مرسیہ

<mediawiki xmlns="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/" xmlns:xsi="http://www.w3.org/2001/XMLSchema-instance" xsi:schemaLocation="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/ http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11.xsd" version="0.11" xml:lang="pnb">
  <siteinfo>
    <sitename>وکیپیڈیا</sitename>
    <dbname>pnbwiki</dbname>
    <base>https://pnb.wikipedia.org/wiki/%D9%BE%DB%81%D9%84%D8%A7_%D8%B5%D9%81%DB%81</base>
    <generator>MediaWiki 1.47.0-wmf.3</generator>
    <case>first-letter</case>
    <namespaces>
      <namespace key="-2" case="first-letter">میڈیا</namespace>
      <namespace key="-1" case="first-letter">خاص</namespace>
      <namespace key="0" case="first-letter" />
      <namespace key="1" case="first-letter">گل بات</namespace>
      <namespace key="2" case="first-letter">ورتنوالا</namespace>
      <namespace key="3" case="first-letter">ورتن گل بات</namespace>
      <namespace key="4" case="first-letter">وکیپیڈیا</namespace>
      <namespace key="5" case="first-letter">ویونت گل بات</namespace>
      <namespace key="6" case="first-letter">فائل</namespace>
      <namespace key="7" case="first-letter">فائل گل بات</namespace>
      <namespace key="8" case="first-letter">میڈیا وکی</namespace>
      <namespace key="9" case="first-letter">میڈیاوکی گل بات</namespace>
      <namespace key="10" case="first-letter">سانچہ</namespace>
      <namespace key="11" case="first-letter">سانچہ گل بات</namespace>
      <namespace key="12" case="first-letter">ہتھونڈائی</namespace>
      <namespace key="13" case="first-letter">ہتھونڈائی گل بات</namespace>
      <namespace key="14" case="first-letter">گٹھ</namespace>
      <namespace key="15" case="first-letter">گٹھ گل بات</namespace>
      <namespace key="710" case="first-letter">TimedText</namespace>
      <namespace key="711" case="first-letter">TimedText talk</namespace>
      <namespace key="828" case="first-letter">ماڈیول</namespace>
      <namespace key="829" case="first-letter">ماڈیول گل بات</namespace>
      <namespace key="1728" case="first-letter">Event</namespace>
      <namespace key="1729" case="first-letter">Event talk</namespace>
    </namespaces>
  </siteinfo>
  <page>
    <title>مرسیہ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>16460</id>
    <redirect title="علاقہ مرسیہ" />
    <revision>
      <id>707313</id>
      <parentid>339226</parentid>
      <timestamp>2026-05-22T13:26:53Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Andre Engels</username>
        <id>653</id>
      </contributor>
      <comment>صفحے نوں [[علاقہ مرسیہ]] ول ریڈائرکٹ کیتا</comment>
      <origin>707313</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="35" sha1="3ucp61u8b7hqoygxpd3wgoi6sw8zb6w" xml:space="preserve">#REDIRECT [[علاقہ مرسیہ]]</text>
      <sha1>3ucp61u8b7hqoygxpd3wgoi6sw8zb6w</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>انگریزی ضلعےآں دی لسٹ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>91038</id>
    <revision>
      <id>707319</id>
      <parentid>706852</parentid>
      <timestamp>2026-05-23T10:14:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>28598</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>707319</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="70064" sha1="j4v6pdvjneqzedp5wvyez38t3rj3c45" xml:space="preserve">ایہ '''لسٹ انگریزی ضلعے''' (List of English districts) ا‏‏ے۔ اس د‏ی معلومات قومی شماریات دے دفتر تو‏ں 2010 ء دے اندازےآں دے مطابق ني‏‏‏‏ں۔&lt;ref&gt;{{United Kingdom district population citation}}&lt;/ref&gt;

== لسٹ اسما ==
[[انگلستان]] وچ فی الحال 326 ضلعے ني‏‏‏‏ں۔ * 32 [[لندن بورو]]* 36 [[میٹروپولیٹن بورو|میٹروپولیٹن ضلعے]]* 201 [[غیر میٹروپولیٹن ضلعے]]* 55 وحدانی اتھارٹی* [[لندن شہر]] * [[جزائر سیلی]]

== موجودہ ضلعے ==
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|-
!نام
! class=&quot;unsortable&quot; | ویب سائٹ
!آبادی&lt;br /&gt;(2011 تخمینہ)
!قسم
![[انگلستان د‏‏ی رسمی کاؤنٹیاں|رسمی کاؤنٹی]]
|-
|[[آدور (ضلع)|آدور]]
|[http://www.adur.gov.uk/ ویب سائٹ]
|align=right|61,300
|
|[[مغربی سسیکس]]
|-
|[[الیرڈیل]]
|[http://www.allerdale.gov.uk/ ویب سائٹ]
|align=right|96,400
|[[بورو حیثیت مملکت متحدہ|بورو]]
|[[کامبریا]]
|-
|[[امبر ویلی]]
|[http://www.ambervalley.gov.uk/ ویب سائٹ]
|align=right|122,500
|[[بورو حیثیت مملکت متحدہ|بورو]]
|[[ڈربیشائر]]
|-
|[[ارون]]
|[http://www.arun.gov.uk/ ویب سائٹ]
|align=right|149,800
|
|[[مغربی سسیکس]]
|-
|[[ایشفیلڈ]]
|[http://www.ashfield-dc.gov.uk/ ویب سائٹ]
|align=right|119,500
|
|[[ناٹنگھمشائر]]
|-
|[[ایشفورڈ (بورو)|ایشفورڈ]]
|[http://www.ashford.gov.uk/ ویب سائٹ]
|align=right|118,400
|[[بورو حیثیت مملکت متحدہ|بورو]]
|[[کینٹ]]
|-
|[[ایلزبری ویل]]
|[http://www.aylesburyvaledc.gov.uk/ ویب سائٹ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140211011946/http://www.aylesburyvaledc.gov.uk/ |date=2014-02-11 }}
|align=right|174,900
|
|[[بکنگھمشائر]]
|-
|[[بےبر]]
|[http://www.babergh-south-suffolk.gov.uk/ ویب سائٹ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080828044852/http://www.babergh-south-suffolk.gov.uk/ |date=2008-08-28 }}
|align=right|87,900
|
|[[سافک]]
|-
|[[لندن بورو بارکنگ تے ڈیگنہیم|بارکنگ تے ڈیگنہیم]]
|[http://www.barking-dagenham.gov.uk/ ویب سائٹ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20051025163946/http://www.barking-dagenham.gov.uk/ |date=2005-10-25 }}
|align=right|187,000
|[[لندن بورو]]
|[[لندن عظمی]]
|-
|[[لندن بورو بارنیٹ|بارنیٹ]]
|[http://www.barnet.gov.uk/ ویب سائٹ]
|align=right|357,500
|[[لندن بورو]]
|[[لندن عظمی]]
|-
|[[میٹروپولیٹن بورو بارنسلے|بارنسلے]]
|[http://www.barnsley.gov.uk/ ویب سائٹ]
|align=right|231,900
|[[میٹروپولیٹن بورو]]
|[[جنوبی یارکشائر]]
|-
|[[بیرو-ان-فرنیس (بورو)|بیرو-ان-فرنیس]]
|[http://www.barrowbc.gov.uk/ ویب سائٹ]
|align=right|69,100
|[[بورو حیثیت مملکت متحدہ|بورو]]
|[[کامبریا]]
|-
|[[بیسیلڈن (ضلع)|بیسیلڈن]]
|[http://www.basildon.gov.uk/ ویب سائٹ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130622025104/http://www.basildon.gov.uk/ |date=2013-06-22 }}
|align=right|175,000
|
|[[ایسیکس، انگلستان|ایسیکس]]
|-
|[[بیسنگسٹوک تے ڈین]]
|[http://www.basingstoke.gov.uk/ ویب سائٹ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140328011058/http://www.basingstoke.gov.uk/ |date=2014-03-28 }}
|align=right|168,600
|[[بورو حیثیت مملکت متحدہ|بورو]]
|[[ہیمپشائر]]
|-
|[[باسیٹلو]]
|[http://www.bassetlaw.gov.uk/ ویب سائٹ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140530022511/http://www.bassetlaw.gov.uk/ |date=2014-05-30 }}
|align=right|113,000
|
|[[ناٹنگھمشائر]]
|-
|[[باتھ تے شمالی مشرقی سامرسیٹ]]
|[http://www.bathnes.gov.uk/ ویب سائٹ]
|align=right|175,500
|[[وحدانی اتھارٹی انگلستان|وحدانی اتھارٹی]]
|[[سامرسیٹ]]
|-
|[[بورو بیڈفورڈ|بیڈفورڈ]]
|[http://www.bedford.gov.uk/ ویب سائٹ]
|align=right|157,800
|[[وحدانی اتھارٹی انگلستان|وحدانی اتھارٹی]]، [[بورو حیثیت مملکت متحدہ|بورو]]
|[[بیڈفورڈشائر]]
|-
|[[لندن بورو بیکزلی|بیکزلی]]
|[http://www.bexley.gov.uk/ ویب سائٹ]
|align=right|232,800
|[[لندن بورو]]
|[[لندن عظمی]]
|-
|[[برمنگھم]]
|[http://www.birmingham.gov.uk/ ویب سائٹ]
|align=right|1,074,300
|[[میٹروپولیٹن بورو]]، شہر (1889)
|[[مغربی مڈلینڈز (کاؤنٹی)|مغربی مڈلینڈز]]
|-
|[[بلابی (ضلع)|بلابی]]
|[http://www.blaby.gov.uk/ ویب سائٹ]
|align=right|94,100
|
|[[لیسٹرشائر]]
|-
|[[بلیکبرن مع ڈاروین]]
|[http://www.blackburn.gov.uk/ ویب سائٹ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120208211710/http://www.blackburn.gov.uk/ |date=2012-02-08 }}
|align=right|147,700
|[[وحدانی اتھارٹی انگلستان|وحدانی اتھارٹی]]، [[بورو حیثیت مملکت متحدہ|بورو]]
|[[لنکاشائر]]
|-
|[[بلیکپول]]
|[http://www.blackpool.gov.uk/ ویب سائٹ]
|align=right|142,100
|[[وحدانی اتھارٹی انگلستان|وحدانی اتھارٹی]]، [[بورو حیثیت مملکت متحدہ|بورو]]
|[[لنکاشائر]]
|-
|[[بولسوور (ضلع)|بولسوور]]
|[http://www.bolsover.gov.uk/ ویب سائٹ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200923022124/https://www.bolsover.gov.uk/ |date=2020-09-23 }}
|align=right|76,000
|
|[[ڈربیشائر]]
|-
|[[میٹروپولیٹن بورو بولٹن|بولٹن]]
|[http://www.bolton.gov.uk/ ویب سائٹ]
|align=right|277,300
|[[میٹروپولیٹن بورو]]
|[[مانچسٹر عظمی]]
|-
|[[بوسٹن (بورو)|بوسٹن]]
|[http://www.boston.gov.uk/ ویب سائٹ]
|align=right|64,600
|[[بورو حیثیت مملکت متحدہ|بورو]]
|[[لنکنشائر]]
|-
|[[بورنموتھ]]
|[http://www.bournemouth.gov.uk/ ویب سائٹ]
|align=right|183,500
|[[وحدانی اتھارٹی انگلستان|وحدانی اتھارٹی]]، [[بورو حیثیت مملکت متحدہ|بورو]]
|[[ڈورسٹ]]
|-
|[[براکنیل فارسٹ]]
|[http://www.bracknell-forest.gov.uk/ ویب سائٹ]
|align=right|113,700
|[[وحدانی اتھارٹی انگلستان|وحدانی اتھارٹی]]، [[بورو حیثیت مملکت متحدہ|بورو]]
|[[بارکشائر]]
|-
|[[بریڈفورڈ شہر|بریڈفورڈ]]
|[http://www.bradford.gov.uk/ ویب سائٹ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160509013149/http://www.bradford.gov.uk/ |date=2016-05-09 }}
|align=right|523,100
|[[میٹروپولیٹن بورو]]، شہر (1897)
|[[مغربی یارکشائر]]
|-
|[[برینٹری (ضلع)|برینٹری]]
|[http://www.braintree.gov.uk/ ویب سائٹ]
|align=right|147,500
|
|[[ایسیکس، انگلستان|ایسیکس]]
|-
|[[بریکلینڈ (ضلع)|بریکلینڈ]]
|[http://www.breckland.gov.uk/ ویب سائٹ]
|align=right|131,000
|
|[[نورفک]]
|-
|[[لندن بورو برینٹ|برینٹ]]
|[http://www2.brent.gov.uk/ ویب سائٹ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20050930224812/http://www2.brent.gov.uk/ |date=2005-09-30 }}
|align=right|312,200
|[[لندن بورو]]
|[[لندن عظمی]]
|-
|[[برینٹووڈ (بورو)|برینٹووڈ]]
|[http://www.brentwood-council.gov.uk/ ویب سائٹ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20051025141728/http://www.brentwood-council.gov.uk/ |date=2005-10-25 }}
|align=right|73,800
|[[بورو حیثیت مملکت متحدہ|بورو]]
|[[ایسیکس، انگلستان|ایسیکس]]
|-
|[[برائیٹن اینڈ ہوو]]
|[http://www.brighton-hove.gov.uk/ ویب سائٹ]
|align=right|273,000
|[[وحدانی اتھارٹی انگلستان|وحدانی اتھارٹی]]، شہر (2000)
|[[مشرقی سسیکس]]
|-
|[[برسٹل]]
|[http://www.bristol-city.gov.uk/ ویب سائٹ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080820043630/http://www.bristol-city.gov.uk/WardFinder/pdfs/cliftonmap-high.pdf |date=2008-08-20 }}
|align=right|428,100
|[[وحدانی اتھارٹی انگلستان|وحدانی اتھارٹی]]، شہر (1542)
|[[برسٹل]]
|-
|[[براڈلینڈ]]
|[http://www.broadland.gov.uk/ ویب سائٹ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140325021638/http://www.broadland.gov.uk/ |date=2014-03-25 }}
|align=right|124,700
|
|[[نورفک]]
|-
|[[لندن بورو بروملی|بروملی]]
|[http://www.bromley.gov.uk/ ویب سائٹ]
|align=right|310,600
|[[لندن بورو]]
|[[لندن عظمی]]
|-
|[[برومسگروف (ضلع)|برومسگروف]]
|[http://www.bromsgrove.gov.uk/ ویب سائٹ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150312185509/http://www.bromsgrove.gov.uk/ |date=2015-03-12 }}
|align=right|93,700
|
|[[ووسٹرشائر]]
|-
|[[بروکسبورن (بورو)|بروکسبورن]]
|[http://www.broxbourne.gov.uk/ ویب سائٹ]
|align=right|93,700
|[[بورو حیثیت مملکت متحدہ|بورو]]
|[[ہارٹفورڈشائر]]
|-
|[[بروکسٹوے]]
|[http://www.broxtowe.gov.uk/ ویب سائٹ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121102001122/http://www.broxtowe.gov.uk/ |date=2012-11-02 }}
|align=right|109,700
|[[بورو حیثیت مملکت متحدہ|بورو]]
|[[ناٹنگھمشائر]]
|-
|[[برنلی (بورو)|برنلی]]
|[http://www.burnley.gov.uk/ ویب سائٹ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110704110756/http://www.burnley.gov.uk/ |date=2011-07-04 }}
|align=right|87,000
|[[بورو حیثیت مملکت متحدہ|بورو]]
|[[لنکاشائر]]
|-
|[[میٹروپولیٹن بورو بری|بری]]
|[http://www.bury.gov.uk/ ویب سائٹ]
|align=right|185,400
|[[میٹروپولیٹن بورو]]
|[[مانچسٹر عظمی]]
|-
|[[کلڈرڈیل]]
|[http://www.calderdale.gov.uk/ ویب سائٹ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140228042334/http://www.calderdale.gov.uk/ |date=2014-02-28 }}
|align=right|204,200
|[[میٹروپولیٹن بورو]]
|[[مغربی یارکشائر]]
|-
|[[کیمبرج]]
|[http://www.cambridge.gov.uk/cambridge.htm ویب سائٹ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060101044125/http://www.cambridge.gov.uk/cambridge.htm |date=2006-01-01 }}
|align=right|122,700
|شہر (1951)
|[[کیمبرجشائر]]
|-
|[[لندن بورو کیمڈن|کیمڈن]]
|[http://www.camden.gov.uk/ ویب سائٹ]
|align=right|220,100
|[[لندن بورو]]
|[[لندن عظمی]]
|-
|[[کینوک چیز (ضلع)|کینوک چیز]]
|[http://www.cannockchasedc.gov.uk/ ویب سائٹ]
|align=right|97,600
|
|[[سٹیفورڈشائر]]
|-
|[[کینٹربری شہر|کینٹربری]]
|[http://www.canterbury.gov.uk/ ویب سائٹ]
|align=right|150,600
|شہر (''[[Time immemorial|TI]]'')
|[[کینٹ]]
|-
|[[کارلایل شہر|کارلایل]]
|[http://www.carlisle-city.gov.uk/ ویب سائٹ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080511180247/http://www.carlisle-city.gov.uk/ |date=2008-05-11 }}
|align=right|107,500
|شہر (''[[Time immemorial|TI]]'')
|[[کامبریا]]
|-
|[[کیسل پوائنٹ]]
|[http://www.castlepoint.gov.uk/ ویب سائٹ]
|align=right|88,000
|[[بورو حیثیت مملکت متحدہ|بورو]]
|[[ایسیکس، انگلستان|ایسیکس]]
|-
|[[وسطی بیڈفورڈشائر]]
|[http://www.centralbeds.gov.uk/ ویب سائٹ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080820084136/http://www.centralbeds.gov.uk/ |date=2008-08-20 }}
|align=right|255,600
|[[وحدانی اتھارٹی انگلستان|وحدانی اتھارٹی]]
|[[بیڈفورڈشائر]]
|-
|[[چارنووڈ (بورو)|چارنووڈ]]
|[http://www.charnwoodbc.gov.uk/ ویب سائٹ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20041001020312/http://www.charnwoodbc.gov.uk/ |date=2004-10-01 }}
|align=right|165,900
|[[بورو حیثیت مملکت متحدہ|بورو]]
|[[لیسٹرشائر]]
|-
|[[چلمسفورڈ شہر|چلمسفورڈ]]
|[http://www.chelmsford.gov.uk/ ویب سائٹ]
|align=right|168,500
|شہر (2012)
|[[ایسیکس، انگلستان|ایسیکس]]
|-
|[[چیلٹنہیم]]
|[http://www.cheltenham.gov.uk/ ویب سائٹ]
|align=right|115,600
|[[بورو حیثیت مملکت متحدہ|بورو]]
|[[گلوسٹرشائر]]
|-
|[[چرویل (ضلع)|چرویل]]
|[http://www.cherwell-dc.gov.uk/ ویب سائٹ]
|align=right|142,300
|
|[[آکسفورڈشائر]]
|-
|[[چیشائر مشرقی]]
|[http://www.cheshireeast.gov.uk/ ویب سائٹ]
|align=right|370,700
|[[وحدانی اتھارٹی انگلستان|وحدانی اتھارٹی]]
|[[چیشائر]]
|-
|[[چیشائر مغربی تے چیسٹر]]
|[http://www.cheshirewestandchester.gov.uk/ ویب سائٹ]
|align=right|329,500
|[[وحدانی اتھارٹی انگلستان|وحدانی اتھارٹی]]
|[[چیشائر]]
|-
|[[چیسٹرفیلڈ]]
|[http://www.chesterfieldbc.gov.uk/ ویب سائٹ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20010926122156/http://www.chesterfieldbc.gov.uk/ |date=2001-09-26 }}
|align=right|103,800
|[[بورو حیثیت مملکت متحدہ|بورو]]
|[[ڈربیشائر]]
|-
|[[چیچیسٹر (ضلع)|چیچیسٹر]]
|[http://www.chichestercity.gov.uk/ ویب سائٹ]
|align=right|114,000
|
|[[مغربی سسیکس]]
|-
|[[چلٹرن (ضلع)|چلٹرن]]
|[http://www.چلٹرن۔gov.uk/ ویب سائٹ]
|align=right|92,700
|
|[[بکنگھمشائر]]
|-
|[[چورلے (بورو)|چورلے]]
|[http://www.chorley.gov.uk/ ویب سائٹ]
|align=right|107,600
|[[بورو حیثیت مملکت متحدہ|بورو]]
|[[لنکاشائر]]
|-
|[[کرائسٹ چرچ، ڈورسٹ|کرائسٹ چرچ]]
|[http://www.christchurch.gov.uk/ ویب سائٹ]
|align=right|47,900
|[[بورو حیثیت مملکت متحدہ|بورو]]
|[[ڈورسٹ]]
|-
|[[کولچیسٹر (بورو)|کولچیسٹر]]
|[http://www.colchester.gov.uk/ ویب سائٹ]
|align=right|173,600
|[[بورو حیثیت مملکت متحدہ|بورو]]
|[[ایسیکس، انگلستان|ایسیکس]]
|-
|[[کوپلینڈ، کامبریا|کوپلینڈ]]
|[http://www.copelandbc.gov.uk/ ویب سائٹ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060101020624/http://www.copelandbc.gov.uk/ |date=2006-01-01 }}
|align=right|70,600
|[[بورو حیثیت مملکت متحدہ|بورو]]
|[[کامبریا]]
|-
|[[کوربی]]
|[http://www.corby.gov.uk/ ویب سائٹ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160220222920/http://www.corby.gov.uk/ |date=2016-02-20 }}
|align=right|61,600
|[[بورو حیثیت مملکت متحدہ|بورو]]
|[[نارتھیمپٹنشائر]]
|-
|[[کونوال]]
|[http://www.cornwall.gov.uk/ ویب سائٹ]
|align=right|533,800
|[[وحدانی اتھارٹی انگلستان|وحدانی اتھارٹی]]
|[[کونوال]]
|-
|[[کوٹسوولڈ (ضلع)|کوٹسوولڈ]]
|[http://www.cotswold.gov.uk/ ویب سائٹ]
|align=right|83,200
|
|[[گلوسٹرشائر]]
|-
|[[کووینٹری]]
|[http://www.coventry.gov.uk/ ویب سائٹ]
|align=right|316,900
|[[میٹروپولیٹن بورو]]، شہر (1345)
|[[مغربی مڈلینڈز (کاؤنٹی)|مغربی مڈلینڈز]]
|-
|[[کاروین]]
|[http://www.cravendc.gov.uk/ ویب سائٹ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140327174650/http://www.cravendc.gov.uk/ |date=2014-03-27 }}
|align=right|55,500
|
|[[شمالی یارکشائر]]
|-
|[[کراولی]]
|[http://www.crawley.gov.uk/ ویب سائٹ]
|align=right|107,100
|[[بورو حیثیت مملکت متحدہ|بورو]]
|[[مغربی سسیکس]]
|-
|[[لندن بورو کروئڈن|کروئڈن]]
|[http://www.croydon.gov.uk/ ویب سائٹ]
|align=right|364,800
|[[لندن بورو]]
|[[لندن عظمی]]
|-
|[[ڈیکورم]]
|[http://www.dacorum.gov.uk/ ویب سائٹ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140410110649/http://www.dacorum.gov.uk/ |date=2014-04-10 }}
|align=right|145,300
|[[بورو حیثیت مملکت متحدہ|بورو]]
|[[ہارٹفورڈشائر]]
|-
|[[ڈارلنگٹن (بورو)|ڈارلنگٹن]]
|[http://www.darlington.gov.uk/ ویب سائٹ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20021130091335/http://www.darlington.gov.uk/ |date=2002-11-30 }}
|align=right|105,600
|[[وحدانی اتھارٹی انگلستان|وحدانی اتھارٹی]]، [[بورو حیثیت مملکت متحدہ|بورو]]
|[[کاؤنٹی ڈرہم|ڈرہم]]
|-
|[[ڈارٹفورڈ (بورو)|ڈارٹفورڈ]]
|[http://www.dartford.gov.uk/ ویب سائٹ]
|align=right|97,600
|[[بورو حیثیت مملکت متحدہ|بورو]]
|[[کینٹ]]
|-
|[[ڈاوینٹری (ضلع)|ڈاوینٹری]]
|[http://www.daventrydc.gov.uk/ ویب سائٹ]
|align=right|78,100
|
|[[نارتھیمپٹنشائر]]
|-
|[[ڈربی]]
|[http://www.derby.gov.uk/ ویب سائٹ]
|align=right|248,900
|[[وحدانی اتھارٹی انگلستان|وحدانی اتھارٹی]]، شہر (1977)
|[[ڈربیشائر]]
|-
|[[ڈربیشائر ڈیلز]]
|[http://www.derbyshiredales.gov.uk/ ویب سائٹ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140213192417/http://www.derbyshiredales.gov.uk/ |date=2014-02-13 }}
|align=right|71,100
|
|[[ڈربیشائر]]
|-
|[[میٹروپولیٹن بورو ڈانکاسٹر|ڈانکاسٹر]]
|[http://www.doncaster.gov.uk/ ویب سائٹ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/19991126044042/http://www.doncaster.gov.uk/ |date=1999-11-26 }}
|align=right|302,500
|[[میٹروپولیٹن بورو]]
|[[جنوبی یارکشائر]]
|-
|[[ڈوور (ضلع)|ڈوور]]
|[http://www.dover.gov.uk/ ویب سائٹ]
|align=right|111,700
|
|[[کینٹ]]
|-
|[[میٹروپولیٹن بورو ڈڈلی|ڈڈلی]]
|[http://www.dudley.gov.uk/ ویب سائٹ]
|align=right|313,300
|[[میٹروپولیٹن بورو]]
|[[مغربی مڈلینڈز (کاؤنٹی)|مغربی مڈلینڈز]]
|-
|[[کاؤنٹی ڈرہم]]
|[http://www.durham.gov.uk/ ویب سائٹ]
|align=right|513,000
|[[وحدانی اتھارٹی انگلستان|وحدانی اتھارٹی]]
|[[کاؤنٹی ڈرہم]]
|-
|[[لندن بورو ایلنگ|ایلنگ]]
|[http://www.ealing.gov.uk/ ویب سائٹ]
|align=right|339,300
|[[لندن بورو]]
|[[لندن عظمی]]
|-
|[[مشرقی کیمبرجشائر]]
|[http://www.eastcambs.gov.uk/ ویب سائٹ]
|align=right|84,200
|
|[[کیمبرجشائر]]
|-
|[[مشرقی ڈیون]]
|[http://www.east-devon.gov.uk/ ویب سائٹ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20041204084640/http://www.east-devon.gov.uk/ |date=2004-12-04 }}
|align=right|133,300
|
|[[ڈیون]]
|-
|[[مشرقی ڈورسٹ]]
|[http://www.eastdorsetdc.gov.uk/ ویب سائٹ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20051029091016/http://www.eastdorsetdc.gov.uk/ |date=2005-10-29 }}
|align=right|87,300
|
|[[ڈورسٹ]]
|-
|[[مشرقی ہیمپشائر]]
|[http://www.easthants.gov.uk/ ویب سائٹ]
|align=right|116,000
|
|[[ہیمپشائر]]
|-
|[[مشرقی ہارٹفورڈشائر]]
|[http://www.eastherts.gov.uk/ ویب سائٹ]
|align=right|138,200
|
|[[ہارٹفورڈشائر]]
|-
|[[مشرقی لنڈسے]]
|[http://www.e-lindsey.gov.uk/ ویب سائٹ]
|align=right|136,700
|
|[[لنکنشائر]]
|-
|[[مشرقی نارتھیمپٹنشائر]]
|[http://www.east-northamptonshire.gov.uk/ ویب سائٹ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080913040554/http://www.east-northamptonshire.gov.uk/ |date=2008-09-13 }}
|align=right|86,900
|
|[[نارتھیمپٹنشائر]]
|-
|[[ایسٹ رائڈنگ یارکشائر]]
|[http://www.eastriding.gov.uk/ ویب سائٹ]
|align=right|334,700
|[[وحدانی اتھارٹی انگلستان|وحدانی اتھارٹی]]
|[[ایسٹ رائڈنگ یارکشائر]]
|-
|[[مشرقی سٹیفورڈشائر]]
|[http://www.eaststaffsbc.gov.uk/ ویب سائٹ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140927183751/http://www.eaststaffsbc.gov.uk/ |date=2014-09-27 }}
|align=right|113,900
|[[بورو حیثیت مملکت متحدہ|بورو]]
|[[سٹیفورڈشائر]]
|-
|[[ایسٹبورن]]
|[http://www.eastbourne.gov.uk/ ویب سائٹ]
|align=right|99,300
|[[بورو حیثیت مملکت متحدہ|بورو]]
|[[مشرقی سسیکس]]
|-
|[[ایسٹلی (بورو)|ایسٹلی]]
|[http://www.eastleigh.gov.uk/ ویب سائٹ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140320141424/http://www.eastleigh.gov.uk/ |date=2014-03-20 }}
|align=right|125,900
|[[بورو حیثیت مملکت متحدہ|بورو]]
|[[ہیمپشائر]]
|-
|[[ایڈن، کامبریا|ایڈن]]
|[http://www.eden.gov.uk/ ویب سائٹ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081105160240/http://www.eden.gov.uk/ |date=2008-11-05 }}
|align=right|52,500
|
|[[کامبریا]]
|-
|[[ایلمبرج]]
|[http://www.elmbridge.gov.uk/ ویب سائٹ]
|align=right|131,400
|[[بورو حیثیت مملکت متحدہ|بورو]]
|[[سرے]]
|-
|[[لندن بورو اینفیلڈ|اینفیلڈ]]
|[http://www.enfield.gov.uk/ ویب سائٹ]
|align=right|313,900
|[[لندن بورو]]
|[[لندن عظمی]]
|-
|[[اپنگ فارسٹ (ضلع)|اپنگ فارسٹ]]
|[http://www.eppingforestdc.gov.uk/ ویب سائٹ]
|align=right|124,900
|
|[[ایسیکس، انگلستان|ایسیکس]]
|-
|[[اپسوم تے ایویل]]
|[http://www.epsom-ewell.gov.uk/ ویب سائٹ]
|align=right|75,200
|[[بورو حیثیت مملکت متحدہ|بورو]]
|[[سرے]]
|-
|[[عریواش]]
|[http://www.عریواش۔gov.uk ویب سائٹ]
|align=right|112,200
|[[بورو حیثیت مملکت متحدہ|بورو]]
|[[ڈربیشائر]]
|-
|[[ایکسٹر]]
|[http://www.exeter.gov.uk/ ویب سائٹ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200511205833/https://exeter.gov.uk/ |date=2020-05-11 }}
|align=right|117,100
|شہر (''[[Time immemorial|TI]]'')
|[[ڈیون]]
|-
|[[فارہیم (بورو)|فارہیم]]
|[http://www.fareham.gov.uk/ ویب سائٹ]
|align=right|111,900
|[[بورو حیثیت مملکت متحدہ|بورو]]
|[[ہیمپشائر]]
|-
|[[فینلینڈ]]
|[http://www.fenland.gov.uk/ ویب سائٹ]
|align=right|95,500
|
|[[کیمبرجشائر]]
|-
|[[فارسٹ ہیتھ]]
|[http://www.forest-heath.gov.uk/ ویب سائٹ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140321115446/http://www.forest-heath.gov.uk/ |date=2014-03-21 }}
|align=right|60,000
|
|[[سافک]]
|-
|[[فارسٹ آف ڈین (ضلع)|فارسٹ آف ڈین]]
|[http://www.fdean.gov.uk/ ویب سائٹ]
|align=right|82,200
|
|[[گلوسٹرشائر]]
|-
|[[فیلڈ (بورو)|فیلڈ]]
|[http://www.fylde.gov.uk/ ویب سائٹ]
|align=right|76,100
|[[بورو حیثیت مملکت متحدہ|بورو]]
|[[لنکاشائر]]
|-
|[[میٹروپولیٹن بورو گیٹسہیڈ|گیٹسہیڈ]]
|[http://www.gateshead.gov.uk/ ویب سائٹ]
|align=right|200,300
|[[میٹروپولیٹن بورو]]
|[[ٹائن تے وئیر]]
|-
|[[گیڈلنگ]]
|[http://www.gedling.gov.uk/ ویب سائٹ]
|align=right|113,700
|[[بورو حیثیت مملکت متحدہ|بورو]]
|[[ناٹنگھمشائر]]
|-
|[[گلوسٹر]]
|[http://www.glos-city.gov.uk/ ویب سائٹ]
|align=right|121,900
|شہر (1541)
|[[گلوسٹرشائر]]
|-
|[[گاسپورٹ]]
|[http://www.gosport.gov.uk/ ویب سائٹ]
|align=right|82,700
|[[بورو حیثیت مملکت متحدہ|بورو]]
|[[ہیمپشائر]]
|-
|[[گریوشیم]]
|[http://www.گریوشیم۔gov.uk/ ویب سائٹ]
|align=right|101,800
|[[بورو حیثیت مملکت متحدہ|بورو]]
|[[کینٹ]]
|-
|[[گریٹ یارموتھ (بورو)|گریٹ یارموتھ]]
|[http://www.great-yarmouth.gov.uk/ ویب سائٹ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140228021952/http://www.great-yarmouth.gov.uk/ |date=2014-02-28 }}
|align=right|97,400
|[[بورو حیثیت مملکت متحدہ|بورو]]
|[[نورفک]]
|-
|[[شاہی بورو گرینچ|گرینچ]]
|[http://www.greenwich.gov.uk/ ویب سائٹ]
|align=right|255,500
|[[لندن بورو]]، [[List of place names مع royal patronage in the مملکت متحدہ|شاہی بورو]]
|[[لندن عظمی]]
|-
|[[گیلڈفورڈ (بورو)|گیلڈفورڈ]]
|[http://www.guildford.gov.uk/ ویب سائٹ]
|align=right|137,600
|[[بورو حیثیت مملکت متحدہ|بورو]]
|[[سرے]]
|-
|[[لندن بورو ہیکنی|ہیکنی]]
|[http://www.hackney.gov.uk/ ویب سائٹ]
|align=right|247,200
|[[لندن بورو]]
|[[لندن عظمی]]
|-
|[[ہالٹن (بورو)|ہالٹن]]
|[http://www.halton.gov.uk/ ویب سائٹ]
|align=right|125,700
|[[وحدانی اتھارٹی انگلستان|وحدانی اتھارٹی]]، [[بورو حیثیت مملکت متحدہ|بورو]]
|[[چیشائر]]
|-
|[[ہیمبلیٹن]]
|[http://www.hambleton.gov.uk/ ویب سائٹ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140706221940/http://www.hambleton.gov.uk/ |date=2014-07-06 }}
|align=right|89,600
|
|[[شمالی یارکشائر]]
|-
|[[لندن بورو ہیمرسمتھ تے فلہم|ہیمرسمتھ تے فلہم]]
|[http://www.lbhf.gov.uk/ ویب سائٹ]
|align=right|182,400
|[[لندن بورو]]
|[[لندن عظمی]]
|-
|[[ہاربرا]]
|[http://www.harborough.gov.uk/ ویب سائٹ]
|align=right|85,700
|
|[[لیسٹرشائر]]
|-
|[[لندن بورو ہارنگے|ہارنگے]]
|[http://www.haringey.gov.uk/ ویب سائٹ]
|align=right|255,500
|[[لندن بورو]]
|[[لندن عظمی]]
|-
|[[ہارلو]]
|[http://www.harlow.gov.uk/ ویب سائٹ]
|align=right|82,200
|
|[[ایسیکس، انگلستان|ایسیکس]]
|-
|[[ہاروگیٹ (بورو)|ہاروگیٹ]]
|[http://www.harrogate.gov.uk/ ویب سائٹ]
|align=right|158,700
|
|[[شمالی یارکشائر]]
|-
|[[لندن بورو ہیعرو|ہیعرو]]
|[http://www.harrow.gov.uk/ ویب سائٹ]
|align=right|240,500
|[[لندن بورو]]
|[[لندن عظمی]]
|-
|[[ہارٹ (ضلع)|ہارٹ]]
|[http://www.hart.gov.uk/ ویب سائٹ]
|align=right|91,700
|
|[[ہیمپشائر]]
|-
|[[ہارٹلپول (بورو)|ہارٹلپول]]
|[http://www.hartlepool.gov.uk/ ویب سائٹ]
|align=right|92,100
|[[وحدانی اتھارٹی انگلستان|وحدانی اتھارٹی]]، [[بورو حیثیت مملکت متحدہ|بورو]]
|[[کاؤنٹی ڈرہم|ڈرہم]]
|-
|[[ہیسٹینگز]]
|[http://www.hastings.gov.uk/ ویب سائٹ]
|align=right|90,200
|[[بورو حیثیت مملکت متحدہ|بورو]]
|[[مشرقی سسیکس]]
|-
|[[ہاوانٹ (بورو)|ہاوانٹ]]
|[http://www.havant.gov.uk/ ویب سائٹ]
|align=right|120,800
|[[بورو حیثیت مملکت متحدہ|بورو]]
|[[ہیمپشائر]]
|-
|[[لندن بورو ہیورنگ|ہیورنگ]]
|[http://www.havering.gov.uk/ ویب سائٹ]
|align=right|237,900
|[[لندن بورو]]
|[[لندن عظمی]]
|-
|[[ہیرفورڈشائر]]
|[http://www.herefordshire.gov.uk/ ویب سائٹ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140407060243/http://www.herefordshire.gov.uk/ |date=2014-04-07 }}
|align=right|183,600
|[[وحدانی اتھارٹی انگلستان|وحدانی اتھارٹی]]
|[[ہیرفورڈشائر]]
|-
|[[ہیرٹسمیر]]
|[http://www.hertsmere.gov.uk/ ویب سائٹ]
|align=right|100,400
|[[بورو حیثیت مملکت متحدہ|بورو]]
|[[ہارٹفورڈشائر]]
|-
|[[ہائی پیک، ڈربیشائر|ہائی پیک]]
|[http://www.highpeak.gov.uk/ ویب سائٹ]
|align=right|91,000
|[[بورو حیثیت مملکت متحدہ|بورو]]
|[[ڈربیشائر]]
|-
|[[لندن بورو ہلنگٹن|ہلنگٹن]]
|[http://www.hillingdon.gov.uk/ ویب سائٹ]
|align=right|275,500
|[[لندن بورو]]
|[[لندن عظمی]]
|-
|[[ہنکلے تے بوسورتھ]]
|[http://www.hinckleyandbosworthonline.org.uk/ ویب سائٹ]
|align=right|105,300
|[[بورو حیثیت مملکت متحدہ|بورو]]
|[[لیسٹرشائر]]
|-
|[[ہورشام (ضلع)|ہورشام]]
|[http://www.horsham.gov.uk/ ویب سائٹ]
|align=right|131,500
|
|[[مغربی سسیکس]]
|-
|[[لندن بورو ہونسلو|ہونسلو]]
|[http://www.hounslow.gov.uk/ ویب سائٹ]
|align=right|254,900
|[[لندن بورو]]
|[[لندن عظمی]]
|-
|[[کنگسٹن اپون ہل|ہل]]
|[http://www.hullcc.gov.uk/ ویب سائٹ]
|align=right|256,100
|[[وحدانی اتھارٹی انگلستان|وحدانی اتھارٹی]]، شہر (1299)
|[[ایسٹ رائڈنگ یارکشائر]]
|-
|[[ہنٹنگڈومشائر]]
|[http://www.huntsdc.gov.uk/ ویب سائٹ]
|align=right|170,000
|
|[[کیمبرجشائر]]
|-
|[[ہنڈبرن]]
|[http://www.hyndburnbc.gov.uk/ ویب سائٹ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060530050349/http://www.hyndburnbc.gov.uk/ |date=2006-05-30 }}
|align=right|80,500
|[[بورو حیثیت مملکت متحدہ|بورو]]
|[[لنکاشائر]]
|-
|[[اپسوئچ (بورو)|اپسوئچ]]
|[http://www.ipswich.gov.uk/ ویب سائٹ]
|align=right|133,700
|[[بورو حیثیت مملکت متحدہ|بورو]]
|[[سافک]]
|-
|[[آئل آف ویٹ]]
|[http://www.iwight.com/ ویب سائٹ]
|align=right|138,400
|[[وحدانی اتھارٹی انگلستان|وحدانی اتھارٹی]]، کاؤنٹی
|[[آئل آف ویٹ]]
|-
|[[جزائر سیلی]]
|[http://www.scilly.gov.uk/ ویب سائٹ]
|align=right|2,200
| ''[[sui generis]]''
|[[کونوال]]
|-
|[[لندن بورو ازلنگٹن|ازلنگٹن]]
|[http://www.islington.gov.uk/ ویب سائٹ]
|align=right|206,300
|[[لندن بورو]]
|[[لندن عظمی]]
|-
|[[شاہی بورو کینزنگٹن تے چیلسی|کینزنگٹن تے چیلسی]]
|[http://www.rbkc.gov.uk/ ویب سائٹ]
|align=right|158,300
|[[لندن بورو]]، [[List of place names مع royal patronage in the مملکت متحدہ|شاہی بورو]]
|[[لندن عظمی]]
|-
|[[کیٹیرنگ (بورو)|کیٹیرنگ]]
|[http://www.kettering.gov.uk/ ویب سائٹ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120806035451/http://www.kettering.gov.uk/ |date=2012-08-06 }}
|align=right|93,800
|[[بورو حیثیت مملکت متحدہ|بورو]]
|[[نارتھیمپٹنشائر]]
|-
|[[کنگز لین تے مغربی نورفک]]
|[http://www.west-norfolk.gov.uk/ ویب سائٹ]
|align=right|147,900
|[[بورو حیثیت مملکت متحدہ|بورو]]
|[[نورفک]]
|-
|[[شاہی بورو کنگسٹن اپون ٹیمز|کنگسٹن اپون ٹیمز]]
|[http://www.kingston.gov.uk/ ویب سائٹ]
|align=right|160,400
|[[لندن بورو]]، [[List of place names مع royal patronage in the مملکت متحدہ|شاہی بورو]]
|[[لندن عظمی]]
|-
|[[کرکلیز]]
|[http://www.kirkleesmc.gov.uk/ ویب سائٹ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20050922183721/http://www.kirkleesmc.gov.uk/ |date=2005-09-22 }}
|align=right|423,000
|[[میٹروپولیٹن بورو]]
|[[مغربی یارکشائر]]
|-
|[[میٹروپولیٹن بورو نوزلی|نوزلی]]
|[http://www.knowsley.gov.uk/ ویب سائٹ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090729122520/http://www.knowsley.gov.uk/ |date=2009-07-29 }}
|align=right|145,900
|[[میٹروپولیٹن بورو]]
|[[مرزیسائڈ]]
|-
|[[لندن بورو لیمبیتھ|لیمبیتھ]]
|[http://www.lambeth.gov.uk/ ویب سائٹ]
|align=right|304,500
|[[لندن بورو]]
|[[لندن عظمی]]
|-
|[[لنکاسٹر شہر|لنکاسٹر]]
|[http://www.lancaster.gov.uk/ ویب سائٹ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140328022608/http://www.lancaster.gov.uk/ |date=2014-03-28 }}
|align=right|137,800
|شہر (1937)
|[[لنکاشائر]]
|-
|[[لیڈز شہر|لیڈز]]
|[http://www.leeds.gov.uk/ ویب سائٹ]
|align=right|750,700
|[[میٹروپولیٹن بورو]]، شہر (1893)
|[[مغربی یارکشائر]]
|-
|[[لیسٹر]]
|[http://www.leicester.gov.uk/ ویب سائٹ]
|align=right|329,600
|[[وحدانی اتھارٹی انگلستان|وحدانی اتھارٹی]]، شہر (1919)
|[[لیسٹرشائر]]
|-
|[[لیویس (ضلع)|لیویس]]
|[http://www.lewes.gov.uk/ ویب سائٹ]
|align=right|97,600
|
|[[مشرقی سسیکس]]
|-
|[[لندن بورو لیوشم|لیوشم]]
|[http://www.lewisham.gov.uk/ ویب سائٹ]
|align=right|276,900
|[[لندن بورو]]
|[[لندن عظمی]]
|-
|[[لیچفیلڈ (ضلع)|لیچفیلڈ]]
|[http://www.lichfielddc.gov.uk/ ویب سائٹ]
|align=right|100,900
|
|[[سٹیفورڈشائر]]
|-
|[[لنکن، لنکنشائر|لنکن]]
|[http://www.lincoln.gov.uk/ ویب سائٹ]
|align=right|93,100
|شہر (''[[Time immemorial|TI]]'')
|[[لنکنشائر]]
|-
|[[لیورپول]]
|[http://www.liverpool.gov.uk/ ویب سائٹ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060328002145/http://www.liverpool.gov.uk/ |date=2006-03-28 }}
|align=right|465,700
|[[میٹروپولیٹن بورو]]، شہر (1880)
|[[مرزیسائڈ]]
|-
|[[لندن شہر]]
|[http://www.cityoflondon.gov.uk/ ویب سائٹ]
|align=right|7,400
|شہر (''[[Time immemorial|TI]]'')، ''[[sui generis]]''
|[[لندن شہر]]
|-
|[[لوٹن]]
|[http://www.luton.gov.uk/ ویب سائٹ]
|align=right|203,600
|[[وحدانی اتھارٹی انگلستان|وحدانی اتھارٹی]]، [[بورو حیثیت مملکت متحدہ|بورو]]
|[[بیڈفورڈشائر]]
|-
|[[میڈسٹون (بورو)|میڈسٹون]]
|[http://www.digitalmaidstone.co.uk/ ویب سائٹ]
|align=right|155,800
|[[بورو حیثیت مملکت متحدہ|بورو]]
|[[کینٹ]]
|-
|[[مالڈن (ضلع)|مالڈن]]
|[http://www.maldon.gov.uk/ ویب سائٹ]
|align=right|61,700
|
|[[ایسیکس، انگلستان|ایسیکس]]
|-
|[[مالورن ہلز (ضلع)|مالورن ہلز]]
|[http://www.malvernhills.gov.uk/ ویب سائٹ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140608095352/http://www.malvernhills.gov.uk/ |date=2014-06-08 }}
|align=right|74,700
|
|[[ووسٹرشائر]]
|-
|[[مانچسٹر]]
|[http://www.manchester.gov.uk/ ویب سائٹ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110303042405/http://www.manchester.gov.uk/ |date=2011-03-03 }}
|align=right|502,900
|[[میٹروپولیٹن بورو]]، شہر (1853)
|[[مانچسٹر عظمی]]
|-
|[[مینسفیلڈ (ضلع)|مینسفیلڈ]]
|[http://www.mansfield.gov.uk/ ویب سائٹ]
|align=right|104,600
|
|[[ناٹنگھمشائر]]
|-
|[[میڈوے]]
|[http://www.medway.gov.uk/ ویب سائٹ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20040124162034/http://www.medway.gov.uk/index/leisure/localhistory/timeline/17909.htm |date=2004-01-24 }}
|align=right|264,900
|[[وحدانی اتھارٹی انگلستان|وحدانی اتھارٹی]]، [[بورو حیثیت مملکت متحدہ|بورو]]
|[[کینٹ]]
|-
|[[میلٹن (بورو)|میلٹن]]
|[http://www.melton.gov.uk/ ویب سائٹ]
|align=right|50,500
|[[بورو حیثیت مملکت متحدہ|بورو]]
|[[لیسٹرشائر]]
|-
|[[میندیپ]]
|[http://www.mendip.gov.uk/ ویب سائٹ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130416233913/http://www.mendip.gov.uk/ |date=2013-04-16 }}
|align=right|109,400
|
|[[سامرسیٹ]]
|-
|[[لندن بورو مرٹن|مرٹن]]
|[http://www.merton.gov.uk/ ویب سائٹ]
|align=right|200,500
|[[لندن بورو]]
|[[لندن عظمی]]
|-
|[[مڈ ڈیون]]
|[http://www.middevon.gov.uk/ ویب سائٹ]
|align=right|77,900
|
|[[ڈیون]]
|-
|[[مڈ سافک]]
|[http://www.mid-suffolk-dc.gov.uk/ ویب سائٹ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20050305123936/http://www.mid-suffolk-dc.gov.uk/ |date=2005-03-05 }}
|align=right|97,100
|
|[[سافک]]
|-
|[[مڈ سسیکس]]
|[http://www.midsussex.gov.uk/ ویب سائٹ]
|align=right|140,200
|
|[[مغربی سسیکس]]
|-
|[[میڈیلزبرو (بورو)|میڈیلزبرو]]
|[http://www.middlesbrough.gov.uk/ ویب سائٹ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20191006165155/https://middlesbrough.gov.uk/ |date=2019-10-06 }}
|align=right|138,400
|[[وحدانی اتھارٹی انگلستان|وحدانی اتھارٹی]]، [[بورو حیثیت مملکت متحدہ|بورو]]
|[[شمالی یارکشائر]]
|-
|[[ملٹن کینز (بورو)|ملٹن کینز]]
|[http://www.miltonkeynes.gov.uk/ ویب سائٹ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120829214812/http://www.miltonkeynes.gov.uk/ |date=2012-08-29 }}
|align=right|249,900
|[[وحدانی اتھارٹی انگلستان|وحدانی اتھارٹی]]، [[بورو حیثیت مملکت متحدہ|بورو]]
|[[بکنگھمشائر]]
|-
|[[مول ویلی]]
|[http://www.molevalley.gov.uk/ ویب سائٹ]
|align=right|85,600
|
|[[سرے]]
|-
|[[نیوآرک تے شرووڈ]]
|[http://www.newark-sherwooddc.gov.uk/ ویب سائٹ]
|align=right|115,000
|
|[[ناٹنگھمشائر]]
|-
|[[نیوکیسل-انڈر-لائم (بورو)|نیوکیسل-انڈر-لائم]]
|[http://www.newcastle-staffs.gov.uk/ ویب سائٹ]
|align=right|123,900
|[[بورو حیثیت مملکت متحدہ|بورو]]
|[[سٹیفورڈشائر]]
|-
|[[نیوکیسل اپون ٹائین]]
|[http://www.newcastle.gov.uk/ ویب سائٹ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110208200135/http://www.newcastle.gov.uk/ |date=2011-02-08 }}
|align=right|279,100
|[[میٹروپولیٹن بورو]]، شہر (1882)
|[[ٹائن تے وئیر]]
|-
|[[نیو فارسٹ (ضلع)|نیو فارسٹ]]
|[http://www.nfdc.gov.uk/ ویب سائٹ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130525044829/http://nfdc.gov.uk/ |date=2013-05-25 }}
|align=right|176,800
|
|[[ہیمپشائر]]
|-
|[[لندن بورو نیوہیم|نیوہیم]]
|[http://www.newham.gov.uk/ ویب سائٹ]
|align=right|310,500
|[[لندن بورو]]
|[[لندن عظمی]]
|-
|[[شمالی ڈیون]]
|[http://www.northdevon.gov.uk/ ویب سائٹ]
|align=right|94,000
|
|[[ڈیون]]
|-
|[[شمالی ڈورسٹ]]
|[http://www.north-dorset.gov.uk/ ویب سائٹ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060710085632/http://www.north-dorset.gov.uk/ |date=2006-07-10 }}
|align=right|69,000
|
|[[ڈورسٹ]]
|-
|[[شمالی مشرقی ڈربیشائر]]
|[http://www.ne-derbyshire.gov.uk/ ویب سائٹ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110205101637/http://www.ne-derbyshire.gov.uk/ |date=2011-02-05 }}
|align=right|99,100
|
|[[ڈربیشائر]]
|-
|[[شمالی مشرقی لنکنشائر]]
|[http://www.nelincs.gov.uk/IC/Index.htm ویب سائٹ] {{Webarchive|url=http://webarchive.nationalarchives.gov.uk/20040802063022/http://www.nelincs.gov.uk/IC/Index.htm |date=2004-08-02 }}
|align=right|159,700
|[[وحدانی اتھارٹی انگلستان|وحدانی اتھارٹی]]، [[بورو حیثیت مملکت متحدہ|بورو]]
|[[لنکنشائر]]
|-
|[[شمالی ہارٹفورڈشائر]]
|[http://www.nhdc.gov.uk/ ویب سائٹ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20030807201733/http://www.nhdc.gov.uk/ |date=2003-08-07 }}
|align=right|127,500
|
|[[ہارٹفورڈشائر]]
|-
|[[شمالی کیسٹایون]]
|[http://www.n-kesteven.gov.uk/ ویب سائٹ]
|align=right|108,500
|
|[[لنکنشائر]]
|-
|[[شمالی لنکنشائر]]
|[http://www.northlincs.gov.uk/ ویب سائٹ]
|align=right|167,500
|[[وحدانی اتھارٹی انگلستان|وحدانی اتھارٹی]]، [[بورو حیثیت مملکت متحدہ|بورو]]
|[[لنکنشائر]]
|-
|[[شمالی نورفک]]
|[http://www.north-norfolk.gov.uk/ ویب سائٹ]
|align=right|101,700
|
|[[نورفک]]
|-
|[[شمالی سامرسیٹ]]
|[http://www.n-somerset.gov.uk/ ویب سائٹ]
|align=right|203,100
|[[وحدانی اتھارٹی انگلستان|وحدانی اتھارٹی]]
|[[سامرسیٹ]]
|-
|[[شمالی ٹینیسائڈ]]
|[http://www.northtyneside.gov.uk/ ویب سائٹ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200923012827/https://northtyneside.gov.uk/ |date=2020-09-23 }}
|align=right|201,200
|[[میٹروپولیٹن بورو]]
|[[ٹائن تے وئیر]]
|-
|[[شمالی وارکشائر]]
|[http://www.northwarks.gov.uk/ ویب سائٹ]
|align=right|62,100
|[[بورو حیثیت مملکت متحدہ|بورو]]
|[[وارکشائر]]
|-
|[[شمالی مغربی لیسٹرشائر]]
|[http://www.nwleics.gov.uk/ ویب سائٹ]
|align=right|93,700
|
|[[لیسٹرشائر]]
|-
|[[نارتھیمپٹن]]
|[http://www.northampton.gov.uk/ ویب سائٹ]
|align=right|212,500
|[[بورو حیثیت مملکت متحدہ|بورو]]
|[[نارتھیمپٹنشائر]]
|-
|[[نارتھمبرلینڈ]]
|[http://www.northumberland.gov.uk/ ویب سائٹ]
|align=right|316,300
|[[وحدانی اتھارٹی انگلستان|وحدانی اتھارٹی]]
|[[نارتھمبرلینڈ]]
|-
|[[نارویچ]]
|[http://www.norwich.gov.uk/ ویب سائٹ]
|align=right|132,200
|شہر (1195)
|[[نورفک]]
|-
|[[ناٹنگھم]]
|[http://www.nottinghamcity.gov.uk/ ویب سائٹ]
|align=right|303,900
|[[وحدانی اتھارٹی انگلستان|وحدانی اتھارٹی]]، شہر (1897)
|[[ناٹنگھمشائر]]
|-
|[[نانیٹن تے بیڈورتھ]]
|[http://www.nuneatonandbedworth.gov.uk/ ویب سائٹ]
|align=right|125,400
|[[بورو حیثیت مملکت متحدہ|بورو]]
|[[وارکشائر]]
|-
|[[اواڈبی تے ویگسٹن]]
|[http://www.oadby-wigston.gov.uk/ ویب سائٹ]
|align=right|56,000
|[[بورو حیثیت مملکت متحدہ|بورو]]
|[[لیسٹرشائر]]
|-
|[[میٹروپولیٹن بورو اولڈھم|اولڈھم]]
|[http://www.oldham.gov.uk/ ویب سائٹ]
|align=right|225,200
|[[میٹروپولیٹن بورو]]
|[[مانچسٹر عظمی]]
|-
|[[آکسفورڈ]]
|[http://www.oxford.gov.uk/ ویب سائٹ]
|align=right|150,200
|شہر (1542)
|[[آکسفورڈشائر]]
|-
|[[پینڈل]]
|[http://www.pendle.gov.uk/ ویب سائٹ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110722025859/http://www.pendle.gov.uk/ |date=2011-07-22 }}
|align=right|89,600
|[[بورو حیثیت مملکت متحدہ|بورو]]
|[[لنکاشائر]]
|-
|[[پیٹربورو]]
|[http://www.peterborough.gov.uk/ ویب سائٹ]
|align=right|184,500
|[[وحدانی اتھارٹی انگلستان|وحدانی اتھارٹی]]، شہر (1541)
|[[کیمبرجشائر]]
|-
|[[پلایماؤتھ]]
|[http://www.plymouth.gov.uk/ ویب سائٹ]
|align=right|256,600
|[[وحدانی اتھارٹی انگلستان|وحدانی اتھارٹی]]، شہر (1928)
|[[ڈیون]]
|-
|[[پول، انگلستان]]
|[http://www.poole.gov.uk/ ویب سائٹ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140516185533/http://poole.gov.uk/ |date=2014-05-16 }}
|align=right|148,100
|[[وحدانی اتھارٹی انگلستان|وحدانی اتھارٹی]]، [[بورو حیثیت مملکت متحدہ|بورو]]
|[[ڈورسٹ]]
|-
|[[پورٹسماؤتھ]]
|[http://www.portsmouth.gov.uk/ ویب سائٹ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110208200226/http://www.portsmouth.gov.uk/ |date=2011-02-08 }}
|align=right|205,400
|[[وحدانی اتھارٹی انگلستان|وحدانی اتھارٹی]]، شہر (1926)
|[[ہیمپشائر]]
|-
|[[پریسٹن شہر، لنکاشائر|پریسٹن]]
|[http://www.preston.gov.uk/ ویب سائٹ]
|align=right|140,100
|شہر (2002)
|[[لنکاشائر]]
|-
|[[پربیک (ضلع)|پربیک]]
|[http://www.purbeck-dc.gov.uk/ ویب سائٹ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20010302020750/http://www.purbeck-dc.gov.uk/ |date=2001-03-02 }}
|align=right|45,200
|
|[[ڈورسٹ]]
|-
|[[بورو ریڈنگ|ریڈنگ]]
|[http://www.reading.gov.uk/ ویب سائٹ]
|align=right|155,300
|[[وحدانی اتھارٹی انگلستان|وحدانی اتھارٹی]]، [[بورو حیثیت مملکت متحدہ|بورو]]
|[[بارکشائر]]
|-
|[[لندن بورو ریڈبرج|ریڈبرج]]
|[http://www.redbridge.gov.uk/ ویب سائٹ]
|align=right|281,400
|[[لندن بورو]]
|[[لندن عظمی]]
|-
|[[ریڈکار تے کلیولینڈ]]
|[http://www.redcar-cleveland.gov.uk/ ویب سائٹ]
|align=right|135,200
|[[وحدانی اتھارٹی انگلستان|وحدانی اتھارٹی]]، [[بورو حیثیت مملکت متحدہ|بورو]]
|[[شمالی یارکشائر]]
|-
|[[ریڈیچ]]
|[http://www.redditchbc.gov.uk/ ویب سائٹ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160131040122/http://www.redditchbc.gov.uk/ |date=2016-01-31 }}
|align=right|84,300
|[[بورو حیثیت مملکت متحدہ|بورو]]
|[[ووسٹرشائر]]
|-
|[[رائگیٹ تے بانسٹیڈ]]
|[http://www.reigate-banstead.gov.uk/ ویب سائٹ]
|align=right|138,400
|[[بورو حیثیت مملکت متحدہ|بورو]]
|[[سرے]]
|-
|[[ربل ویلی]]
|[http://www.ribblevalley.gov.uk/ ویب سائٹ]
|align=right|57,300
|[[بورو حیثیت مملکت متحدہ|بورو]]
|[[لنکاشائر]]
|-
|[[لندن بورو رچمنڈ اپون ٹیمز|رچمنڈ اپون ٹیمز]]
|[http://www.richmond.gov.uk/ ویب سائٹ]
|align=right|187,500
|[[لندن بورو]]
|[[لندن عظمی]]
|-
|[[رچمنڈشائر]]
|[http://www.richmondshire.gov.uk/ ویب سائٹ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140327163824/http://www.richmondshire.gov.uk/ |date=2014-03-27 }}
|align=right|53,300
|
|[[شمالی یارکشائر]]
|-
|[[میٹروپولیٹن بورو راچڈیل|راچڈیل]]
|[http://www.rochdale.gov.uk/ ویب سائٹ]
|align=right|211,900
|[[میٹروپولیٹن بورو]]
|[[مانچسٹر عظمی]]
|-
|[[روچفورڈ (ضلع)|روچفورڈ]]
|[http://www.rochford.gov.uk/ ویب سائٹ]
|align=right|83,300
|
|[[ایسیکس، انگلستان|ایسیکس]]
|-
|[[راسینڈئل]]
|[http://www.rossendale.gov.uk/ ویب سائٹ]
|align=right|68,100
|[[بورو حیثیت مملکت متحدہ|بورو]]
|[[لنکاشائر]]
|-
|[[روتھر]]
|[http://www.rother.gov.uk/ ویب سائٹ]
|align=right|90,700
|
|[[مشرقی سسیکس]]
|-
|[[میٹروپولیٹن بورو روتھرہیم|روتھرہیم]]
|[http://www.rotherham.gov.uk/ ویب سائٹ]
|align=right|257,700
|[[میٹروپولیٹن بورو]]
|[[جنوبی یارکشائر]]
|-
|[[رگبی (بورو)|رگبی]]
|[http://www.rugby.gov.uk/ ویب سائٹ]
|align=right|100,500
|[[بورو حیثیت مملکت متحدہ|بورو]]
|[[وارکشائر]]
|-
|[[رینیمیڈ (بورو)|رینیمیڈ]]
|[http://www.runnymede.gov.uk/ ویب سائٹ]
|align=right|80,500
|[[بورو حیثیت مملکت متحدہ|بورو]]
|[[سرے]]
|-
|[[رشکلف]]
|[http://www.rushcliffe.gov.uk/ ویب سائٹ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140326160416/http://www.rushcliffe.gov.uk/ |date=2014-03-26 }}
|align=right|111,200
|[[بورو حیثیت مملکت متحدہ|بورو]]
|[[ناٹنگھمشائر]]
|-
|[[رشمور]]
|[http://www.rushmoor.gov.uk/ ویب سائٹ]
|align=right|94,400
|[[بورو حیثیت مملکت متحدہ|بورو]]
|[[ہیمپشائر]]
|-
|[[راٹلینڈ]]
|[http://www.rutland.gov.uk/ ویب سائٹ]
|align=right|37,600
|[[وحدانی اتھارٹی انگلستان|وحدانی اتھارٹی]]
|[[راٹلینڈ]]
|-
|[[رایڈیل]]
|[http://www.ryedale.gov.uk/ ویب سائٹ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140406211149/http://www.ryedale.gov.uk/ |date=2014-04-06 }}
|align=right|51,900
|
|[[شمالی یارکشائر]]
|-
|[[سینٹ البینز شہر|سینٹ البینز]]
|[http://www.stalbans.gov.uk/ ویب سائٹ]
|align=right|141,200
|شہر (1877)
|[[ہارٹفورڈشائر]]
|-
|[[سینٹ ایڈمنڈسبری (بورو)|سینٹ ایڈمنڈسبری]]
|[http://www.stedmundsbury.gov.uk/ ویب سائٹ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20191229215041/http://www.stedmundsbury.gov.uk/ |date=2019-12-29 }}
|align=right|111,400
|[[بورو حیثیت مملکت متحدہ|بورو]]
|[[سافک]]
|-
|[[میٹروپولیٹن بورو سینٹ ہیلنز|سینٹ ہیلنز]]
|[http://www.sthelens.gov.uk/ ویب سائٹ]
|align=right|175,400
|[[میٹروپولیٹن بورو]]
|[[مرزیسائڈ]]
|-
|[[سالفورڈ شہر|سالفورڈ]]
|[http://www.salford.gov.uk/ ویب سائٹ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140327011636/http://www.salford.gov.uk/ |date=2014-03-27 }}
|align=right|234,500
|[[میٹروپولیٹن بورو]]، شہر (1926)
|[[مانچسٹر عظمی]]
|-
|[[سینڈویل]]
|[http://www.smbc.sandwell.gov.uk/ ویب سائٹ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716141714/http://www.smbc.sandwell.gov.uk/ |date=2011-07-16 }}
|align=right|309,000
|[[میٹروپولیٹن بورو]]
|[[مغربی مڈلینڈز (کاؤنٹی)|مغربی مڈلینڈز]]
|-
|[[سکاربرو (بورو)|سکاربرو]]
|[http://www.scarborough.gov.uk/ ویب سائٹ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20201005065205/https://www.scarborough.gov.uk/ |date=2020-10-05 }}
|align=right|108,700
|[[بورو حیثیت مملکت متحدہ|بورو]]
|[[شمالی یارکشائر]]
|-
|[[سیجمور]]
|[http://www.sedgemoor.gov.uk/ ویب سائٹ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140313080617/http://www.sedgemoor.gov.uk/ |date=2014-03-13 }}
|align=right|114,900
|
|[[سامرسیٹ]]
|-
|[[میٹروپولیٹن بورو سیفٹن|سیفٹن]]
|[http://www.sefton.gov.uk/ ویب سائٹ]
|align=right|274,000
|[[میٹروپولیٹن بورو]]
|[[مرزیسائڈ]]
|-
|[[سیلبی (ضلع)|سیلبی]]
|[http://www.selby.gov.uk/ ویب سائٹ]
|align=right|83,500
|
|[[شمالی یارکشائر]]
|-
|[[سیوناوکس (ضلع)|سیوناوکس]]
|[http://www.sevenoaks.gov.uk/ ویب سائٹ]
|align=right|115,400
|
|[[کینٹ]]
|-
|[[شیفیلڈ]]
|[http://www.sheffield.gov.uk/ ویب سائٹ]
|align=right|551,800
|[[میٹروپولیٹن بورو]]، شہر (1893)
|[[جنوبی یارکشائر]]
|-
|[[شیپوے]]
|[http://www.shepway.gov.uk/ ویب سائٹ]
|align=right|108,200
|
|[[کینٹ]]
|-
|[[شروپشائر]]
|[http://www.shropshire-cc.gov.uk/ ویب سائٹ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090417020343/http://www.shropshire-cc.gov.uk/ |date=2009-04-17 }}
|align=right|307,100
|[[وحدانی اتھارٹی انگلستان|وحدانی اتھارٹی]]
|[[شروپشائر]]
|-
|[[سلاو]]
|[http://www.slough.gov.uk/ ویب سائٹ]
|align=right|140,700
|[[وحدانی اتھارٹی انگلستان|وحدانی اتھارٹی]]، [[بورو حیثیت مملکت متحدہ|بورو]]
|[[بارکشائر]]
|-
|[[میٹروپولیٹن بورو سولیہل|سولیہل]]
|[http://www.solihull.gov.uk/ ویب سائٹ]
|align=right|206,900
|[[میٹروپولیٹن بورو]]
|[[مغربی مڈلینڈز (کاؤنٹی)|مغربی مڈلینڈز]]
|-
|[[جنوبی بکس]]
|[http://www.southbucks.gov.uk/ ویب سائٹ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200907200205/http://www.southbucks.gov.uk/ |date=2020-09-07 }}
|align=right|67,100
|
|[[بکنگھمشائر]]
|-
|[[جنوبی کیمبرجشائر]]
|[http://www.scambs.gov.uk/ ویب سائٹ]
|align=right|149,800
|
|[[کیمبرجشائر]]
|-
|[[جنوبی ڈربیشائر]]
|[http://www.south-derbys.gov.uk/ ویب سائٹ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716012317/http://www.south-derbys.gov.uk/ |date=2011-07-16 }}
|align=right|94,900
|
|[[ڈربیشائر]]
|-
|[[جنوبی گلوسٹرشائر]]
|[http://www.southglos.gov.uk/ ویب سائٹ]
|align=right|263,400
|[[وحدانی اتھارٹی انگلستان|وحدانی اتھارٹی]]
|[[گلوسٹرشائر]]
|-
|[[جنوبی ہیمز]]
|[http://www.south-hams-dc.gov.uk/ ویب سائٹ] {{Webarchive|url=https://archive.today/20121223223012/http://www.south-hams-dc.gov.uk/ |date=2012-12-23 }}
|align=right|83,600
|
|[[ڈیون]]
|-
|[[جنوبی ہالینڈ، لنکنشائر|جنوبی ہالینڈ]]
|[http://www.sholland.gov.uk/ ویب سائٹ]
|align=right|88,400
|
|[[لنکنشائر]]
|-
|[[جنوبی کیسٹایون]]
|[http://www.skdc.com/ ویب سائٹ] {{Webarchive|url=https://archive.is/20040105013149/http://www.skdc.com/ |date=2004-01-05 }}
|align=right|134,100
|
|[[لنکنشائر]]
|-
|[[جنوبی لیکلینڈ]]
|[http://www.southlakeland.gov.uk/ ویب سائٹ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130430031933/http://www.southlakeland.gov.uk/ |date=2013-04-30 }}
|align=right|103,700
|
|[[کامبریا]]
|-
|[[جنوبی نورفک]]
|[http://www.south-norfolk.gov.uk/ ویب سائٹ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060102223444/http://www.south-norfolk.gov.uk/ |date=2006-01-02 }}
|align=right|124,500
|
|[[نورفک]]
|-
|[[جنوبی نارتھیمپٹنشائر]]
|[http://www.southnorthants.gov.uk/ ویب سائٹ]
|align=right|85,400
|
|[[نارتھیمپٹنشائر]]
|-
|[[جنوبی آکسفورڈشائر]]
|[http://www.southoxon.gov.uk/ ویب سائٹ]
|align=right|135,000
|
|[[آکسفورڈشائر]]
|-
|[[جنوبی ربل]]
|[http://www.south-ribblebc.gov.uk/ ویب سائٹ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20051025041957/http://www.south-ribblebc.gov.uk/ |date=2005-10-25 }}
|align=right|109,200
|[[بورو حیثیت مملکت متحدہ|بورو]]
|[[لنکاشائر]]
|-
|[[جنوبی سامرسیٹ]]
|[http://www.southsomerset.gov.uk/ ویب سائٹ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140703124829/https://www.southsomerset.gov.uk/ |date=2014-07-03 }}
|align=right|162,100
|
|[[سامرسیٹ]]
|-
|[[جنوبی سٹیفورڈشائر]]
|[http://www.sstaffs.gov.uk/ ویب سائٹ]
|align=right|108,300
|
|[[سٹیفورڈشائر]]
|-
|[[جنوبی ٹینیسائڈ]]
|[http://www.southtyneside.gov.uk/ ویب سائٹ]
|align=right|148,200
|[[میٹروپولیٹن بورو]]
|[[ٹائن تے وئیر]]
|-
|[[ساؤتھمپٹن]]
|[http://www.southampton.gov.uk/ ویب سائٹ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110218194008/http://www.southampton.gov.uk/ |date=2011-02-18 }}
|align=right|235,900
|[[وحدانی اتھارٹی انگلستان|وحدانی اتھارٹی]]، شہر (1964)
|[[ہیمپشائر]]
|-
|[[ساوتھاینڈ-آن-سی]]
|[http://www.southend.gov.uk/ ویب سائٹ]
|align=right|174,300
|[[وحدانی اتھارٹی انگلستان|وحدانی اتھارٹی]]، [[بورو حیثیت مملکت متحدہ|بورو]]
|[[ایسیکس، انگلستان|ایسیکس]]
|-
|[[لندن بورو سدرک|سدرک]]
|[http://www.southwark.gov.uk/ ویب سائٹ]
|align=right|288,700
|[[لندن بورو]]
|[[لندن عظمی]]
|-
|[[سپیلتھون]]
|[http://www.سپیلتھون۔gov.uk/ ویب سائٹ]
|align=right|95,900
|[[بورو حیثیت مملکت متحدہ|بورو]]
|[[سرے]]
|-
|[[سٹیفورڈ (بورو)|سٹیفورڈ]]
|[http://www.staffordbc.gov.uk/ ویب سائٹ]
|align=right|130,900
|
|[[سٹیفورڈشائر]]
|-
|[[سٹیفورڈشائر موورلینڈز]]
|[http://www.staffsmoorlands.gov.uk/ ویب سائٹ]
|align=right|97,200
|
|[[سٹیفورڈشائر]]
|-
|[[سٹیوینڈیج]]
|[http://www.stevenage.gov.uk/ ویب سائٹ]
|align=right|84,200
|[[بورو حیثیت مملکت متحدہ|بورو]]
|[[ہارٹفورڈشائر]]
|-
|[[میٹروپولیٹن بورو سٹاکپورٹ|سٹاکپورٹ]]
|[http://www.stockport.gov.uk/ ویب سائٹ]
|align=right|283,300
|[[میٹروپولیٹن بورو]]
|[[مانچسٹر عظمی]]
|-
|[[سٹاکٹن-آن-ٹیز (بورو)|سٹاکٹن-آن-ٹیز]]
|[http://www.stockton.gov.uk/ ویب سائٹ]
|align=right|191,800
|[[وحدانی اتھارٹی انگلستان|وحدانی اتھارٹی]]، [[بورو حیثیت مملکت متحدہ|بورو]]
|[[کاؤنٹی ڈرہم|ڈرہم]] تے [[شمالی یارکشائر]]
|-
|[[سٹوک آن ٹرینٹ]]
|[http://www.stoke.gov.uk/ ویب سائٹ]
|align=right|248,700
|[[وحدانی اتھارٹی انگلستان|وحدانی اتھارٹی]]، شہر (1925)
|[[سٹیفورڈشائر]]
|-
|[[سٹراٹفورڈ-آن-ایون (ضلع)|سٹراٹفورڈ-آن-ایون]]
|[http://www.stratford.gov.uk/ ویب سائٹ]
|align=right|120,800
|
|[[وارکشائر]]
|-
|[[سٹراوڈ (ضلع)|سٹراوڈ]]
|[http://www.stroud.gov.uk/ ویب سائٹ]
|align=right|113,100
|
|[[گلوسٹرشائر]]
|-
|[[سافک ساحلی]]
|[http://www.suffolkcoastal.gov.uk/ ویب سائٹ]
|align=right|124,600
|
|[[سافک]]
|-
|[[سنڈرلینڈ شہر|سنڈرلینڈ]]
|[http://www.sunderland.gov.uk/ ویب سائٹ]
|align=right|275,300
|[[میٹروپولیٹن بورو]]، شہر (1992)
|[[ٹائن تے وئیر]]
|-
|[[سرے ہیتھ]]
|[http://www.surreyheath.gov.uk/ ویب سائٹ]
|align=right|86,400
|[[بورو حیثیت مملکت متحدہ|بورو]]
|[[سرے]]
|-
|[[لندن بورو سٹن|سٹن]]
|[http://www.sutton.gov.uk/ ویب سائٹ]
|align=right|191,100
|[[لندن بورو]]
|[[لندن عظمی]]
|-
|[[سوالے]]
|[http://www.swale.gov.uk/ ویب سائٹ]
|align=right|136,300
|[[بورو حیثیت مملکت متحدہ|بورو]]
|[[کینٹ]]
|-
|[[سوینڈون (بورو)|سوینڈون]]
|[http://www.swindon.gov.uk/ ویب سائٹ]
|align=right|209,700
|[[وحدانی اتھارٹی انگلستان|وحدانی اتھارٹی]]، [[بورو حیثیت مملکت متحدہ|بورو]]
|[[ویلٹشائر]]
|-
|[[ٹیمسائڈ]]
|[http://www.tameside.gov.uk/ ویب سائٹ]
|align=right|219,700
|[[میٹروپولیٹن بورو]]
|[[مانچسٹر عظمی]]
|-
|[[ٹیمورتھ (بورو)|ٹیمورتھ]]
|[http://www.tamworth.gov.uk/ ویب سائٹ]
|align=right|76,900
|[[بورو حیثیت مملکت متحدہ|بورو]]
|[[سٹیفورڈشائر]]
|-
|[[ٹینڈرج (ضلع)|ٹینڈرج]]
|[http://www.tandridge.gov.uk/ ویب سائٹ]
|align=right|83,200
|
|[[سرے]]
|-
|[[ٹاونٹن ڈین]]
|[http://www.tauntonڈین۔gov.uk/ ویب سائٹ]
|align=right|110,600
|[[بورو حیثیت مملکت متحدہ|بورو]]
|[[سامرسیٹ]]
|-
|[[ٹینبریج]]
|[http://www.ٹینبریج۔gov.uk/ ویب سائٹ]
|align=right|124,300
|
|[[ڈیون]]
|-
|[[ٹیلفورڈ تے ریکن]]
|[http://www.telford.gov.uk/ ویب سائٹ]
|align=right|166,800
|[[وحدانی اتھارٹی انگلستان|وحدانی اتھارٹی]]، [[بورو حیثیت مملکت متحدہ|بورو]]
|[[شروپشائر]]
|-
|[[ٹینڈرنگ]]
|[http://www.tendringdc.gov.uk/ ویب سائٹ]
|align=right|138,100
|
|[[ایسیکس، انگلستان|ایسیکس]]
|-
|[[ٹیسٹ ویلی]]
|[http://www.testvalley.gov.uk/ ویب سائٹ]
|align=right|116,700
|[[بورو حیثیت مملکت متحدہ|بورو]]
|[[ہیمپشائر]]
|-
|[[ٹوکسبری (بورو)|ٹوکسبری]]
|[http://www.tewkesburybc.gov.uk/ ویب سائٹ]
|align=right|82,300
|[[بورو حیثیت مملکت متحدہ|بورو]]
|[[گلوسٹرشائر]]
|-
|[[تھانیٹ (ضلع)|تھانیٹ]]
|[http://www.thanet.gov.uk/ ویب سائٹ]
|align=right|134,400
|
|[[کینٹ]]
|-
|[[تھری ریورز (ضلع)|تھری ریورز]]
|[http://www.3rivers.gov.uk/ ویب سائٹ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20050930201223/http://www.3rivers.gov.uk/ |date=2005-09-30 }}
|align=right|87,900
|
|[[ہارٹفورڈشائر]]
|-
|[[تھاراک]]
|[http://www.thurrock.gov.uk/ ویب سائٹ]
|align=right|158,300
|[[وحدانی اتھارٹی انگلستان|وحدانی اتھارٹی]]، [[بورو حیثیت مملکت متحدہ|بورو]]
|[[ایسیکس، انگلستان|ایسیکس]]
|-
|[[ٹونبریج تے مالنگ]]
|[http://www.tmbc.gov.uk/ ویب سائٹ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071013112247/http://www.tmbc.gov.uk/cgi-bin/buildpage.pl?mysql=996 |date=2007-10-13 }}
|align=right|121,100
|[[بورو حیثیت مملکت متحدہ|بورو]]
|[[کینٹ]]
|-
|[[ٹوربے]]
|[http://www.torbay.gov.uk/ ویب سائٹ]
|align=right|131,200
|[[وحدانی اتھارٹی انگلستان|وحدانی اتھارٹی]]، [[بورو حیثیت مملکت متحدہ|بورو]]
|[[ڈیون]]
|-
|[[ٹوریج]]
|[http://www.torridge.gov.uk/ ویب سائٹ]
|align=right|64,000
|
|[[ڈیون]]
|-
|[[لندن بورو ٹاور ہیملٹس|ٹاور ہیملٹس]]
|[http://www.towerhamlets.gov.uk/ ویب سائٹ]
|align=right|256,000
|[[لندن بورو]]
|[[لندن عظمی]]
|-
|[[ٹریفرڈ]]
|[http://www.trafford.gov.uk/ ویب سائٹ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130921184244/http://www.trafford.gov.uk/ |date=2013-09-21 }}
|align=right|227,100
|[[میٹروپولیٹن بورو]]
|[[مانچسٹر عظمی]]
|-
|[[ٹنبریج ویلز (بورو)|ٹنبریج ویلز]]
|[http://www.tunbridgewells.gov.uk/ ویب سائٹ]
|align=right|115,200
|[[بورو حیثیت مملکت متحدہ|بورو]]
|[[کینٹ]]
|-
|[[اوٹلسفورڈ]]
|[http://www.uttlesford.gov.uk/ ویب سائٹ]
|align=right|80,000
|
|[[ایسیکس، انگلستان|ایسیکس]]
|-
|[[ویل آف وائٹ ہارس]]
|[http://www.whitehorsedc.gov.uk/ ویب سائٹ]
|align=right|121,900
|
|[[آکسفورڈشائر]]
|-
|[[ویکفیلڈ شہر|ویکفیلڈ]]
|[http://www.wakefield.gov.uk/ ویب سائٹ]
|align=right|326,400
|[[میٹروپولیٹن بورو]]، شہر (1888)
|[[مغربی یارکشائر]]
|-
|[[میٹروپولیٹن بورو والسال|والسال]]
|[http://www.walsall.gov.uk/ ویب سائٹ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170905165129/https://www.walsall.gov.uk/ |date=2017-09-05 }}
|align=right|269,500
|[[میٹروپولیٹن بورو]]
|[[مغربی مڈلینڈز (کاؤنٹی)|مغربی مڈلینڈز]]
|-
|[[لندن بورو والتھم فارسٹ|والتھم فارسٹ]]
|[http://www.lbwf.gov.uk/ ویب سائٹ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20051013062358/http://www.lbwf.gov.uk/ |date=2005-10-13 }}
|align=right|259,700
|[[لندن بورو]]
|[[لندن عظمی]]
|-
|[[لندن بورو وینڈزورتھ|وینڈزورتھ]]
|[http://www.wandsworth.gov.uk/ ویب سائٹ]
|align=right|307,700
|[[لندن بورو]]
|[[لندن عظمی]]
|-
|[[وارنگٹن]]
|[http://www.warrington.gov.uk/ ویب سائٹ]
|align=right|202,700
|[[وحدانی اتھارٹی انگلستان|وحدانی اتھارٹی]]، [[بورو حیثیت مملکت متحدہ|بورو]]
|[[چیشائر]]
|-
|[[وارک (ضلع)|وارک]]
|[http://www.warwickdc.gov.uk/ ویب سائٹ]
|align=right|137,700
|
|[[وارکشائر]]
|-
|[[واٹفورڈ]]
|[http://www.watford.gov.uk/ ویب سائٹ]
|align=right|90,700
|[[بورو حیثیت مملکت متحدہ|بورو]]
|[[ہارٹفورڈشائر]]
|-
|[[ویونے]]
|[http://www.waveney.gov.uk/ ویب سائٹ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160622223341/http://www.waveney.gov.uk/ |date=2016-06-22 }}
|align=right|115,400
|
|[[سافک]]
|-
|[[ویورلی، سرے|ویورلی]]
|[http://www.waverley.gov.uk/ ویب سائٹ]
|align=right|121,800
|[[بورو حیثیت مملکت متحدہ|بورو]]
|[[سرے]]
|-
|[[ویلڈین]]
|[http://www.wealden.gov.uk/ ویب سائٹ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20201009122858/https://www.wealden.gov.uk/ |date=2020-10-09 }}
|align=right|149,400
|
|[[مشرقی سسیکس]]
|-
|[[ویلنگبورو (بورو)|ویلنگبورو]]
|[http://www.wellingborough.gov.uk/ ویب سائٹ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200907132810/http://www.wellingborough.gov.uk/ |date=2020-09-07 }}
|align=right|75,600
|[[بورو حیثیت مملکت متحدہ|بورو]]
|[[نارتھیمپٹنشائر]]
|-
|[[ویلون ہیٹفیلڈ]]
|[http://www.welhat.gov.uk/ ویب سائٹ]
|align=right|110,700
|
|[[ہارٹفورڈشائر]]
|-
|[[مغربی بارکشائر]]
|[http://www.westberks.gov.uk/ ویب سائٹ]
|align=right|154,100
|[[وحدانی اتھارٹی انگلستان|وحدانی اتھارٹی]]
|[[بارکشائر]]
|-
|[[مغربی ڈیون]]
|[http://www.westdevon.gov.uk/ ویب سائٹ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060927031925/http://www.westdevon.gov.uk/ |date=2006-09-27 }}
|align=right|53,700
|[[بورو حیثیت مملکت متحدہ|بورو]]
|[[ڈیون]]
|-
|[[مغربی ڈورسٹ]]
|[http://www.westdorset-dc.gov.uk/ ویب سائٹ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150301004708/http://www.westdorset-dc.gov.uk/ |date=2015-03-01 }}
|align=right|99,300
|
|[[ڈورسٹ]]
|-
|[[مغربی لنکاشائر]]
|[http://www.westlancsdc.gov.uk/ ویب سائٹ]
|align=right|110,600
|
|[[لنکاشائر]]
|-
|[[مغربی لنڈسے]]
|[http://www.west-lindsey.gov.uk/ ویب سائٹ]
|align=right|89,400
|
|[[لنکنشائر]]
|-
|[[ویسٹمنسٹر شہر|ویسٹمنسٹر]]
|[http://www.westminster.gov.uk/ ویب سائٹ]
|align=right|219,600
|[[لندن بورو]]، شہر (1540)
|[[لندن عظمی]]
|-
|[[مغربی آکسفورڈشائر]]
|[http://www.westoxon.gov.uk/ ویب سائٹ]
|align=right|105,400
|
|[[آکسفورڈشائر]]
|-
|[[مغربی سامرسیٹ]]
|[http://www.westsomersetonline.gov.uk/ ویب سائٹ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080828083812/http://www.westsomersetonline.gov.uk/ |date=2008-08-28 }}
|align=right|34,600
|
|[[سامرسیٹ]]
|-
|[[ویماؤتھ تے پورٹلینڈ]]
|[http://www.weymouth.gov.uk/ ویب سائٹ]
|align=right|65,100
|[[بورو حیثیت مملکت متحدہ|بورو]]
|[[ڈورسٹ]]
|-
|[[میٹروپولیٹن بورو ویگان|ویگان]]
|[http://www.wiganmbc.gov.uk/ ویب سائٹ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20051203095320/http://www.wiganmbc.gov.uk/ |date=2005-12-03 }}
|align=right|318,100
|[[میٹروپولیٹن بورو]]
|[[مانچسٹر عظمی]]
|-
|[[ویلٹشائر]]
|[http://www.wiltshire.gov.uk/ ویب سائٹ]
|align=right|474,300
|[[وحدانی اتھارٹی انگلستان|وحدانی اتھارٹی]]
|[[ویلٹشائر]]
|-
|[[ونچیسٹر شہر|ونچیسٹر]]
|[http://www.winchester.gov.uk/ ویب سائٹ]
|align=right|116,800
|شہر (''[[Time immemorial|TI]]'')
|[[ہیمپشائر]]
|-
|[[شاہی بورو ونڈسر تے میڈنہیڈ|ونڈسر تے میڈنہیڈ]]
|[http://www.rbwm.gov.uk/ ویب سائٹ]
|align=right|145,100
|[[وحدانی اتھارٹی انگلستان|وحدانی اتھارٹی]]، [[List of place names مع royal patronage in the مملکت متحدہ|شاہی بورو]]
|[[بارکشائر]]
|-
|[[میٹروپولیٹن بورو ویرال|ویرال]]
|[http://www.wirral.gov.uk/ ویب سائٹ]
|align=right|319,800
|[[میٹروپولیٹن بورو]]
|[[مرزیسائڈ]]
|-
|[[بورو ووکنگ|ووکنگ]]
|[http://www.woking.gov.uk/ ویب سائٹ]
|align=right|99,500
|[[بورو حیثیت مملکت متحدہ|بورو]]
|[[سرے]]
|-
|[[ووکنگہیم (ضلع)|ووکنگہیم]]
|[http://www.wokingham.gov.uk/ ویب سائٹ]
|align=right|154,900
|[[وحدانی اتھارٹی انگلستان|وحدانی اتھارٹی]]
|[[بارکشائر]]
|-
|[[وولورہیمپٹن]]
|[http://www.wolverhampton.gov.uk/ ویب سائٹ]
|align=right|249,900
|[[میٹروپولیٹن بورو]]، شہر (2000)
|[[مغربی مڈلینڈز (کاؤنٹی)|مغربی مڈلینڈز]]
|-
|[[ووسٹر]]
|[http://www.cityofworcester.gov.uk/ ویب سائٹ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20051001063735/http://www.cityofworcester.gov.uk/ |date=2005-10-01 }}
|align=right|98,700
|شہر (1189)
|[[ووسٹرشائر]]
|-
|[[وردنگ]]
|[http://www.worthing.gov.uk/ ویب سائٹ]
|align=right|105,000
|[[بورو حیثیت مملکت متحدہ|بورو]]
|[[مغربی سسیکس]]
|-
|[[وچیوان]]
|[http://www.wychavon.gov.uk/ ویب سائٹ]
|align=right|117,100
|
|[[ووسٹرشائر]]
|-
|[[ویکم (ضلع)|ویکم]]
|[http://www.wycombe.gov.uk/ ویب سائٹ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20091205023624/http://www.wycombe.gov.uk/ |date=2009-12-05 }}
|align=right|172,000
|
|[[بکنگھمشائر]]
|-
|[[ویر]]
|[http://www.wyrebc.gov.uk/ ویب سائٹ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060804091037/http://www.wyrebc.gov.uk/ |date=2006-08-04 }}
|align=right|107,700
|[[بورو حیثیت مملکت متحدہ|بورو]]
|[[لنکاشائر]]
|-
|[[وایر فارسٹ (ضلع)|وایر فارسٹ]]
|[http://www.wyreforestdc.gov.uk/ ویب سائٹ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140406161721/http://wyreforestdc.gov.uk/ |date=2014-04-06 }}
|align=right|98,000
|
|[[ووسٹرشائر]]
|-
|[[یورک]]
|[http://www.york.gov.uk/ ویب سائٹ]
|align=right|197,800
|[[وحدانی اتھارٹی انگلستان|وحدانی اتھارٹی]]، شہر (''[[Time immemorial|TI]]'')
|[[شمالی یارکشائر]]
|}

== ہور ویکھو ==
* [[لسٹ انگلستان دے ضلعے بلحاظ آبادی]]
* [[لسٹ انگریزی ضلعے تے انہاں دے نسلی تناسب]]
* [[لسٹ انگریزی ضلعے بلحاظ کثافت آبادی]]
* [[لسٹ انگریزی ضلعے بلحاظ رقبہ]]

== حوالے ==
{{حوالے}}

[[گٹھ:انگلستان دے ضلعے]]
[[گٹھ:مملکت متحدہ د‏‏ی مقامی حکومت]]
[[گٹھ:مملکت متحدہ د‏‏ی ذیلی تقسیمات د‏‏ی فہرستاں]]</text>
      <sha1>j4v6pdvjneqzedp5wvyez38t3rj3c45</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>انتفاضہ اول</title>
    <ns>0</ns>
    <id>114866</id>
    <revision>
      <id>707317</id>
      <parentid>608267</parentid>
      <timestamp>2026-05-23T09:59:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>28598</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>707317</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="53758" sha1="oqp1tu8wfolgtsrvyziyefpu2wtvz46" xml:space="preserve">{{Infobox military conflict
| conflict          = First Intifada
| partof            = the [[Israeli–Palestinian conflict]]
| image             = [[File:Jabalya1988roadblock.jpg|300px|IDF roadblock outside Jabalya, 1988]]
| caption           = [[Israel Defense Forces|IDF]] roadblock outside [[Jabalia|Jabalya]] in the [[Gaza Strip]], فروری ۱۹۸۸
| date              = ۸ دسمبر ۱۹۸۷ – ۱۳ ستمبر 1993&lt;br /&gt;({{Age in years, months, weeks and days|month1=12|day1=8|year1=1987|month2=9|day2=13|year2=۱۹۹۳}})
| place             = {{hlist|[[West Bank]]|[[Gaza Strip]]|[[Israel]]}}
| casus             = Growing sense of frustration among Palestinians over the Israeli occupation{{vague|date=جون ۲۰۱۶}}
| result            = Palestinian popular uprising suppressed&lt;ref&gt;Kober, Avi, ''Israel's Wars of Attrition: Attrition Challenges to Democratic States'', p. 165&lt;/ref&gt;
* [[Madrid Conference of 1991]] and eventually [[Oslo I Accord]]:
* {{nowrap|Establishment of the [[Palestinian Authority]]}}
* The [[Palestine Liberation Organization|PLO]] recognizes [[Israel]]&lt;ref&gt;Kim Murphy. &quot;[http://articles.latimes.com/1993-09-10/news/mn-33546_1_mutual-recognition Israel and PLO, in Historic Bid for Peace, Agree to Mutual Recognition],&quot; ''[[Los Angeles Times]]'', 10 ستمبر 1993.&lt;/ref&gt;
| combatant1        = {{flag|Israel}}
| combatant2        = {{flagicon image|Flag of Palestine - short triangle.svg}} [[Unified National Leadership of the Uprising|al-Qiyada al-Muwhhada]]{{bulletedlist|{{flagicon image|Fatah Flag.svg}} [[Fatah]]|{{flagicon image|PFLP Infobox Flag.svg}} [[Popular Front for the Liberation of Palestine|PFLP]]|{{flagicon image|Democratic Front for the Liberation of Palestine - Flag.svg}} [[Democratic Front for the Liberation of Palestine|DFLP]]|[[Palestinian People's Party|PPP]]}}{{unbulletedlist|{{flagicon image|Flag of Hamas.svg}} [[Hamas]]|{{flagicon image|Flag of the Islamic Jihad Movement in Palestine.svg}} [[Islamic Jihad Movement in Palestine|Palestinian Islamic Jihad]]}}
'''Supported by:'''&lt;br /&gt;{{flagicon image|Flag of Iraq (1991–2004).svg}} [[Ba'athist Iraq|Iraq]]&lt;ref&gt;{{in lang|tr}} [http://www.zaman.com.tr/dunya_saddam-olsaydi-israile-dersini-verirdi_789991.html 'Saddam olsaydı İsrail'e dersini verirdi'] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150710172640/http://www.zaman.com.tr/dunya_saddam-olsaydi-israile-dersini-verirdi_789991.html |date=10 جولائ‏ی 2015}}, ''[[Zaman (newspaper)|Zaman]]''&lt;/ref&gt; {{small|([[1991 Iraqi rocket attacks on Israel|missile attacks]] during the [[Gulf War]])}}
| commander1        = {{plainlist|
* [[Chaim Herzog]]
* [[Ezer Weizman]]
* [[Yitzhak Shamir]]
* [[Yitzhak Rabin]]
* [[Dan Shomron]]
}}
| commander2        = {{plainlist|
* [[Khalil al-Wazir|Abu Jihad]]{{KIA}}
* [[Marwan Barghouti]]&lt;ref&gt;[https://www.bbc.com/news/world-middle-east-13628771 &quot;Profile: Marwan Barghouti&quot;] [[BBC News]]. 26 نومبر 2009. Accessed 9 اگست 2011.&lt;/ref&gt;
}}
| strength1         = 
| strength2         = 
| casualties1       = 179–200 Israelis killed&lt;ref name=&quot;Nasrallah56&quot;&gt;Nami Nasrallah, 'The First and Second Palestinian ''intifadas'',' in David Newman, Joel Peters (eds.) [https://books.google.com/books?id=kftqQdNNDWAC&amp;pg=PA61 ''Routledge Handbook on the Israeli-Palestinian Conflict''], Routledge, 2013, pp. 56–68, p. 56.&lt;/ref&gt;
| casualties2       = 1,962 Palestinians killed&lt;ref name=&quot;Kober&quot;&gt;Kober, Avi. &quot;From Blitzkrieg To Attrition: Israel's Attrition Strategy and Staying Power.&quot; ''Small Wars &amp; Insurgencies'' 16, no. 2 (2005): 216–240.&lt;/ref&gt;{{bulletedlist|1,603 killed by Israelis&lt;ref name=&quot;Kober&quot; /&gt;|359 killed by Palestinians&lt;ref name=&quot;Kober&quot; /&gt;}}
}}
'''انتفاضہ اول''' [[غزہ پٹی]] تے [[مغربی کنارہ]] اُتے برپا ہونے والی [[اسرائیل]]ی [[اسرائیلی شہری انتظامیہ|قبضے]] دے خلاف اک [[فلسطینی قوم|فلسطینی]] بغاوت سی۔&lt;ref name=&quot;LockmanBeinin1989_5&quot;&gt;[[:en:First Intifada#LockmanBeinin1989|Lockman; Beinin (1989)]], p.&amp;nbsp;[https://books.google.com/books?id=KYPVNdzXUJkC&amp;pg=PA5&amp;dq=%22the+palestinian+uprising+(intifada)+on+the+west_bank+and+gaza+is+said+to+have+begun+on+december+9+1987%22 5.]&lt;/ref&gt; بغاوت دسمبر ۱۹۸۷ء تو‏ں شروع ہوئی تے سنہ ۱۹۹۱ء وچ [[میڈرڈ کانفرنس]] تک جاری رہی۔ اُتے بعض تجزیہ نگاراں دے نزدیک ایہ بغاوت ۱۹۹۳ء وچ [[اوسلو معاہدہ|اوسلو معاہدےآں]] تک جاری رہی۔&lt;ref name=&quot;Nasrallah56&quot;&gt;Nami Nasrallah, 'The First and Second Palestinian ''intifadas'',' in David Newman, Joel Peters (eds.) [https://books.google.com/books?id=kftqQdNNDWAC&amp;pg=PA61 ''Routledge Handbook on the Israeli-Palestinian Conflict''], Routledge, 2013, pp. 56–68, p. 56.&lt;/ref&gt;

پہلا انتفاضہ ، یا پہلا فلسطینی انتفادہ [۵] [۷] (جسنو‏ں محض انتفاضہ یا انتفادہ دے ناں تو‏ں وی جانیا جاندا اے )، [نوٹ ۱] مغربی کنارے، غزہ د‏‏ی پٹی وچ فلسطینیاں دے احتجاج تے پرتشدد فسادات دا اک مسلسل سلسلہ سی [۸] ۔ تے اسرائیل دے اندر۔ ایہ مظاہرے مغربی کنارے تے غزہ اُتے اسرائیلی قبضے دے خلاف سن جو ویہہ سال پہلے، ۱۹۶۷ وچ شروع ہوئے سن ۔ [۹] انتفاضہ دسمبر ۱۹۸۷ تو‏ں ۱۹۹۱ وچ میڈرڈ کانفرنس تک جاری رہیا ، حالانکہ کچھ تریخ اس دا اختتام ۱۹۹۳ تک ہويا، دستخط دے نال۔ کےاوسلو معاہدے [۵]

انتفاضہ ۹ دسمبر ۱۹۸۷ نو‏‏ں جبالیہ پناہ گزین کیمپ وچ شروع ہويا، [۱۰] جدو‏ں اسرائیلی ڈیفنس فورسز (IDF) دے اک ٹرک نے اک شہری کار تو‏ں تصادم کیتا، جس وچ چار فلسطینی کارکن ہلاک ہوگئے، جنہاں وچو‏ں تن جبالیہ مہاجر کیمپ تو‏ں سن ۔ [۱۱] [۱۲] فلسطینیاں نے الزام لگایا کہ ایہ تصادم چند روز پہلے غزہ وچ اک یہودی دے قتل دا دانستہ ردعمل سی۔ [۱۳] اسرائیل نے اس گل د‏‏ی تردید د‏‏ی کہ ایہ حادثہ، جو کشیدگی وچ اضافے دے وقت آیا، جان بجھ کر یا مربوط سی۔ [۱۴] فلسطینی ردعمل مظاہرےآں، سول نافرمانی ، تے تشدد د‏‏ی طرف تو‏ں خصوصیات تھا. [۱۵] [۱۶] گرافٹی سی۔ , رکاوٹاں کھڑی کرنا , [۱۷] [۱۸] تے مغربی کنارے تے غزہ د‏‏ی پٹی دے اندر IDF تے اس دے بنیادی ڈھانچے اُتے وڈے پیمانے اُتے پتھر تے مولوٹوف کاک ٹیل سُٹنا۔ ایہ شہری کوششاں تو‏ں متضاد نيں جنہاں وچ عام ہڑتالاں ، غزہ د‏‏ی پٹی تے مغربی کنارے وچ اسرائیلی سول انتظامیہ دے ادارےآں دا بائیکاٹ ، اک اقتصادی بائیکاٹ جس وچ اسرائیلی مصنوعات اُتے اسرائیلی بستیاں وچ کم کرنے تو‏ں انکار، ٹیکس ادا کرنے تو‏ں انکار، تے فلسطینی کاراں چلانے تو‏ں انکار شام‏ل نيں۔ اسرائیلی لائسنس دے نال۔

اسرائیل نے اس دے جواب وچ تقریباً ۸۰٬۰۰۰ فوجیاں نو‏‏ں تعینات کيتا۔ اسرائیلی جوابی اقدامات، جنہاں وچ ابتدائی طور اُتے فسادات دے معاملات وچ کثرت تو‏ں لائیو راؤنڈز دا استعمال شام‏ل سی، نو‏‏ں غیر متناسب قرار دے ک‏ے تنقید دا نشانہ بنایا گیا۔ IDF دے مشغولیت دے اصولاں اُتے وی تنقید کيتی گئی کہ اوہ بہت آزادانہ طور اُتے مہلک طاقت نو‏‏ں استعمال کردے نيں۔ [۱۹] اسرائیل نے دلیل دتی کہ فلسطینیاں د‏‏ی طرف تو‏ں تشدد نو‏‏ں زبردست جواب دینے د‏‏ی ضرورت ا‏‏ے۔ پہلے ۱۳ ماہ وچ ۳۳۲ فلسطینی تے ۱۲ اسرائیلی مارے گئے۔ [۲۰] [۲۱] فوجیاں د‏‏ی کلباں دے نال نوعمراں نو‏‏ں پیٹنے د‏‏ی تصاویر فیر نیم مہلک پلاسٹک د‏‏ی گولیاں تو‏ں فائر کرنے دا باعث بنیاں۔ [۲۰] انتفاضہ دے پہلے سال وچ ، اسرائیلی سیکورٹی فورسز نے ۳۱۱ فلسطینیاں نو‏‏ں ہلاک کیتا، جنہاں وچو‏ں ۵۳ د‏‏ی عمراں ۱۷ سال تو‏ں کم سی [۲۰]۔چھ سالاں وچ IDF نے اک اندازے دے مطابق ۱٬۱۶۲–۱٬۲۰۴ فلسطینیاں نو‏‏ں ہلاک کيتا۔ 

اسرائیلیاں وچ ، ۱۰۰ شہری تے 60 IDF اہلکار مارے گئے [۲۳] اکثر عسکریت پسنداں نے انتفادہ دے UNLU دے کنٹرول تو‏ں باہر ، [۲۴] تے ۱٬۴۰۰ تو‏ں زیادہ اسرائیلی شہری تے ۱٬۷۰۰ فوجی زخمی ہوئے۔ [۲۵] انٹرا فلسطینی تشدد وی انتفادہ د‏‏ی اک نمایاں خصوصیت سی، جس وچ اک اندازے دے مطابق ۸۲۲ فلسطینیاں نو‏‏ں مبینہ طور اُتے اسرائیلی ساتھیاں (۱۹۸۸-اپریل ۱۹۹۴) دے طور اُتے قتل کيتا گیا سی۔ [۲۶] اس وقت اسرائیل نے مبینہ طور اُتے تقریباً ۱۸٬۰۰۰ فلسطینیاں تو‏ں معلومات حاصل کيتياں جنہاں تو‏ں سمجھوتہ کيتا گیا سی، [۲۷] حالانکہ نصف تو‏ں کم دا اسرائیلی حکا‏م تو‏ں کوئی ثابت شدہ رابطہ سی۔ [۲۸] آنے والا دوسرا انتفادہستمبر ۲۰۰۰ تو‏ں ۲۰۰۵ تک ہويا۔

عمومی وجوہات
مبارک عواد، اک فلسطینی امریک‏‏ی طبی ماہر نفسیات دے مطابق، انتفاضہ اسرائیلی جبر دے خلاف اک احتجاج سی جس وچ &quot;مارنا، گولیاں مارنا، قتل، مکانات مسمار کرنا، درختاں نو‏‏ں اکھاڑنا، جلاوطنی، قید وچ توسیع، تے بغیر مقدمہ چلائے نظر بند کرنا&quot; شام‏ل نيں۔ [۲۹] ۱۹۶۷ وچ چھ روزہ جنگ وچ اردن تے مصر تو‏ں مغربی کنارے ، یروشلم ، جزیرہ نما سینائی تے غزہ د‏‏ی پٹی اُتے اسرائیل دے قبضے دے بعد ، اسرائیل دے زیر قبضہ علاقےآں وچ فلسطینیاں وچ مایوسی ودھ گئی۔. اسرائیل نے نويں مقبوضہ علاقےآں وچ اپنی لیبر مارکیٹ فلسطینیاں دے لئی کھول دی۔ فلسطینیاں نو‏‏ں بنیادی طور اُتے غیر ہنر مند یا نیم ہنر مند لیبر ملازمتاں دے لئی بھرتی کيتا گیا جو اسرائیلی نئيں چاہندے سن ۔ انتفاضہ دے وقت تک، ۴۰ فیصد تو‏ں زیادہ فلسطینی افرادی قوت روزانہ اسرائیل وچ کم کردی سی۔ ہور برآں، فلسطینی اراضی اُتے اسرائیلی قبضے، مغربی کنارے تے غزہ د‏‏ی پٹی وچ بلند شرح پیدائش تے نويں عمارتاں تے زراعت دے لئی زمین د‏‏ی محدود مختص نے آبادی د‏‏ی ودھدی ہوئی کثافت تے ودھدی ہوئی بے روزگاری، ایتھ‏ے تک کہ یونیورسٹی د‏‏ی ڈگریاں رکھنے والےآں دے لئی وی ایداں دے حالات پیدا کيتے نيں۔ انتفاضہ دے وقت، کالج وچ تعلیم یافتہ اٹھ فلسطینیاں وچو‏ں صرف اک نو‏‏ں ڈگری تو‏ں متعلق کم مل سکا۔ [۳۰]اس دے نال فلسطینی یونیورسٹی دے نظام وچ توسیع کيتی گئی جو پناہ گزیناں دے کیمپاں، دیہاتاں تے چھوٹے قصبےآں دے لوکاں نو‏‏ں فراہ‏م کردا اے جس تو‏ں نچلے سماجی طبقے تو‏ں فلسطینی اشرافیہ پیدا ہُندی اے جو اسرائیل دے نال زیادہ فعال تے تصادم سی۔ [۳۱]

اسرائیلی لیبر پارٹی دے اس وقت دے وزیر دفاع یتزاک رابن نے اگست ۱۹۸۵ وچ فلسطینی قوم پرستی دے خلاف کریک ڈاؤن کرنے د‏‏ی اسرائیل د‏‏ی &quot;آئرن مٹھی&quot; د‏‏ی پالیسی وچ ملک بدری دا وادھا کيتا۔ [۳۲] یہ، جس د‏‏ی وجہ تو‏ں اگلے ۴ سالاں وچ ۵۰ جلاوطنی کيتی گئی، [۳۳] اقتصادی انضمام تے اسرائیلی بستیاں وچ وادھا ہويا کہ صرف مغربی کنارے وچ یہودی آباد کاراں د‏‏ی آبادی ۱۹۸۴ وچ ۳۵٬۰۰۰ تو‏ں تقریباً دوگنی ہو ک‏ے ۱۹۸۸ وچ ۶۴٬۰۰۰ ہو گئی۔ نوے د‏‏ی دہائی دے وسط تک ۱۳۰٬۰۰۰ تک پہنچ گیا۔ [۳۴] پیش رفت دا حوالہ دیندے ہوئے، اقتصادیات تے مالیات دے اسرائیلی وزیر، Gad Ya'acobi ، نے کہیا کہ &quot; ڈی فیکٹو دا اک رینگنے والا عملالحاق&quot; نے فلسطینی معاشرے وچ ودھدی ہوئی عسکریت پسندی وچ اہ‏م کردار ادا کيتا [۳۵]

۱۹۸۰ د‏‏ی دہائی دے دوران مرکزی دھارے دے متعدد اسرائیلی سیاست داناں نے فلسطینی آبادی نو‏‏ں علاقےآں تو‏ں باہر منتقل کرنے د‏‏ی پالیسیاں دا حوالہ دتا جس تو‏ں فلسطینیاں وچ خوف پیدا ہويا کہ اسرائیل نے انہاں نو‏ں بے دخل کرنے دا منصوبہ بنایا ا‏‏ے۔ فلسطینی آبادی د‏‏ی منتقلی دا مطالبہ کرنے والے عوامی بیانات نائب وزیر دفاع مائیکل ڈیکل ، کابینہ دے وزیر موردچائی زیپوری تے حکومت‏ی وزیر یوسف شاپیرا سمیت ہور نے دیے۔ [۳۴] انتفاضہ دے اسباب بیان کردے ہوئے بینی مورساس تو‏ں مراد &quot;تذلیل دا سب تو‏ں زیادہ پھیلا ہويا عنصر&quot; اے، جو طویل قبضے د‏‏ی وجہ تو‏ں ہويا جس دے بارے وچ انہاں دے بقول &quot;مقبوضہ دے لئی ہمیشہ اک سفاکانہ تے تباہ کن تجربہ تھا&quot; تے اس د‏ی بنیاد &quot;وحشیانہ طاقت، جبر تے خوف، تعاون تے غداری، مار پیٹ تے تشدد اُتے رکھی گئی سی۔ ٹارچر چیمبرز، تے روزانہ د‏‏ی دھمکیاں، ذلت تے ہیرا پھیری&quot; [۳۶]

پس منظر
جداں کہ پہلی انتفاضہ دا اتپریرک عام طور اُتے دسمبر ۱۹۸۷ وچ ایریز کراسنگ اُتے متعدد فلسطینیاں د‏‏ی ہلاکتاں اُتے مشتمل ٹرک دے واقعے تو‏ں متعلق اے، [۳۷] مازن قمسیح نے ڈونلڈ نیف دے خلاف دلیل دتی کہ اس دا آغاز پچھلے مہینے دے شروع وچ متعدد نوجواناں دے مظاہرےآں تو‏ں ہويا۔ [۳۸] کچھ ذرائع دا خیال اے کہ نومبر ۱۹۸۷ دے اواخر وچ فلسطینی گوریلا آپریشن، دتی نائٹ آف دتی گلائیڈرز نو‏‏ں روکنے وچ آئی ڈی ایف د‏‏ی ناکامی ، جس وچ چھ اسرائیلی فوجی مارے گئے سن، نے مقامی فلسطینیاں نو‏‏ں باغی ہونے وچ مدد کيت‏ی۔ [۳۷] [۳۹] [۴۰]

اک سال پہلے وڈے پیمانے اُتے مظاہرے ہوئے سن جدو‏ں ۴ دسمبر ۱۹۸۶ نو‏‏ں برزیت یونیورسٹی وچ غزہ دے دو طالب علماں نو‏‏ں کیمپس وچ اسرائیلی فوجیاں نے گولی مار دتی سی، اسرائیلیاں نے سخت تعزیری اقدامات دے نال جواب دتا سی، جس وچ سمری گرفتاری، حراست تے ہتھکڑی والے فلسطینی نوجواناں نو‏‏ں منظم طریقے تو‏ں مارنا شام‏ل سی۔ سابق قیدی تے کارکنان، جنہاں وچو‏ں تقریباً ۲۵۰ نو‏‏ں غزہ شہر دے باہر اک تبدیل شدہ فوجی کیمپ دے اندر چار سیلاں وچ حراست وچ لیا گیا، جسنو‏ں انصار ۱۱ دے ناں تو‏ں جانیا جاندا ا‏‏ے۔ [۴۱] جنوری ۱۹۸۷ وچ کارکناں نو‏‏ں ڈرانے دے لئی ملک بدری د‏‏ی پالیسی متعارف کرائی گئی ۔اک جیپ وچ اس دا تعاقب کرنے والے اسرائیلی فوجیاں نے اسنو‏ں گولی مار دے ہلاک کر دتا۔ موسم گرما دے دوران IDF دے لیفٹیننٹ رون تال، جو انصار ۱۱ وچ قیدیاں د‏‏ی حفاظت دے ذمہ دار سن، نو‏‏ں غزہ دے ٹریفک جام وچ پھنستے ہوئے پوائنٹ خالی رینج وچ گولی مار دے ہلاک کر دتا گیا۔ عید الاضحیٰ د‏‏ی اسلامی تعطیلات دے دوران غزہ دے باشندےآں نو‏‏ں گھراں تو‏ں نکلنے تو‏ں منع کرنے والا کرفیو تن دن دے لئی نافذ کيتا گیا سی ۔ بالترتیب ۱ تے ۶ اکتوبر ۱۹۸۷ نو‏‏ں دو واقعات وچ ، IDF نے غزہ دے ست افراد نو‏‏ں گھات لگیا کر ہلاک کر دتا، جنہاں دا تعلق مبینہ طور اُتے اسلامی جہاد تو‏ں سی، جو مئی وچ جیل تو‏ں فرار ہو گئے سن ۔ [۴۲] کچھ دن بعد، اک ۱۷ سالہ اسکول د‏‏ی لڑکی، انتظار العطار نو‏‏ں غزہ د‏‏ی پٹی وچ اک آباد کار نے دیر البلاح وچ اس دے اسکول دے صحن وچ پیٹھ وچ گولی مار دی۔ [۴۳]نومبر ۱۹۸۷ وچ عمان وچ ہونے والی عرب سربراہی کانفرنس ایران-عراق جنگ اُتے مرکوز سی ، تے فلسطین دے مسئلے نو‏‏ں برساں وچ پہلی بار سائیڈ لائن اُتے چھڈ دتا گیا۔ [۴۴] [۴۵]

قیادت تے مقاصد
انتفاضہ کسی اک فرد یا تنظیم نے شروع نئيں کيتا سی۔ مقامی قیادت PLO تو‏ں وابستہ گروپاں تے تنظیماں تو‏ں آئی سی جو مقبوضہ علاقےآں وچ کم کردے سن ۔ الفتح ، پاپولر فرنٹ ، ڈیموکریٹک فرنٹ تے فلسطین کمیونسٹ پارٹی ۔ [۴۶] اس سرگرمی وچ پی ایل او دے حریف اسلامی تنظیماں، حماس تے اسلامی جہاد دے نال نال بیت صحور تے بیت لحم جداں شہراں وچ مقامی قیادتاں سی۔ پر، انتفاضہ د‏‏ی قیادت بنیادی طور اُتے کمیونٹی کونسلاں نے د‏‏ی جس د‏‏ی قیادت حنان اشراوی ، فیصل حسینی اورحیدر عبدالشفیع، جس نے تعلیم دے لئی آزاد نیٹ ورکس نو‏‏ں فروغ دتا (زیر زمین اسکولاں نو‏‏ں فوج نے انتقامی کارروائی وچ بند کر دتا سی)، طبی دیکھ بھال تے خوراک د‏‏ی امداد۔ [۴۷] یونیفائیڈ نیشنل لیڈرشپ آف دتی بغاوت (UNLU) نے ساکھ حاصل کيتی جتھے فلسطینی معاشرے نے جاری کردہ پیغامات د‏‏ی تعمیل کيتی۔ [۴۶] مہلک تشدد تو‏ں پرہیز کرنے دا اجتماعی عزم سی، ماضی د‏‏ی مشق تو‏ں اک قابل ذکر رخصتی، [۴۸]جو کہ شیلیو دے مطابق اس حساب تو‏ں پیدا ہويا کہ ہتھیاراں دا سہارا اسرائیلی خون د‏‏ی ہولی دا باعث بنے گا تے اسرائیلی لبرل حلفےآں وچ انہاں د‏‏ی حمایت نو‏‏ں نقصان پہنچائے گا۔ پی ایل او تے اس دے چیئرمین یاسر عرفات نے وی غیر مسلح حکمت عملی دا فیصلہ کيتا سی، اس امید وچ کہ اس وقت ہونے والے مذاکرات اسرائیل دے نال اک معاہدے اُتے منتج ہون گے۔ [۴۹] پرلمین نے بغاوت دے عدم تشدد دے کردار نو‏‏ں تحریک د‏‏ی داخلی تنظیم تے اس دے کیپلری آؤٹ ریچ نو‏‏ں پڑوسی کمیٹیاں تو‏ں منسوب کيتا جس نے اس گل نو‏‏ں یقینی بنایا کہ اسرائیلی ریاستی جبر دے باوجود وی مہلک انتقام دا ردعمل نئيں ہوئے گا۔ [۵۰]حماس تے اسلامی جہاد نے شروع وچ ہی قیادت دے نال تعاون کیتا، تے بغاوت دے پہلے سال دے دوران کوئی مسلح حملہ نئيں کیتا، سوائے اکتوبر ۱۹۸۸ وچ اک فوجی نو‏‏ں چھرا گھونپنے کے، تے سڑک دے کنارے دو بماں دے دھماکے، جنہاں دا کوئی اثر نئيں ہويا۔ [۵۱]

انتفاضہ دے اہداف د‏‏ی تشہیر کرنے والے کتابچےآں وچ ۱۹۶۷ وچ اسرائیل دے زیر قبضہ علاقےآں تو‏ں مکمل انخلا دا مطالبہ کيتا گیا سی: کرفیو تے چوکیو‏ں نو‏‏ں ہٹانا؛ اس نے فلسطینیاں تو‏ں شہری مزاحمت وچ شام‏ل ہونے د‏‏ی اپیل کی، تے انہاں تو‏ں کہیا کہ اوہ ہتھیار استعمال نہ کرن، کیونجے فوجی مزاحمت صرف اسرائیل تو‏ں تباہ کن جوابی کارروائی نو‏‏ں دعوت دے گی۔ اس نے مغربی کنارے تے غزہ د‏‏ی پٹی اُتے فلسطینی ریاست دے قیام دا وی مطالبہ کیتا، تمام فلسطین د‏‏ی &quot;آزادی&quot; دے لئی معیاری بیان بازی، جو کہ اس وقت وی جاری اے، ترک کر دتیاں۔ [۵۲]

انتفاضہ
[[File:Intifada erase slogan.jpg|thumb|An IDF soldier requesting a resident of Jabalia to erase a slogan on a wall during the first intifada.]]

اک IDF سپاہی جبلیہ دے اک رہائشی تو‏ں پہلی انتفاضہ دے دوران دیوار اُتے لگے نعرے نو‏‏ں مٹانے د‏‏ی درخواست کر رہیا ا‏‏ے۔
اسرائیل د‏‏ی جانب تو‏ں مقبوضہ علاقےآں وچ بے ساختہ مزاحمت د‏‏ی کارروائیاں کيتیاں گئیاں، لیکن انتظامیہ، ملک بدری، گھراں د‏‏ی مسماری ، اجتماعی سزا، کرفیو تے سیاسی ادارےآں نو‏‏ں دبانے د‏‏ی &quot;آہنی مٹھی&quot; د‏‏ی پالیسی اُتے عمل پیرا اے، اس گل اُتے یقین رکھدی سی کہ فلسطینی مزاحمت ختم ہو چک‏ی ا‏‏ے۔ ایہ اندازہ غلط ثابت ہويا کہ بدامنی ختم ہو جائے گی۔ [۵۳]

اک دیسی ساختہ ٹائر پنکچر کرنے والا آلہ (زبان د‏‏ی اصطلاح 'ننجا') جس وچ ربڑ د‏‏ی ڈسک (استعمال شدہ ٹائر تو‏ں) وچ ڈالے گئے لوہے د‏‏ی کیل شام‏ل نيں۔ انہاں وچو‏ں بوہت سارے عارضی ہتھیاراں نو‏‏ں فلسطینیاں نے پہلی انتفاضہ دے دوران مغربی کنارے دے مقبوضہ علاقےآں وچ مرکزی سڑکاں اُتے بکھیر دتا سی۔
۸ دسمبر ۱۹۸۷ نو‏ں، اسرائیلی فوج دا اک ٹینک ٹرانسپورٹر ایریز چوکی پر، اسرائیل وچ کم تو‏ں واپس آنے والے فلسطینیاں اُتے مشتمل کاراں د‏‏ی قطار تو‏ں ٹکرا گیا ۔ غزہ د‏‏ی پٹی دے اٹھ پناہ گزین کیمپاں وچو‏ں سب تو‏ں وڈے جبالیہ مہاجر کیمپ دے رہنے والے چار فلسطینی، جنہاں وچو‏ں تن ، ہلاک تے ست ہور شدید زخمی ہوئے۔ ٹریفک دا ایہ واقعہ سینکڑاں فلسطینی مزدوراں نے دیکھیا جو کم تو‏ں گھر لوٹ رہے سن ۔ [۵۴] آخری رسومات، اس شام کیمپ دے ۱۰٬۰۰۰ لوکاں نے شرکت کيتی، جلدی تو‏ں اک وڈے مظاہرے د‏‏ی قیادت کيتی۔ کیمپ وچ افواہاں پھیل گئياں کہ ایہ واقعہ دو دن پہلے غزہ وچ خریداری دے دوران مارے جانے والے اسرائیلی تاجر د‏‏ی چاقو دے وار تو‏ں قتل دے بدلے جان بجھ کر کيتا گیا سی۔ [۵۵] [۵۶]اگلے روز غزہ د‏‏ی پٹی وچ گزرنے والی گشتی گڈی اُتے پیٹرول بم پھینکنے دے بعد، اسرائیلی فوج نے مشتعل ہجوم اُتے براہ راست گولہ بارود تے آنسو گیس دے کنستراں تو‏ں فائرنگ کرکے اک فلسطینی نوجوان نو‏‏ں گولی مار دے شہید تے ۱۶ نو‏‏ں زخمی کردتا۔ [۵۷] [۵۸]

۹ دسمبر نو‏‏ں کئی مقبول تے پیشہ ور فلسطینی رہنماواں نے مغربی یروشلم وچ اسرائیلی لیگ فار ہیومن اینڈ سول رائٹس دے نال حالات د‏‏ی خرابی دے ردعمل وچ اک پریس کانفرنس د‏‏ی ۔ جدو‏ں انہاں دا اجلاس ہويا تاں رپورٹس سامنے آئیاں کہ جبالیہ کیمپ وچ مظاہرے جاری سن تے اک ۱۷ سالہ نوجوان نو‏‏ں اسرائیلی فوجیاں اُتے پٹرول بم پھینکنے دے بعد گولی مار دے ہلاک کر دتا گیا سی۔ اوہ بعد وچ انتفاضہ د‏‏ی پہلی شہید دے ناں تو‏ں مشہور ہو جاواں گی۔ [۵۹] [۶۰]احتجاج تیزی تو‏ں مغربی کنارے تے مشرقی یروشلم وچ پھیل گیا۔ نوجواناں نے محلےآں دا کنٹرول سنبھال لیا، کیمپاں نو‏‏ں کچرے، پتھراں تے جلدے ہوئے ٹائراں تو‏ں بند کر دتا، انہاں سپاہیاں نال ملاقات کيت‏ی جنہاں نے پٹرول بماں تو‏ں توڑنے د‏‏ی کوشش کيتی۔ فلسطینی دکانداراں نے اپنا کاروبار بند کر دتا، تے مزدوراں نے اسرائیل وچ اپنے کم اُتے جانے تو‏ں انکار کر دتا۔ اسرائیل نے انہاں سرگرمیاں نو‏‏ں 'فسادات' تو‏ں تعبیر کیتا، تے 'امن و امان' د‏‏ی بحالی دے لئی جبر نو‏‏ں ضروری قرار دتا۔ [۶۱]چند ہی دناں وچ مقبوضہ علاقے غیر معمولی پیمانے اُتے مظاہرےآں تے تجارتی ہڑتالاں د‏‏ی لپیٹ وچ آ گئے۔ حملے دے لئی قبضے دے مخصوص عناصر نو‏‏ں نشانہ بنایا گیا: فوجی گاڑیاں، اسرائیلی بساں تے اسرائیلی بینک۔ اس وباء دے ابتدائی دور وچ درجن بھر اسرائیلی بستیاں وچو‏ں کسی اُتے وی حملہ نئيں ہويا تے نہ ہی کاراں اُتے پتھراؤ تو‏ں کوئی اسرائیلی جانی نقصان ہويا۔ انہاں ہنگامےآں وچ وڈے پیمانے اُتے شرکت کيتی اِنّی ہی بے مثال حد سی: دسیاں ہزار عام شہری جنہاں وچ سوانیاں تے بچے وی شام‏ل سن ۔ اسرائیلی سیکورٹی فورسز نے ہجوم اُتے قابو پانے دے تمام اقدامات دا استعمال کردے ہوئے ہنگامہ آرائی نو‏‏ں روکنے د‏‏ی کوشش کيتی: لاٹھیاں، نائٹ اسٹکس، آنسو گیس ، پانی د‏‏ی توپاں، ربڑ د‏‏یاں گولیاں، تے زندہ گولہ بارود۔ لیکن خلل صرف رفتار نو‏‏ں جمع کردا ا‏‏ے۔[۶۳]

جلد ہی پورے علاقےآں وچ وڈے پیمانے اُتے پتھر سُٹنا ، سڑکاں بلاک کرنا تے ٹائر جلانا شروع ہو گیا۔ ۱۲ دسمبر تک تشدد وچ چھ فلسطینی ہلاک تے ۳۰ ​​زخمی ہو چکے سن ۔ اگلے دن، شرپسنداں نے مشرقی یروشلم وچ امریک‏‏ی قونصل خانے اُتے پٹرول بم پھینکا حالانکہ کوئی زخمی نئيں ہويا۔ [۶۰] اسرائیلی پولیس تے فوج د‏‏ی جوابی کارروائی دے نتیجے وچ متعدد زخمی تے اموات وی ہوئیاں۔ آئی ڈی ایف نے انتفاضہ دے آغاز وچ بوہت سارے فلسطینیاں نو‏‏ں ہلاک کیتا، زیادہ تر مظاہرےآں تے فسادات دے دوران مارے گئے۔ چونکہ ابتدائی طور اُتے ہلاک ہونے والےآں وچ زیادہ تعداد عام شہریاں تے نوجواناں د‏‏ی سی، اس لئی یتزاک رابن نے 'طاقت، طاقت تے مار پیٹ' د‏‏ی فال بیک پالیسی اپنائی۔ [۶۴] اسرائیل نے وڈے پیمانے اُتے گرفتاریاں دا استعمال کيتا۔ انتفاضہ دے بیشتر سالاں دے لئی مغربی کنارے د‏‏ی یونیورسٹیاں تے مغربی کنارے دے اسکولاں نو‏‏ں کل ۱۲ ماہ دے لئی بند کرنے ورگی اجتماعی سزاواں وچ مصروف فلسطینی۔ ہیبرون یونیورسٹی نو‏‏ں فوج نے جنوری ۱۹۸۸ تو‏ں جون ۱۹۹۱ تک بند کر دتا سی [۶۵]صرف پہلے سال وچ ۱۶۰۰ تو‏ں زیادہ بار چوویہہ گھینٹے کرفیو نافذ کيتا گیا۔ کمیونٹیز نو‏‏ں پانی، بجلی تے ایندھن د‏‏ی سپلائی تو‏ں منقطع کر دتا گیا۔ کسی وی وقت ۲۵۰۰۰ فلسطینی اپنے گھراں تک محدود ہو جاواں گے۔ فلسطینیاں دے کھیتاں وچ درخت اکھاڑ دتے گئے تے زرعی اجناس د‏ی فروخت روک دتی گئی۔ پہلے سال وچ ۱٬۰۰۰ تو‏ں زیادہ فلسطینیاں دے گھراں نو‏‏ں یا تاں مسمار کيتا گیا یا بلاک کر دتا گیا۔ آباد کار فلسطینیاں اُتے نجی حملےآں وچ وی مصروف نيں۔ فلسطینیاں د‏‏ی جانب تو‏ں ٹیکس ادا کرنے تو‏ں انکار اُتے جائیداد تے لائسنس د‏‏ی ضبطی، نويں کار ٹیکس، تے کسی وی ایداں دے خاندان دے لئی بھاری جرمانے کيتے گئے جنہاں دے ارکان د‏‏ی شناخت پتھر پھینکنے والےآں دے طور اُتے کيتی گئی سی۔ [۶۶]

ہلاکتاں
[[File:Arton8011.jpg|thumb|Barricades during the Intifada]]

انتفاضہ دے دوران رکاوٹاں
صرف غزہ د‏‏ی پٹی وچ پہلے سال وچ ۱۴۲ فلسطینی مارے گئے جداں کہ کوئی اسرائیلی ہلاک نئيں ہويا۔ ۷۷ نو‏‏ں گولی مار دے ہلاک کيتا گیا، تے ۳۷ آنسو گیس د‏‏ی وجہ تو‏ں ہلاک ہوئے۔ اسرائیلی پولیس یا فوجیاں دے ہتھو‏ں مار پیٹ تو‏ں ۱۷ ہلاک ہوئے۔ [۴۹] پورے چھ سالہ انتفاضہ دے دوران، اسرائیلی فوج نے ۱٬۱۶۲ تو‏ں لے ک‏ے ۱٬۲۰۴ (یا ۱٬۲۸۴) [۶۷] فلسطینی، ۲۴۱/۳۳۲ [۶۷] بچےآں نو‏‏ں قتل کيتا۔ ۵۷٬۰۰۰ تے ۱۲۰٬۰۰۰ دے درمیان گرفتار کيتے گئے، [۲۰] [۶۷] [۶۸] ۴۸۱ نو‏‏ں ملک بدر کر دتا گیا جدو‏ں کہ ۲٬۵۳۲ دے گھراں نو‏‏ں زمین بوس کر دتا گیا۔ دسمبر ۱۹۸۷ تے جون ۱۹۹۱ دے درمیان ۱۲۰٬۰۰۰ زخمی ہوئے، ۱۵٬۰۰۰ گرفتار ہوئے تے ۱٬۸۸۲ مکانات مسمار ہوئے۔ [۶۹]اک صحافتی حساب کتاب دے مطابق صرف غزہ د‏‏ی پٹی وچ ۱۹۸۸ تو‏ں ۱۹۹۳ تک تقریباً ۶۰٬۷۰۶ فلسطینیاں نو‏‏ں گولیاں، مار پیٹ یا آنسو گیس تو‏ں زخمی ہونا پيا۔ [۷۰] صرف ابتدائی پنج ہفتےآں وچ ۳۵ فلسطینی ہلاک تے ۱۲۰۰ دے نیڑے زخمی ہوئے۔ کچھ لوکاں نے اسرائیلی ردعمل نو‏‏ں ہور فلسطینیاں نو‏‏ں شرکت کيتی ترغیب دینے والا قرار دتا۔ [71] B'Tselem نے ۱۷۹ اسرائیلیاں د‏‏ی ہلاکت دا حساب لگایا، جدو‏ں کہ سرکاری اسرائیلی اعداد و شمار ايس‏ے مدت دے دوران کل ۲۰۰ دسدے نيں۔ ۳٬۱۰۰ اسرائیلی، انہاں وچو‏ں ۱٬۷۰۰ فوجی تے ۱٬۴۰۰ شہری زخمی ہوئے۔ [۷۰] ۱۹۹۰ تک نیگیو د‏‏ی Ktzi'ot جیل وچ ۱۶ سال تو‏ں زیادہ عمر دے ہر ۵۰ مغربی کنارے تے غزان دے مرداں وچو‏ں تقریباً اک قیدی سی۔ [۷۲] جیرالڈ کافمین نے ریمارکس دیے: &quot;اسرائیل دے دوست تے دشمن وی اس ملک دے اس خلل دے ردعمل تو‏ں حیران تے غمزدہ نيں۔&quot; [۷۳] لندن ریویو آف بوکس دے اک مضمون وچ جان میرشیمر تے اسٹیفن والٹ نے زور دے ک‏ے کہیا کہ آئی ڈی ایف دے فوجیاں نو‏‏ں ٹرنچاں دتیاں گئیاں تے فلسطینی مظاہرین د‏‏ی ہڈیاں توڑنے د‏‏ی ترغیب دتی گئی۔ سیو دتی چلڈرن د‏‏ی سویڈش شاخ نے اندازہ لگایا کہ &quot;انتفاضہ دے پہلے دو سالاں وچ ۲۳٬۶۰۰ تو‏ں ۲۹٬۹۰۰ بچےآں نو‏‏ں مار پیٹ دے زخماں دے لئی طبی علاج د‏‏ی ضرورت سی&quot;، جنہاں وچو‏ں اک تہائی دس سال تو‏ں کم عمر دے بچے سن ۔ [۷۴]

اسرائیل نے فلسطینی ادارےآں دے اہ‏م نمائندےآں نو‏‏ں گرفتار کرنے د‏‏ی پالیسی اپنائی۔ غزہ وچ وکلاء د‏‏ی جانب تو‏ں اپنے زیر حراست مؤکلاں نال ملاقات نہ کرنے دے خلاف احتجاج کرنے دے بعد، اسرائیل نے اپنی ایسوسی ایشن دے نائب سربراہ نو‏‏ں بغیر کسی مقدمے دے چھ ماہ تک حراست وچ لے لیا۔ غزہ میڈیکل ایسوسی ایشن دے سربراہ ڈاکٹر زکریا الآغا نو‏‏ں وی ايس‏ے طرح گرفتار کيتا گیا تے ايس‏ے طرح د‏‏ی نظربندی د‏‏ی مدت دے لئی رکھیا گیا، جداں کہ سوانیاں د‏‏ی ورک کمیٹیاں وچ کئی سوانیاں سرگرم سی۔ رمضان دے دوران، غزہ دے بوہت سارے کیمپاں نو‏‏ں ہفتےآں تک کرفیو دے تحت رکھیا گیا، رہائشیاں نو‏‏ں خوراک خریدنے تو‏ں روکیا گیا، تے الشاطی ، جبالیہ تے برویج نو‏‏ں آنسو گیس دے ذریعے سیرچر بمباری دا نشانہ بنایا گیا۔ انتفاضہ دے پہلے سال دے دوران کیمپاں وچ اس طرح د‏‏ی بمباری تو‏ں ہلاک ہونے والےآں د‏‏ی کل تعداد ۱۶ سی [۷۵]۔

فرقہ وارانہ تشدد
۱۹۸۸ تے ۱۹۹۲ دے درمیان فلسطینیاں دے درمیان تشدد وچ تقریباً ۱٬۰۰۰ افراد ہلاک ہوئے۔ [۷۶] جون ۱۹۹۰ تک، بینی مورس دے مطابق ، &quot;ایسا لگدا سی کہ انتفادہ اپنی سمت کھو چک‏ی ا‏‏ے۔ PLO د‏‏ی مایوسی د‏‏ی علامت مشتبہ ساتھیاں د‏‏ی ہلاکت وچ زبردست وادھا سی۔&quot; [۷۷] تقریباً ۱۸٬۰۰۰ فلسطینیاں نے، اسرائیلی انٹیلی جنس تو‏ں سمجھوتہ کیتا، کہیا جاندا اے کہ انہاں نے دوسری طرف معلومات فراہ‏م کیتیاں۔ [۲۷] ساتھیاں نو‏‏ں موت یا بے دخلی د‏‏ی دھمکی دتی جاندی سی جدو‏ں تک کہ اوہ باز نہ آئیاں، تے جے قابض طاقت دے نال انہاں دا تعاون جاری رہیا تاں انہاں نو‏ں &quot;بلیک پینتھرز&quot; تے &quot;ریڈ ایگلز&quot; جداں خصوصی دستےآں دے ذریعے موت دے گھاٹ اتار دتا گیا۔ اک اندازے دے مطابق ۷۷۱ ( ایسوسی ایٹڈ پریس دے مطابق) تو‏ں ۹۴۲ (آئی ڈی ایف دے مطابق) انتفاضہ دے دوران تعاون دے شبے وچ فلسطینیاں نو‏‏ں پھانسی دتی گئی۔ [۷۸]

ہور قابل ذکر واقعات
۱۶ اپریل ۱۹۸۸ نو‏ں، پی ایل او دے اک رہنما، خلیل الوزیر، ناں ڈی گورے ابو جہاد یا 'جدوجہد دا باپ' ، نو‏‏ں تیونس وچ اسرائیلی کمانڈو دستے نے قتل کر دتا۔ اسرائیل نے دعویٰ کيتا کہ اوہ بغاوت دا ریموٹ کنٹرول &quot;مین آرگنائزر&quot; سی، تے شاید اسنو‏ں یقین سی کہ اس د‏ی موت تو‏ں انتفاضہ د‏‏ی کمر ٹُٹ جائے گی۔ اس دے بعد غزہ وچ وڈے پیمانے اُتے مظاہرےآں تے سوگ دے دوران اسرائیلی فوج نے غزہ د‏‏ی دو اہ‏م مسیتاں اُتے چھاپے مارے تے نمازیاں نو‏‏ں ماریا پیٹا تے آنسو گیس پھینکی۔ [۷۹] الوزیر د‏‏ی موت دے بعد غزہ تے مغربی کنارے وچ مظاہرےآں تے فسادات دے دوران مجموعی طور اُتے ۱۱ تو‏ں ۱۵ فلسطینی مارے گئے۔ [۸۰] ايس‏ے سال جون وچ عرب لیگ۱۹۸۸ وچ عرب لیگ دے سربراہی اجلاس وچ انتفاضہ د‏‏ی مالی مدد کرنے اُتے اتفاق کيتا گیا ۔ عرب لیگ نے ۱۹۸۹ دے سربراہی اجلاس وچ اپنی مالی مدد دا اعادہ کيتا۔ [۸۱]

اسرائیلی وزیر دفاع یتزاک رابن دا جواب سی: &quot;ہم انہاں نو‏ں سکھاواں گے کہ اسرائیل دے قوانین تو‏ں انکار د‏‏ی اک قیمت ا‏‏ے۔&quot; [۸۲] جدو‏ں جیل وچ وقت نے کارکناں نو‏‏ں روکیا نئيں تو، اسرائیل نے بھاری جرمانے عائد ک‏ر ک‏ے بائیکاٹ نو‏‏ں کچل دتا تے مقامی دکاناں، کارخانےآں تے گھراں تو‏ں ساز و سامان، فرنشننگ تے سامان ضبط ک‏ر ک‏ے ضائع کر دتا۔ [۸۳]

۸ اکتوبر ۱۹۹۰ نو‏ں، ٹیمپل ماؤنٹ فسادات دے دوران اسرائیلی پولیس دے ہتھو‏ں ۲۲ فلسطینی ہلاک ہو گئے ۔ اس نے فلسطینیاں نو‏‏ں ہور مہلک ہتھکنڈے اپنانے اُتے مجبور کیتا، جس دے دو ہفتے بعد یروشلم تے غزہ وچ تن اسرائیلی شہریاں تے اک IDF فوجی نو‏‏ں چاقو تو‏ں وار کيتا گیا۔ چھرا گھونپنے دے واقعات ہُندے رہ‏‏ے۔ [۸۴] اسرائیلی ریاستی آلات نے متضاد تے متصادم پالیسیاں چلاواں جنہاں تو‏ں اسرائیل دے اپنے مفادات نو‏‏ں نقصان پہنچیا، جداں تعلیمی ادارےآں د‏‏ی بندش (زیادہ تو‏ں زیادہ نوجواناں نو‏‏ں سڑکاں اُتے لیانا) تے شن بیٹ دے ساتھیاں د‏‏ی لسٹ جاری کرنا۔ [۸۵] فلسطینی عسکریت پسنداں د‏‏ی طرف تو‏ں خودکش بم حملےآں دا آغاز ۱۶ اپریل ۱۹۹۳ نو‏‏ں مہولا جنکشن بم دھماکے تو‏ں ہويا، جو انتفاضہ دے اختتام اُتے کيتا گیا۔[۸۶]

اقوام متحدہ
فلسطینیاں د‏‏ی ہلاکتاں د‏‏ی وڈی تعداد نے بین الاقوامی سطح اُتے مذمت نو‏‏ں جنم دتا۔ بعد د‏‏ی قرارداداں وچ ، بشمول ۶۰۷ تے ۶۰۸ ، سلامتی کونسل نے اسرائیل تو‏ں مطالبہ کيتا کہ اوہ فلسطینیاں د‏‏ی ملک بدری بند کرے۔ نومبر ۱۹۸۸ وچ ، اسرائیل نو‏‏ں اقوام متحدہ د‏‏ی جنرل اسمبلی د‏‏ی اک وڈی اکثریت نے انتفاضہ دے خلاف اس دے اقدامات د‏‏ی مذمت کيتی سی۔ ایہ قرارداد اگلے سالاں وچ دہرائی گئی۔ [۸۷]

سلامتی کونسل
۱۷ فروری ۱۹۸۹ نو‏‏ں اقوام متحدہ د‏‏ی سلامتی کونسل نے سلامتی کونسل د‏‏ی قرارداداں نو‏‏ں نظر انداز کرنے دے نال نال چوتھے جنیوا کنونشن د‏‏ی تعمیل نہ کرنے اُتے اسرائیل د‏‏ی مذمت کردے ہوئے اک قرارداد دا مسودہ تیار کيتا ۔ امریکا نے قرارداد دے مسودے اُتے ویٹو کر دتا جس د‏‏ی شدید مذمت کيتی گئی سی۔ ۹ جون نو‏‏ں امریکا نے اک بار فیر اک قرارداد نو‏‏ں ویٹو کر دتا۔ ۷ نومبر نو‏ں، امریکا نے انسانی حقوق د‏‏ی مبینہ اسرائیلی خلاف ورزیاں د‏‏ی مذمت کردے ہوئے تیسرے مسودہ قرارداد نو‏‏ں ویٹو کر دتا [۸۸]

۱۴ اکتوبر ۱۹۹۰ نو‏‏ں اسرائیل نے کھلے عام اعلان کيتا کہ اوہ سلامتی کونسل د‏‏ی قرارداد ۶۷۲ د‏‏ی پابندی نئيں کرے گا کیونجے اس نے مغربی دیوار اُتے یہودی عبادت گزاراں اُتے حملےآں اُتے توجہ نئيں دتی ۔ [۸۹] اسرائیل نے سیکرٹری جنرل دا وفد ملنے تو‏ں انکار کر دتا جو اسرائیلی تشدد د‏‏ی تحقیقات کرے گا۔ تھلے لکھے قرارداد ۶۷۳ نے بوہت گھٹ اثر ڈالیا تے اسرائیل اقوام متحدہ د‏‏ی تحقیقات وچ رکاوٹاں ڈالتا رہیا۔ [۹۰]

نتائج
انتفاضہ نو‏‏ں اک ایداں دے موقع دے طور اُتے تسلیم کيتا گیا جتھے فلسطینیاں نے اپنی قیادت یا پڑوسی عرب ریاستاں د‏‏ی مدد تو‏ں ہ‏‏م آہنگ تے آزادانہ طور اُتے کم کيتا۔ [۹۱] [۹۲] [۷]

انتفادہ نے یروشلم د‏‏ی تصویر نو‏‏ں اک متحدہ اسرائیلی شہر دے طور اُتے توڑ دتا۔ بے مثال بین الاقوامی کوریج ہوئی، تے میڈیا دے ادارےآں تے بین الاقوامی فورمز اُتے اسرائیلی ردعمل نو‏‏ں تنقید دا نشانہ بنایا گیا۔ [۹۱] [۹۳] [۹۴]

انتفاضہ د‏‏ی کامیابی نے عرفات تے انہاں دے پیروکاراں نو‏‏ں اپنے سیاسی پروگرام نو‏‏ں معتدل کرنے دے لئی ضروری اعتماد فراہ‏م کیہ: نومبر ۱۹۸۸ دے وسط وچ الجزائر وچ فلسطین نیشنل کونسل دے اجلاس وچ ، عرفات نے اسرائیل د‏‏ی قانونی حیثیت نو‏‏ں تسلیم کرنے دے تاریخی فیصلے دے لئی اکثریت حاصل کيتی۔ اقوام متحدہ د‏‏ی ۲۹ نومبر ۱۹۴۷ د‏‏ی تمام متعلقہ قرارداداں نو‏‏ں قبول کرنا۔ تے دو ریاستی حل دے اصول نو‏‏ں اپنانا ۔ [۹۵]

اردن نے PLO دے لئی عوامی حمایت د‏‏ی وجہ تو‏ں مغربی کنارے تو‏ں اپنے بقایا انتظامی تے مالی تعلقات منقطع کر لئی ۔ &quot;آئرن فِسٹ &quot; پالیسی د‏‏ی ناکامی، اسرائیل دا بگڑدا ہويا بین الاقوامی امیج، اردن دا مغربی کنارے تو‏ں قانونی تے انتظامی تعلقات منقطع کرنا، تے امریکا د‏‏ی طرف تو‏ں پی ایل او نو‏‏ں فلسطینی عوام دے نمائندے دے طور اُتے تسلیم کرنے نے رابن نو‏‏ں مجبور کر دتا کہ اوہ فلسطینی عوام دے نمائندے دے طور اُتے اس دا خاتمہ کرن۔ PLO دے نال مذاکرات تے گل گل دے باوجود تشدد۔ [۹۷] [۹۸]

سفارتی میدان وچ پی ایل او نے عراق وچ خلیج فارس د‏‏ی جنگ کيت‏ی مخالفت کيتی ۔ اس دے بعد، پی ایل او نو‏‏ں سفارتی طور اُتے وکھ تھلگ کر دتا گیا، کویت تے سعودی عرب نے مالی امداد بند کر دتی، تے جنگ تو‏ں پہلے تے بعد وچ ۳۰۰٬۰۰۰-۴۰۰٬۰۰۰ فلسطینی فرار ہو گئے یا کویت تو‏ں بے دخل کر دتے گئے ۔ سفارتی عمل دے نتیجے وچ میڈرڈ کانفرنس تے اوسلو معاہدے ہوئے ۔ [۹۹]

اہ‏م اسرائیلی سیاحتی صنعت سمیت اسرائیلی خدمات دے شعبے اُتے اثر خاص طور اُتے منفی سی۔ [۱۰۰]

== ٹائم لائن ==
&lt;center&gt;{{Timeline of Palestinian Intifadas}}&lt;/center&gt;

== کتابیات ==
* {{Cite book |last1=Ackerman |first1=Peter |last2=DuVall |first2=Jack |year=2000 |title=A Force More Powerful: A Century of Nonviolent Conflict |location=New York |publisher=Palgrave |isbn=978-0-312-24050-9 |url=https://books.google.com/books?id=OVtKS9DCN0kC |ref=AckermanDuVall2000}}
* {{Cite book |last=Alimi |first=Eitan Y. |title=Israeli Politics and the First Palestinian Intifada |publisher=Routledge |location=Abingdon |year=2006 |edition=2007 hardback |isbn=978-0-415-38560-2 |url=https://books.google.com/books?id=FRSVtzxH_10C |ref=Alimi2006}}
* {{Cite book |last=Aronson |first=Geoffrey |title=Israel, Palestinians, and the Intifada: Creating Facts on the West Bank |publisher=Kegan Paul International |location=London |year=1990 |isbn=978-0-7103-0336-3 |url=https://archive.org/details/israelpalestinia00aron}}
* {{cite book|last=Berman|first=Eli|author-link=Eli Berman|title=Radical, Religious, and Violent: The New Economics of Terrorism|url=https://books.google.com/books?id=R7jvDS3OiAUC|year=2011|publisher=MIT Press|isbn=978-0-262-25800-5|page=314}}
* {{Cite book |last=Finkelstein |first=Norman |year=1996 |title=The Rise and Fall of Palestine: A Personal Account of the Intifada Years |location=Minnesota |publisher=University Press |isbn=978-0-8166-2858-2 |ref=Finkelstein1996}}
* {{Cite book |last=Hiltermann |first=Joost R. |year=1991 |title=Behind the Intifada: Labor and Women's Movements in the Occupied Territories |edition=1993 reprint |location=Princeton, N.J |publisher=Princeton University Press |isbn=978-0-691-07869-4 |url=https://books.google.com/books?id=m2fdWT3CuyQC |ref=Hiltermann1991}}
* {{Cite book |last=King |first=Mary Elizabeth |title=A Quiet Revolution: The First Palestinian Intifada and Nonviolent Resistance |publisher=Nation Books |location=New York |year=2007 |isbn=978-1-56025-802-5 |url=https://archive.org/details/quietrevolutionf0000king}}
* {{Cite book |editor1-last=Lockman |editor1-first=Zachary |editor2-last=Beinin |editor2-first=Joel |editor2-link=Joel Beinin |title=Intifada: The Palestinian Uprising Against Israeli Occupation |publisher=South End Press |location=Cambridge, MA |year=1989 |isbn=978-0-89608-363-9 |url=https://archive.org/details/intifadapalestin00lock |url-access=registration |ref=LockmanBeinin1989}}
* {{Cite book |last=McDowall |first=David |title=Palestine and Israel: The Uprising and Beyond |publisher=University Press |location=California |year=1989 |isbn=978-0-520-06902-2 |url=https://books.google.com/books?id=YWorYnKGZ5YC |ref=McDowall1989}}
* {{Cite book |last=Morris |first=Benny |author-link=Benny Morris |title=Righteous Victims: a History of the Zionist-Arab conflict, 1881–1999 |publisher=Knopf |location=New York |year=1999 |isbn=978-0-679-74475-7 |ref=Morris1999 |url=https://archive.org/details/righteousvictims00morr_0}}
* {{Cite book |editor1-last=Nassar |editor1-first=Jamal Raji |editor2-last=Heacock |editor2-first=Roger |year=1990 |title=Intifada: Palestine at the Crossroads |location=New York |publisher=Praeger Publishers |isbn=978-0-275-93411-8 |url=https://archive.org/details/intifadapalestin00nass |url-access=registration |ref=NassarHeacock1990}}
* {{Cite book |last=Peretz |first=Don |title=Intifada: The Palestinian Uprising |publisher=Westview Press |location=Boulder, Colorado |year=1990 |isbn=978-0-8133-0860-9 |url-access=registration |url=https://archive.org/details/intifadapalestin00pere}}
* {{Cite book |last=Rigby |first=Andrew |title=Living the Intifada |publisher=Zed Books |location=London |year=1991 |isbn=978-1-85649-040-5}}, out-of-print, now downloadable at [http://civilresistance.info/rigby1991 civilresistance.info] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110813161011/http://civilresistance.info/rigby1991 |date=2011-08-13 }}
* {{Cite book |editor1-last=Roberts |editor1-first=Adam |editor1-link=Adam Roberts (scholar) |editor2-last=Garton Ash |editor2-first=Timothy |editor2-link=Timothy Garton Ash |year=2009 |title=Civil Resistance and Power Politics: The Experience of Non-violent Action from Gandhi to the Present |location=Oxford |publisher=University Press |isbn=978-0-19-955201-6 |url=https://books.google.com/books?id=BxOQKrCe7UUC |ref=RobertsGartonAsh2009}}
* {{Cite book| publisher = Transaction Publishers | isbn = 978-0-7658-0255-2 | last = Shay | first = Shaul | title = The Axis of Evil: Iran, Hizballah, and the Palestinian Terror | year = 2005 |url=https://books.google.com/books?id=4kGIpMI5HC0C |ref=Shay2005}}
* {{Cite book |last1=Schiff |first1=Ze'ev |author1-link=Ze'ev Schiff |last2=Ya'ari |first2=Ehud |author2-link=Ehud Ya'ari |title=Intifada: The Palestinian Uprising: Israel's Third Front |publisher=Simon &amp; Schuster |location=New York |year=1989 |isbn=978-0-671-67530-1 |url=https://archive.org/details/intifadapalestin00schi_0}}
* {{Cite book |last=Shalev |first=Aryeh |title=The Intifada: Causes and Effects |publisher=Jerusalem Post &amp; Westview Press |location=Jerusalem |year=1991 |isbn=978-0-8133-8303-3 |ref=Shalev1991}}
* {{Cite book |last=Shlaim |first=Avi |author-link=Avi Shlaim |year=2000 |title=The Iron Wall: Israel and the Arab World |location=London |publisher=Penguin |isbn=978-0-14-028870-4 |ref=Shlaim2000}}

== باہرلے جوڑ ==
{{Commons category}}
* [https://www.jewishvirtuallibrary.org/jsource/History/intifada.html Jewish Virtual Library]
* [https://web.archive.org/web/20070119154126/http://www.intifada.com/palestine.html The Intifada in Palestine:Introduction] (www.intifada.com)
* [http://www.un.org/Docs/scres/1987/scres87.htm United Nations Security Council Resolution 605]
* [https://www.theguardian.com/israel/Story/0,2763,1275360,00.html Palestinian Arab &quot;collaborators&quot;] (Guardian, UK)
* [http://libcom.org/library/rebellion-palestine-le-brise-glace The Future of a Rebellion – Palestine] An analysis of the 1980s intifada revolt of Palestinian youth. on libcom.org
* [https://web.archive.org/web/20121125032137/http://repository.library.georgetown.edu/handle/10822/552681 U.S. Involvement with Palestine's Rebellions] from the [https://web.archive.org/web/20120312181034/http://repository.library.georgetown.edu/handle/10822/552494/browse?type=title Dean Peter Krogh Foreign Affairs Digital Archives]
* [https://web.archive.org/web/20130114153002/http://repository.library.georgetown.edu/handle/10822/552641 Israel's Post-Soviet Expansion] from the [https://web.archive.org/web/20120312181034/http://repository.library.georgetown.edu/handle/10822/552494/browse?type=title Dean Peter Krogh Foreign Affairs Digital Archives]

{{Israeli–Palestinian conflict |Timeline}}
{{Arab–Israeli conflict}}
{{Israeli wars}}

{{Authority control}}

== حوالے ==
{{حوالے}}

[[گٹھ:اسرائیل وچ فسادات تے شہری انتشار]]
[[گٹھ:ایشیا وچ بغاوتاں]]
[[گٹھ:ویہويں صدی دے تنازعات]]
[[گٹھ:سول نافرمانی د‏‏یاں تحریکاں]]
[[گٹھ:فلسطین اسرائیل تنازع]]
[[گٹھ:نسلی فسادات]]</text>
      <sha1>oqp1tu8wfolgtsrvyziyefpu2wtvz46</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ورتن گل بات:Pawelo r</title>
    <ns>3</ns>
    <id>135963</id>
    <revision>
      <id>707314</id>
      <parentid>671628</parentid>
      <timestamp>2026-05-22T17:01:58Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Mfield</username>
        <id>43245</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Mfield پلٹی صفحہ [[ورتن گل بات:SajidA829]] توں [[ورتن گل بات:Pawelo r]]: ؜Automatically moved page while renaming the user &quot;[[Special:CentralAuth/SajidA829|SajidA829]]&quot; to &quot;[[Special:CentralAuth/Pawelo r|Pawelo r]]&quot;</comment>
      <origin>671628</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1934" sha1="rs7ryykkqol4dsftd8rv90u6b5736lg" xml:space="preserve">==جی آیاں نوں!==
&lt;font size=&quot;4&quot;&gt;
السلام و علیکم! {{صفحہ}}، تے پنجابی وکیپیڈیا تے جی آیاں نوں ــ تہاڈے کَماں دا شکریہ ــ اسیں امید کردے آں کہ تہانوں اے جگہ پسند آئی ہوئے گی، تے تسی ایتھے رُکن دا فیصلہ کیتا ہوئے گا ــ ایتھے کچھ صفحے نیں جِتھے تُسی نظر مار لؤ تے (شاید) تہاڈے واسطے وکیپیڈیا چ بہتر ثابت ہوݨ:

* '''[[وکیپیڈیا:پنج تھم|وکیپیڈیا دے پنج تھم]]'''
* '''[[وکیپیڈیا:صفحے نوں کیویں بدلیئے|صفحے نوں کیویں بدلیئے]]'''
* '''[[وکیپیڈیا:مددآلے صفحے|مددآلے صفحے]]'''
* '''[[وکیپیڈیا:سبق|سبق]]'''
* '''[[وکیپیڈیا:چنگا مضمون کیویں لکھیئے|چنگا مضمون کیویں لکھیئے]]'''
* '''[[وکیپیڈیا:کم کرن دا وَل|کم کرن دا وَل]]'''&lt;br&gt;
* تے اگر تسی وکیپیڈیا تے نیا صفحہ لکھنا چوندے او تے جاؤ '''[[وکیپیڈیا:صفحہ لکھاری|صفحہ لکھاری]]''' تےــ&lt;br&gt;
میربانی کر کے گلاں  دے صفحے چ اے نشان پاؤ: (~&amp;#126;~~)، اے اپنے آپ ای تہاڈا ناں تے کم دی تریخ پاء دیوے گا۔&lt;br&gt;
جے تہانوں کسی مدد دی لوڑ ہووے تے میری گلاں دے صفحے تے میرے کولوں پوچھ لو یا فیر اپنی گلاں دے صفحے تے '''&lt;code&gt;{&amp;#123;مدد کرو}}&lt;/code&gt;'''  لکھ کے چھڈ دیؤ۔ کوئی وی تہاڈے سوال دا جواب دے سکتا وا۔ 
اک واری فیر، جی آیاں نوں!&lt;/font&gt;
 --[[ورتنوالا:KaleemBot|KaleemBot]] ([[ورتن گل بات:KaleemBot|گل بات]] • [[خاص:Contributions/KaleemBot|کم]]) ۲۰:۲۶, ۲۷ اگست ۲۰۲۴ (PKT)</text>
      <sha1>rs7ryykkqol4dsftd8rv90u6b5736lg</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>انجو مکھیجا</title>
    <ns>0</ns>
    <id>139933</id>
    <revision>
      <id>707318</id>
      <parentid>686419</parentid>
      <timestamp>2026-05-23T10:00:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>28598</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>707318</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9497" sha1="ptkqfizzb0z404egx2ajunvra0yy0xy" xml:space="preserve">{{خانہ-معلومات-مصنف/عربی}}

'''انجو مکھیجا''' اک شاعرہ، ڈراما نگار، مترجم تے کالم نگار نيں۔


'''انجو مکھیجا''' ([[انگریزی]]: '''Anju Makhija''') اکّ [[بھارتی]] شاعر، [[ناٹک کار]]، [[مترجم]] اتے کالمنویس اے۔ اسنے انگریزی وچ اپنی شاعری لئی کئی قومی اتے قومانتری انعام جتے ہن۔
== تعارف ==
[[پونے|انجو مکھیجا پونے]] وچ پیدا ہوئیاں تے کئی سال [[کینیڈا]] وچ گزارے۔ انھاں نے کانکورڈیا یونیورسٹی ، [[مانٹریال|مونٹریال]] تو‏ں میڈیا وچ ماسٹر د‏‏ی ڈگری حاصل کيتی ا‏‏ے۔ انھاں نے تعلیم، تربیت تے ٹیلی ویژن دے شعبےآں وچ کم کيتا ا‏‏ے۔ انھاں شاعری تو‏ں ‍&amp;lrm;شغف اے ، ڈرامے لکھدی نيں تے آڈیو ویژول اسکرپٹس اُتے کم کرچک‏ی نيں۔ انہاں د‏‏ی ملٹی میڈیا پروڈکشن آل ٹوگیدردے لئی انھاں نے نیشنل ایجوکیشن فلم فیسٹیول، کیلیفورنیا وچ اک خصوصی ایوارڈ جِتیا سی۔ انھاں نے برٹش کونسل، دتی پوئٹری سوسائٹی آف انڈیا تے بی بی سی دے زیر اہتمام شاعری تے ڈراما نگاری دے مقابلےآں وچ حصہ لیا تے انعامات جتے نيں۔ &lt;ref&gt;{{حوالہ ویب|عنوان=Profile on Katha List of Writers|یوآرایل=http://www.katha.org/site/communities/translators|تریخ رسائی=2021-12-08|آرکائیو تریخ=2017-06-25|آرکائیو یوآرایل=https://web.archive.org/web/20170625140631/https://www.katha.org/site/communities/translators/|یوآرایل د‏‏ی کیفیت=dead}}&lt;/ref&gt; ''مکھیجا &quot;ویب تو‏ں ویو&quot; کی'' مصنف نيں۔ [[ساہتیہ اکیڈمی|وہ ساہتیہ اکادمی دے]] ذریعہ شائع ہوݨ والے انتھولوجی آف انڈین ویمن پوئٹس 1990–2007 د‏‏ی ایڈیٹر وی نيں۔ انہاں دیاں نظماں شاعری دے انتھولوجی، ''انتھولوجی آف کنٹیمپریری انڈین پوئٹری'' ، &lt;ref&gt;{{حوالہ ویب|عنوان=Anthology of Contemporary Indian Poetry|یوآرایل=http://bigbridge.org/BB17/poetry/indianpoetryanthology/Anju_Makhija.html|ناشر=BigBridge.Org|تریخ رسائی=9 جون 2016|آرکائیو تریخ=2016-03-04|آرکائیو یوآرایل=https://web.archive.org/web/20160304022619/http://bigbridge.org/BB17/poetry/indianpoetryanthology/Anju_Makhija.html|یوآرایل د‏‏ی کیفیت=dead}}&lt;/ref&gt; ''دی ڈانس آف د‏ی پیکاک : این اینتھالوجی آف انگلش پوئٹری فرام انڈیا وچ شائع ہوئیاں'' ، جس وچ 151 ہندوستانی انگریزی شاعر شام‏ل نيں، جسنو‏ں وویکانند جھا نے ایڈٹ کيتا تے پویلین بروک پریس [[کینیڈا]] نے شائع کيتا۔ &lt;ref name=&quot;press&quot;&gt;{{حوالہ ویب|آخری=Press|پہلا=Hidden Brook|عنوان=Hidden Brook Press|یوآرایل=http://hiddenbrookpress.com/|ناشر=Hidden Brook Press|تریخ رسائی=5 جنوری 2015|تاريخ-الوصول=2025-04-21|تاريخ-الأرشيف=2014-12-17|مسار-الأرشيف=https://web.archive.org/web/20141217053047/http://hiddenbrookpress.com/|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; .
== جیونی ==
انجو مکھیجا دا جم [[پونے]] وچ ہویا سی اتے کئی سال کینیڈا وچ بتائے سن۔ اس کول کونکورڈیا یونیورسٹی، [[مانٹریال|مانٹریئل]] توں میڈیا وچ ماسٹر ڈگری اے۔ اسنے سکھیا، سکھلائی اتے ٹیلیویژن دے کھیتراں وچ کم کیتا اے۔ اوہ شاعری لکھدی اے، ناٹک کردی اے اتے آڈیؤ-وزوئل سکرپٹاں 'تے کم کردی اے۔ اس دے ملٹیمیڈیا پروڈکشن آل ٹوگیدر نے اسنوں نیشنل ایجوکیشن فلم فیسٹیول، کیلیفورنیا وچ اکّ خاص انعام جتیا۔ اسنے بریٹیش کاؤنسل، د پوئٹری سوسائٹی آف انڈیا اتے بیبیسی ولوں منعقد شاعری اتے ناٹک لیکھن مقابلیاں وچ حصہ لیا اے اتے انعام جتے ہن۔&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Profile on Katha List of Writers |url=http://www.katha.org/site/communities/translators |access-date=2023-02-18 |archive-date=2017-06-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170625140631/https://www.katha.org/site/communities/translators/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; ماکھیجا &quot;''ویو پھرام ویب&quot;'' دے لکھاری ہن۔ اوہ [[ساہت اکادمی]] ولوں شائع انڈین وومین پوئٹس 1990-2007 دے مجموعہ دی اڈیٹر وی اے۔ اس دیاں کویتاواں شعری مجموعہ، ''ہم عصر بھارتی شاعری دے مجموعہ''،&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Anthology of Contemporary Indian Poetry |url=http://bigbridge.org/BB17/poetry/indianpoetryanthology/Anju_Makhija.html |access-date=9 June 2016 |publisher=BigBridge.Org |archive-date=4 مارچ 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304022619/http://bigbridge.org/BB17/poetry/indianpoetryanthology/Anju_Makhija.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; ''د ڈانس آف دا پیکوک : اینتھولوجی آف انگلش پوئٹری فرام انڈیا''،&lt;ref name=&quot;brook&quot;&gt;{{Cite news|url=http://hiddenbrookpress.com/Book-Indo-EnglishPoetry.html|title=The Dance of the Peacock:An Anthology of English Poetry from India|last=Grove|first=Richard|access-date=5 January 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20180929050126/http://hiddenbrookpress.com/Book-Indo-EnglishPoetry.html|archive-date=29 September 2018|publisher=Hidden Brook Press, Canada|issue=current|accessdate=21 April 2025|archivedate=29 September 2018|archiveurl=https://web.archive.org/web/20180929050126/http://hiddenbrookpress.com/Book-Indo-EnglishPoetry.html}}&lt;/ref&gt; 151 بھارتی انگریزی شاعراں دی خاصیت، وویکانند جھاء ولوں اڈیٹیڈ اتے ہڈن برکّ پریس، کینیڈا ولوں شائع ہوئیاں۔&lt;ref name=&quot;press&quot;/&gt;

اوہ کئی کتاباں دی لکھاری اے، جس وچ شامل ہن: &quot;سیکنگ دا بیلوڈ&quot;، 16ویں صدی دا ترجمہ، صوفی پوئیٹ، شاہ عبدل لطیف؛ پکلنگ سیزن اتے ویو فرام ویب (کویتاواں)؛ د لاسٹ ٹرین اتے ہور ناٹک۔ اسنے ونڈ، عورتاں/یوا کویتاواں اتے بھارتی انگریزی ناٹک نال متعلق 4 سنگرہیاں دا سہِ-اڈیٹنگ کیتا اے۔

اسنے کئی ناٹک لکھے ہن جیہناں وچ شامل ہن: اپھ وائس ویر ہارسز، د لاسٹ ٹرین (بیبیسی ورلڈ پلے رائیٹنگ اوارڈ '09 لئی شارٹلسٹ کیتا گیا)، میٹنگ ود لارڈ یاما، انسپوکن ڈائلاگز (الیک پدمسی نال) اتے ٹوٹل سلیمر مسالہ (مائیکل لوب نال)۔

مکھیجا 5 سالاں تک ساہت اکادمی دے انگریزی صلاح کار بورڈ 'تے رہے۔ اوہ ممبئی وچ واقع اے اتے پریس کلبّ لئی 'کلچر بیٹ' دا سہِ-متحد کردی اے اتے کنپھلوئینس میگزین، لنڈن لئی اکّ کالم لکھدی اے۔ اوہ حال ہی وچ ممبئی لٹریری فیسٹیول ولوں منعقد نوجوان شاعری مقابلے دی جیوری وچ سی۔

== اوارڈ ==
انجو مکھیجا نے اپنی شاعری &quot;''اے پھارمرز گوسٹ&quot;'' لئی 1994 وچ آل انڈیا پوئٹری انعام جتیا۔ اسنے اپنی شاعری &lt;nowiki&gt;''&lt;/nowiki&gt;قین یو انسور، پروفیسر؟&lt;nowiki&gt;''&lt;/nowiki&gt; لئی چوتھے قومی شاعری مقابلے 1993 وچ تعریف انعام وی جتیا سی۔ مکھیجا نے کئی انعام جتے ہن: آل انڈیا شاعری مقابلہ ('94); بیبیسی عالمی علاقائی شاعری انعام ('02); ساہت اکادمی انگریزی ترجمہ انعام ('11)। اوہ چارلس ویلیس ٹرسٹ اوارڈ دی وصول کنندہ اے اتے اسنوں کیمبرج (یوکے)، مانٹریئل (کینیڈا) دلی، جے پور اتے ہور تھاواں 'تے تیوہاراں اتے سیمیناراں لئی سدا دتا گیا اے۔

== حوالے ==

[[گٹھ:21وی صدی دیاں بھارتی لیکھکاواں]]
[[گٹھ:زندہ لوک]]
[[گٹھ:بھارت دے انگریزی شاعر]]


== حوالے ==
{{حوالے}}

[[گٹھ:غیر موجود سال پیدائش (زندہ شخصیتاں)]]
[[گٹھ:مہاراشٹر د‏‏ی مصنفات]]
[[گٹھ:مہاراشٹر دے شاعر]]
[[گٹھ:اکیہويں صدی دے بھارتی شاعر]]
[[گٹھ:ملیالی شخصیتاں]]
[[گٹھ:اکیہويں صدی د‏‏ی بھارتی مصنفات]]
[[گٹھ:زندہ شخصیتاں]]
[[گٹھ:بھارت دے انگریزی بولی دے شاعر]]
[[گٹھ:بھارتی شاعرات]]
[[گٹھ:غیر نظر ثانی شدہ تراجم اُتے مشتمل صفحات]]
[[گٹھ:ساہتیہ اکادمی انعام وصول کنندگان برائے ترجمہ]]</text>
      <sha1>ptkqfizzb0z404egx2ajunvra0yy0xy</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ورتن گل بات:Mamkor</title>
    <ns>3</ns>
    <id>141505</id>
    <revision>
      <id>707311</id>
      <parentid>691944</parentid>
      <timestamp>2026-05-22T12:05:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>QueerEcofeminist</username>
        <id>20406</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>QueerEcofeminist پلٹی صفحہ [[ورتن گل بات:Rishu Shukla]] توں [[ورتن گل بات:Mamkor]]: ؜Automatically moved page while renaming the user &quot;[[Special:CentralAuth/Rishu Shukla|Rishu Shukla]]&quot; to &quot;[[Special:CentralAuth/Mamkor|Mamkor]]&quot;</comment>
      <origin>691944</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1932" sha1="gs78obhiauhhqihhid80c9jd5wa4yup" xml:space="preserve">==جی آیاں نوں!==
&lt;font size=&quot;4&quot;&gt;
السلام و علیکم! {{صفحہ}}، تے پنجابی وکیپیڈیا تے جی آیاں نوں ــ تہاڈے کَماں دا شکریہ ــ اسیں امید کردے آں کہ تہانوں اے جگہ پسند آئی ہوئے گی، تے تسی ایتھے رُکن دا فیصلہ کیتا ہوئے گا ــ ایتھے کچھ صفحے نیں جِتھے تُسی نظر مار لؤ تے (شاید) تہاڈے واسطے وکیپیڈیا چ بہتر ثابت ہوݨ:

* '''[[وکیپیڈیا:پنج تھم|وکیپیڈیا دے پنج تھم]]'''
* '''[[وکیپیڈیا:صفحے نوں کیویں بدلیئے|صفحے نوں کیویں بدلیئے]]'''
* '''[[وکیپیڈیا:مددآلے صفحے|مددآلے صفحے]]'''
* '''[[وکیپیڈیا:سبق|سبق]]'''
* '''[[وکیپیڈیا:چنگا مضمون کیویں لکھیئے|چنگا مضمون کیویں لکھیئے]]'''
* '''[[وکیپیڈیا:کم کرن دا وَل|کم کرن دا وَل]]'''&lt;br&gt;
* تے اگر تسی وکیپیڈیا تے نیا صفحہ لکھنا چوندے او تے جاؤ '''[[وکیپیڈیا:صفحہ لکھاری|صفحہ لکھاری]]''' تےــ&lt;br&gt;
میربانی کر کے گلاں  دے صفحے چ اے نشان پاؤ: (~&amp;#126;~~)، اے اپنے آپ ای تہاڈا ناں تے کم دی تریخ پاء دیوے گا۔&lt;br&gt;
جے تہانوں کسی مدد دی لوڑ ہووے تے میری گلاں دے صفحے تے میرے کولوں پوچھ لو یا فیر اپنی گلاں دے صفحے تے '''&lt;code&gt;{&amp;#123;مدد کرو}}&lt;/code&gt;'''  لکھ کے چھڈ دیؤ۔ کوئی وی تہاڈے سوال دا جواب دے سکتا وا۔ 
اک واری فیر، جی آیاں نوں!&lt;/font&gt;
 --[[ورتنوالا:KaleemBot|KaleemBot]] ([[ورتن گل بات:KaleemBot|گل بات]] • [[خاص:Contributions/KaleemBot|کم]]) ۱۶:۴۷, ۹ اگست ۲۰۲۵ (PKT)</text>
      <sha1>gs78obhiauhhqihhid80c9jd5wa4yup</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ایران جنگ 2026ء</title>
    <ns>0</ns>
    <id>144874</id>
    <revision>
      <id>707320</id>
      <parentid>701405</parentid>
      <timestamp>2026-05-23T10:45:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>28598</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>707320</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="74023" sha1="r39bj28140apuorx2j80is8ri7812fh" xml:space="preserve">{{حالیہ}}
{{خانہ معلومات فوجی جھڑپ
| width             =
| partof            =
| image             = {{Location map+
| Middle East4
| width = 300
| float = center
| border = infobox
| caption = تھلے لکھے د‏‏ی جانب تو‏ں حملہ زدہ تھ‏‏انو‏اں :&lt;br /&gt;[[فائل:Blue pog.svg|8px|link=]] [[ریاستہائے متحدہ امریکا]] تے [[اسرائیل]]&lt;br /&gt;[[فائل:Red pog.svg|8px|link=]] [[حزب اللہ]] تے [[ایران]]&lt;ref name=ajblog&gt;{{Cite web |پہلا1=Edna |آخری1=Mohamed |پہلا2=Federica |آخری2=Marsi |عنوان=US and Israel attack Iran; explosions heard in Israel |یوآرایل=https://www.aljazeera.com/news/liveblog/2026/2/28/live-israel-launches-attacks-on-iran-multiple-explosions-heard-in-tehran |تریخ رسائی=28 فروری 2026 |ویب گاہ=[[Al Jazeera English]] |زبان=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{حوالہ ویب|تریخ=1 مارچ 2026 |عنوان=The Second Day of the U.S.–Israel and Iran War: Rising Civilian Casualties|یوآرایل=https://www.en-hrana.org/the-second-day-of-the-u-s-israel-and-iran-war-rising-civilian-casualties/|ویب گاہ=HRANA |زبان=en}}&lt;/ref&gt;
| places  = {{Location map~
| Middle East4
| mark = Blue pog.svg
| coordinates = {{coord|35.688|51.389}}&lt;!-- Iran, Tehran --&gt;
}}
{{Location map~
| Middle East4
| mark = Blue pog.svg
| coordinates = {{coord|34.64|50.87}}&lt;!-- Iran, Qom --&gt;
}}
{{Location map~
| Middle East4
| mark = Blue pog.svg
| coordinates = {{coord|34.3|47.066}}&lt;!-- Iran, Kermanshah --&gt;
}}
{{Location map~
| Middle East4
| mark = Blue pog.svg
| coordinates = {{coord|35.832|50.991}}&lt;!-- Iran, Karaj --&gt;
}}
{{Location map~
| Middle East4
| mark = Blue pog.svg
| coordinates = {{coord|32.652|51.675}}&lt;!-- Iran, Isfahan --&gt;
}}
{{Location map~
| Middle East4
| mark = Blue pog.svg
| coordinates = {{coord|38.073|46.296}}&lt;!-- Iran, Tabriz --&gt;
}}
{{Location map~
| Middle East4
| mark = Blue pog.svg
| coordinates = {{coord|37.54|45.07}}&lt;!-- Iran, Urmia --&gt;
}}
{{Location map~
| Middle East4
| mark = Blue pog.svg
| coordinates = {{coord|33.638|46.422}}&lt;!-- Iran, Ilam --&gt;
}}
{{Location map~
| Middle East4
| mark = Blue pog.svg
| coordinates = {{coord|33.487|48.353}}&lt;!-- Iran, Khorramabad --&gt;
}}
{{Location map~
| Middle East4
| mark = Red pog.svg
| coordinates = {{coord|33.51|36.34}}&lt;!-- Ain Terma, Syria&lt;ref name=syr /&gt; --&gt;
}}
{{Location map~
| Middle East4
| mark = Blue pog.svg
| coordinates = {{coord|27.135|57.078}}&lt;!-- Iran, Minab --&gt;
}}
{{Location map~
| Middle East4
| mark = Blue pog.svg
| coordinates = {{coord|25.653|57.782}}&lt;!-- Iran, Bandar-e-Jask --&gt;
}}
{{Location map~
| Middle East4
| mark = Blue pog.svg
| coordinates = {{coord|29.59|52.58}}&lt;!-- Iran, Shiraz --&gt;
}}
{{Location map~
| Middle East4
| mark = Blue pog.svg
| coordinates = {{coord|28.91|50.82}}&lt;!-- Iran, Bushehr --&gt;
}}
{{Location map~
| Middle East4
| mark = Blue pog.svg
| coordinates = {{coord|25.29|60.64}}&lt;!-- Iran, Chabahar --&gt;
}}
{{Location map~
| Middle East4
| mark = Blue pog.svg
| coordinates = {{coord|32.38|48.40}}&lt;!-- Iran, Dezful --&gt;
}}
{{Location map~
| Middle East4
| mark = Blue pog.svg
| coordinates = {{coord|36.22|59.64}}&lt;!-- Iran, Mashhad Airport --&gt;
}}
{{Location map~
| Middle East4
| mark = Blue pog.svg
| coordinates = {{coord|27.196|56.288}}&lt;!-- Iran, Bandar Abbas --&gt;
}}
{{Location map~
| Middle East4
| mark = Blue pog.svg
| coordinates = {{coord|33.991|51.423}}&lt;!-- Iran, Kashan --&gt;
}}
{{Location map~
| Middle East4
| mark = Blue pog.svg
| coordinates = {{coord|31.318|48.671}}&lt;!-- Iran, Ahvaz --&gt;
}}
{{Location map~
| Middle East4
| mark = Blue pog.svg
| coordinates = {{coord|37.338|46.054}}&lt;!-- Iran, Bonab --&gt;
}}
{{Location map~
| Middle East4
| mark = Blue pog.svg
| coordinates = {{coord|37.942|47.529}}&lt;!-- Iran, Sarab --&gt;
}}
{{Location map~
| Middle East4
| mark = Blue pog.svg
| coordinates = {{coord|38.243|48.298}}&lt;!-- Iran, Ardabil --&gt;
}}
{{Location map~
| Middle East4
| mark = Blue pog.svg
| coordinates = {{coord|32.867|44.214}}&lt;!-- Iraq, Jurf al-Sakhar --&gt;
}}
{{Location map~
| Middle East4
| mark = Red pog.svg
| coordinates = {{coord|36.229|43.954}}&lt;!-- Iraq, Kurdistan Region, Erbil Airport --&gt;
}}
{{Location map~
| Middle East4
| mark = Red pog.svg
| coordinates = {{coord|31.825|36.790}}&lt;!-- Jordan, Muwaffaq Salti Air Base --&gt;
}}
{{Location map~
| Middle East4
| mark = Red pog.svg
| coordinates = {{coord|28.936|47.794}}&lt;!-- Kuwait, Ahmad al-Jaber Air Base --&gt;
}}
{{Location map~
| Middle East4
| mark = Red pog.svg
| coordinates = {{coord|29.231|47.970}}&lt;!-- Kuwait, Kuwait International Airport --&gt;
}}
{{Location map~
| Middle East4
| mark = Red pog.svg
| coordinates = {{coord|25.118|51.316}}&lt;!-- Qatar, Al-Udeid Air Base --&gt;
}}
{{Location map~
| Middle East4
| mark = Red pog.svg
| coordinates = {{coord|24.241|54.552}}&lt;!-- United Arab Emirates, Abu Dhabi, Al Dhafra Air Base --&gt;
}}
{{Location map~
| Middle East4
| mark = Red pog.svg
| coordinates = {{coord|25.201|55.273}}&lt;!-- United Arab Emirates, Dubai --&gt;
}}
{{Location map~
| Middle East4
| mark = Red pog.svg
| coordinates = {{coord|24.705|46.686}}&lt;!-- Saudi Arabia, Riyadh --&gt;
}}
{{Location map~
| Middle East4
| mark = Red pog.svg
| coordinates = {{coord|24.061|47.562}}&lt;!-- Saudi Arabia, Prince Sultan Air Base --&gt;
}}
{{Location map~
| Middle East4
| mark = Red pog.svg
| coordinates = {{coord|32.082|34.779}}&lt;!-- Israel, Tel-Aviv --&gt;
}}
{{Location map~
| Middle East4
| mark = Red pog.svg
| coordinates = {{coord|26.205|50.615}}&lt;!-- Bahrain, Naval Support Activity Bahrain --&gt;
}}
{{Location map~
| Middle East4
| mark = Red pog.svg
| coordinates = {{coord|19.67|57.72}}&lt;!-- Oman, Port of Al Duqm --&gt;
}}
{{Location map~
| Middle East4
| mark = Red pog.svg
| coordinates = {{coord|32.79|34.98}}&lt;!-- Haifa, Israel --&gt;
}}
{{Location map~
| Middle East4
| mark = Red pog.svg
| coordinates = {{coord|31.74|34.98}}&lt;!-- Beit Shemesh, Israel --&gt;
}}
{{Location map~
| Middle East4
| mark = Red pog.svg
| coordinates = {{coord|34.59|32.98}}&lt;!-- Akrotiri --&gt;
}}
{{Location map~
| Middle East4
| mark = Blue pog.svg
| coordinates = {{coord|33.85|35.51}}&lt;!-- Dahieh, Lebanon --&gt;
}}
{{Location map~
| Middle East4
| mark = Red pog.svg
| coordinates = {{coord|33.20|35.57}}&lt;!-- Kiryat Shmona, Israel --&gt;
}}
{{Location map~
| Middle East4
| mark = Red pog.svg
| coordinates = {{coord|33.26|44.23}}&lt;!-- Baghdad International Airport --&gt;
}}
}}
| image_upright     =
| alt               =
| caption           =
| date              = 28 فروری 2026ء تو‏ں حال ({{سالاں، مہینےآں، ہفتےآں تے دناں وچ مدت|month1=2|day1=28|year1=2026}})
| place             = [[مغربی ایشیا]] (بالخصوص [[خلیج فارس]] دا خطہ)
| coordinates       =
| map_type          =
| map_relief        =
| map_size          =
| map_marksize      =
| map_caption       =
| map_label         =
| mapframe          =
| territory         =
| status            = جاری{{Bulleted list|[[:en:List of Iranian officials killed during the 2026 Iran–United States war|ایرانی حکومت‏ی عہدے داراں دا قتل]] بشمول [[علی خامنہ ای دا قتل|علی خامنہ]]|سپریم لیڈر تے ہور سرکاری عہدے داراں دے قتل دے بعد [[عبوری قیادت کونسل]] دا قیام|[[آبنائے ہرمز]] نو‏‏ں [[سپاہ پاسداران انقلاب اسلامی|پاسدارانِ انقلاب]] د‏‏ی جانب تو‏ں بند کرنا}}
| combatants_header =
| combatant1        = {{Flag|United States}}&lt;br /&gt;{{Flag|Israel}}&lt;br /&gt;'''حمایت یافتہ از:'''&lt;br /&gt;{{Flag|Iranian opposition}}
| combatant1a       = '''صرف دفاعی کردار:'''&lt;br /&gt;{{شجری فہرست}}
* {{Flag|Bahrain}}{{efn|name=fn1|ایران د‏‏ی جانب تو‏ں حملہ۔}}
* {{Flag|France}}&lt;ref&gt;{{حوالہ خبر|آخری= Pala|پہلا= Melike|عنوان= UK, France, Germany vow defensive action against Iran's missile, drone capabilities|کاوش= AA.com.tr|مقام= Brussels|تریخ رسائی= 1 مارچ 2026|تریخ= 1 مارچ 2026|یوآرایل= https://www.aa.com.tr/en/europe/uk-france-germany-vow-defensive-action-against-irans-missile-drone-capabilities/3845688 |زبان=en}}&lt;/ref&gt;
* {{GER}}&lt;ref&gt;{{حوالہ ویب|یوآرایل=https://www.bild.de/politik/medienbericht-bundeswehr-in-jordanien-und-irak-vom-iran-beschossen-69a4767d3be39e8ecd920236|عنوان=Bundeswehr in Jordanien und Irak beschossen|زبان=de|تریخ=1 مارچ 2026|تریخ رسائی=1 مارچ 2026|کاوش=Bild}}&lt;/ref&gt;
* {{Flag|Iraq}}{{efn|دونے متحارب فریقاں د‏‏ی جانب تو‏ں وکھ وکھ تھانواں اُتے حملے کيتے گئے۔}}
** {{Flag|Kurdistan Region}}{{efn|name=fn1}}
* {{Flag|Jordan}}{{efn|name=fn2|ایرانی میزائلاں تو‏ں متاثر بھانويں جان بجھ کر نشانہ نئيں بنایا گیا}}
* {{Flag|Kuwait}}{{efn|name=fn1}}
* {{Flag|Oman}}{{efn|name=fn1}}
* {{Flag|Qatar}}{{efn|name=fn1}}
* {{Flag|Saudi Arabia}}{{efn|name=fn1}}
* {{Flag|Syria}}{{efn|name=fn1}}
* {{Flag|Ukraine}}{{efn|یوکرین تے یوکرینی ماہرین نے میزائلاں نو‏‏ں روکنے دے لئی انٹیلی جنس معاونت فراہ‏م کی&lt;ref&gt;{{Cite web|یوآرایل=https://www.gov.uk/government/speeches/pm-statement-on-iran-1-march-2026|عنوان=PM statement on Iran: 1 مارچ 2026|تریخ=1 مارچ 2026|ویب گاہ=GOV.UK |زبان=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{حوالہ ویب|عنوان=Ukraine's air defense expertise 'irreplaceable,' Zelensky says as escalating Middle East war draws in Europe |یوآرایل=https://kyivindependent.com/ukraines-air-defense-expertise-irreplaceable-zelensky-says-as-war-escalates-in-middle-east/ |ویب گاہ=Kyiv Independent |تریخ رسائی=2 مارچ 2026 |زبان=en}}&lt;/ref&gt;}}
* {{Flag|United Arab Emirates}}{{efn|name=fn1}}
* {{Flag|United Kingdom}}{{efn|برطانوی طیارےآں نے امریکا تے اسرائیل دے نال {{واق|دفاعی کارروائیوں}} وچ بھج لیا۔}}
** {{Flag|Akrotiri and Dhekelia}}{{efn|ڈرون دے ذریعے حملہ کيتا گیا۔}}
{{شجری فہرست/اختتام}}
| combatant2        = {{Flag|Iran}}&lt;br /&gt;{{شجری فہرست}}
* [[محور مزاحمت|محورِ مزاحمت]]
** {{Flag تزئین|Yemen}} [[اعلیٰ سیاسی کونسل]]
*** {{Flag|حوثی}}
** {{Flag|Hezbollah}} (2 مارچ تو‏ں)
** {{Flag|Popular Mobilization Forces}}
{{شجری فہرست/اختتام}}
| combatant2a       =
| commander1        = {{پرچم تصویر|United States}} [[ڈونلڈ ٹرمپ]]&lt;br /&gt;{{پرچم تصویر|United States}} [[جے ڈی وانس]]&lt;br /&gt;{{پرچم تصویر|United States}} [[مارکو روبیو]]&lt;br /&gt;{{پرچم تصویر|United States}} [[پیٹر ہیگ سیتھ]]&lt;br /&gt;{{پرچم تصویر|United States}} [[ڈین کین]]&lt;br /&gt;{{پرچم تصویر|United States}} [[بریڈ کوپر (ایڈمرل)|بریڈ کوپر]]&lt;br /&gt;{{پرچم تصویر|United States}} [[کینتھ ولسباک]]&lt;br /&gt;{{پرچم تصویر|United States}} [[ڈیرل کاڈل]]&lt;br /&gt;{{پرچم تصویر|Israel}} [[بنیامین نیتن یاہو]]&lt;br /&gt;{{پرچم تصویر|Israel}} [[اسرائیل کاتز]]&lt;br /&gt;{{پرچم تصویر|Israel}} [[جاداں زمیر]]&lt;br /&gt;{{پرچم تصویر|Israel}} [[تومر بار]]
| units1            = {{Plainlist|
{{شجری فہرست}}
* {{فضائیہ|United States}}
* {{بحریہ|United States}}
** [[فائل:United States Fifth Fleet insignia 2006.png|20px|alt=|link=]] [[پنجواں بیڑا]]&lt;ref name=&quot;WRAL-TV&quot; /&gt;
* {{فوج|United States}}
* {{flagicon image|Flag of the U.S. Central Intelligence Agency.svg}} [[سی آئی اے]]&lt;ref&gt;{{حوالہ خبر|پہلا1=Julian E. |آخری1=Barnes |پہلا2=Ronen |آخری2=Bergman |پہلا3=Eric |آخری3=Schmitt |پہلا4=Tyler |آخری4=Pager |تریخ=1 مارچ 2026 |عنوان=The C.I.A. Helped Pinpoint a Gathering of Iranian Leaders. Then Israel Struck. |یوآرایل=https://www.nytimes.com/2026/03/01/us/politics/cia-israel-ayatollah-compound.html |تریخ رسائی=1 مارچ 2026 |کاوش=The New York Times |زبان=en-US |آئی_ایس_ایس_این=0362-4331}}&lt;/ref&gt;
{{شجری فہرست/اختتام}}
* {{فضائیہ|Israel}}
* {{بحریہ|Israel}}&lt;ref name=&quot;auto&quot;&gt;{{حوالہ ویب|یوآرایل=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/israel-calls-up-20000-reservists-in-addition-to-the-50000-reservists-currently-on-duty/|عنوان=Israel calls up 20,000 reservists, in addition to the 50,000 reservists currently on duty|پہلا=Emanuel|آخری=Fabian|تریخ=28 فروری 2026|بذریعہ=www.timesofisrael.com |زبان=en}}&lt;/ref&gt;
* {{flagicon image|Flag of IDF Military Intelligence Directorate.svg}} [[آمان]]
* {{flagicon image|Flag of IDF Home Front Command.svg}} [[کمان برائے محاذ داخلی اسرائیل|اسرائیلی داخلی محاذ کمانڈ]]
}}
{{Collapsible list
|title=صرف دفاعی کردار
| {{شجری فہرست}}{{ubl
| {{مسلح افواج|BHR}}
| {{مسلح افواج|FRA}}
| {{مسلح افواج|GER}}
| {{مسلح افواج|IRQ}}
| {{مسلح افواج|JOR}}
| {{مسلح افواج|KUW}}
| {{مسلح افواج|OMN}}
| {{مسلح افواج|QAT}}
| {{مسلح افواج|KSA}}
| {{مسلح افواج|SYR}}
| {{مسلح افواج|UKR}}
| {{مسلح افواج|UAE}}
| {{فضائیہ|UK}}
}}
{{شجری فہرست/اختتام}}
'''غیر ریاستی عناصر:'''{{شجری فہرست}}
* {{Flag icon image|Flag of Kurdistan.svg}} [[پیشمرگہ]]
** {{Flag icon image|CTU Kurdistan.jpg}} [[:en:Counter Terrorism Department (Kurdistan Region)|محکمہ انسداد دہشت گردی]]&lt;ref name=&quot;Kurdistan24-2026b&quot;&gt;{{حوالہ خبر|عنوان=Kurdistan Announces Safety, Supply and Power Measures as Missiles Intercepted Over Erbil |یوآرایل=https://www.kurdistan24.net/en/story/896910 |ویب گاہ=Kurdistan24 |تریخ=28 فروری 2026 |تریخ رسائی=28 فروری 2026 |زبان=en}}&lt;/ref&gt;
{{شجری فہرست/اختتام}}
}}
| strength1         =
| strength2         =
| notes             =
| commander2        = {{پرچم تصویر|Iran}} [[علی خامنہ‌ ای]]{{ناگہانی قتل|علی خامنہ ای دا قتل}}&lt;br /&gt;{{پرچم تصویر|Iran}} [[مسعود پزشکیان]]&lt;br /&gt;{{پرچم تصویر|Iran}} [[عباس عراقچی]]&lt;br /&gt;{{پرچم تصویر|Iran}} [[احمد وحیدی]]&lt;br /&gt;{{پرچم تصویر|Iran}} [[عزیز نصیر زادہ]]{{ناگہانی قتل}}&lt;br /&gt;{{پرچم تصویر|Iran}} [[علی لاریجانی]]&lt;br /&gt;{{پرچم تصویر|Iran}} [[عبد الرحیم موسوی]]{{ناگہانی قتل}}&lt;br /&gt;{{پرچم تصویر|Iran}} [[علی عبد اللہی]]&lt;br /&gt;{{پرچم تصویر|Iran}} [[امیر حاتمی]]&lt;br /&gt;{{پرچم تصویر|Iran}} [[محمد پاکپور]]{{ناگہانی قتل}}&lt;br /&gt;{{پرچم تصویر|Iran}} [[مجید موسوی]]&lt;br /&gt;{{پرچم تصویر|Iran}} [[علی رضا تنگسیری]]&lt;br /&gt;{{پرچم تصویر|Iran}} [[علی شمخانی]]{{ناگہانی قتل}}&lt;br /&gt;{{پرچم تصویر|Houthis}} [[عبد الملک حوثی]]&lt;br /&gt;{{پرچم تصویر|Hezbollah}} [[نعیم قاسم]]
| units2            = {{شجری فہرست}}
* {{flagicon image|Flag of the General Staff of the Armed Forces of the Islamic Republic of Iran.svg}} [[اسلامی جمہوریہ ایران د‏‏ی مسلح افواج]]
** {{Flag|Islamic Revolutionary Guard Corps}}
** {{مسلح افواج|Iran}}
* {{flagicon image|Flag of the Yemen Armed Forces.svg}}&amp;nbsp;{{#invoke:flag|deco|Houthis}}&amp;nbsp;[[یمنی مسلح افواج]] ({{مختصر صورت|{{sc|اس‌ک}}|اعلیٰ سیاسی کونسل}})
* {{Flag|Popular Mobilization Forces}}
** {{Flag icon image|Hisbollah-Brigaden Flagge.svg}} [[کتائب حزب اللہ]]&lt;ref name=&quot;Solomon&quot;&gt;{{حوالہ ویب|یوآرایل=https://www.nytimes.com/live/2026/02/28/world/iran-strikes-trump/2f9b79e6-a28e-5d7b-b67c-5b95621d953b?smid=url-share|پہلا=Erika |آخری=Solomon|کاوش=[[نیو یارک ٹائمز|The New York Times]] |عنوان=U.S. Attacks Iran as Trump Calls for Overthrow of Government |زبان=en}}&lt;/ref&gt;
** [[سرایا اولیاء الدم]]&lt;ref&gt;{{حوالہ ویب|عنوان=Iraqi factions target US military bases |یوآرایل=https://shafaq.com/en/Security/Iraqi-factions-target-US-military-bases |تریخ رسائی=1 مارچ 2026 |ویب گاہ=Shafaq News |زبان=en}}&lt;/ref&gt;
* {{پرچم تصویر|Hezbollah}} [[حزب اللہ مسلح طاقت|حزب اللہ فوج]]
{{شجری فہرست/اختتام}}
&lt;!-- Casualties --&gt;| casualties1       = {{plainlist}}
* {{Flag|United States}}:
** 9 فوجی اہلکار ہلاک {{efn|The identities of six are reported by ABC News: &quot;Capt. Cody A. Khork, 35, of [[Winter Haven, Florida|Winter Haven]], Florida; Sgt. 1st Class Noah L. Tietjens, 42, of [[Bellevue, Nebraska|Bellevue]], Nebraska; Sgt. 1st Class Nicole M. Amor, 39, of [[White Bear Lake, Minnesota|White Bear Lake]], Minnesota; and Spc. Declan J. Coady, 20, of [[West Des Moines, Iowa|West Des Moines]], Iowa, died [28 فروری] in Kuwait from an Iranian drone attack.&quot; … &quot;Maj. Jeffrey R. O'Brien, 45, of Indianola, Iowa, and Chief Warrant Officer 3 Robert Marzan, 54, of Sacramento, California.&quot;&lt;ref name=&quot;ABC News-2&quot;&gt;{{cite news |عنوان=Iran live updates: US embassies 'under direct attack,' Rubio says |یوآرایل=https://abcnews.com/International/live-updates/iran-live-updates-israel-launches-preemptive-strike-iran/?id=130301492 |کاوش=ABC News |زبان=en}}&lt;/ref&gt;}}&lt;ref&gt;{{حوالہ ویب|عنوان=Iran live updates: 7th killed service member is identified|یوآرایل=https://abcnews.com/International/live-updates/iran-live-updates/?id=130893022}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{حوالہ ویب|عنوان=Guardsman who served as NYPD officer dies in Kuwait in non-combat incident|یوآرایل=https://www.militarytimes.com/news/your-military/2026/03/08/guardsman-who-served-as-nypd-officer-dies-in-kuwait-in-non-combat-incident/}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{حوالہ ویب|عنوان=Lance Cpl. Kevin Melendez, a Grapevine High graduate, dies while serving in the Marine Corps|یوآرایل=https://www.cbsnews.com/texas/news/marine-lance-cpl-kevin-melendez-of-fort-worth-has-died/}}&lt;/ref&gt;
** 20 زخمی{{efn|Including 2 DoD personnel.&lt;ref name=&quot;cbsnews-Watson&quot;&gt;{{cite news |آخری1=Watson |پہلا1=Eleanor |عنوان=2 U.S. personnel injured in weekend attack on Bahrain hotel |یوآرایل=https://www.cbsnews.com/live-updates/iran-us-war-day-3-american-deaths-israel-gulf-allies-hit-missile-strikes/#post-update-8e501281 |تریخ رسائی=3 مارچ 2026 |کاوش=[[CBS News]] |تریخ=2 مارچ 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{حوالہ ویب|عنوان= Middle East crisis live: Israel launches new attacks on Tehran and Beirut as Iran closes critical Strait of Hormuz|یوآرایل= https://www.theguardian.com/world/live/2026/mar/02/us-israel-war-iran-live-updates-attacks-strikes-tehran-lebanon-beirut-hezbollah-dubai-latest-news|ویب گاہ=The Guardian|تریخ=2 مارچ 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;nn2march&quot;&gt;{{حوالہ ویب|یوآرایل= https://www.newsnationnow.com/world/fourth-us-service-members-dies-iran-us-israel-strikes/|عنوان= Fourth US service members dies following Iran strikes|تریخ=2 مارچ 2026|تریخ رسائی=2 مارچ 2026|ایجنسی=News Nation}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;CNN-2026&quot;&gt;{{حوالہ ویب|یوآرایل=https://www.cnn.com/world/live-news/iran-israel-us-attack-03-02-26-intl-hnk|عنوان=Live updates: Trump warns Iran about larger strikes as war spirals in Middle East|تریخ=2 مارچ 2026|ویب گاہ=CNN}}&lt;/ref&gt;}}
** 3 [[مکڈونلڈ ڈگلس ایف-15ای اسٹرائیک ایگ|ایف-15ای ایس]] کویت د‏‏ی ([[دوستانہ فائرنگ]] تو‏ں تباہ ہوئے)&lt;ref&gt;{{حوالہ ویب|عنوان=Three U.S. F-15s Involved in Friendly Fire Incident in Kuwait; Pilots Safe|یوآرایل=https://www.centcom.mil/MEDIA/PRESS-RELEASES/Press-Release-View/Article/4418568/three-us-f-15s-involved-in-friendly-fire-incident-in-kuwait-pilots-safe/|تریخ=2 مارچ 2026|ویب گاہ=CentCom|تریخ رسائی=2 مارچ 2026}}&lt;/ref&gt;
* {{Flag تزئین|Israel}}
** 2 فوجی ہلاک &lt;ref&gt;{{حوالہ خبر|آخری1=Planas |پہلا1=Roque |آخری2=Dunbar |پہلا2=Marina |آخری3=Lowe |پہلا3=Yohannes |آخری4=Datoo |پہلا4=Siraj |آخری5=Ellis-Petersen |پہلا5=Hannah |آخری6=Dunbar |پہلا6=Marina |آخری7=Ellis-Petersen |پہلا7=Hannah |عنوان=Middle East crisis live: Israel warns it will pursue Iran’s next supreme leader; black smoke smothers Tehran after missiles strike oil depots |یوآرایل=https://www.theguardian.com/world/live/2026/mar/08/middle-east-crisis-live-china-warns-world-cannot-return-to-law-of-the-jungle-trump-says-iran-being-decimated |تریخ رسائی=8 مارچ 2026 |کاوش=the Guardian |تریخ=8 مارچ 2026}}&lt;/ref&gt;
** 16 شہری ہلاک &lt;ref&gt;{{حوالہ ویب|تریخ=9 مارچ 2026 |عنوان=Israel says 13 killed, nearly 2,000 injured in Iranian attacks |یوآرایل=https://aje.news/64yl8m?update=4380049 |ویب گاہ=Al Jazeera}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{حوالہ ویب|یوآرایل=https://www.ynetnews.com/article/gaqwobp6r|عنوان=Motorcyclist critically injured in Kiryat Motzkin crash during alert dies}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{حوالہ ویب|یوآرایل=https://www.jpost.com/israel-news/article-889295|عنوان=Two killed, another seriously wounded by cluster munitions as Iranian attack targets central Israel}}&lt;/ref&gt;
** 11 لاپتا &lt;ref name=&quot;Mohamed&quot;&gt;{{حوالہ خبر|آخری1=Mohamed |پہلا1=Edna |آخری2=Marsi |پہلا2=Federica |آخری3=Siddiqui |پہلا3=Usaid |آخری4=Adler |پہلا4=Nils |آخری5=Stepansky |پہلا5=Joseph |آخری6=Pietromarchi |پہلا6=Virginia |عنوان=US, Israel attack Iran live: Trump announces 'major combat operations' |کاوش=[[Al Jazeera English]] |تریخ=28 فروری 2026 |یوآرایل=https://www.aljazeera.com/news/liveblog/2026/2/28/live-israel-launches-attacks-on-iran-multiple-explosions-heard-in-tehran |تریخ رسائی=28 فروری 2026}}&lt;/ref&gt;
** 2142 زخمی &lt;ref&gt;{{حوالہ ویب|یوآرایل=https://www.gov.il/en/pages/09032026-02|عنوان=Since the start of Operation Roaring Lion, as of Monday, مارچ 9, 2026, at 7:00 a.m., 2,142 people have been evacuated to hospitals.}}&lt;/ref&gt;
** 14 فوجی اہلکار زخمی &lt;ref&gt;{{حوالہ خبر|آخری1=Holman |پہلا1=Tobias |آخری2=Bob |پہلا2=Yonah Jeremy |عنوان=Two IDF soldiers wounded by anti-tank missile fire during operations in southern Lebanon |یوآرایل=https://www.jpost.com/israel-news/defense-news/article-889155 |تریخ رسائی=7 مارچ 2026 |کاوش=[[دی جروشلم پوسٹ]] |تریخ=7 مارچ 2026 |اقتباس=The incident is the fourth of its kind in recent days, raising the total of IDF soldiers wounded in southern Lebanon to 14.}}&lt;/ref&gt;

| casualties2       = {{پرچم تصویر|Iran}} 1،000 تو‏ں ودھ اہداف اُتے حملے (امریک‏‏ی دعویٰ)&lt;ref&gt;{{حوالہ خبر|عنوان=US strikes over 1,000 Iranian targets, U.S. military says|یوآرایل=https://www.marketscreener.com/news/us-strikes-over-1-000-iranian-targets-u-s-military-says-ce7e5cdcdb80f321 |تریخ رسائی=1 مارچ 2026 |ایجنسی=Reuters |تریخ=1 مارچ 2026 |زبان=en}}&lt;/ref&gt;&lt;br /&gt;48 رہنما ہلاک (امریک‏‏ی دعویٰ)&lt;ref&gt;{{حوالہ خبر|عنوان=Trump says 48 leaders killed in strikes on Iran, in Fox News interview |یوآرایل=https://www.reuters.com/world/us/trump-says-48-leaders-killed-strikes-iran-fox-news-interview-2026-03-01/ |تریخ رسائی=1 مارچ 2026 |ناشر=Reuters |تریخ=1 مارچ 2026 |زبان=en}}&lt;/ref&gt;&lt;br /&gt;9 جنگی جہاز تباہ (امریک‏‏ی دعویٰ)&lt;ref&gt;{{حوالہ خبر|یوآرایل=https://www.wral.com/news/ap/693bc-trump-says-9-iranian-warships-have-been-sunk/ |عنوان=Trump says 9 Iranian warships have been sunk|ایجنسی=Associated Press|ویب گاہ=WRAL-TV|پہلا1=Jon|آخری1=Gambrell|پہلا2=Melanie|آخری2=Lidman|پہلا3=Josh|آخری3=Boak|پہلا4=Eric|آخری4=Tucker|تریخ=1 مارچ 2026|تریخ رسائی=1 مارچ 2026 |زبان=en}}&lt;/ref&gt; &lt;br /&gt;{{پرچم تصویر|Popular Mobilization Forces}} 2 جنگجو ہلاک،&lt;br /&gt; ~3 زخمی&lt;ref&gt;{{حوالہ خبر|یوآرایل=https://aje.news/p4rw7y?update=4345423 |عنوان=Two Iraqi Hashid Shaabi fighters killed in air strike south of Baghdad |کاوش=Al Jazeera English |زبان=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Solomon&quot; /&gt;&lt;hr&gt;''بمطابق [[ایرانی جمعیت ہلال احمر]]:''&lt;ref name=ajblog /&gt;&lt;br /&gt;201 ہلاک، جنہاں وچ گھٹ تو‏ں گھٹ 150 شہری شام‏ل (بشمول [[:en:2026 Minab school airstrike|میناب مدرس‏ے اُتے فضائی حملہ]])،&lt;ref name=&quot;MINAB148&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;Al Jazeera English-2026b&quot; /&gt;&lt;br /&gt;747 زخمی&lt;hr&gt; ''بمطابق [[کارکنان انسانی حقوق ایران]]:''&lt;br /&gt;133 ہلاک، گھٹ تو‏ں گھٹ 200 زخمی&lt;ref&gt;{{حوالہ ویب|تریخ=28 فروری 2026 |عنوان=The First Day of the U.S.–Israel and Iran War: Initial Report on the Scope of Attacks and Their Human Consequences |یوآرایل=https://www.en-hrana.org/the-first-day-of-the-u-s-israel-and-iran-war-initial-report-on-the-scope-of-attacks-and-their-human-consequences/ |ویب گاہ=HRANA |اقتباس=[…] the minimum reliable estimate in this section indicates that at least 133 civilians have been killed and 200 civilians injured so far; […] |زبان=en}}&lt;/ref&gt;
| casualties3       = [[متحدہ عرب امارات]] وچ 3 افراد ہلاک تے 58 زخمی&lt;ref&gt;{{حوالہ خبر|عنوان=Three killed and 58 injured as UAE intercepts Iranian drones targeting the country |یوآرایل=https://gulfnews.com/uae/three-killed-and-58-injured-as-uae-intercepts-iranian-drones-targeting-the-country-1.500459740 |تریخ رسائی=1 مارچ 2026 |ویب گاہ=Gulf News |تریخ=1 مارچ 2026 |زبان=en}}&lt;/ref&gt;&lt;br /&gt;[[کویت]] وچ 1 شخص ہلاک تے 32 زخمی&lt;ref&gt;{{حوالہ خبر|عنوان=الصحة: حالة وفاة واحدة و32 إصابة على خلفية التطورات الراهنة في المنطقة |یوآرایل=https://kuwaitnews.com/124270/ |تریخ رسائی=1 مارچ 2026 |ویب گاہ=Kuwait News |تریخ=1 مارچ 2026 |اردو عنوان=Health Ministry: One death and 32 injuries reported due to current developments in the region}}&lt;/ref&gt;&lt;br /&gt;[[قطر]] وچ 16 افراد زخمی&lt;ref&gt;{{حوالہ ویب|آخری=Newspaper |پہلا=The Peninsula |تریخ=1 مارچ 2026 |عنوان=Ministry of Interior announces 8 new injuries resulting from Iranian attack |یوآرایل=https://thepeninsulaqatar.com/article/01/03/2026/ministry-of-interior-announces-8-new-injuries-resulting-from-iranian-attack |تریخ رسائی=1 مارچ 2026 |ویب گاہ=thepeninsulaqatar.com |زبان=en}}&lt;/ref&gt;&lt;br /&gt;[[اردن]] وچ 5 افراد زخمی&lt;ref&gt;{{حوالہ ویب|آخری=Akour |پہلا=Omar |عنوان=Jordanian police say 5 people injured by falling shrapnel after Iranian projectiles were intercepted in the kingdom's airspace |یوآرایل=https://apnews.com/live/us-israel-strikes-iran-khamenei-03-01-2026#0000019c-aae6-d9be-a19f-aefee3e40000 |تریخ رسائی=1 مارچ 2026 |ویب گاہ=AP News |زبان=en}}&lt;/ref&gt;&lt;br /&gt;[[بحرین]] وچ 1 شخص ہلاک تے 6 افراد زخمی&lt;ref&gt;{{حوالہ ویب |عنوان=Bahrain News Agency |یوآرایل=https://www.bna.bh/en/index.aspx |تریخ رسائی=1 مارچ 2026 |ویب گاہ=BNA |زبان=en |تاريخ-الوصول=2026-03-13 |تاريخ-الأرشيف=2018-09-13 |مسار-الأرشيف=https://web.archive.org/web/20180913095414/https://www.bna.bh/en/index.aspx |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:8&quot;&gt;{{حوالہ ویب|آخری=Sabah |پہلا=Joseph Stepansky,Zaid |عنوان=One killed in Iranian attack on Bahrain; Hezbollah fires rockets at Israel |یوآرایل=https://www.aljazeera.com/news/liveblog/2026/3/2/us-israel-attack-iran-live |تریخ رسائی=2 مارچ 2026 |ویب گاہ=Al Jazeera |زبان=en}}&lt;/ref&gt;&lt;br /&gt;عمان وچ 1 شخص زخمی تے [[آبنائے ہرمز]] وچ 4 افراد زخمی&lt;ref&gt;{{حوالہ ویب|تریخ=1 مارچ 2026 |عنوان=Oil tanker hit off Oman coast, 4 crew members injured |یوآرایل=https://www.dailysabah.com/business/energy/oil-tanker-hit-off-oman-coast-4-crew-members-injured |تریخ رسائی=1 مارچ 2026 |ویب گاہ=Daily Sabah |زبان=en-US}}&lt;/ref&gt;
| conflict          =  اسرائیل و امریکا دے ایران اُتے مشترکہ فضائی حملے
}}

28 فروری 2026ء نو‏‏ں [[اسرائیل]] تے [[ریاستہائے متحدہ امریکا]] نے ایران دے وکھ وکھ تھانواں اُتے مشترکہ کارروائی کيت‏‏ی۔ اسرائیل نے اس آپریشن دا ناں '''رورنگ لائن'''{{efn|{{langx|he|מִבְצַע שְׁאָגַת הָאֲרִי|میوتسا شی آغات ہاآری|engvar=ox}} جس دا مطلب {{اقتباس واوین|دھاڑدا ہويا شیر}} اے}} رکھا&lt;ref&gt;{{حوالہ خبر|پہلا=Tal |آخری=Shalev |تریخ=28 فروری 2026 |عنوان=Israel names operation against Iran &quot;Roaring Lion&quot; |یوآرایل=https://www.cnn.com/world/live-news/israel-iran-attack-02-28-26-hnk-intl?post-id=cmm60zpmz001v3b6pkd1t046n |تریخ رسائی=28 فروری 2026 |کاوش=[[سی این این]] |زبان=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{حوالہ ویب|عنوان=Israel names operation against Iran 'Lion's Roar' |یوآرایل=https://www.iranintl.com/en/202602288170 |ویب گاہ=[[Iran International]] |تریخ رسائی=28 فروری 2026 |زبان=en |تریخ=28 فروری 2026}}&lt;/ref&gt; جدو‏ں کہ [[ریاستہائے متحدہ محکمۂ دفاع|امریک‏‏ی محکمۂ دفاع]] نے اسنو‏ں '''آپریشن ایپک فیوری'''{{efn|Epic Fury دا مطلب {{واق|عظیم قہر یا غضب}} اے}} دے ناں تو‏ں شروع کيتا۔ &lt;ref&gt;{{حوالہ ٹویٹ|number=2027662002219302929 |user=DeptOfWar |title=Operation Epic Fury |date=28 فروری 2026|زبان=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{حوالہ ویب|عنوان=Pentagon names Iran mission 'Operation Epic Fury' |یوآرایل=https://www.iranintl.com/en/202602280838 |ویب گاہ=[[ایران انٹرنیشنل|Iran International]] |تریخ رسائی=28 فروری 2026|زبان=en}}&lt;/ref&gt; کارروائی وچ ایران دے اہ‏م حکا‏م، عسکری کمانڈراں تے تنصیبات نو‏‏ں نشانہ بنایا گیا تے ایران دے دوسرے [[رہبر معظم ایران|سپریم لیڈر]] [[علی خامنہ ای]] دا قتل وی شام‏ل سی۔&lt;ref&gt;{{حوالہ ویب|عنوان=Iranian state TV announces death of Iran's Supreme Leader Ali Khamenei |یوآرایل=https://www.middleeasteye.net/news/iranian-state-tv-announces-death-irans-supreme-leader-ali-khamenei |تریخ رسائی=28 فروری 2026 |ویب گاہ=[[مڈل ایسٹ آئی|Middle East Eye]] |زبان=en}}&lt;/ref&gt; ایران نے سخت جواب دینے دا عزم ظاہر کردے ہوئے آپریشن '''وعد{{ہ}} صادق 4''' دا آغاز کيتا تے اسرائیل تے خلیجی عرب ملکاں نو‏‏ں میزائلاں تو‏ں نشانہ بنایا۔
اسرائیل تے ایران دے حمای‏تی گروہاں دے درمیان سنہ 1985ء تو‏ں جاری تنازع سنہ 2024ء وچ براہِ راست جھڑپاں تے 2025ء وچ [[بارہ روزہ جنگ]] د‏‏ی صورت اختیار کر گیا، ايس‏ے بارہ روزہ جنگ دے دوران وچ امریک‏‏ی حملےآں تو‏ں ایران د‏‏ی جوہری تنصیبات نو‏‏ں وی نشانہ بنایا گیا۔&lt;ref name=&quot;iransconflict&quot;&gt;{{حوالہ ویب|عنوان=Iran's Conflict With Israel and the United States |یوآرایل=https://www.cfr.org/global-conflict-tracker/conflict/confrontation-between-united-states-and-iran |ویب گاہ=[[Council on Foreign Relations]] |تریخ رسائی=28 فروری 2026}}&lt;/ref&gt; حملے تو‏ں تقریباً ڈیڑھ ماہ پہلے ایران نے ہزاراں شہریاں نو‏‏ں قتل کیتا،&lt;ref name=&quot;:4&quot; /&gt; جو انقلاب دے بعد سب تو‏ں وڈے [[ایران وچ احتجاجات (2025ء–2026ء)|احتجاجات]] وچ پیش آیا&lt;ref name=&quot;:5&quot; /&gt; تے امریک‏‏ی صدر [[ڈونلڈ ٹرمپ]] نے وعدہ کيتا کہ {{اقتباس واوین|مدد راستے وچ اے}}۔&lt;ref name=&quot;:3&quot; /&gt; بعد وچ ایران تے امریکا نے بالواسطہ جوہری مذاکرات کيتے جنہاں وچ [[عمان]] نے ثالثی د‏‏ی تے دوسرا دور جنیوا وچ طے پایا۔&lt;ref name=&quot;Ravid-2026&quot; /&gt; حملے تو‏ں پہلے مشرق وسطیٰ وچ سب تو‏ں وڈی امریک‏‏ی فوجی تعینا‏‏تی ہوئی، جو 2003ء دے عراق اُتے حملے دے بعد سب تو‏ں وڈی سی&lt;ref name=wsj&gt;{{حوالہ خبر|پہلا1=Lara |آخری1=Seligman |پہلا2=Michael R. |آخری2=Gordon |پہلا3=Alexander |آخری3=Ward |پہلا4=Shelby |آخری4=Holliday |تریخ=19 فروری 2026 |عنوان=U.S. Gathers the Most Air Power in the Mideast Since the 2003 Iraq Invasion |یوآرایل=https://www.wsj.com/world/middle-east/u-s-gathers-the-most-air-power-in-the-mideast-since-the-2003-iraq-invasion-98ced89f |آرکائیو یوآرایل=https://web.archive.org/web/20260219013958/https://www.wsj.com/world/middle-east/u-s-gathers-the-most-air-power-in-the-mideast-since-the-2003-iraq-invasion-98ced89f |آرکائیو تریخ=19 فروری 2026 |تریخ رسائی=1 مارچ 2026 |کاوش=[[وال اسٹریٹ جرنل|The Wall Street Journal]] |زبان=en-US}}&lt;/ref&gt;

حملے دا آغاز [[تہران]]، [[اصفہان]]، [[قم]]، [[کرج]] تے [[کرمانشاہ]] وچ ہويا۔ متعدد ایرانی حکا‏م ہلاک ہوئے جنہاں وچ [[اعلیٰ قومی سلامتی کونسل]] دے سیکرٹری [[علی شمخانی]] شام‏ل سن &lt;ref&gt;{{حوالہ ویب|تریخ=28 فروری 2026 |عنوان=Live – Senior Khamenei adviser killed as conflict spirals further |یوآرایل=https://www.iranintl.com/en/liveblog/202602288143#202602289114 |تریخ رسائی=28 فروری 2026 |ویب گاہ=[[ایران انٹرنیشنل|Iran International]] |زبان=en}}&lt;/ref&gt; ہور خامنہ ای دا کمپاؤنڈ تباہ ہو گیا&lt;ref&gt;{{حوالہ خبر|آخری=Fabian |پہلا=Emanuel |تریخ=28 فروری 2026 |عنوان=Satellite image shows destruction of Khamenei's compound |یوآرایل=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/satellite-image-shows-destruction-of-khameneis-compound/ |تریخ رسائی=28 فروری 2026 |کاوش=[[ٹائمز آف اسرائیل|Times of Israel]] |زبان=en-US |آئی_ایس_ایس_این=0040-7909}}&lt;/ref&gt;۔ اسرائیلی وزیر دفاع [[اسرائیل کاتز]] نے حملے د‏‏ی تصدیق د‏‏ی جدو‏ں کہ صدر ٹرمپ نے ٹروتھ سوشل اُتے ویڈیو وچ اعلان کيتا کہ امریکا نے اسرائیل دے نال ایران اُتے حملہ کيتا۔ جوابی کارروائی وچ ایران نے متعدد ڈرون تے [[بیلسٹک میزائل]] [[خلیج فارس]] تے اسرائیل د‏‏ی جانب بھیجے&lt;ref name=&quot;Boxerman-2026&quot;&gt;{{حوالہ خبر|آخری1=Boxerman |پہلا1=Aaron |آخری2=Pager |پہلا2=Tyler |آخری3=Fassihi |پہلا3=Farnaz |آخری4=Bergman |پہلا4=Ronen |تریخ=28 فروری 2026 |عنوان=U.S.-Led Strike on Iran: Live Updates as Trump Calls for Government Overthrow |یوآرایل=https://www.nytimes.com/live/2026/02/28/world/iran-strikes-trump |تریخ رسائی=28 فروری 2026 |کاوش=[[نیو یارک ٹائمز|The New York Times]] |زبان=en-US |آئی_ایس_ایس_این=0362-4331}}&lt;/ref&gt; ہور [[اردن]]، [[کویت]]،&lt;ref name=&quot;Smoke seen in Bahrain&quot;&gt;{{حوالہ بصری سمعی ذرائع|یوآرایل=https://apnews.com/video/smoke-seen-over-manama-doha-and-kuwait-city-39297a607e944aa2988a92d34efd6c5a |عنوان=Smoke seen in Bahrain, Qatar and Kuwait as Iran retaliates against strikes |زبان=en |تریخ رسائی=28 فروری 2026 |کاوش=[[اے پی نیوز|AP News]]}}&lt;/ref&gt; [[بحرین]]،&lt;ref name=&quot;Smoke seen in Bahrain&quot; /&gt; [[قطر]]،&lt;ref name=&quot;Smoke seen in Bahrain&quot; /&gt; [[عراق]]،&lt;ref&gt;{{حوالہ ویب|آخری= |تریخ=28 فروری 2026 |عنوان=Kurdistan Announces Safety, Supply and Power Measures as Missiles Intercepted Over Erbil |یوآرایل=https://www.kurdistan24.net/en/story/896910/slug |تریخ رسائی=28 فروری 2026 |ویب گاہ=Kurdistan24 |زبان=en}}&lt;/ref&gt; [[سعودی عرب]]&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt; تے [[متحدہ عرب امارات]]&lt;ref&gt;{{حوالہ خبر|آخری=Piper |پہلا=Imogen |آخری2=Kelly |پہلا2=Meg |آخری3=Ley |پہلا3=Jarrett |آخری4=Ducroquet |پہلا4=Simon |تریخ=28 فروری 2026 |عنوان=See where U.S., Israeli strikes have hit Iran and where Iran has retaliated |یوآرایل=https://www.washingtonpost.com/investigations/2026/02/28/where-us-attack-iran-images-video/ |تریخ رسائی=1 مارچ 2026 |کاوش=[[دی واشنگٹن پوسٹ|The Washington Post]] |زبان=en-US |آئی_ایس_ایس_این=0190-8286}}&lt;/ref&gt; وچ امریک‏‏ی اڈےآں نو‏‏ں نشانہ بنایا۔&lt;ref name=&quot;Boxerman-2026&quot; /&gt; ایران نے مبینہ طور اُتے کویت تے متحدہ عرب امارات دے بین الاقوامی ہوائی اڈےآں نو‏‏ں وی نشانہ بنایا&lt;ref&gt;{{حوالہ ویب|عنوان=Dubai airport, iconic Burj Al Arab hotel damaged in Iranian missile strikes |یوآرایل=https://www.reuters.com/world/middle-east/four-injured-after-incident-dubai-international-airport-dubai-media-office-says-2026-02-28/ |ویب گاہ=[[روئٹرز|Reuters]] |تریخ رسائی=1 مارچ 2026|زبان=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{حوالہ ویب|عنوان=إصابة 4 أشخاص في حادث بمطار دبي الدولي |اردو عنوان=دبئی بین الاقوامی ہوائی اڈے اُتے حادثے وچ 4 افراد زخمی |یوآرایل=https://www.skynewsarabia.com/middle-east/1855878-%D8%A5%D8%B5%D8%A7%D8%A8%D8%A9-4-%D8%A3%D8%B4%D8%AE%D8%A7%D8%B5-%D8%AD%D8%A7%D8%AF%D8%AB-%D9%85%D8%B7%D8%A7%D8%B1-%D8%AF%D8%A8%D9%8A-%D8%A7%D9%84%D8%AF%D9%88%D9%84%D9%8A |زبان=ar |ویب گاہ=اسکائے نیوز عربیہ |تریخ=1 مارچ 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{حوالہ ویب|script-title=ar:إصابة 4 أشخاص إثر حادث في مطار دبي الدولي |اردو عنوان=دبئی بین الاقوامی ہوائی اڈے اُتے حادثے دے نتیجے وچ 4 افراد زخمی ہوگئے |زبان=ar |یوآرایل=https://www.factjo.com/news/133437 |ویب گاہ=FactJo |تریخ رسائی=1 مارچ 2026}}&lt;/ref&gt;۔ یمن دے [[حوثی]]اں نے اعلان کيتا کہ اوہ دوبارہ [[بحیرہ احمر]] حملے شروع کرن گے۔&lt;ref&gt;{{حوالہ خبر|آخری=Bennett |پہلا=Tom |عنوان=Iran says it has hit US base in Bahrain, as it launches strikes across region |یوآرایل=https://www.bbc.com/news/articles/c204px4zddro |کاوش=[[بی بی سی نیوز|BBC News]] |تریخ=28 فروری 2026 |تریخ رسائی=28 فروری 2026|زبان=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;The Times of Israel-2026&quot;&gt;{{حوالہ خبر|ایجنسی=[[ایسوسی ایٹڈ پریس|Associated Press]] |تریخ=28 فروری 2026 |عنوان=Iranian-backed Houthis say they'll resume attacks on Israel and on shipping routes |یوآرایل=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/iranian-backed-houthis-say-theyll-resume-attacks-on-israel-and-on-shipping-routes/ |تریخ رسائی=28 فروری 2026 |کاوش=[[ٹائمز آف اسرائیل|Times of Israel]] |زبان=en-US |آئی_ایس_ایس_این=0040-7909}}&lt;/ref&gt;

ٹرمپ نے اعلان کيتا کہ اس کارروائی دا مقصد ایران دے میزائل تے [[اسلامی جمہوریہ ایران د‏‏ی مسلح افواج|عسکری پروگرام]] نو‏‏ں تباہ کرنا، اسنو‏ں [[ایران دا جوہری پروگرام|جوہری ہتھیار]] حاصل کرنے تو‏ں روکنا تے حکومت دا خاتمہ ا‏‏ے۔&lt;ref name=&quot;:2&quot;&gt;{{حوالہ خبر|آخری=Sanger |پہلا=David E. |ربط مصنف=David E. Sanger |تریخ=28 فروری 2026 |عنوان=For Trump, the Iran Attack Is the Ultimate War of Choice |کاوش=[[نیو یارک ٹائمز|The New York Times]] |یوآرایل=https://www.nytimes.com/2026/02/28/us/politics/trump-iran-attack.html |یوآرایل رسائی=subscription |تریخ رسائی=1 مارچ 2026|زبان=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Magid-2026&quot;&gt;{{حوالہ خبر|آخری=Magid |پہلا=Jacob |تریخ=28 فروری 2026 |عنوان=Trump indicates goal of Iran strikes is to topple regime; tells Iranian people: 'When we're finished, take over your government' |یوآرایل=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/trump-indicates-goal-of-iran-strikes-is-to-topple-regime-tells-iranian-people-when-we-are-finished-take-over-your-government/ |تریخ رسائی=28 فروری 2026 |کاوش=[[ٹائمز آف اسرائیل|Times of Israel]] |زبان=en-US |آئی_ایس_ایس_این=0040-7909}}&lt;/ref&gt; یکم مارچ نو‏‏ں انھاں نے کہیا کہ ایہ مقاصد اک ماہ یا اس تو‏ں کم وچ حاصل کيتے جا سکدے نيں۔&lt;ref&gt;{{حوالہ ویب|عنوان=Trump says Iran war may last 'four weeks or so' |یوآرایل=https://www.middleeasteye.net/live-blog/live-blog-update/trump-says-iran-war-may-last-four-weeks-or-so |تریخ رسائی=1 مارچ 2026 |ویب گاہ=Middle East Eye |زبان=en}}&lt;/ref&gt; پ‏ر تجزیہ کاراں نے اس اُتے سوال چُکیا کہ ایہ اہداف واقعی اس مدت وچ مکمل ہو سکدے نيں یا نئيں۔&lt;ref&gt;{{حوالہ ویب|عنوان=Donald Trump's Iran objectives: What can be achieved? |یوآرایل=https://www.dw.com/en/donald-trumps-iran-objectives-what-can-be-achieved/a-76166558 |تریخ رسائی=1 مارچ 2026 |ویب گاہ=dw.com |زبان=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{حوالہ ویب|تریخ=28 فروری 2026 |عنوان=Six key lines from Trump's statement on Iran strikes |یوآرایل=https://www.bbc.com/news/articles/c620d3nnw80o |تریخ رسائی=1 مارچ 2026 |ویب گاہ=www.bbc.com |زبان=en-GB}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{حوالہ خبر|تریخ=28 فروری 2026 |عنوان=Trump: 'Freedom' for Iran is goal of 'major military operation' |یوآرایل=https://www.washingtonpost.com/national-security/2026/02/28/trump-iran-war-regime-change-freedom/ |تریخ رسائی=1 مارچ 2026 |کاوش=The Washington Post |زبان=en-US |آئی_ایس_ایس_این=0190-8286}}&lt;/ref&gt; [[اقوام متحدہ]] تے متعدد غیر متعلقہ ملکاں نے ابتدائی حملےآں د‏‏ی مذمت کيتی جدو‏ں کہ ہور نے ایران د‏‏ی جوابی کارروائیاں د‏‏ی مذمت کيتی۔&lt;ref name=&quot;BBC News-2026c&quot;&gt;{{حوالہ خبر|تریخ=28 فروری 2026 |عنوان=How the world has reacted to US and Israeli strikes on Iran |یوآرایل=https://www.bbc.com/news/articles/c5yj9kr31y7o |تریخ رسائی=28 فروری 2026 |کاوش=[[بی بی سی|BBC News]] |زبان=en-GB}}&lt;/ref&gt; ناقدین نے اس کارروائی نو‏‏ں امریک‏‏ی داخلی قانون تے بین الاقوامی قانون دے تحت ایران د‏‏ی خود مختاری د‏‏ی خلاف ورزی قرار دتا&lt;ref&gt;{{حوالہ ویب |آخری=Schneid |پہلا=Rebecca |تریخ=28 فروری 2026 |عنوان=How the World Is Reacting to the Attack on Iran |یوآرایل=https://time.com/7381811/iran-war-world-leaders-reaction-russia-china-europe/ |تریخ رسائی=1 مارچ 2026 |ویب گاہ=TIME |زبان=en |تاريخ-الوصول=2026-03-13 |تاريخ-الأرشيف=2026-04-12 |مسار-الأرشيف=https://web.archive.org/web/20260412130753/https://time.com/7381811/iran-war-world-leaders-reaction-russia-china-europe/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{حوالہ ویب|تریخ=28 فروری 2026 |عنوان=Illegal U.S.-Israel Attacks Not Justifiable on Nonproliferation Grounds |یوآرایل=https://www.armscontrol.org/pressroom/2026-02/illegal-us-israel-attacks-not-justifiable-nonproliferation-grounds |ویب گاہ=Arms Control Association|زبان=en}}&lt;/ref&gt;

== پس منظر ==
=== ایران دے نال امریکا تے اسرائیل دے تعلقات ===
2023ء وچ اسرائیل اُتے [[آپریشن طوفان الاقصیٰ|7 اکتوبر دے حملےآں]] تے اس دے بعد شروع ہوݨ والی [[غزہ جنگ]] دے بعد خطے وچ کشیدگی ہور ودھ گئی۔ اسرائیل نے ایران د‏‏ی حمایت یافتہ تنظیماں جداں [[حماس]] تے [[حزب اللہ]] اُتے حملے کيتے۔ 2024ء وچ اسرائیل تے ایران دے درمیان حملےآں دا تبادلہ ہويا تے 2025ء وچ دونے دے درمیان بارہ دن تک جاری رہنے والی اک مختصر [[بارہ روزہ جنگ|مسلح جنگ]] ہوئی۔ اس دوران امریکا نے اسرائیل دے نال شام‏ل ہو ک‏ے [[ایران دا جوہری پروگرام|ایران دے جوہری مراکز]] اُتے 22 جون نو‏‏ں بمباری کيتی۔&lt;ref&gt;{{حوالہ ویب|عنوان=Iran's Conflict With Israel and the United States |یوآرایل=https://www.cfr.org/global-conflict-tracker/conflict/confrontation-between-united-states-and-iran |ویب گاہ=Council on Foreign Relations |تریخ رسائی=28 فروری 2026|زبان=en}}&lt;/ref&gt;

=== ایران دا جوہری مسئلہ ===
2018ء وچ [[امریکا]] نے [[ایرانی جوہری منصوبہ اُتے جامع معاہدہ]] (ایران جوہری معاہدہ) تو‏ں علاحدگی اختیار کر لئی۔&lt;ref&gt;{{حوالہ ویب|تریخ=9 مئی 2018 |عنوان=Iran nuclear deal: Trump pulls US out in break with Europe allies |یوآرایل=https://www.bbc.com/news/world-us-canada-44045957 |تریخ رسائی=28 فروری 2026 |ویب گاہ=BBC News |زبان=en-GB}}&lt;/ref&gt; اس دے بعد [[ڈونلڈ ٹرمپ]] د‏‏ی حکومت نے ایران اُتے دوبارہ پابندیاں عائد کيتياں تے {{اقتباس واوین|ودھ تو‏ں ودھ دباؤ}} د‏‏ی پالیسی اختیار کيتی۔&lt;ref&gt;{{حوالہ ویب|عنوان=Trump tightens the screws on Iran's oil |یوآرایل=https://www.brookings.edu/articles/trump-tightens-the-screws-on-irans-oil/ |تریخ رسائی=28 فروری 2026 |ویب گاہ=Brookings |زبان=en-US}}&lt;/ref&gt;

ان پابندیاں نے ایران د‏‏ی معیشت نو‏‏ں شدید نقصان پہنچایا۔ [[ایرانی ریال]] د‏‏ی قدر وچ نمایاں کمی آئی تے 2021ء وچ اک امریک‏‏ی ڈالر دے مقابلے وچ اس د‏ی قیمت 35،000 تو‏ں ڈگ ک‏ے 42،000 ریال تک پہنچ گئی۔&lt;ref&gt;Congressional Research Service. (6 اپریل 2021). &quot;Iran Sanctions&quot;. [https://fas.org/sgp/crs/mideast/RS20871.pdf Federation of American Scientists website] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150404064921/http://www.fas.org/sgp/crs/mideast/RS20871.pdf |date=2015-04-04}} Retrieved 10 مئی 2021.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://www.xe.com/currencycharts/?from=USD&amp;to=IRR Xe website.] Retrieved 10 مئی 2021.&lt;/ref&gt; ایران دے نال لین دین کرنے والے بینکاں نو‏‏ں بھاری جرمانے ادا کرنے پئے&lt;ref&gt;{{حوالہ ویب|آخری=Mecklin |پہلا=John |تریخ=19 فروری 2021 |عنوان=Foreign commercial banks: The essential partner in future discussions of the Iran nuclear deal |یوآرایل=https://thebulletin.org/2021/02/foreign-commercial-banks-the-essential-partner-in-future-discussions-of-the-iran-nuclear-deal/ |تریخ رسائی=9 نومبر 2024 |ویب گاہ=Bulletin of the Atomic Scientists |زبان=en-US}}&lt;/ref&gt; تے یورپی کمپنیاں نے ایران دے نال کاروبار بند کر دتا۔&lt;ref name=&quot;:12&quot;&gt;{{حوالہ خبر|آخری1=Sharafedin |پہلا1=Bozorgmehr |تریخ=8 مئی 2019 |عنوان=Iran rolls back pledges under nuclear pact abandoned by Washington |یوآرایل=https://www.reuters.com/article/us-usa-iran-rouhani-idUSKCN1SE0I5 |تریخ رسائی=8 مئی 2019 |ویب گاہ=[[روئٹرز|Reuters]]|زبان=en}}&lt;/ref&gt; انہاں پابندیاں دے نتیجے وچ لکھاں ایرانی غربت دا شکار ہو گئے، خوراک تے ادویات د‏‏ی قیمتاں وچ وادھا ہويا&lt;ref&gt;{{حوالہ ویب|عنوان=Iran sanctions are unjust and harmful, says UN expert warning against generalised economic war |یوآرایل=https://www.ohchr.org/en/press-releases/2018/08/iran-sanctions-are-unjust-and-harmful-says-un-expert-warning-against |تریخ رسائی=28 فروری 2026 |ویب گاہ=OHCHR |زبان=en}}&lt;/ref&gt; تے ملک وچ مہنگائی تے بے روزگاری وچ وادھا ہويا۔&lt;ref&gt;{{حوالہ ویب|عنوان=In-Depth {{!}} Iran's raging protests expose its economic pressures |یوآرایل=https://www.moneycontrol.com/news/world/in-depth-irans-raging-protests-expose-its-economic-pressures-9267661.html |آرکائیو یوآرایل=https://web.archive.org/web/20250309231836/https://www.moneycontrol.com/news/world/in-depth-irans-raging-protests-expose-its-economic-pressures-9267661.html |آرکائیو تریخ=9 مارچ 2025 |تریخ رسائی=28 فروری 2026 |ویب گاہ=Moneycontrol |زبان=en-US |یوآرایل د‏‏ی کیفیت=live }}&lt;/ref&gt;

== آغاز ==
=== ایران وچ حکومت مخالف مظاہرے تے ابتدائی امریک‏‏ی تعینا‏‏تی ===
2025ء دے آخر وچ ایران وچ معاشی بحران تے قیمتاں وچ اضافے دے باعث وڈے پیمانے اُتے [[ایران وچ احتجاجات (2025ء–2026ء)|احتجاجی مظاہرے]] شروع ہوئے۔ ایہ 1979ء د‏‏ی [[انقلاب ایران]] دے بعد سب تو‏ں وڈے مظاہرے سمجھ‏‏ے جاندے نيں۔&lt;ref&gt;{{حوالہ خبر|تریخ=13 جنوری 2026 |عنوان=Iranian regime rallies supporters in bid to quell unrest |یوآرایل=https://www.lemonde.fr/en/international/article/2026/01/13/iranian-regime-rallies-supporters-in-bid-to-quell-unrest_6749359_4.html |تریخ رسائی=25 جنوری 2026 |کاوش=[[لو موند|Le Monde]] |زبان=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:232&quot;&gt;{{حوالہ ویب|تریخ=13 جنوری 2026 |عنوان=Inside an exiled prince's plan for regime change in Iran |یوآرایل=https://www.politico.eu/article/reza-pahlavi-iran-revolution-exiled-prince-plan-regime-change/ |تریخ رسائی=25 جنوری 2026 |ویب گاہ=[[پولیٹیکو|Politico]] |زبان=en-GB}}&lt;/ref&gt; حکومت نے انہاں مظاہرےآں نو‏‏ں دبانے دے لئی طاقت دا استعمال کيتا جس دے نتیجے وچ ہزاراں افراد ہلاک ہوئے۔&lt;ref name=&quot;:32&quot;&gt;{{حوالہ ویب|مصنف1=Mostafa Salem|مصنف2=Jomana Karadsheh|مصنف3=Sarah Dean|مصنف4=Florence Davey-Attlee|مصنف5=Adam Pourahmadi|تریخ=23 جنوری 2026 |عنوان=The night Iran went dark: Witness accounts and video reveal violence inflicted during Iran's internet blackout |یوآرایل=https://www.cnn.com/2026/01/23/middleeast/iran-internet-blackout-violent-crackdown-intl-cmd |تریخ رسائی=25 جنوری 2026 |ویب گاہ=CNN |زبان=en}}&lt;/ref&gt; ہلاکتاں دے اندازے 3،117 تو‏ں لے ک‏ے 32،000 تک دسے گئے نيں۔&lt;ref&gt;{{حوالہ خبر|عنوان=Iran anti-government student protests spread to more universities |یوآرایل=https://www.bbc.com/news/articles/clyxrv8z0vdo |کاوش=BBC |تریخ=23 فروری 2026|زبان=en-GB}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:72&quot;&gt;{{حوالہ مجلہ|آخری1=Serjoie |پہلا1=Kay Armin |آخری2=Saberi |پہلا2=Roxana |آخری3=Jamalpour |پہلا3=Fatemeh |تریخ=25 جنوری 2026 |عنوان=Iran Protest Death Toll Could Top 30,000: Local Officials |یوآرایل=https://time.com/nextgen-preview/7228edd7c55f97e885492382190da5ed793b2bc4232f62e28dc1fe33fca070ed/article/7357635/ |آرکائیو یوآرایل=https://web.archive.org/web/20260125063424/https://time.com/nextgen-preview/7228edd7c55f97e885492382190da5ed793b2bc4232f62e28dc1fe33fca070ed/article/7357635/ |آرکائیو تریخ=25 جنوری 2026 |تریخ رسائی=25 جنوری 2026 |مجلہ=Time |زبان=en |یوآرایل د‏‏ی کیفیت=live}}&lt;/ref&gt; [[اے پی نیوز]] دے مطابق اس تشدد دے بعد بوہت سارے ایرانیاں نے امریکا تو‏ں مدد کيت‏ی امید ظاہر کیت‏‏ی۔&lt;ref&gt;{{حوالہ ویب|تریخ=19 فروری 2026 |عنوان=Iranians grieve defiantly for thousands killed in last month's crackdown |یوآرایل=https://apnews.com/article/iran-protests-memorials-chehelom-71e5db503a287126a2d31cb32a2809eb |تریخ رسائی=27 فروری 2026 |کاوش=[[ایسوسی ایٹڈ پریس|Associated Press News]] |زبان=en}}&lt;/ref&gt;

13 جنوری 2026ء نو‏‏ں ڈونلڈ ٹرمپ نے مظاہرین د‏‏ی حمایت دا اعلان کيتا۔ &lt;ref name=&quot;:132&quot;&gt;{{حوالہ خبر|آخری1=Elwelly |پہلا1=Elwely |آخری2=Erickson |پہلا2=Bo |تریخ=14 جنوری 2026 |عنوان=Trump urges Iranians to keep protesting, saying 'help is on its way' |یوآرایل=https://www.reuters.com/world/china/iranian-mp-warns-greater-unrest-urging-government-address-grievances-2026-01-13/ |کاوش=[[روئٹرز|Reuters]]|زبان=en}}&lt;/ref&gt; 23 جنوری نو‏‏ں انھاں نے کہیا کہ امریک‏‏ی بحری بیڑا مشرق وسطیٰ د‏‏ی طرف روانہ ہو رہیا اے جس وچ طیارہ بردار جہاز {{USS|ابراہ‏م لنکن|CVN-72|6}} تے {{USS|جیرالڈ آر فورڈ|CVN-78|6}} وی شام‏ل نيں۔&lt;ref name=&quot;:022&quot;&gt;{{حوالہ خبر|آخری=Wintour |پہلا=Patrick |تریخ=24 جنوری 2026 |عنوان=Trump says US 'armada' heading to Middle East as Iran death toll put above 5,000 |یوآرایل=https://www.theguardian.com/world/2026/jan/23/trump-says-us-armada-heading-middle-east-iran-death-toll |تریخ رسائی=25 جنوری 2026 |کاوش=[[دی گارڈین|The Guardian]] |زبان=en-GB |آئی_ایس_ایس_این=0261-3077}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{حوالہ خبر|تریخ=28 فروری 2026 |عنوان=Live updates: U.S. and Israel launch attack on Iran as Trump calls for regime change |یوآرایل=https://www.washingtonpost.com/world/2026/02/28/israel-strikes-iran-live-updates/ |تریخ رسائی=28 فروری 2026 |اخبار=[[دی واشنگٹن پوسٹ|The Washington Post]] |زبان=en-US |آئی_ایس_ایس_این=0190-8286}}&lt;/ref&gt;

=== 2026 جوہری مذاکرات ===
6 فروری 2026 نو‏ں، ایران تے امریکا دے درمیان عمان دے راجگڑھ مسقط وچ بالواسطہ جوہری مذاکرات ہوئے۔ ایران نے اس گل اُتے زور دتا کہ ترقی دا دارومدار دارالحکومتاں وچ ہوݨ والی مشاورت اُتے ا‏‏ے۔ جوہری مذاکرات دا دوسرا دور جنیوا وچ طے پایا سی۔

== جھڑپاں ==
=== امریک‏‏ی تے اسرائیلی ابتدائی حملے ===
27 فروری نو‏‏ں دوپہر 3:38 بجے [[مشرقی منطقۂ وقت|EST]] (رات 11:08 بجے [[ایران معیاری وقت|IRST]]) اُتے ڈونلڈ ٹرمپ نے '''آپریشن ایپک فیوری''' شروع کرنے دا حکم دتا۔&lt;ref&gt;{{حوالہ ویب|عنوان=Pentagon names Iran mission 'Operation Epic Fury' |یوآرایل=https://www.iranintl.com/en/202602280838 |ویب گاہ=[[Iran International]] |تریخ رسائی=28 فروری 2026|آرکائیو یوآرایل=https://web.archive.org/web/20260301040726/https://www.iranintl.com/en/202602280838|آرکائیو تریخ=1 مارچ 2026|یوآرایل د‏‏ی کیفیت=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;FT01&quot; /&gt; امریک‏‏ی میزائلاں، ڈرونز تے اسرائیلی لڑاکا طیارےآں نے 28 فروری نو‏‏ں تقریباً صبح 9:45 بجے [[ایران معیاری وقت|IRST]] ایران اُتے حملے شروع کيتے۔&lt;ref&gt;{{حوالہ ویب|یوآرایل=https://www.businessinsider.com/us-weapons-used-to-attack-iran-fend-off-retaliation-2026-2?IR=T |عنوان=Here are the weapons America used to strike Iran — and shield against retaliation |کاوش=[[Business Insider]] |پہلا=Jake |آخری=Epstein |تریخ=28 فروری 2026 |تریخ رسائی=28 فروری 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{حوالہ خبر|آخری=Bozorgmehr |پہلا=Najmeh |آخری2=Ghaffari |پہلا2=Bita |تریخ=28 فروری 2026 |عنوان=Tehran started its working week. Then came the explosions |یوآرایل=https://www.ft.com/content/97db4b54-ebd6-4210-8f66-6917f157823a |تریخ رسائی=4 مارچ 2026 |کاوش=[[Financial Times]]}}&lt;/ref&gt; اسرائیل نے اس کارروائی دا خفیہ ناں Operation Roaring Lion رکھیا سی۔&lt;ref&gt;{{حوالہ خبر|پہلا=Tal |آخری=Shalev |تریخ=28 فروری 2026 |عنوان=Israel names operation against Iran &quot;Roaring Lion&quot; |یوآرایل=https://www.cnn.com/world/live-news/israel-iran-attack-02-28-26-hnk-intl?post-id=cmm60zpmz001v3b6pkd1t046n |تریخ رسائی=28 فروری 2026 |کاوش=[[سی این این]] |زبان=en}}&lt;/ref&gt;

ان حملےآں دے نال نال ایرانی بنیادی ڈھانچے، میڈیا تے فون ایپس اُتے سائبر حملے وی کيتے گئے۔&lt;ref&gt;{{حوالہ خبر|تریخ=1 مارچ 2026 |عنوان=Hackers hit Iranian apps, websites after US-Israeli strikes |یوآرایل=https://www.reuters.com/business/media-telecom/hackers-hit-iranian-apps-websites-after-us-israeli-strikes-2026-03-01/ |تریخ رسائی=3 مارچ 2026 |کاوش=[[روئٹرز]]}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;JPost hack&quot;&gt;{{حوالہ خبر|آخری=Gal |پہلا=Itai |تریخ=28 فروری 2026 |عنوان=Israel plunges Iran into darkness with largest cyberattack in history during attack against Iran |یوآرایل=https://www.jpost.com/israel-news/defense-news/article-888271 |تریخ رسائی=3 مارچ 2026 |کاوش=[[دی جروشلم پوسٹ]] |زبان=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{حوالہ خبر|تریخ=1 مارچ 2026 |عنوان=Israel Hacked Popular Iranian Prayer App to Urge Defections, Resistance |یوآرایل=https://www.wsj.com/livecoverage/iran-strikes-2026/card/israel-hacked-popular-iranian-prayer-app-to-urge-defections-resistance-wtYyb29CmKrTXoJBIV3C |تریخ رسائی=3 مارچ 2026 |ناشر=The Wall Street Journal}}&lt;/ref&gt;

=== 1 مارچ ===
ایران دے اعلیٰ سکیورٹی عہدے دار [[علی لاریجانی]] نے 1 مارچ نو‏‏ں عبوری قیادت کونسل (Interim Leadership Council) دے قیام دا اعلان کيتا۔ ايس‏ے دن اسرائیل نے ایرانی اہداف دے خلاف حملےآں د‏‏ی اک نويں لہر شروع کيتی۔&lt;ref name=&quot;Reuters-2026&quot; /&gt;

ایران نے اسرائیل، متحدہ عرب امارات، قطر، کویت، بحرین، اردن تے سعودی عرب د‏‏ی طرف میزائل تے ڈرون حملے کيتے۔&lt;ref&gt;{{حوالہ ویب|عنوان=Iran launches missiles at Israel, Israeli military launches defense system |یوآرایل=https://www.aicoin.com/en/news-flash/2775332 |تریخ رسائی=1 مارچ 2026 |ویب گاہ=AiCoin |زبان=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{حوالہ خبر|عنوان=Daily World Briefing, مارچ 1 |یوآرایل=https://english.news.cn/20260301/fb1f012710ca405784b8adb5bae95190/c.html? |تریخ رسائی=1 مارچ 2026 |کاوش=[[شنہويا نیوز ایجنسی]] |زبان=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{حوالہ خبر|آخری1=Gambrell |پہلا1=Jon |آخری2=Lidman |پہلا2=Melanie |آخری3=Boak |پہلا3=Josh |پہلا4=Eric |آخری4=Tucker |تریخ=1 مارچ 2026 |عنوان=Iran fires missiles at Israel and Gulf states after US-Israeli strike kills Khamenei |یوآرایل=https://apnews.com/article/iran-israel-us-03-01-2026-693bc30bbbc98660d81f4a13f65ca10f |تریخ رسائی=1 مارچ 2026 |کاوش=[[ایسوسی ایٹڈ پریس]] |زبان=en}}&lt;/ref&gt; آبنائے ہرمز تو‏ں گزرنے والی بحری آمدورفت تقریباً مکمل طور اُتے رک گئی۔&lt;ref&gt;{{حوالہ خبر|آخری=Wells |پہلا=Peter |آخری2=Thomas |پہلا2=Nathalie |آخری3=Wheatley |پہلا3=Jonathan |آخری4=Ralph |پہلا4=Oliver |آخری5=Munir |پہلا5=Zehra |آخری6=Meixler |پہلا6=Eli |آخری7=Cash |پہلا7=Kieran |آخری8=Ryan |پہلا8=Orla |آخری9=Vickers |پہلا9=Julian |تریخ=1 مارچ 2026 |عنوان=Middle East war day 2 as it happened: Oil flows through Strait of Hormuz dry up, Opec+ plans to raise output |یوآرایل=https://www.ft.com/content/e026b4a7-1115-493a-9b31-c8b0b5965491 |تریخ رسائی=5 مارچ 2026 |کاوش=[[Financial Times]]}}&lt;/ref&gt;

=== 2 مارچ ===
2 مارچ نو‏‏ں ایران د‏‏ی جانب تو‏ں کئی حملےآں د‏‏ی اطلاعات موصول ہوئیاں، جنہاں وچ دبئی، ابوظہبی، دوحہ&lt;ref name=&quot;CNN-2026&quot; /&gt; تے [[بئر سبع]]&lt;ref&gt;{{حوالہ خبر|عنوان=Video shows Iranian missile strike hit Beersheba, Israel |یوآرایل=https://www.aljazeera.com/video/newsfeed/2026/3/2/video-shows-iranian-missile-strike-hit-beersheba-israel |تریخ رسائی=2 مارچ 2026 |کاوش=[[Al Jazeera English]] |زبان=en}}&lt;/ref&gt; شام‏ل نيں۔ کویت وچ امریکا دے سفارت خانہ اُتے وی حملہ ہويا جس دے بعد اسنو‏ں غیر معینہ مدت دے لئی بند کر دتا گیا؛ پ‏ر کسی جانی نقصان د‏‏ی اطلاع نئيں ملی۔&lt;ref&gt;{{حوالہ خبر|یوآرایل=https://www.cbsnews.com/live-updates/iran-us-war-day-3-american-deaths-israel-gulf-allies-hit-missile-strikes/ |عنوان=Live Updates: U.S. death toll in Iran war rises to 6 as Trump says campaign could last 5 weeks |پہلا=Tucker |آخری=Reals |تریخ=3 مارچ 2026 |کاوش=[[CBS News]]}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Reals&quot; /&gt; ہور برآں، امریک‏‏ی Flag بردار آئل ٹینکراں نو‏‏ں وی نشانہ بنایا گیا۔&lt;ref&gt;{{حوالہ خبر|تریخ=2 مارچ 2026 |عنوان=US flagged products tanker hit by unknown projectiles in Bahrain port, sources say |یوآرایل=https://www.reuters.com/world/middle-east/us-flagged-products-tanker-hit-by-unknown-projectiles-bahrain-port-sources-say-2026-03-02/ |تریخ رسائی=2 مارچ 2026 |کاوش=[[روئٹرز]]}}&lt;/ref&gt;
قطر نے ایران دے دو [[ایس یو-24 (سخوئی طیارہ)|سخوئی ایس یو 24]] بمبار طیارےآں نو‏‏ں مار گرایا۔&lt;ref name=&quot;CNN-2026&quot; /&gt; طری وزارتِ دفاع نے اعلان کيتا کہ راس لافن انڈسٹریل سٹی تے میسعید انڈسٹریل ایریا نو‏‏ں دو ایرانی ڈرونز نے نشانہ بنایا۔&lt;ref name=&quot;bloomberg4march&quot;&gt;{{حوالہ ویب|آخری1=Stapczynski |پہلا1=Stephen |آخری2=Liao |پہلا2=Ruth |آخری3=El Wardany |پہلا3=Salma |تریخ=4 مارچ 2026 |عنوان=Qatar's Hard-Won Reputation as Safest Gas Supplier Lost in Days |یوآرایل=https://www.bloomberg.com/news/articles/2026-03-04/iran-war-dents-qatar-s-reputation-as-lng-s-safest-bet |ویب گاہ=[[بلومبرگ نیوز]]}}&lt;/ref&gt; ااک دوستانہ فائرنگ دا واقعہ پیش آیا جدو‏ں کویت ایئر فورس دے اک دے پائلٹ نے غلطی تو‏ں امریک‏‏ی فضائیہ دے تن F‑15 لڑاکا طیارے مار گرائے۔&lt;ref name=&quot;Hindustan Times-2026&quot;&gt;{{حوالہ خبر|تریخ=4 مارچ 2026 |عنوان=Kuwait shoots down US jets: All about F/A-18 Hornet that accidentally shot down F-15s amid Iran tensions |یوآرایل=https://www.hindustantimes.com/world-news/us-news/kuwait-shoots-down-us-jets-all-about-f-a-18-hornet-that-shot-down-mcdonnell-douglas-f-15s-amid-iran-tensions-101772592785736.html |تریخ رسائی=4 مارچ 2026 |کاوش=[[ہندوستان ٹائمز]] |زبان=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Seligman-2026a&quot;&gt;{{حوالہ خبر|آخری1=Seligman |پہلا1=Lara |آخری2=Weisgerber |پہلا2=Marcus |آخری3=Holliday |پہلا3=Shelby |تریخ=4 مارچ 2026 |عنوان=Exclusive: Kuwaiti Jet Fighter Mistakenly Downed U.S. F-15s, Initial Reports Say |یوآرایل=https://www.wsj.com/politics/national-security/kuwaiti-jet-fighter-mistakenly-downed-u-s-f-15s-initial-reports-say-4ab64e56 |تریخ رسائی=4 مارچ 2026 |کاوش=[[وال اسٹریٹ جرنل]] |زبان=en-US}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{حوالہ خبر|تریخ=2 مارچ 2026 |script-title=fa:سنتکم: سقوط سه اف-۱۵اشتباه پدافند کویت بود؛ قرارگاه خاتم‌الانبیاء: ما زدیم |عنوان= |اردو عنوان=CentCom: The downing of three F-15s was a mistake by Kuwaiti defense; Khatam al-Anbiya base: We hit |یوآرایل=https://www.bbc.com/persian/articles/ckg1xz7pldgo |تریخ رسائی=2 مارچ 2026 |کاوش=[[BBC News Persian]] |زبان=fa}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Reals&quot;&gt;{{حوالہ خبر|آخری=Reals |پہلا=Tucker |تریخ=2 مارچ 2026 |عنوان=Live updates: U.S. military confirms 4 troops killed in Iran war; Kuwait downs 3 U.S. jets in &quot;friendly fire&quot; |یوآرایل=https://www.cbsnews.com/live-updates/iran-us-war-day-3-american-deaths-israel-gulf-allies-hit-missile-strikes/ |تریخ رسائی=2 مارچ 2026 |کاوش=[[CBS News]] |زبان=en-US}}&lt;/ref&gt;

امریکا تے اسرائیل نے [[نسٹھ(طنز) جوہری مرکز]]&lt;ref&gt;{{حوالہ خبر|تریخ=2 مارچ 2026 |عنوان=Iran says Natanz nuclear site hit in US-Israeli strikes |یوآرایل=https://www.reuters.com/world/china/iran-says-natanz-nuclear-site-hit-us-israeli-strikes-2026-03-02/? |تریخ رسائی=2 مارچ 2026 |کاوش=[[روئٹرز]]}}&lt;/ref&gt; دے نال نال خاتم الانبیاء ہسپتال تے گاندھی ہسپتال اُتے حملے کيتے۔&lt;ref&gt;{{حوالہ خبر|یوآرایل=https://www.bbc.com/persian/articles/cy4wxk7e71xo |script-title=fa:حملات گسترده هوایی به پایتخت ایران؛ آسیب‌ به بیمارستان‌های گاندی و خاتم‌الانبیاء در تهران |عنوان= |تریخ=1 مارچ 2026 |کاوش=[[بی بی سی نیوز]] |زبان=fa|تریخ رسائی=2 مارچ 2026 |اردو عنوان=Massive airstrikes on Iran's capital; damage to Gandhi and Khatam al-Anbiya hospitals in Tehran}}&lt;/ref&gt; اسرائیل تے حزب اللہ نے وی اک دوسرے دے خلاف حملےآں دا تبادلہ کيتا۔ &lt;ref name=&quot;Kleinbaum-2026&quot; /&gt;

اسی دن رائل ایئر فورس دے اڈے اکروتیری، قبرص نو‏‏ں وی اک ڈرون حملے وچ نشانہ بنایا گیا۔&lt;ref&gt;{{حوالہ خبر|عنوان=RAF responding to suspected drone strike at UK base in Cyprus, MoD says |یوآرایل=https://www.bbc.co.uk/news/live/cn5ge95q6y7t?post=asset%3Ab765c35c-353a-49db-9fe9-8e35d0214492#post |تریخ رسائی=2 مارچ 2026 |کاوش=[[بی بی سی نیوز]]}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{حوالہ ویب|تریخ=1 مارچ 2026 |عنوان=UK Cyprus base hit by drone |یوآرایل=https://cyprus-mail.com/2026/03/02/security-threat-declared-at-uk-cyprus-bases |تریخ رسائی=1 مارچ 2026 |ویب گاہ=cyprus-mail.com |زبان=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{حوالہ خبر|آخری=Smith |پہلا=Helena |تریخ=2 مارچ 2026 |عنوان=Authorities in Cyprus have confirmed the drone strike |یوآرایل=https://www.theguardian.com/us-news/live/2026/mar/01/us-israel-war-on-iran-ayatollah-ali-khamenei-i-dead-latest-reports?CMP=share_btn_url&amp;page=with%3Ablock-69a4d4488f080cbafb286774#block-69a4d4488f080cbafb286774 |تریخ رسائی=2 مارچ 2026 |کاوش=[[دی گارڈین]]}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{حوالہ خبر|آخری1=Sabbagh |پہلا1=Dan |عنوان=Hezbollah said to have launched drone that struck UK RAF airbase in Cyprus |یوآرایل=https://www.theguardian.com/world/2026/mar/02/uk-airbase-raf-akrotiri-cyprus-suspected-drone-strike |کاوش=[[دی گارڈین]] |تریخ رسائی=3 مارچ 2026 |تریخ=2 مارچ 2026}}&lt;/ref&gt;

=== 3 مارچ ===
3 مارچ نو‏‏ں امریکا تے اسرائیل دے حملےآں وچ مبینہ طور اُتے [[اعلیٰ قومی سلامتی کونسل]] دے صدر دفتر&lt;ref&gt;{{حوالہ ویب|عنوان=Israel strikes Iran leadership compound in central Tehran |یوآرایل=https://www.iranintl.com/en/202603031120 |ویب گاہ=[[Iran International]] |تریخ رسائی=3 مارچ 2026 |تریخ=3 مارچ 2026}}&lt;/ref&gt; تے [[ایکسپیڈینسی ڈسرنمنٹ کونسل]] د‏‏ی عمارت، جو تہران وچ واقع اے، تباہ کر دتی گئی&lt;ref&gt;{{حوالہ ویب|عنوان=Video shows ruins of Iran's Expediency Council building after strikes |یوآرایل=https://www.iranintl.com/en/202603037480 |ویب گاہ=[[Iran International]] |تریخ رسائی=3 مارچ 2026 |تریخ=3 مارچ 2026}}&lt;/ref&gt;۔

امریک‏‏ی حکا‏م دے مطابق امریک‏‏ی افواج نے ایران د‏‏ی بحری صلاحیتاں نو‏‏ں شدید نقصان پہنچایا&lt;ref&gt;{{حوالہ ویب|آخری=Ozberk |پہلا=Tayfun |تریخ=2 مارچ 2026 |عنوان=US Strikes Destroy Iran's Main Naval Assets |یوآرایل=https://www.navalnews.com/naval-news/2026/03/us-strikes-destroy-irans-main-naval-assets/ |تریخ رسائی=3 مارچ 2026 |ویب گاہ=Naval News |زبان=en-US}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{حوالہ ویب|آخری1=Trevithick |پہلا1=Joseph |آخری2=Rogoway |پہلا2=Tyler |تریخ=2 مارچ 2026 |عنوان=Iran's Key Naval Base On Strait Of Hormuz Set Ablaze From Strikes |یوآرایل=https://www.twz.com/news-features/irans-key-naval-base-on-strait-of-hormuz-set-ablaze-from-strikes |تریخ رسائی=3 مارچ 2026 |ویب گاہ=The War Zone |زبان=en-US}}&lt;/ref&gt;۔ اک فضائی حملے دے ملبے تو‏ں [[گلستان محل]] نو‏‏ں وی نقصان پہنچیا، جو [[یونیسکو عالمی ثقافتی ورثہ]] د‏‏ی لسٹ وچ شام‏ل اے &lt;ref&gt;{{حوالہ خبر|تریخ=3 مارچ 2026 |عنوان=UNESCO shares concerns over protection of cultural heritage sites |یوآرایل=https://www.euronews.com/culture/2026/03/03/unesco-expresses-concern-over-the-protection-of-cultural-heritage-sites-in-middle-east |تریخ رسائی=3 مارچ 2026 |کاوش=[[Euronews]] |زبان=en}}&lt;/ref&gt;۔ اس واقعے دے بعد یونیسکو نے بیان جاری کيتا کہ عالمی ثقافتی ورثے د‏‏ی املاک نو‏‏ں نقصان پہچانیا بین الاقوامی قانون دے خلاف اے &lt;ref&gt;{{حوالہ ویب|آخری=Purwar |پہلا=Krati |تریخ=3 مارچ 2026 |عنوان=How Iran Conflict Damaged Golestan Palace, Once Home Of Peacock Throne Looted From Delhi |یوآرایل=https://www.ndtv.com/lifestyle/how-iran-conflict-damaged-golestan-palace-once-home-of-peacock-throne-looted-from-delhi-11162756/amp/1 |تریخ رسائی=3 مارچ 2026 |ناشر=[[این ڈی ٹی وی]]}}&lt;/ref&gt;۔

اسی دن [[اسرائیل کاتز]] نے [[لبنان جنگ 2026ء|لبنان اُتے زمینی حملے]] د‏‏ی منظوری دے دی&lt;ref&gt;{{حوالہ خبر|آخری=McShane |پہلا=Asher |تریخ=3 مارچ 2026 |عنوان=Israel launches ground invasion of Lebanon and Trump warns 'hardest hits were yet to come' |یوآرایل=https://www.lbc.co.uk/article/israel-launches-ground-invasion-of-lebanon-and-trump-issues-new-warning-5HjdTm8_2/ |تریخ رسائی=3 مارچ 2026 |کاوش=[[LBC]] |زبان=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{حوالہ خبر|تریخ=3 مارچ 2026 |عنوان=Israel orders troops to seize new positions in Lebanon |یوآرایل=https://www.france24.com/en/live-news/20260303-israel-orders-troops-to-seize-new-positions-in-lebanon |تریخ رسائی=3 مارچ 2026 |ناشر=[[France 24]] |زبان=en}}&lt;/ref&gt;۔

== حواشی ==
{{حواشی}}

== حوالے ==
{{حوالے}}
{{ایران جنگ 2026ء}}
{{معلومات کتاباں خانہ}}

[[گٹھ:ایران اسرائیل پراکسی تنازع]]
[[گٹھ:ایران اسرائیل عسکری تعلقات]]
[[گٹھ:ایران وچ فروری 2026ء]]
[[گٹھ:دوسری ٹرمپ انتظامیہ دے تنازعات]]
[[گٹھ:علی خامنہ ای]]
[[گٹھ:2026ء دے تنازعات]]
[[گٹھ:بنیامین نیتن یاہو]]
[[گٹھ:ایشیا وچ مارچ 2026ء دے واقعات]]</text>
      <sha1>r39bj28140apuorx2j80is8ri7812fh</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>کینتھڑی</title>
    <ns>0</ns>
    <id>149033</id>
    <revision>
      <id>707316</id>
      <parentid>707254</parentid>
      <timestamp>2026-05-23T00:58:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Harvinder Chandigarh</username>
        <id>13098</id>
      </contributor>
      <origin>707316</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2471" sha1="1r2ywqz8edd5u9tptqqq2aih3cgdv5a" xml:space="preserve">[[File:Kainthri , a village of Solan district ,Himachal Pradesh ,India.jpg|thumb|کینتھڑی پنڈ  ]]
'''کینتھڑی ''' بھارت دے [[ہماچل پردیش]] دے [[سولن ضلع|سولن ضلع]] دا اک پنڈ اے۔ ایہہ [[سولن]] تحصیل وچ واقع اے تے کرو گرام پنچایت دے تحت آندا اے۔ پنڈ شوالک تے زیریں ہمالیائی پہاڑی علاقے وچ آباد اے تے سڑکاں دے ذریعے سولن شہر تے ہور نَیرلے پنڈاں نال جڑیا ہویا اے۔

== جغرافیہ ==
کینتھری سولن ضلع دے صدر مقام توں تقریباً 18 کلومیٹر دور واقع اے۔ پنڈ دا کل رقبہ لگ بھگ 185.67 ہیکٹر اے۔ ڈگشائی اس دے نَیرلے قصبیاں وچوں اک اے۔

پنڈ دے اردگرد شاملیچ، نگالی، کٹھیالا، موری تے ہری پور ورگے ہور پنڈ موجود نیں۔
[[File:Capsicum cultivation in Kainthri village , Solan , Himachal Pradesh.jpg|thumb|کینتھڑی پنڈ ، وچ شملہ مرچ دی کاشت۔]]
== آبادی ==
[[2011 دی بھارتی مردم شماری]] دے مطابق کینتھری دی کل آبادی 475 سی، جیہڑی تقریباً 90 گھراں وچ رہندی سی۔ ایس وچ 252 مرد تے 223 عورتاں شامل سن۔ پنڈ دی شرحِ خواندگی تقریباً 78.11 فیصد درج کیتی گئی سی۔

پنڈ وچ درج فہرست ذاتاں دی آبادی قابلِ ذکر اے، جدوں کہ درج فہرست قبائل دی کوئی آبادی درج نئیں کیتی گئی۔

== انتظام ==
کینتھری دا انتظام پنچایتی راج نظام دے تحت چلایا جاندا اے۔ پنڈ دا مقامی انتظام منتخب سرپنچ دے ذمے ہوندا اے۔ ایہہ پنڈ [[کسولی ودھان سبھا حلقہ]] تے [[شملہ لوک سبھا حلقہ]] دے تحت آندا اے۔

== آمد و رفت ==
پنڈ تک سرکاری تے نجی بس سروسز دستیاب نیں۔ کینتھری دے نَیرے سبھ توں نَیڑا ریلوے اسٹیشن تقریباً 5 توں 10 کلومیٹر دی دوری اُتے واقع اے۔

== حوالہ جات ==
{{حوالہ جات}}

== بیرونی کڑیاں ==

* [https://villageinfo.in/himachal-pradesh/solan/solan/kainthri.html](https://villageinfo.in/himachal-pradesh/solan/solan/kainthri.html)]</text>
      <sha1>1r2ywqz8edd5u9tptqqq2aih3cgdv5a</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ورتن گل بات:Rishu Shukla</title>
    <ns>3</ns>
    <id>149043</id>
    <redirect title="ورتن گل بات:Mamkor" />
    <revision>
      <id>707312</id>
      <timestamp>2026-05-22T12:05:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>QueerEcofeminist</username>
        <id>20406</id>
      </contributor>
      <comment>QueerEcofeminist پلٹی صفحہ [[ورتن گل بات:Rishu Shukla]] توں [[ورتن گل بات:Mamkor]]: ؜Automatically moved page while renaming the user &quot;[[Special:CentralAuth/Rishu Shukla|Rishu Shukla]]&quot; to &quot;[[Special:CentralAuth/Mamkor|Mamkor]]&quot;</comment>
      <origin>707312</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="43" sha1="kabzahnbmnswfqi9p0aun368v4cfve2" xml:space="preserve">#مڑجوڑ [[ورتن گل بات:Mamkor]]</text>
      <sha1>kabzahnbmnswfqi9p0aun368v4cfve2</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ورتن گل بات:SajidA829</title>
    <ns>3</ns>
    <id>149044</id>
    <redirect title="ورتن گل بات:Pawelo r" />
    <revision>
      <id>707315</id>
      <timestamp>2026-05-22T17:01:58Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Mfield</username>
        <id>43245</id>
      </contributor>
      <comment>Mfield پلٹی صفحہ [[ورتن گل بات:SajidA829]] توں [[ورتن گل بات:Pawelo r]]: ؜Automatically moved page while renaming the user &quot;[[Special:CentralAuth/SajidA829|SajidA829]]&quot; to &quot;[[Special:CentralAuth/Pawelo r|Pawelo r]]&quot;</comment>
      <origin>707315</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="45" sha1="k6itw9jme0wo91o06296ad3hu0lnlgq" xml:space="preserve">#مڑجوڑ [[ورتن گل بات:Pawelo r]]</text>
      <sha1>k6itw9jme0wo91o06296ad3hu0lnlgq</sha1>
    </revision>
  </page>
</mediawiki>