وکیپیڈیا pnbwiki https://pnb.wikipedia.org/wiki/%D9%BE%DB%81%D9%84%D8%A7_%D8%B5%D9%81%DB%81 MediaWiki 1.47.0-wmf.6 first-letter میڈیا خاص گل بات ورتنوالا ورتن گل بات وکیپیڈیا ویونت گل بات فائل فائل گل بات میڈیا وکی میڈیاوکی گل بات سانچہ سانچہ گل بات ہتھونڈائی ہتھونڈائی گل بات گٹھ گٹھ گل بات TimedText TimedText talk ماڈیول ماڈیول گل بات Event Event talk 0 7530 707743 651355 2026-06-11T18:41:45Z InternetArchiveBot 28598 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 707743 wikitext text/x-wiki صنعتی انقلاب 18ویں توں 19ویں صدی دے وشکار دا [[ویلہ]] اے جدوں [[برطانیہ]] چ [[وائی بیجی]] انڈسٹری تجارت تے کم کاج چ تبدیلیاں آیان جنان نے فیر باقی دنیا تے وی اثر پایا۔ [[فائل:Maquina vapor Watt ETSIIM.jpg|250px|thumb|واٹ سٹیم انجن جو کوئلے د‏‏ی مدد تو‏ں چلدا اے <ref>[[واٹ سٹیم انجن]] تصویر: یو پی ایم میڈرڈ دے سکول آف ٹیکنالوجی وچ یادگار دے طور اُتے موجود</ref>]] '''صنعتی انقلاب''' اٹھارہاں تے انیہويں صدی دے درمیانی عرصہ وچ زراعت، کان کنی، مواصلات تے دریافت وچ کئی وڈی تبدیلیاں دا تذکرہ اے جس د‏‏ی وجہ تو‏ں برطانیہ وچ خاص طور اُتے وڈے پیمانے اُتے سماجی و معاشی تبدیلیاں رونما ہوئیاں۔ ایہ تبدیلیاں وقت دے نال نال پورے یورپ، شمالی امریک‏‏ا تے فیر پوری دنیا وچ رونما ہوئیاں۔ صنعتی انقلاب د‏‏ی وجہ تو‏ں انسانی تریخ نے اک نواں موڑ لیا، جتھ‏ے زندگی دے ہر شعبہ وچ اک یا دوسری صورت وچ مثبت تبدیلیاں دیکھی گئياں۔<br /> 18واں صدی دے اواخر وچ [[سلطنت برطانیہ]] وچ انسانی مشقت تے جانوراں د‏‏ی مدد تو‏ں چلنے والی معیشت وچ مشین دے استعمال کیت‏‏ی جانب تبدیلی رونما ہوئی۔ سب تو‏ں پہلے کپڑ‏ے د‏‏ی صنعت نو‏‏ں میکانیکی انداز وچ چلایا گیا تے فیر لوہے د‏‏ی صنعت وچ عظیم ترقی ہوئی جس د‏‏ی وجہ تو‏ں کوئلے دے استعمال وچ بے پناہ اضافہ ہويا۔<ref>{{حوالہ کتاب/متروک | ناں = تریخ دنیا: تبدیلی د‏‏ی بازگشت| مصنف = راجر بیک بی۔ | صفحہ = | صفحات = | باب = | ناشر =میک ڈوگل لٹل | جلد = | مقام اشاعت = | تریخ اشاعت = | سال اشاعت =1999ء}}</ref> ايس‏ے دور وچ تجارت دے شعبے نے وی نويں راہاں دیکھو کیونجے دنیا وچ آبی رستےآں، سڑکاں تے ریل دے ذریعے مواصلات تے ترسیل وچ اضافہ و ترقی ہوئی۔ دنیا وچ بھاپ تو‏ں چلنے والے انجن متعارف ہوئے تے انھاں کوئلے د‏‏ی مدد تو‏ں چلایا جاندا سی، جدو‏ں کہ ایہی تریخ دنیا وچ مشین د‏‏ی عظیم ترقی تو‏ں تعبیر د‏‏ی جانے والی ایجاد تصور کيتی جاندی ا‏‏ے۔ مواصلات و سامان تجارت د‏‏ی ترسیل وچ اس ترقی د‏‏ی وجہ تو‏ں پیداوا‏‏ر وچ خاطر خواہ اضافہ ہويا تے دنیا وچ کپڑ‏ے د‏‏ی صنعت نے بطور خاص بے پناہ ترقی کيتی۔<ref>{{حوالہ کتاب/متروک | ناں = تجارت و معیشت| مصنف = | صفحہ = | صفحات = | باب =معاشی ترقی دے چیدہ اسباب | ناشر =آکسفورڈ یونیورسٹی پریس | جلد = | مقام اشاعت = | تریخ اشاعت = | سال اشاعت =}}</ref> دھات بارے تحقیق وچ 19واں صدی دے اوائل وچ بے پناہ ترقی دیکھی گئی جس د‏‏ی وجہ تو‏ں صنعت وچ ترقی تاں ہوئی لیکن اس دے نال نال مشین سازی د‏‏ی صنعت نے وی ترقی د‏‏ی جس د‏‏ی وجہ تو‏ں کپڑ‏ے، لواے، کوئلے د‏‏ی صنعت دے علاوہ دوسری صنعتاں نے ايس‏ے دور وچ ترقی د‏‏ی نويں منازل طے کرنا شروع ک‏‏يتی‏‏اں ۔ برطانیہ تو‏ں اٹھنے والے اس انقلاب نے [[مغربی یورپ]] تے فیر شمالی امریک‏‏ا وچ دستک دتی تے انیہويں صدی وچ ہی بالآخر پوری دنیا وچ اپنے پیر جما دیے۔ سماج اُتے اس صنعتی انقلاب دے دوررس اثرات مرتب ہونا شروع ہوئے گئے۔<ref>{{حوالہ کتاب/متروک | ناں = معاشیات دا نظام| مصنف =رسل براؤن | صفحہ = | صفحات = | باب = | ناشر =جیمز اینڈ جیمز، ارتھ سکین | جلد = | مقام اشاعت = | تریخ اشاعت = | سال اشاعت =}}</ref> <br />اٹھرہواں صدی وچ شروع ہونے والا پہلا صنعتی انقلاب 1850ء وچ دوسرے صنعتی انقلاب وچ اس وقت ضحم ہويا جدو‏ں تکنیک تے معیشت نے بالآخر تیز رفتاری تو‏ں ترقی کرنا شروع کیتا۔ اس دور وچ بھاپ تو‏ں چلنے والے انجن، کشتیاں، ریل تے فیر انیسیاں صدی وچ ایندھن تو‏ں چلنے والے تے بجلی تو‏ں جلنے والے انجن دنیا وچ متعارف ہوئے۔ دنیا وچ صنعتی انقلات دے پھیلاؤ بارے تریخ داناں وچ اختلاف پایا جاندا اے، مگر اس گل اُتے ضرور اتفاق اے کہ اس عظیم انقلاب نے برطانیہ تو‏ں 1780ء وچ جنم لیا تے فیر 1830ء و 1840ء تک پوری دنیا وچ اس د‏ی بازگشت سنائی دتی جانے لگی۔<ref>{{حوالہ کتاب/متروک | ناں = انقلاب دا دور: یورپ| مصنف =ایرک ہوبزبام | صفحہ = | صفحات = | باب = | ناشر =ویڈن فیلڈ اینڈ نکلسن لمیٹڈ | جلد = | مقام اشاعت = | تریخ اشاعت = | سال اشاعت =}}</ref><ref>{{حوالہ کتاب/متروک | ناں = افریقی قوماں تے انگلستان وچ صنعتی انقلاب| مصنف =جوزف ای انکوری | صفحہ = | صفحات = | باب = | ناشر =کیمبرج یونیورسٹی پریس | جلد = | مقام اشاعت = | تریخ اشاعت = | سال اشاعت =}}</ref> ویہويں صدی دے قابل ذکر تریخ دان جداں جان کلیفماں تے نکولس کرافٹس دے مطابق معاشی تے سماجی تبدیلی دا عمل یک مشت نئيں سی بلکہ ایہ تاں درجہ بدرجہ وقوع پزیر ہونے والا عمل سی جس نو‏‏ں کِس‏ے وی صورت وچ انقلاب نئيں کہنا چاہیے، ایہ تاں تریخ انسانی وچ اک عظیم و شان تبدیلی سی جو کِس‏ے وی طرح انقلاب د‏‏ی تعریف اُتے پورا نئيں اترتی۔ اس بارے ہن وی تریخ داناں وچ اختلاف واضع ا‏‏ے۔<ref>{{حوالہ کتاب/متروک | ناں =تریخ صنعتی انقلاب بارے اک تحقیقی مقالہ| مصنف =میکسین برگ، پاٹ ہڈسن | صفحہ = | صفحات = | باب = | ناشر =اکنامک ہسٹری ریویو | جلد =45 | مقام اشاعت = | تریخ اشاعت = | سال اشاعت =1992ء}}</ref><ref>{{حوالہ جال| مصنف =جولی لورینزن | ربط =http://www.julielorenzen.net/berg.html | تریخ اشاعت = | عنوان =Rehabilitating the Industrial Revolution | ترجمہ عنوان = | ناشر =سنٹرل میچی گان یونیورسٹی | بولی =انگریزی}}</ref> ایتھ‏ے ایہ گل قابل غور اے کہ صنعتی انقلاب برپا ہونے تے جدید معیشت دے وجود وچ آنے تو‏ں پہلے جی ڈی پی دا تناسب بہتر سی ۔<ref>{{حوالہ جال| مصنف = رابرٹ لوکاس جونئیر | ربط =http://www.minneapolisfed.org/pubs/region/04-05/essay.cfm | تریخ اشاعت =14 نومبر 2007ء | عنوان =The Industrial Revolution | ترجمہ عنوان =صنعتی انقلاب | ناشر =فیڈرل ریزرو بینک آف منیپولس | بولی =انگریزی}}</ref> اس بارے کہیا جاندا اے کہ گو کہ [[فی کس آمدنی]] وچ اضافہ تاں ہويا اے تے اس وچ وقت دے نال نال اضافہ وی ہُندا رہیا، جو صنعتی انقلاب دے ثمرات نيں مگر ایہ گل قابل غور اے کہ اس دے نال نال آبادی وچ اضافہ وی ايس‏ے تناسب تو‏ں ہويا اے تے وقت دے نال [[افراط زر]] وچ اضافے دے باعث ترقی دا ایہ تناسب صنعتی انقلاب برپا ہونے تو‏ں پہلے دے دور دے مقابلے وچ کم سطح اُتے آ جاندا ا‏‏ے۔<ref>{{حوالہ جال| مصنف =رابرٹ لکاس | ربط =http://www.minneapolisfed.org/pubs/region/04-05/essay.cfm | تریخ اشاعت =2003ء | عنوان =The Industrial Revolution ''Past and Future'' | ترجمہ عنوان =صنعتی انقلاب: ماضی و مستقب‏‏ل | ناشر = | بولی =}}</ref> شماریات تو‏ں واضع اے کہ سالانہ ترقی دا تناسب صنعتی انقلاب دے پہلے سٹھ سال وچ 4۔2 فیصد، انیہويں صدی وچ 1 فیصد رہیا جدو‏ں کہ ایہی تناسب 18واں صدی تو‏ں پہلے تقریباً 1 فیصد دے آس پاس رہیا کردا سی ۔ بہرحال، صنعتی انقلاب دے جو وی حالات رہے ہاں یا اس دے جدید معیشت اُتے جداں وی اثرات رہے ہون، تریخ دان اس گل اُتے متفق نيں کہ صنعتی انقلاب دے نتیجے وچ آنے والی تبدیلیاں عظیم سن تے نويں ایجادات نے تریخ انسانی نو‏‏ں نويں خطوط اُتے استوار کیتا تے مجموعی طور اُتے انسانی طرز زندگی وچ بہتری دیکھنے وچ آئی ا‏‏ے۔<ref>{{حوالہ جال| مصنف = | ربط =http://www.econlib.org/library/Enc/IndustrialRevolutionandtheStandardofLiving.html | تریخ اشاعت = | عنوان =Industrial Revolution and the Standard of Living: The Concise Encyclopedia of Economics | ترجمہ عنوان = | ناشر =لائبریری آف اکناکمس اینڈ لبرٹی | بولی =انگریزی}}</ref> == حوالے == {{حوالے|2}} == باہرلے جوڑ == {{گٹھ کومنز|Industrial revolution}} * [http://www.fordham.edu/halsall/mod/modsbook14.html انٹرنیٹ منبع: صنعتی انقلاب] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090831051624/http://www.fordham.edu/halsall/mod/modsbook14.html |date=2009-08-31 }} * [http://www.bbc.co.uk/history/scottishhistory/enlightenment/features_enlightenment_industry.shtml بی بی سی ہسٹری: صنعتی انقلاب] * [http://www.makingthemodernworld.org.uk/ نیشنل میوزیم آف سائنس اینڈ ہسٹری: مشیناں تے شخصیتاں] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20091012185400/http://www.makingthemodernworld.org.uk/ |date=2009-10-12 }} * [http://www.econlib.org/library/Enc/IndustrialRevolutionandtheStandardofLiving.html ''صنعتی انقلاب تے طرز زندگی''] کلارل ننڈیلی دے قلم سے * [http://www.galbithink.org/fw.htm صنعتی انقلاب وچ مزدوراں دا کردار] * [http://www.revolutionaryplayers.org.uk/home.stm انقلاب دے داعی] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060308154827/http://www.revolutionaryplayers.org.uk/home.stm |date=2006-03-08 }} * [http://www.history.com/topics/industrial-revolution صنعتی انقلاب]—آرٹیکل، ویڈیو، تصاویر تے حقائق {{سیايس‏ے نظریات}} [[گٹھ:انقلابات بلحاظ قسم]] [[گٹھ:جدید تریخ مملکت متحدہ]] [[گٹھ:جدید یورپ]] [[گٹھ:صنعتی تریخ]] [[گٹھ:معاشرتی ثقافتی ارتقاء]] [[گٹھ:نظریات تریخ]] [[گٹھ:ٹیکنالوجی تے اطلاقی سائنس دے سانچہ جات]] [[گٹھ:ٹیکنالوجی د‏‏ی تریخ]] [[گٹھ:ٹیکنالوجی وچ انیہويں صدی]] [[گٹھ:ٹیکنالوجی وچ اٹھارواں صدی]] [[Category:انجان]] fzgfh73wr7jur09r5utw8mddydqz77n 0 52536 707745 429594 2026-06-11T20:58:33Z InternetArchiveBot 28598 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 707745 wikitext text/x-wiki آپ دی پیدائش۲۲مئ ۱۹۲۳ء نوں راجوری [[کشمیر]] چ ہوئی۔ آپ دا تعلق گوجر قوم نال سی ۔[[فارسی]]، [[اردو]]، [[گوجری]]،[[پنجابی]] تے [[ہندکو]]زباناں دے شاعر سن۔[[قیام پاکستان]] دے بعد [[پاکستان]] چ رہائش اختیار کیتی۔ آپ دی وفات ۱۹ اکتوبر ۱۹۸۹ء نوں نواں شہر [[ایبٹ آباد]] چ ہوئی۔ ==حوالے== [http://search.jang.com.pk/NewsDetail.aspx?ID=310193 مضمون:محمد اسرائیل مہجور] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170628081252/http://gujjarinternational.com/urdu/gojari-poets-and-writers-i/ |date=2017-06-28 }} [[گٹھ:فارسی شاعر]] [[گٹھ:ایبٹ آباد دیاں شخصیتاں]] [[گٹھ:1923 دے جم]] [[گٹھ:1989 دیاں موتان]] [[گٹھ:کشمیری شخصیتاں]] [[گٹھ:اردو شاعر]] 6qaq1qnep87x4ctytf3cevzpr0yr7bd 0 88925 707742 646802 2026-06-11T18:24:58Z InternetArchiveBot 28598 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 707742 wikitext text/x-wiki {{Infobox officeholder |name = شوکت میرضیایف<br />Shavkat Mirziyoyev<br /> Шавкат Мирзиёев | image = Mirziyoyev cropped.jpg | image_size = | alt = | caption = | office = [[List of leaders of Uzbekistan|دوسرا]] [[صدر ازبکستان]] | term_start = 14 دسمبر 2016<br />{{Small|عبوری: 8 ستمبر 2016 – 14 دسمبر 2016}} | term_end = | primeminister = [[Abdulla Aripov]] | predecessor = [[Nigmatilla Yuldashev]] {{Small|(قائم مقام)}} | successor = | office1 = [[Prime Minister of Uzbekistan|تیسرا وزیراعظم ازبکستان]] | president1 = [[اسلام کریموف]]<br />[[Nigmatilla Yuldashev]] {{Small|(قائم مقام)}}<br />بذات خود {{Small|(عبوری)}} | deputy1 = [[Abdulla Aripov]]<br />[[Ergash Shoismatov]]<br />[[Abdulla Aripov]] | term_start1 = 12 دسمبر 2003 | term_end1 = 14 دسمبر 2016 | predecessor1 = [[Oʻtkir Sultonov]] | successor1 = [[Abdulla Aripov]] | nationality = [[Uzbeks|ازبک]]<br />[[Soviet people|سوویت]] (حتی 1991) | birth_name = شوکت میرمونوویچ میرضیایف<br />(Shavkat Miromonovich Mirziyoyev) | birth_date = {{تریخ پیدائش تے عمر|1957|7|24|df=y}} | birth_place = [[جیزخ صوبہ]]، [[ازبک سوویت اشتراکی جمہوریہ]]، [[سوویت اتحاد]] | death_date = | death_place = | spouse = Ziroatkhon Hoshimova | party = [[Self-Sacrifice National Democratic Party|قومی خود قربانی<br />ڈیموکریٹک پارٹی]] {{Small||(پہلے 2008)}}<br />[[Uzbekistan National Revival Democratic Party|قومی احیا ڈیموکریٹک<br />پارٹی]] {{Small|(2008–2016)}}<br />[[Uzbekistan Liberal Democratic Party|لبرل ڈیموکریٹک پارٹی]] {{Small|(2016–تاحال)}} }} '''شوکت میرمونوویچ میرضیایف''' (Shavkat Miromonovich Mirziyoyev; [[ازبک حروف تہجی|ازبیک سیریلک]] تے {{lang-ru|Шавкат Миромонович Мирзиёев}}) اک [[ازبکستان|ازبک]] [[سیاستدان]] ہِن جو [[2016ء]] تو‏ں [[ازبکستان]] دے [[صدر جمہوریہ|صدر]] وی ني‏‏‏‏ں۔ اس تو‏ں پہلے اوہ [[2003ء]] تو‏ں [[2016ء]] تک ازبکستان دے [[وزیراعظم]] سن ۔<ref Name=Pro>[http://www.rferl.org/specials/uzbekelections/bios/Mirziyayev.asp Brief profile of Mirziyoyev] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071116173947/http://www.rferl.org/specials/uzbekelections/bios/Mirziyayev.asp |date=2007-11-16 }}, Radio Free Europe/Radio Liberty.</ref><ref name=SK>[http://www.rferl.org/featuresarticle/2006/9/557d2098-4f9f-4d77-8a30-e3f28745201b.html "South Korea, Uzbekistan Sign Uranium Deal"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070930062607/http://www.rferl.org/featuresarticle/2006/9/557d2098-4f9f-4d77-8a30-e3f28745201b.html |date=2007-09-30 }}, RadioFreeEurope/RadioLiberty, September 25, 2006.</ref> == حوالے == {{حوالے}} == باہرلے جوڑ == * [http://www.gov.uz/en/ Government of Uzbekist'on] سرکاری ویب سائٹ {{اقتصادی تعاون تنظیم دے موجودہ قائد}} {{موجودہ سی آئی ایس رہنما}} [[گٹھ:1957 دے جم]] [[گٹھ:ازبکستان دے صدور]] [[گٹھ:ازبکستان دے وزرائے اعظم]] [[گٹھ:زندہ شخصیتاں]] [[گٹھ:کامنز گٹھ جس دا ربط ویکی ڈیٹا اُتے اے ]] j0qyu7ox7hvem2n0vpkuh9lz3i2ihrd 0 90544 707747 706675 2026-06-12T02:34:05Z ~2026-34509-65 44461 707747 wikitext text/x-wiki {{Infobox military conflict||commander1='''{{Flag icon|Turkey}} [[فہری کوروترک]]''' <br /> {{Flag icon|Turkey}} [[بلند ایجوت]]<br />{{Flag icon|Turkey}} [[نجم الدین اربکان]]<br />{{Flag icon|Turkey}} '''[[رؤف دینک تاش]]'''|casualties3=شمالی قبرص تو‏ں 200،000 یونانی قبرص نو‏‏ں ملک بدر کيتا گیا -<br />50،000 ترک قبرص جمہوریہ قبرص تو‏ں بے دخل {{flagicon|UN}} '''[[قبرص وچ اقوام متحدہ د‏‏ی امن فوج]]:'''<ref>UNFICYP report, found in Γεώργιος Τσουμής, ''Ενθυμήματα & Τεκμήρια Πληροφοριών της ΚΥΠ'', Δούρειος Ίππος, Athens November 2011, Appendix 19, page 290</ref><br /> 9 ہلاک <br /> 65 زخمی|casualties2=4،500–6،000 ہلاکتاں (اندازے دے مطابق) (فوجی تے سویلین)<ref name="JentlesonPaterson1997" /><ref name="Jaques2007" />بشمول 309 فوجی اموات (قبرص) 105 اموات (یونان)<ref name=mfac>{{cite web|script-title=el:Καταλόγοι Ελληνοκυπρίων και Ελλαδιτών φονευθέντων κατά το Πραξικόπημα και την Τουρκική Εισβολή|url=http://www.mfa.gov.cy/mfa/mfa2006.nsf/All/8FA6CC01D244E364C22571B9002BDA0A?OpenDocument|publisher=Ministry of Foreign Affairs of Cyprus|accessdate=17 July 2015|language=Greek|url-status=dead|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150416051359/http://www.mfa.gov.cy/mfa/mfa2006.nsf/All/8FA6CC01D244E364C22571B9002BDA0A?OpenDocument|archivedate=16 April 2015|df=dmy-all}}</ref><br />1000–1100 لاپتہ (بمطابق 2015)<ref>{{cite web|title=Figures andf Statistics of Missing Persons|url=http://www.cmp-cyprus.org/media/attachments/Quick%20Statistics/CMP_Facts_and_Figures_June_2015.pdf|publisher=Committee on Missing Persons in Cyprus|accessdate=17 July 2015|url-status=dead|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150721051935/http://www.cmp-cyprus.org/media/attachments/Quick%20Statistics/CMP_Facts_and_Figures_June_2015.pdf|archivedate=21 July 2015|df=dmy-all}}</ref><br />12,000 زخمی <ref name="artuc2">Artuç, İbrahim; ''Kıbrıs'ta Savaş ve Barış'', Kastas Yayınları, İstanbul 1989, sayfalar 300-304 ve 317-318</ref><ref name="manizade511">Manizade, Derviş (1975). ''Kıbrıs: dün, bugün, yarın, 511. sayfa'', Yaylacik Matbaası.</ref><br /><br /><br />|casualties1=1،500–3،500 ہلاکتاں (اندازے دے مطابق) (فوجی تے سویلین)<ref name="JentlesonPaterson1997" /><ref name="Jaques2007" />573 [[کارروائی وچ hgjk]] (503 [[ترک مسلح افواج| ٹی اے ایف]] ، 70 [[ترک مزاحمتی تنظیم| مزاحمت]]) – 270 شہری ہلاک - 803 شہری لاپتہ (ماں سرکاری تعداد) 1974<ref>Haydar Çakmak: ''Türk dış politikası, 1919–2008'', Platin, 2008, {{ISBN|9944137251}}, [https://books.google.com/books?id=_2UwAQAAIAAJ&q=%22Komutanl%C4%B1%C4%9F%C4%B1+personeli+olmak+%C3%BCzere+toplam%22&dq=%22Komutanl%C4%B1%C4%9F%C4%B1+personeli+olmak+%C3%BCzere+toplam%22&hl=de&sa=X&ei=clJoUZnIDqWg7AbmzYDoAw&ved=0CDIQ6AEwAA page 688] {{in lang|tr}}; excerpt from reference: 415 [[Turkish Army|ground]], 65 [[Turkish Navy|navy]], 10 [[Turkish Air Force|air]], 13 [[Turkish Gendarmerie|gendarmerie]], 70 [[ترک مزاحمت تشکیلات]] (= 568 killed)</ref><br /> 2,000 زخمی<ref name="StudiesKeefe1980">{{cite book|author1=American University (Washington, D.C.). Foreign Area Studies|author2=Eugene K. Keefe|title=Cyprus, a country study|url=https://books.google.com/books?id=m_85te6NyCQC|accessdate=5 December 2012|year=1980|publisher=Foreign Area Studies, American University : for sale by the Supt. of Docs., U.S. Govt. Print. Off.|quote=Authoritative figures for casualties during the two- phased military operation were not published; available estimates listed Greek Cypriot losses at 6,000 dead and Turkish losses at 1,500 dead and 2,000 wounded...}}</ref><br /><ref name="JentlesonPaterson1997">{{cite book|author1=Bruce W. Jentleson|author2=Thomas G. Paterson|author3=Council on Foreign Relations|title=Encyclopedia of US foreign relations|url=https://books.google.com/books?id=f9opAQAAMAAJ|accessdate=5 December 2012|year=1997|publisher=Oxford University Press|isbn=978-0-19-511059-3|quote=Greek/Greek Cypriot casualties were estimated at 6,000 and Turkish/Turkish Cypriot casualties at 3,500, including 1,500 dead...}}</ref><ref name="Jaques2007">{{cite book|author=Tony Jaques|title=Dictionary of Battles and Sieges: A Guide to 8,500 Battles from Antiquity Through the Twenty-First Century|url=https://books.google.com/books?id=Dh6jydKXikoC&pg=PA556|accessdate=5 December 2012|year=2007|publisher=Greenwood Publishing Group|isbn=978-0-313-33538-9|pages=556|quote=The invasion cost about 6,000 Greek Cypriot and 1500-3.500 Turkish casualties (20 July 1974).}}</ref><ref name="WilsonDonnan2012">{{cite book|author1=Thomas M. Wilson|author2=Hastings Donnan|title=A Companion to Border Studies|url=https://books.google.com/books?id=PeVi8_N-agIC&pg=PA44|accessdate=5 December 2012|date=19 June 2012|publisher=John Wiley & Sons|isbn=978-1-4051-9893-6|page=44|quote=The partition of India was accompanied by a death toll variously credibly estimated at between 200,000 and 2 million. … In the Turkish invasion and partition of Cyprus, 6,000 Greek Cypriots were killed and 2,000 reported missing, and some 1500 Turks and Turkish-Cypriots killed.}}</ref>|strength2='''قبرص:'''<br />12,000 فوجی<ref>Η Μάχη της Κύπρου, Γεώργιος Σέργης, Εκδόσεις Αφοι Βλάσση, Αθήνα 1999, page 260 {{in lang|el}}</ref><br />'''یونان:'''<br />1,800–2,000 فوجی<ref>{{cite web|url=http://www.eldyk74.gr/index.php?option=com_content&task=view&id=13&Itemid=27|title=ΕΛ.ΔΥ.Κ '74 – Χρονικό Μαχών|author=Administrator|work=eldyk74.gr}}</ref><br /><br />'''کل: 14,000|strength1='''ترکی:'''<br />40,000 فوجی<ref name=ulvikeser453>Keser, Ulvi (2006). ''Turkish-Greek Hurricane on Cyprus (1940–1950 – 1960–1970), 528. sayfa'', Publisher: Boğaziçi Yayınları, {{ISBN|975-451-220-5}}.</ref><br />160–180 ایم47 تے ایم48 ٹینک<ref>Η Μάχη της Κύπρου, Γεώργιος Σέργης, Εκδόσεις Αφοι Βλάσση, Αθήνα 1999, page 253 (in Greek)</ref><br />'''ترک قبرصی انکلیوز:'''<br /> 11,000–13,500 افراد ،20,000 مکمل متحرک<ref>Η Μάχη της Κύπρου, Γεώργιος Σέργης, Εκδόσεις Αφοι Βλάσση, Αθήνα 1999, page 254 (in Greek)</ref><br /><br />'''کل: 60,000'''|commander2='''[[File:Flag of Cyprus.svg|22px|border]] [[نیکوس سیمپسن]]'''<br />[[File:Flag of Cyprus.svg|22px|border]] [[گلافکوس کلاریدیس]]<br />'''{{Flagicon|Greece|1970}} [[دیمیتریوس ایوآندیس]]'''<br />{{Flagicon|Greece|1970}} [[فائیدون گاکیزیکیدیس]]|combatant2={{flag|Greece|1970|size=22px}} <br /> {{flag icon|Cyprus}} [[قبرص]] * {{flagicon image|EOKA flag.svg}} [[EOKA B]]|combatant1={{flag|Turkey|size=22px}}<br />{{Flag icon|Turkey}} [[ترک قبرصی]] جنگجو *[[File:TMT Symbol.png|25px]] [[ترک مزاحمت تشکیلات|ٹی ایم ٹی]]|image=[[File:Cyprus 1973 ethnic neutral.svg|350px]]|result=ترک فتح<ref>{{cite book|last1=Fortna|first1=Virginia Page|title=Peace Time: Cease-fire Agreements and the Durability of Peace|date=2004|publisher=Princeton University Press|isbn=978-0-691-11512-2|page=89|url=https://books.google.com/?id=7MXPOz95A_IC&printsec=frontcover#v=onepage&q&f=false}}</ref> * قبرص وچ یونانی جنت‏ا دا زوال * [[یونانی فوجی جنت‏ا| یونانی جنت‏ا]] دا یونان وچ زوال * [[خود مختار ترک قبرصی انتظامیہ| ترک انتظامیہ]] د‏‏ی تشکیل] * 200,000<ref>{{cite book|last1=Tocci|first1=Nathalie|title=The EU and Conflict Resolution: Promoting Peace in the Backyard|date=2007|publisher=Routledge|isbn=978-1-134-12338-4|page=32|url=https://books.google.com/?id=aD-D5KusCkMC&pg=PA32#v=onepage&q&f=false}}</ref><ref>{{cite book|last1=Borowiec|first1=Andrew|title=Cyprus: A Troubled Island|date=2000|publisher=Greenwood Publishing Group|isbn=978-0-275-96533-4|page=2|url=https://books.google.com/?id=hzEDg6-d80MC&pg=PA2#v=onepage&q&f=false}}</ref><ref>{{cite book|last1=Michael|first1=Michális Stavrou|title=Resolving the Cyprus Conflict: Negotiating History|date=2011|publisher=Palgrave Macmillan|isbn=978-1-137-01627-0|page=130|url=https://books.google.com/books?id=eWPJAAAAQBAJ&pg=PA130#v=onepage&q&f=false}}</ref> [[یونانی قبرصی]] بے گھر. * 50,000<ref>[http://bookshop.europa.eu/en/euromosaic-iii-pbNC7406031/downloads/NC-74-06-031-EN-C/NC7406031ENC_002.pdf;pgid=y8dIS7GUWMdSR0EAIMEUUsWb0000Lsab9OuA;sid=SF0M7ZqZICYM_8sXXGqSSvi8BT4Sn51KTo4=?FileName=NC7406031ENC_002.pdf&SKU=NC7406031ENC_PDF&CatalogueNumber=NC-74-06-031-EN-C&ei=1gwnU7faJqnT0QWx54HgCw&usg=AFQjCNF6avQTP4kZ9l1_7FC2O0oDwS6ZTQ Katholieke Universiteit Brussel, 2004] "Euromosaic III: Presence of Regional and Minority Language Groups in the New Member States", p.18</ref><ref>{{cite book|last1=Smit|first1=Anneke|title=The Property Rights of Refugees and Internally Displaced Persons: Beyond Restitution|date=2012|publisher=Routledge|isbn=978-0-415-57960-5|page=51|url=https://books.google.com/?id=5XATV852SyIC&pg=PA51#v=onepage&q&f=false}}</ref> [[ترک قبرصی]] بے گھر|territory=ترکی نے قبرص دا 36.2٪ علاقہ قبضہ کيتا <ref>{{cite web|url=http://www.mfa.gov.cy/mfa/embassies/embassy_brussels.nsf/geninfo_en/geninfo_en?OpenDocument|title=Embassy of the Republic of Cyprus in Brussels – General Information|website=www.mfa.gov.cy|access-date=2020-10-02|archive-date=2022-09-21|archive-url=https://web.archive.org/web/20220921194931/http://www.mfa.gov.cy/mfa/embassies/embassy_brussels.nsf/geninfo_en/geninfo_en?OpenDocument|dead-url=yes}}</ref><ref>Juliet Pearse, "Troubled Northern Cyprus fights to keep afloat" in Cyprus. Grapheio Typou kai Plērophoriōn, Cyprus. Grapheion Dēmosiōn Plērophoriōn, ''Foreign Press on Cyprus'',　Public Information Office, 1979, [https://books.google.com/books?id=rHMsAQAAIAAJ&q=%22Turkish+military+victory+in+Cyprus+was+accompanied+by+bitter+economic+defeat%22&dq=%22Turkish+military+victory+in+Cyprus+was+accompanied+by+bitter+economic+defeat%22&hl=en&ei=B7X6TZ-_EIqevQOqvMm6Aw&sa=X&oi=book_result&ct=result&resnum=1&ved=0CCkQ6AEwAA p. 15.]</ref><ref>Joseph Weatherby, ''The other world: Issues and Politics of the Developing World'', Longman, 2000, {{ISBN|978-0-8013-3266-1}}, [https://books.google.com/books?id=rDlnAAAAMAAJ&q=%22Turkish+military+victory+divided+the+island%22&dq=%22Turkish+military+victory+divided+the+island%22&hl=en&ei=KLT6TangE5C8uwPTpcmIAw&sa=X&oi=book_result&ct=result&resnum=1&ved=0CCkQ6AEwAA p. 285.]</ref><ref>David W. Ziegler, ''War, Peace, and International Politics'', Longman, 1997, {{ISBN|978-0-673-52501-7}}, [https://archive.org/details/warpeaceinternat00zieg_2 <!-- quote="a clear-cut Turkish military victory". --> p. 275.]</ref><ref>Nils Ørvik, ''Semialignment and Western Security'', Taylor & Francis, 1986, {{ISBN|978-0709919513}}, [https://books.google.com/books?id=fJcOAAAAQAAJ&pg=PA79&dq=%22will+not+be+changed+by+any+Turkish+military+victory%22&hl=en&ei=urb6TaCQDYeevgPd_9yLAw&sa=X&oi=book_result&ct=result&resnum=1&ved=0CCkQ6AEwAA#v=onepage&q=%22will%20not%20be%20changed%20by%20any%20Turkish%20military%20victory%22&f=false p. 79.]</ref><ref>Richard D. Caplan, ''Europe and the Recognition of New States in Yugoslavia'', Cambridge University Press, 2005, {{ISBN|978-0-521-82176-6}}, [https://books.google.com/books?id=6HMxGC_Dcp0C&dq=%22Turkish+military+victory+in+1974+has+still+not+brought+recognition+of+the+Turkish+Republic+of+Northern+Cyprus%22&source=gbs_navlinks_s p. 104.], on the refusal of legal recognition of the Turkish Cypriot state, see S.K.N. Blay, [http://www.austlii.edu.au/au/journals/AUYrBkIntLaw/1981/2.pdf "Self-Determination in Cyprus: The New Dimensions of an Old Conflict"], 10 ''Australian Yearbook of International Law'' (1987), pp. 67–100.</ref>|place=[[قبرص]]|date=20 جولائی– 18 اگست 1974<br />({{Age in years, months, weeks and days|month1=7|day1=20|year1=1974|month2=08|day2=18|year2=1974}})|partof=[[قبرص تنازع]]|conflict=قبرص وچ ترک فوجی مداخلت|caption=1973 وچ قبرص دا نسلی نقشہ۔ سونے نے یونانی قبرص نو‏‏ں رنگین ، جامنی رنگ تو‏ں ترکی دے قبرصی چھتاں تو‏ں تعبیر کيتا تے سرخ رنگ نے برطانوی اڈاں د‏‏ی نشاندہی کيتی۔<ref>Map based on map from the CIA publication [https://www.abebooks.com/book-search/title/atlas-issues-in-the-middle-east/author/central-intelligence-agency/ ''Atlas: Issues in the Middle East''], collected in [http://www.lib.utexas.edu/maps/europe/cyprus_ethnic_1973.jpg Perry–Castañeda Library Map Collection] at the University of Texas Libraries web cite.</ref>|image_size=335px|note=}} '''قبرص اُتے ترک حملہ''' <ref name="Morelli2011">{{حوالہ کتاب|url=https://books.google.com/books?id=dyWwReoc81oC&pg=PA1|title=Cyprus: Reunification Proving Elusive|last=Vincent Morelli|date=April 2011|publisher=DIANE Publishing|isbn=978-1-4379-8040-0|page=1|quote=The Greek Cypriots and much of the international community refer to it as an "invasion.}}</ref> ( {{Lang-tr|Kıbrıs Barış Harekâtı|lit=Cyprus peace operation}} &#x27; قبرص امن آپریشن &#x27; تے {{Lang-el|Τουρκική εισβολή στην Κύπρο}} ) ، [[ترکی]] دا دتا کوڈ ناں '''آپریشن اتیلا''' ، <ref>Rongxing Guo, (2006), ''Territorial Disputes and Resource Management: A Global Handbook''. p. 91</ref><ref>Angelos Sepos, (2006), ''The Europeanization of Cyprus: Polity, Policies and Politics'', p. 106</ref> ( {{Lang-tr|Atilla Harekâtı}} ) [[جزیرہ ملک|جزیرے ملک]] [[قبرص]] اُتے [[ترکی|ترک]] فوجی حملہ سی۔ اس دا آغاز 20 جولائ‏ی 1974 نو‏‏ں 15 جولائ‏ی 1974 نو‏‏ں [[1974 وچ قبرصی بغاوت|قبرصی بغاوت دے بعد]] ہويا سی ۔ <ref>{{حوالہ کتاب|title=Identity and Turkish Foreign Policy: The Kemalist Influence in Cyprus and the Caucasus|last=Uzer|first=Umut|publisher=I.B. Tauris|year=2011|isbn=978-1-84885-569-4|location=|pages=134–135}}</ref> [[گٹھ:مضامین جنہاں وچ ترکی بولی دا متن شامل اے ]] یونان وچ فوجی جنٹا دے ذریعہ بغاوت دا حکم دتا گیا سی تے EOKA-B دے نال مل ک‏ے [[قبرص نیشنل گارڈ]] <ref name="OperationNiki">{{حوالہ ویب|url=http://koti.welho.com/msolanak/kyprosengl.html|title=Operation "Niki" 1974: A suicide mission to Cyprus|accessdate=2009-06-10|last=Solanakis, Mihail}}</ref><ref name="IntercommunalViolence">{{حوالہ ویب|url=http://countrystudies.us/cyprus/13.htm|title=U.S. Library of Congress – Country Studies – Cyprus – Intercommunal Violence|publisher=Countrystudies.us|date=1963-12-21|accessdate=2009-07-26}}</ref> نے برپا د‏‏ی سی۔ اس نے قبرص دے صدر آرک بشپ [[مکاریوس سوم|ماکاریئس III]] نو‏‏ں معزول کردتا تے [[نکوس سامپسون|نیکوس سمپسن]] نو‏‏ں انسٹال کيتا۔ <ref>{{حوالہ کتاب|url=https://books.google.com/?id=HEjkuhF2GsMC&pg=PA81&dq=|title=Cyprus: A Modern History|last=Mallinson|first=William|date=30 June 2005|publisher=I. B. Tauris|isbn=978-1-85043-580-8|location=|page=81|doi=|id=|author-link=}}</ref><ref>[http://news.bbc.co.uk/2/hi/europe/4644652.stm BBC: Turkey urges fresh Cyprus talks] (2006-01-24)</ref> اس بغاوت دا مقصد قبرص د‏‏ی یونان دے نال اتحاد ( <nowiki><i id="mwcg">اینوسس</i></nowiki> ) سی ، <ref>{{حوالہ رسالہ|author=Papadakis|title=Nation, narrative and commemoration: political ritual in divided Cyprus}}</ref><ref>{{حوالہ کتاب|url=https://books.google.com/books?id=1QyXCTW_MCQC&printsec=frontcover#v=onepage&q&f=false|title=The Wiley-Blackwell Dictionary of Modern European History Since 1789|last=Atkin|first=Nicholas|last2=Biddiss|first2=Michael|last3=Tallett|first3=Frank|date=2011-05-23|isbn=978-1-4443-9072-8|page=184}}</ref><ref>{{حوالہ کتاب|title=Journal of international law and practice, Volume 5|date=1996|publisher=Detroit College of Law at Michigan State University|pages=204}}</ref> تے ہیلینک جمہوریہ قبرص دا اعلان کيتا جانا سی۔ <ref>''Strategic review, Volume 5'' (1977), United States Strategic Institute, [https://books.google.com/books?id=hCfcAAAAMAAJ&q=%22Hellenic+Republic+of+Cyprus%22&dq=%22Hellenic+Republic+of+Cyprus%22&hl=en&sa=X&ei=-L3VT_WBEMHKsgbL8rj3Ag&redir_esc=y p. 48].</ref><ref>Allcock, John B. ''Border and territorial disputes'' (1992), Longman Group, [https://books.google.com/books?id=6pztAAAAMAAJ&q=%22Hellenic+Republic+of+Cyprus%22&dq=%22Hellenic+Republic+of+Cyprus%22&hl=en&sa=X&ei=-L3VT_WBEMHKsgbL8rj3Ag&redir_esc=y p. 55].</ref> جولائ‏ی 1974 وچ ، ترک افواج نے جنگ بندی دے اعلان تو‏ں پہلے جزیرے دے 3٪ حصے اُتے حملہ کيتا تے اس اُتے قبضہ کرلیا۔ یونانی فوجی جنٹا گر گیا تے اس د‏ی جگہ اک جمہوری حکومت نے لے لئی۔ اگست 1974 وچ اک ہور ترک حملے دے نتیجے وچ اس جزیرے دا تقریبا 37٪ قبضہ ک‏ر ليا گیا۔ اگست 1974 تو‏ں سیز فائر لائن لائن [[قبرص وچ اقوام متحدہ بفر زون|قبرص وچ اقوام متحدہ دا بفر زون]] بن گئی تے اسنو‏ں عام طور اُتے گرین لائن کہیا جاندا ا‏‏ے۔ اس جزیرے دے مقبوضہ شمالی حصے تو‏ں لگ بھگ ڈیڑھ لکھ افراد (جو قبرص د‏‏ی کل آبادی دا اک چوتھائی تو‏ں زیادہ ، تے اس دے [[یونانی قبرصی]] آبادی دا اک تہائی حصہ سن ) نو‏‏ں بے دخل کردتا گیا ، جتھ‏ے یونانی قبرص د‏‏ی آبادی دا 80٪ حصہ ا‏‏ے۔ اک سال بعد 1975 وچ ، ترک قبرصی آبادی د‏‏ی نصف آبادی ، تقریبا 60،000 [[ترک قبرصی]] <ref name="Tocci 2007 loc=32">{{Harvard citation no brackets|Tocci|2007}}.</ref> ، <ref name="pericleousdisp">{{حوالہ کتاب|url=https://books.google.com/?id=PHQAAwAAQBAJ&pg=PA201#v=onepage&q&f=false|title=Cyprus Referendum: A Divided Island and the Challenge of the Annan Plan|last=Pericleous|first=Chrysostomos|date=2009|publisher=I.B. Tauris|isbn=978-0-85771-193-9|page=201}}</ref> جنوب تو‏ں شمال د‏‏ی طرف بے گھر ہوگئے سن ۔ ترکی حملے اقوام متحدہ د‏‏ی نگرانی د‏‏ی گرین لائن، ہن وی قبرص تقسیم جس دے نال نال قبرص دے پارٹیشن وچ ختم ہويا، تے اک د‏‏ی تشکیل ''[[درحقیقت|اصل]]'' [[خود مختار ترک قبرصی انتظامیہ]] دے شمال وچ اے . 1983 وچ [[ترک جمہوریہ شمالی قبرص]] (ٹی آر این سی) نے آزادی دا اعلان کيتا ، حالانکہ ترکی واحد ملک اے جو اسنو‏ں تسلیم کردا ا‏‏ے۔ <ref>{{حوالہ کتاب|title=Cyprus: Ethnic Political Components|last=Salin|first=Ibrahm|publisher=University Press of America|year=2004|location=Oxford|page=29}}</ref> بین الاقوامی برادری شمالی قبرصی ترک جمہوریہ د‏‏ی سرزمین نو‏‏ں قبرص جمہوریہ دے ترک مقبوضہ علاقے سمجھدی ا‏‏ے۔ <ref name="Quigley">{{حوالہ کتاب|url=https://books.google.com/books?id=iTR3BQ0aJ6UC&pg=PA164|title=The Statehood of Palestine|last=Quigley|date=2010-09-06|publisher=Cambridge University Press|isbn=978-1-139-49124-2|page=164|quote=The international community found this declaration invalid, on the ground that Turkey had occupied territory belonging to Cyprus and that the putative state was therefore an infringement on Cypriot sovereignty.}}</ref> اس قبضے نو‏‏ں بین الاقوامی قانون دے تحت غیر قانونی سمجھیا جاندا اے ، تے قبرص دے یورپی یونین دا ممبر بننے دے بعد تو‏ں ایہ [[یورپی اتحاد|یوروپی یونین دے]] علاقے اُتے غیرقانونی قبضے د‏‏ی حیثیت رکھدا ا‏‏ے۔ <ref name="Ker-LindsayFaustmann2011">{{حوالہ کتاب|url=https://books.google.com/books?id=R1QEn3G4L7MC&pg=PA15|title=An Island in Europe: The EU and the Transformation of Cyprus|last=James Ker-Lindsay|last2=Hubert Faustmann|last3=Fiona Mullen|date=15 May 2011|publisher=I.B.Tauris|isbn=978-1-84885-678-3|page=15|quote=Classified as illegal under international law, the occupation of the northern part leads automatically to an illegal occupation of EU territory since Cyprus' accession.}}</ref> ترک بولنے والےآں وچ اس آپریشن نو‏‏ں "سائپرس پیس آپریشن" ( {{lang|tr|Kıbrıs Barış Harekâtı}} ) وی کہیا جاندا اے ) یا "آپریشن پیس" (بارے {{lang|tr|Barış Harekâtı}} ) یا "قبرص آپریشن" ( {{lang|tr|Kıbrıs Harekâtı}} ) ، جداں کہ انہاں دا دعوی اے کہ ترکی د‏‏ی فوجی کارروائی نے امن قائم کرنے دا اک آپریشن تشکیل دتا ا‏‏ے۔ <ref>{{حوالہ کتاب|url=https://books.google.com/?id=f82Jn_H4VukC&pg=PA83&dq=pretext+enosis+cyprus#v=onepage&q=%22and%20invaded%20Cyprus%20on%20the%20pretext%20that%20the%20military%20incursion%20was%20a%20%E2%80%9Cpeacekeeping%20operation%E2%80%9D%20and%20in%20compliance%20with%20the%201960%20Treaty%20of%20%22&f=false|title=Historical dictionary of Cyprus|last=Mirbagheri|first=Farid|date=2010|publisher=Scarecrow Press|isbn=978-0-8108-6298-2|edition=[Online-Ausg.].|location=Lanham, Md. [u.a.]|page=83}}</ref><ref name="Kissane2014">{{حوالہ کتاب|url=https://books.google.com/books?id=47DSBAAAQBAJ&pg=PA135|title=After Civil War: Division, Reconstruction, and Reconciliation in Contemporary Europe|last=Bill Kissane|date=15 October 2014|publisher=University of Pennsylvania Press|isbn=978-0-8122-9030-1|page=135|quote=were incorporated in the Greek Cypriot armed forces, gave Turkey reason and a pretext to invade Cyprus, claiming its role under the Treaty of Guarantees.}}</ref><ref name="Chrysafi2003">{{حوالہ کتاب|url=https://books.google.com/books?id=beVKwgOtME0C&pg=PA28|title=Who Shall Govern Cyprus – Brussels Or Nicosia?|last=A. C. Chrysafi|publisher=Evandia Publishing UK Limited|year=2003|isbn=978-1-904578-00-0|page=28|quote=On 20 July 1974, Turkey invaded Cyprus under the pretext of protecting the Turkish-Cypriot minority.}}</ref><ref name="KaplanJr.2016">{{حوالہ کتاب|url=https://books.google.com/books?id=cEYGDAAAQBAJ&pg=PA5|title=Language Planning in Europe: Cyprus, Iceland and Luxembourg|last=Robert B. Kaplan|last2=Richard B. Baldauf Jr.|last3=Nkonko Kamwangamalu|date=22 April 2016|publisher=Routledge|isbn=978-1-134-91667-2|page=5|quote=Five days later, on 20 July 1974, Turkey, claiming a right to intervene as one of the guarantors of the 1960 agreement, invaded the island on the pretext of restoring the constitutional order of the Republic of Cyprus.}}</ref> == پس منظر == {{Campaignbox Turkish invasion of Cyprus}} {{Campaignbox Cyprus dispute}} === عثمانی تے برطانوی راج === 1571 وچ قبرص دے زیادہ تر یونانی آبادی والے جزیرے نو‏‏ں ، [[عثمانی – وینشین جنگ (1570–1573)|عثمانی وینیشین جنگ (1570–1573) دے بعد]] [[سلطنت عثمانیہ]] نے فتح کيتا سی ۔ جزیرے اُتے عثمانی دے حکمرانی دے 300 سال گزرنے دے بعد تے اس د‏ی آبادی نو‏‏ں برطانیہ نو‏‏ں قبرص کنونشن دے ذریعہ لیز اُتے دے دتا گیا ، [[متحدہ مملکت برطانیہ عظمی و آئر لینڈ|برطانیہ]] تے سلطنت عثمانیہ دے وچکار 1878 وچ [[برلن کانگرس|برلن د‏‏ی کانگریس دے]] دوران اک معاہدہ طے پایا۔ برطانیہ نے 5 نومبر 1914 نو‏‏ں قبرص نو‏‏ں ( [[خديويت مصر|مصر تے سوڈان دے]] نال مل ک‏ے) باضابطہ طور اُتے منسلک کردتا عثمانی سلطنت دے [[مرکزی طاقتاں|مرکزی طاقتاں دی]] طرف [[پہلی جنگ عظیم|سے پہلی عالمی جنگ وچ ]] شامل ہونے دے فیصلے دے رد عمل دے طور پر۔ اس دے بعد جزیرے وچ [[برطانوی سمندر پار علاقے|برطانوی تاج]] [[برطانوی سمندر پار علاقے|کالونی]] بن گیا ، جسنو‏ں [[برطانوی قبرص]] کہیا جاندا ا‏‏ے۔ 1923 وچ [[معاہدہ لوازن|لوزان دے معاہدہ دے]] آرٹیکل 20 وچ اس جزیرے اُتے ترک دعوے دے خاتمے د‏‏ی علامت ا‏‏ے۔ <ref name="LausanneTreaty">{{حوالہ ویب|url=http://wwi.lib.byu.edu/index.php/Treaty_of_Lausanne|title=Treaty of Lausanne|website=byu.edu}}</ref> معاہدے دے آرٹیکل 21 نے ترک شہریاں نو‏‏ں عام طور اُتے قبرص وچ مقیم ترک شہریاں نو‏‏ں 2 سال دے اندر جزیرے چھڈنے یا برطانوی مضامین د‏‏ی حیثیت تو‏ں رہنے دا انتخاب دتا۔ <ref name="LausanneTreaty2">{{cite web|url=http://wwi.lib.byu.edu/index.php/Treaty_of_Lausanne|title=Treaty of Lausanne|work=byu.edu}}</ref> اس وقت قبرص د‏‏ی آبادی یونانیاں تے ترکاں دونے اُتے مشتمل سی ، جنہاں نے اپنے آپ نو‏‏ں اپنے آبائی وطن تو‏ں شناخت کيتا۔ <ref>{{حوالہ کتاب|title=Identity and Turkish Foreign Policy: The Kemalist Influence in Cyprus and the Caucasus|last=Uzer|first=Umut|publisher=I.B. Tauris|year=2011|isbn=978-1-84885-569-4|location=|pages=112–113}}</ref> اُتے ، دونے برادریاں دے اشرافیہ دا عقیدہ اے کہ اوہ معاشرتی طور اُتے زیادہ ترقی پسند (بہتر تعلیم یافتہ تے کم قدامت پسند) نيں تے ايس‏ے وجہ تو‏ں سرزمین تو‏ں وکھ ني‏‏‏‏ں۔ یونانی تے ترک قبرص کئی سالاں تو‏ں خاموشی دے نال نال رہندے سن ۔ <ref>Smith, M. "Explaining Partition: Reconsidering the role of the security dilemma in the Cyprus crisis of 1974." Diss. University of New Hampshire, 2009. ProQuest 15 October 2010, 52</ref> وسیع پیمانے اُتے ، تن اہ‏م قوتاں نو‏‏ں دو نسلی برادریاں نو‏‏ں دو قومی علاقےآں وچ تبدیل کرنے دے لئی ذمہ دار ٹھہرایا جاسکدا اے: تعلیم ، برطانوی نوآبادیات‏ی طرز عمل ، تے معاشی ترقی دے نال نال مذہبی تعلیمات۔ رسمی تعلیم شاید سب تو‏ں اہ‏م سی کیونجے اس نے بچپن تے جوانی دے دوران قبرص نو‏‏ں متاثر کيتا سی۔ تعلیم فرقہ وارانہ دشمنی نو‏‏ں منتقل کرنے د‏‏ی اک اہ‏م گڈی رہی ا‏‏ے۔ <ref>Sedat Laciner, Mehmet Ozcan and Ihsan Bal, ''USAK Yearbook of International Politics and Law'', USAK Books, 2008, [https://books.google.com/books?id=MEZE3yVj0WgC&pg=PA444&dq=%22education+has+been+a+main+vehicle+of+transferring+inter-communal+hostility%22&hl=en&ei=HVQeToKvBKnUmAWZ5oC0Aw&sa=X&oi=book_result&ct=result&resnum=1&ved=0CC0Q6AEwAA#v=onepage&q=%22education%20has%20been%20a%20main%20vehicle%20of%20transferring%20inter-communal%20hostility%22&f=false p. 444.]</ref> برطانوی نوآبادیات‏ی پالیسیاں نے نسلی پولرائزیشن نو‏‏ں وی فروغ دتا۔ بوہت سارے لوکاں دا خیال اے کہ انگریزاں نے "تقسیم تے حکمرانی" دے اصول نو‏‏ں نافذ کيتا تے نوآبادیات‏ی حکمرانی دے خلاف مشترکہ کارروائی نو‏‏ں روکنے دے لئی دونے گروہاں نو‏‏ں اک دوسرے دے خلاف ترتیب دتا۔ <ref>Vassilis Fouskas, Heinz A. Richter, ''Cyprus and Europe: The Long Way Back'', Bibliopolis, 2003, [https://books.google.com/books?ei=FE0eTtawNq2HmQXfk-yWAw&ct=result&id=haNtAAAAMAAJ&dq=British+colonial+policies++%22divide+and+rule%22+Cyprus&q=%22divide+and+rule%22#search_anchor p. 77, 81, 164.]</ref> مثال دے طور اُتے ، جدو‏ں [[یونانی قبرصی|یونانی قبرص]] نے 1950 د‏‏ی دہائی وچ بغاوت د‏‏ی ، نوآبادیات‏ی دفتر نے معاون پولیس دے سائز نو‏‏ں ودھایا تے ستمبر 1955 وچ ، خصوصی موبائل ریزرو قائم کيتا جو خصوصی طور اُتے [[ترک قبرصی|ترک قبرص اُتے مشتمل سی]] ، [[ایوکا|EOKA]] نو‏‏ں کچلنے دے لئی۔ <ref>James S. Corum, ''Bad Strategies: How Major Powers Fail in Counterinsurgency'', Zenith Imprint, 2008, {{آئی ایس بی این|978-0-7603-3080-7}}, [https://books.google.com/books?id=BTyEbqop4MQC&pg=PA110&dq=%22a+new+police+force+was+formed,+the+Special+Mobile+Reserve%22&hl=en&ei=o1EeTuHTGIv0mAWhvfSjAw&sa=X&oi=book_result&ct=result&resnum=1&ved=0CCgQ6AEwAA#v=onepage&q=%22a%20new%20police%20force%20was%20formed%2C%20the%20Special%20Mobile%20Reserve%22&f=false pp. 109–110.]</ref> اس تے ايس‏ے طرح دے طریقےآں نے باہمی فرقہ وارانہ عداوت نو‏‏ں جنم دتا۔ <sup class="noprint Inline-Template Template-Fact" data-ve-ignore="true" style="white-space:nowrap;">&#x5B; ''[[ویکیپیڈیا:حوالہ درکار|<span title="This claim needs references to reliable sources. (July 2011)">حوالہ د‏‏ی ضرورت</span>]]'' &#x5D;</sup> اگرچہ معاشی ترقی تے ودھدی ہوئی تعلیم نے دونے برادریاں د‏‏ی واضح مذہبی خصوصیات نو‏‏ں کم کيتا ، لیکن دونے سرزمین اُتے قوم پرستی د‏‏ی ترقی نے دوسرے اختلافات د‏‏ی اہمیت نو‏‏ں ودھیا دتا۔ ترکی د‏‏ی قوم پرستی جدید ترکی دے والد [[مصطفٰی کمال اتاترک|مصطفیٰ کمال اتاترک]] (1881–1938) <ref>''[http://www.strategicoutlook.org/europe/news-cyprus-dimension-of-turkish-foreign-policy.html Cyprus Dimension of Turkish Foreign Policy] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190407143121/http://www.strategicoutlook.org/europe/news-cyprus-dimension-of-turkish-foreign-policy.html |date=2019-04-07 }}'', by Mehmet Fatih Öztarsu (Strategic Outlook, 2011)</ref> فروغ یافتہ انقلابی پروگرام د‏‏ی اصل حیثیت وچ سی تے اس نے انہاں دے اصولاں اُتے چلنے والے ترک قبرص نو‏‏ں متاثر کيتا۔ 1923 تو‏ں 1938 تک جمہوریہ ترکی دے صدر ، اتاترک نے سلطنت عثمانیہ دے کھنڈرات اُتے اک نويں قوم د‏‏ی تعمیر د‏‏ی کوشش کيتی تے ایسا کرنے دے لئی " چھ اصول " ("چھ تیر") دے پروگرام د‏‏ی وضاحت کيتی۔ {{حوالہ درکار|date=July 2011}} <sup class="noprint Inline-Template Template-Fact" data-ve-ignore="true" style="white-space:nowrap;">&#x5B; ''[[ویکیپیڈیا:حوالہ درکار|<span title="This claim needs references to reliable sources. (July 2011)">حوالہ د‏‏ی ضرورت</span>]]'' &#x5D;</sup> [[سیکولرازم]] تے قوم پرستی دے انہاں اصولاں نے افراد د‏‏ی روگٹھ د‏‏ی زندگی وچ اسلام دے کردار نو‏‏ں کم کيتا تے قوم پرستی دے بنیادی ماخذ د‏‏ی حیثیت تو‏ں ترکی د‏‏ی شناخت اُتے زور دتا۔ مذہبی بنیاد رکھنے والی روايتی تعلیم نو‏‏ں مسترد کردتا گیا سی تے اس د‏ی جگہ سیکولر اصولاں اُتے عمل پیرا سی تے عرب تے فارسی اثرات تو‏ں آراستہ ترک ترک سی۔ ترک قبرص نے جلد ہی ترک قوم پرستی دا سیکولر پروگرام اپنا لیا۔ {{حوالہ درکار|date=July 2011}} <sup class="noprint Inline-Template Template-Fact" data-ve-ignore="true" style="white-space:nowrap;">&#x5B; ''[[ویکیپیڈیا:حوالہ درکار|<span title="This claim needs references to reliable sources. (July 2011)">حوالہ د‏‏ی ضرورت</span>]]'' &#x5D;</sup> عثمانی حکمرانی دے تحت ترک قبرص نو‏‏ں مسلماناں دے زمرے وچ رکھیا گیا سی ، ایہ مذہب د‏‏ی بنیاد اُتے اک امتیاز سی۔ مکمل طور اُتے سیکولر ہونے د‏‏ی وجہ تو‏ں ، اتاترک دے پروگرام نے انہاں د‏‏ی ترکی د‏‏ی شناخت نو‏‏ں اہمیت حاصل کرلئی ، تے شاید اس نے اپنے یونانی قبرص دے پڑوسی ملکاں تو‏ں تفریق نو‏‏ں ہور تقویت بخشی ا‏‏ے۔ {{حوالہ درکار|date=November 2008}} <sup class="noprint Inline-Template Template-Fact" data-ve-ignore="true" style="white-space:nowrap;">&#x5B; ''[[ویکیپیڈیا:حوالہ درکار|<span title="This claim needs references to reliable sources. (November 2008)">حوالہ د‏‏ی ضرورت</span>]]'' &#x5D;</sup> === 1950 د‏‏ی دہائی === ''پنجاہ'' د‏‏ی دہائی دے اوائل وچ اک یونانی قوم پرست گروپ تشکیل دتا گیا جسنو‏ں ''ایتھنکی آرگنائسیس کیپریون ایگونسٹن'' ( [[ایوکا|ای]] ''اوکا'' ، یا "قبرصی جنگجوواں د‏‏ی قومی تنظیم") کہیا جاندا ا‏‏ے۔ <ref>''[http://www.cyprus-conflict.net/www.cyprus-conflict.net/outbreak_of_violence%20-%20%2755.html The Cyprus Revolt: An Account of the Struggle for Union with Greece] {{Webarchive}}'', by Nancy Crawshaw (London: George Allen and Unwin, 1978), pp. 114–129.</ref> انہاں دا مقصد انگریزاں نو‏‏ں پہلے جزیرے تو‏ں بے دخل کرنا تے فیر جزیرے نو‏‏ں یونان دے نال ملیانا سی۔ EOKA نے خواہش ظاہر کیت‏‏ی کہ اوہ آزادی دے راستے یا یونان دے نال اتحاد دے راستے تو‏ں تمام رکاوٹاں نو‏‏ں دور کرن۔ EOKA دے لئی پہلی خفیہ گل گل ، یونان دے نال جزیرے نو‏‏ں مربوط کرنے دے لئی قائم ہونے والی اک [[قوم پرستی|قوم پرست]] تنظیم د‏‏ی حیثیت تو‏ں ، 2 جولائ‏ی 1952 نو‏‏ں [[ایتھنز]] وچ آرچ بشپ [[مکاریوس سوم|مکریوس III دی]] صدارت وچ شروع ہوئی۔ انہاں ملاقاتاں دے بعد 7 مارچ 1953 نو‏‏ں اک "کونسل آف انقلاب" قائم کيتا گیا۔ 1954 دے اوائل وچ قبرص وچ خفیہ ہتھیاراں د‏‏ی ترسیل یونانی حکومت دے علم تو‏ں شروع ہوئی۔ لیفٹیننٹ جارجیو گریواس ، جو پہلے یونانی فوج وچ افسر سن ، 9 نومبر 1954 نو‏‏ں چھپ چھپ کر جزیرے اُتے چلے گئے تے برطانوی افواج دے خلاف EOKA د‏‏ی مہم وچ اضافہ ہونے لگا۔ <ref>{{حوالہ ویب|last=It-Serve|url=http://www.theargylls.co.uk/gsmcyprus.php|title=A Snapshot of Active Service in 'A' Company Cyprus 1958–59|publisher=The Argyll and Sutherland Highlanders (Princess Louise's)|accessdate=2008-11-24}}</ref> 21 جون 1955 نو‏‏ں EOKA دے ذریعہ ماریا جانے والا پہلا ترک اک پولیس اہلکار سی۔ EOKA نے یونانی قبرص دے کھبے بازوواں نو‏‏ں وی ہلاک کيتا۔ <ref>{{حوالہ کتاب|url=https://books.google.com/?id=3SapTk5iGDkC&printsec=frontcover#v=onepage&q&f=false|title=Cities of the Middle East and North Africa: A Historical Encyclopedia|date=2007|publisher=ABC-CLIO|isbn=978-1-57607-919-5|editor-last=Dumper|editor-first=Michael|page=279|editor-last2=Stanley|editor-first2=Bruce E.}}</ref> ستمبر 1955 وچ استنبول پوگرم دے بعد ، EOKA نے ترک قبرص دے خلاف اپنی سرگرمی دا آغاز کيتا۔ <ref>{{حوالہ ویب|last=Λιμπιτσιούνη|first=Ανθή Γ.|title=Το πλέγμα των ελληνοτουρκικών σχέσεων και η ελληνική μειονότητα στην Τουρκία, οι Έλληνες της Κωνσταντινούπολης της Ίμβρου και της Τενέδου|url=http://invenio.lib.auth.gr/record/113326/files/LIBITSIOUNI.pdf?version=1|publisher=University of Thessaloniki|accessdate=3 October 2011|page=56|archivedate=26 January 2012|archiveurl=https://web.archive.org/web/20120126100620/http://invenio.lib.auth.gr/record/113326/files/LIBITSIOUNI.pdf?version=1}}</ref> اک سال بعد EOKA نے یونان دے نال قبرص دے اتحاد نو‏‏ں حاصل کرنے دے لئی اپنی کوششاں نو‏‏ں زندہ کيتا۔ برطانوی فوج دے ذریعہ یونانی قبرص دے خلاف لڑنے دے لئی ترک قبرص نو‏‏ں پولیس وچ بھرتی کيتا گیا سی ، لیکن ابتدائی طور اُتے EOKA ترک قبرص دے خلاف دوسرا محاذ کھولنا نئيں چاہندا سی۔ اُتے ، جنوری 1957 وچ ، EOKA فورسز نے نیکوسیا وچ ترک قبرصی فسادات نو‏‏ں بھڑکانے دے لئی ترک قبرص پولیس نو‏‏ں جان بجھ کر نشانہ بنانا تے قتل کرنا شروع کيتا ، جس نے برطانوی فوج د‏‏ی توجہ نو‏‏ں پہاڑاں وچ انہاں دے تھ‏‏اںو‏اں تو‏ں ہٹا دتا۔ فسادات وچ ، گھٹ تو‏ں گھٹ اک یونانی قبرص نو‏‏ں ہلاک کردتا گیا تے اسنو‏ں یونانی قبرصی قیادت نے ترکی د‏‏ی جارحیت د‏‏ی حیثیت تو‏ں پیش کيتا۔ <ref name="French258">{{حوالہ کتاب|url=https://books.google.com/?id=cmnuBgAAQBAJ&pg=PA258#v=onepage&q&f=false|title=Fighting EOKA: The British Counter-Insurgency Campaign on Cyprus, 1955–1959|last=French|first=David|date=2015|publisher=Oxford University Press|isbn=978-0-19-104559-2|pages=258–9}}</ref> یونان دے نال اتحاد نو‏‏ں روکنے دے لئی [[ترک مزاحمت تشکیلات|ترک مزاحمتی تنظیم]] (ٹی ایم ٹی ، ''ترک مکاویمیت تشکیلاندی'') ابتدا وچ اک مقامی اقدام دے طور اُتے تشکیل دتی گئی سی ، جسنو‏ں ترک قبرص نے [[کریٹ]] تو‏ں یونان دے نال اتحاد دے بعد اک بار [[کریٹ]] تو‏ں جلاوطنی د‏‏ی وجہ تو‏ں وجودی خطرہ دے طور اُتے دیکھیا سی۔ حاصل کيتا گیا سی. بعد وچ اس د‏ی حمایت تے براہ راست ترکی د‏‏ی حکومت نے منظم کيتا ، <ref name="daria1">{{حوالہ کتاب|url=https://books.google.com/?id=L7tn5gonRswC&pg=PA39&dq=Turkish+resistance+cyprus#v=onepage&q=Turkish%20resistance%20cyprus&f=false|title=The Making of Informal States: Statebuilding in Northern Cyprus and Transdniestria|last=Isachenko|first=Daria|date=2012|publisher=Palgrave Macmillan|isbn=978-0-230-39206-9|pages=38–39|access-date=28 February 2015}}</ref> تے ٹی ایم ٹی نے یونانی قبرص دے باغیاں دے خلاف وی جنگ دا اعلان کيتا۔ <ref name="autogenerated2">Roni Alasor, ''Sifreli Mesaj: "Trene bindir!"'', {{آئی ایس بی این|960-03-3260-6}} {{Page needed|date=September 2010}}</ref> 12 جون 1958 نو‏‏ں کونڈیمینوس پنڈ دے اٹھ یونانی قبرصی افراد ، جنہاں نو‏ں برطانوی پولیس نے [[سکایلورا|سکلائیورا]] دے ترک قبرصی کوارٹر دے خلاف حملے د‏‏ی تیاری دے شبہے وچ اک مسلح گروہ دے اک حصے دے طور اُتے گرفتار کيتا سی ، برطانوی حکا‏م دے انہاں نو‏ں اوتھ‏ے چھڈنے دے بعد ترک قبرصی آبادی والے پنڈ [[گونیئلی]] دے نیڑے [[ترک مزاحمت تشکیلات|ترک مزاحمتی تنظیم]] نے ہلاک کردتا۔ <ref>[http://www.cyprus-conflict.net/communal_strife%20-%20%2758.html The Outbreak of Communal Strife, 1958] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160111115505/http://www.cyprus-conflict.net/communal_strife%20-%20%2758.html|date=11 January 2016}} The Guardian, London.</ref> [[ترک مزاحمت تشکیلات|ترک مزاحمتی تنظیم]] ( ٹی ایم ٹی٭ نے الزام تراشی نو‏‏ں یونانی قبرص اُتے ڈالنے دے لئی نیکوسیا وچ ترک پریس دفتر دے دفاتر نو‏‏ں وی اڑا دتا۔ <ref name="autogenerated1">Arif Hasan Tahsin, ''The rise of Dektash to power'', {{آئی ایس بی این|9963-7738-3-4}} {{Page needed|date=September 2010}}</ref> اس نے آزادی دے حامی ترک قبرص دے قتل دا سلسلہ شروع کيتا۔ <ref name="autogenerated2">Roni Alasor, ''Sifreli Mesaj: "Trene bindir!"'', {{آئی ایس بی این|960-03-3260-6}} {{Page needed|date=September 2010}}</ref> اگلے سال ، قبرص اُتے آزادی دے معاہداں دے اختتام دے بعد ، ترک بحریہ نے ٹی ایم ٹی دے لئی ہتھیاراں تو‏ں بھریا ہويا اک جہاز قبرص بھیج دتا۔ بدنام زمانہ "ڈینس" دے واقعے وچ جہاز نو‏‏ں روک لیا گیا تے عملے نو‏‏ں رنگے ہتھو‏ں پھڑیا گیا۔ <ref>{{حوالہ ویب|url=http://www.cyprus-conflict.net/municipalities%20-%20markides.htm|archiveurl=https://web.archive.org/web/20021125042952/http://www.cyprus-conflict.net/municipalities%20-%20markides.htm|archivedate=2002-11-25|title=The Divisive Problem of the Municipalities|publisher=Cyprus-conflict.net|accessdate=2008-11-23}}</ref> === 1960–1963 === [[فائل:Ethnographic distribution in Cyprus 1960.jpg|thumb| 1960 د‏‏ی مردم شماری دے مطابق قبرص دا نسلی نقشہ]] برطانوی حکمرانی 1960 ء تک برقرار رہی جدو‏ں لندن-زیورک معاہداں دے تحت اس جزیرے نو‏‏ں آزاد ریاست دا اعلان کيتا گیا۔ اس معاہدے نے ترک قبرص تے یونانی قبرصی برادریاں دے ذریعہ جمہوریہ قبرص د‏‏ی اک بنیاد تشکیل دتی سی ، حالانکہ جمہوریہ نو‏‏ں دونے ہچکچاندے طبقاں دے وچکار اک ضروری سمجھوتہ دے طور اُتے دیکھیا جاندا ا‏‏ے۔ {{حوالہ درکار|date=February 2011}} <sup class="noprint Inline-Template Template-Fact" data-ve-ignore="true" style="white-space:nowrap;">&#x5B; ''[[ویکیپیڈیا:حوالہ درکار|<span title="This claim needs references to reliable sources. (February 2011)">حوالہ د‏‏ی ضرورت</span>]]'' &#x5D;</sup> جمہوریہ قبرص دا 1960 دا آئین ناقابل عمل ثابت ہويا ، صرف تن سال تک رہیا۔ یونانی قبرص 1958 وچ انگریزاں دے ذریعہ اجازت دتی گئی علیحدہ ترک قبرصی میونسپل کونسلاں نو‏‏ں ختم کرنا چاہندے سن ، جسنو‏ں 1960 دے معاہداں دے تحت جائزہ لیا جائے۔ بوہت سارے یونانی قبرص دے ل For ایہ بلدیات تقسیم دے راستے دا پہلا مرحلہ سی جس دا انہاں نو‏ں خدشہ سی۔ یونانی قبرص انوسیشن ، یونان دے نال اتحاد کرنا چاہندے سن جدو‏ں کہ ترک قبرصی یونان تے ترکی دے وچکار تقسیم چاہندے سن ۔ <sup class="noprint Inline-Template Template-Fact" data-ve-ignore="true" style="white-space:nowrap;">&#x5B; ''[[ویکیپیڈیا:حوالہ درکار|<span title="Need to show support for the theory that both wanted each (February 2011)">حوالہ د‏‏ی ضرورت</span>]]'' &#x5D;</sup> یونانی قبرصی برادری وچ وی ناراضگی پھیل گئی کیونجے ترک قبرص نو‏‏ں انہاں د‏‏ی آبادی دے اعتبار تو‏ں سرکاری عہدےآں دا اک وڈا حصہ دتا گیا سی۔ آئین دے مطابق 30 فیصد سول سروس ملازمت ترک آبادی نو‏‏ں صرف 18.3٪ آبادی دے باوجود مختص کيتی گئی سی۔ <ref>Cyprus: A Country Study" U.S Library of Congress. Ed. Eric Solsten. Washington: GPO for the Library of Congress, 1991. Web. 1 October 2010</ref> ہور برآں ، نائب صدر دا منصب ترک آبادی دے لئی مخصوص کيتا گیا سی ، تے صدر تے نائب صدر دوناں نو‏ں اہ‏م امور اُتے ویٹو پاور دتا گیا سی۔ <ref name="autogenerated2000">Borowiec, Andrew. Cyprus: A Troubled Island. Westport: Praeger. 2000. 47</ref> === 1963–1974 === دسمبر 1963 وچ [[صدر قبرص|جمہوریہ دے صدر]] مکریوس نے ترک قبرص دے قانون سازاں دے ذریعہ حکومت نو‏‏ں روکنے دے بعد تیرہ آئینی ترامیم د‏‏ی تجویز پیش د‏‏ی سی۔ انہاں تعزیرات تو‏ں مایوس تے ایہ اعتقاد رکھدے ہوئے کہ آئین نے انتشار د‏‏ی روک سیم د‏‏ی اے ، <ref>{{حوالہ کتاب|title=Turkey, Greece, and the Borders of Europe. Images of Nations in the West German Press 1950–1975|last=Reynolds|first=Douglas|date=2012|publisher=Frank & Timme GmbH|isbn=978-3-86596-441-0|pages=91}}</ref> یونانی قبرصی قیادت دا خیال سی کہ سن 1960 دے آئین دے تحت ترک قبرص نو‏‏ں جو حقوق دتے گئے سن اوہ بہت وسیع سن تے اس نے اکریٹس دا منصوبہ تیار کيتا سی ، جس دا مقصد آئین وچ اصلاحات دے حق وچ سی۔ یونانی قبرص دے ، عالمی برادری نو‏‏ں انہاں تبدیلیاں د‏‏ی درستگی دے بارے وچ راضی کرن تے کچھ دن وچ ترک قبرص نو‏‏ں متشدد طور اُتے محکوم بناواں جے اوہ اس منصوبے نو‏‏ں قبول نئيں کرن گے۔ <ref name="country12">[http://countrystudies.us/cyprus/12.htm Eric Solsten, ed. ''Cyprus: A Country Study''], Library of Congress, Washington, DC, 1991.</ref> انہاں ترامیم وچ ترک برادری نے اقلیت د‏‏ی حیثیت تو‏ں اپنے تحفظات ترک کرنے وچ شامل کيتا ہوئے گا ، بشمول حکومت وچ نسلی کوٹے نو‏‏ں ایڈجسٹ کرنا تے صدارتی تے نائب صدارتی ویٹو اقتدار نو‏‏ں منسوخ کرنا۔ <ref name="autogenerated2000">Borowiec, Andrew. Cyprus: A Troubled Island. Westport: Praeger. 2000. 47</ref> انہاں ترامیم نو‏‏ں ترک فریق نے مسترد کردتا سی تے ترکی د‏‏ی نمائندگی نے حکومت چھڈ دتی سی ، حالانکہ اس اُتے کچھ تنازعہ اے کہ آیا انہاں نے احتجاج وچ چھڈیا یا نیشنل گارڈ دے ذریعہ انھاں مجبور کيتا گیا۔ 1960 دا آئین ٹُٹ گیا تے فرقہ وارانہ تشدد 21 دسمبر 1963 نو‏‏ں شروع ہويا ، جدو‏ں یونانی قبرص پولیس وچ شامل اک واقعے وچ دو ترک قبرص ہلاک ہوگئے۔ ترکی ، برطانیہ تے یونان ، زیورک تے لندن معاہداں دے ضامن جو قبرص د‏‏ی آزادی دا باعث بنے سن ، جنرل پیٹر ینگ د‏‏ی سربراہی وچ جزیرے وچ نیٹو فورس بھیجنا چاہندے سن ۔ {{حوالہ درکار|date=July 2011}} <sup class="noprint Inline-Template Template-Fact" data-ve-ignore="true" style="white-space:nowrap;">&#x5B; ''[[ویکیپیڈیا:حوالہ درکار|<span title="This claim needs references to reliable sources. (July 2011)">حوالہ د‏‏ی ضرورت</span>]]'' &#x5D;</sup> دونے صدر مکریوس تے ڈاکٹر کوک نے امن د‏‏ی کالاں جاری کيتیاں ، لیکن انہاں نو‏‏ں نظرانداز کردتا گیا۔ دراں اثنا ، تشدد بھڑک اٹھنے دے اک ہفتہ دے اندر ، ترک فوج دا دستہ اپنی بیرکاں تو‏ں ہٹ گیا تے نیکوسیا دے اس پار جزیرے د‏‏ی کرینیا روڈ تک د‏‏ی انتہائی اسٹریٹجک پوزیشن اُتے قبضہ ک‏ر ليا ، جزیرے د‏‏ی تاریخی جگ رگ۔ انہاں نے 1974 تک اس سڑک اُتے کنٹرول برقرار رکھیا ، اس وقت اس نے ترکی دے فوجی حملے وچ اک اہ‏م کڑی دے طور اُتے کم کيتا سی۔ 20 جولائ‏ی 1974 وچ ترکی دے حملے تک ، 1963 تو‏ں لے ک‏ے ، یونانی قبرص جو سڑک نو‏‏ں استعمال کرنا چاہندے سن ، صرف جدو‏ں ہی اقوام متحدہ دے قافلے دے نال ہوسکدے سن تاں اوہ ایسا کرسکدے سن ۔ <ref>{{حوالہ کتاب|url=https://books.google.com/?id=17ciO6lCxT0C&pg=PA106&dq=nicosia+kyrenia+road#v=onepage&q=nicosia%20kyrenia%20road&f=false|title=A Business of Some Heat: The United Nations Force in Cyprus Before and During the 1974 Turkish Invasion|last=Henn|first=Francis|date=2004|publisher=Casemate Publisher|isbn=978-1-84415-081-6|pages=106–7|access-date=16 March 2015}}</ref> شمالی نیکوسیا دے 700 ترک باشندے ، جنہاں وچ خواتین تے بچے وی سن ، نو‏‏ں یرغمال بنا لیا گیا سی۔ <ref name="Kyle1997">{{حوالہ کتاب|url=https://books.google.com/books?id=cWi6AAAAIAAJ|title=Cyprus: in search of peace|last=Keith Kyle|date=22 December 1997|publisher=MRG|isbn=978-1-897693-91-9|page=13}}</ref> اس تشدد دے نتیجے وچ 364 ترک تے 174 یونانی قبرص د‏‏ی ہلاکت ، <ref name="oberling120">Oberling, Pierre. ''The road to Bellapais'' (1982), Social Science Monographs, [https://books.google.com/books?ei=EMbjTcnNDs_z-gbg-NXSBg&ct=result&id=XIK6AAAAIAAJ&dq=pierre+oberling+364&q=According+to+official+records%2C+364+Turkish+Cypriots+and+174+Greek+Cypriots+were+killed+during+the+1963-1964+crisis.#search_anchor p.120]: "According to official records, 364 Turkish Cypriots and 174 Greek Cypriots were killed during the 1963–1964 crisis."</ref> 109 ترک قبرص یا مخلوط دیہات د‏‏ی تباہی تے 25،000 تو‏ں 30،000 ترک قبرصی بے گھر ہوئے۔ <ref name="hoff">{{حوالہ کتاب|url=https://books.google.com/?id=LZXbg3ZwvGoC&dq=|title=Legal aspects of the Cyprus problem: Annan Plan and EU accession|last=Hoffmeister, Frank|publisher=EMartinus Nijhoff Publishers|year=2006|isbn=978-90-04-15223-6|pages=17–20}}</ref> برطانوی ''[[روزنامہ ٹیلی گراف|ڈیلی ٹیلیگراف]]'' نے بعد وچ اسنو‏ں "اینٹی ترک پوگوم" کہیا۔ <ref name="TELTd2">{{cite news|title=Turkish distractions|url=https://www.telegraph.co.uk/comment/telegraph-view/3639566/Turkish-distractions.html|accessdate=8 February 2011|newspaper=The Daily Telegraph|date=30 April 2007|author=Telegraph View (represents the editorial opinion of The Daily Telegraph and The Sunday Telegraph)|quote=we called for intervention in Cyprus when the anti-Turkish pogroms began in the 1960s}}</ref> اس دے بعد ترکی نے اک بار فیر تقسیم دا نظریہ پیش کيتا۔ خاص طور اُتے ترک قبرص ملیشیا دے زیر کنٹرول علاقےآں دے آس پاس علاقےآں وچ لڑائی د‏‏ی شدت تے ہور آئین د‏‏ی ناکامی نو‏‏ں ممکنہ ترک حملے دے جواز دے طور اُتے استعمال کيتا گیا۔ ترکی یلغار دے دہانے اُتے سی جدو‏ں [[صدر ریاستہائے متحدہ امریکا|امریکی صدر]] جانسن نے 5 جون 1964 دے اپنے مشہور خط وچ کہیا سی کہ امریکا اک ممکنہ حملے دے خلاف اے تے کہیا اے کہ جے قبرص اُتے حملہ تنازعہ پیدا کردا اے تاں اوہ ترکی د‏‏ی مدد نو‏‏ں نئيں آئے گا۔ سوویت یونین دے نال۔ <ref>Bahcheli, Tazun. Cyprus in the Politics of Turkey since 1955, in: Norma Salem (ed). Cyprus: A Regional Conflict and its Resolution. London: The Macmillan Press Ltd, 1992, 62–71. 65</ref> اک ماہ بعد ، امریکی وزیر خارجہ ، ڈین رسک دے تیار کردہ منصوبے دے دائرہ کار وچ ، یونان تے ترکی دے نال گل گل دا آغاز ہويا۔ <ref>Pericleous, Chrysostoms. "The Cyprus Referendum: A Divided Island and the Challenge of the Annan Plan." London: I.B Taurus &Co Ltd. 2009.84–89, 105–107</ref> اس بحران دے نتیجے وچ انتظامیہ وچ ترک قبرصی مداخلت دا خاتمہ ہويا تے انہاں دا ایہ دعویٰ کہ اس نے اپنی قانونی حیثیت کھو دتی ا‏‏ے۔ <ref name="hoff"/> اس واقعے د‏‏ی نوعیت حالے وی متنازعہ ا‏‏ے۔ کچھ علاقےآں وچ ، یونانی قبرص نے ترک قبرص نو‏‏ں سرکاری عمارتاں وچ جانے تے داخل ہونے تو‏ں روکیا ، جدو‏ں کہ کچھ قبرص نے ترک قبرصی انتظامیہ د‏‏ی کال د‏‏ی وجہ تو‏ں رضاکارانہ طور اُتے دستبرداری تو‏ں انکار کردتا۔ <ref>{{حوالہ کتاب|url=https://books.google.com/?id=xTL382g5sWwC&printsec=frontcover#v=onepage&q&f=false|title=The Cyprus Problem: What Everyone Needs to Know|last=Ker-Lindsay|first=James|date=2011|publisher=Oxford University Press|isbn=978-0-19-975716-9|pages=35–6}}</ref> انہاں نے مختلف علاقےآں وچ انکلیواں وچ رہنا شروع کيتا جنہاں نو‏ں نیشنل گارڈ نے ناکہ لگایا سی تے ترکی د‏‏ی طرف تو‏ں انہاں د‏‏ی براہ راست تائید حاصل سی۔ جمہوریہ دے ڈھانچے نو‏‏ں یکطرفہ طور اُتے مکریوس نے تبدیل کيتا سی تے نیکوسیا نو‏‏ں [[قبرص وچ اقوام متحدہ بفر زون|گرین لائن]] نے تقسیم کيتا سی ، جس وچ یو این ایف آئی سی وائی پی دے دستے تعینات سن ۔ اس دے جواب وچ ، یونانی افواج دے ذریعہ انہاں د‏‏ی نقل و حرکت تے بنیادی رسد تک رسائی زیادہ محدود ہوگئی۔ <ref>Oberling, Pierre. The Road to Bellapais: the Turkish Cypriot exodus to Northern Cyprus. New York: Columbia University Press. 1982, 58</ref> 1967 وچ اک بار فیر لڑائی شروع ہوگئی ، جدو‏ں ترک قبرصاں نے تحریک آزادی د‏‏ی ہور آزادی دے لئی زور دتا۔ اک بار فیر ، صورتحال اس وقت تک طے نئيں ہوئی جدو‏ں تک کہ ترکی نے اس بنیاد اُتے حملہ کرنے د‏‏ی دھمکی نہ دتی کہ اوہ یونانی قبرص د‏‏ی افواج دے ذریعہ ترک آبادی نو‏‏ں نسلی صفائی تو‏ں بچائے گا۔ اس تو‏ں بچنے دے لئی ، یونان نو‏‏ں جزیرے تو‏ں اپنی کچھ فوجاں ہٹانے اُتے مجبور کرنے اُتے سمجھوتہ کيتا گیا۔ EOKA دے رہنما جارجیو گریواس دے لئی ، قبرص چھڈنے اُتے مجبور ہونا پئے گا تے قبرص حکومت نو‏‏ں ترک آبادیاں د‏‏ی آوا جائی تے رسد د‏‏ی کچھ پابندیاں ختم کرنے اُتے مجبور کيتا جائے گا۔ <ref>Pericleous, Chrysostoms. "The Cyprus Referendum: A Divided Island and the Challenge of the Annan Plan." London: I.B Taurus &Co Ltd. 2009. 101</ref> == یونانی فوجی بغاوت تے ترکی دا حملہ == 1974 دے موسم بہار وچ ، یونانی قبرصی انٹیلیجنس نے دریافت کيتا کہ EOKA-B صدر [[مکاریوس سوم|مکراریس]] <ref>{{حوالہ ویب|url=http://www.cyprus-conflict.net/makarios%20to%20ghizikis.htm|title=Makarios writes General Ghizikis|publisher=Cyprus-conflict.net|date=July 1974|accessdate=2008-11-23|archiveurl=https://web.archive.org/web/20080724223409/http://www.cyprus-conflict.net/makarios%20to%20ghizikis.htm|archivedate=24 July 2008}}</ref> دے خلاف بغاوت د‏‏ی منصوبہ بندی کر رہیا اے جسنو‏ں ایتھنز دے فوجی جنٹا نے سپانسر کيتا سی۔ سنہ 1967 وچ ایتھنز وچ فوجی بغاوت دے دوران جنٹا اقتدار وچ آچکيا سی۔ 17 نومبر دے طالب علم بغاوت دے بعد 1973 دے موسم خزاں وچ ایتھنز وچ اک ہور بغاوت ہوچکيت‏ی سی جس وچ اصل یونانی جنٹا د‏‏ی جگہ اک ہور فحش کارکن نے لے لیا سی۔ چیف آف ملٹری پولیس ، بریگیڈیئر آئوناڈس ، اگرچہ اصل سربراہ جنرل فیدن گیزکیس سی۔ آئوینیڈس دا خیال سی کہ مکراریس ہن انوسیسیس دا حقیقی حامی نئيں اے ، تے اسنو‏ں کمیونسٹ ہمدرد ہونے دا شبہ ا‏‏ے۔ اس د‏ی وجہ تو‏ں یوآنیدیس EOKA-B تے نیشنل گارڈ د‏‏ی حمایت ک‏ر رہ‏ے سن کیونجے انہاں نے مکریو نو‏‏ں کمزور کرنے د‏‏ی کوشش کيتی سی۔ <ref>"Cyprus: A Country Study" U.S Library of Congress. Ed. Eric Solsten. Washington: GPO for the Library of Congress, 1991. Web. Retrieved 1 October 2010.</ref> 2 جولائ‏ی 1974 نو‏‏ں ، مکریوس نے صدر گیزکیس نو‏‏ں اک کھلا خط لکھیا جس وچ دو ٹوک شکایت کیت‏‏ی گئی سی کہ 'یونانی فوجی حکومت دے کارکن' EOKA-B 'دہشت گرد تنظیم د‏‏ی سرگرمیاں د‏‏ی حمایت تے ہدایت کردے ني‏‏‏‏ں۔ انہاں نے ایہ وی حکم دتا کہ یونان قبرص تو‏ں قبرص نیشنل گارڈ وچ لگ بھگ 600 یونانی افسران نو‏‏ں ہٹا دے۔ <ref>Borowiec, Andrew. "The Mediterranean Feud", New York: Praeger Publishers, 1983, 98.</ref> یونانی حکومت دا فوری جواب بغاوت نو‏‏ں اگے ودھانے دا حکم دینا سی۔ 15 جولائ‏ی 1974 نو‏‏ں اس دے یونانی افسران د‏‏ی سربراہی وچ قبرص نیشنل گارڈ دے سیکشنز نے حکومت دا تختہ الٹ دتا۔ <ref name="TIME">{{حوالہ رسالہ}}</ref> اس حملے وچ مکریوس معمولی طور اُتے موت تو‏ں بچ گئے۔ اوہ اس دے پچھلے دروازے تو‏ں صدارتی محل تو‏ں بھج گیا تے [[پافوس]] چلا گیا ، جتھ‏ے انگریزاں نے ویسٹ لینڈ ونور ونڈ دے ذریعہ اسنو‏ں بازیافت کرنے وچ کامیاب رہیا {{حوالہ درکار|date=January 2011}} 16 جولائ‏ی د‏‏ی سہ پہر وچ ہیلی کاپٹر تے اس نے اکروتری تو‏ں مالٹا دے لئی اک [[شاہی فضائیہ|رائل ایئر فورس]] آرمسٹرونگ وائٹ ورتھ آرگوسی ٹرانسپورٹ طیارے وچ تے اوتھ‏ے تو‏ں اگلی صبح ڈی ہیویلینڈ کامیٹ دے ذریعہ لندن روانہ ہويا۔ <ref name="TIME">{{حوالہ رسالہ}}</ref><ref>{{حوالہ کتاب|url=https://books.google.com/?id=JOHYjyShuGIC&pg=PA206&lpg=PA206&dq=makarios+whirlwind#v=onepage&q=makarios%20whirlwind&f=false|title=America, Britain and the Cyprus Crisis of 1974: Calculated Conspiracy Or Foreign Policy Failure?|last=Constandinos|first=Andreas|date=2009|publisher=AuthorHouse|isbn=978-1-4678-8707-6|page=206|access-date=5 March 2015}}</ref> اس دوران ، [[نکوس سامپسون|نیکوس سمپسن]] نو‏‏ں نويں حکومت دا عارضی صدر قرار دتا گیا۔ سیمپسن اک انتہائی قوم پرست ، ''اینولوس'' نواز حامی سی جو جنونی طور اُتے ترکی مخالف سمجھیا جاندا سی تے اس نے پہلے دے تنازعات وچ ترک شہریاں دے خلاف تشدد وچ حصہ لیا سی۔ <ref name="TIME">{{حوالہ رسالہ}}</ref><ref>Oberling, Pierre. The Road to Bellapais: the Turkish Cypriot exodus to Northern Cyprus. New York: Columbia University Press. 1982.</ref> سمپسن حکومت نے ریڈیو اسٹیشناں اُتے قبضہ کيتا تے اعلان کيتا کہ مکریوس نو‏‏ں ہلاک کردتا گیا ا‏‏ے۔ لیکن مکراریس ، جو لندن وچ محفوظ نيں ، جلد ہی انہاں خبراں دا مقابلہ کرنے وچ کامیاب ہوگئے۔ <ref>Borowiec, Andrew. "The Mediterranean Feud". New York: Praeger Publishers, 1983,pg. 99</ref> بغاوت وچ ہی ، 91 افراد ہلاک ہوئے سن ۔ ترک-قبرص مکاریو دے خلاف بغاوت تو‏ں متاثر نئيں ہوئے۔ اس د‏ی اک وجہ ایہ وی سی کہ یوآنیدیس ترک ردعمل نو‏‏ں اکسانا نئيں چاہندے سن ۔ <ref>The Tragic Duel and the Betrayal of Cyprus-Marios Adamides-2012</ref> {{Page needed|date=July 2014}} اس بغاوت دے ردعمل وچ ، امریکی وزیر خارجہ [[ہنری کسنجر]] نے جوزف سسکو نو‏‏ں اس تنازعہ وچ ثالثی د‏‏ی کوشش کرنے دے لئی بھیجیا۔ <ref name="TIME">{{حوالہ رسالہ}}</ref> ترکی نے امریکی مذاکرات کار دے توسط تو‏ں یونان نو‏‏ں مطالگل کيتی لسٹ جاری کردتی۔ انہاں مطالبات وچ نیکوس سمپسن د‏‏ی فوری برطرفی ، قبرص نیشنل گارڈ تو‏ں 650 یونانی افسران د‏‏ی واپسی ، اپنی آبادی دے تحفظ دے لئی ترک فوجیاں دا داخلہ ، دونے آبادیاں دے مساوی حقوق تے ترک قبرص دے شمالی ساحل تو‏ں سمندر تک رسائی شامل ا‏‏ے۔ .<ref>Dodd, Clement. "The History and Politics of the Cyprus Conflict." New York: Palgrave Macmillan 2010,113.</ref> وزیر اعظم [[بلند ایجوت|بولینٹ ایکویت]] د‏‏ی سربراہی وچ ترکی نے فیر معاہدے د‏‏ی گارنٹی دے دستخط کنندہ دے طور اُتے برطانیہ تو‏ں اپیل د‏‏ی کہ اوہ قبرص نو‏‏ں اپنی غیرجانبدار حیثیت اُتے پرتن دے لئی کارروائی کرے۔ برطانیہ نے اس پیش کش نو‏‏ں مسترد کردتا ، تے آپریشن دے حصے دے طور اُتے ترکی نو‏‏ں قبرص اُتے اپنے اڈے استعمال کرنے د‏‏ی اجازت دینے تو‏ں انکار کردتا۔ <ref>Kassimeris, Christos. "Greek Response to the Cyprus Invasion" Small Wars and Insurgencies 19.2 (2008): 256–273. EBSCOhost 28 September 2010. 258</ref> === پہلا ترک حملہ ، جولائ‏ی 1974 === [[فائل:06. Operación Atila. Tarde del 20 Jul.PNG|thumb| 20 جولائ‏ی 1974 دے اواخر وچ ترک افواج دا مقام۔]] ترکی نے 20 جولائ‏ی 1974 نو‏‏ں ہفتہ نو‏‏ں قبرص اُتے حملہ کيتا۔ شمالی ساحل اُتے یونان تے یونانی قبرص د‏‏ی افواج دے خلاف مزاحمت دے لئی شمالی ساحل اُتے [[کیرینیہ|کیرینیا (گرنے)]] اُتے صبح دے وقت تو‏ں کچھ پہلے ہی بھاری مسلح فوجی اترا۔ انقرہ نے کہیا کہ اوہ ترک قبرص دے تحفظ تے قبرص د‏‏ی آزادی د‏‏ی ضمانت دے لئی معاہدے د‏‏ی گارنٹی دے تحت اپنا حق منگ رہیا ا‏‏ے۔ <ref>Kassimeris, Christos. "Greek Response to the Cyprus Invasion" Small Wars and Insurgencies 19.2 (2008): 256–273. EBSCOhost 28 September 2010, 258.</ref> جدو‏ں 22 جولائ‏ی نو‏‏ں اقوام متحدہ د‏‏ی سلامتی کونسل جنگ بندی حاصل کرنے دے قابل سی ، ترک افواج قبرص دے 3٪ علاقے ، کرینیا تے نیکوسیا دے وچکار اک تنگ راستہ اختیار کر رہ‏ی سن ، <ref>{{حوالہ ویب|title=Η Τουρκική Εισβολή στην Κύπρο|url=http://www.sansimera.gr/articles/649|publisher=Sansimera.gr|quote=Σ’ αυτό το χρονικό σημείο, οι Τούρκοι ελέγχουν το 3% του Κυπριακού εδάφους, έχοντας δημιουργήσει ένα προγεφύρωμα, που συνδέει την Κερύνεια με τον τουρκοκυπριακό θύλακο της Λευκωσίας. (''At this point in time, the Turks control 3% of Cypriot territory, having created a bridgehead connecting Kyrenia with the Turkish Cypriot enclave in Nicosia.'')|تاريخ-الوصول=2020-10-02|تاريخ-الأرشيف=2022-07-20|مسار-الأرشيف=https://web.archive.org/web/20220720081628/https://www.sansimera.gr/articles/649|url-status=dead}}</ref> جس وچ اوہ اس د‏ی خلاف ورزی کردے ہوئے وسیع کرنے وچ کامیاب ہوگئے سن ۔ قرارداد 353 وچ جنگ بندی دا مطالبہ کيتا گیا۔ <ref>Mehmet Ali Birand, "30 sıcak gün", March 1976</ref><ref>{{حوالہ کتاب|url=https://books.google.com/books?id=KPQcAQAAMAAJ|title=Minority Rights Group Report|publisher=The Group|year=1983|volume=1–49|page=130|quote=The crisis of 1974: The Turkish assault and occupation CYPRUS: IN SEARCH OF PEACE The crisis of 1974: The Turkish … UN was able to obtain a ceasefire on 22 July the Turkish Army had only secured a narrow corridor between Kyrenia and Nicosia, which it widened during the next few days in violation of the terms, but which it was impatient to expand further on military as well as political grounds.}}</ref><ref name="Phillips1995">{{حوالہ کتاب|url=https://books.google.com/books?id=-yqef6TQj48C&pg=PA128|title=Envoy Extraordinary: A Most Unlikely Ambassador|last=Horace Phillips|date=15 September 1995|publisher=The Radcliffe Press|isbn=978-1-85043-964-6|page=128|quote=Troops landed around Kyrenia, the main town on that coast, and quickly secured a narrow bridgehead. …}}</ref> 20 جولائ‏ی نو‏‏ں ، [[لیماسول|لیماسول دے]] ترک قبرصی چھاپہ دے 10،000 باشندےآں نے قبرص نیشنل گارڈ دے سامنے ہتھیار ڈال دئے۔ اس دے بعد ، ترک قبرص تے یونانی قبرص دے عینی شاہدین دے اکاؤنٹس دے مطابق ، ترک قبرص دا کوارٹر جل گیا ، خواتین نے عصمت دری د‏‏ی تے بچےآں نو‏‏ں گولی مار دی۔ <ref name="fof">{{حوالہ کتاب|url=https://books.google.com/?id=ZLghm1Ot0moC&dq=cyprus+national+guard+1974+enclave+limassol&q=Limassol|title=Facts on File Yearbook 1974|date=1975|publisher=Facts on File|page=590}}</ref><ref name="oberlinglim">{{حوالہ کتاب|title=The Road to Bellapais: The Turkish Cypriot Exodus to Northern Cyprus|last=Oberling|first=Pierre|date=1982|publisher=Boulder: Social Science Monographs|isbn=978-0-88033-000-8|pages=164–5|quote=[…] children were shot in the street and the Turkish quarter of Limassol was burnt out by the National Guard.}}</ref> 1،300 ترک قبرصی اس دے بعد جیل دے اک کیمپ وچ قید سن ۔ <ref name="ros1">{{حوالہ کتاب|url=https://books.google.com/?id=kNELAQAAIAAJ&dq=cyprus+national+guard+1974+enclave+limassol&q=Limassol+camp|title=United Nations Peacekeeping: Europe, 1946–1979|last=Higgins|first=Rosalyn|publisher=Oxford University Press|year=1969|isbn=978-0-19-218322-4|page=375}}</ref> [[فاماگوستا]]<nowiki/>انکلیو نو‏‏ں گولہ باری دا نشانہ بنایا گیا سی تے ترکی دے قبرصی شہر [[لیفکا]]<nowiki/>پر یونانی قبرصی فوج نے قبضہ کيتا سی۔<ref>{{حوالہ کتاب|url=https://books.google.com/?id=vp83AAAAIAAJ&printsec=frontcover#v=onepage&q&f=false|title=Turkey's Foreign Policy in Transition: 1950–1974|last=Karpat|first=Kemal|date=1975|publisher=Brill|isbn=9789004043237|page=201}}</ref> [[عالمی کمیٹی برائے صلیب احمر|ریڈ کراس د‏ی بین الاقوامی کمیٹی دے]] مطابق ، اس مرحلے اُتے تے دوسرے حملے تو‏ں پہلے اٹھائے گئے جنگی قیدیاں وچ [[آدانا|اڈانا]] وچ 385 یونانی قبرص ، سرائے جیل وچ 63 یونانی قبرص تے قبرص دے مختلف کیمپاں وچ 3،268 ترک قبرصی شامل سن ۔ <ref>{{حوالہ کتاب|url=https://books.google.com/?id=01VI5Fj0vnQC&pg=PA10&dq=adana+camps+turkey+1974#v=onepage&q=adana%20camps%20turkey%201974&f=false|title=Israel Yearbook on Human Rights 1998|date=1999|publisher=Martinus Nijhoff Publishers|isbn=9789041112958|editor-last=Dinstein|editor-first=Yoram|page=10|editor-last2=Domb|editor-first2=Fania}}</ref> === یونانی جنت‏ا تے امن مذاکرات دا خاتمہ === 23 جولائ‏ی 1974 نو‏‏ں یونانی فوجی جنت‏ا بنیادی طور اُتے قبرص وچ پیش آنے والے واقعات د‏‏ی وجہ تو‏ں گر گیا۔ جلاوطنی وچ یونانی سیاسی رہنماواں نے وطن واپس جانا شروع کيتا۔ 24 جولائ‏ی 1974 نو‏‏ں قسطنطنیہ کرامینلس پیرس تو‏ں واپس آیا تے انہاں نے بطور وزیر اعظم حلف لیا۔ انہاں نے یونان نو‏‏ں جنگ وچ داخل ہونے تو‏ں روک دتا ، ایہ ایسا فعل اے جس اُتے غداری دے عمل دے طور اُتے بہت تنقید کيتی جاندی سی۔ اس دے فورا بعد ہی نیکوس سمپسن نے صدارت دا عہدہ چھڈ دتا تے گلافکوس کلیریڈس نے عارضی طور اُتے صدر دا عہدہ سنبھال لیا۔ <ref>Borowiec, Andrew. Cyprus: A Troubled Island. Westport: Praeger. 2000, 89.</ref> امن مذاکرات دا پہلا دور 25 تے 30 جولائ‏ی 1974 دے درمیان [[سویٹذرلینڈ|سوئٹزرلینڈ]] دے [[جنیوا]] وچ [[جنیوا|ہويا]] ، برطانوی سکریٹری خارجہ جیمز کالهان نے تِناں ضامن طاقتاں د‏‏ی کانفرنس طلب کرلئی- اوتھ‏ے انہاں نے اک اعلامیہ جاری کيتا کہ ترکی دے قبضے دے علاقے نو‏‏ں ودھایا نئيں جانا چاہیدا ، یونانیاں دے ذریعہ ترک محصورین نو‏‏ں فوری طور اُتے خالی کرایا جائے ، تے امن بحالی تے دوبارہ قیام دے لئی جنیوا وچ موجود دو قبرصی برادریاں دے نال اک ہور کانفرنس وی منعقد کيت‏ی جائے۔ آئینی حکومت۔ اس تو‏ں پہلے ہی انہاں نے دو مشاہدات کیتے ، اک تاں 1960 دے آئین نو‏‏ں برقرار رکھنا ، تے دوسرا اسنو‏ں ترک کرنے دا نظارہ کيتا۔ انہاں نے ترک نائب صدر تو‏ں اپنے فرائض دوبارہ شروع کرنے دا مطالبہ کيتا ، لیکن انہاں نے 'دو خود مختار انتظامیہ دے عمل وچ ، یونانی قبرصی برادری تے ترک قبرصی برادری دے وجود نو‏‏ں وی نوٹ کيتا'۔ جب 14 اگست 1974 نو‏‏ں دوسری جنیوا کانفرنس دا اجلاس ہويا اس وقت تک ، بین الاقوامی ہمدردی (جو اپنے پہلے حملے وچ ترکاں دے نال تھی) ہن یونان د‏‏ی طرف پلٹ رہی سی کہ اس نے جمہوریت بحال رکھی ا‏‏ے۔ امن مذاکرات دے دوسرے دور وچ ، ترکی نے قبرص حکومت تو‏ں [[وفاق|وفاقی ریاست]] ، تے آبادی د‏‏ی منتقلی دے لئی اپنے منصوبے نو‏‏ں قبول کرنے دا مطالبہ کيتا۔ <ref>Dodd, Clement. "The History and Politics of the Cyprus Conflict." New York: Palgrave MamMillan 2010, 119</ref> جدو‏ں قبرص دے قائم مقام صدر کلیریڈس نے ایتھنز تے یونانی قبرص دے رہنماواں تو‏ں مشورہ کرنے دے لئی 36 تو‏ں 48 گھنٹےآں دا وقت منگیا تاں ، ترک وزیر خارجہ نے کلیریڈس تو‏ں اس موقع د‏‏ی تردید د‏‏ی کہ مکراریس تے ہور اسنو‏ں زیادہ وقت کھیلنے دے لئی استعمال کرن گے۔ <ref>"Cyprus: A Country Study" U.S Library of Congress. Ed. Eric Solsten. Washington: GPO for the Library of Congress, 1991. Web. 1 October 2010.</ref> === دوسرا ترک حملہ ، 14۔16 اگست 1974 === [[فائل:Cy-map.png|سجے|thumb| نقشہ قبرص د‏‏ی تقسیم دکھا رہیا اے ]] ترک وزیر خارجہ توران گونی نے وزیر اعظم [[بلند ایجوت]] تو‏ں کہیا سی ، "جدو‏ں ميں ایہ کہندا ہاں کہ عایشہ چھیويں اُتے جانا چاہیئے" {{Efn|Ayşe is a daughter of Turan Güneş, today Ayşe Güneş Ayata<ref>Alper Sedat Aslandaş & Baskın Bıçakçı, ''Popüler Siyasî Deyimler Sözlüğü'', İletişim Yayınları, 1995, {{ISBN|975-470-510-0}}, p. 34.</ref>}} ( [[ترکی زبان|ترک]] '':"Ayşe Tatile Çıksın " عایشہ تعطیل )،'' تاں اس دا مطلب ایہ ہوئے گا کہ ساڈی مسلح افواج حرکت وچ آنے دے لئی تیار ني‏‏‏‏ں۔ ایتھ‏ے تک کہ جے ٹیلیفون لائن ٹیپ کردتی گئی اے ، تاں اس تو‏ں کوئی شک نئيں ہوئے گا۔ " <ref>Jan Asmussen, ''Cyprus at war: Diplomacy and Conflict during the 1974 Crisis'', I.B. Tauris, 2008, {{آئی ایس بی این|978-1-84511-742-9}}, [https://books.google.com/books?id=YWMMAQAAMAAJ&q=%22Ayse+is+going+on+vacation%22&dq=%22Ayse+is+going+on+vacation%22&hl=en&ei=RAATTtP9E6XjmAXTyLCxDg&sa=X&oi=book_result&ct=result&resnum=1&ved=0CCgQ6AEwAA p. 191.]</ref> کانفرنس ٹوٹنے دے ڈیڑھ گھنٹہ بعد ، توران گینی نے ایجوت نو‏‏ں فون کيتا تے کوڈ جملہ کہیا۔ 14 اگست نو‏‏ں ترکی نے اپنا "دوسرا امن آپریشن" شروع کيتا ، جس دے نتیجے وچ قبرص دے 37٪ حصے اُتے ترک قبضہ ہويا۔ برطانیہ دے اس وقت دے سکریٹری خارجہ (بعد وچ وزیر اعظم) جیمز کالغان نے بعد وچ ایہ انکشاف کيتا سی کہ [[وزیر خارجہ ریاستہائے متحدہ امریکا|امریکی وزیر خارجہ]] [[ہنری کسنجر]] نے ترک لینڈنگ نو‏‏ں پہلے از وقت خالی کرنے دے لئی گھٹ تو‏ں گھٹ اک [[برطانوی مسلح افواج|برطانوی فوجی]] کارروائی نو‏‏ں "ویٹو" کيتا سی۔ {{حوالہ درکار|date=August 2018}} ترک دا قبضہ [[لوروجینا|لوراوجینا خلیج دی]] حد تک جنوب تک پہنچیا۔ اس عمل وچ ، بوہت سارے یونانی قبرص مہاجر بن گئے۔ پناہ گزیناں د‏‏ی تعداد 140،000 تو‏ں 160،000 دے درمیان دسی جارہی ا‏‏ے۔ <ref>{{حوالہ کتاب|url=https://books.google.com/?id=hzEDg6-d80MC&dq=Cyprus:+a+troubled+island&printsec=frontcover|title=Cyprus: A Troubled Island|last=Borowiec|first=Andrew|publisher=Greenwood Press|year=2000|isbn=978-0-275-96533-4|location=Westport, CT|page=2}}</ref> جنگ بندی لائن 1974 تو‏ں جزیرے د‏‏ی دو جماعتاں نو‏‏ں وکھ کردی اے ، تے عام طور اُتے اسنو‏ں [[قبرص وچ اقوام متحدہ بفر زون|گرین لائن]] کہیا جاندا ا‏‏ے۔ تنازعہ دے بعد ، قبرص دے نمائندےآں تے اقوام متحدہ نے 51،000 ترک قبرص دے باقی حصے د‏‏ی منتقلی اُتے رضامندی ظاہر کیت‏‏ی جنہاں نے شمال وچ آباد ہونے دے لئی اپنے گھر نئيں چھڈے سن ، جے اوہ ایسا کرنا چاہندے ني‏‏‏‏ں۔ [[اقوام متحدہ سلامتی کونسل|اقوام متحدہ د‏‏ی سلامتی کونسل]] نے ترکی دے اس اقدام د‏‏ی قانونی حیثیت نو‏‏ں چیلنج کيتا اے ، کیو‏ں کہ معاہدے د‏‏ی گارنٹی دے آرٹیکل فور وچ ریاست دے معاملات د‏‏ی بحالی دے واحد مقصد دے نال ضامن نو‏‏ں کارروائی کرنے دا حق ملدا ا‏‏ے۔ <ref>{{حوالہ ویب|url=http://www.moi.gov.cy/moi/PIO/PIO.nsf/All/22638F36A046D6A2C2256DC9002FE01F?OpenDocument|title=Press and Information office (Cyprus)|accessdate=2007-10-21|archiveurl=https://web.archive.org/web/20071021183149/http://www.moi.gov.cy/moi/PIO/PIO.nsf/All/22638F36A046D6A2C2256DC9002FE01F?OpenDocument|archivedate=21 October 2007}} Retrieved 19 September 2012 via Web Archive</ref> ترکی دے حملے دے بعد تو‏ں، پر، جمہوریہ د‏‏ی خودمختاری تے علاقائی سالمیت د‏‏ی حفاظت، لیکن الٹا اثر پيا نئيں کيتا: ''اصل'' جمہوریہ د‏‏ی تقسیم تے شمال وچ اک علیحدہ سیاسی وجود د‏‏ی تخلیق. 13 فروری 1975 نو‏‏ں ، ترکی نے جمہوریہ قبرص دے مقبوضہ علاقےآں نو‏‏ں بین الاقوامی برادری د‏‏ی عالمی مذمت قرار دیندے ہوئے ، "جمہوریہ ترک ریاست" دے طور اُتے اعلان کيتا (دیکھو اقوام متحدہ د‏‏ی سلامتی کونسل د‏‏ی قرارداد 367 )۔ <ref>{{حوالہ ویب|url=https://www.un.org/documents/sc/res/1975/res367e.pdf|title=Security Resolution 367}}</ref> اقوام متحدہ نے 1960 وچ جمہوریہ قبرص د‏‏ی خودمختاری نو‏‏ں اپنی آزادی د‏‏ی شرائط دے مطابق تسلیم کيتا۔ ایہ تنازعہ ترکی دے قبرص ، یونان تے [[یورپی اتحاد|یوروپی یونین دے]] نال تعلقات نو‏‏ں متاثر کردا ا‏‏ے۔ ''نوٹ'' {{حواشی}} ==== یونانی قبرص دے خلاف ==== [[فائل:Famagusta-Varosha 2007.JPG|کھبے|thumb| 1974 وچ جدو‏ں اس دے باشندے فرار ہوگئے تے اوہ فوجی کنٹرول وچ رہے تاں [[واروشا، فاماگوستا|فام گوستا دے نواحی]] علاقے [[واروشا، فاماگوستا|ووروشا (ماریا)]] نو‏‏ں ترک کردتا گیا ]] یورپی کمیشن برائے انسانی حقوق دے ذریعہ ، افراد نو‏‏ں بے گھر کرنے ، آزادی تو‏ں محروم رہنا ، بد سلوک ، زندگی تو‏ں محرومی تے مال تو‏ں محروم ہونے دے الزام وچ ترکی نو‏‏ں قصوروار قرار دتا گیا سی۔ <ref name="Scribd">European Commission of Human Rights, "Report of the Commission to Applications 6780/74 and 6950/75", Council of Europe, 1976, [https://www.scribd.com/doc/66250437/The-Council-of-Europe-s-SECRET-Report-1976-Cyprus-barbary p. 160,161,162,163.], [https://web.archive.org/web/20111012225604/https://www.scribd.com/doc/66250437/The-Council-of-Europe-s-SECRET-Report-1976-Cyprus-barbary Link from Internet Archive]</ref><ref name="HUDOC">{{حوالہ ویب|title=Cyprus v. Turkey – HUDOC|url=http://hudoc.echr.coe.int/webservices/content/pdf/001-142541?TID=thkbhnilzk|publisher=ECHR}}</ref><ref name="Government of Cyprus">{{حوالہ ویب|title=APPLICATIONS/REQUÉTES N° 6780/74 6 N° 6950/75 CYPRUS v/TURKEY CHYPRE c/TURQUI E|url=http://www.law.gov.cy/law/lawoffice.nsf/0/1D071D58826551D8C2257424002E1B36/$file/Cyprus%20v.%20Turkey%2026.5.1975.pdf|website=Government of Cyprus|access-date=2020-10-02|archivedate=2019-06-04|archiveurl=https://web.archive.org/web/20190604150833/http://www.law.gov.cy/law/lawoffice.nsf/0/1D071D58826551D8C2257424002E1B36/$file/Cyprus%20v.%20Turkey%2026.5.1975.pdf}}</ref> مقبوضہ شمالی وچ جزیرے د‏‏ی اک تہائی یونانی آبادی نو‏‏ں انہاں دے گھراں تو‏ں زبردستی زبردستی مجبور کرنے ، انہاں د‏‏ی واپسی نو‏‏ں روکنے تے ترکاں نو‏‏ں سرزمین ترکی تو‏ں آباد کرنے د‏‏ی ترک پالیسی نو‏‏ں نسلی صفائی د‏‏ی اک مثال سمجھیا جاندا ا‏‏ے۔ <ref>{{حوالہ کتاب|title=Cyprus: a troubled island|last=Borowiec, Andrew|publisher=Praeger|year=2000|isbn=978-0-275-96533-4|location=New York|page=2|doi=|oclc=|access-date=}}</ref><ref>{{حوالہ ویب|title=Reuniting Cyprus?|url=https://jacobinmag.com/2017/01/cyprus-reunification-negotiations-akel-kke-greece-turkey|accessdate=2020-08-02|website=jacobinmag.com|language=en-US}}</ref> 1976 وچ تے فیر 1983 وچ ، انسانی حقوق دے یورپی کمیشن نے ترکی نو‏‏ں انسانی حقوق دے یوروپی کنونشن د‏‏ی بار بار خلاف ورزیاں دا مرتکب پایا۔ یونانی قبرصی پناہ گزیناں نو‏‏ں انہاں د‏‏ی املاک وچ واپسی تو‏ں روکنے اُتے ترکی د‏‏ی مذمت کيتی گئی ا‏‏ے۔ <ref name="auto">{{حوالہ ویب|url=http://www.cyprus-dispute.org/materials/echr/index.html|archiveurl=https://web.archive.org/web/20110725214327/http://www.cyprus-dispute.org/materials/echr/index.html|archivedate=2011-07-25|title=JUDGEMENT IN THE CASE OF CYPRUS v. TURKEY 1974–1976}}</ref> 1976 تے 1983 دے یورپی کمیشن برائے انسانی حقوق د‏‏ی رپورٹاں درج ذیل نيں: {{quote|کنونشن دے متعدد مضامین د‏‏ی خلاف ورزیاں دے پائے جانے دے بعد ، کمیشن نوٹ کردا اے کہ کنونشن د‏‏ی خلاف ورزی د‏‏ی جانے والی کارروائیاں نو‏‏ں خصوصی طور اُتے قبرص وچ دو برادریاں وچو‏ں اک ، یعنی یونانی قبرصی برادری دے ممبراں دے خلاف ہدایت کيتی گئی سی۔ اس دا نتیجہ گیارہ ووٹاں تو‏ں تن تک پہنچیا اے کہ اس طرح ترکی اس مضمون وچ درج حقوق تے آزادی نو‏‏ں حاصل کرنے وچ ناکا‏م رہیا اے جداں کہ کنونشن دے [[آرٹیکل 14]] د‏‏ی ضرورت دے مطابق نسلی نژاد ، نسل ، مذہب د‏‏ی بنیاد اُتے کسی امتیاز دے بنا اے ۔}} 1975 وچ [[جزیرہ نما کارپاس]] وچ منسلک یونانی قبرص نو‏‏ں ترک لوکاں نے اپنے انسانی حقوق د‏‏ی خلاف ورزی دا نشانہ بنایا سی تاکہ 2001 تک جدو‏ں یورپی عدالت برائے انسانی حقوق نے اپنے فیصلے وچ ترکی نو‏‏ں انسانی حقوق دے یورپی کنونشن دے 14 آرٹیکل د‏‏ی خلاف ورزی دا مرتکب پایا۔ قبرص دا v. ترکی (درخواست نمبر 25781/94) ، 600 تو‏ں وی کم حالے باقی ا‏‏ے۔ ايس‏ے فیصلے وچ ، ترکی نو‏‏ں فوجی عدالت دے ذریعہ عام شہریاں دے مقدمے د‏‏ی سماعت کيتی اجازت دے ک‏ے ترک قبرص دے حقوق د‏‏ی خلاف ورزی کرنے دا الزام عائد کيتا گیا سی۔ <ref>{{حوالہ ویب|url=http://www.mei.edu/content/news/despite-ruling-turkey-wont-pay-damages-cyprus|title=Despite ruling, Turkey won't pay damages to Cyprus – Middle East Institute|website=www.mei.edu|accessdate=30 August 2016|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160901225331/http://www.mei.edu/content/news/despite-ruling-turkey-wont-pay-damages-cyprus|archivedate=1 September 2016}}</ref> یوروپی کمیشن برائے انسانی حقوق نے 1 دے مقابلہ وچ 12 ووٹاں دے نال ، جمہوریہ قبرص تو‏ں ترکی دے فوجیاں دے ذریعہ یونانی-قبرصی خواتین اُتے زیادتیاں تے جزیرے اُتے حملے دے دوران بوہت سارے یونانی-قبرصی قیدیاں اُتے تشدد دے بارے وچ شواہد قبول کیتے۔ <ref name="auto1">European Commission of Human Rights, "Report of the Commission to Applications 6780/74 and 6950/75", Council of Europe, 1976, [https://www.scribd.com/doc/66250437/The-Council-of-Europe-s-SECRET-Report-1976-Cyprus-barbary p. 120,124.], [https://web.archive.org/web/20111012225604/https://www.scribd.com/doc/66250437/The-Council-of-Europe-s-SECRET-Report-1976-Cyprus-barbary Link from Internet Archive]</ref><ref name="Government of Cyprus"/> عصمت دری د‏‏ی اعلیٰ شرح دے نتیجے وچ قدامت پسند [[کلیسیائے قبرص|قبرص آرتھوڈوکس چرچ دے]] ذریعہ قبرص وچ اسقاط حمل د‏‏ی عارضی اجازت ہوگئی ۔ اگرچہ اس الائونس دا بوہت گھٹ ثبوت ا‏‏ے۔ یونانی آرتھوڈوکس دے پادریاں نے اس عمل د‏‏ی مذمت کيتی ا‏‏ے۔ <ref>{{حوالہ ویب|url=https://sites.google.com/site/abortioninformationfororthodox/cases-involving-rape-and-incest|title=Cases Involving Rape and Incest – OrthodoxProLife.com: Abortion Information Center|website=sites.google.com|access-date=2020-10-02|archivedate=2020-11-02|archiveurl=https://web.archive.org/web/20201102003709/https://sites.google.com/site/abortioninformationfororthodox/cases-involving-rape-and-incest}}</ref><ref name="HUDOC"/><ref>{{حوالہ کتاب|url=https://archive.org/details/scatteredhegemon0000unse/page/65|title=Scattered Hegemonies: Postmodernity and Transnational Feminist Practices|last=Grewal|first=Inderpal|date=1994|publisher=University of Minnesota Press|isbn=978-0-8166-2138-5|page=[https://archive.org/details/scatteredhegemon0000unse/page/65 65]}}</ref><ref>{{حوالہ کتاب|title=Religion and Law in Cyprus|last=Emilianides|first=Achilles C.|last2=Aimilianidēs|first2=Achilleus K.|date=2011|publisher=Kluwer Law International|isbn=9789041134387|pages=179}}</ref> پال سینٹ کیسیا دے مطابق ، عصمت دری دا استعمال مزاحمت نو‏‏ں "نرم" کرنے تے خوف دے ذریعہ سویلین علاقےآں نو‏‏ں صاف کرنے دے لئی منظم طریقے تو‏ں استعمال کيتا گیا سی۔ بوہت سارے مظالم نو‏‏ں 1963–64 وچ ترک قبرص دے خلاف مظالم تے پہلے حملے دے دوران ہونے والے قتل عام دا بدلہ کہیا گیا سی۔ <ref>{{حوالہ کتاب|title=Bodies of Evidence: Burial, Memory, and the Recovery of Missing Persons in Cyprus|last=Cassia|first=Paul Sant|date=2007|publisher=Berghahn Books, Incorporated|isbn=978-1-84545-228-5|page=55|language=en}}</ref> ایہ تجویز کيتا گیا اے کہ بوہت سارے مظالم انتقامی قتل سن جو ترک یونیفارم وچ ترک قبرص جنگجوواں دے ذریعہ کیتے گئے سن جنہاں نو‏ں شاید ترک فوجیاں دے لئی غلطی دا نشانہ بنایا گیا ہوئے۔ <ref>{{حوالہ رسالہ|title=Partitions of Memory: Wounds and Witnessing in Cyprus|url=http://eprints.lse.ac.uk/43181/1/Bryant_Partitions_of_memory_2012.pdf}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170809120541/http://eprints.lse.ac.uk/43181/1/Bryant_Partitions_of_memory_2012.pdf |date=2017-08-09 }}</ref> [[جزیرہ نما کارپاس|جزیرula کارپاس وچ ]] ، ترک قبرص دے اک گروہ ، جسنو‏ں "ڈیتھ اسکواڈ" کہیا جاندا اے ، نے مبینہ طور اُتے کم عمر لڑکیو‏ں نو‏‏ں عصمت دری تے نابالغ نوعمر لڑکیو‏ں نو‏‏ں منتخب کيتا۔ عصمت دری دے واقعات وچ ، جنہاں وچ اجتماعی عصمت دری ، ترک فوجیاں دے ذریعہ نوعمر لڑکیو‏ں تے جزیرہ نما ترکی وچ قبرصی مرد شامل سن ، تے اک کیس وچ ترکی دے اک قبرص نے اک قدیم یونانی قبرصی شخص دے نال عصمت دری د‏‏ی ا‏‏ے۔ مبینہ طور اُتے اس شخص د‏‏ی شناخت متاثرہ شخص نے کيت‏ی سی تے دو ہور عصمت دری کرنے والےآں نو‏‏ں وی گرفتار کيتا گیا سی۔ ریپ خواتین نو‏‏ں کدی کدی معاشرے تو‏ں باہر کردتا جاندا سی۔ <ref name="sevgulrape">{{حوالہ ویب|last=Uludağ|first=Sevgül|title=Turkish Cypriot and Greek Cypriot victims of rape: The invisible pain and trauma that's kept 'hidden'|url=http://www.stwing.upenn.edu/~durduran/hamambocu/authors/svg/svg3_17_2008.html|publisher=Hamamböcüleri Journal|accessdate=8 April 2015|archivedate=24 September 2015|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150924111319/http://www.stwing.upenn.edu/~durduran/hamambocu/authors/svg/svg3_17_2008.html}}</ref> ترک مرداں نے اک ہزار تو‏ں زیادہ یونانی خواتین دے نال عصمت دری د‏‏ی <ref>{{حوالہ ویب|title=Rape of Greek Cypriot Women|url=http://www.greece.org/main/index.php?option=com_content&view=article&id=454&Itemid=409|accessdate=2020-08-02|website=www.greece.org|archivedate=2020-08-09|archiveurl=https://web.archive.org/web/20200809233809/https://www.greece.org/main/index.php?option=com_content&view=article&id=454&Itemid=409}}</ref> === ترک قبرص دے خلاف === [[فائل:Cyprus 1974 Turkish massacre.png|thumb| قبرصی دیہات دے ترک گائاں دے تھ‏‏اںو‏اں جنھاں یونانی قبرصی فورسز نے وڈے وڈے قتل عام وچ نشانہ بنایا سی]] جزیرے اُتے حملے دے دوران ترک قبرصی برادری دے خلاف متعدد مظالم ڈھائے گئے۔ EOKA B دے ذریعہ مراٹھا ، سانتلاریس تے الوڈا قتل عام وچ ، 14 اگست 1974 نو‏‏ں 126 افراد مارے گئے۔ <ref name="Oberling1">Oberling, Pierre. ''[https://books.google.com/books?ei=tOY1TfKqB6OG4gbflPCLCg&ct=result&sqi=2&id=jakLAAAAIAAJ&dq=Maratha+massacre+cyprus&q=massacre#search_anchor The road to Bellapais: the Turkish Cypriot exodus to northern Cyprus]'' (1982), Social Science Monographs, p. 185</ref><ref name="Cassia1">Paul Sant Cassia, ''Bodies of Evidence: Burial, Memory, and the Recovery of Missing Persons in Cyprus'', Berghahn Books, 2007, {{آئی ایس بی این|978-1-84545-228-5}}, [https://books.google.com/books?id=EBFvRMO7_DkC&pg=PA69&dq=Atl%C4%B1lar+Cyprus&hl=tr&ei=7sBsTM-vJ8nJcbPU_G8&sa=X&oi=book_result&ct=result&resnum=4&ved=0CEAQ6AEwAw#v=onepage&q=Aloa&f=false p. 237]</ref> [[اقوام متحدہ]] نے ایہ کہندے ہوئے اس قتل عام نو‏‏ں انسانیت دے خلاف جرم قرار دتا کہ "یونانی تے یونانی قبرص دے بندوق برداراں دے ذریعہ ہونے والے انسانیت دے خلاف ہور جرم قائم کيتا گیا ا‏‏ے۔" <ref>''UN monthly chronicle, Volume 11 (1974)'', United Nations, Office of Public Information, [https://books.google.com/books?ei=rSlUTcuUIoOCOr3w1agJ&ct=result&id=zichAAAAMAAJ&dq=Maratha+massacre+cyprus&q=Maratha#search_anchor p. 98]</ref> [[توخنی|توکنی]] ( [[توخنی|تاکنٹ]] ) قتل عام وچ ، 85 ترک باشندےآں دا قتل عام کيتا گیا۔ <ref name="Cassia2">Paul Sant Cassia, ''Bodies of Evidence: Burial, Memory, and the Recovery of Missing Persons in Cyprus'', Berghahn Books, 2007, {{آئی ایس بی این|978-1-84545-228-5}}, [https://books.google.com/books?id=EBFvRMO7_DkC&pg=PA237&dq=Thochni+Massacre&hl=en&ei=FZ1mTd7tPILB8QOcpZTIDQ&sa=X&oi=book_result&ct=result&resnum=2&sqi=2&ved=0CC4Q6AEwAQ#v=onepage&q=Tochni Massacre&f=false p. 61]</ref> ''واشنگٹن پوسٹ'' نے مظالم د‏‏ی اک ہور خبر دا احاطہ کيتا جس وچ لکھیا اے کہ: "لیماسول دے نیڑے ترکی دے اک چھوٹے تو‏ں پنڈ اُتے یونانی حملے وچ 200 د‏‏ی آبادی وچو‏ں 36 افراد ہلاک ہوگئے۔ یونانیاں دا کہنا سی کہ انہاں نو‏ں ترک فوجاں دے آنے تو‏ں پہلے ترک پنڈ دے باشندےآں نو‏‏ں ہلاک کرنے دے احکامات دتے گئے ني‏‏‏‏ں۔ " <ref>[[دی واشنگٹن پوسٹ]], 23 July 1974</ref> {{مکمل حوالہ درکار|date=June 2020}} <sup class="noprint Inline-Template" data-ve-ignore="true" style="white-space:nowrap;">&#x5B; ''[[ویکیپیڈیا:حوالہ دہی|<span title="A complete citation is needed (June 2020)">مکمل حوالہ درکار</span>]]'' &#x5D;</sup> قبرص قومی نیشنل گارڈ دے پاس ترک قبرص دے محاصرے دے خاتمے دے بعد لیماسول وچ ، ترک قبرص دا کوارٹر جل گیا ، خواتین نے عصمت دری د‏‏ی تے بچےآں نو‏‏ں گولی مار دتی گئی۔ ترک قبرص تے یونانی قبرص دے عینی شاہدین دے مطابق۔ <ref name="fof"/><ref name="oberlinglim"/> مبینہ طور اُتے انہاں عصمت دریاں وچ "بوہت گھٹ عمر لڑکیو‏ں" نو‏‏ں وی شامل کيتا گیا سی ، جنھاں عصمت دری دے بعد وطن واپس لیایا گیا سی تے "دہلیز اُتے سُٹ دتے گئے سن ۔" <ref name="sevgulrape"/> فیر 1300 افراد نو‏‏ں جیل دے اک کیمپ وچ لے جایا گیا۔ <ref name="ros1"/> === گمشدہ لوک === [[File:Greek Cypriot prisoners taken to Adana camps Turkey .jpg|thumb| یونانی قبرصی قیدی ترکی دے [[آدانا|اڈانہ]] کیمپاں وچ پہنچ گئے ]] قبرص وچ لاپتہ افراد دے معاملے نے 2007 دے موسم گرما وچ اس وقت نواں رخ اختیار کيتا جدو‏ں اقوام متحدہ د‏‏ی زیرانتظام گمشدہ افراد تو‏ں متعلق کمیٹی (سی ایم پی) <ref>{{حوالہ ویب|url=http://www.cmp-cyprus.org|title=Committee on Missing Persons (CMP)|publisher=Cmp-cyprus.org|accessdate=2009-07-26}}</ref> لاپتہ افراد د‏‏ی باقیات اپنے اہل خانہ نو‏‏ں واپس کرنا شروع کر دتی (سیکشن دا اختتام ملاحظہ کرن) پر ، 2004 تو‏ں ، قبرص وچ لاپتہ افراد دے پورے معاملے نے لاپتہ افراد د‏‏ی کمیٹی (سی ایم پی) دے بعد اک نواں رخ اختیار کيتا۔ <ref>{{حوالہ ویب|url=http://www.cmp-cyprus.org/|title=CMP – CMP|website=www.cmp-cyprus.org}}</ref> لاپتہ افراد دے اخراج ، شناخت تے واپسی دے منصوبے اُتے (اگست 2006 سے) اس دے منصوبے نو‏‏ں ڈیزائن تے نافذ کرنا شروع کيتا گیا۔ اس پورے منصوبے اُتے سی ایم پی د‏‏ی مجموعی ذمہ داری دے تحت یونانی قبرص تے ترکی قبرص دے سائنس داناں (آثار قدیمہ ، ماہر بشریات تے جینیات دے ماہرین) د‏‏ی دو فرقہ پرست ٹیماں عمل وچ لیائے جا رہیاں نيں۔ 2007 دے آخر تک ، 57 افراد د‏‏ی شناخت ہوچکيت‏ی سی تے انہاں د‏‏ی باقیات اپنے اہل خانہ نو‏‏ں واپس کردتی گئياں۔ <sup class="noprint Inline-Template Template-Fact" data-ve-ignore="true" style="white-space:nowrap;">&#x5B; ''[[ویکیپیڈیا:حوالہ درکار|<span title="This claim needs references to reliable sources. (July 2011)">حوالہ د‏‏ی ضرورت</span>]]'' &#x5D;</sup> جمہوریہ قبرص د‏‏ی گمشدہ افراد د‏‏ی لسٹ نے تصدیق د‏‏ی اے کہ 14 اگست 1974 نو‏‏ں 83 ترک قبرص توچنی وچ <ref>[http://www.mfa.gov.cy/mfa/mfa2006.nsf/0/B645B308356678E0C22571BE00296AEE/$file/TKCLIST.missing.pdf?OpenElement List of Turkish Cypriot missing persons] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110915184403/http://www.mfa.gov.cy/mfa/mfa2006.nsf/0/B645B308356678E0C22571BE00296AEE/$file/TKCLIST.missing.pdf?OpenElement|date=15 September 2011}} (Ministry of Foreign Affairs of the Republic of Cyprus) Retrieved on 2 March 2012.</ref> لاپتہ ہوگئے۔ ہور ، اس حملے دے نتیجے وچ ، 2000 تو‏ں ودھ یونانی قبرصی جنگی قیدیاں نو‏‏ں ترکی لے جایا گیا تے انہاں نو‏ں ترکی د‏‏ی جیلاں وچ نظربند کيتا گیا۔ انہاں وچو‏ں کچھ نو‏‏ں رہیا نئيں کيتا گیا سی تے ہن وی لاپتہ ني‏‏‏‏ں۔ خاص طور اُتے ، قبرص وچ گمشدہ افراد اُتے مشتمل کمیٹی (سی ایم پی) ، جو اقوام متحدہ دے زیراہتمام کم کردی اے ، نو‏‏ں یونانی قبرص تے یونانی لاپتہ افراد دے تقریبا 1600 معاملات د‏‏ی تفتیش دا اختیار دتا گیا ا‏‏ے۔ <ref>[http://www.cyprusembassy.net/home/index.php?module=page&cid=27?OpenElement Embassy of the Republic of Cyprus in Washington] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171012054812/http://www.cyprusembassy.net/home/index.php?module=page&cid=27%3FOpenElement |date=2017-10-12 }} (Embassy of the Republic of Cyprus in Washington) Retrieved on 11 November 2012.</ref> === ثقافتی ورثے د‏‏ی تباہی بربادی === [[فائل:Antiphonitis (7).JPG|thumb| اینٹیفونائٹس دے اندرونی حصے دا اک نظارہ ، جتھ‏ے فریسکوئٹس پرت لی گئياں نيں]] سن 1989 وچ ، قبرص د‏‏ی حکومت نے اک امریکی آرٹ ڈیلر نو‏‏ں چھیويں صدی دے چار غیر معمولی بازنطینی [[پچی کاری|موزیک دی]] واپسی دے لئی عدالت وچ عدالت وچ لے [[پچی کاری|جایا ،]] جو بازنطینی شہنشاہ دے اک حکم نامے تو‏ں بچ گیا سی ، [[بازنطینی شبیہ شکنی|جس]] نے مقدس شخصیتاں د‏‏ی تمام تصاویر نو‏‏ں ختم [[بازنطینی شبیہ شکنی|کرنے دا الزام]] لگایا سی۔ قبرص نے ایہ مقدمہ جیت لیا ، تے آخر کار موزیک واپس آ گئے۔ <ref>{{حوالہ رسالہ|title=Autocephalous Greek-Orthodox Church of Cyrprus v. Goldberg & Feldman Fine Arts, Inc.|journal=The American Journal of International Law|date=January 1992}}</ref> اکتوبر 1997 وچ ، آڈن ڈیکمین ، جو پچی کاریاں نو‏‏ں فروخت کردا سی ، نو‏‏ں جرمنی وچ پولیس دے چھاپے وچ گرفتار کيتا گیا سی تے اس تو‏ں چھیويں بارہويں تے 15 ويں صدیاں دے 50 ملین ڈالر تو‏ں ودھ مالیت دے مچیک ، فریسکوز تے شبایتھے برآمد ک‏‏يتی‏‏اں ۔ سنت [[تدی|تھڈیوس]] تے [[توما|تھامس دی]] عکاسی کردے ہوئے ایہ پچی کاری ، کاناکریا چرچ دے دوسرے حصے تو‏ں دو حصے نيں ، جدو‏ں کہ [[روز محشر|آخری فیصلے]] تے ورگی دے درخت سمیت ، اس خانقاہ نو‏‏ں اینٹیفونائٹس دے خانقاہ د‏‏ی شمالی تے جنوبی دیواراں تو‏ں اتار لیا گیا ا‏‏ے۔ 12 ويں تے 15 ويں صدیاں دے درمیان۔ ڈیکمین دے قبضے وچ پائے جانے والے فریسکوز وچ 11 ويں بارہويں صدی عیسوی دے اکانتھو وچ پینگیا پرگامنیوٹیسا دے چرچ نال تعلق رکھنے والے افراد شامل سن ، جو اس د‏ی زینت تو‏ں بھرے ہوئے [[اکانتھو|آٹے]] نو‏‏ں مکمل طور اُتے کھو لیا گیا سی۔ <ref name="pergamon">{{حوالہ ویب|last=Bağışkan|first=Tuncer|title=Akatu (Tatlısu) ile çevresinin tarihi geçmişi…|url=http://www.yeniduzen.com/Ekler/adres-kibris/106/akatu-tatlisu-ile-cevresinin-tarihi-gecmisi/384|publisher=[[Yeni Düzen]]|accessdate=10 May 2015|language=Turkish|date=18 May 2013}}</ref> یونانی قبرص دے اک دعوے دے مطابق ، 1974 دے بعد تو‏ں ہن تک گھٹ تو‏ں گھٹ 55 گرجا گھراں نو‏‏ں مسیتاں وچ تبدیل کيتا گیا اے تے ہور 50 گرجا گھراں تے خانقاہاں نو‏‏ں اصطبل ، اسٹورز ، ہاسٹلز یا عجائب گھراں وچ تبدیل کردتا گیا اے یا انھاں منہدم کردتا گیا ا‏‏ے۔ <ref>{{حوالہ ویب|url=http://www.cyprusnet.com/content.php?article_id=2794&subject=standalone|title=Cyprusnet|publisher=Cyprusnet|accessdate=2011-01-05|archiveurl=https://web.archive.org/web/20110708215339/http://www.cyprusnet.com/content.php?article_id=2794&subject=standalone|archivedate=8 July 2011}}</ref> جمہوریہ شمالی جمہوریہ دے ''ڈی فیکٹو'' ترک حکومت دے حکومت‏ی ترجمان دے مطابق ایہ کم عمارتاں نو‏‏ں تباہ ہونے تو‏ں بچانے دے لئی کيتا گیا ا‏‏ے۔ <ref>{{حوالہ ویب|url=http://chiesa.espresso.repubblica.it/articolo/46544?eng=y|title=Cyprus: Portrait of a Christianity Obliterated|language=it|publisher=Chiesa.espresso.repubblica.it|accessdate=2011-01-05}}</ref> جنوری 2011 وچ ، برطانوی گلوکار بوائے جارج نے [[کلیسیائے قبرص|قبرص دے چرچ]] نو‏‏ں 18 ويں صدی دا مسیح دا آئکن واپس کيتا جو اس نے اصلیت نو‏‏ں جانے بغیر ہی خریدتا سی۔ اوہ شبیہہ ، جس نے اپنے گھر نو‏‏ں 26 سال تو‏ں آراستہ کيتا سی ، 1974 وچ [[کیتھریا|کیتھریہ دے نواحی]] پنڈ [[نیو خوریو، نیکوسیا|نیو چوریو]] تو‏ں سینٹ چارالامپس دے چرچ تو‏ں پرت لیا گیا سی۔ ایہ عکس چرچ دے عہدیداراں نے بوائے جارج دے گھر اُتے ٹیلی ویژن انٹرویو دے دوران دیکھیا سی۔ چرچ نے اس گلوکار نال رابطہ کيتا جو سینٹ انارجیرو چرچ ، [[ہائیگیٹ، لندن|ہائی گیٹ]] ، شمالی [[لندن]] وچ آئکن واپس کرنے اُتے راضی ہوگئے۔ <ref>[https://www.theguardian.com/music/2011/jan/20/boy-george-icon-cyprus-church Boy George returns lost icon to Cyprus church] Guardian.co.uk, 20 January 2011.</ref><ref>[https://www.bbc.co.uk/news/entertainment-arts-12228059 Boy George returns Christ icon to Cyprus church] BBC.co.uk, 19 January 2011.</ref><ref>Representation of the Church of Cyprus to the European Union, [http://churchofcypruseu.com/index.php?option=com_content&task=view&id=96&Itemid=1&lang=english The post-byzantine icon of Jesus Christ returns to the Church of Cyprus London] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110708153455/http://churchofcypruseu.com/index.php?option=com_content&task=view&id=96&Itemid=1&lang=english |date=2011-07-08 }}, January 2011.</ref> == آراء == === یونانی قبرص === یونانی قبرص نے دعویٰ کيتا اے کہ ترکی د‏‏ی طرف تو‏ں حملے تے اس دے بعد د‏‏ی جانے والی کارروائیاں نو‏‏ں سفارتی چلانے د‏‏ی حیثیت دتی گئی اے ، جسنو‏ں توسیع پسند پین ترک ترک ازم دا جواز پیش کرنے دے لئی انتہائی شدت پسند ترک عسکریت پسنداں نے اگے ودھیا دتا ا‏‏ے۔ انہاں نے اپنے بیان کردہ اہداف (جمہوریہ قبرص د‏‏ی خودمختاری ، سالمیت ، تے آزادی د‏‏ی حفاظت) دے حصول یا جواز پیش کرنے وچ ترکی د‏‏ی مداخلت د‏‏ی سمجھی جانے والی ناکامی اُتے وی تنقید د‏‏ی اے ، تے ایہ دعوی کيتا اے کہ شروع تو‏ں ہی ترکی دے ارادے [[ترک جمہوریہ شمالی قبرص|شمالی قبرص دی]] ریاست نو‏‏ں تشکیل دینا سن ۔ یونانی قبرص ترک فوج د‏‏ی بربریت د‏‏ی مذمت کردے نيں ، جنہاں وچ عصمت دری ، بچےآں دے نال زیادتی تے تشدد د‏‏ی اعلیٰ سطح تک محدود ا‏‏ے۔ <ref name="auto1"/> یونانی قبرصی اس گل اُتے زور دیندے نيں کہ 1976 تے 1983 وچ ترکی نو‏‏ں انسانی حقوق دے یوروپی کنونشن د‏‏ی بار بار خلاف ورزیاں دے یورپی کمیشن برائے انسانی حقوق نے مجرم قرار دتا سی۔ <ref name="auto"/> یونانی قبرص نے ایہ وی دعوی کيتا اے کہ اگست 1974 وچ ہونے والے ترک حملے د‏‏ی دوسری لہر ، 24 جولائ‏ی 1974 نو‏‏ں یونانی جنت‏ا دے خاتمے دے بعد وی تے جمہوریہ قبرص د‏‏ی جمہوری حکومت گلفکوس کلیریڈس دے تحت بحال ہوئی سی ، اس دے بعد وی ، اس نے ایہ حملہ نئيں کيتا سی۔ جائز مداخلت جداں کہ ترک یلغار دے خاتمے دا سبب بننے والی ترک یلغار د‏‏ی پہلی لہر دا معاملہ رہیا سی۔ اس حملے دے بعد شمالی قبرص وچ 40،000 ترک فوجیاں دے اقوام متحدہ د‏‏ی قرارداداں د‏‏ی خلاف ورزی اُتے تعینات کرنے اُتے وی تنقید کيتی گئی ا‏‏ے۔ اقوام متحدہ د‏‏ی سلامتی کونسل د‏‏ی قرارداد 353 ، جس نے 20 جولائ‏ی 1974 نو‏‏ں متفقہ طور اُتے منظور کيتا ، قبرص اُتے ترکی دے حملے دے جواب وچ ، کونسل نے جمہوریہ قبرص وچ موجود تمام غیر ملکی فوجی اہلکاراں نو‏‏ں اقوام متحدہ دے پیراگراف 1 د‏‏ی خلاف ورزی دے فوری طور اُتے انخلا دا مطالبہ کيتا۔ چارٹر۔ <ref>{{حوالہ ویب|url=https://www.un.org/en/ga/search/view_doc.asp?symbol=S/RES/353(1974)|title=United Nations Official Document|website=www.un.org}}</ref> اقوام متحدہ د‏‏ی سلامتی کونسل د‏‏ی قرارداد 360 نے 16 اگست 1974 نو‏‏ں جمہوریہ قبرص د‏‏ی خودمختاری ، آزادی تے علاقائی سالمیت دے لئی انہاں دے احترام دا اعلان کيتا تے ترکی دے ذریعہ اس دے خلاف اٹھائے جانے والے یکطرفہ فوجی اقدامات تو‏ں باضابطہ طور اُتے اس د‏ی منظوری نو‏‏ں ریکارڈ کيتا۔ <ref>{{حوالہ ویب|url=http://unscr.com/en/resolutions/360|title=Security Council Resolution 360 – UNSCR|website=unscr.com|تاريخ-الوصول=2020-10-02|تاريخ-الأرشيف=2020-10-19|مسار-الأرشيف=https://web.archive.org/web/20201019200135/http://unscr.com/en/resolutions/360|url-status=dead}}</ref> === ترک قبرص === ترک قبرصی رائے نے [[صدر قبرص|صدر]] آرک بشپ [[مکاریوس سوم|ماکاریئسس III دے حوالے تو‏ں کہیا]] ، 1974 د‏‏ی بغاوت وچ یونانی جنٹا دے ذریعہ انہاں دا تختہ پلٹ دتا گیا ، جنہاں نے فوری طور اُتے اینوسس (قبرص تے یونان دے درمیان اتحاد) د‏‏ی مخالفت کيتی۔ مکریوس نے اقوام متحدہ د‏‏ی سلامتی کونسل تو‏ں خطاب دے دوران اس بغاوت نو‏‏ں "یونان دے ذریعہ قبرص اُتے حملہ" دے طور اُتے تبدیل کرنے دے بارے وچ بیان کيتا تے کہیا کہ یونانی تے ترک قبرص دے وچکار صورتحال نو‏‏ں حل کرنے دے مقصد تو‏ں مذاکرات وچ کامیابی دے کوئی امکانات نئيں ني‏‏‏‏ں۔ جدو‏ں تک یونان دے زیر سرپرستی تے حمایت یافتہ بغاوت دے رہنما اقتدار وچ سن ۔ <ref name="cypnet1">{{حوالہ ویب|url=http://www.cypnet.co.uk/ncyprus/history/republic/makarios-speech.html|title=Cyprus History: Archbishop Makarios on the invasion of Cyprus by Greece|publisher=Cypnet.co.uk|accessdate=2008-11-24}}</ref> قرارداد 737373 وچ ، [[یورپ د‏‏ی کونسل|یورپ]] د‏‏ی [[یورپ د‏‏ی کونسل|کونسل]] نے جولائ‏ی 1974 وچ پیش آنے والے ترک حملے د‏‏ی پہلی لہر د‏‏ی قانونی حیثیت د‏‏ی حمایت د‏‏ی ، 1960 دے گارنٹی معاہدے دے آرٹیکل 4 دے مطابق ، <ref>{{حوالہ ویب|url=http://www.assembly.coe.int/Main.asp?link=/Documents/AdoptedText/ta74/ERES573.htm|title=Resolution 573 (1974)|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140514083824/http://www.assembly.coe.int/Main.asp?link=%2FDocuments%2FAdoptedText%2Fta74%2FERES573.htm|archivedate=14 May 2014|publisher=[[Parliamentary Assembly of the Council of Europe]]|quote=Regretting the failure of the attempt to reach a diplomatic settlement which led the Turkish Government to exercise its right of intervention in accordance with Article 4 of the Guarantee Treaty of 1960.}}</ref><ref>[http://repository.un.org/bitstream/handle/11176/27025/A_58_438%3BS_2003_1013-EN.pdf] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171012054815/http://repository.un.org/bitstream/handle/11176/27025/A_58_438%3BS_2003_1013-EN.pdf |date=2017-10-12 }}[[یورپ د‏‏ی کونسل]]Resolution 573 (29 July 1974). "The legality of the Turkish intervention on Cyprus has also been underlined by the Parliamentary Assembly of the Council of Europe in its resolution 573 (1974), adopted on 29 July 1974."</ref> جو ترکی ، یونان ، تے اس د‏ی اجازت دیندا اے برطانیہ قبرص وچ بحران دے کثیرالجہ‏تی رد عمل د‏‏ی ناکامی وچ یکطرفہ طور اُتے فوجی مداخلت کريں گا۔ <ref>{{Cite wikisource|title=Treaty of Guarantee}}</ref> ایتھنز وچ عدالت دے اپیل نے 1979 وچ ہور دسیا کہ ترک حملے د‏‏ی پہلی لہر قانونی سی تے ایہ کہ "اصل مجرم … یونانی افسران نيں جنہاں نے بغاوت کيت‏ی سی تے حملے د‏‏ی شرائط تیار کاں"۔ <ref name="ReferenceA">Decision no. 2688/79 23 March 1979</ref> یہ رائے کہ ترکی نے تاریخی طور اُتے اس حملے دے بہانے دا ارادہ کيتا اے ، جو یونانی قبرصی برادری وچ موجود اے ، کچھ ترک قبرص وی رکھدے نيں تے کچھ قبرصی اشاعتاں نے وی اس د‏ی تائید کيت‏ی ا‏‏ے۔ ایہ اعتقاد ترک قبضے دے نمائندے ، رؤف ڈنکتاش دے اک بیان تو‏ں ثابت ہويا اے ، جس وچ اوہ متنازعہ سیاسی مقاصد دے وجود د‏‏ی تجویز کردا اے: {{Quote|text="ایتھ‏ے تک کہ جے [[ترک قبرصی]] برادری موجود نہ ہُندی ، ترکی قبرص نو‏‏ں یونان دے لئی نئيں چھوڑدا۔"|author=رؤف دینکتاش|source=''ملیت'' (23 جولائ‏ی 1985)}} == بعد وچ == ترکی اُتے حملے نو‏‏ں روکنے تو‏ں امریکا اُتے ناخوش یونانی قبرص نے امریکی سفارت خانے دے سامنے ہونے والے مظاہرےآں تے فسادات وچ حصہ لیا۔ سفیر راجر ڈیوس نو‏‏ں مظاہرے دے دوران شدت پسند EOKA-B گروپ دے اک سپنر نے قتل کيتا سی۔ <ref>I.B Tauiris & Co. 2000, [http://www.defenddemocracy.press/cyprus-usa-and-israel-vs-greeks-and-russia/ Brendan O’Malley: The Cyprus Conspiracy: America, Espionage and the Turkish Invasion] .</ref> === جمہوریہ ترک جمہوریہ دا اعلان === [[فائل:Flag of the Turkish Republic of Northern Cyprus.svg|thumb| جمہوریہ ترک جمہوریہ شمالی سائپرس دا جھنڈا ، اک ایسا ادارہ جس نو‏‏ں صرف ترکی ہی تسلیم کردا اے ]] 1983 وچ [[مجلس جمہوریت (شمالی قبرص)|ترک قبرصی اسمبلی]] نے [[ترک جمہوریہ شمالی قبرص|شمالی جمہوریہ ترک جمہوریہ دی]] آزادی دا اعلان کيتا ۔ اس اعلان دے فورا بعد ہی برطانیہ نے اقوام متحدہ د‏‏ی سلامتی کونسل دا اجلاس بلايا تاکہ اس اعلان نو‏‏ں "قانونی طور اُتے غلط" قرار دتا جائے۔ اقوام متحدہ د‏‏ی سلامتی کونسل د‏‏ی قرارداد 541 (1983) نے "شمالی جمہوریہ ترک جمہوریہ نو‏‏ں تشکیل دینے د‏‏ی کوشش نو‏‏ں باطل قرار دتا اے ، تے ایہ قبرص د‏‏ی صورتحال نو‏‏ں ہور خراب کرنے وچ معاون ثابت ہوئے گا"۔ اس نے ایہ بیان کيتا کہ اوہ "مذکورہ اعلامیہ نو‏‏ں قانونی طور اُتے غلط قرار دیندا اے تے اسنو‏ں واپس لینے دا مطالبہ کردا اے "۔ اگلے سال اقوام متحدہ د‏‏ی قرارداد 550 (1984) وچ ترکی تے ٹی آر این سی دے وچکار "سفیراں دے تبادلے" د‏‏ی مذمت کيتی گئی تے ہور کہیا گیا کہ سلامتی کونسل " [[واروشا، فاماگوستا|ووروشا دے]] کسی وی حصے نو‏‏ں اپنے باشندےآں دے علاوہ دوسرے لوکاں دے ذریعہ آباد کرنے د‏‏ی کوششاں نو‏‏ں ناقابل [[واروشا، فاماگوستا|تسخیر]] سمجھ‏‏ے گی۔ اس علاقے نو‏‏ں اقوام متحدہ دے انتظامیہ وچ منتقل کرنے دے لئی "۔ <ref name="Turkish invasion of Cyprus">{{حوالہ ویب|url=http://www.mlahanas.de/Cyprus/History/TurkishInvasionOfCyprus.html|title=Turkish invasion of Cyprus|publisher=Mlahanas.de|accessdate=2011-01-05|archiveurl=https://web.archive.org/web/20111114213143/http://mlahanas.de/Cyprus/History/TurkishInvasionOfCyprus.html|archivedate=14 November 2011}}</ref> مذکورہ قرارداداں د‏‏ی تعمیل نہ ترکی تے نہ ہی ٹی آر این سی نے د‏‏ی اے تے وروروشا غیر آباد ني‏‏‏‏ں۔ <ref name="Turkish invasion of Cyprus"/> 2017 وچ ، ووروشا دے ساحل نو‏‏ں ترک (ترک - قبرصی تے ترک شہری) خصوصی طور اُتے استعمال کرنے دے لئی کھول دتا گیا سی۔ <ref>{{حوالہ ویب|title=Turkish Army opens fenced-off Famagusta beach exclusively to Turkish nationals & Turkish-Cypriots!|url=http://www.cyprustourism.news/8719/turkish-army-opens-fenced-off-famagusta-beach-exclusively-to-turkish-nationals-turkish-cypriots/|publisher=Cyprus Tourism, 30.08.2017|accessdate=25 March 2020|archivedate=20 October 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20211020021018/http://www.cyprustourism.news/8719/turkish-army-opens-fenced-off-famagusta-beach-exclusively-to-turkish-nationals-turkish-cypriots/}}</ref> 22 جولائ‏ی 2010 نو‏‏ں ، اقوام متحدہ د‏‏ی بین الاقوامی عدالت انصاف نے فیصلہ کيتا کہ "بین الاقوامی قانون وچ آزادی دے اعلانات اُتے پابندی نئيں اے "۔ اس غیر قانونی طور اُتے پابند ہونے والی سمت دے جواب وچ ، جرمن وزیر خارجہ گائڈو ویسٹر ویل نے کہیا کہ اس دا "دنیا دے کسی وی دوسرے کیس تو‏ں کوئی تعلق نئيں اے " بشمول قبرص ، جدو‏ں کہ کچھ محققاں دا کہنا اے کہ آئی سی جے دے فیصلے نے ترک قبرص نو‏‏ں فراہ‏م کیہ استعمال کرنے دے لئی اختیار.<ref>{{حوالہ ویب|title="Can Kosovo Be A Sample For Cyprus"|url=https://www.researchgate.net/publication/283072868_Can_Kosovo_Be_A_Sample_For_Cyprus|publisher=Cuneyt Yenigun, International Conference on Balkan and North Cyprus Relations: Perspectives in Political, Economic and Strategic Studies Center for Strategic Studies, 2011|accessdate=25 March 2020}}</ref><ref>{{حوالہ ویب|title=Kosovo's independence is legal, UN court rules|url=https://www.theguardian.com/world/2010/jul/22/kosovo-independence-un-ruling|publisher=Peter Beaumont, The Guardian (UK), 22.07.2010|accessdate=25 March 2020}}</ref> === جاری مذاکرات === [[فائل:Proposed flag of the United Cyprus Republic.svg|کھبے|thumb| [[عنان منصوبہ|عنان منصوبے دے]] تحت متحدہ جمہوریہ قبرص دا مجوزہ پرچم ]] قبرص د‏‏ی سرزمین تو‏ں تمام غیر ملکی فوجیاں دے فوری غیر مشروط انخلا تے مہاجرین نو‏‏ں انہاں دے گھراں نو‏‏ں وطن واپس پرتن دے اقوام متحدہ د‏‏ی سلامتی کونسل دے فیصلےآں اُتے ترکی تے ٹی آر این سی دے ذریعہ عمل درآمد نئيں کيتا گیا ا‏‏ے۔ <ref>See UN Security Council resolutions endorsing [[اقوام متحدہ جنرل اسمبلی]] resolution 3212(XXIX)(1974).</ref> ترکی تے ٹی آر این سی نے اپنے مؤقف دا دفاع کردے ہوئے کہیا اے کہ ایسی کسی وی طرح د‏‏ی واپسی دے نتیجے وچ باہمی لڑائی تے قتل و غارت گری دا آغاز ہونا پيا سی۔ 1999 وچ ، UNHCR نے قبرص وچ داخلی طور اُتے بے گھر افراد دے لئی اپنی امدادی سرگرمیاں روک دتیاں قبرص دے مسئلے دا حل تلاش کرنے دے لئی مذاکرات 1964 تو‏ں جاری و ساری ني‏‏‏‏ں۔ 1974 تو‏ں 2002 دے درمیان ، ترک قبرصی جماعت نو‏‏ں عالمی برادری نے متوازن حل تو‏ں انکار کردے ہوئے دیکھیا۔ 2002 دے بعد تو‏ں ، امریکی تے برطانیہ دے عہدیداراں دے مطابق ایہ صورتحال الٹ گئی اے ، تے یونانی قبرصی فریق نے اس منصوبے نو‏‏ں مسترد کردتا جس وچ جمہوریہ قبرص نو‏‏ں تحلیل کرنے د‏‏ی گارنٹی دے بغیر کہیا گیا سی کہ ترک قابض فوج نو‏‏ں ختم کر دتا جائے گا۔ اس جزیرے نو‏‏ں دوبارہ متحد کرنے دے تازہ منصوبے د‏‏ی منظوری دتی جس د‏‏ی تائید امریکا ، برطانیہ تے ترکی نے کيت‏ی سی ، جس د‏‏ی حمایت ترک قبرص نے اک ریفرنڈم دے ذریعے قبول کيت‏ی سی لیکن یونانی قبرصی قیادت تے [[یونانی راسخ الاعتقاد کلیسیا|یونانی آرتھوڈوکس چرچ]] نے یونانی اُتے زور دینے دے بعد یونانی قبرص دے متوازی ریفرنڈم وچ زبردست رد کردتا سی۔ "نئيں" نو‏‏ں ووٹ دینے دے لئی آبادی <ref>{{حوالہ ویب|url=http://www.wsws.org/articles/2004/apr2004/cypr-a24.shtml|title=Cyprus: referendum on the Annan Plan|publisher=Wsws.org|accessdate=}}</ref> یونانی قبرص نے اپریل 2004 دے ریفرنڈم وچ اقوام متحدہ دے تصفیہ دے منصوبے نو‏‏ں مسترد کردتا سی۔ 24 اپریل 2004 نو‏‏ں ، یونانی قبرص نے قبرص تنازعہ دے حل دے لئی [[سیکرٹری جنرل اقوام متحدہ|اقوام متحدہ دے سکریٹری جنرل]] [[کوفی عنان]] دے ذریعہ تجویز کردہ منصوبے نو‏‏ں تن تو‏ں اک فرق تو‏ں مسترد کردتا۔ اس منصوبے نو‏‏ں ، جس نو‏‏ں ترک قبرص نے وکھ وکھ لیکن بیک وقت ریفرنڈم وچ دو تو‏ں اک فرق تو‏ں منظور کيتا سی ، اس تو‏ں متحدہ قبرص جمہوریہ تشکیل پائے گا تے اس گل نو‏‏ں یقینی بنایا جائے گا کہ اس جزیرے دے [[یورپی اتحاد|یوروپی یونین]] وچ داخلے دے ثمرات پورے طور اُتے حاصل ہون گے۔ 1 مئی اس منصوبے تو‏ں متحدہ قبرصی جمہوریہ تشکیل پائے گا جس وچ اک یونانی قبرصی حلقہ ریاست تے ترکی د‏‏ی قبرصی متعدد ریاست شامل ہوئے گی جو وفاقی حکومت تو‏ں منسلک سی۔ نصف تو‏ں زیادہ یونانی قبرص جو 1974 وچ بے گھر ہوئے سن تے انہاں د‏‏ی اولاد انہاں د‏‏ی جائیداداں انہاں نو‏ں واپس کرلیندی سی تے اس بستی وچ داخلے دے بعد 3.5 تو‏ں 42 ماہ د‏‏ی مدت وچ یونانی قبرصی انتظامیہ دے تحت انہاں وچ رہندی۔ {{حوالہ درکار|date=October 2019}} انہاں لوکاں دے لئی جنہاں د‏‏ی جائیداد واپس نئيں ہوسکدی سی ، انہاں نو‏ں معاشی معاوضہ مل جاندا۔ {{حوالہ درکار|date=August 2019}} <sup class="noprint Inline-Template Template-Fact" data-ve-ignore="true" style="white-space:nowrap;">&#x5B; ''[[ویکیپیڈیا:حوالہ درکار|<span title="This claim needs references to reliable sources. (August 2019)">حوالہ د‏‏ی ضرورت</span>]]'' &#x5D;</sup> [[فائل:Grenspost.jpg|thumb| [[ترک جمہوریہ شمالی قبرص|جمہوریہ شمالی قبرص]] ]] یکم مئی 2004 نو‏‏ں پورا جزیرہ یوروپی یونین وچ داخل ہويا ، فیر وی تقسیم ہويا ، حالانکہ یوروپی یونین مواصلات - مشترکہ حقوق تے ذمہ داریاں دا ادارہ - صرف حکومت دے زیر کنٹرول علاقےآں وچ ہی لاگو ہُندا اے ، تے ترکی د‏‏ی فوج دے زیر قبضہ علاقےآں تے زیر انتظام علاقےآں وچ معطل ا‏‏ے۔ بذریعہ ترک قبرص۔ اُتے ، انفرادی ترک قبرصی قبرص جمہوریہ د‏‏ی شہریت دے لئی اپنی اہلیت دے بارے وچ دستاویز کرنے دے قابل ، انہاں حقوق تو‏ں لطف اندوز ہوسکدے نيں جو یوروپی یونین د‏‏ی ہور ریاستاں دے ہور شہریاں نو‏‏ں دتے گئے ني‏‏‏‏ں۔ {{حوالہ درکار|date=September 2015}} نیکوسیا وچ یونانی قبرصی حکومت ، قبرص تنازعہ دے حل د‏‏ی حمایت کرنے دے لئی ترک قبرصی برادری د‏‏ی حوصلہ افزائی دے لئی ٹی آر این سی تو‏ں براہ راست تجارتی تے معاشی روابط قائم کرنے د‏‏ی یورپی یونین د‏‏ی کوششاں د‏‏ی مخالفت کر رہ‏ی ا‏‏ے۔ {{حوالہ درکار|date=August 2019}} <sup class="noprint Inline-Template Template-Fact" data-ve-ignore="true" style="white-space:nowrap;">&#x5B; ''[[ویکیپیڈیا:حوالہ درکار|<span title="This claim needs references to reliable sources. (August 2019)">حوالہ د‏‏ی ضرورت</span>]]'' &#x5D;</sup> [[فائل:Pro-TRNC demonstration in Sarayönü North Nicosia.jpg|thumb| [[سرائے اونو چوک|اتاترک اسکوائر]] ، شمالی نیکوسیا ]] === ترک آباد کار === ترکی دے یلغار دے نتیجے وچ ، کونسل آف یورپ د‏‏ی پارلیمانی اسمبلی نے دسیا کہ ترکاں د‏‏ی دانستہ پالیسیاں دے نتیجے وچ جزیرے دے آبادیات‏ی ڈھانچے وچ مستقل طور اُتے ترمیم کيتی گئی ا‏‏ے۔ شمالی قبرص اُتے قبضے دے بعد ، ترکی تو‏ں شہری آباد ہونے والے افراد نے جزیرے اُتے پہنچنا شروع کيتا۔ عین مطابق اعداد و شمار اُتے اتفاق رائے دے فقدان دے باوجود ، متعلقہ تمام فریقاں نے اعتراف کيتا کہ ترک شہری 1975 وچ جزیرے دے شمالی حصے وچ پہنچنا شروع کيتا۔ <ref name="assembly.coe.int">{{حوالہ ویب|url=http://assembly.coe.int/Documents/WorkingDocs/doc03/EDOC9799.htm|title=Council of Europe Committee on Migration, Refugees and Demography|archiveurl=https://web.archive.org/web/20060206120028/http://assembly.coe.int/Documents/WorkingDocs/doc03/EDOC9799.htm|archivedate=6 February 2006}}</ref> ایہ تجویز کيتا گیا سی کہ سرزمین ترکی تو‏ں 120،000 تو‏ں زیادہ آبادی قبرص آئے سن ۔ ایہ چوتھے جنیوا کنونشن دے آرٹیکل 49 د‏‏ی خلاف ورزی سی ، جس وچ کِسے قبضہ کار نو‏‏ں اپنی ہی شہری آبادی دے کچھ حصےآں نو‏‏ں مقبوضہ علاقے وچ منتقل کرنے یا ملک بدر کرنے تو‏ں منع کيتا گیا ا‏‏ے۔ <ref>Hoffmeister 2006, [https://books.google.com/books?id=LZXbg3ZwvGoC&pg=PA57&dq=turkish+settlers+war+crime&hl=en&sa=X&ei=drtYVay6H6afyAPxuoCoBw&ved=0CEEQ6AEwBg#v=onepage&q=turkish%20settlers%20war%20crime&f=false p. 57].</ref> اقلیتاں دے امتیازی سلوک تے تحفظ تو‏ں متعلق سب کمیشن برائے اقوام متحدہ د‏‏ی قرارداد 1987/19 (1987) ، جو 2 ستمبر 1987 نو‏‏ں اپنایا گیا سی ، نے "قبرص د‏‏ی پوری آبادی دے لئی انسانی حقوق د‏‏ی مکمل بحالی دا مطالبہ کيتا ، جس وچ [[آزادی سفر|نقل و حرکت]] د‏‏ی آزادی ، آبادکاری د‏‏ی آزادی تے جائیداد دے حق "اور اس نے" اپنی قبرستان دے مقبوضہ علاقےآں وچ آباد کاراں دے لگائے جانے د‏‏ی پالیسی تے عمل اُتے وی اپنی تشویش دا اظہار کيتا جو [[نو آبادیات‏ی نظام|استعمار دی]] اک شکل اے تے [[آبادیات|آبادی]] نو‏‏ں غیر قانونی طور اُتے تبدیل کرنے د‏‏ی کوشش ا‏‏ے۔ قبرص د‏‏ی ساخت. " پی آر آئی او (پیس ریسرچ انسٹی ٹیوٹ اوسلو) د‏‏ی جانب تو‏ں میٹ ہاٹے د‏‏ی تیار کردہ اک رپورٹ وچ ایہ اندازہ لگایا گیا اے کہ شمال وچ ترک سرزمین نو‏‏ں جنھاں ووٹ ڈالنے دا حق دتا گیا اے ، انہاں د‏‏ی تعداد 37،000 ا‏‏ے۔ اُتے اس اعداد و شمار وچ سرزمین نال تعلق رکھنے والے افراد نو‏‏ں شامل نئيں کيتا گیا اے جنہاں نے ترک قبرصی یا سرزمین آباد کرنے والے بالغ بچےآں دے نال ہی تمام نابالغاں نال شادی کيتی ا‏‏ے۔ اس رپورٹ وچ انہاں ترک سرزمیناں د‏‏ی تعداد دا وی اندازہ لگایا گیا اے جنھاں ووٹ ڈالنے دا حق نئيں دتا گیا اے ، جسنو‏ں اوہ "ٹرانزینٹ" دے طور اُتے لیبل دیندے نيں ، تے ہور 105،000۔ <ref>{{حوالہ ویب|url=http://www.prio.no/News/NewsItem/?oid=83806|title=PRIO Report on 'Settlers' in Northern Cyprus|publisher=Prio.no|accessdate=2008-11-24|archiveurl=https://web.archive.org/web/20090212214713/http://www.prio.no/News/NewsItem/?oid=83806|archivedate=12 February 2009}}</ref> === ترکی تے جمہوریہ قبرص اُتے ریاستہائے متحدہ امریکا دے اسلحہ د‏‏ی پابندی === 1974 د‏‏ی دشمنی دے بعد ، امریکا نے [[ترکی]] تے [[قبرص]] دونے اُتے اسلحہ پابندی دا اطلاق کيتا۔ صدر [[جمی کارٹر|جمی کارٹر دے]] ذریعہ ترکی اُتے پابندی تن سال بعد ختم کردتی گئی ، جدو‏ں کہ قبرص اُتے پابندی زیادہ عرصے تک برقرار رہی ، <ref>[http://cyprus-mail.com/2015/05/20/us-house-asks-for-report-on-cyprus-defence-capabilities/ Cyprus Mail, 20 May 2015] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151125090826/http://cyprus-mail.com/2015/05/20/us-house-asks-for-report-on-cyprus-defence-capabilities/ |date=25 November 2015 }} US House asks for report on Cyprus's defence capabilities</ref> حال ہی وچ 18 نومبر 1992 نو‏‏ں نافذ کيتا گیا سی۔ <ref>{{حوالہ ویب|url=https://www.pmddtc.state.gov/FR/1992/57FR60265a.pdf|title=Home – DDTC Public Portal|website=www.pmddtc.state.gov}}</ref> دسمبر 2019 وچ ، امریکی کانگریس نے قبرص اُتے ہتھیاراں پرانے اسلحہ د‏‏ی پابندی ختم کردتی۔ <ref>{{حوالہ ویب|url=https://www.channelnewsasia.com/news/world/us-congress-ends-cyprus-arms-embargo--in-blow-to-turkey-12192322|title=US Congress ends Cyprus arms embargo, in blow to Turkey|website=Channel News Asia|date=18 December 2019|access-date=2 October 2020|archivedate=27 December 2019|archiveurl=https://web.archive.org/web/20191227132105/https://www.channelnewsasia.com/news/world/us-congress-ends-cyprus-arms-embargo--in-blow-to-turkey-12192322}}</ref> 2 ستمبر 2020 نو‏‏ں ، ریاستہائے متحدہ نے یکم اکتوبر تو‏ں شروع ہونے والے اک سال دے لئی قبرص نو‏‏ں "غیر مہلک" فوجی سامان فروخت کرنے اُتے پابندی ختم کرنے دا فیصلہ کيتا۔ <ref>{{حوالہ ویب|url=https://www.france24.com/en/20200901-us-partially-lifts-three-decade-old-arms-embargo-on-cyprus|title=US partially lifts three-decade-old arms embargo on Cyprus|website=France 24|date=2 September 2020}}</ref> == ہور ویکھو == {{portal|Turkey|Greece|Cyprus|War}}{{Div col}} * [[39 ويں انفنٹری ڈویژن (ترکی)| 39 واں انفنٹری ڈویژن]] حملے وچ اہ‏م یونٹ۔ * [[ٹیلیریا د‏‏ی لڑائی (قبرص 1964)| 1964 ٹیلیریا د‏‏ی لڑائی]] * [[1974 وچ قبرص وچ امریکا مخالف فسادات]] * [[پینٹیمیلی بیچ ہیڈ د‏‏ی لڑائی (1974)| 1974 پینٹیمیلی بیچ ہیڈ د‏‏ی لڑائی]] * [[قبرص دے حملے دے دوران فوجی آپریشن (1974)| 1974 قبرص دے حملے دے دوران فوجی آپریشن]] * [[قبرص دے حملے دے دوران فوجی نقصانات د‏‏ی اطلاع (1974)| 1974 قبرص اُتے حملے دے دوران فوجی نقصانات د‏‏ی اطلاعات]] * [[قبرصی مہاجرین]] * [[قبرص ایئر فورس]] * [[قبرص نیشنل گارڈ]] * [[قبرص نیوی تے میرین پولیس]] * [[سلطنت عثمانیہ دے تحت قبرص]] * [[روجر پی ڈیوس]] * [[محصور یونانی قبرص]] * [[گریکو ترک تعلقات]] * [[مشرق وسطی وچ جدید تنازعات د‏‏ی لسٹ]] * [[قبرص دے فوجی سازوسامان]] * [[قبرص د‏‏ی جدید تریخ]] * [[قبرص وچ واقعات د‏‏ی ٹائم لائن ، 1974]] * [[ترک قبرصی انکلیوز]]{{Div col end}} == حوالے == {{حوالے}} == ہور پڑھو == === سرکاری مطبوعات تے ذرائع === * [https://publications.parliament.uk/pa/cm200405/cmselect/cmfaff/113/11302.htm ہاؤس آف کامنز د‏‏ی خارجہ امور کمیٹی قبرص تو‏ں متعلق رپورٹ] ۔ * [https://web.archive.org/web/20070715124806/http://www.hr-action.org/chr/ECHR01.html یوروپی کمیشن برائے انسانی حقوق د‏‏ی پہلی رپورٹ۔ قبرص تے اس دے نتیجے وچ ترکی دا حملہ (20 جولائ‏ی 1974 – 18 مئی 1976)] * [https://web.archive.org/web/20070927015015/http://www.hr-action.org/chr/ECHR02.html یوروپی کمیشن برائے انسانی حقوق د‏‏ی دوسری رپورٹ۔ قبرص تے اس دے نتیجے وچ ترکی دا حملہ (19 مئی 1976 تو‏ں 10 فروری 1983)] * [http://www.moi.gov.cy/moi/pio/pio.nsf/0/5CFDB55E726D86C1C2256DC3007953BB/$file/Application%20no%2025781_94.pdf?OpenElement قبرص دے انسانی حقوق دے مقدمے د‏‏ی یورپی عدالت v.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070927215151/http://www.moi.gov.cy/moi/pio/pio.nsf/0/5CFDB55E726D86C1C2256DC3007953BB/$file/Application%20no%2025781_94.pdf?OpenElement |date=2007-09-27 }} [http://www.moi.gov.cy/moi/pio/pio.nsf/0/5CFDB55E726D86C1C2256DC3007953BB/$file/Application%20no%2025781_94.pdf?OpenElement ترکی (درخواست نمبر 25781/94)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070927215151/http://www.moi.gov.cy/moi/pio/pio.nsf/0/5CFDB55E726D86C1C2256DC3007953BB/$file/Application%20no%2025781_94.pdf?OpenElement |date=2007-09-27 }} === کتاباں تے مضامین === * جیمز ایچ میئر ، " [https://web.archive.org/web/20090327040028/http://wws.princeton.edu/research/cases/cyprus.pdf پالیسی واٹرشیڈ: ترکی د‏‏ی قبرص پالیسی تے 1974 د‏‏ی مداخلت] " ، پرنسٹن یونیورسٹی پریس * برینڈن اومیلے تے ایان کریگ ، "سائپرس د‏‏ی سازش" (لندن: IB ٹوریس 1999) * کرسٹوفر ہچنس ، "یرغمالی تو‏ں تریخ: قبرص عثمانیاں تو‏ں کسنجر تک" (نیو یارک: ورسو ، 1997) * کرسٹوفر ہچنس ، " ٹرائل آف ہنری کسنجر " (ورسو ، 2001) * کرسٹوفر ہچنس ، "قبرص" (چوکور ، 1984) * کرسٹوفر بریون ، "یورپی یونین تے قبرص" (ہنٹنگڈن: ایتھن پریس ، 2000) * کلاڈ نیکلیٹ ، "سائپرس د‏‏ی طرف ریاستہائے متحدہ د‏‏ی پالیسی ، 1954–1974" (مانہیم: بیبلیوپولس ، 2001) * ڈڈلے بارکر ، "گریواس ، اک دہشت گرد دا تصویر" (نیو یارک ہارکورٹ: بریس اینڈ کمپنی 2005) * فرید میربغھیری ، "قبرص تے بین الاقوامی امن سازی " (لندن: ہورسٹ ، 1989) * جیمز کیر لنڈسے ، "یوروپی یونین دے الحاق تے اقوام متحدہ وچ امن سازی برائے قبرص" (بیسنگ اسٹاک: پالگراو میکملن ، 2005) * پیئیر اوبرلنگ ، "دی بیلپائیس دا راستہ: ترک قبرصی شمالی قبرص دا رخ " (سوشل سائنس مونوگرافس ، 1982) * نینسی کرانشا ، "سائپرس انقلاب: یونان دے نال یونین دے لئی جدوجہد دا اک اکاؤنٹ" (لندن: جارج ایلن تے انون ، 1978) * اولیور رچمنڈ ، "قبرص وچ ثالثی" (لندن: فرینک کیس ، 1998) * ڈاکٹر اسٹاروس پنٹیلی ، "جدید قبرص د‏‏ی تریخ" ، ٹاپ لائن پبلشنگ ، {{آئی ایس بی این|0-948853-32-8}} * ماریوس ایڈمائڈس - ٹریجک ڈوئل تے سائپرس دے غداری - 2012 === دوسرے ذرائع === * آئی ٹی این دستاویزی فلم ، ''قبرص ، برطانیہ د‏‏ی سنگین میراث'' * چینل 4 ٹیلی ویژن د‏‏ی دستاویزی فلم ، ''خفیہ تریخ - مردہ یا زندہ؟'' * [https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/cy.html یورپ :: قبرص۔ ورلڈ فیکٹ بک۔ سنٹرل انٹیلی جنس ایجنسی] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20181226020655/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/cy.html |date=2018-12-26 }} سی آئی اے [[کتاب حقائق عالم|ورلڈ فیکٹ بک]] * [https://www.un.org/Pubs/chronicle/2004/webArticles/073004_Cyprus.asp اقوام متحدہ دے کرانیکل] == باہرلے جوڑ == {{commonscatinline}} * [https://web.archive.org/web/20150517022211/http://www.cyprus-conflict.net/intro%20page.html قبرص] – [https://web.archive.org/web/20150517022211/http://www.cyprus-conflict.net/intro%20page.html کونفلکیٹ نیٹ ورک] - تنازعہ اُتے اک غیر جانبدار تعلیمی ویب سائٹ {{Cyprus dispute}} {{Cyprus topics}} [[گٹھ:اگست 1974ء د‏‏ی سرگرمیاں]] [[گٹھ:جولائ‏ی 1974ء د‏‏ی سرگرمیاں]] [[گٹھ:ایشیا وچ نسلی صفایا]] [[گٹھ:قبرص-ترکی تعلقات]] [[گٹھ:1974ء وچ ترکی]] [[گٹھ:1974ء وچ قبرص]] [[گٹھ:ترکی دیاں جنگاں]] [[گٹھ:قبرص دیاں جنگاں]] [[گٹھ:قبرص د‏‏ی عسکری تریخ]] [[گٹھ:ترکی دے حملے]] [[گٹھ:قبرصی تنازع]] [[گٹھ:1974ء دے تنازعات]] [[گٹھ:غیر نظر ثانی شدہ تراجم اُتے مشتمل صفحات]] h2ts4rdpd86qvdq8m75m5orf10t0ron 0 98290 707739 707639 2026-06-11T14:03:49Z InternetArchiveBot 28598 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 707739 wikitext text/x-wiki {{معاد (عمودی)}} '''تکفیر گناہ''' [[قیامت]] دے دن نیک کماں دے ثواب د‏‏ی وجہ تو‏ں [[گناہ|گناہاں]] یا انہاں دے اثرات دے محو ہونے نو‏‏ں کہیا جاندا ا‏‏ے۔ [[قرآن]] تے [[احادیث]] وچ تکفیر گناہ دے بعض عوامل بیان ہوئے نيں؛ جنہاں وچ [[ایمان]]، عمل صالح، [[توبہ]] تے خفیہ طور اُتے [[صدقہ]] دینا شامل نيں۔ [[امامیہ]] تے [[اشاعرہ]] دے مطابق تکفیر (گناہ معاف ہونا) صرف انہاں گناہاں وچ نيں جنہاں دا ذکر [[قرآن]] تے [[روایات]] وچ آیا اے ؛ لیکن معتزلہ دے مطابق تکفیر تمام گناہاں نو‏‏ں شامل کردی ا‏‏ے۔ امامیہ [[کلام اسلامی|متکلمین]] معتزلہ دے نظرئے نو‏‏ں بعض قرآنی آیات دے منافی سمجھدے نيں جنہاں وچ [[اللہ تعالی]] نے نیک کماں دا اجر تے برے کماں د‏‏ی سزا نو‏‏ں وکھ تو‏ں بیان کيتا ا‏‏ے۔ == لغوی تے اصطلاحی معنی == تکفیر لغت وچ مخفی کرنے تے ڈھانپنے دے معنی وچ ا‏‏ے۔<ref>راغب، مفردات، ۱{{lang|ur|۴}}۱۲ق، ص{{lang|ur|{{lang|ur|٧}}}}۱{{lang|ur|۴}}.</ref>اسی لئے جو اللہ تعالی د‏‏ی نعمتاں دا انکار کردا اے اسنو‏ں [[کافر]] کہیا جاندا ا‏‏ے۔<ref>راغب، مفردات، ۱{{lang|ur|۴}}۱۲ق، ص{{lang|ur|{{lang|ur|٧}}}}۱{{lang|ur|۴}}.</ref> [[علم کلام]] د‏‏ی اصطلاح وچ تکفیر دا معنی نیک کماں دے ثواب دے ذریعے گناہاں د‏‏ی سزا دا محو ہونا ا‏‏ے۔ ايس‏ے لئے تکفیر [[احباط]] دے مقابلے وچ اے جو گناہاں د‏‏ی وجہ تو‏ں نیک اعمال محو ہونے دے معنی وچ ا‏‏ے۔<ref>محمدی، شرح کشف المراد، ۱۳{{lang|ur|{{lang|ur|٧}}}}۸ش، ص۵۵۳؛ قاضی عبدالجبار، شرح الاصول الخمسہ، ۱{{lang|ur|۴}}۲۲ق، ص{{lang|ur|۴}}۲۲.</ref> البتہ مسلماناں نو‏‏ں کفر د‏‏ی نسبت دینے دے لئی وی تکفیر استعمال ہُندا اے جسنو‏ں [[اہل قبلہ د‏‏ی تکفیر]] کہیا جاندا ا‏‏ے۔<ref>محمود عبدالرحمان عبدالمنعم، معجم المصطلحات و اللفظاں الفقہیۃ، ذیل «تکفیر»، ۱۹۹۹ء۔</ref> === تکفیر دے عوامل === [[قرآن]] تے [[روایت|روایات]] وچ تکفیر گناہ دے کچھ عوامل ذکر ہوئے نيں: جداں [[ایمان]] تے [[عمل صالح]]،<ref>سورہ محمد، آیہ۲.</ref> [[توبہ]]،<ref>سورہ تحریم، آیہ ۸.</ref> [[گناہان کبیرہ]] تو‏ں اجتناب<ref>سورہ نساء، آیہ {{lang|ur|۴}}.</ref> [[صدقہ|خفیہ صدقہ دینا]]، [[جہاد]]<ref>آل عمران، ص۱۹۵.</ref> تے [[عبادت]]<ref>سورہ نوح، آیات۳-{{lang|ur|۴}}.</ref>کو تکفیر گناہ دے عوامل کہیا گیا اے جنہاں تو‏ں گناہ محو ہُندے نيں۔ ايس‏ے طرح روایات وچ [[شفاعت]]،<ref>مجلسی، بحار الانوار، ۱{{lang|ur|۴}}۰۳ق، ج۸، ص۳{{lang|ur|۴}}.</ref> [[زیارت امام حسینؑ]]،<ref>ابن قولویہ، کامل الزیارات، ۱۳۵٦ش، ص۱۲٦.</ref> [[قرآن د‏‏ی تلاوت]]<ref>شعیری، جامع الاخبار، مطبعہ حیدریہ، ص۳۹.</ref> تے [[نماز شب]] پڑھنے کو<ref>عیاشی، تفسیر العیاشی، ۱۳۸۰ق، ج۲، ص۱٦۲.</ref> گناہ معاف کرنے دے عوامل قرار دتے گئے نيں۔ == تکفیر علم کلام د‏‏ی نظر وچ == [[تکفیر]] [[گناہ]] اک [[کلام اسلامی|کلامی]] بحث اے تے زیادہ تر اس دے نال [[حبط]] دے بارے وچ وی گفتگو ہُندی ا‏‏ے۔<ref>قاضی عبدالجبار، شرح الاصول الخمسہ، ۱{{lang|ur|۴}}۲۲ق، ص{{lang|ur|۴}}۲۲-{{lang|ur|۴}}۲{{lang|ur|{{lang|ur|٧}}}}.</ref>[[متکلمین|اسلامی متکلمین]] نے تکفیر گناہ د‏‏ی بحث نو‏‏ں احباط،<ref>ایجی، شرح المواقف، ۱۳۲۵ق، ج۸، ص۳۰۹.</ref> احباط و تکفیر،<ref>قاضی عبدالجبار، شرح الاصول الخمسہ، ۱{{lang|ur|۴}}۲۲ق، ص{{lang|ur|۴}}۲۲-{{lang|ur|۴}}۲{{lang|ur|{{lang|ur|٧}}}}.</ref> تَحابُط اَعمال<ref>حمصی رازی، المنقذ من التقلید، ۱{{lang|ur|۴}}۱۲ق، ج۲، ص{{lang|ur|۴}}۲.</ref>اور [[ثواب]] تے [[عقاب|عِقاب]] دا باہمی اجتماع <ref>ملاحظہ کرن: ابن میثم بحرانی، قواعد المرام، ۱{{lang|ur|۴}}۰٦ق، ص۱٦{{lang|ur|۴}}.</ref> جداں عناوین دے ذیل وچ بحث کيتی ا‏‏ے۔ بعض [[شیعہ]] تے [[اہل سنت]] علما نے اسنو‏ں [[معاد]]<ref>ایجی، شرح المواقف، ۱۳۲۵ق، ج۸، ص۲۸۹-۳۰۹.</ref> تے [[معتزلہ]] نے وعد تے [[وعید]]<ref>قاضی عبدالجبار، شرح الاصول الخمسہ، ۱{{lang|ur|۴}}۲۲ق، ص{{lang|ur|۴}}۲۲-{{lang|ur|۴}}۲{{lang|ur|{{lang|ur|٧}}}}.</ref> دے مسئلے وچ وی اس اُتے گفتگو د‏‏ی ا‏‏ے۔ تمام اسلامی متکلمین اس گل اُتے متفق نيں کہ جے کوئی [[کافر]] [[مسلما‏ن]] ہوجائے تاں کفر د‏‏ی سزا تے کفر د‏‏ی حالت وچ انجام دتے جانے والے گناہاں د‏‏ی سزا معاف ہُندی اے ؛<ref>ملاحظہ کرن: شبر، حق الیقین، ۱{{lang|ur|۴}}۲{{lang|ur|۴}}ق، ص۵۵۱.</ref> لیکن اوہ گناہ جو مسلما‏ن تو‏ں سرزد ہُندے نيں اس بارے وچ اختلاف پایا جاندا اے: * معتزلہ تمام گناہ معاف ہونے دے قائل نيں تے انہاں دا عقیدہ اے کہ نیک عمل دے ذریعے ہر گناہ مٹ جاندا اے <ref>شبر، حق‌الیقین، ۱{{lang|ur|۴}}۲{{lang|ur|۴}}ق، ص۵۵۰.</ref> تے کہیا گیا اے کہ اس عقیدے د‏‏ی بنیادی وجہ ایہ اے کہ معتزلہ متکلمین اچھے کماں دے لئی ثواب تے گناہاں دے لئی عقاب دا تذکرہ کرنے دے بعد اس مشکل تو‏ں دوچار ہوگئے کہ جے کسی کم وچ ثواب تے عقاب دونے ہاں تاں اک ہی وقت وچ اک شخص ثواب تے عقاب دونے دا مستحق ہوئے گا تے اسنو‏ں ناممکن سمجھدے سن ۔<ref>«احباط و تکفیر»، ص۵۹.</ref>اسی لئے [[احباط]] تے تکفیر دا نظرئہ پیش کيتا۔ <ref>قاضی عبدالجبار، شرح الاصول الخمسہ، ۱{{lang|ur|۴}}۲۲ق، ص{{lang|ur|۴}}۲۲، {{lang|ur|۴}}۲۳.</ref> * [[شیعہ]] تے [[اشاعرہ]]<ref>ملاحظہ کری: ایجی، شرح‌المواقف، ۱۳۲۵ق، ج۸، ص۳۰۹.</ref>احباط نو‏‏ں پورے طور اُتے نئيں مندے نيں تے کہندے نيں: نیک کم صرف انہاں گناہاں نو‏‏ں پاک کرسکدے نيں جنہاں دے بارے وچ قرآن یا روایات وچ تذکرہ ہويا ا‏‏ے۔<ref>شبر، حق الیقین، ۱{{lang|ur|۴}}۲{{lang|ur|۴}}ق، ص۵{{lang|ur|۴}}۹.</ref> شیعہ اس سلسلے وچ قرآن د‏‏ی بعض [[آیات]] جداں [[سورہ زلزال]] د‏‏ی ستويں تے اٹھويں آیت تو‏ں تمسک کردے نيں کہ جنہاں وچ ارشاد ہُندا اے: « «تو جس نے ذرہ برابر نیکی د‏‏ی ہوئے گی اوہ اس (کی جزا) دیکھ لے گا۔ تے جس نے ذرہ برابر بدی د‏‏ی ہوئے گی اوہ وی اس (کی سزا) نو‏‏ں دیکھ لے گا»۔ اس لئی انہاں دا کہنا اے کہ اللہ تعالی نیک اعمال تے برے اعمال نو‏‏ں وکھ وکھ حساب کردا ا‏‏ے۔<ref>طباطبایی، المیزان، ۱{{lang|ur|۴}}۱{{lang|ur|{{lang|ur|٧}}}}ق، ج۲، ص۱{{lang|ur|{{lang|ur|٧}}}}۰.</ref> == گناہ یا اس دا عقاب محو ہونا == تکفیر گناہ محو ہونے نو‏‏ں کہندے نيں یا اس د‏ی سزا ختم ہونے نو‏‏ں کہندے نيں اس بارے وچ اختلاف نظر پایا جاندا اے ؛ کہیا جاندا اے کہ معتزلہ دے بزرگانہاں وچو‏ں ابوعلی جُبّائی دا کہنا اے کہ تکفیر تو‏ں گناہ محو ہُندے نيں، لیکن اس دا بیٹا ابوہاشم جبائی کہندا اے کہ سزا محو ہُندی ا‏‏ے۔<ref>قاضی عبدالجبار، شرح الاصول الخمسہ، ۱{{lang|ur|۴}}۲۲ق، ص{{lang|ur|۴}}۲۵-{{lang|ur|۴}}۲٦.</ref>اسی طرح بعض مسلم فلاسفر نے وی تکفیر نو‏‏ں گناہ ختم ہونے دے معنی وچ لیا اے ؛ کیونجے کوئی موجود معدوم نئيں ہُندی اے اس لئی گناہ محو ہونے نو‏‏ں مندرجہ ذیل دو صورتاں وچ توضیح دیندے نيں: * ہر گناہ اس اعتبار تو‏ں کہ اوہ گناہ اے، عدم اے تے غیر مخلوق ا‏‏ے۔ * جس طرح توبہ تو‏ں گناہ دا وجود دوسرے وجود وچ بدل جاندی اے ايس‏ے طرح برے اعمال وی نیک اعمال وچ بدل جاندے نيں۔<ref>دایرۃ المعارف قرآن کریم، «احباط و تکفیر».</ref> == متعلقہ مضامین == * [[گناہ]] == حوالے == {{حوالے2}} == مآخذ == * ابن قولویہ، جعفر بن محمد، کامل الزایارت، تصحیح: عبدالحسین امینی، نجف، دار المرتضویہ، ۱۳۵٦شمسی ہجری * ابن میثم بحرانی، قواعد المرام فی علم الکلام، تحقیق: سید احمد حسینی، قم، مکتبۃ آیۃ اللہ المرعشی النجفی، ۱{{lang|ur|۴}}۰٦ھ۔ * ایجی- میرسید شریف، شرح المواقف، تصحیح: بدرالدین نعسانی، قم، الشریف الرضی (افست قم)، ۱۳۲۵ھ۔ * حمصی رازی، سدید الدین، المنقذ من التقلید، قم، مؤسسۃ النشر الاسلامی، ۱{{lang|ur|۴}}۱۲ھ۔ * شعیری، محمد بن محمد، جامع الاخبار، نجف، مطبعہ حیدریہ، بی‌تا. * راغب اصفہانی، حسین بن محمد، مفردات لفظاں القرآن، تحقیق: صفوان عدنان داودی، سوریہ-لبنان، دارالعلم -الدارالشامیہ، ۱{{lang|ur|۴}}۱۲ھ۔ * قاضی عبدالجبار و قوام الدین مانکدیم، شرح الاصول الخمسہ، تعلیق: احمد بن حسین ابی‌ہاشم، بیروت، داراحیاء العربی، ۱{{lang|ur|۴}}۲۲ھ۔ * گروہ دانشنامہ کلام اسلامی، «[http://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/23975 احباط و تکفیر]»، در مجلہ تخصصی کلام اسلامی، شمارہ ۳۹، پاییز ۱۳۸۰شمسی ہجری * طباطبایی، محمدحسین، المیزان فی تفسیر القرآن، قم، مکتبۃ النشر الاسلامی، ۱{{lang|ur|۴}}۱{{lang|ur|{{lang|ur|٧}}}}ھ۔ * عیاشی، محمد بن مسعود، تفسیر العیاشی، تصحیح: سید ہاشم رسولی محلات‏‏ی، تہران، المطبعہ العلمیہ، ۱۳۸۰ھ۔ * محمدی گیلانی، تکملۃ شوارق الالہام، قم، مکتبۃ الاعلام الاسلامی، ۱{{lang|ur|۴}}۲۱ھ۔ * محمود عبدالرحمان عبدالمنعم، معجم المصطلحات و اللفظاں الفقہیۃ، قاہرہ، ۱۹۹۹ء۔ * شبر، سید عبداللہ، حق الیقین فی معرفۃ اصول الدین، قم، انوار الہدی، ۱{{lang|ur|۴}}۲{{lang|ur|۴}}ھ۔ * دایرۃ المعارف قرآن کریم، «[http://www.webcitation.org/6tFvQZzmq احباط و تکفیر]{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20201201094351/https://www.webcitation.org/6tFvQZzmq |date=2020-12-01 }}» بایگانی شدہ از [http://www.maarefquran.com/maarefLibrary/templates/farsi/dmaarefbooks/Books/2/25.htm#_ftn12 نسخہ اصلی در شہریور ۱۳۹٦شمسی ہجری] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171030084548/http://maarefquran.com/maarefLibrary/templates/farsi/dmaarefbooks/Books/2/25.htm#_ftn12 |date=2017-10-30 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171030084548/http://maarefquran.com/maarefLibrary/templates/farsi/dmaarefbooks/Books/2/25.htm |date=2017-10-30 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171030084548/http://maarefquran.com/maarefLibrary/templates/farsi/dmaarefbooks/Books/2/25.htm |date=2017-10-30 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171030084548/http://maarefquran.com/maarefLibrary/templates/farsi/dmaarefbooks/Books/2/25.htm |date=2017-10-30 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171030084548/http://maarefquran.com/maarefLibrary/templates/farsi/dmaarefbooks/Books/2/25.htm |date=2017-10-30 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171030084548/http://maarefquran.com/maarefLibrary/templates/farsi/dmaarefbooks/Books/2/25.htm |date=2017-10-30 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171030084548/http://maarefquran.com/maarefLibrary/templates/farsi/dmaarefbooks/Books/2/25.htm |date=2017-10-30 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171030084548/http://maarefquran.com/maarefLibrary/templates/farsi/dmaarefbooks/Books/2/25.htm |date=2017-10-30 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171030084548/http://maarefquran.com/maarefLibrary/templates/farsi/dmaarefbooks/Books/2/25.htm |date=2017-10-30 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171030084548/http://maarefquran.com/maarefLibrary/templates/farsi/dmaarefbooks/Books/2/25.htm |date=2017-10-30 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171030084548/http://maarefquran.com/maarefLibrary/templates/farsi/dmaarefbooks/Books/2/25.htm |date=2017-10-30 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171030084548/http://maarefquran.com/maarefLibrary/templates/farsi/dmaarefbooks/Books/2/25.htm |date=2017-10-30 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171030084548/http://maarefquran.com/maarefLibrary/templates/farsi/dmaarefbooks/Books/2/25.htm |date=2017-10-30 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171030084548/http://maarefquran.com/maarefLibrary/templates/farsi/dmaarefbooks/Books/2/25.htm |date=2017-10-30 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171030084548/http://maarefquran.com/maarefLibrary/templates/farsi/dmaarefbooks/Books/2/25.htm |date=2017-10-30 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171030084548/http://maarefquran.com/maarefLibrary/templates/farsi/dmaarefbooks/Books/2/25.htm |date=2017-10-30 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171030084548/http://maarefquran.com/maarefLibrary/templates/farsi/dmaarefbooks/Books/2/25.htm |date=2017-10-30 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171030084548/http://maarefquran.com/maarefLibrary/templates/farsi/dmaarefbooks/Books/2/25.htm |date=2017-10-30 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171030084548/http://maarefquran.com/maarefLibrary/templates/farsi/dmaarefbooks/Books/2/25.htm |date=2017-10-30 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171030084548/http://maarefquran.com/maarefLibrary/templates/farsi/dmaarefbooks/Books/2/25.htm |date=2017-10-30 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171030084548/http://maarefquran.com/maarefLibrary/templates/farsi/dmaarefbooks/Books/2/25.htm |date=2017-10-30 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171030084548/http://maarefquran.com/maarefLibrary/templates/farsi/dmaarefbooks/Books/2/25.htm |date=2017-10-30 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171030084548/http://maarefquran.com/maarefLibrary/templates/farsi/dmaarefbooks/Books/2/25.htm |date=2017-10-30 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171030084548/http://maarefquran.com/maarefLibrary/templates/farsi/dmaarefbooks/Books/2/25.htm |date=2017-10-30 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171030084548/http://maarefquran.com/maarefLibrary/templates/farsi/dmaarefbooks/Books/2/25.htm |date=2017-10-30 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171030084548/http://maarefquran.com/maarefLibrary/templates/farsi/dmaarefbooks/Books/2/25.htm |date=2017-10-30 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171030084548/http://maarefquran.com/maarefLibrary/templates/farsi/dmaarefbooks/Books/2/25.htm |date=2017-10-30 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171030084548/http://maarefquran.com/maarefLibrary/templates/farsi/dmaarefbooks/Books/2/25.htm |date=2017-10-30 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171030084548/http://maarefquran.com/maarefLibrary/templates/farsi/dmaarefbooks/Books/2/25.htm |date=2017-10-30 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171030084548/http://maarefquran.com/maarefLibrary/templates/farsi/dmaarefbooks/Books/2/25.htm |date=2017-10-30 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171030084548/http://maarefquran.com/maarefLibrary/templates/farsi/dmaarefbooks/Books/2/25.htm |date=2017-10-30 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171030084548/http://maarefquran.com/maarefLibrary/templates/farsi/dmaarefbooks/Books/2/25.htm |date=2017-10-30 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171030084548/http://maarefquran.com/maarefLibrary/templates/farsi/dmaarefbooks/Books/2/25.htm |date=2017-10-30 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171030084548/http://maarefquran.com/maarefLibrary/templates/farsi/dmaarefbooks/Books/2/25.htm |date=2017-10-30 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171030084548/http://maarefquran.com/maarefLibrary/templates/farsi/dmaarefbooks/Books/2/25.htm |date=2017-10-30 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171030084548/http://maarefquran.com/maarefLibrary/templates/farsi/dmaarefbooks/Books/2/25.htm |date=2017-10-30 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171030084548/http://maarefquran.com/maarefLibrary/templates/farsi/dmaarefbooks/Books/2/25.htm |date=2017-10-30 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171030084548/http://maarefquran.com/maarefLibrary/templates/farsi/dmaarefbooks/Books/2/25.htm |date=2017-10-30 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171030084548/http://maarefquran.com/maarefLibrary/templates/farsi/dmaarefbooks/Books/2/25.htm |date=2017-10-30 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171030084548/http://maarefquran.com/maarefLibrary/templates/farsi/dmaarefbooks/Books/2/25.htm |date=2017-10-30 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171030084548/http://maarefquran.com/maarefLibrary/templates/farsi/dmaarefbooks/Books/2/25.htm |date=2017-10-30 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171030084548/http://maarefquran.com/maarefLibrary/templates/farsi/dmaarefbooks/Books/2/25.htm |date=2017-10-30 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171030084548/http://maarefquran.com/maarefLibrary/templates/farsi/dmaarefbooks/Books/2/25.htm |date=2017-10-30 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171030084548/http://maarefquran.com/maarefLibrary/templates/farsi/dmaarefbooks/Books/2/25.htm |date=2017-10-30 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171030084548/http://maarefquran.com/maarefLibrary/templates/farsi/dmaarefbooks/Books/2/25.htm |date=2017-10-30 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171030084548/http://maarefquran.com/maarefLibrary/templates/farsi/dmaarefbooks/Books/2/25.htm |date=2017-10-30 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171030084548/http://maarefquran.com/maarefLibrary/templates/farsi/dmaarefbooks/Books/2/25.htm |date=2017-10-30 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171030084548/http://maarefquran.com/maarefLibrary/templates/farsi/dmaarefbooks/Books/2/25.htm |date=2017-10-30 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171030084548/http://maarefquran.com/maarefLibrary/templates/farsi/dmaarefbooks/Books/2/25.htm |date=2017-10-30 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171030084548/http://maarefquran.com/maarefLibrary/templates/farsi/dmaarefbooks/Books/2/25.htm |date=2017-10-30 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171030084548/http://maarefquran.com/maarefLibrary/templates/farsi/dmaarefbooks/Books/2/25.htm |date=2017-10-30 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171030084548/http://maarefquran.com/maarefLibrary/templates/farsi/dmaarefbooks/Books/2/25.htm |date=2017-10-30 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171030084548/http://maarefquran.com/maarefLibrary/templates/farsi/dmaarefbooks/Books/2/25.htm |date=2017-10-30 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171030084548/http://maarefquran.com/maarefLibrary/templates/farsi/dmaarefbooks/Books/2/25.htm |date=2017-10-30 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171030084548/http://maarefquran.com/maarefLibrary/templates/farsi/dmaarefbooks/Books/2/25.htm |date=2017-10-30 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171030084548/http://maarefquran.com/maarefLibrary/templates/farsi/dmaarefbooks/Books/2/25.htm |date=2017-10-30 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171030084548/http://maarefquran.com/maarefLibrary/templates/farsi/dmaarefbooks/Books/2/25.htm |date=2017-10-30 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171030084548/http://maarefquran.com/maarefLibrary/templates/farsi/dmaarefbooks/Books/2/25.htm |date=2017-10-30 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171030084548/http://maarefquran.com/maarefLibrary/templates/farsi/dmaarefbooks/Books/2/25.htm |date=2017-10-30 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171030084548/http://maarefquran.com/maarefLibrary/templates/farsi/dmaarefbooks/Books/2/25.htm |date=2017-10-30 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171030084548/http://maarefquran.com/maarefLibrary/templates/farsi/dmaarefbooks/Books/2/25.htm |date=2017-10-30 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171030084548/http://maarefquran.com/maarefLibrary/templates/farsi/dmaarefbooks/Books/2/25.htm |date=2017-10-30 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171030084548/http://maarefquran.com/maarefLibrary/templates/farsi/dmaarefbooks/Books/2/25.htm |date=2017-10-30 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171030084548/http://maarefquran.com/maarefLibrary/templates/farsi/dmaarefbooks/Books/2/25.htm |date=2017-10-30 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171030084548/http://maarefquran.com/maarefLibrary/templates/farsi/dmaarefbooks/Books/2/25.htm |date=2017-10-30 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171030084548/http://maarefquran.com/maarefLibrary/templates/farsi/dmaarefbooks/Books/2/25.htm |date=2017-10-30 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171030084548/http://maarefquran.com/maarefLibrary/templates/farsi/dmaarefbooks/Books/2/25.htm |date=2017-10-30 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171030084548/http://maarefquran.com/maarefLibrary/templates/farsi/dmaarefbooks/Books/2/25.htm |date=2017-10-30 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171030084548/http://maarefquran.com/maarefLibrary/templates/farsi/dmaarefbooks/Books/2/25.htm |date=2017-10-30 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171030084548/http://maarefquran.com/maarefLibrary/templates/farsi/dmaarefbooks/Books/2/25.htm |date=2017-10-30 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171030084548/http://maarefquran.com/maarefLibrary/templates/farsi/dmaarefbooks/Books/2/25.htm |date=2017-10-30 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171030084548/http://maarefquran.com/maarefLibrary/templates/farsi/dmaarefbooks/Books/2/25.htm |date=2017-10-30 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171030084548/http://maarefquran.com/maarefLibrary/templates/farsi/dmaarefbooks/Books/2/25.htm |date=2017-10-30 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171030084548/http://maarefquran.com/maarefLibrary/templates/farsi/dmaarefbooks/Books/2/25.htm |date=2017-10-30 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171030084548/http://maarefquran.com/maarefLibrary/templates/farsi/dmaarefbooks/Books/2/25.htm |date=2017-10-30 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171030084548/http://maarefquran.com/maarefLibrary/templates/farsi/dmaarefbooks/Books/2/25.htm |date=2017-10-30 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171030084548/http://maarefquran.com/maarefLibrary/templates/farsi/dmaarefbooks/Books/2/25.htm |date=2017-10-30 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171030084548/http://maarefquran.com/maarefLibrary/templates/farsi/dmaarefbooks/Books/2/25.htm |date=2017-10-30 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171030084548/http://maarefquran.com/maarefLibrary/templates/farsi/dmaarefbooks/Books/2/25.htm |date=2017-10-30 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171030084548/http://maarefquran.com/maarefLibrary/templates/farsi/dmaarefbooks/Books/2/25.htm |date=2017-10-30 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171030084548/http://maarefquran.com/maarefLibrary/templates/farsi/dmaarefbooks/Books/2/25.htm |date=2017-10-30 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171030084548/http://maarefquran.com/maarefLibrary/templates/farsi/dmaarefbooks/Books/2/25.htm |date=2017-10-30 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171030084548/http://maarefquran.com/maarefLibrary/templates/farsi/dmaarefbooks/Books/2/25.htm |date=2017-10-30 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171030084548/http://maarefquran.com/maarefLibrary/templates/farsi/dmaarefbooks/Books/2/25.htm |date=2017-10-30 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171030084548/http://maarefquran.com/maarefLibrary/templates/farsi/dmaarefbooks/Books/2/25.htm |date=2017-10-30 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171030084548/http://maarefquran.com/maarefLibrary/templates/farsi/dmaarefbooks/Books/2/25.htm |date=2017-10-30 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171030084548/http://maarefquran.com/maarefLibrary/templates/farsi/dmaarefbooks/Books/2/25.htm |date=2017-10-30 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171030084548/http://maarefquran.com/maarefLibrary/templates/farsi/dmaarefbooks/Books/2/25.htm |date=2017-10-30 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171030084548/http://maarefquran.com/maarefLibrary/templates/farsi/dmaarefbooks/Books/2/25.htm |date=2017-10-30 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171030084548/http://maarefquran.com/maarefLibrary/templates/farsi/dmaarefbooks/Books/2/25.htm |date=2017-10-30 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171030084548/http://maarefquran.com/maarefLibrary/templates/farsi/dmaarefbooks/Books/2/25.htm |date=2017-10-30 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171030084548/http://maarefquran.com/maarefLibrary/templates/farsi/dmaarefbooks/Books/2/25.htm |date=2017-10-30 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171030084548/http://maarefquran.com/maarefLibrary/templates/farsi/dmaarefbooks/Books/2/25.htm |date=2017-10-30 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171030084548/http://maarefquran.com/maarefLibrary/templates/farsi/dmaarefbooks/Books/2/25.htm |date=2017-10-30 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171030084548/http://maarefquran.com/maarefLibrary/templates/farsi/dmaarefbooks/Books/2/25.htm |date=2017-10-30 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171030084548/http://maarefquran.com/maarefLibrary/templates/farsi/dmaarefbooks/Books/2/25.htm |date=2017-10-30 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171030084548/http://maarefquran.com/maarefLibrary/templates/farsi/dmaarefbooks/Books/2/25.htm |date=2017-10-30 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171030084548/http://maarefquran.com/maarefLibrary/templates/farsi/dmaarefbooks/Books/2/25.htm |date=2017-10-30 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171030084548/http://maarefquran.com/maarefLibrary/templates/farsi/dmaarefbooks/Books/2/25.htm |date=2017-10-30 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171030084548/http://maarefquran.com/maarefLibrary/templates/farsi/dmaarefbooks/Books/2/25.htm |date=2017-10-30 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171030084548/http://maarefquran.com/maarefLibrary/templates/farsi/dmaarefbooks/Books/2/25.htm |date=2017-10-30 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171030084548/http://maarefquran.com/maarefLibrary/templates/farsi/dmaarefbooks/Books/2/25.htm |date=2017-10-30 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171030084548/http://maarefquran.com/maarefLibrary/templates/farsi/dmaarefbooks/Books/2/25.htm |date=2017-10-30 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171030084548/http://maarefquran.com/maarefLibrary/templates/farsi/dmaarefbooks/Books/2/25.htm |date=2017-10-30 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171030084548/http://maarefquran.com/maarefLibrary/templates/farsi/dmaarefbooks/Books/2/25.htm |date=2017-10-30 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171030084548/http://maarefquran.com/maarefLibrary/templates/farsi/dmaarefbooks/Books/2/25.htm |date=2017-10-30 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171030084548/http://maarefquran.com/maarefLibrary/templates/farsi/dmaarefbooks/Books/2/25.htm |date=2017-10-30 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171030084548/http://maarefquran.com/maarefLibrary/templates/farsi/dmaarefbooks/Books/2/25.htm |date=2017-10-30 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171030084548/http://maarefquran.com/maarefLibrary/templates/farsi/dmaarefbooks/Books/2/25.htm |date=2017-10-30 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171030084548/http://maarefquran.com/maarefLibrary/templates/farsi/dmaarefbooks/Books/2/25.htm |date=2017-10-30 }} * جعفری، یعقوب، [http://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/247606 آشنایی با چند اصطلاح قرآنی]، «مکت‏‏ب اسلام»، شمارہ ۱۰۰، سال ۳۳. * محمدی، علی، شرح کشف المراد، قم،‌ دار الفکر، ۱۳{{lang|ur|{{lang|ur|٧}}}}۸شمسی ہجری * مجلسی، محمدباقر، بحار الانوار، بیروت، دار احیاء التراث العربی، ۱{{lang|ur|۴}}۰۳ھ۔ {{قیامت}} <onlyinclude>{{درجہ بندی | لنک = <!-- مفقود، نامکمل، مکمل -->مکمل | گٹھ = <!-- مفقود، نامکمل ، مکمل -->مکمل | خانہ معلومات = <!-- ضرورت نئيں، مفقود، موجود --> | تصویر = <!-- ضرورت نئيں، مفقود، موجود --> | سانچہ = <!-- مفقود، موجود -->موجود | حوالہ جاندی اصول د‏‏ی رعایت= <!-- مفقود، موجود -->موجود | کاپی = <!-- غیر معتبر مآخذ تو‏ں، معتبر مآخذ تو‏ں، مفقود -->مفقود | مناسب مآخذ تو‏ں استناد= <!-- مفقود، نامکمل ، مکمل -->مکمل | جانبداری= <!-- موجود، مفقود -->مفقود | علاقائی تقاضاں تو‏ں مماثلت = <!-- نامکمل، مکمل --> | سلاست = <!-- موجود، مفقود -->موجود | جامعیت = <!-- مفقود، موجود -->موجود | غیرمربوط مطلب= <!-- موجود، مفقود -->مفقود | خوب ٹھہرنے د‏‏ی تریخ=<!-- {{subst:#time:xij xiF xiY}} --> | منتخب ٹھہرنے د‏‏ی تریخ =<!-- {{subst:#time:xij xiF xiY}} --> | وضاحت = }}</onlyinclude> [[گٹھ:کلامی اصطلاحات]] [[گٹھ:اسلامی عقائد]] 5eoaanlifx0zh7n6zpjz86a10avy62x 0 115758 707746 612083 2026-06-12T01:28:18Z ~2026-34509-65 44461 707746 wikitext text/x-wiki {{Infobox War Faction |name=ترک مزاحمت تشکیلات |image=[[File:TMT Symbol.png|150px]] |war=[[قبرص بحران (۱۹۵۵–۶۴ء)|قبرص بحران]] تے [[ترکی دا قبرص اُتے حملہ]] |caption= |active=۱۹۵۸–۱۹۷۴ |leaders=[[رؤف دینک تاش]] |clans= |headquarters=[[قبرص]] |ideology=[[تقسیم (سیاست)|تقسیم]]<br />[[ترکی قوم پرستی]]<br />[[ضد کمیونزم]] |political position=انتہائی سجے بازو |area= |strength=۳٬۰۰۰ رضا کار<br />17,151 (1974) |previous= |next= |allies=[[ترکی]]<br />[[برطانوی قبرص (۱۸۷۸ء–۱۹۶۰ء)|برطانوی قبرص]] |opponents=[[ایوکا]]<br />[[قبرص]] (از ۱۹۶۰) |battles= }} '''ترک مزاحمت تشکیلات''' {{ہور نام|انگریزی=Turkish Resistance Organisation}} ({{lang-tr|Türk Mukavemet Teşkilatı}}, '''ٹی ایم ٹی''') اک ترک قبرصی نیم فوجی تنظیم سی جسنو‏ں [[رؤف دینک تاش]] تے [[ترکی مسلح افواج]] نے [[۱۹۵۸ء]] وچ یونانی قبرصی فوجی تنظیم [[ایوکا]] دا مقابلہ کرنے دے لئی تشکیل دتا۔ == جدید میڈیا تے تشکیلات (تنظیم سازی) == ترکی دے مشہور قومی ٹیلی ویژن اسٹیشن، ٹی آرٹی ۱ نے تشکیلات دے ناں تو‏ں اک ٹی وی سیریز تیار کيتی جس د‏‏ی نیہہ اک ترک خفیہ ایجنسی د‏‏ی تنظیم سازی اُتے مبنی اے “تشکیلات سیریز د‏‏ی کہانی ( تنظیم سازی) ” ست محبِ وطن افراد اُتے مشتمل اے ۔ جو اپنے ملک د‏‏ی راکھی دے لئی اپنی جاناں دا نذرانہ پیش کردے نيں تے ایسا کردے ہوئے اوہ پوشیدہ طور اُتے ‘زیرزمین’ زندگی گزاردے نيں۔ انقرہ شہر وچ فیکٹری اُتے دہشت گردانہ حملہ ہويا۔ “قومی انٹیلیجنس تنظیم” دے تحت اک خفیہ ٹیم تشکیل دتی گئی۔ جس دا مقصد اس حملہ دے پِچھے موجود طاقتاں نو‏‏ں بے نقاب کرنا تے اسنو‏ں ناکا‏م بنانا ا‏‏ے۔ اس خفیہ تنظیم دے ایجنٹس نے اندرون ملک تے بیرون ملک بہت کامیاب خصوصی آپریشن کيتے نيں۔ انہاں نو‏ں کوئی نئيں جاݨدا، انہاں د‏‏ی شناخت خفیہ اے تے خفیہ ہیرو بننے دے لئی انہاں نو‏ں بہت ساریاں چیزاں د‏‏ی قربانی دینا ہوئے گی۔ ٹیم اندرون تے بیرون ملک متعدد خفیہ آپریشن انجام دینے دے لئی تیار ا‏‏ے۔ “تشکیلات” قومی انٹیلیجنس ایجنسی دے اندرونی کماں اُتے روشنی ڈالنے والا ترکی دا پہلا ڈرامہ ہوئے گا جسنو‏ں خفیہ رکھیا گیا اے تے اسنو‏ں ‘کیسل’ دے ناں تو‏ں جانیا جاندا ا‏‏ے۔ اس سلسلے وچ ۷ محبِ وطن افراد د‏‏ی جدوجہد، قربانیاں تے وطن نال محبت تے لگن نو‏‏ں دکھایا گیا اے جو ملک د‏‏ی راکھی کيتی خاطر اپنی جاناں دا نذرانہ پیش کردے نيں تے ایسا کردے ہوئے اوہ پوشیدہ طور اُتے ‘زیرزمین’ جی رہے نيں۔ تشکیلات ترکی د‏‏ی چند ٹرینڈنگ سیریز وچو‏ں اک ا‏‏ے۔ جس وچ ایم آئی ٹی دے ذریعہ مشن ایپلیکیشن ٹیکنالوجی تے یو اے وی/سی ایچ اے ایچ اے ٹیکنالوجی دا استعمال کردے ہوئے ڈرامہ سیریز نو‏‏ں ہور دلچسپ بنانے دے لئی استعمال کيتا گیا۔ {| class="wikitable" |+اقساط تے سیزن د‏‏ی تفصیلات !سیزن !نشریات د‏‏ی شروعات !نشریات دا اختتام !کل اقساط |- |۱ |۷ مارچ ۲۰۲۱ |۶ جون ۲۰۲۱ |۱۴ اقساط |- |۲ |۲۶ ستمبر ۲۰۲۱ |۱۹ مئی ۲۰۲۲ |۳۴ اقساط |- |۳ |۰۲ اکتوبر ۲۰۲۲ |جاری اے | |} یہ ڈرامہ سیریل تن سیزن اُتے مشتمل اے، اس سیریز دے پہلے سیزن دا اجرا ۷ مارچ ۲۰۲۱ نو‏‏ں ہويا جو کہ ۱۴ اقساط اُتے مشتمل اے تے اختتام ۶ جون ۲۰۲۱ نو‏‏ں ہويا جدو‏ں کہ دوسرے سیزن دا آغاز ۲۶ ستمبر ۲۰۲۱ نو‏‏ں ہويا جو کہ ۳۴ اقساط اُتے مشتمل اے تے اختتام ۲۹ مئی ۲۰۲۲ نو‏‏ں ہويا اس سیریز دے دو سیزن مکمل ہو چکے نيں تے تیسرا سیزن ۰۳ اکتوبر ۲۰۲۲ نو‏‏ں نشر کيتا جائے گا {| class="wikitable" |+سیزن ۱ د‏‏ی اقساط دا احاطہ !سیریز قسط نمبر !سیزن قسط نمبر !ہدایت کار !تحریر !نشریات د‏‏ی تریخ |- |۱ |۱ |براک ارلیل،براک مجدکی،یاؤز الپ اکادین |ایتھم اوزیسک |۰۷ مارچ ۲۰۲۱ |- |۲ |۲ |براک ارلیل،براک مجدکی،یاؤز الپ اکادین |ایتھم اوزیسک |۱۴ مارچ ۲۰۲۱ |- |۳ |۳ |براک ارلیل،براک مجدکی،یاؤز الپ اکادین |ایتھم اوزیسک |۲۱ مارچ ۲۰۲۱ |- |۴ |۴ |براک ارلیل،براک مجدکی،یاؤز الپ اکادین |ایتھم اوزیسک |۲۸ مارچ ۲۰۲۱ |- |۵ |۵ |براک ارلیل،براک مجدکی،یاؤز الپ اکادین |ایتھم اوزیسک |۰۴ اپریل ۲۰۲۱ |- |۶ |۶ |براک ارلیل،براک مجدکی،یاؤز الپ اکادین |ایتھم اوزیسک |۱۱ اپریل ۲۰۲۱ |- |۷ |۷ |براک ارلیل،براک مجدکی،یاؤز الپ اکادین |ایتھم اوزیسک |۱۸ اپریل ۲۰۲۱ |- |۸ |۸ |براک ارلیل،براک مجدکی،یاؤز الپ اکادین |ایتھم اوزیسک |۲۵ اپریل ۲۰۲۱ |- |۹ |۹ |براک ارلیل،براک مجدکی،یاؤز الپ اکادین |ایتھم اوزیسک |۰۲ مئی ۲۰۲۱ |- |۱۰ |۱۰ |براک ارلیل،براک مجدکی،یاؤز الپ اکادین |ایتھم اوزیسک |۰۹ مئی ۲۰۲۱ |- |۱۱ |۱۱ |براک ارلیل،براک مجدکی،یاؤز الپ اکادین |ایتھم اوزیسک |۱۶ مئی ۲۰۲۱ |- |۱۲ |۱۲ |براک ارلیل،براک مجدکی،یاؤز الپ اکادین |ایتھم اوزیسک |۲۳ مئی ۲۰۲۱ |- |۱۳ |۱۳ |براک ارلیل،براک مجدکی،یاؤز الپ اکادین |ایتھم اوزیسک |۳۰ مئی ۲۰۲۱ |- |۱۴ |۱۴ |براک ارلیل،براک مجدکی،یاؤز الپ اکادین |ایتھم اوزیسک |۰۶ جون ۲۰۲۱ |} {| class="wikitable" |+سیزن ۲ د‏‏ی اقساط دا احاطہ !سیریز قسط نمبر !سیزن قسط نمبر !ہدایت کار !تحریر !نشریات د‏‏ی تریخ |- |۱۵ |۱ |براک ارلیل،براک مجدکی،یاؤز الپ اکادین |ایتھم اوزیسک |۲۶ ستمبر ۲۰۲۱ |- |۱۶ |۲ |براک ارلیل،براک مجدکی،یاؤز الپ اکادین |ایتھم اوزیسک |۰۳ اکتوبر ۲۰۲۱ |- |۱۷ |۳ |براک ارلیل،براک مجدکی،یاؤز الپ اکادین |ایتھم اوزیسک |۱۰ اکتوبر ۲۰۲۱ |- |۱۸ |۴ |براک ارلیل،براک مجدکی،یاؤز الپ اکادین |ایتھم اوزیسک |۱۷ اکتوبر ۲۰۲۱ |- |۱۹ |۵ |براک ارلیل،براک مجدکی،یاؤز الپ اکادین |ایتھم اوزیسک |۲۴ اکتوبر ۲۰۲۱ |- |۲۰ |۶ |براک ارلیل،براک مجدکی،یاؤز الپ اکادین |ایتھم اوزیسک |۳۱ اکتوبر ۲۰۲۱ |- |۲۱ |۷ |براک ارلیل،براک مجدکی،یاؤز الپ اکادین |ایتھم اوزیسک |۰۷ نومبر ۲۰۲۱ |- |۲۲ |۸ |براک ارلیل،براک مجدکی،یاؤز الپ اکادین |ایتھم اوزیسک |۱۴ نومبر ۲۰۲۱ |- |۲۳ |۹ |براک ارلیل،براک مجدکی،یاؤز الپ اکادین |ایتھم اوزیسک |۲۱ نومبر ۲۰۲۱ |- |۲۴ |۱۰ |براک ارلیل،براک مجدکی،یاؤز الپ اکادین |ایتھم اوزیسک |۲۸نومبر ۲۰۲۱ |- |۲۵ |۱۱ |براک ارلیل،براک مجدکی،یاؤز الپ اکادین |ایتھم اوزیسک |۰۵ دسمبر ۲۰۲۱ |- |۲۶ |۱۲ |براک ارلیل،براک مجدکی،یاؤز الپ اکادین |ایتھم اوزیسک |۱۲دسمبر ۲۰۲۱ |- |۲۷ |۱۳ |براک ارلیل،براک مجدکی،یاؤز الپ اکادین |ایتھم اوزیسک |۱۹دسمبر ۲۰۲۱ |- |۲۸ |۱۴ |براک ارلیل،براک مجدکی،یاؤز الپ اکادین |ایتھم اوزیسک |۲۶دسمبر ۲۰۲۱ |- |۲۹ |۱۵ |براک ارلیل،براک مجدکی،یاؤز الپ اکادین |ایتھم اوزیسک |۰۹ جنوری ۲۰۲۲ |- |۳۰ |۱۶ |براک ارلیل،براک مجدکی،یاؤز الپ اکادین |ایتھم اوزیسک |۱۶جنوری ۲۰۲۲ |- |۳۱ |۱۷ |براک ارلیل،براک مجدکی،یاؤز الپ اکادین |ایتھم اوزیسک |۲۳ جنوری ۲۰۲۲ |- |۳۲ |۱۸ |براک ارلیل،براک مجدکی،یاؤز الپ اکادین |ایتھم اوزیسک |۳۰جنوری ۲۰۲۲ |- |۳۳ |۱۹ |براک ارلیل،براک مجدکی،یاؤز الپ اکادین |ایتھم اوزیسک |۰۶ فروری ۲۰۲۲ |- |۳۴ |۲۰ |براک ارلیل،براک مجدکی،یاؤز الپ اکادین |ایتھم اوزیسک |۱۳ فروری ۲۰۲۲ |- |۳۵ |۲۱ |براک ارلیل،براک مجدکی،یاؤز الپ اکادین |ایتھم اوزیسک |۲۰ فروری ۲۰۲۲ |- |۳۶ |۲۲ |براک ارلیل،براک مجدکی،یاؤز الپ اکادین |ایتھم اوزیسک |۲۷فروری ۲۰۲۲ |- |۳۷ |۲۳ |براک ارلیل،براک مجدکی،یاؤز الپ اکادین |ایتھم اوزیسک |۰۶ مارچ ۲۰۲۲ |- |۳۸ |۲۴ |براک ارلیل،براک مجدکی،یاؤز الپ اکادین |ایتھم اوزیسک |۱۳مارچ ۲۰۲۲ |- |۳۹ |۲۵ |براک ارلیل،براک مجدکی،یاؤز الپ اکادین |ایتھم اوزیسک |۲۰ مارچ ۲۰۲۲ |- |۴۰ |۲۶ |براک ارلیل،براک مجدکی،یاؤز الپ اکادین |ایتھم اوزیسک |۲۷مارچ ۲۰۲۲ |- |۴۱ |۲۷ |براک ارلیل،براک مجدکی،یاؤز الپ اکادین |ایتھم اوزیسک |۰۳ اپریل ۲۰۲۲ |- |۴۲ |۲۸ |براک ارلیل،براک مجدکی،یاؤز الپ اکادین |ایتھم اوزیسک |۱۰اپریل ۲۰۲۲ |- |۴۳ |۲۹ |براک ارلیل،براک مجدکی،یاؤز الپ اکادین |ایتھم اوزیسک |۱۷اپریل ۲۰۲۲ |- |۴۴ |۳۰ |براک ارلیل،براک مجدکی،یاؤز الپ اکادین |ایتھم اوزیسک |۲۴اپریل ۲۰۲۲ |- |۴۵ |۳۱ |براک ارلیل،براک مجدکی،یاؤز الپ اکادین |ایتھم اوزیسک |۰۸ مئی ۲۰۲۲ |- |۴۶ |۳۲ |براک ارلیل،براک مجدکی،یاؤز الپ اکادین |ایتھم اوزیسک |۱۵مئی ۲۰۲۲ |- |۴۷ |۳۳ |براک ارلیل،براک مجدکی،یاؤز الپ اکادین |ایتھم اوزیسک |۲۲مئی ۲۰۲۲ |- |۴۸ |۳۴ |براک ارلیل،براک مجدکی،یاؤز الپ اکادین |ایتھم اوزیسک |۲۹ مئی ۲۰۲۲ |} {| class="wikitable" |+سیزن ۳ د‏‏ی اقساط دا احاطہ ! rowspan="2" |سیریز قسط نمبر ! rowspan="2" |سیزن قسط نمبر ! rowspan="2" |ہدایت کار ! rowspan="2" |تحریر ! rowspan="2" |نشر یات د‏‏ی تریخ ! colspan="4" |اردو متن دے زرائع !ہندی متن دے زرائع ! |- |نشر یات د‏‏ی تریخ | colspan="3" |اقساط تک رسائی دا زیعہ |نشر یات د‏‏ی تریخ |دیکھݨ دا زریعہ |- |۴۹ |۱ |براک ارلیل،براک مجدکی،یاؤز الپ اکادین |ایتھم اوزیسک |۲ اکتوبر ۲۰۲۲ |۰۳ اکتوبر ۲۰۲۲ مکی ٹی وی | ڈائرکٹ پلے | موبی ٹی وی |۰۴ اکتوبر ۲۰۲۲ | مکی ٹی وی ہندی |} اس سیریز نو‏‏ں [[ترکی زبان|ترکش زبان]] وچ فلمایا گیا اے تے وکھ وکھ چینلز نے اس سیریز نو‏‏ں ہور زباناں وچ متن (سبٹائٹلز) دے نال نشر کیتا، جنہاں وچ سرلسٹ [[عربی زبان|عربی]] ،[[انگریزی زبان|انگریزی]] ،[[اردو]] تے [[ہندی زبان]] نيں۔ اس دے علاوہ مکی ٹی وی ویبسائٹ تے موبی ٹی وی ویبسائٹ نے اس سیریز نو‏‏ں اردو متن (سبٹائٹلز) ،مکی ٹی وی ہندی نے ہندی متن (سبٹائٹلز) ، کائی فیملی ویبسائٹ نے انگریزی متن (سبٹائٹلز) جدو‏ں کہ ہلال پلے نے اس سیریز نو‏‏ں عربی متن دے نال نشر کیاہے == حوالے == https://en.wiktionary.org/wiki/teşkilat<nowiki/>{{حوالے}} [[گٹھ:ترک قوم پرست تنظیماں]] [[گٹھ:قبرص وچ اعتزال]] [[گٹھ:قبرص وچ قائم نیم فوجی تنظیماں]] [[گٹھ:قبرصی تنازع]] [[گٹھ:قبرص وچ ۱۹۵۸ء دیاں تاسیساں]] [[گٹھ:قبرص وچ ۱۹۷۴ء د‏‏ی تحلیلات]] [[گٹھ:قبرص وچ 1958ء دیاں تاسیساں]] [[گٹھ:قبرص وچ 1974ء د‏‏ی تحلیلات]] qrp0f4dt3qpy8t23ipouejvaugz9keb 0 125090 707744 697681 2026-06-11T18:50:30Z Jdken838rb484 44458 /* */ 707744 wikitext text/x-wiki {{معلومات-جزیرہ}}{{Infobox Disputed Islands | name = ابو موسی<br />Abu Musa | image name = Strait of Hormuz.jpg | image caption = ابو موسی [[خلیج فارس]] وچ | image size = 250px | locator map = {{Location map|Iran |caption= |float=center |lat=25.866667 |long=55.033333}} | map_custom=yes | native name = | native name link = | other_names = {{Lang-fa|ابوموسی}} | nickname = | location = [[خلیج فارس]] | coordinates = {{Coord|25|52|N|55|02|E|display=inline}} | archipelago = | total islands = 1 | major islands = | area_km2 = 12.8 | highest mount = کوہ حلوا | elevation_m = 110 | country = ایران | country admin divisions title = صوبہ | country admin divisions = [[صوبہ ہرمزگان]] | country largest city = [[ابو موسی (شہر)|ابو موسی]] | country largest city population = 1,953 | country claim = | country claim divisions title = | country claim divisions = | population = 2,131 | population as of = 2012 | density_km2 = | ethnic groups = [[Persian people|ایرانی]] | additional info = }} '''ابو موسی''' (Abu Musa) ({{lang-fa|ابوموسی}} {{audio|Abu Musa pronounce.ogg|listen}}) مشرقی [[خلیج فارس]] وچ [[آبنائے ہرمز]] دے دھانے دے نیڑے اک ایرانی [[جزیرہ]] ا‏‏ے۔<ref>{{Cite web |url=http://www.iranian.ws/cgi-bin/iran_news/exec/view.cgi/2/2358 |title=Iranian Islands of Tunbs and Abu Musa |access-date=2016-04-13 |archive-date=2006-09-23 |archive-url=https://web.archive.org/web/20060923072835/http://www.iranian.ws/cgi-bin/iran_news/exec/view.cgi/2/2358 |url-status=dead}}</ref> سمندر د‏‏ی گہرائی د‏‏ی وجہ تو‏ں وڈے بحری جہازاں تے تیل بردار جہازاں نو‏‏ں ابو موسی تے [[تنب اکبر و اصغر]] دے درمیان تو‏ں گزرنا پڑدا اے جس د‏‏ی اوہ تو‏ں ایہ جزیرے [[خلیج فارس]] وچ کلید ی مقا م رکھدے نيں۔<ref name="AndersonOwen1993">{{cite book |author1=Ewan W. Anderson |author2=Gareth Owen |title=An atlas of world political flashpoints: a sourcebook of geopolitical crisis |url=https://books.google.com/books?id=T7R-AAAAMAAJ |year=1993 |publisher=Pinter Reference |isbn=978-1-85567-053-2 |page=1}}</ref> جزیرہ [[ایران]] دے زیر انتظام بطور حصہ [[صوبہ ہرمزگان]] اے، جدو‏ں کہ [[متحدہ عرب امارات]] دا اس اُتے دعوی بطور [[امارت]] [[شارجہ]] دا علاقہ ا‏‏ے۔<ref name="Shelley2013">{{cite book |author=Fred M. Shelley |title=Nation Shapes: The Story Behind the World's Borders |url=https://books.google.com/books?id=5qlXatHRJtMC&pg=PA457 |date=30 اپریل 2013 |publisher=ABC-CLIO |isbn=978-1-61069-106-2 |pages=457– |quote=However, the United Arab Emirates and Iran dispute control over the islands of Abu Musa, Greater Tunb, and Lesser Tunb. |archiveurl=https://web.archive.org/web/20181225075713/https://books.google.com/books?id=5qlXatHRJtMC&pg=PA457%0A |archivedate=2018-12-25 |access-date=2016-04-13 |url-status=live }}</ref><ref name="AbedHellyer2001">{{cite book |author1=Ibrahim Abed |author2=Peter Hellyer |title=United Arab Emirates: A New Perspective |url=https://books.google.com/books?id=QcMz3zV0qAMC&pg=PA182 |year=2001 |publisher=Trident Press Ltd |isbn=978-1-900724-47-0 |pages=182– |quote=Iran claims Abu Musa Territorial and political ambitions, combined with the economic interests of influential elements within the government, helped strengthen the first Iranian claim to the island of Abu Musa in 1904. Iran began to challenge … |archiveurl=https://web.archive.org/web/20181225075712/https://books.google.com/books?id=QcMz3zV0qAMC&pg=PA182%0A |archivedate=2018-12-25 |access-date=2016-04-13 |url-status=live }}</ref> == باہرلے جوڑ == {{زمرہ کومنز|Abu Musa Island}} * [http://www.geocities.com/abu_musa_town/ History, description, map of Abu Musa and nearby islands]({{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20091026233905/http://geocities.com/abu_musa_town/ |date=2009-10-26 }} 2009-10-24) * [http://www.thepersiangulf.org/abumusaandthetunbs.html History of Abu Musa and The Tunbs]{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060106134449/http://www.thepersiangulf.org/abumusaandthetunbs.html |date=2006-01-06 }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110525003743/http://www.uaeinteract.com/news/?ID=147 |date=2011-05-25 }} * [http://www.fas.org/nuke/guide/iran/facility/abu-musa.htm Abu Musa's military garrison] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210331225246/http://www.fas.org/nuke/guide/iran/facility/abu-musa.htm |date=2021-03-31 }} * [http://www.american.edu/ted/abumusa.htm Dispute between Iran and Sharjah] * [http://www.netnative.com/news/02/oct/1053.html Report of the International symposium on Modern Boundaries of Iran – Problems and practices of Iranian boundaries]{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190827132323/http://www.netnative.com/news/02/oct/1053.html |date=2019-08-27 }}, Pirouz Mojtahed-Zadeh, 10/15/02 == حوالے == {{حوالے}} [[گٹھ:ایران دے جزیرے]] [[گٹھ:ایران دے علاقائی تنازعات]] [[گٹھ:متحدہ عرب امارات دے علاقائی تنازعات]] [[گٹھ:متنازع جزیرے]] [[گٹھ:کامنز زمرہ جس دا ربط ویکی ڈیٹا اُتے اے ]] [[گٹھ:شہرستان ابوموسی]] [[گٹھ:Short description is different from Wikidata]] kl631y6jxwrcul9ieuih8cq2bxbucf7 0 140954 707751 689893 2026-06-12T11:28:08Z Andre Engels 653 صفحے نوں [[ڈی،آرسی شارٹ]] ول ریڈائرکٹ کیتا 707751 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[ڈی،آرسی شارٹ]] 15uh53ll1yzd9i56baj4wro3gluwmpo 0 149106 707740 2026-06-11T16:10:43Z Punjabi Log 44034 "'''ريکٹر اسکیل''' (انگریزی: Richter scale) زلزلے دی شدت یا مقدار ناپݨ دا اک مشہور پیمانہ اے۔ ایس نوں امریکی ماہرِ زلزلہیات چارلس ایف ریکٹر تے بینو گٹنبرگ نے ۱۹۳۵ وچ متعارف کروایا سی۔ ایس اسکیل دی مدد نال زلزلے دوران خارج ہون والی توانائی دا اندازہ لایا جاندا اے...؜" نال صفحہ بنایا گیا۔ 707740 wikitext text/x-wiki '''ريکٹر اسکیل''' (انگریزی: Richter scale) زلزلے دی شدت یا مقدار ناپݨ دا اک مشہور پیمانہ اے۔ ایس نوں امریکی ماہرِ زلزلہیات چارلس ایف ریکٹر تے بینو گٹنبرگ نے ۱۹۳۵ وچ متعارف کروایا سی۔ ایس اسکیل دی مدد نال زلزلے دوران خارج ہون والی توانائی دا اندازہ لایا جاندا اے تے مختلف زلزلیاں دی طاقت دا آپس وچ موازنہ کیتا جاندا اے۔ == تاریخ == ريکٹر اسکیل پہلی وار جنوبی کیلیفورنیا وچ آن والے زلزلیاں دے مشاہدے لئی تیار کیتا گیا سی۔ چارلس ریکٹر نے زلزلہ پیما (Seismograph) توں حاصل ہون والی لہراں دے ریکارڈ دی بنیاد اُتے اک لوگارتھمی پیمانہ تیار کیتا۔ بعد وچ جدید سائنسی طریقیاں دی ترقی دے نال مومنٹ میگنیٹیوڈ اسکیل زیادہ عام ہو گیا، پر عوامی سطح اُتے اج وی ریکٹر اسکیل دا ناں سب توں زیادہ مشہور اے۔ == کام کرن دا طریقہ == ريکٹر اسکیل لوگارتھمی اصول اُتے مبنی اے۔ ایس لئی ہر اک اکائی دے اضافے نال زلزلے دیاں لہراں دی شدت تقریباً دس گنا ودھ جاندی اے، جدوں کہ خارج ہون والی توانائی لگ بھگ بتی گنا ودھ سکدی اے۔ مثال دے طور اُتے ۶ درجے دا زلزلہ ۵ درجے دے زلزلے نالوں کافی زیادہ طاقتور ہوندا اے۔ == شدت دیاں درجابندیاں == عام طور اُتے ۲ یا ایس توں گھٹ شدت والے زلزلے بہت معمولی ہوندے نیں تے اکثر محسوس وی نئیں ہوندے۔ ۳ توں ۴ درجے دے زلزلے ہلکے تصور کیتے جاندے نیں، جدوں کہ ۵ توں ۶ درجے دے زلزلے عمارتاں نوں نقصان پہنچا سکدے نیں۔ ۷ یا ایس توں ودھ شدت والے زلزلے شدید تباہی دا سبب بن سکدے نیں تے بعض اوقات سونامی وی پیدا ہو سکدی اے۔ == زلزلہ پیما دی اہمیت == ريکٹر اسکیل اُتے زلزلے دی مقدار معلوم کرن لئی زلزلہ پیما آلے استعمال کیتے جاندے نیں۔ ایہہ آلات زمین دیاں لرزشی لہراں نوں ریکارڈ کردے نیں۔ ماہرین مختلف مقاما توں حاصل ہون والے اعداد و شمار نوں استعمال کرکے زلزلے دے مرکز تے اوہدی شدت دا تعین کردے نیں۔ == جدید دور وچ استعمال == اگرچہ جدید زلزلہیات وچ مومنٹ میگنیٹیوڈ اسکیل زیادہ درست سمجھیا جاندا اے، پر خبراں، تعلیمی مواد تے عام گفتگو وچ ریکٹر اسکیل دی اصطلاح اج وی وسیع پیمانے اُتے استعمال ہوندی اے۔ ایس وجہ توں عام لوکاں وچ زلزلے دی طاقت ظاہر کرن لئی "ريکٹر اسکیل" اک معروف اصطلاح بن چکی اے۔ == ویکھو وی == * [[زلزلہ]] * [[زلزلہ پیما]] * [[سونامی]] * [[زمین]] * [[قدرتی آفت]] == باہرلے جوڑ == * [https://www.britannica.com/science/Richter-scale انسائیکلوپیڈیا بریٹانیکا — ريکٹر اسکیل] * [https://www.usgs.gov/faqs/moment-magnitude-richter-scale-what-are-different-magnitude-scales-and-why-are-there-so-many امریکی ارضیاتی سروے (USGS) — زلزلیاں دی شدت دے پیمانے] * [https://tingotools.com/earthquake-calculator/ زلزلہ شدت کیلکولیٹر — ریکٹر اسکیل حسابی اوزار] 31miqhfs4x0eu8u59e9ffd4jptir89p 0 149107 707741 2026-06-11T16:17:59Z Punjabi Log 44034 "'''پس زلزلہ''' (انگریزی: Aftershock) اوہ نسبتاً چھوٹا زلزلہ ہوندا اے جیہڑا کسے وڈے یا مرکزی زلزلے توں بعد اُسی علاقے وچ واقع ہوندا اے۔ ایہہ جھٹکے زمین دی پرت وچ پیدا ہون والی نئی توازن دی حالت دے نتیجے وچ رونما ہوندے نیں۔ پس زلزلے چند منٹاں توں لے کے کئی مہینیاں...؜" نال صفحہ بنایا گیا۔ 707741 wikitext text/x-wiki '''پس زلزلہ''' (انگریزی: Aftershock) اوہ نسبتاً چھوٹا زلزلہ ہوندا اے جیہڑا کسے وڈے یا مرکزی زلزلے توں بعد اُسی علاقے وچ واقع ہوندا اے۔ ایہہ جھٹکے زمین دی پرت وچ پیدا ہون والی نئی توازن دی حالت دے نتیجے وچ رونما ہوندے نیں۔ پس زلزلے چند منٹاں توں لے کے کئی مہینیاں یا بعض صورتاں وچ سالاں تک وقفے وقفے نال محسوس کیتے جا سکدے نیں۔ == تعارف == جدوں اک وڈا زلزلہ زمین دے اندر موجود چٹاناں تے فالٹ لائنآں وچ موجود دباؤ نوں اچانک آزاد کردا اے، تاں اردگرد دے علاقے وچ ہور تبدیلیاں پیدا ہوندیاں نیں۔ ایس عمل دے نتیجے وچ کئی چھوٹے زلزلے جنم لیندے نیں، جنہاں نوں پس زلزلے آکھیا جاندا اے۔ ایہہ عام طور اُتے مرکزی زلزلے نالوں گھٹ شدت والے ہوندے نیں، پر بعض اوقات کافی نقصان دا سبب وی بن سکدے نیں۔ == وقوع پذیر ہون دا طریقہ == مرکزی زلزلے توں بعد زمین دی پرت دوبارہ توازن قائم کرن دی کوشش کردی اے۔ ایس دوران فالٹ دے مختلف حصے حرکت کردے نیں، جیہڑی مزید لرزش پیدا کردی اے۔ ایس وجہ توں پس زلزلے مرکزی زلزلے دے مرکز دے نزدیک واقع ہوندے نیں۔ وقت گزرن دے نال اوہناں دی تعداد تے شدت عام طور اُتے گھٹدی جاندی اے۔ == شدت تے دورانیہ == پس زلزلے دی شدت کافی مختلف ہو سکدی اے۔ زیادہ تر پس زلزلے معمولی ہوندے نیں، پر کجھ صورتاں وچ اوہناں دی شدت وی خطرناک حد تک پہنچ سکدی اے۔ بعض وڈے زلزلیاں توں بعد سینکڑیاں یا ہزاراں پس زلزلے ریکارڈ کیتے جا چکے نیں۔ سائنسدان ایہناں دے مشاہدے دی مدد نال فالٹ دی حرکت تے زمین دے اندرونی ڈھانچے بارے بہتر معلومات حاصل کردے نیں۔ == انسانی زندگی اُتے اثرات == پس زلزلے پہلے توں کمزور ہو چکیاں عمارتاں، پلآں تے بنیادی ڈھانچے لئی مزید خطرہ بن سکدے نیں۔ امدادی کارروائیاں، طبی خدمات تے بحالی دے کام وی ایہناں جھٹکیاں دی وجہ نال متاثر ہو سکدے نیں۔ ایس لئی زلزلے توں بعد ماہرین عام لوکاں نوں احتیاطی تدابیر اختیار کرن تے غیر محفوظ عمارتاں توں دور رہݨ دی ہدایت دیندے نیں۔ == سائنسی اہمیت == پس زلزلے زلزلہیات دے ماہرین لئی بڑی اہمیت رکھدے نیں۔ ایہناں دی مدد نال زمین دے اندر موجود فالٹآں دی ساخت، دباؤ دی تقسیم تے مستقبل دے ممکنہ زلزلیاں بارے معلومات حاصل کیتیاں جاندیاں نیں۔ جدید زلزلہ پیما نظام ایہناں جھٹکیاں دی مسلسل نگرانی کردے نیں تاکہ نقصان دے خطرے دا بہتر اندازہ لایا جا سکے۔ == مشہور مثالیں == ۲۰۰۴ دے بحر ہند زلزلے، ۲۰۱۱ دے جاپان دے توہوکو زلزلے تے ۲۰۰۵ دے کشمیر زلزلے توں بعد بے شمار پس زلزلے محسوس کیتے گئے سن۔ بعض پس زلزلے کئی ہفتیاں تک جاری رہے تے متاثرہ علاقوں وچ خوف تے بے چینی دا باعث بنے۔ == ویکھو وی == * [[زلزلہ]] * [[ريکٹراسکيل]] * [[زلزلہ پیما]] * [[سونامی]] * [[فالٹ]] == باہرلے حوالہ جات == {{Commons|Category:Seismology|ريکٹر اسکیل|position=left}} * [https://www.britannica.com/science/Richter-scale انسائیکلوپیڈیا بریٹانیکا — ريکٹر اسکیل] * [https://www.usgs.gov/faqs/moment-magnitude-richter-scale-what-are-different-magnitude-scales-and-why-are-there-so-many امریکی ارضیاتی سروے — زلزلے دی شدت دے پیمانے] * [https://tingotools.com/earthquake-calculator/ زلزلہ شدت کیلکولیٹر — ريکٹر اسکیل دے حساب لئی آن لائن اوزار] mn19s1ji55irfn02f2fobti2bbhdt2f 0 149108 707748 2026-06-12T09:47:51Z Abbas dhothar 361 "{{خانہ-معلومات-شاہی-اقتدار/عربی}}زامبيا [[عراق]] وچ قائم ایسن خاندان دا گیارہواں بادشاہ سی، تے اوہ [[اموری قوم]] نال تعلق رکھدا سی جو جنوبی [[میسوپوٹیمیا]] وچ آباد سی اس نے 1774 ق م وچ حکومت دا آغاز کيتا۔ [[سمیری]] بادشاہاں د‏‏ی لسٹ دے مطابق اس نے 2 سال حکومت کيت...؜" نال صفحہ بنایا گیا۔ 707748 wikitext text/x-wiki {{خانہ-معلومات-شاہی-اقتدار/عربی}}زامبيا [[عراق]] وچ قائم ایسن خاندان دا گیارہواں بادشاہ سی، تے اوہ [[اموری قوم]] نال تعلق رکھدا سی جو جنوبی [[میسوپوٹیمیا]] وچ آباد سی اس نے 1774 ق م وچ حکومت دا آغاز کيتا۔ [[سمیری]] بادشاہاں د‏‏ی لسٹ دے مطابق اس نے 2 سال حکومت کيتی تے اس دا دور 1772 ق م وچ ختم ہويا۔ اوہ [[انلیل بانی]] دا جانشین سی تے اس دے بعد إيتير بيشا نے حکومت سنبھالی۔ اوہ اپنے دور وچ سين إشقيقام (لارسا دے بادشاہ) دے خلاف جنگ تے اس اُتے فتح د‏‏ی وجہ تو‏ں مشہور ا‏‏ے۔<ref>Jöran Friberg (2007). A Remarkable Collection of Babylonian Mathematical Texts: Manuscripts in the Schøyen Collection: Cuneiform Texts. Springer. p. 231.</ref> == حوالے == {{حوالے}} {{شاہان بابل}} [[گٹھ:اٹھارويں صدی ق م دے حکمران]] [[گٹھ:انیہويں صدی ق م دیاں شخصیتاں]] [[گٹھ:اٹھارويں صدی ق م دیاں شخصیتاں]] [[گٹھ:ویکی ڈیٹا والے صفحات]] k6ot6nc1jrk4si7gg235zrmesdt1i0o 0 149109 707749 2026-06-12T09:49:41Z Abbas dhothar 361 "{{خانہ-معلومات-شاہی-اقتدار/عربی}}'''انليل بانی''' [[عراق]] وچ قائم ایسن خاندان دا دسواں بادشاہ سی، تے اوہ [[اموری قوم]] نال تعلق رکھدا سی جو جنوبی [[بین النہرین|میسوپوٹیمیا]] وچ آباد سی اس نے 1798 ق م وچ حکومت دا آغاز کيتا۔ سمیری بادشاہاں د‏‏ی لسٹ دے مطابق اس نے 23...؜" نال صفحہ بنایا گیا۔ 707749 wikitext text/x-wiki {{خانہ-معلومات-شاہی-اقتدار/عربی}}'''انليل بانی''' [[عراق]] وچ قائم ایسن خاندان دا دسواں بادشاہ سی، تے اوہ [[اموری قوم]] نال تعلق رکھدا سی جو جنوبی [[بین النہرین|میسوپوٹیمیا]] وچ آباد سی اس نے 1798 ق م وچ حکومت دا آغاز کيتا۔ سمیری بادشاہاں د‏‏ی لسٹ دے مطابق اس نے 23 سال حکومت کيتی تے اس دا دور 1775 ق م وچ ختم ہويا۔ اوہ [[ایرا ایمیطی|ايرا ایمیطی]] دا جانشین سی تے اس دے بعد [[زامبیا (بادشاہ)|زامبيا]] نے حکومت سنبھالی۔<ref>Jean-Jacques Glassner (2005). Mesopotamian Chronicles. SBL. pp. 107–108, 154. Glassner’s manuscript’s C and D.</ref> == حوالے == {{حوالے}} {{شاہان بابل}} [[گٹھ:اٹھارويں صدی ق م دے حکمران]] [[گٹھ:انیہويں صدی ق م دیاں شخصیتاں]] [[گٹھ:اٹھارويں صدی ق م دیاں شخصیتاں]] [[گٹھ:ویکی ڈیٹا والے صفحات]] [[گٹھ:تصویر ویکی ڈیٹا تو‏ں ماخوذ]] e3r495zphnrp05ugwlghkanakcdln02 10 149110 707750 2026-06-12T09:53:05Z Abbas dhothar 361 "{{Navbox |name = شاہان بابل | state = {{{state<includeonly>|autocollapse</includeonly>}}} | bodyclass = hlist | title = [[شاہان بابل]] | below = |group1 = عصر [[آموری قوم]]<br />(اواسط [[برنجی دور]]) |list1 = {{Navbox|child |group1 = پہلا سلسلۂ [[ایسن]] |list1 = {{Navbox|child |group1 = 1953 – 1730 ق م |list1 = * [[اشبی ایرا]] * [[شو ایلیشو|شو ایلییشو]] * ایدی...؜" نال صفحہ بنایا گیا۔ 707750 wikitext text/x-wiki {{Navbox |name = شاہان بابل | state = {{{state<includeonly>|autocollapse</includeonly>}}} | bodyclass = hlist | title = [[شاہان بابل]] | below = |group1 = عصر [[آموری قوم]]<br />(اواسط [[برنجی دور]]) |list1 = {{Navbox|child |group1 = پہلا سلسلۂ [[ایسن]] |list1 = {{Navbox|child |group1 = 1953 – 1730 ق م |list1 = * [[اشبی ایرا]] * [[شو ایلیشو|شو ایلییشو]] * [[ایدین داغان]] * [[اشمی داغان]] * [[لبت عشتار|لیبیط عشتار]] * [[اور نینوردا]] * [[بور سوین]] * [[لیبیط انلیل]] * [[ایرا ایمیطی]] * [[انلیل بانی]] * [[زامبیا (بادشاہ)]] * [[ایتیر بیشا]] * [[اور دو کوغا]] * [[سوین ماغیر]] * [[دامق ایلیشو]] }} |group2 = ملوک [[لارسا]] |list2 = {{Navbox|child |group1 = 1961 – 1674 ق م |list1 = * [[نابلانوم]] * [[ایمیسوم]] * [[سامیوم]] * [[زابایا]] * [[غنغنوم]] * [[ابیصار]] * [[سومل]] * [[نور اداد]] * [[سین ایدینام]] * [[سین ایریبام]] * [[سین اقیشام]] * [[سیلی ادد]] * [[واراد سین]] * [[ریم سن الاول]] * [[حمورابی]] (من بابل) * [[سمسو ایلونا]] (من بابل) * [[ریم سین الثانی]] }} }} |group2 = اوسط [[برنجی دور]] |list2 = {{Navbox|child |group1 = [[پہلا بابلی سلسلہ]]<br />سلسلہ اول ) |list1 = {{Navbox|child |group1 = 1830 – 1531 ق م |list1 = * [[سومو آبوم]] * [[سومولائیل]] * [[سابیوم]] * [[ابیل سین]] * [[سین موبالیط (ملک)|سین موبالیط]] * [[حمورابی]] * [[سمسو ایلونا]] * [[آبی ایشوه]] * [[امی دیتانا]] * [[امی صادوقا]] * [[سامسو دیتانا]] }} |group2 = [[ساحلی ریاست دا سلسلہ]]<br />(سلسلہ دوم) |list2 = {{Navbox|child |group1 = 1732 – 1460 ق م |list1 = * [[ایلوما ایلو]] * [[اتی ایلی نیبی]] * [[دامق ایلیشو الثانی]] * [[اشکیبال]] * [[شوشی (ملک بابلی)|شوشی]] * [[غلکیشار]] * [[سلالة القطر البحری|^mدیشو این]] * [[بیشکالدارامش]] * [[ایاداراغالاما]] * [[اکوردوانا]] * [[میلامکور کوری]] * [[ایا-کامل]] }} |group3 = [[کیشیون|حکام کیشیون]] |list3 = {{Navbox|child |group1 = 1730 – 1570 ق م |list1 = * [[غانداش]] * [[اغوم الاول]] * [[کاشتلیاش الاول|کشتیلیاش الاول]] * [[اوشی|اوششی]] * [[ابی–راتاش|ابی رطاش]] * [[کاشتلیاش الثانی|کشتیلیاش الثانی]] * [[اورزیغورومش|اور زیغوروماش]] * {{واو|خرباشیخو|Harbašihu|fr}} * {{واو|تیبتاکزی|Tiptakzi|fr}} }} }} |group3 = اواخر [[برنجی دور]] |list3 = {{Navbox|child |group1 = کاسی سلسلہ<br />(سلسلہ سوم) |list1 = {{Navbox|child |group1 = 1570 – 1155 ق م |list1 = * [[اغوم الثانی]] * [[بورنا بوریاش الاول]] * [[کشتیلیاش الثالث]] * [[اولام بوریاش]] * [[اغوم الثالث]] * [[کاراینداش]] * [[کادشمان هاربی الاول]] * [[کوریغالزو الاول]] * [[کادشمان انلیل الاول]] * [[بورنا بوریاش الثانی]] * [[کارا هاردش]] * [[نازی–بوغاش|نازی بوغاش]] * [[کوریغالزو الثانی]] * [[نازی ماروتاش]] * [[کادشمان تورغو]] * [[کادشمان انلیل الثانی]] * [[کودور انلیل]] * [[شاغاراکتی شوریاش]] * [[کشتیلیاش الرابع]] * [[انلیل نادین شومی]] * [[کادشمان هاربی الثانی]] * [[اداد شوما ایدینا]] * [[اداد شوما اصر]] * [[میلی شیباک الثانی]] * [[مردوخ ابلا ایدینا الاول]] * [[زابابا شوما ایدینا]] * [[انلیل نادین اخی]] }} }} |group4 = [[آہنی دور]] |list4 = {{Navbox|child |group1 = دوسرا سلسلۂ اِیسن<br />(بابل دا چوتھا سلسلہ) |list1 = {{Navbox|child |group1 = 1155 – 1025 ق م |list1 = * [[مردوخ قبیط اخیشو]] * [[اتی مردوخ بالاطو]] * [[نینوردا نادین شومی]] * [[نبوخذ نصر الاول]] * [[انلیل نادین ابلی]] * [[مردوخ نادین اهی]] * [[مردوخ شبیک زیری]] * [[اداد ابلا ایدینا]] * [[مردوخ اخی اریبا]] * [[مردوخ زیر|مردوخ زیر(؟)]] * [[نابو شوم لیبور]] }} |group2 = سلسلہ پنجم |list2 = {{Navbox|child |group1 = 1025 – 1004 ق م |list1 = * [[سمبار شیباک]] * [[ایا-موکن-زیری]] * [[کشو-نادن-آخی]] }} |group3 = سلسلۂ ششم |list3 = {{Navbox|child |group1 = 1004 – 985 ق م |list1 = * [[اولماش-شاکن-شومی]] * [[نینوردا خذرصر الاول]] * [[شرکتی-شوقامونا]] }} |group4 = سلسلہ ہفتم |list4 = {{Navbox|child |group1 = 985 – 979 ق م |list1 = * [[مار بیتی ابلا اوصر]] }} |group6 = سلسلۂ ہشتم<br />(مخلوط سلسلہ) |list6 = {{Navbox|child |group1 = 979 – 729 ق م |list1 = * [[نبو موکین ابلی]] * [[نینوردا خذرصر الثانی]] * [[مار بیطی اخی ایدینا]] * [[شمش مدامق]] * [[نبو شوما اوکین الاول]] * [[نبو ابلا ایدینا]] * [[مردوخ زکیر شومی الاول]] * [[مردوخ بلاصو اقبی]] * [[بابا اخا ایدینا]] * (الملوک الخمسة) * [[نینوردا ابلا]] * [[مردوخ بیل زیری]] * [[مردوخ ابلاصر]] * [[ایریبا مردوخ]] * [[نبو شوم اشکون]] * [[نبوناصر]] * [[نبو نادین زیری]] * [[نبو شوما اوکین الثانی]] * [[نبو موکین زیری]] }} |group7 = آشوری حکومت<br />(دسواں سلسلہ) |list7 = {{Navbox|child |group1 = 729 – 620 ق م |list1 = * [[تغلث فلاسر الثالث]]† * [[شلمنصر الخامس]]† * [[مردوخ ابلا ایدینا الثانی]] * [[سرجون الثانی]]† * [[سنحاریب]]† * [[مردوخ زکیر شومی الثانی]] * [[مردوخ ابلا ایدینا الثانی]] * [[بیل ابنی (ملک)|بیل ابنی]] * [[آشور نادین شومی|اشور نادین شومی]]† * [[نیرغال اوشیزیب]] * [[موشیزیب مردوخ]] * [[سنحاریب]]† * [[آسرحدون]]† * [[شمش شوم اوکین]]† * [[کاندالانو]]† * [[سین شومو لیشیر]]† * [[سین شار اشکون]]† }} |group8 = [[نو بابلی سلطنت]]<br />(گیارہواں سلسلہ) |list8 = {{Navbox|child |group1 = 626 – 539 ق م |list1 = * [[نبوبولاسر]] * [[نبوخذ نصر الثانی]] * [[امیل مردوخ]] * [[نرغال شراصر]] * [[لبشی مردوخ]] * [[نبو نید]] * [[نبوخذ نصر الثالث]] * [[نبوخذ نصر الرابع]] }} }} }}<noinclude> [[گٹھ:بابل دے سانچے]] [[گٹھ:بین النہرین دے سانچے]] [[گٹھ:شاہان بابل]] </noinclude> mew3bhxv3holvo39omx81w3mdet51so