٹیبیرین جنگاں]] ** [[لوسیٹین جنگ]] ** [[نومینٹائن وار]] ** [[سرٹورین جنگ]] ** [[کینٹابرین جنگاں]] * [[آخائی جنگ]] * [[ارسٹونیکس دی لڑائی]] * [[جگرتھین وار]] * [[سمبرین جنگ]] * [[سرویل وارز]] ** [[پہلی سرویل وار|پہلی]] ** [[دوجی سرویل وار|دوجی]] ** [[تیجی سرویل وار|تیجی]] * [[سماجی لڑائی (91–87 ق م)|سماجی لڑائی]] * ''[[بیلم آکٹیوینم]]'' * [[سلا دی خانہ جنگی]] * [[مہردادی جنگاں]] ** [[پہلی مہردادی جنگ|پہلی]] ** [[دوجی مہردادی جنگ|دوجی]] ** [[تیجی مہردادی جنگ|تیجی]] * [[گیلک جنگاں]] * [[جولیئس سیزر دے برطانیہ تے حملے]] * [[رومن-پارتھین جنگاں]] * [[سیزر دی خانہ جنگی]] * [[بغاوت دی جنگ]] * [[لبریٹرز دی خانہ جنگی]] * ''[[بیلم سیکولم]]'' * [[پیرس دی لڑائی]] * [[ایکٹیم دی لڑائی]] | group2 = [[رومی فوج دی مہم دی تاریخ|<br/>رومی سلطنت دیاں جنگاں]] | list2 = * [[رومیاں تے جرمن لوکاں دے وچکار لڑائی دا تریخ|جرمنی لڑائیاں]] ** [[مارکومانک جنگاں]] ** [[گوتھک جنگ (376–382)|گوتھک جنگ]] * [[برطانیہ تے رومیاں دی فتح]] ** [[بوڈیکن بغاوت]] * [[58–63 دی رومن-پارتھین لڑائی|آرمینیائی لڑائی]] * [[چار شہنشاہاں دا سال|69 دی خانہ جنگی]] * [[یہودی-رومی جنگاں]] ** [[پہلی یہودی-رومی لڑائی|پہلی]] ** [[پردیسی بغاوت|پردیسی]] ** [[بار کوخبا بغاوت|بار کوخبا]] * [[ڈومیٹین دی ڈیشین وار]] * [[ٹریجن دیاں ڈیسیئن جنگاں]] * [[رومن فارسی جنگاں]] * [[تیجی صدی دا بحران|تیجی صدی دیاں خانہ جنگیاں]] * [[لہندی رومی سلطنت دا زوال|لہندی رومی سلطنت دے زوال دیاں جنگاں]] | below = '''[[قدیم روم دی فوجی تریخ]]''' }}<noinclude> {{collapsible option}} [[Category:Ancient Rome military templates]] </noinclude> 8rab8yceguztyg1dafbl7ojcmzl6itg 0 149034 707271 2026-05-21T13:34:42Z Abbas dhothar 361 "{{معلومات-حرب}}{{معلومات-شہر}}[[فائل:Roman Republic Empire map.gif|ربط=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/e/ea/Roman_Republic_Empire_map.gif/220px-Roman_Republic_Empire_map.gif|متبادل=Animated map of the Roman Republic and Empire|thumb|510 ق م تو‏ں 530 عیسوی دے دوران رومی [[رومی جمہوریہ|جمہوریہ]] تے [[رومی سلطنت|سلطنت]] دا متحرک نقشہ {{ن...؜" نال صفحہ بنایا گیا۔ 707271 wikitext text/x-wiki {{معلومات-حرب}}{{معلومات-شہر}}[[فائل:Roman Republic Empire map.gif|ربط=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/e/ea/Roman_Republic_Empire_map.gif/220px-Roman_Republic_Empire_map.gif|متبادل=Animated map of the Roman Republic and Empire|thumb|510 ق م تو‏ں 530 عیسوی دے دوران رومی [[رومی جمہوریہ|جمہوریہ]] تے [[رومی سلطنت|سلطنت]] دا متحرک نقشہ {{نقشیاں دا حاشیہ|#C46C5C|جمهوریہ روم}}{{نقشیاں دا حاشیہ|#9C649C|رومی سلطنت}}{{نقشیاں دا حاشیہ|#BCC45C|مشرقی رومی سلطنت}}{{نقشیاں دا حاشیہ|#5CA4CC|مغربی رومی سلطنت}}]] '''مغربی [[رومی سلطنت]]''' دا زوال (یا '''[[روم]] دا زوال''' ) رومیاں د‏‏ی تریخ دا اک لمحہ اے، جس [[مغربی رومی سلطنت|وچ مغربی رومی سلطنت دے]] زوال تے زوال نو‏‏ں بیان کيتا گیا اے کیونجے اوہ اپنی حکمرانی نو‏‏ں برقرار رکھنے تے اپنی حکمرانی نو‏‏ں نافذ کرنے وچ ناکا‏م رہے تے آخر کار انہاں دا وسیع علاقہ منہدم تے منتشر ہو گیا۔ اج دے مورخین فوج د‏‏ی غیر موثریت تے کمی، روم د‏‏ی صحت تے آبادی وچ کمی، معیشت دا عدم استحکا‏م، شہنشاہاں د‏‏ی نااہلی، اقتدار دے حصول اُتے اندرونی کشمکش، وقتاً فوقتاً مذہبی تبدیلیاں تے نا اہلی جداں عوامل اُتے غور کردے نيں۔ اندرونی حکومت د‏ی طاقت تے صلاحیت دے کھو جانے د‏‏ی وجہ دے طور اُتے جس نے رومیاں نو‏‏ں مشق کرنے د‏‏ی اجازت دتی اوہ کہندے نيں کہ ایہ انہاں دے زیر اقتدار علاقےآں تے صوبےآں اُتے موثر سی۔ ہور رومی رہتل دے اردگرد [[جنگلی شخص|وحشیاں]] دے بڑھدے ہوئے دباؤ تے حملے انہاں دے زوال تے تباہی دا سبب بنے۔ روم دے زوال تے زوال د‏‏ی وجوہات قدیم دور د‏‏ی تریخ نویسی دے اہ‏م تے اہ‏م موضوعات وچو‏ں اک نيں [[ناکا‏م ریاست|اور ناکا‏م حکومت دے]] بارے وچ بوہت سارے نويں مکالمےآں نو‏‏ں وی متاثر کردیاں نيں۔ نٹہغ رفلش رفلنسش نوفشل فنے ش فنش فنس سف شفس سف == تختہ الٹنے د‏‏ی کہانی دا خلاصہ == جولیس نیپس دے دور وچ ، چونکہ بوہت‏ے فوجی جرمن نژاد سن، اس لئی اورسٹس (مغربی رومن سپاہیاں دا کمانڈر) خود بادشاہ تو‏ں ودھ پیارا سی۔ چنانچہ اورسٹس، جو خود رومن جرمن نژاد سی، نے جولیس نو‏‏ں ہٹا کر اپنے بیٹے رومولس آگسٹس نو‏‏ں بادشاہ بنا دتا۔ لیکن ایتکاں فوجیاں نے اوڈوسر نامی اک ہور جرمن کمانڈر د‏‏ی قیادت وچ بغاوت کی، اورسٹس نو‏‏ں قتل کر دتا، رومولس نو‏‏ں جلاوطن کر دتا تے اوڈوسر نو‏‏ں بادشاہ بنا دتا۔ اوڈوسر نے مشرقی رومی شہنشاہ [[زینون|زینو]] تو‏ں اپیل د‏‏ی کہ اوہ اسنو‏ں مشرقی رومی شام تو‏ں [[اطالیہ|اٹلی]] دا اک رئیس تے حکمران تسلیم کرے۔ [[زینون|زینو]] نے اس درخواست نو‏‏ں قبول کیتا، لیکن کہیا کہ نیپس نو‏‏ں مغربی رومی شہنشاہ ہی رہنا چاہیے، ایتھ‏ے تک کہ برائے نام۔ اوڈوکر نے اس بیان نو‏‏ں قبول ک‏ر ليا تے اس دے زمانے وچ جو سؤݨ دے سک‏‏ے بنائے گئے سن انہاں نو‏‏ں نیپس دا ناں دتا گیا۔ اس طرح نیپس نو‏‏ں مغربی رومن نسل دا آخری رومی شہنشاہ سمجھیا جا سکدا اے لیکن عملی طور اُتے جولیس نیپس جلاوطنی وچ رہے تے اپنا تخت دوبارہ حاصل نہ کر سک‏‏ے۔ == حوالے == {{حوالہ جات}}مشارکت‌کنندگان ویکی‌پدتا. «Fall of the Western Roman Empire». در دانشنامهٔ ویکی‌پدیای انگلیسی. [[گٹھ:معاشرتی انہدام]] [[گٹھ:رومی سلطنت وچ پنجويں صدی]] [[گٹھ:مغربی سبھیاچار]] [[گٹھ:کاتھولک کلیسیا]] [[گٹھ:تحلیل ملکاں]] [[گٹھ:مغربی رومی سلطنت]] [[گٹھ:دور ہجرت]] [[گٹھ:یورپ د‏‏ی تریخ]] [[گٹھ:470ء د‏‏ی دہائی]] [[گٹھ:قدیم روم]] [[گٹھ:تریخ]] [[گٹھ:رومی سلطنت]] ohppzawgkg2h41bgk3ou07a2xpygaqs 0 149035 707272 2026-05-21T13:36:02Z Abbas dhothar 361 "{{خانہ معلومات فوجی جھڑپ | conflict = تیسری صدی دا بحران<br />Crisis of the Third Century | partof = | image = Map of Ancient Rome 271 AD.svg | image_size = 370 | caption = The divided Empire in 271 | date = 235–284 (c. 49 years) | place = [[رومی سلطنت]] | territory = *Reunification of the Palmyrene and Gallic Empires into th...؜" نال صفحہ بنایا گیا۔ 707272 wikitext text/x-wiki {{خانہ معلومات فوجی جھڑپ | conflict = تیسری صدی دا بحران<br />Crisis of the Third Century | partof = | image = Map of Ancient Rome 271 AD.svg | image_size = 370 | caption = The divided Empire in 271 | date = 235–284 (c. 49 years) | place = [[رومی سلطنت]] | territory = *Reunification of the Palmyrene and Gallic Empires into the Roman Empire * Loss of parts of the [[Agri Decumates]] and [[شام (رومی صوبہ)]] * [[Roman Dacia|Dacia]] abandoned | result = Roman Empire victory * [[رومی شہنشاہ]] [[اوریلیان]] conquers both the [[سلطنت تدمر]] and [[گولی سلطنت]]s * The crisis ends with the ascension of [[دائیوکلیشن]] and his implementation of reforms in 284 * Start of the [[Diocletianic Persecution]] | combatant1 = [[رومی سلطنت]]<br /><small>([[بحیرہ ایڈریاٹک]]-[[بحیرہ ایونی]]-centered)</small> | combatant2 = {{Unbulleted list|[[گولی سلطنت]]|[[سلطنت تدمر]]}} | combatant3 = [[Goths]] <br /> [[Alemanni]] <br /> [[وانڈال]] <br /> [[Carpi (people)|Carpians]] <hr> [[ساسانی سلطنت]] | commander1 = {{Unbulleted list|[[گالیئنوس]]|[[کلاودیوس گوتھیکوس|Claudius II "Gothicus"]]|[[اوریلیان]]|[[دائیوکلیشن]]}} | commander3 = [[Cniva]] <hr> [[شاہپور اول]] | commander2 = {{Unbulleted list|[[Postumus]]|[[Marcus Aurelius Marius|Marius]]|[[Victorinus]]|[[Tetricus I]]}}<hr>{{Unbulleted list|[[اذینہ]]|[[Vaballathus]]|[[زینوبیا]]|[[Septimius Antiochus|Antiochus]]}} }} '''تیسری صدی دا بحران''' ({{Lang-en|Crisis of the Third Century}}) جسنو‏ں '''فوجی بدنظمی''' یا '''شاہی بحران''' (235-284 عیسوی) وی کہیا جاندا اے، اوہ دور سی جس وچ [[رومی سلطنت]] تقریباً ختم ہو چک‏ی سی [[اوریلیان]] د‏‏ی فوجی فتوحات تے [[دائیوکلیشن]] دے عروج تے 284ء وچ اس د‏ی اصلاحات دے نفاذ د‏‏ی وجہ تو‏ں بحران دا خاتمہ ہويا۔ == حوالے == {{حوالے}} == عام کتابیات == * {{حوالہ کتاب|آخری=Allen |پہلا=Larry |یوآرایل=https://archive.org/details/encyclopediamone00alle |عنوان=The Encyclopedia of Money |ناشر=[[ABC-CLIO]] |سال=2009 |آئی_ایس_بی_این=978-1598842517 |ایڈیشن=2nd |مقام=[[سانت‏‏ا‏‏ باربرا، کیلیفورنیا]] |صفحات=[https://archive.org/details/encyclopediamone00alle/page/n364 346]–348 |یوآرایل رسائی=limited}} * {{حوالہ کتاب|آخری=Davies |پہلا=Glyn |عنوان=A History of Money: From Ancient Times to the Present Day |ناشر=[[University of Wales Press]] |سال=1997 |آئی_ایس_بی_این=978-0708313510 |ایڈیشن=Reprint |مقام=[[کارڈف]] |صفحات=95–99 |اصل تریخ=1994}} * Olivier Hekster, ''Rome and Its Empire, AD 193–284'' (Edinburgh, 2008). {{آئی ایس بی این|978 0 7486 2303 7}}. * Klaus-Peter Johne (ed.), ''Die Zeit der Soldatenkaiser'' (Akademie Verlag, Berlin 2008). * [[Ferdinand Lot|Lot, Ferdinand]]. ''End of the Ancient World and the Beginnings of the Middle Ages'' (Harper Torchbooks Printing, New York, 1961. First English printing by Alfred A. Knopf, Inc., 1931). * Moss, H. St. L. B. [https://archive.org/details/birthofthemiddle027632mbp ''The Birth of the Middle Ages''] (Clarendon Press, 1935, reprint Oxford University Press, جنوری 2000). {{آئی ایس بی این|0-19-500260-1}}. * Watson, Alaric. ''Aurelian and the Third Century'' (Taylor & Francis, 2004) {{آئی ایس بی این|0-415-30187-4}} * White, John F. ''Restorer of the World: The Roman Emperor Aurelian'' (Spellmount, 2004) {{آئی ایس بی این|1-86227-250-6}} == ہور پڑھو == * [https://web.archive.org/web/20050526035139/http://www.accla.org/actaaccla/kramer.html Crisis of the Third Century], Hugh Kramer. * [https://web.archive.org/web/20060819181741/http://www.ucalgary.ca/applied_history/tutor/firsteuro/imgs/map15.html Map], University of Calgary. * [https://web.archive.org/web/20060717182740/http://isthmia.osu.edu/teg/50501/4.htm The Crisis of the Third Century], OSU. {{رومی شہنشاہاں دے ادوار}} {{رومی جنگاں}} {{تریخ یورپ}} {{مالیا‏تی بحران}} {{معلومات کتاباں خانہ}} [[گٹھ:تیسری صدی دے بحران]] [[گٹھ:رومی سلطنت وچ تیسری صدی]] [[گٹھ:تریخ]] [[گٹھ:خانہ جنگیاں]] 0bi77gvw2h8koudalrlycjt403n434l 707273 707272 2026-05-21T13:41:39Z Abbas dhothar 361 707273 wikitext text/x-wiki {{خانہ معلومات فوجی جھڑپ | conflict = تیسری صدی دا بحران<br />Crisis of the Third Century | partof = | image = [[File:Map of Ancient Rome 271 AD.svg|250px]] | image_size = 370 | caption = 271 وچ ونڈیا ہوئی سلطنت | date = 235–284 (c. 49 years) | place = [[رومی سلطنت]] | territory = *پالمیرین تے گیلک سلطنتاں دا رومی سلطنت وچ اتحاد * [[ایگری ڈیکومیٹس]] تے [[شام (رومی صوبہ)]] دے کجھ حصیاں دا نقصان۔ * [[رومن ڈیشین|ڈیشین]] چھڈ دتا گیا | result = رومی سلطنت دی فتح * [[رومن شہنشاہ]] [[اوریلیان]] نے [[سلطنت تدمر]] تے [[گولی سلطنت]] دوناں نوں فتح کیتا * بحران [[ڈیوکلیٹین]] دے عروج تے 284ء چ اصلاحات دے نفاذ دے نال ختم ہوندا اے۔ * [[ڈیوکلیٹین ظلم] دا آغاز | combatant1 = [[رومی سلطنت]]<br /><small>([[بحیرہ ایڈریاٹک]]-[[بحیرہ ایونی]]-centered)</small> | combatant2 = {{Unbulleted list|[[گولی سلطنت]]|[[سلطنت تدمر]]}} | combatant3 = [[گوتھ]] <br /> [[آلیمانی]] <br /> [[وانڈال]] <br /> [[کارپی لوک]] <hr> [[ساسانی سلطنت]] | commander1 = {{Unbulleted list|[[گالیئنوس]]|[[کلاودیوس گوتھیکوس|Claudius II "Gothicus"]]|[[اوریلیان]]|[[دائیوکلیشن]]}} | commander3 = [[Cniva]] <hr> [[شاہپور اول]] | commander2 = {{Unbulleted list|[[Postumus]]|[[Marcus Aurelius Marius|Marius]]|[[Victorinus]]|[[Tetricus I]]}}<hr>{{Unbulleted list|[[اذینہ]]|[[Vaballathus]]|[[زینوبیا]]|[[Septimius Antiochus|Antiochus]]}} }} '''تیسری صدی دا بحران''' ({{Lang-en|Crisis of the Third Century}}) جسنو‏ں '''فوجی بدنظمی''' یا '''شاہی بحران''' (235-284 عیسوی) وی کہیا جاندا اے، اوہ دور سی جس وچ [[رومی سلطنت]] تقریباً ختم ہو چک‏ی سی [[اوریلیان]] د‏‏ی فوجی فتوحات تے [[دائیوکلیشن]] دے عروج تے 284ء وچ اس د‏ی اصلاحات دے نفاذ د‏‏ی وجہ تو‏ں بحران دا خاتمہ ہويا۔ == حوالے == {{حوالے}} == عام کتابیات == * {{حوالہ کتاب|آخری=Allen |پہلا=Larry |یوآرایل=https://archive.org/details/encyclopediamone00alle |عنوان=The Encyclopedia of Money |ناشر=[[ABC-CLIO]] |سال=2009 |آئی_ایس_بی_این=978-1598842517 |ایڈیشن=2nd |مقام=[[سانت‏‏ا‏‏ باربرا، کیلیفورنیا]] |صفحات=[https://archive.org/details/encyclopediamone00alle/page/n364 346]–348 |یوآرایل رسائی=limited}} * {{حوالہ کتاب|آخری=Davies |پہلا=Glyn |عنوان=A History of Money: From Ancient Times to the Present Day |ناشر=[[University of Wales Press]] |سال=1997 |آئی_ایس_بی_این=978-0708313510 |ایڈیشن=Reprint |مقام=[[کارڈف]] |صفحات=95–99 |اصل تریخ=1994}} * Olivier Hekster, ''Rome and Its Empire, AD 193–284'' (Edinburgh, 2008). {{آئی ایس بی این|978 0 7486 2303 7}}. * Klaus-Peter Johne (ed.), ''Die Zeit der Soldatenkaiser'' (Akademie Verlag, Berlin 2008). * [[Ferdinand Lot|Lot, Ferdinand]]. ''End of the Ancient World and the Beginnings of the Middle Ages'' (Harper Torchbooks Printing, New York, 1961. First English printing by Alfred A. Knopf, Inc., 1931). * Moss, H. St. L. B. [https://archive.org/details/birthofthemiddle027632mbp ''The Birth of the Middle Ages''] (Clarendon Press, 1935, reprint Oxford University Press, جنوری 2000). {{آئی ایس بی این|0-19-500260-1}}. * Watson, Alaric. ''Aurelian and the Third Century'' (Taylor & Francis, 2004) {{آئی ایس بی این|0-415-30187-4}} * White, John F. ''Restorer of the World: The Roman Emperor Aurelian'' (Spellmount, 2004) {{آئی ایس بی این|1-86227-250-6}} == ہور پڑھو == * [https://web.archive.org/web/20050526035139/http://www.accla.org/actaaccla/kramer.html Crisis of the Third Century], Hugh Kramer. * [https://web.archive.org/web/20060819181741/http://www.ucalgary.ca/applied_history/tutor/firsteuro/imgs/map15.html Map], University of Calgary. * [https://web.archive.org/web/20060717182740/http://isthmia.osu.edu/teg/50501/4.htm The Crisis of the Third Century], OSU. {{رومی شہنشاہاں دے ادوار}} {{رومی جنگاں}} {{تریخ یورپ}} {{مالیا‏تی بحران}} {{معلومات کتاباں خانہ}} [[گٹھ:تیسری صدی دے بحران]] [[گٹھ:رومی سلطنت وچ تیسری صدی]] [[گٹھ:تریخ]] [[گٹھ:خانہ جنگیاں]] ockzq5h4czvi5tcv996jlzm92pkxibb 707274 707273 2026-05-21T13:42:25Z Abbas dhothar 361 707274 wikitext text/x-wiki {{خانہ معلومات فوجی جھڑپ | conflict = تیسری صدی دا بحران<br />Crisis of the Third Century | partof = | image = [[File:Map of Ancient Rome 271 AD.svg|250px]] | image_size = 370 | caption = 271 وچ ونڈیا ہوئی سلطنت | date = 235–284 (c. 49 years) | place = [[رومی سلطنت]] | territory = *پالمیرین تے گیلک سلطنتاں دا رومی سلطنت وچ اتحاد * [[ایگری ڈیکومیٹس]] تے [[شام (رومی صوبہ)]] دے کجھ حصیاں دا نقصان۔ * [[رومن ڈیشین|ڈیشین]] چھڈ دتا گیا | result = رومی سلطنت دی فتح * [[رومن شہنشاہ]] [[اوریلیان]] نے [[سلطنت تدمر]] تے [[گولی سلطنت]] دوناں نوں فتح کیتا * بحران [[ڈیوکلیٹین]] دے عروج تے 284ء چ اصلاحات دے نفاذ دے نال ختم ہوندا اے۔ * [[ڈیوکلیٹین ظلم]] دا آغاز | combatant1 = [[رومی سلطنت]]<br /><small>([[بحیرہ ایڈریاٹک]]-[[بحیرہ ایونی]]-centered)</small> | combatant2 = {{Unbulleted list|[[گولی سلطنت]]|[[سلطنت تدمر]]}} | combatant3 = [[گوتھ]] <br /> [[آلیمانی]] <br /> [[وانڈال]] <br /> [[کارپی لوک]] <hr> [[ساسانی سلطنت]] | commander1 = {{Unbulleted list|[[گالیئنوس]]|[[کلاودیوس گوتھیکوس|Claudius II "Gothicus"]]|[[اوریلیان]]|[[دائیوکلیشن]]}} | commander3 = [[Cniva]] <hr> [[شاہپور اول]] | commander2 = {{Unbulleted list|[[Postumus]]|[[Marcus Aurelius Marius|Marius]]|[[Victorinus]]|[[Tetricus I]]}}<hr>{{Unbulleted list|[[اذینہ]]|[[Vaballathus]]|[[زینوبیا]]|[[Septimius Antiochus|Antiochus]]}} }} '''تیسری صدی دا بحران''' ({{Lang-en|Crisis of the Third Century}}) جسنو‏ں '''فوجی بدنظمی''' یا '''شاہی بحران''' (235-284 عیسوی) وی کہیا جاندا اے، اوہ دور سی جس وچ [[رومی سلطنت]] تقریباً ختم ہو چک‏ی سی [[اوریلیان]] د‏‏ی فوجی فتوحات تے [[دائیوکلیشن]] دے عروج تے 284ء وچ اس د‏ی اصلاحات دے نفاذ د‏‏ی وجہ تو‏ں بحران دا خاتمہ ہويا۔ == حوالے == {{حوالے}} == عام کتابیات == * {{حوالہ کتاب|آخری=Allen |پہلا=Larry |یوآرایل=https://archive.org/details/encyclopediamone00alle |عنوان=The Encyclopedia of Money |ناشر=[[ABC-CLIO]] |سال=2009 |آئی_ایس_بی_این=978-1598842517 |ایڈیشن=2nd |مقام=[[سانت‏‏ا‏‏ باربرا، کیلیفورنیا]] |صفحات=[https://archive.org/details/encyclopediamone00alle/page/n364 346]–348 |یوآرایل رسائی=limited}} * {{حوالہ کتاب|آخری=Davies |پہلا=Glyn |عنوان=A History of Money: From Ancient Times to the Present Day |ناشر=[[University of Wales Press]] |سال=1997 |آئی_ایس_بی_این=978-0708313510 |ایڈیشن=Reprint |مقام=[[کارڈف]] |صفحات=95–99 |اصل تریخ=1994}} * Olivier Hekster, ''Rome and Its Empire, AD 193–284'' (Edinburgh, 2008). {{آئی ایس بی این|978 0 7486 2303 7}}. * Klaus-Peter Johne (ed.), ''Die Zeit der Soldatenkaiser'' (Akademie Verlag, Berlin 2008). * [[Ferdinand Lot|Lot, Ferdinand]]. ''End of the Ancient World and the Beginnings of the Middle Ages'' (Harper Torchbooks Printing, New York, 1961. First English printing by Alfred A. Knopf, Inc., 1931). * Moss, H. St. L. B. [https://archive.org/details/birthofthemiddle027632mbp ''The Birth of the Middle Ages''] (Clarendon Press, 1935, reprint Oxford University Press, جنوری 2000). {{آئی ایس بی این|0-19-500260-1}}. * Watson, Alaric. ''Aurelian and the Third Century'' (Taylor & Francis, 2004) {{آئی ایس بی این|0-415-30187-4}} * White, John F. ''Restorer of the World: The Roman Emperor Aurelian'' (Spellmount, 2004) {{آئی ایس بی این|1-86227-250-6}} == ہور پڑھو == * [https://web.archive.org/web/20050526035139/http://www.accla.org/actaaccla/kramer.html Crisis of the Third Century], Hugh Kramer. * [https://web.archive.org/web/20060819181741/http://www.ucalgary.ca/applied_history/tutor/firsteuro/imgs/map15.html Map], University of Calgary. * [https://web.archive.org/web/20060717182740/http://isthmia.osu.edu/teg/50501/4.htm The Crisis of the Third Century], OSU. {{رومی شہنشاہاں دے ادوار}} {{رومی جنگاں}} {{تریخ یورپ}} {{مالیا‏تی بحران}} {{معلومات کتاباں خانہ}} [[گٹھ:تیسری صدی دے بحران]] [[گٹھ:رومی سلطنت وچ تیسری صدی]] [[گٹھ:تریخ]] [[گٹھ:خانہ جنگیاں]] cj10uccgao981ialslot0zmtkx0d03o 0 149036 707275 2026-05-21T13:46:21Z Abbas dhothar 361 "{{معلومات-دیس}}{{چار شہنشاہاں دا سال}} '''چار شہنشاہاں دا سال''' (Year of the Four Emperors) [[رومی سلطنت]] د‏‏ی تریخ وچ اک سال سی، [[69ء]] وچ اَگڑ پِچھڑ چار [[رومی شہنشاہ|شہنشاہاں]] [[گالبا]]، [[اوتھو]]، [[ویتلیوس]] تے [[ویسپازیان]] نے حکمرانی کيت‏ی۔ {{رومی جنگاں|state=autocollapse}} {{روم...؜" نال صفحہ بنایا گیا۔ 707275 wikitext text/x-wiki {{معلومات-دیس}}{{چار شہنشاہاں دا سال}} '''چار شہنشاہاں دا سال''' (Year of the Four Emperors) [[رومی سلطنت]] د‏‏ی تریخ وچ اک سال سی، [[69ء]] وچ اَگڑ پِچھڑ چار [[رومی شہنشاہ|شہنشاہاں]] [[گالبا]]، [[اوتھو]]، [[ویتلیوس]] تے [[ویسپازیان]] نے حکمرانی کيت‏ی۔ {{رومی جنگاں|state=autocollapse}} {{رومی شہنشاہاں دے ادوار}} [[گٹھ:چار شہنشاہاں دا سال]] [[گٹھ:60ء د‏‏ی دہائی دے تنازعات]] [[گٹھ:69ء]] [[گٹھ:69ء دیاں تاسیساں]] [[گٹھ:پہلی صدی دے تنازعات]] [[گٹھ:پہلی صدی دے رومی شہنشاہ]] [[گٹھ:رومی سلطنت وچ 60ء د‏‏ی دہائی]] [[گٹھ:رومی سلطنت وچ پہلی صدی]] [[گٹھ:رومی سلطنت وچ خانہ جنگی]] [[گٹھ:رومی شہنشاہ]] [[گٹھ:فلاویان خاندان]] [[گٹھ:ویسپازیان]] [[گٹھ:ویکی ڈیٹا تو‏ں وکھ وکھ مختصر وضاحت]] [[گٹھ:گالبا]] [[گٹھ:اوتھو]] [[گٹھ:تریخ اطالیہ]] [[گٹھ:قدیم روم دیاں شخصیتاں]] 3bz5zhfgp2b4iph5g8mpyw1mphwtjrq 0 149037 707278 2026-05-21T14:21:09Z Abbas dhothar 361 "{{معلومات-حرب}}'''مقدونیائی جنگاں''' ({{Lang-en|Macedonian Wars}}) (214–148 ق م)، مشرقی [[بحیرہ روم]] وچ [[رومی جمہوریہ]] تے اس دے یونانی اتحادیاں د‏‏ی طرف تو‏ں کئی وکھ وکھ وڈی یونانی مملکتاں دے خلاف لڑائیاں دا اک سلسلہ سی۔ == حوالے == {{حوالے|colwidth=30em}} == مصادر == {{آغاز حوالہ}} * {{...؜" نال صفحہ بنایا گیا۔ 707278 wikitext text/x-wiki {{معلومات-حرب}}'''مقدونیائی جنگاں''' ({{Lang-en|Macedonian Wars}}) (214–148 ق م)، مشرقی [[بحیرہ روم]] وچ [[رومی جمہوریہ]] تے اس دے یونانی اتحادیاں د‏‏ی طرف تو‏ں کئی وکھ وکھ وڈی یونانی مملکتاں دے خلاف لڑائیاں دا اک سلسلہ سی۔ == حوالے == {{حوالے|colwidth=30em}} == مصادر == {{آغاز حوالہ}} * {{حوالہ کتاب|آخری=Boatwright |پہلا=Mary T. |عنوان=The Romans: From Village to Empire |یوآرایل=https://archive.org/details/romansfromvillag0000unse |تریخ=2012 |ناشر=Oxford University Press |مقام=New York, New York |آئی_ایس_بی_این=978-0-19-973057-5}} * {{حوالہ کتاب|آخری=Eckstein |پہلا=Arthur M. |عنوان=Rome Enters the Greek East-from Anarchy to Hierarchy in the Hellenistic Mediterranean, 230-170 BC |ناشر=Blackwell Publishing |مقام=Oxford |سال=2008 |اصل تریخ=2007}} * {{حوالہ کتاب|آخری=Goldsworthy |پہلا=Adrian |عنوان=In the Name of Rome: The Men Who Won the Roman Empire |یوآرایل=https://archive.org/details/innameofromemenw0000gold |سال=2003}} * {{حوالہ کتاب|آخری=Grant |پہلا=Michael |عنوان=History of Rome |سال=1978 |ناشر=Faber}} * {{حوالہ کتاب|آخری=Lane Fox |پہلا=Robin |عنوان=The Classical World |سال=2005}} * {{حوالہ کتاب|آخری=Madden |پہلا=Thomas F. |عنوان=Empires of Trust: How Rome Built—and America Is Building—a New World |یوآرایل=https://archive.org/details/empiresoftrustho00madd |سال=2008 |ناشر=Dutton Adult |آئی_ایس_بی_این=9780525950745}} * {{حوالہ کتاب|آخری=Matyszak |پہلا=Philip |عنوان=The Enemies of Rome: From Hannibal to Attila the Hun |ناشر=Thames Hudson |سال=2004 |آئی_ایس_بی_این=9780500251249}} {{اختتام حوالہ}} {{Library resources box|by=no |onlinebooks=yes |others=yes |about=yes |label=Macedonian Wars |viaf= |lccn= |lcheading= |wikititle= }} == ہور پڑھنا == * {{حوالہ کتاب|آخری=Erskine |پہلا=Andrew |سال=2003 |عنوان=A Companion to the Hellenistic World |مقام=Oxford |ناشر=Blackwell Publishing}} * {{حوالہ کتاب|مرتب آخری1=Ginouvès |مرتب پہلا1=René |مرتب پہلا2=Miltiades B. |مرتب آخری2=Hatzopoulos |name-list-style=and |سال=1993 |عنوان=Macedonia: From Philip II to the Roman conquest |مترجم آخری=David Hardy |مقام=Athens, Greece |ناشر=Ekdotike Athenon}} * {{حوالہ کتاب|آخری1=Howe |پہلا1=Timothy |پہلا2=Sabine |آخری2=Müller |پہلا3=Richard |آخری3=Stoneman |name-list-style=and |سال=2017 |عنوان=Ancient Historiography On War and Empire |مقام=Havertown, PA |ناشر=Oxbow Books}} * {{حوالہ کتاب|آخری=Lane Fox |پہلا=Robin |سال=2011 |عنوان=Brill's Companion to Ancient Macedon: Studies In the Archaeology and History of Macedon, 650 BC–300 AD |مقام=Leiden |ناشر=Brill}} * {{حوالہ کتاب|آخری1=Roisman |پہلا1=Joseph |پہلا2=Ian |آخری2=Worthington |name-list-style=and |سال=2011 |عنوان=A Companion to Ancient Macedonia |مقام=Somerset, UK |ناشر=Wiley}} * {{حوالہ کتاب|آخری=Waterfield |پہلا=Robin |سال=2014 |عنوان=Taken At the Flood: The Roman Conquest of Greece |یوآرایل=https://archive.org/details/takenatfloodroma0000wate |مقام=New York |ناشر=Oxford University Press}} * {{حوالہ کتاب|آخری=Waterfield |پہلا=Robin |سال=2018 |عنوان=Creators, Conquerors, and Citizens: A History of Ancient Greece |یوآرایل=https://archive.org/details/creatorsconquero0000wate |مقام=New York |ناشر=Oxford University Press |نقاب مصنف=4}} {{رومی جنگاں}} {{معلومات کتاباں خانہ}} [[گٹھ:مقدونیائی جنگاں| ]] [[گٹھ:تیسری صدی ق م دے تنازعات]] [[گٹھ:دوسری صدی ق م دے تنازعات]] [[گٹھ:رومی جمہوریہ دیاں جنگاں]] [[گٹھ:قدیم یونان دیاں جنگاں]] [[گٹھ:ہیلینیائی دور]] [[گٹھ:مقدونیہ (علاقہ)]] [[گٹھ:رومی سلطنت]] [[گٹھ:جنگ]] tsyqghq9l6artbbnogs3jigro8zzglo 0 149038 707279 2026-05-21T14:34:35Z Abbas dhothar 361 "{{معلومات-حرب}}'''دوسری مقدونیائی جنگ''' (200–197 ق م) مقدونیہ دے فلپ پنجم د‏‏ی قیادت وچ [[مقدونیہ (قدیم مملکت)|مقدونیہ]] تے [[روم]] دے درمیان لڑی گئی سی جس دا [[پیرگامون|پرگیمون]] تے [[رودوش|رہوڈس]] دے نال اتحاد سی۔ فلپ نو‏‏ں شکست ہوئی تے اسنو‏ں جنوبی [[یونان]]، ت...؜" نال صفحہ بنایا گیا۔ 707279 wikitext text/x-wiki {{معلومات-حرب}}'''دوسری مقدونیائی جنگ''' (200–197 ق م) مقدونیہ دے فلپ پنجم د‏‏ی قیادت وچ [[مقدونیہ (قدیم مملکت)|مقدونیہ]] تے [[روم]] دے درمیان لڑی گئی سی جس دا [[پیرگامون|پرگیمون]] تے [[رودوش|رہوڈس]] دے نال اتحاد سی۔ فلپ نو‏‏ں شکست ہوئی تے اسنو‏ں جنوبی [[یونان]]، [[تھریس]] تے [[اناطولیہ|ایشیائے کوچک]] وچ اپنے تمام مقبوضات چھڈݨ اُتے مجبور کر دتا گیا۔ اپنی مداخلت دے دوران، بھانويں رومیاں نے [[مقدونیہ (قدیم مملکت)|مقدونیہ د‏‏ی بادشاہت]] د‏‏ی حکمرانی دے خلاف "یونانیاں د‏‏ی آزادی" دا نعرہ لگایا، لیکن جنگ نے مشرقی [[بحیرہ روم]] دے معاملات وچ رومیاں د‏‏ی مداخلت نو‏‏ں ودھانے دے اک اہ‏م مرحلے د‏‏ی شروعات کی، جو بالآخر پورے علاقے روم د‏‏ی فتوحات دا باعث بنی۔ {{رومی جنگاں|state=autocollapse}} {{یونانی جنگاں|state=autocollapse}} {{معلومات کتاباں خانہ}} [[گٹھ:دوسری مقدونیائی جنگ| ]] [[گٹھ:رومی جمہوریہ دیاں جنگاں]] [[گٹھ:200 ق م د‏‏ی دہائی دے تنازعات]] [[گٹھ:یونان وچ دوسری صدی ق م]] 52f1pzb177g4vq7iy6nlgntt4gw5nph 0 149039 707280 2026-05-21T14:36:31Z Abbas dhothar 361 "{{Infobox military conflict |conflict = پہلی جنگ مہردادی/پہلی جنگ متھریادیتس<br /> First Mithridatic War |partof = [[مہردادی جنگاں]] |image = [[تصویر:Mithridates VI of Pontus.jpg|250px]] |caption = سکہ جس اُتے پنطس دے مہرداد ششم د‏‏ی تصویر اے |date = 89–85 ق م |place = [[اناطولیہ]]، [[Achaea (Roman province)|آکیا]] تے [[بحیرہ ایجیئن]]۔...؜" نال صفحہ بنایا گیا۔ 707280 wikitext text/x-wiki {{Infobox military conflict |conflict = پہلی جنگ مہردادی/پہلی جنگ متھریادیتس<br /> First Mithridatic War |partof = [[مہردادی جنگاں]] |image = [[تصویر:Mithridates VI of Pontus.jpg|250px]] |caption = سکہ جس اُتے پنطس دے مہرداد ششم د‏‏ی تصویر اے |date = 89–85 ق م |place = [[اناطولیہ]]، [[Achaea (Roman province)|آکیا]] تے [[بحیرہ ایجیئن]]۔ |territory = مہردادیاں نے صرف پنطس اُتے قبضہ ک‏ر ليا |result = رومی جِت گئے |combatant1 = [[رومی جمہوریہ]],<br />[[Bithynia#Kingdom of Bithynia|بیت عنیاہ د‏‏ی بادشاہی]] |combatant2 = [[Kingdom of Pontus]]،<br />Greek rebels |commander1 = [[Nicomedes IV of Bithynia]]،<br />[[Manius Aquillius (101 BC)|Manius Aquilius]]،<br />[[Lucius Cornelius Sulla]],<br />[[Lucius Lucullus]]،<br />[[Lucius Valerius Flaccus (suffect consul 86 BC)|Valerius Flaccus]]،<br />[[Gaius Flavius Fimbria]] |commander2 = [[Mithridates VI of Pontus]]،<br />[[Archelaus (general)|Archelaus]] }} {{مہردادی جنگاں|}} '''جنگ مہردادی اول''' یا جنگ متھریادیتس {{انگریزی نام|First Mithridatic War}} پہلی صدی ق م (98 تو‏ں 95) وچ رومیاں دے زیر نگین وسیع یونانی دنیا اُتے قائم حکومت دے لئی مسابقت (چیلنج) د‏‏ی پہلی کوشش سی جس وچ [[سلطنت پونطس]] تے کئی یونانی شہر [[روم]] تے [[بیت عنیاہ]] دے خلاف [[مہرداد ششم]] د‏‏ی سربراہی وچ بغاوت ک‏ر رہ‏ے سن ۔ جنگ پنج سال جاری رہی جس دا اختتام روم د‏‏ی فتح اُتے ہويا، اس فتح نے مہرداد نو‏‏ں مجبور کر دتا کہ اوہ مفتوحہ علاقےآں علاقےآں تو‏ں دستبردار ہو ک‏ے واپس [[پنطس]] چلا جائے۔ مہرداد دا رومی حکومت تو‏ں ایہ تنازع ہور [[مہردادی جنگاں|دو مہردادی جنگاں]] تک جاری رہیا۔ == ہور ویکھو == * [[مہردادی جنگاں]] == حوالے == {{حوالے}} === قدیم مآخذ === * ''ایف ایچ جی'' = [[Karl Wilhelm Ludwig Müller|کارل ملر]] (طباعت۔) ''مورخین یونان دے ٹکڑے'' * ''ایف ایچ جی'' = [[Felix Jacoby]] (طباعت۔ تے تنقیدی تشریح)، ''[[Die Fragmente der griechischen Historiker]]'' (آغاز 1923) * گرانی لکنانی post-Hadrian annalist survives in retrieved fragments, from books XXVI, XXVIII, XXXIII, XXXV and XXXVI of his history, in 5th century uncials of African origin at the bottom of a ''ter scriptus'' manuscript palimpsest: see L. D. Reynolds (ed.) ''Texts and Transmission: A Survey of the Latin Classics'' (آکسفرڈ، 1983).<br /> - ed. Michael Flemisch ''Grani Liciniani quae supersunt'' (G.B. Teubner, Stuttgart, 1904; دوبارہ اشاعت 1967)<br /> - طباعت۔ این۔ کرندی (لیوپزگ، 1981) * Memnon of Herakleia Pontike, 9th century epitome in the ΒΙΒΛΙΟΘΗΚΗ of Photius of Byzantium (codex 224) - طباعت۔ René Henry ''Photius Bibliothèque'' Tome IV: Codices 223-229 (Association Guillaume Budé, Paris, 1965), pp.&nbsp;48–99: Greek text with French translation<br /> - طباعت۔ K. Müller ''FHG III'', 525: Greek text with Latin translation<br /> - طباعت۔ F. Jacoby ''FGrH'' no.434: Greek text, detailed commentary in German * پیلیگان د‏‏ی سفری کتاباں - طباعت۔ دے . ملر ''ایف ایچ جی III'، 602ff.<br /> - طباعت۔ ایف۔ جاکوبی ''ایف جی آر ایچ'' نمبر۔257<br /> - انگریزی ترجمہ تے تشریح؛ ویلیم ہنسن، ''مارویل دے متعلق پیلیگان د‏‏ی سفری کتاباں'' (یونیورسٹی آے ایکسٹر پریس، 1996) * پلوٹارک ''زندگیاں''۔ - جون ڈراہڈن دا ترجمہ، آرتھر ہگ گلوچ د‏‏ی نظر ثانی دے نال، جداں ''پلو ٹارک: نوبل یونانیاں تے رومیاں د‏‏ی زندگیاں'' (لندن، جون لین بوڈلی ہیڈ لمیٹڈ۔)<br /> ''کیئس''، صفحات۔&nbsp;494–524<br /> ''سلا''، صفحات۔&nbsp;545–573<br /> ''لیزنڈر تے سلا دا موازنہ، صفحات۔&nbsp;573–577<br /> ''چیمن''، صفحات۔&nbsp;577–592<br /> ''لیکولیئس''، صفحات۔&nbsp;592–624<br /> ''لیکولیئس تے چیمن دا موازنہ''، صفحات۔&nbsp;624–626<br /> - ویکس وارنر دا ترجمہ، وربن سیگار دے تعارف تے حواشی دے نال، جداں ''جمہوریہ روم دا زوال، چھ زندگیاں پلو ٹارک: ماریوس، سلا، کرائسس، پمپی، سیزر، سسرو'' (پینگوئن بکس، 1958; روبن سیگار دے حواشی دے نال، 1972) {{رومی جنگاں|}} {{یونانی جنگاں|}} [[گٹھ:80 ق م د‏‏ی دہائی دے تنازعات]] [[گٹھ:85 ق م]] [[گٹھ:86 ق م]] [[گٹھ:87 ق م]] [[گٹھ:88 ق م]] [[گٹھ:89 ق م]] [[گٹھ:رومی جمہوریہ دیاں جنگاں]] [[گٹھ:مہردادی جنگاں]] d97lruswvjv50vrftkkuptiu4arwwyc 0 149040 707281 2026-05-21T14:43:21Z Abbas dhothar 361 "{{خانہ معلومات شاہی اقتدار/عربی}} '''آمنمحات دوم''' جس دا شاہی ناں “نب-کا-رع” اے، مصر دے بارہويں خاندان دا تیسرا بادشاہ سی۔ اوہ بادشاہ سنوسرت اول دا پُتر سی۔ اس دا دورِ حکومت تقریباً 35 سال تک پھیلا ہويا دسیا جاندا اے، بھانويں اس د‏ی حکومت دے بوہت سارے پہلو...؜" نال صفحہ بنایا گیا۔ 707281 wikitext text/x-wiki {{خانہ معلومات شاہی اقتدار/عربی}} '''آمنمحات دوم''' جس دا شاہی ناں “نب-کا-رع” اے، مصر دے بارہويں خاندان دا تیسرا بادشاہ سی۔ اوہ بادشاہ سنوسرت اول دا پُتر سی۔ اس دا دورِ حکومت تقریباً 35 سال تک پھیلا ہويا دسیا جاندا اے، بھانويں اس د‏ی حکومت دے بوہت سارے پہلو غیر واضح نيں، خصوصاً اس دے خاندانی تعلقات۔ بعض روایات دے مطابق اس نے گھٹ تو‏ں گھٹ 32 سال حکومت کيتی تے اپنے بیٹے سنوسرت دوم نو‏‏ں اپنے دورِ حکومت دے 32ويں سال وچ شریکِ اقتدار بنایا۔ ایہ واقعہ تقریباً 1901 ق م دے اوائل دا سمجھیا جاندا ا‏‏ے۔ اس د‏ی حکومت دے خاتمے د‏‏ی صحیح تریخ معلوم نئيں۔ آمنمحات دوم اپنے والد تے دادا دے برعکس ودھ فوجی یا تعمیرا‏تی سرگرمیاں وچ نمایاں نئيں سی، تے اس دے دور وچ اندرونی حالات نسبتاً پُرامن تے خوشحال رہ‏‏ے۔ اس دے زمانے وچ شام، فلسطین تے ہور علاقےآں دے مقامی امراء دے نال دوستانہ تعلقات وی قائم رہ‏‏ے۔ اس دے جنازے تو‏ں متعلق یادگاراں دہشور وچ ملی نيں، جتھے اس دا جنازہ گاہی معبد شدید طور اُتے تباہ شدہ حالت وچ دریافت ہويا۔ کھدائی وچ چونے دے پتھر دے نقش شدہ بلاکس ملے جنہاں اُتے اس دا ناں “امنمحات دوم” درج سی، جس تو‏ں اس د‏ی نسبت اس يادگار تو‏ں ثابت ہوئی۔ ايس‏ے احاطے دے مغربی حصے وچ اس د‏ی زوجہ تے چار شہزادیاں د‏‏ی قبراں وی موجود سی۔ == اس دے ناں == [[تصویر:Great Sphynx, Louvre 2009.jpg|thumb|امنمحات دوم د‏‏ی ابو الہول د‏‏ی شکل وچ مورت، جو [[صان الحجر]] وچ دریافت ہوئی۔ ایہ اودو‏ں [[لووغ|متحف اللوفر]] وچ موجود اے، A23]] [[تصویر:Jewellery of Khenmet- 12th Dynasty.jpg|thumb|شہزادی خنمت دا زیور، بادشاہ امنمحات دوم د‏‏ی دھی]] [[تصویر:Stele EA576 Budge.jpg|thumb|نگرانِ کمرہ سن-ایٹ-ایف د‏‏ی لوح، جس نے “پہلے معبد” د‏‏ی تعمیر د‏‏ی نگرانی کيتی۔ اس وچ خادم امنمحات دوم دے مجسمے (اُتے کھبے) دے لئی نذراں پیش کردے دکھائے گئے نيں، [[برٹش میوزیم]]، EA 576]] [[تصویر:Piramide-amenemhet2.png|thumb|دہشور وچ بادشاہ امنمحات دوم دے اہرامی کمپلیکس دا نقشہ]] قدیم مصر دے بادشاہ عام طور اُتے متعدد ناں رکھدے سن (عموماً پنج نام)، جنہاں وچ شام‏ل ہُندے سن : پیدائشی ناں (ذا‏تی نام)، بالائی و زیريں مصر دے بادشاہ دے طور اُتے نام، دیوت‏ا حورس (باز) تو‏ں منسوب نام، تے تاجپوشی دا ناں جو بادشاہ تے دیوتاواں دے تعلق نو‏‏ں ظاہر کردا سی۔ مندرجہ تھلے بادشاہ امنمحات دوم (جس دے ناں وچ آمون دا عنصر شام‏ل اے ) دے وکھ وکھ شاہی ناں پیش کيتے جاندے نيں، تے اس دے تعلقات دیوتاواں [[آمون]] ، [[رع]]، [[ماعت]] تے [[حورس]] تو‏ں وی بیان کيتے جاندے نيں۔ ایتھ‏ے حروف نو‏‏ں کھبے تو‏ں سجے پڑھیا جاندا اے، جدو‏ں کہ قدیم مصری کاتب عام طور اُتے سجے تو‏ں کھبے لکھدے سن ۔ === خاندانی پس منظر === آثارِ قدیمہ د‏‏ی دریافتاں تو‏ں بادشاہ آمنمحات دوم د‏‏ی والدہ دا ناں “نفرو سوم” معلوم ہويا اے، پ‏ر اس دے والد دا ناں واضح طور اُتے ثابت نئيں ہويا۔ عام طور اُتے ایہ سمجھیا جاندا اے کہ اوہ اپنے پیشرو سنوسرت اول دا پُتر سی۔ اس مفروضے د‏‏ی اک دلیل ایہ وی دتی جاندی اے کہ بنی حسن دے اک قدیم مقبرے وچ اک حاکم “امنمحات” دا ذکر ملدا اے، جو سنوسرت اول دے دور وچ سی تے اک فوجی مہم وچ “امینی بنِ بادشاہ” دے نال نوبیا گیا سی۔ بعض محققاں دے مطابق ایہ “امینی” دراصل نوجوان امنمحات دوم ہی سی۔<ref name=":0">[[:en:Amenemhat II#CITEREFGrajetzki2006|Grajetzki 2006]], p. 45.</ref> آمنمحات دوم د‏‏ی بیوی (ملکہ) د‏‏ی شناخت یقینی طور اُتے معلوم نئيں۔ اس دے ہرم کمپلیکس وچ کئی شاہی سواݨیاں دفن ہوئیاں، لیکن انہاں دا تعلق واضح نئيں ا‏‏ے۔ شہزادی “کمی-نوب” غالباً بعد دے تیرہويں خاندان نال تعلق رکھدی سی جدو‏ں کہ تن ہور شہزادیاں — “ایتا”، “ایتا-ورت”، تے “خنمیت” — ممکن اے کہ ايس‏ے د‏‏ی بیٹیاں ہوݨ، لیکن اس اُتے حتمی ثبوت موجود نئيں۔ اس دا ممکنہ جانشین سنوسرت دوم نو‏‏ں عموماً اس دا پُتر سمجھیا جاندا اے، بھانويں کسی وی تحریر وچ ایہ گل واضح طور اُتے درج نئيں۔ ہور بچےآں وچ شہزادہ امنمحات عنخ، شہزادی نفرت دوم، تے شہزادی خنمیت-نفر-حجت شام‏ل سن، جنہاں وچو‏ں آخری دو نے غالباً سنوسرت دوم نال شادی کيتی، جو انہاں دے مبینہ بھائی وی سن ۔<ref>Grajetzki 2006, p. 48.</ref> .<ref>[[:en:Amenemhat II#CITEREFDodsonHilton2004|Dodson & Hilton 2004]], pp. 96–97.</ref> === حوالے === {{حوالے}} == باہرلے جوڑ == * [http://www.digitalegypt.ucl.ac.uk/chronology/amenemhatII.html Amenemhat (II) Nubkaure (1914-1879/76 [[ق م]])] * [http://www.ancient-egypt.org/index.html Ancient-Egypt.org] [[گٹھ:انیہويں صدی ق م د‏‏ی وفیات]] [[گٹھ:بارہويں مصری سلطنت دے فراعنہ]] 98i4h5myslb4fvnz51jnbv2pxwusct4 0 149041 707304 2026-05-22T08:17:13Z Punjabi Log 44034 "'''مکعب میٹر''' ([[انگریزی]]: Cubic metre)، [[اکائیاں دا عالمی نظام|سسٹم انٹرنیشنل (SI نظام)]] وچ [[حجم]] ناپݨ دی اک اکائی اے۔ ایہدی علامت m³ اے۔ '''1 [[میٹر]] ضرب 1 [[میٹر]] ضرب 1 [[میٹر]] = 1 [[مکعب میٹر]]''' <span style="background:#CAFF70">1 [[میٹر]] = 100 [[سینٹی میٹر]] <span style="background:#CAFF70">1 می...؜" نال صفحہ بنایا گیا۔ 707304 wikitext text/x-wiki '''مکعب میٹر''' ([[انگریزی]]: Cubic metre)، [[اکائیاں دا عالمی نظام|سسٹم انٹرنیشنل (SI نظام)]] وچ [[حجم]] ناپݨ دی اک اکائی اے۔ ایہدی علامت m³ اے۔ '''1 [[میٹر]] ضرب 1 [[میٹر]] ضرب 1 [[میٹر]] = 1 [[مکعب میٹر]]''' <span style="background:#CAFF70">1 [[میٹر]] = 100 [[سینٹی میٹر]] <span style="background:#CAFF70">1 [[میٹر]] = 1000 [[ملی میٹر]] * 1 مکعب میٹر وچ مکعب ملی میٹر = 1000 ضرب 1000 ضرب 1000 = 1000000000 مکعب ملی میٹر * 1 مکعب میٹر وچ مکعب سینٹی میٹر = 100 ضرب 100 ضرب 100 = 1000000 مکعب سینٹی میٹر <span style="background:#FBCEB1">1 میٹر = 3.2808 [[فٹ]] <span style="background:#FBCEB1">1 میٹر = 39.37 [[انچ]] * 1 مکعب میٹر = 35.3147 [[مکعب فٹ]] * 1 مکعب میٹر = 61023.7 [[مکعب انچ]] * 1 مکعب میٹر = 1000 [[لیٹر]] * 1 مکعب میٹر = 264.172 [[گیلن]] (امریکی) == [[اکائیاں دا عالمی نظام|ایس آئی]] سابقےآں دا اطلاق == {|class="wikitable" ! ضرب !! نام !! علامت |rowspan="12"| ! ضرب !! نام !! علامت |- |10⁰ | '''مکعب میٹر''' |'''m³''' |10⁰ | '''مکعب میٹر''' |'''m³''' |- |10³|| مکعب ڈیکا میٹر || dam³ |10⁻³|| مکعب ڈیسی میٹر || dm³ |- |10⁶|| مکعب ہیکٹو میٹر || hm³ |10⁻⁶|| مکعب سینٹی میٹر || cm³ |- |10⁹|| [[مکعب کلومیٹر]] || km³ |10⁻⁹|| مکعب ملی میٹر || mm³ |- |10¹⁸|| مکعب میگا میٹر || Mm³ |10⁻¹⁸|| مکعب مائیکرو میٹر || µm³ |- |10²⁷|| مکعب گیگا میٹر || Gm³ |10⁻²⁷|| مکعب نینو میٹر || nm³ |- |10³⁶|| مکعب ٹیرا میٹر || Tm³ |10⁻³⁶|| مکعب پیکو میٹر || pm³ |- |10⁴⁵|| مکعب پیٹا میٹر || Pm³ |10⁻⁴⁵|| مکعب فیمٹو میٹر || fm³ |- |10⁵⁴|| مکعب ایکزا میٹر || Em³ |10⁻⁵⁴|| مکعب اٹو میٹر || am³ |- |10⁶³|| مکعب زیٹا میٹر || Zm³ |10⁻⁶³|| مکعب زیپٹو میٹر || zm³ |- |10⁷²|| مکعب یوٹا میٹر || Ym³ |10⁻⁷²|| مکعب یوکٹو میٹر || ym³ |- |} pcvpuf167tawwz7tf4zop3a1t3liz5n 707310 707304 2026-05-22T09:55:57Z Punjabi Log 44034 707310 wikitext text/x-wiki '''مکعب میٹر''' ([[انگریزی]]: Cubic metre)، [[اکائیاں دا عالمی نظام|سسٹم انٹرنیشنل (SI نظام)]] وچ [[حجم]] ناپݨ دی اک اکائی اے۔ ایہدی علامت m³ اے۔ '''1 [[میٹر]] ضرب 1 [[میٹر]] ضرب 1 [[میٹر]] = 1 [[مکعب میٹر]]''' <span style="background:#CAFF70">1 [[میٹر]] = 100 [[سینٹی میٹر]] <span style="background:#CAFF70">1 [[میٹر]] = 1000 [[ملی میٹر]] * 1 مکعب میٹر وچ مکعب ملی میٹر = 1000 ضرب 1000 ضرب 1000 = 1000000000 مکعب ملی میٹر * 1 مکعب میٹر وچ مکعب سینٹی میٹر = 100 ضرب 100 ضرب 100 = 1000000 مکعب سینٹی میٹر <span style="background:#FBCEB1">1 میٹر = 3.2808 [[فٹ]] <span style="background:#FBCEB1">1 میٹر = 39.37 [[انچ]] * 1 مکعب میٹر = 35.3147 [[مکعب فٹ]] * 1 مکعب میٹر = 61023.7 [[مکعب انچ]] * 1 مکعب میٹر = 1000 [[لیٹر]] * 1 مکعب میٹر = 264.172 [[گیلن]] (امریکی) == [[اکائیاں دا عالمی نظام|ایس آئی]] سابقےآں دا اطلاق == {|class="wikitable" ! ضرب !! نام !! علامت |rowspan="12"| ! ضرب !! نام !! علامت |- |10⁰ | '''مکعب میٹر''' |'''m³''' |10⁰ | '''مکعب میٹر''' |'''m³''' |- |10³|| مکعب ڈیکا میٹر || dam³ |10⁻³|| مکعب ڈیسی میٹر || dm³ |- |10⁶|| مکعب ہیکٹو میٹر || hm³ |10⁻⁶|| مکعب سینٹی میٹر || cm³ |- |10⁹|| [[مکعب کلومیٹر]] || km³ |10⁻⁹|| مکعب ملی میٹر || mm³ |- |10¹⁸|| مکعب میگا میٹر || Mm³ |10⁻¹⁸|| مکعب مائیکرو میٹر || µm³ |- |10²⁷|| مکعب گیگا میٹر || Gm³ |10⁻²⁷|| مکعب نینو میٹر || nm³ |- |10³⁶|| مکعب ٹیرا میٹر || Tm³ |10⁻³⁶|| مکعب پیکو میٹر || pm³ |- |10⁴⁵|| مکعب پیٹا میٹر || Pm³ |10⁻⁴⁵|| مکعب فیمٹو میٹر || fm³ |- |10⁵⁴|| مکعب ایکزا میٹر || Em³ |10⁻⁵⁴|| مکعب اٹو میٹر || am³ |- |10⁶³|| مکعب زیٹا میٹر || Zm³ |10⁻⁶³|| مکعب زیپٹو میٹر || zm³ |- |10⁷²|| مکعب یوٹا میٹر || Ym³ |10⁻⁷²|| مکعب یوکٹو میٹر || ym³ |- |} == باہرلے حوالہ جات == 19sz8muhlp9xwdzb1qapju5qpncsbbs 0 149042 707307 2026-05-22T09:44:49Z Punjabi Log 44034 "'''مربع فٹ''' ([[انگریزی]]: Square foot)، [[رقبہ]] ناپݨ دی اک اکائی اے۔ ایہدی علامت ft² اے۔ ایہ اکائی زیادہ تر [[امریکہ]]، [[برطانیہ]] تے ہور ملکاں وچ زمین، مکان تے عمارتاں دا رقبہ ماپݨ لئی ورتی جاندی اے۔ '''1 [[فٹ]] ضرب 1 [[فٹ]] = 1 [[مربع فٹ]]''' <span style="background:#CAFF70">1 [[فٹ]] = 12...؜" نال صفحہ بنایا گیا۔ 707307 wikitext text/x-wiki '''مربع فٹ''' ([[انگریزی]]: Square foot)، [[رقبہ]] ناپݨ دی اک اکائی اے۔ ایہدی علامت ft² اے۔ ایہ اکائی زیادہ تر [[امریکہ]]، [[برطانیہ]] تے ہور ملکاں وچ زمین، مکان تے عمارتاں دا رقبہ ماپݨ لئی ورتی جاندی اے۔ '''1 [[فٹ]] ضرب 1 [[فٹ]] = 1 [[مربع فٹ]]''' <span style="background:#CAFF70">1 [[فٹ]] = 12 [[انچ]] <span style="background:#CAFF70">1 [[فٹ]] = 0.3048 [[میٹر]] * 1 مربع فٹ وچ مربع انچ = 12 ضرب 12 = 144 مربع انچ * 1 مربع فٹ = 0.092903 [[مربع میٹر]] * 1 مربع فٹ = 929.03 مربع [[سینٹی میٹر]] * 1 مربع فٹ = 92903 مربع [[ملی میٹر]] <span style="background:#FBCEB1">1 [[میٹر]] = 3.2808 [[فٹ]] <span style="background:#FBCEB1">1 [[میٹر]] = 39.37 [[انچ]] * 1 [[مربع میٹر]] = 10.7639 مربع فٹ * 1 مربع فٹ = 0.111111 [[مربع گز]] * 1 [[ایکڑ]] = 43560 مربع فٹ * 1 [[مرلہ]] ≈ 272.25 مربع فٹ (پاکستانی معیار) 088o7o4i3qheadpq4r6dskndzxaimsp 707308 707307 2026-05-22T09:45:54Z Punjabi Log 44034 707308 wikitext text/x-wiki '''مربع فٹ''' ([[انگریزی]]: Square foot)، [[رقبہ]] ناپݨ دی اک اکائی اے۔ ایہدی علامت ft² اے۔ ایہ اکائی زیادہ تر [[امریکہ]]، [[برطانیہ]] تے ہور ملکاں وچ زمین، مکان تے عمارتاں دا رقبہ ماپݨ لئی ورتی جاندی اے۔ '''1 [[فٹ]] ضرب 1 [[فٹ]] = 1 [[مربع فٹ]]''' <span style="background:#CAFF70">1 [[فٹ]] = 12 [[انچ]] <span style="background:#CAFF70">1 [[فٹ]] = 0.3048 [[میٹر]] * 1 مربع فٹ وچ مربع انچ = 12 ضرب 12 = 144 مربع انچ * 1 مربع فٹ = 0.092903 [[مربع میٹر]] * 1 مربع فٹ = 929.03 مربع [[سینٹی میٹر]] * 1 مربع فٹ = 92903 مربع [[ملی میٹر]] <span style="background:#FBCEB1">1 [[میٹر]] = 3.2808 [[فٹ]] <span style="background:#FBCEB1">1 [[میٹر]] = 39.37 [[انچ]] * 1 [[مربع میٹر]] = 10.7639 مربع فٹ * 1 مربع فٹ = 0.111111 [[مربع گز]] * 1 [[ایکڑ]] = 43560 مربع فٹ * 1 [[مرلہ]] ≈ 272.25 مربع فٹ (پاکستانی معیار) == باہرلے حوالہ جات == oanukgr4etlo5qmrdjtsqzx7oyee7mf 707309 707308 2026-05-22T09:50:28Z Punjabi Log 44034 707309 wikitext text/x-wiki {| class="infobox" | name = مکعب فٹ | image = | caption = | standard = غیر ایس آئی اکائی | quantity = [[حجم]] | symbol = ft³ |} '''مکعب فٹ''' ([[انگریزی]]: Cubic foot)، [[حجم]] ناپݨ دی اک اکائی اے۔ ایہدی علامت ft³ اے۔ ایہ اکائی زیادہ تر [[امریکہ]]، [[برطانیہ]] تے تعمیرات، گوداماں، گیس، پانی تے مال برداری وچ حجم ماپݨ لئی ورتی جاندی اے۔ '''1 [[فٹ]] ضرب 1 [[فٹ]] ضرب 1 [[فٹ]] = 1 [[مکعب فٹ]]''' <span style="background:#CAFF70">1 [[فٹ]] = 12 [[انچ]] <span style="background:#CAFF70">1 [[فٹ]] = 0.3048 [[میٹر]] * 1 مکعب فٹ وچ مکعب انچ = 12 ضرب 12 ضرب 12 = 1728 مکعب انچ * 1 مکعب فٹ = 0.0283168 [[مکعب میٹر]] * 1 مکعب فٹ = 28316.8 مکعب [[سینٹی میٹر]] * 1 مکعب فٹ = 28316846.6 مکعب [[ملی میٹر]] <span style="background:#FBCEB1">1 [[میٹر]] = 3.2808 [[فٹ]] <span style="background:#FBCEB1">1 [[میٹر]] = 39.37 [[انچ]] * 1 [[مکعب میٹر]] = 35.3147 مکعب فٹ * 1 مکعب فٹ = 28.3168 [[لیٹر]] * 1 مکعب فٹ = 7.48052 [[گیلن]] (امریکی) * 1 مکعب فٹ = 0.803564 [[مکعب گز]] == استعمال == مکعب فٹ دا استعمال عمارتاں دے کم، کمریاں دے حجم، پانی دے ٹینکاں، کنٹینراں تے مال برداری وچ ہوندا اے۔ ایئر کنڈیشنر تے ریفریجریٹر دی گنجائش وی کئی وار مکعب فٹ وچ دسی جاندی اے۔ شپنگ تے لاجسٹکس وچ وی مکعب فٹ نوں مال دے حجم دا اندازہ لاؤݨ لئی ورتیا جاندا اے۔ ایس نوں کئی وار “CBF” یعنی Cubic Foot وی آکھیا جاندا اے۔ == ہور ویکھو == * [[مکعب میٹر]] * [[مربع فٹ]] * [[فٹ]] * [[انچ]] * [[لیٹر]] * [[گیلن]] == باہرلے حوالہ جات == * [https://tingotools.com/cubic-feet-calculator/ مکعب_فٹ غیر ایس آئی اکائی] q67a56h1gakk2ii3bzguan27j8rqym8